W grudniu 1996 r. pierwszy skarżący zawarł trzyletni kontrakt o służbę wojskową z Ministerstwem Obrony. W marcu 1999 r. komisja mieszkaniowa przydzieliła mu kawalerkę w akademiku dla studentów i pracowników Narodowej Akademii Obrony Ukrainy („Akademia Obrony”), zlokalizowanym przy ul. Z. w Kijowie, a skarżący wprowadzili się do tego lokalu. W grudniu 1999 r. pierwszy skarżący zawarł kolejny trzyletni kontrakt o służbę wojskową. W nieokreślonym dniu 2001 r. urodziła się córka skarżących. W grudniu 2001 r. pierwszy skarżący rozwiązał swój kontrakt z Ministerstwem Obrony i zrezygnował ze służby wojskowej, powołując się na okoliczności rodzinne. 4 kwietnia 2002 r. został zatrudniony jako sprzedawca przez firmę G., spółkę prywatną. W nieokreślonym terminie i z nieznanych powodów pierwszy skarżący zarejestrował się jako tymczasowy rezydent pod adresem przy ul. P. w Kijowie. Jednakże, zgodnie z twierdzeniami skarżących, rodzina nadal mieszkała i opłacała opłaty za kawalerkę przy ul. Z., którą wyremontowali i zmodernizowali we własnym zakresie. W październiku 2002 r. Akademia Obrony i Prokuratura Generalna wszczęły postępowanie przed Sądem Rejonowym w rejonie szewczenkowskim w Kijowie, domagając się eksmisji rodziny skarżących z lokalu przy ul. Z. Powołując się na art. 132 ust. 1 Kodeksu Mieszkaniowego (patrz punkt 35 poniżej), powodowie argumentowali, że ponieważ pierwszy skarżący zrezygnował ze służby wojskowej, on i jego rodzina byli zobowiązani do opróżnienia lokalu, który został im przydzielony tymczasowo w związku ze służbą wojskową pierwszego skarżącego. W trakcie procesu skarżący twierdzili, że pierwszy skarżący został „kwaterowany” w spornym lokalu jako żołnierz, co rodziło szczególny obowiązek ze strony państwa do dalszego zapewnienia mu mieszkania po jego odejściu z sił zbrojnych. Art. 132 ust. 1 Kodeksu Mieszkaniowego, dotyczący zakwaterowania pracowników sezonowych i tymczasowych, nie miał zastosowania w ich przypadku. Zaznaczyli również, że pierwszy skarżący miał żonę na utrzymaniu oraz małe dziecko, a rodzina nie posiadała innego mieszkania w Kijowie. 11 listopada 2003 r., po wysłuchaniu ustnych stanowisk wszystkich zainteresowanych stron i zbadaniu przedłożonych dowodów pisemnych, sąd orzekł na korzyść powodów. Uznał, że sporny lokal został przydzielony skarżącym na zasadzie tymczasowej, jako przywilej związany ze służbą wojskową pierwszego skarżącego. Ponieważ to była jego decyzja o przedterminowym rozwiązaniu kontraktu, nie istniało prawo do zachowania lokalu ani żaden obowiązek państwa do zapewnienia innego lokalu na mocy obowiązującego prawa. Zatem zastosowanie miał art. 132 ust. 1 Kodeksu Mieszkaniowego, a rodzina skarżących była prawnie zobowiązana do opróżnienia lokalu przy ul. Z. 9 grudnia 2003 r. pierwszy skarżący wniósł apelację do Kijowskiego Sądu Apelacyjnego („Sąd Apelacyjny”). Do Trybunału nie dostarczono kopii. 29 stycznia 2004 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok z 11 listopada 2003 r. po rozprawie, na której obecni byli przedstawiciele Akademii Obrony, ale nieobecny był pierwszy skarżący. Sąd stwierdził w szczególności, że jego kontrakt o służbę nie zawierał postanowień zobowiązujących Ministerstwo do zapewnienia mu mieszkania w trakcie służby. Fakt, że otrzymał tymczasowe zakwaterowanie według uznania Ministerstwa, nie oznaczał, że państwo ma obowiązek zakwaterować go lub jego rodzinę po rozwiązaniu kontraktu. Zgodnie z twierdzeniami skarżących, Sąd Apelacyjny nie powiadomił ich o dacie i godzinie rozprawy w dniu 29 stycznia 2004 r. Ponadto oświadczyli, że dwukrotnie – w kwietniu 2004 r. i pewnego razu w 2005 r. (skarżący nie mogli przypomnieć sobie dokładnych dat) – pierwszy skarżący odwiedził Sąd, aby zapytać o stan postępowania, ale nie otrzymał żadnej istotnej odpowiedzi. Zgodnie z twierdzeniami skarżących, 28 kwietnia 2004 r. zostali eksmitowani z lokalu przy ul. Z. 7 maja 2004 r. Dziennik Urzędowy Ukrainy (Офіційний вісник України) opublikował nowy Kodeks Postępowania Cywilnego (dalej „Kodeks z 2004 r.”), który został przyjęty 18 marca 2004 r. i wszedł w życie 1 września 2005 r. 12 sierpnia i 26 września 2005 r. pierwszy skarżący złożył pisemne skargi do Prezesa Sądu Apelacyjnego dotyczące opóźnienia w rozpoznaniu jego apelacji. 3 października 2005 r. Wiceprezes Sądu Apelacyjnego poinformował go, że jego sprawa została już rozstrzygnięta i że wyrok z 11 listopada 2003 r. został utrzymany w mocy. 16 i 24 listopada 2005 r. pierwszy skarżący pisał do Sądu Apelacyjnego z prośbą o udostępnienie kopii orzeczenia wydanego 29 stycznia 2004 r. 29 listopada 2005 r. skarżący otrzymali kopię tego orzeczenia. 13 grudnia 2005 r. skarżący złożyli wniosek do Sądu Najwyższego Ukrainy o dopuszczenie skargi kasacyjnej po upływie terminu przeciwko orzeczeniom z 11 listopada 2003 r. i 29 stycznia 2004 r., powołując się na fakt, że nie zostali powiadomieni o tym ostatnim orzeczeniu do 29 listopada 2005 r. Argumentowali w szczególności, że Sąd Apelacyjny nie powiadomił ich, wbrew wymaganiom obowiązującego prawa, o dacie i godzinie rozprawy apelacyjnej oraz o orzeczeniu wydanym w ich sprawie. W rezultacie zostali pozbawieni swojego ustawowego prawa do udziału w rozprawie apelacyjnej i wniesienia skargi kasacyjnej w ustawowym terminie. Argumentowali również, że sądy niższej instancji błędnie oceniły fakty i zastosowały prawo w ich sprawie. W szczególności, ponieważ pierwszy skarżący zrezygnował ze służby wojskowej z powodu okoliczności rodzinnych, jego sytuacja podlegała zakresowi zastosowania ust. 3, a nie ust. 1 art. 132 Kodeksu Mieszkaniowego. W związku z tym jego rodzina mogła zostać eksmitowana z lokalu przeznaczonego dla personelu wojskowego tylko wtedy, gdyby zapewniono im inne porównywalne mieszkanie. Skarżący powoływali się również na art. 12 ustawy o ochronie socjalnej żołnierzy (patrz punkt 36 poniżej) jako podstawę ich prawa do stałego mieszkania. 20 grudnia 2005 r. Sąd Najwyższy odrzucił wniosek skarżących o dopuszczenie skargi kasacyjnej po terminie, stwierdzając, że zgodnie z art. 325 § 2 nowego Kodeksu Postępowania Cywilnego z 2004 r. takie dopuszczenie może zostać udzielone tylko w ciągu roku od ogłoszenia orzeczenia, od którego się odwołuje (patrz punkt 34 poniżej).


Skarżący urodził się w 1966 roku i mieszka w Biełgorodzie. Skarżący posiadał wykształcenie wyższe prawnicze; nie ubiegał się o wpis na listę adwokatów. Utrzymywał się jako zarejestrowany przedsiębiorca prywatny świadczący usługi prawnicze. Pracował dla, a później zarządzał Biurem Arbitrażowym „Wityaz” (арбитражное бюро «Витязь»), podmiotem prawnym w mieście Biełgorod. W kwietniu 2005 r. skarżący podjął się świadczenia usług prawnych na rzecz spółki prywatnej w związku z toczącym się przeciwko niej postępowaniem w sprawie o wykroczenie. Spółka wydała dwa oryginały pełnomocnictwa dla skarżącego. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, jeden oryginał został dołączony do akt wówczas toczącej się sprawy przed sądem gospodarczym; drugi został wykorzystany w pismach przed Głównym Inspektorem Ochrony Przeciwpożarowej. W czerwcu 2005 r. wszczęto postępowanie karne przeciwko skarżącemu z powodu podejrzenia sfałszowania protokołu o wykroczeniu („protokół o wykroczeniu”) w powyższej sprawie. Zdaniem władz skarżący dopisał odręczną notatkę do protokołu, która brzmiała: „Życzymy sobie obecności obrońcy podczas sporządzania protokołu o wykroczeniu”, oraz zmienił datę, na której kopię protokołu przekazano obronie. Do 21 czerwca 2005 r. w oficjalnej bazie danych jako adres zameldowania skarżącego figurowała ulica Wokzałnaja. Wydaje się, że przed lub po tej dacie skarżący wyprowadził się ze swojego mieszkania (na ulicy Wokzałnaja), aby zamieszkać w mieszkaniu swojej matki w tym samym mieście (na ulicy Kostiukowa). Powiadomił biuro meldunkowe o tej zmianie. Śledczy prowadzący sprawę wydał wezwanie (wysłane na adres skarżącego na ulicy Wokzałnaja) wymagające jego stawienia się w jej biurze 11 lipca 2005 r. w celu przeprowadzenia czynności śledczych. 8 lipca 2005 r. policjant zgłosił, że nie doręczył wezwania, ponieważ nikt nie otworzył drzwi pod tym adresem. 13 lipca 2005 r. skarżący został poinformowany o decyzji o wszczęciu postępowania karnego przeciwko niemu. Tego samego dnia Śledczy T. przesłuchała skarżącego, który dodał odręczne uwagi do protokołu przesłuchania. W protokole przesłuchania wspomniano, że skarżący (tymczasowo) przebywa we wsi Szagarowka; jako oficjalne miejsce zamieszkania podano adres na ulicy Wokzałnaja; protokół zawierał również numer telefonu podany przez skarżącego. Kolejne przesłuchania zaplanowano na 15 i 19 lipca 2005 r., kiedy to skarżący odmówił usług adwokata z urzędu, Y. Odmówił również podpisania zobowiązania do stawiania się na kolejnych przesłuchaniach na wezwanie śledczego. Następnie sprawa została przekazana innemu śledczemu. 12 września 2005 r. nowy prowadzący sprawę śledczy dzwonił pod numer wcześniej podany przez skarżącego. Skarżący gwałtownie przerwał rozmowy. 13 września 2005 r. śledczy zadzwonił ponownie i rozmawiał z żoną skarżącego, która odmówiła pomocy władzom w doręczeniu wezwania skarżącemu. Wyjaśniła jednak, że skarżący przebywa w mieszkaniu swojej matki (na ulicy Kostiukowa). Zdaniem Rządu ten adres różnił się od tego, który wcześniej podał organom śledczym. 21 września 2005 r. śledczy przesłuchał żonę skarżącego, która złożyła oświadczenie, że skarżący mieszka na ulicy Kostiukowa i latem przebywał we wsi Szagarowka. 27 września 2005 r. śledczy wydała postanowienie na podstawie art. 113 Kodeksu postępowania karnego („KPK”) (patrz punkt 50 poniżej), nakazujące doprowadzenie skarżącego przed nią 3 października 2005 r. o godz. 10:00. Zanotowano, że skarżący przebywa pod adresem matki i wcześniej nie stosował się do wezwań. Podobne postanowienie zostało wydane następnie 3 października 2005 r., najprawdopodobniej dlatego, że postanowienie z 27 września 2005 r. nie zostało wykonane. 21 października 2005 r. naczelny oficer organu śledczego wydał postanowienie na podstawie art. 210 KPK (patrz punkt 52 poniżej), wymagające podjęcia działań w celu ustalenia miejsca pobytu skarżącego. Postanowienie brzmiało następująco:
„Kilka razy podejrzany był wzywany w celu przeprowadzenia czynności śledczych... ale nie stawił się, bez podania ważnego powodu. Działania mające na celu ustalenie jego obecnego miejsca pobytu nie przyniosły żadnych pozytywnych rezultatów. Organ śledczy ma podstawy, by uważać, że podejrzany podejmuje działania w celu ucieczki przed odpowiedzialnością karną...” 25 stycznia 2006 r. policja rozmawiała z matką skarżącego, która podała informacje o adresie biura skarżącego. Około godziny 10:30 policja przybyła tam. Skarżący został poinformowany, że jego nazwisko znajduje się na liście osób poszukiwanych i że ma podążyć za funkcjonariuszem policji w celu doprowadzenia do śledczego w celu wykonania postanowienia z 21 października 2005 r. Zdaniem skarżącego, mimo że o to prosił, nie pokazano mu żadnego oficjalnego upoważnienia na takie zarządzenie. W odpowiedzi na jego odmowę podporządkowania się, funkcjonariusze ostrzegli go, że użyją siły. W ten sposób został zmuszony do pójścia z nimi na komisariat w celu doprowadzenia do śledczego. Ta ostatnia wyjaśniła, że w tym czasie nie posiadała akt sprawy. Na prośbę śledczej skarżący złożył pisemne zobowiązanie do stawienia się przed nią 6 lutego 2006 r. 25 stycznia 2006 r. nie podjęto żadnych innych czynności śledczych w związku ze sprawą karną. Skarżący opuścił Jednostkę Śledczą około godziny 13:00. Nie jest jasne, czy przesłuchanie 6 lutego 2006 r. odbyło się. Następnie skarżący wniósł powództwo na podstawie art. 125 KPK, skarżąc na pozbawienie wolności 25 stycznia 2006 r., a także na postanowienie z 21 października 2005 r. Wyrokiem z 21 sierpnia 2006 r. Sąd Rejonowy Swierdłowski w Biełgorodzie oddalił jego powództwo. Sąd uznał następująco:
„Sąd oddalił jako bezzasadne [zarzut skarżącego], że okoliczności sprawy wymagały sporządzenia protokołu zatrzymania na podstawie art. 92 KPK. Taki protokół „może być” sporządzony (to znaczy nie jest obowiązkiem), jeśli istnieją podstawy wymienione w art. 91 Kodeksu...
Art. 92 Kodeksu zawiera ścisłe zasady dotyczące zatrzymania i aresztowania podejrzanego. Po doprowadzeniu do kompetentnego funkcjonariusza konieczne jest sporządzenie, w ciągu trzech godzin, protokołu zatrzymania. Powinien on wskazywać daty oraz fakt powiadomienia o prawach procesowych. [Skarżący] przebywał na komisariacie i w biurach Urzędu Spraw Wewnętrznych przez dwie i pół godziny w celu wyjaśnienia niektórych szczegółów dotyczących śledztwa w sprawie karnej i podjęcia decyzji dotyczącej oczekującego wniosku dotyczącego miejsca pobytu [skarżącego]. Po tym był wolny. Tym samym sąd nie uznaje, że skarżący był zatrzymany w rozumieniu art. 91 Kodeksu.
W związku z tym nie ciążało na funkcjonariuszu doprowadzającym ani na śledczym obowiązku zapewnienia obrońcy, poinformowania [skarżącego] o jego prawach lub sporządzenia protokołu zatrzymania.
Zgodnie z art. 5 KPK, zatrzymanie jest zdefiniowane jako środek przymusu procesowego stosowany przez funkcjonariusza prowadzącego dochodzenie lub śledztwo na okres nie przekraczający czterdziestu ośmiu godzin po faktycznym pozbawieniu osoby wolności na podejrzenie o popełnienie przestępstwa...
[Funkcjonariusz dokonujący zatrzymania] był funkcjonariuszem organów ścigania, a tym samym sąd nie ma wątpliwości, że jego działania dotyczące doprowadzenia [skarżącego] na komisariat policji, a następnie do Urzędu Spraw Wewnętrznych mieściły się w zakresie jego obowiązków funkcyjnych.” Skarżący odwołał się, argumentując w następujący sposób. Zgadzając się z sądem, że sytuacja nie mieściła się w zakresie „doprowadzenia” w rozumieniu art. 113 KPK, insistował, że sąd w istocie zaprzeczył faktowi jego „pozbawienia wolności” i nie wskazał innej odpowiedniej podstawy ustawowej dla niego. W szczególności Ustawa o policji nie mogła stanowić ważnej podstawy, ponieważ dotyczyła tylko doprowadzenia w celach identyfikacyjnych. Zdaniem skarżącego zastosowanie miał art. 92, a tym samym niedochowanie jego wymogów (mianowicie sporządzenie protokołu zatrzymania i powiadomienie o prawach procesowych) ujawniło nielegalność. Odniesienie do trzech godzin na sporządzenie protokołu nie oznaczało, że nie doszło do „pozbawienia wolności”, jeśli osoba była przetrzymywana krócej niż trzy godziny, lub że art. 92 KPK nie ma zastosowania. 4 października 2006 r. Sąd Obwodowy w Biełgorodzie utrzymał wyrok w mocy, stwierdzając:
„Dostępny materiał i zeznania nie ujawniają, że skarżący był ograniczony w prawie do wolności i bezpieczeństwa osobistego. Sąd słusznie uznał, że śledczy legalnie wydał postanowienie o ustaleniu miejsca pobytu skarżącego. Policja działała na podstawie postanowienia śledczego, którego wykonanie wymagało doprowadzenia [skarżącego] na komisariat. Tym samym działania policji nie mogły zostać uznane za nielegalne...
[Skarżący] był przetrzymywany na komisariacie i przed śledczym mniej niż trzy godziny, co oznacza, że nie był „zatrzymany” [ani] „aresztowany” w rozumieniu art. 92 KPK.” W nieokreślonym dniu lutego lub marca 2006 r. śledztwo zostało zawieszone. Zostało wznowione 31 marca 2006 r. Skarżący został wezwany na przesłuchanie do Śledczego R. „7 marca 2006 o godz. 15:00”. Zdaniem skarżącego, otrzymał wezwanie dopiero 7 kwietnia 2006 r. Później okazało się, że w wezwaniu nastąpił błąd: przesłuchanie było planowane na 7 kwietnia 2006 r. 14 kwietnia, 23 maja i 1 czerwca 2006 r. śledczy wydał zarządzenia o doprowadzeniu skarżącego do organu śledczego (art. 113 KPK). Zdaniem Rządu policja nie wykonała tych zarządzeń, ponieważ skarżącego nie było pod jego adresami zamieszkania i biurowymi. 28 czerwca 2006 r. Śledczy U. zarządził doprowadzenie skarżącego przed siebie 5 lipca 2006 r. o godz. 11:00. 1 lipca 2006 r. Śledczy B. zarządził doprowadzenie skarżącego przed siebie 7 sierpnia 2006 r. o godz. 10:00. Wskazano, że skarżący wcześniej nie stawiał się na wezwania (w nieokreślonych datach), najpierw powołując się na chorobę, ale nie przedstawiając żadnego związanego z nią dokumentu. 27 lipca 2006 r. główny oficer śledczy przybył do biura skarżącego i go przesłuchał. Skarżący złożył pisemne oświadczenie dotyczące sprawy karnej. Wydaje się, że oficer śledczy wydał wezwania na dalsze przesłuchania, które miały się odbyć 28 i 31 lipca 2006 r. Zdaniem skarżącego, tego samego dnia przekazał oficerowi pisemną notatkę wskazującą, że nie będzie mógł stawić się ze względu na stan zdrowia. Skarżący nie stawił się na przesłuchaniu 28 lipca 2006 r. Wydaje się również, że skarżący nie stawił się na przesłuchaniu 31 lipca 2006 r. Kolejne postanowienie o doprowadzeniu skarżącego na przesłuchanie zostało wydane 1 listopada 2006 r. 2 listopada 2006 r. Śledczy B. wydał postanowienie nakazujące organom ustalenie miejsca pobytu skarżącego i zawieszenie śledztwa. Kolejne postanowienie o doprowadzeniu skarżącego na przesłuchanie zostało wydane 7 listopada 2006 r. 30 listopada 2006 r. zastępca prokuratora miejskiego zarządził wznowienie śledztwa. 22 grudnia 2006 r. główny oficer śledczy wydał zarządzenie wskazujące, że skarżący kilkakrotnie bez ważnego powodu nie stawił się na przesłuchaniach u śledczych. W związku z tym zarządził doprowadzenie skarżącego przed siebie 25 grudnia 2006 r. o godz. 15:00. 25 grudnia 2006 r. policja przybyła do biura skarżącego około godziny 14:45 i zmusiła go do pójścia z nimi na komisariat policji zamiast do Wydziału Śledczego, który znajdował się w innym miejscu. Na komisariacie skarżącego zamknięto w pokoju, a następnie przekazano mu kopię zarządzenia z 22 grudnia 2006 r. Skarżący został ponownie poinformowany, w obecności obrońcy, o jego prawach i decyzji o przeprowadzeniu ekspertyzy sądowej. Skarżący został przesłuchany i oświadczył, że otrzymał wezwanie na przesłuchanie zaplanowane we wrześniu lub październiku 2006 r., ale nie mógł przyjść ze względu na chorobę i odpowiednio poinformował organ śledczy; nie złożył żadnego zaświadczenia lekarskiego, ponieważ, według niego, „było to jego konstytucyjne prawo, by tego nie robić”. Nie jest jasne, czy skarżący opuścił komisariat o godzinie 17:00 czy 19:00. Zdaniem Rządu (który powołał się na księgę wejść na komisariat), skarżący był przetrzymywany na komisariacie bez zamykania w celi między godziną 15:00 a 16:00, a następnie doprowadzony do śledczego. Rząd twierdzi, że skarżący przebywał w jednym z biur, a drzwi wejściowe do budynku były wyposażone w zamek elektroniczny ze względów bezpieczeństwa. Skarżący wniósł powództwo na podstawie art. 125 KPK, skarżąc na swoje zatrzymanie 25 grudnia 2006 r. Wyrokiem z 15 stycznia 2007 r. Sąd Rejonowy oddalił jego powództwo. Sąd uznał, że skarżący nie został zatrzymany, lecz zmuszony do stawienia się przed śledczym. Sąd wskazał również, że nie jest możliwe zakwestionowanie działań policji na podstawie art. 125 Kodeksu. 21 lutego 2007 r. Sąd Obwodowy utrzymał ten wyrok w mocy. 30 maja 2007 r. władze umorzyły postępowanie karne przeciwko skarżącemu z powodu upływu przedawnienia karalności. Najwyraźniej w nieokreślonym dniu ta decyzja została uchylona. 1 listopada 2010 r. sprawa przeciwko skarżącemu została umorzona z powodu braku znamion czynu zabronionego. Skarżący został poinformowany, że przysługuje mu prawo do dochodzenia odszkodowania od Państwa (Rozdział 18 KPK). Wydaje się, że żona skarżącego była przedsiębiorcą prywatnym i zarządzała Biurem Arbitrażowym „Wityaz”. W październiku 2005 r. zatrudniła skarżącego jako konsultanta prawnego. Wydaje się, że w nieokreślonym dniu został mianowany dyrektorem zarządzającym firmy. Zdaniem skarżącego, w wyniku napiętej sytuacji w domu w stosunku do matki i żony z powodu toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego, tymczasowo przeniósł się do swojego biura, używając części niego jako mieszkania. Biuro miało instalację elektryczną i ogrzewanie; było dostępne między godziną 6:00 a 22:00. Wydaje się, że skarżący nie powiadomił organu śledczego o tej zmianie w swojej sytuacji osobistej. 13 października 2006 r. śledczy prowadzący sprawę karną przeciwko skarżącemu wydał nakaz przeszukania biur „Wityaz”, powołując się na art. 182 KPK (patrz punkt 57 poniżej). Śledczy wskazał, że konieczna jest ekspertyza grafologiczna pisma ręcznego skarżącego. W tym celu konieczne było zajęcie wzorów pisma skarżącego i oryginału pełnomocnictwa wydanego mu przez klienta – spółkę prywatną (patrz punkt 6 powyżej). W opinii śledczej te dokumenty mogły znajdować się w pomieszczeniach Biura Arbitrażowego „Wityaz”. Zdaniem skarżącego, 13 października 2006 r. kilku funkcjonariuszy, w tym śledczy, przybyło do biura. Pozwolili skarżącemu przeczytać postanowienie o przeszukaniu. Nie zwrócił się o obecność adwokata podczas przeszukania. Następnie funkcjonariusze przeprowadzili przeszukanie w obecności świadków, przejrzeli dokumentację medyczną skarżącego i zadawali mu pytania dotyczące zawartych w niej informacji. Skarżący wystąpił o sądową kontrolę postanowienia o przeszukaniu i sposobu jego realizacji. Wyrokiem z 23 października 2006 r. Sąd Rejonowy Swierdłowski w Biełgorodzie oddalił powództwo. Sąd uznał następująco:
„Zgodnie z art. 50 KPK podejrzany, oskarżony lub inna osoba na jego polecenie może korzystać z pomocy obrońcy. Na żądanie [funkcjonariusz prowadzący dochodzenie wstępne], śledczy, prokurator lub sąd wyznacza obrońcę.
Przed rozpoczęciem przeszukania [skarżący] nie zwrócił się o obrońcę, mając dostęp do postanowienia o przeszukaniu...
Zgodnie z [art. 38 i 182 KPK] do decyzji śledczego należy ocena, czy przeszukanie jest celowe i, jeśli tak, wydanie odpowiedniego postanowienia, z wyjątkiem przeszukania lokali mieszkalnych. Do śledczego należy również decyzja, które dokumenty lub inne dowody są ważne dla sprawy...
[Zarzut skarżącego], że biuro... jest jego „mieszkańciem”, jest nieuzasadniony w rozumieniu art. 139 KPK... Tym samym nie było wymogu prawnego uzyskania postanowienia sądowego na przeszukanie.” 29 listopada 2006 r., po odwołaniu skarżącego, Sąd Obwodowy w Biełgorodzie utrzymał wyrok w mocy, popierając jego uzasadnienie.


Skarżący urodził się w 1984 roku i mieszka w Boscana. W chwili zdarzeń skarżący był policjantem. W grudniu 2006 roku on i inny policjant, V.G., zatrzymali na ulicy dwóch podejrzanych (A.C. i A.V.) i przewieźli ich na komisariat. Ponieważ jeden z podejrzanych stawiał opór podczas zatrzymania, policjanci użyli siły, aby zmusić go do wejścia do ich samochodu. Na komisariacie jeden z policjantów rzekomo kopnął jednego z podejrzanych w klatkę piersiową. Obaj policjanci zostali oskarżeni o przestępstwo znęcania się nad podejrzanymi. Według zeznań złożonych przez ofiary prokuratorom, tylko funkcjonariusz V.G. znęcał się nad A.C. na komisariacie, kopiąc go w klatkę piersiową. W związku z tym, 10 sierpnia 2007 roku zarzuty przeciwko skarżącemu zostały umorzone. Jednak 24 września 2007 roku ta decyzja została uchylona, a skarżącemu ponownie postawiono zarzuty znęcania się nad jedną z ofiar podczas zatrzymania. W toku postępowania sądowego obie ofiary złożyły oświadczenie, że zostały zaczepione przez dwóch policjantów na ulicy i poproszone o udanie się z nimi na komisariat. Ponieważ jedna z ofiar (A.V.) stawiała opór, funkcjonariusze szamotali się z nim i siłą wsadzili go do samochodu. Według zeznań kilku świadków obie ofiary były pod wpływem alkoholu. Jeden ze świadków stwierdził, że A.V., który był wysoki i dobrze zbudowany, odmówił wejścia do samochodu. Policjanci zakuli go w kajdanki i musieli uderzyć go w brzuch, aby zmusić go do pochylenia się i wejścia do pojazdu. Nie wynika, aby A.V. odniósł jakiekolwiek obrażenia. A.V. złożył oświadczenie, że policjanci kontynuowali bicie obu z nich, nawet po tym, jak weszli do radiowozu. A.C. nie potwierdził tego oświadczenia. Według ofiar policjanci zabrali im niektóre rzeczy osobiste, w tym portfele, natychmiast po zatrzymaniu. Na komisariacie rzeczy osobiste zostały zwrócone ofiarom. Według A.C., po sprawdzeniu portfela zauważył, że brakuje w nim pieniędzy. Zapytał V.G., gdzie są pieniądze, a zamiast odpowiedzi otrzymał kopniaka w klatkę piersiową. Następnie V.G. kopnął również A.V. A.C. odkrył później, że w wyniku kopniaka doznał złamania żebra. A.V. złożył podczas postępowania sądowego dwa różne i sprzeczne zeznania. Na początku złożył oświadczenie, że zarówno skarżący, jak i V.G. kopali go na komisariacie po tym, jak zapytał, gdzie jest jego portfel i dokumenty, ale później złożył oświadczenie, że tylko V.G. go uderzył, używając w tym celu karabinu maszynowego. Ponadto złożył oświadczenie, że nie złożył formalnego zawiadomienia o przestępstwie w sprawie domniemanego znęcania się i był zaangażowany w postępowanie jedynie jako świadek. Stwierdził również, że nie ma jasnego wspomnienia tego, co się stało, z powodu ostrego stanu nietrzeźwości. Wyrokiem z 21 maja 2009 roku Sąd Rejonowy w Buiucani uznał, że policjanci użyli siły podczas zatrzymania, ale siła ta nie była niewspółmierna do okoliczności. Uniewinnił zarówno skarżącego, jak i V.G. w odniesieniu do tego epizodu. Jeśli chodzi o znęcanie się na komisariacie, sąd uniewinnił skarżącego i uznał V.G. za winnego kopnięcia A.C. w klatkę piersiową. Swoje wnioski oparł na zeznaniach ofiar, oskarżonych i świadków oraz na dokumentach medycznych. Prokuratura odwołała się. 18 stycznia 2010 roku Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie uwzględnił odwołanie złożone przez Prokuraturę i uchylił wyrok sądu pierwszej instancji. Skarżący został uznany za winnego zarzucanych mu czynów i skazany na trzy lata pozbawienia wolności w zawieszeniu. W toku rozpoznawania odwołania Sąd Apelacyjny nie przesłuchiwał ponownie podejrzanych, ofiar ani świadków, lecz jedynie przytoczył niektóre z zeznań, które złożyli przed sądem pierwszej instancji. W szczególności Sąd Apelacyjny przytoczył część zeznań A.V., w której oskarżał obu policjantów o znęcanie się nad nim na komisariacie. Reszta jego zeznań nie została wspomniana. Podejrzani i ofiary zostali również poproszeni o stwierdzenie, czy zgadzają się z odwołaniem Prokuratury od wyroku sądu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę kasacyjną. W swoich pismach do Sądu Najwyższego Sprawiedliwości adwokat skarżącego argumentował, między innymi, że skazanie skarżącego było sprzeczne z art. 6 ust. 1 Konwencji, ponieważ Sąd Apelacyjny ani nie przeanalizował akt sprawy, ani nie wysłuchał go osobiście, ani ofiar, ani świadków. 25 lutego 2011 roku Sąd Najwyższy Sprawiedliwości oddalił skargę kasacyjną skarżącego, uznając, między innymi, że w okolicznościach sprawy nie było konieczne, aby Sąd Apelacyjny ponownie przesłuchiwał świadków, ponieważ ich zeznania nie były kwestionowane przez oskarżonych. Co do zarzutu, że Sąd Apelacyjny nie wysłuchał oskarżonych ani ofiar osobiście, Sąd Najwyższy uznał, że zapytanie ich, czy zgadzają się z odwołaniem, było wystarczające dla zapewnienia rzetelności postępowania. Ponadto Sąd Najwyższy argumentował, że strony nie chciały składać nowych dowodów. Jeden z członków składu sędziowskiego Sądu Najwyższego złożył zdanie odrębne, wyrażając pogląd, że ponowne przesłuchanie ofiar i świadków przed Sądem Apelacyjnym było niezbędne dla zapewnienia rzetelności postępowania i konkludując, że postępowanie nie było rzetelne w rozumieniu art. 6 Konwencji. Skarżący wniósł również nadzwyczajny środek odwoławczy do Sądu Najwyższego Sprawiedliwości, argumentując, że doszło do naruszenia art. 6 Konwencji. Jednak 27 października 2011 roku Sąd Najwyższy Sprawiedliwości oddalił odwołanie skarżącego.


Wnioskodawca urodził się w 1962 roku i mieszka w Londynie. Od 1997 do 1998 roku wnioskodawca był prezesem zarządu Central Wechsel- und Creditbank AG („CWAG”), spółki zależnej węgierskiego banku narodowego („UNB”). 22 grudnia 2000 roku Ministerstwo Finansów (Bundesministerium für Finanzen) otrzymało anonimową informację oskarżającą wnioskodawcę o otrzymanie nieopodatkowanego wynagrodzenia w wysokości 35 000 000 szylingów austriackich (około 2 550 000 euro (EUR))[1] za pośrednictwem liechtensteińskiej spółki Tudor AG. 15 lutego 2001 roku Wydział Śledczy do Spraw Karnych (dalej: „IDCM”) został zobowiązany do przeprowadzenia śledztwa. 21 września 2001 roku IDCM złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa uchylania się od opodatkowania w Prokuraturze Krajowej w Wiedniu (Staatsanwaltschaft Wien). 9 października 2001 roku Krajowy Sąd Karny w Wiedniu (Landesgericht für Strafsachen Wien) wszczął postępowanie przygotowawcze przeciwko wnioskodawcy na wniosek prokuratury. Jednocześnie Krajowy Sąd Karny w Wiedniu polecił wiedeńskiemu urzędowi skarbowemu zbadanie sprawy i przedłożenie końcowego raportu dotyczącego kwoty uchylonego podatku. Nadał również nakaz przeszukania domu wnioskodawcy i na mocy paragrafu 412 Kodeksu Postępowania Karnego (dalej: „KPK”) postępowanie karne zostało zawieszone do momentu złożenia raportu końcowego. 28 listopada 2001 roku przeszukano dom wnioskodawcy, a wnioskodawca został po raz pierwszy poinformowany o toczącym się przeciwko niemu śledztwie. 22 kwietnia 2003 roku wiedeński lokalny urząd skarbowy poinformował Krajowy Sąd Karny w Wiedniu, że zakończył śledztwo i przesłał swoje ustalenia do innego wiedeńskiego lokalnego urzędu skarbowego, który oceni fakty i przygotuje raport końcowy. 5 marca 2004 roku wnioskodawca złożył wniosek o umorzenie postępowania karnego do Krajowego Sądu Karnego w Wiedniu. 14 kwietnia 2004 roku Krajowy Sąd Karny w Wiedniu oddalił wniosek wnioskodawcy, ponieważ nie mógł rozstrzygnąć sprawy bez uprzedniego uzyskania raportu końcowego od urzędu skarbowego. 8 czerwca 2004 roku urząd skarbowy wydał decyzję, w której ponownie określił podatek dochodowy wnioskodawcy za lata 1997 i 1998. 5 lipca 2004 roku wnioskodawca złożył odwołanie do Niezależnego Senatu Finansowego w Wiedniu (Unabhängiger Finanzsenat, Außenstelle Wien, dalej: „IFP”). 4 grudnia 2007 roku odwołanie wnioskodawcy złożone do IFP zostało oddalone jako bezzasadne. 7 kwietnia 2009 roku wnioskodawca złożył kolejny wniosek o umorzenie toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego. 27 lipca 2009 roku Krajowy Sąd Karny w Wiedniu oddalił drugi wniosek wnioskodawcy o umorzenie postępowania karnego, stwierdzając, że ściganie wnioskodawcy nie wydaje się niedopuszczalne. 27 listopada 2009 roku ta decyzja została potwierdzona przez Sąd Apelacyjny w Wiedniu. Sąd zauważył jednak, że urząd skarbowy nadal nie złożył raportu końcowego, mimo że zakończył śledztwo w 2003 roku i wydał już nowe decyzje podatkowe w 2004 roku. Sąd zauważył dalej, że środki podjęte przez sąd i prokuratora w celu przyspieszenia postępowania były niewystarczające i stanowiły naruszenie artykułu 6 § 1 Konwencji, ponieważ postępowanie administracyjne zakończyło się już 4 grudnia 2007 roku (gdy odwołanie wnioskodawcy zostało oddalone przez IFP). W związku z tym nakazał prokuratorowi uzyskanie raportu końcowego bez dalszej zwłoki i następnie jak najszybsze zakończenie fazy śledczej. 23 czerwca 2010 roku urząd skarbowy złożył raport końcowy, obejmujący trzy strony. 2 sierpnia 2010 roku prokurator wniósł akt oskarżenia przeciwko wnioskodawcy z powodu podejrzenia uchylania się od opodatkowania. 15 grudnia 2010 roku odwołanie wnioskodawcy złożone do Sądu Administracyjnego zostało oddalone. 21 grudnia 2010 roku wnioskodawca wniósł powództwo o odpowiedzialność odszkodowawczą przeciwko Republice Austrii, domagając się odszkodowania, między innymi za nieuzasadnioną długość postępowania karnego i spowodowaną tym stratę zarobków. 30 czerwca 2011 roku Krajowy Sąd Cywilny w Wiedniu (Landesgericht für Zivilrechtssachen Wien), na wniosek wnioskodawcy, zawiesił postępowanie o odpowiedzialność odszkodowawczą do czasu rozstrzygnięcia postępowania karnego. 15 kwietnia 2011 roku Sąd Apelacyjny w Wiedniu oddalił sprzeciw wnioskodawcy na akt oskarżenia. 15 czerwca 2011 roku Krajowy Sąd Karny w Wiedniu przeprowadził rozprawę i uznał wnioskodawcę za winnego na podstawie paragrafu 33 § 1 Ustawy o Przestępstwach Podatkowych za uchylanie się od opodatkowania oraz wymierzył mu grzywnę w wysokości 150 000 EUR. 8 marca 2012 roku Sąd Najwyższy uchylił wyrok i skierował sprawę z powrotem do Krajowego Sądu Karnego w Wiedniu. 31 sierpnia 2012 roku Krajowy Sąd Karny w Wiedniu przeprowadził rozprawę i uniewinnił wnioskodawcę od wszystkich zarzutów. Po zakończeniu postępowania karnego postępowanie o odpowiedzialność odszkodowawczą zostało najwyraźniej kontynuowane i było nadal w toku w dniu ostatniej informacji dostępnej dla Sądu (22 lipca 2016 roku).


Skarżący urodził się w 1965 roku i mieszka w Traun. Skarżący był zatrudniony jako urzędnik służby cywilnej gminy Traun (Stadtgemeinde Traun). 5 sierpnia 2002 r. skarżący złożył oświadczenie o rezygnacji ze stanowiska urzędniczego ze skutkiem na 31 sierpnia 2002 r. Jednakże 29 sierpnia 2002 r. odwołał swoje oświadczenie. 12 września 2002 r. burmistrz Traun poinformował skarżącego, że Rada Miasta Traun (Stadtrat) nie mogła przyjąć jego odwołania i że jego zatrudnienie jako urzędnika zakończyło się zatem 31 sierpnia 2002 r. 26 września 2003 r. skarżący zwrócił się o uznanie jego stosunku pracy za nadal obowiązujący. 11 grudnia 2003 r. Rada Miasta oddaliła wniosek. 30 grudnia 2003 r. skarżący wniósł odwołanie. 15 stycznia 2004 r. zwrócił się o nadanie skutku wstrzymującego jego odwołaniu. 18 maja 2004 r. zwrócił się do Rady Miasta o stwierdzenie, że przysługuje mu (wsteczne) wynagrodzenie od 1 września 2002 r. 18 czerwca 2004 r. Rada Miejska Traun (Gemeinderat) oddaliła odwołanie, uznając, że skarżący nie ma prawa do wynagrodzenia po 31 sierpnia 2002 r. i odrzuciła jego wniosek o nadanie skutku wstrzymującego z 15 stycznia 2004 r. jako złożony po terminie. 8 lipca 2004 r. skarżący wniósł zastrzeżenie (Vorstellung) przeciwko decyzji Rady Miejskiej z 18 czerwca 2004 r. 24 czerwca 2005 r. Rząd Krajowy Górnej Austrii (dalej „Rząd Krajowy”) uchylił decyzję Rady Miejskiej w części odrzucającej wniosek skarżącego o nadanie skutku wstrzymującego z 15 czerwca 2004 r. (patrz wyżej paragraf 9) i przekazał sprawę do instancji niższej do ponownego rozstrzygnięcia. Pozostała część zastrzeżenia skarżącego została oddalona. 5 sierpnia 2005 r. skarżący wniósł skargę do Trybunału Konstytucyjnego (Verfassungsgerichtshof) na decyzję Rządu Krajowego z 24 czerwca 2005 r. 25 września 2006 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił rozpoznania skargi, a 15 listopada 2006 r., na wniosek skarżącego, przekazał skargę do Trybunału Administracyjnego (Verwaltungsgerichtshof). 15 listopada 2007 r. Trybunał Administracyjny uchylił decyzję Rządu Krajowego z 24 czerwca 2005 r. (patrz wyżej paragraf 11) z powodu nieprzesłuchania skarżącego w celu oceny jego wiarygodności. 4 marca 2008 r. Rząd Krajowy uchylił decyzję Rady Miejskiej z 18 czerwca 2004 r. (patrz wyżej paragraf 10) i przekazał sprawę do instancji niższej do ponownego rozstrzygnięcia. 3 grudnia 2006 r. skarżący wniósł do Trybunału Administracyjnego skargę na bezczynność Rady Miejskiej (Säumnisbeschwerde) w sprawie jego wniosku o nadanie skutku wstrzymującego z 15 stycznia 2004 r. (patrz wyżej paragraf 9). 31 stycznia 2007 r. Trybunał Administracyjny odrzucił skargę, ponieważ Rada Miejska nie była kompetentna do rozstrzygnięcia tej kwestii. 25 czerwca 2007 r. skarżący złożył wniosek o przeniesienie właściwości (Devolutionsantrag) do Rady Miejskiej w sprawie jego wniosku z 15 stycznia 2004 r., twierdząc, że Rada Miasta nie wydała decyzji w terminie. 4 stycznia 2008 r. skarżący wniósł skargę do Trybunału Administracyjnego na bezczynność Rady Miejskiej w sprawie jego wniosku o nadanie skutku wstrzymującego. 27 czerwca 2008 r. Rada Miejska oddaliła odwołanie skarżącego od decyzji Rady Miasta z 11 grudnia 2003 r. (patrz wyżej paragraf 8) oraz jego wniosek o nadanie skutku wstrzymującego z 15 stycznia 2004 r. (patrz wyżej paragraf 9). W konsekwencji, 5 września 2008 r. Trybunał Administracyjny zamknął postępowanie w sprawie skargi skarżącego z 4 stycznia 2008 r. na bezczynność Rady Miejskiej (patrz wyżej paragraf 17) i zasądził koszty na rzecz skarżącego. 7 lipca 2008 r. skarżący wniósł zastrzeżenie do Rządu Krajowego przeciwko decyzji Rady Miejskiej z 27 czerwca 2008 r. 4 lutego 2009 r. skarżący wniósł skargę do Trybunału Administracyjnego na bezczynność Rządu Krajowego w sprawie rozpatrzenia jego zastrzeżenia. 9 lutego 2009 r. Rząd Krajowy oddalił zastrzeżenie. W związku z tym, 13 marca 2009 r. Trybunał Administracyjny zamknął postępowanie w sprawie bezczynności Rządu Krajowego i zasądził koszty na rzecz skarżącego. 25 marca 2009 r. skarżący wniósł skargę do Trybunału Konstytucyjnego na decyzję Rządu Krajowego z 9 lutego 2009 r. (patrz wyżej paragraf 20). 29 listopada 2010 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił rozpoznania skargi, a 27 stycznia 2011 r., na wniosek skarżącego, przekazał skargę do Trybunału Administracyjnego. 25 stycznia 2012 r. Trybunał Administracyjny oddalił skargę na decyzję Rządu Krajowego z 9 lutego 2009 r. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi skarżącego 9 lutego 2012 r.


Sprawa wywodzi się ze skargi przeciwko Ukrainie wniesionej do Trybunału na podstawie artykułu 34 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności („Konwencja”) w dniu wskazanym w załączonej tabeli. 4. Skarżący skarżyli się na nadmierną długość postępowania cywilnego oraz na brak jakiegokolwiek skutecznego środka prawnego w prawie wewnętrznym. 5. Trybunał otrzymał oświadczenia o ugodzie, na mocy których pierwsza skarżąca zgodziła się zrzec się wszelkich dalszych roszczeń przeciwko Ukrainie w odniesieniu do faktów będących podstawą części skargi dotyczącej jej zarzutów, pod warunkiem zobowiązania się Rządu do wypłacenia jej kwoty szczegółowo określonej w załączonej tabeli. Wypłata ta będzie stanowić ostateczne rozstrzygnięcie tej części skargi.


Wnioskodawca, pan Angelo de Tommaso, jest obywatelem Włoch urodzonym w 1963 roku, mieszkającym w Casamassima. 22 maja 2007 r. prokurator publiczny w Bari zawnioskował do Sądu Rejonowego w Bari o objęcie wnioskodawcy specjalnym nadzorem policji (sorveglianza speciale di pubblica sicurezza) na okres dwóch lat, na podstawie ustawy nr 1423/1956, oraz o nałożenie na niego w tym czasie obowiązku zamieszkania w wyznaczonym miejscu. Prokurator publiczny wskazał, że wcześniejsze wyroki skazujące wnioskodawcę za handel narkotykami, uchylanie się od wykonania kary i nielegalne posiadanie broni świadczą o tym, że ono utrzymuje kontakty z przestępcami i jest osobą niebezpieczną. Zauważył również, że wnioskodawca otrzymał od policji „ostrzeżenie”, ale nie zaprzestał zachowań przestępczych. W pismach z 6 marca 2008 r. wnioskodawca zakwestionował wniosek prokuratora. Twierdził, że doszło do pomyłki tożsamości i że domniemane naruszenia warunków jego specjalnego nadzoru dotyczyły osoby o tym samym imieniu i nazwisku, urodzonej w 1973 roku. Ponadto podał, że przeciwko niemu nie wniesiono żadnych oskarżeń karnych od czasu skazania w 2002 roku. Mimo że został skazany za uchylanie się od wykonania kary w 2004 r., nie było to decydującym czynnikiem dla nałożenia środka w sprawie. Argumentował, że nie ma potrzeby poddawania go specjalnemu nadzorowi. Decyzją z 11 kwietnia 2008 r., doręczoną 4 lipca 2008 r., Sąd Rejonowy w Bari poddał wnioskodawcę specjalnemu nadzorowi na okres dwóch lat. Sąd oddalił jego argumenty, stwierdzając, że ustawowe warunki nałożenia środka zostały w rzeczywistości spełnione, a nie ma wątpliwości, że jest on niebezpieczny. Sąd Rejonowy uznał, że wnioskodawca wykazuje „aktywne” skłonności przestępcze i że dowody przedłożone przed sądem wykazały, że czerpał on większość środków utrzymania z działalności przestępczej. Sąd zauważył w szczególności:
„Zainteresowany otrzymał „ustne ostrzeżenie o bezpieczeństwie publicznym” w dniu 18 września 2006 r., ale nie przyniosło to żadnej poprawy w jego zachowaniu; nadal regularnie utrzymywał kontakty z kluczowymi postaciami lokalnego półświatka (malavita locale) i nadal popełniał przestępstwa (patrz: zarzuty oczekujące na rozpatrzenie: naruszenie nakazu nadzoru z 25 kwietnia 2007 r.; naruszenie nakazu nadzoru z 29 kwietnia 2007 r.).”
Sąd Rejonowy stwierdził dalej:
„Ustalenia dochodzenia (patrz dokumenty i zaświadczenia w aktach sprawy) wykazują, że pan Angelo de Tommaso pozostaje osobiście zaangażowany w różne działalności przestępcze, wśród których największe zagrożenie dla porządku i bezpieczeństwa publicznego stanowią przestępstwa przeciwko mieniu oraz przestępstwa związane z bronią i narkotykami.
Ten negatywny obraz jest pogłębiony przez treść ostatniego raportu wydanego przez karabinierów z Gioia del Colle w dniu 26 stycznia 2008 r., z którego wynika, że zamiast wygasnąć, skłonności przestępcze zainteresowanego uważa się nadal za aktywne i operacyjne.
Dowody w aktach wskazują, że nie ma on stałego i legalnego zatrudnienia (zadeklarował swoją gotowość do podjęcia pracy od lutego 2008 r.) oraz że poważne przestępstwa rozpatrywane w sprawie są takie, że uzasadniają wniosek, że do tej pory czerpał znaczną część środków utrzymania z działalności przestępczej, wielokrotnie uciekając się do przestępstwa sam lub w stowarzyszeniu z recydywistami (czy to w swojej gminie zamieszkania, czy gdzie indziej). Aby zapewnić dokładniejszy nadzór, konieczne jest więc zarządzenie nie tylko specjalnego nadzoru policji przez okres dwóch lat (środek uznany za rozsądny ze względu na charakter zainteresowanego, co wyraźnie wynika z czynów mu przypisywanych), ale także obowiązku zamieszkania w wyznaczonym miejscu na ten sam czas.”
Środek zapobiegawczy nałożył na wnioskodawcę następujące obowiązki:
– stawiać się raz w tygodniu przed organem policji odpowiedzialnym za jego nadzór;
– rozpocząć poszukiwanie pracy w ciągu miesiąca;
– zamieszkiwać w Casamassima i nie zmieniać miejsca zamieszkania;
– prowadzić uczciwe i zgodne z prawem życie oraz nie dawać powodów do podejrzenia;
– nie utrzymywać kontaktów z osobami posiadającymi karalność i objętymi środkami zapobiegawczymi lub bezpieczeństwa;
– nie wracać do domu później niż o 22:00 ani nie wychodzić z domu przed 6:00, z wyjątkiem przypadków konieczności i tylko po uprzednim zawiadomieniu władz w odpowiednim czasie;
– nie posiadać ani nie nosić broni;
– nie uczęszczać do barów, nocnych klubów, salonów gier lub domów publicznych oraz nie uczestniczyć w zgromadzeniach publicznych;
– nie używać telefonów komórkowych ani urządzeń łączności radiowej; oraz
– posiadać przy sobie w każdym czasie dokument określający jego obowiązki (carta precettiva) i okazywać go organowi policji na żądanie.
14 lipca 2008 r. wnioskodawca odwołał się do Sądu Apelacyjnego w Bari. 31 lipca 2008 r. prefektura w Bari zarządziła cofnięcie prawa jazdy wnioskodawcy. Decyzją z 28 stycznia 2009 r., doręczoną wnioskodawcy 4 lutego 2009 r., Sąd Apelacyjny uwzględnił jego odwołanie i uchylił środek zapobiegawczy z mocą wsteczną. Sąd Apelacyjny zauważył po pierwsze, że dla nałożenia środka zapobiegawczego konieczne jest ustalenie, że osoba stanowi „aktualne zagrożenie”, co nie jest koniecznie powiązane z popełnieniem konkretnego przestępstwa, lecz raczej z istnieniem złożonej sytuacji o określonym czasie trwania, wskazującej, że dana osoba prowadzi szczególny tryb życia, który budzi niepokój o bezpieczeństwo publiczne. W ocenie Sądu Apelacyjnego wymóg „aktualnego” zagrożenia dla społeczeństwa oznaczał, że odpowiednia decyzja powinna odnosić się do momentu oceny i powinna pozostać ważna przez cały okres jej realizacji; wcześniejsze okoliczności można było wziąć pod uwagę tylko w odniesieniu do ich wpływu na element „aktualny”. Sąd stwierdził, że w momencie nałożenia środka niebezpieczeństwo ze strony wnioskodawcy nie mogło być wywnioskowane z żadnej działalności przestępczej. Następnie zauważył, że w kilku prawomocnych wyrokach wydanych między wrześniem 1995 r. a sierpniem 1999 r. wnioskodawca został skazany za przemyt tytoniu. Następnie zmienił sferę swojej działalności i do 18 lipca 2002 r. był zaangażowany w handel narkotykami i obroty nielegalną bronią, za przestępstwa te został skazany na cztery lata pozbawienia wolności wyrokiem z 15 marca 2003 r., który uprawomocnił się 10 marca 2004 r.; odbył karę od 18 lipca 2002 r. do 4 grudnia 2005 r. Sąd Apelacyjny zatem zauważył, że najnowsze nielegalne działalności wnioskodawcy związane z narkotykami sięgały więcej niż pięciu lat przed nałożeniem środka zapobiegawczego. Wszystko, co sąd mógł mu zarzucić, to przestępstwo uchylania się od wykonania kary, popełnione 14 grudnia 2004 r. (podczas gdy podlegał obowiązkowi zamieszkania w wyznaczonym miejscu). Sąd wskazał również, że naruszenia warunków specjalnego nadzoru popełnione 25 i 29 kwietnia 2007 r. dotyczyły innej osoby, o tym samym imieniu i nazwisku co wnioskodawca, ale urodzonej w 1973 r. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Rejonowy pominął ocenę wpływu celu resocjalizacji kary na osobowość wnioskodawcy. Zauważył w szczególności:
„Choć prawdą jest, że stosowanie specjalnego nadzoru jest zgodne ze statusem odbywania kary, który odnosi się wyłącznie do czasu wykonywania kary, ocena niebezpieczeństwa jest nieuchronnie jeszcze bardziej istotna w przypadku osoby, która odbyła w pełni swoją karę i nie popełniła dalszych przestępstw po zwolnieniu, jak ma to miejsce w przypadku pana de Tommaso.
Notatka z 26 stycznia 2008 r., w której karabinierzy wspominali, że pan de Tommaso utrzymuje kontakty ze skazanymi przestępcami (z którymi został przyłapany na rozmowie), nie wydaje się wystarczająca do ustalenia jego niebezpieczeństwa, biorąc pod uwagę, że pan de Tommaso nie był przedmiotem żadnych dalszych postępowań sądowych od czasu decyzji o nałożeniu środka zapobiegawczego.
Wreszcie Sąd Apelacyjny zauważa, że materiał przedstawiony przez obronę przed Sądem Rejonowym i na rozprawie przed tym wydziałem wskazuje, że mimo typowo dorywczego charakteru pracy robotnika rolnego, zainteresowany przynajmniej od czasu zwolnienia z więzienia w 2005 r. do dnia dzisiejszego konsekwentnie pozostawał w legalnym zatrudnieniu, zapewniającym mu szanowane źródło dochodu.
Wnioskiem jest to, że w marcu 2008 r. nie istniały konkretne fakty, z których można by wywnioskować trwałe niebezpieczeństwo ze strony zainteresowanego, który po odbyciu długiej kary pozbawienia wolności nie wykazał żadnego zachowania uzasadniającego ocenę dokonaną w zaskarżonym wyroku, który w związku z tym ma być uchylony.”
II. CZĘŚCIOWA JEDNOSTRONNA DEKLARACJA RZĄDU
7 kwietnia 2015 r. Rząd złożył list zawierający propozycję polubownego załatwienia sprawy w części dotyczącej skargi na brak rozprawy publicznej w Sądzie Rejonowym w Bari i Sądzie Apelacyjnym (art. 6 § 1 Konwencji), a także jednostronną deklarację zgodnie z regułą 62A Regulaminu Sądu w odniesieniu do tej skargi. W swojej deklaracji Rząd, powołując się na utrwalone orzecznictwo Sądu (Bocellari i Rizza przeciwko Włochom, nr 399/02, 13 listopada 2007 r.; Perre i inni przeciwko Włochom, nr 1905/05, 8 lipca 2008 r. oraz Bongiorno i inni przeciwko Włochom, nr 4514/07, 5 stycznia 2010 r.), uznał, że nastąpiło naruszenie art. 6 § 1 Konwencji z powodu braku rozprawy publicznej, zaoferował zapłatę określonej kwoty tytułem kosztów związanych z tą częścią skargi i zwrócił się o umorzenie tej części skargi.


Wnioskodawcą jest organizacja pozarządowa wydająca „Orlovskaya Iskra”, gazetę w obwodzie orłowskim. Na dzień marca 2003 r. oddział orłowski Komunistycznej Partii Federacji Rosyjskiej oraz oddział orłowski Ludowego Związku Patriotycznego Rosji, ruchu ogólnokrajowego, były wymienione jako założyciele organizacji wnioskodawcy. Informacja ta była podana na pierwszej stronie gazety. Zgodnie ze statutem, założyciele byli odpowiedzialni za powołanie redakcji i określenie polityki redakcyjnej; w przypadku niezgody co do polityki redakcyjnej sprawa miała być rozstrzygnięta przez spotkanie przedstawicieli założycieli. Podczas kampanii wyborczej do Dumy Państwowej, izby niższej parlamentu, w dniu 2 grudnia 2007 r. organizacja wnioskodawcy zawiadomiła Komisję Wyborczą Obwodu Orłowskiego (patrz punkt 41 poniżej) o zamiarze przyjmowania propozycji publikacji odpłatnie oraz, zgodnie z wymogami ustawy, opublikowała stawki obowiązujące przy publikacjach w imieniu partii politycznych (30 000 rubli (RUB) za stronę). Organizacja wnioskodawcy określiła, że powyższa opłata „nie dotyczy założyciela gazety”. Organizacja wnioskodawcy w tym celu podpisała umowę z Komunistyczną Partią dotyczącą publikacji w dniach 7, 14, 21 i 28 listopada 2007 r. Umowa przewidywała opłatę w wysokości 30 000 RUB za stronę; łączna kwota umowy wynosiła 300 000 RUB za dziesięć stron. Część publikacji w gazecie organizacji wnioskodawcy w tych datach wspominała o sponsorowaniu przez Partię, inne nie (patrz punkt 8 poniżej). Oprócz wymienionych powyżej publikacji, w dniach 7 i 14 listopada 2007 r. gazeta organizacji wnioskodawcy opublikowała również, w tych samych numerach tygodnika, dwa artykuły napisane przez jej stałą korespondentkę, panią O. Oba artykuły były krytyczne wobec pana Strojewa, ówczesnego gubernatora obwodu orłowskiego i byłego przewodniczącego Rady Federacji (izby wyższej parlamentu rosyjskiego). Gubernator Strojew był kandydatem w tych wyborach: zajmował pierwsze miejsce na regionalnej liście partii Jedna Rosja (Единая Россия), partii politycznej powiązanej z prezydentem Putinem i dominującej w Dumie Państwowej. Komunistyczna Partia była jedną z głównych partii opozycyjnych w tych wyborach. Pierwszy artykuł nosił tytuł „Nienawiść w stylu Strojewa”. Można go streścić w następujący sposób. Opisywał gubernatora Strojewa jako osobę pochłoniętą nienawiścią do ludzi, którzy mu się sprzeciwiają. Dziennikarz odniósł się do decyzji gubernatora o likwidacji gazety publicznej „Gorod Orel”. Zdaniem dziennikarki O., ta decyzja była bezpośrednim skutkiem konfliktu między panem Strojewem a byłym redaktorem naczelnym gazety, który nieustannie krytykował politykę Strojewa. Przewodniczący rady miejskiej, który był politycznie słaby z powodu skandalu korupcyjnego dotyczącego gruntów komunalnych, nie był w stanie sprzeciwić się decyzji gubernatora o zamknięciu gazety. Większość dziennikarzy regionalnych za czasów Strojewa stała się służalczą; ci nieliczni, którzy jak redaktor naczelny „Gorod Orel”, pozostali niezależni i odmawiali pochlebstw wobec pana Strojewa, byli poddawani presji i stawali się ofiarami nienawiści pana Strojewa. Artykuł przeszedł następnie do historii dwóch deputowanych do regionalnego parlamentu. Zostali wybrani jako członkowie Komunistycznej Partii i pierwotnie byli w opozycji do pana Strojewa, ale później oboje stali się członkami Jednej Rosji. Jeden z nich był przedsiębiorcą. Autor podejrzewał, że pierwszy deputowany zmienił stronę polityczną z powodu bardzo silnej presji wywieranej przez administrację Strojewa na lokalnych przedsiębiorców. Drugi deputowany był profesorem historii. Artykuł sugerował, że jego decyzja o opuszczeniu Komunistycznej Partii również została wymuszona. Dziennikarz ironicznie przypuszczał, że w rzeczywistości pan Strojew nie chciał, aby Jedna Rosja wygrała wybory, ponieważ robił wszystko, by złościć elektorat na partię rządzącą. W 2006 r. ludność miasta w dużych liczbach głosowała na Komunistyczną Partię, co w rzeczywistości było głosem niezadowolenia z polityki pana Strojewa. Jednakże dziennikarz przypuszczał, że osobiste interesy pana Strojewa zawsze przeważały nad interesami partii Jedna Rosja. Burmistrz miasta próbował chronić się, wstępując do Jednej Rosji, ale była to słaba obrona przed nienawiścią pana Strojewa. Jedynymi ludźmi, których pan Strojew kochał i bronił, byli jego własni krewni i protegowani. Artykuł przytoczył przykład siostrzeńca pana Strojewa, przedsiębiorcy podejrzanego o nadużycia funduszy publicznych i oszustwo. Jego sprawa była w toku; artykuł sugerował, że regionalne organy ścigania były zniechęcane do aktywnego prowadzenia śledztwa. Artykuł przeszedł następnie do odwołania szefa regionalnej Izby Kontroli, który zgłosił nadużycia funduszy przeznaczonych na utrzymanie dróg. Nowo mianowany szef Izby Kontroli, który był człowiekiem pana Strojewa, doszedł do przeciwnego wniosku, a mianowicie, że manipulacja funduszami drogowymi odbywała się w pełni zgodnie z prawem. Mimo to pieniądze zostały wydane; w rezultacie władze federalne musiały przyznać dodatkowe fundusze na utrzymanie dróg w obwodzie orłowskim. Pan Strojew próbował przypisać sobie zasługę za to finansowanie, ale nie były to pieniądze Jednej Rosji, jak twierdzili, lecz pieniądze podatników. Zdaniem autora, próbując przedstawić całą sytuację jako swoje osobiste osiągnięcie, pan Strojew robił z prezydenta Putina i mieszkańców obwodu orłowskiego głupków.

Artykuł miał długi postscriptum. Przytoczył ustalenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie Chemodurov przeciwko Rosji (nr 72683/01, wyrok z 31 lipca 2007 r.). Sprawa ta dotyczyła powództwa o zniesławienie wniesionego przez gubernatora innego regionu rosyjskiego przeciwko dziennikarzowi lokalnej gazety. Sprawa zakończyła się stwierdzeniem przez Trybunał naruszenia artykułu 10 Konwencji. Autorka nawiązała do podobieństw między jej krytyką polityki pana Strojewa a sytuacją w sprawie Chemodurov. Drugi artykuł nosił tytuł „Strojew pozywa ludzi: ludzie pozywają Strojewa”. Dotyczył on również kilku tematów. Rozpoczął się od stwierdzenia, że elektorat obwodu orłowskiego nie ufa władzom i w wyborach w 2006 i 2007 r. wolał poprzeć Komunistyczną Partię. Następnie zajął się historią pani Ch., byłej inspektor leśnej, która została zwolniona z pracy w wyniku reorganizacji władz leśnych. Czterdziestu dwóch innych pracowników władz leśnych również straciło pracę. Artykuł twierdził, że reforma władz leśnych została zainicjowana przez gubernatora Strojewa z naruszeniem ustawodawstwa federalnego. Sugerował, że reforma była podyktowana potrzebą ułatwienia przemysłowego wycinania drzew. Pani Ch. pozwała władze regionalne, a w odpowiednim czasie postępowanie było w toku. Jednak, w opinii dziennikarza, było mało nadziei na bezstronność ze strony sądów regionalnych. Artykuł przeszedł następnie do sprawy pani G., która podczas wiecu publicznego wypowiedziała krytyczne uwagi pod adresem gubernatora i została oskarżona o zniesławienie. Artykuł przeanalizował następnie ostatnie publiczne wypowiedzi gubernatora, który krytykował linie polityczne byłego prezydenta Jelcyna, podczas gdy on sam w tym okresie był przewodniczącym Rady Federacji, a zatem drugim co do ważności politykiem w kraju. Zdaniem dziennikarza, postępowanie w sprawie pana G. zostało odroczone, prawdopodobnie dlatego, że gubernator Strojew chciał uniknąć skandalu przed datą wyborów. Artykuł zakończył się sugestią, że prezydent Putin nie powinien był kojarzyć się z tak kontrowersyjnymi postaciami jak gubernator Strojew. W dniu 17 listopada 2007 r. Robocza Grupa ds. Sporów Informacyjnych regionalnej Komisji Wyborczej zbadala oba artykuły. Grupa Robocza uznała, że artykuły zawierały elementy agitacji wyborczej (агитация). Grupa Robocza wniosła następujące wnioski:
Publikacje zawierały „negatywne, celowe, systematycznie publikowane informacje o członku Wyższej Rady Politycznej partii politycznej Jedna Rosja ... panu E. Strojewie. Powyższe publikacje wywołały negatywny stosunek ze strony wyborców wobec ... Jednej Rosji. Mimo że tekst artykułów nie wzywa ludzi do głosowania za lub przeciw Jednej Rosji, cały elektorat rozumie, że jest to w rzeczywistości kontra-kampania [przeciwko panu Strojewowi]”. Publikacje „nie odpowiadały obecnej polityce informacyjnej organizacji redagujących media masowe”, która (polityka) była „zorientowana na informowanie wyborców o przebiegu kampanii wyborczej ... [i] o partiach politycznych w niej uczestniczących”. Te artykuły, w opinii Komisji Wyborczej, wykraczały „poza przestrzeń informacyjną stworzoną przez partie polityczne podczas trwającej kampanii wyborczej”. Publikacja tych artykułów nie została opłacona z oficjalnego funduszu kampanii żadnej z partii uczestniczących w kampanii, co stoi w sprzeczności z art. 52 § 6 ustawy o prawach wyborczych z 2002 r. W konsekwencji, w opinii Komisji Wyborczej, publikacja tych artykułów stanowiła naruszenie prawa wyborczego zagrożone grzywną zgodnie z art. 5.5 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych Federacji Rosyjskiej (CAO). Urzędnik Komisji Wyborczej sporządził akt o wykroczeniu administracyjnym przeciwko organizacji wnioskodawcy, powołując się na przepisy ustawodawcze definiujące „agitację” (patrz punkt 40 poniżej):
„[Organizacja wnioskodawcy] popełniła wykroczenie administracyjne: publikacje w dniach 7 i 14 listopada 2007 r. zawierające elementy agitacji wyborczej, jak zdefiniowano w art. 10 i 55 § 1(6) ustawy o wyborach deputowanych Dumy Państwowej” ...
Odpowiedzialność za to wykroczenie jest przewidziana w: art. 5.5 § 1 CAO.”
Sprawa została następnie skierowana do sędziego pokoju. W dniu 29 listopada 2007 r. sędzia pokoju rozpoznał sprawę. Na rozprawie redaktor naczelny gazety wyjaśnił, że oba artykuły były z natury informacyjne i nie były częścią kampanii wyborczej. Odzwierciedlały one opinię autora o gubernatorze Strojewie. W konsekwencji nie było potrzeby, aby te artykuły były opłacone z funduszu kampanii jakiegokolwiek kandydata. Sędzia uznał, że zgodnie z ustawą o wyborach deputowanych Dumy Państwowej z 2005 r., interpretowanej łącznie z ustawą o prawach wyborczych, „agitacja wyborcza” oznacza publikacje, w których przeważają informacje o jednym z kandydatów i są połączone z negatywnym komentarzem na jego temat. Po przebadaniu kwestionowanych artykułów sędzia zgodził się z Komisją Wyborczą, że dotyczyły one przede wszystkim kandydata Strojewa, a po drugie były negatywne. Sędzia wnioskuje, że te artykuły były w istocie „agitacją” wyborczą. Materiał taki powinien być albo opłacony z funduszu kampanii jednego z kandydatów, albo opublikowany bezpłatnie; w każdym razie gazeta była zobowiązana do wskazania, kto sponsorował publikację. Żadnej takiej wzmianki nie dokonano w artykułach. W konsekwencji publikacja obu artykułów stanowiła naruszenie prawa wyborczego. Organizacja wnioskodawcy została uznana za winną popełnienia wykroczenia administracyjnego opisanego w art. 5.5 § 1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych z 2001 r. (dalej „CAO”). Sędzia pokoju nakazał organizacji wnioskodawcy zapłatę grzywny w wysokości 35 000 rubli (RUB, co równało się 1000 euro (EUR) w tamtym czasie). Organizacja wnioskodawcy odwołała się do Rejonowego Sądu w Żeleznodorożnym w Orle. W dniu 27 grudnia 2007 r. sąd ten wysłuchał przedstawicieli organizacji wnioskodawcy i oddalił odwołanie. Odpowiedni fragment wyroku brzmi następująco:
„Biorąc pod uwagę fakt, że publikacja powyższych artykułów miała miejsce w okresie kampanii wyborczej, sędzia uważa, że powyższe artykuły zawierały elementy agitacji wyborczej, a zatem można je było określić jako materiały wyborcze. Wniosek ten jest poparty słowami przedstawicieli gazety ... którzy przyznali, że artykuły zawierały krytykę gubernatora Strojewa ...”
Decyzja odwoławcza stała się prawomocna w tym samym dniu. W nieokreślonych datach organizacja wnioskodawcy otrzymała kopię tej decyzji i złożyła wniosek o nadzór sądowy do przewodniczącego Sądu Obwodowego w Orle. Zakres tego wniosku pozostaje niejasny. Bez przeprowadzenia rozprawy, w dniu 29 stycznia 2008 r., pełniący obowiązki przewodniczącego sądu wydał decyzję o oddaleniu wniosku. Uzasadnienie decyzji pełniącego obowiązki przewodniczącego było identyczne jak uzasadnienie sądów niższych instancji. W nieokreślonym terminie organizacja wnioskodawcy otrzymała kopię decyzji pełniącego obowiązki przewodniczącego. Następnie organizacja wnioskodawcy złożyła wniosek o nadzór sądowy do przewodniczącego Sądu Najwyższego Rosji. Zakres tego wniosku pozostaje niejasny. W dniu 19 czerwca 2008 r. wiceprzewodniczący oddalił go. W nieokreślonym terminie organizacja wnioskodawcy otrzymała kopię tej decyzji. W nieokreślonym terminie organizacja wnioskodawcy wniosła indywidualną skargę do Trybunału Konstytucyjnego Rosji, argumentując, że kwestionowane przepisy ustawy o prawach wyborczych i ustawy o wyborach deputowanych Dumy Państwowej są sprzeczne z wolnością prasy. Ustawy de facto traktowały każdy materiał krytyczny opublikowany w okresie przedwyborczym jako „agitację” i nakładały dodatkowe wymagania na takie publikacje. Pismem z 23 października 2008 r. Sekretariat Trybunału Konstytucyjnego poinformował organizację wnioskodawcy, że jej wniosek nie został dopuszczony, ponieważ w istocie jedynie kwestionował ustalenia faktyczne i prawne sądów w sprawie o wykroczenie administracyjne. W nieokreślonym terminie organizacja wnioskodawcy ponownie złożyła wniosek do Trybunału Konstytucyjnego. W dniu 25 grudnia 2008 r. skład sędziowski Trybunału Konstytucyjnego wydał postanowienie (определение) odmawiające rozpoznania wniosku. Uznał on następująco:
„W swoim orzeczeniu z 30 października 2003 r. Trybunał Konstytucyjny wydał następujące oświadczenie zasadnicze dotyczące rozróżnienia między informacjami dla wyborców a przedwyborczą agitacją. W celu ochrony prawa do wolnych wyborów, wolność wyrażania opinii przez media masowe może być ograniczona, pod warunkiem że zachowano równowagę wartości konstytucyjnych ...
[Ustawa o prawach wyborczych] rozróżnia informacje dla wyborców pojawiające się w mediach masowych a przedwyborczą agitacją przez nie prowadzoną. Zarówno informacje, jak i agitacja mogą wpływać na wyborców w dokonywaniu określonych wyborów, tym samym oczywistym i jedynym kryterium ich rozróżnienia byłoby istnienie określonego celu, a mianowicie skłonienia wyborców do poparcia lub sprzeciwienia się określonemu kandydatowi ...
Bez takiego celu na uwadze nie istniałaby granica między informacjami a agitacją, w efekcie czego wszystkie informacje równałby się agitacji. Byłoby to sprzeczne z konstytucyjnymi gwarancjami wolności informacji i wolności wyrażania opinii ...
Na sądach i innych organach spoczywa obowiązek ustalenia, że istnieje cel agitacyjny w każdym przypadku ...
Tym samym, w świetle powyższego oświadczenia zasadniczego, kwestionowane przepisy ustawodawcze nie mogą być uznane za naruszające prawa lub wolności organizacji wnioskodawcy ...
Ustalenie konkretnych okoliczności (czy informacje dostarczone przez organizację wnioskodawcy dotyczyły kampanii wyborczej, a nie relacjonowania działalności zawodowej kandydata jako gubernatora) wykracza poza kompetencje Trybunału Konstytucyjnego ...”


Skarżąca urodziła się w 1948 roku i mieszka w Kownie. W 1991 roku skarżąca zwróciła się do władz o zwrot budynków i działki gruntu należących do jej ojca przed nacjonalizacją w 1940 roku. W listopadzie 1995 roku skarżąca napisała do władz, pytając, dlaczego budynki i ziemia zostały sprzedane innym osobom w 1992 roku. Władze odpowiedziały w grudniu 1995 roku, że skarżąca podała nieprawidłowy adres budynków przy składaniu wniosku o przywrócenie jej praw własności oraz że budynki te zostały już sprywatyzowane. 22 października 1996 roku władze z własnej inicjatywy zaproponowały skarżącej złożenie wniosku o wypłatę odszkodowania pieniężnego za budynki, jeśli nie ma nic przeciwko takiej formie restytucji. 4 listopada 1996 roku władze wskazały, że złożone przez skarżącą dokumenty nie dowodzą, że jej ojciec był właścicielem wspomnianych budynków, i poprosiły ją o dostarczenie dodatkowych dokumentów lub – jeśli nie posiada ich w swoim posiadaniu – o zwrócenie się do sądów krajowych z wnioskiem o ustalenie faktu prawnego, że jej ojciec był właścicielem tych budynków. 27 kwietnia 1999 roku skarżąca wniosła powództwo do Sądu Rejonowego w Kownie, prosząc o ustalenie faktu prawnego, że przed nacjonalizacją w 1940 roku jej ojciec był właścicielem budynków i działki gruntu. 18 sierpnia 1999 roku Sąd Rejonowy w Kownie stwierdził, że istnieje spór co do prawa właściwego i pozostawił pozew skarżącej bez rozpoznania. Sąd zasugerował również skarżącej, aby złożyła pozew zgodnie z zasadami postępowania spornego (w przeciwieństwie do zasad stosowanych w postępowaniu o ustalenie faktu prawnego). 28 maja 2003 roku Sąd Rejonowy w Kownie ustalił jako fakt prawny, że ojciec skarżącej był właścicielem budynków przed nacjonalizacją w 1940 roku. 4 lipca 2003 roku skarżąca wskazała, że chce otrzymać odszkodowanie w formie papierów wartościowych. Władze zwróciły się do Centrum Rejestrów (przedsiębiorstwa państwowego) o wycenę wartości budynków, która została ustalona na 14 lipca 2003 roku na 36 000 litów litewskich (LTL – około 10 426 euro (EUR)). 18 września 2003 roku władze zarekomendowały przywrócenie praw własności skarżącej i jej siostry do mienia po ojcu poprzez wypłatę im odszkodowania w papierach wartościowych. 9 października 2003 roku władze podjęły decyzję o przywróceniu praw własności skarżącej i jej siostry poprzez wypłatę łącznie 36 000 LTL (około 10 426 EUR) w papierach wartościowych. 10 czerwca 2004 roku skarżąca wniosła pozew do Sądu Rejonowego w Kownie, żądając uchylenia wyceny budynków dokonanej przez Centrum Rejestrów 14 lipca 2003 roku (patrz punkt 10 powyżej) oraz powołania niezależnych biegłych do oszacowania rynkowej wartości budynków, ponieważ uznała, że ustalona wartość budynków była zbyt niska. Pozew skarżącej zawierał braki, których nie usunęła w terminie wyznaczonym przez Sąd Rejonowy w Kownie; w konsekwencji, 13 lipca 2004 roku, sąd postanowił uznać, że pozew skarżącej nie został wniesiony. Skarżąca złożyła oddzielną skargę, w której twierdziła, że władze błędnie oszacowały wartość budynków, oraz skarżyła się, że wycena wartości budynków została dokonana przed podjęciem decyzji o przywróceniu jej praw własności. 23 sierpnia 2004 roku Sąd Okręgowy w Kownie uznał, że Sąd Rejonowy w Kownie popełnił błędy proceduralne i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kownie. Skarżąca wniosła zmodyfikowany pozew do Sądu Rejonowego w Kownie, skarżąc się, że wycena wartości budynków została dokonana trzy lub cztery miesiące przed podjęciem decyzji o przywróceniu jej praw własności. 2 lutego 2005 roku Sąd Rejonowy w Kownie uznał, że chociaż w prawie krajowym nie było przepisów wskazujących, jak szybko po wycenie wartości musi zostać podjęta decyzja o przywróceniu praw własności, w niniejszej sprawie czas między wyceną a decyzją nie był nadmiernie długi. Sąd oddalił zatem skargę skarżącej. Skarżąca odwołała się, podnosząc te same zarzuty, co przed Sądem Rejonowym w Kownie (patrz punkt 14 powyżej), a 13 czerwca 2005 roku Sąd Okręgowy w Kownie uznał, że wycena wartości budynków została oparta na kilku metodach obliczeniowych i zgodnie z przepisami prawa krajowego. W związku z tym oddalił odwołanie skarżącej. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, a 14 grudnia 2005 roku Sąd Najwyższy zdecydował, że sprawa musi zostać zbadana przez sądy administracyjne, a nie cywilne, i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu Administracyjnemu w Kownie. 23 marca 2006 roku, podczas rozprawy przed Sądem Okręgowym Administracyjnym w Kownie, skarżąca poprosiła o odroczenie rozpoznania sprawy, aby mieć czas na usunięcie braków w pozwie. Twierdziła również, że nie była świadoma faktu, że musi oddzielnie złożyć wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, i poprosiła sąd o danie jej takiej możliwości. Jej wnioski zostały uwzględnione, a rozpoznanie sprawy odroczono do 9 maja 2006 roku. 19 kwietnia 2006 roku skarżąca wniosła zmodyfikowany pozew, w którym, między innymi, poprosiła Sąd Okręgowy Administracyjny w Kownie o (i) uchylenie wyceny wartości budynków dokonanej przez Centrum Rejestrów, (ii) uchylenie tej części zarządzenia władz o przywróceniu jej praw własności, w której wskazano wartość budynków oraz (iii) przywrócenie terminu do wniesienia skargi. 9 maja 2006 roku, podczas rozprawy w Sądzie Okręgowym Administracyjnym w Kownie, skarżąca poprosiła o powołanie biegłego w celu ustalenia rynkowej wartości budynków. 6 czerwca 2006 roku sąd zawiesił postępowanie, powołał biegłego i zapytał biegłego (i) jaka była rynkowa wartość budynków w dniu 14 lipca 2003 roku oraz (ii) jaka była rynkowa wartość budynków dzisiaj, tj. w dniu powołania biegłego. W kwietniu 2007 roku biegły stwierdził, że 14 lipca 2003 roku rynkowa wartość budynków wynosiła 56 850 LTL (około 16 465 EUR), a rynkowa wartość budynków w momencie rozpoczęcia rozpoznawania sprawy wynosiła 164 900 LTL (około 47 758 EUR). Następnie wznowiono postępowanie sądowe i 21 września 2007 roku Sąd Okręgowy Administracyjny w Kownie uznał, że nowa wycena wartości budynków była bardziej dokładna i postanowił uchylić wycenę wartości z 14 lipca 2003 roku dokonaną przez Centrum Rejestrów oraz tę część decyzji z 9 października 2003 roku o przywróceniu praw własności skarżącej, w której wartość budynków ustalono na 36 000 LTL (około 10 426 EUR) (patrz punkty 10 i 11 powyżej). Skarżąca nie odwołała się i decyzja stała się prawomocna 5 października 2007 roku. W nieokreślonym dniu skarżąca wniosła pozew do Sądu Okręgowego Administracyjnego w Kownie, żądając, między innymi, zobowiązania władz do pilnego ponownego wydania uchylonej części decyzji z 9 października 2003 roku (patrz punkt 11 powyżej). 12 grudnia 2007 roku Sąd Okręgowy Administracyjny w Kownie uwzględnił powództwo skarżącej. 18 maja 2009 roku Sąd Okręgowy Administracyjny w Kownie rozpoznał, a następnie oddalił pozew skarżącej, w którym domagała się zobowiązania Gminy Kowno do zapłaty jej 82 450 LTL (około 23 879 EUR) za budynki oraz przyznania jej 96 370 LTL (około 27 911 EUR) zadośćuczynienia. Sąd uznał, że sama wycena wartości nie skutkuje żadnymi konsekwencjami prawnymi dla skarżącej. Sąd stwierdził, że decyzja władz z 9 października 2003 roku nadal obowiązuje, a kwestia wysokości odszkodowania należy do kompetencji władz publicznych i nie leży w kompetencji sądu wydawania im instrukcji. Skarżąca odwołała się, ale 26 lipca 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny oddalił jej odwołanie. Sąd uznał, że żądaniem skarżącej było ustalenie wartości budynków na poziomie, jaki miały one w momencie przeprowadzenia wyceny przez biegłego w 2007 roku (patrz punkt 17 powyżej). Sąd zauważył również, że zmiana decyzji z 9 października 2003 roku o przywróceniu praw własności skarżącej nie została jeszcze podjęta i nie było jasne, w jaki sposób naruszane są prawa skarżącej. Sąd uznał również, że skarżąca wielokrotnie podnosiła kwestię wyceny wartości budynków, która została już rozstrzygnięta. Sąd podtrzymał wniosek sądu pierwszej instancji, że funkcje władz publicznych nie należą do jurysdykcji sądów krajowych (patrz punkt 19 powyżej). Skarżąca wniosła o wznowienie postępowania. 17 grudnia 2010 roku Naczelny Sąd Administracyjny odmówił uwzględnienia jej wniosku. W październiku 2007 roku odpowiednie władze zostały poinformowane, że należy przeprowadzić dodatkową wycenę wartości budynków, a następnie Administracja Gminy Kowno poprosiła Centrum Rejestrów o pilne oszacowanie ich wartości. Ponieważ nie otrzymano odpowiedzi, w lutym 2008 roku Administracja Gminy Kowno ponownie poprosiła Centrum Rejestrów o oszacowanie wartości budynków. Wycena została dokonana 17 marca 2008 roku, a wartość budynków ustalono łącznie na 57 000 LTL (około 16 508 EUR), z czego udział skarżącej wynosił 28 500 LTL (około 8 254 EUR). Ta wycena została oficjalnie zatwierdzona przez władze 5 czerwca 2009 roku, kiedy zmieniły one uchyloną część decyzji z 9 października 2003 roku o przywróceniu praw własności skarżącej i jej siostry. 16 sierpnia 2010 roku skarżąca złożyła wniosek o odszkodowanie w papierach wartościowych przedsiębiorstwa państwowego. 27 stycznia 2011 roku skarżącej wysłano dokument akceptacji dotyczący 11 875 jednostek papierów wartościowych, o wartości nominalnej każdej jednostki wynoszącej 1 LTL (około 0,29 EUR). Fundusz Mienia Państwowego poprosił skarżącą o podpisanie dokumentu akceptacji i wskazał, że wartość nominalna jednego papieru wartościowego wynosi 1 LTL (około 0,29 EUR), ale wartość rzeczywista wynosi 2,4 LTL (około 0,7 EUR). Oznaczało to, że rzeczywista łączna wartość udziałów wynosiła 28 500 LTL (około 8 254 EUR), co stanowiło część odszkodowania przysługującą skarżącej (patrz punkt 22 powyżej). Transfer papierów wartościowych został sfinalizowany 1 lutego 2011 roku. 12 grudnia 2012 roku skarżąca poprosiła władze o ustalenie wartości budynków na poziomie, jaki miały one na styczeń 2011 roku, oraz o zapłatę jej dodatkowego odszkodowania. W lutym 2013 roku władze odpowiedziały, że nie ma podstaw do ponownego badania i decydowania o kwestiach dotyczących przywrócenia praw własności skarżącej, ponieważ procedura została już zakończona. Skarżąca wniosła pozew do sądów krajowych, żądając, między innymi, uchylenia decyzji władz z 5 czerwca 2009 roku, którą zmieniono uchyloną część decyzji z 9 października 2003 roku (patrz punkt 22 powyżej). Wniosła również o uchylenie wyceny wartości budynków na 57 000 LTL (około 16 508 EUR) dokonanej przez Centrum Rejestrów 17 marca 2008 roku. Pozew skarżącej zawierał kilka braków i została kilka razy poproszona o ich usunięcie. Skarżąca nie zrobiła jednak tego w sposób akceptowalny i 25 października 2010 roku Sąd Okręgowy Administracyjny w Kownie odmówił rozpoznania jej pozwu. Sąd stwierdził, że skarżąca poprosiła go o zobowiązanie władz do dostarczenia jednego z oryginalnych egzemplarzy decyzji z 5 czerwca 2009 roku; zauważył jednak, że skarżąca posiada już oryginalny egzemplarz. Sąd zasugerował, aby skarżąca zakwestionowała zarządzenie z 5 czerwca 2009 roku, ponieważ to ten dokument wywierał skutki prawne wobec niej. Zgodnie z informacjami posiadanymi przez Sąd, tego nigdy nie zrobiła.


Skarżący urodził się w 1954 roku i obecnie zamieszkuje w Kostiantyniwce. Przed aresztowaniem skarżący był dyrektorem zarządzającym prywatnej spółki A. Spółka A. zawarła umowę ze spółką E., spółką rosyjską, zobowiązując się do wyeksportowania określonej ilości ferromanganu do Rosji. W okresie od marca 2000 roku do kwietnia 2001 roku skarżący, jako dyrektor spółki A., zawarł umowy z czterema ukraińskimi spółkami: F., T., M. i Sz. („spółki sprzedające”). Zgodnie z tymi umowami spółka A. miała kupić towary od tych spółek i zapłacić im kwoty zawierające podatek od towarów i usług (VAT). Wielekroć w okresie od marca 2000 roku do kwietnia 2001 roku spółka A. eksportowała ferromangan do Rosji, dostarczała go spółce E. i otrzymywała za niego zapłatę. Następnie spółka A. złożyła wniosek i w kwietniu 2002 roku otrzymała od ukraińskich władz zwrot VAT-u wymienionego w umowach ze spółkami sprzedającymi. W 2002 roku wszczęto postępowanie karne przeciwko skarżącemu. Zdaniem organów śledczych umowy, które spółka A. zawarła z czterema spółkami sprzedającymi, były fikcyjne i zostały zawarte wyłącznie w celu uzyskania zwrotu VAT-u przy eksporcie. W rzeczywistości te spółki nie sprzedały ferromanganu spółce A. Zamiast tego skarżący i jego współoskarżeni kupili ferromangan od osób prywatnych, nie zawierając z nimi żadnych umów i nie płacąc VAT-u od tych transakcji. Następnie skarżący sfałszował certyfikaty jakości i w sposób oszukańczy uzyskał certyfikaty pochodzenia towarów. Posługując się powyższymi dokumentami, spółka A. wyeksportowała towary do Rosji. Następnie uzyskał lub ubiegał się o zwrot VAT-u na podstawie fikcyjnych dokumentów. Skarżący twierdził, że umowy nie były fikcyjne, a certyfikaty nie zostały sfałszowane. Spółka A. legalnie kupiła ferromangan od spółek prywatnych, wyeksportowała go do Rosji i otrzymała zwrot podatków. W trakcie śledztwa organy śledcze przesłuchały menedżerów czterech spółek sprzedających oraz właściciela ciężarówki, która została użyta do transportu towarów. Złożyli oni pewne oświadczenia, które sądy krajowe uznały następnie za obciążające. W szczególności menedżerowie czterech spółek sprzedających oświadczyli, że umowy zostały sfałszowane lub były fikcyjne i że nie doszło do żadnych rzeczywistych dostaw towarów. Niektórzy z menedżerów powtórzyli te oświadczenia w trakcie konfrontacji ze skarżącym przeprowadzonych w toku śledztwa. Szczegółowe informacje dotyczące zeznań świadków i konfrontacji można znaleźć w Tabeli przedstawionej w punkcie 17 poniżej. W nieokreślonym dniu śledztwo zostało zakończone, a sprawa skierowana do Sądu w Kostiantyniwce do rozprawy. Co najmniej pięć razy w okresie od 28 listopada 2003 roku do 27 sierpnia 2004 roku sąd nakazał donieckiej policji regionalnej doprowadzenie świadków wymienionych w Tabeli poniżej na rozprawy sądowe, jednak policja nie uczyniła tego z różnych powodów. 27 sierpnia 2004 roku policja poinformowała sąd, w odpowiedzi na swoje ostatnie polecenie doprowadzenia świadków do sądu, że S., K. i R. (patrz Elementy 1-3 w Tabeli poniżej) przebywają poza Donieckiem na urlopie. Na rozprawie sądowej odbywającej się tego samego dnia prokurator, w świetle powyższych informacji od policji, zwrócił się do sądu o odczytanie zeznań złożonych przed procesem przez świadków, którzy nie stawili się, w tym wszystkich wymienionych w Tabeli poniżej. Obrona nie wniosła sprzeciwu, a zeznania zostały odczytane. Następnie sąd przystąpił do badania dokumentów w aktach sprawy. 29 września 2004 roku adwokat skarżącego zwrócił się do sądu o ponowne wezwanie S., K. i R. (patrz Elementy 1-3 w Tabeli poniżej), ponieważ badanie dokumentów ujawniło niespójności w ich zeznaniach przedprocesowych, a powody ich niestawiennictwa nie zostały ustalone. Sąd pierwszej instancji odmówił uwzględnienia wniosku, uzasadniając, że zeznania tych świadków zostały już odczytane na rozprawie. 24 grudnia 2004 roku sąd uznał skarżącego za winnego przemytu (eksportu ferromanganu na podstawie sfałszowanych dokumentów), przywłaszczenia z towarzyszącym nadużyciem władzy (otrzymania zwrotu podatków na podstawie fikcyjnych i sfałszowanych dokumentów), nadużycia władzy oraz fałszerstwa dokumentów. Za zarzut przywłaszczenia z towarzyszącym nadużyciem władzy skarżący został skazany na podstawie Kodeksu Karnego z 2001 roku na siedem lat i sześć miesięcy pozbawienia wolności z zakazem zajmowania stanowisk kierowniczych przez dwa lata. Został również skazany na różne inne, łagodniejsze kary na podstawie Kodeksu Karnego z 2001 roku, jednak sąd uznał, że najsurowsza z kar nałożonych na skarżącego wchłonie łagodniejsze. Ostateczny wyrok brzmiał zatem siedem lat i sześć miesięcy pozbawienia wolności z zakazem zajmowania stanowisk kierowniczych przez dwa lata. W skazaniu skarżącego sąd oparł się w szczególności na zeznaniach licznych świadków złożonych w trakcie śledztwa, jak pokazuje poniższa Tabela:

Tabela. Dowody z zeznań świadków
Element działalności spółki skarżącego, do którego odnosiły się zeznania świadka
Świadkowie, ich status i treść ich zeznań
Dowody potwierdzające, jeśli istnieją, dotyczące odpowiedniego elementu działalności spółki skarżącego
Czy przeprowadzono konfrontację w trakcie śledztwa? Czy skarżący domagał się wezwania i przesłuchania świadka (punkty 14 i 15 powyżej)
Element 1. Operacje ze spółką Sz. S., dyrektor: umowa została sfałszowana
Brak, ponieważ spółka Sz. została zlikwidowana, a jej dokumentacja zniszczona
Przeprowadzono konfrontację.
Domagał się przesłuchania
Element 2. Operacje ze spółką T. K., dyrektor: umowa była fikcyjna
Spółka, która miała dostarczyć towary spółce T., została uznana przez organy podatkowe za fikcyjną
Przeprowadzono konfrontację.
Domagał się przesłuchania
Element 3. Operacje ze spółką М. R., dyrektor: umowa była fikcyjna
Metoda działania zastosowana wobec spółki M. była taka sama jak w przypadku innych spółek. Brak innego potwierdzenia, ponieważ spółka M. została zlikwidowana
Nie przeprowadzono konfrontacji.
Domagał się przesłuchania
Element 4. Operacje ze spółką F. N., zastępca dyrektora: umowa była fikcyjna
Spółka, która miała dostarczyć towary spółce F., została uznana przez organy podatkowe za fikcyjną
Przeprowadzono konfrontację.
Nie domagał się przesłuchania P., dyrektor: potwierdził zeznanie N.
Nie przeprowadzono konfrontacji.
Nie domagał się przesłuchania
Element 5. Transport towarów
Ż., właściciel ciężarówki – ciężarówka została pożyczona jednemu ze współoskarżonych skarżącego
Nieistotne
Nie przeprowadzono konfrontacji.
Nie domagał się przesłuchania Sąd pierwszej instancji oparł się również na pewnych niespójnościach między oficjalnymi zapisami spółki skarżącego a nieoficjalnymi zapisami księgowymi odkrytymi przez władze. Skarżący i jego adwokat odwołali się. Wnieśli, między innymi, że sąd pierwszej instancji oparł się na dowodach świadków, którzy nie zostali przesłuchani na rozprawie oraz że powinien być sądzony za przemyt na podstawie Kodeksu Karnego z 1960 roku. 4 marca 2005 roku Doniecki Sąd Okręgowy Apelacyjny uznał, że skarżącego należy uznać za skazanego za przemyt na podstawie Kodeksu Karnego z 1960 roku zamiast Kodeksu Karnego z 2001 roku. W pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy ustalenia sądu pierwszej instancji i wyrok skazujący skarżącego. Zdaniem skarżącego sąd apelacyjny nie przekazał mu kopii orzeczenia z 4 marca 2005 roku, mimo jego licznych próśb. W marcu 2005 roku adwokat skarżącego wniosła skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego na orzeczenia z 24 grudnia 2004 roku i 4 marca 2005 roku, załączając kopie tych orzeczeń do swojej skargi. W maju, czerwcu i sierpniu 2005 roku skarżący złożył własne odwołania do Sądu Najwyższego, stwierdzając, między innymi, że sąd pierwszej instancji oparł się na dowodach świadków, którzy nie zostali przesłuchani na rozprawie. Skarżący stwierdził również, że powinien być sądzony za przywłaszczenie, nadużycie władzy i fałszerstwo na podstawie Kodeksu Karnego z 1960 roku, a nie Kodeksu z 2001 roku, ale nie podał żadnych szczegółów. 6 września 2005 roku Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę przy obecności prokuratora, ale w nieobecności skarżącego i jego adwokata, którzy nie zostali poinformowani o dacie i godzinie rozprawy. Sąd Najwyższy oddalił odwołania złożone przez skarżącego i jego adwokata, stwierdzając, że ustalenia sądów niższych instancji opierały się na znacznej ilości dowodów, w szczególności na zeznaniach dyrektorów spółek sprzedających złożonych na etapie śledztwa. 15 maja 2009 roku skarżący został zwolniony z aresztu na mocy ułaskawienia prezydenckiego.


Skarżący urodził się w 1973 roku i mieszka w Baku. W tamtym czasie był członkiem partii opozycyjnej – Ludowej Partii Frontu Azerbejdżanu. Skarżący uczestniczył lub próbował uczestniczyć w demonstracjach zorganizowanych przez opozycję 17 listopada 2012 r. i 10 marca 2013 r. w Baku. 12 listopada 2012 r. organizatorzy zawiadomili odpowiedni organ, Bakijski Urząd Wykonawczy („BCEA”), o demonstracji 17 listopada 2012 r. Wydaje się, że organizatorzy demonstracji z 10 marca 2013 r. nie złożyli BCEA odpowiedniego uprzedniego zawiadomienia. Informacje o tym zgromadzeniu były rozpowszechniane za pośrednictwem Facebooka lub prasy. BCEA odmówiło autoryzacji przeprowadzenia demonstracji 17 listopada 2012 r., stwierdzając w ogólnych słowach, że to zgromadzenie nie byłoby zgodne z Ustawą o Wolności Zgromadzeń. BCEA stwierdziło dalej, że plac, na którym organizatorzy proponowali przeprowadzenie zgromadzenia, był wyznaczonym obszarem publicznego wypoczynku, a samo zgromadzenie byłoby niepraktyczne. Mimo to organizatorzy postanowili przeprowadzić demonstracje w centrum Baku. Zdaniem skarżącego demonstracje miały charakter pokojowy i zostały przeprowadzone w sposób pokojowy. Uczestnicy demonstracji z 17 listopada 2012 r. domagali się reform demokratycznych w kraju i protestowali przeciwko przeszkodom w wolności zgromadzeń. Uczestnicy demonstracji z 10 marca 2013 r. protestowali przeciwko śmierci licznych żołnierzy w armii. Skarżący wziął udział w obu demonstracjach, ale krótko po ich rozpoczęciu policja zaczęła je rozpędzać. W obu przypadkach skarżący został zatrzymany podczas akcji rozpędzania i przewieziony na komisariat, gdzie został przesłuchany. Zdaniem skarżącego, w pierwszym przypadku został zatrzymany przez osoby w cywilu. W obu przypadkach, w dniu zatrzymania skarżącego, sporządzono wobec niego „protokół o wykroczeniu administracyjnym” (inzibati xəta haqqında protokol). W pierwszym przypadku protokół stwierdzał, że przez celowe niewykonanie legalnego polecenia policji skarżący popełnił wykroczenie administracyjne zgodnie z art. 310.1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych („KWA”). W drugim przypadku skarżącemu postawiono zarzut popełnienia wykroczenia administracyjnego na podstawie art. 298.2 (udział w zgromadzeniu publicznym, które nie zostało zorganizowane zgodnie z prawem) KWA. W pierwszym przypadku skarżący odmówił podpisania protokołu o wykroczeniu administracyjnym. Zdaniem skarżącego nigdy nie doręczono mu kopii protokołów o wykroczeniu administracyjnym ani innych dokumentów z akt sprawy. W żadnym z przypadków nie pozwolono mu na kontakt z prawnikiem po zatrzymaniu ani podczas pobytu w areszcie policyjnym. W drugim przypadku, zgodnie z dokumentem sporządzonym przez funkcjonariusza policji i zapisem z dnia 10 marca 2013 r., wyznaczono prawnika z urzędu (pana T.A.) do pomocy skarżącemu. W pierwszym przypadku skarżący został doprowadzony przed Sąd Rejonowy Sabail 17 listopada 2012 r., w dniu jego zatrzymania. W drugim przypadku był przetrzymywany w areszcie policyjnym przez noc i doprowadzony przed Sąd Rejonowy Sabail 11 marca 2013 r., dnia po jego zatrzymaniu. Zdaniem skarżącego rozprawa przed sądem w obu przypadkach była bardzo krótka. Publiczności nie pozwolono na udział, mimo że sąd nie podjął formalnej decyzji o wyłączeniu rozprawy od jawności. Zdaniem skarżącego, w żadnym z przypadków nie dano mu możliwości zatrudnienia prawnika własnego wyboru. Na rozprawie sądowej w obu przypadkach wyznaczono prawnika z urzędu do pomocy skarżącemu. Żaden z materiałów przedłożonych Trybunałowi nie zawiera zapisu wskazującego, aby w pierwszym przypadku prawnik z urzędu, pan Z.A., złożył jakiekolwiek ustne lub pisemne wnioski przed sądem pierwszej instancji. Zgodnie z zapisem z rozprawy sądowej w drugim przypadku, w swoich ustnych wystąpieniach prawnik z urzędu, pan T.A., stwierdził w ogólnych słowach, że skarżący jest niewinny. Na rozprawie w pierwszym przypadku sąd nie przesłuchał żadnych świadków. Sąd w drugim przypadku przesłuchał trzech funkcjonariuszy policji i świadka strony skarżącej, pana M.M. Funkcjonariusze policji zeznali, że zatrzymali skarżącego, ponieważ zorganizował nieautoryzowaną demonstrację. Pan M.M. zeznał, że on i skarżący próbowali wziąć udział w demonstracji, ale zostali zatrzymani, zanim jeszcze weszli na obszar, na którym odbyło się zgromadzenie. Wyrokiem z 17 listopada 2012 r. sąd pierwszej instancji w pierwszym przypadku uznał skarżącego za winnego na podstawie art. 310.1 KWA i skazał go na siedem dni „administracyjnego” aresztu. Wyrokiem z 11 marca 2013 r. sąd w drugim przypadku uznał skarżącego za winnego na podstawie art. 298.2 KWA i skazał go na sześć dni „administracyjnego” aresztu. W nieokreślonych datach skarżący wniósł odwołania do Sądu Apelacyjnego w Baku, argumentując, że jego skazania naruszyły jego prawa, ponieważ demonstracje, w których uczestniczył lub próbował uczestniczyć, miały charakter pokojowy. Skarżący skarżył się również, że jego zatrzymania były niezgodne z prawem, a rozprawy przed odpowiednimi sądami pierwszej instancji nie były sprawiedliwe. W swoich odwołaniach skarżący skarżył się również, że odpowiednie sądy pierwszej instancji nie wzięły pod uwagę faktu, że posiada niepełnosprawność drugiego stopnia i, zgodnie z prawem, nie powinien zostać skazany na areszt administracyjny. W pierwszym przypadku skarżącego reprezentował przed Sądem Apelacyjnym w Baku prawnik własnego wyboru. W drugim przypadku nie był reprezentowany przez prawnika. W pierwszym przypadku Sąd Apelacyjny w Baku uznał, że skarżący nie zaprzestał udziału w nieautoryzowanej demonstracji. W drugim przypadku Sąd Apelacyjny uznał, że skarżący uczestniczył w demonstracji, która nie została zorganizowana zgodnie z prawem. W obu przypadkach, odpowiednio 26 listopada 2012 r. i 27 marca 2013 r., Sąd Apelacyjny w Baku oddalił odwołanie skarżącego i utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji.