W 1996 r. skarżący i jego żona rozpoczęli prowadzenie rodzinnej działalności gospodarczej, która obejmowała, między innymi, kopiowanie danych cyfrowych i sprzedaż pustych nośników danych. Jako biuro wykorzystywali mieszkanie przy ul. P. w Kijowie, należące do matki skarżącego, w którym zainstalowano sprzęt kopiujący. 20 sierpnia 2002 r. kilku funkcjonariuszy Kijowskiego Biura do Spraw Przestępczości Gospodarczej („KECU”) dokonało kontroli biura skarżącego przy ul. P. w obecności skarżącego i jego żony. Tego samego dnia funkcjonariusze KECU sprawdzili również garaż i samochód skarżącego. Po kontroli policja zabezpieczyła siedem komputerów, sześćdziesiąt sześć urządzeń do nagrywania płyt optycznych, drukarkę, modem, ponad trzy tysiące płyt optycznych z nagraniami, około trzydziestu tysięcy pustych płyt optycznych oraz około siedmiu tysięcy nadrukowanych okładek płyt. Zajęcie zostało udokumentowane na trzech ustandaryzowanych formularzach (po jednym dla każdego sprawdzonego miejsca), które zawierały następujący, wstępnie wydrukowany tekst:
Protokół oględzin i zajęcia
„Rozpoczęcie oględzin: _______ [godzina, data]
Zakończenie oględzin: _________ [godzina, data]
Ja (my), ______ z KECU w lokalu ______ [miejsce] ... dokonałem(-liśmy) oględzin i zająłem(-liśmy) od _________ [imię i nazwisko, adres, miejsce pracy osoby, której mienie było przedmiotem zajęcia] następujące ________ [lista zajętych przedmiotów].
Zajęte przedmioty będą przechowywane w KECU do czasu rozstrzygnięcia sprawy co do meritum.
Niniejszy protokół został sporządzony w dwóch egzemplarzach i odczytany. ...”
Z formularzy wynika, że kontrola biura rozpoczęła się o godz. 19:30 i zakończyła o godz. 7:30 następnego dnia, 21 sierpnia 2002 r. Inne miejsca były kontrolowane w tym samym czasie – samochód od godz. 19:30 do 1:34 w nocy, a garaż między 22:25 a 23:45. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, przez całą noc funkcjonariusze policji przesłuchiwali go, jego żonę oraz członków ich dalszej rodziny przebywających w lokalu. Pytania dotyczyły rodzinnej działalności gospodarczej skarżącego oraz przestrzegania prawa autorskiego w działalności firmy w zakresie używania oprogramowania i czynności kopiowania. 22 sierpnia 2002 r. na stronie internetowej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych opublikowano raport, w którym stwierdzono, że Policja Kijowska: „... zidentyfikowała grupę przestępczą składającą się z dwóch [osób]. Te dwie [osoby] zorganizowały całe podziemne [wytwórnie] w swoim biurze. Za pomocą sprzętu komputerowego kopiowały CD-ROM-y zawierające różne programy i gry ...” Raport zawierał również fotografię żony skarżącego bez podpisu oraz listę zajętych przedmiotów, podając ich szacunkową wartość na 117 000 hrywien ukraińskich (UAH). 15 listopada 2002 r. śledczy O.K. z Wydziału Śledczego Policji Kijowskiej wszczął postępowanie karne w sprawie „podejrzanego naruszenia praw autorskich” na podstawie art. 176 Kodeksu Karnego Ukrainy, nie wskazując żadnych podejrzanych. W swojej decyzji powołał się na przeszukanie biura skarżącego i jego żony oraz zajęcie ich mienia w dniu 20 sierpnia 2002 r. Dalej zauważył, że stwierdzono, iż nie posiadają oni umowy licencyjnej z kancelarią prawną S., oficjalnym przedstawicielem Microsoft Corporation, którego oprogramowania używali w swojej działalności, wyrządzając tym samym szkodę właścicielowi praw autorskich do oprogramowania. 20 listopada 2002 r. O.K. uznał mienie zajęte od skarżącego i jego żony za dowód rzeczowy, który ma być przechowywany przez policję do czasu zbadania sprawy. 21 listopada 2002 r. Sąd Rejonowy Szewczenkowski w Kijowie (zwany dalej „Sądem Rejonowym”) wydał nakazy przeszukania mieszkań skarżącego i jego żony, zauważając, że są oni podejrzani o naruszenie przepisów prawa karnego dotyczących ochrony praw autorskich. 23 listopada 2002 r. mieszkania te zostały przeszukane na podstawie nakazów. Z akt sprawy wynika, że nie zajęto żadnych przedmiotów. Jak wynika z wniosków skarżącego, po tych przeszukaniach i kilku przesłuchaniach postępowanie utknęło w martwym punkcie, a policja nigdy nie postawiła zarzutów skarżącemu ani żadnej innej osobie. Skarżący wielokrotnie zwracał się do policji i prokuratury z żądaniem nakazania zwrotu jego zajętego mienia. W różnych datach (w szczególności 24 lutego 2003 r., 11 sierpnia 2003 r. i 13 maja 2005 r.) odpowiednie organy odrzucały jego wnioski, powiadamiając go, że jego zajęte mienie stanowi dowód rzeczowy w sprawie karnej, że trzymanie go w posiadaniu organów jest uzasadnione koniecznością przeprowadzenia ekspertyz oraz że, ogólnie rzecz biorąc, zgodnie z art. 81 Kodeksu Postępowania Karnego z 1960 r. („KPK”), los przedmiotów musi zostać określony po ostatecznym rozstrzygnięciu sprawy. 27 września 2004 r. kijowska prokuratura odrzuciła wniosek skarżącego o skierowanie sprawy karnej, w której zajęto jego mienie, do sądu w celu umorzenia postępowania z powodu przedawnienia. Zauważono w szczególności, że postępowanie można umorzyć z takich przyczyn tylko w sprawach, w których oskarżono konkretną osobę. 25 lutego 2005 r. policja odrzuciła wniosek skarżącego o umorzenie postępowania karnego z powodu braku znamion czynu zabronionego, zauważając, że umorzenie postępowania z takich przyczyn również zakłada wskazanie konkretnego oskarżonego. 4 kwietnia 2004 r. policja poinformowała skarżącego w odpowiedzi na jego skargę na odmowę nadania mu jakiegokolwiek statusu w postępowaniu karnym – co, w jego opinii, dotyczyło go jako faktycznego podejrzanego – że nie ma podstaw do wszczęcia sprawy karnej przeciwko niemu osobiście. Nie było wystarczających dowodów, aby bezprawnie kopiował materiały chronione prawem autorskim lub rozpowszechniał podrobione produkty. W marcu 2006 r. postępowanie karne było nadal w toku. Nie zarządzono żadnych czynności śledczych dotyczących skarżącego. Jego mienie pozostawało pod kontrolą policji jako dowód rzeczowy w sprawie. W swoich kolejnych pismach – ostatnia korespondencja od adwokata skarżącego i Rządu została otrzymana odpowiednio w marcu i czerwcu 2013 r. – strony nie dostarczyły żadnych dalszych informacji dotyczących wyniku lub statusu powyższego postępowania karnego oraz losu zajętych przedmiotów. W nieokreślonej dacie skarżący i jego żona wnieśli pozew o zniesławienie przeciwko władzom policji za opublikowanie niedokładnego raportu o przestępstwie na ich stronie internetowej (patrz punkt 11 powyżej), domagając się sprostowania zawartych w nim informacji. 27 października 2003 r. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo. Z akt sprawy wynika, że od tego wyroku nie wniesiono apelacji i stał się on prawomocny. 22 sierpnia 2003 r. prokuratura odrzuciła wniosek skarżącego o wszczęcie postępowania karnego przeciwko trzem funkcjonariuszom KECU, którzy brali udział w przeszukaniu jego biura, samochodu i garażu oraz zajęli jego mienie. W odpowiedniej decyzji zauważono w szczególności, że funkcjonariusze policji nie „przeszukiwali”, lecz „kontrolowali” biuro skarżącego i inne miejsca. Kontrola była legalna, ponieważ została przeprowadzona w ramach kompetencji funkcjonariuszy policji do prowadzenia działań dochodzeniowych i operacyjnych w celu wykrywania przestępstw w rozumieniu ustawy Ukrainy „O działalności operacyjno-śledczej” i za zgodą skarżącego i jego żony. 13 października i 4 grudnia 2003 r. Sąd Rejonowy Peczerski i Sąd Apelacyjny Miasta Kijowa („Sąd Apelacyjny”) odrzuciły odpowiednio odwołania skarżącego od tej decyzji. W nieokreślonej dacie skarżący wszczął postępowanie cywilne w Sądzie Rejonowym Szewczenkowskim w Kijowie w celu odzyskania sprzętu komputerowego, płyt optycznych i innego mienia zajętego przez policję. 10 października 2003 r. sąd zawiesił to postępowanie do czasu rozstrzygnięcia sprawy karnej, w której mienie zostało zatrzymane przez policję (patrz punkty 13-23 powyżej). W kwietniu 2003 r. skarżący złożył skargę do Sądu Rejonowego na Wydział Śledczy Policji Kijowskiej. Powołując się początkowo na art. 248 Kodeksu Postępowania Cywilnego z 1963 r., obowiązującego w czasie rozpatrywania sprawy, zarzucił w szczególności, że kontrola jego biura oraz przeszukanie i zajęcie jego mienia w sierpniu 2002 r., a także wszczęcie postępowania karnego 15 listopada 2002 r. były niezgodne z prawem. Przed sądem skarżący zmodyfikował swoje roszczenia. Powołując się na art. 234 KPK (patrz punkt 46 poniżej), twierdził, że nie było żadnych legalnych podstaw do wszczęcia postępowania karnego w sprawie podejrzanego naruszenia praw autorskich. Wniósł o uchylenie decyzji śledczego z 15 listopada 2002 r. (patrz punkt 13 powyżej). W tym zakresie skarżący złożył w szczególności wyjaśnienie, że 20 i 21 sierpnia 2002 r. funkcjonariusze KECU przeprowadzili samowolne przeszukanie i zajęcie jego mienia bez nakazu sądowego lub jakichkolwiek innych legalnych podstaw podjęcia takich działań. Skarżący argumentował, że nie było powodu, by podejrzewać popełnienie przestępstwa uzasadniającego przeszukanie i zajęcie jego rzeczy; że, z naruszeniem obowiązującego prawa, środki te zostały podjęte w nocy; że te same osoby zostały wyznaczone na świadków dla wszystkich trzech miejsc, które były kontrolowane jednocześnie; oraz że po wszczęciu postępowania karnego nie został wezwany do udziału w żadnych czynnościach śledczych. Rozpatrywane postępowanie zostało wszczęte w złej wierze, aby uniemożliwić mu odzyskanie zajętego mienia i zamaskować nielegalne postępowanie KECU. 26 czerwca 2003 r. Sąd Rejonowy uznał, że art. 234 KPK (a nie art. 248 Kodeksu Postępowania Cywilnego z 1963 r.) jest odpowiednim przepisem do zbadania zarzutów skarżącego. Odrzucił je, stwierdzając, że skarżący nie posiada legitymacji procesowej do wniesienia tego postępowania. W szczególności sporna sprawa karna została wszczęta „w sprawie”, a nie „przeciwko skarżącemu” (patrz punkt 46 poniżej cytujący art. 98 Kodeksu Postępowania Karnego), który nie był ani formalnym podejrzanym, ani oskarżonym w rozpatrywanym postępowaniu. Nie mógł zatem twierdzić, że jego prawa zostały naruszone przez wszczęcie postępowania. Co do jego skarg na domniemane nielegalne działania policji, zgodnie z art. 234 Kodeksu Postępowania Karnego, skargi te mogły być wniesione tylko w ramach powyższej sprawy karnej i podlegały zbadaniu przez sąd, który będzie rozpatrywał tę sprawę, podczas rozprawy wstępnej lub rozprawy głównej. Skarżący odwołał się, stwierdzając w szczególności, że był faktycznym podejrzanym w rozpatrywanym postępowaniu. Ponieważ odmówiono mu formalnego statusu podejrzanego, nie mógł się odpowiednio bronić. Ponadto, ponieważ postępowanie zostało sztucznie przedłużone, został pozbawiony możliwości odzyskania zajętego mienia do czasu rozstrzygnięcia sprawy. 17 września 2003 r. Sąd Apelacyjny uchylił decyzję Sądu Rejonowego i postanowił umorzyć postępowanie. Podobnie jak sąd niższej instancji, uznał, że skarżący nie miał legitymacji procesowej do wniesienia rozpatrywanego postępowania i, ogólnie rzecz biorąc, że działania władz policji, na które skarżył się skarżący, mogły być zakwestionowane tylko przed sądem rozpatrującym sprawę karną, po zakończeniu odpowiedniego śledztwa i przekazaniu sprawy do sądu do zbadania. W tych okolicznościach, zamiast odrzucać skargi skarżącego co do meritum, postępowanie musiało zostać umorzone. Skarżący wniósł skargę kasacyjną. 13 lipca 2004 r. Sąd Najwyższy Ukrainy uchylił poprzednie decyzje i przekazał sprawę do sądów niższej instancji do ponownego rozpatrzenia. Zauważył w szczególności, że 30 stycznia 2003 r. Sąd Konstytucyjny Ukrainy stwierdził, że przepisy art. 234 KPK, które uniemożliwiały oddzielne odwołanie się od decyzji organów śledczych dotyczących wszczęcia postępowania karnego, były niekonstytucyjne (patrz punkt 47 poniżej). Powyższe orzeczenie oznaczało również, że sądy powinny dopuszczać do rozpatrzenia skargi na inne czynności procesowe, decyzje lub zaniechania ze strony organów śledczych, które mogą spowodować nieodwracalne lub poważne szkody dla konstytucyjnych praw jednostki, jeśli ich kontrola sądowa zostałaby opóźniona. Sąd Najwyższy zauważył dalej, że istniały wystarczające dowody sugerujące, że skarżący został dotknięty w istotny sposób przez rozpatrywane postępowanie karne – w szczególności w odniesieniu do przeszukania jego pomieszczeń oraz zajęcia i zatrzymania jego rzeczy. Stwierdził, że postępowanie wydaje się być przedłużane bez żadnego uzasadnienia i polecił sądom niższej instancji sprawdzić, czy postępowanie organów śledczych może wskazywać na ukryte motywy mające na celu ukrycie ich nielegalnych działań. 14 października 2004 r. Sąd Rejonowy uwzględnił skargę skarżącego i uchylił decyzję z 15 listopada 2002 r. Biorąc pod uwagę podstawy podjęcia tej decyzji, postępowanie powinno zostać wszczęte przeciwko skarżącemu, który był faktycznym podejrzanym w zakresie naruszenia praw autorskich. Wszczęcie postępowania „w sprawie” bez wskazania konkretnego oskarżonego było sztuczne i ograniczyło prawa procesowe skarżącego. Działania funkcjonariuszy policji, które doprowadziły do wszczęcia postępowania, były skażone naruszeniami proceduralnymi, biorąc pod uwagę w szczególności nieuzasadnioną kontrolę pomieszczeń w nocy w nieobecności właściciela mieszkania (matki skarżącego), a także różne inne naruszenia proceduralne. 3 listopada 2004 r. kijowska prokuratura odwołała się od tej decyzji. 24 grudnia 2004 r. Sąd Apelacyjny uchylił decyzję Sądu Rejonowego i przekazał sprawę karną dotyczącą podejrzanego naruszenia praw autorskich do niego w celu dalszego śledztwa. Oceniając legalność działań śledczych, Sąd Rejonowy w rzeczywistości odniósł się do dopuszczalności dowodów, kwestii, która mogła być zbadana tylko w toku procesu karnego. Stwierdził dalej, że poprzez wszczęcie postępowania karnego „w sprawie”, a nie „przeciwko skarżącemu”, policja nie wyrządziła nieodwracalnej szkody konstytucyjnym prawom skarżącego, takiej, która wymagałaby uchylenia ich decyzji w drodze postępowania sądowego. Wszelkie nieprawidłowości w sformułowaniu decyzji o wszczęciu postępowania karnego mogą być bardziej odpowiednio rozwiązane przez organy ścigania. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, twierdząc w szczególności, że Sąd Apelacyjny naruszył zasady proceduralne, dopuszczając odwołanie prokuratury. 25 lipca 2005 r. Sędzia V.P. Sądu Najwyższego odmówił rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyjęcie skargi kasacyjnej, stwierdzając, że Sąd Najwyższy nie ma jurysdykcji nad decyzjami podjętymi przez Sąd Apelacyjny w odpowiednich sprawach, chyba że dotyczyły one umorzenia postępowania.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1978, 1980 i 2007 roku. Uciekli z Armenii z obawy przed prześladowaniami związanymi z działalnością pierwszego skarżącego jako dziennikarza i jego aktywizmem politycznym. Po przybyciu do Francji 4 października 2009 r. złożyli wnioski o azyl, które zostały odrzucone przez Francuski Urząd Ochrony Uchodźców i Apatrydów (Office français de protection des réfugiés et apatrides – OFPRA) w dniu 21 grudnia 2009 r., a następnie przez Krajowy Sąd Azylowy (Cour nationale du droit d’asile – CNDA) w dniu 28 lutego 2011 r. Ich kolejne wnioski o ponowne rozpatrzenie sprawy również zostały odrzucone. 3 maja 2011 r. prefekt departamentu Loiret wydał decyzje odrzucające wnioski skarżących o zezwolenie na pobyt i zobowiązujące ich do opuszczenia terytorium Francji. 18 października 2011 r. Sąd Administracyjny w Orleanie, na wniosek skarżących, odmówił uchylenia tych decyzji. Pierwszy skarżący został zatrzymany przez policję w związku z kradzieżą wieczorem 16 lutego 2012 r. i tego samego dnia został umieszczony w areszcie policyjnym. Drugi i trzeci skarżący zostali zatrzymani następnego dnia w ośrodku recepcyjnym dla ubiegających się o azyl (Centre d’accueil des demandeurs d’asile – CADA) w Chaingy, gdzie mieszkała rodzina. Skarżących tego samego dnia przewieziono do centrum detencji administracyjnej (Centre de rétention administrative – CRA) w Tuluza-Cornebarrieu. Decyzje o umieszczeniu w detencji dotyczące pierwszych dwóch skarżących brzmiały następująco:
„Gdyż natychmiastowe wykonanie [nakazu opuszczenia Francji] nie jest możliwe ze względu na organizację [ich] wyjazdu do [kraju pochodzenia].
Gdyż [skarżący] nie przedstawili wystarczających gwarancji, że [nie] uchylą się od obowiązku opuszczenia terytorium, nie posiadając ważnego paszportu, [nie mając] ani stałego miejsca zamieszkania, ani wystarczających środków, [nie] wykonując poprzednich poleceń wydalenia wydanych [im] oraz [formalnie sprzeciwiając się], podczas przesłuchania, [swojemu] powrotowi do [kraju pochodzenia]”.
Pierwsi dwaj skarżący zaskarżyli decyzje o umieszczeniu w detencji i równolegle złożyli wniosek o wstrzymanie wykonania w trybie pilnym. Twierdzili, że mają stały adres w ośrodku recepcyjnym (CADA), że przyjaciel jest gotowy ich zakwaterować oraz że w każdym razie ich detencja byłaby niezgodna z najlepszymi interesami ich dziecka. W związku z tym wskazali, że ich dziecko, które było zbyt małe, by zostać samo, było zmuszone towarzyszyć im we wszystkich formalnościach administracyjnych, a tym samym mieć kontakt z uzbrojonymi policjantami w mundurach. 21 lutego 2012 r. Przewodniczący Sądu Administracyjnego w Tuluzie oddalił wniosek pilny bez rozprawy, stwierdzając następująco:
„Zgodnie z [przepisami prawa wewnętrznego] legalność decyzji nakazujących detencję administracyjną w związku z środkami wydaleniowymi może być kwestionowana w pełni poprzez szczególną procedurę, która sama w sobie ma charakter procedury pilnej, oddzielnie od kompetencji sędziego wniosków pilnych...; stąd wynika, że wniosek skarżących o to, aby ten sędzia zarządził... wstrzymanie wykonania decyzji o detencji podjętych w celu wykonania poleceń wydalenia, wstrzymanie które w rzeczywistości miałoby równoważny skutek do uchylenia tej samej decyzji co do meritum, jest niedopuszczalny”.
Tego samego dnia Sąd Administracyjny w Tuluzie oddalił wniosek złożony przez pierwszych dwóch skarżących o uchylenie decyzji o umieszczeniu w detencji administracyjnej, z następujących przyczyn:
„Nie jest sporne, że [skarżący] nie mogą przedstawić żadnego ważnego dokumentu tożsamości ani podróży; chociaż [twierdzą], że [mają] stały adres w ośrodku recepcyjnym dla ubiegających się o azyl, wynika z dowodów w aktach, że ten ośrodek wzywał [ich] do opuszczenia pomieszczeń, w których [pozostali] bezprawnie od czerwca 2011 r.; ani [skarżący] nie przedłożyli dowodów legalnego dochodu; wreszcie, od doręczenia wyroku Sądu Administracyjnego w Orleanie z 18 października 2011 r. oddalającego [ich] wniosek przeciwko decyzji prefekta departamentu Loiret z 2 maja 2011 r., [skarżący] unikali wspomnianego środka wydaleniowego; w tych okolicznościach wybór władzy administracyjnej umieszczenia [ich] w detencji administracyjnej zamiast zarządzenia środka ograniczającego miejsce pobytu... nie jest dotknięty wyraźnym błędem w ocenie”.
Odnosząc się konkretniej do argumentu podniesionego przez skarżących dotyczącego najlepszego interesu dziecka, Sąd Administracyjny uznał go za nieprzydatny, ponieważ zaskarżone decyzje dotyczyły wyłącznie sytuacji osobistej rodziców. Prefekt zwrócił się do sędziego ds. wolności i detencji sądu wielkiej instancji w Tuluzie o przedłużenie detencji, po czym pierwsi dwaj skarżący próbowali doprowadzić do dobrowolnej interwencji trzeciego skarżącego w postępowaniu. 22 lutego 2012 r. ten sędzia autoryzował przedłużenie detencji skarżących na okres dwudziestu dni, po uznaniu wniosku o dobrowolną interwencję w imieniu dziecka za niedopuszczalny i po oddaleniu argumentu, że warunki detencji są niezgodne z obecnością małoletniego dziecka, z następujących przyczyn:
„Nie do kompetencji władzy sądowniczej należy ingerowanie w funkcjonowanie centrum detencji administracyjnej”.
Decyzja ta została podtrzymana 24 lutego 2012 r. przez Prezesa Sądu Apelacyjnego w Tuluzie, który w szczególności stwierdził następująco:
„... centrum detencji administracyjnej w Cornebarrieu, w którym przebywa dziecko, zostało autoryzowane do przyjmowania rodzin i zawiera wszystkie niezbędne udogodnienia, aby zapewnić komfort rodzinie z dziećmi.
W ten sposób cała rodzina jest razem i ma, w strefie autonomicznej i oddzielonej od reszty zatrzymanych, pokoje wyłącznie dla siebie i na ich wyłączny użytek.
Ponadto na terenie znajduje się plac zabaw, podobny do tych, które można znaleźć na placach miejskich.
Wreszcie, lekarz i pielęgniarka są dostępni codziennie w centrum detencji administracyjnej w Tuluzie, a pan i pani A.B. nie wykazali, że spotkali się z odmową, gdy prosili o przedstawienie dziecka – o istnieniu prośby, o której mowa, nie zostało ustalone.
Przepisy Konwencji, w szczególności art. 8, nie wydają się więc zostać naruszone”.
24 lutego 2012 r. skarżący złożyli do Sądu, na podstawie art. 39 Regulaminu Sądu, wniosek o zawieszenie decyzji o detencji ich dotyczących. 29 lutego 2012 r. Sąd zdecydował nie wskazywać żądanego środka tymczasowego. 5 marca 2012 r. skarżący zostali zwolnieni po wyrażeniu chęci powrotu do Armenii i po ubieganiu się o pomoc w dobrowolnym powrocie w tym celu. Nie opuścili jednak Francji ze względu na stan zdrowia trzeciego skarżącego. 13 lipca 2012 r. pierwszy skarżący otrzymał zezwolenie na pobyt jako rodzic chorego dziecka. W dwóch wyrokach z 15 listopada 2012 r. Sąd Administracyjny Odwoławczy w Bordeaux uchylił decyzje o umieszczeniu w detencji administracyjnej z 17 lutego 2012 r. dotyczące pierwszych dwóch skarżących. Wyroki te zawierały to samo brzmienie dla każdego z małżonków:
„4. Artykuł L. 561-2 Kodeksu o wjeździe i pobycie cudzoziemców oraz prawie do azylu przewiduje, w drodze wyjątku od przypadków, w których cudzoziemiec może zostać umieszczony w detencji, możliwość zarządzenia środka ograniczającego miejsce pobytu (assignation à résidence), jeżeli cudzoziemiec może przedstawić gwarancje niwelujące ryzyko niewykonania obowiązku opuszczenia Francji. Zgodnie z przepisem 3o części II art. L. 511-1 tego samego Kodeksu, takie ryzyko musi w szczególności zostać uznane za ustalone, z wyjątkiem szczególnych okoliczności, w przypadkach, w których cudzoziemiec już uchylał się od wykonania środka wydaleniowego. Stwierdzenie przez władzę administracyjną faktów mieszczących się w przepisie 3o części II art. L. 511-1, choć jest takie, by stworzyć domniemanie ryzyka, że cudzoziemiec może nie wywiązać się z obowiązku opuszczenia Francji, nie zwalnia tej władzy, przed jakąkolwiek decyzją o umieszczeniu go w detencji, ze szczegółowego zbadania okoliczności sprawy. W odniesieniu do cudzoziemców będących rodzicami małoletnich dzieci i nieposiadających wystarczających gwarancji wykonania obowiązku, o których mowa w art. L. 562-1 wspomnianego Kodeksu, i zgodnie z celami art. 17 Dyrektywy 2008/115/WE, zastosowanie umieszczenia w detencji może stanowić jedynie środek wyjątkowy w przypadkach, gdy cudzoziemiec nie ma stabilnego miejsca zamieszkania w momencie, gdy władza prefekturalna podejmuje niezbędne środki w celu przygotowania wydalenia.
5. W celu transpozycji wspomnianej Dyrektywy, art. L. 562-1 Kodeksu o wjeździe i pobycie cudzoziemców oraz prawie do azylu, dodany ustawą nr 2011‑672 z 16 czerwca 2011 r., przewiduje: „W przypadkach przewidzianych w art. L. 551‑1, w których cudzoziemiec jest rodzicem małoletniego dziecka zamieszkałego we Francji i skutecznie przyczynił się do wychowania i edukacji tego dziecka w warunkach określonych w art. 371-2 Kodeksu cywilnego od urodzenia dziecka lub co najmniej przez ostatnie dwa lata, i gdzie nie są spełnione warunki dla środka ograniczającego miejsce pobytu zgodnie z art. L. 561-2 niniejszego Kodeksu, władza administracyjna może zdecydować o środku dozoru z obowiązkiem przebywania w miejscu zamieszkania w określonych godzinach z nadzorem elektronicznym, za zgodą zainteresowanego cudzoziemca.
Środek dozoru z obowiązkiem przebywania w miejscu zamieszkania w określonych godzinach z nadzorem elektronicznym jest zarządzany przez władzę administracyjną na okres pięciu dni. Środek ten może zostać przedłużony przez sędziego ds. wolności i detencji w tych samych warunkach co przedłużenie detencji administracyjnej przewidziane w rozdziale II tytułu V niniejszej księgi”.
6. Z dowodów w aktach wynika, że w dniu decyzji zaskarżonej pan [A.B.], w towarzystwie żony i czteroletniego syna [A.B.], był zakwaterowany od kilku lat w hostelu ośrodka recepcyjnego dla ubiegających się o azyl w Chaingy i że dziecko uczęszczało do szkoły. Pani [A.A.B.] została zatrzymana 16 lutego 2012 r. w tym hostelu, gdzie rodzina przebywała bezprawnie, mimo że została wezwana do opuszczenia pomieszczeń przez administrację ośrodka, po odrzuceniu ich wniosków o ponowne rozpatrzenie sytuacji azylowej decyzją z 28 lipca 2011 r. Francuskiego Urzędu Ochrony Uchodźców i Apatrydów. Decydując o ich umieszczeniu w detencji, prefekt departamentu Loiret stwierdził jedynie, że pan [A.B.] nie przedstawił wystarczających gwarancji przeciwko ryzyku niewykonania obowiązku, ponieważ nie posiadał ważnego paszportu, nie miał stabilnego miejsca zamieszkania ani wystarczających dochodów oraz nie wykonał poprzednich poleceń wydalenia. Z decyzji zaskarżonej nie wynika, aby prefekt rozważył, biorąc pod uwagę obecność dziecka, czy możliwy był mniej restrykcyjny środek niż detencja na niezbędnie krótki czas trwania procedury wydaleniowej. W tych okolicznościach jego decyzja była dotknięta błędem prawnym i z tego powodu musiała zostać uznana za nieważną.
7. Z powyższego wynika, że bez konieczności badania innych argumentów we wniosku, pan [A.B.] ma uzasadnione twierdzenie, że sędzia powołany przez Prezesa Sądu Administracyjnego w Tuluzie, w wyroku zaskarżonym, błędnie oddalił jego wniosek o uchylenie decyzji z 17 lutego 2012 r. umieszczającej go w detencji administracyjnej”.
...


Skarżący urodził się w 1963 roku i mieszka w Budaörs. 29 sierpnia 2011 r. przedstawiciel spółki z ograniczoną odpowiedzialnością złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko nieznanej osobie w związku z domniemanym kradzieżą towarów należących do spółki o wartości 11 000 000 forintów węgierskich (HUF) (około 34 400 euro (EUR)). W związku ze zawiadomieniem wszczęto śledztwo w sprawie dwóch osób podejrzanych o fałszowanie dokumentów publicznych i oszustwo ze skutkiem w postaci znacznej szkody. 1 czerwca 2012 r. Komenda Policji w Tatabánya wydała nakaz aresztowania skarżącego w związku z toczącym się postępowaniem karnym, ponieważ skarżący był nieuchwytny pod swoim stałym adresem zamieszkania.

Wydaje się, że w momencie wydania nakazu aresztowania skarżącemu wyznaczono obrońcę z urzędu, zgodnie z wymogami art. 527 § 2 Kodeksu postępowania karnego. 8 czerwca 2012 r. skarżący stawił się dobrowolnie na komisariacie policji w Jászfényszaru, gdzie został przesłuchany w charakterze podejrzanego o popełnienie oszustwa ze skutkiem w postaci znacznej szkody. Podejrzewano go, że został zatrudniony jako kierowca ciężarówki na niepełny etat przez firmę transportową i zamiast przewieźć towary do miejsca przeznaczenia, pozostawił je w niezidentyfikowanym miejscu. Skarżący złożył szczegółowe wyjaśnienia dotyczące zdarzeń, poparte informacjami z jego telefonu komórkowego. Jego obrońca również złożył wyjaśnienie, że choć skarżący wyjeżdżał za granicę kilka razy na krótkie okresy, to wynikało to wyłącznie z jego pracy jako kierowcy ciężarówki. Nie miał zamiaru unikać śledztwa i mieszkał pod tym samym adresem od lat. Skarżący został tego samego dnia umieszczony w areszcie policyjnym z powodu wydania nakazu jego aresztowania. Wniósł zażalenie na ten środek, argumentując, że nie był obecny pod swoim stałym adresem, ponieważ pracował za granicą jako kierowca ciężarówki. Oświadczył również, że ma stałe zatrudnienie i stały adres, że zarzucane mu przestępstwo jest mniejszej wagi, że dobrowolnie stawił się przed organami ścigania oraz że złożył szczegółowe wyjaśnienia. W związku z tym nie było podstaw do przypuszczania, że ucieknie lub popełni inne przestępstwo. Podtrzymał również, że jedynym dowodem przeciwko niemu było to, że jego dane osobowe zostały rzekomo błędnie zarejestrowane przez firmę, w której był zatrudniony jako kierowca.

Zażalenie zostało oddalone przez prokuraturę rejonową w Tatabánya w dniu 14 czerwca 2012 r.

W tych i kolejnych postępowaniach skarżącego reprezentował obrońca z wyboru. 8 czerwca 2012 r. Komenda Policji w Tatabánya złożyła wniosek do szefa Prokuratury Rejonowej w Tatabánya o zastosowanie wobec skarżącego tymczasowego aresztowania. We wniosku określono, że skarżący podał fałszywe dane osobowe (imię i nazwisko oraz numer dowodu osobistego) przy odbiorze towarów, które miały być przewiezione przez skarżącego w konkretne miejsce, ale zaginęły po ich przekazaniu. Prokuratura Okręgowa w Komárom-Esztergom złożyła wniosek o tymczasowe aresztowanie skarżącego tego samego dnia. Argumentowano, że skarżący jest podejrzany o popełnienie oszustwa ze skutkiem w postaci znacznej szkody, ponieważ był kierowcą ciężarówki zawierającej zaginione towary i użył fałszywych informacji do identyfikacji, gdy towary zostały mu przekazane. Ponadto został aresztowany na podstawie nakazu, ponieważ był nieuchwytny w miejscu zamieszkania. Konieczne były dalsze kroki śledcze, a istniało ryzyko, że będzie utrudniał gromadzenie dowodów poprzez wpływanie na świadków lub że ucieknie. 9 czerwca 2012 r. Sąd Rejonowy w Tatabánya przeprowadził rozprawę w sprawie aresztowania. Wniosek prokuratury został przedstawiony obrońcy skarżącego ustnie podczas rozprawy. Sąd zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego do 9 lipca 2012 r. na podstawie art. 129 § 2 (b) i (c) Kodeksu postępowania karnego. Zgodnie z uzasadnieniem sądu, skarżący we współpracy z innym podejrzanym przewiózł zaginione towary do niezidentyfikowanego miejsca i podał fałszywe informacje o swojej tożsamości. Powołując się na nakaz aresztowania, sąd stwierdził również, że istniały podstawy do przypuszczenia, że skarżący ucieknie, utrudni śledztwo lub popełni dalsze przestępstwa. Stwierdził dalej, bez dodatkowego uzasadnienia, że nie można zastosować mniej restrykcyjnych środków. Skarżący odwołał się, argumentując, że warunki tymczasowego aresztowania nie zostały spełnione, ponieważ nie istniało ani uzasadnione podejrzenie popełnienia przez niego czynu zabronionego, ani ryzyko ucieczki lub zmowy z innymi. Podkreślił, że dobrowolnie współpracował z policją, zarówno w zakresie aresztowania, jak i składania wyjaśnień. Ponadto jego okoliczności osobiste, a mianowicie fakt, że jego matka i brat są chorzy, jego stałe zatrudnienie i miejsce zamieszkania, które nie zmieniało się przez czterdzieści lat, również wykluczały ryzyko jego ucieczki. Wniósł również, że nie został poinformowany o żadnych dowodach uzasadniających jego tymczasowe aresztowanie. Ewentualnie skarżący wnosił o jego zwolnienie i zastosowanie aresztu domowego lub obowiązku nieopuszczania określonego obszaru. Decyzja pierwszej instancji została utrzymana w mocy na skutek odwołania, bez dalszego uzasadnienia, przez Sąd Okręgowy w Tatabánya 14 czerwca 2012 r. 3 lipca 2012 r., na wniosek prokuratury, Sąd Rejonowy przedłużył aresztowanie skarżącego do 9 września 2012 r. Sąd stwierdził, że nadal istnieje uzasadnione podejrzenie, że skarżący popełnił oszustwo ze skutkiem w postaci znacznej szkody. Ponadto ryzyko ucieczki nadal istniało, ponieważ skarżący został aresztowany na podstawie nakazu. Wreszcie istniało ryzyko zmowy, biorąc pod uwagę trwające śledztwo, konieczność przesłuchania dalszych świadków oraz zaprzeczenie skarżącego popełnienia czynu. Wniosek prokuratury o przedłużenie tymczasowego aresztowania skarżącego z dnia 2 lipca 2012 r. został doręczony skarżącemu po wydaniu decyzji przez sąd pierwszej instancji. Decyzja pierwszej instancji została utrzymana w mocy na skutek odwołania 20 lipca 2012 r. przez Sąd Okręgowy w Tatabánya, bez dalszego uzasadnienia. Równolegle, 2 lipca 2012 r., skarżący złożył wniosek o zwolnienie z tymczasowego aresztowania lub, alternatywnie, o zastosowanie aresztu domowego lub obowiązku nieopuszczania określonego obszaru. Podkreślił, że nie był karany, udzielał pomocy finansowej swoim starszym rodzicom i bratu, który ma zespół Downa i z którym również dzielił dom, miał stałą pracę i że jego miejsce zamieszkania nie zmieniało się przez czterdzieści lat. Wniósł również, że dobrowolnie współpracował z policją, składając szczegółowe wyjaśnienia z wydarzeń i przekazując dowody dokumentowe, które posiadał. Ponadto wskazał, że dowody uzyskane przez policję potwierdzały jego wersję wydarzeń, w związku z tym nie było podstaw do przypuszczania, że utrudniałby śledztwo.

Wniosek prokuratury z dnia 5 lipca 2012 r. o utrzymanie środka przymusu w ogóle nie został doręczony skarżącemu. Wniosek skarżącego o zwolnienie został oddalony przez Sąd Rejonowy w dniu 9 lipca 2012 r. Sąd powtórzył w istocie to samo uzasadnienie co w swojej decyzji z 3 lipca 2012 r., bez żadnego rozważenia zastosowania mniej restrykcyjnego środka. Na skutek odwołania, 9 sierpnia 2012 r., Sąd Okręgowy w Tatabánya częściowo uwzględnił odwołanie skarżącego, stwierdzając, że nie ma ryzyka jego ucieczki ze względu na jego okoliczności osobiste, a mianowicie kruchość zdrowia jego matki i chorobę brata, oraz fakt, że dobrowolnie stawił się przed policją po wydaniu nakazu aresztowania. Niemniej jednak Sąd Okręgowy utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji o przedłużeniu tymczasowego aresztowania skarżącego ze względu na ryzyko zmowy, dodając, że nie było podstaw do wyboru innego, mniej restrykcyjnego środka zapobiegawczego. 28 sierpnia 2012 r. śledztwo zostało zamknięte, a akta sprawy zostały przedstawione obronie. 7 września 2012 r. prokuratura zwolniła skarżącego z tymczasowego aresztowania z powodu braku szczególnego powodu (takiego jak ryzyko zmowy) do jego dalszego zatrzymania. 25 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy w Tatabánya uniewinnił skarżącego. Skarżący był przetrzymywany w więzieniu w Székesfehérvár od 9 czerwca do 7 września 2012 r. W tym czasie przebywał w celi o powierzchni 41,09 m² z osiemnastoma miejscami do spania. 31 lipca 2012 r. w celi przebywało ośmiu więźniów (5,1 m² na osobę); 9 czerwca, w okresie od 26 czerwca do 2 lipca, od 1 do 10 sierpnia oraz od 26 sierpnia do 7 września 2012 r. przebywało tam dziewięciu więźniów (4,5 m² na osobę); w okresie od 10 do 11 czerwca oraz od 3 do 6 lipca 2012 r. przebywało tam dziesięciu więźniów (4,1 m² na osobę); w okresie od 12 do 21 czerwca, od 20 do 30 lipca oraz od 11 do 25 sierpnia 2012 r. przebywało tam jedenaście więźniów (3,7 m² na osobę); w okresie od 22 do 25 czerwca oraz od 7 do 15 lipca 2012 r. przebywało tam dwunastu więźniów (3,4 m² na osobę); a w okresie od 15 do 20 lipca 2012 r. przebywało tam trzynastu więźniów (3,1 m² na osobę). Latem temperatura w celi więziennej w ciągu dnia wzrastała do 30°C, okazjonalnie osiągając 35°C. Cela była wyposażona w oddzielną toaletę. Skarżący mógł opuszczać celę tylko na godzinę ćwiczeń na świeżym powietrzu każdego dnia. Więźniowie mogli wziąć prysznic raz w tygodniu przez około pięć do dziesięciu minut.


Skarżący urodził się w 1980 roku i mieszka w Kuszczewskiej, w obwodzie krasnodarskim. 9 grudnia 2010 r. skarżącemu postawiono zaocznie zarzuty pomocnictwa do zabójstwa, a jego nazwisko wpisano na listę osób poszukiwanych. 16 grudnia 2010 r. Sąd Rejonowy w Kuszczewskiej w obwodzie krasnodarskim wydał zaoczny nakaz aresztowania skarżącego. 21 stycznia 2011 r. skarżący zgłosił się na komisariat policji, gdzie został aresztowany. 29 marca 2011 r. Sąd Rejonowy zastosował wobec skarżącego areszt tymczasowy. Sąd w szczególności uznał, co następuje:
„... [skarżący] jest podejrzany o popełnienie szczególnie ciężkiego przestępstwa zagrożonego karą od 8 do 20 lat pozbawienia wolności lub karą dożywotniego pozbawienia wolności. Ponieważ ustalono, że w trakcie śledztwa [skarżący] złożył oświadczenie, iż zamierza opuścić Rosję i rozmawiał przez telefon z osobą mieszkającą w Genewie ..., w przypadku uwolnienia [skarżący] może uciec, popełnić inne przestępstwo oraz zagrażać świadkom lub innym stronom postępowania karnego, niszczyć dowody lub w inny sposób utrudniać śledztwo...”. 19 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy przedłużył areszt tymczasowy skarżącego z następujących przyczyn:
„[Skarżący] jest oskarżony o szczególnie ciężkie przestępstwo zagrożone karą 10 lat pozbawienia wolności. Materiały sprawy zawierają dowody potwierdzające jego udział w przestępstwach. Ponadto, ... może uciec lub, w przypadku uwolnienia, popełnić inne przestępstwa. Te okoliczności istniały w dniu [umieszczenia skarżącego] w areszcie i nie uległy zmianie w chwili obecnej. ... Biorąc pod uwagę konieczność przeprowadzenia licznych czynności śledczych, sąd uwzględni wniosek śledczego [o przedłużenie aresztu skarżącego]”. Skarżący pozostawał w areszcie w toku śledztwa i procesu. Sądy przedłużały jego areszt, używając powyższego sformułowania. Sądy powoływały się również na sytuację rodzinną skarżącego, jego osobowość, stan zdrowia, możliwość wywierania presji na świadków i utrudniania śledztwa oraz brak zatrudnienia. W szczególności 25 stycznia 2012 r. sąd uznał, co następuje:
„... biorąc pod uwagę osobowość oskarżonego, jego sytuację rodzinną, stan zdrowia i inne okoliczności, sąd uwzględni wniosek śledczego i przedłuży [areszt skarżącego]”. Skarżący wniósł odwołania od niektórych postanowień o aresztowaniu, jednak sądy je oddaliły. 2 listopada 2011 r. skarżącemu postawiono dodatkowo zarzuty członkostwa w gangu przestępczym, sześciu przypadków nielegalnego przewozu broni palnej i amunicji, usiłowania zabójstwa oraz zabójstwa. W październiku 2012 r. skarżący wraz z dwoma współoskarżonymi został skierowany do rozprawy przed Sądem Obwodowym w Krasnodarze. 7 czerwca 2013 r. skarżący został zwolniony. 19 czerwca 2013 r. Sąd Obwodowy w Krasnodarze uniewinnił skarżącego od wszystkich zarzutów i orzekł, że skarżący powinien zostać poinformowany o prawie do rehabilitacji. 30 września 2013 r. Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej utrzymał w mocy wyrok z 19 czerwca 2013 r. na skutek odwołania. Skarżący wniósł powództwo przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie za szkodę majątkową (koszty prawne). 3 czerwca 2014 r. Sąd Obwodowy przyznał skarżącemu 680 600 rubli rosyjskich jako zwrot kosztów prawnych.


Skarżący urodził się w 1944 roku i mieszka w Kłomnicach. Skarżący jest właścicielem i redaktorem naczelnym lokalnego tygodnika „Komu i Czemu”, wydawanego w powiecie radomszczańskim i bełchatowskim. W numerze 33 z 18 sierpnia 2004 r. skarżący opublikował artykuł zatytułowany „Elegancko opakowane łajno” („Łajno – elegancko opakowane”). Brzmiał on, w części istotnej, następująco:

„Pozer to ktoś, kto robi wszystko, by wywrzeć wrażenie zewnętrzne swoim zachowaniem, mową, a w szczególności głoszonym przez siebie populizmem. Jest to palant udający trybuna ludowego. Jedynym panaceum, czyli uniwersalnym środkiem na taką osobę, jest rozpoznanie jego intencji i podjęcie bezkrwawej walki argumentami. Argumentem przeciwko wszelkim sztuczkom pozerów czy populistów będzie zawsze kontrargument oparty na rzeczywistości, logice i możliwości realizacji własnych zamierzeń.

Pamiętam, jak niedawno autor propozycji utworzenia fermy przepiórek jako panaceum na bezrobocie wiejskie zaatakował mnie w ustępliwej lokalnej gazecie, oskarżając o złośliwość, chęć dyskredytacji każdego dobrego pomysłu oraz o bezmyślność prowadzącą do niebezpiecznej choroby psychicznej i wielu innych nieodwracalnych zaburzeń umysłu. Jednocześnie oświadczył, że będzie nadal wykonywał swoją pracę, czyli skazywał rolników na hodowlę miłych ptaszków w celu zbierania ich jajek. Jego szef uznał interes z przepiórkami za bardzo ważny, ponieważ wyeliminowałby potrzebę stosowania viagry. Nie było takiego cyrku w powiecie radomszczańskim od dawna. Zatem nadchodzi czas, gdy pielgrzymki mężczyzn z całej Polski, a może nawet Unii Europejskiej, przybędą do Radomska, by smakować jaja przepiórcze, a następnie zacząć się rozmnażać.

Zastanawiam się, kto oszalał w powiecie i dlaczego szalone pomysły, wspierane jeszcze szalonymi argumentami, mogą być akceptowane przez naszych urzędników. Ale to nieistotne. Każdego tępego szefa można przekonać każdym bzdurem. Jeszcze raz chcę autorytatywnie i odpowiedzialnie oświadczyć, że ani hodowla przepiórek, ani uprawa grzybów, ani Eternit [zarejestrowany znak towarowy cementu włóknistego], który nagle wydaje się wypaść z obrazka, nie rozwiąże problemu bezrobocia we wsiach naszego regionu. I będę nadal nazywał działania przygłupawych urzędników i ich tępych szefów pretensjonalnymi i populistycznymi, a żaden palant nie przekona mnie, że się mylę. ...”

Skarżący kontynuował, opisując ogólnie lokalny program rozwoju gospodarczego, który przedstawił mu przedsiębiorca. Zakończył swój artykuł następującym akapitem:

„To nie przedsięwzięcie od przepiórek jakiegoś sprytnego pozerki czy populisty, który potrafi sprzedać swoim tępym szefom łajno ładnie owinięte w słowa. I on to faktycznie sprzedaje”.

8 marca 2005 r. M.D., starosta radomszczański, G.D., kierownik i rzecznik prasowy wydziału marketingu starostwa, oraz K.H., pracownik tego wydziału, złożyli prywatny akt oskarżenia przeciwko skarżącemu do Sądu Rejonowego w Radomsku. W odniesieniu do kwestionowanego artykułu oskarżyli go o zniesławienie popełnione za pośrednictwem środków masowego przekazu na podstawie art. 212 § 2 Kodeksu karnego. W szczególności zarzucili, że obfite używanie słów takich jak „palant”, „nierozgarnięty szef”, „przygłupawy urzędnik”, „pozer” i „populista” zniesławiło ich jako urzędników samorządowych. Wypowiedzi te obniżyły ich w opinii publicznej i podważyły zaufanie publiczne niezbędne do sprawowania ich funkcji. Oskarżyciele prywatni wnosiły o zobowiązanie skarżącego do opublikowania przeprosin w tygodniku. Ponadto domagali się zwrotu kosztów postępowania oraz zapłaty przez skarżącego 5 000 złotych polskich (PLN) na cele charytatywne.

Sąd Rejonowy w Radomsku orzekł, że nie jest właściwy do rozpoznania sprawy i przekazał prywatny akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Piotrkowie Trybunalskim. Sąd rozpoznający sprawę przeprowadził dwie rozprawy. 8 lutego 2006 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim wydał wyrok. Uznał, że użycie słów „palant”, „pozer” i „przygłupawy urzędnik” w odniesieniu do K.H. oraz użycie słów „tępi szefowie” w odniesieniu do M.D. i G.D. stanowiło zniewagę popełnioną za pośrednictwem środków masowego przekazu w rozumieniu art. 216 § 2 Kodeksu karnego. Sąd uznał skarżącego za winnego popełnienia tego czynu i nakazał mu zapłatę grzywny w wysokości 10 000 PLN (około 2 630 euro (EUR)). Nakazał mu również zwrot kosztów poniesionych przez oskarżycieli prywatnych (900 PLN, około 236 EUR) oraz kosztów Skarbu Państwa (1 000 PLN, około 263 EUR).

Co do faktów, sąd zauważył, że od marca 2004 r. gazeta skarżącego publikowała artykuły krytykujące M.D., starostę radomszczańskiego, i jego urzędników. Gazeta krytykowała w szczególności inicjatywę K.H. dotyczącą rozwoju hodowli przepiórek w celu walki z ubóstwem lokalnej ludności. K.H. był urzędnikiem w wydziale marketingu starostwa. G.D., kierownik wydziału marketingu, był również zaangażowany w realizację tego projektu. W kwietniu 2004 r. skarżący opublikował artykuł, w którym zawarł ironiczne uwagi na temat inicjatywy K.H. W czerwcu 2004 r. dziennikarz tej samej gazety opublikował szczegółowy artykuł na ten sam temat. Konflikt między skarżącym a oskarżycielami prywatnymi nasilał się z każdym kolejno opublikowanym artykułem. Sąd zauważył dalej, że w artykule zatytułowanym „Elegancko opakowane łajno” skarżący ponownie napisał o hodowli przepiórek. Świadomy rozgłosu, jaki zyskała inicjatywa promowana przez K.H. i G.D., skarżący zdecydował się ponownie wyśmieć obu urzędników, a także ich przełożonego, M.D. W odniesieniu do K.H., autora inicjatywy, użył określeń „pozer”, „palant” i „przygłupawy urzędnik”, podczas gdy pomysł hodowli przepiórek został nazwany „ładnie owiniętym łajnem”. Zdaniem skarżącego tego rodzaju „produkt” został sprzedany „tępym szefom”, to jest najpierw G.D., a następnie M.D., staroście powiatu.

Sąd oddalił argument skarżącego, że kwestionowany artykuł był prostym felietonem tygodniowym, w którym wszelkie podobieństwo do rzeczywistych osób było przypadkowe. Uznał, że artykuł był częścią kampanii prowadzonej przez gazetę przeciwko oskarżycielom prywatnym. Nie zostali wymienieni z imienia i nazwiska, ale byli łatwo identyfikowalni ze względu na rozgłos wygenerowany przez projekt hodowli przepiórek i wcześniejsze artykuły opublikowane przez gazetę skarżącego. Sąd ustalił, że nie ma wątpliwości, iż słowa „palant”, „przygłupawy urzędnik” i „pozer” odnosiły się do K.H., a określenie „tępi szefowie” do M.D. i G.D.

W odniesieniu do odpowiedzialności karnej skarżącego sąd zauważył, że dziennikarz ma prawo krytykować działania urzędników państwowych, ale nie jest uprawniony do wykorzystywania mediów w sposób manipulacyjny do prowadzenia prywatnych wojen. Takie zachowanie jest nie tylko nieetyczne i nieprofesjonalne, ale także niezgodne z rolą mediów, która ma służyć państwu i społeczeństwu. Sąd pierwszej instancji stwierdził dalej:

„Sprawiedliwa krytyka i obiektywne relacjonowanie, wolne od osobistych emocji, pożądane w dziennikarstwie, ustąpiły miejsca prywatnemu interesowi oskarżonego, realizowanemu poprzez wyrażenia, które w powszechnym rozumieniu pozostają obraźliwe i nierespektujące. Trudno nie zgodzić się ze stanowiskiem, że słowo „palant” w analizowanym kontekście, chociaż jego dosłowne znaczenie jest prawnie irrelewantne, spełnia wszystkie kryteria zniewagi w rozumieniu art. 216 Kodeksu karnego. Równie obraźliwym charakterem cechują się określenia „pozer”, „przygłupawy urzędnik” i „tępy szef”. Trudno byłoby znaleźć osobę, która nie poczułaby się urażona podobnymi epitetami, zwłaszcza jeśli sformułowanymi w prasie.

Przy okazji warto również zauważyć, że słowo „łajno” użyte w tytule artykułu ma brudniejszy odpowiednik, i bez wątpienia to ten odpowiednik miał opisać wkład K.H. w rozwój lokalnej przedsiębiorczości, który został zaakceptowany bez zastrzeżeń przez jego „tępych szefów”. „Tępy” oznaczający nieostry, mało inteligentny, upośledzony umysłowo.

Sąd nie znalazł jednak podstaw do stwierdzenia, że kwestionowane słowa miały skutek w postaci obniżenia oskarżycieli prywatnych w opinii publicznej lub podważenia zaufania publicznego niezbędnego do sprawowania ich funkcji jako urzędników samorządowych. W związku z tym nie byłoby uzasadnione zakwalifikowanie czynów skarżącego jako wchodzących w zakres art. 212 § 2 Kodeksu karnego. Przytoczone wypowiedzi były raczej szkodliwe dla postrzegania godności oskarżycieli prywatnych, a taką, w ocenie sądu, była intencja oskarżonego. Używając obraźliwych słów pod adresem urzędników powiatowych, Maciej Ziembiński zamierzał czerpać satysfakcję ze wyrządzenia im krzywdy moralnej. Czyniąc to w gazecie, wpadł w zakres art. 216 § 2 Kodeksu karnego, działając bezprawnie, naganne i, w braku okoliczności wyłączających lub łagodzących jego winę, również zawinionie”.

Sąd zauważył, że niniejsza sprawa dotyczy konfliktu między konstytucyjnie gwarantowaną wolnością słowa a prawem każdego obywatela do ochrony jego reputacji. Uznał jednak, że czyny skarżącego stanowiły rażące nadużycie wolności słowa i etyki zawodowej. Sąd stwierdził, że jego czyny i motywacja były naganne, ponieważ załatwiał prywatny konflikt z urzędnikami i przekraczał podstawowe standardy zawodowe. Co do kary, sąd uznał, że ze względu na okoliczności sprawy nałożenie kary pozbawienia wolności byłoby nieproporcjonalne, a grzywna będzie najwłaściwszą karą. Orzekł grzywnę w wysokości 10 000 PLN, którą uznał za proporcjonalną do ciężkości czynu i stopnia winy skarżącego.

Skarżący odwołał się. Kwestionował ustalenia faktyczne sądu pierwszej instancji, w szczególności to, że jego artykuł dotyczył osobiście oskarżycieli prywatnych. Argumentował, że kwestionowany artykuł przedstawiał w sarkastycznym świetle ludzi, którzy osiągają korzyści osobiste, udając pracę, oraz ich tępych szefów, którzy akceptują takie praktyki. Skarżący podkreślił, że krytyka projektu fermy przepiórek jako rozwiązania problemu spadku rolnictwa w regionie była w pełni uzasadniona. Na koniec podał, że osoby publiczne, takie jak M.D., starosta powiatu, i inni urzędnicy muszą godzić się na ostrą krytykę swojej działalności.

18 kwietnia 2006 r. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim („Sąd Okręgowy”) utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji. Nakazał skarżącemu zapłatę 1 000 PLN (ok. 256 EUR) tytułem kosztów postępowania odwoławczego. Sąd Okręgowy uznał, że sąd niższej instancji prawidłowo ustalił fakty w sprawie. Poparł ustalenia sądu pierwszej instancji, że słowa użyte w artykule były obraźliwe i szkodliwe dla godności oskarżycieli prywatnych. Uznał dalej, że chociaż sprawiedliwa krytyka władz publicznych i urzędników jest społecznie pożądana i prawnie akceptowalna, ochrona zapewniona przez prawo nie rozciąga się na używanie obraźliwych słów, które obrażają godność ludzką. Wyrok został doręczony skarżącemu 29 maja 2006 r.


Skarżący urodził się w 1951 roku i mieszka w Sofii. 29 marca 2006 roku Sąd Rejonowy w Kazanlaku uznał skarżącego za winnego umyślnego użycia podrobionego dokumentu i fałszywego oskarżenia innej osoby o popełnienie czynu zabronionego oraz skazał go na dwa lata pozbawienia wolności. Sąd zarządził aresztowanie skarżącego w oczekiwaniu na odwołanie od wyroku skazującego i orzeczonej kary. Po aresztowaniu skarżący odwołał się od wyroku skazującego i kary do Sądu Okręgowego w Starej Zagorze. W swoim odwołaniu zamieścił następujące oświadczenie:
„[Sędzia sprawozdawca] jest moim uczniem i szuka zemsty, wykorzystując swoje immunitet służbowy. Wszystko jest decydowane na podstawie siły i koneksji, a nie na podstawie praw”. Sędzia sprawozdawca w Sądzie Rejonowym w Kazanlaku dowiedział się o tym oświadczeniu podczas przetwarzania odwołania, które zgodnie z obowiązującymi przepisami proceduralnymi zostało złożone do tego sądu w celu przesłania do sądu wyższej instancji do rozpoznania. W trakcie rozprawy odwoławczej przed Sądem Okręgowym w Starej Zagorze skarżący powiedział, między innymi, następujące rzeczy:
„[Wyrok przeciwko mnie] został wydany przez sędziego, który jest moim byłym uczniem. Kiedy zapytałem go, jakiego przedmiotu go uczyłem, odpowiedział, że był to „materiały elektrotechniczne” i że wystawiłem mu ocenę dostateczną... Uważam, że istnieją podstawy do wyłączenia sędziego sprawozdawcy... Mam relacje osobiste z [nim]. Mój wniosek został jednak odrzucony, a mój los pozostawiony w rękach sądu”. 16 maja 2007 roku Sąd Okręgowy w Starej Zagorze uchylił wyrok sądu niższej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, powołując się na szereg naruszeń przepisów postępowania. W szczególności stwierdził, że sąd niższej instancji nie podał powodów, dla których uznał, że skarżący popełnił czyny zabronione, i w efekcie odwrócił ciężar dowodu, zrzucając go na skarżącego. W odniesieniu do podstaw wyłączenia sędziego sprawozdawcy sąd zauważył następujące:
„W odniesieniu do argumentów, że istniały podstawy do [wyłączenia się] sędziego sprawozdawcy, utrwalonym orzecznictwem jest to, że odmowa sądu na uwzględnienie wniosku o wyłączenie podlega zaskarżeniu w drodze odwołania. W niniejszej sprawie wniosek opierał się na relacjach osobistych między [skarżącym] a [sędzią sprawozdawcą], które poprzedzały wszczęcie postępowania karnego przeciwko [skarżącemu]. Biorąc pod uwagę orzeczoną karę – która nie odpowiada ani ciężarowi czynu, ani niebezpieczeństwu sprawcy –, powody jej wymierzenia – w celu ochrony innych członków społeczeństwa i władzy sądowniczej przed przyszłymi roszczeniami cywilnymi wniesionymi przez [skarżącego] – oraz nieuzasadnioną emocjonalność uzasadnienia [sądu niższej instancji], ten sąd uznaje, że zaskarżony wyrok nie wykazuje wymaganej subiektywnej ani obiektywnej bezstronności. Uprzedzenie wykazane przez sędziego sprawozdawcę stanowiło podstawę do jego wyłączenia”. 4 czerwca 2007 roku sędzia sprawozdawca w sprawie karnej przeciwko skarżącemu wniósł przeciwko niemu oskarżenie prywatne w związku z pisemnymi i ustnymi wypowiedziami skarżącego złożonymi w postępowaniu odwoławczym (patrz punkty 7 i 9 powyżej). Wniósł, że te wypowiedzi były nieprawdziwe i zniesławiające: pierwsza stanowiła zarzut, że jest mściwy i wykorzystuje swoje stanowisko do rozliczania się osobistych porachunków, a druga stanowiła zarzut, że celowo nie zastosował się do zasad dotyczących wyłączenia, co nie było prawdą. Nie miał żadnych osobistych uprzedzeń wobec skarżącego i nigdy nie był proszony o wyłączenie się ze sprawy. Wyrokiem z 14 grudnia 2007 roku Sąd Rejonowy w Starej Zagorze uznał skarżącego za winnego zniesławienia funkcjonariusza publicznego, wbrew art. 147 i 148 § 1 (3) i 2 Kodeksu Karnego (patrz punkty 20 i 21 poniżej), w związku z obiema wypowiedziami. Skazał go na grzywnę w wysokości 5000 bułgarskich lewów (BGN) (2556 euro (EUR)) oraz upomnienie publiczne i nakazał mu zapłacić 150 BGN (77 EUR) kosztów sądowych. Bez próby zweryfikowania, czy zarzuty skarżącego mogły zostać potwierdzone, uznał, że umyślnie zniesławił sędziego, formułując wobec niego pomówienia. Sąd nie przyjął argumentu skarżącego, że nie działał z zamiarem. Zauważył, że powtórzył zarzuty dwukrotnie i że, jak wynika z opinii biegłego psychiatry sporządzonej w toku postępowania o zniesławienie, był w pełni świadomy znaczenia wypowiedzi i zdolny do panowania nad sobą pomimo swojego stanu emocjonalnego. Formą winy był zamiar ewentualny (nieostrożność): skarżący był świadomy, że jego zarzuty mogą nie być prawdziwe, ale mimo to zdecydował się je sformułować. Biorąc pod uwagę, że skarżący nie był wcześniej karany, że wyraził żal za sformułowanie wypowiedzi i że nie spowodowały one szkody majątkowej, sąd zdecydował się na karę minimalną: grzywnę w wysokości 5000 BGN i upomnienie publiczne. Skarżący odwołał się do Sądu Okręgowego w Starej Zagorze. W swoim piśmie złożył wyjaśnienie, że jego pierwsza wypowiedź została odczytana poza kontekstem; że sąd niższej instancji nie wziął pod uwagę w odpowiednim stopniu jego zaburzonego stanu emocjonalnego, wynikającego z konieczności spędzenia czasu w areszcie na mocy bezprawnego wyroku skazującego i kary; że jego wypowiedzi były skierowane wyłącznie do sądu odwoławczego i nie były przeznaczone do publikacji; oraz że nie działał umyślnie ani nieostrożnie. W dodatkowym piśmie pełnomocnik skarżącego złożył wyjaśnienie, między innymi, że sąd niższej instancji nie wyjaśnił, dlaczego uznał, że wypowiedzi skarżącego zostały „rozpowszechnione”, biorąc pod uwagę, że sędziowie odwoławczy, do których były skierowane, byli pod obowiązkiem nieujawniania tajemnic zawodowych i że osoby trzecie nie miały dostępu do akt zawierających te wypowiedzi. Sąd niższej instancji nie podał również powodów, dla których uznał wypowiedzi za pomówienia. Co więcej, wypowiedzi były prawdziwe – sędzia był uczniem skarżącego, a jego uprzedzenie wobec skarżącego zostało uznane w wyroku odwoławczym. Skarżący nie działał nieostrożnie. Złożył te wypowiedzi podczas prowadzenia obrony w sprawie karnej przeciwko niemu, a błędem było odczytywanie ich poza kontekstem. Wreszcie, jego kara, choć ustalona na minimalnym poziomie ustawowym, była nadal nadmiernie surowa. Wyrokiem końcowym z 17 marca 2008 roku Sąd Okręgowy w Starej Zagorze utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżącego w odniesieniu do pierwszej wypowiedzi (patrz punkt 7 powyżej), ale uniewinnił go w odniesieniu do drugiej wypowiedzi (patrz punkt 9 powyżej) i odpowiednio zmniejszył grzywnę do 2500 BGN (1278 EUR). Uznał, że skarżący „rozpowszechnił” pierwszą wypowiedź, zamieszczając ją w swoim odwołaniu. Okoliczność, że znajdował się wówczas w kruchym stanie emocjonalnym, była nieistotna. Jak wynika z opinii biegłego psychiatry sporządzonej w toku postępowania o zniesławienie, był zdolny do zrozumienia natury swoich działań, oceny ich konsekwencji i kontroli nad nimi. Bez próby zweryfikowania, czy pierwsza wypowiedź miała podstawy faktyczne, sąd uznał, że stanowiła ona zarzut, że sędzia jest mściwy i wykorzystuje swoje stanowisko do zemsty, była szkalująca dla sędziego w jego roli zawodowej i naruszała jego urząd. Natomiast sąd stwierdził dalej, że druga wypowiedź nie była szkalująca i nie stanowiła przypisania czynu zabronionego. W fakcie, że sędzia był uczniem skarżącego, nie było niczego dyskredytującego, a pogląd skarżącego, że sędzia powinien się z tego powodu wyłączyć, był opinią osobistą, która nie mogła rodzić odpowiedzialności karnej, ponieważ nie mogła zostać udowodniona. W związku z orzeczeniem sądu w odniesieniu do drugiej wypowiedzi konieczne było zmniejszenie kary skarżącego. Biorąc pod uwagę niekaralność skarżącego oraz fakt, że przeżywał trudności finansowe, ponieważ był bezrobotny, sąd uznał, że musi zdecydować się na karę poniżej minimum ustawowego i zmniejszyć grzywnę skarżącego do 2500 BGN.


Skarżąca urodziła się w 1940 roku i mieszka w Gelgaudiškis, rejon szakiaijski. 17 lutego 2010 r. policja w Szakiai aresztowała syna skarżącej, V.Ż., na podstawie podejrzenia nielegalnego posiadania substancji odurzających w celu ich rozpowszechniania zgodnie z art. 260 § 1 Kodeksu Karnego. Tego samego dnia policja przeszukała mieszkanie skarżącej, w którym mieszkała razem z V.Ż., i znalazła kilka małych torebek foliowych. Następnego dnia przeprowadzono przeszukanie w mieszkaniu córki skarżącej, V.B. Ponieważ V.B. mieszkała za granicą, skarżąca przekazała funkcjonariuszom policji klucze do mieszkania V.B. i była obecna podczas przeszukania. Funkcjonariusze znaleźli kilka torebek foliowych, cyfrową wagę oraz resztki „substancji pochodzenia roślinnego” (augalinės kilmės medžiagos). 19 lutego 2010 r. Sąd Rejonowy w Szakiai autoryzował aresztowanie V.Ż. na czternaście dni. 2 marca 2010 r. funkcjonariusz poinformował szefa policji w Szakiai, że V.Ż. nielegalnie wprowadził telefon komórkowy do aresztu. Większość informacji w tym telefonie, w tym wszelkie wiadomości tekstowe wysłane przez V.Ż., została usunięta, ale funkcjonariusze policji znaleźli kilka wiadomości tekstowych, które V.Ż. otrzymał od swojej narzeczonej 19 i 20 lutego 2010 r., w tym następujące:
„Nie będę ryzykować transferu teraz, [powiedziano]”.
„Wcale nie używaj tego telefonu, czy nie rozumiesz”.
„Ona mówi mi co innego”.
„Wyrzuć ten telefon, czy nie rozumiesz, matka już wie, co robić”.
„Podaj mi ich numer, załatwię, żebyśmy to przekazali później. Nie możemy tego przekazać teraz. Twoja matka była dziś przesłuchiwana i prawie została aresztowana, czy nie rozumiesz? Wszystko jest już ukryte”.
„Matka nic nie daje, mówię ci, że urząd celny obserwuje wszystko”.
Popołudniu 3 marca 2010 r. skarżąca przybyła na komisariat policji w Szakiai, gdzie przetrzymywano V.Ż., aby przynieść mu jedzenie i czyste ubrania. O godz. 16:00 tego dnia skarżąca została poinformowana przez starszego śledczego, że zostaje poddana tymczasowemu aresztowaniu (laikinas sulaikymas), na podstawie art. 140 Kodeksu Postępowania Karnego (patrz „Odpowiednie prawo wewnętrzne” poniżej). Decyzja o aresztowaniu skarżącej wskazywała, że jest ona podejrzana o nielegalne posiadanie substancji odurzających w celu ich rozpowszechniania (patrz paragraf 27 poniżej). Tymczasowe aresztowanie zostało uznane za konieczne w celu zapobieżenia jej ucieczce, ingerowaniu w śledztwo lub popełnianiu dalszych przestępstw, ponieważ podejrzewano, że wcześniej ukrywała narkotyki przed śledczymi (patrz paragraf 9 powyżej). Protokół tymczasowego aresztowania, sporządzony w momencie aresztowania, stwierdzał, że skarżącej wyjaśniono jej prawa, w tym prawo do adwokata, oraz że odmówiła podpisania protokołu. Skarżąca została umieszczona na komisariacie policji w Szakiai w celi obok swojego syna. Jej mąż został poinformowany o jej aresztowaniu. W tamtym czasie skarżąca miała sześćdziesiąt dziewięć lat. 4 marca 2010 r. skarżącej doręczono oficjalne zawiadomienie, że jest podejrzana (pranešimas apie įtarimą). Zawiadomienie stwierdzało, że w lutym 2010 r. rzekomo nabyła narkotyki od nieustalonych osób, przechowywała je w mieszkaniu swojej córki V.B. w celu rozpowszechniania i następnie je rozpowszechniała, tym samym popełniając czyn zabroniony w art. 260 § 1 Kodeksu Karnego. Skarżąca podpisała zawiadomienie o byciu oficjalnym podejrzanym, aby potwierdzić jego otrzymanie i wyjaśnienie jej praw. Od godz. 11:30 do południa tego dnia skarżąca była przesłuchiwana w charakterze podejrzanej w sprawie, w obecności adwokata. Zaprzeczyła popełnieniu jakichkolwiek przestępstw i odmówiła odpowiedzi na dalsze pytania. W pewnym momencie dnia skarżąca zaczęła czuć się słaba i odczuwała ból głowy oraz ból w klatce piersiowej. Wezwano karetkę pogotowia na komisariat policji i skarżącej udzielono pierwszej pomocy. Tego samego dnia adwokat skarżącej złożył wniosek do prokuratora rejonowego w Szakiai o zwolnienie skarżącej z tymczasowego aresztowania. Adwokat argumentował, że skarżąca nie popełniła żadnego przestępstwa i że została aresztowana tylko po to, by wywrzeć na nią presję w celu złożenia zeznań przeciwko jej synowi. O godz. 15:50 tego dnia policja w Szakiai zwolniła skarżącą. Decyzja o jej zwolnieniu stwierdzała, że przeprowadzono wszystkie niezbędne czynności śledcze dotyczące skarżącej i nie było podstaw do wierzenia, że będzie ingerować w śledztwo po zwolnieniu. 5 marca 2010 r. prokurator rejonowy w Szakiai odrzucił wniosek adwokata skarżącej o jej zwolnienie (patrz paragraf 15 powyżej) jako oparty na „subiektywnych i deklaratywnych oświadczeniach” i tym samym bezzasadny. Zdaniem skarżącej nie odwoływała się od tej decyzji, ponieważ została już zwolniona. 30 września 2010 r. prokurator rejonowy w Szakiai umorzył śledztwo wstępne przeciwko skarżącej z powodu niewystarczających dowodów na popełnienie przez nią przestępstwa opisanego w art. 260 § 1 Kodeksu Karnego. Policja w Szakiai kontynuowała śledztwo wstępne dotyczące syna skarżącej, V.Ż. Policja uzyskała jego zapisy rozmów telefonicznych i przesłuchała kilku świadków, którzy przyznali się do kupowania marihuany od V.Ż. 4 listopada 2011 r. Sąd Rejonowy w Szakiai uznał V.Ż. za winnego nielegalnego posiadania substancji odurzających w celu rozpowszechniania zgodnie z art. 260 § 1 Kodeksu Karnego. 2 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Kownie oddalił apelację V.Ż., a 23 października 2012 r. Sąd Najwyższy oddalił jego apelację w kwestiach prawnych. 25 lutego 2013 r. skarżąca wniosła powództwo cywilne o odszkodowanie przeciwko Państwu na podstawie art. 6.272 Kodeksu Cywilnego. Twierdziła, że jej tymczasowe aresztowanie było bezzasadne, ponieważ nie popełniła żadnych przestępstw, co zostało udowodnione przez późniejsze umorzenie śledztwa wstępnego. Skarżąca argumentowała również, że jej aresztowanie było niepotrzebne, ponieważ w tamtym czasie miała prawie siedemdziesiąt lat, chorowała i miała trudności z chodzeniem; nie miała wcześniejszych wyroków, była na emeryturze i miała miejsce zamieszkania z mężem. W ten sposób twierdziła, że było mało prawdopodobne, aby usiłowała uciec lub ukrywać się przed śledztwem. Skarżąca zauważyła, że śledztwo przeciwko jej synowi zostało wszczęte 17 lutego 2010 r. i nie było żadnych oznak od tego dnia do jej aresztowania, że policja podejrzewała, iż popełniła jakieś przestępstwa lub próbowała ingerować w śledztwo – wręcz przeciwnie, dobrowolnie przyszła na komisariat policji, aby zobaczyć syna. Skarżąca argumentowała, że prawdziwym celem jej aresztowania było zmuszenie jej do zeznań przeciwko synowi. Skarżąca dalej złożyła, że poniosła szkodę majątkową i niemajątkową z powodu tymczasowego aresztowania: jej ciśnienie krwi wzrosło i w wyniku tego musiała szukać pomocy medycznej i brać leki; stała się drażliwa, zaczęła mieć koszmary i bała się funkcjonariuszy policji; czuła się upokorzona przed synem, który był przetrzymywany w sąsiedniej celi, a także przed innymi mieszkańcami jej wsi, którzy później uważali ją za przestępcę. Skarżąca dochodziła 2 300 litów litewskich (LTL, około 666 euro (EUR)) tytułem szkody majątkowej wynikającej z kosztów prawnych, a także LTL 10 000 (EUR 2 896) tytułem szkody niemajątkowej. Na rozprawie przed Sądem Rejonowym w Szakiai skarżąca złożyła również, że po aresztowaniu funkcjonariusze policji przeszukali jej torebkę i próbowali przeprowadzić kontrolę osobistą z rozebraniem, ale ona się temu oparła. Oświadczyła, że cela, w której była przetrzymywana, była wilgotna i zniszczona oraz że dochodziły z niej zapachy z toalety, które wywoływały u niej mdłości. 27 maja 2013 r. Sąd Rejonowy w Szakiai oddalił powództwo skarżącej. Sąd zauważył, że umorzenie śledztwa wstępnego przeciwko skarżącej nie czyniło śledztwa niezgodnym z prawem od początku, i stwierdził, że istniały wystarczające podstawy do podejrzeń przeciwko niej: torebki foliowe znaleziono w mieszkaniu, w którym mieszkała razem z synem V.Ż., a resztki narkotyków znaleziono w mieszkaniu córki skarżącej, V.B. Ponadto, podczas przetrzymywania, V.Ż. nielegalnie posiadał telefon komórkowy, a funkcjonariusze policji mieli podstawy, by wierzyć, że ostrzegł skarżącą, aby ukryła narkotyki, które były przechowywane w mieszkaniu V.B. W związku z tym sąd uznał, że tymczasowe aresztowanie skarżącej było dobrze uzasadnione. Sąd zauważył również, że skarżąca nie odwołała się od decyzji prokuratora rejonowego z 5 marca 2010 r. odmawiającej jej zwolnienia (patrz paragraf 17 powyżej), co oznaczało, że decyzja o jej aresztowaniu nie została uznana za niezgodną z prawem. Wreszcie sąd stwierdził, że dokumenty medyczne złożone przez skarżącą nie dowodziły, że pogorszenie jej zdrowia zostało spowodowane tymczasowym aresztowaniem. Sąd nie odniósł się do skarg skarżącej dotyczących warunków jej przetrzymywania. 29 października 2013 r. Sąd Okręgowy w Kownie oddalił apelację skarżącej. Utrzymał w mocy ustalenia sądu pierwszej instancji, że w momencie aresztowania istniały wystarczające dowody, by podejrzewać skarżącą o popełnienie przestępstwa, a późniejsze umorzenie śledztwa wstępnego nie czyniło aresztowania niezgodnym z prawem. Sąd Okręgowy w Kownie zauważył również, że art. 140 Kodeksu Postępowania Karnego zezwalał na tymczasowe aresztowanie nie tylko podejrzanego, ale także każdej innej osoby, wobec której konieczne było przeprowadzenie pewnych czynności śledczych. Uznając, że aresztowanie skarżącej było legalne, sąd stwierdził, że nie ma podstaw do przyznania skarżącej jakichkolwiek odszkodowań. Nie odniósł się do skarg skarżącej dotyczących warunków jej przetrzymywania. 18 grudnia 2013 r., po apelacji skarżącej w kwestiach prawnych, Sąd Najwyższy odmówił zbadania sprawy, uznając, że nie podnosi ona ważnych kwestii prawnych.


Wnioskodawcy byli ścigani w Rosji za różne przestępstwa. Zostali aresztowani i osadzeni w areszcie w trakcie prowadzenia śledztwa oraz oczekując na proces. Ich tymczasowe aresztowanie zostało zarządzone i przedłużone przez sądy. Orzeczenia o aresztowaniu opierały się zasadniczo na ciężarze zarzutów, a główną podstawą było ryzyko ucieczki wnioskodawców oraz utrudniania przez nich toku sprawiedliwości. Orzeczenia o aresztowaniu i ich przedłużaniu posługiwały się stereotypowymi sformułowaniami, bez odnoszenia się do konkretnych faktów lub rozważania alternatywnych środków zapobiegawczych. Pierwszy wnioskodawca urodził się w 1982 roku i został zatrzymany w Irkucku. 23 grudnia 2008 r. pierwszy wnioskodawca, który w tamtym czasie był funkcjonariuszem policji, został aresztowany i osadzony w areszcie śledczym. W nieustalonym dniu postawiono mu formalne zarzuty bandytyzmu, uprowadzenia, nadużycia władzy, rozboju (cztery przypadki), przygotowania do rozboju, celowego uszkodzenia cudzej mienia oraz kradzieży i uszkodzenia dokumentów urzędowych. 19 kwietnia 2010 r. został, wraz z trzynastoma współoskarżonymi, skierowany do rozprawy przed Sąd Obwodowy w Irkucku. 7 listopada 2011 r. Sąd Obwodowy w Irkucku uznał go za winnego nadużycia władzy i skazał na trzy lata pozbawienia wolności oraz roczny zakaz pełnienia funkcji publicznych. Został zwolniony warunkowo. Drugi wnioskodawca urodził się w 1967 roku i został zatrzymany w Penzie. 14 lutego 2009 r. wszczęto sprawę karną dotyczącą oszustwa związanego z mieszkaniem, które spowodowało szkodę w wysokości 440 000 rubli rosyjskich (RUB). 24 czerwca 2009 r. drugi wnioskodawca został aresztowany. 8 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy Leninski w Penzie uznał go za winnego zarzucanych mu czynów i skazał na jedenaście miesięcy pozbawienia wolności.


Skarżący urodzili się w 1955 roku i mieszkają w Poreču. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można podsumować w następujący sposób. 5 lutego 2009 r. skarżący oraz ich spółka M.N. zawarli umowę z M.G. i jego spółką E. Na mocy tej umowy skarżący uznali swój dług wobec M.G. w wysokości 580 000 chorwackich kun (HRK) oraz dług ich spółki wobec spółki E w wysokości 180 000 HRK. W celu zabezpieczenia całości kredytu skarżący użyli swojego domu jako zabezpieczenia, pozwalając M.G. na wpisanie na nim hipoteki. Postanowiono, że jeżeli skarżący i ich spółka nie spłacą zaległych długów do 1 maja 2009 r., wierzyciele będą uprawnieni do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w celu spłaty długu poprzez sprzedaż domu skarżących. 20 października 2009 r. M.G. i jego spółka E. wszczęli postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącym przed Sądem Miejskim w Poreču (Općinski sud u Poreču), domagając się sądowej sprzedaży domu. Twierdzili, że skarżący nie zapłacili długu wobec M.G., podczas gdy spółka M.N. zdołała zapłacić tylko część długu wobec spółki E. Niezapłacony dług skarżących wynosił 703 643,05 HRK. 17 listopada 2009 r. Sąd Miejski w Poreču uwzględnił ten wniosek i wydał nakaz egzekucyjny przeciwko skarżącym. Skarżący nie odwołali się i nakaz egzekucyjny stał się prawomocny 17 grudnia 2009 r. 11 grudnia 2009 r. Sąd Miejski w Poreču wpisał nakaz egzekucyjny na domu skarżących do księgi wieczystej. Rozprawa w celu oszacowania wartości nieruchomości odbyła się przed Sądem Miejskim w Poreču 4 maja 2010 r. Obaj skarżący zostali prawidłowo wezwani, ale stawił się tylko pierwszy skarżący. Zobowiązał się do złożenia operatu szacunkowego domu w ciągu dwóch dni. Wierzyciel poprosił Sąd Miejski o powołanie biegłego w tym celu. Pierwszy skarżący nie wywiązał się ze swojego zobowiązania. 16 czerwca 2010 r. wycena domu została przeprowadzona na miejscu przez inżyniera budownictwa i geodetę, w obecności pierwszego skarżącego. Inżynier budownictwa złożył swoją opinię 20 sierpnia 2010 r., stwierdzając, że wartość domu wynosi 2 463 092,48 HRK (około 323 860 euro). Skarżący nie wnieśli zastrzeżeń do wyceny. 7 października 2010 r. do niniejszego postępowania dołączono inny zestaw postępowań egzekucyjnych przeciwko skarżącym. W tamtym postępowaniu nakaz egzekucyjny został wydany przeciwko skarżącym na wniosek Gminy Poreč 12 maja 2010 r. w zakresie roszczenia w wysokości 24 352,94 HRK (około 3200 euro). Ponieważ skarżący nie wnieśli odwołania, nakaz egzekucyjny stał się prawomocny 12 czerwca 2010 r. 25 października 2010 r. Sąd Miejski ustalił wartość domu skarżących na 2 463 092,48 HRK. 25 stycznia 2011 r. odbyła się pierwsza licytacja publiczna. Nie było jednak zainteresowanych nabywców. Skarżący, mimo prawidłowego wezwania, nie stawili się. Kolejny zestaw postępowań egzekucyjnych przeciwko skarżącym został dołączony do niniejszego postępowania 13 maja 2011 r. W tych postępowaniach nakaz egzekucyjny został wydany przeciwko skarżącym na wniosek Banku P. 24 stycznia 2011 r. w zakresie niespłaconej pożyczki z 14 lutego 2006 r. w wysokości 159 688,87 franków szwajcarskich. Ponieważ skarżący nie wnieśli odwołania, nakaz egzekucyjny stał się prawomocny 31 marca 2011 r. Druga licytacja publiczna w celu sprzedaży domu skarżących była wielokrotnie przekładana na wniosek wierzycieli. Druga licytacja publiczna odbyła się ostatecznie 30 marca 2012 r., a dom skarżących został sprzedany M.G. za 821 040 HRK (około 109 000 euro). Skarżący, mimo prawidłowego wezwania, nie stawili się. 2 kwietnia 2012 r. Sąd Miejski w Poreču przeniósł własność domu skarżących na M.G. pod warunkiem zapłacenia przez niego 821 040 HRK jako ceny nabycia. 23 kwietnia 2012 r. skarżący wnieśli odwołanie od tej decyzji, argumentując, że sprzedaż sądowa była nieproporcjonalna, ponieważ rzeczywista wartość ich domu wynosiła około 700 000 euro (EUR). Argumentowali również, że Sąd Miejski nie zastosował się do przepisów Ustawy o egzekucji, które stanowiły, że sądy powinny szanować godność dłużników podlegających egzekucji i sprawiać, by proces egzekucji był jak najbardziej humanitarny. 8 maja 2012 r. skarżący złożyli oświadczenie, że wartość ich domu wynosi 640 000 EUR. 28 grudnia 2012 r. Sąd Okręgowy w Puli (Županijski sud u Puli) oddalił odwołanie skarżących. Uznał, że dom skarżących został sprzedany na drugiej licytacji publicznej za więcej niż jedną trzecią jego wartości, że pierwsza licytacja publiczna zakończyła się niepowodzeniem i że M.G. był jedynym licytującym. Ponadto wartość domu została ustalona przez Sąd Miejski w Poreču 25 października 2010 r., a skarżący nie wnieśli do niej zastrzeżeń. W opinii Sądu Okręgowego sprzedaż domu skarżących była zgodna z Ustawą o egzekucji. 31 stycznia 2013 r. Sąd Miejski w Poreču wpisał prawo własności M.G. do domu skarżących do księgi wieczystej. 20 lutego 2013 r. skarżący wnieśli skargę kasacyjną od decyzji Sądu Okręgowego w Puli, powołując się na art. 382 ust. 2 Ustawy o postępowaniu cywilnym. Argumentowali, że rzeczywista wartość ich domu wynosiła około 700 000 EUR i że ich dom powinien być wyłączony z egzekucji, ponieważ „zaspokajał ich podstawowe potrzeby ludzkie”. Tego samego dnia skarżący zwrócili się do Sądu Miejskiego w Poreču o zawieszenie egzekucji. 22 lutego 2013 r. Sąd Miejski w Poreču uznał skargę kasacyjną skarżących za niedopuszczalną z powodu, że taka skarga jest dozwolona w postępowaniu egzekucyjnym tylko wtedy, gdy opiera się na art. 382 ust. 2 Ustawy o postępowaniu cywilnym, co nie miało miejsca w tym przypadku. Skarżący wnieśli odwołanie. Tego samego dnia Sąd Miejski w Poreču uznał wniosek skarżących o zawieszenie egzekucji za niedopuszczalny, stwierdzając, że nie spełnili oni ustawowych warunków dla takiego wniosku. Skarżący wnieśli odwołanie. 8 marca 2013 r. Chorwackie Przedsiębiorstwo Energetyczne (Hrvatska Elektroprivreda, dalej „HEP”) odcięło skarżącym prąd na wniosek M.G. Skarżący niezwłocznie zwrócili się do Sądu Miejskiego w Poreču o środek tymczasowy zabraniający M.G. odłączania prądu i wody oraz dokonywania zmian w domu, nakazujący HEP ponowne podłączenie prądu i zezwalający im na pozostanie w domu do zakończenia postępowania egzekucyjnego. Tego samego dnia Sąd Miejski w Poreču wydał środek tymczasowy, zabraniając M.G. odłączania prądu i wody oraz nakazując HEP ponowne podłączenie prądu. Decyzja ta została uchylona przez Sąd Okręgowy w Puli 21 maja 2013 r., a wniosek skarżących o środek tymczasowy został oddalony. 19 czerwca 2013 r. Sąd Miejski zdecydował o przeniesieniu własności domu w sprawie na M.G. Skarżący wnieśli odwołanie, które zostało uznane za niedopuszczalne przez Sąd Miejski 10 lipca 2013 r. 26 lipca 2013 r. Sąd Miejski w Poreču przeprowadził rozprawę w sprawie podziału kwoty uzyskanej ze sprzedaży domu (dioba kupovnine). Skarżący, mimo prawidłowego wezwania, nie stawili się. 17 września 2013 r. Sąd Miejski w Poreču zarządził eksmisję skarżących. Skarżący wnieśli odwołanie, argumentując, że egzekucja nie powinna być przeprowadzona poprzez sprzedaż ich domu, który służył „zaspokojeniu ich podstawowych potrzeb”: mieszkali tam z rodziną, a służył im również jako lokal biznesowy. 21 października 2013 r. Sąd Miejski wyznaczył eksmisję skarżących na 13 grudnia 2013 r., nakazując komornikowi przeprowadzenie eksmisji. Eksmisja została jednak przełożona o trzy miesiące. 19 listopada 2013 r. skarżący złożyli wniosek o środek tymczasowy zabraniający sprzedaży ich domu i ich eksmisji. 20 grudnia 2013 r. Sąd Miejski w Poreču postanowił zakończyć postępowanie egzekucyjne w celu zapłaty długów pieniężnych. 20 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Puli oddalił odwołanie skarżących od decyzji z 17 września 2013 r. (patrz powyższy paragraf 32), stwierdzając, że Sąd Miejski działał zgodnie z prawem, a mianowicie z przepisami Ustawy o egzekucji. Postępowanie egzekucyjne miało zostać zakończone, ponieważ sprzedaż domu skarżących została zakończona. 23 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Puli uwzględnił odwołanie skarżących od decyzji z 22 lutego 2013 r. (patrz powyższy paragraf 27) i przekazał skargę kasacyjną skarżących do Sądu Miejskiego. Tego samego dnia Sąd Okręgowy w Puli, w innej decyzji, oddalił odwołanie skarżących od decyzji z 22 lutego 2013 r., którą oddalono ich wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego (patrz powyższy paragraf 28). 12 marca 2014 r. skarżący wycofali skargę kasacyjną, o której mowa w powyższych paragrafach 25 i 37. 13 marca i 28 kwietnia 2014 r. M.G. domagał się eksmisji skarżących. Skarżący nie zostali jeszcze eksmitowani.


Skarżący, których lata urodzenia zestawiono w załączniku, mieszkają w Troicko-Pieczorsku w Republice Komi. Byli pracownikami miejskiego przedsiębiorstwa unitarnego pracującymi dla „Troitsko-Pechorskoye ZhKKh” («МУП «Троицко-Печерское ЖКХ», „przedsiębiorstwo”) w Republice Komi. Przedsiębiorstwo zostało utworzone w 2003 roku na podstawie decyzji Głowy Rejonu Troicko-Pieczorskiego („administracja rejonowa”) jako organizacja handlowa wykonująca następujące czynności, między innymi: remont i utrzymanie miejskiego zasobu mieszkaniowego; zaopatrzenie w ciepło i wodę ludności rejonu oraz przedsiębiorstw; utrzymanie systemów kanalizacyjnych; usługi utrzymaniowe w zakresie mieszkań komunalnych i przyległych terenów oraz świadczenie usług rejestracji nieruchomości w Rejonie Troicko-Pieczorskim. W celu realizacji swojej działalności statutowej przedsiębiorstwo posiadało „prawo kontroli gospodarczej” (право хозяйственного ведения) nad aktywami przydzielonymi mu przez administrację miejską (zob. Liseytseva i Maslov przeciwko Rosji, skargi nr 39483/05 i 40527/10, §§ 55-75, 9 października 2014 r. w celu uzyskania dalszych informacji o statusie przedsiębiorstwa). W latach 2004–2006 administracja rejonowa wycofała kilka aktywów przedsiębiorstwa, w tym „mieszkania i obiekty infrastruktury inżynieryjnej” i przeniosła je do skarbca rejonu gminnego. W datach zestawionych w poniższym załączniku Sędzia Pokoju Obwodu Sądu Rejonowego Troicko-Pieczorskiego w Republice Komi odrębnymi wyrokami i nakazami sądowymi nakazał przedsiębiorstwu wypłacenie skarżącym zaległych wynagrodzeń. W datach wymienionych w załączniku orzeczenia stały się wykonalne. Z uwag stron z 2011 roku wynika, że pani Lyubas (skarga nr 10742/09) uzyskała co najmniej dwa inne wyroki na swoją korzyść, które zostały wydane 22 czerwca i 2 listopada 2007 roku przeciwko przedsiębiorstwu dłużnikowi. Między kwietniem 2007 a wrześniem 2008 roku niektórzy skarżący otrzymali kwoty określone w kolumnie „status egzekucji” załącznika. Rząd przedstawił, bez dalszych szczegółów, że pani Lyubas wypłacono 56 021 rubli rosyjskich na podstawie nieokreślonych krajowych orzeczeń sądowych wydanych na jej korzyść. Pani Lyubas, zeznająca w postępowaniu krajowym, utrzymywała, że orzeczenie z 21 grudnia 2006 roku nie zostało jej wypłacone. 11 grudnia 2006 roku wdrożono procedurę nadzoru wobec przedsiębiorstwa. 14 maja 2007 roku Sąd Gospodarczy Republiki Komi ogłosił niewypłacalność przedsiębiorstwa i rozpoczęto postępowanie likwidacyjne. W pewnym momencie przed 9 listopada 2007 roku prokuratura przeprowadziła dochodzenie i, po przeanalizowaniu sposobu wycofania i transferu aktywów przez właściciela, wniosła, że działania właściciela zawierały elementy celowego bankructwa. Wydaje się, że w pewnym momencie prokuratura odmówiła wszczęcia postępowania karnego z powodu rzekomego celowego bankructwa przedsiębiorstwa. W listopadzie 2007 roku prokuratura przeprowadziła również dochodzenie w sprawie działań likwidatora, stwierdziła, że działała ona zgodnie z prawem krajowym i odmówiła wniesienia przeciwko niej postępowania administracyjnego. W trakcie postępowania upadłościowego likwidator wniósł liczne powództwa w imieniu przedsiębiorstwa dochodząc, między innymi, niezapłaconych opłat komunalnych od ludności lokalnej. Uzyskana kwota okazała się niewystarczająca do zaspokojenia wszystkich roszczeń wierzycieli. W pewnym momencie likwidator wniósł powództwo w imieniu przedsiębiorstwa przeciwko administracji rejonowej na podstawie art. 56 § 3 (odpowiedzialność subsydiarna) Kodeksu Cywilnego Federacji Rosyjskiej. Twierdził, że niewypłacalność przedsiębiorstwa została spowodowana przez administrację. Wniósł, że w wyniku serii transferów aktywów w latach 2004–2006 przedsiębiorstwo stało się niezdolne do zaspokojenia roszczeń wierzycieli i kontynuowania realizacji swoich celów statutowych. 3 marca 2010 roku Federalny Sąd Gospodarczy Okręgu Wołżańsko-Wiatckiego oddalił powództwo w instancji kasacyjnej, a 12 lipca 2010 roku Najwyższy Sąd Gospodarczy odmówił przyjęcia do rozpoznania wniosku o nadzór nad tym wyrokiem. Sądy krajowe na wszystkich poziomach uznały, że aktywa zostały rzeczywiście przeniesione z kontroli gospodarczej przedsiębiorstwa do skarbca rejonu. Nie znalazły jednak dowodów na to, że niewypłacalność została spowodowana działaniami właściciela. W szczególności, po wycofaniu aktywów przedsiębiorstwo nadal było w stanie zaspokoić roszczenia wierzycieli. Mieszkania i obiekty infrastruktury inżynieryjnej 30 stycznia 2006 roku zostały wycofane „w celu zastosowania polityki mieszkaniowej” oraz „zmniejszenia wydatków przedsiębiorstwa na utrzymanie obiektów infrastruktury”. W szczególności Ministerstwo Architektury i Służb Komunalnych Republiki Komi zaleciło gminom wycofanie obiektów mieszkaniowych i infrastruktury inżynieryjnej z przedsiębiorstw unitarnych w celu optymalizacji podatków dostawców usług mieszkaniowych i komunalnych. Wreszcie, mimo że na etapie niewypłacalności przedsiębiorstwo okazało się niezdolne do zaspokojenia roszczeń wierzycieli, powód nie wykazał, że właściciel „wiedział lub powinien był wiedzieć, że [transfer aktywów] doprowadzi do niewypłacalności przedsiębiorstwa”. 28 grudnia 2011 roku Sąd Gospodarczy Republiki Komi zarządził likwidację przedsiębiorstwa pozwanego. Roszczenia wierzycieli, które nie zostały zaspokojone w trakcie procedury likwidacji z powodu braku funduszy dłużnika, w tym roszczenia skarżących, uznano za zakończone. Tego samego dnia likwidacja została odnotowana w Rejestrze Podmiotów Prawnych, a przedsiębiorstwo przestało istnieć. Wyroki na korzyść skarżących pozostały niewykonane w całości lub w części, co wskazano w odpowiedniej części poniższego załącznika.


Skarżący urodził się w 1943 roku i mieszka w Niszu. 28 kwietnia 2010 r. Skarżący wniósł powództwo o egzekucję przed Sądem Pierwszej Instancji w Smederevie (Osnovni sud u Smederevu) przeciwko spółce społecznej/państwowej „FŽV Želvoz a.d. Smederevo” (dłużnik). 15 grudnia 2010 r. ten sąd zarządził bezpośrednią egzekucję zaległej faktury (izvršenje na osnovu verodostojne isprave). 15 czerwca 2011 r. Agencja Prywatyzacji zarządziła restrukturyzację dłużnika w ramach procesu prywatyzacji. 25 października 2011 r. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, ponieważ dłużnik przechodził restrukturyzację. 3 listopada 2011 r. Skarżący odwołał się od decyzji o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego. 10 lutego 2012 r. odwołanie Skarżącego zostało oddalone przez sąd egzekucyjny. 21 marca 2013 r. Skarżący wezwał sąd do kontynuowania postępowania egzekucyjnego. 7 czerwca 2013 r. sąd poinformował Skarżącego, że dłużnik nadal przechodzi restrukturyzację i że w związku z tym postępowanie egzekucyjne nie może być kontynuowane. Wydaje się, że Skarżący nie odwołał się od tej decyzji. 11 stycznia 2010 r. Skarżący wniósł powództwo o egzekucję przed Sądem Gospodarczym w Niszu (Privredni sud u Nišu) przeciwko spółce społecznej/państwowej „Vagonka a.d. Niš” (dłużnik). 29 stycznia 2010 r. ten sąd zarządził bezpośrednią egzekucję zaległej faktury. 4 listopada 2009 r. Agencja Prywatyzacji zarządziła restrukturyzację dłużnika w ramach procesu prywatyzacji. 4 lutego 2010 r. postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone, ponieważ dłużnik przechodził restrukturyzację. Skarżący nie odwołał się od tej decyzji, która stała się prawomocna 17 lutego 2010 r. 20 marca 2013 r. Skarżący wezwał sąd do kontynuowania postępowania egzekucyjnego. 22 marca 2013 r. sąd poinformował Skarżącego, że dłużnik nadal przechodzi restrukturyzację i że w związku z tym postępowanie egzekucyjne nie może być kontynuowane.


Skarżący urodził się w 1957 roku i mieszka w Koszycach. Skarżący, ojciec dziecka, od 1993 roku uczestniczy w postępowaniu sądowym dotyczącym licznych roszczeń o wychowanie i utrzymanie dziecka. Niniejsza skarga dotyczy trzech powiązanych ze sobą roszczeń wniesionych do Sądu Rejonowego w Czadcy 12 marca 2003 roku oraz następnie 3 lipca i 16 grudnia 2003 roku. Wszelkie te roszczenia zostały zarejestrowane pod tym samym numerem sprawy P 170/93 i dotyczyły prawa skarżącego do kontaktu z dzieckiem oraz jego żądania powierzenia opieki nad dzieckiem. Powództwo z 3 lipca 2003 roku dotyczyło alimentów na dziecko i zostało wniesione przez organ krajowy działający jako kurator ustanowiony z urzędu dla dziecka. W toku postępowania Sąd Rejonowy rozpatrzył obszerny materiał dowodowy. Obejmowało to ocenę kilku raportów ustanowionego kuratora, opinię biegłego psychologa mającą na celu ustalenie okoliczności relacji między skarżącym a dzieckiem, sytuację osobistą i finansową skarżącego, jego stan zdrowia, a także raporty medyczne dziecka.

Sąd Rejonowy przeprowadził dziewięć rozpraw merytorycznych, z których skarżący wziął udział w dwóch. Orzekł również w sprawie środka tymczasowego dotyczącego kontaktu między skarżącym a dzieckiem, który został zaskarżony i dwukrotnie uchylony na skutek apelacji.

W toku postępowania skarżący wystąpił o zwolnienie z kosztów sądowych. Wniósł również siedem wniosków, w których domagał się wyłączenia sędziów Sądu Rejonowego oraz Sądu Okręgowego z powodu stronniczości. Gdy skarżący kwestionował bezstronność sędziów tego drugiego sądu, wnioskami tymi zajmował się Sąd Najwyższy. Sąd Rejonowy dwukrotnie orzekał co do meritum sprawy, odpowiednio 20 sierpnia 2008 roku i 31 marca 2011 roku. Wynikało to z faktu, że wyrok został częściowo utrzymany w mocy, a częściowo uchylony w wyniku apelacji przy pierwszym orzekaniu. Sąd zawiesił również postępowanie w zakresie prawa skarżącego do kontaktu z dzieckiem, ponieważ dziecko w międzyczasie osiągnęło pełnoletność. Skarżący wniósł skargę konstytucyjną, powołując się na kilka artykułów Konwencji oraz Konstytucji. Zarzucił między innymi długość trwania postępowania przed Sądem Rejonowym. 6 października 2011 roku Sąd Konstytucyjny oddalił skargę konstytucyjną skarżącego w zakresie długości postępowania, uznając, że sprawa była skomplikowana ze względu na trzy wyżej wymienione powiązane roszczenia.

Sąd Konstytucyjny wziął pod uwagę wrażliwy charakter sprawy oraz wielokrotne wnioski Sądu Rejonowego o opinię biegłego w celu oceny dobra dziecka. Wziął również pod uwagę zachowanie skarżącego podczas postępowania, jego siedem nieobecności na dziewięciu wyznaczonych rozprawach, a także siedem jego wniosków o wyłączenie sędziów sądów krajowych z powodu stronniczości, co przedłużyło postępowanie o trzy lata i osiem miesięcy.

W świetle powyższego Sąd Konstytucyjny nie stwierdził nieuzasadnionych opóźnień w procedurze Sądu Rejonowego. Następnie, 21 marca 2012 roku, Sąd Okręgowy w Żylinie rozpoznał drugą apelację skarżącego i wydał wyrok co do meritum sprawy, który uprawomocnił się 2 kwietnia 2012 roku. Częściowo utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego, a częściowo go zmienił. Następnie skarżący złożył wniosek o zwrot opłaty sądowej, którą uiścił za jeden z wniosków o wyłączenie sędziego z powodu stronniczości. Wniosek ten został oddalony przez dwie instancje, a decyzja stała się prawomocna 8 lutego 2013 roku.


Organizacja wnioskodawcy, SIA AKKA/LAA (SIA „Autortiesību un komunicēšanās konsultāciju aģentūra/Latvijas Autoru apvienība” – Agencja Konsultingowa ds. Praw Autorskich i Komunikacji sp. z o.o./Łotewskie Stowarzyszenie Autorów), jest organizacją non-profit założoną w Rydze przez odrębną organizację non-profit, Łotewskie Stowarzyszenie Autorów, którego członkami są różni łotewscy artyści. Pod koniec lat dziewięćdziesiątych organizacja wnioskodawcy, działając jako przedstawiciel około 2000 krajowych i dwóch milionów międzynarodowych autorów, którzy powierzyli organizacji wnioskodawcy zarządzanie prawami autorskimi do ich utworów muzycznych, zawierała umowy licencyjne z kilkoma nadawcami na Łotwie. W latach 1998–1999, po wygaśnięciu poprzednich umów licencyjnych, organizacja wnioskodawcy i niektóre organizacje nadawcze na Łotwie nie mogły dojść do porozumienia co do warunków przyszłych umów licencyjnych, w szczególności w zakresie wynagrodzenia za nadawanie muzyki. W rezultacie niektóre organizacje nadawcze nadal korzystały z chronionych utworów muzycznych bez pisemnej umowy, albo nie płacąc żadnego wynagrodzenia, albo płacąc kwotę, którą organizacje nadawcze jednostronnie uważały za sprawiedliwą. W 2002 r. organizacja wnioskodawcy wszczęła postępowanie cywilne przeciwko kilku nadawcom działającym na Łotwie. W lipcu 2002 r. organizacja wnioskodawcy wniosła pozew przeciwko prywatnej stacji radiowej, Radio SWH, i wniosła o uznanie przez Sąd Rejonowy w Rydze, działający jako sąd pierwszej instancji, że poprzez nadawanie chronionych utworów muzycznych bez ważnej umowy licencyjnej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r., pozwany naruszył interesy ekonomiczne autorów reprezentowanych przez organizację wnioskodawcy. Organizacja wnioskodawcy wniosła również o przyznanie przez sąd odszkodowania za nieautoryzowane korzystanie z utworów muzycznych. Powołując się na wyłączne prawa autorów do kontrolowania korzystania z ich utworów muzycznych, organizacja wnioskodawcy zwróciła się do sądu o zastosowanie zakazu naruszania praw, uniemożliwiającego pozwanemu korzystanie z utworów autorów przed wejściem w życie ważnej umowy licencyjnej między stronami. Pozwany wniósł powództwo wzajemne, argumentując, że organizacja wnioskodawcy nadużyła swojej dominującej pozycji i ustaliła nieuzasadnioną wysoką stawkę honorarium, która była sześciokrotnie wyższa niż stawka obowiązująca w okresie od 1995 do 1998 r. Wnieśli o nakazanie przez sąd organizacji wnioskodawcy zawarcia umowy licencyjnej z organizacją pozwaną oraz ustalenie sprawiedliwej stawki honorarium. Podczas rozprawy przed sądem pierwszej instancji organizacja wnioskodawcy przyznała, że istnieje spór między stronami co do stawki honorarium w projekcie umowy licencyjnej negocjowanej przez strony, ale że sąd jest pozbawiony kompetencji do ustalenia tej stawki na mocy art. 41 ustawy o prawie autorskim, dopóki nie zostanie zawarta umowa licencyjna między stronami (patrz poniższy paragraf 26). 16 stycznia 2003 r. sąd pierwszej instancji częściowo uwzględnił powództwo i w całości uwzględnił powództwo wzajemne. Ustalił, że w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r. pozwany naruszył prawa autorów, nadając chronione utwory bez autoryzacji, w sprzeczności z przepisami ustawy o prawie autorskim. Sąd pierwszej instancji nakazał pozwanemu zapłacenie organizacji wnioskodawcy odszkodowania za powyższy okres w wysokości 78 000 łotewskich latów (LVL, co odpowiada 111 500 euro (EUR)), co stanowiło 1,5% obrotu netto pozwanego w tym okresie. Ponadto sąd pierwszej instancji nakazał organizacji wnioskodawcy zawarcie umowy licencyjnej z pozwanym na następny trzyletni okres ze stawką honorarium ustaloną na poziomie 2% miesięcznego obrotu netto pozwanego (ikmēneša neto apgrozījums). Na koniec, powołując się na preambułę Traktatu WIPO o prawie autorskim oraz art. 11 i 11bis Konwencji berneńskiej (patrz poniższy paragraf 37), sąd pierwszej instancji oddalił wniosek organizacji wnioskodawcy o wydanie zakazu naruszania praw, zabraniającego pozwanemu nadawania utworów uprawnionych reprezentowanych przez organizację wnioskodawcy. Powołując się na zeznania dwóch autorów reprezentowanych przez organizację wnioskodawcy, sąd pierwszej instancji stwierdził, że sami autorzy byli zainteresowani publicznym nadawaniem ich utworów muzycznych. Zakaz nadawania utworów muzycznych naruszyłby wyłączne prawa autorów do zwielokrotniania ich utworów, a także negatywnie wpłynąłby na interesy społeczeństwa w zakresie słuchania muzyki. 23 października 2003 r. Izba Spraw Cywilnych Sądu Najwyższego, działająca jako sąd odwoławczy, utrzymała w mocy część wyroku sądu pierwszej instancji dotyczącą odszkodowania za naruszenie praw autorskich i zakazu naruszania praw. W kwestii nakazania zawarcia umowy licencyjnej sąd odwoławczy zauważył, że obie strony wyraziły wolę zawarcia takiej umowy, o czym świadczy projekt umowy licencyjnej z 7 października 2003 r., w którym strony uzgodniły pewne warunki, takie jak czas trwania licencji i dochód, od którego należy obliczać honoraria. Sąd odwoławczy zauważył, że brak możliwości zawarcia umowy licencyjnej wynikał częściowo z niespójnych negocjacji organizacji wnioskodawcy. W związku z tym sąd odwoławczy uznał, że umowa licencyjna ma być uznana za zawartą w brzmieniu uzgodnionym przez strony 7 października 2003 r. W kwestii wynagrodzenia sąd odwoławczy ustalił, że w procesie negocjacji organizacja wnioskodawcy zmieniła stawkę honorarium z 6% na 4%, a następnie na 3,5%, podczas gdy pozwany obstawał przy 1,6% dochodu, od którego należy obliczać honoraria. Sąd odwoławczy wziął pod uwagę charakterystykę działalności pozwanego i stwierdził, że sprawiedliwym wynagrodzeniem będzie 2% dochodu, od którego – jak uzgodniły strony – należy obliczać honoraria. 11 lutego 2004 r., po wniesieniu skargi kasacyjnej, Senat Sądu Najwyższego utrzymał w mocy ustalenia sądu odwoławczego, że po wygaśnięciu poprzedniej umowy licencyjnej 31 grudnia 1998 r. faktyczny stosunek umowny między stronami trwał głównie z powodu niezdolności organizacji wnioskodawcy do osiągnięcia porozumienia z pozwanym co do warunków umowy licencyjnej. Senat Sądu Najwyższego zauważył dalej, że strony nie kwestionowały prawa autorów do otrzymania sprawiedliwego wynagrodzenia, ale że do tego dnia strony nie osiągnęły porozumienia co do stawki płatności honorariów. Biorąc pod uwagę, że nie istniał żaden inny organ odpowiedzialny za rozstrzygnięcie tej sprawy, Senat Sądu Najwyższego stwierdził, że na mocy art. 11bis Konwencji berneńskiej i art. 5 ustawy cywilnej, ustanowienie stawki honorarium należało do kompetencji sądu. Senat Sądu Najwyższego oddalił również zarzuty, że wyrok sądu odwoławczego naruszył prawa własności intelektualnej chronione Konstytucją Republiki Łotewskiej. W pozwie przeciwko Latvijas Radio, spółce z ograniczoną odpowiedzialnością należącej do państwa, organizacja wnioskodawcy wniosła do Sądu Rejonowego w Rydze, działającego jako sąd pierwszej instancji, o ustalenie, że poprzez nadawanie utworów muzycznych uprawnionych bez ważnej umowy licencyjnej w okresie od 1 stycznia 2000 r. do 31 grudnia 2001 r., pozwany naruszył interesy ekonomiczne autorów reprezentowanych przez organizację wnioskodawcy. Organizacja wnioskodawcy wniosła również o przyznanie przez sąd odszkodowania za nieautoryzowane korzystanie z utworów muzycznych. Powołując się na wyłączne prawa autorów do kontrolowania korzystania z ich utworów muzycznych, organizacja wnioskodawcy zwróciła się do sądu o zastosowanie zakazu naruszania praw, uniemożliwiającego pozwanemu korzystanie z utworów autorów przed wejściem w życie ważnej umowy licencyjnej między stronami. Wnosząc pozew wzajemny, pozwany w istocie poprosił sąd o uznanie, że w spornym okresie między stronami istniał faktyczny stosunek umowny. 2 kwietnia 2003 r. Sąd Rejonowy w Rydze oddalił powództwo organizacji wnioskodawcy i uwzględnił pozew wzajemny. Sąd ustalił, że mimo że umowa licencyjna zawarta między stronami ze stawką honorarium ustaloną na 3,2% rocznego dochodu pozwanego wygasła w 1999 r., organizacja wnioskodawcy nadal otrzymywała płatności honorariów od pozwanego, który nadal płacił niższą stawkę. Biorąc pod uwagę, że organizacja wnioskodawcy nie zgłaszała zastrzeżeń co do nadawania utworów muzycznych, istnienie faktycznego stosunku umownego między stronami zostało udowodnione. Powołując się na art. 41 ustawy o prawie autorskim, sąd ustalił stawkę honorarium w latach 2000–2001 na 1,57% rocznego dochodu pozwanego. 26 listopada 2003 r. Izba Spraw Cywilnych Sądu Najwyższego, działająca jako sąd odwoławczy, odstąpiła od ustaleń sądu pierwszej instancji i uznała, że pozwany naruszył prawa autorskie, nadając utwory muzyczne przez długi okres czasu bez ważnej pisemnej umowy licencyjnej. Przyznał organizacji wnioskodawcy odszkodowanie w wysokości 100 000 LVL (143 000 EUR), co przekroczyło kwotę zapłaconą przez pozwanego na mocy wygasłej umowy licencyjnej. Uznał, że wydanie zakazu naruszania praw, zabraniającego pozwanemu nadawania utworów, byłoby bezcelowe. Sąd odwoławczy zauważył, że co do zasady strony wyraziły zainteresowanie zawarciem umowy licencyjnej, ale przed i w trakcie postępowania sądowego strony nie uzgodniły sprawiedliwej stawki honorarium. Wskazał również na odpowiedzialność organizacji wnioskodawcy za nieosiągnięcie porozumienia w negocjacjach nowej licencji. W rezultacie przez długi okres prawa autorów pozostawały niechronione. Ponieważ strony nie poprosiły sąd o rozstrzygnięcie co do dokładnych warunków umowy licencyjnej, sąd odwoławczy zdecydował nałożyć na strony ogólny obowiązek zawarcia umowy licencyjnej do 1 marca 2004 r. Biorąc pod uwagę, że strony nie były w stanie uzgodnić stawki honorarium, sąd odwoławczy ustalił ją na poziomie 3% obrotu netto pozwanego. Wnioskując w ten sposób, sąd odwoławczy wziął pod uwagę takie elementy, jak m.in. stawka honorarium ustalona w innych postępowaniach sądowych oraz istniejąca praktyka w niektórych innych państwach członkowskich UE. Organizacja wnioskodawcy wniosła skargę kasacyjną, argumentując, że poprzez m.in. nakazanie stronom zawarcia umowy licencyjnej i ustalenie jej warunków, sąd przekroczył swoje uprawnienia i działał z naruszeniem art. 11bis Konwencji berneńskiej i art. 15 ustawy o prawie autorskim. 17 marca 2004 r. Senat częściowo utrzymał w mocy wyrok sądu niższej instancji z uzasadnieniem podobnym do uzasadnienia w pierwszym postępowaniu.