Skarżący urodził się w 2001 roku i mieszka w Bukareszcie. Jego rodzice, C.I. i D.D., rozstali się w kwietniu 2004 roku, a rozwiedli we wrześniu 2004 roku, głównie z powodu znęcania się D.D. nad żoną i synem. Skarżący pozostał z matką. 27 lutego 2004 r. C.I. zadzwoniła na infolinię Bukareszteńskiego Urzędu Ochrony Dziecka (Direcţia Generală de Asistenţă Socială şi Protecţia Copilului), aby zgłosić przemoc domową, której ona i skarżący doznawali ze strony D.D. Od tego czasu sprawa jest monitorowana przez Urząd. 7 października 2008 r. Urząd Ochrony Dziecka potwierdził, że od 2004 r. objął skarżącego programem poradnictwa psychologicznego.
Urząd Ochrony Dziecka wydał następujące oświadczenie dotyczące monitorowania sprawy skarżącego (29 sierpnia 2005 r. na potrzeby postępowania sądowego):
„Pani [C.I.] utrzymywała kontakt z naszą instytucją, a sprawa była monitorowana przez Służbę Poradnictwa Prawnego (poradnictwo prawne dotyczące eksmisji z domu ...) oraz przez Służbę ds. Nagłego Przesiedlenia i Centrum Poradnictwa Psychologicznego dla Rodziców”. 5 marca, 16 kwietnia, 7 maja i 30 czerwca 2004 r. C.I. złożyła zawiadomienia do bukareszteńskiej policji dotyczące domniemanej przemocy stosowanej przez jej męża wobec skarżącego. Nie podjęto żadnych działań w związku z tymi zawiadomieniami. 1 lipca 2004 r. C.I. złożyła nowe zawiadomienie na policji dotyczące domniemanego nadużycia. Policja przesłuchała świadków w imieniu skarżącego i uzyskała informacje o sytuacji skarżącego z ośrodka, do którego on i jego matka zostali przesiedleni. Na podstawie zebranych dowodów policja przekazała akta do prokuratury przy Sądzie Rejonowym w Bukareszcie („prokurator”). 1 listopada 2005 r. prokurator wszczął śledztwo karne przeciwko D.D. Przesłuchano C.I., D.D. i sześciu świadków oraz przeanalizowano opinie biegłych dotyczące ocen psychologicznych skarżącego i D.D. Uznano, że skarżący doznał traumy we wczesnym dzieciństwie z powodu ojca, który robił wszystko, co w jego mocy, aby go dręczyć i sprawiać mu cierpienie. 27 grudnia 2007 r. prokurator oskarżył D.D. o znęcanie się nad synem. Sąd Rejonowy w Bukareszcie wysłuchał zeznań psychologa, który obserwował skarżącego podczas terapii, C.I. i innych świadków, a także D.D., przy czym ten ostatni zaprzeczył, by skrzywdził syna. C.I. nie wniosła o odszkodowanie w imieniu skarżącego. Wyrokiem z 9 czerwca 2008 r. sąd uniewinnił D.D., uznając, że jego okazjonalne nieodpowiednie zachowanie wobec skarżącego nie było na tyle poważne, by stanowić przestępstwo. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Sąd Okręgowy 19 lutego 2009 r., jednak 19 czerwca 2009 r. Sąd Apelacyjny w Bukareszcie uchylił to ostatnie orzeczenie i przekazał sprawę z powrotem do Sądu Okręgowego, uznając, że sądy niższej instancji powinny były przesłuchać skarżącego i oprzeć się na raportach psychologicznych. 14 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy przeprowadził rozprawę przy drzwiach zamkniętych i przesłuchał skarżącego. Powiedział sędziom, jak D.D. go bił, zamykał w małym pokoju bez światła, wylewał na niego wodę, gdy spał, i wyzywał go. Oświadczył, że D.D. często kłócił się z jego matką i że czasami wyrzucał babcię i ciotkę ze strony matki – które przynosiły dziecku jedzenie – z ich mieszkania. Skarżący powiedział sądowi, że nie chce mieszkać z D.D. ani nawet spotykać go na ulicy. Był przekonany, że D.D. chciałby mu zrobić krzywdę. Oświadczył, że życzyłby sobie, aby D.D. został ukarany za to, co mu zrobił. Wyrokiem z 22 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy uznał D.D. za winnego znęcania się nad małoletnim i skazał go na karę czterech lat pozbawienia wolności w zawieszeniu. Uznano, że dowody w aktach oskarżenia, w szczególności raporty psychologiczne i zeznania psychologa, potwierdziły, że dziecko doznało traumy w wyniku znęcania się nad nim przez ojca.
Sąd zauważył również, że C.I. nie wniosła o odszkodowanie w imieniu skarżącego (patrz punkt 9 powyżej). Na podstawie art. 17 Kodeksu Postępowania Karnego („KPK”, patrz punkt 24 poniżej), sąd z urzędu przyznał skarżącemu 20 000 rumuńskich lejów (RON) z tytułu szkody niemajątkowej. Na skutek skargi kasacyjnej wniesionej przez D.D., 7 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Bukareszcie przekazał sprawę do Sądu Okręgowego i nakazał temu sądowi przeprowadzenie badania skarżącego przez Instytut Medycyny Sądowej. 26 kwietnia 2012 r. Sąd Okręgowy wydał nowe orzeczenie. Na podstawie dowodów przedstawionych przed sądem, a w szczególności opinii biegłych, zeznań psychologa, zeznań świadków, a także oświadczeń rodziców i skarżącego, Sąd Okręgowy uznał za udowodnione, że D.D. znęcał się fizycznie i słownie nad swoim dzieckiem w latach 2002–2004. Stwierdzono:
„Sąd Okręgowy zauważa, że czyny popełnione przez [D.D.] nie mogą być uznane za odosobnione i przypadkowe akty karania fizycznego, które rodzice mogą stosować wobec swoich małoletnich dzieci, ale stały się bardziej dotkliwe i spowodowały zaburzenia przywiązania w dzieciństwie”. D.D. został uznany za winnego znęcania się nad małoletnim. Otrzymał karę jednego roku pozbawienia wolności w zawieszeniu; ponadto jego prawo biernego wyboru i prawa rodzicielskie zostały zawieszone na czas trwania kary i na dodatkowe dwa lata. Orzekając karę dla D.D., sąd wziął pod uwagę nieuzasadnioną długość postępowania karnego oraz fakt, że wystąpiły znaczne okresy bezczynności ze strony zaangażowanych organów, w szczególności śledczych i Instytutu Medycyny Sądowej. Nie przyznano odszkodowania. Sąd nie podał w uzasadnieniu wyroku żadnego wyjaśnienia, dlaczego zdecydował się nie przyznać odszkodowania skarżącemu. Wszystkie strony wniosły skargę kasacyjną. Powołując się na art. 17 KPK (patrz punkt 24 poniżej), skarżący i prokurator skarżyli się w szczególności na fakt, że Sąd Okręgowy nie przyznał odszkodowania. Sąd Apelacyjny w Bukareszcie przeanalizował stanowiska stron w świetle dowodów przedstawionych w aktach. Potwierdził, że D.D. znęcał się fizycznie i słownie nad swoim dzieckiem; jego kara została ponownie obliczona na podstawie tych samych kryteriów, w tym zmniejszenia jako rekompensaty za długość procesu. W konsekwencji sąd zwiększył karę do trzech lat pozbawienia wolności i zawiesił jej wykonanie. Dodatkowa kara ograniczenia prawa biernego wyboru i praw rodzicielskich D.D. została utrzymana. Sąd uznał dalej, że w zakresie, w jakim zarówno prokurator, jak i skarżący ograniczyli swoje pierwotne odwołania wyłącznie do aspektów karnych wyroku Sądu Rejonowego z 9 czerwca 2008 r., Sąd Okręgowy miał rację, nie przyznając z urzędu odszkodowania. Istotna część decyzji brzmi następująco:
„W zakresie, w jakim prokuratura i strona poszkodowana argumentowały, że [Sąd Okręgowy] powinien był z urzędu rozważyć przyznanie odszkodowania, ponieważ strona poszkodowana jest małoletnia, zauważyć należy z treści zaskarżonego orzeczenia, że zarówno prokuratura, jak i strona poszkodowana wyraźnie ograniczyły swoje odwołania do aspektów karnych sprawy.
W tej sytuacji [Sąd Okręgowy] miał rację, ograniczając swoje rozpatrzenie wyłącznie do kwestii przedstawionych mu do rozstrzygnięcia”. Sąd Apelacyjny wydał ostateczną decyzję 1 listopada 2012 r. i sprostował tekst sentencji 22 listopada 2012 r.


Skarżący urodził się w 1954 roku i mieszka w Donji Kraljevec. 15 października 2001 r. Skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko osobie prywatnej do Sądu Rejonowego w Čakovec (Općinski sud u Čakovcu), domagając się stwierdzenia nieważności umowy o dożywocie (ugovor o doživotnom uzdržavanju), zmiany pewnych wpisów w księdze wieczystej oraz włączenia pewnego mienia do spadku po jego zmarłym ojcu. Na pierwszej rozprawie Skarżący oznaczył wartość przedmiotu sporu na 101 000 chorwackich kun (HRK). 4 lutego 2005 r. Sąd Rejonowy w Čakovec uznał powództwo Skarżącego za niedopuszczalne. Skarżący wniósł apelację od orzeczenia pierwszej instancji. 12 maja 2005 r. Sąd Okręgowy w Čakovec (Županijski sud u Čakovcu) oddalił apelację Skarżącego i utrzymał w mocy orzeczenie pierwszej instancji. Następnie Skarżący wniósł skargę kasacyjną (revizija) do Sądu Najwyższego. 19 kwietnia 2006 r. Sąd Najwyższy uwzględnił skargę kasacyjną Skarżącego, rozpoznał ją merytorycznie, uchylił orzeczenia sądów niższych instancji i nakazał ponowne rozpoznanie sprawy. 17 lutego 2009 r., w postępowaniu ponownym, sąd pierwszej instancji wydał wyrok korzystny dla Skarżącego. Pozwany, T.B., wniósł apelację, a 10 czerwca 2010 r. Sąd Okręgowy w Čakovec uchylił wyrok pierwszej instancji. Następnie Skarżący wniósł skargę kasacyjną. 21 września 2011 r. Sąd Najwyższy uznał skargę kasacyjną Skarżącego za niedopuszczalną ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, ponieważ nie osiągnęła ona progu 100 000 chorwackich kun, biorąc pod uwagę, że powództwo cywilne Skarżącego obejmowało trzy odrębne żądania oparte na różnych podstawach faktycznych i prawnych – w związku z tym wartość przedmiotu sporu musiała zostać podzielona na trzy. Sąd Najwyższy nie podał żadnego uzasadnienia, dlaczego uznał za dopuszczalną poprzednią skargę kasacyjną Skarżącego i rozpoznał ją merytorycznie. Następnie skarga konstytucyjna wniesiona przez Skarżącego została uznana za niedopuszczalną przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 12 stycznia 2012 r.


Skarżąca urodziła się w 1939 roku i mieszka w Wiedniu. 28 lipca 1965 r. skarżąca wyszła za mąż za T.G. Mają dwoje dzieci, urodzonych w 1968 i 1977 roku. W 1987 r. skarżąca dowiedziała się, że T.G. ma romans z inną kobietą, a w październiku 1990 r. T.G. wyprowadził się ze wspólnego domu. 29 lutego 1996 r. skarżąca wniosła pozew o rozwód. 28 listopada 1996 r. Sąd Rejonowy w Hietzing (Bezirksgericht) orzekł rozwód pary z wyłącznej winy T.G. Wyrok ten stał się prawomocny. 19 września 2005 r. Sąd Rejonowy w Hietzing, po przeprowadzeniu kilku rozpraw, dokonał podziału majątku małżeńskiego. Decyzja ta stała się prawomocna 11 lipca 2006 r.

2 sierpnia 1991 r. skarżąca złożyła powództwo o alimenty małżeńskie w Sądzie Rejonowym w Döbling (dalej „Sąd Rejonowy”) oraz zwróciła się o wydanie postanowienia tymczasowego (einstweilige Verfügung) w sprawie zaliczek alimentacyjnych do czasu zakończenia postępowania głównego. T.G. wniósł sprzeciw. 15 lutego 1992 r. Sąd Rejonowy wydał postanowienie tymczasowe nakazujące T.G. wypłacanie skarżącej zaliczek alimentacyjnych. T.G. odwołał się. 23 lutego 1992 r. Sąd Rejonowy powołał biegłego do oceny dochodów T.G. 16 czerwca 1992 r. Krajowy Sąd Cywilny w Wiedniu (Landesgericht für Zivilrechtssachen; dalej „Sąd Krajowy”) potwierdził postanowienie tymczasowe, które stało się wiążące i wykonalne. Ponieważ T.G. nie stosował się do postanowienia tymczasowego, skarżąca wszczęła postępowanie egzekucyjne przed Sądem Rejonowym. Egzekucja została udzielona 23 lipca 1992 r. 9 listopada 1992 r. oraz 18 stycznia 1993 r. odbyły się rozprawy. 1 października 1993 r. biegły złożył opinię do sądu. 13 czerwca i 15 września 1994 r., 23 października 1995 r., 5 i 26 lutego 1996 r. odbyły się dalsze rozprawy. 26 marca 1997 r. Sąd Rejonowy wydał wyrok, w części uwzględniający, a w części oddalający powództwo alimentacyjne. Obie strony odwołały się. 1 października 1997 r. Sąd Krajowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego. Sąd Rejonowy przeprowadził dalsze rozprawy 23 lutego i 27 kwietnia 1998 r. W tej drugiej dacie powołał drugiego biegłego w celu uzupełnienia opinii pierwszego biegłego. Drugi biegły złożył swoją opinię 11 marca 1999 r. 29 grudnia 1998 r. T.G. zwrócił się o umorzenie postępowania egzekucyjnego, co zostało uwzględnione przez Sąd Rejonowy. 29 kwietnia 1999 r. Sąd Krajowy oddalił odwołanie skarżącej.

7 maja 1999 r. skarżąca zwróciła się o nowe postanowienie tymczasowe w sprawie zaliczek alimentacyjnych oraz postanowienie tymczasowe zabraniające wypłaty środków z funduszu emerytalnego T.G. oraz odprawy (Abfertigung), którą otrzymał po przejściu na emeryturę w kwietniu 1999 r. T.G. wniósł sprzeciw wobec tego wniosku. 9 czerwca 1999 r. Sąd Rejonowy nakazał T.G. płacenie skarżącej 20 000 szylingów austriackich miesięcznie. Zabronił również T.G. i jego byłym pracodawcom wypłacania pieniędzy z funduszu emerytalnego T.G. Sprzeciw T.G. został oddalony 19 grudnia 1999 r. 26 stycznia 2000 r. Sąd Krajowy oddalił odwołanie T.G. 28 stycznia 2000 r. T.G. zwrócił się o obniżenie płatności zaliczek alimentacyjnych ze względu na przejście na emeryturę. 25 maja 2000 r. Sąd Rejonowy odrzucił ten wniosek. Sąd Krajowy uchylił decyzję na skutek odwołania T.G. 19 października 2000 r. Sąd Rejonowy przeprowadził rozprawę. W głównym postępowaniu alimentacyjnym Sąd Rejonowy przeprowadził dalsze rozprawy w maju 1999 r., wrześniu 2001 r. i styczniu 2002 r. oraz przesłuchał kolejnych świadków. 13 lutego 2002 r. Sąd Rejonowy zwrócił się do biegłego o uzupełnienie opinii w zakresie dochodów T.G. za lata 1999, 2000 i 2001. Biegły złożył opinię 1 kwietnia 2003 r.

10 lipca 2003 r. Sąd Krajowy w Salzburgu otworzył postępowanie upadłościowe przeciwko T.G. (patrz poniższy paragraf 33), a syndyk zwrócił się o uchylenie postanowienia tymczasowego z 9 czerwca 1999 r. dotyczącego płatności alimentów (patrz powyższy paragraf 16). W konsekwencji postępowanie alimentacyjne zostało zawieszone. Skarżąca wniosła o uznanie jej roszczenia o kwotę 632 253,65 euro (EUR) z tytułu płatności alimentów w postępowaniu upadłościowym. Syndyk odmówił uznania tego roszczenia. 14 października 2003 r. Sąd Rejonowy uchylił zakaz wypłaty środków z funduszu emerytalnego T.G. i jego odprawy, ale oddalił wniosek syndyka o uchylenie postanowienia w sprawie zaliczek alimentacyjnych. Syndyk odwołał się od tej decyzji. 23 listopada 2003 r. skarżąca wniosła o kontynuację głównego postępowania alimentacyjnego. 10 marca 2004 r. Sąd Krajowy oddalił odwołanie syndyka. 28 lipca 2004 r. Sąd Najwyższy (Oberster Gerichtshof) częściowo uwzględnił nadzwyczajny środek odwoławczy syndyka w kwestiach prawnych. 16 września 2004 r. T.G. zwrócił się o obniżenie płatności zaliczek alimentacyjnych ze względu na toczące się przeciwko niemu postępowanie upadłościowe. Skarżąca sprzeciwiła się temu wnioskowi. 21 czerwca 2005 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek T.G., a 13 września 2005 r. Sąd Krajowy potwierdził to orzeczenie.

20 września 2005 r. skarżąca złożyła wniosek o przyspieszenie głównego postępowania alimentacyjnego (Fristsetzungsantrag) na podstawie § 91 Ustawy o organizacji sądów (Gerichtsorganisationsgesetz). 7 listopada 2005 r. Sąd Krajowy częściowo uwzględnił wniosek i nakazał Sądowi Rejonowemu przeprowadzenie rozprawy w ciągu czterech tygodni. 9 stycznia 2006 r. Sąd Rejonowy przeprowadził rozprawę. Skarżąca nie stawiła się, ponieważ przebywała w szpitalu. Jej przedstawiciel poinformował sąd, że będzie zdolna do zeznań od marca 2006 r. 24 kwietnia 2006 r. odbyła się rozprawa, a postępowanie zostało następnie odroczone w celu uzyskania zeznań świadków za pośrednictwem listów rogatorycznych do Sądu Rejonowego w Zurychu. 11 września 2006 r. skarżąca zwróciła się o skierowanie dalszych listów rogatorycznych do Sądu Rejonowego w Zurychu w odniesieniu do kolejnych świadków. 21 marca 2007 r. skarżąca złożyła drugi wniosek o przyspieszenie postępowania. 15 września 2007 r. Sąd Rejonowy w Zurychu złożył dużą liczbę dokumentów zawierających dane bankowe T.G. Przesłuchanie trzech kolejnych świadków odbyło się 2 lutego 2009 r.

11 maja 2009 r. skarżąca zwróciła się do Sądu Rejonowego o zawieszenie postępowania w sprawie płatności alimentów od daty otwarcia postępowania upadłościowego (patrz powyższy paragraf 19). 17 sierpnia 2009 r. Sąd Rejonowy przeprowadził kolejną rozprawę i uwzględnił ten wniosek. 30 marca 2010 r. Sąd Rejonowy częściowo oddalił, a częściowo odrzucił roszczenie skarżącej dotyczące alimentów do czasu otwarcia postępowania upadłościowego 10 lipca 2003 r. wyrokiem częściowym (Teilurteil). Skarżąca odwołała się. 11 stycznia 2011 r. Sąd Krajowy utrzymał ten wyrok w mocy. 29 czerwca 2011 r. Sąd Najwyższy oddalił nadzwyczajny środek odwoławczy skarżącej w kwestiach prawnych (außerordentlicher Revisionsrekurs), w wyniku czego wyrok częściowy stał się prawomocny. 27 października 2011 r. skarżąca wniosła o kontynuację postępowania w sprawie płatności alimentów dotyczącego okresu od 10 lipca 2003 r. (patrz powyższy paragraf 28). 23 czerwca i 5 września 2014 r. przed Sądem Rejonowym odbyły się dalsze rozprawy w głównym postępowaniu alimentacyjnym. Po odroczeniu kilku rozpraw, kolejna odbyła się 27 listopada 2015 r. Ponieważ strony nie podały informacji przeciwnej, postępowanie najprawdopodobniej wciąż się toczy.

20 maja 2003 r. T.G. zwrócił się o otwarcie postępowania upadłościowego (Schuldenregulierungsverfahren), które zostało otwarte przez Sąd Krajowy w Salzburgu (sygn. akt 8 S 44/03y) 10 lipca 2003 r. (patrz powyższy paragraf 19). Postępowanie upadłościowe T.G. wciąż się toczy. 28 grudnia 2011 r. skarżąca złożyła nowy pozew o alimenty w Sądzie Rejonowym w Salzburgu (Bezirksgericht) przeciwko syndykowi, ponieważ ten odmówił uznania roszczenia skarżącej w postępowaniu upadłościowym. 16 lutego 2012 r. Sąd Rejonowy w Salzburgu odrzucił wniosek po przeprowadzeniu rozprawy 2 lutego 2012 r. z powodu powagi rzeczy osądzonej. 25 kwietnia 2012 r. Sąd Krajowy w Salzburgu uchylił decyzję Sądu Rejonowego. Między 10 września 2013 r. a 16 września 2014 r. odbyło się kilka rozpraw. 24 sierpnia 2015 r. Sąd Rejonowy w Salzburgu częściowo uwzględnił odwołanie skarżącej. Skarżąca jednak odwołała się, w związku z czym postępowanie to najprawdopodobniej wciąż się toczy.


Skarżąca spółka, dom wydawniczy i redakcyjny zarejestrowany w Moskwie, redaguje i wydaje ogólnokrajową gazetę o nakładzie 500 000 egzemplarzy, „Nowaja Gazieta” („gazeta”). Drugi skarżący urodził się w 1977 roku i mieszka w Moskwie. 12 sierpnia 2000 roku o godzinie 11.30 okręt podwodny o napędzie jądrowym z rakietami manewrującymi Marynarki Wojennej Federacji Rosyjskiej K-141 „Kursk” („Kursk”), przebywając na Morzu Barentsa na ćwiczeniach floty, zatonął w wyniku eksplozji na pokładzie. Większość załogi zginęła w ciągu kilku minut po eksplozjach. Dwudziestu trzech członków załogi (spośród 118 przebywających na pokładzie) przeżyło jednak eksplozje i zebrało się w przedziale rufowym. Napisali notatkę, aby zgłosić zdarzenie. Wszyscy ci dwudziestu trzej mężczyźni zginęli na pokładzie „Kurska” przed przybyciem zespołu ratunkowego. Główna Prokuratura Wojskowa wszczęła oficjalne śledztwo w sprawie wypadku na podstawie art. 263 § 3 Kodeksu karnego Federacji Rosyjskiej (przepis dotyczący „naruszenia zasad bezpieczeństwa podczas użytkowania środka transportu, powodującego nieumyślną śmierć dwóch lub więcej osób”) w sprawie o sygn. akt 29/00/0016-00 („śledztwo”). 22 lipca 2002 roku Główna Prokuratura Wojskowa umorzyła śledztwo z powodu braku dowodów popełnienia przestępstwa. 30 grudnia 2002 roku B.K., pełnomocnik rodzin zmarłych członków załogi „Kurska”, zaskarżył decyzję o umorzeniu śledztwa do Głównego Prokuratora Wojskowego. 4 stycznia 2003 roku jego skarga została oddalona. B.K. zaskarżył obie decyzje do sądu. 21 kwietnia 2004 roku Wojskowy Sąd Garnizonu Moskiewskiego potwierdził decyzję z 22 lipca 2002 roku. 29 czerwca 2004 roku Trybunał Odwoławczy Wojskowego Sądu Garnizonu Moskiewskiego utrzymał wyrok w mocy po rozpoznaniu odwołania. W latach 2000–2005 skarżąca spółka opublikowała w gazecie szereg artykułów napisanych przez drugiego skarżącego, dotyczących katastrofy „Kurska” i prowadzonego w tej sprawie śledztwa. Pod koniec 2004 roku B.K. złożył skargę do Trybunału w imieniu R.K., ojca D.K., kapitana 3. rangi na „Kursku”, zarzucając naruszenie prawa do życia D.K. 24 stycznia 2005 roku, w numerze 5 z 24–26 stycznia 2005 roku, gazeta opublikowała artykuł drugiego skarżącego zatytułowany „Sprawa Kurska jest teraz przed Europejskim Trybunałem” („Дело ‘Курска’ - в Европейском суде” – „pierwszy artykuł”). Pierwszy artykuł informował, że R.K. złożył skargę do Trybunału, w której zarzucał naruszenie art. 2 Konwencji. Opisywał D.K. jako osobę, która napisała notatkę stwierdzającą, że dwudziestu trzech mężczyzn przeżyło eksplozje i czekało na ratunek w przedziale rufowym. Notatka została odkryta w październiku 2000 roku. Zgodnie z pierwszym artykułem, notatka obalała oficjalną wersję, zgodnie z którą wszyscy członkowie załogi zginęli w wyniku eksplozji. Pierwszy artykuł stwierdzał, że po zatonięciu „Kurska” z części rufowej okrętu podwodnego słychać było serię uderzeń tworzących sygnał SOS w alfabecie Morse’a. Rosyjscy urzędnicy, w tym ówczesny Prokurator Generalny V.U., odmówili uznania tych uderzeń za prośbę o ratunek i ustalili, że hałas pochodził spoza części rufowej okrętu podwodnego. R.K. bezskutecznie próbował udowodnić przed sądami, że zaniechanie uznania uderzeń za sygnał SOS stanowiło nadużycie władzy („должностное преступление”). Jego skargi zostały oddalone przez Wojskowy Sąd Garnizonu Moskiewskiego i Wojskowy Sąd Okręgowy w Moskwie. W szczególności, pierwszy artykuł brzmiał następująco:
„R.K., ojciec D.K., i jego pełnomownik B.K. wielokrotnie próbowali udowodnić przed rosyjskimi sądami, że to [nieuznanie hałasu za sygnał SOS] jest absurdalne i [stanowi] nadużycie władzy, którego celem jest pomoc oficerom marynarki w uniknięciu odpowiedzialności karnej.
Nadużycie władzy, zdaniem powodów, zostało popełnione nie tylko przez śledczych Głównej Prokuratury Wojskowej, ale także przez ekspertów, V.K. i S.K. Raporty tych dwóch wojskowych urzędników (V.K. jest głównym biegłym sądowym Ministerstwa Obrony, S.K. jest głównym nawigatorem Marynarki Wojennej Federacji Rosyjskiej) zostały wykorzystane przez śledczych, pod kierunkiem A.E. i V.U., którzy umorzyli sprawę karną w związku z katastrofą „Kurska” i wydali decyzję o odmowie wszczęcia postępowania karnego przeciwko jedenastu oficerom Floty Północnej.” 27 stycznia 2005 roku, w numerze 6 z 27–30 stycznia 2005 roku, gazeta opublikowała kolejny artykuł drugiego skarżącego zatytułowany „Prokuratura jest zaniepokojona perspektywą zbadania sprawy Kurska przez Europejski Trybunał. Wszystkie rozsądne oferty mile widziane?” („Перспективы Европейского суда по ‘делу “Курска”‘ взволновали прокуратуру. Торг уместен?” – „drugi artykuł”). Drugi artykuł opisywał reakcję urzędników państwowych na złożenie skargi przez R.K. Informowano, że prokurator wojskowy okręgu leningradzkiego próbował przekonać R.K., że jego pełnomocnik złożył skargę wyłącznie w celach samoreklamy. Jak donoszono, B.K. oświadczył, że jego klient był skłonny do współpracy z prokuratorami i zasugerował, że R.K. otrzymał propozycję wznowienia oficjalnego śledztwa w zamian za wycofanie skargi do Trybunału. W szczególności, drugi artykuł brzmiał następująco:
„B.K., pełnomocnik reprezentujący czterdzieści siedem rodzin zmarłych członków załogi, potwierdził również, że skarga do Europejskiego Trybunału była ostatecznością. Nie było innej perspektywy sukcesu dla sprawy Kurska w Rosji ze względu na stanowisko zajęte przez V.U., Prokuratora Generalnego, i A.S., Głównego Prokuratora Wojskowego. Wydaje się, że ci dwaj urzędnicy podjęli decyzję o pomocy oficerom dowodzącym Flotą Północną w uniknięciu odpowiedzialności karnej i o umorzeniu śledztwa. (B.K. napisał o tym w swojej książce „Zatonął... Prawda o Kursku ukrywana przez Prokuratora Generalnego U.”).” Po opublikowaniu dwóch artykułów V.K., główny biegły sądowy Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej, A.E., szef grupy śledczej w Głównej Prokuraturze Wojskowej odpowiedzialnej za śledztwo w sprawie „Kurska”, A.S., Główny Prokurator Wojskowy Rosji, oraz Główna Prokuratura Wojskowa Rosji jako osoba prawna wnieśli powództwa cywilne o zniesławienie przeciwko skarżącym do Basmannego Sądu Rejonowego w Moskwie („Sąd Rejonowy”). Każdy powód domagał się odszkodowania za szkodę niemajątkową i sprostowania pewnych stwierdzeń zawartych w artykułach. V.K. domagał się sprostowania następującego stwierdzenia:
„... to jest ... nadużycie władzy, którego celem jest pomoc oficerom marynarki w uniknięciu odpowiedzialności karnej. Nadużycie władzy... zostało popełnione nie tylko przez śledczych Głównej Prokuratury Wojskowej, ale także przez ekspertów...” A.E. twierdził, że jego reputacja jako szefa grupy śledczej zajmującej się sprawą „Kurska” została nadszarpnięta przez następujący tekst:
„... to jest ... nadużycie władzy, którego celem jest pomoc oficerom marynarki w uniknięciu odpowiedzialności karnej. Nadużycie władzy... zostało popełnione nie tylko przez śledczych Głównej Prokuratury Wojskowej, ale także przez ekspertów...” Główna Prokuratura Wojskowa i jej szef, A.S., domagali się sprostowania następujących fragmentów artykułów:
„... to jest ... nadużycie władzy, którego celem jest pomoc oficerom marynarki w uniknięciu odpowiedzialności karnej. Nadużycie władzy... zostało popełnione nie tylko przez śledczych Głównej Prokuratury Wojskowej, ale także przez ekspertów...”
„Nie było innej perspektywy sukcesu dla sprawy Kurska w Rosji ze względu na stanowisko zajęte przez V.U., Prokuratora Generalnego, i A.S., Głównego Prokuratora Wojskowego. Wydaje się, że ci dwaj urzędnicy podjęli decyzję o pomocy oficerom dowodzącym Flotą Północną w uniknięciu odpowiedzialności karnej i o umorzeniu śledztwa.” 3 marca i 7 lipca 2005 roku Sąd Rejonowy połączył postępowania wszczęte przez V.K., A.E., A.S. i Główną Prokuraturę Wojskową. 11 kwietnia 2005 roku biegły lingwista z Instytutu Języka Rosyjskiego Rosyjskiej Akademii Nauk, na wniosek skarżącej spółki, sporządził opinię biegłych w zakresie kwestionowanych artykułów. Biegły stwierdził, że teksty można postrzegać jako zgłaszane opinie R.K. i B.K., a nie jako opinie dziennikarza. 7 grudnia 2005 roku Sąd Rejonowy rozstrzygnął sprawę. Uznał, że ustalono, iż gazeta rzeczywiście rozpowszechniła informacje dotyczące powodów. Uznał dalej, że informacje te były szkodliwe dla reputacji powodów z następujących powodów. Zarzuty, że śledczy i eksperci próbowali pomóc oficerom marynarki uniknąć odpowiedzialności karnej, sugerowały, że ci urzędnicy nie wykazali wymaganej bezstronności przy wykonywaniu swoich obowiązków. Sąd Rejonowy uznał wyrażenie „pomóc w uniknięciu odpowiedzialności karnej” za zniesławiające, ponieważ zawierało zarzut popełnienia czynu zabronionego. Skarżący nie przedstawili dowodów, że powody popełnili przestępstwo. Sąd Rejonowy oddalił jako nieudowodnione powołanie się skarżących na fakt, że drugi artykuł jedynie odtworzył stanowisko B.K. przedstawione w jego książce. Ponadto Sąd Rejonowy uznał, że skarżący byli zobowiązani do zweryfikowania prawdziwości informacji przed ich opublikowaniem. Oddalił twierdzenie skarżących, że kwestionowane stwierdzenia stanowią osądy wartościujące. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, zarządził sprostowanie stwierdzeń dotyczących udziału powodów w nadużyciu władzy i przyznał każdemu powodowi 50 000 i 7 000 rubli rosyjskich (RUB – około 1470 i 205 euro (EUR)), do zapłaty przez skarżącą spółkę i drugiego skarżącego odpowiednio. W celu zwrotu kosztów sądowych skarżąca spółka została zobowiązana do zapłaty 85 RUB, a drugi skarżący został zobowiązany do zapłaty 15 RUB na rzecz każdego powoda. W zakresie istotnym wyrok Sądu Rejonowego brzmiał następująco:
„... oceniając kwestionowane stwierdzenia, sąd uważa, że zawierają one twierdzenia, że V.K., A.E., A.S. i śledczy Głównej Prokuratury Wojskowej złamali obowiązujące prawo rosyjskie i popełnili nadużycie władzy oraz że takie stwierdzenia szkodzą honorowi, godności i reputacji zawodowej V.K., A.E., [i] A.S., a także reputacji zawodowej Głównej Prokuratury Wojskowej jako agencji wykonującej w imieniu Federacji Rosyjskiej funkcje państwowe nadzoru w zakresie przestrzegania Konstytucji Rosji i obowiązujących praw na terytorium Rosji.
...
Pozwani nie przedstawili żadnych dowodów na potwierdzenie prawdziwości rozpowszechnionych stwierdzeń, że powodowie nadużyli władzy i podjęli bezprawne decyzje.
Rozpatrując twierdzenie pozwanego, że kwestionowane artykuły odzwierciedlają opinię ... B.K., ... wyrażoną w jego skardze do Europejskiego Trybunału i jego książce „Zatonął. Prawda o Kursku ukrywana przez Prokuratora Generalnego U.”, sąd stwierdza następujące rzeczy.
... strona 170 książki B.K. ... zawiera następujący tekst: „Uważam, że ostateczna decyzja o niepociągnięciu dowódców Marynarki Wojennej Północnej do odpowiedzialności karnej została podjęta przez ..., A.S. i ...”
W powyższym świetle, porównując kwestionowane stwierdzenia artykułu ... i tekst książki, sąd uważa, że znaczenie frazy „podjąć decyzję o nieznalezieniu [kogoś] winnym popełnienia przestępstwa” nie jest równoznaczne z frazą „podjąć decyzję o pomocy [komuś] w uniknięciu odpowiedzialności karnej”.
Skarga ... złożona przez B.K. do Europejskiego Trybunału ... nie zawiera stwierdzeń zarzucających powodom popełnienie nadużycia władzy.
Ponadto argumenty pozwanych, że ... dział redakcyjny i autor artykułów nie są autorami [stwierdzeń B.K.] nie mogą stanowić podstawy do zwolnienia mediów masowych i dziennikarza z odpowiedzialności, w świetle następujących faktów.
Zgodnie z art. 49 ... Ustawy o środkach masowego przekazu, dziennikarz musi sprawdzić prawdziwość komunikowanych informacji, a art. 57 ustawy określa wyczerpującą listę podstaw zwolnienia redakcji, redaktora naczelnego lub dziennikarza z odpowiedzialności za rozpowszechnianie nieprawdziwych stwierdzeń naruszających honor i godność osób fizycznych i organizacji ...
Sąd nie może zaakceptować jako podstawy do oddalenia [powództwa o zniesławienie] argumentów pozwanych, że kwestionowane stwierdzenia są opiniami, osądami wartościującymi, których nie można sprostować na podstawie art. 152 Kodeksu Cywilnego, z następujących powodów.
Zgodnie z art. 17 Konstytucji wolność myśli i wypowiedzi oraz prawo do ochrony honoru i dobrego imienia są uznawane i gwarantowane ... Jednocześnie realizacja praw i wolności osoby i obywatela nie może naruszać praw i wolności innych obywateli.
W świetle postanowień Konstytucji, gwarantowana przez nią wolność myśli i wypowiedzi nie może służyć jako instrument naruszania honoru i godności innych.
Dlatego też wyrażanie przez dziennikarza swojej opinii na dowolny temat lub publikacja opinii innej osoby nie daje podstaw do zwolnienia [dziennikarza] z odpowiedzialności w przypadku, gdy szkoda została wyrządzona niezgodnie z prawem wartościom chronionym przez Konstytucję i Kodeks Cywilny Rosji, [takim jak] honor, godność i reputacja zawodowa osoby fizycznej.” Skarżący odwołali się, argumentując w szczególności, że informacje zawarte w kwestionowanych artykułach stanowiły osądy wartościujące oraz że artykuły odzwierciedlały opinie R.K. i B.K., wyrażone w skardze pierwszego z nich do Trybunału i w książce drugiego. 16 marca 2006 roku Sąd Miejski w Moskwie („Sąd Miejski”) oddalił odwołanie i utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w całości. W szczególności uznał, że „pozwani nie złożyli dowodów prawdziwości rozpowszechnionych stwierdzeń, [podczas gdy] powodowie dostarczyli dowodów wykazujących, że nie popełnili czynów wymienionych w rozpowszechnionych stwierdzeniach”. Skarżący bezskutecznie wnioskowali również o nadzór sądowy. 7 grudnia 2005 roku Sąd Rejonowy wydał dwa tytuły wykonawcze przeciwko skarżącej spółce na rzecz V.K. Pierwszy tytuł zawierał nakaz opublikowania sprostowania, a drugi nakazywał skarżącej spółce zapłacenie V.K. 50 085 RUB. 3 maja 2006 roku służba komornicza otrzymała tytuły i wszczęła postępowanie egzekucyjne. Gazeta opublikowała sprostowanie dotyczące V.K. w numerze z 22–25 czerwca 2006 roku. 26 czerwca 2006 roku skarżąca spółka przelała 50 085 RUB na konto bankowe służby komorniczej w celu wypłaty V.K. 27 czerwca 2006 roku służba komornicza zakończyła postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącej spółce w zakresie sprostowania. 28 czerwca 2007 roku drugi skarżący przelał 7 490 RUB na konto bankowe służby komorniczej w celu wypłaty V.K. 12 lutego 2008 roku służba komornicza wszczęła postępowanie egzekucyjne przeciwko skarżącym na podstawie tytułów wykonawczych na rzecz A.E. Nakazali skarżącej spółce i drugiemu skarżącemu zapłatę odpowiednio 50 085 RUB i 7 015 RUB. Tego samego dnia skarżąca spółka przelała na konto bankowe służby komorniczej 50 085 RUB we własnym imieniu i 7 015 RUB w imieniu drugiego skarżącego, w celu wypłaty A.E.


Skarżący urodził się w 1973 roku i mieszka w Bukareszcie. Jest prawnikiem. Wyrokiem z 25 maja 2011 r. Sąd Pierwszej Instancji w Bukareszcie skazał go na siedem lat pozbawienia wolności za przywłaszczenie mienia i fałszerstwo. 1 grudnia 2011 r. został osadzony w areszcie komisariatu policji w Bukareszcie (Centrul de reţinere şi arestare preventivă nr 2 – secţia 4 Poliţie), gdzie rozpoczął odbywanie kary. Wyrok Sądu Pierwszej Instancji został utrzymany w mocy prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Bukareszcie z 25 listopada 2011 r., który uprawomocnił się 25 maja 2012 r. Skarżący złożył dwa wnioski o odroczenie wykonania kary na podstawie art. 453 § 1 b) i c) dawnego Kodeksu postępowania karnego („kpk”) (patrz punkt 22 poniżej). Podnosił, że jest żonaty i ma kilkumiesięczne dziecko, urodzone 19 maja 2011 r., o które chciał się opiekować, oraz że jego rodzina doświadcza trudności finansowych i społecznych z powodu jego osadzenia. Wyrokiem z 27 marca 2012 r. Sąd Pierwszej Instancji w Bukareszcie oddalił jego pierwszy wniosek, uznając, że odroczenie wykonania kary przewidziane w art. 453 § 1 b) kpk dla skazanych matek do pierwszych urodzin dziecka musi być interpretowane ściśle i że skarżący nie może domagać się stosowania tego przepisu przez analogię. Sąd stwierdził również, że wskazane przez skarżącego trudności finansowe i rodzinne nie należą do kategorii szczególnych okoliczności wymaganych przez art. 453 § 1 c) kpk w celu umożliwienia odroczenia kary, tym bardziej że istniały one przed jego osadzeniem w areszcie. Na skutek apelacji skarżącego Sąd Okręgowy w Bukareszcie utrzymał w mocy wyrok Sądu Pierwszej Instancji wyrokiem z 7 maja 2012 r. Wyrokiem z 13 czerwca 2012 r. Sąd Pierwszej Instancji w Bukareszcie oddalił drugi wniosek złożony przez skarżącego na podstawie art. 453 § 1 c) kpk, uznając, że nie zostały spełnione przesłanki ustawowe. W szczególności sąd stwierdził, że wykonanie kary nie zagraża sytuacji osobistej ani rodzinnej skarżącego. Wyrokiem z 17 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w Bukareszcie oddalił apelację skarżącego od powyższego wyroku. Skarżący był osadzony w kilku różnych więzieniach, w tym w areszcie policyjnym w Bukareszcie (od 1 do 13 grudnia 2011 r.), więzieniu Rahova w Bukareszcie (od 13 do 19 grudnia 2011 r., od 21 grudnia 2011 r. do 9 stycznia 2012 r. oraz od 17 stycznia 2012 r. do 30 stycznia 2013 r.), więzieniu Mărgineni (od 9 do 17 stycznia 2012 r.) oraz więzieniu Giurgiu (od 30 stycznia do 25 lutego 2013 r. oraz od 11 marca do 26 września 2013 r.). W odniesieniu do aresztu policyjnego w Bukareszcie skarżący oświadczył, że był tam osadzony z trzema innymi zatrzymanymi w celi nr 1, która według niego miała powierzchnię 1,80 x 2 m. Stwierdził, że cela miała tylko jedno okno o wymiarach 30 x 40 cm, które było zamknięte dwoma rzędami krat i w związku z tym nie wpuszczało światła dziennego. Dodał, że toalety były brudne i oddzielone od reszty celi tylko kurtyną. Na koniec oświadczył, że bieżąca woda była dostępna tylko przez dwie godziny dziennie. W odniesieniu do więzienia Rahova w Bukareszcie skarżący powiedział, że był osadzony w celi nr 209 z ośmioma innymi osobami. Stwierdził, że cela miała wymiary 3,20 x 5,80 m i posiadała tylko jedno okno o wymiarach 1 x 1,20 m, zabezpieczone kratami i siatką, a tym samym brak było w niej światła dziennego. Dodał, że cela była wilgotna i miała nieprzyjemny zapach. W odniesieniu do więzienia Mărgineni oświadczył, że był tam osadzony z dwudziestoma czterema innymi osobami w celi o powierzchni 2 x 6 m oraz że nie było tam bieżącej wody. Jeśli chodzi o więzienie Giurgiu, powiedział, że był osadzony w przepełnionej celi. Podniósł, między innymi, że ciepła woda była dostępna rzadko, a materac i pościel były brudne. Skarżył się również na obecność karaluchów, szczurów i pluskiew. Rząd stwierdził, że w areszcie policyjnym w Bukareszcie skarżący był przetrzymywany w celi o powierzchni 10,68 m kw., zawierającej cztery łóżka piętrowe, telewizor, światło dzienne oraz toaletę o powierzchni 2,5 m kw. W więzieniu Rahova w Bukareszcie skarżący był kolejno osadzony w siedmiu celach o powierzchni od 19,30 m kw. do 19,58 m kw., zawierających dziesięć łóżek piętrowych. Dodali, że cele były wyposażone w toalety, aneks kuchenny i wentylację oraz posiadały światło dzienne. W więzieniu Mărgineni cela skarżącego miała powierzchnię 28,35 m kw. i zawierała dwadzieścia jeden łóżek. Podali, że była wyposażona w toalety, aneks kuchenny, wentylację i światło dzienne. W więzieniu Giurgiu skarżący był kolejno osadzony w czterech celach o powierzchni od 20,35 m kw. do 20,96 m kw., przeznaczonych dla sześciu osadzonych. Zawierały one łóżka indywidualne, stół pozwalający więźniom na wspólne spożywanie posiłków, trzy szafki nocne, małą ławkę, gniazdo telewizyjne oraz szafkę na buty. Dodali, że wszystkie cele miały toalety o powierzchni 4,03 m kw., ale nie sprecyzowali, czy powierzchnia ta jest wliczona do powierzchni celi. Stwierdzili na koniec, że cele oraz pranie dostarczane więźniom znajdowały się w dobrym stanie.


Spółka skarżąca była ukraińską spółką akcyjną zarejestrowaną w Kijowie. W danym czasie prowadziła działalność komercyjnego przewoźnika lotniczego (zob. East West Alliance Limited przeciwko Ukrainie, skarga nr 19336/04, § 7, 23 stycznia 2014 r.). 12 marca 2003 r. spółka skarżąca wniosła pozew o odszkodowanie, w szczególności za utracony zysk, przeciwko Państwowemu Departamentowi Bezpieczeństwa Lotniczego. Pozew opierał się na opóźnieniu pozwanego w wydaniu certyfikatu bezpieczeństwa, którego Departament był zobowiązany wydać w 2001 r. na mocy wyroku sądu. 16 sierpnia 2005 r. Kijowski Sąd Gospodarczy Miasta uwzględnił powództwo w części. 18 października 2005 r. Kijowski Sąd Apelacyjny ds. Gospodarczych uchylił wyrok sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo, głównie z powodu, że spółka skarżąca nie udowodniła utraconego zysku, o który się ubiegała. Uznał szacunki utraconego zysku za spekulacyjne. 21 lutego 2006 r. Wyższy Sąd Gospodarczy uchylił orzeczenie Sądu Apelacyjnego i utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji. Wyższy Sąd uznał, że ponieważ bezczynność pozwanego uniemożliwiła spółce skarżącej prowadzenie działalności gospodarczej od 2001 r., sąd pierwszej instancji słusznie przyjął informacje o przychodach brutto spółki skarżącej za lata 1999 i 2000. 6 czerwca 2006 r. Sąd Najwyższy uchylił orzeczenie Wyższego Sądu Gospodarczego i utrzymał w mocy orzeczenie Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy uznał, że nie wykazano związku przyczynowego między winną bezczynnością pozwanego a domniemanym utraconym zyskiem. Stwierdził w szczególności, że spółka skarżąca nie udowodniła, że przed 2001 r. osiągnęła zysk, a nie tylko przychód brutto, ani że jej dochód z lat poprzednich pochodził z operacji wymagających certyfikatu bezpieczeństwa. Po udostępnieniu sprawy i nieudanych negocjacjach w sprawie ugody polubownej, 2 września 2014 r. Rząd poinformował Sąd o swoim zamiarze rozwiązania kwestii podniesionej w skardze. Złożyli jednostronne oświadczenie, w którym uznali naruszenie Artykułu 6 § 1 Konwencji i zaoferowali zapłacenie spółce skarżącej sumy pokrywającej wszelką szkodę majątkową i niemajątkową wraz z wszelkimi kosztami i wydatkami. Rząd zwrócił się do Sądu o odrzucenie skargi zgodnie z Artykułem 37 § 1 Konwencji. 7 listopada 2014 r. spółka skarżąca wniosła sprzeciw wobec odrzucenia jej skargi, wyrażając życzenie rozstrzygnięcia sprawy co do meritum w celu uzyskania odpowiedniego zadośćuczynienia. Argumentowała w szczególności, że na mocy prawa krajowego jednostronne oświadczenie, w przeciwieństwie do wyroku Sądu stwierdzającego naruszenie, nie stanowi podstawy do ponownego rozpatrzenia jej sprawy przez Sąd Najwyższy. Jednostronne oświadczenie Rządu nie doprowadziłoby zatem do rzeczywistego przywrócenia praw spółki skarżącej. Rząd został poproszony o zajęcie stanowiska i 10 lipca 2015 r. poinformował Sąd o odpowiednich przepisach prawa krajowego (zob. paragrafy 15 i 16 poniżej). Złożyli list od Sądu Najwyższego informujący Agenta Rządu, że nie ma odpowiedniego orzecznictwa krajowego w tej sprawie. 3 listopada 2015 r. jedyny akcjonariusz spółki skarżącej, East/West, poinformował Sąd, że 2 października 2014 r. Kijowski Sąd Gospodarczy Miasta ogłosił upadłość spółki skarżącej i otworzył postępowanie likwidacyjne, a 8 października 2015 r. ogłosił jej zlikwidowanie. W związku z tym East/West zwrócił się z wnioskiem, aby jakakolwiek kwota zadośćuczynienia należna spółce skarżącej została wypłacona na rzecz East/West. Poproszony o zajęcie stanowiska, Rząd odpowiedział 18 stycznia 2016 r., że „nie sprzeciwiają się wnioskowi skarżącego dotyczącemu wypłaty przyznanego odszkodowania jego jedynemu akcjonariuszowi i tym samym pozostawiają to kwestię do uznania Sądu”.


Skarżąca urodziła się w 1963 roku i mieszka w Ufie. 26 grudnia 2006 r. nowy blok mieszkalny został oddany do użytku przez Administrację Miasta Ufa. 30 września 2010 r. Sąd Rejonowy w rejonie Ordżonikidzewskim w Ufie uznał prawo własności T. do mieszkania przy ul. Kommunarów 66/2-54 w Ufie. 28 października 2010 r. T. sprzedał mieszkanie M. Transakcja oraz prawo własności M. do mieszkania zostały zarejestrowane przez organy rejestracji państwowej. 13 stycznia 2011 r. M. sprzedał mieszkanie skarżącej. Transakcja oraz prawo własności skarżącej do mieszkania zostały zarejestrowane przez organy rejestracji państwowej. W nieokreślonym dniu Fundusz Mieszkaniowy Republiki Baszkortostanu wniósł powództwo cywilne, domagając się m.in. unieważnienia prawa własności skarżącej do mieszkania oraz jej eksmisji. 23 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w całości. Sąd ustalił, że wyrok z 30 września 2010 r. został sfałszowany oraz że T. zmarł w 2008 r. i nie mógł być stroną w odpowiednim postępowaniu. Sąd odmówił uznania, że skarżąca nabyła mieszkanie w dobrej wierze, ze względu na jej niesprawdzenie autentyczności wyroku z 30 września 2010 r. Sąd wziął również pod uwagę, że M. sprzedał mieszkanie skarżącej za 180 000 rubli rosyjskich (RUB), podczas gdy sama kupiła je za 190 000 RUB. 17 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy Republiki Baszkortostanu utrzymał w mocy wyrok z 23 lipca 2013 r. na skutek apelacji. 4 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną skarżącej. 9 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej oddalił drugą skargę kasacyjną skarżącej. Według Rządu nakaz eksmisji nie został wykonany, a skarżąca nadal zamieszkuje w mieszkaniu.


Pierwsza skarżąca i drugi skarżący urodzili się odpowiednio w 1981 i 1971 roku i mieszkają w Jurbarkasie. Są małżeństwem. 15 maja 2009 r. pierwsza skarżąca, będąca w dziewiątym miesiącu ciąży i już po terminie porodu, została przyjęta do oddziału położnictwa i ginekologii Szpitala w Jurbarkasie. Rano 20 maja 2009 r. podano jej leki w celu wywołania porodu, ale subsequently odstawiono leki i podano środki uspokajające. Popołudniu odeszły jej wody płodowe. Lekarze zauważyli, że tętno płodu jest słabe i zadecydowali o przeprowadzeniu cesarskiego cięcia. Po zabiegu pierwsza skarżąca urodziła córkę. Noworodek był w ciężkim stanie, więc została przewieziona do szpitala w Kownie na intensywną terapię. 22 maja 2009 r. dziecko zmarło. Skarżący zdecydowali, aby nie przeprowadzać sekcji zwłok – według nich zostali poinformowani przez lekarzy, że sekcja nie jest konieczna. Rząd kwestionował to i złożył wniosek, że skarżący zostali poinformowani, że sekcja była konieczna, ale mimo to odmówili. Po śmierci dziecka Szpital w Jurbarkasie przeprowadził wewnętrzne dochodzenie w zakresie usług medycznych świadczonych pierwszej skarżącej. Raport z dochodzenia, sporządzony 16 czerwca 2009 r., stwierdził, że w dokumentacji medycznej pierwszej skarżącej dokonano niektórych błędnych wpisów, ocena jej stanu i stanu dziecka była prawdopodobnie niewłaściwa, a pewne działania w celu resuscytacji dziecka podjęto zbyt późno. Na wniosek skarżących Ministerstwo Zdrowia również przeprowadziło dochodzenie w zakresie usług medycznych świadczonych im w Szpitalu w Jurbarkasie. Raport tymczasowy, sporządzony 22 czerwca 2009 r., stwierdził, że poród pierwszej skarżącej nie został wywołany zgodnie z odpowiednimi przepisami, stan płodu nie był prawidłowo monitorowany, wystąpiły braki w resuscytacji dziecka, a jeden z lekarzy (R.B.) nie był odpowiednio wykwalifikowany do świadczenia usług położniczych. Raport zawierał szereg zaleceń dla szpitala, a także sugerował, aby Państwowa Inspekcja Dochodzeń Medycznych przeprowadziła bardziej dogłębną kontrolę usług medycznych w Szpitalu w Jurbarkasie. Państwowa Inspekcja Dochodzeń Medycznych sporządziła raport 26 sierpnia 2009 r., w którym zidentyfikowała kilka braków w pracy lekarzy świadczących opiekę pierwszej skarżącej i wniosła, że usługi medyczne były niewłaściwe. Następnie doktor R.B. został zwolniony ze Szpitala w Jurbarkasie, a szpital zaprzestał świadczenia usług położniczych, powołując się na brak wykwalifikowanego personelu medycznego. V.K., ginekolog, oraz trzech innych lekarzy otrzymało oficjalne upomnienie za niewłaściwe świadczenie usług medycznych pierwszej skarżącej, a V.K. została później zwolniona na własną prośbę. 22 czerwca 2009 r. skarżący poprosili prokuratora rejonowego w Jurbarkasie (dalej „prokurator”) o wszczęcie postępowania przygotowawczego w sprawie zaniedbań medycznych w Szpitalu w Jurbarkasie, które doprowadziły do śmierci ich nowo narodzonej córki. Postępowanie przygotowawcze zostało wszczęte tego samego dnia i prowadzone przez policję w Jurbarkasie. W lipcu i sierpniu 2009 r. skarżący byli przesłuchiwani i nadano im status pokrzywdzonego w dochodzeniu. 7 sierpnia 2009 r. biegły sądowy przedstawił opinię specjalistyczną (specialisto išvada), że śmierć córki skarżących wynikła z niedotlenienia podczas porodu i zespołu aspiracji smółki. W sierpniu i wrześniu 2009 r. policja przesłuchiwała lekarzy, którzy świadczycie usługi medyczne pierwszej skarżącej, i uzyskała różne dokumenty ze Szpitala w Jurbarkasie. We wrześniu 2009 r. skarżący poprosili prokuratora o ekshumację ciała ich córki, aby można było przeprowadzić sekcję zwłok i dokładniej ustalić przyczynę jej śmierci. Prokurator odmówił jednak spełnienia ich prośby, powołując się na opinię biegłych lekarzy, że przeprowadzenie sekcji zwłok ponad trzy miesiące po śmierci dziecka nie przyniesie żadnych rezultatów ze względu na znaczące zmiany pośmiertne w ciele w tym czasie. W październiku 2009 r. policja zwróciła się do czterech biegłych sądowych o opinię specjalistyczną dotyczącą przyczyn śmierci dziecka i działań lekarzy w Szpitalu w Jurbarkasie. Skarżący również przesłali pytania, a ich pytania zostały przekazane specjalistom. Opinia, sporządzona 5 maja 2010 r., stwierdzała, że nie można ustalić związku przyczynowo-skutkowego między działaniami lekarzy a śmiercią, i że nie było możliwe ustalenie, czy śmierci można było uniknąć, ponieważ nie przeprowadzono sekcji zwłok. Następnie skarżący poprosili policję o zlecenie kolejnej opinii specjalistów i przesłali dodatkowe pytania. 10 lutego 2011 r. trzej inni biegli sądowi udzielili odpowiedzi na pytania skarżących. Ich ogólne wnioski były takie same jak wnioski poprzednich specjalistów. 4 marca 2011 r. prokurator umorzył postępowanie przygotowawcze z powodu nieustalenia związku przyczynowo-skutkowego między działaniami lekarzy Szpitala w Jurbarkasie a śmiercią dziecka. 24 marca 2011 r. starszy prokurator utrzymał tę decyzję w mocy, ale 2 maja 2011 r. Sąd Rejonowy w Jurbarkasie uwzględnił skargę złożoną przez skarżących i wznowił postępowanie przygotowawcze. Sąd stwierdził, że dwie opinie specjalistyczne (patrz powyższy paragraf 17) nie odpowiedziały na niektóre przesłane pytania, ponieważ pewne dane medyczne nie zostały udostępnione. Stwierdził również, że dochodzenie nie ustaliło, dlaczego nie przeprowadzono sekcji zwłok (patrz powyższy paragraf 8). W związku z tym sąd nakazał prokuratorowi zadawanie dodatkowych pytań niektórym świadkom i zlecenie kompleksowej ekspertyzy sądowo-medycznej. 2 czerwca 2011 r. prokurator poprosił sąd o zarządzenie ekspertyzy sądowo-medycznej przyczyn śmierci dziecka i związku przyczynowo-skutkowego między działaniami lekarzy a śmiercią. Skarżący przesłali list dodatkowych pytań do przekazania biegłemu. 27 czerwca 2011 r. Sąd Rejonowy w Jurbarkasie zarządził badanie, ale zarządzenie to obejmowało tylko pytania prokuratora i nie podawało powodów, dla których pytania skarżących nie zostały uwzględnione. Skarżący wnieśli zażalenie na to, ale 14 października 2011 r. Sąd Okręgowy w Kownie oddalił ich zażalenie, uznając, że decydowanie o tym, które pytania przekazać biegłemu, jest uprawnieniem sądu niższej instancji. 25 października 2011 r. skarżący ponownie przesłali swoje pytania do prokuratora i poprosili o dodatkową ekspertyzę sądowo-medyczną. 5 grudnia 2011 r. Sąd Rejonowy w Jurbarkasie zarządził dodatkową ekspertyzę sądowo-medyczną, a to zarządzenie obejmowało pytania skarżących. Jednak zarządzenie sądu zostało przekazane biegłemu dopiero 5 lutego 2013 r. 29 stycznia 2013 r. biegły sądowy przedstawił odpowiedzi na pytania prokuratora (patrz powyższy paragraf 19). Biegły stwierdził, że przyczynę śmierci dziecka ustalono poprawnie, usługi medyczne świadczone pierwszej skarżącej były odpowiednie i nie istniał związek przyczynowo-skutkowy między działaniami lekarzy a śmiercią. 13 lutego 2013 r. skarżący złożyli skargę do Prokuratora Generalnego, stwierdzając, że postępowanie przygotowawcze jest prowadzone nieefektywnie i z nieuzasadnionymi opóźnieniami. Skarżyli się w szczególności, że decyzja sądu z 5 grudnia 2011 r. o zarządzeniu dodatkowej ekspertyzy sądowo-medycznej (patrz powyższy paragraf 20) nie została przekazana biegłemu do 5 lutego 2013 r., czyli rok i dwa miesiące po jej wydaniu. Prokuratura Generalna przeprowadziła oficjalne dochodzenie, które 18 czerwca 2013 r. wniosło, że prokuratorzy z Jurbarkasu popełnili naruszenia dyscyplinarne, a postępowanie przygotowawcze nie było prowadzone i nadzorowane w sposób właściwy. Dochodzenie wykazało, że prokuratura rejonowa w Jurbarkasie została zreorganizowana w 2012 r., co było prawdopodobną przyczyną powyższych braków. Nikt nie został ukarany. 25 czerwca 2013 r. biegły sądowy przedstawił odpowiedzi na pytania skarżących (patrz powyższy paragraf 20). Między innymi biegły stwierdził, że niektóre działania lekarzy nie były zgodne z odpowiednimi wymogami, ale nie istniał bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między ich działaniami a śmiercią córki skarżących. 5 lipca 2013 r. prokurator umorzył dochodzenie z powodu nieustalenia związku przyczynowo-skutkowego między działaniami lekarzy Szpitala w Jurbarkasie a śmiercią córki skarżących (patrz powyższe paragrafy 17, 21 i 23). Skarżący odwołali się od tej decyzji, a 4 listopada 2013 r. starszy prokurator wznowił postępowanie przygotowawcze i przekazał je do innego wydziału policji. Starszy prokurator uznał, że po decyzji o umorzeniu dochodzenia pojawiły się nowe istotne okoliczności, choć nie sprecyzował, czym były one. 28 lutego 2014 r. V.K., ginekolog, została zawiadomiona, że na mocy art. 229 Kodeksu Karnego jest podejrzana o niewykonanie jej obowiązków służbowych (patrz poniższy paragraf 37). 8 kwietnia 2014 r. sprawa została skierowana do Sądu Rejonowego w Jurbarkasie do rozpoznania merytorycznego. 28 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Jurbarkasie przeprowadził rozprawę. V.K. nie była obecna, a jej adwokat poinformował sąd, że została przyjęta do szpitala, choć nie złożono zaświadczenia lekarskiego. Sąd odroczył rozprawę do 12 maja 2014 r. 12 maja 2014 r. V.K. ponownie nie była obecna, a sąd otrzymał zaświadczenie lekarskie potwierdzające jej hospitalizację do 14 maja 2014 r. Sąd zdecydował o odroczeniu rozprawy i zaproponował trzy alternatywne daty: 13 maja, 16 maja i 19 maja 2014 r. Adwokat V.K. oświadczył, że V.K. nie wyzdrowieje do 13 maja, a w późniejszych terminach nie będzie mógł jej reprezentować. Sąd odroczył rozprawę do 25 czerwca 2014 r. 23 czerwca 2014 r. skarżący zwrócili się do sądu o zmianę kwalifikacji prawnej zarzutów przeciwko V.K. na nieumyślne spowodowanie śmierci z naruszeniem zasad bezpieczeństwa, zgodnie z art. 132 § 3 Kodeksu Karnego (patrz poniższy paragraf 38). Sąd odroczył rozprawę do 14 lipca 2014 r., aby dać oskarżonej wystarczająco dużo czasu na zapoznanie się z aktami sprawy. 14 lipca 2014 r. Sąd Rejonowy w Jurbarkasie umorzył sprawę z powodu jej przedawnienia. Uznał, że V.K. została oskarżona o przestępstwo popełnione z niedbalstwa, a pięcioletni okres przedawnienia upłynął 21 maja 2014 r. (patrz powyższy paragraf 8 i poniższy paragraf 39). Sąd oddalił również wniosek o zmianę kwalifikacji prawnej i zauważył, że w każdym razie zmiana kwalifikacji nie wpłynęłaby na okres przedawnienia. Skarżący odwołali się od tego wyroku. Wnieśli, że zgodnie z Kodeksem Karnym okres przedawnienia musiał zostać zawieszony, podczas gdy rozprawa była odroczona z powodu choroby V.K. (patrz poniższy paragraf 40). 6 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w Kownie oddalił apelację skarżących i utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji. Uznał po pierwsze, że przepis prawny powołany przez skarżących został przyjęty po popełnieniu domniemanego przestępstwa, a w momencie popełnienia domniemanego przestępstwa prawo krajowe nie przewidywało zawieszenia okresu przedawnienia podczas odroczenia rozprawy (patrz poniższe paragrafy 39-40). Sąd uznał dalej, że w każdym razie rozprawa została odroczona z ważnego powodu – hospitalizacji V.K. – więc nie było podstaw do zawieszenia okresu przedawnienia. 24 lutego 2015 r. Sąd Najwyższy odmówił rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżących, uznając, że nie podnosi ona żadnych ważnych kwestii prawnych. Rząd w swoich uwagach poinformował Sąd, że 15 września 2011 r. skarżący wszczęli postępowanie cywilne przeciwko Szpitalowi w Jurbarkasie, dochodząc odszkodowania za szkodę majątkową i niemajątkową spowodowaną niewłaściwymi usługami medycznymi świadczonymi pierwszej skarżącej i ich nowo narodzonej córce. Zmodyfikowali swoje roszczenia w grudniu 2011 r. i sierpniu 2013 r. Skarżący dochodzili łącznie 600 000 litów litewskich (LTL – około 173 770 euro (EUR)) z tytułu szkody niemajątkowej oraz łącznie LTL 16 295 (około EUR 4 720) z tytułu szkody majątkowej, składającej się z kosztów pogrzebu i utraconych zarobków drugiego skarżącego podczas jego nieobecności w pracy po śmierci córki. 26 listopada 2014 r. Sąd Okręgowy w Kownie uwzględnił powództwo skarżących w części. Opierając się na dostępnych raportach z dochodzeń, a także opiniach specjalistów i wynikach ekspertyz sądowo-medycznych przedstawionych w postępowaniu karnym (patrz powyższe paragrafy 9, 10, 11, 17, 21 i 23), sąd uznał, że lekarze Szpitala w Jurbarkasie naruszyli obowiązek należytej staranności i że ich działania „przyczyniły się” (turėjo įtakos) do śmierci córki skarżących, więc istniały podstawy do poniesienia przez szpital odpowiedzialności cywilnej. Jednak sąd uznał, że działania lekarzy nie były zaplanowane ani rażąco niedbalne, dlatego roszczenie skarżących o zadośćuczynienie za szkodę niemajątkową zostało uwzględnione w części, przyznano im łącznie LTL 80 000 (około EUR 23 170) z tego tytułu. Przyznano im również łącznie LTL 6 716 (około EUR 1 945) z tytułu szkody majątkowej, na podstawie dokumentów będących w posiadaniu sądu. Skarżący i szpital odwołali się od tego wyroku, ale 17 września 2015 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy ustalenia sądu niższej instancji. Szpital przelał przyznaną kwotę na konta bankowe skarżących w listopadzie i grudniu 2015 r.


Skarżący urodził się w 1992 roku i mieszkał, przed aresztowaniem, w Woroneżu. 9 października 2011 r. skarżący wszedł w konflikt z S., stróżem w swoim miejscu pracy. Skarżący dźgnął S. trzydzieści cztery razy, a następnie uciekł z miejsca zdarzenia. Gdy Z. próbował go powstrzymać, skarżący dźgnął również go. Zarówno S., jak i Z. zmarli. 10 października 2011 r. policja namierzyła skarżącego. Zabrano skarżącego na przesłuchanie do komisariatu około godziny 13:00–14:00. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, policjanci go bili i poddawali go porażeniom prądem. Przez noc trzymali go w kajdankach i nie zapewnili mu jedzenia ani wody. Wieczorem 10 października 2011 r. skarżący został zabrany do szpitala, gdzie zbadał go neurochirurg. Zgodnie z oświadczeniem lekarza złożonym w późniejszym terminie, skarżący nie miał żadnych obrażeń na ciele. 11 października 2011 r. o godzinie 17:05 skarżący został poddany badaniu sądowo-lekarskiemu. Biegły odnotował następujące obrażenia na ciele skarżącego: siniak na prawym stawie barkowym, siniak i otarcie na prawym ramieniu, otarcia na prawej łydce. W opinii biegłego skarżący mógł odnieść obrażenia w wyniku uderzenia twardymi tępymi przedmiotami, w tym ciosów zadanych rękami i nogami, niedługo przed badaniem sądowym. Biegły odnotował również ranę wielkości kropki, prawdopodobnie spowodowaną ostrym przedmiotem krótko przed badaniem sądowym. Skarżący złożył biegłemu wyjaśnienie, że nie pamięta, co się z nim działo po zatrzymaniu przez policję. 18 listopada 2011 r. prowadzący śledztwo w sprawie skarżącego zgłosił obrażenia skarżącego do regionalnego komitetu śledczego. Uznał, że skarżący mógł być poddany złemu traktowaniu podczas przebywania w areszcie policyjnym 10 października 2011 r. W wyniku dochodzenia w sprawie okoliczności aresztowania skarżącego, 28 listopada 2011 r. śledczy odmówił wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantom w zakresie domniemanego bezprawnego pozbawienia wolności skarżącego i złego traktowania w areszcie policyjnym 10 października 2011 r. Swoje wnioski oparł na następujących ustaleniach:
„11 października 2011 r. w godzinach od 7:45 do 8:30 ... śledczy F. przesłuchiwał [skarżącego] jako świadka [w sprawie o morderstwo]. Bez podania przyczyn [skarżący] odmówił podpisania protokołu przesłuchania.
Zgodnie z zeznaniami Krav. i Ch., 11 października 2011 r. swoim podpisem poświadczyli odmowę [skarżącego] podpisania protokołu przesłuchania. Nie widzieli żadnych obrażeń u [skarżącego]. On również nie skarżył się na policjantów.
11 października 2011 r. o godzinie 10:10, w obecności adwokata [skarżącego] B., [skarżący] został [oficjalnie] zatrzymany w związku z podejrzeniem [morderstwa] i od godziny 10:40 do 11:10 był przesłuchiwany. Odmówił zeznań.
11 października 2011 r. [skarżący] przeszedł badanie sądowo-lekarskie. ...
Zgodnie z zeznaniem [skarżącego], nie pamiętał, gdzie odniósł obrażenia udokumentowane przez biegłego. Nie skarżył się na policjantów. Nie zrobili mu krzywdy.
Adwokat B. ... odmówił komentarza ...
Zgodnie z zeznaniem byłego śledczego F., ... 10 października 2010 r. [policja] ustaliła miejsce pobytu [skarżącego] i został zabrany na komisariat w celu przesłuchania. Wieczorem widział [skarżącego] na komisariacie. Ten ostatni zachowywał się dziwnie; uderzał głową o ścianę, toczył się po podłodze, upadał próbując zrobić sobie krzywdę. Poprosił policjantów, aby zabrali [skarżącego] do szpitala ... na badanie. ...
Zgodnie z zeznaniem policjanta Krut., ... rano 11 października 2011 r. zabrał [skarżącego] do [biura śledczego] ... . Podczas przesłuchania [skarżący] wielokrotnie upadał, uderzając podłogę różnymi częściami ciała i odmawiał rozmowy. ... . Wszystkie obrażenia [skarżącego] zostały zadane przez niego samego. ... Nie używali żadnej siły fizycznej ani nie wywierali presji psychologicznej na [skarżącym]. Ten ostatni również nie twierdził, że był tak traktowany.
Zgodnie z zeznaniem policjanta Bid., ... 10 października 2011 r. namierzyli [skarżącego] ... i zaprosili go na rozmowę na komisariat. [Skarżący] zachowywał się w dziwny sposób w radiowozie i na komisariacie. Twierdził, że nie pamięta okoliczności przestępstwa. Spadł z krzesła na podłogę i uderzał się o meble w biurze. ... Nie używali żadnej siły fizycznej ani nie wywierali presji psychologicznej na [skarżącym]. [Skarżący] mógł sam zadać sobie wszystkie obrażenia, gdy uderzał głową o ścianę, spadał z krzesła i toczył się po podłodze.
Policjanci Kom., Mesh. i Sim. złożyli podobne zeznania. Zgodnie z ich relacją, [skarżący] zachowywał się w dziwny sposób i próbował sobie zrobić krzywdę. Nie używali żadnej siły fizycznej ani nie wywierali presji psychologicznej na [skarżącym]. Ponadto Kom. wyjaśnił, że 10 października 2011 r. [skarżący] przebywał na komisariacie z własnej woli.
Policjanci Moch. i Pov. złożyli podobne zeznania. Złożyli wyjaśnienie, że 10 października 2011 r. około godziny 13:00–14:00 ustalili miejsce pobytu [skarżącego] i zaprosili go na rozmowę. Na komisariacie [skarżący] zachowywał się w dziwny sposób. Mówił sam do siebie, uderzał głową i plecami o ścianę, upadał i toczył się po podłodze. Nie używali żadnej siły fizycznej ani nie wywierali presji psychologicznej na [skarżącym]. Ten ostatni również nie twierdził, że był tak traktowany.
Zgodnie z dokumentacją medyczną uzyskaną z miejskiego szpitala nr 10, 10 października 2011 r. neurochirurg zbadał [skarżącego]. Nie wykrył żadnych obrażeń ani chorób.
Zgodnie z oświadczeniem neurochirurga Mor., 10 października 2011 r. zbadał [skarżącego], którego do szpitala przywieźli policjanci. [Skarżący] nie miał żadnych obrażeń. Nie wykrył również żadnej choroby. [Skarżący] nie skarżył się na stan zdrowia ani na policjantów. ...
...
Zgodnie z oświadczeniem lekarza pogotowia ratunkowego Yer., wieczorem 10 października 2011 r. zespół pogotowia ratunkowego przybył do miejskiego szpitala nr 10. Zbadał [skarżącego]. ... Zgodnie z informacją obecnego policjanta, [skarżący] zachowywał się w dziwny sposób i musieli zabrać go do szpitala. [Skarżący] powiedział, że nie pamięta przestępstwa. Nie skarżył się na policjantów.
...
Zgodnie z raportem nr 4925.11 z dnia 24 listopada 2011 r., biorąc pod uwagę umiejscowienie i charakter obrażeń ciała udokumentowanych podczas badania sądowego, któremu poddano [skarżącego], możliwe jest, że [skarżący] odniósł obrażenia, uderzając się o twarde wystające przedmioty w okolicznościach opisanych przez [policjantów] ... . [Obrażenia] zostały zadane przez [skarżącego] samego.
Dochodzenie ustaliło ponadto, że od około godziny 13:00–14:00 10 października 2011 r. do godziny 7:45 11 października 2011 r. ... [skarżący] przebywał na komisariacie dobrowolnie. Podczas przesłuchania [skarżący] nie zaprzeczał, że nie był przetrzymywany na komisariacie wbrew swojej woli. W związku z tym brak dowodów na jego porwanie lub bezprawne pozbawienie wolności.” 23 lipca i 30 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy Leninski w Woroneżu oraz Sąd Obwodowy w Woroneżu odpowiednio utrzymały w mocy decyzję z 28 listopada 2011 r. 11 października 2011 r. skarżącemu postawiono zarzut popełnienia dwóch morderstw. Wydaje się, że pozostawał w areszcie w oczekiwaniu na śledztwo i proces. 28 czerwca 2012 r. Sąd Obwodowy w Woroneżu uznał, że skarżący popełnił morderstwa w stanie niepoczytalności i zarządził jego umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym. 6 września 2012 r. Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej utrzymał w mocy wyrok z 28 czerwca 2012 r. na skutek odwołania.


Wnioskodawca urodził się w 1985 roku i mieszka w Warszawie. 14 maja 2010 r. wnioskodawca został aresztowany w Kijowie przez funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa Ukrainy („SBU”) pod zarzutem nielegalnego przywozu sprzętu do tajnego nadzorowania sieci telefonicznych i używania go do przechwytywania prywatnych rozmów telefonicznych (patrz paragraf 24 poniżej), czynu popełnionego we współpracy z M., obywatelem rosyjskim. Śledczy SBU złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Kijowie („Sąd Rejonowy”) o zastosowanie wobec wnioskodawcy środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania na czas trwania śledztwa. Wskazał, że aresztowanie wnioskodawcy jest niezbędne w celu zapobieżenia jego ucieczce i ingerowaniu w śledztwo, ze względu na fakt, że wnioskodawca jest cudzoziemcem, nie posiada stałego miejsca zamieszkania na Ukrainie oraz jest podejrzany o popełnienie poważnego przestępstwa. 17 maja 2010 r. Sąd Rejonowy przeprowadził rozprawę w obecności prokuratora i pełnomocnika wnioskodawcy, stosując wobec niego tymczasowe aresztowanie oraz nakazując umieszczenie go w areszcie śledczym SBU. Sąd uznał, że argumenty przedstawione przez śledczego były wystarczająco silne, aby wysnuć wniosek, że wnioskodawca powinien być aresztowany. 27 maja 2010 r. Sąd Apelacyjny przeprowadził rozprawę w celu zbadania odwołania pełnomocnika wnioskodawcy od postanowienia z 17 maja 2010 r. w obecności prokuratora i pełnomocnika wnioskodawcy oraz utrzymał to postanowienie w mocy. 13 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy przeprowadził rozprawę w obecności prokuratora, wnioskodawcy i jego pełnomocnika oraz przedłużył okres tymczasowego aresztowania wnioskodawcy do 14 września 2010 r. Sąd stwierdził, że nie istniały powody do zwolnienia wnioskodawcy oraz że organy śledcze potrzebowały czasu na zakończenie śledztwa. 26 lipca i 6 sierpnia 2010 r. Sąd Apelacyjny przeprowadził rozprawy w celu zbadania, odpowiednio, odwołania pełnomocnika wnioskodawcy oraz odwołania wniesionego przez samego wnioskodawcę od decyzji Sądu Rejonowego z 13 lipca 2010 r. Na pierwszej rozprawie obecny był jedynie prokurator, natomiast w drugiej rozprawie uczestniczyli prokurator, wnioskodawca oraz jego pełnomocnik. Sąd Apelacyjny oddalił oba odwołania i w obu przypadkach utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego. 9 września 2010 r. Sąd Apelacyjny przeprowadził rozprawę w obecności prokuratora i pełnomocnika wnioskodawcy, uwzględnił wniosek organów śledczych oraz przedłużył okres tymczasowego aresztowania wnioskodawcy do 14 listopada 2010 r. Sąd stwierdził, że zarzuty stawiane wnioskodawcy były poważne, nie istniały powody do jego zwolnienia oraz że organy śledcze potrzebowały więcej czasu na zakończenie śledztwa. 1 listopada 2010 r. śledczy postawił wnioskodawcy zarzuty popełnienia kilku dodatkowych czynów w związku z tymi samymi wydarzeniami: naruszenia prywatności komunikacji telefonicznej oraz nielegalnego transferu sprzętu podlegającego kontroli eksportowej, popełnionych w grupie (patrz paragraf 24 poniżej). 12 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny przedłużył okres tymczasowego aresztowania wnioskodawcy do 14 grudnia 2010 r. 14 grudnia 2010 r. sprawa wnioskodawcy została skierowana do Sądu Rejonowego w celu przeprowadzenia rozprawy. 27 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy skierował sprawę wnioskodawcy do rozpoznania na rozprawie, oddalił wniosek wnioskodawcy o zwolnienie oraz zarządził dalsze stosowanie wobec niego tymczasowego aresztowania do czasu rozprawy. Sąd wskazał, że wnioskodawcy postawiono zarzut popełnienia poważnego przestępstwa, jest on cudzoziemcem oraz nie posiada stałego miejsca zamieszkania na Ukrainie. Nie określono terminu zakończenia jego tymczasowego aresztowania. 25 sierpnia 2011 r. Sąd Rejonowy oddalił wnioski wnioskodawcy o zwolnienie. Sąd powołał się na uzasadnienie podobne do tego zawartego w decyzji z 27 kwietnia 2011 r. i dodał, że nie ma powodów do określenia terminu zakończenia tymczasowego aresztowania wnioskodawcy, ponieważ jego aresztowanie jest niezbędne do zakończenia rozprawy. 14 października, 24 listopada 2011 r. oraz 11 stycznia 2012 r. Sąd Rejonowy oddalił dalsze wnioski wnioskodawcy o zwolnienie. Sąd powołał się na uzasadnienie podobne do tego zawartego w decyzji z 27 kwietnia 2011 r. 19 marca 2012 r. Sąd Rejonowy uznał wnioskodawcę za winnego stawianych mu zarzutów i skazał go na cztery lata pozbawienia wolności. 7 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok i skierował sprawę do przeprowadzenia dodatkowego śledztwa. Sąd zarządził dalsze stosowanie tymczasowego aresztowania wobec wnioskodawcy bez podania uzasadnienia. 15 stycznia 2013 r. Sąd Rejonowy określił wysokość kaucji dla wnioskodawcy. 16 stycznia 2013 r. wnioskodawca został zwolniony za kaucją. 17 maja 2013 r. Sąd Rejonowy zatwierdził zawartą przez wnioskodawcę ugodę, uznał go za winnego i skazał na dwa lata i osiem miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając karę za odbytą w całości w związku z czasem spędzonym przez wnioskodawcę w tymczasowym areszcie.


Skarżący urodził się w 1974 roku i mieszka w Nieżynie w obwodzie czernihowskim. 1 maja 2010 r. skarżący został aresztowany i tymczasowo aresztowany w oczekiwaniu na wynik śledztwa i procesu. 30 kwietnia 2013 r. Sąd w Ałczewsku obwodu ługańskiego uznał skarżącego i jego czterech współoskarżonych za winnych uzbrojonego rozboju popełnionego przez zorganizowaną grupę, bandytyzmu oraz nielegalnego posiadania broni palnej w związku z serią uzbrojonych napadów popełnionych w rejonie perewalskim obwodu ługańskiego. Sąd skazał skarżącego na osiem lat i dziewięć miesięcy pozbawienia wolności, zaliczając na poczet kary okres od 1 maja 2010 r. (daty aresztowania), oraz na przepadek mienia. Zarządził pozostawienie skarżącego w areszcie do czasu rozpatrzenia odwołania. 14 maja 2013 r. siostra skarżącego, działając w roli jego obrońcy z wyboru, odwołała się od wyroku do Ługańskiego Sądu Okręgowego („Sąd Odwoławczy”). Pozostałe strony również wniosły odwołania. Od początku kwietnia 2014 r. uzbrojone grupy zaczęły zajmować budynki urzędowe w obwodach donieckim i ługańskim oraz ogłosiły powstanie samozwańczych podmiotów znanych jako „Doniecka Republika Ludowa” i „Ługańska Republika Ludowa” („DRL” i „ŁRL”). W odpowiedzi 14 kwietnia 2014 r. rząd Ukrainy, który uważa te uzbrojone grupy za organizacje terrorystyczne, autoryzował użycie siły przeciwko nim w formie prawnej „operacji antyterrorystycznej”. W wyniku rozległych działań wojennych, między majem a sierpniem 2015 r. siły rządu ukraińskiego odzyskały część terytorium w obwodach donieckim i ługańskim, ale pewne części tych obwodów pozostają poza kontrolą rządu od tego czasu. Części obwodu ługańskiego niepodlegające pod kontrolę rządu obejmują rejon perewalski, gdzie popełniono przestępstwa, za które skazano skarżącego, Ałczewsk, gdzie skarżący był sądzony i skazany, oraz Ługańsk, gdzie znajdował się Sąd Odwoławczy. W ramach Trójstronnej Grupy Kontaktowej, złożonej z przedstawicieli Ukrainy, Rosji i Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie (dalej „OBWE”), uzgodniono zawieszenie broni. Obowiązek przestrzegania zawieszenia broni i wycofania ciężkiej broni z linii kontaktu został utrwalony w Porozumieniach mińskich oraz Pakiecie środków ich wdrożenia z września 2014 r. i lutego 2015 r. Jednak od tego czasu nadal dochodziło do licznych naruszeń zawieszenia broni. W czasie, gdy rozgrywały się wydarzenia wiosny i lata 2014 r., skarżący był przetrzymywany w areszcie śledczym w Starobielsku, położonym w części obwodu ługańskiego, która pozostała pod kontrolą rządu ukraińskiego. Pozostał w tym więzieniu do czasu zwolnienia (patrz punkt 30 poniżej). 6 czerwca 2014 r. Sąd Odwoławczy, który wciąż obradował w Ługańsku, nie rozpatrzył sprawy skarżącego, ponieważ skarżący nie mógł wziąć udziału w rozprawie z powodu konfliktu zbrojnego. Rozprawa w formie wideokonferencji została zaplanowana na 8 sierpnia 2014 r., ale się nie odbyła, ponieważ od 1 sierpnia 2014 r. w budynku Sądu Odwoławczego w Ługańsku odcięto prąd, wodę i łączność telefoniczną. W pewnym momencie wokół tego czasu sędziowie sądu przenieśli się na terytorium kontrolowane przez rząd. Akta sprawy pozostały jednak w budynku sądu w Ługańsku. 2 września 2014 r. Prezes Wyższego Sądu Cywilnego i Karnego, działając na mocy ustawy z 12 sierpnia 2014 r. (patrz punkt 44 poniżej), przekazał jurysdykcję nad sprawami, które normalnie należałyby do kompetencji Sądu w Ałczewsku, do Sądu w Łysyczańsku obwodu ługańskiego („Sąd w Łysyczańsku”), położonego na obszarze kontrolowanym przez rząd. 12 listopada 2014 r. Prezydent Ukrainy wydał dekret określający Siewierodonieck w obwodzie ługańskim, również położony na obszarze kontrolowanym przez rząd, jako siedzibę Sądu Odwoławczego zamiast Ługańska. 25 lutego 2015 r. skarżący złożył skargę do Sądu Odwoławczego na opóźnienie w rozpatrzeniu jego odwołania. 3 marca 2015 r. skarżący złożył podobną skargę do biura Rzecznika Praw Obywatelskich. 27 marca 2015 r. Sąd Odwoławczy poinformował skarżącego, że jego akta sprawy karnej znajdują się w Ługańsku, który nie był pod kontrolą rządu, co uniemożliwiało sądowi rozpatrzenie sprawy. Aby rozwiązać problem, należałoby wprowadzić poprawki do odpowiednich przepisów prawa. 30 marca 2015 r. biuro Rzecznika Praw Obywatelskich odpowiedziało, że nie ma możliwości uzyskania akt spraw z terytorium niepodlegającego pod kontrolę rządu, ale Rzecznik współpracuje z sądami, prokuraturą i innymi organami w celu znalezienia sposobu rozwiązania problemu. W odpowiedzi na kolejną skargę skarżącego, 19 maja 2015 r. Sąd Odwoławczy poinformował go, że nie jest w stanie powiadomić go o stanie postępowania w jego sprawie, ponieważ akta sprawy karnej znajdują się w archiwum sądu w Ługańsku, do którego nie ma dostępu. 21 maja 2015 r. Parlament Ukrainy (Rada Najwyższa) przyjął deklarację, która brzmiała, w zakresie istotnym, następująco:
„I. Odstąpienie od zobowiązań
... 2. W związku z uzbrojoną agresją Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie, w którą zaangażowane są zarówno regularne Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej, jak i nielegalne uzbrojone grupy kierowane, kontrolowane i finansowane przez Federację Rosyjską, od kwietnia 2014 r. jest prowadzona operacja antyterrorystyczna przez jednostki Służby Bezpieczeństwa Ukrainy, Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy i Sił Zbrojnych Ukrainy na niektórych obszarach obwodów donieckiego i ługańskiego Ukrainy. Operacja antyterrorystyczna stanowi część nienaruszalnego prawa Ukrainy do indywidualnej samoobrony przed agresją na mocy art. 51 Karty Narodów Zjednoczonych. Federacja Rosyjska, która okupuje i sprawuje kontrolę nad niektórymi obszarami obwodów donieckiego i ługańskiego, ponosi pełną odpowiedzialność za przestrzeganie i ochronę praw człowieka na tych terytoriach zgodnie z międzynarodowym prawem humanitarnym i międzynarodowym prawem praw człowieka. 3. Trwająca uzbrojona agresja Federacji Rosyjskiej przeciwko Ukrainie, wraz z zbrodniami wojennymi i zbrodniami przeciwko ludzkości popełnianymi zarówno przez regularne Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej, jak i przez nielegalne uzbrojone grupy kierowane, kontrolowane i finansowane przez Federację Rosyjską, stanowi „wyjątkową sytuację zagrażającą życiu narodu” w rozumieniu ... art. 15 § 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. 4. Aby chronić żywotne interesy społeczeństwa i państwa w odpowiedzi na uzbrojoną agresję Federacji Rosyjskiej, Parlament Ukrainy, Gabinet Ministrów Ukrainy i inne organy muszą podejmować decyzje, które stanowią odstąpienie od pewnych zobowiązań Ukrainy wynikających z Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
... 7. 12 sierpnia 2014 r. Parlament Ukrainy przyjął ustawę o wymiarze sprawiedliwości i postępowaniu karnym w związku z operacją antyterrorystyczną. Ustawa zmieniła, na czas trwania operacji antyterrorystycznej, jurysdykcję terytorialną w sprawach należących do sądów znajdujących się na obszarze operacji antyterrorystycznej oraz, w odniesieniu do sytuacji, w których nie jest możliwe przeprowadzenie śledztwa wstępnego na tym obszarze, jurysdykcję śledczą w zakresie przestępstw popełnionych tam. Zastosowanie tej ustawy czyni koniecznym dla Ukrainy odstąpienie od niektórych jej zobowiązań wynikających z art. 14 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Jednak sądy i organy śledcze nie funkcjonują obecnie na niektórych obszarach obwodów donieckiego i ługańskiego z powodu uzbrojonej agresji Federacji Rosyjskiej i działań grup terrorystycznych wspieranych przez Federację Rosyjską. Dlatego Ukraina musiała zmienić jurysdykcję terytorialną sądów i jurysdykcję śledczą w zakresie przestępstw karnych w warunkach, w których zagrożone jest życie narodu.
...”
5 czerwca 2015 r. Stałe Przedstawicielstwo Ukrainy przy Radzie Europy przekazało Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy notę dyplomatyczną zawierającą tekst powyższej deklaracji i jej tłumaczenie. 15 czerwca 2015 r. skarżący zwrócił się do Sądu w Łysyczańsku o przywrócenie utraconych akt sprawy (відновлення матеріалів втраченого провадження). 22 czerwca 2015 r. Sąd w Łysyczańsku przeprowadził rozprawę przy obecności prokuratora, ale w nieobecności skarżącego. Prokurator oświadczył, że akta sprawy nie znajdują się na obszarze obwodu ługańskiego kontrolowanym przez rząd ukraiński i dlatego nie jest możliwe dostarczenie sądowi jakichkolwiek materiałów z nich. Sąd stwierdził, że nie ma wystarczających materiałów do przywrócenia akt. Umarł postępowanie w sprawie wniosku, przypominając stronom, że jeśli zostaną dostarczone wystarczające materiały, kwestia przywrócenia może zostać ponownie rozpatrzona. 22 października 2015 r. Sąd Odwoławczy ponownie poinformował skarżącego, że rozpatrzenie jego sprawy wymaga zmian w przepisach prawa. W tym kontekście odesłał do projektu ustawy nr 2930 (patrz punkt 47 poniżej). Pięciokrotnie między majem 2015 r. a lutym 2016 r. skarżący ubiegał się o zwolnienie, argumentując, że jego zatrzymanie jest niezgodne z prawem, ponieważ jego wyrok nie jest prawomocny i „nigdy nie stanie się prawomocny”. Sąd w Starobielsku obwodu ługańskiego odrzucił wnioski skarżącego o zwolnienie, stwierdzając, że wbrew jego twierdzeniom istniały wystarczające podstawy prawne do kontynuowania jego zatrzymania, ponieważ został skazany, a jego sprawa była rozpatrywana przez Sąd Odwoławczy. Najnowsza z tych decyzji została podjęta 25 lutego 2016 r. Nie przysługiwało od nich odwołanie. 30 grudnia 2016 r. skarżący zwrócił się do Sądu Odwoławczego o zwolnienie na mocy ustawy z 26 listopada 2015 r. (patrz punkt 46 poniżej). 18 marca 2016 r. Sąd w Łysyczańsku zwolnił skarżącego. Uznał, że ponieważ był przetrzymywany w areszcie śledczym od 1 maja 2010 r., na mocy ustawy z 26 listopada 2015 r. można uznać, że już odbył karę. Prokuratura regionalna odwołała się, argumentując, że wyrok skarżącego nie stał się prawomocny, ponieważ jego krajowe akta sprawy pozostały niedostępne na obszarze niekontrolowanym przez rząd, a odwołania od jego wyroku były wciąż rozpatrywane przez Sąd Odwoławczy. Zdaniem prokuratury, z zastosowania nowego prawa mogą skorzystać tylko skazani, których wyroki stały się prawomocne. W przeciwieństwie do tego, ci, których wyroki nie były prawomocne, mogli zostać zwolnieni dopiero wtedy, gdy okres ich zatrzymania przekroczył połowę maksymalnej kary za przestępstwo, o które byli oskarżeni. Ponieważ skarżący był oskarżony o przestępstwa, w szczególności o bandytyzm i rozbój z użyciem niebezpiecznego narzędzia, za które maksymalna kara wynosiła piętnaście lat pozbawienia wolności (patrz punkt 41 poniżej), i odbył znacznie mniej niż połowę tego okresu, nie mógł zostać zwolniony. 24 maja 2016 r. Sąd Odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Sądu w Łysyczańsku z 18 marca 2016 r. (patrz punkt 30 powyżej). Po przekazaniu sprawy rządowi pozwanemu, 11 sierpnia 2016 r. prokuratura regionalna poinformowała biuro Pełnomocnika Rządu, że oprócz skarżącego w aresztach śledczych regionu nadal przetrzymywanych jest siedem innych osób, przeciwko którym toczyły się postępowania karne, ale których akta spraw znajdowały się na obszarach niekontrolowanych przez rząd. Prokuratura oświadczyła, że zwróciła się o pomoc do policji w zebraniu dokumentacji niezbędnej do przywrócenia odpowiednich akt. Praca ta pozwoliła prokuraturze zebrać wystarczający materiał, aby zwrócić się do sądów o rozpatrzenie sprawy przeciwko jednej z tych osób. Prace trwały w zakresie dwóch innych oskarżonych. Poproszono również o pomoc Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża, który działał zarówno na obszarach kontrolowanych przez rząd, jak i niekontrolowanych, w ułatwieniu transferu akt z budynku Sądu Odwoławczego w Ługańsku. Na dzień ostatnich informacji udostępnionych Sądowi (19 stycznia 2017 r.), odwołanie skarżącego od wyroku pozostawało w toku przed Sądem Odwoławczym.


Skarżący urodził się w 1978 roku i mieszka w Minneapolis, w stanie Minnesota, USA. 24 lipca 2009 r. Skarżący i S. (obywatelka Ukrainy) wzięli ślub w Minneapolis. 28 sierpnia 2009 r. urodził się tam ich syn, M. Rodzina mieszkała w Minneapolis. Na nazwisko M. wydano paszport USA. 10 maja 2010 r. S. uzyskała status stałego rezydenta w USA. W czerwcu 2011 r. rodzina przybyła na Ukrainę na wakacje i w celu odwiedzenia krewnych S. 13 lipca 2011 r. Skarżący powrócił sam do USA. Dziecko pozostało z S. na Ukrainie. W maju 2012 r. wygasła karta stałego rezydenta USA należąca do S. W czerwcu 2012 r. Skarżący wszczął postępowanie przed Sądem Rodzinnym 4. Okręgu Sądowego w Minnesocie („Sądem Okręgowym w Minnesocie”), domagając się rozwiązania małżeństwa i wyłącznej opieki nad M. W toku postępowania S. wyraziła zgodę na rozwiązanie małżeństwa. Twierdziła jednak, że Sąd Okręgowy w Minnesocie nie ma jurysdykcji w sprawie opieki nad M. na mocy Statutów Minnesoty §518D.201, ponieważ dziecko przebywało na Ukrainie przez okres dłuższy niż sześć kolejnych miesięcy. W lipcu 2012 r. Skarżący spędził wakacje na Ukrainie z S. i M. 14 sierpnia 2012 r. Skarżący zwrócił się do Ministerstwa Sprawiedliwości Ukrainy z wnioskiem o nakazanie powrotu M. z Ukrainy do USA zgodnie z Konwencją haską z 25 października 1980 r. o cywilnych aspektach uprowadzenia dziecka za granicę („Konwencją haską” – patrz poniższy paragraf 37). 24 września 2012 r. Sąd Okręgowy w Minnesocie rozwiązał małżeństwo między Skarżącym a S. Sąd odłożył rozstrzygnięcie kwestii opieki nad M., stwierdzając, że nie ma jurysdykcji w tej sprawie na mocy Statutów Minnesoty §518D.201. 19 marca 2013 r. Czernihowski Regionalny Oddział Państwowej Służby Migracyjnej Ukrainy wydał certyfikat stwierdzający posiadanie przez M. obywatelstwa Ukrainy na mocy art. 7 § 1 ustawy o obywatelstwie z 2001 r. 10 kwietnia 2013 r. Czernihowski Główny Wydział Sprawiedliwości, działając w interesie Skarżącego, wniósł pozew do Sądu Rejonowego Desniańskiego w Czernihowie („Sądu Rejonowego Desniańskiego”), twierdząc, że M. został bezprawnie zatrzymany na Ukrainie i musi zostać zwrócony do USA zgodnie z Konwencją haską. Skarżący złożył wyjaśnienie, że spodziewał się, iż S. i M. wrócą z Ukrainy do USA 16 sierpnia 2011 r.; S. zmieniła jednak swoje plany i postanowiła pozostać z M. na Ukrainie po tej dacie. Podczas rozpraw Skarżący oświadczył, że jest gotów pokryć koszty podróży zarówno dla dziecka, jak i matki, jeśli ta druga zostałaby zobowiązana towarzyszyć dziecku w podróży do USA. S. wniosła sprzeciw, twierdząc, że to Skarżący poprosił ją o pozostanie na Ukrainie z dzieckiem po 16 sierpnia 2011 r. W tym zakresie S. oświadczyła, że 9 sierpnia 2011 r. Skarżący wysłał jej z Minneapolis cztery paczki zawierające wszystkie jej rzeczy osobiste oraz rzeczy M., w tym zabawki i ubrania. Skarżący przesłał jej również zaświadczenie o szczepieniach M. w celu przyjęcia dziecka do placówki opiekuńczej na Ukrainie. W lipcu 2012 r., mimo wszczęcia przez Skarżącego postępowania rozwodowego w USA, S. zgodziła się spędzić wakacje z nim i ich synem na Ukrainie, próbując przywrócić dobre relacje. Ponadto złożyła wyjaśnienie, że Skarżący przybył na Ukrainę w 2013 r. i przebywał tam przez znaczny okres, ale nie próbował spotkać się z dzieckiem. S. zatem twierdziła, że nie doszło do faktycznego uprowadzenia dziecka ani bezprawnego zatrzymania, które wymagałoby nakazu powrotu na mocy Konwencji haskiej. 19 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy Desniański uznał, że M. przybył na Ukrainę za zgodą obojga rodziców, ale później matka zatrzymała dziecko na Ukrainie bez zgody ojca. Sąd uznał, że takie zatrzymanie było bezprawne w rozumieniu Konwencji haskiej i że dziecko powinno zostać zwrócone do kraju jego zwykłego pobytu, USA. Żaden wyjątek przewidziany w Konwencji haskiej nie miał zastosowania. Biorąc pod uwagę ustne zapewnienia Skarżącego, sąd uznał, że nie istnieją obiektywne przeszkody, aby matka towarzyszyła dziecku w podróży do USA i rozstrzygnęła spór o opiekę przed sądami tego kraju. W sentencji wyroku sąd nakazał, aby M. został zwrócony do USA – pod adres domowy ojca w Minneapolis – określając, że w podróży dziecku powinien towarzyszyć oboje rodziców. 2 lipca 2013 r. Sąd Rejonowy Desniański wydał dodatkowe orzeczenie stwierdzające, że jeśli dziecko nie zostanie zwrócone dobrowolnie, S. zostanie zobowiązana do przekazania dziecka Skarżącemu pod jego adres domowy w Minneapolis. S. odwołała się od tych orzeczeń, utrzymując, że nie doszło do uprowadzenia ani bezprawnego zatrzymania dziecka oraz że w każdym razie istniały podstawy do zastosowania wyjątku przewidzianego w art. 13 lit. b Konwencji haskiej (patrz poniższy paragraf 37) w odniesieniu do ryzyka wyrządzenia dziecku krzywdy psychicznej i umieszczenia go w sytuacji nie do zniesienia. 13 sierpnia 2013 r. Miejskie Centrum Usług Społecznych dla Rodzin, Dzieci i Młodzieży w Czernihowie wydało certyfikat zawierający opinię ich psychiatry, że M. jest „dobrze osadzony na Ukrainie i, biorąc pod uwagę silną więź między dzieckiem a matką oraz konieczność uniknięcia wyrządzenia dziecku traumy psychicznej, nie byłoby właściwe przenoszenie dziecka do innego miejsca zamieszkania”. 14 sierpnia 2013 r. Czernihowski Sąd Apelacyjny („Sąd Apelacyjny”) uchylił orzeczenia z 19 czerwca i 2 lipca 2013 r. (patrz powyższe paragrafy 20 i 21) i oddalił powództwo Skarżącego jako nieuzasadnione. Sąd uznał, że istnieje poważne ryzyko, że powrót M. do USA narazi go na szkodę psychiczną lub w inny sposób umieści go w sytuacji nie do zniesienia, jak to przewiduje art. 13 lit. b Konwencji haskiej. W tym zakresie Sąd Apelacyjny stwierdził, że M. całkowicie zadomowił się w nowym środowisku, ponieważ mieszkał na Ukrainie od czerwca 2011 r. M. zawsze mieszkał z matką i istniały między nimi bliskie więzi. Nie istniała realna możliwość, aby matka towarzyszyła M. w podróży do USA i pozostała w pobliżu niego w tym kraju. Ponadto Sąd Apelacyjny zauważył, że Skarżący nie dostarczył żadnych informacji dotyczących jego rzeczywistego miejsca zamieszkania w USA, obecnych warunków życia ani poziomu dochodów. 20 listopada 2013 r. Wyższy Sąd Specjalizowany Ukrainy ds. Karnych i Cywilnych („Sąd Kasacyjny”) uchylił decyzję z 14 sierpnia 2013 r. (patrz powyższy paragraf 24) i utrzymał w mocy orzeczenia Sądu Rejonowego Desniańskiego z 19 czerwca i 2 lipca 2013 r. (patrz powyższe paragrafy 20 i 21), stwierdzając, że były one dobrze uzasadnione i zostały podjęte zgodnie z wymogami Konwencji haskiej. Uznał twierdzenia dotyczące ryzyka narażenia M. na szkodę psychiczną za nieprzekonujące. 26 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy Desniański wydał nakaz egzekucyjny w odniesieniu do swoich orzeczeń z 19 czerwca i 2 lipca 2013 r. Tego samego dnia prawnik S. skontaktował się z Ambasadą USA w Kijowie i zapytał o ubieganie się o wizę USA w konkretnych okolicznościach. 27 listopada 2013 r. Desniański Rejonowy Wydział Państwowej Służby Komorniczej wszczął postępowanie egzekucyjne, w wyniku czego na S. nałożono grzywny za niewykonanie nakazu powrotu. W lutym 2014 r. S. złożyła wniosek do Sądu Najwyższego o ponowne rozpatrzenie sprawy z powodu rozbieżnego stosowania Konwencji haskiej w postępowaniu kasacyjnym, co skutkowało niespójną praktyką sądową. 28 kwietnia 2014 r. Sąd Kasacyjny uznał wniosek za dopuszczalny i przekazał sprawę do Sądu Najwyższego. 18 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy rozpatrzył wniosek S. o ponowne rozpatrzenie decyzji Sądu Kasacyjnego z 20 listopada 2013 r. (patrz powyższy paragraf 25) z powodu rozbieżnego stosowania prawa przez sądy kasacyjne. Po zbadaniu krajowej praktyki sądowej Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 3, 12 i 13 Konwencji haskiej (patrz poniższy paragraf 37) były stosowane rozbieżnie. Określił zasady, które muszą być przestrzegane przy interpretacji i stosowaniu tych przepisów. W odniesieniu do niniejszej sprawy Sąd Najwyższy stwierdził, że sądy krajowe nie zastosowały przepisów w prawidłowy sposób. W szczególności nie zajęto jasnego stanowiska w kwestii, czy zabranie lub zatrzymanie dziecka było bezprawne, a jeśli tak – od jakiego momentu stało się bezprawne, ani czy ojciec wyraził zgodę lub później przyzwolił na zatrzymanie dziecka, ani czy istniały fakty wykazujące, że dziecko zadomowiło się w obecnym środowisku. Sąd Najwyższy uchylił decyzję z 20 listopada 2013 r. i przekazał sprawę do Sądu Kasacyjnego do ponownego rozpatrzenia. 30 lipca 2014 r. Sąd Kasacyjny uchylił decyzję Sądu Apelacyjnego z 14 sierpnia 2013 r. (patrz powyższy paragraf 24) z powodu naruszenia przez Sąd Apelacyjny zasad proceduralnych i niewyjaśnienia wszystkich istotnych faktów. Sprawa została przekazana do Sądu Apelacyjnego. 5 września 2014 r. Sąd Apelacyjny uznał, że nie było sporu co do zabrania dziecka, ponieważ ojciec skarżył się jedynie na bezprawne zatrzymanie dziecka na Ukrainie. Następnie Sąd Apelacyjny rozpatrzył zaktualizowane wyjaśnienia Skarżącego, w których nie twierdził już, że zatrzymanie dziecka było bezprawne od 16 sierpnia 2011 r., lecz raczej od 20 czerwca 2012 r., czyli daty, gdy po raz pierwszy wyraził sprzeciw co do zatrzymania dziecka na Ukrainie. Ustalono również, że w sierpniu 2011 r. Skarżący wysłał na Ukrainę paczki zawierające rzeczy dziecka. W odniesieniu do okresu rozpoczynającego się 20 czerwca 2012 r. Sąd Apelacyjny uznał, że Skarżący nadal wyrażał zgodę na zatrzymanie dziecka na Ukrainie, ponieważ przed złożeniem wniosku na mocy Konwencji haskiej nie było wyraźnego sprzeciwu w tej kwestii. Sąd Apelacyjny ustalił, że 20 czerwca 2012 r. pozew rozwodowy Skarżącego został doręczony przedstawicielowi S. W tym pozwie Skarżący domagał się również ustalenia wyłącznej opieki nad dzieckiem; jednakże roszczenie to nie oznaczało, że Skarżący nie zgadzał się na dalszy pobyt dziecka na Ukrainie. Co więcej, w lipcu 2012 r. Skarżący spędził wakacje z S. i M. na Ukrainie, a w sierpniu 2012 r., po powrocie do USA, przesłał zaświadczenie o szczepieniach M., aby ułatwić przyjęcie M. do placówki opiekuńczej na Ukrainie. Sąd Apelacyjny uznał, że w tych okolicznościach Skarżący przysługiwały prawa opiekuńcze w stosunku do M. i nie wykazał, że te prawa zostały naruszone. Z tych powodów zatrzymanie dziecka w tym okresie nie mogło zostać uznane za bezprawne w rozumieniu Konwencji haskiej. Sąd Apelacyjny stwierdził następnie, że nawet przy założeniu, że doszło do bezprawnego zatrzymania dziecka, wniosek o powrót mógł zostać odrzucony na podstawie przepisów art. 12, 13 i 20 Konwencji haskiej (patrz poniższy paragraf 37). Sąd Apelacyjny przeanalizował dowody dotyczące miejsca pobytu dziecka na Ukrainie oraz opieki społecznej i medycznej świadczonej mu na Ukrainie i stwierdził, że M. zapewniono wszystkie warunki niezbędne do jego właściwego rozwoju. Na podstawie przedstawionych dowodów i biorąc pod uwagę ogólny okres, przez który dziecko mieszkało na Ukrainie, Sąd Apelacyjny uznał, że M. całkowicie zadomowił się w obecnym środowisku. Uznał również, że powrót M. do USA bez matki – która nie miała już podstaw prawnych do wjazdu i zamieszkania w USA – nie leżałby w najlepszym interesie dziecka. Sąd Apelacyjny zatem uchylił orzeczenia Sądu Rejonowego Desniańskiego z 19 czerwca i 2 lipca 2013 r. (patrz powyższe paragrafy 20 i 21) i oddalił powództwo Skarżącego jako nieuzasadnione. 4 grudnia 2014 r. Sąd Kasacyjny oddalił odwołania w kwestiach prawnych wniesione przez Skarżącego i Ministerstwo Sprawiedliwości oraz utrzymał w mocy decyzję z 5 września 2014 r. (patrz powyższe paragrafy 31–33).