Skarżący – małżeństwo – urodzili się odpowiednio w 1967 i 1955 roku i mieszkają w Colletorto. Po próbach posiadania dziecka i nieudanych staraniach z wykorzystaniem technik wspomaganego rozrodu, skarżący zgłosili się jako kandydaci na rodziców adopcyjnych. 7 grudnia 2006 r. skarżący uzyskali oficjalne zezwolenie Sądu dla Nieletnich w Campobasso na adopcję dziecka zagranicznego w rozumieniu ustawy nr 184 z 1983 r., zatytułowanej „Prawo dziecka do rodziny” (dalej: „Ustawa o adopcji”), pod warunkiem, że wiek dziecka będzie zgodny z limitami przewidzianymi w ustawie (patrz punkt 63 poniżej). Skarżący twierdzą, że czekali bezskutecznie na dziecko kwalifikujące się do adopcji. Następnie postanowili ponownie spróbować technik wspomaganego rozrodu oraz macierzyństwa zastępczego w Rosji. W tym celu skontaktowali się z kliniką w Moskwie. Pierwsza skarżąca zeznała, że podróżowała do Moskwy, przewożąc z Włoch nasienie drugiego skarżącego, odpowiednio zachowane, które złożyła w klinice.

Znaleziono matkę zastępczą, a skarżący zawarli umowę o surogację ciążową z firmą Rosjurconsulting. Po udanym zapłodnieniu in vitro 19 maja 2010 r., dwa zarodki zostały wszczepione do macicy matki zastępczej 19 czerwca 2010 r. 16 lutego 2011 r. rosyjska klinika poświadczyła, że do zarodków, które miały zostać wszczepione do macicy matki zastępczej, użyto nasienia drugiego skarżącego. Pierwsza skarżąca podróżowała do Moskwy 26 lutego 2011 r., po tym jak klinika wskazała, że dziecko ma urodzić się pod koniec miesiąca. Dziecko urodziło się w Moskwie 27 lutego 2011 r. Tego samego dnia matka zastępcza wyraziła swoją pisemną zgodę na zarejestrowanie dziecka jako syna skarżących. Jej pisemne oświadczenie, o tej samej dacie i odczytane na głos w szpitalu w obecności jej lekarza, ordynatora i kierownika oddziału szpitalnego, brzmi następująco (tłumaczenie na język angielski z oryginału w języku rosyjskim):

„Ja, niżej podpisana... urodziłam chłopca w ... szpitalu położniczym w Moskwie. Rodzicami dziecka są włoskie małżeństwo, Giovanni Campanelli, urodzony w ... i Donatina Paradiso, urodzona w..., którzy wyrazili na piśmie chęć wszczepienia swoich zarodków do mojej macicy.
Na podstawie powyższego i zgodnie z art. 16 ust. 5 Federalnej Ustawy o Stanie Cywilnym oraz art. 51 ust. 4 Kodeksu Rodzinnego, niniejszym wyrażam zgodę na wpisanie powyższej pary jako rodziców dziecka, którego urodziłam, do aktu urodzenia i aktu urodzenia...”

W dniach następujących po narodzinach dziecka pierwsza skarżąca wprowadziła się z nim do mieszkania w Moskwie, wynajętego przez nią z wyprzedzeniem. Drugi skarżący, który pozostał we Włoszech, mógł regularnie komunikować się z nią przez internet. 10 marca 2011 r. skarżący zostali zarejestrowani jako rodzice noworodka przez Urząd Stanu Cywilnego w Moskwie. Rosyjski akt urodzenia, który wskazywał, że skarżący są rodzicami dziecka, został poświadczony zgodnie z postanowieniami Konwencji haskiej z 5 października 1961 r. znoszącej wymóg legalizacji zagranicznych dokumentów urzędowych. 29 kwietnia 2011 r. pierwsza skarżąca udała się do Konsulatu Włoch w Moskwie z aktem urodzenia, aby uzyskać dokumenty, które pozwoliłyby jej na powrót do Włoch z dzieckiem. Konsulat Włoch wydał dokumenty umożliwiające dziecku wyjazd do Włoch z pierwszą skarżącą. 30 kwietnia 2011 r. pierwsza skarżąca i dziecko przybyli do Włoch. W nocie z 2 maja 2011 r. – która nie została złożona w aktach sprawy przed Trybunałem – Konsulat Włoch w Moskwie poinformował Sąd dla Nieletnich w Campobasso, Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Prefekturę i Gminę Colletorto, że dokumentacja dotycząca urodzenia dziecka zawierała fałszywe informacje. Kilka dni później drugi skarżący skontaktował się z gminą Colletorto, prosząc o zarejestrowanie aktu urodzenia. 5 maja 2011 r. prokuratura wszczęła postępowanie karne przeciwko skarżącym, podejrzanym o „zmianę stanu cywilnego” w rozumieniu art. 567 Kodeksu Karnego, o „używanie sfałszowanych dokumentów” w rozumieniu art. 489 Kodeksu Karnego oraz o czyn określony w art. 72 Ustawy o adopcji, ponieważ sprowadzili dziecko do Włoch z naruszeniem procedury przewidzianej w przepisach o adopcji międzynarodowej zawartych w tej ustawie (patrz punkt 67 poniżej). Równolegle, 5 maja 2011 r., Prokuratura przy Sądzie dla Nieletnich w Campobasso wniosła o otwarcie postępowania w celu oddania dziecka do adopcji, ponieważ miał być on uznany za znajdującego się w stanie porzucenia w rozumieniu prawa. W tej samej dacie Sąd dla Nieletnich ustanowił opiekuna sądowego (curatore speciale) i otworzył postępowanie w celu oddania dziecka do adopcji. 16 maja 2011 r. Sąd dla Nieletnich powierzył dziecko opiece na wniosek Prokuratora. Opiekun dziecka poprosił sąd o zawieszenie władzy rodzicielskiej skarżących, stosownie do art. 10 § 3 Ustawy o adopcji. Skarżący zaskarżyli środki dotyczące dziecka. Na wniosek Sądu dla Nieletnich z 10 maja 2011 r., skarżących odwiedził zespół pracowników socjalnych 12 maja 2011 r. Ich raport, datowany na 18 maja 2011 r., wskazywał, że skarżący byli postrzegani pozytywnie i szanowani przez współobywateli, że mają komfortowe dochody i mieszkają w ładnym domu. Zgodnie z raportem, dziecko cieszyło się doskonałym zdrowiem, a jego dobrobyt był oczywisty, ponieważ był otaczany opieką przez skarżących na najwyższym poziomie. 25 maja 2011 r. pierwsza skarżąca, przy pomocy swojego adwokata, została przesłuchana przez karabinierów z Larino. Zeznała, że podróżowała do Rosji samotnie we wrześniu 2008 r., przewożąc nasienie swojego męża. Zeznała, że zawarła umowę z firmą Rosjurconsulting, która zobowiązała się do znalezienia matki zastępczej gotowej na wszczepienie materiału genetycznego od pierwszej skarżącej i jej męża przez klinikę Vitanova w Moskwie. Skarżąca wyjaśniła, że ta praktyka jest całkowicie legalna w Rosji i umożliwiła jej uzyskanie aktu urodzenia, który identyfikował skarżących jako rodziców. W czerwcu lub lipcu 2010 r. pierwsza skarżąca została skontaktowana przez rosyjską firmę, która poinformowała ją, że znaleziono matkę zastępczą, i wyraziła zgodę na procedurę medyczną. 27 czerwca 2011 r. skarżący zostali wysłuchani przez Sąd dla Nieletnich. Pierwsza skarżąca zeznała, że po ośmiu nieudanych próbach zapłodnienia in vitro, które zagrażały jej zdrowiu, zwróciła się do rosyjskiej kliniki, ponieważ w tym kraju możliwe było użycie komórek jajowych od dawczyni, które zostały następnie wszczepione matce zastępczej. 7 lipca 2011 r. sąd zarządził przeprowadzenie testów DNA w celu ustalenia, czy drugi skarżący jest biologicznym ojcem dziecka. 11 lipca 2011 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych poprosiło Urząd Stanu Cywilnego o odmowę wpisu danych z aktu urodzenia do rejestru stanu cywilnego. 1 sierpnia 2011 r. drugi skarżący i dziecko poddano testom DNA. Wyniki tych testów wykazały, że nie istnieje między nimi więź genetyczna. W wyniku tych testów skarżący zwrócili się do rosyjskiej kliniki o wyjaśnienie. Miesiące później, w liście z 20 marca 2012 r., kierownictwo kliniki poinformowało ich, że zostało zaskoczone wynikami testu DNA. Oświadczyło, że przeprowadzono wewnętrzne dochodzenie, ponieważ doszło do ewidentnego błędu, ale nie udało się zidentyfikować osoby odpowiedzialnej za błąd, biorąc pod uwagę, że w międzyczasie doszło do zwolnień i zatrudnienia innego personelu. 4 sierpnia 2011 r. Urząd Stanu Cywilnego Gminy Colletorto odmówił zarejestrowania rosyjskiego aktu urodzenia. Skarżący wnieśli odwołanie do Sądu w Larino przeciwko tej odmowie. Kolejne postępowanie opisano w punktach 46-48 poniżej. Prokurator poprosił Sąd w Larino o nadanie dziecku nowej tożsamości i wydanie nowego aktu urodzenia. W ramach postępowania w celu oddania dziecka do adopcji, które było wówczas toczone przed Sądem dla Nieletnich (patrz punkt 22 powyżej), skarżący poprosili psychologa, dr I., o przygotowanie raportu na temat dobrostanu dziecka. Raport sporządzony przez dr I. 22 września 2011 r., po czterech spotkaniach z dzieckiem, wskazuje, że skarżący – którzy byli dbający o potrzeby dziecka – nawiązali z nim głęboką więź emocjonalną. Raport wskazywał, że dziadkowie i inni członkowie rodziny również otaczali dziecko uczuciem, że był zdrowy, żywy i reagował. Dr I. wnioskuje, że skarżący są odpowiednimi rodzicami dla dziecka, zarówno z perspektywy psychologicznej, jak i pod względem zdolności do jego wychowania i kształcenia. Dodała, że ewentualne środki odebrania dziecka miałyby dewastujące skutki dla dziecka, wyjaśniając, że przejdzie ono przez fazę depresji z powodu poczucia porzucenia i utraty kluczowych osób w jego życiu. Jej zdaniem może to prowadzić do objawów somatycznych i zakłócić psychofizyczny rozwój dziecka, a w dłuższej perspektywie mogą pojawić się objawy patologii psychotycznej. Skarżący poprosili o umieszczenie dziecka z nimi, z zamiarem jego adopcji w razie konieczności. Postanowieniem natychmiast wykonalnym z 20 października 2011 r. Sąd dla Nieletnich w Campobasso zarządził odebranie dziecka skarżącym, powierzenie go pod opiekę służb socjalnych i umieszczenie w domu dziecka (casa famiglia). Istotne fragmenty postanowienia Sądu dla Nieletnich brzmią następująco:

„...
W swych zeznaniach pan Campanelli i pani Paradiso oświadczyli, że pani Paradiso podróżowała do Rosji, niosąc nasienie męża w specjalnym pojemniku, i zawarła tam umowę z firmą Rosjurconsulting. Na mocy tej umowy pani Paradiso dostarczyła nasienie męża do wyznaczonej kliniki. Jedno lub więcej jajeczek od nieznanej dawczyni zostało zapłodnionych in vitro tym nasieniem, a następnie wszczepiono je do innej kobiety, której tożsamość jest znana i która urodziła dziecko w question 27 lutego 2011 r. W zamian pan Campanelli i pani Paradiso zapłacili dużą sumę pieniędzy. Pani Paradiso oświadczyła, że kobieta, która urodziła dziecko, zrzekła się praw do niego i wyraziła zgodę na to, aby był on wymieniony w akcie urodzenia, sporządzonym w Rosji, jako syn pana Campanelli i pani Paradiso (kopia świadomej zgody, wyrażonej 27 lutego 2011 r. przez kobietę, która urodziła dziecko, znajduje się w aktach niniejszego postępowania).
Następnie powołano biegłego sądowego w celu ustalenia, czy małoletnie dziecko jest biologicznym synem Giovanniego Campanelli. W swoim raporcie biegły sądowy, pani [L.S.], wnioskuje, że wyniki uzyskane poprzez typowanie DNA Giovanniego Campanelli i DNA małoletniego dziecka [T.C.] wykluczają Giovanniego Campanelliego jako biologicznego ojca dziecka.
Podczas dzisiejszej rozprawy pan Campanelli i pani Paradiso odwołali się do swoich poprzednich zeznań, a pani Paradiso powtórzyła, że zabrała nasienie męża do Rosji w celu wykorzystania go do zamierzonego zapłodnienia.
Jednakże wnioski biegłego sądowego nie zostały zakwestionowane.
Na zakończenie rozprawy Prokurator wnosił o oddalenie wniosku pana Campanelli i pani Paradiso, o umieszczenie małoletniego dziecka pod opieką osób trzecich i o ustanowienie dla niego tymczasowego opiekuna. Opiekun sądowy dziecka wnosił o umieszczenie dziecka pod opieką stosownie do art. 2 Ustawy o adopcji i o ustanowienie opiekuna. Pan Campanelli i pani Paradiso wnosili przede wszystkim o przyznanie im przez sąd tymczasowej opieki nad dzieckiem z zamiarem późniejszej adopcji; ewentualnie wnosili o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu klasyfikacji karnej czynów, oraz o zawieszenie powyższego postępowania karnego przeciwko nim i postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Campobasso mającego na celu zaskarżenie odmowy zarejestrowania aktu urodzenia dziecka; ponownie ewentualnie wnosili o zawieszenie niniejszego postępowania na podstawie art. 14 ustawy nr 184/1983 w celu ewentualnej repatriacji małoletniego dziecka do Rosji, lub w razie niepowodzenia, o umieszczenie dziecka z nimi na podstawie art. 2 cytowanej ustawy.
Mając to na uwadze, sąd stwierdza, że oświadczenia pana Campanelli i pani Paradiso dotyczące dostarczenia do Rosji materiału genetycznego Giovanniego Campanelli nie są poparte żadnym dowodem. Z drugiej strony ustalono, że małoletni [T.C.] nie jest ani biologicznym synem Donatiny Paradiso, ani – biorąc pod uwagę dowody z raportu biegłego – Giovanniego Campanelli. W chwili obecnej jedyną pewnością jest tożsamość kobiety, która urodziła dziecko. Biologiczni rodzice dziecka, czyli mężczyzna i kobieta, którzy dostarczyli gamety, pozostają nieznani.
W świetle tych dowodów niniejsza sprawa nie może być postrzegana jako przypadek tzw. surogacji ciążowej, która ma miejsce wtedy, gdy matka zastępcza, która urodziła dziecko, nie ma z nim więzi genetycznej, a zapłodnienie odbyło się przy użyciu jajeczek innej kobiety. Rzeczywiście, aby można było mówić o surogacji ciążowej lub tradycyjnej (w tej ostatniej matka zastępcza udostępnia własne jajeczka), musi istnieć więź biologiczna między dzieckiem a przynajmniej jednym z dwóch zamierzonych rodziców (w tym konkretnym przypadku pana Campanelli i pani Paradiso), więź biologiczna, która – jak widziano – nie istnieje.”

Zdaniem sądu skarżący w ten sposób znaleźli się w sytuacji niezgodnej z prawem:

„Wynika z tego, że sprowadzając dziecko do Włoch i podając je za własnego syna, w rażącym naruszeniu przepisów naszego ustawodawstwa (ustawa nr 184 z 4 maja 1983 r.) regulującego międzynarodową adopcję dzieci, pan Campanelli i pani Paradiso działali niezgodnie z prawem. Oprócz ewentualnych przestępstw, które mogły zostać popełnione (naruszenie art. 72 ust. 2 ustawy nr 184/1983), które nie należą do kompetencji tego sądu, zauważa się, że umowa zawarta między panią Paradiso a firmą Rosjurconsulting zawierała elementy niezgodne z prawem, ponieważ – biorąc pod uwagę warunki umowy (dostarczenie materiału genetycznego pana Campanelli do zapłodnienia jajeczek innej kobiety) – naruszała zakaz stosowania technologii wspomaganego rozrodu (A.R.T.) typu heterologicznego przewidziany w art. 4 ustawy nr 40 z 19 lutego 2004 r.
W każdym razie wskazuje się, że mimo posiadania zezwolenia na adopcję międzynarodową wydanego postanowieniem tego sądu z 7 grudnia 2006 r., pan Campanelli i pani Paradiso, jak stwierdzono, celowo obejeli przepisy ustawy nr 184/1983, które przewidują nie tylko, że zamierzani rodzice adopcyjni muszą złożyć wniosek do uprawnionego organu (art. 31), ale także zaangażowanie Komisji do Spraw Adopcji Międzynarodowych (art. 38), jedynego organu kompetentnego do autoryzacji wjazdu i pobytu stałego dziecka zagranicznego we Włoszech (art. 32).”

Sąd uznał więc za konieczne, po pierwsze, położenie kresu tej sytuacji niezgodnej z prawem:

„Należy więc, przede wszystkim, zapobiec kontynuacji tej sytuacji niezgodnej z prawem, ponieważ utrzymywanie jej byłoby równoznaczne z ratyfikowaniem czynu niezgodnego z prawem w jawnym naruszeniu przepisów naszego ustawodawstwa.
W związku z tym konieczne jest odebranie małoletniego dziecka panu Campanelli i pani Paradiso i umieszczenie go w odpowiedniej placówce w celu zidentyfikowania odpowiedniej pary, która jak najszybciej zaopiekuje się dzieckiem. Wydział Służb Socjalnych Gminy Colletorto zostaje więc poinstruowany, aby zidentyfikować odpowiednią placówkę i umieścić w niej dziecko. Włoskie ustawodawstwo dotyczące adopcji ma zastosowanie do tego dziecka zgodnie z art. 37a ustawy nr 184/1983, nie ma wątpliwości, że znajduje się ono we Włoszech w stanie porzucenia, zostało pozbawione biologicznych rodziców i innych krewnych, a matka, która je urodziła, go porzuciła.
Należy przyznać, że nie można zaprzeczyć, że dziecko prawdopodobnie ucierpi w wyniku separacji od pana Campanelli i pani Paradiso. Jednakże, biorąc pod uwagę wiek dziecka i krótki czas, jaki spędził z nimi, sąd nie może zgodzić się z wnioskami raportu psychologa [dr I.] (powołanej przez pana Campanelli i panią Paradiso), stwierdzając, że jest pewne, że separacja dziecka od nich pociągnie za sobą dewastujące konsekwencje. Rzeczywiście, zgodnie z literaturą przedmiotu, sama separacja od głównych opiekunów nie jest czynnikiem sprawczym stanu psychopatologicznego u dziecka, chyba że obecne są inne czynniki sprawcze. Trauma spowodowana separacją od pana Campanelli i pani Paradiso nie będzie nieodwracalna, ponieważ natychmiast rozpocznie się poszukiwanie pary zdolnej do złagodzenia konsekwencji traumy, poprzez proces kompensacyjny, który zachęci do nowej adaptacji.
Wskazuje się również, że fakt, że pan Campanelli i pani Paradiso (a w szczególności pani Paradiso) znosili trudy i trudności A.R.T. (pani Paradiso oświadczyła również, że podczas jednego z tych zabiegów jej życie było zagrożone) i woleli, mimo posiadania zgody na adopcję międzynarodową, obejść włoskie ustawodawstwo w tej sprawie, budzi wątpliwość i obawę, że małoletnie dziecko może być instrumentem realizacji narcystycznego pragnienia pana Campanelli i pani Paradiso lub egzorcyzmu problemu indywidualnego lub wspólnego. W świetle zachowania pana Campanelli i pani Paradiso podczas badanych wydarzeń, wszystko to rzuca konsekwentny cień na posiadanie przez nich prawdziwych zdolności afektywnych i wychowawczych oraz instynktu solidarności ludzkiej, który musi być obecny u każdej osoby pragnącej wprowadzić dzieci innych do swojego życia jako własne dzieci.
Odebranie małoletniego dziecka panu Campanelli i pani Paradiso odpowiada więc najlepszemu interesowi dziecka.”

Zgodnie z twierdzeniem skarżących, orzeczenie sądu zostało wykonane tego samego dnia, bez wcześniejszego poinformowania ich o orzeczeniu. Skarżący wnieśli skargę (reclamo) do Sądu Apelacyjnego w Campobasso. Argumentowali, między innymi, że włoskie sądy nie mogą kwestionować rosyjskiego aktu urodzenia. Dalsze wnioski o to, aby nie podejmować żadnych środków dotyczących dziecka, dopóki trwa postępowanie karne przeciwko nim i postępowanie mające na celu zaskarżenie odmowy wpisu aktu urodzenia do włoskiego rejestru stanu cywilnego. Postanowieniem z 28 lutego 2012 r. Sąd Apelacyjny w Campobasso oddalił skargę.

Sąd Apelacyjny uznał, że dziecko T.C. znajdowało się „w stanie porzucenia” (in stato di abbandono) w rozumieniu art. 8 Ustawy o adopcji, ponieważ skarżący nie byli jego rodzicami. W tych okolicznościach kwestia tego, czy skarżący ponoszą odpowiedzialność karną i czy doszło do błędu w użyciu nasienia nieznanego pochodzenia, nie była – jego zdaniem – istotna. W opinii Sądu Apelacyjnego nie było właściwe oczekiwanie na wynik procesu karnego ani postępowania wniesionego przez skarżących w celu zaskarżenia odmowy wpisu danych z aktu urodzenia do rejestru. Sąd Apelacyjny uznał również, że art. 33 ustawy nr 218/95 (ustawa o prawie prywatnym międzynarodowym) nie stoi na przeszkodzie włoskim sądom w odmowie zastosowania się do poświadczonych informacji z państwa obcego i że nie ma problemu z brakiem jurysdykcji, ponieważ zgodnie z art. 37 bis Ustawy o adopcji „... włoskie prawo regulujące adopcję, pieczę zastępczą i niezbędne środki w przypadku nagłym ma zastosowanie do małoletniego dziecka zagranicznego, które znajduje się [we Włoszech] w stanie porzucenia” (por. także Cass. 1128/92). Przeciwko temu orzeczeniu nie przysługiwała skarga do Sądu Kasacyjnego (patrz punkt 68 poniżej). Tymczasem, 30 października 2011 r. prokurator przy Sądzie w Larino zarządził prewencyjne zajęcie rosyjskiego aktu urodzenia, podając jako powód, że był on istotnym dowodem. W opinii prokuratora, z dużym prawdopodobieństwem skarżący nie tylko popełnili czyny, o które byli oskarżeni, ale próbowali je ukryć. Mieli, jak twierdził, między innymi oświadczyć, że są biologicznymi rodzicami, a następnie korygowali swoje wersje wydarzeń, gdy były one sukcesywnie obalane. Skarżący zaskarżyli postanowienie o prewencyjnym zajęciu. Postanowieniem z 20 listopada 2012 r. Sąd w Campobasso oddalił odwołanie skarżących z powodu silnych podejrzeń, że popełnili czyny, o które byli oskarżeni. W szczególności sąd zauważył następujące fakty: pierwsza skarżąca rozpuściła plotkę, że jest w ciąży; udała się do Konsulatu Włoch w Moskwie i sugerowała, że jest biologiczną matką; następnie przyznała, że dziecko urodziło się matce zastępczej; zeznała karabinierom 25 maja 2011 r., że drugi skarżący jest biologicznym ojcem, co zostało obalone przez testy DNA; tym samym złożyła fałszywe oświadczenia; była bardzo niejasna co do tożsamości matki genetycznej; dokumenty dotyczące macierzyństwa zastępczego stwierdzały, że oboje skarżących byli widziani przez rosyjskich lekarzy, co nie odpowiadało faktowi, że drugi skarżący nie podróżował do Rosji; dokumenty dotyczące urodzenia nie podawały żadnej precyzyjnej daty. Sąd uznał, że jedyną pewnością było to, że dziecko urodziło się i zostało przekazane pierwszej skarżącej w zamian za płatność w wysokości prawie 50 000 euro (EUR). W ocenie sądu hipoteza, że skarżący zachowali się niezgodnie z prawem w celu wpisania danych z aktu urodzenia do rejestru stanu cywilnego i obejścia włoskiego ustawodawstwa, wydawała się więc dobrze uzasadniona. W listopadzie 2012 r. Prokurator przekazał decyzję dotyczącą prewencyjnego zajęcia do Sądu dla Nieletnich i wskazał, że wyrok skazujący na podstawie art. 72 Ustawy o adopcji pozbawiłby skarżących możliwości pieczy zastępczej (affido) nad dzieckiem oraz jego adopcji lub adopcji innych małoletnich. W opinii Prokuratora nie było więc innego rozwiązania jak kontynuacja procedury adopcyjnej dla dziecka, a jego tymczasowe umieszczenie w rodzinie zastępczej zostało więc wniesione, zgodnie z art. 8 i 10 Ustawy o adopcji. Prokurator powtórzył swój wniosek i podkreślił, że dziecko zostało odebrane ponad rok wcześniej i od tego czasu mieszkało w domu dziecka (casa famiglia), gdzie nawiązał znaczące relacje z osobami odpowiedzialnymi za jego opiekę. Wyjaśnił, że dziecko wciąż nie znalazło więc środowiska rodzinnego, które zastąpiłoby to nielegalnie zapewnione przez parę, która sprowadziła go do Włoch. Zgodnie z twierdzeniem Prokuratora dziecko wydawało się skazane na kolejną separację, jeszcze bardziej bolesną niż od matki, która je urodziła, a następnie od kobiety, która podawała się za jego matkę.

Po wniesieniu odwołania w celu zaskarżenia odmowy Urzędu Stanu Cywilnego wpisu danych z rosyjskiego aktu urodzenia do rejestru stanu cywilnego, Sąd w Larino oddalił jurysdykcję 29 września 2011 r. Postępowanie zostało następnie wznowione przed Sądem Apelacyjnym w Campobasso. Skarżący insistowali na wpisaniu danych z rosyjskiego aktu urodzenia do włoskiego rejestru. Postanowieniem natychmiast wykonalnym z 3 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Campobasso orzekł w sprawie transkrypcji aktu urodzenia do włoskiego rejestru.

Wstępnie Sąd Apelacyjny oddalił zarzut podniesiony przez opiekuna, że skarżący nie mają legitymacji procesowej do wniesienia powództwa przed tym sądem; uznał, że skarżący mają legitymację procesową do wniesienia postępowania, ponieważ są wymienieni jako „rodzice” w akcie urodzenia, który chcieli wpisać do rejestru stanu cywilnego.

Jednakże Sąd Apelacyjny uznał za jasne, że skarżący nie byli biologicznymi rodzicami i wnioskuje, że nie doszło więc do surogacji ciążowej. Zauważył, że strony zgadzały się, że prawodawstwo rosyjskie zakładało więź biologiczną między dzieckiem a przynajmniej jednym z zamierzonych rodziców, zanim można było użyć terminu macierzyństwo zastępcze. Uznał, że akt urodzenia był fałszywy w treści (ideologicamente falso) i naruszał prawo rosyjskie. W opinii Sądu Apelacyjnego, biorąc pod uwagę, że nic nie wskazywało na to, że dziecko ma obywatelstwo rosyjskie, argument skarżących, że prawo włoskie jest nieprzystosowane, stoi w sprzeczności z art. 33 ustawy o prawie prywatnym międzynarodowym, który stanowił, że stosunek prawny rodzic-dziecko jest określany przez prawo narodowe regulujące sytuację dziecka w momencie jego urodzenia.

Sąd Apelacyjny dodał, że jest sprzeczne z porządkiem publicznym rejestrowanie kwestionowanego aktu urodzenia, ponieważ jest fałszywy. Stwierdził, że chociaż skarżący powoływali się na swoją dobrą wiarę, twierdząc, że nie są w stanie wyjaśnić, dlaczego nasienie drugiego skarżącego nie zostało użyte w rosyjskiej klinice, nie zmienia to sytuacji i nie faktu, że drugi skarżący nie jest biologicznym ojcem. W konkluzji Sąd Apelacyjny uznał, że uzasadniona jest odmowa zarejestrowania rosyjskiego aktu urodzenia i uwzględnienie wniosku Prokuratora o wydanie nowego aktu urodzenia. Sąd Apelacyjny zarządził więc wydanie nowego aktu urodzenia, wskazującego, że dziecko jest synem osób nieznanych, urodzonym w Moskwie 27 lutego 2011 r., i że otrzyma nowe imię, określone zgodnie z Dekretem Prezydenckim nr 396/00.

Po wykonaniu postanowienia wydanego przez Sąd dla Nieletnich 20 października 2011 r., dziecko zostało umieszczone w domu dziecka przez około piętnaście miesięcy, w lokalizacji nieznanej skarżącym. Wszelki kontakt między skarżącymi a dzieckiem został zabroniony. Nie byli w stanie uzyskać o nim żadnych wiadomości. W styczniu 2013 r. dziecko zostało umieszczone w rodzinie z zamiarem jego adopcji. Na początku kwietnia 2013 r. opiekun poprosił Sąd dla Nieletnich o nadanie dziecku formalnej tożsamości, aby mógł zostać zarejestrowany w szkole bez komplikacji. Oświadczył, że dziecko zostało umieszczone w rodzinie 26 stycznia 2013 r., ale nie ma tożsamości. Ta „nieistnienie” miało znaczący wpływ na sprawy administracyjne, w szczególności w zakresie decydowania, pod jakim imieniem dziecko ma być zarejestrowane do szkoły, do szczepień i dla zameldowania. Chociaż akceptując, że ta sytuacja odpowiada celowi zapobiegania odkryciu przez skarżących miejsca pobytu dziecka, dla jego własnej ochrony, opiekun wyjaśnił, że tymczasowa formalna tożsamość pozwoliłaby utrzymać tajemnicę wokół prawdziwej tożsamości dziecka, jednocześnie umożliwiając mu dostęp do usług publicznych; na razie ma prawo tylko do korzystania z usług medycznych w nagłych wypadkach. Akta sprawy wskazują, że ten wniosek został uwzględniony przez Sąd dla Nieletnich i że dziecko otrzymało formalną tożsamość. Rząd wskazał, że dziecko zostało już adoptowane. Postępowanie w celu oddania dziecka do adopcji zostało wznowione przed Sądem dla Nieletnich w Campobasso (patrz punkt 22 powyżej). Skarżący potwierdzili swój sprzeciw wobec umieszczenia dziecka u osób trzecich. Opiekun poprosił o orzeczenie, że skarżący nie mają już legitymacji procesowej.

Prokurator poprosił Sąd dla Nieletnich, aby nie ogłaszać dziecka dostępnym do adopcji pod pierwotnie nadanym imieniem, z powodu, że w międzyczasie otworzył drugi zestaw postępowań wnosząc o ogłoszenie dziecka dostępnym do adopcji pod nową tożsamością (dziecko rodziców nieznanych). 5 czerwca 2013 r. Sąd dla Nieletnich uznał, że skarżący nie mają już legitymacji do działania w postępowaniu adopcyjnym, ponieważ nie są ani rodzicami dziecka, ani członkami jego rodziny w rozumieniu art. 10 Ustawy o adopcji. Sąd oświadczył, że rozstrzygnie kwestię adopcji dziecka w kontekście innego postępowania adopcyjnego, wskazanego przez Prokuratora. Strony nie dostarczyły informacji dotyczących dalszego rozwoju wypadków w postępowaniu karnym wszczętym przeciwko skarżącym. Wydaje się, że te postępowania wciąż są w toku.


Skarżący urodził się w 1962 roku i mieszka w Symferopolu. W 1990 roku skarżący ukończył Ukraiński Instytut Poligraficzny z dyplomem inżyniera technologa. 23 sierpnia 1990 roku został zatrudniony jako robotnik w Państwowym Wydawnictwie „Tawryda” (dalej „Tawryda”). W czerwcu 1997 roku skarżący poprosił N., dyrektora Tawrydy, o umieszczenie go na liście rezerwowej w celu awansu na stanowisko inżynierskie odpowiadające jego kwalifikacjom. Nie otrzymawszy odpowiedzi, w 2000 roku skarżący złożył podanie po raz drugi. 6 marca 2000 roku to podanie zostało odrzucone. W nieokreślonym dniu w 2000 roku skarżący odwołał się do Sądu Rejonowego w Symferopolu (dalej „Sąd Rejonowy”), domagając się w szczególności zobowiązania pracodawcy do rozważenia jego kandydatury na stanowisko inżynierskie. W toku postępowania pozwana spółka złożyła wyjaśnienie, że odmowa była związana ze stanem zdrowia psychicznego skarżącego. W szczególności, jak wynikało z informacji zachowanych w aktach osobowych skarżącego, w 1981 roku został uznany za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju na mocy art. 5b obowiązującego wówczas Wykazu Chorób i Wad wydanego przez Ministerstwo Obrony Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich („ZSRR”). Latem 1997 roku dział kadr uzyskał z wojskowej komisji uzupełnień zaświadczenie stwierdzające, że skarżący został rzeczywiście zwolniony na podstawie art. 5b, który brzmiał następująco: „psychozy i zaburzenia psychotyczne związane ze zmianami organicznymi w mózgu z resztkowymi, umiarkowanie ujawniającymi się odchyleniami w sferze psychicznej”. Pozwana spółka zauważyła dalej, że skoro skarżący nie dostarczył żadnych dalszych informacji dotyczących swojego stanu zdrowia, jego powołanie na stanowisko inżynierskie – które wiązało się z odpowiedzialnością kierowniczą i nadzorem nad innymi pracownikami – uznano za nieuzasadnione. Kopia zaświadczenia wydanego przez wojskową komisję uzupełnień została przekazana sądowi do zbadania w trakcie rozprawy. B., przełożony skarżącego, przesłuchany przez sąd w trakcie rozprawy, złożył oświadczenie, że skarżący był sumiennym pracownikiem. Jednak w jego ocenie brakowało mu niezbędnych umiejętności osobistych do zajmowania stanowiska z odpowiedzialnością kierowniczą. W szczególności skarżący okazjonalnie zaangażowany był w konflikty ze swoimi kolegami. Wszyscy oni, gdy pytani przez B., sugerowali, że nie chcieliby, aby skarżący był ich przełożonym. W powyższym świetle i z uwzględnieniem przyczyn zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, w opinii B. kierownictwo miało rację, odmawiając skarżącemu awansu. 17 sierpnia 2000 roku sąd oddalił powództwo skarżącego, stwierdzając, że awansowanie pracowników leży w uznaniu pracodawcy i nie ma podstawy prawnej do zobowiązania pozwanej spółki do zorganizowania awansu skarżącego poprzez postępowanie sądowe w sytuacji takiej jak skarżącego. 24 września 2000 roku ten wyrok został utrzymany w mocy przez Sąd Najwyższy Autonomicznej Republiki Krymu („ARK”) i stał się prawomocny. W 2002 roku Tawryda skierowała skarżącego na badanie lekarskie „w celu ustalenia [jego] zdolności do zatrudnienia” na stanowisku inżyniera. 5 września 2002 roku skarżący uzyskał zaświadczenie podpisane przez sześciu specjalistów medycznych, w tym psychiatrę i neurologa z lokalnej przychodni, potwierdzające jego zdolność do pracy jako inżynier. W sierpniu 2003 roku skarżący został mianowany brygadzistą, a w kwietniu 2006 roku inżynierem technologiem. W październiku 2000 roku skarżący wszczął postępowanie cywilne przeciwko Tawrydzie, domagając się odszkodowania i przeprosin od jej kierownictwa za domniemane zniesławienie wynikające z rozpowszechniania informacji dotyczących medycznych przyczyn zwolnienia go ze służby wojskowej. Zarzucił w szczególności, że pozwana spółka nie miała prawa zapytać wojskowej komisji uzupełnień w 1997 roku o przyczyny jego zwolnienia, użyć tej informacji przy decydowaniu o jego awansie oraz rozpowszechniać ją u jego bezpośredniego przełożonego i innych kolegów, a także przekazywać ją sądowi w ramach sporu cywilnego. W styczniu 2001 roku skarżący zmodyfikował swoje roszczenia, domagając się w szczególności zobowiązania pozwanej spółki do awansowania go na stanowisko inżynierskie oraz zapłaty zadośćuczynienia za domniemane bezprawne przetwarzanie jego danych zdrowotnych, zniesławienie i dyskryminację ze względu na zdrowie. 23 stycznia 2001 roku Sąd Rejonowy oddalił powództwo skarżącego jako pozbawione podstawy prawnej. W szczególności zauważył, że prawo pracy nie zabrania pracodawcom zapytywania wojskowych komisji uzupełnień o dokumentację służby wojskowej ich pracowników. 28 marca 2001 roku Sąd Najwyższy ARK uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zauważył, że na mocy art. 23 ustawy o informacji z 1992 roku, dane zdrowotne stanowią dane osobowe i mogą być zbierane wyłącznie za zgodą skarżącego, chyba że ustawa przewiduje inaczej. Sąd pierwszej instancji powinien był ustalić, czy zgodne z prawem było zbieranie i używanie psychiatrycznych danych zdrowotnych skarżącego w sposób i w kontekście, w jakim zostały użyte; jaki był cel ich przetwarzania i czy było to uzasadnione, z uwzględnieniem w szczególności faktu, że dane pochodziły z 1981 roku. Sąd zauważył również, że art. 46 ustawy o informacji wyraźnie ogranicza rozpowszechnianie poufnych informacji medycznych. Sąd pierwszej instancji powinien był zbadać, czy zaświadczenie komisji uzupełnień zawierało poufne informacje medyczne i czy fakt, że stało się ono znane innym pracownikom, wyrządził szkodę skarżącemu. W maju 2002 roku skarżący dalej zmodyfikował swoje powództwo, twierdząc, że pozwana spółka przetwarzała jego dane zdrowotne z naruszeniem: art. 32 Konstytucji Ukrainy; art. 23 i 46 ustawy o informacji; art. 40 Zasad Prawodawstwa dotyczących Ochrony Zdrowia na Ukrainie („Zasady Ochrony Zdrowia”); oraz art. 3 i 6 ustawy o Pomocy Psychiatrycznej. 17 maja 2002 roku Sąd Rejonowy oddalił powództwo skarżącego, przekwalifikowując je prawnie jako mieszczące się w zakresie art. 7 Kodeksu Cywilnego Ukrainy z 1963 roku obowiązującego w czasie zajścia zdarzeń i stwierdzając, że pozwana spółka nie może ponosić odpowiedzialności na mocy tego przepisu za rozpowszechnianie zniesławiających oświadczeń. Zauważył również, że informacje uzyskane przez pozwaną spółkę z komisji uzupełnień nie mogą kwalifikować się jako „poufne informacje medyczne”, ponieważ zawierały odniesienie do ustandaryzowanych przyczyn zwolnienia ze służby wojskowej, a nie spersonalizowaną diagnozę medyczną. 19 lutego 2003 roku Sąd Apelacyjny ARK (dawniej Sąd Najwyższy ARK; dalej „Sąd Apelacyjny”) uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Zauważył w szczególności, że Sąd Rejonowy dowolnie przekwalifikował roszczenia skarżącego jako mieszczące się w zakresie art. 7 Kodeksu Cywilnego, zamiast odnosić się do jego argumentów dotyczących naruszenia przepisów prawnych, do których się odwoływał. Dalej pouczył Sąd Rejonowy, aby wziął pod uwagę orzeczenie Sądu Konstytucyjnego Ukrainy z 30 października 1997 roku w sprawie Ustymenko przy interpretacji obowiązujących przepisów. 23 lipca 2003 roku Sąd Rejonowy podjął nowe orzeczenie odrzucające roszczenia skarżącego, powołując się ponownie na art. 7 Kodeksu Cywilnego i stwierdzając, że nie było nic bezprawnego ani w postępowaniu Tawrydy, ani w osobistym postępowaniu jej dyrektora w zakresie przetwarzania spornych informacji. Bez powoływania się na jakiekolwiek przepisy prawne, sąd zauważył, że dyrektor był upoważniony do znajomości przyczyn zwolnienia skarżącego ze służby wojskowej, ponieważ ta informacja była częścią dokumentacji osobowej sporządzanej i przechowywanej przez pracodawców w zwykłym toku działalności. Omówienie odpowiednich informacji z innymi pracownikami spółki odbyło się w dobrej wierze: miało miejsce wyłącznie w kontekście podejmowania decyzji o tym, czy skarżący może być mianowany na stanowisko o zwiększonej odpowiedzialności, w tym zarządzanie personelem. Postępując w ten sposób, dyrektor działał w granicach uznania kierowniczego. Skarżący odwołał się od tej decyzji. Wniósł w szczególności, że informacje dotyczące ustandaryzowanych przyczyn jego zwolnienia w 1981 roku nie były wystarczająco konkretne, aby służyć jako podstawa do ustalenia, czy mógł być zatrudniony jako inżynier w 1997 roku; oraz że w każdym razie były nieaktualne. Gdyby pracodawca miał jakiekolwiek wątpliwości co do jego zdrowia psychicznego, mógł poprosić skarżącego o dostarczenie aktualnego zaświadczenia lekarskiego o zdolności do pracy. Dalej zauważył, że sąd nie odniósł się do jego argumentów opartych na art. 32 Konstytucji Ukrainy, ustawie o informacji i innych przepisach prawnych, do których się odwoływał. Ponadto skarżący zauważył, że Sąd Rejonowy nie przytoczył żadnych odniesień do przepisów prawnych uprawniających pracodawców do zapytywania bez zgody pracowników o przyczyny ich zwolnienia ze służby wojskowej i do zapisywania ich w ich aktach osobowych. W opinii skarżącego ta informacja nie była istotna dla jego zdolności do wykonywania obowiązków inżynierskich. Sąd nie ocenił również, czy uzasadnione było przekazanie informacji dotyczących zwolnienia skarżącego stronom trzecim. 1 grudnia 2003 roku Sąd Apelacyjny oddalił apelację skarżącego, utrzymując w mocy końcowe wnioski Sądu Rejonowego, ale zmieniając uzasadnienie. W szczególności stwierdził, że Tawryda była niewłaściwym pozwanym w sprawie skarżącego, ponieważ skarga skarżącego w istocie dotyczyła postępowania N. (jej dyrektora); K. (pracownika działu kadr); i B. (przełożonego skarżącego) działających w ich indywidualnym charakterze. Sąd Apelacyjny nie przytoczył żadnych przepisów prawnych w uzasadnieniu swoich wniosków. Skarżący odwołał się w sprawie prawa, argumentując, że N., K. i B. działali w swoim oficjalnym charakterze przy przetwarzaniu jego danych zdrowotnych, a tym samym pozwana spółka ponosiła odpowiedzialność zastępczą za ich działania. Dalej zauważył, że w każdym razie sąd miał uprawnienia do wezwania właściwych pozwanych do sprawy, a nie do jej umorzenia, oraz że zarówno sąd pierwszej instancji, jak i sąd apelacyjny nigdy nie rozważyły jego głównych argumentów co do meritum. 29 maja 2006 roku Sąd Najwyższy Ukrainy odmówił skarżącemu zgody na odwołanie się w sprawie prawa. W lipcu 2006 roku skarżący wszczął postępowanie cywilne, kwestionując w szczególności legalność działań N., K. i B. w zakresie przetwarzania jego danych zdrowotnych. 30 listopada 2006 roku Kijowski Sąd Rejonowy w Symferopolu oddalił powództwo skarżącego jako bezzasadne. Sąd uznał, że sporne dane kwalifikują się jako „informacje poufne” mieszczące się w zakresie art. 23 ustawy o informacji. Jednocześnie zauważył, że zakres indywidualnego zaangażowania każdego z pozwanych w zbieranie i przetwarzanie tych informacji nie był całkowicie jasny. W każdym razie to przetwarzanie było zgodne z prawem, ponieważ zgodnie z obowiązującym prawem działy kadr były zobowiązane do przechowywania w aktach dokumentacji dotyczącej obowiązku wojskowego swojego personelu i synchronizowania ich z wojskowymi komisjami uzupełnień. Przekazanie odpowiednich informacji przez pracownika działu kadr dyrektorowi spółki w związku z decydowaniem o awansie skarżącego było również uzasadnione, ponieważ menedżerowie mieli prawo być informowani o zdrowiu swoich pracowników, a taka informacja była niezbędna do zapewnienia bezpiecznego środowiska pracy. Pozwani uzyskali dostęp do spornych informacji zgodnie z prawem i przetwarzali ich wyłącznie w celu decydowania o awansie skarżącego; to przetwarzanie zostało przeprowadzone w dobrej wierze i dlatego nie było bezprawne. Skarżący odwołał się od tej decyzji, zarzucając między innymi, że użycie (w 1997 i 2000 roku) informacji dotyczących przyczyn jego zwolnienia ze służby wojskowej w 1981 roku w celu decydowania o jego awansie było nadmierne; że odpowiednie informacje były nieaktualne, niepełne i nieistotne; oraz że gdyby pracodawca chciał sprawdzić jego stan zdrowia, powinien był skierować go do specjalistycznej komisji medycznej. 24 stycznia 2007 roku Sąd Apelacyjny oddalił apelację skarżącego. 23 maja 2007 roku Sąd Najwyższy oddalił dalszy wniosek skarżącego o zgodę na odwołanie się w sprawie prawa.


W latach 1993–1999 skarżący, P., Lu. oraz La. odsiadywali wyroki więzienia w więzieniu w Wołniańsku. Po zwolnieniu wszyscy czterej przenieśli się do Kijowa, gdzie skarżący utrzymywał kontakt z La., który dał mu klucz do swojego mieszkania. La. utrzymywał kontakt z Lu. i P. 22 sierpnia 2000 r. skarżący zaatakował małżeństwo I. na korytarzu ich bloku mieszkalnego. Próbował ich okraść, grożąc im pistoletem TT i strzelając do sufitu, jednak ofiary stawiły opór, a skarżący uciekł. Tego samego dnia policja przybyła na miejsce zdarzenia i znalazła pocisk, który wystrzelił skarżący. W grudniu 2000 r. skarżący wyjechał do Portugalii; do Ukrainy powrócił w maju 2001 r. Na początku czerwca 2001 r. policja zatrzymała La. w ramach śledztwa w sprawie szeregu przestępstw i zajęła pistolet TT z jego mieszkania. Ekspertyza sądowa ustaliła, że pocisk znaleziony na miejscu zdarzenia 22 sierpnia 2000 r. został wystrzelony z tej samej broni. La. powiedział policji, że broń należy do niego, otrzymał ją od Lu. i przechowywał ją, rozładowaną, w swoim mieszkaniu. 9 czerwca 2001 r. P. zeznał policji, że La. dał mu pistolet TT i powiedział, że skarżący użył go, gdy próbował dokonać napadu. P. powiedział również policji, że on i La. popełnili szereg przestępstw, używając tej samej broni. 15 czerwca 2001 r. policja zatrzymała skarżącego i doprowadziła go na komisariat. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, policjanci skuli go kajdankami, położyli na ziemi i kopali, zmuszając go do powiedzenia, że La. był jego wspólnikiem w ataku na małżeństwo I. Skarżący nie złożył żadnych zeznań policji w dniu tym. W formularzu skargi skarżący stwierdził, nie rozwijając tego dalej, że po aresztowaniu odmówiono mu dostępu do prawnika. 16 czerwca 2001 r. skarżącego poinformowano o prawie do pomocy prawnej i prawie do pozostania milczącym, jednak zrzekł się on tych praw na piśmie. Przed Sądem skarżący zeznał, że policja zatrzymała jego dziewczynę, Y., i groziła, że będzie ją przetrzymywać w areszcie, dopóki nie przyzna, że La. pomógł mu przygotować atak na małżeństwo I. W aktach sprawy nie ma dowodów dokumentalnych, że Y. została rzeczywiście zatrzymana przez policję. Tego samego dnia skarżący powiedział policji, że w sierpniu 2000 r., gdy mieszkał z Y. w jej mieszkaniu, La. zasugerował mu, aby okradł małżeństwo I. 22 sierpnia 2000 r. La. dał mu pistolet TT, podwiózł go do bloku mieszkalnego, w którym mieszkała para, i czekał w pobliżu, podczas gdy skarżący próbował ich okraść. Gdy skarżący uciekł z miejsca zdarzenia, La. odwiózł go do domu. Około dziesięć dni później La. zabrał broń skarżącemu. Policja postawiła skarżącemu zarzut ataku na małżeństwo I. Podczas rozpoznania i konfrontacji przeprowadzonych tego samego dnia małżeństwo I. stwierdziło, że to skarżący ich zaatakował. Skarżący nie zaprzeczył, że tego dokonał. 18 czerwca 2001 r. skarżącego ponownie poinformowano o prawie do pomocy prawnej i prawie do pozostania milczącym; ponownie zrzekł się tych praw na piśmie. Tego samego dnia został przesłuchany i powtórzył zeznania, których złożył 16 czerwca 2001 r. 19 czerwca 2001 r. La. powiedział policji, że nie brał udziału w ataku na małżeństwo I. W nieokreślonym dniu sąd zarządził areszt tymczasowy skarżącego. Pozostawał on w areszcie tymczasowym do czasu skazania. W lipcu 2001 r. skarżący spotkał się z prawnikiem L., wynajętym przez jego dziewczynę. 7 września 2001 r. skarżący ponownie zrzekł się na piśmie prawa do pomocy prawnej; tego samego dnia został skonfrontowany z La. Śledczy M. sporządził protokół konfrontacji, ale później protokół ten zniknął z akt sprawy skarżącego (patrz punkt 25 poniżej). Kopie protokołu nie zostały udostępnione Sądowi. Również 7 września 2001 r. skarżący został skonfrontowany z Lu. Ten ostatni zaprzeczył, aby brał udział w ataku, podczas gdy skarżący stwierdził, że dokonał ataku sam, bez pomocy innych osób. Protokół tej konfrontacji został udostępniony Sądowi. 10 września 2001 r. skarżący złożył pisemne oświadczenie, w którym odmówił udziału w dalszych konfrontacjach z Lu. i La. Zgodnie z zeznaniem śledczego M., na które powołał się później sąd rozprawy (patrz punkt 37 poniżej), skarżący uzasadnił to oświadczenie obawą przed represjami ze strony Lu. 9 października 2001 r. skarżący poprosił śledczego M. o wyznaczenie mu prawnika, pana L., do obrony. Mimo tego wniosku, 9 października 2001 r. skarżący został przesłuchany bez prawnika i złożył ustne oświadczenie, mówiąc, że dokonał ataku z pomocą Lu. i La., ale te dwie osoby go groziły i z tego powodu podczas konfrontacji z nimi powiedział, że dokonał ataku sam. Skarżący zauważył, że planuje zaprzeczyć udziałowi Lu. i La. w trakcie kolejnego postępowania karnego. Śledczy M. odnotował ustne oświadczenie skarżącego w protokole przesłuchania, a skarżący podpisał protokół. W trakcie śledztwa Y. została przesłuchana i stwierdziła, że od lutego do grudnia 2000 r. mieszkała razem ze skarżącym w jej mieszkaniu w Kijowie. 26 listopada 2001 r. zmodyfikowano zarzuty przeciwko skarżącemu i postawiono mu zarzut ataku na małżeństwo I. w zmowie z Lu. i La. 29 listopada 2001 r. śledztwo zostało zakończone. Skarżący zapoznał się z materiałami w aktach sprawy i odkrył, że protokół jego konfrontacji z La. (patrz punkt 19 powyżej) zniknął z nich. Zgodnie z informacjami władz, protokół wraz z innymi materiałami zniknął w okresie, gdy oskarżeni zapoznawali się z aktami sprawy. Sprawa została skierowana do Sądu Apelacyjnego w Kijowie („Sąd Apelacyjny”) w celu rozprawy. W lipcu 2002 r. skarżący złożył skargę do Sądu Apelacyjnego, że 15 i 16 czerwca 2001 r. policja go torturowała w celu uzyskania zeznań obciążających La. 9 grudnia 2002 r. Sąd Apelacyjny przeprowadził rozprawę wstępną w sprawie w obecności skarżącego i jego współoskarżonych Lu., La. i P. Tego samego dnia Sąd Apelacyjny przekazał sprawę prokuratorom w celu dalszego śledztwa. 24 kwietnia 2003 r. Sąd Najwyższy częściowo zmienił decyzję z 9 grudnia 2002 r., ale utrzymał ją w mocy w części stwierdzającej, że w sprawie należy przeprowadzić dalsze śledztwo. 19 czerwca 2003 r. Prokuratura Rejonowa Obolońska otrzymała sprawę karną i rozpoczęła dalsze śledztwo. 4 sierpnia 2003 r. skarżący poprosił prokuratora o wyznaczenie mu prawnika, pana K., do obrony. Tego samego dnia wniosek ten został uwzględniony. 14 sierpnia 2003 r. skarżący został przesłuchany w obecności prawnika K. i stwierdził, że w rzeczywistości dokonał ataku sam i nie miał żadnych wspólników. Stwierdził, że początkowo powiedział, że La. mu pomagał, ponieważ policja zmusiła go do tego, używając siły fizycznej. W 2004 r. skarżący poprosił organy śledcze o przeprowadzenie jego konfrontacji z Lu. i La. W lipcu 2004 r. śledczy odrzucił ten wniosek z uzasadnieniem, że przeprowadzenie takiej konfrontacji jest bezcelowe po tym, jak skarżący, Lu. i La. mieli możliwość porozumiewania się podczas rozprawy wstępnej (patrz punkt 28 powyżej). W nieokreślonym dniu śledztwo zostało zakończone i sprawa została skierowana do Sądu Apelacyjnego w celu rozprawy. Podczas przesłuchania w sądzie skarżący stwierdził, że w sierpniu 2000 r. mieszkał w mieszkaniu La. i znalazł tam załadowany pistolet TT. Zabrał go bez wiedzy lub zgody La. i zaatakował małżeństwo I. Po ataku zwrócił broń do mieszkania. W trakcie śledztwa policjanci zmusili go, poprzez presję fizyczną i psychiczną, do stwierdzenia, że La. pomógł mu przygotować atak. W szczególności grozili, że będą przetrzymywać jego dziewczynę Y. w areszcie, jeśli odmówi złożenia zeznań przeciwko La. La. i Lu. zostali przesłuchani na rozprawie sądowej i stwierdzili, że nie brali udziału w ataku. Śledczy M., który przeprowadził wstępne śledztwo w sprawie skarżącego, powiedział sądowi, że początkowo skarżący stwierdził, że La. pomógł mu przygotować atak. 7 września 2001 r., podczas konfrontacji z La., skarżący zaczął zaprzeczać udziałowi La. i powiedział, że w rzeczywistości to Lu. mu pomagał. Po konfrontacjach z Lu. i La. skarżący powiedział M., że te dwie osoby go groziły i z tego powodu podczas konfrontacji kłamał, mówiąc, że dokonał ataku sam. W rzeczywistości dokonał go z pomocą Lu. i La. 3 grudnia 2004 r. Sąd Apelacyjny, powołując się m.in. na zeznania śledczego M. (patrz punkt 37 powyżej) i P. (patrz punkt 8 powyżej), uznał skarżącego za winnego i skazał go na siedem lat pozbawienia wolności oraz konfiskatę całego jego mienia za atak na małżeństwo I. z pomocą Lu. i La. W szczególności sąd stwierdził, że po tym, jak skarżący nie spłacił długu wobec Lu., Lu. i inna osoba zabrali skarżącego do lasu, grozili mu i zasugerowali, aby spłacił dług, okradając małżeństwo I. Tym samym wyrokiem sąd uznał P., Lu. i La. za winnych popełnienia serii uzbrojonych ataków i planowanych ataków przy użyciu pistoletu TT, którego skarżący użył do ataku na małżeństwo I. P. został również uznany winnym zabójstwa osoby, która zapowiedziała, że zawiadomi o nim władze, oraz usiłowania zabójstwa policjantów w celu uniknięcia aresztowania. Sąd powołał się na dowody, że skarżący ukrywał P. po ataku na policjantów. Stwierdzając, że skarżący, La. i P. wyparli się swoich pierwotnych zeznań w trakcie kolejnego śledztwa i procesu, sąd oświadczył, że uznał ich pierwotne zeznania za bardziej wiarygodne, ponieważ były bardziej spójne z innymi dowodami w aktach niż ich późniejsze, zmienione relacje z wydarzeń. Wyciągając wniosek, że Lu. i La. pomogli skarżącemu przygotować atak, sąd powołał się na fakt, że Lu., La. i skarżący znali się, ponieważ odsiadywali wyroki więzienia razem i utrzymywali kontakty po zwolnieniu. Powołał się również na fakt, że pocisk znaleziony na miejscu zdarzenia został wystrzelony z pistoletu TT, który należał do La. i został znaleziony w jego mieszkaniu. Sąd zauważył, że fakt, że La. pomógł skarżącemu w ataku, został potwierdzony zeznaniami, które skarżący złożył w trakcie śledztwa. W tym kontekście sąd szczególnie powołał się na pierwotne zeznania skarżącego z 16 i 18 czerwca 2001 r. Sąd uznał, że twierdzenia skarżącego dotyczące wywieranej na niego presji przez policję były nieuzasadnione. Oświadczenie skarżącego, że w sierpniu 2000 r. mieszkał w mieszkaniu La. i znalazł tam załadowaną broń, było fałszywe, ponieważ stoi ono w sprzeczności z zeznaniami Y. i La. W szczególności Y. stwierdziła, że od lutego do grudnia 2000 r. skarżący mieszkał z nią w jej mieszkaniu, a La. stwierdził, że przechowywał pistolet TT rozładowany (patrz punkty 7 i 23 powyżej). Skarżący odwołał się do Sądu Najwyższego. Argumentował, że policja, za pomocą presji fizycznej i psychicznej, zmusiła go do stwierdzenia, że Lu. i La. pomogli mu w popełnieniu przestępstwa. W szczególności śledczy grozili, że zatrzymają jego dziewczynę, Y., jeśli odmówi złożenia zeznań obciążających Lu. i La. W rzeczywistości te osoby nie brały udziału w ataku. Skarżący wspomniał również, że 9 października 2001 r. został przesłuchany bez prawnika mimo złożenia w tym samym dniu wniosku o prawnika. 24 maja 2005 r. Sąd Najwyższy przeprowadził rozprawę w obecności skarżącego i ustnie ogłosił decyzję o utrzymaniu wyroku sądu pierwszej instancji w mocy. Sąd zauważył, że zarzuty skarżącego dotyczące presji fizycznej i psychicznej były nieuzasadnione. Sąd zauważył również, że chociaż protokół konfrontacji skarżącego z La. nie był dostępny, akta sprawy zawierały wystarczające dowody winy skarżącego. 12 sierpnia 2005 r. skarżącemu doręczono odpis decyzji Sądu Najwyższego. 31 października 2005 r. skarżący złożył swoje pierwsze pismo do Sądu. 19 grudnia 2005 r. złożył formularz skargi. 29 marca 2006 r. Sąd zapytał skarżącego, aby wskazał, w jakiej dacie po raz pierwszy otrzymał pomoc prawną. Sąd poprosił również skarżącego o dostarczenie kopii wszelkich wniosków o pomoc prawną, które złożył u władz. W odpowiedzi z 2 maja 2006 r. skarżący wskazał, że prawnik pan L. odwiedził go po raz pierwszy w lipcu 2001 r., a jego wniosek o prawnika z 9 października 2001 r. nie został uwzględniony. Stwierdził również, że przed 9 października 2001 r. ustnie zwracał się do władz o wyznaczenie mu prawnika, ale nie mógł dostarczyć żadnych dowodów na złożenie takich wniosków. 14 maja 2006 r. skarżący poprosił Sąd Apelacyjny o wydanie mu kopii jego wniosku o prawnika z 9 października 2001 r. 24 maja 2006 r. Sąd Apelacyjny odmówił uwzględnienia wniosku, stwierdzając, że prawo nie uprawnia go do wydania takiej kopii. 21 maja 2007 r. skarżący został zwolniony warunkowo. Skarżący nie poinformował Sądu, czy po zwolnieniu podejmował dalsze próby uzyskania kopii swojego wniosku z 9 października 2001 r. W sierpniu 2001 r. skarżący został umieszczony w areszcie śledczym nr 13 w Kijowie. W lutym 2003 r. przebył prześwietlenie płuc, które ujawniło, że choruje na gruźlicę (TB). Zgodnie z zaświadczeniem wydanym przez Służbę Więziennictwa Państwowego w 2011 r. i przedłożonym Sądowi przez Rząd, zdiagnozowano u niego gruźlicę typu 5.1 (patrz punkt 54 poniżej). Od lutego 2003 r. do maja 2005 r. skarżący otrzymywał specjalną dietę w związku z gruźlicą. Skarżący stwierdził, że w tym samym okresie nie otrzymał leków na leczenie gruźlicy. Rząd stwierdził (powołując się na zaświadczenie wydane przez Służbę Więziennictwa Państwowego w 2011 r.), że od lutego 2003 r. do czerwca 2005 r. skarżący otrzymywał leki przeciwko nawrotom choroby. Rząd nie był w stanie określić nazwy tego leku, ponieważ dokumentacja medyczna skarżącego została uszkodzona przez powódź w areszcie śledczym w latach 2006–2007 i zniszczona w 2008 r. W maju 2005 r. u skarżącego rozpoczęła się krwioplucie. Badanie rentgenowskie i badanie u specjalisty od gruźlicy ujawniło, że gruźlica u skarżącego uległa reaktywacji. W czerwcu 2005 r. skarżący został przeniesiony do oddziału medycznego aresztu śledczego i rozpoczął przyjmowanie antybiotyków jako osoba chorująca na gruźlicę kategorii 1. 29 sierpnia 2005 r. skarżący został przeniesiony do więzienia nr 17 dla więźniów chorujących na gruźlicę, gdzie otrzymał leczenie. W dniu zwolnienia skarżącego nadal chorował na gruźlicę. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, zachorował na gruźlicę w areszcie śledczym w 2003 r., ponieważ w tej placówce nie mógł „oddychać świeżym powietrzem”, a otrzymywane przez niego jedzenie nie było „wystarczająco bogate w kalorie”. Nie podał żadnych dalszych szczegółów dotyczących warunków jego zatrzymania i nie złożył w tym zakresie żadnych dowodów. Rząd przedłożył zaświadczenia wydane przez Służbę Więziennictwa Państwowego, stwierdzające, że celi, w których przetrzymywano skarżącego w areszcie śledczym, były dobrze wentylowane, a otrzymywane przez niego jedzenie było odpowiednie i zgodne z ustawodawstwem krajowym.


Skarżący urodzili się w 1938, 1940 i 1961 roku odpowiednio. Dwaj pierwsi skarżący mieszkają w Dolni Dabnik, a trzeci skarżący mieszka w Sofii. Dwaj pierwsi skarżący są rodzicami trzeciego skarżącego. W 1990 roku trzej skarżący kupili od państwa mieszkanie w Sofii o powierzchni 144 metrów kwadratowych, które stało się własnością państwa na mocy nacjonalizacji przeprowadzonej przez reżim komunistyczny po 1945 roku. W 1992 roku spadkobierczyni właściciela mieszkania sprzed nacjonalizacji wniósła powództwo przeciwko skarżącym na podstawie art. 7 Ustawy o restytucji, domagając się ustalenia nieważności ich tytułu własności. Wniosła również przeciwko nim powództwo windykacyjne. Postępowanie zakończyło się prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego Kasacyjnego z dnia 22 czerwca 2004 roku. Sądy krajowe rozpoznające sprawę uwzględniły oba powództwa przeciwko skarżącym. W odniesieniu do powództwa wniesionego na podstawie art. 7 Ustawy o restytucji, sądy uznały tytuł własności skarżących za nieważny, ponieważ kupili oni mieszkanie z naruszeniem prawa: teren, na którym znajdowało się mieszkanie, był przeznaczony pod budowę budynków powyżej trzech kondygnacji, a budynek skarżących miał dwie kondygnacje; ponadto przepisy obowiązujące w tamtym czasie zabraniały sprzedaży mieszkań w takich budynkach. Wydaje się, że po tej dacie skarżący złożyli wniosek o bony kompensacyjne; jednak strony nie poinformowały Trybunału o wyniku postępowania. W 2005 roku skarżący wnieśli powództwo o naprawienie szkody przeciwko gminie Sofia (która była prawnym następcą państwa w zakresie nieruchomości mieszkalnych). 20 stycznia 2010 roku Sąd Miejski w Sofii uwzględnił ich powództwo. Wyrok ten został uchylony 4 listopada 2010 roku przez Sąd Apelacyjny w Sofii, który oddalił powództwo w całości. Wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2012 roku Sąd Najwyższy Kasacyjny, uznając, że skarżący są uprawnieni jedynie do otrzymania ceny zapłaconej za mieszkanie w 1990 roku, która na przestrzeni lat uległa ogromnej dewaluacji, przyznał im ekwiwalent w wysokości około 12 euro (EUR).


Skarżący urodził się w 1972 roku i mieszka w Charkowie. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, 3 maja 2005 roku o godzinie 14:00 został aresztowany w swoim domu bez podania powodu i przewieziony do Komisariatu Policji Rejonowej Ordżonikidzewskiego (Орджонікідзевський районний відділ Харківського міського управління Міністерства внутрішніх справ України в Харківській області), gdzie został skuty kajdankami do kaloryfera. Około godziny 22:00 został doprowadzony do śledczego. Tam położono go na podłodze z rękami związanymi z tyłu kajdankami i pobito przez pięciu lub sześciu policjantów w brzuch i wątrobę. Następnie funkcjonariusze założyli mu maskę przeciwgazową z zablokowanym dopływem powietrza i dmuchali do niej dymem papierosowym. Funkcjonariusze żądali, aby przyznał się do „popełnionych przez siebie przestępstw”. To traktowanie trwało przez godzinę, a następnie skarżącego umieszczono w celi. Następnego ranka skarżący odczuwał silny ból brzucha i poprosił o pomoc medyczną (patrz poniższy paragraf 8). Rząd zaprzeczył wszystkim zarzutom dotyczącym złego traktowania. Nie mogli jednak dostarczyć żadnych informacji faktycznych, czy skarżący przebywał na komisariacie w danej dacie, ponieważ termin przechowywania odpowiednich dokumentów upłynął, a księga wejść na komisariat została zniszczona. 4 maja 2005 roku wszczęto postępowanie karne przeciwko skarżącemu i dwóm innym osobom za rozboj, który miał miejsce 12 kwietnia 2005 roku. Tego samego dnia skarżący złożył skargę dyżurnemu, że odczuwa ostry ból brzucha. O godzinie 22:00 wezwano karetkę pogotowia i został przewieziony do Miejskiego Szpitala Nr 17 w Charkowie („szpital nr 17”). Przy przyjęciu skarżący oświadczył, że 3 maja 2005 roku upadł na betonową podłogę. Jego stan zdrowia został zakwalifikowany jako średnio ciężki. Wstępne badanie lekarskie nie ujawniło widocznych obrażeń ciała. Skarżący miał wzdęcie brzucha, odczuwał umiarkowany ból w lewej części środkowego odcinka brzucha i okolicy nerek („dodatni” objaw Pasternackiego) oraz miał „ujemne” objawy otrzewnowe. Został przeniesiony na oddział chirurgiczny w celu sprawdzenia, czy ma uraz brzucha i krwiak zaotrzewnowy (тупа травма живота та позачеревна гематома). Skarżący przeszedł badania ultrasonograficzne i rentgenowskie oraz badania moczu i krwi. Nie ujawniono żadnej patologii, z wyjątkiem pneumatosis jelit, która – zgodnie z raportem medycznym – mogła być pośrednim wskazaniem możliwego urazu zaotrzewnowego. Zalecono skarżącemu odpowiednie leczenie. 5 maja 2005 roku, zgodnie z dokumentacją medyczną, skarżący nie odczuwał już bólu, a jego stan zdrowia poprawił się. Został wypisany ze szpitala w zadowalającym stanie po otrzymaniu odpowiednich zaleceń dotyczących dalszego leczenia. Skarżący twierdził, że policja zmusiła personel szpitala do wypisania go mimo złego stanu zdrowia. Tego samego dnia skarżący, zrzekając się prawa do pomocy prawnej, przyznał się do zarzucanego mu czynu i został aresztowany. Odpowiednie fragmenty protokołów aresztowania brzmią następująco:
„Śledczy ... K., w dniu 5.05.2005 o godzinie 18:00 zgodnie z art. 115 Kodeksu postępowania karnego Ukrainy zatrzymał w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa: Dolganina Walerija Nikołajewicza ...
Doprowadzony do śledczego ... lub faktycznie aresztowany: w dniu 5.05.2005 ...”
Został zabrany na badanie sądowo-lekarskie, które przeprowadzono w obecności policjanta. Z odpowiedniego raportu wynika, że biegły lekarz sądowy nie stwierdził żadnych obrażeń ciała, a skarżący nie zgłosił żadnych zastrzeżeń. Zdaniem skarżącego badanie było tylko powierzchowne, a policja zmusiła go do milczenia o złym traktowaniu. Później tego samego dnia skarżący został przesłuchany w charakterze podejrzanego i potwierdził swoje wcześniejsze zeznania, ponownie zrzekając się prawa do pomocy prawnej. 6 maja 2005 roku postawiono skarżącemu zarzut rozboju i przesłuchano go w nieobecności adwokata. Potwierdził zeznania, których złożył wcześniej. Tego samego dnia skarżący skarżył się na nudności, ból brzucha, wzdęcia, zmęczenie i suchość w gardle i został przewieziony do Miejskiego Szpitala Nr 2 w Charkowie („szpital nr 2”), gdzie przeszedł pełne badanie lekarskie. Podczas badania skarżący ponownie oświadczył, że 3 maja 2005 roku upadł na betonową podłogę. Zdiagnozowano u niego skręt esicy i ostrą niedrożność jelit, wymagającą operacji. 7 maja 2005 roku przeprowadzono operację, a 13 maja 2005 roku skarżący został wypisany ze szpitala w zadowalającym stanie. 13 czerwca 2005 roku, w obecności świadków, skarżący odmówił udziału w odtworzeniu przebiegu zdarzenia z powodów zdrowotnych, powołując się na zeznania, których złożył wcześniej. 13 kwietnia 2007 roku Sąd Rejonowy w Ordżonikidzewskim skazał skarżącego na siedem lat pozbawienia wolności za jeden czyn rozboju. Sentencja wyroku stanowiła, że okres pozbawienia wolności skarżącego powinien być liczony od 3 maja 2005 roku, dnia jego faktycznego aresztowania. 12 lutego 2009 roku Charkowski Sąd Apelacyjny utrzymał to orzeczenie w mocy. 9 czerwca i 29 lipca 2009 roku Sąd Najwyższy Ukrainy odrzucił wniosek skarżącego o zgodę na wniesienie skargi kasacyjnej. Od 16 maja 2005 roku do 19 czerwca 2009 roku skarżący był przetrzymywany w areszcie śledczym w Charkowie (SIZO). 19 czerwca 2009 roku został przeniesiony do innego aresztu śledczego, a później do więzienia. Skarga skarżącego na niewystarczające leczenie, wniesiona do Trybunału, dotyczy wyłącznie aresztu śledczego w Charkowie. Zdaniem skarżącego opieka medyczna udzielona mu podczas pobytu w areszcie śledczym w Charkowie była niewystarczająca i doprowadziła do pogorszenia jego stanu zdrowia. Rząd wniosł, że problemy jelitowe skarżącego miały długą historię i były przewlekłego charakteru. Z dokumentacji medycznej skarżącego wynika, że w 2003 roku, w czasie odsiadywania wyroku za inne przestępstwo, skarżący został uznany za osobę z drugą grupą inwalidztwa z powodu problemów jelitowych, a lekarze podkreślali potrzebę odpowiedniej operacji. 16 maja 2005 roku po przybyciu do aresztu śledczego w Charkowie skarżący przeszedł badanie lekarskie i otrzymał zalecenia leczenia pooperacyjnego. Jego nazwisko zostało wpisane na listę do regularnych badań lekarskich. 3 czerwca 2005 roku lekarz ogólny w areszcie zalecił kontynuację wcześniej przepisanego leczenia. 6 czerwca 2005 roku skarżący przeszedł badanie rentgenowskie i u niego zdiagnozowano powikłania pgrużlicze. Skarżącemu przepisano leczenie przeciw nawrotom, specjalną dietę i regularne badania lekarskie. 23 sierpnia 2005 roku lekarz ogólny zdiagnozował u skarżącego zrosty otrzewnej i przepisał mu odpowiednie leczenie. 28 listopada 2005 roku prześwietlono klatkę piersiową skarżącego i stwierdzono, że jest zdrowa. 18 maja 2006 roku skarżącego zbadał chirurg i zdiagnozowano stan po laparotomii. 17 sierpnia 2006 roku lekarz ogólny potwierdził, że skarżący cierpi na zrosty otrzewnej i przepisał mu odpowiednie leczenie. 17 października 2006 roku skarżący skarżył się w izbie chorych na problemy żołądkowe. Przepisano mu odpowiednie leczenie. 8 grudnia 2006 roku, w wyniku dalszych skarg na zdrowie, u skarżącego zdiagnozowano angioneurozę i przepisano odpowiednie leczenie. 26 lutego 2007 roku u skarżącego zdiagnozowano zapalenie oskrzeli. Zalecono odpowiednie leczenie i zalecono skarżącemu konsultację z ftyzjatorem, z czego skorzystał 28 lutego 2007 roku. Nie stwierdzono objawów aktywnej gruźlicy. 1 i 7 marca 2007 roku przeprowadzono badania kontrolne. Stwierdzono poprawę stanu zdrowia skarżącego. Następnie, aż do przeniesienia do innego miejsca odosobnienia 19 czerwca 2009 roku, skarżący nie zgłaszał się już do izby chorych aresztu śledczego w Charkowie. 23 czerwca 2009 roku i 12 października 2010 roku z powodu problemów jelitowych skarżący został uznany odpowiednio za osobę z drugą grupą inwalidztwa na okres jednego roku oraz z trzecią grupą inwalidztwa na pozostały okres odbywania kary. 5 stycznia 2012 roku skarżący został przedwcześnie zwolniony. 20 lutego 2006 roku skarżący złożył skargę do prokuratora na złe traktowanie przez policję 3 maja 2005 roku. Złożył szczegółową relację z wydarzeń i poprosił o przedłożenie księgi wejść na komisariat jako dowodu. 2 marca 2006 roku Rejonowa Prokuratura w Ordżonikidzewskim („rejonowa prokuratura”) odmówiła wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantom z powodu braku znamion czynu zabronionego. W tym celu prokurator powołał się na wyniki badania sądowo-lekarskiego z 5 maja 2005 roku, diagnozę postawioną w szpitalach nr 2 i 17 oraz na fakt, że śledczy prowadzący sprawę karną skarżącego zaprzeczył wszystkim zarzutom złego traktowania. 8 sierpnia 2006 roku i 5 września 2006 roku matka skarżącego i sam skarżący ponownie składali skargi do rejonowej prokuratury na złe traktowanie skarżącego przez policję 3 maja 2005 roku. W listach z 18 września 2006 roku prokurator poinformował skarżącego i jego matkę, że podobna skarga skarżącego została już zbadana i uznana za bezzasadną 2 marca 2006 roku. 14 września 2006 roku Charkowska Obwodowa Prokuratura („obwodowa prokuratura”) uchyliła wspomnianą decyzję z 2 marca 2006 roku z powodu niepełnego dochodzenia i zarządziła dodatkowe śledztwo. 11 i 28 września 2006 roku oraz 20 października 2006 roku rejonowa prokuratura ponownie odmówiła wszczęcia postępowania karnego, podając uzasadnienie podobne do tego z decyzji z 2 marca 2006 roku. 28 kwietnia 2007 roku obwodowa prokuratura uchyliła decyzję z 20 października 2006 roku z powodu niepełnego dochodzenia. Prokurator wyraźnie wskazał środki, które mają zostać podjęte w trakcie dodatkowego dochodzenia. Zauważono, że skarżącego i policjantów należy szczegółowo przesłuchać w okolicznościach, w jakich miało miejsce rzekome złe traktowanie, w tym dokładne miejsce i czas złego traktowania, osoby zaangażowane i ich indywidualną rolę w rzekomym incydencie. Ponadto należało zidentyfikować możliwych świadków, którzy mogliby potwierdzić lub obalić fakt złego traktowania, a także przesłuchać specjalistów medycznych, którzy badali skarżącego, oraz zażądać i uzyskać odpowiednie dokumenty medyczne. 24 maja 2007 roku prokurator ponownie odmówił wszczęcia postępowania karnego przeciwko policjantom. 25 maja 2007 roku powyższa decyzja została uznana przez obwodową prokuraturę za przedwczesną i ponownie wydano odpowiednie polecenie przeprowadzenia dalszego dochodzenia. 1 czerwca 2007 roku prokuratura ponownie odmówiła wszczęcia postępowania karnego w odpowiedzi na skargę skarżącego, ponieważ nie było żadnych dowodów medycznych ani innych potwierdzających twierdzenia skarżącego. W nieokreślonym dniu powyższa decyzja została ponownie uchylona przez wyższego prokuratora i zarządzono dodatkowe śledztwo. Strony nie poinformowały Trybunału o wyniku tego dodatkowego śledztwa. Podczas procesu w swojej sprawie karnej skarżący skarżył się, że jego przyznanie się do winy zostało uzyskane przez policję pod przymusem. W wyroku z 13 kwietnia 2007 roku, którym skarżący został skazany, jego skarga na złe traktowanie została oddalona jako nieuzasadniona głównie na podstawie raportu z badania sądowo-lekarskiego z 5 maja 2005 roku oraz wyników dochodzeń przeprowadzonych przez prokuratorów w związku ze skargami skarżącego. Sąd zauważył również, że podczas całego śledztwa przygotowawczego skarżący przyznawał się do winy i nigdy nie skarżył się na żadne złe traktowanie oraz że nie wycofał swoich zeznań aż do procesu (co, zdaniem sądu, zrobił po prostu jako część swojej strategii obronnej). W odwołaniach od wyroku skazującego do Charkowskiego Sądu Apelacyjnego i Sądu Najwyższego skarżący powołał się na zaświadczenie lekarskie wydane przez szpital nr 17, w którym odnotowano, że doznał urazu brzucha. Stwierdził w szczególności, że ten dowód jego złego traktowania został całkowicie zignorowany przez sąd pierwszej instancji. W swoich wyrokach sądy wyższe oddaliły twierdzenie skarżącego o złym traktowaniu na tych samych podstawach co sąd pierwszej instancji.


Skarżący urodził się w 1966 roku i mieszka w Gandży. Skarżący posiadał prawa własności do sklepu przy ulicy Attarlar 32 w Gandży. Zgodnie z zaświadczeniem „o sprzedaży mienia państwowego osobom prawnym lub fizycznym” wydanym 30 października 2003 r. przez Departament Zarządzania i Prywatyzacji Mienia Państwowego Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego, łączna powierzchnia nieruchomości wynosiła 78,3 m² i została ona zakupiona przez skarżącego od Skarbu Państwa za 1 309 000 starych manatów azerskich (AZM) (co odpowiada 261,8 nowym manatom azerskim (AZN) lub około 230 euro). Zgodnie z „paszportem technicznym” nieruchomości wydanym przez Biuro Inwentaryzacji Nieruchomości Ministerstwa Rozwoju Gospodarczego 5 września 2003 r., sklep został pierwotnie zbudowany w 1972 r., znajdował się na działce o powierzchni 84 m², miał łączną powierzchnię 78,3 m² i wysokość 3,5 m. Sklep posiadał fundamenty betonowe, ściany zewnętrzne i wewnętrzne były wykonane z metalu i drewna, a dach był metalowy i pokryty płytami łupkowymi. Nieruchomość była klasyfikowana jako budynek niemieszkalny wykorzystywany do celów handlu hurtowego lub detalicznego. Dokument ten stwierdzał dalej, że działka gruntu, na którym znajdował się sklep, została przydzielona na podstawie odpowiednich dokumentów. Strony nie złożyły żadnych innych dokumentów dotyczących własności gruntu. Skarżący zapłacił podatek gruntowy za 2004 rok w wysokości 19 400 AZM za działkę pod sklepem. W 2004 r. Miejski Urząd Wykonawczy w Gandży („GCEA”) zdecydował o przebudowie i poszerzeniu ulic Attarlar i Nizami zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego miasta, ponieważ ulice nie były wystarczająco szerokie dla ruchu pieszego i samochodowego. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, w listopadzie 2004 r. urzędnicy GCEA poprosili go ustnie o opuszczenie sklepu w związku z powyższą decyzją. Skarżący odmówił i wniósł powództwo do sądu, żądając nakazania GCEA zaprzestania jej rzekomo nielegalnych działań. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, w grudniu 2004 r. GCEA zniszczyła sklep. Zgodnie z wyjaśnieniami Rządu, sklep, będąc przenośną konstrukcją metalową, został podniesiony dźwigiem i przeniesiony do nieokreślonej części miasta. W nieokreślonym dniu grudnia 2004 r. skarżący zlecił prywatnej firmie wyceny Aysel‑M oszacowanie wartości rynkowej sklepu. Zgodnie z opinią biegłych firmy Aysel-M z dnia 13 grudnia 2004 r., wartość rynkowa w tamtym czasie wynosiła 588 000 000 AZM, czyli 120 000 dolarów amerykańskich (USD) (w aktach sprawy nie znajduje się kopia tego raportu). Skarżący rozszerzył swoje powództwo przeciwko GCEA o dodatkowe roszczenia, żądając odszkodowania w wysokości 588 000 000 AZM za sklep, 99 000 AZM za nieokreśloną „opłatę państwową” oraz 490 000 AZM za honorarium firmy Aysel-M za sporządzenie raportu. W swoich pismach do sądu GCEA, jako pozwana, oświadczyła, że szereg „starych sklepów i innych obiektów handlowych” przy ulicach Attarlar i Nizami zostało usuniętych z powodu pilnej potrzeby poszerzenia ulic w celu dostosowania ich do liczby pieszych i samochodów. Pozwana argumentowała, że sklep skarżącego nie został zniszczony, ale jako konstrukcja metalowa został usunięty dźwigiem i przeniesiony w inne, nieokreślone miejsce w mieście. Skarżącemu zaoferowano inną działkę w mieście w celu kontynuowania prowadzenia sklepu, ale on odmówił. Skarżący nie był właścicielem pierwotnej działki gruntu. Pozwana argumentowała, że żądane przez skarżącego odszkodowanie jest wygórowane, biorąc pod uwagę cenę, jaką zapłacił za nie Skarbowi Państwa w 2003 r. W następstwie pism pozwanej dotyczących rzekomo wygórowanej wysokości roszczenia odszkodowawczego Sąd Rejonowy w Khojavand postanowieniem z 15 lipca 2005 r. zlecił nową wycenę biegłemu państwowemu. W nieokreślonym terminie biegły państwowy odmówił wydania opinii, zauważając, że sklep przy ulicy Attarlar 32 już nie istnieje i dlatego technicznie niemożliwe jest jego zbadanie i oszacowanie jego wartości rynkowej. W związku z tym postanowienie z 15 lipca 2005 r. nie zostało wykonane. 6 października 2005 r. Sąd Rejonowy w Khojavand oddalił powództwo skarżącego, nie powołując się na żadne przepisy obowiązującego prawa krajowego. W uzasadnieniu sąd przyjął wyjaśnienie GCEA, że sklep, którego dotyczy sprawa, został usunięty zgodnie z polityką planowania przestrzennego. Jako konstrukcja metalowa można go było przenieść w całości. Nie został zniszczony, lecz po prostu przewieziony w inne miejsce. Sąd uznał również, że skarżącemu zaoferowano nową działkę przez GCEA, ale on jej odmówił. Postanowił także odrzucić roszczenie odszkodowawcze skarżącego oparte na raporcie firmy Aysel-M, nie podając żadnych powodów. Sąd nakazał jednak GCEA przydzielenie skarżącemu działki w Gandży o powierzchni odpowiadającej wielkości sklepu, którego dotyczy sprawa. Skarżący odwołał się, powtarzając, że jego sklep został bezprawnie zniszczony i żądając odszkodowania. 23 stycznia 2006 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację skarżącego, podtrzymując ocenę sądu pierwszej instancji. Wyrok apelacyjny nie zawierał odniesień do obowiązujących przepisów prawa krajowego. W wyniku dalszego odwołania skarżącego, 14 lipca 2006 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok Sądu Apelacyjnego. W aktach sprawy brak informacji o tym, czy skarżącemu przydzielono nową działkę, ani o jej lokalizacji ani o jakichkolwiek innych szczegółach.


Skarżący urodził się w 1947 roku i mieszka w Erywaniu. W nieokreślonym terminie skarżący wniósł pozew do Sądu Rejonowego Arabkir i Kanaker-Zeytun w Erywaniu przeciwko K., osobie fizycznej, domagając się zapłaty określonej kwoty pieniędzy. Wydaje się, że przed rozpoczęciem rozpoznawania sprawy przez sąd skarżący i K. zawarli umowę o uregulowaniu długu, która przewidywała, między innymi, termin płatności. 3 maja 2005 roku Sąd Rejonowy wydał wyrok zatwierdzający ugodę. Stwierdził również, że komornicy będą egzekwować wyrok, jeśli nie zostanie on wykonany. Nie wniesiono odwołania i wyrok stał się prawomocny. Ponieważ K. nie wywiązała się z warunków ugody, Sąd Rejonowy wydał nakaz egzekucyjny, a 13 czerwca 2005 roku komornik wszczął postępowanie egzekucyjne. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, komornik nie znalazł środków pieniężnych ani mienia należącego do K. w trakcie postępowania egzekucyjnego. Pismem z 7 czerwca 2007 roku komornik poinformował skarżącego, że w trakcie postępowania egzekucyjnego ustalił, iż K. odziedziczyła dom, ale nie zarejestrowała swojego prawa własności do niego. Komornik doradził skarżącemu wytoczenie powództwa przeciwko K. w celu uznania jej prawa własności do domu. Wydaje się, że później w 2007 roku skarżący wniósł pozew do Sądu Rejonowego Arabkir i Kanaker-Zeytun o uznanie prawa własności K. do domu. 24 października 2007 roku Sąd Rejonowy, powołując się na art. 1225 § 5 Kodeksu Cywilnego, uwzględnił powództwo skarżącego i uznał K. za właściciela przedmiotowego domu. Nie wniesiono odwołania i wyrok stał się prawomocny. 19 listopada 2007 roku komornik, działając na podstawie nakazu egzekucyjnego wydanego przez Sąd Rejonowy, wszczął postępowanie w celu egzekucji wyroku z 24 października 2007 roku. 22 listopada 2007 roku komornik zwrócił się do Państwowego Komitetu Rejestru Nieruchomości z wnioskiem o uznanie prawa własności K. do domu, jego zarejestrowanie i wydanie odpisu aktu własności. W odpowiedzi Rejestr Nieruchomości poinformował komornika w dniu 4 grudnia 2007 roku, że w celu zarejestrowania praw K. do domu wymagany jest wniosek ze strony K., oryginał wyroku Sądu Rejonowego z 24 października 2007 roku oraz dowody uiszczenia opłaty skarbowej i innych powiązanych płatności. Wspomniał również, że K. zajmuje bezprawnie działkę, której status jest niejasny. 8 lutego, 4 lipca i 4 sierpnia 2008 roku komornik skierował podobne wnioski do Rejestru Nieruchomości, w których stwierdził, powołując się na art. 22 Ustawy o Państwowej Rejestracji Praw Własności, że wniosek ze strony K. nie jest wymagany. Stwierdził również, że kwestia płatności związanych z rejestracją zostanie rozstrzygnięta po wszczęciu procesu rejestracji i że dowody wpłaty zostaną złożone. W 2008 roku skarżący wniósł pozew do Sądu Administracyjnego przeciwko Rejestrowi Nieruchomości i komornikowi, domagając się zobowiązania ich odpowiednio do zarejestrowania prawa własności K. do domu oraz do jego zajęcia od niej. 1 grudnia 2008 roku Sąd Administracyjny uwzględnił powództwo skarżącego, nakazując Rejestrowi Nieruchomości zarejestrowanie praw K. do domu, a komornikowi zajęcie go od niej. W szczególności Sąd Administracyjny stwierdził, że zarówno odmowa Rejestru Nieruchomości zarejestrowania praw własności K., jak i nieegzekwowanie przez komornika wyroku z 3 maja 2005 roku z powodu braku środków po stronie K., były bezpodstawne, ponieważ prawo własności K. do domu zostało uznane prawomocnym wyrokiem sądowym z 24 października 2007 roku. Wydaje się, że nie wniesiono odwołania od wyroku Sądu Administracyjnego i stał się on prawomocny. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, żaden z trzech wyroków sądowych nie został wykonany. 18 lutego 2010 roku skarżący dochodził zapłaty odsetek od K. poprzez pozew w Sądzie Rejonowym. 1 marca 2011 roku Sąd Rejonowy uwzględnił jego powództwo i nakazał K. zapłacenie mu 17 727 dolarów amerykańskich (USD) do przeliczenia na dramy ormiańskie. Wyrok stał się prawomocny 1 kwietnia 2011 roku. Skarżący wystąpił o egzekucję wyroku w dniu 2 kwietnia 2012 roku, ale odmówiono mu, ponieważ nie działał w terminie jednego roku licząc od prawomocności wyroku. Ten termin upłynął 1 kwietnia 2012 roku. Ponadto skarżący nie złożył również pełnomocnictwa komornikowi. 10 lutego 2012 roku K. złożyła komornikowi dowód zapłaty długu, a ten umorzył postępowanie egzekucyjne w dniu 13 lutego 2012 roku.


Skarżącymi są:
1) Pani Marzhan Kusztowa, urodzona w 1925 r.,
2) Pan Magomet (w złożonych dokumentach zapisywany również jako Magomied i Magomied-Baszyr) Kusztow, urodzony w 1950 r.,
3) Pani Minowsi (zapisywana również jako Minuosi) Cyckijewa, urodzona w 1954 r.,
4) Pani Madina Kusztowa, urodzona w 1960 r.,
5) Pan Musa Kusztow, urodzony w 1961 r.,
6) Pani Fatima Kusztowa, urodzona w 1966 r. oraz
7) Pani Chulimat Kusztowa, urodzona w 1968 r.
Skarżący są obywatelami rosyjskimi mieszkającymi w Republice Inguszetii w Rosji. Pierwsza skarżąca jest matką pozostałych sześciu skarżących oraz pana Ibragima Kusztowa, urodzonego w 1971 r. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można podsumować w następujący sposób. W danym czasie pan Isa Kusztow, starszy brat pana Ibragima Kusztowa, był poszukiwany przez władze pod zarzutem terroryzmu. Pan Isa Kusztow zginął w Inguszetii w lipcu 2006 r., około sześć miesięcy po omawianych wydarzeniach (patrz wyrok Trybunału w sprawie Kusztowa i inni przeciwko Rosji, nr skargi 21885/07, § 7‑9, 16 stycznia 2014 r.). 25 stycznia 2006 r. pan Ibragim Kusztow jechał samochodem VAZ-21074 o numerze rejestracyjnym B309TX15 (w złożonych dokumentach numer ten był również podawany jako B309КX15) w pobliżu lotniska w Magas w Inguszetii, gdy został zatrzymany przez policjantów, siłą wciągnięty do pojazdu Niva i wywieziony. Jego samochód pozostawiono na miejscu. Okoliczności incydentu opisał świadek M., który złożył następujące zeznanie:
„25 stycznia 2006 r. byłem świadkiem zatrzymania młodego mężczyzny w wieku około 30 do 35 lat około godziny 17:30... Widziałem, jak dwóch funkcjonariuszy ruchu drogowego zatrzymało... białego VAZ-2107. Gdy kierowca wysiadł z samochodu, jeden z policjantów uderzył go dwa razy w twarz i zaczęli się bić. Nago podjechały dwa samochody Niva (jeden biały, drugi niebieski). Wyskoczyło z nich sześciu żołnierzy. Mieli na sobie mundury polowe i maski... Część z nich nie miała masek. Wyglądali na Słowian i mówili po rosyjsku bez akcentu. Widziałem takie mundury tylko u członków Federalnej Służby Bezpieczeństwa. Ludzie, którzy wysiedli z niebieskiej Nivy, mieli ciemne mundury. Kierowca nie miał munduru. Mówił jak miejscowy. Wszyscy mężczyźni napadli na [młodego mężczyznę] i zaczęli go bić. W jakiś sposób udało mu się uwolnić i zaczął biec w dół drogi. Widziałem, jak jeden z żołnierzy strzelał do niego... Chwilę później [młody mężczyzna] się potknął i upadł. Nie potrafię powiedzieć, czy został ranny. [Pozostali mężczyźni] dogonili go i znowu go pobili. Otworzyli tylne drzwi białej Nivy i wsadzili go do środka. Następnie odjechali... Nie mam wątpliwości, że byli z Federalnej Służby Bezpieczeństwa. Tylko ci ludzie mogą swobodnie i bez przeszkód się poruszać.”
Nie jest jasne, czy zeznanie świadka, złożone przez skarżących przed Trybunałem i datowane na 3 kwietnia 2007 r., zostało również przekazane władzom. Zdaniem skarżących, agenci państwowi uprowadzili pana Ibragima Kusztowa, aby „wyciągnąć Isę Kusztowa z ukrycia”, a zatrzymywanie krewnych podejrzewanych o terroryzm w celu zmuszenia podejrzanych do poddania się miało miejsce w regionie kilkakrotnie. Powołali się oni na raport organizacji pozarządowej Human Rights Watch „Zniknięcia w Czeczenii jako zbrodnia przeciwko ludzkości”[1]. Rząd nie kwestionował wersji wydarzeń przedstawionej przez skarżących, ale podkreślił, że sprawcami uprowadzenia pana Ibragima Kusztowa byli nieznani sprawcy, a nie agenci państwowi, jak to twierdzono. W odpowiedzi na wniosek Trybunału o przedłożenie kopii dokumentów dotyczących kroków podjętych w śledztwie w sprawie uprowadzenia pana Ibragima Kusztowa, Rząd dostarczył kopie akt sprawy karnej nr 066000005, liczących łącznie 434 strony. Przedstawione informacje można podsumować w następujący sposób. Skarżący natychmiast złożyli skargi na uprowadzenie do różnych organów, w tym do prokuratury rejonu sunżeńskiego (dalej „prokuratura”), Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (dalej „policja”) oraz Federalnej Służby Bezpieczeństwa (Федеральная Служба Безопасности (ФСБ)) (dalej „FSB”). 26 stycznia 2006 r. policja przesłuchała drugiego skarżącego, który oświadczył, że dowiedział się o uprowadzeniu brata od krewnych i że biały samochód VAZ-2107 jego brata został przewieziony do siedziby Sunżeńskiego Rejonowego Wydziału Spraw Wewnętrznych (Сунженский районный отдел внутренних дел (РОВД)) (dalej „ROWD”). 28 stycznia 2006 r. prokuratura wszczęła śledztwo karne nr 066000005 w związku z uprowadzeniem. 9 lutego 2006 r. śledczy otrzymali wniosek o informacje od organizacji pozarządowej zajmującej się prawami człowieka Memorial, w którym stwierdzono, że pierwsza skarżąca poprosiła o pomoc w poszukiwaniu syna, który został uprowadzony przez funkcjonariuszy organów ścigania. Śledczy zostali poproszeni o podanie informacji, który organ państwowy aresztował krewnego pierwszej skarżącej i na podstawie jakich zarzutów. 15 lutego 2006 r. pierwsza skarżąca napisała do Prokuratora Generalnego Federacji Rosyjskiej, prosząc go o zapewnienie bezpieczeństwa dla niej i pozostałych skarżących. Napisała w liście: „Nasz dom był kilka razy napadany przez funkcjonariuszy organów ścigania w mundurach polowych i maskach, którzy przeklinali i bili nas kolbami karabinów... nasza rodzina spotkała się z wieloma gróźbami ze strony organów ścigania i innych specjalnych służb państwowych”. Skarga została dołączona do akt sprawy karnej. Nie udzielono na nią odpowiedzi. 29 marca 2006 r. śledczy przeszukali dom skarżących we wsi Troickaja (zapisywanej również jako Troickoje). Nie zebrano żadnych dowodów. 1 kwietnia 2006 r. prokuratura odmówiła wszczęcia sprawy karnej w związku z zarzutami pierwszej skarżącej dotyczącymi nękania przez organy ścigania. 10 kwietnia 2006 r. inguski FSB poinformował śledczych, że nie przeprowadzali żadnych operacji specjalnych w Troickaje 31 grudnia 2005 r. 13 kwietnia 2006 r. śledczy uzyskali informacje o połączeniach wykonywanych i odbieranych z telefonu komórkowego pana Ibragima Kusztowa w dniu uprowadzenia. 10 maja 2006 r. pierwsza skarżąca zwróciła się do śledczych z wnioskiem o udzielenie informacji o postępach w śledztwie w sprawie uprowadzenia jej syna. W odpowiedzi została poinformowana, że miejsce pobytu jej syna nie zostało ustalone, ale podejmowane są czynności poszukiwawcze. 17 maja 2006 r. inguski FSB odpowiedział na wniosek śledczych o informacje, stwierdzając, że zarzuty drugiego skarżącego dotyczące możliwego udziału agentów FSB w uprowadzeniu i zatrzymaniu jego brata są nieprawdziwe. 28 maja 2006 r. śledztwo w sprawie karnej zostało zawieszone z powodu nieustalenia tożsamości sprawców. 29 maja 2006 r. skarżący zostali poinformowani o tej decyzji. W różnych datach między lutym a majem 2006 r. śledczy wysłali liczne zapytania informacyjne do różnych organów ścigania i zakładów karnych dotyczące możliwego aresztowania lub zatrzymania pana Ibragima Kusztowa. Wszystkie odpowiedzi były negatywne. 28 czerwca 2006 r. śledztwo zostało wznowione. 26 lipca 2006 r. śledczy przyznali drugiemu skarżącemu status pokrzywdzonego w odpowiedzi na jego wniosek z 19 czerwca 2006 r. W nieokreślonym dniu czerwca lub lipca 2006 r. pierwsza skarżąca ponownie złożyła skargę do Prokuratora Generalnego, szefa Federalnej Służby Bezpieczeństwa i Ministra Spraw Wewnętrznych, stwierdzając, że jej rodzina jest zagrożona przez agentów organów ścigania, którzy ją nękali, a także jej krewnych i że jej syn, pan Ibragim Kusztow, został uprowadzony, aby zmusić go do przyznania się do przestępstw, których nie popełnił. 28 sierpnia 2006 r. śledztwo zostało zawieszone z powodu nieustalenia tożsamości sprawców. 28 grudnia 2006 r. pierwsza skarżąca wniosła o to, aby śledczy przesłuchali wiele osób, które były świadkami uprowadzenia. W szczególności podkreśliła, że sprawcy zatrzymali ruch podczas uprowadzenia i dlatego wielu kierowców zatrzymało się i było świadkami wydarzeń. Ponadto samochód pana Ibragima Kusztowa został zatrzymany przez policjantów w mundurach ruchu drogowego, a incydent miał miejsce około 200 metrów od posterunku ruchu drogowego. Dołączyła ręcznie narysowaną mapę obszaru i lokalizację posterunku policji. Nie udzielono odpowiedzi na wniosek. 27 listopada 2006 r., 29 kwietnia 2007 r. oraz 21 grudnia 2007 r. śledczy odmówili pierwszej i drugiej skarżącej dostępu do akt śledztwa. Śledztwo było zawieszone między 22 października 2006 r. a 25 grudnia 2014 r., kiedy zostało wznowione. Nadal trwa. 26 stycznia 2006 r. śledczy przesłuchali funkcjonariusza ruchu drogowego M.B., który oświadczył, że około godziny 17:30, 25 stycznia 2006 r., on i jego dwaj koledzy, B.G. i A. Ch., pełnili służbę na posterunku ruchu drogowego przy lotnisku. Przyjechał funkcjonariusz ROWD, Ju.E., i poinformował ich, że nieznani mężczyźni w dwóch samochodach Niva uprowadzili kierowcę białego samochodu VAZ około 500 metrów od posterunku. Świadek natychmiast pojechał na miejsce, gdzie znalazł samochód VAZ-21074 o numerze rejestracyjnym B309TX15 i zabrał go do ROWD. Samochód został tam przeszukany i znaleziono w nim prawo jazdy na nazwisko pana Ibragima Kusztowa. 26 stycznia 2006 r. śledczy przesłuchali funkcjonariusza B.G., którego zeznanie było podobne do zeznania M.B. 26 stycznia 2006 r. śledczy przesłuchali również funkcjonariusza ROWD Ju.E., który oświadczył, że jechał w okolicy lotniska, gdy zobaczył grupę pięciu lub sześciu osób stojących obok białego samochodu VAZ-2107. Powiedzieli mu, że nieznani mężczyźni w Nivach, jednej niebieskiej i jednej białej, właśnie uprowadzili kierowcę białego VAZ-a. 30 stycznia 2006 r. śledczy przesłuchali piątego skarżącego, który oświadczył, że on i jego krewni znaleźli dwie Czeczenki, które były świadkami uprowadzenia jego brata przez mężczyzn w dwóch samochodach Niva. Zdaniem skarżącego obie kobiety pracowały na stacji serwisowej obok miejsca, w którym doszło do przestępstwa. Ponadto 31 grudnia 2005 r. grupa policjantów ROWD i funkcjonariuszy FSB odwiedziła rodzinę Kusztowów, poszukując pana Isę Kusztowa, który był poszukiwany przez władze. Skarżący oświadczył podczas przeszukania, że nikt w rodzinie, w tym pan Ibragim Kusztow, nie znał miejsca pobytu pana Isy Kusztowa od 2002 r. 30 stycznia 2006 r. śledczy ponownie przesłuchali funkcjonariusza ROWD Ju. E., który oświadczył, że około godziny 17:30, 25 stycznia 2006 r., miał wolne i jechał do domu, gdy około 300 metrów od ronda przy lotnisku zobaczył grupę około dziesięciu uzbrojonych mężczyzn w mundurach polowych w kolorze czarnym i piaskowym w dwóch czterodrzwiowych Nivach, jednej jasnej i jednej ciemnej, z przyciemnionymi szybami. Mężczyźni zatrzymali białego VAZ‑2107 o numerze rejestracyjnym B309TX15, wyciągnęli siłą kierowcę i go zatrzymali. Świadek chciał zatrzymać się, aby zobaczyć, co się dzieje, ale jeden z uzbrojonych mężczyzn machnął na niego, żeby jechał dalej. Świadek pojechał więc dalej, około 300 metrów, i zobaczył funkcjonariuszy ROWD na rondzie przy lotnisku. Poinformował ich o uprowadzeniu, a następnie zgłosił incydent szefowi ROWD. Zdaniem świadka porywacze byli uzbrojeni w karabiny Kałasznikowa, nie zezwalali przejeżdżającym samochodom na zatrzymywanie się na miejscu i przeprowadzili uprowadzenie w ciągu kilku minut. 30 stycznia 2006 r. śledczy przesłuchali panią R.I., która oświadczyła, że pracuje na stacji serwisowej położonej blisko drogi prowadzącej do ronda przy lotnisku. 25 stycznia 2006 r. ona i jej koleżanka, pani S.S., zobaczyły tłum mężczyzn obok stacji serwisowej. Świadkowie pomyśleli, że mężczyźni się biją i chcieli do nich podejść. Jeden z nich ich odgonił. Wtedy młody mężczyzna oderwał się od tłumu i poszedł około pięciu metrów, ale inni mężczyźni go dogonili i siłą wsadzili do tyłu jednej z dwóch Niv, które tam stały. Następnie porywacze odjechali w kierunku lotniska. Podczas incydentu przejechało kilka samochodów, ale żaden z nich nie zatrzymał się. 30 stycznia 2006 r. śledczy przesłuchali również panią S.S., której zeznanie o uprowadzeniu było podobne do zeznania pani R.I. Ponadto oświadczyła, że porywacze, grupa co najmniej pięciu osób, byli w mundurach, uzbrojeni w karabiny maszynowe i że sądząc po ustawieniu samochodu VAZ-02107, został on zablokowany przez dwie Nivy porywaczy. 31 stycznia 2006 r. śledczy przyznali pierwszej skarżącej status pokrzywdzonej i ją przesłuchali. Skarżąca oświadczyła, że ma cztery córki i pięciu synów, z których pan Ibragim Kusztow był najmłodszy. 25 stycznia 2006 r., około godziny 16:50 pan Ibragim Kusztow rozmawiał z kimś przez telefon i wyszedł z domu. Później wieczorem ich rodzina dowiedziała się od oficera policji rejonu troickiego, że pan Ibragim Kusztow został uprowadzony przez mężczyzn w dwóch Nivach, jednej białej i jednej szarej, a jego samochód został pozostawiony na miejscu przestępstwa. Oświadczyła również, że jej inny syn, pan Isa Kusztow, był poszukiwany przez władze i że rodzina nie utrzymywała z nim kontaktu. 1 i 6 lutego 2006 r. śledczy przesłuchali policjantów M.B., B.G i A.Ch. Wszyscy oświadczyli, że około godziny 17:30, 25 stycznia 2006 r., oni i ich kolega Ch.B. pełnili służbę na posterunku policji przy rondzie lotniska, gdy funkcjonariusz Ju.E. poinformował ich, że uzbrojeni mężczyźni w mundurach polowych w dwóch białych i ciemnych Nivach uprowadzili mężczyznę z białego VAZ-2107 kilkaset metrów od posterunku i odjechali, zostawiając VAZ na miejscu. Po zgłoszeniu incydentu przełożonym świadkowie pojechali na miejsce przestępstwa i znaleźli dokumenty w VAZ-2107 na nazwisko pana Ibragima Kusztowa. 4 lutego 2006 r. śledczy przesłuchali trzecią skarżącą, która oświadczyła, że dowiedziała się o uprowadzeniu od krewnych i że 31 grudnia 2005 r. lokalni funkcjonariusze organów ścigania przybyli do domu jej krewnych, poszukując pana Isę Kusztowa. 6 lutego 2006 r. śledczy przesłuchali funkcjonariusza ROWD Ab.B., który oświadczył, że około godziny 8:00 rano, 31 grudnia 2005 r., on i sześciu lub siedmiu kolegów otrzymało rozkaz zatrzymania pana Isy Kusztowa. Przybyli do domu pierwszej skarżącej trzema samochodami, których marki i modelu nie pamięta. W drodze dołączyły do nich dwa inne pojazdy z mężczyznami w ubraniach cywilnych. W domu skarżących sprawdzili dokumenty tożsamości dwóch mężczyzn i kobiety. Po około dziesięciu minutach funkcjonariusze opuścili dom. O uprowadzeniu pana Ibragima Kusztowa dowiedział się dopiero 6 lutego 2006 r. 6 lutego 2006 r. śledczy przesłuchali panią M.A. i panią R.K., z których obie oświadczyły, że 25 stycznia 2006 r. jechały z znajomym w samochodzie tej drugiej, gdy zobaczyły grupę uzbrojonych mężczyzn w ciemnozielonych mundurach polowych w dwóch samochodach Niva, którzy siłą wciągali młodego mężczyznę do jednego z ich pojazdów. Następnie porywacze odjechali, zostawiając na miejscu białego VAZ-2107. Ponadto pani R.K. oświadczyła, że zauważyła dwóch funkcjonariuszy ruchu drogowego siedzących w srebrnym VAZ-21099 zaparkowanym na miejscu incydentu i że była zaskoczona widokiem funkcjonariuszy ruchu drogowego w tym miejscu, ponieważ zazwyczaj patrolowali inny obszar w okolicy lotniska. 7 lutego 2006 r. śledczy przesłuchali szefa ROWD, funkcjonariusza M. Jewa, który oświadczył, że 30 grudnia 2005 r. jego komisariat otrzymał wniosek o pomoc z wydziału FSB w Sunżensku. 31 grudnia 2005 r. on i funkcjonariusze FSB pojechali do wsi Troickaja. Grupa liczyła dwudziestu funkcjonariuszy w czterech lub pięciu pojazdach. Przeszukiwali dom skarżących w poszukiwaniu pana Isy Kusztowa, ale bezskutecznie. 7 lutego 2006 r. śledczy przesłuchali również drugiego skarżącego, który oświadczył między innymi, że podczas poszukiwań pana Ibragima Kusztowa został poinformowany przez prawnika, panią N., że jego brat jest zatrzymany na terenie FSB pod dowództwem funkcjonariusza S.G. Zdaniem prawnika pan Ibragim Kusztow zostanie zwolniony w zamian za swojego brata Isę. Został wezwany przez prawnika do FSB na przesłuchanie 7 lutego 2006 r. do funkcjonariusza S. G. Wcześniej tego dnia S.G. powiedział skarżącemu, że FSB nie jest zaangażowane w uprowadzenie i że pan Ibragim Kusztow mógł być zatrzymany w siedzibie Wydziału do Walki z Przestępczością Zorganizowaną policji w Chankała w Czeczenii. Świadek oświadczył dalej, że 31 grudnia 2005 r. grupa funkcjonariuszy odwiedziła dom jego rodziny. Szukali pana Isy Kusztowa i zrobili zdjęcia samochodu pana Ibragima Kusztowa, jego dokumentów tożsamości i domu. 9 lutego 2006 r. śledczy przesłuchali szóstą skarżącą, która oświadczyła, że dowiedziała się o uprowadzeniu brata od funkcjonariusza Ju. E., który przybył do ich domu 25 stycznia 2006 r. Przed tym, 31 grudnia 2005 r., ich dom został przeszukany przez funkcjonariuszy organów ścigania, którzy szukali jej brata Isy. 7 lutego 2006 r. śledczy przesłuchali funkcjonariusza ROWD Ch.M., którego zeznanie było podobne do zeznania funkcjonariusza M. Jewa (patrz paragraf 44 powyżej). 31 marca 2006 r. śledczy ponownie przesłuchali pierwszą skarżącą. Oświadczyła, że kilka razy przed i po uprowadzeniu jej syna grupy uzbrojonych żołnierzy organów ścigania, w mundurach polowych i kominiarkach, siłą wdzierały się do jej domu i go przeszukiwały, ale nie znalazły niczego interesującego. Żołnierze, którzy zabraniali rodzinie poruszania się podczas przeszukania, przestraszyli jej krewnych, a raz uderzyli pana Ibragima Kusztowa kolbami karabinów. Przed uprowadzeniem żołnierze zrobili zdjęcia pana Ibragima Kusztowa, jego dokumentów i samochodu. 19 kwietnia 2006 r. śledczy przesłuchali krewnego skarżących, pana I.K., który oświadczył, że próbował dzwonić na telefon komórkowy pana Ibragima Kusztowa około godziny 17:30, 25 stycznia 2006 r., ale bezskutecznie. W różnych datach kwietnia i maja 2006 r. śledczy przesłuchali kilka osób, które dzwoniły do pana Ibragima Kusztowa lub odbierały połączenia z jego numeru telefonu komórkowego w dniu uprowadzenia. Wszyscy albo zaprzeczyli, że rozmawiali z nim, stwierdzili, że nie doszło do rozmowy, lub że numer telefonu użyty do zadzwonienia do niego nie był na nich zarejestrowany. 30 czerwca 2006 r. śledczy zwrócili się do szefa inguskiej policji z wnioskiem o podjęcie kroków w celu identyfikacji mężczyzny, który około 20 marca 2006 r. przybył do domu skarżących i powiedział piątemu skarżącemu, że pan Ibragim Kusztow jest zatrzymany w areszcie śledczym pod cudzym nazwiskiem i że może pomóc w jego uwolnieniu w zamian za pieniądze. Podczas swojej drugiej wizyty mężczyzna powiedział skarżącemu, że pan Ibragim Kusztow został przeniesiony z aresztu śledczego w Chankała do „więzienia Kadyrowa” w Centaroj w Czeczenii. Mężczyzna był Czeczenem, w mundurze polowym i był uzbrojony w pistolet Makarowa. 30 czerwca 2006 r. śledczy ponownie przesłuchali piątego skarżącego, który szczegółowo opisał mężczyznę, który skontaktował się z nim około 20 marca 2006 r. w sprawie miejsca pobytu jego uprowadzonego brata. 20 listopada 2006 r. śledczy przesłuchali funkcjonariusza FSB S.G., który oświadczył, że jest odpowiedzialny za poszukiwania pana Isy Kusztowa, poszukiwanego za szereg przestępstw. Świadek oświadczył, że nie ma informacji o miejscu pobytu pana Ibragima Kusztowa i że zeznanie drugiego skarżącego w tej sprawie jest nieprawdziwe (patrz paragraf 45 powyżej). 28 sierpnia 2006 r. śledztwo w sprawie karnej zostało zawieszone z powodu nieustalenia tożsamości sprawców przestępstwa. Pierwsza skarżąca odwołała się od zawieszenia do Sądu Rejonowego w Sunżeńskim (Sądu Rejonowego). 22 września 2006 r. prokurator nadzoru uchylił decyzję z 28 sierpnia 2006 r. i nakazał wznowienie śledztwa. Tego samego dnia, 22 września 2006 r., Sąd Rejonowy oddalił skargę pierwszej skarżącej bez rozpoznania. 22 października 2006 r. śledztwo zostało ponownie zawieszone z powodu nieustalenia tożsamości sprawców. Skarżący odwołali się od zawieszenia do Sądu Rejonowego. 22 stycznia 2007 r. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy zawieszenie postępowania. Skarżący odwołali się do Sądu Najwyższego Inguszetii („Sądu Najwyższego”), twierdząc między innymi, że śledczy zaniechali podjęcia różnych podstawowych kroków, takich jak przesłuchanie policjantów pełniących służbę na punktach kontrolnych na drogach prowadzących do i od miejsca przestępstwa lub zwrócenie się do FSB i policji o informacje dotyczące agentów, którzy używali samochodów Niva w dniu uprowadzenia. 20 lutego 2007 r. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie skarżących jako bezzasadne i utrzymał w mocy decyzję o zawieszeniu postępowania.