Skarżący urodził się w 1933 roku i mieszka w Moskwie. 15 marca 1994 r. Rosyjskie Ministerstwo Kolei („MPS”) zatwierdziło budowę garaży wzdłuż Kolei Październikowej w Moskwie. Decyzja brzmiała następująco:
„Biorąc pod uwagę, że garaże na [1,3 km] odcinku Kolei Październikowej muszą pełnić funkcję ekrany akustycznego, moskiewski oddział próbny Kolei Październikowej Ministerstwa Kolei zatwierdza budowę garaży w odległości 5,5 metrów od szyny zewnętrznej, na następujących warunkach: 2. budowa garaży musi być ścisłe zgodna z przepisami bezpieczeństwa technicznego dla robót budowlanych w strefie kolejowej; 14 kwietnia 1994 r. Główny Zarząd Architektury i Planowania Komitetu Architektury i Urbanistyki Rządu Moskwy (Главное архитектурно-планировочное управление комитета по архитектуре и градостроительству г. Москвы) (dalej „moskiewski zarząd architektury i planowania”) wydał zadanie urbanistyczne (градостроительное заключение) dotyczące projektowania i budowy garaży wzdłuż Kolei Październikowej. Dokument ten stwierdzał, w szczególności, że ziemia, na której miały powstać garaże, należała do Miasta Moskwy (Горземфонд) i że garaże miały służyć jako ekrany akustyczne wzdłuż linii kolejowej. 31 października 1994 r. administracja lokalna (Управление муниципального округа “Марфино” Северо-Восточного административного округа Правительства Москвы) potwierdziła, że nie ma sprzeciwów wobec przeznaczenia wspomnianej ziemi na budowę garaży przez spółdzielnię budowlaną garaży „Kashenkin Lug” (stowarzyszenie właścicieli garaży, „GSK”), zgodnie z zadaniem urbanistycznym. 3 grudnia 1994 r. skarżący przystąpił do GSK i wpłacił udział za garaż (6500 dolarów amerykańskich (USD) w tamtym czasie). Garaże zostały wybudowane odpowiednio, a 30 grudnia 1996 r. komisja inspekcyjna administracji lokalnej certyfikowała, że jednopiętrowe trwałe (nieruchome) garaże zbudowane przez GSK były gotowe do użytku. 31 grudnia 1996 r. prefekt administracji lokalnej wyraził swoją zgodę. Garaż nr 169 został przydzielony skarżącemu. Administracja lokalna wydała mu zaświadczenie potwierdzające posiadanie wspomnianego garaży od 3 grudnia 1994 r. (свидетельство о владении гаражным боксом). Skarżący nigdy jednak nie zarejestrował swoich praw własności do garażu w rejestrze nieruchomości. 13 stycznia 2000 r. Komitet ds. Ziemi Moskwy zawarł umowę dzierżawy z GSK w zakresie ziemi zajmowanej przez garaże. Dzierżawa przewidywała, że działka gruntu została przeznaczona do dalszego użytkowania 324 boksów garażowych i 86 otwartych miejsc postojowych znajdujących się na niej. Ta umowa dzierżawy pozostawała w mocy do 31 sierpnia 2004 r. 3 marca 2003 r. Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne „Kolej Październikowa MPS” („Kolej Październikowa MPS”) zawarło umowę dzierżawy z GSK w zakresie ziemi zajmowanej przez garaże. Na mocy umowy dzierżawa była ważna do 28 lutego 2004 r. Strony następnie przedłużyły ważność umowy trzykrotnie: odpowiednio do 28 lipca, 30 września i 31 grudnia 2004 r. Następnie milcząco odnowili umowę na czas nieokreślony. GSK kontynuowało płacenie czynszu należnego z tytułu dzierżawy do 31 lipca 2007 r. Zgodnie z punktem 1.3 umowy dzierżawy, działka gruntu została przeznaczona na umieszczenie boksów garażowych. Punkt 2.2.5 umowy zabraniał budowy struktur stałych na ziemi i przewidywał, że struktury tymczasowe mogą być zbudowane tylko na pisemną zgodę Kolei Październikowej MPS. Punkt 2.2.10 stanowił, że na koniec dzierżawy wszystkie struktury tymczasowe miały zostać usunięte. Punkt 5.2 przewidywał, że dzierżawa może zostać rozwiązana jednostronnie w przypadku naruszenia warunków umowy dzierżawy przez GSK lub braku zapłaty dzierżawy przez dwa miesiące, oraz w przypadku, gdy wspomniana ziemia była wymagana do celów kolei, z miesięcznym wyprzedzeniem. Punkt 6.2 stanowił, że GSK nie miało prawa do modyfikowania federalnej własności pasów kolejowych. W międzyczasie, 18 września 2003 r. Rząd Rosji zdecydował o utworzeniu otwartej spółki akcyjnej zwanej „Koleje Rosyjskie” („RŻD”), która miała przejąć MPS. 5 marca 2008 r. Federalna Agencja Zarządzania Mieniem Państwowym odpowiedzialna za Moskwę podpisała umowę dzierżawy z RŻD w zakresie działki gruntu, na której znajdowały się garaże. 14 lipca 2010 r. RŻD powiadomiło GSK o jednostronnym rozwiązaniu umowy dzierżawy, powołując się na potrzebę, która powstała, aby użyć wspomnianej ziemi do celów kolei. RŻD zaprosiło GSK do opróżnienia działki do 20 sierpnia 2010 r. GSK odmówiło i dostarczyło RŻD listę swoich członków, z której wynikało, że skarżący był właścicielem garażu nr 169. 25 kwietnia 2011 r. RŻD powiadomiło skarżącego o konieczności opróżnienia garażu. Skarżący odmówił podporządkowania się. 27 września 2011 r. RŻD wytoczyło postępowanie sądowe przeciwko skarżącemu, domagając się usunięcia garażu nr 169 z wspomnianej działki. 21 listopada 2011 r. Rejonowy Sąd Ostankinski w Moskwie („Sąd Rejonowy”) uwzględnił powyższe powództwo i nakazał skarżącemu usunięcie garażu w ciągu dziesięciu dni od uprawomocnienia się wyroku. Sąd Rejonowy dodatkowo upoważnił RŻD do usunięcia garażu we własnym zakresie, jeśli skarżący nie podporządkuje się decyzji sądu. Sąd Rejonowy orzekł następująco:
„Z materiałów akt sprawy wynika, że 3 marca 2003 r. Federalne Przedsiębiorstwo Unitarne „Kolej Październikowa MPS” i GSK podpisały umowę dzierżawy dotyczącą działki gruntu położonej w pasie kolejowym [полоса отвода железной дороги] w celu refundacji kosztów jego utrzymania, ważną do 28 lutego 2004 r., która została następnie przedłużona na podstawie dodatkowych umów. Zgodnie z punktem 1.3 powyższej umowy dzierżawy ziemia została przeznaczona na budowę boksów garażowych. Budowa struktur stałych na ziemi była zabroniona (punkt 2.2.5). Obecnie umowa dzierżawy została rozwiązana, co jest potwierdzone przez powiadomienia z 14 lipca i 26 sierpnia 2010 r. o jednostronnym rozwiązaniu umowy dzierżawy z powołaniem się na konieczność użycia wspomnianej działki do celów kolei.
Akta sprawy zawierają zaświadczenie dostarczone przez powoda, że GSK [zapłaciło czynsz z tytułu dzierżawy] do 31 lipca 2007 r., a od tego czasu nie dokonano żadnych płatności za użytkowanie działki gruntu.
Procedura użytkowania działek gruntu sklasyfikowanych jako własność federalna jest określana przez Rząd Federacji Rosyjskiej zgodnie z sekcją 9 Ustawy Federalnej nr 17-FZ z 10 stycznia 2003 r. o systemie kolejowym w Federacji Rosyjskiej.
Postanowienie Rządu nr 264 z 29 kwietnia 2006 r. stanowi, że użytkowanie ziemi sklasyfikowanej jako własność federalna i przekazanej RŻD musi opierać się na umowie dzierżawy ziemi między Federalną Agencją Zarządzania Mieniem Państwowym (jej organem terytorialnym) a RŻD.
Zgodnie z Ustawą Federalną nr 17-FZ z 10 stycznia 2003 r. o systemie kolejowym w Federacji Rosyjskiej, ziemia kolejowa to ziemia używana lub przeznaczona do utrzymywania działalności organizacji transportu kolejowego i/lub dla budynków, budowli, konstrukcji i innych obiektów transportu kolejowego, w tym działek gruntu położonych w pasach kolejowych i strefach bezpieczeństwa.
Działki gruntu przyległe do torów kolejowych lub przeznaczone na umieszczenie takich torów są klasyfikowane jako pasy kolejowe, tak jak ziemia zajmowana lub przeznaczona na umieszczenie terminali kolejowych, urządzeń odwadniających i ochronnych wzdłuż torów kolejowych, linii komunikacyjnych, obiektów zasilania energią elektryczną, produkcyjnych i innych budynków, budowli, konstrukcji, sprzętu i innych obiektów transportu kolejowego.
Działka gruntu o numerze katastralnym 77:02:21017:032 jest przeznaczona do eksploatacji i rozwoju kolei, [jest] położona w pasie kolejowym ...
Przed podpisaniem umowy dzierżawy dotyczącej pasa kolejowego [między RŻD a Federacją Rosyjską], działka gruntu o numerze katastralnym 77:02:21017:032 była klasyfikowana jako ziemia transportu kolejowego zgodnie z Ustawą o Ziemi Transportowej zatwierdzoną decyzją nr 24 Rady Ministrów Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich z 8 stycznia 1981 r.; decyzją nr 3020-1 Najwyższej Rady Federacji Rosyjskiej z 27 grudnia 1991 r. o podziale mienia państwowego w Federacji Rosyjskiej; oraz Ustawą Federalną nr 153-FZ z 25 marca 1995 r. o Federalnym Systemie Kolejowym.
Dekret MPS nr 26 „Ts” z 15 maja 1999 r. zatwierdził procedurę użytkowania federalnej ziemi kolejowej w pasach kolejowych.
Zgodnie z tą procedurą, rozmiar pasa kolejowego jest określany zgodnie ze standardami i zasadami projektowania pasów kolejowych, zatwierdzonymi przez MPS, a także z dokumentacją projektową i budżetową oraz ogólnymi schematami rozwoju i rekonstrukcji obiektów i stacji federalnego transportu kolejowego.
Rewizja granic i rozmiaru pasów kolejowych, wycofanie tymczasowo nieużywanych działek gruntu i ich przeklasyfikowanie z jednej kategorii do drugiej jest przeprowadzane przez kompetentne organy za zgodą kolei, zgodnie z ustawodawstwem Federacji Rosyjskiej.
...
Sąd ustalił, że na części działki gruntu o numerze katastralnym 77:02:21017:032 w pasie kolejowym Kolei Październikowej ... znajdują się garaże, w tym garaż nr 169. ...
Nie dostarczono informacji z Zjednoczonego Państwowego Rejestru Nieruchomości i Transakcji dotyczących garażu. Pozwany ani GSK nie dostarczyli również dokumentów potwierdzających ich prawo do użytkowania ziemi pod garażem.
RŻD jest użytkownikiem wspomnianej działki gruntu. Na mocy Artykułu 305 Kodeksu Cywilnego Federacji Rosyjskiej ma prawo domagać się eliminacji naruszeń swoich praw, mianowicie usunięcia garażu [skarżącego] z działki.
...
Aby poprzeć swoje twierdzenie o legalności posiadania spornego garażu, pozwany złożył w sądzie zaświadczenie wydane przez GSK potwierdzające, że w pełni wpłacił swoją część za garaż. Ponadto, na wniosek pozwanego, sąd dołączył do akt sprawy następujące dowody: kopię aktu certyfikującego, że garaże były gotowe do użytku; powiadomienie od federalnej służby rejestracji państwowej, inwentaryzacji i kartografii odpowiedzialnej za Moskwę o braku jakichkolwiek informacji w Zjednoczonym Państwowym Rejestrze Nieruchomości i Transakcji dotyczących spornej działki; zatwierdzenie przez prefekta [administracji lokalnej] certyfikatu inspekcyjnego wydanego w odniesieniu do garaży; korespondencję z moskiewskiego oddziału Kolei Październikowej z 25 listopada 1993 r. o zatwierdzeniu budowy garaży w pasie kolejowym; zadanie urbanistyczne wydane przez moskiewski zarząd architektury i planowania 13 kwietnia 1994 r.; decyzję federalnej służby rejestracji państwowej, inwentaryzacji i kartografii z 27 kwietnia 2011 r. odmawiającą wydania certyfikatu katastralnego dla spornej działki.
Jednakże te dokumenty nie dowodzą, że skarżący nabył prawa własności do garażu, ani nie dowodzą legalności użytkowania ziemi pod nim. Garaż pozwanego [jest] nielegalną budowlą, ponieważ został zbudowany na działce gruntu, która nie została przeznaczona do tego celu zgodnie z procedurą przewidzianą przez prawo i w braku zezwolenia wydanego przez kompetentny organ, podczas gdy pas kolejowy może być używany wyłącznie do budowy obiektów transportu kolejowego. [Dokumenty dostarczone przez pozwanego] nie dowodzą, że garaż nie był nielegalną budowlą, ponieważ budowa została przeprowadzona na ziemi w pasie kolejowym i dlatego nie była przeznaczona na budowanie garaży. Zatwierdzenie przez prefekta administracji lokalnej certyfikatu inspekcyjnego nie potwierdza istnienia zezwolenia przez organy federalne do użytkowania wspomnianej działki gruntu na budowanie garaży, biorąc pod uwagę [fakt], że właścicielem działki jest Federacja Rosyjska, a nie Miasto Moskwa.
Zarządzanie ziemią należącą do Państwa, w tym udzielanie zezwolenia na budowę nieruchomości, może być dokonywane tylko przez kompetentny organ federalny.
Garaż do parkowania samochodu przez osobę fizyczną nie jest obiektem transportu kolejowego, dlatego działka gruntu w pasie kolejowym nie może być uważana za przeznaczoną do budowy takiego garażu (garaży).
Ponadto pozwany nie zdołał złożyć dowodu na to, że kompetentny organ federalny wydał akt administracyjny o przeniesieniu części ziemi położonej w pasie kolejowym na pozwanego. Wynika z tego, że działka gruntu nie została przekazana pozwanemu przez właściciela, a dlatego w obecnym czasie pozwany nie ma podstaw prawnych do użytkowania mienia federalnego.
...
Skarżący nabyłby tytuł własności do garażu nr 169, gdyby nie był nielegalną budowlą.
...
Po ocenie wszystkich dowodów w sprawie, biorąc pod uwagę [fakt], że pozwany nie nabył praw własności do działki gruntu sklasyfikowanej jako własność federalna i położonej w pasie kolejowym, na którym znajduje się sporny garaż, że działka została przekazana do tymczasowego użytkowania, i że jest obecnie użytkowana bez jakiejkolwiek podstawy umownej, sąd dochodzi do wniosku, że prawa RŻD zostały naruszone w ten sposób, że powód jest uniemożliwiony w użytkowaniu ziemi zgodnie z jej przeznaczeniem. Sąd uważa więc, że istnieją legalne podstawy do uwzględnienia powództwa powoda o usunięcie garażu nr 169 z działki gruntu o numerze katastralnym 77:02:21017:032 ...” Skarżący odwołał się. Twierdził, w szczególności, że przysługuje mu odszkodowanie. 10 lutego 2012 r. Miejski Sąd w Moskwie utrzymał w mocy powyższy wyrok w postępowaniu odwoławczym. Sąd Miejski orzekł, że prawo nie przewiduje możliwości dochodzenia odszkodowania za rozbiórkę nielegalnej budowy. 3 kwietnia 2012 r. Służba Komornicza Rejonu Ostankinskiego w Moskwie wszczęła postępowanie egzekucyjne. Skarżący został powiadomiony 12 kwietnia 2012 r. Ponieważ skarżący odmówił dobrowolnego podporządkowania się wyrokowi z 21 listopada 2011 r., utrzymanemu w mocy na skutek odwołania 10 lutego 2012 r., RŻD przystąpiło do rozbiórki jego garażu. 13 czerwca 2012 r. Służba Komornicza Rejonu Ostankinskiego została o tym poinformowana. 19 czerwca 2012 r. postępowanie egzekucyjne zostało zakończone. Zgodnie z informacją Rządu, w sierpniu 2013 r. budowa czwartego toru głównego Kolei Październikowej między Moskwą a Chimkami została zakończona na ziemi wcześniej zajmowanej przez garaże GSK i została otwarta dla ruchu pociągów podmiejskich. W grudniu 2014 r. bariery redukujące hałas zostały zainstalowane wzdłuż linii Kolei Październikowej w rejonie dzielnicy mieszkaniowej Marfino.


Skarżący urodził się w 1958 roku i mieszka w Nagykozár. Skarżący pracował jako inspektor podatkowy. W 1996 roku złożył wniosek o wcześniejszą emeryturę z powodu niezdolności do pracy. Z dniem 1 kwietnia 1996 r. uznano go za osobę tracącą 67% zdolności do pracy i przyznano mu rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 114 880 forintów węgierskich (HUF) miesięcznie (około 370 euro (EUR) według kursu ze stycznia 2017 r.). To orzeczenie o niezdolności do pracy zostało potwierdzone w latach 1999, 2003 i 2006. Odpowiednia metodologia oceny uległa zmianie z dniem 1 stycznia 2008 r. Sprawa skarżącego została ponownie rozpatrzona w oparciu o nowe przepisy w 2009 roku. Mimo braku jakiejkolwiek istotnej zmiany w jego stanie zdrowia, uznano wtedy, że stracił on 50% zdolności do pracy. W konsekwencji jego renta z tytułu niezdolności do pracy została zakończona, a z dniem 1 lipca 2009 r. uznano go za osobę nadającą się do rehabilitacji instytucjonalnej i przyznano mu miesięczny zasiłek rehabilitacyjny w wysokości 152 820 HUF (około 490 EUR), pomniejszony o potrącenia. Na mocy odpowiedniej ustawy świadczenie to mogło być przyznane jedynie na ograniczony okres, a mianowicie do 31 października 2011 r. w przypadku skarżącego. Ustawa przewidywała jedno przedłużenie tego terminu, co czyniło ostatecznym terminem na wypłatę świadczenia 30 czerwca 2012 r. Jednakże zgodnie z ustawą całkowity dopuszczalny okres rehabilitacji nie mógł przekroczyć trzech lat. Miesięczna kwota do wypłaty ulegała zmianom w okresie poprzedzającym upływ terminu. W momencie upływu terminu wynosiła ona 173 980 HUF (około 570 EUR) miesięcznie, minus 17 398 HUF potrąceń, co dawało kwotę netto 156 585 HUF (około 510 EUR). Tymczasem, 29 grudnia 2011 r. została uchwalona ustawa nr CXCI z 2011 r. o świadczeniach przyznawanych osobom o zmniejszonej zdolności do pracy. Weszła ona w życie 1 stycznia 2012 r. i wprowadziła nowy system świadczeń. 28 marca 2012 r. skarżący złożył wniosek o zasiłek z tytułu niezdolności do pracy na mocy nowej ustawy. 8 maja 2012 r. został poddany badaniu lekarskiemu przed komisją ekspertów Krajowego Urzędu Rehabilitacji i Pomocy Społecznej. Stan zdrowia skarżącego oceniono na 46% i zakwalifikowano go do rehabilitacji w okresie trzydziestu sześciu miesięcy. Organ początkowo przyznał mu zasiłek z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 41 850 HUF (około 140 EUR) miesięcznie, z dniem 1 lipca 2012 r. W wyniku odwołania wynik oceny stanu zdrowia skarżącego został utrzymany, jednak organ drugiej instancji nie zalecał już jego rehabilitacji. Miesięczny zasiłek z tytułu niezdolności do pracy, odpowiadający jego sytuacji, został ostatecznie ustalony na poziomie 55 800 HUF (około 180 EUR). Skarżący wystąpił o kontrolę sądową przed Sądem Administracyjnym i Pracy w Peczu, jednak bezskutecznie. 26 maja 2014 r. Kúria odrzuciła jego wniosek o rewizję z powodu niepowołania się na żadne konkretne naruszenie prawa, co było wymagane przez Kodeks postępowania cywilnego. W następstwie dalszej nowelizacji ustawodawczej z 1 kwietnia 2014 r. skarżący nabył prawo do zasiłku z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 159 100 HUF (około 520 EUR) miesięcznie, z mocą wsteczną od 1 stycznia 2014 r.


Skarżący urodził się w 1960 roku i aż do skazania mieszkał w mieście Słancy w obwodzie leningradzkim. W 1991 roku skarżący doznał przenikliwego urazu głowy, który obejmował miażdżenie tkanki mózgowej. Ten uraz spowodował porażenie całej prawej strony ciała, lekkie zaburzenia mowy i padaczkę pourazową. Aby zmniejszyć częstotliwość napadów padaczkowych, skarżący był zobowiązany do przyjmowania leku Benzonal. W roku następnym skarżący został zbadany przez komisję lekarską do spraw orzekania o niepełnosprawności i uznany za osobę z najwyższym stopniem niepełnosprawności na podstawie utraty zdolności do pracy, chodzenia bez pomocy lub dbania o siebie. Ustalenia te zostały potwierdzone przez komisję podczas rutynowych ponownych badań w latach 1994, 1996, 1998 i 2000, kiedy to skarżącemu przyznano status dożywotniej niepełnosprawności. W 2005 roku skarżący dopuścił się zabójstwa. 16 kwietnia 2007 roku Sąd Miejski w Słancach uznał go za winnego zabójstwa i skazał na siedem lat pozbawienia wolności w kolonii karnej o zaostrzonym reżimie. 15 sierpnia 2007 roku Sąd Obwodu Leningradzkiego utrzymał wyrok w mocy na skutek odwołania. 16 kwietnia 2007 roku skarżący został przewieziony do izby zatrzymań policji w mieście Słancy. Dwa dni później został przeniesiony do aresztu śledczego nr IZ-47/6 w Sankt Petersburgu. Przy przyjęciu do tej placówki więzienny lekarz prowadzący przeprowadził ogólne badanie lekarskie skarżącego i odnotował jego niepełnosprawność. Pozwolono skarżącemu przyjmować Benzonal dostarczany przez żonę, aby zminimalizować cierpienie z powodu napadów padaczkowych. W areszcie śledczym skarżący był przetrzymywany w normalnym bloku cel, gdzie rzekomo napotykał na duże trudności w codziennym funkcjonowaniu z powodu braku odpowiednich udogodnień, w szczególności podczas korzystania z toalety tureckiej i wspólnej prysznica, które nie posiadały poręczy i antypoślizgowej podłogi. 26 września 2007 roku, gdy wyrok stał się prawomocny, został przeniesiony do kolonii karnej nr 7 w obwodzie leningradzkim, gdzie umieszczono go również w celi przeznaczonej dla zdrowych więźniów i, jak twierdzi, nadal odczuwał niedogodności wynikające z jego niepełnosprawności. Nie posiadając zezwolenia na leczenie więźniów tak silnym lekiem jak Benzonal, władze medyczne kolonii zaoferowały skarżącemu dwa leki zamienniki o podobnym działaniu przeciwdrgawkowym, ale ten odmówił, powołując się na ich niską skuteczność i możliwe skutki uboczne. 3 marca 2008 roku, na własne życzenie, skarżący został wysłany do więziennego szpitala Gaaza w Sankt Petersburgu („więzienny szpital”) w celu pogłębionego badania lekarskiego i leczenia. W szpitalu poddano go różnym badaniom medycznym, które wykazały, że jego stan zdrowia jest stabilny. 1 kwietnia 2008 roku skarżący został wypisany ze szpitala. W wypisie ze szpitala lekarz nadzorujący wspomniał, że pacjent jest w stanie sam się obsługiwać i chodzić bez pomocy. 10 października 2008 roku zastępca naczelnika kolonii karnej zarządził przeniesienie skarżącego do specjalnego oddziału dla więźniów niepełnosprawnych. Zgodnie z opisem rządu, ten oddział miał „ulepszone warunki mieszkaniowe” i „mniej rygorystyczny reżim bezpieczeństwa”. Mieszkały w nim wyłącznie osoby niepełnosprawne, przetrzymywane w skrzydle więziennym zlokalizowanym blisko jednostki medycznej. Skarżący twierdził, że nawet po przeniesieniu do specjalnego oddziału nie zapewniono mu pomocy pielęgniarskiej. Nie będąc w stanie sam się ubrać ani wykonywać zabiegów higienicznych bez pomocy, prosił współwięźniów o pomoc w zamian za cenne produkty więzienne, takie jak herbata, kawa, słodycze i papierosy. 1 lipca 2009 roku specjalna komisja lekarska, na wniosek władz penitencjarnych, wydała opinię potwierdzającą powagę niepełnosprawności skarżącego. 4 sierpnia 2009 roku skarżący został zbadany przez komisję lekarską złożoną z kierownictwa więziennego szpitala i neurochirurga. Lekarze stwierdzili, że stan zdrowia skarżącego pozostał stabilny, że jest on w stanie sam się obsługiwać i że nie wymaga pomocy pielęgniarskiej. Jednakże, ze względu na poważny stan mózgu skarżącego postanowiono sprawdzić, czy jego choroba mieści się w ustalonej liście chorób uzasadniających przedterminowe zwolnienie. Trzy dni później specjalna komisja lekarska potwierdziła, że stan skarżącego uzasadnia jego przedterminowe zwolnienie. Wydaje się, że skarżący pozostał w więziennym szpitalu do 8 września 2009 roku. W międzyczasie władze aresztu złożyły wniosek o jego przedterminowe zwolnienie ze względów zdrowotnych. 28 sierpnia 2009 roku Sąd Rejonowy Smoleński w Sankt Petersburgu oddalił ich wniosek, powołując się na ciężkość czynu skarżącego, fakt, że rozwinął on porażenie i padaczkę przed aresztowaniem oraz na to, że w areszcie jego stan pozostał stabilny. Decyzja ta została utrzymana w mocy na skutek odwołania przez Sąd Miejski w Sankt Petersburgu 17 listopada 2009 roku. Między 1 lutego a 18 marca 2010 roku, na własne życzenie, skarżący został przyjęty do więziennego szpitala na leczenie, a 16 marca 2010 roku został ponownie zbadany przez komisję lekarską, która potwierdziła jego prawo do przedterminowego zwolnienia ze względów zdrowotnych. 10 kwietnia 2010 roku skarżący został przeniesiony do kolonii karnej nr 4 w obwodzie leningradzkim. Zakwaterowano go w specjalnym oddziale dla więźniów niepełnosprawnych. Wydaje się, że warunki jego uwięzienia były podobne do tych w kolonii karnej nr 7. Skarżący nadal otrzymywał Benzonal od żony i odmawiał przyjmowania jakichkolwiek zamienników. 10 czerwca 2010 roku Sąd Miejski w Tosno oddalił wniosek o przedterminowe zwolnienie ze względów zdrowotnych, powołując się na ciężkość czynu skarżącego, fakt, że jego stan zdrowia został już uwzględniony przez sąd, który go skazał, oraz wreszcie na fakt, że stan zdrowia skarżącego nie pogorszył się w areszcie.


Skarżący urodził się w 1974 roku i mieszka w Czernihowie. 25 stycznia 2007 roku Sąd Rejonowy Desniański w Czernihowie („Sąd Rejonowy”) wydał nakaz przeszukania mieszkania skarżącego w celu znalezienia telefonu komórkowego, który został zgłoszony jako skradziony. Istotna część postanowienia brzmiała:
„P.o. śledczy zwrócił się do sądu z wnioskiem o upoważnienie do przeszukania mieszkania [skarżącego]... w celu zlokalizowania telefonu komórkowego „Nokia‑7270”, skradzionego od prywatnego przedsiębiorcy [K.]... [kradzieży] dokonano w nocy z 2 na 3 grudnia 2006 roku.
Podczas rozprawy p.o. śledczy i prokurator poparli swój wniosek...
Po wysłuchaniu p.o. śledczego [i] opinii prokuratora oraz po zbadaniu materiału sprawy karnej, sąd stwierdza, że... [sądowi] dostarczono wystarczających danych wskazujących na możliwość, że telefon komórkowy Nokia 7270 może znajdować się w miejscu zamieszkania [skarżącego]”.
30 stycznia 2007 roku policja przeszukała mieszkanie skarżącego w jego obecności i zajęła trzy telefony komórkowe, które – według skarżącego – należały do niego i członków jego rodziny. Jak wynika ze słabo czytelnej kopii listy zajętych przedmiotów sporządzonej przez policję, dwa z tych telefonów były najprawdopodobniej marki Samsung, a jeden – marki Nokia. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, zajęte telefony zostały zwrócone w nieokreślonym terminie, a ani on, ani żaden z członków jego rodziny nigdy nie został oskarżony ani w żaden inny sposób zaangażowany w postępowanie karne, które doprowadziło do wydania nakazu przeszukania.
3 marca 2007 roku skarżący złożył skargę administracyjną do Sądu Rejonowego, twierdząc, że jego mieszkanie zostało przeszukane arbitralnie, i dochodząc zadośćuczynienia za naruszenie nietykalności jego mieszkania. 5 marca 2007 roku Sąd Rejonowy odmówił rozpoznania powyższej skargi, powołując się na brak jurysdykcji. Sąd zauważył, że wszystkie skargi dotyczące bezprawności działań procesowych organów ścigania podjętych w związku z dochodzeniem muszą być wniesione w ramach odpowiedniego postępowania karnego na podstawie art. 234 i 236 Kodeksu Postępowania Karnego Ukrainy („KPK”), obowiązującego wówczas.
Skarżący odwołał się od tej decyzji. Podniósł, że nie miał dla siebie żadnej rzeczywistej możliwości uzyskania naprawienia na podstawie przepisów KPK, ponieważ sąd karny mógł rozpoznać skargi dotyczące działań organów śledczych jedynie w kontekście rozpoznawania sprawy karnej. W sytuacji skarżącego takie środki prawne nie byłyby skuteczne, ponieważ nie posiadał on statusu procesowego w przedmiotowym postępowaniu karnym i nigdy nie był informowany o przebiegu tego postępowania. Ponadto nie było pewne, czy i kiedy sprawa trafi na etap rozprawy. Jednakże, skoro skarżący uważał się za ofiarę arbitralnego przeszukania, niezależnie od wyniku odpowiedniego dochodzenia karnego, uważał również, że ma legitymację czynną do wniesienia skargi administracyjnej na podstawie art. 2 i 4 Kodeksu Postępowania Sądowego Administracyjnego Ukrainy („KPSA”).
15 maja 2007 roku Kijowski Sąd Apelacyjny ds. Administracyjnych oddalił apelację skarżącego, zasadniczo popierając ustalenia sądu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę kasacyjną. Powtórzył argumenty podniesione w apelacji i dodatkowo złożył wniosek, że jego powództwo przeciwko policji o zadośćuczynienie pieniężne nie może być zbadane i rozstrzygnięte w ramach postępowania karnego przeciwko osobie trzeciej. 13 maja 2009 roku Wyższy Sąd Administracyjny Ukrainy oddalił skargę kasacyjną skarżącego.


Skarżąca urodziła się w 1981 roku i mieszka w Niszu. 2 lutego 1999 r. skarżąca urodziła córkę, A.C. Rok później wyszła za mąż za V.C. („pozwanego”), biologicznego ojca swojej córki. 1 lutego 2005 r. V.C. złożył pozew do Sądu Miejskiego w Niszu, wnosząc o rozwiązanie małżeństwa, przyznanie opieki nad A.C. oraz alimenty na dziecko. 16 maja 2005 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Niszu przyznał skarżącej tymczasową opiekę i pieczę nad A.C. do czasu rozwiązania małżeństwa. 23 czerwca 2005 r., podczas gdy skarżąca i A.C. odwiedzały zakład opieki psychiatrycznej, gdzie dziecko było leczone z powodu zaburzeń zdrowia psychicznego wynikających z rozwodu rodziców, V.C. siłą odebrał A.C. spod opieki skarżącej, a przy tym fizycznie zaatakował ją, powodując jej utratę przytomności. 25 lipca 2005 r. Sąd Miejski w Niszu wydał postanowienie o tymczasowej opiece, nakazując V.C. przekazanie opieki nad A.C. skarżącej do zakończenia postępowania o rozwiązanie małżeństwa. 5 sierpnia 2005 r. komornik udał się ze skarżącą do domu pozwanego, żądając wydania dziecka. Obecni byli również ojciec pozwanego i A.C. Pozwany oświadczył, że nie będzie przeszkadzał matce w widzeniu się z dzieckiem, ale odmówił jej wydania, nawet jeśli oznaczałoby to zapłacenie grzywny, twierdząc, że skarżąca nie jest w stanie zapewnić A.C. odpowiednich warunków życia oraz że A.C. woli mieszkać z nim. Wobec niewykonania przez pozwanego nakazu egzekucji, 12 sierpnia 2005 r. Sąd Miejski w Niszu nakazał mu zapłacenie grzywny w wysokości 10 000 dinarów serbskich (RSD; około 120 euro (EUR)) w ciągu trzech dni oraz zwrot dziecka matce w tym samym terminie. 18 sierpnia 2005 r. komornik ponownie udał się do domu pozwanego, ale nikogo tam nie było. Tego samego dnia sąd skontaktował się z Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Niszu, prosząc o pilne działanie, ponieważ skarżąca twierdziła, że ma tam miejsce przemoc domowa. 22 sierpnia 2005 r. ośrodek pomocy społecznej poinformował sąd, że doradził skarżącej i pozwanemu wizytę w zakładzie opieki psychiatrycznej, aby otrzymać odpowiednie wskazówki dotyczące komunikacji ze sobą oraz aby dziecko mogło wznowić przerwane leczenie. Sąd został poinformowany, że Ośrodek Pomocy Społecznej w Doljevac przejął odpowiedzialność za sprawę, ponieważ tam znajdowało się miejsce zamieszkania pozwanego. 12 września 2005 r. Sąd Miejski nakazał pozwanemu zapłacenie kolejnej grzywny w wysokości 50 000 RSD (około 590 EUR) i zwrot A.C. do matki. 15 września 2005 r. pozwany i jego ojciec skontaktowali się z sądem, oświadczając, że dziecko nie chce iść do matki i odmawiając zapłacenia grzywny. 20 września 2005 r. podjęto nową próbę egzekucji postanowienia tymczasowego, tym razem w obecności psychologa z Ośrodka Pomocy Społecznej w Doljevac, funkcjonariuszy policji, sędziego egzekucyjnego, komornika i skarżącej. Dziecko zaczęło płakać i odmówiło pójścia ze skarżącą. Pozwany oświadczył, że rozmawiał z dzieckiem, zachęcając je do zamieszkania z matką, jeśli tego chce, ale dziecko odmówiło. Skarżąca była zdania, że dziecku dawano instrukcje i wywierano na nim presję, a w rzeczywistości było ono silnie przywiązane do matki. Chciała zabrać dziecko natychmiast, niezależnie od jego zachowania. Psycholog był przeciwny przymusowemu przekazaniu opieki, twierdząc, że może to negatywnie wpłynąć na zdrowie psychiczne dziecka i doprowadzić do autyzmu. Dziecko wykazywało już niektóre z tych objawów, ale ustąpiły one po przeprowadzce do domu ojca, gdzie mieszkało przez pięć lat. Psycholog zaproponował, aby matka i dziecko zaczęły spotykać się pod nadzorem Ośrodka w jego siedzibie. Zanotowała również w protokole, że rodzice powinni zaprzestać manipulowania dzieckiem. 3 października 2005 r. odbyło się pierwsze spotkanie matki z dzieckiem w siedzibie Ośrodka, ale skarżąca poinformowała później sąd, że nie zakończyło się ono sukcesem, ponieważ dziecko rzekomo poddawano presji ze strony ojca. Podczas następnego spotkania, które odbyło się 14 października 2005 r., dziecko nieustannie trzymało się ojca, płakało i unikało kontaktu z matką. Psycholog nie była obecna podczas spotkania, przebywając w tym czasie na zwolnieniu lekarskim. Po opuszczeniu siedziby Ośrodka Pomocy Społecznej w Niszu skarżąca, pozwany i inne obecne osoby zaczęły się bić. Ojciec pozwanego rzekomo fizycznie zaatakował skarżącą. Sąd poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w Doljevac o incydencie, prosząc o radę, jak postępować dalej. 2 marca 2006 r. skarżąca poprosiła sąd o egzekucję postanowienia o tymczasowej opiece w obecności policji. Egzekucja postanowienia tymczasowego miała zostać podjęta 20 marca 2006 r. w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej w Niszu w obecności sędziego, psychologa i nauczyciela z Ośrodka, skarżącej i przedstawiciela pozwanego. Pozwany i dziecko nie stawili się. Dziecko rzekomo chorowało. 29 maja 2006 r. podjęto kolejną próbę egzekucji. Pozwany ponownie nie stawił się. Według jego przedstawiciela nie został prawidłowo wezwany. Na rozprawie obecni byli dwaj psychologowie, jeden z Ośrodka Pomocy Społecznej w Niszu, drugi z Ośrodka Pomocy Społecznej w Doljevac. Obaj wyrazili opinię dotyczącą przymusowego powrotu dziecka do matki; psycholog z Niszu twierdził, że była to jedyna opcja, ponieważ ojciec nie był skłonny dobrowolnie oddać dziecka, a psycholog z Doljevac argumentował przeciwko temu, uważając, że może to negatywnie wpłynąć na dalszy rozwój dziecka. Próba egzekucji zaplanowana na 13 czerwca 2006 r. została również przełożona z powodu nieobecności pozwanego i jego przedstawiciela. 29 czerwca 2006 r. pozwany stawił się bez dziecka, ponieważ to rzekomo chorowało, ale nie złożył żadnych dowodów na poparcie tego twierdzenia. Podczas całego spotkania twierdził, że jest skłonny oddać dziecko matce, ale dziecko odmawia współpracy. 27 lipca 2006 r. sąd ponownie nakazał pozwanemu zapłacenie grzywny w wysokości 20 000 RSD i zwrot dziecka do matki. 25 grudnia 2006 r. sąd poprosił Zakład Opieki Psychiatrycznej w Niszu o przygotowanie opinii dotyczącej egzekucji postanowienia o tymczasowej opiece z powodu trudności napotkanych w postępowaniu. Zakład Opieki Psychiatrycznej w Niszu wydał opinię biegłych 28 czerwca 2007 r. Raport zawierał opinie psychologa, socjologa i neuropsychiatry, z których każdy przeprowadził wywiady z dzieckiem i obojgiem rodziców. Biegli stwierdzili, że zdolności intelektualne dziecka były niższe i że jego dojrzałość emocjonalna i społeczna była niedorozwinięta w wyniku sytuacji rodzinnej. Stwierdzili również, że oboje rodzice manipulowali dzieckiem i nie działali w jego najlepszym interesie. Ich ostateczna opinia brzmiała, że przymusowe odebranie dziecka ojcu i obecnemu środowisku społecznemu bez odpowiedniego przygotowania psychologicznego mogło na tym etapie wywołać pewne zaburzenia psychiczne. Biegli doradzili, aby dziecko otrzymało poradnictwo psychologiczne i społeczne w celu przezwyciężenia oporu wobec matki, aby ojcu i jego rodzinie pomóc zmienić postawę i przestać wpływać na opinię dziecka na temat matki oraz aby oboje rodzice otrzymali poradnictwo dotyczące postępowania w najlepszym interesie dziecka. 12 czerwca 2008 r. i 28 maja 2009 r. Sąd Okręgowy w Niszu i Sąd Najwyższy Serbii utrzymały w mocy wyrok Sądu Miejskiego odpowiednio w drugiej i trzeciej instancji. Wszystkie wyżej wymienione sądy uzasadniały, że „mimo wcześniejszego przymusowego odebrania... [spod opieki skarżącej]...”, leży w najlepszym interesie A.C. pozostanie z ojcem, ponieważ separacja mogłaby okazać się szkodliwa psychicznie. Na poparcie tego wniosku sądy powołały się na odrębną opinię sporządzoną przez Ośrodek Pomocy Społecznej w Doljevac, oprócz opinii biegłych, stwierdzając, że rzeczywiście wskazane byłoby, aby A.C. pozostała w środowisku, do którego przywykła, gdzie jest otoczona miłością i opieką oraz gdzie nawiązała kontakty społeczne (patrz punkt 27 powyżej). Ponadto Sąd Najwyższy stwierdził, że brak dowodów na to, że pozwany dopuścił się aktów przemocy wobec dziecka lub skarżącej. Skarżąca nigdy nie występowała o egzekucję wyroku z 14 stycznia 2008 r. w zakresie cotygodniowych spotkań z dzieckiem. 16 marca 2010 r. skarżąca wniosła skargę do Trybunału Konstytucyjnego, zarzucając naruszenie swoich praw rodzicielskich i rodzinnych, zasadniczo skarżąc się na niewykonanie postanowienia Sądu Miejskiego o tymczasowej opiece z 25 lipca 2005 r. Argumentowała również, że ostateczne orzeczenie Sądu Najwyższego w sprawie opieki nad A.C. nie wzięło pod uwagę najlepszego interesu dziecka, a zamiast tego wstecznie usankcjonowało przemocowe i bezprawne zachowanie V.C. oraz trwale oddzieliło ją od dziecka. 15 marca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny oddalił skargę dotyczącą postanowienia o tymczasowej opiece z 25 lipca 2005 r. z powodu jej wniesienia po terminie, gdyż złożono ją ponad 30 dni po doręczeniu skarżącej wyroku Sądu Okręgowego z 12 czerwca 2008 r. W odniesieniu do skargi skarżącej dotyczącej Sądu Najwyższego Trybunał Konstytucyjny oddalił ją merytorycznie, w pełni akceptując uzasadnienie Sądu Najwyższego. 19 października 2007 r. Sąd Miejski w Niszu uznał V.C. za winnego bezprawnego odebrania A.C. spod opieki skarżącej i skazał go na sześć miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres dwóch lat. Pozwany został zobowiązany do zwrotu dziecka skarżącej w ciągu piętnastu dni od daty uprawomocnienia się wyroku. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w Niszu 8 kwietnia 2008 r. 18 sierpnia 2008 r., na wniosek skarżącej, miejski prokurator w Niszu wystąpił o uchylenie zawieszenia wykonania kary pozwanemu, ale wycofał wniosek 16 grudnia 2008 r., ponieważ w międzyczasie pozwany otrzymał opiekę nad A.C. 25 grudnia 2008 r. Sąd Miejski umorzył postępowanie w sprawie uchylenia zawieszenia. Na skutek wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie wyroku z 14 stycznia 2008 r., 12 października 2012 r. Sąd Miejski w Niszu przyznał skarżącej opiekę nad A.C. i nakazał V.C. łożyć na jej utrzymanie miesięcznie. W uzasadnieniu sąd wyjaśnił, że A.C. oświadczyła, że teraz chce mieszkać ze skarżącą i że sam V.C. nie miał już żadnych zastrzeżeń co do tego układu. Wyrok ten stał się prawomocny i wykonalny 10 listopada 2012 r., a A.C. wkrótce potem przeprowadziła się do mieszkania skarżącej. W lipcu 2013 r. Prokuratura w Niszu otrzymała zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko V.C. za niepłacenie alimentów. Wydaje się, że skarżąca nawiązała ponownie kontakt z córką 19 sierpnia 2012 r., to jest po siedmiu latach, a wkrótce potem A.C. zamieszkała ze skarżącą. Wydaje się jednak, z dokumentów złożonych przez Rząd, że relacja matka-córka nie została dobrze odbudowana. A.C. wciąż wracała do ojca za każdym razem, gdy miała nieporozumienie z matką. Złożyła nawet zeznanie na policji, z którego wynikało, że matka ją źle traktuje. 27 sierpnia 2015 r. A.C. przeprowadziła się do domu ojca i wydaje się, że nadal z nim mieszka z własnego wyboru. Wydaje się również, że pozwany złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie wyroku z 12 października 2012 r. w sprawie opieki nad A.C. i że postępowanie to wciąż trwa.


Skarżący urodził się w 1968 roku i mieszka w Zhangala w Kazachstanie. W czerwcu 2000 r. skarżący przeprowadził się z Kazachstanu do Rosji, gdzie ożenił się z panią G.K., obywatelką rosyjską, z którą ma dwie córki urodzone w 2000 i 2002 roku. Skarżący i jego rodzina mieszkali w osadzie Slantseviy Rudnik w obwodzie saratowskim. Skarżący regularnie odwiedzał swoich krewnych w Kazachstanie. Skarżący mieszkał w Rosji na podstawie regularnie przedłużanych zezwoleń na tymczasowy pobyt (trzyletnich). 20 sierpnia 2013 r. Departament Federalnej Służby Migracyjnej obwodu saratowskiego wydał decyzję nr 32469 przyznającą skarżącemu kolejne trzyletnie zezwolenie na pobyt, ważne do 20 sierpnia 2016 r. 12 kwietnia 2014 r. skarżący wracał z Kazachstanu do Rosji przez przejście graniczne „Ozinki” w obwodzie saratowskim, gdy departament kontroli granicznej Federalnej Służby Bezpieczeństwa Rosji poinformował go, że odmówiono mu ponownego wjazdu do Federacji Rosyjskiej. Zgodnie z zawiadomieniem wręczonym skarżącemu na przejściu granicznym, podlegał on wydaleniu z Rosji. Zakazano mu wjazdu do Rosji do stycznia 2030 r. na podstawie sprawozdania (представление) z dnia 14 stycznia 2014 r. sporządzonego przez departament obwodu saratowskiego Federalnej Służby Bezpieczeństwa (Федеральная служба безопасности (ФСБ)) (dalej „FSB”), sporządzonego zgodnie z art. 27 § 1 ustawy o trybie wjazdu, a mianowicie „w celu zapewnienia zdolności obronnej lub bezpieczeństwa Państwa albo ochrony porządku publicznego lub zdrowia”. Nie podano żadnego innego wyjaśnienia. 13 maja 2014 r. skarżący, za pośrednictwem swojego pełnomocnika, złożył odwołanie od decyzji o wydaleniu do Sądu Rejonowego Frunzenskij w Saratowie (dalej „Sąd Rejonowy”). W odwołaniu skarżący wnosił o uchylenie decyzji o wydaleniu i zniesienie zakazu, ponieważ środek ten negatywnie wpłynął na jego życie rodzinne. Skarżący wskazał w szczególności, że od 2000 r. był żonaty z obywatelką rosyjską i miał dwoje dzieci, które również były obywatelami rosyjskimi. Dodał, że nie był notowany za naruszenia administracyjne ani przestępstwa kryminalne oraz że nie był świadomy powodów wydalenia. Sąd Rejonowy przekazał odwołanie skarżącego do Sądu Obwodowego w Saratowie (dalej „Sąd Obwodowy”), ponieważ zgodnie z przepisami krajowymi sądy obwodowe miały rozpatrywać sprawy dotyczące tajemnic państwowych. 25 lipca 2014 r. Sąd Obwodowy rozpoznał skargę skarżącego. Na rozprawie, w odpowiedzi na pytanie pełnomocnika skarżącego dotyczące rzeczywistych podstaw wydalenia skarżącego i szesnastoletniego zakazu wjazdu, przedstawiciele FSB odpowiedzieli: „[R]zeczywiste podstawy zakazu nie mogą zostać ujawnione w interesie bezpieczeństwa państwa, które ma priorytet w Federacji Rosyjskiej nad prawami obywateli zagranicznych... Dokładnie tego, co pan Kamenow zrobił, nie można ujawnić, ponieważ ta informacja stanowi tajemnicę państwową...”. W tym samym dniu, 25 lipca 2014 r., Sąd Obwodowy utrzymał w mocy wydalenie skarżącego do 2030 roku. W swoim orzeczeniu nie powołał się na żadne dokumenty przedłożone przez FSB stanowiące podstawę zakazu, z wyjątkiem stwierdzenia, że środek ten został nałożony na podstawie sprawozdania z 14 stycznia 2014 r. oraz odpowiednich instrukcji wewnętrznych FSB. Zdaniem sądu sprawozdanie z 14 stycznia 2014 r. zawierało „niektóre dane o działalności operacyjnej”, które nie zostały dołączone do akt sprawy (mimo że zostały przez sąd „przeanalizowane”), ponieważ stanowiły tajemnicę państwową. Sąd ani nie określił charakteru tych danych, ani nie podał żadnych szczegółów dotyczących ich pochodzenia ani okoliczności ich zebrania. Sąd zauważył dalej, że zastosowano odpowiednią procedurę i stwierdził, że „wniosek pana Kamenowa o zobowiązanie organu państwowego [FSB], który wydał decyzję [o wydaleniu], do jej uchylenia nie może zostać uwzględniony, ponieważ sąd [może jedynie zweryfikować] legalność [procedury] podjęcia takiej decyzji. Co do uchylenia tej decyzji, taka kompetencja należy do organu wykonawczego, który ją podjął”. Co do tego, czy decyzja o wydaleniu stanowiła ingerencję w życie rodzinne skarżącego, sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja „zawierała informacje, na podstawie których FSB wniosła, że działania pana Kamenowa zagrażały bezpieczeństwu narodowemu Federacji Rosyjskiej. Dlatego interes publiczny przeważał nad interesem prywatnym skarżącego”. Pełnomocnik skarżącego złożył apelację od powyższego orzeczenia do Izby Spraw Administracyjnych Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej (dalej „Sąd Najwyższy”), wskazując między innymi, że mimo złożenia podpisanego oświadczenia o zachowaniu poufności do Sądu Obwodowego, nie otrzymał możliwości zapoznania się z treścią sprawozdania FSB z 14 stycznia 2014 r. oraz innymi dokumentami, które stanowiły podstawę wydalenia, a że rzeczywiste powody tego środka pozostały nieznane skarżącemu. Podkreślił, że skarżący nigdy nie popełnił przestępstw ani naruszeń administracyjnych oraz że wydalenie i zakaz wjazdu zakłóciły życie rodzinne skarżącego. 24 grudnia 2014 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy decyzję z 25 lipca 2014 r., stwierdzając, że Sąd Obwodowy należycie zbadał niezbędną podstawę prawną wydalenia i że jego decyzja była legalna i uzasadniona. Sąd Najwyższy nie określił dowodów, które stanowiły podstawę sprawozdania FSB z 14 stycznia 2014 r., ani nie odniósł się w żaden sposób do jego treści. Co do skargi skarżącego dotyczącej ingerencji w jego prawo do poszanowania życia rodzinnego spowodowanej szesnastoletnim wydaleniem, Sąd Najwyższy pozostawił ją bez rozpoznania. W odpowiedzi na wniosek Trybunału o informacje i dokumenty, które stanowiły podstawę wydalenia skarżącego, Rząd przedłożył kopie orzeczeń sądów w sprawie skarżącego oraz kopię protokołu rozprawy z 25 lipca 2014 r. przed Sądem Obwodowym w sprawie odwołania skarżącego. Ponadto Rząd złożył kopie orzeczeń Sądu Obwodowego wydanych w latach 2011–2015 w odniesieniu do następujących decyzji podjętych przez organy krajowe: ośmiu decyzji uwzględniających odwołania od wyroków wydalenia nałożonych z powodu skazań karnych i naruszeń przepisów imigracyjnych oraz trzech decyzji uwzględniających odwołania od decyzji o wydaleniu i zakazach wjazdu nałożonych z powodu naruszeń przepisów imigracyjnych. Żaden z dokumentów dostarczonych przez Rząd nie dotyczył odwołania od decyzji o wydaleniu i/lub zakazu wjazdu nałożonych z powodów bezpieczeństwa narodowego.


W dniu 25 marca 2004 r. spółka wnioskująca zawarła umowę z Univerzal Banka AD (dalej „bank”), instytucją prywatną z siedzibą w Belgradzie. Na mocy tej umowy spółka wnioskująca nabyła wierzytelność banku wynikającą z prawomocnego wyroku sądu z 28 grudnia 1999 r. Wyrok ten został wydany przeciwko spółce społecznej własności o nazwie Mehanizacija (dalej „spółka dłużniczka”) z siedzibą w Vladičin Han. W dniu 29 sierpnia 2000 r., na wniosek banku, Sąd Handlowy w Leskovacu zarządził egzekucję wspomnianego wyroku, a spółka dłużniczka następnie zapłaciła część długu wynikającego z wyroku. W dniu 14 kwietnia 2005 r., na wniosek spółki wnioskującej, Sąd Handlowy w Leskovacu ponownie zarządził pełną egzekucję tego wyroku. W dniu 26 lipca 2005 r. spółka wnioskująca zawarła ugodę ze spółką dłużniczką, która została później unieważniona na skutek wniosku spółki dłużniczkiej decyzją Sądu Handlowego w Leskovacu z 22 stycznia 2009 r. Decyzja ta stała się prawomocna w dniu 3 marca 2010 r. W dniu 24 grudnia 2001 r. Sąd Handlowy w Leskovacu nakazał spółce dłużniczce zapłatę na rzecz spółki wnioskującej określonych kwot. W dniu 2 lutego 2005 r., na wniosek spółki wnioskującej, Sąd Handlowy w Leskovacu zarządził egzekucję wspomnianego wyroku. W dniu 1 marca 2010 r. Sąd Handlowy w Leskovacu otworzył postępowanie upadłościowe wobec spółki dłużniczki. W rezultacie wszystkie inne toczące się postępowania egzekucyjne przeciwko spółce dłużniczce zostały zawieszone. Spółka wnioskująca zgłosiła swoje wierzytelności wynikające z powyższych wyroków. W dniu 15 października 2010 r. Sąd Handlowy w Leskovacu uznał część wierzytelności spółki wnioskującej i polecił spółce wnioskującej wszczęcie postępowania cywilnego w zakresie pozostałej części. W dniu 29 maja 2012 r. Sąd Handlowy w Leskovacu orzekł częściowo na korzyść spółki wnioskującej i oddalił resztę jej roszczeń. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Sąd Apelacyjny Handlowy w dniu 25 października 2013 r. Sądy krajowe uznały, że umowa, którą spółka wnioskująca zawarła z bankiem (patrz wyżej paragraf 5), uprawniała ją jedynie do odzyskania kwoty zapłaconej za przeniesienie wierzytelności przysługującej wspomnianemu bankowi, a nie samego długu wynikającego z wyroku. Postępowanie upadłościowe nadal trwa.


Skarżąca urodziła się w 1940 roku i mieszka w Tambowie. 8 sierpnia 2003 r. Sędzia Pokoju 1. Okręgu Sądowego Rejonu Lenińskiego w Obwodzie Tambowskim nakazał Miejskiemu Przedsiębiorstwu Jednostkowemu Utrzymania Mieszkań Nr 1 („УМПЖХ №1”, dalej: „spółka dłużnicza”) zapłacenie 348 euro (EUR) na rzecz pani Lisowej Aleksandry Semyonovny. Wyrok stał się prawomocny 19 sierpnia 2003 r. 11 września 2003 r. Służba Komornicza wszczęła postępowanie egzekucyjne. Po śmierci pani Lisowej, 8 lipca 2005 r. Sędzia Pokoju 1. Okręgu Sądowego Rejonu Lenińskiego w Obwodzie Tambowskim zastąpił w postępowaniu egzekucyjnym pierwotną skarżącą, panią Lisową, jej następczynią prawną, panią Karpesz. Należność została następnie poddana waloryzacji w toku postępowania egzekucyjnego na mocy postanowień z 2 marca 2006 r. (prawomocnym od 14 marca 2006 r.), 9 kwietnia 2007 r. (prawomocnym od 20 kwietnia 2007 r.), 9 stycznia 2008 r. (prawomocnym od 22 stycznia 2008 r.) oraz 27 marca 2008 r. (prawomocnym od 8 kwietnia 2008 r.). Każde postanowienie zastępowało i uchylało poprzednie. Należność nie została do tej pory wypłacona skarżącej. Spółka została utworzona jako miejskie przedsiębiorstwo jednostkowe na mocy decyzji lokalnej administracji i świadczyło usługi utrzymania mieszkań. Spółka posiadała „prawo gospodarczego zarządu” (право хозяйственного ведения) nad mieniem przydzielonym jej przez administrację w celu realizacji działalności statutowej. 30 maja 2008 r. spółka dłużnicza została ogłoszona niewypłacalną i wszczęto postępowanie likwidacyjne. W rezultacie spółka została zlikwidowana 27 maja 2009 r.


Wnioskodawcy byli akredytowanymi dziennikarzami uprawnionymi do relacjonowania obrad z parlamentu krajowego. 24 grudnia 2012 r. odbyły się obrady parlamentarne dotyczące ustawy budżetowej na 2013 rok. Wnioskodawcy wraz z innymi dziennikarzami relacjonowali przebieg obrad z galerii parlamentarnej, która znajdowała się nad salą plenarną („izbą”), w której zasiadali posłowie. Debata nad zatwierdzeniem budżetu państwa przyciągnęła znaczne zainteresowanie opinii publicznej i mediów ze względu na konflikt między posłami opozycji a partią rządzącą dotyczący tego, czy przestrzegano procedury ustawowej. W trakcie obrad posłowie opozycji podeszli do Przewodniczącego Parlamentu („Marszałka”) i zaczęli robić hałas, między innymi uderzając w jego stół. Wkrótce potem do izby wkroczyli funkcjonariusze ochrony parlamentu. Wyprowadzili Marszałka z izby i zaczęli siłą usuwać posłów opozycji. W tym samym czasie inni funkcjonariusze ochrony (czterech – według rządu) weszli na galerię i zaczęli usuwać wnioskodawców oraz innych dziennikarzy. Rząd oświadczył, że funkcjonariusze ochrony poinformowali osoby przebywające na galerii, że muszą opuścić ją ze względów bezpieczeństwa. Wnioskodawcy zaprzeczyli, aby wyjaśniono im przyczyny ich usunięcia. Chociaż niektórzy dziennikarze zastosowali się do tych poleceń, wnioskodawcy odmówili opuszczenia galerii, ponieważ sytuacja w izbie eskalowała, a uznali, że społeczeństwo ma prawo być informowane o tym, co się dzieje. Mimo to funkcjonariusze ochrony siłą usunęli wnioskodawców z galerii. Rząd twierdził, że zgodnie z oficjalnymi zapisami (z których kopii nie dostarczono) pierwszy wnioskodawca siłą zabrał identyfikator jednemu z funkcjonariuszy ochrony i zranił go w klatkę piersiową i nogę. Wnioskodawcy zaprzeczyli, jakoby zranili jakiegokolwiek funkcjonariusza, i podali, że nie sporządzono żadnego oficjalnego dokumentu dotyczącego tożsamości danego funkcjonariusza, natury i stopnia obrażeń ani domniemanego sprawcy. Rząd twierdził dalej, że wnioskodawcom pozwolono śledzić wydarzenia w sali obrad parlamentu poprzez transmisję na żywo w sali prasowej parlamentu i w przyległej hali. Wnioskodawcy kwestionowali istnienie transmisji na żywo w trakcie wyprowadzania posłów opozycji, twierdząc, że kamery rzekomo zostały skierowane na ściany. W tym samym czasie przed budynkiem parlamentu zebrały się dwa przeciwstawne grupy. Według rządu kilka osób zostało rannych podczas tych protestów. Nie podano dalszych informacji. W liście z 26 grudnia 2012 r. skierowanym do mediów Marszałek oświadczył między innymi:
„Biorąc pod uwagę zapowiedzi, że opozycja nie pozwoli na przyjęcie ustawy budżetowej i że będą miały miejsce protesty oraz incydenty, zwróciłem się na mocy art. 43 ustawy o parlamencie do służby ochrony parlamentu o zapewnienie właściwego przebiegu posiedzenia. Chcę podkreślić, że służba ochrony parlamentu organizuje i wdraża niezbędne środki... biorąc pod uwagę fakt, że galeria jest częścią sali plenarnej, służba ochrony parlamentu uznała, że galeria powinna zostać opróżniona w celu uniknięcia incydentu o większej skali.
Jako Marszałek żałuję, że podjęto taki środek wobec dziennikarzy...”
26 grudnia 2012 r. Stowarzyszenie Dziennikarzy (reprezentowane przez swojego prezesa, pierwszego wnioskodawcę) wysłało list do DCPS, w którym twierdziło, że siłowe usunięcie dziennikarzy naruszyło ich prawa przewidziane w art. 10 Konwencji. W liście tym dziennikarze domagali się wszczęcia postępowania przeciwko osobom odpowiedzialnym za wydanie polecenia i przeprowadzenie ich usunięcia z galerii. W liście z 6 stycznia 2013 r. DCPS poinformowała wnioskodawców, że grupa posłów otoczyła Marszałka podczas incydentu z 24 grudnia 2012 r. i próbowała fizycznie go zaatakować. Obrażali go i grozili mu, a jednocześnie niszczyli sprzęt techniczny. Ze względu na ryzyko bezpieczeństwa Marszałek został przewieziony w bezpieczne miejsce. Zakłócenia w izbie jednak trwały. W tych okolicznościach Marszałek zwrócił się, na mocy art. 43 ustawy o parlamencie („ustawa”, patrz paragraf 17 poniżej), do służby ochrony parlamentu o przywrócenie porządku, aby dyskusja mogła być kontynuowana. Dziennikarze zostali poproszeni o opuszczenie galerii do czasu przywrócenia porządku. List stwierdzał dalej:
„Poseł biorący udział w zakłóceniach w izbie oraz inne osoby, które mogłyby przeszkadzać dziennikarzom w wykonywaniu ich zadań, przebywały na galerii. W międzyczasie pojawiła się informacja, że protesty [przed budynkiem parlamentu] mogą eskalować, a policyjne kordony mogą zostać siłowo przerwane. Wszystko to zagrażało bezpieczeństwu w parlamencie. Z tych powodów dziennikarze zostali poproszeni o opuszczenie galerii i kontynuowanie śledzenia wydarzeń z sali prasowej, w wyznaczonym miejscu. Większość dziennikarzy zrozumiała powagę sytuacji i zastosowała się do tej prośby. Mniejsza grupa osób na galerii, w tym [wnioskodawcy], starła się z funkcjonariuszami ochrony, zignorowała ich polecenia i stawiała opór czynny i bierny. W wyniku tego [funkcjonariusz] ochrony odniósł obrażenia nogi.”
DCPS wniosła, że zastosowane uprawnienia egzekucyjne nie przekroczyły granic akceptowalności i nie użyto nadmiernej siły. 14 czerwca 2013 r. Prezydent Państwa powołał doraźną komisję dochodzeniową w sprawie wydarzeń w parlamencie krajowym z 24 grudnia 2012 r. W jej skład wchodziło pięciu członków krajowych, z których dwóch było posłami. Ponadto obejmowała ona dwóch obserwatorów spoza kraju mianowanych przez Unię Europejską. 26 sierpnia 2013 r. komisja sporządziła raport, którego odpowiednia część brzmi następująco:
„V - Kwalifikacja prawna
... 5. Brak odpowiednich wytycznych dotyczących radzenia sobie z takimi sytuacjami, w tym brak strategii postępowania z mediami w sytuacjach kryzysowych, doprowadził do sytuacji, w której dziennikarze zostali usunięci z galerii parlamentarnej, co naruszyło ich prawa do wolności informacji publicznej i jawności pracy parlamentu. Parlament powinien być szczególnie uważny i otwarty w zakresie wolności prasy do relacjonowania wydarzeń i stosowania najlepszych praktyk europejskich w tej materii...”
Wnioskodawcy wnieśli skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego, w której zarzucili naruszenie ich praw przewidzianych w art. 10 Konwencji. Podali, że debata parlamentarna i powiązane z nią wydarzenia dotyczące zatwierdzenia budżetu państwa były szczególnym interesem publicznym. Interwencja funkcjonariuszy ochrony parlamentu i usunięcie wnioskodawców z galerii nie było ani „zgodne z prawem”, ani „niezbędne w społeczeństwie demokratycznym”. W odniesieniu do legalności podjętych środków wnioskodawcy argumentowali, że art. 43 ustawy nie może być interpretowany jako zezwalający na siłowe usunięcie dziennikarzy z galerii przez funkcjonariuszy ochrony parlamentu. W każdym razie ten przepis nie był wystarczająco przewidywalny. Jeśli chodzi o konieczność środków, argumentowali, że w krytycznym momencie przebywali na galerii i nie mieli kontaktu z Marszałkiem ani posłami. W konsekwencji nie przyczynili się i nie mogli przyczynić się do zakłóceń w izbie. Ponadto kwestionowali argumenty DCPS, że na galerii przebywały osoby nieuprawnione i że protesty przed budynkiem parlamentu uzasadniały ich siłowe usunięcie (patrz paragraf 10 powyżej). Wzywali sąd do przeprowadzenia rozprawy publicznej zgodnie z art. 55 Regulaminu Trybunału Konstytucyjnego (patrz paragraf 24 poniżej) i stwierdzenia naruszenia art. 16 Konstytucji (patrz paragraf 16 poniżej) oraz art. 10 Konwencji. Na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2014 r., odbywającej się w nieobecności stron, Trybunał Konstytucyjny oddalił skargę wnioskodawców. Odpowiednie części decyzji brzmią następująco:
„Na podstawie dowodów złożonych ze skargą konstytucyjną i odpowiedzią Parlamentu Republiki Macedonii, sąd ustalił następujące fakty:
...
Istniało zwiększone zainteresowanie ze strony opinii publicznej i mediów (obradami parlamentarnymi), biorąc pod uwagę wagę budżetu państwa oraz fakt, że przed obradami, a mianowicie w listopadzie i grudniu, odbyły się długie, intensywne i czasami napięte dyskusje między posłami opozycji a partią rządzącą dotyczące projektu budżetu...
24 grudnia 2012 r. ... przed rozpoczęciem debaty plenarnej parlamentu doszło do zakłóceń ze strony grupy posłów, którzy zaczęli niszczyć sprzęt techniczny w izbie. Uniemożliwili dostęp do mównicy, otoczyli Marszałka, uniemożliwiając mu pełnienie obowiązków, a jednocześnie obrażali go i grozili mu.
Ze względu na ryzyko bezpieczeństwa Marszałek został wyprowadzony z izby przez personel ochrony. Zakłócenia w izbie trwały.
Na mocy art. 43 ustawy o parlamencie Marszałek polecił policjantom odpowiedzialnym za ochronę parlamentu przywrócić porządek w izbie i umożliwić rozpoczęcie debaty w uporządkowany sposób. Personel ochrony uznał za konieczne opróżnienie galerii w celu zapewnienia bezpieczeństwa osób na galerii i w izbie.
Wszystkie osoby na galerii, w tym [wnioskodawcy], zostały poproszone o opuszczenie jej ze względów bezpieczeństwa i śledzenie wydarzeń z centrum prasowego.
Większość dziennikarzy zastosowała się do tej instrukcji. Mniejsza grupa osób, w tym [wnioskodawcy], starła się z funkcjonariuszami ochrony, zignorowała ich polecenia i stawiała opór czynny i bierny. W wyniku tego [funkcjonariusz] ochrony odniósł obrażenia nogi.
[Wnioskodawcy] i inni dziennikarze, po usunięciu z galerii, pozostali w budynku parlamentu i mogli śledzić transmisję na żywo debaty z innych pomieszczeń [centrum prasowego, w hali przyległej do galerii].
W tym samym czasie przed budynkiem parlamentu zebrały się dwie przeciwstawne grupy ludzi. Kilka osób zostało rannych.
Debata plenarna parlamentu z 24 grudnia 2012 r. była publiczna i była w całości transmitowana na żywo w telewizji krajowej i streamowana na stronie internetowej parlamentu. Po zakończeniu debaty materiał wideo został udostępniony publiczności na tej stronie...
...
Powyższe przepisy ustawy o parlamencie [patrz paragraf 17 poniżej] i Regulaminu Parlamentu [patrz paragraf 23 poniżej] ... przewidują, że Marszałek jest odpowiedzialny za utrzymanie porządku w parlamencie. W przypadku zakłóceń może podjąć kilka środków (ostrzeżenie, odebranie prawa do zabrania głosu, wykluczenie posłów). Przepisy dotyczące porządku podczas obrad parlamentarnych dotyczą wszystkich uczestniczących w posiedzeniu.
Sąd uważa, że usunięcie [wnioskodawców] z galerii stanowiło ingerencję w ich wolność wykonywania obowiązków zawodowych i informowania opinii publicznej o wydarzeniach, które były znacznym zainteresowaniem dla obywateli Republiki Macedonii – wydarzeniach w parlamencie dotyczących zatwierdzenia budżetu państwa na 2013 rok, w których społeczeństwo miało znaczące zainteresowanie śledzeniem i otrzymywaniem informacji.
...
Podstawą prawną kwestionowanego środku był art. 43 ustawy o parlamencie, który określał, kto jest odpowiedzialny za utrzymanie porządku w budynku parlamentu – specjalna jednostka ochrony, i który upoważniał Marszałka do decydowania i podejmowania środków w przypadku zakłócenia tego porządku przez posłów i inne osoby zewnętrzne uczestniczące w pracach parlamentu.
Jeśli chodzi o konieczność środku... musi być ona zbadana w świetle konkretnych okoliczności sprawy, a mianowicie wydarzeń, które miały miejsce wewnątrz budynku parlamentu, a mianowicie w izbie, oraz nieporządku na zewnątrz budynku parlamentu. Należy wziąć pod uwagę napiętą atmosferę w izbie, która uniemożliwiała regularne i normalne rozpoczęcie obrad. W tym związku należy zauważyć... że większa grupa posłów zaatakowała Marszałka, który został natychmiast usunięty z izby przez funkcjonariuszy ochrony. Miało miejsce szereg incydentów, w tym uszkodzenie mebli, które zakończyły się rzucaniem przedmiotami w izbie – niektóre w kierunku galerii. W takich okolicznościach służba ochrony parlamentu uznała, że w celu ochrony dziennikarzy na galerii powinni zostać przeniesieni w bezpieczniejsze miejsce, w którym nie będą zagrożeni. Taka ocena nie powinna być postrzegana jako sprzeczna z prawem dziennikarzy do uczestniczenia w obradach parlamentarnych i relacjonowania wydarzeń, których byli świadkami. W rzeczywistości dziennikarze – większość z nich tego samego dnia – złożyli i opublikowali swoje relacje w wydaniach wieczornych swoich gazet, co sugeruje, że nie doszło do naruszenia ich wolności wypowiedzi.
Działania funkcjonariuszy ochrony stanowią standardową praktykę w tych i podobnych sytuacjach w przypadku zagrożenia, tj. ochronę przedstawicieli mediów podczas relacjonowania z miejsc kryzysów, demonstracji i innych potencjalnie niebezpiecznych wydarzeń...
Fakt, że dziennikarze przebywali wewnątrz i na zewnątrz budynku parlamentu od rana 24 grudnia 2012 r. i relacjonowali wydarzenia na bieżąco, potwierdza, że mimo wskazówek i oczekiwań, że dyskusja o zatwierdzeniu budżetu będzie napięta, pozwolono im na dostęp do budynku parlamentu i galerii w celu wykonania ich funkcji i poinformowania opinii publicznej o debacie. W związku z tym nie było uprzedniej intencji, aby uniemożliwić dziennikarzom relacjonowanie debaty. Po opuszczeniu galerii [wnioskodawcy] i inni przedstawiciele mediów mogli pozostać w centrum prasowym parlamentu... skąd mogli śledzić transmisję na żywo na stronie internetowej parlamentu i na dedykowanym kanale telewizyjnym.
... Fizyczne usunięcie dziennikarzy z galerii wymagane przez konkretną eskalację chaosu i nieporządku miało na celu ich ochronę i zapewnienie porządku w izbie, a nie ograniczenie ich wolności wypowiedzi lub uniemożliwienie im wykonania ich funkcji, tj. poinformowania opinii publicznej.”
W zdaniu odrębnym sędzia N.G.D. Trybunału Konstytucyjnego oświadczył między innymi następujące:
„... Moje zdanie odrębne dotyczy głównie niemożności obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy... Uważam, że pisemne informacje, fakty i dowody dostępne dla sądu były niewystarczające...
Decyzja [Trybunału Konstytucyjnego] zawiera sprzeczne uzasadnienia, ponieważ... ustala, że usunięcie dziennikarzy stanowiło ingerencję w ich prawo do wykonywania ich funkcji i informowania opinii publicznej o wydarzeniu niekwestionowanego interesu publicznego, ale uznaje, że taka interwencja była uzasadniona... bez istnienia solidnej podstawy faktycznej popierającej to ustalenie.
...
Uważam, że kluczowe znaczenie ma to, aby Trybunał Konstytucyjny wyjaśnił i uzasadnił racjonalność oceny sytuacji oraz powód, dla którego dziennikarze zostali usunięci z galerii...
Aby ustalić fakty i ocenić potrzebę [ich] usunięcia... konieczne było ustalenie powodu, który skłonił funkcjonariuszy ochrony do ich usunięcia, mimo niekwestionowanego faktu, że wszystkie incydenty i nieporządek w sali obrad parlamentu były fizycznie i wyraźnie odizolowane i oddalone od [galerii]. Jest absurdalne, że [takie usunięcie] przeprowadzono „dla bezpieczeństwa dziennikarzy”, gdy jest jasne, że siedzieli na swoich miejscach i byli całkowicie bierni; nie brali udziału w wydarzeniach wcale, tylko obserwowali... Jest faktem, że dziennikarze w żadnym zakresie nie przyczynili się do sytuacji konfliktowej [nie jest kwestionowane przez parlament]; nie zakłócali porządku w budynku parlamentu; nie mieli bezpośredniego kontaktu ani z Marszałkiem ani z posłami, ani ze zdarzeniami na zewnątrz budynku parlamentu... Poza tym, jest jasne, że sami dziennikarze nie czuli się zagrożeni; więc nie szukali i nie spodziewali się żadnej ochrony.”


Skarżąca urodziła się w 1941 roku i mieszka w Starym Oskolu, w obwodzie biełgorodzkim. 6 maja 2005 r. skarżąca zawarła wstępną umowę sprzedaży z panem N. dotyczącą działki z małym domem w budowie położonym w obwodzie biełgorodzkim. Po podpisaniu tej umowy skarżąca zaczęła korzystać z działki, dokończyła budowę domu i zagospodarowała działkę. 3 lipca 2006 r. pan N. zmarł. 10 października 2008 r. syn zmarłego, pan N. (młodszy), sprzedał działkę innej osobie, która zarejestrowała swoje prawo własności. Później skarżąca próbowała zarejestrować swoje prawo własności do działki i odkryła, że ma już innego zarejestrowanego właściciela. Wtedy pozwała pana N. (młodszego) do sądu. 9 kwietnia 2009 r. Sąd Miejski w Starym Oskolu w obwodzie biełgorodzkim uznał umowę sprzedaży z 10 października 2008 r. za nieważną. Pan N. (młodszy) został uznany za właściciela działki i domu. 17 czerwca 2009 r. Sąd Miejski uwzględnił powództwo skarżącej przeciwko panu N. (młodszemu) i przyznał jej 613 280 rosyjskich rubli (RUB) za bezpodstawne wzbogacenie oraz odszkodowanie odpowiadające różnym kwotom zainwestowanym przez skarżącą w działkę i dom, a także zwrot kosztów i wydatków. 4 sierpnia 2009 r. Sąd Obwodowy w Biełgorodzie częściowo zmienił ten wyrok. Zmniejszył kwotę odszkodowania do 246 569 RUB, w szczególności uchylając część dotyczącą bezpodstawnego wzbogacenia. W nieokreślonym dniu skarżąca złożyła wniosek o nadzór sądowy. 17 grudnia 2009 r. Prezydium Sądu Obwodowego w Biełgorodzie częściowo uchyliło wyrok z 4 sierpnia 2009 r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przed sądem drugiej instancji. Prezydium uznało, że Sąd Obwodowy w Biełgorodzie błędnie zastosował przepisy Kodeksu Cywilnego dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia i błędnie obliczył kwotę odszkodowania, do której skarżąca była uprawniona. Stwierdziło, że były to istotne naruszenia prawa materialnego lub procesowego, które wpłynęły na wynik postępowania i muszą zostać skorygowane w celu przywrócenia i ochrony prawa skarżącej do rzetelnego procesu, gwarantowanego przez art. 46 § 1 Konstytucji, art. 6 § 1 Konwencji oraz art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji. 19 stycznia 2010 r. Sąd Obwodowy w Biełgorodzie przywrócił wyrok z 17 czerwca 2009 r. 11 maja 2010 r. syn pana N. złożył wniosek o nadzór sądowy. 8 lipca 2010 r. Prezydium Sądu Obwodowego w Biełgorodzie oddaliło wniosek o nadzór sądowy złożony przez syna pana N., uznając, że zawarte w nim argumenty ograniczały się do innej oceny dowodów. Uchyliło jednak wyrok z 19 stycznia 2010 r. i przywróciło wyrok z 4 sierpnia 2009 r. z urzędu, uznając, że:
„W interesie legalności i biorąc pod uwagę zasadę pewności prawa uznawaną przez Federację Rosyjską, Prezydium uznaje za możliwe i konieczne wyjście poza argumenty przedstawione we wniosku o nadzór sądowy.
Jak wielokrotnie wskazywał Europejski Trybunał (Ryabykh przeciwko Rosji, nr 52854/99, §§ 51‑53, ECHR 2003‑IX, Khotuleva przeciwko Rosji, nr 27114/04, 30 lipca 2009 r.), w celu zachowania wspomnianej zasady prawomocne orzeczenia powinny pozostać niezmienione.
Samo istnienie dwóch punktów widzenia w tej samej sprawie nie uzasadnia wznowienia postępowania.
Pewność prawa zakłada, że niedopuszczalne jest ponowne zbadanie raz rozstrzygniętej sprawy w braku fundamentalnych błędów.
Biorąc pod uwagę wspomnianą zasadę, ostateczną decyzją w niniejszej sprawie powinien być wyrok Sądu Obwodowego w Biełgorodzie z 4 sierpnia 2009 r., który przyznał powódce pewne odszkodowanie i oddalił jej roszczenia w pozostałym zakresie, w tym dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia.
W trakcie nowego rozpatrzenia przez sąd kasacyjny powyższe zasady nie zostały wzięte pod uwagę, to zaniechanie doprowadziło do naruszenia zasady pewności prawa przewidzianej w art. 6 § 1 Konwencji i podważyło stabilność prawomocnego orzeczenia sądowego.
Argument powódki, że wyrok z 19 stycznia 2010 r. był legalny, nie jest uznawany przez Prezydium za wystarczający, by pominąć wspomniane zasady.
Fakt, że Prezydium Sądu Obwodowego nie zgodziło się z wspomnianym orzeczeniem sądowym, nie stanowi w sobie podstawy do uchylenia prawomocnego orzeczenia i wznowienia postępowania.
W świetle powyższego, wyrok z 19 stycznia 2010 r. będący przedmiotem niniejszego wniosku zostanie uchylony, a wyrok z 4 sierpnia 2009 r. przywrócony.”
3 listopada 2010 r. sędzia Sądu Najwyższego odrzucił wniosek skarżącej o nadzór sądowy.


Szczegóły dotyczące wnioskodawców zawarte są w załączniku. Okoliczności faktyczne sprawy, przedstawione przez strony, można streścić w następujący sposób. 3 grudnia 2004 r. trzeci i czwarty wnioskodawca złożyli wniosek do Komisji ds. Restytucji i Odszkodowań (zwanej dalej „Komisją”), domagając się odszkodowania za grunt wywłaszczony od ich prawnego poprzednika w 1946 r. Między 17 lipca a 12 sierpnia 2005 r. pierwszy i drugi wnioskodawca złożyli oświadczenia o zrzeczeniu się praw do własności należącej do tego samego prawnego poprzednika na rzecz trzeciego i czwartego wnioskodawcy. 28 sierpnia 2005 r. Komisja orzekła na korzyść trzeciego i czwartego wnioskodawcy. 14 października 2005 r. Ministerstwo Finansów uchyliło tę decyzję na skutek odwołania złożonego 19 września 2005 r. przez Naczelnego Prokuratora Państwowego (Vrhovni državni tužilac) działającego w charakterze prawnego przedstawiciela Państwa Pozwanego. 17 kwietnia 2006 r. Komisja wydała nową decyzję, przyznając odszkodowanie wszystkim wnioskodawcom, gdyż byli oni spadkobiercami prawnego poprzednika. Dokonując tego, przeanalizowała również oświadczenia o zrzeczeniu się praw złożone w 2005 r. przez pierwszego i drugiego wnioskodawcę, jednak uznała, że na mocy art. 40 ustawy o restytucji praw do wywłaszczonych mienia i odszkodowaniach, takie oświadczenia o zrzeczeniu się mogą być ważnie złożone jedynie w postępowaniu nieprocesowym przed właściwym sądem (patrz pkt 20 poniżej). W okresie od 12 czerwca 2006 r. do 27 marca 2014 r. właściwy organ administracji drugiej instancji (najpierw Ministerstwo Finansów, a następnie Komisja Odwoławcza) oraz Sąd Administracyjny, do którego sprawa została po raz pierwszy wniesiona w nieokreślonym dniu w 2006 r., wydały łącznie szesnaście orzeczeń (po osiem orzeczeń każdy). Organ drugiej instancji rozstrzygał serię odwołań i wydawał decyzje w ciągu 55 dni, 65 dni, 30 dni, 53 dni, 14 dni, 78 dni, 94 dni i 132 dni. Sąd Administracyjny wydawał orzeczenia w ciągu 1 roku 8 miesięcy i 17 dni, 7 miesięcy i 22 dni, 7 miesięcy i 27 dni, 3 miesięcy i 23 dni, 5 miesięcy, 5 miesięcy i 19 dni, 4 miesięcy i 16 dni oraz 4 miesięcy i 23 dni. Co najmniej czterokrotnie, wszczynając spór administracyjny przed Sądem Administracyjnym, wnioskodawcy wprost powoływali się na art. 37 i/lub art. 58 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (patrz pkt 26 poniżej) i wzywali Sąd Administracyjny do rozstrzygnięcia sprawy co do meritum ich wniosku. Sąd Administracyjny nigdy nie rozstrzygnął co do meritum pierwotnego wniosku o odszkodowanie, lecz zamiast tego uchylał lub utrzymywał w mocy uchylenie decyzji Komisji pierwszej instancji. Jego ostatnia decyzja została wydana 27 marca 2014 r., przekazując w istocie sprawę ponownie do Komisji. 27 czerwca 2014 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy decyzję Sądu Administracyjnego. Decyzja Sądu Najwyższego została doręczona wnioskodawcom 8 lipca 2014 r. 25 lipca 2014 r. każdy z wnioskodawców wniósł skargę konstytucyjną na decyzję Sądu Najwyższego, powołując się, między innymi, na art. 6 i 13 Konwencji. Rząd wskazał, że tego samego dnia, oprócz tych skarg konstytucyjnych na decyzję Sądu Najwyższego, wnioskodawcy wnieśli również drugą skargę konstytucyjną na decyzję Sądu Administracyjnego z 27 marca 2014 r. Żadna ze stron nie dostarczyła kopii tych drugich skarg konstytucyjnych. 28 października 2014 r. Trybunał Konstytucyjny oddalił skargi konstytucyjne wnioskodawców na decyzję Sądu Najwyższego jako przedwczesne,考虑到 Komisja wciąż rozpatrywała ich wniosek o odszkodowanie. 28 grudnia 2015 r. Trybunał Konstytucyjny wydał kolejną decyzję, oddalającą skargi konstytucyjne wnioskodawców. W decyzji stwierdzono, że skargi konstytucyjne wnioskodawców zostały wniesione przeciwko orzeczeniom Sądu Administracyjnego i Sądu Najwyższego. W swoim orzeczeniu Trybunał Konstytucyjny stale odnosił się do „zaskarżonych orzeczeń”. W aktach sprawy brak informacji o tym, kiedy decyzja ta została doręczona wnioskodawcom. 31 marca 2016 r., na rozprawie przed Komisją, postępowanie zostało odroczone na wniosek wnioskodawców do czasu rozstrzygnięcia przez ten Trybunał ich skarg.


Skarżący urodził się w 1951 roku i mieszka w Vila Nova de Famalicão. 17 września 2003 r. wszczął postępowanie o spis inwentarza (processo de inventário) przed Sądem w Vila Nova de Famalicão w celu uzyskania podziału majątku swojego wujka, J.C., który zmarł w 1944 roku. 26 listopada 2003 r. administrator spadku (cabeça-de-casal) złożył oświadczenia (declarações da cabeça-de-casal) w toku postępowania, a 27 stycznia 2004 r. wskazała co najmniej pięćdziesiąt osób jako spadkobierców J.C. 13 lutego i 13 czerwca 2004 r. dwie dodatkowe grupy spadkobierców zwróciły się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu jako strony. Skarżący został powiadomiony o tych wnioskach 23 maja 2005 r. 21 kwietnia 2004 r. administrator spadku złożył do akt sprawy wykaz majątku J.C. (relação de bens); skarżący został o tym powiadomiony 20 września 2004 r. 20 czerwca 2006 r. sąd wezwał administratora spadku do złożenia dodatkowych oświadczeń. Pomiędzy tą datą a 3 września 2007 r. administrator spadku złożył dane kontaktowe dotyczące niektórych spadkobierców, spadkobiercom, którzy zwrócili się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, udzielono na to zezwolenia (patrz punkt 7 powyżej), a także zawnioskowano i dołączono do akt sprawy wypisy z rejestru nieruchomości. 18 lutego 2008 r. spółka J.M.C. (dalej „J.M.C.”) złożyła wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. W związku z trudnościami w wezwaniu spadkobierców (wiele wysłanych listów wróciło do sądu jako niedoręczone), 20 maja 2009 r. sądowi udało się wezwać wszystkich spadkobierców. 22 czerwca 2009 r. strony wniosły o wyznaczenie terminu na wycenę mienia objętego spisem inwentarza. 24 czerwca 2009 r. administrator spadku zwrócił się o zezwolenie na zrzeczenie się stanowiska ze względów zdrowotnych. 15 października 2009 r. sąd uwzględnił jej wniosek i powołał nowego administratora spadku. 24 marca 2010 r. odbyło się zebranie stron (conferência de interessados). Sąd dopuścił J.M.C. do udziału w postępowaniu jako stronę i powołał biegłego do wyceny nieruchomości pozostawionych przez J.C. Zebranie zostało odroczone do czasu przedłożenia opinii biegłego. 7 czerwca 2010 r., po wniesieniu o przedłużenie pierwotnego trzydziestodniowego terminu, biegły złożył swoją opinię. Po tym, jak J.M.C. skrytykowała opinię biegłego, 9 marca 2011 r. biegły złożył drugą opinię. 21 marca 2012 r. sąd zwrócił się do biegłego z prośbą o podanie informacji o wartości nieruchomości, co biegły uczynił 9 maja 2012 r. Pomiędzy 7 stycznia 2008 r. a 18 kwietnia 2013 r. zebranie stron było wyznaczane, przełożone lub odraczane dwanaście razy, ostatni raz na nieznany termin. Pomiędzy 11 lutego 2008 r. a 18 kwietnia 2013 r. sąd został czterokrotnie poinformowany o śmierci stron postępowania. Podjęto kroki proceduralne w celu identyfikacji ich spadkobierców, aby kontynuować postępowanie z tymi spadkobiercami jako stronami. Ponieważ listy wzywające niektórych z nowo zidentyfikowanych spadkobierców wróciły do sądu, pomiędzy 10 września a 17 grudnia 2013 r. podjęto dalsze kroki w celu próby ich wezwania. 6 lutego 2014 r. administrator spadku poinformowała sąd, że nie jest w stanie uzyskać informacji o brakujących adresach niektórych spadkobierców zmarłej strony. Sąd zawiesił postępowanie trzykrotnie (12 lutego i 13 listopada 2014 r. oraz 10 września 2015 r.), zarządzając, że nie będzie ono kontynuowane, dopóki jedna lub więcej stron nie podejmie inicjatywy złożenia informacji dotyczących adresów niektórych spadkobierców. Zgodnie z najnowszymi informacjami otrzymanymi przez Sąd 10 stycznia 2016 r., w tym dniu postępowanie było wciąż w toku w pierwszej instancji.


26 czerwca 2006 r. Sąd Gospodarczy w Leskovacu nakazał spółce o własności społecznej AD Perper-Agrar z siedzibą w Bošnjace (zwanej dalej „dłużnikiem”) zapłacenie powodowi określonych kwot tytułem odszkodowania. Wyrok ten stał się prawomocny 14 lipca 2006 r. 31 października 2006 r., na wniosek powoda, Sąd Gospodarczy w Leskovacu zarządził egzekucję powyższego wyroku oraz nakazał dłużnikowi zapłacić powodowi koszty egzekucji. 27 maja 2011 r. Sąd Gospodarczy w Leskovacu wszczął postępowanie upadłościowe wobec dłużnika. Powód należycie zgłosił swoje roszczenie. 3 lutego 2012 r. roszczenie powoda zostało formalnie uznane. Postępowanie upadłościowe nadal trwa. 22 kwietnia 2003 r. dłużnik został sprywatyzowany i zmienił nazwę na AD Perper-Agrar. 5 maja 2005 r. umowa prywatyzacyjna została unieważniona, a 8 września 2006 r. nazwa dłużnika została zmieniona na Agrar Fruit. Według Ministerstwa Gospodarki Serbii dłużnik jest nadal spółką z przewagą kapitału własności społecznej (patrz http://www.priv.rs/Ministarstvo-privrede/90/AGRAR-FRUIT--u-stecaju.shtml/companyid=1238, data dostępu: 6 grudnia 2016 r.). W dodatkowych uwagach z 19 kwietnia 2016 r. Rząd poinformował Sąd, że powód zbył swoje roszczenia wynikające z wyroku na rzecz osoby trzeciej 28 października 2015 r. 9 listopada 2016 r., w odpowiedzi na dodatkowe uwagi Rządu, powód oświadczył, że umowa dotycząca przeniesienia przedmiotowych roszczeń została rozwiązana do 11 grudnia 2015 r.


Pierwszy skarżący urodził się w 1962 roku i mieszka w Bizeljsko. Drugi skarżący urodził się w 1946 roku i mieszka w Artiče. Skarżący zostali oskarżeni odpowiednio w 2005 i 2006 roku o popełnienie kradzieży poprzez wycinanie i zabieranie drzew z lasu należącego do innej osoby oraz przywłaszczenie drewna. Byli sądzeni przez sędziego zawodowego, A.K., orzekającego w składzie jednoosobowym. Pierwszy skarżący oświadczył w swojej obronie w toku postępowania, że wyciął drzewa oznaczone do wycięcia lub zaatakowane przez kornika w swoim własnym lesie. W toku postępowania przeciwko pierwszemu skarżącemu sędzia A.K. przesłuchał wielu świadków podczas rozprawy głównej, dokonał oględzin miejsca domniemanego przestępstwa oraz przeanalizował szereg innych dokumentów, w tym szkic i odpis mapy z księgi wieczystej. Żaden ze świadków nie zeznał, że widział, jak pierwszy skarżący wycina drzewa na działce pokrzywdzonego. Jednakże zeznali o szeregu innych okoliczności związanych z zarzutami, na przykład o podobieństwach w sposobie wycinania drzew na gruntach pierwszego skarżącego i pokrzywdzonego, śladach transportu drzew, o tym, że pierwszy skarżący regularnie sprzedawał drewno oraz że wycinał również nieoznaczone drzewa na własnej ziemi. Jeden ze świadków zeznał również, że widział pierwszego skarżącego i inną osobę, B.K., przewożących drzewa przez ziemię pokrzywdzonego. Inny świadek, mąż pokrzywdzonej, zeznał, że B.K. pośrednio potwierdził swój udział w wycince kwestionowanych drzew. B.K. jednak oświadczył, że wierzy, że wyciął tylko oznaczone drzewa na ziemi pierwszego skarżącego. Sąd powołał również biegłego, który oszacował, że wartość rzekomo skradzionego drewna wyniosła 2028 euro (EUR). Drugi skarżący został oskarżony o dwa czyny kradzieży. W toku postępowania przeciwko niemu sędzia A.K. wysłuchał wielu świadków na rozprawie głównej i przeanalizował kilka dokumentów, w tym odpisy odpowiednich map z księgi wieczystej. W odniesieniu do pierwszego zarzutu drugi skarżący utrzymywał, że myślał błędnie, że wycina drzewa na własnej ziemi, której granice pokazali mu byli właściciele, F.H. i J.H., którzy również wystąpili jako świadkowie w postępowaniu. Mąż pokrzywdzonej, M.P., oświadczył, że dowiedzieli się o skradzionym drewnie sześć miesięcy po zdarzeniu i że sąsiedzi powiedzieli im, że drugiego skarżącego widziano w lesie w tamtym czasie, podczas gdy inną osobę, I.T., widziano transportującą drewno. Zeznał również, że drugi skarżący przyznał mu się do wycięcia drzew, myśląc, że należą do jego ziemi, ale nie udało im się dojść do porozumienia co do tego, ile drugi skarżący powinien zapłacić M.P. tytułem odszkodowania. I.T. oświadczył, że pomógł drugiemu skarżącemu w transporcie drewna i że ten powiedział mu, że ziemia należy do niego, co I.T. uznał za podejrzane. Inny świadek, S.P., oświadczył, że pomógł I.T. załadować drewno na ciężarówkę. Co do drugiego zarzutu, drugi skarżący argumentował, że miał porozumienie z pokrzywdzonym w tej sprawie, F.B., że może wycinać drzewa w zamian za wino. Sędzia przesłuchał pokrzywdzonego, który zaprzeczył istnieniu takiego porozumienia. Sąd powołał również biegłego, który oszacował, że wartość wyciętych drzew bukowych i grabowych wyniosła 457 EUR, a drzew akacjowych 440 EUR. 21 czerwca 2007 r. sędzia A.K. uznał pierwszego skarżącego za winnego zabrania ruchomości innej osoby z zamiarem bezprawnego przywłaszczenia i skazał go na sześć miesięcy więzienia w zawieszeniu na trzy lata. Sędzia uznał, że skarżący wyciął i zabrał osiem dębów w lesie bez wiedzy jego właściciela oraz przywłaszczył drewno o wartości 2028 EUR. Zobowiązała go do dostarczenia pokrzywdzonemu tej samej ilości dębu, jaka została zabrana z lasu, lub do zapłacenia odszkodowania w wysokości 2028 EUR. Ogłosiła wyrok skazujący i wymierzył mu karę (orzeczenie, dalej zwanym „wyrokiem”) ustnie. 2 lipca 2007 r. sędzia A.K., ponownie wydając ustny wyrok, uznał drugiego skarżącego za winnego zabrania ruchomości innej osoby z zamiarem bezprawnego przywłaszczenia i skazał go na siedem miesięcy więzienia w zawieszeniu na trzy lata. Uznała, że drugi skarżący wyciął i zabrał trzy drzewa bukowe i dziewięć grabowych o wartości co najmniej 457 EUR oraz dwieście drzew akacjowych o wartości co najmniej 440 EUR z ziemi należącej do innych osób. Ponadto drugiemu skarżącemu nakazano zapłacenie odszkodowania w wysokości odpowiednio 457 EUR i 440 EUR dwóm pokrzywdzonym. Rząd przedstawił, że sędzia A.K., wydając wyrok, podała również ustne streszczenie głównych powodów (patrz paragraf 34 poniżej), jednak w protokole z rozprawy nie można znaleźć żadnego śladu tego. Po ogłoszeniu wyroku obaj skarżący zawiadomili o zamiarze odwołania się, co spowodowało powstanie obowiązku ze strony sędzi A.K. sporządzenia pisemnego uzasadnienia wyroków (patrz paragraf 23 poniżej). A.K. przeszła później na emeryturę w nieokreślonym terminie, a akta spraw w obu przypadkach skarżących zaginęły. W 2010 roku sąd rejonowy odtworzył akta. Na podstawie dokumentów zawartych w odtworzonej teczce sprawy sędzia D.K.M. dostarczył pisemne uzasadnienie wyroku wydanego przez sędzię A.K. (patrz paragraf 9 powyżej), które zostało doręczone pełnomocnikowi pierwszego skarżącego 17 sierpnia 2010 r. W swoim uzasadnieniu sędzia powołała się na protokoły z rozpraw, transkrypcję oględzin miejsca i inne dokumenty w aktach. Sędzia nie uwierzyła w wersję wydarzeń przedstawioną przez skarżącego i odrzuciła zeznania B.K. jako stronnicze, ponieważ pracował on dla pierwszego skarżącego. Uznała również, że jego zeznania są sprzeczne z niektórymi innymi zeznaniami świadków. Sąd oparł się w dużej mierze na ustnieniu, że podczas gdy B.K. wycinał drzewa profesjonalnie na ziemi skarżącego, zeznania świadków wykazały, że pewne drzewa zostały wycięte w nieprofesjonalny sposób zarówno na ziemi skarżącego, jak i pokrzywdzonego, oraz że pierwszego skarżącego i B.K. widziano transportujących drzewa przez ziemię pokrzywdzonego. Pisemne uzasadnienie w sprawie drugiego skarżącego (patrz paragraf 10 powyżej) zostało dostarczone przez sędziego M.B., który również oparł je na dokumentach zawartych w odtworzonej teczce sprawy. Zostały one doręczone jego pełnomocnikowi 17 czerwca 2010 r. Co do pierwszego zarzutu, sędzia uznał, że obrona drugiego skarżącego nie była przekonująca. W szczególności sędzia uznał zeznania dwóch świadków, F.H. i J.H., za nieprzekonujące. Z drugiej strony, sędzia powołał się na zeznania pokrzywdzonego i jej męża, poparte innymi dowodami, na przykład opinią biegłego, zeznaniami świadków S.P. i I.T. oraz odpisem mapy z księgi wieczystej pokazującym, że ziemia M.P. nie graniczy z ziemią drugiego skarżącego. Co do drugiego zarzutu, sąd oparł się głównie na zeznaniu pokrzywdzonego, F.B., który zaprzeczył, aby miał porozumienie z drugim skarżącym. Inne dowody, takie jak opinia biegłego i fotografie, potwierdziły, że F.B. jest rzeczywiście właścicielem ziemi i wskazały liczbę wyciętych drzew. Obaj skarżący odwołali się od wyroków, podnosząc argumenty podobne do tych przedstawionych Trybunałowi (patrz paragraf 32 poniżej). Wnieśli również, że wyroki powinny zostać uchylone i sprawa przekazana do sądu pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Ponadto obaj skarżący odwołali się również od ustaleń faktycznych, na których oparły się ich skazania, w tym od oceny wiarygodności wielu świadków. Drugi skarżący skarżył się również na ocenę istnienia zamiaru z jego strony popełnienia drugiego czynu kradzieży. Odpowiednio 26 sierpnia i 25 listopada 2010 r. Sąd Wyższy w Lublanie oddalił odwołania skarżących, uznając, że fakt, że pisemne uzasadnienie kwestionowanych wyroków zostało podane kilka lat po ich ustnym ogłoszeniu, nie uczynił wyroków bezprawnymi. Sąd wyższy podkreślił, że kwestionowane wyroki opierały się na faktach ustalonych w postępowaniu kontradyktoryjnym i dowodach złożonych na rozprawach, które skarżący mogli kwestionować, przedstawiając własne wersje wydarzeń. Wyroki pierwszej instancji zostały wydane ustnie przez sędzię A.K., która przewodniczyła rozprawom obu skarżących, przesłuchiwała skarżących i słuchała świadków. Ponadto pisemne uzasadnienie ujawniło, na jakich dowodach oparli się sędziowie je sporządzający i jak ocenili wiarygodność zeznań skarżących. W opinii sądu wyższego pisemne uzasadnienie było jasne i rozsądne. W odniesieniu do pierwszego skarżącego sąd wyższy ponownie ocenił dowody, w tym zeznania świadków, i doszedł do tego samego wniosku co sąd pierwszej instancji. Co do drugiego skarżącego, sąd wyższy zauważył, że sąd pierwszej instancji rzetelnie i dokładnie ustalił wszystkie istotne fakty sprawy oraz że udowodniono, że drugi skarżący zamierzał popełnić drugie przestępstwo. Odpowiednio 13 października 2010 r. i 20 stycznia 2011 r. skarżący złożyli wnioski o ochronę legalności (zahteva za varstvo zakonitosti) do Sądu Najwyższego, podnosząc argumenty podobne do tych przedstawionych Trybunałowi (patrz paragraf 32 poniżej) i powołując się na decyzję Trybunału Konstytucyjnego z 11 października 2006 r. (patrz paragraf 28 poniżej). Odpowiednio 6 stycznia i 1 września 2011 r. Sąd Najwyższy oddalił wnioski skarżących o ochronę legalności, uznając, że tylko rozstrzygnięcie wyroku, mianowicie wyrok, mogło naruszyć prawa stron, podczas gdy celem pisemnego uzasadnienia było umożliwienie zbadania decyzji przez wyższe instancje. Zasadniczo pisemne uzasadnienie wyroku było wydawane przez sędziego, który przeprowadził rozprawę i ogłosił wyrok. Jednak w pewnych sytuacjach, takich jak długa nieobecność sędziego lub jego śmierć, prawo należało interpretować jako pozwalające innemu sędziemu na wydanie pisemnego uzasadnienia. W takich przypadkach sędzia, który napisał uzasadnienie wyroku, oparł je na logicznym rozumowaniu i dowodach w aktach. Sąd Najwyższy uznał, że chociaż zasada bezpośredniości wymagała, aby wyrok został wydany przez sędziego, który uczestniczył w rozprawie, to sporządzenie uzasadnienia wyroku, ściśle rzecz biorąc, nie było częścią rozprawy. Ponadto, jeśli pisemne uzasadnienie wyroku nie byłoby przekonujące, oskarżony miałby większą szansę na powodzenie ze swoim odwołaniem. Biorąc pod uwagę te rozważania, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że prawa obrony skarżących nie zostały naruszone. Odpowiednio 1 kwietnia i 2 grudnia 2011 r. skarżący złożyli skargi konstytucyjne, powtarzając argumenty, które przedstawili przed sądami niższymi. 3 kwietnia 2012 r. Trybunał Konstytucyjny odmówił przyjęcia skarg konstytucyjnych skarżących, uznając, że ich sprawy nie dotyczyły naruszenia praw człowieka mających poważne skutki dla nich ani ważnego pytania konstytucyjnego.