Skarżąca urodziła się w 1992 roku i mieszka w Tbilisi. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można podsumować w następujący sposób. 9 listopada 2006 r. kolega ze szkoły skarżącej, pan T.T. (dalej „T.T.”), został wielokrotnie dźgnięty nożem na boisku przy szkole średniej. Skarżąca, która w danym czasie miała czternaście lat, znajdowała się na miejscu zdarzenia. Nie było świadków tego incydentu. Zgodnie z wersją wydarzeń przedstawioną przez skarżącą, w wyżej wymienionej dacie i w danym czasie spotkała się ona z T.T. na boisku szkolnym. Omawiali potrzebę T.T. posiadania określonej sumy pieniędzy, gdy pojawiło się czterech młodych mężczyzn – obcych skarżącej – a dwaj z nich natychmiast zaatakowali T.T. Jeden z dwóch napastników przytrzymał T.T. na ziemi, a obaj mężczyźni dźgnęli go kilka razy dwoma różnymi nożami. Skarżąca twierdziła, że T.T. był im dłużny pieniądze. Jedna świadek („świadek”) złożyła zeznanie, że w danym czasie widziała dwóch młodych mężczyzn pasujących do opisu podanego przez skarżącą, którzy weszli na teren boiska szkolnego przeklinając i opuścili go po chwili. Zgodnie z oficjalną wersją wydarzeń opartą na zeznaniach T.T., skarżąca i T.T. spotkali się na boisku szkolnym po tym, jak pierwsza obiecała pożyczyć T.T. określoną sumę pieniędzy. W trakcie rozmowy T.T. ukląkł tyłem do skarżącej. W tym momencie skarżąca uderzyła go w głowę. T.T. upadł na ziemię, a skarżąca dźgnęła go nożem od tyłu. Podczas gdy T.T. pozostawał przytomny, skarżąca przytrzymywała go jedną ręką i kontynuowała dźganie drugą. T.T. przez cały czas trwania incydentu był zwrócony twarzą do ziemi i nie mógł widzieć, czy skarżąca używa noża. T.T. zdołał uciec od skarżącej i przebiegł około czterdziestu metrów, zanim stracił przytomność na boisku do koszykówki szkoły, gdzie ostatecznie został znaleziony. Następnie został przewieziony do szpitala, gdzie po operacji ratunkowej uratowano mu życie. 14 listopada 2006 r. skarżąca została aresztowana w związku ze złożeniem zeznań przez T.T. przed organami śledczymi. Następnie została tymczasowo aresztowana pod zarzutem usiłowania zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem. 9 stycznia 2007 r. opinia biegłego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych („pierwsza opinia MSW”) potwierdziła, że ofierze zadano liczne rany „ostrym przedmiotem, prawdopodobnie nożem”. Raport z badania chemiczno-sądowego nr 443/sq sporządzony przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych („druga opinia MSW”) wykazał obecność cząsteczek szarej włókien bawełnianych na kurtce skarżącej, które pod względem koloru, struktury i typu były podobne do szarej włókien bawełnianych zawartych w tkaninie kurtki ofiary. W nieokreślonej dacie wstępna opinia biegłego medycyny sądowej nr 6135 sporządzona przez Narodowe Biuro Medycyny Sądowej („pierwsza opinia NBMS”) stwierdziła, że rany T.T. zostały zadane ostrym przedmiotem i że łącznie stanowiły zagrożenie dla życia. Biegły nadał szczególne znaczenie dwóm ranom klatki piersiowej, które przebiły płuca T.T. Między 16 a 20 lutego 2007 r. ten sam biegły przeprowadził dodatkowe badanie i wydał raport nr 998/31 („druga opinia NBMS”) na wniosek skarżącej. Drugi raport określił, że sześć ran przebiło płuca T.T. i potwierdził ponownie, że „wszystkie rany zostały zadane jakimś ostrym przedmiotem/przedmiotami i, wzięte łącznie, stanowiły zagrożenie dla życia”. W odniesieniu do pytania, czy obrażenia zostały zadane ofierze jedną czy kilkoma broniami, biegły NBMS stwierdził: „Aby odpowiedzieć na to pytanie, konieczne jest zwołanie zespołu biegłych lekarzy sądowych, a dodatkowo przedstawienie ubrania oraz przedmiotu/przedmiotów ewentualnie użytych do zadania obrażeń, jeśli są dostępne”. Biegły zeznał podczas postępowania przed sądem pierwszej instancji, że rozbieżność między pierwszą a drugą opinią NBMS w zakresie liczby ran zadanych ofierze została spowodowana niską jakością materiałów kserograficznych, na których oparto się podczas pierwszego badania przez biegłego NBMS. Biegły potwierdził, że druga opinia NBMS jest zatem bardziej precyzyjna i to sześć, a nie dwa rany przebiły płuca T.T. Dokładna liczba przedstawiająca łączną liczbę ran nie została wyraźnie określona ani przez biegłych, ani przez sądy krajowe. 12 czerwca 2007 r. Sąd Miejski w Tbilisi uznał skarżącą za winną zarzucanych czynów i skazał ją na dziesięć lat pozbawienia wolności, z czego ostatnie pięć lat zostało zawieszonych w warunkowym trybie odbywania kary. Odrzucając w całości wersję wydarzeń przedstawioną przez skarżącą i opierając się na zeznaniach T.T., pierwszej i drugiej opinii NBMS, pierwszej i drugiej opinii MSW oraz innych dowodach w sprawie, sąd stwierdził, że skarżąca dźgnęła T.T. „nożem”. Nóż nigdy nie został odnaleziony. Wśród innych dowodów Sąd Miejski powołał się w swoim wyroku również na zeznania kilku świadków, kolegów ze szkoły skarżącej, z których wynikało, że ta była znana z tego, że regularnie nosiła ze sobą nóż w szkole. Skarżąca odwołała się, powtarzając, że ofiara została dźgnięta przez dwóch młodych mężczyzn dwoma nożami i że nie mogła sama zadać tych ran. Argumentowała, że zeznania świadka potwierdzające jej wersję wydarzeń zostały odrzucone arbitralnie. Podczas rozprawy przed Sądem Apelacyjnym w Tbilisi, zgodnie z art. 364 § 1 Kodeksu Postępowania Karnego (patrz paragraf 40 poniżej), obrona przedłożyła jako dowód dwie alternatywne opinie biegłych, obie wydane 2 listopada 2007 r., i argumentowała, że ich wyniki potwierdzają wersję wydarzeń przedstawioną przez skarżącą, w tym użycie dwóch noży, i definitywnie wykluczają winę skarżącej. Pierwszy raport, z kompleksowej alternatywnej ekspertyzy sądowej, został przygotowany przez zespół biegłych w prywatnym centrum nauk sądowych. Część opisowa raportu nr 42/k, odzwierciedlająca wyniki badania przeprowadzonego między 25 października a 2 listopada 2007 r. („pierwsza alternatywna opinia biegłych”), opierała się na następujących materiałach: wyroku sądu pierwszej instancji, zeznaniach T.T., zeznaniach skarżącej, pierwszej opinii MSW i dokumentacji medycznej T.T. Adwokat skarżącej przedstawił zespołowi biegłych następujące pytania: „1. Na podstawie [istniejących dowodów i zeznań ofiary]... czy ofiara była zdolna do stawiania oporu G. Kuparadze lub w inny sposób do obrony...? 2. Biorąc pod uwagę istniejący materiał, jaki rodzaj bólu i reakcji (obrona itp.) miałby [ofiara] w momencie zadania mu pierwszej rany? 3. W świetle [zeznań ofiary] i biorąc pod uwagę mechanizm zadania obrażeń opisany w [opiniach biegłych], jak prawdopodobne jest, że G. Kuparadze zadała je [oficiele], trzymając go za ramię jedną ręką, podczas gdy ten początkowo klęczał, a następnie czołgał się po ziemi twarzą w dół? 4. W świetle zeznania skazanej G. Kuparadze, jak możliwe jest, że obrażenia [ofiary] opisane w [opiniach biegłych], biorąc pod uwagę mechanizm ich zadania, zostały zadane przez dwie różne osoby, jeśli jedna z nich trzymała [ofiarę]?” Część raportu zatytułowana „okoliczności sprawy” zawierała fragmenty z akt karnych skarżącej z następującym akapit końcowym: „Biorąc pod uwagę, że [sąd pierwszej instancji] przyjął [zeznania ofiary] i odrzucił zeznania złożone przez skazaną G. Kuparadze i [świadka], że zeznania złożone przez [ofiarę] i skazaną G. Kuparadze zasadniczo sobie przeczą, że w sprawie nie ma świadka z wyjątkiem [świadka], a także fakt, że broń zbrodni nie została odnaleziona, adwokat zlecił alternatywną ekspertyzę w celu ustalenia prawdy w sprawie i uzyskania odpowiedzi na swoje pytania.” Następnie przedstawiono bardziej szczegółowy opis i ocenę sprawy. Po zbadaniu wszystkich dostępnych materiałów biegli doszli do następujących wniosków w odpowiedzi na pytania postawione przez skarżącą: „1. ... Przed utratą przytomności T.T. był w stanie podjąć różne aktywne działania (obrona, uderzanie, bieganie itp.). 2. ... [biorąc pod uwagę naturę obrażeń] T.T. odczułby ostry, silny ból w momencie ich zadania, co wywołałoby odpowiednie ruchy obronne lub inne. 3. Biorąc pod uwagę zeznania złożone przez T.T.... lokalizację ran... oraz anatomiczno-fizjologiczne różnice między płciami... trudno wyobrazić sobie, jak G. Kuparadze mogła zadać rany T.T. w warunkach opisanych przez tego ostatniego. 4. Biorąc pod uwagę naturę i lokalizację ran T.T., jest całkowicie możliwe, że zostały one zadane w warunkach opisanych przez G. Kuparadze (przez dwie osoby, z których jedna trzymała T.T., a obie dźgały go nożami).” Adwokat skarżącej zlecił drugą opinię biegłego z Centrum Badań Niezależnych Ekspertyz Sądowych Gruzińskiego Uniwersytetu Technicznego dotyczącą narzędzia zbrodni i innych aspektów technicznych incydentu. Raport nr 2-e-116, odzwierciedlający wyniki badania przeprowadzonego między 19 października 2007 r. a 2 listopada 2007 r. („druga alternatywna opinia biegłych”), opierał się na następujących materiałach: zeznaniach T.T., zeznaniach skarżącej, pierwszej opinii MSW, drugiej opinii NBMS, dokumentacji medycznej T.T. i wyroku sądu pierwszej instancji. Adwokat przedstawił zespołowi biegłych następujące pytania: „1. W świetle przedstawionych [sądowych] opinii biegłych, czy obrażenia [ciała ofiary] i [przez jego] ubranie zostały zadane jednym czy kilkoma przedmiotami (nożami)? 2. Jak możliwe jest, że G. Kuparadze zadała rany, jak opisano w zeznaniach T.T., trzymając go za ramię jedną ręką, podczas gdy on początkowo klęczał, a następnie czołgał się po ziemi twarzą w dół, w świetle mechanizmu zadania ran [opisanego w opiniach biegłych i lekarskich]? 3. Jak możliwe jest, że ... rany zostały zadane przez dwie różne osoby i odpowiednio dwoma różnymi nożami, zgodnie ze zeznaniami złożonymi przez G. Kuparadze?” Po przedstawieniu rekonstrukcji incydentu za pomocą szkiców i przeanalizowaniu materiałów sprawy biegli doszli do następujących wniosków: „1. Rany zostały zadane na ciele T.T. i [przez jego] ubranie nie jednym, ale dwoma ostrymi przedmiotami, prawdopodobnie nożami, o różnych rozmiarach, 2 i 4 centymetry szerokości [odpowiednio]. 2. G. Kuparadze nie mogła zadać ran w sposób opisany w zeznaniach T.T., trzymając go za ramię jedną ręką, podczas gdy on początkowo klęczał, a następnie czołgał się po ziemi twarzą w dół, w świetle mechanizmu zadania ran [opisanego w opiniach biegłych i lekarskich] oraz mając na uwadze ograniczony dostęp do miejsc uderzeń. 3. ... jest możliwe ... że ... rany zostały zadane przez dwie różne osoby (i odpowiednio dwoma różnymi nożami), jak opisano w zeznaniach G. Kuparadze.” 7 grudnia 2007 r. Sąd Apelacyjny w Tbilisi utrzymał wyrok skazujący w mocy. W odniesieniu do argumentu skarżącej, że zeznania świadka potwierdzają jej wersję wydarzeń, sąd uznał, że chociaż świadek zeznała, że widziała dwóch mężczyzn wchodzących i wychodzących na boisko szkolne, powiedziała również, że był to powszechny widok w tej szkole. W związku z tym sąd stwierdził, że niemożliwe jest ustalenie, czy te osoby były zaangażowane w dźgnięcie T.T. Sąd Apelacyjny oddalił dwie alternatywne opinie biegłych zlecone przez obronę. W odniesieniu do pierwszej alternatywnej opinii biegłych sąd stwierdził następujące rzeczy: „Sąd nie może przyjąć wniosków [pierwszej alternatywnej opinii biegłych], biorąc pod uwagę, że została ona sporządzona z naruszeniem szeregu norm proceduralnych. W szczególności brakuje informacji o tym, jakie konkretne materiały zostały przedstawione [biegłym] i na których oparto się przy formułowaniu wniosków; część badawcza opinii biegłych zawiera ocenę prawną wyroku [sądu pierwszej instancji] i szeregu dowodów, podczas gdy zgodnie z art. 96 Kodeksu Postępowania Karnego ekspertyza biegłych nie ma być przeprowadzana w celu ustalenia kwestii prawnych. Ponadto część końcowa ekspertyzy [raportu] jest założeniowa, spekulatywna i oparta na prawdopodobieństwie, co po pierwsze wykracza poza kompetencje biegłych, jak przewiduje to w art. 365 [i] 374 Kodeksu Postępowania Karnego, [a] wnioskom spekulatywnym nie można przypisać wartości dowodowej, zgodnie z art. 371 (6) [Kodeksu].” W odniesieniu do drugiej alternatywnej opinii biegłych sąd zauważył następujące rzeczy: „Sąd nie może przyjąć wniosków [drugiej alternatywnej opinii biegłych], ponieważ są one również spekulacyjne. Ponadto raport opiera się na wnioskach z medycznych i sądowych ekspertyz biegłych [dokumentacji medycznej, opinii MSW i drugiej opinii NBMS], które same w sobie nie kategorycznie określają natury przedmiotu użytego do zadania obrażeń ofierze, a tym bardziej liczby [takich obrażeń]. Bez odwoływania się do konkretnego badania naukowego, [raport] analizuje i odrzuca zeznania ofiary i opiera się na zeznaniach oskarżonej.” Sąd odwoławczy uznał również, że argument skarżącej, że dwóch nieznanych mężczyzn pobiło ofiarę podczas dźgania jej, nie został potwierdzony w świetle braku jakichkolwiek fizycznych oznak pobicia w odpowiedniej opinii biegłego medycyny sądowej. W dalszej części wyroku Sąd Apelacyjny powołał się na pierwszą i drugą opinię MSW oraz drugą opinię NBMS, wśród innych dowodów, utrzymując wyrok sądu pierwszej instancji w mocy. 12 września 2008 r. Sąd Najwyższy Gruzji oddalił apelację w sprawie prawa złożoną przez skarżącą jako niedopuszczalną. Bez odnoszenia się do argumentów skarżącej, że oddalenie przez sądy niższej instancji alternatywnych opinii biegłych było błędne i arbitralne, a że główny argument obrony pozostał bez odpowiedniej odpowiedzi, sąd przytoczył odpowiedni przepis Kodeksu Postępowania Karnego, stwierdzając, że „sprawa [nie jest] ważna dla rozwoju prawa i spójnej praktyki sądowej, [zaskarżona] decyzja [nie różni się] od istniejącej praktyki Sądu Najwyższego w takich sprawach, a sąd apelacyjny [nie popełnił] żadnych poważnych uchybień proceduralnych podczas jego rozpoznania, które mogłyby znacząco wpłynąć na jego wynik.” 16 listopada 2006 r. skarżąca, która wówczas miała czternaście lat, została tymczasowo aresztowana i umieszczona w celi wspólnie z dorosłymi kobietami w Zakładzie Karnym nr 5 dla Kobiet i Młodocianych w Tbilisi („więzienie nr 5”). Zgodnie z aktami sprawy skarżąca nie skarżyła się na warunki materialne swojego zatrzymania w tej celi. 10 stycznia 2007 r. Minister Sprawiedliwości wydał zarządzenie o utworzeniu oddzielnego oddziału dla młodocianych przestępczyń w ramach więzienia nr 5 i polecił odpowiedniemu organowi oddzielenie więźniów w odpowiedni sposób. 24 stycznia 2007 r. skarżąca została przeniesiona do nowo utworzonego oddziału dla młodocianych w więzieniu nr 5. Przez pięć miesięcy przebywała sama w celi, a następnie dzieliła celę z dwoma innymi młodocianymi. Skarżąca skarżyła się na warunki materialne zatrzymania w tej celi podczas postępowania dotyczącego odroczenia wykonania jej kary (patrz paragrafy 32-34 poniżej). 21 lutego 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich Gruzji odwiedził skarżącą w więzieniu. W listach datowanych na 6 marca i 24 kwietnia 2009 r. skierowanych do Ministra Sprawiedliwości i Pomocy Prawnej, Rzecznik wyraził swoje zaniepokojenie warunkami zatrzymania skarżącej w więzieniu nr 5. Jego zdaniem cela, w której skarżąca była przetrzymywana z dwoma innymi młodocianymi, miała powierzchnię około 12-15 metrów kwadratowych, kran był zepsuty, co powodowało wilgoć w celi, a wentylacja nie działała prawidłowo, co prowadziło do nieprzyjemnego zapachu. Zgodnie z komunikatem prasowym wydanym przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich 20 marca 2009 r., kran w celi skarżącej został naprawiony krótko potem. 11 marca 2009 r. skarżąca wszczęła postępowanie wnosząc o odroczenie wykonania jej kary do czasu budowy oddzielnego zakładu detencyjnego dla młodocianych przestępczyń. Argumentowała, że w braku oddzielnego obiektu jej zatrzymanie w więzieniu dla dorosłych, nawet w oddzielnym oddziale dla młodocianych, jako takie stanowi naruszenie Artykułu 3 Konwencji. Ponadto skarżyła się, że cela, w której odbywała karę, była zbyt mała, kran był zepsuty, co powodowało wilgoć, wentylacja nie działała prawidłowo i że została pozbawiona możliwości codziennych spacerów, co stoi w sprzeczności z Artykułem 3 Konwencji. 16 czerwca 2009 r. Sąd Miejski w Tbilisi oddalił wniosek o odroczenie jako oczywiście bezzasadny. Uzasadnił, że prawodawstwo krajowe nie przewiduje odroczenia wykonania kary w oczekiwaniu na budowę oddzielnego zakładu detencyjnego dla młodocianych i że skargi dotyczące domniemanego naruszenia praw skarżącej wynikających z Artykułu 3 Konwencji nie zostały udowodnione. Skarżąca odwołała się. 23 września 2009 r. Sąd Apelacyjny w Tbilisi oddalił odwołanie jako oczywiście bezzasadne w decyzji końcowej. Uzasadnił, że takie odroczenie nie jest zagwarantowane przez prawodawstwo krajowe. W odniesieniu do zarzutu skarżącej, że jej prawa wynikające z Artykułu 3 Konwencji zostały naruszone, sąd uznał skargę za nieudowodnioną i sprzeczną z materiałem dostępnym przed nim. Swoje ustalenie oparł na własnym przyznaniu skarżącej przed sądem, że otrzymała możliwość nieograniczonych codziennych spacerów, ale czasami wybierała niekorzystanie z czasu na ćwiczenia, ponieważ wolała nie dzielić przestrzeni z innymi więźniami, że mogła brać prysznic nawet, jeśli musiała czekać na swoją kolej z innymi młodocianymi więźniami, i że mogła spotykać się z psychologiem obecnym w więzieniu bez żadnych problemów. Zgodnie z informacją podaną przez skarżącą, ukończyła ona szkołę średnią podczas zatrzymania i została przyjęta na uniwersytet po zdaniu wymaganego egzaminu wstępnego. 11 listopada 2011 r. skarżąca została zwolniona na warunkach dozoru.


Skarżący urodził się w 1993 roku i jest osadzony w Jēkabpils. 9 lutego 2011 roku osiągnął pełnoletność. Skarżący (który w czasie procesu karny był nieletni) oraz jego współoskarżeni, V.P., P.V. i F.Č., zostali oskarżeni o zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem piętnastoletniej dziewczyny oraz o celowe zniszczenie mienia. Sprawa była rozpatrywana w maju 2010 roku przez Sąd Okręgowy w Rydze (Rīgas apgabaltiesa). Skarżący przyznał się do winy „częściowo” (vainu atzīst daļēji). Był przetrzymywany w areszcie tymczasowym w Centralnym Więzieniu w Rydze (Rīgas centrālcietums) i był transportowany na rozprawy do Sądu Okręgowego w Rydze. Skarżący twierdzi, że w dniach rozprawy, to jest 20, 21, 24 i 25 maja 2010 roku, w pomieszczeniu tranzytowym w piwnicy Sądu Okręgowego w Rydze, został znieważony i fizycznie pobity przez funkcjonariuszy konwoju w celu zmuszenia go do przyznania się do przestępstw. Zmuszano go do wykonywania różnych ćwiczeń, takich jak „przysiad” przy ścianie, pompki i „chodzenie kaczką” (powolne chodzenie w pozycji przysiadu). Podczas gdy skarżący wykonywał ćwiczenia, otrzymywał uderzenia w plecy pałką gumową. Skarżący twierdzi dalej, że funkcjonariusze konwoju bili go przed i po rozprawach oraz podczas przerw. Bili go w różne części ciała. Podczas bicia wyrażali swoją opinię na temat postępowania karnego i przejawiali negatywny i lekceważący stosunek wobec niego. Groźili również, że zabiją lub okaleczą skarżącego, jeśli nie przyzna się do winy. Będąc psychicznie złamanym i bez konsultacji z adwokatem, podczas rozprawy 25 maja 2010 roku skarżący przyznał się do winy i odmówił zeznań. 26 maja 2010 roku matka skarżącego odwiedziła go w Centralnym Więzieniu w Rydze. Następnego dnia matka skarżącego, działając jako jego przedstawiciel, złożyła skargę do prokuratury. Oświadczyła, że funkcjonariusze konwoju kopali jej syna w ciało, ręce, nogi i głowę oraz że pokazał jej wiele siniaków. Zwróciła się do prokuratury o wszczęcie postępowania karnego w sprawie tych wydarzeń. 31 maja 2010 roku prokuratura przekazała skargę do ryskiego regionalnego oddziału Policji Państwowej. 2 czerwca 2010 roku matka skarżącego złożyła podobną skargę do Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego Policji Państwowej (Valsts policijas Iekšējās drošības birojs – dalej „Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego”) (patrz punkt 17 poniżej). 26 maja 2010 roku pracownicy Biura Rzecznika Praw Obywatelskich odwiedzili skarżącego w Centralnym Więzieniu w Rydze. Następnego dnia Rzecznik napisał list do Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego, stwierdzając, że skarżący twierdził, iż został pobity przez funkcjonariuszy konwoju. Miał na sobie ślady domniemanej przemocy – krwiak na boku i otarcia na ramieniu i nogach. Rzecznik zwrócił się do Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego o zbadanie działań funkcjonariuszy konwoju. Poinformował Sąd Okręgowy w Rydze o tym liście. 27 maja 2010 roku adwokat skarżącego odwiedził go w Centralnym Więzieniu w Rydze. Po spotkaniu adwokat skarżącego złożył skargę do prokuratury. Oświadczył, że w okresie od 20 do 25 maja 2010 roku skarżący był bity przez funkcjonariuszy konwoju w celu zmuszenia go do przyznania się do przestępstwa. Skarżący pokazał mu swoje obrażenia. W wyniku tego przymusu na rozprawie 25 maja 2010 roku skarżący przyznał się do winy, co było sprzeczne z jego linią obrony. Adwokat skarżącego zwrócił się do prokuratury o wszczęcie postępowania karnego w sprawie tych wydarzeń. 2 czerwca 2010 roku prokuratura wysłała skargę do ryskiego regionalnego oddziału Policji Państwowej. Na rozprawie 28 maja 2010 roku skarżący oświadczył, że we wszystkie cztery dni rozprawy był bity, w wyniku czego przyznał się do winy. Podtrzymał swoje wcześniejsze wyznanie „częściowej winy”. Ponadto współoskarżeni skarżącego również oświadczyli, że byli bici. Adwokat skarżącego stwierdził, że skarżący miał pod okiem siniaka i że został uderzony w głowę. Argumentował, że skarżący nie jest w stanie zeznawać. Sędzia odroczył rozprawę w celu uzyskania informacji z Centralnego Więzienia w Rydze na temat stanu zdrowia skarżącego i jego współoskarżonych. 28 maja 2010 roku Centralne Więzienie w Rydze przesłało faksem do Sądu Okręgowego w Rydze kopię zaświadczenia lekarskiego wydanego po badaniu lekarskim skarżącego w dniu 26 maja 2010 roku. Ręczne zaświadczenie lekarskie, datowane na 26 maja 2010 roku, przedstawione Sądowi przez Rząd, stwierdzało, że skarżący miał następujące obrażenia: rany na podudziach i na prawej ręce „w typowym miejscu”; krwiak na lewym przedramieniu oraz krwiak na prawym boku. Skarżący oświadczył, że był bity pałką podczas konwojowania w dniach 20, 21 i 24 maja. Rząd dostarczył również maszynopis raportu, datowanego na 14 czerwca 2010 roku, z Centralnego Więzienia w Rydze. Zgodnie z raportem, stan zdrowia skarżącego w dniu 26 maja 2010 roku był zadowalający; miał kilka obrażeń pokrytych strupami na podudziach; obrażenia pokryte strupami w „typowym miejscu” na prawej ręce spowodowane użyciem kajdanek; krwiak o średnicy czterech centymetrów na lewym przedramieniu oraz krwiak o średnicy sześciu centymetrów w „fazie wchłaniania” na prawym boku w okolicy nerki. Na rozprawie 29 maja 2010 roku skarżący oświadczył, że nie jest w stanie zeznawać, ponieważ ma ból głowy. Jego adwokat argumentował, że badanie lekarskie skarżącego było powierzchowne. Prokuratura była zdania, że skarżący dąży do przedłużenia postępowania. Sędzia zdecydował o kontynuowaniu procesu. Tego samego dnia Sąd Okręgowy w Rydze uznał skarżącego i jego współoskarżonych za winnych i skazał go na dziesięć lat pozbawienia wolności. Skarżący i jego matka złożyli apelacje, wskazując między innymi, że skarżący został pobity przez funkcjonariuszy konwoju. Sprawa została przekazana do Izby Karnej Sądu Najwyższego (Augstākās tiesas Krimināllietu tiesu palāta). Na rozprawie 30 stycznia 2013 roku prokuratura poinformowała sąd odwoławczy, że śledztwo karne w sprawie „obrażeń ciała” skarżącego zostało umorzone, że decyzja ta stała się prawomocna i że nie wniesiono od niej odwołania. Istotne materiały zostały dołączone do akt sprawy. Na rozprawie 9 grudnia 2013 roku skarżący w pełni przyznał się do winy i poprosił sąd o ponowne rozpatrzenie wyroku jedynie w zakresie dotyczącym kary. 11 grudnia 2013 roku Izba Karna Sądu Najwyższego utrzymała wyrok skazujący skarżącego w mocy, ale zmniejszyła jego karę do dziewięciu i pół roku pozbawienia wolności. Orzekając karę, sąd wziął pod uwagę, że postępowanie przed nim obejmowało okres bezczynności trwający ponad rok i w związku z tym trwało nieuzasadnienie długo. 29 października 2014 roku Sąd Najwyższy ostateczną decyzją oddalił apelację skarżącego w zakresie prawa. Jak złożył Rząd, 7 czerwca 2010 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego wszczęło wewnętrzne dochodzenie. Zwróciło się o dokumentację medyczną skarżącego z Centralnego Więzienia w Rydze. 18 czerwca 2010 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego, powołując się na skargę złożoną przez matkę skarżącego (patrz punkt 8 powyżej), przesłało kopię akt do ryskiego regionalnego oddziału Policji Państwowej w celu zdecydowania o legalności działań jego pracowników. Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego stwierdziło, że z akt nie wynika, aby funkcjonariusze konwoju popełnili przestępstwo. 28 czerwca 2010 roku skarżący złożył skargę do Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego dotyczącą domniemanego złego traktowania, stwierdzając, że będzie w stanie zidentyfikować domniemanych sprawców. Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego przesłało skargę do ryskiego regionalnego oddziału Policji Państwowej. 3 sierpnia 2010 roku ryski regionalny oddział Policji Państwowej umorzył wewnętrzne dochodzenie. Zauważył, że zgodnie z dokumentacją medyczną dotyczącą skarżącego, dostarczoną przez Centralne Więzienie w Rydze, stan zdrowia skarżącego w dniu 26 maja 2010 roku był zadowalający. Miał kilka ran na podudziach pokrytych strupami; rany na prawej ręce pokryte strupami, spowodowane użyciem kajdanek; krwiak o średnicy czterech centymetrów na lewym przedramieniu oraz krwiak o średnicy sześciu centymetrów „w fazie wchłaniania” na prawym boku. Ryski regionalny oddział Policji Państwowej odnotował obrażenia stwierdzone u V.P. Jednocześnie u P.V. lub F.Č. nie stwierdzono żadnych widocznych obrażeń. Zgodnie z wyjaśnieniami (paskaidrojumi) uzyskanymi od szesnastu funkcjonariuszy, ani skarżący, ani jego współoskarżeni nie byli bici. Ryski regionalny oddział Policji Państwowej stwierdził, że zebrane informacje nie wskazują, aby funkcjonariusze popełnili przewinienie służbowe. Zwrócił akta do Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego. 11 sierpnia 2010 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego odmówiło wszczęcia postępowania karnego w związku z faktem, że w działaniach funkcjonariuszy brakowało znamion przestępstwa „przekroczenia uprawnień” określonego w art. 317 ust. 2 Kodeksu Karnego (Krimināllikums). Matka skarżącego odwołała się od tej decyzji. 26 sierpnia 2010 roku prokuratura stwierdziła, że Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego oparło zaskarżoną decyzję na dochodzeniu przeprowadzonym przez inną instytucję Policji Państwowej oraz dokumentacji medycznej dostarczonej przez Centralne Więzienie w Rydze. Należało przesłuchać skarżącego i jego współoskarżonych w okolicznościach ich transportu oraz ustalić, czy którykolwiek z pracowników Centralnego Więzienia w Rydze widział na nich obrażenia przed i po transporcie oraz czy którykolwiek z pracowników przyjął od nich w tej sprawie jakiekolwiek skargi. Należało również ustalić, czy w okresie od 20 do 25 maja 2010 roku lub wcześniej skarżący lub jego współoskarżeni byli zaangażowani w jakikolwiek konflikt w więzieniu, w wyniku którego mogli odnieść obrażenia. Prokuratura przekazała sprawę z powrotem do Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego. W odpowiedzi na wniosek Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 22 października 2010 roku Centralne Więzienie w Rydze poinformowało, że pracownicy więzienia, którzy w okresie od 20 do 25 maja 2010 roku przeszukiwali (pārmeklēt) skarżącego i jego współoskarżonych za każdym razem przed i po ich transporcie, nie widzieli na nich żadnych obrażeń. Skarżący i jego współoskarżeni nie składali żadnych skarg. Nie było żadnych zapisów wskazujących, że w okresie od 1 do 26 maja 2010 roku byli zaangażowani w jakiekolwiek konflikty w więzieniu. 5 listopada 2010 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego uzyskało wyjaśnienia od skarżącego i jego współoskarżonych, którzy utrzymywali, że zostali pobici przez funkcjonariuszy konwoju. Jeśli chodzi o codzienne kontrole bezpieczeństwa fizycznego, którym byli poddawani w więzieniu, oświadczyli, że pracownicy więzienia nie prosili ich o rozebranie się. W związku z tym ich obrażenia pozostały niezauważone. 10 listopada 2010 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego ponownie odmówiło wszczęcia postępowania karnego, stwierdzając, że informacje zebrane podczas dodatkowego dochodzenia nie wskazują, aby funkcjonariusze popełnili jakiekolwiek przestępstwo w rozumieniu art. 317 ust. 2 Kodeksu Karnego. Matka skarżącego odwołała się od tej decyzji. 17 grudnia 2010 roku prokuratura uchyliła decyzję, ponieważ została ona oparta na niepełnym dochodzeniu. Poleciała Biuru Bezpieczeństwa Wewnętrznego przesłuchać osoby, z którymi skarżący i jego współoskarżeni dzielili cele w okresie od 20 do 25 maja 2010 roku oraz uzyskać informacje dotyczące przerw podczas dni rozprawy, w których skarżący i jego współoskarżeni mieli być bici. Konieczne było również dalsze przesłuchanie funkcjonariuszy konwoju. 29 listopada 2011 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego uzyskało informacje z Centralnego Więzienia w Rydze dotyczące współwięźniów skarżącego i jego współoskarżonych. W grudniu 2011 roku i styczniu 2012 roku zebrało od nich wyjaśnienia. Zgodnie z zeznaniami współwięźnia skarżącego, A.D., skarżący powiedział mu, że funkcjonariusze konwoju pobili go i jego współoskarżonych. Pokazał mu ślady po pobiciu. A.D. trudno było przypomnieć sobie szczegóły, ponieważ minęło dużo czasu. W okresie od 19 do 30 stycznia 2012 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego przesłuchało funkcjonariuszy konwoju, którzy oświadczyli, że nie bili skarżącego ani jego współoskarżonych. 31 stycznia 2012 roku, po raz trzeci, Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego odmówiło wszczęcia postępowania karnego, stwierdzając, że informacje zebrane podczas dodatkowego dochodzenia nie wskazują, aby funkcjonariusze popełnili jakiekolwiek przestępstwo w rozumieniu art. 317 ust. 2 Kodeksu Karnego. Matka skarżącego odwołała się od tej decyzji. 22 lutego 2012 roku prokuratura uchyliła decyzję. Uznała, że Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie wyjaśniło sprzeczności między zeznaniami skarżącego i jego współoskarżonych z jednej strony a zeznaniami funkcjonariuszy konwoju z drugiej strony oraz okoliczności, w jakich skarżący i V.P. odnieśli obrażenia stwierdzone 26 maja 2010 roku. W świetle informacji zebranych podczas wewnętrznego dochodzenia możliwe było, że popełniono wspomniane przestępstwo w rozumieniu art. 317 ust. 2 Kodeksu Karnego. W związku z tym prokuratura wszczęła postępowanie karne i zwróciła akta do Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego w celu dalszego śledztwa. 23 lutego 2012 roku prokuratura poinformowała matkę skarżącego, że wszczęto postępowanie karne. W okresie od 29 lutego do 21 marca 2012 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego przesłuchało jako świadków piętnastu funkcjonariuszy konwoju, którzy złożyli w dużej mierze identyczne zeznania. Nie bili skarżącego ani jego współoskarżonych. Wyjaśnili, że funkcjonariusze noszą pasy, których nigdy nie zdejmują, ponieważ są do nich przymocowane kajdanki, pałka, broń, gaz pieprzowy i pas do broni. Nie mogli złożyć bardziej szczegółowych zeznań, ponieważ od wydarzeń minęło dużo czasu. Jeden z funkcjonariuszy konwoju, M.S., przesłuchany jako świadek 11 kwietnia 2012 roku, oświadczył, że widział siniaki na skarżącym i jego współoskarżonych podczas ich osobistego przeszukania w budynku sądu. M.S. sądził, że zostali pobici w więzieniu. Funkcjonariusze konwoju nie bili ich. 20 marca 2012 roku inspektor Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego przesłuchał jednego ze współoskarżonych skarżącego, V.P., jako świadka. V.P. oświadczył, że w pierwszym dniu rozprawy funkcjonariusze konwoju zmusili go do wykonania pompek i „chodzenia kaczką”, podczas którego dwóch funkcjonariuszy konwoju uderzyło go w plecy, brzuch, nogi i klatkę piersiową nogami, pięściami, pasem i pałkami. Funkcjonariusze konwoju bili również skarżącego, który stał obok niego. Funkcjonariusze umieścili V.P. w celi tranzytowej i po pewnym czasie odprowadzili go do sali rozpraw. P.V. i F.Č., współoskarżeni skarżącego, oświadczyli, że w drugim dniu rozprawy funkcjonariusze konwoju zmusili ich do wykonania pompek i „chodzenia kaczką”. Podczas gdy wykonywali ćwiczenia, funkcjonariusze konwoju ich bili. P.V. został uderzony podczas prawy przez dwóch funkcjonariuszy konwoju czarnym pasem w plecy od dziesięciu do dwunastu razy. F.Č. został uderzony przez jednego funkcjonariusza konwoju w plecy i nogi około dziesięciu razy. Został również uderzony pasem w pośladki od dwudziestu do trzydziestu razy. P.V. słyszał krzyk skarżącego. W drodze powrotnej do więzienia skarżący powiedział P.V., że został pobity; później, w więzieniu, pokazał mu dwa siniaki na klatce piersiowej. Po tym, jak podczas rozprawy poruszono kwestię domniemanego pobicia, P.V. został zbadany przez więziennego lekarza. Nie miał żadnych obrażeń. V.P., P.V. i F.Č. oświadczyli, że nie będą w stanie zidentyfikować funkcjonariuszy, którzy ich bili. Nie mogli przypomnieć sobie szczegółów wydarzeń. Nie życzyli sobie być uznani za pokrzywdzonych w postępowaniu. 3 kwietnia 2012 roku skarżący został przesłuchany jako świadek. Oświadczył, że w dniach rozprawy w piwnicy budynku sądu funkcjonariusze konwoju zmuszali go do wykonywania różnych ćwiczeń, takich jak przysiad przy ścianie, pompki i „chodzenie kaczką”. Podczas gdy wykonywał ćwiczenia, funkcjonariusze konwoju go bili. Dalej oświadczył, że funkcjonariusze konwoju bili go w różne części ciała. Uderzali go również pasem. 7 czerwca 2012 roku inspektor przedstawił skarżącemu fotografie funkcjonariuszy konwoju w celu identyfikacji. Nie mógł zidentyfikować funkcjonariuszy, którzy go rzekomo bili. Jak złożył Rząd, 2 maja 2012 roku Sąd Okręgowy w Rydze potwierdził, że pomieszczenia budynku sądu są wyposażone w system monitoringu wizyjnego. Jednakże oświadczyli, że nagrania wideo są przechowywane przez dwa do trzech miesięcy, a następnie usuwane. 3 maja 2012 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego zleciło sporządzenie opinii biegłego lekarza. W odniesieniu do V.P., P.V. i F.Č. raport stwierdził, że ich dokumentacja medyczna nie zawiera zapisów obrażeń odniesionych w danym okresie. W odniesieniu do skarżącego raport stwierdził, że opis obrażeń zawarty w dokumentacji medycznej, w protokole przesłuchania skarżącego przez policję oraz w transcriptach rozpraw był niepełny. W związku z tym nie było możliwe ustalenie dokładnego czasu, w którym odniesiono obrażenia, jak były rozległe oraz jaki był stopień urazu lub siła użyta do ich zadania. Nie można jednak wykluczyć, że obrażenia pojawiły się w okresie od 20 do 25 maja 2010 roku w okolicznościach wskazanych w protokole przesłuchania skarżącego. Mimo że w protokole przesłuchania skarżącego i w transcriptach rozpraw wskazano, że obrażenia zostały zadane również na twarzy, brzuchu, pośladkach, dolnej części pleców, plecach i lewej stronie klatki piersiowej skarżącego, takich obrażeń nie stwierdzono podczas badania lekarskiego w dniu 26 maja 2010 roku. 18 maja 2012 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego przesłuchało byłego współwięźnia P.V., V.A., który oświadczył, że widział czerwone plamy na plecach P.V. P.V. powiedział mu, że funkcjonariusze konwoju bili go w piwnicy budynku sądu; bili również skarżącego. Zgodnie z zeznaniami V.A. zdarzyło się to przed 5 maja 2010 roku. V.A. słyszał, że skarżący był również bity w więzieniu. 20 lipca 2012 roku Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego umorzyło postępowanie karne z powodu niezaistnienia znamion przestępstwa. Nie było niezbitych dowodów na to, że funkcjonariusze konwoju zadali obrażenia w sposób opisany w skardze. Zgodnie z opinią biegłego, obrażenia nie zostały dokładnie odnotowane w dokumentacji medycznej. Osoby biorące udział w postępowaniu karnym złożyły sprzeczne relacje dotyczące okoliczności, w jakich zadano obrażenia. 6 sierpnia 2012 roku matka skarżącego złożyła odwołanie do prokuratury od decyzji o umorzeniu postępowania karnego, przy czym skarżący udzielił jej 21 października 2011 roku pełnomocnictwa (universālpilnvara) do podejmowania wszelkich działań dotyczących jego mienia. Obejmowało to prawo do reprezentowania skarżącego przed policją, sądami i innymi instytucjami w odniesieniu do wszystkich praw przysługujących mu jako pokrzywdzonemu. Przed udzieleniem pełnomocnictwa reprezentowała skarżącego na podstawie jego nieletniości. W treści odwołania matka skarżącego wskazała, że działa w imieniu skarżącego. Skarżyła się na braki w śledztwie karnym, które uniemożliwiły uzyskanie ważnych informacji. Mianowicie, prezentacja fotografii skarżącemu w celu identyfikacji domniemanych sprawców została zorganizowana w sposób mający na celu utrudnienie wymiaru sprawiedliwości – podczas gdy pokazywano mu małe czarno-białe zdjęcia twarzowe, był otoczony przez siedmiu funkcjonariuszy konwoju w celu zastraszenia go. Zwróciła się do organów śledczych o zorganizowanie parady identyfikacyjnej dla skarżącego i jego współoskarżonych oraz przesłuchanie współoskarżonych skarżącego w sprawie wydarzeń. 6 września 2012 roku prokurator oddalił jej odwołanie, zauważając, że podczas prezentacji fotografii skarżącemu pomagał adwokat. Nie wniesiono żadnych uwag ani wniosków co do tej procedury. Organy śledcze ustaliły, że nie użyto siły wobec skarżącego i jego współoskarżonych oraz że nie grożono im. Od momentu rozpoczęcia procesu Rzecznik zwracał szczególną uwagę na skarżącego i jego współoskarżonych. Wszyscy funkcjonariusze konwoju zostali przesłuchani jako świadkowie. Nie mieli oni interesu w wyniku procesu. W związku z tym nie było powodów, by wątpić w ich relację o wydarzeniach. Współoskarżeni skarżącego również zostali przesłuchani, a ich dowody ocenione. Nie było potrzeby podejmowania dalszych kroków śledczych, ponieważ w działaniach funkcjonariuszy brakowało znamion przestępstwa określonego w art. 317 ust. 2 Kodeksu Karnego. Prokurator wskazała, że od jej decyzji przysługuje odwołanie do wyższego prokuratora. 22 września 2012 roku matka skarżącego odwołała się od wspomnianej decyzji do wyższego prokuratora. Wskazała, że działa w imieniu skarżącego. Oprócz kwestii poruszonych wcześniej skarżyła się, że minęło dużo czasu przed wszczęciem postępowania karnego. Uważała, że było to celowe opóźnienie w celu ukrycia śladów pobicia. Ponadto, podczas wewnętrznego dochodzenia Biuro Bezpieczeństwa Wewnętrznego „wywiadzało” skarżącego i współoskarżonych, którzy w danym czasie byli nieletni, w nieobecności adwokata lub przedstawiciela. Po tych „wywiadach” wszyscy współoskarżeni odmówili zeznań. 24 października 2012 roku wyższy prokurator oddalił odwołanie matki skarżącego. Utrzymał w mocy ustalenia niższego prokuratora – decyzja o umorzeniu postępowania karnego była legalna, ponieważ brakowało znamion przestępstwa. Jednocześnie zauważył, że skarżący nie został uznany za pokrzywdzonego w postępowaniu karnym i w związku z tym nie mógł być reprezentowany przez inną osobę. Ponadto, w momencie wszczęcia postępowania karnego osiągnął on pełnoletność. Wyższy prokurator wskazał, że matka skarżącego nie miała prawa skarżyć się na decyzję o umorzeniu postępowania karnego i że błędem ze strony niższego prokuratora było rozpatrzenie jej skargi co do meritum. Mimo to wyższy prokurator również rozpatrzył jej skargę co do meritum ze względu na pewność prawną, tak jak zrobił to niższy prokurator. Zakończył, stwierdzając, że matka skarżącego nie może wnosić dalszych skarg na decyzję o umorzeniu postępowania karnego. 9 listopada 2012 roku skarżący złożył odwołanie do prokuratury od wspomnianej decyzji. Oświadczył, że jego matka została upoważniona do składania skarg w jego imieniu na podstawie pełnomocnictwa, którego udzielił jej 21 października 2011 roku. Dalej zauważył, że ocena wad postępowania była powierzchowna i nie odniosła się w należyty sposób do kwestii podniesionych przez jego matkę. Podkreślił, że nie wyjaśniono obrażeń, których doznał w areszcie, ani opóźnienia w wszczęciu śledztwa i powierzchownego sposobu, w jaki zostało ono przeprowadzone. Argumentował, że możliwe było, że Państwo, działając przez swoich agentów, było skłonne do zatuszowania jego pobicia. 12 grudnia 2012 roku prokurator naczelny odpowiedział, że status procesowy skarżącego to status świadka i że, w przeciwieństwie do pokrzywdzonych, świadkowie nie mają prawa upoważniać innych osób do wykonywania w ich imieniu praw procesowych. Ponadto sam skarżący nie miał prawa kwestionować odpowiedzi udzielonej jego matce, ponieważ nie był on adresatem listu wysłanego do niej. Wreszcie, ponieważ nie on składał pierwotnych odwołań, skarżący przegapił termin do wniesienia odwołania od decyzji z 20 lipca 2012 roku o umorzeniu postępowania karnego. W związku z tym odwołanie skarżącego nie zostało rozpatrzone. Skarżącego poinformowano o fakcie, że zgodnie z prawem wewnętrznym od tej decyzji nie przysługuje odwołanie. 28 lipca 2011 roku skarżący złożył skargę do Rzecznika, który następnie wszczął dochodzenie i zwrócił się o informacje do Centralnego Więzienia w Rydze, Państwowego Centrum Medycyny Sądowej (Valsts tiesu medicīnas ekspertīzes centrs) i Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego. 16 maja 2012 roku Rzecznik przedstawił raport, w którym zauważył, że ponieważ śledztwo karne nadal trwało, byłoby przedwczesne ocenianie postępowania jako całości. Jednakże w odniesieniu do wewnętrznego dochodzenia Rzecznik wyraził obawy dotyczące instytucjonalnej niezależności Biura Bezpieczeństwa Wewnętrznego przy analizowaniu przestępstw rzekomo popełnionych przez funkcjonariuszy policji. Ponadto wewnętrzne dochodzenie trwało rok i siedem miesięcy – poza rozsądnym limitem czasowym. Dochodzenie nie zostało przeprowadzone z wymaganą starannością, o czym świadczy wielokrotne uchylanie decyzji o niewszczęciu postępowania karnego. Rzecznik wyraził obawy, że wady wewnętrznego dochodzenia mogą uniemożliwić ustalenie, czy obrażenia skarżącego zostały zadane przez funkcjonariuszy policji. W ten sposób wewnętrzne dochodzenie przeprowadzone przez Policję Państwową nie mogło być uznane za stanowiące skuteczne środki odwoławcze w rozumieniu art. 13 Konwencji. Niemniej jednak Rzecznik uznał, że byłoby przedwczesne orzekanie o naruszeniu art. 3 Konwencji.


Wnioskodawcy są najbliższymi krewnymi kilku Romów, którzy zginęli lub zaginęli w okolicznościach opisanych poniżej. W nocy 15 sierpnia 1999 r. około siedemdziesięciu Romów wsiadło na łódź „Miss Pat” na wybrzeżu czarnogórskim z zamiarem dotarcia do Włoch. Kilka godzin później łódź zatonęła z powodu dużej liczby pasażerów. Do 30 sierpnia 1999 r. jednego z pasażerów znaleziono żywego na wybrzeżu Czarnogóry, a w morzu odnaleziono trzydzieści pięć ciał, z których trzynaście zostało zidentyfikowanych przez krewnych. Specjaliści medycyny sądowej, którzy do 30 sierpnia 1999 r. przeprowadzili sekcje zwłok, stwierdzili, że przyczyny zgonu nie można z całą pewnością ustalić wyłącznie na podstawie sekcji. W ich opinii przyczyną śmierci było jednak utonięcie. 1 września 1999 r. Sąd Rejonowy (Osnovni sud) w Barze wszczął formalne postępowanie dochodzeniowe (rješenje o sprovođenju istrage) przeciwko siedmiu osobom w związku z podejrzeniem nielegalnego przekroczenia granicy państwowej w związku z narażeniem na niebezpieczeństwo. Do 21 października 1999 r. sędzia śledczy (a) przesłuchał dwóch podejrzanych, którzy byli wówczas dostępni dla władz, a także trzydzieści innych osób w związku ze zdarzeniem, w tym jedenastą wnioskodawczynię; (b) zwrócił się o przesłuchanie innych świadków przez odpowiednie władze w Serbii oraz (c) zwrócił się o raporty z sekcji zwłok, opinię biegłego dotyczącą pojemności łodzi oraz raport dotyczący warunków pogodowych w nocy zdarzenia. Jedenaasta wnioskodawczyni została przesłuchana 10 września 1999 r. Złożyła oświadczenie, że mieszkała z bratem, szwagierką i ich dziećmi w Kosowie, ale jej brat i szwagierka postanowili pojechać do Czarnogóry. Nie dzwonili do niej z Podgoricy ani nie wspominali, że zamierzali pojechać do Włoch. Stwierdziła również, że nie rozpoznała ich wśród znalezionych ciał, ale rozpoznała ramię swojego brata na jednej ze zdjęć pokazanych jej podczas przesłuchania. Będąc analfabetką, „podpisała” protokół rozprawy, składając odcisk palca. 21 października 1999 r. prokurator stanu w Barze wniósł akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Barze przeciwko siedmiu podejrzanym. 29 października 1999 r. sąd orzekł, że nie ma właściwości terytorialnej do rozpoznania sprawy i przekazał ją do Sądu Rejonowego w Kotorze. 6 grudnia 1999 r. Sąd Okręgowy (Viši sud) w Podgoricy stwierdził, że sąd w Barze jest terytorialnie właściwy do rozpoznania sprawy, i sprawa została zwrócona. Do końca 2002 r. sąd w Barze zdecydował, że dwaj oskarżeni wciąż ukrywający się będą sądzeni zaocznie i wyznaczył dla nich przedstawicieli. Pozostałych pięciu oskarżonych stawiło się przed sądem. Między 25 grudnia 2002 r. a 24 września 2003 r. wyznaczono dziesięć rozpraw głównych (glavni pretres), z których odbyło się pięć. Cztery zostały odroczone, ponieważ niektórzy obrońcy, oskarżeni, świadkowie i tłumacz nie stawili się w sądzie; w aktach sprawy brak informacji o jednej z rozpraw. Podczas rozpraw, które się odbyły, sąd przesłuchał czterech oskarżonych i jedenaście świadków. 24 września 2003 r. sąd zdecydował o wznowieniu rozprawy głównej z powodu upływu czasu. Do 14 kwietnia 2004 r. wyznaczono dziesięć rozpraw, z których odbyło się sześć. Cztery zostały odroczone, ponieważ jeden z obrońców i niektórzy świadkowie nie stawili się w sądzie. Podczas rozpraw, które się odbyły, sąd odczytał ponownie akt oskarżenia, przesłuchał czterech oskarżonych i szesnaście świadków, w tym jedenastą wnioskodawczynię, oraz odczytał wcześniejsze zeznania świadków; piąty oskarżony zdecydował się milczeć. Jedenaasta wnioskodawczyni została przesłuchana 8 października 2003 r. Złożyła oświadczenie, że przyjechała do Podgoricy z bratem i jego rodziną i nie miała pojęcia, że jej brat i żona zamierzali pojechać do Włoch. Gdy poproszono ją o wyjaśnienie różnic między tym oświadczeniem a jej poprzednim zeznaniem z 10 września 1999 r., stwierdziła, że jest pewna, że byli wszyscy razem, ponieważ mieszkali razem w jednym namiocie. Potwierdziła również, że jest analfabetką. 14 kwietnia 2004 r. Naczelny Prokurator Państwowy (Vrhovni državni tužilac) w Podgoricy polecił prokuratorowi stanu w Barze doprecyzowanie aktu oskarżenia w zakresie faktów i kwalifikacji prawnej czynów, po czym sąd w Barze orzekłby, że nie jest właściwy do rozpoznania sprawy i przekazałby ją do Sądu Okręgowego w Podgoricy (dalej „Sąd Okręgowy”), jako sądu właściwego do jej rozpoznania. W związku z tym akt oskarżenia został zmieniony, a akta sprawy przekazane do Wyższego Prokuratora Państwowego (Viši državni tužilac) i Sądu Okręgowego. 26 maja 2004 r. Wyższy Prokurator Państwowy zwrócił się o wszczęcie śledztwa (zahtjev za sprovođenje istrage) przeciwko tym samym siedmiu osobom oraz innej osobie, Z, w związku z podejrzeniem popełnienia czynu narażenia na niebezpieczeństwo. Do 20 października 2004 r. Sąd Okręgowy przesłuchał czterech z oskarżonych, podczas gdy piąty zdecydował się milczeć. Nakazał również doprowadzenie pozostałych trzech oskarżonych przed sąd. 11 listopada 2004 r. sędzia śledczy Sądu Okręgowego zdecydował o wszczęciu formalnego postępowania dochodzeniowego przeciwko ośmiu osobom, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez Sąd Okręgowy 25 listopada 2004 r. 25 lutego 2006 r. Wyższy Prokurator Państwowy wezwał sędziego śledczego do zakończenia śledztwa. 28 marca 2006 r. biegły wydał opinię na temat pojemności łodzi. 31 października 2006 r. Wyższy Prokurator Państwowy oskarżył ośmiu oskarżonych o narażenie na niebezpieczeństwo na podstawie art. 338 § 2 w związku z art. 327 §§ 1 i 3 Kodeksu Karnego (patrz punkty 43-44 poniżej). Między 24 a 28 listopada 2006 r. akt oskarżenia został doręczony czterem oskarżonym. 15 stycznia 2007 r. przewodniczący wydziału poinformował prezesa Sądu Okręgowego, że rozprawa nie może zostać jeszcze wyznaczona, ponieważ akt oskarżenia nie został jeszcze doręczony wszystkim oskarżonym. Do 15 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy wydał krajowy nakaz aresztowania (potjernica) przeciwko jednemu z oskarżonych i próbował doręczyć go pozostałym trzem, z których jeden przebywał wówczas w areszcie w Podgoricy. Pozostali dwaj przebywali odpowiednio w Serbii oraz Bośni i Hercegowinie. 3 kwietnia 2008 r. Sąd Okręgowy odrzucił akt oskarżenia przeciwko Z (oskarżonemu przebywającemu w Serbii), a decyzja ta została utrzymana w mocy przez Sąd Apelacyjny 26 maja 2008 r. Do 28 września 2009 r. Sąd Okręgowy zdecydował, że dwaj oskarżeni ukrywający się, z których jeden przebywał w Bośni i Hercegowinie, będą sądzeni zaocznie. Na pierwszej rozprawie 28 września 2009 r. jeden z oskarżonych, X, złożył oświadczenie, że jest analfabetą i nie rozumie aktu oskarżenia. Na wniosek jego obrońcy rozprawa została odroczona do odwołania, aby akt oskarżenia mógł zostać przetłumaczony na język romski. Do 31 października 2009 r. tłumaczenie aktu oskarżenia na język romski było już dostępne. W 2010 r. wyznaczono siedem rozpraw. Jedna odbyła się 8 października 2010 r., podczas której odczytano akt oskarżenia i przesłuchano czterech oskarżonych, a piąty zdecydował się milczeć. Sześć rozpraw wyznaczonych na 5 lutego, 29 kwietnia, 4 czerwca, 2 lipca, 17 listopada i 17 grudnia 2010 r. zostało odroczonych, ponieważ niektórzy oskarżeni, obrońcy, tłumacz języka romskiego i świadek nie stawili się w sądzie. 25 stycznia 2011 r. inny sędzia Sądu Okręgowego przejął sprawę. W 2011 r. wyznaczono osiem rozpraw, z których siedem zostało odroczonych: (a) trzy z powodu braku stałego tłumacza sądowego języka romskiego; (b) dwie, ponieważ obrońcy i świadkowie nie stawili się w sądzie; (c) jedna, ponieważ jeden oskarżony i kilku obrońców nie stawiło się w sądzie, a tłumacz nie został jeszcze powołany; oraz (d) jedna z powodu zmian w Kodeksie Postępowania Karnego, co spowodowało niekompletność odpowiedniego składu sądu. Jedna rozprawa odbyła się 21 listopada 2011 r., podczas której przesłuchano czterech oskarżonych i odczytano ich wcześniejsze wyjaśnienia złożone w 1999, 2003, 2004 i 2010 r. Piąty oskarżony zdecydował się milczeć. W 2012 r. wyznaczono siedem rozpraw, z których dwie zostały odroczone, ponieważ jeden oskarżony, obrońca, niektórzy świadkowie, w tym siódma wnioskodawczyni, i/lub tłumacz nie stawili się w sądzie. Odbyło się pięć rozpraw, w tym dwie do 24 września 2012 r., kiedy to przesłuchano kilku świadków. 24 września 2012 r. wznowiono rozprawę główną z powodu „upływu ponad trzech miesięcy”. Podczas tej rozprawy i dwóch kolejnych rozpraw ponownie przesłuchano czterech oskarżonych i kilku świadków, a także odczytano szereg dokumentów pisemnych, w tym akt oskarżenia, wcześniejsze zeznania oskarżonych i świadków z 1999, 2003 i 2012 r., raporty dyrekcji policji w Kotorze i Budvie (odjeljenja bezbjednosti), a także informacje udzielone przez Radio i Telewizję Czarnogóry oraz Centrum Informacji Publicznej w Barze. Piąty oskarżony milczał. W 2013 r. wyznaczono dziewięć rozpraw, z których pięć zostało odroczonych, ponieważ nie stawili się jeden z oskarżonych, dwóch prawników, biegły, sędzia i/lub tłumacz. Prawnicy zostali ukarani grzywną w wysokości 500 euro (EUR) za nieusprawiedliwioną nieobecność. Do 18 grudnia 2013 r. odbyły się trzy rozprawy, podczas których przesłuchano jednego biegłego, a także odczytano szereg innych dowodów dokumentowych, takich jak wcześniejsze zeznania innego biegłego, wcześniejsze zeznania innych świadków z 1999, 2003 i 2004 r., w tym zeznania jedenastej wnioskodawczyni, raporty z sekcji zwłok oraz raporty z Portu w Barze z lat 1995 i 1998 dotyczące łodzi. 18 grudnia 2013 r. wznowiono rozprawę główną z powodu upływu czasu. Przesłuchano czterech oskarżonych i jednego z biegłych oraz odczytano ich wcześniejsze zeznania. W 2014 r. wyznaczono pięć rozpraw, z których dwie zostały odroczone, ponieważ tłumacz i jeden z biegłych nie stawili się w sądzie oraz ponieważ jeden oskarżony był nieobecny za usprawiedliwieniem. Do 4 czerwca 2014 r. odbyła się jedna rozprawa, podczas której odczytano wcześniejsze zeznania świadków, w tym zeznania jedenastej wnioskodawczyni, raporty urzędowe, raporty z sekcji zwłok oraz zeznania biegłych. 4 czerwca 2014 r. wznowiono rozprawę główną z powodu upływu czasu. Na tej i kolejnej rozprawie w 2014 r. sąd odczytał akt oskarżenia, wcześniejsze zeznania oskarżonych i niektóre zeznania świadków, w tym jedenastej wnioskodawczyni, a także inne dowody pisemne. Przesłuchano również jednego ze świadków. 24 lipca 2014 r. Sąd Okręgowy uniewinnił wszystkich oskarżonych z powodu braku dowodów. 10 listopada 2014 r. Wyższy Prokurator Państwowy odwołał się od tego wyroku. W aktach sprawy brak informacji o wyniku odwołania. W nieokreślonym dniu przed 7 grudnia 2009 r. Centrum Romów złożyło skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich, prosząc o przyspieszenie postępowania karnego i ukaranie osób odpowiedzialnych, a także o przeprowadzenie analizy DNA pochowanych ciał. 7 grudnia 2009 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wydał w tej sprawie raport, w którym stwierdził w istocie, że śledztwo trwało ponad siedem lat i że dziesięć lat po kwestionowanym zdarzeniu postępowanie karne nie zostało jeszcze zakończone, co było nieuzasadnione. Zalecił, aby Sąd Okręgowy podjął wszystkie niezbędne kroki w celu jak najszybszego zakończenia postępowania. 21 grudnia 2010 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zapytał, co w międzyczasie zrobiono. Sędzia prowadzący poinformował go o rozprawach wyznaczonych między październikiem a grudniem 2010 r. 19 sierpnia 1999 r. jedyny ocalały pasażer został uznany za winnego wejścia na pokład łodzi 16 sierpnia 1999 r. z zamiarem nielegalnego przekroczenia granicy z Włochami i został ukarany grzywną przez Sąd Wykroczeń (Sud za prekršaje) w Kotorze. W 2002 r. kilku członków rodzin osób zaginionych, z których dwóch jest wnioskodawcami w niniejszej sprawie, wzywało do przyspieszenia przedmiotowego postępowania. Niektórzy z nich twierdzili, że ich najbliżsi krewni są żywi, ale zostali objęci handlem ludźmi. Wydaje się, że inni również mieli nadzieję, że ich członkowie rodziny mogą wciąż żyć. 15 czerwca 2011 r. prezes Sądu Okręgowego zwrócił się do Ministerstwa Sprawiedliwości z wnioskiem o jak najszybsze powołanie stałego tłumacza sądowego języka romskiego, podkreślając, że jedną z przyczyn „nadmiernego przedłużania się” przedmiotowego postępowania karnego był brak odpowiedniego tłumacza języka romskiego. Wydaje się, że Centrum Romów kilkakrotnie zwracało się do Sądu Okręgowego o przyspieszenie postępowania oraz że 16 sierpnia 2010 r. wydało oświadczenie, że śledztwo nie było skuteczne. Pierwszy przedstawiciel jedenastej wnioskodawczyni złożył formularz pełnomocnictwa podpisany przez nią. Określił również, że jej dwóch synów, dwie synowe i pięcioro wnucząt zginęło lub zaginęło w kwestionowanym zdarzeniu.


Skarżący byli właścicielami firm na rynku miejskim w Woroneżu i wynajmowali stragany na potrzeby swojej działalności, albo pracowali jako sprzedawcy dla tych firm. Wydaje się, że w sierpniu 2007 r. tytuł własności działki, na której znajdował się rynek, został przeniesiony z miasta na przedsiębiorstwo komunalne, a następnie na spółkę prywatną, która zamierzała wyburzyć rynek i wybudować centrum handlowe. Wydaje się, że w latach 2008 i 2009 toczyły się postępowania sądowe między prokuraturą a przedsiębiorstwem komunalnym w sprawie wspomnianej działki. Nie zgadzając się z tym przebiegiem wydarzeń, który negatywnie wpłynąłby na ich firmy i zatrudnienie, skarżący i kilka innych osób (łącznie kilkadziesiąt) postanowili pozostać na terenie rynku na stałe, pełniąc „nocne dyżury”. Zdaniem skarżących, w nieokreślonym dniu i w określony sposób przedsiębiorcy powiadomili administrację miasta o swoim zamiarze „stałego pełnienia nocnych dyżurów na rynku do czasu rozstrzygnięcia spraw dotyczących legalności przeniesienia własności ziemi i wyburzenia rynku”. Rozpoczęli swoje „nocne dyżury” w nieokreślonym dniu. 6 sierpnia 2009 r. policja poinformowała przedsiębiorców zgromadzonych na rynku, by opuścili teren. Niektórzy odmówili podporządkowania się w braku jakiegokolwiek nakazu sądowego, argumentując, że na mocy umów najmu mają prawo do pozostania na rynku. 7 sierpnia 2009 r. niektórzy ze skarżących (pan Annienkow, pan Chripunow, pan Chawancew, pan Finski, pani Suprunowa, pani Zacharowa i pani Gusiewa) zostali aresztowani (zobacz również akapity 41–51 poniżej). Tych skarżących oskarżono o popełnienie wykroczenia na podstawie art. 19.3 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych Federacji Rosyjskiej („KWA”), który przewidywał karę za nieposłuszeństwo lub opór wobec prawnego nakazu funkcjonariusza publicznego (zobacz akapit 61 poniżej). Skarżący, którym pomagał obrońca przed sądem pierwszej instancji, nie przyznali się do winy i zaprzeczyli, jakoby nieposłuszni lub stawiali opór konkretnym prawnym nakazom policji, lub w inny sposób naruszyli porządek publiczny lub zagrażali bezpieczeństwu publicznemu. Wyrokiem z 7 sierpnia 2009 r. sędzia pokoju uznał pana Finskiego za winnego popełnienia wykroczenia i skazał go na pięć dni aresztu administracyjnego. Sąd uznał następująco:
„[Oskarżony] naruszył procedurę organizowania i zarządzania zgromadzeniem; nieposłuszny był prawnemu nakazowi wydanemu przez funkcjonariuszy policji w związku z ich obowiązkami zapewniania porządku i bezpieczeństwa publicznego, a także utrudniał im wykonywanie powyższych obowiązków...
[Oskarżonego] winę potwierdzają następujące dokumenty: protokół o wykroczeniu administracyjnym, skarga i pisemne oświadczenia dyrektora rynku, pisemne raporty funkcjonariuszy policji oraz zeznania świadków...”
Tego samego dnia pan Chripunow został skazany na pięć dni aresztu. Sąd uznał następująco:
„[Oskarżony] naruszył procedurę organizowania i zarządzania zgromadzeniem; nieposłuszny był prawnemu nakazowi wydanemu przez funkcjonariuszy policji w związku z ich obowiązkami zapewniania porządku i bezpieczeństwa publicznego, a także utrudniał im wykonywanie powyższych obowiązków... N., świadek, złożył przed tym sądem następujące oświadczenie: „7 sierpnia 2009 r. grupa przedsiębiorców pełniła nocne dyżury, aby zapobiec wyburzeniu budynku rynku. Nagle przybyli funkcjonariusze policji i zaczęli chwytać ludzi i zabierać ich na komisariat. [Oskarżony] również został schwytany przez policję; nie wykazał żadnego oporu podczas tej czynności...”
Sąd zajmuje krytyczne stanowisko w odniesieniu do zeznań tego świadka, który jest znajomym i kolegą [oskarżonego], ponieważ te zeznania są obalane przez zdecydowaną większość innych dowodów, mianowicie pisemne raporty funkcjonariuszy sporządzone w ramach ich obowiązków służbowych...”
Wyrok o podobnym brzmieniu został wydany w sprawie pana Chawancewa, który został skazany na dziesięć dni aresztu. Zgodnie z wymogami KWA skarżący rozpoczęli odbywanie kary aresztu administracyjnego niezwłocznie po wydaniu wyroków w ich sprawach. Jednocześnie skarżący odwołali się do Sądu Rejonowego w Sowieckim w Woroneżu (dalej „Sąd Rejonowy”). Pan Chripunow argumentował, że sąd pierwszej instancji nie dokonał właściwej oceny zeznań świadków. On i pan Finski argumentowali, między innymi, że wzięli udział w „zgromadzeniu”, a Ustawa o Wydarzeniach Publicznych nie wymagała wcześniejszego powiadomienia właściwego organu publicznego o tego rodzaju wydarzeniu publicznym (zobacz akapit 66 poniżej). Ponadto, wbrew ustawie, nie wydano im ani innym przedsiębiorcom żadnego pisemnego żądania zaprzestania nielegalnego zachowania, a kara aresztu administracyjnego była nieproporcjonalna. Pan Finski argumentował przed sądem odwoławczym, że przebywał na terenie rynku w godzinach porannych 7 sierpnia 2009 r., ponieważ pełnił „służbę”. Słysząc jakiś hałas, wyszedł z budynku i zobaczył, jak aresztowano innych przedsiębiorców; zaczął filmować wydarzenia kamerą, ale następnie został poinstruowany, aby usunąć nagranie, i został aresztowany. Sąd odwoławczy przeanalizował pisemne oświadczenie M., nowego dyrektora wykonawczego rynku. Przybył on na rynek, ale nie mógł wejść do budynku biurowego, ponieważ grupa przedsiębiorców blokowała wejście, trzymając się za ręce lub łącząc ramiona. Na jego prośbę o pomoc policja nakazała przedsiębiorcom przerwanie ich działalności. Przedsiębiorcy, w tym pan Finski, nie zastosowali się do tego nakazu. Sąd odwoławczy przeanalizował również pisemne oświadczenia B., Ma. i L., którzy złożyli zeznania w następującym brzmieniu. Przechodząc przez rynek rano 7 sierpnia 2009 r., widzieli grupę około pięćdziesięciu osób. Te osoby krzyczały hasła i wzywały do dymisji osób w administracji miasta i regionu, a także do naruszania porządku publicznego. Policja kazała im przerwać, ale nie zastosowali się do tego nakazu. Następnie policja powtórzyła ostrzeżenie najbardziej aktywnemu uczestnikowi. Gdy nie zastosował się do niego, został doprowadzony do radiowozu, chwytając mundury funkcjonariuszy i próbując uciec. Funkcjonariusze S., Y. i F. złożyli pisemne raporty w następującym brzmieniu. 6 sierpnia 2009 r., zauważając blokowanie wejścia do budynku biurowego, nakazali obecnym ludziom się rozejść. To samo zdarzyło się 7 sierpnia 2009 r. Podchodząc do jednego z najbardziej aktywnych uczestników, pana Finskiego, nakazali mu przerwanie. Gdy odmówił, zabrali go na komisariat. Sąd odwoławczy wysłuchał panią D., która zeznała, że pan Finski próbował filmować trwające wydarzenia, gdy policja go zabierała; nie stawiał żadnego oporu. 13 sierpnia 2009 r. Sąd Rejonowy utrzymał w mocy wyrok w sprawie pana Finskiego, stwierdzając następująco:
„Sąd nie ma powodów, by wątpić w zeznania funkcjonariuszy policji oraz L., B. i Ma., ponieważ nie byli oni wcześniej znani oskarżonemu ani innym przedsiębiorcom i nie mają powodów do składania fałszywych zeznań przeciwko niemu...
Sąd oddala argument, że L., B. i Ma. nie mogli być świadkami, ponieważ rynek był otoczony murem. Ich zeznania wskazują, że faktycznie przechodzili przez rynek...
Sąd oddala argument, że policja działała nielegalnie w związku z obecnością przedsiębiorców na zgromadzeniu niewymagającym wcześniejszego zezwolenia. Jak wskazują materiały w aktach i zeznania, policja działała legalnie w celu zapewnienia porządku i bezpieczeństwa publicznego, ponieważ przedsiębiorcy blokowali dostęp do rynku dla pracowników i nie reagowali na prawne nakazy policji, aby przerwać te działania...
Sąd zajmuje krytyczne stanowisko w odniesieniu do zeznań D., która próbowała pomóc swojemu koledze uniknąć odpowiedzialności za wykroczenie, ponieważ te zeznania są obalane przez inne dowody...”
Decyzją z 13 sierpnia 2009 r. w sprawie pana Chripunowa Sąd Rejonowy uznał:
„P., świadek, zeznał przed sądem odwoławczym: „7 sierpnia 2009 r. ... ludzie w cywilu i policja przybyli na rynek i, na polecenie naczelnika komisariatu policji w Sowieckim, zaczęli aresztować przedsiębiorców bez wyjaśniania powodów takich aresztowań. [Oskarżony] również został aresztowany, nie okazując żadnego oporu ani nieposłuszeństwa wobec konkretnych nakazów...”
Fakt, że [oskarżony] popełnił wykroczenie, jest potwierdzony przez:
– protokół o wykroczeniu administracyjnym stwierdzający „po jego naruszeniu procedury organizowania i zarządzania wydarzeniami publicznymi, podczas aresztowania nieposłuszny był prawnemu nakazowi funkcjonariusza policji, chwycił go za mundur i próbował uciec...”;
– pisemne oświadczenia [trzech przechodniów], którzy przechodząc przez teren rynku widzieli około pięćdziesiąt osób intonujących hasła i wzywających do dymisji burmistrza i gubernatora oraz do naruszania porządku publicznego. Mimo nakazu policji, aby przerwali to, co robili, przedsiębiorcy odmówili; następnie policja podeszła do [oskarżonego], który wydawał się szczególnie aktywny, i ponownie nakazała mu przerwanie, ale on nie zareagował na ten nakaz. Podczas umieszczania w radiowozie stawiał opór i groził funkcjonariuszom użyciem przemocy i ściganiem;
– [pisemne oświadczenia funkcjonariuszy o podobnej treści]: ... Podchodząc do jednego z najbardziej aktywnych mężczyzn (później zidentyfikowanego jako oskarżony), ostrzegli go przed popełnianiem wykroczeń, ale on nie zareagował i odmówił [przerwania]; Finski [sic] został w ten sposób aresztowany i zabrany na komisariat.
Sąd oddala argument obrony, że [oskarżony] legalnie uczestniczył w zgromadzeniu niewymagającym wcześniejszego zezwolenia, ponieważ działania policji były legalne i miały na celu zabezpieczenie porządku i bezpieczeństwa publicznego, ponieważ przedsiębiorcy blokowali pracownikom rynku dostęp do budynku...
Sąd zajmuje krytyczne stanowisko w odniesieniu do zeznań P., który jest kolegą oskarżonego i chce mu pomóc, ponieważ te zeznania są obalane przez zdecydowaną większość innych dowodów.”
Decyzja odwoławcza o podobnej treści została wydana w sprawie pana Chawancewa. Następnie, dowiedziawszy się pod koniec września 2009 r., że decyzje sądowe dotyczące niektórych innych uczestników tych samych wydarzeń zostały uchylone w postępowaniu odwoławczym we wrześniu 2009 r. (zobacz akapit 27 poniżej), 8 października 2009 r. pan Finski, pan Chawancew i pan Chripunow złożyli wnioski na podstawie art. 30.12 KWA o ponowne przejrzenie ostatecznych wyroków w ich sprawach. 20 listopada 2009 r. wiceprezes Sądu Obwodowego w Woroneżu utrzymał w mocy decyzje sądów niższych instancji. W odniesieniu do każdego oskarżonego sędzia sprawdzający sprawę oświadczył następująco:
„Odrzucam argument obrony, że sędziowie sądów niższych instancji pominęli określenie rodzaju wydarzenia publicznego, w którym uczestniczył oskarżony, odpowiednich przepisów dotyczących takich wydarzeń publicznych oraz konkretnych szczegółów dotyczących nakazów policji skierowanych do oskarżonego. Sędzia pokoju ustalił, że kwestionowane wydarzenie było „zgromadzeniem”...”
Wyrokami z 7 sierpnia 2009 r. oskarżone kobiety w postępowaniu oraz pan Annienkow zostali ukarani grzywną. 2, 8 i 10 września 2009 r. Sąd Rejonowy uchylił wyroki w sprawie oskarżonych kobiet i pana Annienkowa. W odniesieniu do pana Annienkowa sąd odwoławczy uznał następująco:
„Ani protokół o wykroczeniu administracyjnym, ani wyrok nie zawiera odniesień do konkretnych okoliczności lub działań dotyczących znamion czynu zarzucanego wykroczenia (nieposłuszeństwo wobec prawnego nakazu funkcjonariusza policji). W szczególności żaden z dwóch dokumentów nie określa, jaki nakaz został wydany oskarżonemu, którego następnie nie wykonano. Co więcej, wyrok nie wskazuje, że oskarżony nieposłuszny był prawnemu nakazowi wydanemu przez funkcjonariusza policji.”
W odniesieniu do pani Gusiewej sąd odwoławczy uznał następująco:
„W protokole o wykroczeniu administracyjnym wskazano, że oskarżona naruszyła procedurę dotyczącą organizowania i zarządzania demonstracjami, zebraniami i zgromadzeniami oraz że podczas jej aresztowania nieposłuszna była prawnemu nakazowi funkcjonariusza policji w związku z jego pracą nad zapewnieniem porządku publicznego. Protokół nie określa, jaki rodzaj wydarzenia publicznego miał miejsce, którą z powyższych procedur naruszono, ani jakie nakazy dotyczące utrzymania porządku publicznego podczas wydarzenia publicznego nie zostały wykonane przez oskarżoną.”
W odniesieniu do pani Suprunowej sąd odwoławczy uznał następująco:
„Protokół o wykroczeniu administracyjnym wskazuje, że 7 sierpnia 2009 r. oskarżona naruszyła procedurę dotyczącą organizowania i zarządzania demonstracjami, zebraniami i zgromadzeniami, [oraz że] podczas jej aresztowania stawiła opór prawnemu nakazowi funkcjonariusza policji, chwyciła go za mundur i próbowała uciec... Protokół nie wskazuje, jaki rodzaj wydarzenia publicznego miał miejsce, której mającej zastosowanie procedury rzekomo naruszyła oskarżona, jakie nakazy dotyczące utrzymania porządku publicznego podczas takiego wydarzenia zostały wydane oskarżonej przez policję, ani który z tych nakazów nie został wykonany.”
W odniesieniu do pani Zacharowej sąd odwoławczy uznał następująco:
„Ani protokół o wykroczeniu administracyjnym, ani wyrok pierwszej instancji nie odnosi się do konkretnych faktów i działań stanowiących część wykroczenia zarzucanego oskarżonej, mianowicie nieposłuszeństwa wobec prawnego nakazu funkcjonariusza policji... ani konkretnego nakazu wydanego jej, którego nie wykonała. Co więcej, nie wynika z tego, że czym oskarżona była nieposłuszna, był prawny nakaz wydany przez funkcjonariusza policji. Protokół nie określa, na czym polegało naruszenie przez oskarżoną procedury dotyczącej organizowania i zarządzania demonstracjami, zebraniami i zgromadzeniami, ani jaki rodzaj wydarzenia miał miejsce.”
Sąd odwoławczy zarządził zwrot akt sprawy do właściwego sędziego pokoju. Następnie sędzia pokoja zwrócił akta na komisariat policji, najwyraźniej w celu poprawienia dokumentów lub ponownego sporządzenia protokołów o wykroczeniu administracyjnym. Akta nie zostały ponownie złożone w celu ponownego rozpatrzenia sprawy. O godzinie 5.30 rano 10 sierpnia 2009 r. policja aresztowała około dwadzieścia osób na rynku, w tym niektórych skarżących, takich jak pan Buzow, pani Garkawiec, pani Żurawlewa, pani Chawancewa i pani Suprunowa. 10 sierpnia 2009 r. sędzia pokoja rozpatrywał sprawę przeciwko panu Buzowowi. Sąd wysłuchał panią Chr., która zeznała, że grupa osób utrudniała pracę strażnikom, gdy ci próbowali przywrócić dostęp do budynku rynku. Następnie przybyła policja i zabrała niektóre osoby na komisariat. Wydaje się, że podczas rozprawy skarżący, któremu pomagał obrońca, początkowo wystąpił o przesłuchanie innych świadków i funkcjonariuszy policji na rozprawie. Jednak, według Rządu, następnie wycofał swój wniosek. Wyrokiem z 10 sierpnia 2009 r. pan Buzow został uznany za winnego popełnienia wykroczenia na podstawie art. 19.3 KWA i skazany na dziesięć dni aresztu administracyjnego. Sędzia pokoja ustalił następująco:
„[Oskarżony] nieposłuszny był funkcjonariuszom policji i nie zastosował się do prawnych nakazów zaprzestania naruszania porządku publicznego...
Winę oskarżonego potwierdzają: protokół o wykroczeniu administracyjnym, raporty funkcjonariuszy policji i pisemne zeznania świadków...”
Według Rządu pan Buzow nie odbył kary, ponieważ wieczorem 10 sierpnia 2009 r. został przewieziony do oddziału kardiologicznego miejscowego szpitala. Pan Buzow odwołał się do Sądu Rejonowego, który przeprowadził rozprawę 13 sierpnia 2009 r. Wysłuchał jego adwokata i pani Jef., która zeznała, że widziała, jak skarżący nagrywa film, gdy był otoczony przez strażników, którzy podarli mu ubranie. Kolegom udało się „wyrwać go z uścisku strażników”, a następnie przybyła policja i zaczęła odsuwać niektórych przedsiębiorców. Jeden ze strażników „dał rozkaz aresztowania [pana Buzowa]”. Pan Buzow nie był nieposłuszny żadnym nakazom i nie stawiał oporu podczas aresztowania (zobacz również akapit 50 poniżej). Decyzją z 13 sierpnia 2009 r. sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok z 10 sierpnia 2009 r. w sprawie skarżącego. Dowiedziawszy się pod koniec września 2009 r., że decyzje sądowe dotyczące niektórych innych uczestników wydarzeń z 10 sierpnia 2009 r. (i 7 sierpnia 2009 r.) zostały uchylone w postępowaniu odwoławczym (zobacz akapity 27–28 powyżej i akapity 38–39 poniżej), skarżący i jego obrończyni, pani Gniezdiłowa, uznali, że mają rozsądną perspektywę sukcesu w dążeniu do dalszego zbadania decyzji sądowych z 10 i 13 sierpnia 2009 r. Na początku października 2009 r. złożyli wniosek o ponowne przejrzenie tych decyzji sądowych. Argumentowali, między innymi, że: sądy niższych instancji nie określiły, jaki konkretny nakaz skarżący nie wykonał lub czy taki nakaz był legalny zgodnie z prawem rosyjskim; sądy nie wysłuchały żadnych funkcjonariuszy ani świadków, którzy widzieli kwestionowane naganne zachowanie ze strony skarżącego; oraz sądy nie określiły żadnych konkretnych działań z jego strony, które stanowiłyby naruszenie porządku publicznego. 20 listopada 2009 r. wiceprezes Sądu Obwodowego w Woroneżu utrzymał w mocy decyzje sądów niższych instancji. Sędzia uznał następująco:
„[Skarżący] był częścią grupy osób, które utrudniały pracę pracownikom rynku, gdy ci próbowali dostać się do swojego budynku biurowego. Interweniowali strażnicy z prywatnej firmy ochroniarskiej i doszło do bójki między nimi a niektórymi uczestnikami. Ci uczestnicy nie reagowali na nakazy funkcjonariuszy policji. Funkcjonariusze kazali [skarżącemu], który był jednym z najbardziej aktywnych uczestników, zaprzestać nielegalnego zachowania, ale on nie zareagował na ten nakaz. Następnie został zabrany na komisariat.”
10 sierpnia 2009 r. sędzia pokoja skazał kilka oskarżonych kobiet na grzywnę. Jednak 8 września 2009 r. Sąd Rejonowy rozpatrzył ich odwołania i uchylił wyroki przeciwko nim. W odniesieniu do pani Żurawlewej uznał następująco:
„Artykuł 28.2 KWA wymaga, aby protokół o wykroczeniu administracyjnym opisywał, między innymi, elementy faktyczne dotyczące wykroczenia i okoliczności, w jakich zostało popełnione. Protokół dotyczący oskarżonej określa, że... nieposłuszna była funkcjonariuszom policji, nie reagowała na ich prawne prośby o zaprzestanie bezprawnego naruszania porządku publicznego i chwyciła mundury funkcjonariuszy podczas doprowadzania do pojazdu policyjnego, próbując ich odepchnąć i uciec.
Protokół o wykroczeniu administracyjnym nie określa, które prośby dotyczące porządku publicznego zostały skierowane do oskarżonej i nie zostały spełnione, ani do jakich działań skarżącej te prośby się odnosiły. Braki w protokole uniemożliwiają ustalenie odpowiedzialności oskarżonej za wykroczenie administracyjne, a protokół musi zostać zwrócony do [policji].”
W odniesieniu do pani Chawancewej i pani Garkawiec sąd odwoławczy uznał następująco:
„Ani protokół o wykroczeniu administracyjnym, ani wyrok sędziego pokoja nie określają, w jaki sposób oskarżona naruszyła porządek publiczny, ani jaki konkretny nakaz został wydany przez policję w tym związku, a nie został przez nią wykonany.”
Wydaje się, że akta zostały następnie zwrócone do policji w celu poprawienia dokumentów. Akta nie zostały ponownie złożone do właściwego sędziego pokoja w celu ponownego rozpatrzenia sprawy. 10 sierpnia 2009 r. żona pana Annienkowa (pani Szatałowa, również skarżąca w niniejszej sprawie) złożyła zawiadomienie o przestępstwie w Wydziale Śledczym w Sowieckim. Pani Szatałowa zarzuciła funkcjonariuszowi Ku., starszemu funkcjonariuszowi na komisariacie policji w Sowieckim, że poddał jej starszego męża nieludzkiemu traktowaniu 7 sierpnia 2009 r. Wystąpiła o wszczęcie postępowania karnego przeciwko temu funkcjonariuszowi. Oświadczyła następująco: na jej prośbę jej mąż przybył na rynek w godzinach porannych 7 sierpnia 2009 r., gdzie ona pełniła „nocne dyżury” z innymi, aby przynieść jej ciepłe ubrania; funkcjonariusz Ku. uderzył go w klatkę piersiową, co spowodowało upadek mężczyzny na ziemię i obrażenia głowy, gdy uderzył nią o róg stołu. Pana Annienkowa zbadano 7 sierpnia 2009 r. neurochirurg, specjalista medycyny urazowej i terapeuta, którzy stwierdzili, że ma on ranę tłuczoną na głowie o wymiarach 6 cm na 0,3 cm na 0,5 cm, pewien obrzęk na prawym ramieniu u góry oraz inne obrażenia (ta część certyfikatu jest nieczytelna). W swoich pismach przed Trybunałem prawnik skarżącej twierdził, że pan Annienkow doznał złamania żebra. Utrzymała to twierdzenie po skomunikowaniu sprawy Rządowi; ten ostatni nie odniósł się do tej sprawy. Nieokreśleni urzędnicy przeprowadzili dochodzenie w dniach od 10 do 18 sierpnia 2009 r., badając, czy jakiekolwiek funkcjonariusze policji popełnili przestępstwo nadużycia władzy (zdefiniowane wówczas jako „działania jawnie wykraczające poza zakres obowiązków służbowych, powodujące znaczące naruszenie czyichś praw lub uzasadnionych interesów”), będące przestępstwem z art. 286 Kodeksu Karnego. Trzej inni skarżący (pani Gusiewa, pani Suprunowa i pani Zacharowa) również zwrócili się o pomoc medyczną 8 sierpnia 2009 r. U pani Suprunowej zdiagnozowano wstrząśnienie mózgu oraz stłuczenia tkanek miękkich głowy i prawego ramienia. U pani Zacharowej zdiagnozowano stłuczenia tkanek miękkich głowy i prawego ramienia. Panią Gusiewą badał biegły sądowy, który stwierdził, że ma ona siniaki na przedniej górnej części prawego ramienia (o wymiarach 2,5 cm na 2 cm oraz 2,4 cm na 1,9 cm) i mniejszy na wewnętrznej stronie prawego ramienia, otarcia na prawym i lewym biodrze o wymiarach odpowiednio 9 cm na 8,5 cm i 8 cm na 7,5 cm oraz otarcia na prawym i lewym stawie skokowym o wymiarach odpowiednio 6 cm na 3 cm i 2 cm na 1,3 cm. Wydaje się, że w nieokreślonym dniu panią Suprunową, panią Zacharową i panią Gusiewą przesłuchano w kontekście śledztwa wstępnego dotyczącego pana Annienkowa. Pani Zacharowa zeznała, że przybyła na rynek wcześnie rano 7 sierpnia 2009 r. i widziała, jak funkcjonariusz policji ciągnie panią Gusiewą. Zaprotestowała przeciwko funkcjonariuszowi Ku., który ją wtedy odepchnął. Upadła na ziemię, uderzając ramieniem i tyłem głowy o drewniane przedmioty na ziemi. Pani Suprunowa zeznała, że funkcjonariusz Ku. wydał rozkaz „Weź tę jedną” i zaczął ciągnąć ją za włosy i ręce, ale inni przedsiębiorcy próbowali ją osłonić. Pani Gusiewa zeznała, że próbowała osłonić panię Suprunową przed funkcjonariuszem Ku., który ciągnął ją za włosy. Funkcjonariusz Ku. i funkcjonariusz Ch. odepchnęli panią Gusiewę do ściany, powodując jej upadek na ziemię i utratę przytomności. Następnie została ciągnięta po ziemi za ręce i kopnięta w plecy przez jednego z funkcjonariuszy podczas umieszczania w radiowozie. Pani Jef., koleżanka skarżących, złożyła pisemne oświadczenie, że w godzinach porannych 7 sierpnia 2009 r. na rynku było około trzydziestu osób. Po otrzymaniu sygnału o przybyciu policji, wyszła na zewnątrz i zobaczyła około szesnastu funkcjonariuszy policji, w tym funkcjonariusza Ku., starszego funkcjonariusza, który wydawał rozkazy i wskazywał, że funkcjonariusze mają „wziąć tę jedną” lub coś podobnego. Widziała, jak funkcjonariusz skręca ręce pani Suprunowej i jak panią Gusiewę ciągnie po ziemi. Następnie widziała, jak pan Annienkow pyta funkcjonariusza Ku. „Co robisz?”, a funkcjonariusz Ku. nagle uderzył go w klatkę piersiową, powodując upadek pana Annienkowa na ziemię i uderzenie o blat stołu. Pan Annienkow stracił przytomność. Funkcjonariusz Ku. kopnął go wtedy w nogę i rozkazał „Weź tego”. Funkcjonariusz Ku. złożył następujące pisemne oświadczenie podczas dochodzenia:
„6 sierpnia 2009 r. komisariat policji otrzymał informację, że w godzinach porannych 7 sierpnia grupa trzystu osób może podjąć działania przemocowe w celu przejęcia rynku. O 5.45 rano około trzydziestu funkcjonariuszy pod moim nadzorem przybyło na rynku, aby zapobiec zakłóceniom i nielegalnym działaniom. Widzieliśmy około dwadzieścia osób przed budynkiem, które odbywały zebranie, intonując hasła i krzycząc o prokuraturze regionalnej i gubernatorze. Przedsiębiorcy zostali wcześniej uprzedzeni przed nielegalnymi działaniami z ich strony. Nagło około pięć kobiet zaczęło krzyczeć i wzywać pomocy, chwytając nasze mundury. Aresztowaliśmy około trzynaście osób, w tym najbardziej aktywnych sprawców; wszyscy stawiali opór podczas aresztowania... Użyliśmy siły fizycznej wobec niektórych osób, mianowicie technik walki sambo, takich jak skręcanie rąk za plecy. Żaden z funkcjonariuszy, w tym ja, nie zadał żadnych ciosów...”
19 sierpnia 2009 r. śledczy wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania karnego, powołując się na oświadczenia kilku funkcjonariuszy, w tym funkcjonariusza Ku., oraz zeznania pana Annienkowa, pani Szatałowej, pani Zacharowej i pani Suprunowej. Wydaje się, że odmowa z 19 sierpnia 2009 r. została następnie uchylona z nieokreślonych powodów i wznowiono dochodzenie. Uzyskano pisemne oświadczenia od kilku innych uczestników zgromadzenia. Przesłuchano również funkcjonariusza Ch., który potwierdził wcześniejsze oświadczenie funkcjonariusza Ku. 7 września 2009 r. śledczy wydał nową odmowę wszczęcia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi Ku., funkcjonariuszowi Ch. lub innym funkcjonariuszom. Podsumowując powyższe zeznania, wniosł następujące wnioski:
„Nie udało się zebrać wystarczających i obiektywnych danych podczas dochodzenia, aby wykazać, że jakiekolwiek funkcjonariusze policji popełnili jakiekolwiek przestępstwo... Zarzuty przedstawione w skargach są obalane przez zeznania funkcjonariuszy... Obrażenia mogły zostać odniesione podczas procedury aresztowania z powodu oporu okazanego funkcjonariuszom policji (taki opór został później potwierdzony przez oskarżenie o wykroczenia administracyjne). Ponadto, ze względu na istotne i nie do naprawienia niespójności w różnych zeznaniach, nie ma możliwości wyciągnięcia prawdziwego wniosku dotyczącego popełnienia przestępstwa przez Ku., Ch. lub innych...”
Z nieokreślonych powodów 1 października 2009 r. wydana została nowa odmowa ścigania. Została następnie uchylona 7 października 2009 r. przez zastępcę dyrektora Rejonowego Wydziału Śledczego. Wskazał, że konieczne jest: ocena dostępnych decyzji sądowych dotyczących wykroczeń administracyjnych dotyczących wydarzeń z 7 sierpnia 2009 r.; zidentyfikowanie i przesłuchanie osób, które były przetrzymywane z aresztowanymi na komisariacie; zidentyfikowanie i przesłuchanie wszystkich funkcjonariuszy policji, którzy byli obecni na komisariacie i sporządzili akta o wykroczeniach administracyjnych przeciwko aresztowanym przedsiębiorcom; oraz zidentyfikowanie i przesłuchanie wszystkich funkcjonariuszy, którzy pełnili służbę w tej dacie i byli obecni na rynku. Czterech skarżących (pan Annienkow, pani Suprunowa, pani Gusiewa i pani Zacharowa) wystąpiło o sądową kontrolę w odniesieniu do odmowy z dnia 1 października 2009 r. Na rozprawie 19 października 2009 r. dowiedzieli się, że odmowa została już uchylona. Sprawa została zatem umorzona. Nowa odmowa została wydana 9 listopada 2009 r. 22 grudnia 2009 r. Obwodowy Wydział Śledczy uchylił odmowę z 9 listopada 2009 r., ponieważ zawierała ona niewystarczającą ocenę okoliczności faktycznych, brak wiarygodnego wyjaśnienia obrażeń skarżących oraz brak oceny legalności działań policji. Nieświadomy powyższej decyzji, jeden ze skarżących wystąpił o sądową kontrolę odmowy ścigania z dnia 9 listopada 2009 r. 9 listopada 2010 r. Sąd Rejonowy umorzył postępowanie, ponieważ organ nadzoru uchylił kwestionowaną decyzję o odmowie. Według Rządu nowa odmowa ścigania została wydana 19 czerwca 2012 r. Została uchylona 5 października 2012 r. przez rejonową prokuraturę. Następnie zostało wszczęte postępowanie karne na podstawie art. 286 Kodeksu Karnego. Najwyraźniej pan Annienkow i przynajmniej pani Suprunowa zostali ponownie przesłuchani przez śledczego. Pan Annienkow przeszedł również formalną procedurę konfrontacji z nieokreślonym świadkiem, który rzekomo widział, jak skarżący się potknął i sam upadł na ziemię 7 sierpnia 2009 r.


Skarżący urodził się w 1951 roku i mieszka w Borze. Skarżący był zatrudniony w banku o nazwie Borska banka AD („dłużnik”). Wydaje się, że wówczas dłużnik składał się w przeważającej części z kapitału społecznego. 13 lutego 2004 r. Sąd Gospodarczy w Zaječarze wszczął postępowanie upadłościowe wobec dłużnika. 8 lutego 2005 r., na wniosek w tej sprawie, Sąd Gospodarczy w Zaječarze uznał roszczenia skarżącego dotyczące zaległego wynagrodzenia. W nieokreślonym terminie skarżący otrzymał kwotę 8533 serbskich dinarów (RSD) z tytułu danej długu. Pozostała część długu nie została zapłacona do dnia dzisiejszego. Postępowanie upadłościowe nadal trwa. 14 grudnia 2006 r. skarżący zwrócił się do Sądu Gospodarczego w Zaječarze o egzekucję orzeczenia tego sądu z 8 lutego 2005 r., którym uznano jego roszczenia. Sąd Gospodarczy w Zaječarze uznał się jednak za niewłaściwy rzeczowo i przekazał akta sprawy do Sądu Miejskiego w Borze. 7 maja 2007 r. Sąd Miejski w Borze oddalił wniosek skarżącego o egzekucję. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że orzeczenie Sądu Gospodarczego z 8 lutego 2005 r. nie nadawało się do wykonania. 23 listopada 2007 r. Sąd Okręgowy w Zaječarze utrzymał w mocy orzeczenie sądu pierwszej instancji, stwierdzając, że wobec dłużnika toczy się postępowanie upadłościowe. 18 marca 2008 r. skarżący wniósł skargę konstytucyjną na orzeczenie Sądu Okręgowego w Zaječarze. 4 listopada 2010 r. Trybunał Konstytucyjny odrzucił skargę konstytucyjną skarżącego. Uznał, że skarżący nie skutecznie zaskarżył do Trybunału Konstytucyjnego, wnosząc skargę na „niewłaściwe” orzeczenie.


Skarżący urodził się w 1964 roku i jest osadzony w Krems. 9 lutego 1983 r. skarżący postrzelił swojego kuzyna, P.D., trzykrotnie w klatkę piersiową i brzuch. Ofiara zmarła. Następnie skarżący ściął głowę P.D. i pozbył się niej. 15 lutego 1983 r. skarżący zastrzelił dwie kobiety, a mianowicie swoją byłą dziewczynę, U.E., oraz jej matkę, S.E., używając tej samej broni, której użył podczas poprzedniego morderstwa. Skarżący został aresztowany 26 lutego 1983 r. i tymczasowo aresztowany. 14 marca 1984 r. Wiedeński Sąd Karny Krajowy (Straflandesgericht – dalej: „Sąd Karny”), rozpoznający sprawę jako sąd przysięgłych (Geschworenengericht), uznał skarżącego za winnego potrójnego morderstwa i zakłócania spokoju zmarłych (Störung der Totenruhe). Uznano go za poczytalnego i skazano na dwadzieścia lat pozbawienia wolności. Oprócz kary Sąd Karny zarządził jego umieszczenie w zakładzie dla sprawców przestępstw z zaburzeniami psychicznymi na mocy art. 21 § 2 Kodeksu Karnego (Strafgesetzbuch; patrz punkt 31 poniżej). Biegły psychiatra, dr Q., stwierdził w swojej opinii, że skarżący prezentuje wyraźny obraz wtórnych mechanizmów obronnych osobowości, w rozumieniu tłumienia lęku, emocji i seksualności. Jego potencjał agresji był podwyższony, był emocjonalnie niestabilny i mógł łatwo stać się agresywnym. Ponadto istniały wyraźne oznaki zaburzeń tożsamości. Powyższy wyrok został utrzymany w mocy przez Sąd Najwyższy (Oberster Gerichtshof) w dniu 27 września 1984 r. Skarżący jest osadzony w zakładach dla sprawców przestępstw z zaburzeniami psychicznymi od 27 września 1984 r. Odsiadywał karę więzienia do 26 lutego 2003 r. (ponieważ czas spędzony w areszcie tymczasowym – patrz punkt 9 powyżej – został zaliczony na poczet kary więzienia). Następnie pozostawał w areszcie wydobywczym, podlegając corocznym postępowaniom kontrolnym zgodnie z art. 25 § 3 Kodeksu Karnego (patrz punkt 32 poniżej). Początkowo był osadzony w oddziałach dla sprawców przestępstw z zaburzeniami psychicznymi w więzieniach Wiedeń-Mittersteig i Graz-Karlau (Justizanstalt), a od 2008 r. jest osadzony w odpowiednim oddziale więzienia Stein w Krems. W nieznanej dacie w 2008 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie z zakładu dla sprawców przestępstw z zaburzeniami psychicznymi. Argumentował, że ukończył terapię indywidualną z profesorem G. w więzieniu Wiedeń-Mittersteig, a także specjalistyczną terapię przygotowującą go do zwolnienia z terapeutą zewnętrznym. Dwaj biegli psychiatrzy potwierdzili, że zagrożenie z jego strony ustąpiło lub zostało znacznie zmniejszone. Mimo że różne podmioty sugerowały przyznanie mu ulg w wykonywaniu kary (Vollzugslockerung) na podstawie § 126 ustawy o wykonywaniu kary (Strafvollzugsgesetz – patrz punkt 41 poniżej), nie otrzymał ich jeszcze żadnych. Skarżący twierdził, że jego adwokat zaoferował mu pracę i małe mieszkanie, jeśli zostałby zwolniony. 25 lutego 2009 r. Sąd Krajowy w Krems a.d. Donau (Landesgericht – dalej: „Sąd Krajowy”) zarządził kontynuację osadzenia skarżącego w zakładzie dla sprawców przestępstw z zaburzeniami psychicznymi. Powołał się na opinię biegłego z 25 stycznia 2009 r. autorstwa dra L., który stwierdził, że stan skarżącego ustabilizował się i że zagrożenie z jego strony znacznie zmalało w odniesieniu do zamkniętego i chronionego środowiska życia w więzieniu. Nie można jednak powiedzieć tego z pewnością w odniesieniu do życia poza więzieniem. Dyrektor więzienia również nie zalecał zwolnienia skarżącego, ponieważ specjalna terapia, której potrzebował, aby przygotować się do zwolnienia, była dostępna tylko w więzieniu Wiedeń-Mittersteig. Skarżący zrzekł się prawa do odwołania od tej decyzji. 20 września 2009 r. skarżący ponownie złożył wniosek o zwolnienie, powtarzając, że dr L. w swojej opinii z 25 stycznia 2009 r. potwierdził, że doszło do procesu stabilizacji psychicznej i że jest wysoce prawdopodobne, iż zagrożenie z jego strony zostało znacznie zmniejszone. Skarżący twierdził, że pomyślnie ukończył psychoterapię, którą uznał za wystarczające przygotowanie do życia poza więzieniem. Podkreślał, że jest chętny do leczenia, ale obecnie nie otrzymuje żadnej terapii. Ponadto przypomniał sądowi, że jego adwokat będzie w stanie zapewnić mu mieszkanie i pracę, jeśli zostanie zwolniony. Skarżył się, że władze więzienne odmówiły jego prośbom o przyznanie ulg, a w konsekwencji sądy krajowe oddaliły jego poprzednie wnioski o zwolnienie, ponieważ nie był do niego przygotowany. 15 marca 2010 r. Sąd Krajowy, po przeprowadzeniu rozprawy, zarządził kontynuację osadzenia skarżącego. Potwierdził, że dr L. w dodatkowej opinii z 24 lutego 2010 r. odniósł się do faktu, że stan skarżącego się ustabilizował. Mimo że skarżący wykształcił awersję do psychoterapii, nie odmawiał rozmów z psychiatrami. Aktywnie poszukiwał z nimi dialogu. Dr L. stwierdził jednak, że po zwolnieniu skarżącemu nie zostanie zapewniona ochrona i wsparcie. Bez takiego wsparcia warunkowe zwolnienie byłoby zbyt ryzykowne z psychiatrycznego punktu widzenia. Stres spowodowany przytłaczającym uczuciem nieprzygotowania do zwolnienia mógłby prowadzić do zaburzeń bliskich psychozie lub mikropsychotycznych, których zagrożenie było nieprzewidywalne. Sąd Krajowy powołał się również na opinię biegłego dra H. z 31 października 2006 r. oraz opinię biegłego sądowego z więzienia Wiedeń-Mittersteig ze stycznia 2007 r., a także najnowszą opinię dra B. (psychologa zakładowego w więzieniu Stein, w którym wówczas przebywał skarżący) z 3 marca 2010 r. Ten ostatni doszedł do wniosku, że skarżący nadal cierpi na wyraźne złożone zaburzenie osobowości z elementami paranoicznymi, schizoidalnymi, emocjonalnie niestabilnymi i narcystycznymi. Dr B. odniósł się do ogólnie pozytywnego tonu opinii dra L. i stwierdził, że proces stabilizacji był raczej reakcją na „wrogą” instytucję, mianowicie więzienie, w którym przebywał skarżący, i nie należy go uznać za rzeczywisty ani dający skarżącemu zdolność do sprostania wyzwaniom codziennego życia poza więzieniem. Ponadto w tamtym czasie dr B. nie zalecał dalszej terapii dla skarżącego, który nie był przygotowany do żadnej autorefleksji i nie był gotowy do przetworzenia doświadczeń i wyzwań normalnych interakcji społecznych, a tym samym nadal prawdopodobnie stanowił zagrożenie dla innych. Dyrektor więzienia Stein również zalecił kontynuację osadzenia skarżącego, dodając, że jego instytucja nie jest wyposażona w przygotowanie go do zwolnienia, co uważa za zadanie złożone i obarczone ryzykiem. Tylko więzienie Wiedeń-Mittersteig było zdolne do przygotowania skarżącego do zwolnienia. Skarżący w każdym razie odmawiał poddania się dalszej terapii. Sąd Krajowy uznał, że ze względu na negatywne podejście skarżącego do terapii niemożliwe jest przygotowanie go do zwolnienia, mimo że jego pełnomocnik potwierdził ofertę mieszkania i pracy, a skarżący wydawał się być stabilny. Zgodnie z argumentacją opinii biegłych dra B. i dra L., sąd stwierdził, że w świetle ciężkości popełnionych przestępstw istniało niebezpieczeństwo, że nieprzygotowane zwolnienie przytłoczy skarżącego i może mieć nieprzewidywalne konsekwencje. W związku z tym wniosek o warunkowe zwolnienie musiał zostać oddalony. 26 lipca 2010 r. Sąd Wyższy w Wiedniu (Oberlandesgericht – dalej: „Sąd Apelacyjny”) oddalił apelację wniesioną przez skarżącego. Powołał się na opinie biegłych sporządzone w latach 1983, 2000, 2002, 2006, 2009 i 2010 oraz potwierdził decyzję sądu pierwszej instancji. Ponownie podkreślił, że służba psychologiczna więzienia Stein zalecała przeniesienie do więzienia Wiedeń-Mittersteig, gdzie dostępna była niezbędna terapia. Skarżący złożył wniosek o zwolnienie do Sądu Krajowego 20 sierpnia 2010 r. i złożył dodatkowe uwagi w dniach 16 listopada i 3 grudnia 2010 r. W istocie powtórzył argumenty, które przedstawił w poprzednich postępowaniach kontrolnych (patrz punkty 13 i 15 powyżej). Wniósł również o sporządzenie nowej opinii biegłego przez dra L. 7 grudnia 2010 r. Sąd Krajowy zarządził kontynuację osadzenia skarżącego w zakładzie dla sprawców przestępstw z zaburzeniami psychicznymi, powołując się na najnowszą opinię dra B. z 3 marca 2010 r. (patrz punkt 17 powyżej). Uznał, że nie nastąpiły zmiany w jego okolicznościach, a tym samym odmówił uwzględnienia wniosku o nową opinię biegłego. Ostatnio uzyskane informacje od służby psychologicznej więzienia Stein stanowiły, że skarżący nadal odmawia poddania się dalszej terapii w ich instytucji i domaga się przygotowania do zwolnienia. Ponownie stwierdził, że niezbędne przygotowanie nie jest dostępne w więzieniu Stein, ale tylko w więzieniu Wiedeń-Mittersteig. Jednak ten ostatni nie odpowiedział jeszcze na wniosek o przeniesienie skarżącego. Sąd Krajowy powołał się dalej na uzasadnienie poprzednich decyzji kontrolnych, aby uniknąć powtarzania, w szczególności na decyzję Sądu Apelacyjnego z 26 lipca 2010 r. (patrz punkt 19 powyżej). Podkreślił, że skarżący nadal odmawiał zajmowania się swoimi przestępstwami w ramach terapii, co z kolei było warunkiem wstępnym uzyskania ulg. W świetle ciężkości popełnionego przestępstwa, oświadczeń uzyskanych od różnych służb więziennych, a także ostatnich opinii biegłych, Sąd Krajowy doszedł do wniosku, że skarżący nadal stanowi zagrożenie dla społeczeństwa. 25 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację skarżącego jako bezzasadną, gdyż oczywiste było, że nie nastąpiła zmiana w jego negatywnym stosunku do dalszej terapii. 8 września 2011 r. skarżący złożył wniosek o warunkowe zwolnienie z zakładu. 23 stycznia 2012 r. Sąd Krajowy przeprowadził rozprawę i następnie zarządził sporządzenie opinii biegłego w ramach corocznego postępowania sądowego kontrolnego. 1 lutego 2012 r. skarżący złożył swoje uwagi na temat kontroli. Stwierdził, że opinia dra B. (patrz punkt 17 powyżej) była błędna i sąd powinien więc raczej polegać na opinii dra L. (patrz punkty 13-16 powyżej). Ponieważ skarżący odmówił zbadania przez jakiegokolwiek biegłego, sąd przeprowadził kolejną rozprawę 23 kwietnia 2012 r. Podczas tej rozprawy sędzia przewodniczący zwrócił uwagę skarżącemu na fakt, że nie może oczekiwać przyznania ulg, jeśli nie będzie współpracował z biegłymi i władzami. Skarżący odpowiedział, że wcześniej jeden z biegłych stwierdził, że ulgi są warunkiem wstępnym jego zwolnienia, a inny biegły doszedł nawet do wniosku, że mógłby już zostać zwolniony. Wyjaśnił, że odmówił zbadania przez psychiatrę, ponieważ nie cierpi na chorobę psychiczną. Skarżący powtórzył, że jego adwokat zaoferował mu małe mieszkanie i pracę w swojej kancelarii. Nie był skłonny do życia w ośrodku mieszkalnictwa wspomaganego ani do poddania się psychoterapii po ewentualnym zwolnieniu, ale zgodziłby się na współpracę z kuratorem. 23 kwietnia 2012 r. Sąd Krajowy zarządził kontynuację osadzenia skarżącego. Na podstawie informacji w aktach, najnowszej opinii dra B. z 3 marca 2010 r. oraz informacji od dyrektora więzienia, doszedł do wniosku, że zagrożenie ze strony skarżącego nadal istnieje i dlatego jego wniosek o zwolnienie musiał zostać oddalony. Ta decyzja została utrzymana w mocy przez Sąd Apelacyjny 30 lipca 2012 r. Sąd podsumował dotychczasową genezę sprawy i skargi skarżącego oraz powtórzył ustalenia sądu niższej instancji. Co do własnych wniosków, niemal wyłącznie powołał się na swoje poprzednie decyzje w sprawie skarżącego z 26 lipca 2010 r. i 25 stycznia 2011 r., stwierdzając, że nie nastąpiły istotne zmiany w sytuacji skarżącego, w szczególności że nadal odmawia jakiejkolwiek dalszej terapii. 26 marca 2013 r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie z zakładu dla sprawców przestępstw z zaburzeniami psychicznymi. 20 czerwca 2013 r. Sąd Krajowy ponownie zarządził kontynuację osadzenia skarżącego, zasadniczo powtarzając uzasadnienie, które podał w swojej decyzji z 23 kwietnia 2012 r. (patrz punkt 25 powyżej). Wydaje się, że Sąd Krajowy nie przeprowadził rozprawy przed tą decyzją. Powołał się na „obecną” opinię dra B. z 2010 r. (patrz punkt 17 powyżej) oraz oświadczenia administracji więziennej i służby społecznej więzienia (Maßnahmenteam), że skarżący nie powinien zostać zwolniony, ponieważ odmawia poddania się terapii i nadal stanowi zagrożenie. Sąd Krajowy ponownie stwierdził, że skarżącego można przygotować do zwolnienia tylko w więzieniu Wiedeń-Mittersteig, ale uznał, że byłoby nieuzasadnione zarządzenie jego przeniesienia ze względu na jego negatywne nastawienie do terapii. 19 lipca 2013 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację skarżącego jako bezzasadną. Stwierdził, że Sąd Krajowy nie miał innego wyjścia, jak wziąć pod uwagę opinię biegłego z 2010 r., ponieważ w toku postępowania kontrolnego w latach 2011/12 skarżący odmówił zbadania przez biegłego. Sąd Apelacyjny ponownie powołał się na uzasadnienie, które podał w trzech poprzednich decyzjach dotyczących skarżącego. W momencie powyższej decyzji skarżący miał prawie czterdzieści dziewięć lat i spędził około dwudziestu dziewięciu lat swojego życia w różnych zakładach dla sprawców przestępstw z zaburzeniami psychicznymi.