Skarżący urodził się w 1966 roku i mieszka w Petersburgu. 5 kwietnia 2010 r. skarżący został aresztowany pod zarzutem zaplanowania i przeprowadzenia morderstwa oraz spowodowania obrażeń u dwóch osób. Cztery dni później postawiono mu zarzut morderstwa oraz usiłowania morderstwa popełnionych w ramach zorganizowanej grupy przestępczej. Sąd Rejonowy Leningradzki w Petersburgu („Sąd Rejonowy”) autoryzował jego tymczasowe aresztowanie na dwa miesiące. 3 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy rozpoznał wniosek organów śledczych o przedłużenie aresztowania skarżącego. Powołały się one na powagę zarzutów, fakt, że miejsce faktycznego zamieszkania skarżącego nie jest zgodne z adresem zameldowania, oraz potencjalne ryzyko zastraszenia świadków lub ofiar, a także ryzyko utrudniania postępowania i popełnienia ponownego przestępstwa. Obrona argumentowała, że skarżący nie był karany, mieszka pod znanym adresem, ma rodzinę z dwójką małoletnich dzieci oraz cierpi na ciężką cukrzycę. Będąc w pełni usatysfakcjonowanym argumentami oskarżenia, Sąd Rejonowy przedłużył aresztowanie do 15 sierpnia 2010 r. 1 lipca 2010 r. Sąd Miejski w Petersburgu („Sąd Miejski”) utrzymał decyzję w mocy na skutek odwołania. 12 sierpnia 2010 r. Sąd Rejonowy przedłużył aresztowanie skarżącego do 30 sierpnia 2010 r., powołując się na powagę zarzutów oraz fakt, że śledztwo nie zostało jeszcze zakończone. Sąd uznał, że w przypadku zwolnienia skarżący mógłby wywierać wpływ na współoskarżonych lub ofiary. Powołując się na opinię lekarską z 15 lipca 2010 r. (patrz punkt 41 poniżej), sąd zauważył, że stan zdrowia oskarżonego jest zgodny z dalszym tymczasowym aresztowaniem. Decyzja zawierała następujące sformułowanie: „Śledztwo udowodniło [skarżącemu] winę w tej zbrodni”. Obrona nie odwołała się od postanowienia o przedłużeniu. 27 sierpnia 2010 r. Sąd Rejonowy orzekł, że skarżący powinien pozostać w areszcie do 30 listopada 2010 r. Sąd poparł uzasadnienie decyzji z 12 sierpnia 2010 r. i zauważył, że nadal należy podjąć pewne czynności śledcze. W szczególności organy musiały uzyskać opinię biegłych, zbadać domniemany udział skarżącego w pięciu kolejnych incydentach kryminalnych oraz zakończyć przegląd dowodów. 23 września 2010 r. Sąd Miejski utrzymał postanowienie w mocy na skutek odwołania. 29 listopada 2010 r. Sąd Rejonowy rozpoznał kolejny wniosek o przedłużenie aresztowania skarżącego. Przewodniczył ten sam sędzia, co na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2010 r. Powołując się na brzmienie postanowienia sądu z tej daty (patrz punkt 10 powyżej), obrona zgłosiła wniosek o wyłączenie sędziego, twierdząc, że jest on stronniczy. Sąd Rejonowy oddalił ten wniosek, uznając, że rozprawa w dniu 12 sierpnia 2010 r. i wynikająca z niej decyzja nie dotyczyły ustalenia winy skarżącego oraz że nie ma dowodów na stronniczość sędziego. Sąd przedłużył aresztowanie skarżącego do 28 lutego 2011 r., powtarzając wcześniejsze uzasadnienie. Stwierdził również, że jego stan zdrowia jest „bliski zadowalającemu” i że mógłby zostać przeniesiony do szpitala więziennego, jeśliby jego zdrowie się pogorszyło. 30 listopada 2010 r. skarżący odwołał się zarówno od postanowienia o przedłużeniu, jak i od decyzji sądu dotyczącej bezstronności sędziego. 15 grudnia 2010 r. uzupełnił odwołanie. Następnego dnia adwokat skarżącego został poinformowany, że rozprawa odwoławcza została wyznaczona na 23 grudnia 2010 r. Powołując się na napięty harmonogram, adwokat poprosił sąd o odroczenie rozprawy. Sąd uwzględnił wniosek i wyznaczył rozprawę na 20 stycznia 2011 r. 20 stycznia 2011 r. Sąd Miejski stwierdził, że odpis decyzji z 29 listopada 2010 r. oddalającej wniosek o zmianę składu Sądu Rejonowego nie został doręczony obronie, która w związku z tym nie miała możliwości odwołania się od niej. Sprawa została przekazana z powrotem do Sądu Rejonowego. Tydzień później Sąd Rejonowy dostarczył obronie odpis zaskarżonej decyzji. 17 i 24 lutego 2011 r. Sąd Miejski odroczył rozprawy z powodu niezdolności skarżącego do uczestnictwa ze względów zdrowotnych. Na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. skarżący poinformował Sąd Miejski o swoim życzeniu zmiany adwokata. Rozprawa została ponownie odroczona. 10 marca 2011 r. Sąd Miejski utrzymał postanowienie o przedłużeniu w mocy i odrzucił zarzut skarżącego dotyczący sędziego Sądu Rejonowego jako bezzasadny. 24 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy przedłużył aresztowanie skarżącego do 5 kwietnia 2011 r. i oddalił wcześniejszy wniosek o przedterminowe zwolnienie ze względów zdrowotnych. Sąd uznał, że otrzymuje on odpowiednią opiekę medyczną i że okoliczności sprawy nie uzasadniają jego zwolnienia. 28 lutego 2011 r. skarżący odwołał się od postanowienia o przedłużeniu, powołując się na swoje słabe zdrowie i brak odpowiedniej opieki medycznej. Jego odwołanie dotarło do sądu 10 marca 2011 r. Sąd Miejski utrzymał postanowienie o przedłużeniu w mocy 31 marca 2011 r. 5 kwietnia 2011 r. Sąd Miejski przeprowadził kolejną rozprawę w sprawie aresztowania. Skarżący i jego adwokat byli nieobecni. Zgodnie z zaświadczeniem lekarskim, skarżący nie mógł stawić się na rozprawie z powodu trwającego leczenia szpitalnego. Pisemne oświadczenie śledczego stwierdzało, że pełnomocnik skarżącego został poinformowany o rozprawie telefonicznie 1 kwietnia 2010 r. Wobec nieobecności pełnomocnika Sąd Miejski ustanowił nowego adwokata z urzędu. Ustanowiony adwokat wniósł sprzeciw wobec przedłużenia aresztowania skarżącego, powołując się na sytuację rodzinną tego ostatniego, stałe zamieszkanie pod znanym adresem oraz jego zły stan zdrowia. Sąd Miejski przedłużył aresztowanie skarżącego do 30 maja 2011 r. Oprócz zwykłego powołania się na powagę zarzutów, sąd zauważył złożoność sprawy oraz potrzebę zbadania przez organy śledcze niedawno uzyskanych dowodów sugerujących, że w przestępstwach brało udział jeszcze dwie osoby. Sąd sporządził szczegółową listę kroków śledczych podjętych od czasu ostatniego postanowienia o aresztowaniu i uznał długość śledztwa za rozsądną. Sąd uznał również, że skarżący nie może zostać zwolniony ze względów zdrowotnych ze względu na brak opinii lekarskiej oceniającej zgodność stanu zdrowia skarżącego z przedłużonym aresztowaniem. 7 kwietnia 2011 r. obrona odwołała się od przedłużenia. 21 kwietnia i 5 maja 2011 r. adwokat skarżącego złożył uzupełnienie do odwołania, w którym, powołując się na zapisy rozmów w jej telefonie komórkowym, argumentowała, że śledczy nie poinformował jej o rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. 25 maja 2011 r. Sąd Najwyższy przeprowadził rozprawę odwoławczą w nieobecności skarżącego – który nadal przebywał na leczeniu szpitalnym – oraz jego pełnomocnika, który poprosił sąd o rozpoznanie sprawy w jego nieobecności. Skarżącego reprezentował adwokat z urzędu, który poparł argumenty przedstawione w piśmie odwoławczym. Sąd Najwyższy utrzymał postanowienie o przedłużeniu w mocy. Ponieważ sąd dał wiarę oświadczeniom śledczego dotyczącym rozmowy telefonicznej z adwokatem skarżącego, oddalił argument, że adwokat nie został powiadomiony o rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. 30 maja 2011 r. Sąd Miejski w Petersburgu przedłużył aresztowanie skarżącego o trzy miesiące. Sąd powtórzył, że postawiono mu zarzuty popełnienia wielu bardzo poważnych przestępstw i że sprawa jest bardzo złożona. Powołał się również na ryzyko ucieczki skarżącego. Jeśli chodzi o stan zdrowia, sąd uznał, że w braku opinii biegłych zwolnienie nie jest uzasadnione. Skarżący odwołał się. 1 i 8 czerwca 2011 r. jego adwokat złożył uzupełnienia do pisma odwoławczego. Rozprawa odwoławcza została pierwotnie wyznaczona na 27 czerwca 2011 r., ale następnie odroczona do 13 lipca 2011 r. z powodu trwającego leczenia skarżącego. W tym dniu Sąd Najwyższy utrzymał postanowienie o aresztowaniu w mocy. Nastąpiło szereg dodatkowych postanowień przedłużających aresztowanie do 30 listopada 2011 r. Przedłużenia zostały autoryzowane ze względu na powagę zarzutów oraz konieczność zapoznania się skarżącego z aktami sprawy. Uznano, że stan zdrowia skarżącego pozwala na pozostanie w areszcie, ponieważ wymagane leczenie było dostępne w więzieniu. Inne środki zapobiegawcze, w opinii sądu, nie mogłyby zagwarantować jego stawienia się przed organami śledczymi ani przestrzegania prawa. 30 listopada 2011 r. Sąd Rejonowy odmówił przedłużenia aresztowania skarżącego. Uznał, że mieszka on w Petersburgu pod znanym adresem, że jest zatrudniony i ma dwójkę małoletnich dzieci. Nie było dowodów potwierdzających ryzyko zastraszenia świadków lub popełnienia ponownego przestępstwa. Sąd wziął również pod uwagę zły stan zdrowia skarżącego i jego jednoznaczne zamiary współpracy z oskarżeniem. Wydaje się, że tego samego dnia skarżący został zwolniony. Sąd Miejski utrzymał tę decyzję w mocy 22 grudnia 2011 r. Brak informacji o dalszym przebiegu postępowania karnego. Od 1989 r. skarżący chorował na insulinozależną cukrzycę typu pierwszego. W 2008 r. orzeczono u niego drugi stopień niepełnosprawności. Po aresztowaniu w kwietniu 2010 r. został przewieziony do izby chorych aresztu śledczego nr IZ-47/1 w Petersburgu. W pierwszych miesiącach aresztowania jego leczeniem nadzorował więzienny endokrynolog. 15 czerwca 2010 r., na wniosek żony skarżącego, zespół ekspertów zbadał jego stan zdrowia. Potwierdzili rozpoznanie cukrzycy typu pierwszego i częste przypadki kwasicy ketonowej powikłanej chorobami towarzyszącymi. Eksperci zauważyli, że jego stan jest pogarszany przez przewlekłe zapalenie trzustki i wezwali do ciągłego nadzoru endokrynologa i gastroenterologa ze specjalistycznej placówki medycznej posiadającej licencję na świadczenie tych typów pomocy medycznej. Skarżący potrzebował specjalnej diety i zastrzyków insuliny. Potrzebny był specjalista do monitorowania i korygowania poziomu insuliny u skarżącego. Niespełnienie tych zaleceń mogłoby zagrażać życiu skarżącego. Eksperci doszli również do wniosku, że izba chorych aresztu śledczego nie jest w stanie zapewnić odpowiedniej pomocy medycznej. Na wniosek śledczego, 15 lipca 2010 r. zespół medyczny wydał opinię, w której stwierdził, że skarżący jest zdolny do przebywania w areszcie śledczym, jeśli otrzyma szczególną opiekę medyczną obejmującą: monitorowanie poziomu cukru we krwi przez cały dzień; podawanie wymaganych leków i przestrzeganie określonej diety; zastrzyki insuliny oraz „aktywny nadzór endokrynologa” w celu zapewnienia prawidłowej insulinoterapii. Eksperci zauważyli, że „niewłaściwe” przyjmowanie insuliny może prowadzić do poważnych powikłań. W sierpniu 2010 r. więzienny endokrynolog został zwolniony z izby chorych. Rezydent lekarz ogólny rozpoczął nadzorowanie leczenia skarżącego. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, w izbie chorych nie przeprowadzano kontroli jego poziomu insuliny. Dokumenty medyczne pokazują, że rozwinęły się u niego obrzęki twarzy i stóp. Z tego powodu 13 października 2010 r. został wysłany do Szpitala Więziennego Gaaza w Petersburgu. Licencja nr FS 78-01-001560 z 23 kwietnia 2009 r. wskazuje, że Szpital Więzienny Gaaza nie był uprawniony do świadczenia usług endokrynologicznych. Nie zatrudniał endokrynologa. 26 października 2010 r. skarżącego zbadał cywilny endokrynolog. Żona skarżącego zapłaciła za wizytę. Lekarz zauważył, że pacjent cierpi na ciężką cukrzycę powikłaną kilkoma chorobami towarzyszącymi i że potrzebuje „dynamicznego nadzoru endokrynologa”. Trzy dni później skarżący został przeniesiony ze Szpitala Więziennego Gaaza z powrotem do izby chorych w areszcie śledczym. 23 listopada 2010 r. i 21 lutego 2011 r. komisja lekarska przeprowadziła dodatkowe badanie ekspertyzy i powtórzyła swoje wcześniejsze wnioski zawarte w opinii z 15 lipca 2010 r. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, personel izby chorych zmienił jego schemat insulinowy, ponieważ przepisane leki nie były dostępne. Decyzji tej nie poprzedziły żadne konsultacje z endokrynologiem. W rezultacie jego poziom cukru we krwi znacznie wzrósł. W kwietniu i maju 2011 r. przeszedł krótkie cykle leczenia szpitalnego w Szpitalu Więziennym Gaaza. 15 czerwca 2011 r. został przewieziony karetką pogotowia do Miejskiego Szpitala Mariyinskaya w Petersburgu i przyjęty na oddział ratunkowy ze względu na poważny stan zdrowia. Rozpoznano u niego ciężką cukrzycę typu pierwszego; cukrzycową kwasicy ketonowej; nieproliferacyjną retinopatię cukrzycową; zaćmę w obu oczach; cukrzycową angiopatię obu stóp; encefalopatię mieszanego pochodzenia; czuciową polineuropatię cukrzycową oraz nefropatię cukrzycową. Specjalna komisja lekarska stwierdziła, że te choroby nie znajdują się na liście schorzeń wykluczających aresztowanie; w związku z tym skarżący nie kwalifikował się do zwolnienia ze względów zdrowotnych. Komisja wezwała również do „dynamicznego nadzoru” nad leczeniem skarżącego przez endokrynologa. Między czerwcem a listopadem 2011 r. skarżący był kilkakrotnie przenoszony między izbą chorych aresztu śledczego a Szpitalem Więziennym Gaaza. Zgodnie z informacjami Rządu, był badany raz, 28 czerwca 2011 r., przez cywilnego endokrynologa. 5 kwietnia 2012 r., na wniosek adwokata skarżącego, trzech ekspertów medycznych przygotowało raport na temat jakości leczenia w areszcie. Odpowiadał on na następujące pytania:
„1. Co sugeruje konieczność „dynamicznego nadzoru medycznego przez endokrynologa”? 4. Jak wpłynęła brak „dynamicznego nadzoru medycznego przez endokrynologa” w okresie od 5 kwietnia 2010 r. do 30 listopada 2011 r. na zdrowie [skarżącego]? ...”
Lekarze doszli do następujących wniosków:
„1. Dynamiczny nadzór medyczny przez endokrynologa obejmuje regularne badania medyczne i kontakt z lekarzem ... W przypadku stabilnej cukrzycy bez zmian poziomu insuliny, badanie lekarskie przez endokrynologa musi być przeprowadzane raz w miesiącu ... [Jednakże], jeśli wprowadzane są ważne zmiany w schemacie insulinowym pacjenta, musi on mieć codzienną konsultację z endokrynologiem ... dopóki nie zostanie osiągnięty docelowy poziom glukozy i nie ma ryzyka hipoglikemii...
Nieregularne badania [skarżącego] nie stanowiły „dynamicznego nadzoru”, ponieważ ich częstotliwość była wyraźnie niewystarczająca do oceny samopoczucia pacjenta w dynamice ... lub do korekty jego leczenia.
2. ... Powaga cukrzycy [skarżącego] ... wskazuje, że wymagane było leczenie szpitalne w specjalistycznej placówce medycznej.
... 4. ... Brak „dynamicznego nadzoru medycznego przez endokrynologa” w okresie od 5 kwietnia 2010 r. do 30 listopada 2011 r. doprowadził do pogorszenia się zdrowia [skarżącego].
Rozwinięta choroba naczyniowa (naczyniowa angiopatia kończyn dolnych) i encefalopatia, nieodwracalne uszkodzenie mózgu ... były oznakami pogarszającego się stanu zdrowia.
W braku dynamicznego nadzoru medycznego, niewłaściwa korekta leczenia doprowadziła do zwiększonego ryzyka śpiączki ketoacydotycznej/hipoglikemicznej...”


Skarżący urodził się w 1949 roku i mieszka w Beloljin, w Republice Serbii. W 1997 roku mariborski oddział Urzędu Geodezji i Kartografii (dalej: „mariborski oddział”) wydał kilka decyzji dotyczących wytyczenia granic nieruchomości należących do skarżącego i do spółki D. oraz nakazujących zmiany w zakresie użytkowania gruntu. Skarżący odwołał się od niektórych z tych decyzji. 28 września 2000 r. Ministerstwo Środowiska i Planowania Przestrzennego (dalej: „Ministerstwo”) uwzględniło w części odwołanie skarżącego i uchyliło decyzję wydaną 12 lutego 1997 r., natomiast oddaliło odwołanie dotyczące dwóch decyzji wydanych 31 stycznia 1997 r. 23 listopada 2000 r. skarżący zaskarżył do Sądu Administracyjnego powyższą decyzję Ministerstwa w części oddalającej jego odwołanie. 6 listopada 2003 r. Sąd Administracyjny uwzględnił odwołanie skarżącego, uchylił zaskarżoną część decyzji z 28 września 2000 r. (patrz punkt 6 powyżej) i przekazał sprawę z powrotem do Ministerstwa, które z kolei przekazało ją do mariborskiego oddziału. Skarżący odwołał się. 24 maja 2006 r. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie i utrzymał w mocy wyrok Sądu Administracyjnego. Orzeczenie to zostało doręczone skarżącemu 4 lipca 2006 r. Skarżący wniósł skargę konstytucyjną. 19 grudnia 2007 r. Trybunał Konstytucyjny oddalił skargę konstytucyjną. Orzeczenie to zostało doręczone skarżącemu 10 stycznia 2008 r. 10 lipca 2015 r., powołując się na art. 25 ustawy z 2006 r., regulujący krajowe postępowanie ugodowe w przypadkach, gdy skarga do sądu międzynarodowego została wniesiona przed wejściem w życie ustawy z 2006 r. (patrz punkt 14 poniżej), Urząd Prokuratora Państwowego przesłał skarżącemu propozycję ugody. W propozycji podkreślono, że postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym nie mogło naruszyć wymogu „rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie”. W zakresie zadośćuczynienia zaoferowali skarżącemu przedłożenie oświadczenia na piśmie, w którym uznaliby, że jego prawo do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie zostało naruszone w postępowaniu przed Sądem Administracyjnym i Sądem Najwyższym. Propozycja ta została doręczona skarżącemu 24 lipca 2015 r. Skarżący nie przyjął propozycji.


Pierwsza strona skarżąca, Axel Springer SE, jest wydawnictwem działającym w formie prawnej spółki europejskiej zarejestrowanej w Berlinie. Druga strona skarżąca, RTL Television GmbH, jest spółką nadawczą utworzoną jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zarejestrowaną w Kolonii. 14 czerwca 2010 r. oskarżony, S., wówczas 28-letni, został aresztowany. Prokuratura oskarżyła go o zabójstwo rodziców, poćwiartowanie ich ciał, spalenie niektórych części, spłukanie innych w toalecie oraz pozbycie się reszty, umieszczając je w beczkach. S. przyznał się przed policją. Kilka niemieckich gazet relacjonowało sprawę. Niektóre opublikowały zdjęcia S., które w większości przedstawiały go w znacznie młodszym wieku. W październiku 2010 r. prokuratura zleciła sporządzenie opinii biegłego psychiatry. Biegły stwierdził, że S. cierpiał na zaburzenie osobowości schizoidalnej w momencie popełnienia przestępstwa. Proces przeciwko S. rozpoczął się 11 stycznia 2011 r. przed Sądem Okręgowym w Poczdamie. Fotografowie pracujący dla stron skarżących uczestniczyli w rozprawach, aby robić zdjęcia i nagrywać wideo oskarżonego. Przed rozpoczęciem rozprawy przewodniczący składu sędziowskiego poinformował fotoreporterów ustnie, że twarz oskarżonego musi zostać uczyniona nierozpoznawalną „w zwykły sposób” przed opublikowaniem jakichkolwiek jego zdjęć. Zdaniem stron skarżących, przewodniczący wskazał na początku rozprawy 11 stycznia 2011 r., że każdy, kto nie zastosuje się do tego zarządzenia, nie musi już pojawiać się w Sądzie Okręgowym w Poczdamie i ubiegać się o zezwolenie na robienie zdjęć podczas przyszłych postępowań. Strony skarżące złożyły kopię e-maila dziennikarza, który uczestniczył w rozprawie, potwierdzającego rzekome oświadczenie przewodniczącego. Rząd kwestionował twierdzenia stron skarżących, że przewodniczący zagroził nie tylko wykluczeniem dziennikarzy z robienia zdjęć podczas postępowania przeciwko oskarżonemu, ale także z przyszłych postępowań przed Sądem Okręgowym w Poczdamie. Rząd podał, że według przewodniczącego takie oświadczenie nie padło. S. powtórzył swoje przyznanie w pierwszym dniu rozprawy. Pismem z 12 stycznia 2011 r. druga strona skarżąca zwróciła się do Prezesa Sądu Okręgowego o zmianę ustnego zarządzenia przewodniczącego. Wskazała ona, między innymi, że wcześniej w różnych gazetach opublikowano kilka niepikselowanych zdjęć S. Pismem z tej samej daty prezes odpowiedział, że przekazał list przewodniczącemu ze względu na brak kompetencji. 17 stycznia 2011 r. przewodniczący uzupełnił swoje zarządzenie i podał jego uzasadnienie na piśmie. Jedynymi przedstawicielami mediów, którym pozwolono na robienie zdjęć i nagrywanie wideo S., byli ci, którzy wcześniej zarejestrowali się w sądzie i złożyli zapewnienie, że przed opublikowaniem lub przesłaniem materiału twarz S. zostanie zaciemniona procesem technicznym, na przykład pikselizacją, tak aby obrazy można było wykorzystywać wyłącznie w takiej formie. Dziennikarzom zabraniano dalszego relacjonowania sprawy, jeśli nie stosowali się do zarządzenia. Przewodniczący stwierdził w uzasadnieniu, że musi wyważyć interes publiczny w byciu informowanym z prawami osobowości S. Uznał, że przestępstwo, o którym mowa, jest bardzo różne od „zwykłych przestępstw” i że zezwalanie wyłącznie na zdjęcia zaciemniające S. ogranicza możliwość informowania społeczeństwa. Uznał jednak, że zarządzenie jest uzasadnione w świetle konieczności ochrony praw osobowości S. Uzasadniał, że mało prawdopodobne jest, by sprawa wywołała sensację w całych Niemczech. Żaden ogólnokrajowy kanał telewizyjny poza drugą stroną skarżącą nie wykazał zainteresowania relacjonowaniem jej. Podkreślił znaczenie domniemania niewinności, stwierdzając, że relacjonowanie sprawy o S. w sposób go identyfikujący może mieć „efekt pręgierza”. W konsekwencji, według przewodniczącego, prawa osobowości S., który nigdy nie był w centrum uwagi publicznej ani nie szukał kontaktu z mediami i który wyraźnie prosił o ukrycie swojej tożsamości, przeważały nad interesem publicznym w byciu informowanym. Ponadto, zarządzenie okazało się już konieczne, ponieważ po pierwszym dniu rozprawy doszło do indywidualnych naruszeń instrukcji sędziego. 18 stycznia 2011 r. przewodniczący wysłał uzupełnione zarządzenie pisemne do licznych dziennikarzy, w tym niektórych pracujących dla stron skarżących. 31 stycznia 2011 r. strony skarżące wniosły sprzeciw (Gegenvorstellung), żądając zawieszenia zarządzenia sądowego zakazującego publikacji obrazów umożliwiających identyfikację „na czas trwania procesu przeciwko (...) S.” („für die Dauer des Prozesses gegen (...) S.”). Strony skarżące podkreślały fakt, że S. przyznał się do przestępstwa w pierwszym dniu rozprawy. 4 lutego 2011 r. przewodniczący utrzymał zarządzenie w mocy. Uznał, że implikacje przyznania się i jego wiarygodność można ocenić dopiero na końcu rozprawy. Kolejne rozprawy odbyły się 20 i 27 stycznia 2011 r. oraz 8 lutego 2011 r. 10 lutego 2011 r. Sąd Okręgowy wydał wyrok, skazując oskarżonego na więzienie za dwa morderstwa. 1 lutego 2012 r. Federalny Trybunał Konstytucyjny odmówił rozpatrzenia skargi konstytucyjnej stron skarżących bez podania przyczyn (nr 1 BvR 381/11).


Skarżąca urodziła się w 1963 roku i mieszka w Tallinnie. W 2006 roku u syna skarżącej, O., urodzonego w 1983 roku, zdiagnozowano czerniaka złośliwego. W 2006 roku został poddany operacji i przechodził regularne badania kontrolne. W kwietniu 2009 roku usunięto mu przerzut do mózgu i otrzymał radioterapię. We wrześniu 2009 roku stan zdrowia O. pogorszył się. Wymiotował, czuł się słaby i miał zawroty głowy. 19 września 2009 roku skarżąca wezwała karetkę pogotowia, a O. został przewieziony do Północnoestońskiego Centrum Medycznego („NEMC”) (Põhja-Eesti Regionaalhaigla) w celu zbadania. Przeprowadzono u niego tomografię komputerową (TK). Zgodnie z twierdzeniem skarżącej, O. został poinformowany, że badanie nie ujawniło żadnych problemów ze zdrowiem. Przepisano mu lek przeciwwymiotny i wypisano ze szpitala tego samego wieczoru. 24 września 2009 roku skarżąca ponownie wezwała karetkę dla O., który skarżył się na ogólne złe samopoczucie, drętwienie jednej strony twarzy, wysypkę wokół nosa i zawroty głowy. O. został przyjęty do NEMC. Tego samego dnia oraz następnego dnia wykonano odpowiednio tomografię komputerową i rezonans magnetyczny (MRI) mózgu O. Dodatkową tomografię komputerową szyi, płuc, jamy brzusznej i miednicy O. wykonano 29 września 2009 roku. Rezonans magnetyczny i tomografia komputerowa z 29 września 2009 roku, wzięte łącznie, wskazywały na proces patologiczny opon mózgowo-rdzeniowych obejmujący nerwy czaszkowe, prawdopodobny proces przerzutowy opon oraz prawdopodobne liczne przerzuty do wątroby i innych narządów jamy brzusznej. Otrzymał terapię hormonalną i dożylną, ale jego stan zdrowia szybko się pogorszył. Rozwinęły się u niego problemy z oddychaniem i chodzeniem oraz zaburzenia mowy, a wzrok pogorszył się. 28 września 2009 roku szpitalna rada medyczna zdecydowała o przejściu do opieki paliatywnej. Uznano, że z powodu rozprzestrzeniania się guza leczenie onkologiczne nie byłoby skuteczne. Skarżąca zwróciła uwagę, że decyzja rady medycznej nie została podpisana przez O. Przez tydzień, począwszy od 5 października 2009 roku, O. był fizycznie unieruchomiony w łóżku za pomocą magnetycznych pasów na oba ramiona, najwyraźniej w celu zapobieżenia zranieniu przez niego samego, biorąc pod uwagę jego zaburzony stan umysłu. 6 października 2009 roku O. został przeniesiony na oddział intensywnej terapii, ponieważ cierpiał na postępującą niewydolność oddechową i zaburzenia psychiczne. Zdiagnozowano u niego również zapalenie płuc i w świetle tego ustalenia otrzymał dodatkowe leczenie przeciwbakteryjne. Zgodnie z dokumentacją medyczną (notatkami pielęgniarki), 6 października 2009 roku O. został zaintubowany z powodu trudności w oddychaniu. Tego samego dnia rada medyczna uznała, że wyleczenie operacyjne nie będzie możliwe i zdecydowała o kontynuacji leczenia paliatywnego podtrzymującego funkcje życiowe. Skarżąca ponownie zwróciła uwagę, że decyzja rady medycznej nie została podpisana przez O. 9 października 2009 roku wykonano u O. tracheotomię. 12 października 2009 roku O. przestał oddychać i zastosowano wentylację mechaniczną. 13 października 2009 roku stwierdzono cechy odpowiadające śmierci mózgu. Zgodnie z informacją zawartą w raporcie sporządzonym przez Estoński Instytut Medycyny Sądowej na podstawie analizy dokumentacji medycznej O., elektroencefalogram wykonany tego samego dnia ujawnił poważne rozlane uszkodzenie mózgu i jedynie minimalną aktywność elektryczną. Aktywne leczenie i karmienie O. zostało przerwane, ale kontynuowano terapię dożylną. Skarżąca nie zgodziła się z tym ustaleniem, uznając raczej, że O. wpadł w śpiączkę na skutek przedawkowania leków. Twierdziła, że puls O. zareagował na jej mowę następnego dnia, 14 października 2009 roku, co wskazywało, że O. nie był martwy mózgowo. Zdaniem skarżącej protokół weryfikacji śmierci mózgu nigdy nie został w pełni i prawidłowo przeprowadzony. Podawanie pokarmu i leków nie zostało wznowione, mimo próśb skarżącej. Skarżąca twierdziła, że w nocy z 14 na 15 października 2009 roku kołdra O. została zabrana, a pozostawiono go jedynie z prześcieradłem przy otwartym oknie, co spowodowało spadek temperatury jego ciała do 35 stopni Celsjusza. 15 października 2009 roku serce O. zatrzymało się i zakończono wentylację mechaniczną. 15 października 2009 roku skarżąca zadzwoniła na policję na numer alarmowy, skarżąc się na leczenie O. i prosząc o zlecenie badania przez biegłego. Jej telefon został zarejestrowany jako zawiadomienie informacyjne (infoteade), a nie jako zgłoszenie przestępstwa. Skarżącej doradzono kontakt z Komisją Ekspertów ds. Jakości Usług Zdrowotnych (Tervishoiuteenuse kvaliteedi ekspertkomisjon; dalej „Komisja Ekspertów”). 16 października 2009 roku w NEMC przeprowadzono sekcję zwłok. Lekarski akt zgonu (arstlik surmateatis) wskazywał na obrzęk mózgu jako bezpośrednią przyczynę śmierci oraz czerniaka z licznymi przerzutami jako stan medyczny, który spowodował bezpośrednią przyczynę śmierci. Zgodnie z protokołem sekcji zwłok (lahangu protokoll), O. zmarł z powodu czerniaka złośliwego z licznymi przerzutami do mózgu, co spowodowało również krwotok mózgowy i obrzęk jako powikłania. 2 listopada 2009 roku skarżąca złożyła skargę do Zarządu Zdrowia (Terviseamet) na nieludzkie traktowanie O. oraz okoliczności jego śmierci. 8 marca 2010 roku Zarząd Zdrowia poinformował skarżącą, że sprawa została przekazana do Komisji Ekspertów. Komisja Ekspertów przeanalizowała dokumentację medyczną O., uzyskała pisemne wyjaśnienia od kilku członków personelu medycznego leczącego O. oraz zleciła dwie opinie biegłych, jedną do sporządzenia przez jednego z jej członków, a drugą przez innego lekarza, obu profesorów emerytowanych. Komisja Ekspertów wysłuchała również skarżącej. W decyzji z 25 marca 2010 roku stwierdziła, że w leczeniu O. nie doszło do błędu medycznego. Zgodnie z raportem z posiedzenia Komisji Ekspertów z 25 marca 2010 roku, w którym uczestniczyła również skarżąca, Komisja udzieliła ustnych odpowiedzi na pytania skarżącej dotyczące możliwego napromieniowania O. podczas poprzedniego leczenia; decyzji o niepoddawaniu O. chemioterapii; oraz domniemanego późnego wykrycia zapalenia płuc. Ponadto decyzja Komisji Ekspertów zawierała pisemne odpowiedzi dla skarżącej, stwierdzające, że O. nie przeszedł udaru; że pogorszenie jego stanu zdrowia nie zostało spowodowane podaniem konkretnego leku lub jego odstawieniem, lecz raczej rozwojem przerzutów w mózgu; oraz że na podstawie dokumentacji medycznej O. nie był głodzony, ani jego wentylacja mechaniczna nie została zatrzymana przed śmiercią. Skarżąca została również poinformowana o możliwości zwrócenia się o alternatywną opinię biegłego lekarza oraz o tym, że próbki tkanek zebrane za życia pacjenta, a także po jego śmierci, będą przechowywane przez trzydzieści lat w centrum patologii NEMC i są dostępne na żądanie. Skarżąca uznała, że Komisja Ekspertów nie była bezstronna, że na posiedzeniu w dniu 25 marca 2010 roku brakowało kworum, a podjęta przez nią decyzja zawierała fałszywe stwierdzenia. Powództwo wniesione przez skarżącą o uznanie raportu Komisji Ekspertów za niezgodny z prawem oraz o odszkodowanie zostało oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyższego z 2 grudnia 2015 roku. W międzyczasie, 22 marca 2010 roku skarżąca złożyła zawiadomienie o przestępstwie w prokuraturze. Postępowanie karne w oparciu o art. 123 Kodeksu Karnego (umieszczenie lub pozostawienie innej osoby w sytuacji zagrażającej życiu lub mogącej spowodować poważne uszkodzenie ciała) zostało wszczęte 1 kwietnia 2010 roku. W toku śledztwa przesłuchano kilka osób (lekarzy, pielęgniarki, skarżącą oraz przyjaciół O., którzy odwiedzali go w szpitalu). Złożono wnioski o dowody dokumentowe (opinię Komisji Ekspertów, dokumentację medyczną O. oraz protokół sekcji zwłok) i otrzymano dokumenty; zlecono badanie medycyny sądowej w Estońskim Instytucie Medycyny Sądowej. Prokurator zadał biegłym lekarzom medycyny sądowej dziesięć pytań dotyczących między innymi diagnoz O.; odpowiedniości leczenia w stosunku do jego stanu zdrowia (w tym tracheotomii); unieruchomienia O. w łóżku; podania leków 12 października 2009 roku i czy to mogło spowodować zatrzymanie oddechu u O.; decyzji o zaprzestaniu podawania leków i pokarmu 13 października 2009 roku; twierdzenia, że O. był martwy mózgowo; oraz decyzji o zaprzestaniu wentylacji mechanicznej. Zgodnie z raportem medycyny sądowej z 30 sierpnia 2012 roku, O. otrzymał leczenie odpowiednie dla swojego stanu. Biegli lekarze medycyny sądowej doszli również do wniosku, że podane O. leki były odpowiednie i nie spowodowały zatrzymania jego oddechu. Uznali, że unieruchomienie O. w łóżku mogło być uzasadnione w niniejszej sprawie. Ponieważ stwierdzono cechy odpowiadające śmierci mózgu, przerwanie karmienia i kontynuacja terapii dożylnej były medycznie uzasadnione. Biegli doszli również do wniosku, że wentylacja mechaniczna została wyłączona dopiero po zatrzymaniu akcji serca i tym samym nie mogła być przyczyną jego śmierci. Ocena medycyny sądowej stwierdziła, że śmierć O. została spowodowana czerniakiem złośliwym z licznymi przerzutami, z dalszymi powikłaniami w postaci krwotoku mózgowego i obrzęku. 25 października 2012 roku postępowanie karne zostało umorzone, ponieważ na podstawie zebranych dowodów nie udowodniono popełnienia przestępstwa. Odwołanie skarżącej wniesione do Prokuratury Generalnej zostało oddalone 10 grudnia 2012 roku. 28 stycznia 2013 roku Sąd Apelacyjny w Tallinnie oddalił dalsze odwołanie wniesione przez skarżącą. Po umorzeniu postępowania karnego Prokuratura Generalna oddaliła skargi złożone przez skarżącą dotyczące odmowy wszczęcia dodatkowego postępowania karnego przeciwko głównemu inspektorowi departamentu nadzoru Zarządu Zdrowia, przeciwko biegłym Estońskiego Instytutu Medycyny Sądowej, którzy sporządzili raport medycyny sądowej podczas pierwotnego postępowania karnego (ta odmowa została później podtrzymana przez Sąd Apelacyjny), przeciwko dwóm prokuratorom oraz sędziemu Sądu Apelacyjnego. Prokuratura Generalna oddaliła również wniosek skarżącej o wznowienie pierwotnego postępowania karnego.


Skarżąca urodziła się w 1955 roku i mieszka w Togliatti. Skarżąca jest wdową po Witaliju Siergiejewiczu Postnowie. 5 grudnia 2000 r. Sąd Rejonowy rejonu lenińskiego w Uljanowsku („Sąd Rejonowy”) nakazał Administracji Obwodu Uljanowskiego zapłacenie panu Postnowowi kwoty 228 000 rubli rosyjskich (RUB) tytułem zwrotu kosztów zakupu mieszkania. Kwota ta miała zostać zapłacona ze środków budżetu federalnego przeznaczonych na cele mieszkaniowe żołnierzy. Sąd Rejonowy przyznał ponadto panu Postnowowi kwotę 810 RUB, stanowiącą koszt opinii biegłych. 15 grudnia 2000 r. orzeczenie Sądu Rejonowego stało się prawomocne. W styczniu 2001 r. pan Postnow uzyskał dwa nakazy egzekucyjne i przekazał je do służby komorniczej w Uljanowsku. 26 kwietnia 2002 r. pan Postnow zmarł. 16 czerwca 2003 r. skarżąca wstąpiła do postępowania egzekucyjnego w miejsce swojego zmarłego męża, na mocy orzeczenia sądu krajowego. W 2003 r. skarżąca i prowadzący postępowanie egzekucyjne komornik zawnioskowali o zmianę sposobu wykonania wyroku z 5 grudnia 2000 r. Argumentowali, że skoro Administracja Obwodu Uljanowskiego nie miała uprawnień do dysponowania środkami budżetu federalnego, wyrok nie mógł zostać wykonany zgodnie z jego sentencją. 25 listopada 2003 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o zmianę sposobu wykonania. 22 grudnia 2004 r. nakaz egzekucyjny dotyczący kwoty 228 000 RUB został zwrócony skarżącej przez służbę komorniczą bez wykonania. 30 stycznia 2005 r. wyrok Sądu Rejonowego w części dotyczącej kwoty 810 RUB został wykonany. 13 listopada 2003 r., 13 lipca 2004 r. oraz 20 maja 2005 r. Sąd Rejonowy zindeksował kwotę należną skarżącej na podstawie wyroku z 5 grudnia 2000 r. i przyznał jej odpowiednio kwoty 169 846,46 RUB, 17 401,28 RUB oraz 36 517,69 RUB. Kwoty te miały zostać zapłacone ze środków budżetu federalnego przeznaczonych na cele mieszkaniowe żołnierzy. Orzeczenia stały się prawomocne. W czerwcu 2005 r. skarżąca uzyskała nakazy egzekucyjne dotyczące powyższych trzech orzeczeń oraz nowy nakaz egzekucyjny w odniesieniu do wyroku z 5 grudnia 2000 r. w związku ze zmianą wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym (patrz powyżej punkty 10 i 11). 31 maja 2006 r. skarżąca złożyła wszystkie nakazy egzekucyjne w służbie komorniczej. 2 czerwca 2006 r. komornicy wszczęli postępowanie egzekucyjne. 6 czerwca 2006 r. postępowanie zostało umorzone. Nakazy egzekucyjne zostały zwrócone skarżącej, ponieważ przymusowa egzekucja kwestionowanych orzeczeń sądowych była niemożliwa. W latach 2005–2006 skarżąca składała dokumenty egzekucyjne w Ministerstwie Finansów Rosji oraz w Departamencie Skarbu Federalnego w Obwodzie Uljanowskim. Za każdym razem nakazy egzekucyjne były zwracane skarżącej bez wykonania.


Skarżąca urodziła się w 1986 roku i mieszka w Ufie. 26 grudnia 2006 r. miasto Ufa oddało do użytku nowy blok mieszkalny przy ul. Kommunarov 66/2 w Ufie. Zgodnie z dokumentami złożonymi przez U. do organów rejestracji państwowej, 19 lipca 2010 r. Sąd Rejonowy w Ufie, rejon Ordżonikidzewski, uznał jego prawo własności do mieszkania przy ul. Kommunarov 66/2-39 w Ufie. Organy rejestracji państwowej zarejestrowały prawo własności U. 30 października 2010 r. U. sprzedał mieszkanie M. 22 listopada 2010 r. organy rejestracji państwowej zarejestrowały wspomnianą transakcję oraz prawo własności M. do mieszkania. 12 lutego 2011 r. Z., działając w imieniu M. na podstawie pełnomocnictwa, oraz skarżąca podpisali umowę, na mocy której A. sprzedał mieszkanie skarżącej. Z. i skarżąca złożyli dokumenty w celu rejestracji transakcji oraz przeniesienia prawa własności mieszkania na skarżącą. Według skarżącej, zapłaciła ona kwotę należną z umowy Z. i wprowadziła się do mieszkania, podczas gdy jej wniosek o rejestrację przeniesienia prawa własności mieszkania na nią był jeszcze rozpatrywany. W nieokreślonym dniu strona trzecia wytoczyła powództwo cywilne, podważające sprzedaż mieszkania przez U. na rzecz M. oraz prawo własności tego ostatniego do mieszkania. 28 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy w Ufie, rejon Ordżonikidzewski, wydał zakaz w zakresie transakcji dotyczących mieszkania. 3 marca 2011 r. organy rejestracji państwowej poinformowały skarżącą, że jej wniosek o rejestrację przeniesienia prawa własności mieszkania nie może zostać uwzględniony do czasu rozstrzygnięcia postępowania cywilnego dotyczącego prawa własności do mieszkania. 24 grudnia 2012 r. Sąd Najwyższy Republiki Baszkortostanu oddalił w całości roszczenia strony trzeciej dotyczące mieszkania. W nieokreślonym dniu Fundusz Mieszkaniowy Republiki Baszkortostanu wniósł powództwo cywilne, domagając się m.in. unieważnienia prawa własności M. do mieszkania oraz eksmisji skarżącej. 23 sierpnia 2013 r. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w całości. Unieważnił nabycie mieszkania przez M. oraz orzekł o eksmisji skarżącej. Sąd uznał, że skarżąca nie nabyła prawa własności do mieszkania i nie miała podstawy prawnej do wprowadzenia się do niego oraz zamieszkania w nim. 7 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy Republiki Baszkortostanu utrzymał w mocy wyrok z dnia 23 sierpnia 2013 r. w postępowaniu odwoławczym. 12 maja 2014 r. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną skarżącej. 28 sierpnia 2014 r. Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej oddalił drugą skargę kasacyjną skarżącej. W nieokreślonym dniu skarżąca zwróciła się do Sądu Rejonowego o zawieszenie postępowania o eksmisję. Podniosła, że mieszkanie było jej jedynym miejscem zamieszkania oraz że, ze względu na swoją sytuację finansową, nie jest ona w stanie kupić ani wynająć innego mieszkania. 24 marca 2014 r. Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie o eksmisję na trzy miesiące. 24 lutego 2015 r. skarżąca została eksmitowana.


Skarżący, pan Piotr Budnik, jest obywatelem polskim, urodzonym w 1980 roku, zamieszkałym w Lesznie.

Okoliczności sprawy
Fakty sprawy nie były sporne i można je streścić następująco. Skarżący był osadzony w Zakładzie Karnym w Łowiczu od 27 stycznia 2007 r. do 19 kwietnia 2009 r. (2 lata, 2 miesiące i 22 dni). Skarżący podnosił, że przez cały czas osadzenia w Zakładzie Karnym w Łowiczu przebywał w przepełnionych celach, w których powierzchnia na osobę była niższa niż polskie ustawowe minimum 3 m². Sądy krajowe ustaliły, nie podając dalszych szczegółów, że skarżący był osadzony w przepełnionych celach w różnych nieokreślonych okresach od 27 stycznia 2007 r. do 19 kwietnia 2009 r. Przepełnienie cel prowadziło do wielu sporów między więźniami, gdyż przy stołach brakowało miejsca dla wszystkich. Skarżący został umieszczony w celi izolacji na czternaście dni w ramach środka dyscyplinarnego, w której toaleta nie była oddzielona od części mieszkalnej. W odpowiedzi Rząd podniósł, że skarżący został umieszczony w izolacji ze względu na potrzebę monitorowania jego zachowania. Liczba stołków i łóżek we wszystkich celach odpowiadała liczbie osadzonych. Wszystkie cele były wyposażone w systemy wentylacji i ogrzewania. Skarżący przysługiwał jeden gorący prysznic tygodniowo oraz godzina spaceru dziennie.

12 maja 2009 r. skarżący, reprezentowany przez prawnika z pomocy prawnej, wniósł powództwo cywilne o naruszenie jego dóbr osobistych z powodu niewłaściwych warunków bytowych w Zakładzie Karnym w Łowiczu w okresie od 27 stycznia 2007 r. do 19 kwietnia 2009 r. Skarżący argumentował, że był osadzony w przepełnionych celach, w których powierzchnia była niższa od ustawowego minimum. Wniósł o 100 000 polskich złotych (PLN) (około 25 000 euro (EUR)) zadośćuczynienia. 20 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w Łodzi przyznał skarżącemu kwotę 3000 PLN (750 EUR) tytułem zadośćuczynienia i oddalił pozostałe żądania. Sąd krajowy ustalił, że skarżący był osadzony w przepełnionych celach od 27 stycznia 2007 r. do 19 kwietnia 2009 r. Ponadto był osadzony w celi izolacji jako kara dyscyplinarna na okres czternastu dni. 1 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił powyższy wyrok, podwyższając zadośćuczynienie do kwoty 7000 PLN (około 1750 EUR) oraz oddalając pozostałą część powództwa.


Skarżący urodził się w 1953 roku i mieszka w Hadžići. 22 listopada 2011 r. skarżący został zatrzymany i aresztowany w związku z podejrzeniem popełnienia zbrodni wojennych przeciwko ludności cywilnej oraz jeńcom wojennym podczas wojny w latach 1992–1995. 23 listopada 2011 r. Sąd Państwowy Bośni i Hercegowiny („Sąd Państwowy”) rozpatrzył sprawę i przedłużył jego aresztowanie ze względu na ryzyko utrudniania przebiegu sprawiedliwości poprzez wywieranie presji na świadków i współoskarżonych lub niszczenie dowodów. 1 grudnia 2011 r. to orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Wydział Odwoławczy Sądu Państwowego. 21 grudnia 2011 r. Sąd Państwowy ponownie przedłużył aresztowanie skarżącego na tych samych podstawach co wcześniej. 5 stycznia 2012 r. to orzeczenie zostało utrzymane w mocy przez Wydział Odwoławczy Sądu Państwowego. 29 grudnia 2011 r. Prokurator Państwowy wniósł akt oskarżenia przeciwko skarżącemu oraz siedmiu innym podejrzanym, który został potwierdzony przez Sąd Państwowy 10 stycznia 2012 r. Następnie aresztowanie skarżącego było regularnie rozpatrywane i przedłużane co dwa miesiące przez Sąd Państwowy. Oprócz tych automatycznych kontroli skarżący wielokrotnie kwestionował swoje aresztowanie przed Wydziałem Odwoławczym Sądu Państwowego. 23 lutego 2012 r. skarżący wniósł skargę konstytucyjną, powołując się na art. II ust. 3 lit. d Konstytucji (patrz punkt 16 poniżej) oraz art. 5 Konwencji. W szczególności podnosił, że jego aresztowanie było arbitralne i nadmierne oraz że nie opierało się na istotnych i wystarczających powodach. 13 lipca 2012 r. Trybunał Konstytucyjny Bośni i Hercegowiny („Trybunał Konstytucyjny”) w składzie ośmiu sędziów oddalił skargę skarżącego, ponieważ nie uzyskał większości w sprawie żadnej z propozycji. Uzasadnienie sądu obejmowało wszystkie poglądy wyrażone na posiedzeniu w sprawie kwestii poruszonych w rozpatrywanej sprawie. Na podstawie art. VI ust. 4 Konstytucji (patrz punkt 16 poniżej) orzeczenie to było ostateczne. 1 listopada 2012 r. Sąd Państwowy uznał, że podstawy do dalszego aresztowania skarżącego przestały istnieć, i zwolnił go. Tym samym orzeczeniem sąd nałożył na skarżącego środki zapobiegawcze, które obejmowały następujące: zakaz opuszczania miejsca zamieszkania bez uprzedniej zgody Sądu Państwowego, z wyjątkiem celu stawienia się przed tym sądem; obowiązek zgłaszania się raz w tygodniu do policji w Hadžići; zakaz kontaktowania się z innymi współoskarżonymi oraz zakaz kontaktowania się lub utrzymywania kontaktu ze świadkami. Ponadto zajęto paszport skarżącego. Środki zapobiegawcze były rozpatrywane i przedłużane co dwa miesiące. 16 grudnia 2015 r. zostały one uchylone. Na dzień najnowszych informacji dostępnych dla Sądu (22 lipca 2016 r.) postępowanie karne przeciwko skarżącemu było nadal w toku.


Pierwsza skarżąca urodziła się w 1971 roku i mieszka w Leverkusen w Niemczech. Jest córką drugiej i trzeciej skarżących, które urodziły się odpowiednio w 1943 i 1942 roku i mieszkały w Tambowie w Rosji. Druga skarżąca, pani Galina Zabelina, zmarła w 2013 roku. Okoliczności sprawy, w takim zakresie, w jakim zostały przedstawione przez strony, można podsumować następująco. 25 kwietnia 2007 r. pan P.Z., brat pierwszej skarżącej oraz syn drugiej i trzeciej skarżących, został oskarżony o oszustwo na dużą skalę; jego nazwisko umieszczono na liście osób ukrywających się przed wymiarem sprawiedliwości. Oskarżono go o defraudację majątku spółek, którymi zarządzał. Pokrzywdzone spółki wniosły o odszkodowanie za szkodę majątkową. 12 maja 2007 r. starszy oficer operacyjny Federalnej Służby Bezpieczeństwa przesłał list do prowadzącego śledztwo w sprawie P.Z., informując go, że „zgodnie z dostępnymi informacjami, nieruchomości należące do [pierwszej skarżącej] (cztery mieszkania) oraz [drugiej skarżącej] (jedno mieszkanie) zostały zakupione za pieniądze ich bliskiego krewnego P.Z.”. 22 maja 2007 r. śledczy zwrócił się do Sądu Rejonowego Basmannyj w Moskwie o upoważnienie do zajęcia majątku skarżących, w tym trzech mieszkań należących do pierwszej skarżącej, mieszkania należącego do drugiej skarżącej oraz samochodu należącego do trzeciej skarżącej. Powołał się na nieujawnione źródła, które podobno potwierdzały, że cała ta nieruchomość została zakupiona przez P.Z. 24 maja 2007 r. Sąd Rejonowy wydał żądane nakazy zajęcia. Sąd stwierdził, że „zgodnie z informacjami ze śledztwa” P.Z. wykorzystał skradzione pieniądze na zakup nieruchomości, które zarejestrował na nazwisko członków swojej rodziny. Uznał więc za konieczne zajęcie mienia, które Sąd Rejonowy opisał jako należące do P.Z. Sąd Rejonowy wyjaśnił, że wniosek o nakazy ma zostać uwzględniony, ponieważ „został złożony w ramach sprawy karnej przez kompetentnego funkcjonariusza i za zgodą prokuratora, jest dobrze uzasadniony i spełnia wymagania Kodeksu postępowania karnego”. Skarżący wnieśli zażalenie. Przedstawili dowody wykazujące, że zapłacili za kwestionowane mienie ze własnych środków, a związek z P.Z. był domysłem śledczego bez podstaw w faktach. Nie byli oskarżonymi w żadnym postępowaniu karnym ani pozwanymi w żadnym powództwie cywilnym, a nie było żadnych podstaw prawnych do zajęcia ich mienia. 13 sierpnia 2007 r. Sąd Miejski w Moskwie oddalił ich zażalenia, stwierdzając, że Sąd Rejonowy „dokładnie przeanalizował materiały załączone do wniosku śledczego i doszedł do uzasadnionego wniosku, że istniały wystarczające podstawy do zajęcia” wymienionego mienia. Zajęcie mienia skarżących pozostaje w mocy do dnia dzisiejszego.


Skarżący urodził się w 1970 roku i mieszka w Murmańsku. 24 września 2004 r. skarżący został aresztowany pod zarzutem rozboju. Dwa dni później Sąd Miejski w Polarnym w obwodzie murmańskim nałożył na skarżącego zobowiązanie do nieopuszczania miejsca zamieszkania. 21 lutego 2005 r. Sąd Miejski, pod przewodnictwem sędziego D., uznał skarżącego za winnego rozboju i fałszerstwa, skazując go na siedem lat i cztery miesiące pozbawienia wolności oraz zarządził jego aresztowanie do czasu rozpatrzenia postępowania odwoławczego. 3 maja 2005 r. Sąd Obwodowy w Murmańsku, pod przewodnictwem sędziego K., uchylił wyrok w postępowaniu odwoławczym i przekazał sprawę do Sądu Miejskiego do ponownego rozpatrzenia, nakazując pozostawienie skarżącego w areszcie. 3 czerwca 2005 r. Sąd Miejski, z kolei, przedłużył aresztowanie skarżącego i przekazał sprawę do Prokuratury Obwodu Murmańskiego w celu usunięcia pewnych braków proceduralnych uniemożliwiających rozpatrzenie sprawy co do istoty. Aresztowanie skarżącego zostało ponownie przedłużone przez Sąd Miejski, pod przewodnictwem sędziego D., 16 sierpnia 2005 r. Skarżący zgłosił wniosek o wyłączenie sędziego przewodniczącego z powodu, że skazał go on 21 lutego 2005 r. Sędzia D. odmówił wyłączenia się. Skarżący podniósł również ten zarzut w swoim odwołaniu od postanowienia o aresztowaniu. 6 września 2005 r. Sąd Obwodowy, pod przewodnictwem sędziego K., nie znalazł podstaw do wyłączenia sędziego D. Sąd Obwodowy uzasadnił, że na mocy art. 61 i 63 rosyjskiego Kodeksu Postępowania Karnego sędzia D., który już wcześniej przewodniczył rozprawie skarżącego, nie mógł brać udziału w nowym postępowaniu sądowym, nie był jednak przeszkodzony w rozstrzyganiu kwestii dotyczących aresztowania. 18 listopada 2005 r. Sąd Miejski ponownie przedłużył aresztowanie skarżącego. Strony nie zgodziły się co do tego, czy skarżącemu doręczono odpis tego postanowienia o aresztowaniu. Podczas gdy skarżący twierdził, że nigdy go nie otrzymał, Rząd oświadczył, że postanowienie o aresztowaniu zostało mu doręczone 5 grudnia 2005 r. Swoje twierdzenie poparli kopią listu Sądu Miejskiego z 29 listopada 2005 r., którym przesłano skarżącemu postanowienie o aresztowaniu, oraz kopią postanowienia o aresztowaniu z jego akt osobowych przechowywanych w areszcie śledczym, zawierającą podpis skarżącego i datę odbioru. Sąd rozprawy wielokrotnie odroczał rozprawy w sprawie skarżącego. W szczególności, 30 listopada 2005 r. rozprawa została przełożona na 15 grudnia 2005 r., ponieważ skarżący i jego współoskarżony poprosili o wezwanie kilku świadków obrony. Rozprawa w dniu 15 grudnia 2005 r. została również odroczona z powodu niepojawienia się pełnomocników skarżącego i jego współoskarżonych. W tym samym postanowieniu sąd, z urzędu, przedłużył aresztowanie skarżącego. Skarżący odwołał się, skarżąc się w szczególności, że postanowienie o aresztowaniu z 15 grudnia 2005 r. zostało wydane w nieobecności jego pełnomocnika. 17 stycznia 2006 r. Sąd Obwodowy, pod przewodnictwem sędziego K., oddalił odwołanie, zauważając, że pełnomocnik nie stawił się, nie podając żadnego wyjaśnienia swojej nieobecności. Na rozprawie odwoławczej obecni byli prokurator i pełnomocnik skarżącego, ale nie sam skarżący, mimo jego wniosku w tej sprawie. 10 kwietnia 2006 r. Sąd Miejski uznał skarżącego za winnego wymuszenia i skazał go na trzy lata pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 3000 rubli rosyjskich (RUB). Sąd Obwodowy utrzymał wyrok w mocy 5 września 2006 r., ale zmniejszył karę.


Pierwszy skarżący urodził się w 1986 roku, a drugi skarżący w 1985 roku. Pierwszy skarżący opuścił swoją wioskę w Mali na skutek konfliktu zbrojnego w 2012 roku. Do Maroka przybył w marcu 2013 roku. Spędził około dziewięciu miesięcy w prowizorycznym obozie dla migrantów na górze Gurugu, w pobliżu hiszpańskiego przejścia granicznego do Melilli, hiszpańskiej enklawy na wybrzeżu Afryki Północnej. Mówił o kilku nalotach na obóz przeprowadzonych przez marokańskie służby porządkowe. Drugi skarżący przybył do Maroka pod koniec 2012 roku. On również przebywał w obozie na górze Gurugu. 13 sierpnia 2014 r. skarżący opuścili obóz na górze Gurugu i próbowali przedostać się do Hiszpanii w grupie migrantów z Afryki Subsaharyjskiej, przez przejście graniczne w Melilli. Przejście składa się z trzech kolejnych ogrodzeń: dwóch zewnętrznych ogrodzeń o wysokości sześciu metrów i wewnętrznego ogrodzenia o wysokości trzech metrów. Zainstalowano tam system kamer CCTV z podczerwienią i czujników ruchu. Skarżący i inni migranci wspięli się na pierwsze ogrodzenie rano. Twierdzili, że marokańskie służby rzucały w nich kamieniami. Pierwszemu skarżącemu udało się wspiąć na szczyt trzeciego ogrodzenia i pozostał tam do popołudnia bez pomocy medycznej lub prawnej. Drugi skarżący zeznał, że został trafiony kamieniem podczas wspinaczki na pierwsze ogrodzenie i spadł, ale następnie udało mu się wspiąć na pierwsze dwa ogrodzenia. W tym czasie skarżący rzekomo byli świadkami przemocy wobec niektórych migrantów z Afryki Subsaharyjskiej ze strony hiszpańskiej Gwardii Cywilnej i marokańskich funkcjonariuszy organów ścigania. Odpowiednio około godziny 15:00 i 14:00 pierwszy i drugi skarżący zeszli z trzeciego ogrodzenia przy pomocy hiszpańskich funkcjonariuszy. Gdy tylko dotknęli ziemi, zostali zatrzymani przez członków Gwardii Cywilnej, którzy skuli ich kajdankami i odesłali z powrotem do Maroka. W żadnym momencie nie sprawdzono tożsamości skarżących. Nie mieli możliwości wyjaśnienia swojej sytuacji osobistej ani uzyskania pomocy prawników, tłumaczy lub personelu medycznego. Następnie skarżący zostali przewiezieni na komisariat policji w Nadorze, gdzie poprosili o pomoc medyczną. Odmówiono im. Następnie zostali zabrani, wraz z innymi osobami, które zostały odesłane w podobnych okolicznościach, do Fezu, około 300 km od Nadoru, gdzie zostawiono ich samych sobie. Skarżący stwierdzili, że 13 sierpnia 2014 r. do Maroka odesłano również od 75 do 80 migrantów z Afryki Subsaharyjskiej. Dziennikarze i inni świadkowie byli na miejscu szturmu na ogrodzenia i wypędzeń z 13 sierpnia 2014 r. Dostarczyli materiał wideo, który skarżący złożyli do Trybunału. Niektóre organizacje pozarządowe złożyły następnie skargę do sędziego śledczego nr 3 w Melilli, domagając się wszczęcia śledztwa. Odpowiednio 9 grudnia i 23 października 2014 r. pierwszy i drugi skarżący z powodzeniem przedostali się na terytorium Hiszpanii przez przejście graniczne w Melilli. Wszczęto dwa postępowania w ich sprawie i wydano następnie nakazy ich wydalenia. N.D. został odesłany do Mali 31 marca 2015 r. na mocy nakazu wydalenia wydanego 26 stycznia 2015 r., po tym jak jego wniosek o azyl z 17 marca 2015 r. został odrzucony przez władze administracyjne 26 marca 2015 r. Obecnie przebywa w rejonie Bankoumana (region Koulikoro, na południowy zachód od Bamako). Nakaz wydalenia N.T. został wydany 7 listopada 2014 r. i utrzymany w mocy 23 lutego 2015 r. po oddaleniu jego odwołania administracyjnego (de alzada). Jego obecna sytuacja jest nieznana. Obaj skarżący byli reprezentowani przez prawników podczas tych postępowań.


Skarżący urodził się w 1962 roku i mieszka w Pradze. Na podstawie umowy podpisanej 2 listopada 2004 r. i regulowanej przepisami Kodeksu pracy, skarżący stał się pracownikiem Ministerstwa Obrony. 27 grudnia 2004 r. upoważniony przedstawiciel Ministerstwa zwrócił się do Narodowego Urzędu Bezpieczeństwa (Národní bezpečnostní úřad – „Urząd”) o wydanie skarżącemu poświadczenia bezpieczeństwa (osvědčení) dającego mu dostęp do informacji niejawnych państwa w kategorii „tajne” (tajné) zgodnie z pełnionymi przez niego obowiązkami. 1 stycznia 2005 r. skarżący objął swoje obowiązki jako dyrektor Departamentu Zarządzania Majątkiem Ministerstwa (Sekce správy majetku Ministerstva obrany). 19 lipca 2005 r. Urząd wydał skarżącemu poświadczenie bezpieczeństwa, ważne do 18 lipca 2010 r., potwierdzające, że ma on dostęp do informacji niejawnych państwa w kategorii „tajne”. W trakcie roku 2006 skarżący został mianowany zastępcą pierwszego wiceministra obrony (zástupce Prvního náměstka ministra obrany), nadal wykonując swoje obowiązki jako dyrektor Departamentu Zarządzania Majątkiem Ministerstwa. 7 października 2005 r. Urząd otrzymał poufne informacje od służby wywiadowczej, sklasyfikowane jako „zastrzeżone” (vyhrazené) i datowane na 5 października 2005 r. Wszczął dochodzenie w celu weryfikacji otrzymanych informacji. W toku tego dochodzenia służba wywiadowcza dostarczyła Urzędowi inne informacje, datowane na 21 marca 2006 r., sklasyfikowane jako „zastrzeżone” i załączone do akt bezpieczeństwa (bezpečnostní spis) pod numerem 77. Na podstawie tej informacji Urząd odwołał poświadczenie bezpieczeństwa w dniu 5 września 2006 r. Istniały dwie niezwiązane ze sobą przyczyny tej decyzji: po pierwsze, skarżący nie wskazał, jak powinien był to zrobić ubiegając się o poświadczenie bezpieczeństwa, że pełni funkcje dyrektorskie w licznych spółkach i posiada konta w bankach zagranicznych; a po drugie, uznano, że skarżący stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, w rozumieniu art. 14 ust. 3 lit. d ustawy nr 412/2005. W odniesieniu do tego zagrożenia decyzja nie wskazywała jednak, na jakich informacjach poufnych się opiera, ponieważ były one sklasyfikowane jako „zastrzeżone” i nie mogły być zatem prawnie ujawnione skarżącemu. Decyzja wskazywała, że ustalone fakty dotyczące jego postępowania, udokumentowane w informacjach otrzymanych przez Urząd 7 października 2005 r., budzą wątpliwości co do jego przydatności do posiadania poświadczenia bezpieczeństwa i jego zdolności do nieulegania wpływom oraz zachowania w tajemnicy informacji wrażliwych, a tym samym wskazują, że przestał on być godny zaufania. Na skutek odwołania administracyjnego (rozklad) skarżącego dyrektor Urzędu, po uzyskaniu opinii od komisji odwoławczej, potwierdził w dniu 18 grudnia 2006 r. decyzję Urzędu z dnia 5 września 2006 r., ale na częściowo innych podstawach. Uznał za bezzasadny zarzut, że skarżący nie ujawnił pewnych informacji przed wydaniem poświadczenia bezpieczeństwa. Zgodził się jednak z wnioskami Urzędu dotyczącymi istnienia zagrożenia dla bezpieczeństwa, które wyniknęło z dochodzenia przeprowadzonego przez Urząd oraz z dokumentów niejawnych. Tymczasem, 4 października 2006 r., skarżący poprosił o zwolnienie, ze względów zdrowotnych, z obowiązków zastępcy pierwszego wiceministra obrony oraz z funkcji dyrektora Departamentu Zarządzania Majątkiem Ministerstwa. Został odwołany ze stanowiska tego samego dnia na mocy art. 65 § 2 Kodeksu pracy (patrz poniżej paragraf 26). 20 października 2006 r. podpisał porozumienie, na mocy art. 43 Kodeksu pracy, rozwiązujące umowę za porozumieniem stron ze skutkiem od 31 stycznia 2007 r. 19 stycznia 2007 r. skarżący złożył wniosek do Sądu Miejskiego w Pradze (městský soud) o sądową kontrolę decyzji o odwołaniu jego poświadczenia bezpieczeństwa. On i jego prawnik zostali dopuszczeni do zapoznania się z aktami, ale z wyłączeniem części sklasyfikowanych jako poufne. Dokumenty zawierające informacje o istnieniu zagrożenia, w tym dokumenty poufne, zostały jednak przesłane przez Urząd do sądu, który miał do nich dostęp. Na rozprawie publicznej skarżącemu dano możliwość przedstawienia jego wniosków i wskazania, co jego zdaniem były przyczynami odwołania poświadczenia bezpieczeństwa. Oświadczył, że uważa, iż informacje te zostały dostarczone przez wojskową służbę wywiadowczą, która chciała się na nim zemścić za jego odmowę przyjęcia propozycji współpracy w sposób przekraczający jego ustawowe obowiązki. Wyrokiem z 1 września 2009 r. sąd oddalił wniosek o sądową kontrolę. Stwierdził, że w postępowaniu o odwołanie poświadczenia bezpieczeństwa właściwy organ mógł ujawnić jedynie przyczyny odwołania poświadczenia oparte na dokumentach niejawnych i że w odniesieniu do podstaw opartych na dokumentach niejawnych musiał ograniczyć się do odesłania do odpowiednich dokumentów i ich poziomu klauzuli tajności. Uznał, że działanie podjęte przez Urząd, który nie ujawnił skarżącemu treści informacji, na podstawie których odwołano poświadczenie bezpieczeństwa, nie było nielegalne, ponieważ ujawnienie takich informacji było zabronione przez ustawę. Dodał, że prawa skarżącego zostały wystarczająco poszanowane, ponieważ sąd miał uprawnienie do uzyskania wiedzy o informacjach niejawnych i oceny, czy uzasadniają one decyzję podjętą przez Urząd. Wyrokiem z 15 lipca 2010 r. Naczelny Sąd Administracyjny (Nejvyšší správní soud) oddalił jako bezzasadną skargę kasacyjną (kasační stížnost) wniesioną przez skarżącego. Uznał, że dokumenty niejawne, o których mowa, wykazały poza wszelką wątpliwością, że skarżący nie spełnia ustawowych warunków, aby zostać powierzonym informacjami tajnymi. Zauważył, że zagrożenie w jego przypadku dotyczyło jego postępowania, które wpływało na jego wiarygodność i zdolność do zachowania informacji w tajemnicy. Naczelny Sąd Administracyjny dodał, że ujawnienie informacji niejawnych mogłoby pociągnąć za sobą ujawnienie metod pracy służby wywiadowczej, ujawnienie jej źródeł informacji lub ryzyko wpływania na potencjalnych świadków. Wyjaśnił, że istnieje ustawowy zakaz wskazywania, gdzie dokładnie leży zagrożenie dla bezpieczeństwa, i określania rozważań leżących u podstaw wniosku, że takie zagrożenie istnieje, przy czym przyczyny i rozważania leżące u podstaw decyzji Urzędu opierają się wyłącznie na informacjach niejawnych. W związku z tym uzasadnienie decyzji musiało ograniczyć się do odesłania do dokumentów, na których się opiera, i poziomu klauzuli tajności wykorzystanych informacji. Sąd zauważył dalej, że ze względu na szczególny charakter postępowań dotyczących informacji niejawnych nie można było zagwarantować wszystkich praw procesowych skarżącego, ale nieujawnienie dokładnych przyczyn leżących u podstaw decyzji o odwołaniu poświadczenia bezpieczeństwa było zrównoważone gwarancją, że sądy administracyjne mają nieograniczony dostęp do dokumentów niejawnych. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że raport o wyniku dochodzeń przeprowadzonych przez służbę wywiadowczą, załączony do akt pod numerem 77, zawierał konkretne, wyczerpujące i szczegółowe informacje dotyczące postępowania i stylu życia skarżącego, na podstawie których sąd w niniejszej sprawie uznał ich istotność dla ustalenia, czy skarżący stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego. Zauważył ponadto, że informacje te w żaden sposób nie dotyczyły odmowy współpracy skarżącego z wojskową służbą wywiadowczą. 25 października 2010 r. skarżący złożył skargę do Trybunału Konstytucyjnego (Ústavní soud), skarżąc się na niesprawiedliwość postępowania. Wyrokiem z 18 listopada 2010 r. sąd oddalił jego skargę jako oczywiście bezzasadną. Powołując się na swoje wcześniejsze orzecznictwo w tej sprawie, zauważył, że biorąc pod uwagę szczególny charakter i znaczenie decyzji podejmowanych w odniesieniu do informacji niejawnych, gdzie interesy bezpieczeństwa narodowego są jawne, nie zawsze jest możliwe zastosowanie wszystkich gwarancji dotyczących rzetelności postępowania. Uznał, że w niniejszej sprawie postępowanie sądów było należycie uzasadnione, a uzasadnienie w ich decyzjach zrozumiałe i zgodne z Konstytucją; że nie odstąpiły one od standardów proceduralnych i zasad konstytucyjnych w nadmiernym stopniu; i że Trybunał Konstytucyjny nie był więc zobowiązany do ingerencji w ich proces decyzyjny. 16 marca 2011 r. prokuratura złożyła akt oskarżenia przeciwko skarżącemu i 51 innym osobom z zarzutami wpływania na udzielenie zamówień publicznych w Ministerstwie Obrony w latach 2005–2007. Skarżący został oskarżony o udział w zorganizowanej grupie przestępczej (účast na zločinném spolčení); pomocnictwo w nadużyciu władzy publicznej (pomoc k trestnému činu zneužívání pravomoci veřejného činitele); współudział w nielegalnym wpływania na przetargi publiczne i procedury zamówień publicznych (pomoc k trestnému činu pletich při veřejné soutěži a veřejné dražbě) oraz pomocnictwo w naruszaniu wiążących przepisów regulujących stosunki gospodarcze (pomoc k trestnému činu porušování závazných pravidel hospodářského styku). Wyrokiem z 25 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Czeskich Budziejowicach (krajský soud) uznał skarżącego za winnego i skazał go, między innymi, na trzy lata pozbawienia wolności. Wyrokiem z 27 maja 2016 r. Sąd Wyższy w Pradze (Vrchní soud) utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji skazujący skarżącego, ale zawiesił wykonanie kary pozbawienia wolności na okres dwuletniego próby. Wyrok ten stał się prawomocny.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1976 i 1978 roku i są osadzeni w Zakładzie Karnym w Wilnie oraz Zakładzie Karnym w Kibartach. Pierwszy skarżący był osadzony w Areszcie Śledczym w Szawlach od 11 stycznia 2011 r. do 3 listopada 2011 r. Z dokumentów przedłożonych Trybunałowi wynika, że przebywał w czterech różnych celach aresztu śledczego: nr 9, 104, 29 i 37. W 2012 r. skarżący wniósł powództwo o odszkodowanie. Podnosił, że warunki, w jakich był przetrzymywany w Areszcie Śledczym w Szawlach, były poniżające: cela nr 9 nie była wyremontowana, nie miała prawie żadnego światła naturalnego, a sztuczne oświetlenie zapewniane wieczorem było bardzo słabe; wentylacja była niewystarczająca, a cela była zimna; cela nr 104, choć wyremontowana, miała niewystarczającą wentylację i była zimna, a prawie nie było w niej światła naturalnego; cela nr 29 miała niewystarczające oświetlenie i wentylację; cela nr 37 była brudna, instalacja elektryczna była uszkodzona, a tym samym niebezpieczna, sanitariaty nie były oddzielone od celi, w celi brakowało światła i wentylacji, a temperatura była zbyt niska. Skarżący przedłożył również dokument z Centrum Zdrowia w Szawlach z 19 kwietnia 2012 r., w którym stwierdzono naruszenia norm higienicznych w celach aresztu śledczego. 21 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szawlach uznał, że prawo skarżącego do odpowiednich warunków osadzenia zostało naruszone, ale oddalił jego powództwo o odszkodowanie. Sąd uznał, że skarżący nie skarżył się na warunki osadzenia w trakcie pobytu w więzieniu, a skargę złożył dopiero rok po opuszczeniu go. Ponadto to na skarżącym spoczywał obowiązek udowodnienia, że poniósł szkodę. Sąd stwierdził, że brak jest informacji wskazujących na to, że areszt śledczy celowo naruszył jego prawo do godności lub traktował go nieludzko, że nie poniósł on wystarczająco dużego negatywnego skutku w wyniku naruszeń higieny oraz że nie ma podstaw do przyznania mu odszkodowania. Skarżący odwołał się, jednak 17 lipca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji. Sąd zauważył, że dokument z Centrum Zdrowia w Szawlach (patrz punkt 6 powyżej) został wystawiony pięć miesięcy po opuszczeniu aresztu śledczego przez skarżącego i nie był w stanie ustalić negatywnego wpływu niehigienicznych warunków na skarżącego wyłącznie na podstawie takiego dowodu. Drugi skarżący był osadzony w Areszcie Śledczym w Szawlach od 15 grudnia 2009 r. do 8 lutego 2012 r. Z dokumentów przedłożonych Trybunałowi wynika, że przebywał w kilku różnych celach: nr 101, 95, 54, 14 i 49. 27 grudnia 2011 r. skarżący wniósł powództwo o odszkodowanie, a 9 stycznia 2012 r. złożył szczegółową skargę. Podnosił, że warunki, w jakich był przetrzymywany w Areszcie Śledczym w Szawlach, były poniżające: cele były wilgotne i brudne, brakowało światła i wentylacji, a ściany nie były malowane. W rezultacie jego stan zdrowia pogorszył się: pogorszył się wzrok, a odczuwał bóle stawów i pleców. 28 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szawlach uznał, że prawo skarżącego do odpowiednich warunków osadzenia zostało naruszone, ale oddalił jego powództwo o odszkodowanie. Sąd ustalił, że Centrum Zdrowia w Szawlach skontrolowało celę nr 101 7 stycznia 2011 r., podczas gdy skarżący był tam osadzony od 5 stycznia 2011 r. do 3 lutego 2011 r. oraz od 14 lutego 2011 r. do 28 kwietnia 2011 r. Cela była brudna, drzwi toalety były uszkodzone, a na ścianach i suficie znajdowała się pleśń. Centrum zdrowia skontrolowało również celę nr 101 27 kwietnia 2011 r. i ustaliło, że pleśń już nie występuje, a temperatura jest zadowalająca, ale oświetlenie nadal jest niewystarczające. Sąd uznał tym samym, że skarżący udowodnił, że warunki w celi nr 101 były niehigieniczne. Sąd zauważył jednak, że skarżący nie udowodnił istnienia niehigienicznych warunków w pozostałych celach. Sąd zauważył dalej, że więźniowie byli odpowiedzialni za utrzymanie czystości w celach, ale areszt śledczy nie udowodnił, że zapewnił skarżącemu środki czystości przez co najmniej sześć miesięcy. W odniesieniu do zdrowia skarżącego sąd stwierdził, że przepisano mu kilka leków na osteochondrozę kręgosłupa, ale nie ma związku między jego chorobą a niehigienicznymi warunkami w celi nr 101. Sąd zauważył również, że podczas rozprawy skarżący twierdził, że wszystkie cele były przepełnione, ale nie wspomniał o tym w swojej pisemnej skardze. Sąd uznał zatem, że sprawa dotyczy warunków sanitarnych, a nie przepełnienia. Skarżący odwołał się i 11 czerwca 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że sąd pierwszej instancji bezzasadnie oddalił powództwo o odszkodowanie, i przyznał mu 300 litów litewskich (LTL, około 87 euro (EUR)) zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową.


Skarżący urodził się w 1992 roku i mieszka w Baku. Demonstracja została zaplanowana na 12 marca 2011 roku w Baku. Przed zgromadzeniem, 7 marca 2011 r., organizatorzy, będący członkami opozycji, zawiadomili odpowiedni organ, czyli Bakijski Urząd Wykonawczy („BCEA”). BCEA odmówił autoryzacji demonstracji w miejscu wskazanym przez organizatorów i zaproponował inną lokalizację na przedmieściach Baku – teren szkoły nauki jazdy zlokalizowanej w 20. osiedlu rejonu Sabail. Organizatorzy mimo to postanowili przeprowadzić demonstrację w centrum Baku. Zdaniem skarżącego demonstracja miała być pokojowa i odbyła się w pokojowy sposób. Uczestnicy protestowali przeciwko, między innymi, korupcji i domagali się rezygnacji Prezydenta Państwa. Skarżący wziął udział w demonstracji, ale krótko po jej rozpoczęciu policja zaczęła rozpraszać zebranych. Skarżący został zatrzymany podczas akcji rozpraszania i przewieziony kolejno do trzech różnych komisariatów policji. Zdaniem skarżącego został zatrzymany około godziny 14:00. Jego zatrzymanie i pobyt w komisariatach policji zostały nagrane telefonem komórkowym przez jednego z protestujących, pana A.H. W dniu zatrzymania skarżącego sporządzono wobec niego protokół o wykroczeniu administracyjnym (inzibati xəta haqqında protokol), którego autorem był funkcjonariusz policji E.G. Z protokołu wynikało, że około godziny 14:55 na Placu Fontann w Baku skarżący usiłował przeprowadzić nielegalną demonstrację i nie zastosował się do prawnego nakazu funkcjonariusza policji. Oskarżono go o popełnienie wykroczeń administracyjnych na podstawie art. 298 (naruszenie zasad organizowania zgromadzeń publicznych) oraz art. 310.1 (niezastosowanie się do prawnego nakazu funkcjonariusza policji) Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych („KWA”). Tego samego dnia dwaj funkcjonariusze policji, M.A. i H.A., sporządzili raport (raport) dla przełożonego, stwierdzając, że około godziny 16:00 podczas demonstracji zatrzymali dziesięć osób. Raport zawierał listę zatrzymanych protestujących. Zdaniem skarżącego jego nazwisko – jedenaste na liście – zostało dopisane do raportu później, inną ręką. Zgodnie z oficjalnymi zapisami, protokół o wykroczeniu administracyjnym dotyczący skarżącego został sporządzony na podstawie wyżej wymienionego raportu sporządzonego przez funkcjonariuszy policji M.A. i H.A. Zdaniem skarżącego nigdy nie doręczono mu odpisu protokołu o wykroczeniu administracyjnym ani innych dokumentów z akt jego sprawy. Nie zapewniono mu również dostępu do adwokata po zatrzymaniu ani podczas pobytu w areszcie policyjnym. W dniu zatrzymania skarżący został doprowadzony przed sąd pierwszej instancji, Sąd Rejonowy w Sabailu. Powołano adwokata z urzędu w celu pomocy skarżącemu. Żaden z materiałów przedłożonych Trybunałowi nie zawiera zapisu wskazującego, aby adwokat z urzędu, pan E.N., złożył jakiekolwiek ustne lub pisemne wnioski w imieniu skarżącego. Podczas rozprawy sądowej nie przesłuchano żadnych świadków. Decyzją z 12 marca 2011 r. sąd uznał skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia z art. 310.1 KWA i skazał go na osiem dni aresztu administracyjnego. W nieokreślonym dniu skarżący wniósł apelację do Sądu Apelacyjnego w Baku, argumentując, że jego zatrzymanie i skazanie naruszyły jego prawo do wolności zgromadzeń oraz że rozprawa przed sądem pierwszej instancji nie była sprawiedliwa. Twierdził, że wziął udział w demonstracji, ponieważ miał do tego konstytucyjne prawo, ale nie nieposłuszeństwu żadnemu rozkazowi funkcjonariusza policji. Skarżący zwrócił się również do sądu apelacyjnego o wezwanie i przesłuchanie świadków w jego imieniu (mianowicie pana A.H., pana A.M. i pana R.M.), którzy, zdaniem skarżącego, byli świadkami jego zatrzymania i pobytu w areszcie, oraz o zbadanie nagrań wideo wykonanych przez pana A.H., które, zdaniem skarżącego, ukazywały jego zatrzymanie i pobyt w komisariatach policji. Ponadto poprosił sąd o zarządzenie ekspertyzy grafologicznej raportu sporządzonego przez funkcjonariuszy policji M.A. i H.A., w celu ustalenia, czy jego nazwisko zostało dopisane przez jednego z tych dwóch funkcjonariuszy. Skarżący twierdził, że jego nazwisko zostało dodane do wspomnianego raportu jako jedenasta osoba na liście później i inną ręką. Skarżącego przed Sądem Apelacyjnym w Baku reprezentował adwokat własnego wyboru. 18 marca 2011 r. Sąd Apelacyjny w Baku częściowo uwzględnił apelację skarżącego i przekazał sprawę do sądu pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Apelacyjny stwierdził, że sąd pierwszej instancji nie zbadał raportu sporządzonego przez funkcjonariuszy policji M.A. i H.A. Sąd uznał również, że akta sprawy zawierały tylko kserokopię, a nie oryginał tego raportu, a zatem nie było możliwe zarządzenie jego ekspertyzy. Sąd nie odniósł się do powyższych wniosków skarżącego o wezwanie i przesłuchanie świadków w jego imieniu oraz o zbadanie nagrań wideo. 12 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy w Sabailu ponownie rozpoznał sprawę. Zdaniem skarżącego nie dano mu możliwości powołania adwokata własnego wyboru. Powołano adwokata z urzędu w celu pomocy mu. Jedynymi świadkami przesłuchanymi podczas rozprawy byli funkcjonariusze policji M.A. i E.G. Pierwszy zeznał, że skarżący został zatrzymany za udział w nielegalnym zgromadzeniu, hałasowanie i nieprzestrzeganie prawnych rozkazów policji. Drugi zeznał, że sporządził protokół o wykroczeniu administracyjnym. Decyzją z 12 kwietnia 2011 r. sąd uznał skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia z art. 310.1 KWA i skazał go na siedem dni aresztu administracyjnego. W nieokreślonym dniu skarżący odwołał się. Argumentował przed Sądem Apelacyjnym w Baku, że jego zatrzymanie i skazanie naruszyły jego prawo do wolności zgromadzeń. Skarżył się również, że jego zatrzymanie było niezgodne z prawem, a ponowne rozpatrzenie sprawy przez sąd pierwszej instancji nie było sprawiedliwe. Skarżący ponownie zwrócił się o wezwanie i przesłuchanie świadków w jego imieniu (mianowicie pana A.H., pana A.M., pana R.M. i pana R.B.). Ponadto kwestionował wiarygodność oficjalnych zapisów dotyczących jego zatrzymania i pobytu w areszcie policyjnym. Zwrócił w szczególności uwagę na rozbieżność między czasem zatrzymania wskazanym w protokole o wykroczeniu administracyjnym a raportem sporządzonym przez funkcjonariuszy policji M.A. i H.A. Skarżący powtórzył swoje twierdzenie, że jego nazwisko zostało dodane jako jedenasta osoba na liście we wspomnianym raporcie później. Skarżący poprosił sąd apelacyjny o przesłuchanie co najmniej trzech osób wymienionych wraz z nim w raporcie sporządzonym przez funkcjonariuszy policji M.A. i H.A. Ponadto poprosił sąd o zbadanie pewnych fotografii i nagrań wideo wykonanych podczas jego zatrzymania i pobytu w areszcie policyjnym. Skarżący nie był reprezentowany przed Sądem Apelacyjnym w Baku przez adwokata. 28 kwietnia 2011 r. Sąd Apelacyjny w Baku oddalił apelację skarżącego i utrzymał w mocy decyzję sądu pierwszej instancji. Sąd apelacyjny nie odniósł się do powyższych wniosków skarżącego o wezwanie i przesłuchanie świadków oraz o zbadanie fotografii i nagrań wideo. 8 sierpnia 2014 r. pan I. Alijew, który reprezentował skarżącego przed Trybunałem, został aresztowany pod zarzutem uchylania się od opodatkowania na dużą skalę, nadużycia władzy i nielegalnej działalności gospodarczej. Tego samego dnia został tymczasowo aresztowany. Okoliczności dotyczące aresztowania i zatrzymania pana Alijewa są przedmiotem odrębnego wniosku złożonego przez niego do Trybunału (wniosek nr 68762/14). 8 i 9 sierpnia 2014 r. organy ścigania przeprowadziły przeszukanie domu i biura pana Alijewa. Podczas przeszukania władze krajowe zajęły dużą liczbę dokumentów, w tym wszystkie akta spraw dotyczących wniosków oczekujących na rozpatrzenie przed Trybunałem, które znajdowały się w posiadaniu pana Alijewa jako pełnomocnika. Akta dotyczące niniejszej sprawy, które – jak się wydaje – zawierały kopie wszystkich dokumentów i korespondencji między Trybunałem a stronami, zostały również zajęte w całości. W protokołach przeszukania i zajęcia mienia z 8 i 9 sierpnia 2014 r. nie sporządzono odpowiedniego inwentarza zajętych akt dotyczących postępowań przed Trybunałem. W nieokreślonym dniu pan Alijew złożył skargę do Sądu Rejonowego w Nasimi, twierdząc, że przeszukanie było niezgodne z prawem. Ponadto skarżył się na zajęcie dokumentów i akt dotyczących postępowań sądowych w toku przed Trybunałem i sądami krajowymi. 12 września 2014 r. Sąd Rejonowy w Nasimi oddalił powództwo pana Alijewa. Uznał, że przeszukania zostały przeprowadzone zgodnie z odpowiednim prawem. Co do zajęcia dokumentów dotyczących spraw w toku przed Trybunałem i sądami krajowymi, stwierdził, że nie mogą zostać one zwrócone skarżącym na tym etapie postępowania. W wyniku apelacji, 23 września 2014 r. Sąd Apelacyjny w Baku utrzymał w mocy decyzję sądu pierwszej instancji z 12 września 2014 r. 25 października 2014 r. organy śledcze zwróciły część akt spraw dotyczących wniosków złożonych do Trybunału, w tym akta dotyczące niniejszej sprawy, adwokatowi pana Alijewa. Odpowiednia decyzja śledczego stwierdzała, że „ponieważ ustalono, że wśród dokumentów zajętych 8 i 9 sierpnia 2014 r. znajdowały się akta dotyczące wniosków szeregu osób i organizacji złożonych do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, które nie mają związku z istotą postępowania karnego [przeciwko panu Intigamowi Alijewowi], [te akta] zostały dostarczone [adwokatowi pana Alijewa] panu Dżawadowi Dżawadowi”.


W sporze między skarżącym a krajowymi organami emerytalnymi, 18 lutego 2011 r. Sąd Rejonowy w Krzywym Rogu (rejon dołhyńćiwski) orzekł na jego korzyść, nakazując podwyższenie jego emerytury w oparciu o wzrost przeciętnych wynagrodzeń w kraju od czasu przejścia na emeryturę. Rozprawa odbyła się z wyłączeniem jawności. 3 listopada 2011 r. sąd pierwszej instancji, na wniosek skarżącego, zmienił wyrok, wskazując, że jest on natychmiast wykonalny. W tym celu sąd powołał się na przepis Kodeksu Postępowania Sądowego Administracyjnego regulujący postępowanie uproszczone (patrz punkt 11 poniżej). Pozwany organ emerytalny odwołał się do Dniepropetrowskiego Sądu Administracyjnego Apelacyjnego („Sąd Apelacyjny”). 23 listopada 2011 r. sąd pierwszej instancji poinformował skarżącego, że w jego sprawie zostało wniesione odwołanie. 29 lutego 2012 r. zwrócił się do Sądu Apelacyjnego z prośbą o poinformowanie go o terminie rozprawy w jego sprawie. Według niego nie otrzymał odpowiedzi ani żadnych dalszych informacji o postępowaniu do 22 lutego 2013 r., kiedy to otrzymał ostateczne orzeczenie Sądu Apelacyjnego z dnia 26 czerwca 2012 r., uchylające wyrok sądu pierwszej instancji. Z materiału przed Sądem wynika, że akta sprawy krajowej skarżącego zawierają kopie zarządzenia sędziego Sądu Apelacyjnego (data nieczytelna) o otwarciu postępowania apelacyjnego w jego sprawie oraz list powiadamiający z lutego 2012 r. od urzędnika sądowego informujący go o nadchodzącym rozpoznaniu jego sprawy z wyłączeniem jawności w dniu 26 czerwca 2012 r. i stwierdzający, że do listu załączono zarządzenie sędziego oraz kopię odwołania. Rząd twierdził, że powyższe dokumenty zostały wysłane do skarżącego, podczas gdy skarżący twierdził, że tak nie było. W aktach nie ma żadnych dokumentów pocztowych ani rejestrów wysłanej korespondencji wskazujących, że powyższe dokumenty zostały wysłane lub doręczone skarżącemu. 26 czerwca 2012 r. Sąd Apelacyjny, w ostatecznym orzeczeniu niepodlegającym odwołaniu, uchylił wyrok sądu pierwszej instancji, oddalając powództwo skarżącego o podwyższenie emerytury i stwierdzając, że prawo krajowe nie wymaga podwyższania emerytur w przypadku wzrostu przeciętnych wynagrodzeń w kraju po przejściu na emeryturę. Rozprawa odbyła się z wyłączeniem jawności.


Skarżący urodził się w 1965 roku i mieszka w Budapeszcie. 14 kwietnia 2010 r. Skarżący zawiadomił policję, że planuje zorganizować demonstrację w dniu 17 kwietnia 2010 r. w godzinach od 2 do 7 po południu przed więzieniem przy ulicy Venyige w Budapeszcie, aby zwrócić uwagę na „sytuację więźniów politycznych”. Ulica Venyige jest szeroką ulicą ślepą z drogą serwisową. 16 kwietnia 2010 r. szef Komendy Policji w Budapeszcie zakazał demonstracji, argumentując, że ruch nie może zostać przekierowany na trasy alternatywne (art. 8 ust. 1 ustawy o zgromadzeniach). W decyzji powołał się na art. 21 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 11 Konwencji oraz decyzję nr 55/2001.AB Trybunału Konstytucyjnego. 19 kwietnia 2010 r., w ustawowym terminie, Skarżący wystąpił o sądową kontrolę decyzji. 22 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Budapeszcie oddalił sprawę Skarżącego. Sąd zauważył, że przy ocenie, czy ruch można przekierować na inne trasy, organ wziął pod uwagę udział około 200 demonstrujących, zgodnie ze zawiadomieniem Skarżącego, oraz że – po uzyskaniu opinii biegłego ds. ruchu drogowego – ustalił, iż legalne parkowanie i ruch w okolicy stałyby się niemożliwe, gdyby wydarzenie się odbyło. Sąd zgodził się z decyzją policji, stwierdzając, że chociaż prawo do zgromadzeń jest konstytucyjnym prawem podstawowym, nie jest ono absolutne i nie może prowadzić do naruszenia praw podstawowych innych osób, a zatem może podlegać ograniczeniom. Sąd uznał, że decyzja była legalna, ponieważ policja w wystarczający sposób ustaliła fakty, przestrzegała przepisów proceduralnych i zastosowała jasne kryteria oceny, a ocena dowodów była logiczna.


Wnioskodawcy zamieszkiwali w akademiku w Lipiecku, w Rosji. Akademik był zamieszkiwany głównie przez studentów i pracowników Lipieckiego College’u Metalurgicznego („College”). W 2000 roku spółka akcyjna „NLMK” („Spółka”) zarejestrowała prawo własności do tego akademika w wyniku prywatyzacji. Wnioskodawcy wnieśli sprawę do sądu przeciwko Spółce, domagając się uzyskania tytułu własności do zajmowanych przez siebie pokoi. Wnosili w szczególności, że prywatyzacja akademika odbyła się z naruszeniem przepisów prawa oraz że Spółka nie mogła zostać uznana za jedynego właściciela tej nieruchomości. Lipiecki College Metalurgiczny został również włączony do postępowania jako strona trzecia. 19 kwietnia 2010 r. Sąd Rejonowy Oktiabrski w Lipiecku przyznał rację wnioskodawcom i uwzględnił ich roszczenia. Sąd Rejonowy uznał, że przeniesienie akademika na Spółkę nastąpiło z naruszeniem prawa krajowego. 2 czerwca 2010 r. sąd odwoławczy utrzymał wyrok w mocy, a tym samym stał się on prawomocny. W sierpniu 2010 r. wnioskodawcy zarejestrowali prawo własności do pokoi w akademiku, a następnie sprzedali je osobom trzecim. 12 kwietnia 2011 r. Spółka złożyła wniosek do Sądu Rejonowego Oktiabrskiego w Lipiecku o wznowienie postępowania na podstawie nowo odkrytych okoliczności. Powołała się przy tym na zarządzenie dyrektora College’u oraz umowę najmu zawartą w 2008 roku między Spółką a College’em dotyczącą akademiku. Spółka argumentowała dalej, że nie wiedziała o tych dokumentach, ponieważ znajdowały się one w posiadaniu College’u. 12 maja 2011 r. Sąd Rejonowy Oktiabrski w Lipiecku uchylił wyrok z 19 kwietnia 2010 r. Sąd uznał w szczególności, że dokumenty przedstawione przez Spółkę mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym stanowiły „nowo odkryte okoliczności”. 31 sierpnia 2011 r., w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, Sąd Rejonowy Oktiabrski w Lipiecku oddalił roszczenia wnioskodawców i zarządził uchylenie wykonania wyroku z 19 kwietnia 2010 r. Ten wyrok został utrzymany w mocy 26 października 2011 r. przez Sąd Obwodowy w Lipiecku.


Skarżąca urodziła się w 1980 roku i mieszkała w Petersburgu do czasu aresztowania. 6 lutego 2013 r. skarżąca została aresztowana pod zarzutem handlu narkotykami. Pozostawała w areszcie przez cały czas trwania śledztwa i procesu. 28 marca 2013 r. Sąd Rejonowy Krasnogwardiejski w Petersburgu uznał ją za winną i skazał na jeden rok więzienia. Z uwagi na jej wcześniejsze wyroki za podobne przestępstwa, skarżąca została zobowiązana do odbycia czterech lat i jednego miesiąca w kolonii karnej. W momencie aresztowania skarżąca chorowała na HIV i przewlekłe zapalenie wątroby typu C. Przy przyjęciu do aresztu śledczego przeszła rutynowe badanie lekarskie przeprowadzone przez lekarza ogólnego. Kilka dni później, 18 lutego 2013 r., została zbadana przez ginekologa, który zdiagnozował nadżerkę szyjki macicy i przeprowadził podstawowe badania. Pod koniec kwietnia 2013 r. skarżąca została przeniesiona do Kolonii Karnej nr 2 w Petersburgu. W kolonii karnej otrzymała niezbędne leczenie z powodu HIV i innych chorób. Była badana przez różnych lekarzy, w tym ginekologa. Zwróciła się do niego 6 i 22 maja 2013 r. z powodu infekcji pochwy. 9 czerwca 2015 r. skarżąca skarżyła się na silny ból w dolnej części brzucha, który trwał od czterech miesięcy. Ginekolog przebadał ją pod kątem chorób przenoszonych drogą płciową i przepisał leczenie hormonami oraz lekami przeciwbólowymi. Sześć dni później lekarz ponownie ją zbadał i zasugerował, że mogła u niej rozwinąć się rak szyjki macicy i że musi udać się do szpitala w celu pogłębionego badania. 17 czerwca 2015 r. skarżąca, powołując się na „okoliczności osobiste”, poprosiła o odroczenie przyjęcia do szpitala. Lekarz rozmawiał z nią, nalegając, aby została pilnie przyjęta do szpitala, ale ona odmówiła. Następnego dnia wykonano cytologię. Wykazała ona patologię komórkową przypominającą raka szyjki macicy, co wymagało badania histologicznego w celu potwierdzenia diagnozy. 21 lipca 2015 r. skarżąca została przyjęta do Szpitala Więziennego Gaaza w Petersburgu („szpital więzienny”). Wydaje się, że nie posiadał on licencji na świadczenie usług medycznych, chociaż pewne usługi dla pacjentów onkologicznych były świadczone przez Miejski Szpital Onkologiczny w Petersburgu na podstawie specjalnego porozumienia (patrz punkt 42 poniżej). Dwa dni później skarżąca przeszła badanie histologiczne, które potwierdziło raka szyjki macicy. Zalecono chemioterapię miejscową. 22 września 2015 r. władze penitencjarne poprosiły specjalistę onkologa ginekologa o zbadanie skarżącej. Lekarz stwierdził, że jej rak rozwinął się do tak zaawansowanego stadium, że nie można go było wyleczyć operacyjnie. Zalecono radioterapię. Skarżąca cierpiała na „nieznośny ból”, którego nie mogły uśmierzyć zwykłe leki przeciwbólowe. 30 października 2015 r. komisja lekarska szpitala więziennego zezwoliła zatem na stosowanie narkotycznych leków przeciwbólowych. W listopadzie 2015 r. dyrektor szpitala więziennego złożył wniosek o przedterminowe zwolnienie skarżącej ze względów zdrowotnych. Na rozprawie w dniu 25 listopada 2015 r. przed Sądem Rejonowym Smoleńskim w Petersburgu lekarz skarżącej poparł wniosek, stwierdzając, że jest ona bardzo chora, odczuwa ciągły, silny ból oraz że szpital więzienny nie posiada leków do jej leczenia. Leki dostępne w areszcie nie były w stanie uśmierzyć bólu. Argumentował, że w przypadku zwolnienia skarżąca skorzystałaby z szerszego zakresu leków przeciwbólowych dostępnych w szpitalach cywilnych. Przedstawiciel władz penitencjarnych pozostawił sprawę do uznania sądu, wypowiadając jedynie pozytywne opinie o pracy skarżącej podczas aresztowania oraz o jej charakterze. Prokurator prowadzący sprawę sprzeciwił się zwolnieniu skarżącej, stwierdzając, że zakład karny może zapewnić jej odpowiednie leczenie. Sąd oddalił wniosek, uznając, że leczenie, które otrzymałaby w szpitalu więziennym, jest podobne do leczenia, które otrzymałaby w szpitalu cywilnym. 1 marca 2016 r. Sąd Miejski w Petersburgu uchylił decyzję z 25 listopada 2015 r. na skutek odwołania i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Nie przeprowadzono rozprawy. W liście dostarczonym do Trybunału w dniu 2 marca 2016 r. skarżąca poprosiła o zastosowanie środków tymczasowych na podstawie art. 39 Regulaminu Trybunału. Skarżyła się na brak opieki medycznej w areszcie, w tym na brak skutecznych leków przeciwbólowych. Tego samego dnia Trybunał, stosując art. 39, wskazał Rządowi, że skarżąca powinna natychmiast uzyskać dostęp do pełnego zakresu leków dostępnych dla pacjentów onkologicznych zgodnie z prawem rosyjskim, w tym odpowiednich leków przeciwbólowych. Stwierdził, że jeżeli takie leki nie będą dostępne w więziennych placówkach medycznych, skarżąca powinna zostać przeniesiona do szpitala cywilnego. Po decyzji Trybunału w sprawie środków tymczasowych władze kontynuowały leczenie skarżącej w szpitalu więziennym, co polegało głównie na leczeniu jej objawów. Stan skarżącej gwałtownie się pogorszył. Skarżyła się na ciągły ból i poprosiła o konsultację z psychiatrą. Bała się, że nie będzie miała szansy pożegnać się z matką, która umierała na raka szyjki macicy w szpitalu. 16 marca 2016 r. więzienny psychiatra przepisał jej leki uspokajające. 25 marca 2016 r. skarżąca została zbadana przez specjalistę onkologa. Odnotował, że „dodatkowe przepisania” leków były konieczne w celu złagodzenia silnego i narastającego bólu skarżącej. Nie wydaje się, aby wprowadzono jakiekolwiek zmiany w terapii przeciwbólowej. Skarżąca zmarła 9 kwietnia 2016 r.


Pierwszy skarżący urodził się w 1944 roku i mieszka w Oliveira de Azeméis. Drugi skarżący urodził się w 1970 roku i mieszka w Vila Real. Pierwszy skarżący urodził się poza małżeństwem. Jego matka zawsze uważała T.S. za jego ojca, a od wczesnego dzieciństwa utrzymywał kontakt z rodziną T.S., która zawsze traktowała go jak krewnego. 26 marca 2012 r. pierwszy skarżący wniósł powództwo o uznanie ojcostwa przed Sądem w Vale de Cambra. T.S. wniósł sprzeciw, argumentując, że roszczenie skarżącego jest przedawnione na mocy art. 1817 § 1 Kodeksu Cywilnego. Pan Silva odpowiedział, że ten przepis jest niekonstytucyjny, ponieważ narusza art. 18 §§ 2 i 3 oraz art. 26 § 1 Konstytucji. 26 czerwca 2012 r. sędzia wydał postanowienie (despacho saneador) określające kwestie już ustalone oraz te, które pozostały nierozstrzygnięte. Ponadto sędzia oddalił sprzeciw T.S. dotyczący przedawnienia roszczenia skarżącego, stwierdzając, że termin określony w art. 1817 § 1 jest niekonstytucyjny, ponieważ narzucone w ten sposób ograniczenie możliwości badania ojcostwa osoby w dowolnym czasie stanowiło nieuzasadnione i nieproporcjonalne ograniczenie prawa syna do poznania tożsamości swojego ojca. Stwierdzono również, że wykonywanie prawa osoby do poznania swojego pochodzenia nie może podlegać ograniczeniom czasowym i może być ograniczone jedynie w przypadkach, w których wykonywanie tego prawa stanowiłoby nadużycie. Fakt, że powód wniósł powództwo dopiero po ponad pięćdziesięciu latach, nie mógł sam w sobie być uznany za nadużycie. W nieznanej dacie T.S. zaskarżył decyzję sędziego z 26 czerwca 2012 r. – w części uznającej art. 1817 § 1 za niezgodny z przepisami konstytucyjnymi – przed Sądem Apelacyjnym w Porto. W nieznanej dacie skarżący złożył swoje uwagi na odpowiedź (contra‑alegações), argumentując, że decyzja powinna zostać utrzymana w mocy, a postępowanie nie powinno zostać uznane za przedawnione. Tymczasem, w nieznanej dacie, na wniosek pierwszego skarżącego, Sąd w Vale de Cambra zarządził przeprowadzenie testów DNA, które ustaliły, że T.S. jest ojcem skarżącego. W świetle tego wyniku Sąd w Vale de Cambra zapytał strony o celowość kontynuowania postępowania. T.S. nie uznał ojcostwa i zwrócił się do Sądu w Vale de Cambra o kontynuowanie postępowania. 9 kwietnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Porto oddalił zażalenie T.S. Uznał, że art. 1817 § 1 jest niekonstytucyjny oraz że prawo do dochodzenia sądowego uznania ojcostwa nie powinno podlegać terminowi przedawnienia. T.S. odwołał się do Sądu Najwyższego. 14 stycznia 2014 r. Sąd Najwyższy oddalił odwołanie T.S. i w całości utrzymał w mocy decyzję Sądu Apelacyjnego w Porto. W nieznanej dacie T.S. odwołał się do Trybunału Konstytucyjnego, przedkładając mu pytanie o konstytucyjność art. 1817 § 1 Kodeksu Cywilnego, na podstawie art. 70 § 1 (a) Ustawy o Trybunale Konstytucyjnym. 10 marca 2014 r. Trybunał Konstytucyjny orzekł, powołując się na swoje poprzednie orzeczenie nr 401/2011, że art. 1817 § 1 jest zgodny z odpowiednimi przepisami Konstytucji. Pierwszy skarżący odwołał się do Konferencji Trybunału Konstytucyjnego (Conferência do Tribunal Constitucional), twierdząc, że art. 1817 § 1 jest niekonstytucyjny. 7 maja 2014 r. Konferencja Trybunału Konstytucyjnego utrzymała w mocy poprzednią decyzję Trybunału Konstytucyjnego i oddaliła roszczenie skarżącego. W wyniku decyzji Trybunału Konstytucyjnego Sąd Najwyższy oddalił powództwo skarżącego 9 lipca 2014 r. Drugi skarżący urodził się poza małżeństwem. Jego matka zawsze uważała A.M. za jego ojca. 31 marca 2014 r. wniósł o ustalenie ojcostwa przed Sądem w Vila Real, twierdząc, że zawsze wiedział, że A.M. jest jego ojcem. A.M. wniósł sprzeciw, argumentując, że roszczenie jest przedawnione. 15 czerwca 2013 r. Sąd w Vila Real oddalił powództwo drugiego skarżącego, uznając, że jest ono przedawnione z powodu wniesienia po upływie dziesięcioletniego terminu określonego w art. 1817 § 1 Kodeksu Cywilnego. Ponadto zauważono, że drugi skarżący nie argumentował istnieniem jakichkolwiek okoliczności uzasadniających dodanie kolejnych trzech lat na mocy art. 1817 §§ 2 i 3 Kodeksu Cywilnego. 5 września 2013 r. drugi skarżący odwołał się do Sądu Apelacyjnego w Porto, zaskarżając wyrok Sądu w Vila Real. Argumentował, że termin ustalony w art. 1817 § 1 Kodeksu Cywilnego dla wniesienia powództwa o ustalenie ojcostwa jest niezgodny z Konstytucją oraz że prawo do tożsamości powinno mieć pierwszeństwo przed prawami domniemanego rodzica. 10 grudnia 2013 r. Sąd Apelacyjny w Porto utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji, stwierdzając, że art. 1817 § 1 Kodeksu Cywilnego nie jest niezgodny z przepisami konstytucyjnymi, zgodnie z Orzeczeniem nr 401/2011 Trybunału Konstytucyjnego. Jeden z sędziów złożył zdanie odrębne, wyrażając pogląd, że ochrona przyznana przez Konstytucję podstawowemu prawu do tożsamości osobistej wymaga, aby możliwość badania biologicznej tożsamości nie podlegała ograniczeniom czasowym. 28 stycznia 2014 r. drugi skarżący zaskarżył decyzję Sądu Apelacyjnego w Porto przed Sądem Najwyższym, prosząc o stwierdzenie, że wspomniany termin jest niekonstytucyjny. Wyrokiem z 27 maja 2014 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Porto i orzekł, że dziesięcioletni termin ustalony w art. 1817 § 1 Kodeksu Cywilnego jest niekonstytucyjny. W nieznanej dacie A.M. wniósł skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego, który postanowieniem z 25 września 2014 r. orzekł, powołując się na swoje poprzednie orzeczenie nr 401/2011, że przepis jest konstytucyjny i nakazał odpowiednie zmodyfikowanie wyroku Sądu Najwyższego. Drugi skarżący odwołał się do Konferencji Trybunału Konstytucyjnego. 28 października 2014 r. Konferencja utrzymała w mocy poprzednią decyzję. Na skutek decyzji Trybunału Konstytucyjnego Sąd Najwyższy oddalił powództwo drugiego skarżącego 13 stycznia 2015 r.