Skarżąca urodziła się w 1960 roku i mieszka w Sewastopolu. Skarżąca pracowała w spółce akcyjnej Sevastopolskyy Morskyy Zavod („SMZ”). 30 listopada 1996 r. przeszła na emeryturę i zaczęła pracować dla jej spółki zależnej, Sevmorremo. Wniosła kilka powództw przeciwko byłemu pracodawcy, domagając się zaległego wynagrodzenia i odszkodowania za opóźnienie w wypłacie wynagrodzenia. W czerwcu 1997 r. skarżąca wniosła pozew do komisji sporów pracowniczych SMZ, domagając się zaległego wynagrodzenia. 6 czerwca 1997 r. komisja przyznała jej 462,36 hrywien (UAH) zaległego wynagrodzenia (około 100 euro (EUR) w tamtym czasie). 17 czerwca 1997 r. wydała zaświadczenie w sprawie tej decyzji. 22 lipca 1997 r. Sąd Rejonowy w Nachimowskim w Sewastopolu („Sąd Nachimowski”) wszczął postępowanie egzekucyjne. Skarżąca otrzymała pełną kwotę przyznaną w dwóch ratach, odpowiednio 6 lutego i 28 listopada 2001 r. 19 maja 1998 r. skarżąca wniosła pozew do Sądu Nachimowskiego, domagając się odszkodowania za nieuiszczenie przez SMZ zaległego wynagrodzenia w terminie. 25 sierpnia 1998 r. sąd przyznał jej 1709,74 UAH (około 369 EUR w tamtym czasie) odszkodowania za okres od 1 grudnia 1996 r. do 25 lipca 1998 r. Wyrok nie został zaskarżony i stał się prawomocny. 4 września 1998 r. Służba Komornicza Rejonu Nachimowskiego wszczęła postępowanie egzekucyjne w zakresie tego wyroku, ale pozostał on niewykonany. 9 kwietnia 2001 r. Przewodniczący Sądu w Sewastopolu złożył do Prezydium tego samego sądu wniosek o nadzór sądowy (protest) nad wyrokiem Sądu Nachimowskiego z 25 sierpnia 1998 r. 27 kwietnia 2001 r. Prezydium uwzględniło wniosek, uchyliło wyrok i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Uznało, że sąd pierwszej instancji nie podał wystarczających uzasadnień dla swojego wyroku z 25 sierpnia 1998 r. W nieokreślonym dniu postępowanie egzekucyjne w zakresie tego wyroku zostało umorzone. W międzyczasie, 17 marca 1999 r., skarżąca wniosła nowy pozew do Sądu Nachimowskiego, domagając się odszkodowania za nieuiszczenie przez SMZ zaległego wynagrodzenia w okresie od 26 sierpnia 1998 r. do 17 marca 1999 r. 19 maja 1999 r. sąd oddalił powództwo skarżącej. Uznał, że powództwo to zostało już rozstrzygnięte w wyroku z 25 sierpnia 1998 r. Skarżąca wniosła apelację kasacyjną, twierdząc, że jej powództwo dotyczy nowych okoliczności, w szczególności nowego okresu opóźnienia w wypłacie zaległego wynagrodzenia. 6 czerwca 1999 r. Sąd w Sewastopolu uchylił decyzję z 19 maja 1999 r. i podjął nową decyzję o umorzeniu postępowania, powołując się na te same podstawy co sąd pierwszej instancji. 1 marca 2001 r. skarżąca wniosła kolejny pozew do Sądu Nachimowskiego. Domagała się odszkodowania za nieuiszczenie przez SMZ zaległego wynagrodzenia od 1 grudnia 1996 r. do 6 lutego 2001 r. 14 czerwca 2001 r. skarżąca zwróciła się do Sądu Nachimowskiego o wspólne rozpoznanie jej powództw z 19 maja 1998 r. i 1 marca 2001 r. 23 lipca 2001 r. sąd uwzględnił jej wniosek. 30 sierpnia 2001 r. sąd, na wniosek skarżącej, zarządził opinię biegłych w sprawie i zawiesił postępowanie. 25 marca 2002 r. skarżąca zmodyfikowała powództwo i domagała się odszkodowania za nieuiszczenie zaległego wynagrodzenia w okresie od 1 grudnia 1997 r. do 28 listopada 2001 r. 4 lipca 2002 r. opinia biegłych została złożona do sądu, a postępowanie zostało wznowione. 28 stycznia 2004 r. sąd oddalił powództwo skarżącej. Uznał, że nie wniosła powództwa w terminie trzymiesięcznego przedawnienia przewidzianego w art. 233 Kodeksu Pracy, który zaczął biec 6 czerwca 1997 r., w dniu, w którym komisja sporów pracowniczych przyznała jej zaległe wynagrodzenie. 20 maja 2004 r. Miejski Sąd Apelacyjny w Sewastopolu utrzymał w mocy wyrok z 28 stycznia 2004 r. 28 listopada 2006 r. skład trzech sędziów Sądu Najwyższego odrzucił wniosek skarżącej o zgodę na apelację kasacyjną.


Skarżący urodził się w 1955 roku i mieszka w Sofii. Ojciec skarżącego był właścicielem domu z podwórkiem i garażem w Sofii. Na mocy decyzji burmistrza z dnia 27 lipca 1978 r. nieruchomość ta została wywłaszczona na cele budowy budynku mieszkalnego. Decyzja ta, oparta na art. 98 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu terytorialnym i osadniczym (Закон за териториалното и селищно устройство – „TUPA”), przewidywała, że ojciec skarżącego otrzyma w zamian dwupokojowe mieszkanie oraz garaż w budynku, który gmina planowała wybudować. W uzupełniającej decyzji z 19 lutego 1979 r., opartej na art. 100 TUPA, burmistrz określił dokładną lokalizację, powierzchnię oraz inne szczegóły dotyczące mieszkania mającego stanowić rekompensatę. Ponieważ nie wspomniano o garażu, ojciec skarżącego wniósł skargę na tę decyzję do sądu. Wyrokiem z 21 czerwca 1979 r. Sąd Miejski w Sofii uwzględnił skargę i przekazał sprawę z powrotem do organów administracyjnych, zobowiązując je do określenia konkretnego garażu mającego stanowić rekompensatę. W 1982 r. wspomniane mieszkanie zostało wybudowane i przekazane ojcu skarżącego. Po 1992 roku ojciec skarżącego złożył liczne wnioski do władz gminnych z prośbą o określenie konkretnego garażu, który ma mu zostać przekazany. Pismem z 12 stycznia 2008 r. główny architekt Sofii poinformował go, że obecnie nie są budowane żadne budynki z garażami przeznaczonymi na cele rekompensaty. W 2008 r. ojciec skarżącego wniósł powództwo o odszkodowanie na podstawie ustawy o odpowiedzialności państwa i gmin za szkody (Закон за отговорността на държавата и общините за вреди) z powodu bezprawnego zaniechania przez gminę Sofia wypełnienia obowiązku budowy i przekazania mu garażu. Powództwo to zostało oddalone prawomocnym wyrokiem Najwyższego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2011 r., na podstawie którego nie stwierdzono bezprawnego zaniechania działania ze strony organów. W międzyczasie, 7 kwietnia 2008 r., ojciec skarżącego zmarł. Skarżący jest jego jedynym spadkobiercą.


Skarżący urodził się w 1944 roku i mieszka w Kremenczuku. 11 sierpnia 2007 r. Inna Puzyr, córka skarżącego, została znaleziona śmiertelnie dźgnięta nożem w krzewach przy drodze. Tego samego dnia Poltawska Policja Obwodowa wszczęła postępowanie karne w sprawie domniemanego morderstwa. W nieokreślonym dniu skarżący został wezwany do złożenia zeznań jako świadek w związku z powyższym śledztwem, a z tego powodu jego późniejszy wniosek o przystąpienie do postępowania jako strona pokrzywdzona został odrzucony. 18 sierpnia 2007 r. V.K., druga córka skarżącego, przystąpiła do postępowania jako strona pokrzywdzona. 25 sierpnia 2007 r. O.T., mieszkaniec wsi w pobliżu miejsca, gdzie dźgnięto córkę skarżącego, został aresztowany pod zarzutem popełnienia tej zbrodni. Po początkowym przyznaniu się do winy, O.T. wycofał później swoje zeznania, zaprzeczając jakimkolwiek powiązaniom ze zbrodnią i skarżąc się, że policja poddała go nieludzkiemu traktowaniu. W nieokreślonym dniu postępowanie karne przeciwko O.T. zostało umorzone, ponieważ nie zebrano dowodów potwierdzających jego zeznania, które były sprzeczne z innymi dowodami w aktach sprawy. 7 września 2007 r. V.K. złożyła skargę do szefa lokalnego komisariatu policji, twierdząc, że śledztwo w sprawie było nieskuteczne. Skarżyła się również, że nie mogła w nim uczestniczyć w sposób istotny, ponieważ nie pozwolono jej zapoznać się z aktami sprawy i była bardzo słabo informowana o działaniach podjętych przez władze w celu zidentyfikowania mordercy jej siostry. 12 września 2007 r. p.o. szefa Poltawskiej Policji Obwodowej poinformował V.K., że nie wykrył nieprawidłowości w sposobie przeprowadzenia śledztwa oraz że – zgodnie z obowiązującym prawem – strony pokrzywdzone nie są uprawnione do wglądu do akt sprawy do czasu zakończenia śledztwa przygotowawczego, czyli do momentu zidentyfikowania prawdopodobnego sprawcy i skierowania go do sądu. 10 października 2007 r. śledztwo zostało zawieszone, ponieważ nie ustalono żadnych tropów. 30 października 2007 r. Prokuratura Rejonowa uchyliła decyzję o zawieszeniu postępowania i zarządziła dalsze dochodzenie, zauważając, że śledztwo zostało przeprowadzone w sposób powierzchowny. 20 listopada 2007 r. V.K. ponownie złożyła skargę do prokuratury w Kremenczuku, że w jej ocenie wznowione śledztwo było powierzchowne i nieskuteczne. Zgłosiła, że podejrzewa R.P., męża jej siostry, o zamordowanie jej i wskazała na liczne opóźnienia w przeprowadzaniu czynności śledczych, które – w jej opinii – doprowadziły do utraty ważnych dowodów. 23 stycznia 2008 r. szef Poltawskiego Obwodowego Departamentu Spraw Wewnętrznych przyznał V.K., że w śledztwie dotyczącym śmierci jej siostry było wiele uchybień i poinformował ją, że szef i zastępca szefa wydziału śledczego zostali upomnieni za słabe planowanie pracy ich wydziału i nadzór nad podwładnymi. Śledczy S.Y., który pracował nad sprawą, został zastąpiony przez V.N., który posiadał duże doświadczenie w badaniu morderstw i innych przestępstw z użyciem przemocy. 5 marca 2008 r. R.P. został aresztowany i przyznał się do zabójstwa córki skarżącego, ponieważ odmówiła mu rozwodu. 6 marca 2008 r. zorganizowano rekonstrukcję zdarzenia, podczas której R.P. zademonstrował, jak popełnił morderstwo. W nieokreślonym dniu R.P. wycofał swoje przyznanie się do winy, twierdząc, że zostało złożone pod przymusem policji. 15 sierpnia 2008 r. postępowanie przeciwko R.P. zostało umorzone w świetle nie do pogodzenia rozbieżności między jego wycofanymi zeznaniami a innymi dowodami w aktach sprawy. Ponieważ nie było dalszych tropów wskazujących na potencjalnego sprawcę, postępowanie zostało zawieszone. 26 marca 2009 r. Poltawska Prokuratura Obwodowa poinformowała V.K. – w odpowiedzi na jej zapytanie dotyczące postępów w sprawie – że prowadzono nieokreślone czynności operacyjne i śledcze, ale nie ujawniono żadnych tropów. W następstwie nowej skargi V.K. dotyczącej niewłaściwego prowadzenia śledztwa, 20 maja 2009 r. wiceminister spraw wewnętrznych zarządził wznowienie postępowania. Po zapoznaniu się z aktami sprawy zauważył, że tropy prowadzące do co najmniej dwóch potencjalnych sprawców nie zostały należycie sprawdzone i wskazał około dwudziestu pięciu kroków śledczych, które mogły zostać podjęte. Stwierdził również, że w jego opinii w 2008 roku podjęto praktycznie żadnych działań mających na celu zidentyfikowanie mordercy, że funkcjonariusze operacyjni wykonali polecenia otrzymane od śledczych w sposób powierzchowny oraz że wydziały śledcze i operacyjne muszą usprawnić swoje metody komunikacji. 28 grudnia 2009 r. S.J., nowy śledczy przydzielony do sprawy, zawiesił postępowanie po tym, jak nie ujawniono nowych tropów po zakończeniu dalszych czynności śledczych. Postępowanie było wznawiane, a następnie zawieszane w kilku kolejnych przypadkach, powołując się na niewystarczalność podjętych środków (konkretnie 11 maja 2010 r., 2 kwietnia i 22 października 2011 r.). 15 kwietnia 2013 r., po wejściu w życie nowego Kodeksu Postępowania Karnego, skarżący został dopuszczony do postępowania jako strona pokrzywdzona i otrzymał możliwość zapoznania się z aktami sprawy. 19 sierpnia 2013 r. skarżący złożył skargę do Ministra Spraw Wewnętrznych, że po przebadaniu akt stwierdził, iż całe śledztwo zostało naznaczone rażącymi opóźnieniami i biernością. W jego opinii właściwe organy przez długi czas skupiały się głównie na badaniu prawdopodobieństwa, że jego córka została dźgnięta przez męża, zamiast zorganizować szybkiego i wszechstronnego zbadanie obiektywnych dowodów. Stracono dużo czasu. Skarżący przedstawił również kilka sugestii co do dalszych potencjalnych świadków do przesłuchania, konkretnego typu noża, którym mogła zostać dźgnięta jego córka, oraz kręgu osób, które mogą posiadać taką broń. 2 października 2013 r. zastępca szefa wydziału śledczego policji w Połtawie poinformował skarżącego, że nie ujawniono nowych tropów, ale jego sugestie zostaną wzięte pod uwagę w dalszym śledztwie. W kilku kolejnych przypadkach władze policji udzielały podobnych odpowiedzi na dalsze skargi i sugestie składane przez skarżącego i V.K. dotyczące czynności śledczych, które mogłyby zostać podjęte.


Skarżący urodził się w 1987 roku i mieszka w Helsinkach, w Finlandii. 19 lutego 2007 roku Sąd Rejonowy w Harju w Estonii uznał skarżącego za winnego morderstwa. W postępowaniu karnym T. został przesłuchany jako świadek. W wyroku sąd krajowy oddalił argument skarżącego, że postrzelił ofiarę w obronie koniecznej. Następnie skarżący został przeniesiony do Finlandii w celu odbycia kary pozbawienia wolności. 11 grudnia 2008 roku V., właściciel mieszkania, w którym skarżący popełnił przestępstwo, wniósł powództwo cywilne przeciwko skarżącemu przed Sąd Rejonowy w Harju. Domagał się odszkodowania za szkodę wyrządzoną w następstwie przestępstwa (uszkodzone krzesło, w które trafił pocisk, uszkodzone lub zagubione mienie (głównie różne przedmioty użyte do owinięcia części poćwiartowanego ciała ofiary), uszkodzona podłoga po tym, jak policja wycięła kawałek parkietu ze śladem po pocisku jako dowód, cylinder zamka usunięty jako dowód, rachunki za sprzątanie, nieopłacone rachunki za media) w wysokości 28 259 koron (EEK) (odpowiadających około 1806 euro (EUR)). Powód złożył do sądu dowody dokumentowe (materiały ze sprawy karnej, zdjęcia, faktury, inwentarz mieszkania załączony do umowy między V. a ofiarą) na poparcie swoich roszczeń. 14 stycznia 2009 roku Sąd Rejonowy orzekł, że powództwo zostało przyjęte do rozpoznania i że sprawa będzie rozpatrywana w postępowaniu uproszczonym (lihtsustatud menetlus) na podstawie art. 405 § 1 Kodeksu Postępowania Cywilnego (CCP) (Tsiviilkohtumenetluse seadustik). Wyjaśnił również stronom, że jeśli będą chciały być wysłuchane, muszą zawiadomić sąd w ciągu piętnastu dni od daty otrzymania decyzji. Skarżącego poproszono o przedłożenie sądowi pisemnej odpowiedzi na pozew. 8 kwietnia 2009 roku skarżący poinformował Sąd Rejonowy na piśmie, że nie sprzeciwia się przyjęciu pozwu do rozpoznania, ale kwestionuje roszczenie, argumentując, że nie uszkodził ani nie zniszczył tych przedmiotów. Ponadto twierdził, że nie popełnił morderstwa, ale postrzelił ofiarę w obronie koniecznej; w zakresie, w jakim rzekome szkody dotyczyły zabezpieczenia dowodów, zostały one spowodowane przez policję; roszczenia były w części bezzasadne. Wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie sądowej i poprosił o wezwanie i przesłuchanie w sądzie siebie oraz dwóch świadków (T. i K. – estońskich i fińskich biegłych). Oświadczył, że chce wyjaśnić, że nie wyrządził szkody i działał w obronie koniecznej. Jeśli chodzi o świadków, chciał również, aby złożyli zeznania dotyczące jego działania w obronie koniecznej. 7 maja 2009 roku powód V. udzielił pisemnej odpowiedzi na pisma skarżącego, stwierdzając, że nie uważa za konieczne osobiste stawiennictwo skarżącego na rozprawie. Poprosił sąd o oddalenie wniosku skarżącego o wezwanie świadków, ponieważ te osoby nie byłyby w stanie złożyć zeznań o przedmiotach w mieszkaniu lub ich wartości, a ich oświadczenia nie mogłyby obalić ustaleń prawomocnego wyroku sądu. Złożył również dodatkowe dowody przed sądem (zdjęcie jednego z przedmiotów; wyciąg bankowy dotyczący opłacenia rachunków za media; cenniki w celu udowodnienia kosztów innego uszkodzonego przedmiotu oraz kosztów usług sprzątających). 8 lipca 2010 roku Sąd Rejonowy orzekł, że sprawa będzie rozpatrywana w postępowaniu pisemnym (kirjalik menetlus) na podstawie art. 404 KPC. Sąd zauważył zgodę powoda na rozpatrzenie sprawy w postępowaniu pisemnym oraz fakt, że skarżący chciał być wysłuchany. Następnie wyjaśnił, że na podstawie art. 404 KPC postępowanie pisemne może być zastosowane, gdy wartość roszczenia jest niższa niż 50 000 koron (3196 EUR) a stawiennictwo strony w sądzie jest znacząco utrudnione przez dużą odległość lub z jakiejkolwiek innej ważnej przyczyny. Wyznaczył stronom trzydziestodniowy termin od daty otrzymania decyzji na złożenie jakichkolwiek pism. Od tej decyzji nie przysługiwało odwołanie. W terminie trzydziestu dni nie złożono do sądu żadnych pism. Wyrokiem z 3 grudnia 2010 roku Sąd Rejonowy rozstrzygnął sprawę w postępowaniu uproszczonym i pisemnym. Sąd zauważył w wyroku, że przeanalizował również materiały dotyczące związanej sprawy karnej i powołał się jako dowód dokumentowy na zeznania złożone przez T. w postępowaniu karnym. Powołując się na wyrok w sprawie karnej, Sąd Rejonowy uznał za ustalone, że skarżący nie działał w obronie koniecznej, gdy zabił ofiarę. Na podstawie materiałów sprawy karnej oraz dowodów dokumentowych złożonych przez V., Sąd Rejonowy uwzględnił roszczenie V. w części, tj. w wysokości 22 337 EEK (1428 EUR, co stanowiło 79% pierwotnego roszczenia). Sąd stwierdził na podstawie pism skarżącego, że uwzględnienie roszczenia nie było uzasadnione w zakresie, w jakim dotyczyło cylindra zamka, nieopłaconych rachunków za media i niektórych rzekomo uszkodzonych przedmiotów. W wyroku zaznaczono, że przysługuje odwołanie do Sądu Apelacyjnego w Tallinie i że odwołanie może zostać rozpatrzone w trybie pisemnym, chyba że w odwołaniu wniesiono o rozpoznanie na rozprawie. 22 grudnia 2010 roku skarżący wniósł odwołanie od wyroku Sądu Rejonowego. Skarżył się, że mimo że wnosił o rozprawę ustną przed Sądem Rejonowym, nie odbyła się ona. W związku z tym został pozbawiony możliwości złożenia wyjaśnień i przedstawienia swojego stanowiska, zgodnie z którym nie wyrządził bezprawnej szkody mieniu powoda. Powoływał się na art. 6 § 1 Konwencji i odnosił się również do osób, których przesłuchania domagał się. Kwestionował powoływanie się Sądu Rejonowego na wyrok sądu karnego i twierdził, że w sprawie cywilnej powinno być możliwe podważenie faktów ustalonych w sprawie karnej. 7 stycznia 2011 roku Sąd Apelacyjny w Tallinie odmówił przyjęcia odwołania skarżącego. Zauważył, że Sąd Rejonowy rozpatrzył sprawę w postępowaniu uproszczonym (lihtmenetlus). W takich okolicznościach Sąd Apelacyjny mógł przyjąć odwołanie do rozpoznania tylko wtedy, gdyby Sąd Rejonowy w wyroku wyraził zgodę na odwołanie lub gdyby przepis prawa materialnego lub procesowego został wyraźnie błędnie zastosowany lub gdyby było jasne, że dowody zostały błędnie ocenione i mogło to znacząco wpłynąć na orzeczenie sądu. Sąd Rejonowy nie wyraził zgody na odwołanie. Sąd Apelacyjny nie stwierdził, że w niniejszej sprawie można by powiedzieć, że Sąd Rejonowy wyraźnie błędnie zastosował przepis prawa materialnego lub procesowego lub wyraźnie błędnie ocenił dowody lub naruszył prawo do bycia wysłuchanym (ärakuulamise õigus). Sąd Rejonowy rozpatrzył sprawę w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 405 § 1 KPC. Zgodnie z art. 405 § 1 KPC, w takim postępowaniu sąd musiał zagwarantować przestrzeganie podstawowych praw i wolności oraz podstawowych praw procesowych stron oraz to, że strony zostaną wysłuchane (kohus kuulab menetlusosalise ära), jeśli o to wniosną. Nie było jednak konieczne przeprowadzanie rozprawy sądowej (kohtuistung). 8 lipca 2010 roku Sąd Rejonowy orzekł, że sprawa będzie rozpatrywana w postępowaniu pisemnym i dał stronom możliwość złożenia pism. Skarżący miał zatem zagwarantowaną możliwość przedstawienia swojego stanowiska przed sądem. Sąd Apelacyjny zauważył dalej, że skarżący nie wnosił sprzeciwu na podstawie art. 333 §§ 1 i 2 KPC do decyzji Sądu Rejonowego z 8 lipca 2010 roku, na mocy której sąd zarządził rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym i wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień na piśmie. Zgodnie z art. 333 § 3 i art. 652 § 6 KPC (patrz poniżej paragrafy 19 i 20) Sąd Apelacyjny nie mógł zatem rozważyć tych argumentów w postępowaniu odwoławczym. Sąd Apelacyjny uznał, że nie ma podstaw prawnych do przyjęcia odwołania skarżącego do rozpoznania. Skarżący wniósł odwołanie od decyzji Sądu Apelacyjnego, argumentując, że odmowa dopuszczenia go do rozprawy przez Sąd Rejonowy stanowiła wyraźne naruszenie prawa procesowego i art. 6 § 1 Konwencji. 30 maja 2011 roku Sąd Najwyższy zdecydował nie rozpoznawać odwołania.


Pierwszy skarżący urodził się w 1969 roku i odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności w Perekhrestiwce w obwodzie sumskim. Drugi skarżący urodził się w 1967 roku i odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności w Horodyszcze w obwodzie rówieńskim. Zgodnie z ustaleniami sądów krajowych, na początku 2000 roku pan A.B. utworzył uzbrojoną gang, do którego należeli skarżący, pan Władimir Zakszewski (skarżący w sprawie Zakszewski przeciwko Ukrainie, nr 7193/04, § 11, 17 marca 2016 r.), pan S.S., pan I.K., pan A.S. i dwie inne osoby. W tamtym czasie pierwszy skarżący, A.B. i pan Zakszewski byli byłymi funkcjonariuszami policji, a S.S. był czynnym funkcjonariuszem policji. Sądy krajowe następnie skazały skarżących, pana Zakszewskiego, I.K. i S.S. za różny stopień udziału w napadach popełnionych przez gang w czterech obwodach, a także za przestępstwo udziału w uzbrojonym gangu (bandytyzm). Napady te były początkowo badane przez władze jako niepowiązane ze sobą przestępstwa popełnione przez nieznanych sprawców. Opis napadów zawarty jest w załączniku jako odcinki 1-7. W różnych datach postępowania karne wszczęte w czterech obwodach zostały ostatecznie połączone ze sprawą początkowo otwartą w celu zbadania serii napadów w Charkowie i okolicach (odcinki 4-6). Zgodnie z informacjami Rządu, 29 października 2001 r. pierwszy skarżący został oskarżony zaocznie o udział w napadach w Charkowie, które zostały zakwalifikowane jako rozboje. 17 listopada 2001 r. pierwszy skarżący został aresztowany w Moskwie, w Rosji. Następnego dnia domniemany przywódca gangu A.B. został tam zabity podczas stawiania oporu przy aresztowaniu. 30 stycznia 2002 r. pierwszy skarżący został ekstradowany na Ukrainę. 4 i 11 lutego 2002 r. pierwszy skarżący podpisał dwa dokumenty wyjaśniające szczegółowo jego prawa jako podejrzanego lub oskarżonego w toku śledztwa przygotowawczego, w tym prawo do ustanowienia dla niego adwokata, do konsultacji z adwokatem przed pierwszym przesłuchaniem oraz prawo do pozostania milcem. Zrzekł się tych praw. 11 lutego 2002 r. pierwszy skarżący został przesłuchany w charakterze oskarżonego, przyznał się do winy w zakresie zarzutów rozboju i zeznał, że odegrał drugorzędną rolę w napadach w Charkowie. 3 kwietnia 2002 r. pierwszy skarżący został przesłuchany w charakterze świadka, bez udziału adwokata, w sprawie morderstwa w Ługańsku (patrz odcinek 2 w załączniku). Zaprzeczył jakimkolwiek związkom z tym przestępstwem, ale oświadczył, że zna A.B. od 1998 roku oraz że A.B. wyznał mu podczas ich pobytu w Moskwie, że popełnił morderstwo w Ługańsku. 1 lipca 2002 r. pierwszy skarżący wziął udział w rekonstrukcji napadu na małżeństwo Va., jednego z odcinków charkowskich. Pierwszy skarżący zeznał, że on i kilku wspólników zaatakowali panią Va. Oświadczył również, że A.S. strzelał w kierunku pana Va. podczas napadu. 10 lipca 2002 r. pierwszy skarżący został oskarżony o przestępstwa związane z napadami wymienionymi w załączniku, w tym o kilka morderstw. Podczas przesłuchania tego samego dnia skarżący wycofał wszystkie swoje poprzednie zeznania, twierdząc, że zostały złożone pod wpływem presji fizycznej i psychicznej. Tego samego dnia śledczy wyznaczył skarżącemu adwokata z urzędu po stwierdzeniu, że musi być on reprezentowany ze względu na zarzuty morderstwa, a nie może sam zatrudnić adwokata. 11 lipca 2002 r. obrońca spotkał się ze skarżącym. W sierpniu i grudniu 2000 r. drugi skarżący był przesłuchiwany w charakterze świadka w sprawie morderstw w Ługańsku i zabójstwa w Doniecku. Zaprzeczył jakiejkolwiek wiedzy lub udziałowi w którymkolwiek z tych przestępstw, ale przyznał, że zna A.B., miał konflikt z jedną z ofiar oraz że w nocy morderstwa w Ługańsku drugi skarżący pożyczył ofiarom swoją ciężarówkę. 14 października 2001 r. drugi skarżący został aresztowany. Tego samego dnia został przesłuchany w obecności adwokata wynajętego przez jego żonę. Przyznał się do udziału w napadach na małżeństwo Va. i pana A.I. oraz opisał aktywną rolę, jaką odegrał w nich pierwszy skarżący. W szczególności zeznał, że pierwszy skarżący zabrał A.S., uzbrojonego w pistolet, w miejsce, gdzie zamordowano pana A.I. (odcinek 5). 7 listopada 2001 r. drugi skarżący został przesłuchany w obecności swojego adwokata w sprawie okoliczności napadu na Krymie (odcinek 7) i wziął udział w rekonstrukcji. Opisał swoją i pana Zakszewskiego rolę w napadzie, stwierdzając, że przyjechał na miejsce przestępstwa motocyklem z panem Zakszewskim. Ten ostatni podszedł do samochodu ofiar, a potem drugi skarżący usłyszał strzały. Następnie drugi skarżący strzelił w ziemię blisko stóp pana R.M., jednej z ofiar, aby go zastraszyć. Później drugi skarżący przyznał się również do udziału w kilku innych napadach. Wycofał swoje zeznania w późniejszym etapie śledztwa. 11 listopada 2001 r. pan Zakszewski zgłosił się na policję i złożył oświadczenia, z których wynikało, że drugi skarżący i A.B. powiedzieli mu w 2000 roku, że popełnili morderstwo w Doniecku oraz że dowiedział się wówczas również, że pierwszy skarżący i A.B. popełnili morderstwo w Ługańsku. Opisał również dwa napady w Torecku, napady na sprzedawców obuwia w pobliżu Charkowa oraz napad na Krymie (odcinki 3, 6 i 7). Powtórzył te zeznania następnego dnia (patrz Zakszewski, cyt. wyżej, §§ 10 i 11). W szczególności, opisując napad na sprzedawców obuwia, zeznał, że skarżący podążali za ofiarami samochodem, podczas gdy pan Zakszewski, I.K. i inny członek gangu czekali w zasadzce w Oplu Vectrze przy drodze. Po otrzymaniu sygnału telefonicznego pan Zakszewski i I.K., ubrani w mundury drogówki, zatrzymali samochody dwóch grup ofiar jedna po drugiej, najpierw minivana Gazel, a potem Mercedesa. Grozili ofiarom pistoletami i odwieźli ich samochody do pobliskiego lasu. Następnie przyjechali skarżący i załadowali skradzione buty i pieniądze do swojego samochodu. 12 i 13 października 2001 r. pan G.G. złożył oświadczenia przed organami śledczymi w obecności adwokata, obarczając skarżących udziałem w napadach w Charkowie. 28 marca, 23 kwietnia i 10 lipca 2002 r. S.S. był przesłuchiwany w obecności swojego adwokata. Oświadczył, że był obecny na miejscu morderstwa w Ługańsku w czerwonym BMW i obserwował, jak A.B. i pierwszy skarżący popełnili to przestępstwo. Oświadczył również, że pomógł A.B. i „znajomemu” tego ostatniego przywieźć dwa pistolety z Krymu. Aresztowany na Białorusi w grudniu 2001 r., I.K. został ekstradowany na Ukrainę. 20 marca 2002 r., zaprzeczając jakiejkolwiek aktywnej roli w przestępstwach, zeznał w obecności swojego adwokata, że widział, jak A.B. i pierwszy skarżący popełnili morderstwo w Ługańsku oraz był świadkiem udziału skarżących w napadzie na sprzedawców obuwia w pobliżu Charkowa. Na późniejszym etapie śledztwa przygotowawczego współoskarżeni skarżących wycofali swoje zeznania, stwierdzając, że zostały złożone pod przymusem fizycznym i psychicznym. W toku śledztwa przygotowawczego liczni świadkowie i inni świadkowie złożyli zeznania, które zostały następnie wykorzystane do skazania skarżących. Nie było możliwości, aby skarżący zadawali pytania tym ofiarom i świadkom na tym etapie ani później. Istota ich zeznań, podana w wyroku sądu pierwszej instancji, jest zawarta w załączniku. Skarżący i ich współoskarżeni pan Zakszewski, S.S. i I.K. stanęli przed sądem w Donieckim Sądzie Apelacyjnym, działającym jako sąd pierwszej instancji („sąd rozprawy”). 14 lutego 2005 r. sąd rozprawy zauważył, że liczni świadkowie i inni świadkowie nie stawili się i nakazał policji doprowadzić do sądu małżeństwo Va., pana V.K. i pana R.K. oraz R.M. (odcinki odpowiednio 4, 6 i 7). 17 marca 2005 r. sąd rozprawy nakazał policji doprowadzić do sądu 6 kwietnia 2005 r. pana G.S. i pana N.K., świadków morderstwa w Ługańsku. 6 kwietnia 2005 r. N.K. stawił się. Rozprawa musiała zostać jednak odroczona z powodu choroby jednego z sędziów. Przewodniczący zapytał, czy świadek stawi się na następnej rozprawie. Odpowiedział, że chce potwierdzić zeznania złożone w toku śledztwa przygotowawczego oraz że jedynym punktem, w którym mógłby się pomylić, jest marka zagranicznego samochodu, którego widział w nocy morderstwa, ponieważ nie jest on specjalistą. Poprosił, aby nie wzywać go ponownie, powołując się na skrajną biedę i dużą odległość do sądu. Na kolejnej rozprawie sąd odczytał raporty policji, że V.K., R.K. i R.M. nie można było doprowadzić do sądu, ponieważ nie byli obecni pod podanymi przez siebie adresami i nie można ich było odnaleźć. Sąd odczytał również akt zgonu G.S. oraz oświadczenia N.K., O.Va. i S.Va., że nie są w stanie stawić się na rozprawie. Następnie sąd zasięgnął opinii stron, czy uzasadnione byłoby stwierdzenie, że nie jest możliwe doprowadzenie tych świadków na rozprawę i odczytanie ich zeznań. Adwokaci skarżących nie wniesli sprzeciwu, mimo że oskarżeni domagali się przesłuchania świadków. Sąd orzekł, że uznał, iż nie jest możliwe doprowadzenie świadków na rozprawę i przystąpił do odczytania ich zeznań złożonych w toku śledztwa. 6 października 2005 r. sąd rozprawy wydał wyrok. Uznał skarżących za winnych bandytyzmu, uzbrojonego rozboju i związanych z tym przestępstw, takich jak porwanie pojazdu, morderstwo ze szczególnym okrucieństwem i usiłowanie morderstwa ze szczególnym okrucieństwem. Uniewinnił skarżących od kilku zarzutów rozboju z powodu braku dowodów. Skazał ich na różne kary pozbawienia wolności w zakresie zarzutów innych niż morderstwo. W zakresie zarzutów morderstwa kara była dożywotnim pozbawieniem wolności, co było również ostatecznym wyrokiem dla obu skarżących. Konkretne przestępstwa, za które skarżący zostali uznani za winnych, oraz kluczowe dowody, na których oparto te wyroki, są wymienione w załączniku. Dziesięć stron wyroku było poświęconych kwestii, czy przedprocesowe zeznania oskarżonych mogą być wykorzystane jako dowód, mimo że zostały wycofane. Uznając, że mogą być wykorzystane, sąd rozprawy powołał się w szczególności na dowody potwierdzające, w tym opinie biegłych i dowody materialne dotyczące broni palnej użytej w przestępstwach (patrz załącznik). Kolejne cztery strony wyroku były poświęcone dyskusji, czy przedprocesowe zeznania oskarżonych zostały wymuszone. Odrzucając ten zarzut, sąd stwierdził w szczególności, że: (i) zeznania drugiego skarżącego zostały złożone w obecności adwokata wynajętego przez jego żonę; (ii) oskarżeni zmieniali swoje zeznania w toku śledztwa, aby zminimalizować własną rolę w przestępstwach i swoją winę, co było niezgodne z ich zarzutem, że zeznania zostały im wymuszone przez władze; (iii) nagranie wideo z przesłuchania drugiego skarżącego i rekonstrukcji przestępstwa z jego udziałem i pana Zakszewskiego wykazało, że jego zeznania zostały złożone dobrowolnie; (iv) dwa dochodzenia w sprawie zarzutów oskarżonych dotyczących nieuzasadnionej presji i złego traktowania przeprowadzone przez prokuraturę na wniosek sądu rozprawy nie znalazły dowodów popierających te zarzuty, co było zgodne z własnymi wnioskami sądu. W odpowiedzi na zarzuty skarżących dotyczące różnych nieprawidłowości proceduralnych, w szczególności domniemanych naruszeń ich prawa do obrony, w toku śledztwa przygotowawczego, sąd rozprawy stwierdził, że wszystkie dowody uzyskane z naruszeniem Kodeksu postępowania karnego zostały wyłączone z akt, a pozostałe dowody zostały uzyskane zgodnie z Kodeksem. Po zakończeniu rozprawy pierwszy skarżący rozpoczął zapoznawanie się z aktami sprawy. 12 maja 2006 r. podpisał oświadczenie, że zapoznał się w całości z protokołem rozprawy. Następnie zapoznawał się z aktami sprawy przez co najmniej pięć dni do 2 sierpnia 2006 r. W różnych datach skarżący wnieśli odwołania i dodatkowe odwołania od wyroku, argumentując w szczególności, że sąd rozprawy uznał ich za winnych bez wystarczających dowodów i w oparciu o przedprocesowe zeznania złożone pod przymusem, a nie na podstawie ich zeznań w sądzie. Zarzucali również, że ich prawa do obrony zostały naruszone w różny sposób. W swoim odwołaniu pierwszy skarżący wskazał w szczególności, że świadkowie G.S. i N.K. w toku śledztwa przygotowawczego zidentyfikowali, na podstawie zdjęć, A.B. jako osobę, którą widzieli stojącą na drodze na miejscu morderstwa w Ługańsku ubraną jako funkcjonariusz drogówki. Wskazał również, że małżeństwo Va. podało opisy napastników w swoich zeznaniach przedprocesowych, które do niego nie pasowały. Drugi skarżący wskazał w szczególności, że w toku swoich przesłuchań przedprocesowych R.M. oświadczył, że wyraźnie pamięta napastników, będzie w stanie rozpoznać ich po twarzach i głosach oraz podał opis, który umożliwił przygotowanie portretu pamięciowego. Jednakże, w opinii drugiego skarżącego, ten obrazek do niego nie wyglądał. 19 października 2006 r. Sąd Najwyższy oddalił argumenty skarżących jako nieuzasadnione i utrzymał w mocy wyrok i karę. Stwierdził w szczególności, że ustalenia sądu rozprawy, że skarżący są winni, były poparte różnymi dowodami, w szczególności zeznaniami świadków G.S. i N.K., małżeństwa Va. oraz R.M.


Wnioskodawcy urodzili się odpowiednio w 1996 i 1995 roku. W chwili wniesienia wniosku obaj wnioskodawcy byli przetrzymywani w Centrum Detencyjnym Koszar Safi w Safi na Malcie. Pan Burhaan Abdullahi Elmi przybył na Maltę w nieregularny sposób łodzią 16 sierpnia 2012 roku. Po przybyciu został zarejestrowany przez policję imigracyjną i otrzymał numer identyfikacyjny (12U-029). W trakcie procesu rejestracji władze imigracyjne poprosiły wnioskodawcę o podanie danych osobowych, w tym imienia i nazwiska, narodowości oraz wieku. Poinformował ich, że urodził się w 1996 roku i w związku z tym miał szesnaście lat. Rząd twierdził, że ma siedemnaście lat. Chociaż nieobny był tłumacz, wnioskodawcy pomogli inni nieregularni imigranci, którzy przybyli z nim i którzy mówili po angielsku. Następnie przedstawiono mu dwa dokumenty w języku angielskim, jeden zawierający Decyzję o Powrocie, a drugi Nakaz Wydalenia. Decyzja o Powrocie stwierdzała, że jest imigrantem, którego wstęp jest zabroniony na mocy Artykułu 5 Ustawy o Imigracji (Rozdział 217 Ustaw Malty), ponieważ przebywał na Malcie „bez środków do życia i narażony na bycie obciążeniem dla funduszy publicznych”. Decyzja o Powrocie informowała również pierwszego wnioskodawcę, że jego pobyt jest kończony oraz o możliwości ubiegania się o okres dobrowolnego wyjazdu. Nakaz Wydalenia opierał się na fakcie, że wniosek wnioskodawcy o okres dobrowolnego wyjazdu został odrzucony. Informował go, że pozostanie w areszcie do czasu skutecznego wydalenia i że zostanie wydany zakaz wjazdu wobec niego. Oba dokumenty informowały go dalej o prawie do odwołania się od Decyzji i Nakazu przed Komisją Odwoławczą ds. Imigracji („IAB”) w ciągu trzech dni roboczych. Pierwszy wnioskodawca twierdził, że treść decyzji w języku angielskim nie została mu wyjaśniona i że nie rozumiał tego języka. Według Rządu, w praktyce policja imigracyjna informuje migrantów ustnie w języku angielskim o ich prawie do odwołania się, a migranci tłumaczą dla siebie nawzajem. Dodatkowo otrzymał ulotkę informacyjną zatytułowaną „Twoje uprawnienia, odpowiedzialności i obowiązki podczas zatrzymania” w języku arabskim, którego nie rozumiał. Według Rządu pierwszy wnioskodawca nie prosił o broszurę w innym języku. Zgodnie z Artykułem 14 (2) Ustawy o Imigracji (patrz Odpowiednie prawo krajowe), pierwszy wnioskodawca został zatrzymany. Początkowo był zatrzymany w Magazynie 2 w Koszarach Safi, a w 2013 roku przeniesiono go do Bloku B. Pan Cabdulaahi Aweys Abubakar przybył na Maltę w nieregularny sposób łodzią 31 sierpnia 2012 roku. Po przybyciu został zarejestrowany przez policję imigracyjną i otrzymał numer identyfikacyjny (12W-062). W trakcie procesu rejestracji władze imigracyjne poprosiły drugiego wnioskodawcę o podanie danych osobowych, w tym imienia i nazwiska, narodowości oraz wieku. Poinformował ich, że urodził się w 1995 roku i w związku z tym miał siedemnaście lat. Następnie przedstawiono mu dwa dokumenty w języku angielskim, jeden zawierający Decyzję o Powrocie, a drugi Nakaz Wydalenia. Decyzja o Powrocie stwierdzała, że jest imigrantem, którego wstęp jest zabroniony na mocy Artykułu 5 Ustawy o Imigracji (Rozdział 217 Ustaw Malty), ponieważ przebywał na Malcie „bez środków do życia i narażony na bycie obciążeniem dla funduszy publicznych” oraz „bez zezwolenia udzielonego przez Głównego Urzędnika Imigracyjnego”. Decyzja o Powrocie informowała również drugiego wnioskodawcę, że jego pobyt jest kończony oraz o możliwości ubiegania się o okres dobrowolnego wyjazdu. Nakaz Wydalenia opierał się na fakcie, że wniosek wnioskodawcy o okres dobrowolnego wyjazdu został odrzucony. Informował go, że pozostanie w areszcie do czasu skutecznego wydalenia i że zostanie wydany zakaz wjazdu wobec niego. Oba dokumenty informowały go dalej o prawie do odwołania się od Decyzji i Nakazu przed Komisją Odwoławczą ds. Imigracji („IAB”) w ciągu trzech dni roboczych. Drugi wnioskodawca twierdził, że treść decyzji w języku angielskim nie została mu wyjaśniona i że nie rozumiał tego języka. Według Rządu, w praktyce policja imigracyjna informuje migrantów ustnie w języku angielskim o ich prawie do odwołania się, a migranci tłumaczą dla siebie nawzajem. Dodatkowo otrzymał ulotkę informacyjną zatytułowaną „Twoje uprawnienia, odpowiedzialności i obowiązki podczas zatrzymania” w języku arabskim, którego nie rozumiał. Według Rządu drugi wnioskodawca nie prosił o broszurę w innym języku. Zgodnie z Artykułem 14 (2) Ustawy o Imigracji (patrz Odpowiednie prawo krajowe), drugi wnioskodawca został zatrzymany. Początkowo był zatrzymany w Magazynie 2 w Koszarach Safi, a w styczniu 2013 roku przeniesiono go do Bloku B. Kilka dni po przybyciu pana Burhaana Abdullahiego Elmiego wezwano go na sesję informacyjną przeprowadzoną przez personel Biura Komisarza ds. Uchodźców. Pomagano mu w wypełnieniu Wstępnego Kwestionariusza (PQ), tym samym rejestrując jego chęć ubiegania się o azyl zgodnie z Artykułem 8 Ustawy o Uchodźcach, Rozdział 420 Ustaw Malty (patrz poniżej Odpowiednie prawo krajowe). Zaznaczył w formularzu, że ma szesnaście lat. Kilka dni po przybyciu pana Cabdulaahiego Aweysa Abubakara wezwano go na sesję informacyjną przeprowadzoną przez personel Biura Komisarza ds. Uchodźców. Pomagano mu w wypełnieniu PQ, tym samym rejestrując jego chęć ubiegania się o azyl. Zaznaczył w formularzu, że urodził się w 1995 roku i ma siedemnaście lat. W przypadku pana Burhaana Abdullahiego Elmiego, 31 sierpnia 2012 roku skierowano go do AWAS w celu oceny wieku. W ciągu kilku tygodni od jego przybycia przeprowadziło z nim wywiad trzy osoby z AWAS. Po wywiadzie poinformowali go, że ponieważ nie mogli potwierdzić jego niepełnoletności poprzez wywiad, odeślą go na dalszy test weryfikacji wieku (FAV) – byłby to rentgen kości nadgarstka. Zabrano go na test FAV krótko po wywiadzie. Pierwszy wnioskodawca twierdził, że kilka tygodni później, w lub około października 2012 roku, został ustnie poinformowany przez personel AWAS, że uznano go za osobę nieletnią i że wkrótce zostanie zwolniony. Do daty wniesienia wniosku, czyli osiem miesięcy po jego przybyciu na Maltę, pan Burhaan Abdullahi Elmi nie otrzymał pisemnej decyzji informującej go o wyniku procedury oceny wieku i nadal przebywał w zatrzymaniu. W przypadku pana Cabdulaahiego Aweysa Abubakara, 18 września 2012 roku skierowano go do AWAS w celu oceny wieku. Przesłuchano go przez trzy osoby z AWAS w trzecim tygodniu września 2012 roku. Po wywiadzie poinformowali go, że ponieważ nie mogli potwierdzić jego niepełnoletności poprzez wywiad, odeślą go na test FAV. Zabrano go na test FAV 8 lutego 2013 roku, pięć miesięcy po jego wywiadzie z AWAS. Drugi wnioskodawca twierdził, że kilka tygodni później, w marcu 2013 roku, został ustnie poinformowany przez personel AWAS, że uznano go za osobę nieletnią i że wkrótce zostanie zwolniony. Do daty wniesienia wniosku, czyli prawie osiem miesięcy po jego przybyciu na Maltę, pan Cabdulaahi Aweys Abubakar nie otrzymał pisemnej decyzji informującej go o wyniku procedury oceny wieku i nadal przebywał w zatrzymaniu. W międzyczasie zarówno pan Cabdulaahi Aweys Abubakar, jak i członkowie Jezuitackiej Służby Uchodźczej, którzy odwiedzali go w zatrzymaniu, kontaktowali się z AWAS wielokrotnie w celu zapytania o sprawę, ale nie otrzymywali odpowiedzi. Pan Burhaan Abdullahi Elmi twierdzi, że był przetrzymywany w bardzo trudnych warunkach zatrzymania z dorosłymi mężczyznami różnych narodowości. W Magazynie 2 i Bloku B Centrum Detencyjnego Safi warunki fizyczne były podstawowe, a często brakowało mu najbardziej podstawowych rzeczy, w tym odzieży, a w szczególności butów, które wymieniano co cztery miesiące. Działalność rekreacyjna była ograniczona, a dziedziniec był opanowany przez dorosłych mężczyzn, co utrudniało młodej osobie takiej jak on zabawę z nimi. Działalność edukacyjna była praktycznie nieistniejąca. Brakowało informacji, występowały trudności w komunikacji ze światem zewnętrznym oraz przeszkody w uzyskaniu najbardziej podstawowych usług. Ponadto centrum było przepełnione i lacked ochrony przed nadużyciami i wiktymizacją. Często wybuchały walki między mężczyznami o różnym pochodzeniu, narodowości lub plemieniu, a on również wspominał o epizodzie, w którym został pobity przez współwięźnia. Zauważając brak prywatności i bezpieczeństwa, pan Burhaan Abdullahi Elmi podkreślił, że czuł się bardzo niepewnie w zatrzymaniu, a jego jedzenie było często kradzione przez więźniów, podobnie jak jego koc. Wyjaśnił, że Magazyn 2 był gorszy niż Blok B, był jak wielka hala pełna ludzi, setki ludzi, a on miał piętrowe łóżko w tym wielkim magazynie. Uważał, że warunki w Magazynie 2 były bardzo podobne do warunków w Magazynie 1, które zostały udokumentowane w licznych raportach, w tym w dwóch raportach CPT z 2007 i 2011 roku. Pierwszy wnioskodawca stwierdził również, że miał trudności z komunikacją z lekarzem w braku tłumacza i że cierpiał na zawroty głowy oraz problemy z oczami. Opowieść pana Cabdulaahiego Aweysa Abubakara o warunkach zatrzymania w Magazynie 2 i Bloku B jest podobna do tej, przytoczonej przez pierwszego wnioskodawcę. Pan Cabdulaahi Aweys Abubakar zauważył również, że w pierwszych dwóch tygodniach zatrzymania miał bóle brzucha, ale nie było dostępnego lekarza, ani nie wezwano karetki pogotowia. Zarzucił, że miał bóle głowy i wysypkę na skórze głowy; jednak władze detencyjne nie chciały dostarczyć mu szamponu przepisanego przez lekarza. Zauważył, że w październiku 2012 roku władze detencyjne nie zabrały go na wizytę do szpitala; musiała zostać przełożona na marzec 2013 roku. W tej dacie lekarz przepisał leki, jednak do daty wniesienia wniosku (17 kwietnia 2013 roku) nie zostały one wydane. Wspomniał również o incydencie, w którym został pobity przez współwięźnia, który rzekomo wcześniej zaatakował innego więźnia nożem. Zauważył, że gdy przybył do zatrzymania, otrzymał dwie prześcieradła, koc, koszulkę i dwie pary bielizny, ale bez butów, nawet klapków. Drugi wnioskodawca wyjaśnił dalej, że karmiono ich kurczakiem każdego dnia i że nie był w stanie utrzymywać kontaktu z krewnymi, ponieważ pięcioeurowarta karta telefoniczna rozdawana im co dwa miesiące pozwalała tylko na cztery minuty rozmowy do Somalii. Rząd poinformował Sąd, że po wniesieniu wniosku do Sądu, 19 kwietnia 2013 roku pan Burhaan Abdullahi Elmi został zwolniony z zatrzymania na mocy nakazu opiekuńczego i umieszczony w otwartym centrum dla nieletnich bez opieki. Następnie opuścił Maltę przed zakończeniem postępowania o azyl; w rzeczywistości ostatnim dniem rejestracji w otwartym centrum był 2 sierpnia 2013 roku. W braku dalszego kontaktu z Biurem Komisarza ds. Uchodźców, 31 sierpnia 2013 roku wniosek o azyl wnioskodawcy został dorozumianie „wycofany z powodu przerwania”. Wydaje się, że pierwszy wnioskodawca zbiegł i udał się do Niemiec, gdzie został zatrzymany przez niemieckie władze, które z kolei zwróciły się do władz maltańskich o jego przyjęcie z powrotem w ramach Rozporządzenia Dublińskiego. Po przyjęciu tego wniosku 7 maja 2014 roku władze maltańskie zostały poinformowane przez władze niemieckie, że powrót został zawieszony do czasu zakończenia postępowań w Niemczech. W podpisanym oświadczeniu przesłanym do Sądu przez jego przedstawicieli prawnych pierwszy wnioskodawca przyznał, że przebywa w Schonbach w Niemczech, ponieważ czeka tam na wynik postępowań sądowych w sprawie tego, czy zostanie odesłany na Maltę w ramach Rozporządzenia Dublińskiego II w celu rozstrzygnięcia jego wniosku o azyl. Rząd poinformował Sąd, że po wniesieniu wniosku do Sądu, 24 kwietnia 2013 roku pan Cabdulaahi Aweys Abubakar został zwolniony z zatrzymania na mocy nakazu opiekuńczego i umieszczony w otwartym centrum dla nieletnich bez opieki. Otrzymał ochronę uzupełniającą 14 września 2013 roku.


Daty urodzenia i miejsca zamieszkania skarżących podano w załączniku. W momencie zdarzeń wszyscy skarżący byli członkami partii opozycyjnej, Ludowej Partii Frontowej Azerbejdżanu („PFPA”), która wraz z innymi partiami utworzyła związek polityczny Milli Shura. Pierwszy skarżący był przewodniczącym Komitetu Młodzieży PFPA oraz dziennikarzem gazety „Azadlig”. Czwarty skarżący był członkiem tego komitetu, a piąty skarżący był członkiem jego zarządu. Drugi skarżący był przewodniczącym oddziału rejonu Dżalilabad PFPA, a także był kandydatem bloku politycznego PFPA-Musavat w wyborach parlamentarnych w 2010 roku. Trzeci i szósty skarżący byli ochroniarzami przewodniczącego PFPA, pana A.K. Wydaje się, że okres od 2011 do 2013 roku charakteryzował się wzrostem napięcia politycznego w kraju, wywołanym między innymi przez wybory prezydenckie, które odbyły się w październiku 2013 roku. W tym samym okresie wszyscy skarżący wzięli udział w szeregu pokojowych demonstracjach opozycyjnych. W trakcie wielu z nich większość skarżących została aresztowana, a następnie skazana, ponieważ zgromadzenia nie były autoryzowane. W szczególności drugi i trzeci skarżący zostali aresztowani podczas demonstracji 20 października 2012 roku, a czwarty i piąty skarżący zostali aresztowani podczas demonstracji 26 stycznia 2013 roku. Drugi i czwarty skarżący zostali również aresztowani podczas demonstracji 11 marca 2013 roku. Zgodnie z twierdzeniami skarżących, zamierzali również wziąć udział w nadchodzących protestach zaplanowanych przez Milli Shura (w tym w proteście zaplanowanym na 9 marca 2014 roku, który został ostatecznie odwołany). Ponadto czwarty skarżący był organizatorem protestu zaplanowanego na 23 lutego 2014 roku. Jak twierdził, utworzył grupę na Facebooku wzywającą do dymisji burmistrza Baku, który rzekomo obraził naród azerbejdżański w przemówieniu, stwierdzając, że jedynym mężczyzną w kraju jest prezydent. Grupa zaprosiła opinię publiczną do udziału w demonstracji przeciwko burmistrzowi. Wszyscy skarżący zostali aresztowani w lutym lub marcu 2014 roku. Czwarty skarżący został aresztowany 22 lutego, pierwszy, drugi i trzeci skarżący 27 lutego, a szósty skarżący 5 marca. Piąty skarżący twierdził, że został również aresztowany 5 marca, jednak zgodnie z oficjalnymi zapisami został aresztowany wczesnym rankiem (około godziny 7:00) 6 marca. Zgodnie z oficjalnymi zapisami:
(a) pierwszy skarżący został aresztowany za nieposłuszeństwo wobec prawnego rozkazu policjanta, aby przestał głośno przeklinać, nie zwracając się do nikogo konkretnie;
(b) policja podeszła (zatrzymała) do drugiego i szóstego skarżącego, ponieważ zauważono, że „zachowywali się podejrzanie”, do trzeciego skarżącego, ponieważ był podejrzewany o spowodowanie wypadku drogowego, do piątego skarżącego, ponieważ złożyła na niego skarga pewna pani K.N., a do czwartego skarżącego, ponieważ istniały o nim „informacje”. Wszyscy ci skarżący zostali aresztowani, ponieważ gdy funkcjonariusze policji podeszli do nich (ich zatrzymali), celowo nie zastosowali się do rozkazu okazania dokumentu tożsamości i/lub byli nieuprzejmi lub „okazywali opór”.

Wszyscy skarżący kwestionowali oficjalną wersję ich aresztowania:
(a) Pierwszy, drugi i trzeci skarżący twierdzili, że podeszli do nich funkcjonariusze policji i poproszono ich, aby udali się z nimi na komisariat lub do biura policji, oraz że zastosowali się do tych próśb. Trzeci skarżący złożył również oświadczenie, że poproszono go o okazanie dokumentu tożsamości i że również zastosował się do tej prośby. Ponadto pierwszy i drugi skarżący argumentowali, że podane przez funkcjonariuszy policji powody ich aresztowania różniły się od wersji oficjalnych. W ten sposób policja zażądała od pierwszego skarżącego, aby podążył z nimi na komisariat, ponieważ „był problem z kredytem, który zaciągnął w banku”. Poszedł na komisariat razem ze swoim ojcem. Jakiś czas później jego ojcu kazano opuścić komisariat, podczas gdy pierwszy skarżący pozostał w areszcie policyjnym. Policja zażądała, aby drugi skarżący podążył z nimi do biura policji, ponieważ „szef policji chciał go zobaczyć”.
(b) Czwarty, piąty i szósty skarżący złożyli oświadczenie, że zostali aresztowani przez osoby w cywilu, bez żadnych wyjaśnień i że początkowo nie wiedzieli, że te osoby są funkcjonariuszami policji. W szczególności czwarty skarżący twierdził, że został aresztowany w swoim mieszkaniu i że osoby, które go aresztowały, skonfiskowały również jego komputer i zawiozły go na komisariat. Później policja uzyskała dostęp do jego konta na Facebooku za pośrednictwem tego komputera i umieściła na nim informację, że demonstracja zaplanowana na 23 lutego 2014 roku została odwołana. Piąty skarżący twierdził, że został aresztowany wieczorem dnia poprzedzającego oficjalnie zarejestrowaną datę i spędził noc w areszcie.

Na odpowiednich komisariatach lub w biurach policji sporządzono protokoły o wykroczeniach administracyjnych (inzibati xəta haqqında protokol) przeciwko skarżącym, zawierające zarzuty stawiane im. Wszyscy skarżący zostali oskarżeni o wykroczenie administracyjne na podstawie art. 310.1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych („KWA”) (niezastosowanie się do prawnego rozkazu funkcjonariusza policji). Pierwszy skarżący został również oskarżony na podstawie art. 296 KWA (drobne chuligaństwo). Zgodnie z twierdzeniami skarżących, nigdy nie doręczono im kopii protokołów o wykroczeniach administracyjnych ani innych dokumentów z ich akt sprawy. Nie zapewniono im również dostępu do prawnika po aresztowaniu ani podczas przebywania w areszcie policyjnym. Zgodnie z zapisem (protokół) wydanym przez funkcjonariusza policji (który aresztował piątego skarżącego i sporządził protokół o wykroczeniu administracyjnym przeciwko niemu) i podpisanym przez tego funkcjonariusza oraz piątego skarżącego, zaproponowano skarżącemu prawnika finansowanego przez państwo, ale skarżący odmówił jego pomocy. W tym zapisie brakuje nazwiska i podpisu prawnika. Zgodnie z oświadczeniem (ərizə) napisanym przez czwartego skarżącego w biurze policji w dniu jego aresztowania, odmówił on usług prawnika.

W różnych datach skarżący zostali doprowadzeni przed odpowiednie sądy pierwszej instancji, które wydały decyzje co do meritum w tych samych datach (patrz załącznik). Zgodnie z twierdzeniami wszystkich skarżących, nie dano im możliwości powołania prawników własnego wyboru. Powołano prawników finansowanych przez państwo w celu udzielenia im pomocy. Zgodnie z dokumentami w odpowiednich aktach spraw, pierwszy, trzeci, piąty i szósty skarżący odmówili pomocy prawników finansowanych przez państwo i zdecydowali się bronić osobiście. Zgodnie z transkrypcjami odpowiednich rozpraw, w swoich ustnych wystąpieniach prawnik finansowany przez państwo drugiego skarżącego (pan K.K.) krótko poprosił sąd o umorzenie sprawy administracyjnej, a prawnik finansowany przez państwo czwartego skarżącego (pani S.H.) krótko poprosiła sąd o uwzględnienie młodego wieku skarżącego. W swoich zeznaniach przed sądami pierwszy, drugi, trzeci, czwarty i szósty skarżący kwestionowali (patrz powyższy paragraf 11) wersje wydarzeń przedstawione przez funkcjonariuszy policji. Pierwszy skarżący argumentował, że został aresztowany za swoją działalność polityczną. Trzeci skarżący argumentował, że twierdzenie policji, że badali wypadek samochodowy, było kłamstwem i że policja chciała go wrobić. Czwarty skarżący argumentował, że został aresztowany za komentarze, które zamieścił na Facebooku przeciwko burmistrzowi Baku. Sądy pominęły te oświadczenia. Piąty skarżący złożył jednak zeznanie obciążające go samego, potwierdzające relację funkcjonariuszy policji o przebiegu wydarzeń. Następnie twierdził, że zrobił to, ponieważ dzień wcześniej grożono mu poważniejszymi zarzutami i nadal czuł się pod kontrolą policji.

Podczas rozpraw dotyczących pierwszego, drugiego, czwartego i piątego skarżącego jako świadkowie przesłuchiwani byli wyłącznie funkcjonariusze policji, którzy zgodnie z oficjalnymi zapisami aresztowali skarżących i/lub sporządzili protokoły o wykroczeniach administracyjnych przeciwko nim. W swoich zeznaniach ci funkcjonariusze policji powtórzyli oficjalną wersję powodów aresztowania skarżących (patrz powyższy paragraf 10). W sprawie trzeciego skarżącego sąd przesłuchał trzech świadków oskarżenia. Wszyscy trzej stwierdzili, że skarżący „kłócił się z funkcjonariuszami policji, stawiał opór i ich obraził, mówiąc do majora policji „po co przyprowadziłeś te szczeniaki?””. W sprawie szóstego skarżącego sąd nie przesłuchał żadnych świadków. Sądy uznały, że skarżący popełnili przypisane im wykroczenia administracyjne (patrz powyższy paragraf 10). Skazali skarżących na podstawie art. 310.1 KWA i wymierzyli im kary aresztu administracyjnego w okresie od dziesięciu do dwudziestu dni (patrz załącznik). Pierwszy skarżący został również skazany na podstawie art. 296 KWA.

W różnych datach skarżący wniesili odwołania do Sądu Apelacyjnego w Baku, przedstawiając swoją wersję faktów dotyczących ich aresztowania i argumentując, że zostali bezprawnie aresztowani za swoją działalność polityczną, w tym za aktywny udział w demonstracjach (pierwszy, drugi, trzeci, piąty i szósty skarżący) lub za komentarze zamieszczone w mediach społecznościowych (czwarty skarżący). Skarżący skarżyli się również, że rozprawy przed odpowiednimi sądami pierwszej instancji nie były sprawiedliwe. Ponadto piąty skarżący złożył oświadczenie, że wcześniej złożył zeznania obciążające go samego z obawy przed wrobieniem go w przestępstwo nielegalnego posiadania narkotyków. Skarżył się również, że był przetrzymywany na komisariacie nocą z 5 na 6 marca 2014 roku bez żadnej oficjalnej decyzji lub zapisu o jego zatrzymaniu. Wszyscy skarżący byli reprezentowani przed Sądem Apelacyjnym w Baku przez prawników własnego wyboru. W różnych datach Sąd Apelacyjny w Baku oddalił odwołania skarżących i utrzymał w mocy decyzje odpowiednich sądów pierwszej instancji, stwierdzając, że wnioski wyciągnięte przez te sądy były poprawne (patrz załącznik).


Skarżąca urodziła się w 1974 roku i mieszka w Moskwie. Przed prywatyzacją mieszkanie przy ul. Bolszoj Rogożskij Pierieułok 10-3-34 w Moskwie było własnością miasta Moskwy. R. zamieszkiwała tam jako najemczyni na podstawie umowy najmu socjalnego z miastem. 31 maja 1993 r. prawo własności mieszkania zostało przeniesione na R. w ramach programu prywatyzacji. 12 sierpnia 1996 r. R. zmarła. W październiku 1999 r. Jar. zwrócił się do notariusza z wnioskiem o uznanie go za spadkobiercę R. W celu poparcia swojego wniosku Jar. złożył testament, który rzekomo został podpisany przez R. 9 lutego 1996 r. 2 czerwca 2000 r. notariusz uwzględnił wniosek i wydał certyfikat potwierdzający, między innymi, że Jar. odziedziczył mieszkanie po R. 20 czerwca 2000 r. Moskiewski Komitet Miejski ds. Rejestracji Transakcji Nieruchomościami („Komitet Rejestracji Miejskiej”) zarejestrował certyfikat, potwierdzając prawo własności Jar. do mieszkania. 13 lipca 2000 r. Jar. sprzedał mieszkanie skarżącej. W nieokreślonym dniu Komitet Rejestracji Miejskiej zarejestrował transakcję i wydał odpowiedni akt, potwierdzający prawo własności skarżącej do mieszkania. Skarżąca wprowadziła się i zamieszkiwała w mieszkaniu. Po urodzeniu córki w 2004 r. zamieszkiwała tam z córką. W nieokreślonym dniu władze wszczęły śledztwo karne w sprawie fałszerstwa testamentu wystawionego w imieniu R. 6 czerwca 2001 r. Tagański Sąd Rejonowy w Moskwie uznał Jar. za winnego oszustwa i skazał go na pięć lat pozbawienia wolności oraz konfiskatę mienia. W szczególności sąd ustalił, że Jar., działając wspólnie z innymi osobami, których tożsamości nie ustalono, dopuścił się oszustwa w celu nabycia mieszkania R. i sprzedał je skarżącej na podstawie podrobionego testamentu. Wyrok stał się prawomocny 25 lipca 2001 r. 5 marca 2002 r. prokurator wniósł powództwo cywilne w imieniu Departamentu Mieszkalnictwa Miasta Moskwy („Departament Mieszkalnictwa”), domagając się: (1) unieważnienia testamentu R. oraz prawa własności skarżącej do mieszkania; (2) eksmisji skarżącej; (3) zwrotu mieszkania na rzecz miasta Moskwy; oraz (4) unieważnienia umowy kupna między Jar. a skarżącą oraz zwrotu przez Jar. kwoty zapłaconej przez skarżącą za mieszkanie. 16 grudnia 2003 r. Sąd Rejonowy rozpoznał sprawę za nieobecności skarżącej i uwzględnił w całości żądania prokuratora. Skarżąca wniosła apelację. 16 czerwca 2004 r. Sąd Miejski w Moskwie uznał, że Sąd Rejonowy nie zawiadomił skarżącej w należyty sposób o dacie i godzinie rozprawy. Uchylił wyrok z 16 grudnia 2003 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W nowym postępowaniu skarżąca wniosła powództwo wzajemne przeciwko miastu Moskwie, domagając się uznania jej za nabywcę lokalu w dobrej wierze. 14 listopada 2005 r. Sąd Rejonowy unieważnił testament R. oraz prawo własności Jar. do mieszkania. Sąd ustalił, że nieruchomość przeszła na rzecz Skarbu Państwa i nakazał jej zwrot na rzecz miasta Moskwy. Nakazał również eksmisję skarżącej. Sąd oddalił pozostałe żądania prokuratora dotyczące unieważnienia umowy sprzedaży zawartej przez Jar. i skarżącą oraz obowiązku tego pierwszego do zwrotu kwoty zapłaconej przez skarżącą. W odniesieniu do powództwa wzajemnego skarżącej sąd uznał, że kupiła mieszkanie w dobrej wierze. Jednakże stwierdził, że ponieważ Jar. nabył mieszkanie R. w wyniku oszustwa, w rzeczywistości ukradł je od miasta Moskwy, a to ostatnie miało prawo dochodzić zwrotu mieszkania od skarżącej, mimo że była ona nabywcą w dobrej wierze. 24 stycznia 2006 r. Sąd Miejski utrzymał w mocy wyrok z 14 listopada 2005 r. po rozpoznaniu apelacji. 23 marca 2006 r. rejonowa służba komornicza wszczęła postępowanie egzekucyjne w zakresie wyroku z 14 listopada 2005 r. 2 kwietnia 2008 r. skarżąca i jej córka zostały eksmitowane z mieszkania. Zgodnie z twierdzeniami skarżącej, musiały zamieszkać z jej rodzicami oraz jej bratem i jego rodziną. Zgodnie z informacjami Rządu, 9 kwietnia 2010 r. mieszkanie zostało przydzielone Sz., która znajdowała się na liście oczekujących na mieszkanie socjalne przez dwadzieścia pięć lat. 12 maja 2011 r. Sąd Rejonowy uznał prawo własności miasta do mieszkania. W szczególności sąd ustalił, że R. zmarła bez spadkobierców ustawowych i testamentowych, a jej mieszkanie powinno zostać przekazane Skarbowi Państwa jako mienie bezspadkowe. Sąd również wygasił prawo własności skarżącej do mieszkania. 22 września 2011 r. Sąd Miejski utrzymał w mocy wyrok z 12 maja 2011 r. po rozpoznaniu apelacji.


Pierwszy skarżący, pan A, urodził się w 1960 roku i mieszka w Norwegii. Drugi skarżący, pan B, urodził się w 1965 roku i mieszka na Florydzie, w Stanach Zjednoczonych Ameryki. Skarżący oraz pan E.K. byli właścicielami spółki Estora Investment Ltd. zarejestrowanej w Gibraltarze („Estora”). Pan T.F. oraz pan G.A. byli właścicielami spółki Strategic Investment AS zarejestrowanej na Samoa/Luksemburgu („Strategic”). W czerwcu 2001 roku Estora nabyła 24% udziałów w spółce Wnet AS. Strategic nabyła 46% udziałów w spółce Wnet AS. W sierpniu 2001 roku wszystkie udziały w spółce Wnet AS zostały sprzedane spółce Software Innovation AS za znacznie wyższą cenę. Udział pierwszego skarżącego w cenie sprzedaży wyniósł 3 259 341 koron norweskich (NOK) (około 360 000 euro (EUR)). Przeniósł on tę kwotę do spółki Banista Holding Ltd. zarejestrowanej na Gibraltarze, w której był jedynym udziałowcem. Udział drugiego skarżącego w cenie sprzedaży wyniósł 4 651 881 NOK (około 500 000 EUR). Przeniósł on tę kwotę do spółki Fardan Investment Ltd., w której był jedynym udziałowcem.
Pan E.K., pan G.A. oraz pan T.F. odnotowali zyski z podobnych transakcji, podczas gdy pan B.L., pan K.B. oraz pan G.N. byli zaangażowani w inne nieujawnione transakcje podlegające opodatkowaniu ze spółką Software Innovation AS.
Przychód z tych transakcji, wynoszący około 114,5 mln NOK (około 12,6 mln EUR), nie został zadeklarowany norweskim organom podatkowym, co skutkowało niezapłaconymi podatkami łącznie wynoszącymi około 32,5 mln NOK (około 3,6 mln EUR). W 2005 roku organy podatkowe rozpoczęły kontrolę podatkową w spółce Software Innovation AS i zbadały właścicieli stojących za spółką Wnet AS. 25 października 2007 roku złożyły one zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko T.F. do Økokrim (Norweskiego Krajowego Urzędu ds. Dochodzeń i Ścigania Przestępstw Gospodarczych i Środowiskowych) w sprawach, które doprowadziły później do oskarżenia pierwszego skarżącego, wraz z innymi wymienionymi wyżej osobami oraz drugim skarżącym, o poważne oszustwo podatkowe.
Osoby wymienione w akapicie 12 powyżej zostały następnie osądzone, skazane i otrzymały kary pozbawienia wolności za oszustwo podatkowe w postępowaniach karnych. Należy również zauważyć, że:
-   kara pozbawienia wolności, którą objęto pana E.K. w pierwszej instancji, została utrzymana w mocy w drugiej instancji, mimo że sąd drugiej instancji uznał ją za nieco łagodną; w międzyczasie nałożono na niego 30% karę podatkową;
-   długość kary pozbawienia wolności pana B.L. została ustalona z uwzględnieniem faktu, że nałożono na niego wcześniej 30% karę podatkową;
-   pan G.A. ani nie został skazany na grzywnę, ani nie miał nałożonej kary podatkowej;
-   na pana T.F. nałożono dodatkowo grzywnę odpowiadającą poziomowi 30% kary podatkowej;
-   pan K.B. oraz pan G.N. zostali każdy skazani na grzywnę zgodnie z podejściem przedstawionym w orzeczeniu Sądu Najwyższego w sprawie Rt. 2011 s. 1509, z odwołaniem się do Rt. 2005 s. 129, podsumowanym w akapicie 50 poniżej.
Poniżej przedstawiono podsumowanie szczególnych okoliczności dotyczących pierwszego i drugiego skarżącego. Pierwszy skarżący został przesłuchany najpierw jako świadek 6 grudnia 2007 roku; 14 grudnia 2007 roku został aresztowany i złożył zeznania jako osoba oskarżona („siktet”). Przyznał do okoliczności faktycznych, ale nie uznał swojej odpowiedzialności karnej. Został zwolniony po czterech dniach. 14 października 2008 roku pierwszy skarżący został oskarżony o naruszenie art. 12-1 ust. 1 lit. a w zw. z art. 12-2 Ustawy o rozliczeniu podatkowym z 1980 r. (ligningsloven) (tekst tych przepisów patrz w akapicie 43 poniżej). 24 listopada 2008 roku Urząd Skarbowy (skattekontoret) zmienił jego rozliczenie podatkowe za lata 2002–2007 po uprzednim wysłaniu w tej sprawie ostrzeżenia 26 sierpnia 2008 roku, powołując się m.in. na kontrolę podatkową, na śledztwo karne, na zeznania przez niego złożone, o których mowa w akapicie 13 powyżej, oraz na dokumenty zajęte przez Økokrim w trakcie śledztwa. W przypadku roku 2002 zmiana nastąpiła na podstawie faktu, że pierwszy skarżący pominął zadeklarowanie ogólnego dochodu w wysokości 3 259 341 NOK (około 360 000 EUR), zamiast tego deklarując stratę w wysokości 65 655 NOK. Ponadto, powołując się na art. 10-2 ust. 1 i art. 10-4 ust. 1 Ustawy o rozliczeniu podatkowym (tekst tych przepisów patrz w akapicie 42 poniżej), Urząd Skarbowy nakazał mu zapłatę kary podatkowej w wysokości 30%, obliczonej od podatku, który był winien w związku z nieujawnioną kwotą. Decyzja ta brała pod uwagę m.in. zeznania pierwszego i drugiego skarżącego złożone podczas ich przesłuchań w śledztwie karnym. Pierwszy skarżący nie odwołał się od tej decyzji i zapłacił zaległy podatek wraz z karą przed upływem trzutygodniowego terminu na wniesienie odwołania. 2 marca 2009 roku Sąd Rejonowy w Follo (tingrett) uznał pierwszego skarżącego za winnego zarzutom poważnego oszustwa podatkowego i skazał go na rok pozbawienia wolności z powodu nieujawnienia w zeznaniu podatkowym za 2002 rok kwoty 3 259 341 NOK dochodów uzyskanych za granicą. Przy orzekaniu kary Sąd Rejonowy wziął pod uwagę fakt, że pierwszy skarżący został już znacząco ukarany poprzez nałożenie kary podatkowej. Pierwszy skarżący odwołał się, skarżąc, że wbrew art. 4 Protokołu nr 7 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, był ścigany i karany dwukrotnie: w związku z tym samym czynem z art. 12-1 został oskarżony i otrzymał akt oskarżenia od prokuratora, następnie nałożono na niego karę podatkową przez organy podatkowe, którą zapłacił, a potem został skazany i ukarany. Wyrokiem z 12 kwietnia 2010 roku Sąd Apelacyjny w Borgarting (lagmannsrett) jednogłośnie oddalił jego apelację; podobne uzasadnienie zostało później przedstawione przez Sąd Najwyższy (Høyesterett) w wyroku z 27 września 2010 roku (podsumowanym poniżej). W wyroku z 27 września 2010 roku Sąd Najwyższy rozważył najpierw, czy dwa wspomniane postępowania dotyczyły tych samych okoliczności faktycznych (samme forhold). W tym kontekście zauważył rozwój w orzecznictwie konwencyjnym przedstawionym w wyroku Izby w sprawie Sergey Zolotukhin przeciwko Rosji ([Wielka Izba], nr 14939/03, §§ 52, 53, 80‑82, 84, ECHR 2009) oraz próbę harmonizacji w tym wyroku poprzez następujący wniosek:
„... Artykuł 4 Protokołu nr 7 należy rozumieć jako zabraniający ścigania lub sądzenia za drugie „przestępstwo”, o ile wynika ono z identycznych faktów lub faktów, które są zasadniczo takie same. ... Dlatego też dochodzenie Trybunału powinno skupić się na tych faktach, które stanowią zbiór konkretnych okoliczności faktycznych dotyczących tego samego oskarżonego i [są] nierozerwalnie powiązane w czasie i przestrzeni ...”. W niniejszej sprawie, jak zauważył Sąd Najwyższy, nie było wątpliwości, że okoliczności faktyczne leżące u podstaw decyzji o nałożeniu kar podatkowych i ścigania karnego miały wystarczająco wspólne cechy, aby spełnić te kryteria. W obu przypadkach podstawą faktyczną było nieujawnienie dochodu w zeznaniu podatkowym. Wymóg, aby postępowania dotyczyły tej samej sprawy, został zatem spełniony. Sąd Najwyższy następnie zbadał, czy oba postępowania dotyczyły „przestępstwa” w rozumieniu art. 4 Protokołu nr 7. W tym względzie Sąd Najwyższy powtórzył swoje orzeczenie opublikowane w Norsk Retstidende („Rt.”) 2002 s. 509 (patrz akapit 45 poniżej), że kary podatkowe na poziomie zwykłym (30%) są zgodne z pojęciem „oskarżenia o przestępstwo” w art. 6 § 1. Tamta ocena opierała się na trzech tak zwanych „kryteriach Engel” (klasyfikacji prawnej przestępstwa w prawie krajowym; naturze przestępstwa oraz stopniu surowości kary, której dana osoba ryzykowała naruszenie), określonych w wyroku Trybunału w sprawie Engel i inni przeciwko Holandii (8 czerwca 1976 r., § 82, Seria A nr 22). Dla oceny Sądu Najwyższego istotne było ogólne znaczenie prewencyjne kary podatkowej oraz fakt, że ze względu na wysoki stawek 30%, mogły być zaangażowane znaczne kwoty. Sąd Najwyższy wziął również pod uwagę swój wyrok opublikowany w Rt. 2004 s. 645, w którym orzekł w świetle orzecznictwa strasburskiego (że pojęcie „kary” nie powinno mieć różnych znaczeń w różnych przepisach Konwencji), że 30% kara podatkowa jest również sprawą karną w rozumieniu art. 4 Protokołu nr 7 – stanowisko to przyjęto bez dalszej dyskusji w Rt. 2006 s. 1409. Sąd Najwyższy zauważył również, że zarówno Dyrekcja Podatkowa (Skattedirektoratet), jak i Dyrektor Prokuracji Krajowej (Riksadvokaten) były zdania, że jest mało prawdopodobne, aby kara podatkowa na poziomie zwykłym nie została uznana za karę kryminalną w rozumieniu art. 4 Protokołu nr 7. Sąd Najwyższy wziął dalej pod uwagę nowsze orzecznictwo Trybunału (Mjelde przeciwko Norwegii (dec.), nr 11143/04, 1 lutego 2007; Storbråten przeciwko Norwegii (dec.), nr 12277/04, 1 lutego 2007; Haarvig przeciwko Norwegii (dec.), nr 11187/05, 11 grudnia 2007, z odwołaniami do Malige przeciwko Francji, 23 września 1998 r., § 35, Zbiór Orzeczeń i Decyzji 1998‑VII; oraz Nilsson przeciwko Szwecji (dec.), nr 73661/01, ECHR 2005‑XIII), wskazujące, że szerszy zakres kryteriów niż tylko kryteria Engel ma zastosowanie do oceny w ramach art. 4 Protokołu nr 7. Znalazł potwierdzenie w sprawie Sergey Zolotukhin (powyżej, §§ 52-57) – później następowanej w sprawie Ruotsalainen przeciwko Finlandii (nr 13079/03, §§ 41‑47, 16 czerwca 2009) – że trzy kryteria Engel dla ustalenia istnienia „oskarżenia o przestępstwo” w rozumieniu art. 6 mają równe zastosowanie do pojęcia kary kryminalnej w art. 4 Protokołu nr 7. Na tym tle Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do odejścia od swoich powyższych orzeczeń z 2004 i 2006 roku, stwierdzając, że kary podatkowe na poziomie zwykłym należy uważać za „karę kryminalną” (straff) w rozumieniu art. 4 Protokołu nr 7. Następnie zauważył, że warunkiem ochrony na mocy wspomnianego przepisu jest to, że decyzja, która blokuje dalsze ściganie – w tym przypadku decyzja z 24 listopada 2008 roku o nałożeniu zwykłej kary podatkowej – musiała być ostateczna. Od tej decyzji nie wniesiono odwołania do najwyższego organu administracyjnego w ramach trzutygodniowego terminu, który upłynął 15 grudnia 2008 roku, i w tym sensie była ostateczna. Jeśli natomiast istotny byłby upływ sześciomiesięcznego terminu na wniesienie odwołania sądowego na podstawie art. 11-1 ust. 4 Ustawy o rozliczeniu podatkowym, decyzja nie stałaby się jeszcze ostateczna, gdy Sąd Rejonowy wydał wyrok 2 marca 2009 roku. Słowa „ostatecznie uniewinniony lub skazany” w art. 4 Protokołu nr 7 zostały sformułowane z myślą o sytuacjach, w których decyzja blokująca była wyrokiem w sprawie karnej. Trybunał ustalił, że decyzja jest ostateczna, gdy jest prawomocna (res judicata), gdy nie są dostępne dalsze ordinary środki odwoławcze. W tym względzie decydujący jest moment, w którym decyzja staje się prawomocna zgodnie z zasadami prawa krajowego. Ani brzmienie przepisu, ani jego historia legislacyjna, ani orzecznictwo nie dostarczają żadnych wskazówek dla sytuacji, w których decyzja blokująca jest decyzją administracyjną. Zauważono, że w Rt. 2002 s. 557 Sąd Najwyższy wyraził autorytatywny pogląd, że decyzja podatkowa, w tym decyzja o karze podatkowej, powinna być uważana za ostateczną, gdy podatnik jest pozbawiony możliwości jej zaskarżenia (s. 570), bez określania jednak, czy to termin na odwołanie administracyjne, czy raczej na odwołanie sądowe, jest decydujący. W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy zauważył, że najlepszym rozwiązaniem byłoby uznanie, że trzutygodniowy termin na odwołanie administracyjne jest decydujący w stosunku do art. 4 Protokołu nr 7. W przeciwnym razie jasność nastąpiłaby dopiero po sześciu miesiącach w przypadkach, gdy podatnik nie wniesie sprawy do sądu, a gdyby to zrobił, dopiero po prawomocnym wyroku – okres, który byłby zmienny i mógłby być długi. Decyzja z 24 listopada 2008 roku była zatem uważana za ostateczną w rozumieniu art. 4 Protokołu nr 7. Sąd Najwyższy zauważył, że pierwszy skarżący został oskarżony 14 grudnia 2007 roku, a ostrzeżenie o zmianie jego rozliczenia podatkowego zostało wysłane 26 sierpnia 2008 roku. Następnie sprawa dotycząca kar podatkowych i sprawa karna toczyły się równolegle, aż zostały rozstrzygnięte odpowiednio decyzją z 24 listopada 2008 roku i wyrokiem z 2 marca 2009 roku. Centralnym pytaniem w tej sprawie było, czy miało miejsce następcze ściganie, co byłoby sprzeczne z art. 4 Protokołu nr 7, czy równoległe traktowanie, które było do pewnego stopnia dopuszczalne. W tym kontekście Sąd Najwyższy wziął pod uwagę dwie decyzje o odrzuceniu skargi: R.T. przeciwko Szwajcarii (dec.), nr 31982/96, 30 maja 2000; oraz Nilsson przeciwko Szwecji, powyżej, w szczególności następujący fragment z tego ostatniego:
„Trybunał nie może jednak zgodzić się ze skarżącym, że decyzja o cofnięciu jego prawa jazdy stanowiła nowe postępowanie karne wszczęte przeciwko niemu. Chociaż różne sankcje zostały nałożone przez dwa różne organy w różnych postępowaniach, istniało wystarczająco ścisłe powiązanie między nimi, istotne i czasowe, by uznać cofnięcie za część sankcji przewidzianych w prawie szwedzkim za przestępstwa jazdy w stanie znacznej nietrzeźwości i nielegalnej jazdy (patrz R.T. przeciwko Szwajcarii, powyżej, oraz, mutatis mutandis, Phillips przeciwko Zjednoczonemu Królestwu, nr 41087/98, § 34, ECHR 2001-VII). Innymi słowy, cofnięcie nie oznaczało, że skarżący był „ponownie sądzony lub karany ... za przestępstwo, za które został już ostatecznie ... skazany”, z naruszeniem art. 4 § 1 Protokołu nr 7.” W niniejszej sprawie Sąd Najwyższy uznał, że nie ma wątpliwości, że istniało wystarczające powiązanie istotne i czasowe. Obie sprawy miały swoją podstawę w tych samych okolicznościach faktycznych – brak informacji w zeznaniu podatkowym, który doprowadził do wadliwego rozliczenia podatkowego. Postępowanie karne i postępowanie administracyjne toczyły się równolegle. Po oskarżeniu pierwszego skarżącego 14 grudnia 2007 roku, nastąpiło ostrzeżenie 26 sierpnia 2008 roku o zmianie jego rozliczenia podatkowego, następnie akt oskarżenia 14 października 2008 roku, decyzja organów podatkowych z 24 listopada 2008 roku o zmianie rozliczenia oraz wyrok Sądu Rejonowego z 2 marca 2009 roku. W dużym stopniu przetwarzanie w prawie administracyjnym i w prawie karnym było ze sobą powiązane. Cel stojący za art. 4 Protokołu nr 7, aby zapewnić ochronę przed obciążeniem poddania nowej procedurze, miał tutaj mniejsze zastosowanie, o ile pierwszy skarżący nie miał uzasadnionego oczekiwania bycia poddanym tylko jednej procedurze. W takiej sytuacji interes w zapewnieniu skutecznego ścigania był nadrzędny. Po kontroli podatkowej w 2005 roku, o której mowa w akapicie 13 powyżej, w trakcie jesieni 2007 roku organy podatkowe zawiadomiły Økokrim, że drugi skarżący nie ujawnił w zeznaniu podatkowym za rok podatkowy 2002 dochodu w wysokości 4 561 881 NOK (około 500 000 EUR) uzyskanego ze sprzedaży określonych udziałów. 16 października 2008 roku Urząd Skarbowy zawiadomił drugiego skarżącego, że rozważa zmianę jego rozliczenia podatkowego i nałożenie kary podatkowej, powołując się m.in. na kontrolę podatkową, śledztwo karne i zeznania przez niego złożone, o których mowa w akapicie 13 powyżej, oraz na dokumenty zajęte przez Økokrim w śledztwie. 5 grudnia 2008 roku Urząd Skarbowy zmienił jego rozliczenie podatkowe w ten sposób, że był winien 1 302 526 NOK (około 143 400 EUR) podatku w związku z nieujawnionym dochodem. Ponadto, powołując się na art. 10-2 ust. 1 i art. 10-4 ust. 1 Ustawy o rozliczeniu podatkowym, zdecydował o nałożeniu 30% kary podatkowej. Decyzja ta brała pod uwagę m.in. zeznania pierwszego i drugiego skarżącego złożone podczas przesłuchań w śledztwie karnym. Drugi skarżący zapłacił należny podatek wraz z karą i nie odwołał się od decyzji, która stała się ostateczna 26 grudnia 2008 roku. W międzyczasie, 11 listopada 2008 roku prokurator oskarżył drugiego skarżącego o naruszenie art. 12-1 ust. 1 lit. a w zw. z art. 12-2 Ustawy o rozliczeniu podatkowym z powodu, że za rok(y) podatkowy 2001 i/lub 2002 pominął zadeklarowanie w zeznaniu podatkowym dochodu w wysokości 4 651 881 NOK, co reprezentowało zobowiązanie podatkowe w wysokości 1 302 526 NOK. Prokurator zwrócił się do Sądu Miejskiego w Oslo (tingrett) o wydanie wyroku skazującego na podstawie jego przyznania się do winy (tilståelsesdom). Ponadto pan E.K., pan B.L. oraz pan G.A. przyznali się do winy i wyrazili zgodę na rozprawy w trybie nakazowym na podstawie przyznania się do winy. 10 lutego 2009 roku drugi skarżący (w przeciwieństwie do E.K., B.L. i G.A.) wycofał swoje przyznanie się do winy, w wyniku czego prokurator wydał zmieniony akt oskarżenia 29 maja 2009 roku, zawierający te same zarzuty. 30 września 2009 roku Sąd Miejski, po przeprowadzeniu rozprawy, uznał drugiego skarżącego za winnego zarzutom poważnego oszustwa podatkowego i skazał go na rok pozbawienia wolności, biorąc pod uwagę fakt, że miał już nałożoną karę podatkową. Drugi skarżący odwołał się od procedury Sądu Miejskiego do Sądu Apelacyjnego w Borgarting, argumentując w szczególności, że z powodu zakazu dwukrotnego ścigania w art. 4 Protokołu nr 7, fakt, że nałożono na niego karę podatkową, stanowił przeszkodę w skazaniu karnym. Wniósł więc o uchylenie (opphevet) wyroku Sądu Miejskiego i odrzucenie (avvist) sprawy prokuratorskiej przez sądy. Wyrokiem z 8 lipca 2010 roku Sąd Apelacyjny oddalił apelację drugiego skarżącego, opierając się zasadniczo na uzasadnieniu w sprawie pierwszego skarżącego, które było podobne do uzasadnienia Sądu Najwyższego podsumowanego powyżej (patrz akapity 20–30 powyżej). Tym samym Sąd Apelacyjny uznał, że decyzja organów podatkowych z 5 grudnia 2008 roku nakazująca mu zapłatę 30% kary podatkowej stanowiła karę kryminalną (straff); że decyzja stała się „ostateczna” po upływie terminu na wniesienie odwołania 26 grudnia 2008 roku; oraz że decyzja o karze podatkowej i subsequent skazanie karne dotyczyły tej samej sprawy. Ponadto, jak w przypadku pierwszego skarżącego, Sąd Apelacyjny uznał, że postępowania równoległe – zarówno administracyjne, jak i karne – są do pewnego stopnia dopuszczalne w ramach art. 4 Protokołu nr 7, pod warunkiem, że drugie postępowanie rozpoczęło się przed tym, jak pierwsze stało się ostateczne. Gdy ten wymóg minimalny został spełniony, należało dokonać oceny stanu zaawansowania drugiego zestawu i, co najmniej, czy istniało wystarczające powiązanie istotne i czasowe między pierwszą a drugą decyzją. Co do konkretnej oceny sprawy drugiego skarżącego, Sąd Apelacyjny zauważył, że postępowanie karne i postępowanie podatkowe w rzeczywistości toczyły się równolegle od czasu zawiadomienia organów podatkowych do policji jesienią 2007 roku aż do momentu podjęcia decyzji o nałożeniu kary podatkowej w grudniu 2008 roku. Stan ten był podobny do sprawy pierwszego skarżącego. Drugi skarżący został oskarżony i sprawa skierowana do Sądu Miejskiego z wnioskiem o wyrok na podstawie przyznania się do winy 11 listopada 2008 roku, przed decyzją o karze podatkowej. Postępowanie karne osiągnęło więc stosunkowo zaawansowany stadium do momentu podjęcia decyzji o nałożeniu kary podatkowej. Dziewięciomiesięczny okres – od momentu gdy decyzja organów podatkowych z 5 grudnia 2008 roku stała się ostateczna do skazania drugiego skarżącego przez Sąd Miejski 30 września 2009 roku – był nieco dłuższy niż dwuipółmiesięczny okres w sprawie pierwszego skarżącego. Można to jednak wyjaśnić faktem, że drugi skarżący wycofał swoje przyznanie się do winy w lutym 2009 roku, w konsekwencji czego musiał zostać ponownie oskarżony 29 maja 2009 roku i zaplanowano zwykłą rozprawę. Na tym tle Sąd Apelacyjny (podobnie jak Sąd Miejski) uznał, że niewątpliwie istniało wystarczające powiązanie istotne i czasowe między decyzją o karach podatkowych a subsequent skazaniem karnym. 29 października 2010 roku Komisja ds. Dopuszczenia Apelacji Sądu Najwyższego odmówiła drugiemu skarżącemu zgody na apelację, uznając, że taka zgoda nie jest uzasadniona ani ogólnym znaczeniem sprawy, ani żadnym innym powodem.


Skarżący urodził się w 1972 roku i mieszka w Baku. Był dziennikarzem i w danym czasie pracował jako redaktor naczelny gazety „Demokrat”. Był również członkiem Partii Musavat. 2 kwietnia 2011 r. szereg partii opozycyjnych zorganizował demonstrację na Placu Fontann w Baku. Skarżący udał się w miejsce, gdzie miała odbyć się demonstracja, zamierzając w niej wziąć udział. Po przybyciu na Plac Fontann około godziny 14:15 dnia 2 kwietnia 2011 r. skarżący został aresztowany przez grupę funkcjonariuszy policji i przewieziony do Komendy Rejonowej Policji w Nasimi („KRP Nasimi”). Po przybyciu na komisariat skarżący został umieszczony na podwórku spacerowym centrum tymczasowego aresztowania KRP Nasimi wraz z innymi zatrzymanymi osobami. Kilka minut później zastępca szefa KRP Nasimi, S.N., przybył do centrum aresztowania z dwoma mężczyznami, z których jeden był ubrany w mundur policyjny, a drugi w cywilu. Skarżący przedstawił się jako dziennikarz i zapytał S.N. o powody jego aresztowania. Dwaj mężczyźni towarzyszący S.N. następnie chwycili skarżącego za ręce, podczas gdy S.N. uderzał go pięściami i kopał w różne części ciała. Po fizycznym zaatakowaniu skarżącego S.N. i dwaj inni mężczyźni opuścili centrum aresztowania. Około godziny 23:00 dnia 2 kwietnia 2011 r. skarżący otrzymał oficjalne upomnienie, na podstawie art. 298 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych, za udział w nieautoryzowanej demonstracji i został zwolniony z aresztu. Rząd utrzymywał, że skarżący nie został poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu w areszcie policyjnym. Rząd złożył również protokół o wykroczeniu administracyjnym sporządzony o godz. 16:30 dnia 2 kwietnia 2011 r., z którego wynikało, że skarżący został upomniany, na podstawie art. 298 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych, za naruszenie przepisów regulujących organizowanie i przeprowadzanie zgromadzeń. Skarżący podpisał protokół i złożył oświadczenie potwierdzające swój udział w demonstracji. 4 kwietnia 2011 r. skarżący złożył zawiadomienie o przestępstwie w rejonowej prokuraturze Nasimi, twierdząc, że 2 kwietnia 2011 r. został źle traktowany przez S.N. w areszcie policyjnym. 6 kwietnia 2011 r. prowadzący śledztwo przesłuchał skarżącego, który powtórzył swoje zarzuty dotyczące złego traktowania. W szczególności oświadczył, że 2 kwietnia 2011 r., podczas gdy był przetrzymywany na podwórku spacerowym centrum tymczasowego aresztowania KRP Nasimi z innymi zatrzymanymi, został pobity przez S.N. i dwóch innych mężczyzn, z których jeden był ubrany w mundur policyjny, a drugi w cywilu. Gdy zapytał S.N. o powody jego aresztowania, dwaj mężczyźni towarzyszący S.N. chwycili go za ręce, a S.N. fizycznie go zaatakował, uderzając go pięściami i kopiąc w różne części ciała. 6 kwietnia 2011 r. skarżącego zbadał biegły sądowy. Z ekspertyzy sądowej nr 01/MES z dnia 9 kwietnia 2011 r. wynika, że biegły zauważył siniak (qançır) o wymiarach 4,5 na 2,5 cm na zewnętrznej stronie prawej łydki (baldır) skarżącego. Biegły stwierdził, że obrażenie zostało spowodowane przez twardy tępy obiekt i że czas jego zadania odpowiadał 2 kwietnia 2011 r. 12 i 14 kwietnia 2011 r. śledczy przesłuchał T.Y. i N.S. jako świadków w związku ze skargą skarżącego na złe traktowanie. Dwaj świadkowie, którzy również zostali aresztowani 2 kwietnia 2011 r. i przetrzymywani w centrum tymczasowego aresztowania KRP Nasimi, potwierdzili, że 2 kwietnia 2011 r. skarżący został pobity przez S.N. na podwórku spacerowym centrum tymczasowego aresztowania KRP Nasimi. W związku z tym T.Y. oświadczył, że gdy S.N. i dwaj inni mężczyźni przybyli do centrum tymczasowego aresztowania, S.N. zaczął obrażać skarżącego. S.N. kopnął go również w brzuch. Gdy skarżący zaprotestował przeciwko temu, S.N. i dwaj towarzyszący mu mężczyźni zaczęli bić skarżącego. N.S. również oświadczył, że S.N. i dwaj towarzyszący mu mężczyźni zaczęli obrażać zatrzymane osoby natychmiast po przybyciu do centrum tymczasowego aresztowania. Ponieważ skarżący sprzeciwił się ich zachowaniu, ciężko go pobili. 15 kwietnia 2011 r. śledczy przesłuchał S.N., który zaprzeczył zarzutom skarżącego. S.N. twierdził, że nie użył siły wobec skarżącego i że w każdym razie nie przebywał na terenie KRP Nasimi między godziną 13:00 a 19:00 dnia 2 kwietnia 2011 r., kiedy skarżący został tam przywieziony. 18 kwietnia 2011 r. śledczy osobno przesłuchał dwóch funkcjonariuszy policji, M.V. i R.M., którzy pełnili służbę wartą w KRP Nasimi 2 kwietnia 2011 r. Brzmienie ich zeznań było identyczne. Każdy z nich oświadczył, że żadna z osób aresztowanych 2 kwietnia 2011 r. nie została umieszczona na podwórku spacerowym centrum tymczasowego aresztowania i że żadna z nich nie została pobita. Oświadczyli również, że S.N. nie był obecny, gdy zatrzymane osoby były przywożone na komisariat. 20 i 22 kwietnia 2011 r. śledczy osobno przesłuchał dwóch funkcjonariuszy policji: I.M., który uczestniczył w aresztowaniu skarżącego 2 kwietnia 2011 r., oraz I.S., który był dzielnicowym dla obszaru, w którym został aresztowany skarżący. Ich zeznania były identyczne. Każdy z nich twierdził, że skarżący nie został umieszczony na terenie spacerowym centrum tymczasowego aresztowania i nie został pobity w areszcie policyjnym. Twierdzili również, że S.N. nie był w tamtym czasie obecny na komisariacie. Ponadto I.M. oświadczył, że gdy zawiózł skarżącego na komisariat, nie był świadomy żadnych obrażeń na ciele skarżącego. Jednak takie obrażenie mogło zostać zadane podczas nielegalnej demonstracji. 25 kwietnia 2011 r. zastępca prokuratora rejonowej prokuratury Nasimi wydał decyzję o odmowie wszczęcia postępowania karnego w związku ze skargą skarżącego na złe traktowanie. W swojej decyzji, po podsumowaniu wniosków z ekspertyzy sądowej oraz zeznań złożonych przez skarżącego, T.Y. i N.S., a także S.N. i czterech innych funkcjonariuszy policji przesłuchiwanych w trakcie śledztwa, prokurator stwierdził w jednym zdaniu, że dostępne dowody nie ujawniają żadnych znamion czynu zabronionego. Istotna część decyzji brzmi następująco:
„Ponieważ w materiale zebranym w trakcie śledztwa na wniosek Hadżili Mustafy Mustafy oglu, który twierdził, że 2 kwietnia 2011 r. doznał obrażeń w wyniku pobicia przez zastępcę szefa KRP Nasimi, S.N., nie ujawniono znamion czynu zabronionego, należy odmówić wszczęcia postępowania karnego.”
5 stycznia 2012 r. skarżący wniósł skargę na tę decyzję do Sądu Rejonowego w Nasimi, argumentując, że decyzja prokuratora była bezzasadna. W szczególności twierdził, że prokurator nie wziął pod uwagę wniosków z ekspertyzy sądowej oraz zeznań T.Y. i N.S. Skarżący skarżył się również, że prokurator nie podał żadnego wyjaśnienia co do okoliczności, w jakich zostało zadane obrażenie. Z transkrypcji rozprawy sądowej z 16 stycznia 2012 r. wynika, że w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w Nasimi pełnomocnik skarżącego poprosił sąd o przesłuchanie T.Y. i N.S., którzy zeznawali podczas śledztwa na poparcie skargi skarżącego na złe traktowanie. Poprosił również sąd o zarządzenie zbadania nagrań wideo z kamer monitoringu KRP Nasimi. W odpowiedzi na wnioski pełnomocnika prowadzący śledztwo oświadczył na rozprawie, że kamery monitoringu KRP Nasimi służą wyłącznie do celów obserwacyjnych i nie nagrywają. Sąd uwzględnił wniosek pełnomocnika dotyczący zbadania nagrań wideo z kamer monitoringu. 24 stycznia 2012 r. Sąd Rejonowy w Nasimi oddalił skargę, uznając, że decyzja prokuratora z 25 kwietnia 2011 r. była legalna i właściwie uzasadniona. Sąd stwierdził, że chociaż biegły zauważył siniak na ciele skarżącego, nie ustalono, że obrażenie zostało zadane przez S.N. Co do nagrań wideo, sąd zauważył, że nie są one już dostępne. KRP Nasimi odpowiedziało na jego wniosek dotyczący zbadania nagrań wideo, że wspomniane kamery monitoringu nie zawierały karty pamięci i w związku z tym nagrania wideo zostały automatycznie usunięte miesiąc później. Wyrok nie zawierał żadnej wzmianki o zeznaniach świadków złożonych na korzyść twierdzeń skarżącego o złym traktowaniu. 27 stycznia 2012 r. skarżący odwołał się od decyzji, powtarzając swoje poprzednie zarzuty. W szczególności skarżył się, że prokurator nie wyjaśnił, w jaki sposób zostało zadane obrażenie zauważone przez biegłego. Poprosił również sąd odwoławczy o przesłuchanie T.Y. i N.S., twierdząc, że sąd pierwszej instancji zignorował ich zeznania bez żadnego powodu. Skarżący skarżył się dalej na sprzeczne wyjaśnienia udzielone przez śledczego i Sąd Rejonowy w Nasimi co do niemożności uzyskania nagrań wideo z kamer monitoringu KRP Nasimi. Podczas gdy śledczy wyjaśnił, że te kamery służą wyłącznie do celów obserwacyjnych i nie nagrywają, sąd pierwszej instancji wskazał w swojej decyzji, że niemożność ta wynikała z braku kart pamięci w kamerach monitoringu, co doprowadziło do automatycznego usunięcia nagrań wideo miesiąc później. 6 lutego 2012 r. Sąd Apelacyjny w Baku oddalił odwołanie i utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego w Nasimi z 24 stycznia 2012 r. Decyzja sądu odwoławczego nie zawierała żadnej wzmianki o konkretnych zarzutach skarżącego.


Skarżący urodził się w 1976 roku i jest obecnie osadzony w więzieniu Nubarashen. 1 lipca 2009 r. wszczęto postępowanie karne w sprawie zabójstwa K.S., który został zastrzelony o godzinie 1:30 tego dnia w mieście Alaverdi. Skarżący stawił się na policji później tego dnia, oddał broń i przyznał się do zabójstwa. Tego samego dnia postawiono skarżącemu zarzut zabójstwa i nielegalnego posiadania broni palnej. Tego samego dnia policja przesłuchała K.M., która była dziewczyną K.S. i była obecna na miejscu zabójstwa. Złożyła ona oświadczenie, że to skarżący, jej sąsiad, po wykrzykiwaniu obelg, zaczął strzelać do samochodu K.S. w momencie, gdy ona z niego wysiadła. 3 lipca 2009 r. skarżący został przesłuchany. Zaprzeczył zarzutom i odmówił składania zeznań. Podczas przesłuchania S.S., siostra K.S., oświadczyła, że wiedziała o pewnych problemach między jej bratem a przyjacielem skarżącego. Według jej zeznania skarżący dzwonił kiedyś, aby dowiedzieć się, gdzie przebywa K.S. Powiadomiła wtedy o tym K.S., a on zaniepokoił się. Rodzice K.M., S.M. i A.M., zeznali podczas przesłuchań, że w dniu zabójstwa słyszeli strzały i że krótko potem K.M. wpadła do ich domu płacząc, mówiąc, że skarżący zabił K.S. na jej oczach. 14 stycznia 2010 r. zabito brata skarżącego, V.M. Podczas dodatkowego przesłuchania 9 marca 2010 r. skarżący oświadczył, że przyznał się do zabójstwa, aby zatuszować sprawę swojego brata, który miał noworodka i opiekował się ich rodzicami. Skarżący oświadczył, że nie ma już potrzeby zatuszowania sprawy V.M., ponieważ nie żyje. Alibi skarżącego polegało na tym, że w dniu zabójstwa odwiedził przyjaciela ojca V.J. około godziny 22:30 i przebywał w jego domu do około godziny 2:30. 12 marca 2010 r. przesłuchano V.J., który zaprzeczył, aby skarżący przebywał w jego domu do tak późnej godziny. Oświadczył w szczególności, że skarżący rzeczywiście przyszedł do jego domu około godziny 22:00, ale przebywał tam tylko przez około godzinę lub godzinę i pół. Około godziny 23:30 V.M. przyszedł i powiedział skarżącemu, że muszą iść do kogoś, i wyszli. Podczas formalnej konfrontacji między skarżącym a V.J. ten drugi powtórzył swoje poprzednie zeznanie, że skarżący przyszedł do jego domu około godziny 22:00 i przebywał tam nie dłużej niż dwie godziny. Skarżący nie złożył żadnego oświadczenia. 27 kwietnia 2010 r. ostatecznie sporządzono akt oskarżenia i skierowano sprawę do Sądu Rejonowego w Lori do rozprawy. Oskarżenie powołało się na następujące dowody: zeznania S.S., K.M., S.M., A.M. i V.J., protokół formalnej konfrontacji między skarżącym a V.J., wyniki ekspertyz sądowych, w tym badania biochemicznego, które wykazało obecność resztek prochu na ubraniu noszonym przez skarżącego w dniu zabójstwa, oraz protokoły różnych czynności dochodzeniowych. Decyzją z 13 maja 2010 r. Sąd Rejonowy wyznaczył pierwszą rozprawę w sprawie skarżącego na 21 maja 2010 r. Listem z 14 maja 2010 r. Sąd Rejonowy wezwał K.M. do stawienia się na rozprawie 21 maja 2010 r. Wezwanie zostało zwrócone do Sądu Rejonowego. Sąd Rejonowy wezwał K.M., S.M. i V.J. na przełożoną rozprawę 17 czerwca 2010 r. 17 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy przeprowadził rozprawę, na której prawidłowo wezwani K.M., S.M. i V.J. nie stawili się. Sąd Rejonowy podjął decyzję o przymuszeniu świadków do stawienia się na przełożonej rozprawie 29 czerwca 2010 r. Wykonanie decyzji powierzono policji. 29 czerwca 2010 r. policja wysłała list do Sądu Rejonowego, informując go, że między innymi K.M. nie przebywa w miejscu zamieszkania. Tego samego dnia Sąd Rejonowy przeprowadził rozprawę i, stwierdzając, że jego decyzja o przymuszeniu świadków, w tym K.M., nie została wykonana, postanowił wezwać ich do stawienia się na następnej rozprawie, która odbędzie się 22 lipca 2010 r. Następnie Sąd Rejonowy przeprowadził co najmniej trzy kolejne rozprawy – 7 września oraz 21 i 22 października 2010 r., za każdym razem podejmując decyzje o wezwaniu nieobecnych świadków, w tym K.M., do stawienia się. Zgodnie z zaświadczeniami dostarczonymi przez policję 20 i 25 października 2010 r., K.M. nie było w miejscu zamieszkania podczas wizyty policji. Zaświadczenie z 20 października 2010 r. stwierdzało, że S.M. powiedziała policji, że jej córka jest za granicą. Sąd Rejonowy ostatecznie rozpoznał sprawę skarżącego w nieobecności K.M. 4 listopada 2010 r. Sąd Rejonowy uznał skarżącego za winnego postawionych mu zarzutów i skazał go na trzynaście lat pozbawienia wolności. W tym celu stwierdził, w szczególności, co następuje:
„Badanie i ocena dowodów:
1 lipca 2009 r. ... [skarżący] przyznał się ... i, po oddaniu broni, oświadczył, że strzelał do samochodu [K.S.] tej nocy ...
W toku śledztwa [skarżący] nie przyznał się do zarzutów, oświadczając, że jego zmarły brat [V.M.] zabił [K.S.]; on przebywał w ... domu [V.J.] ...
Na rozprawie [skarżący] nie przyznał się do winy ...
Czyn popełniony przez [skarżącego] został udowodniony następującymi dowodami zebranymi w sprawie:
Zeznanie spadkobiercy prawnego ofiary, świadka S.S. ...
... przedprocesowe zeznanie świadka K.M. ...
... przedprocesowe zeznania świadków S.M. i A.M. ...
... przedprocesowe zeznanie świadka V.J., w którym całkowicie zaprzeczył [zeznaniu] skarżącego, że w czasie zabójstwa [skarżący] przebywał w jego domu.
[V.J.] utrzymał swoje zeznanie podczas konfrontacji ze [skarżącym] ...
... protokół oględzin miejsca zdarzenia ...
... protokół badania zwłok ...
... protokół badania ... samochodu ...
... protokół zajęcia [ubrań skarżącego] ...
... protokół rozpoznania na zdjęciach ... na podstawie którego K.M. zidentyfikowała [skarżącego] ...
... protokół ... przyznania się do winy i oddania broni ...
Wnioski z sądowo-lekarskiej ekspertyzy [dotyczącej obrażeń K.S.] ...
[Inne dowody z ekspertyz]
Wnioski z biochemicznej ekspertyzy sądowej ... że na ubraniu [skarżącego] noszonym w dniu zdarzenia odkryto resztki prochu.
[Dowody materialne] ”
Skarżący wniósł apelację, skarżąc się, między innymi, że K.M., jedyny świadek zdarzenia, którego przedprocesowe zeznanie było jedynym dowodem bezpośrednio obciążającym go w popełnieniu przestępstwa, nie została przesłuchana w sądzie. 20 grudnia 2010 r. Sąd Apelacyjny ds. Karnych przejął sprawę i wyznaczył pierwszą rozprawę w sprawie na 11 stycznia 2011 r. 11 stycznia 2011 r. adwokat skarżącego złożył wniosek do Sądu Apelacyjnego, domagając się, między innymi, wezwania K.M. Sąd Apelacyjny uwzględnił wniosek w zakresie dotyczącym obecności K.M. i wezwał ją do stawienia się na następnej rozprawie. K.M. nie stawiła się przed Sądem Apelacyjnym. Skarżący oświadczył, że wówczas złożył wniosek o uznanie zeznań K.M. za niedopuszczalne. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, Sąd Apelacyjny zdecydował rozpatrzyć wniosek podczas narady, ale następnie nie zrobił tego. 26 stycznia 2011 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżącego, powołując się na ten sam zbiór dowodów co Sąd Rejonowy. Wyrok nie odniósł się do kwestii nieobecności K.M. 22 lutego 2011 r. skarżący wniósł skargę kasacyjną, skarżąc się, między innymi, na brak przesłuchania świadków przeciwko niemu, zarówno w Sądzie Rejonowym, jak i w Sądzie Apelacyjnym. 12 kwietnia 2011 r. Sąd Kasacyjny uznał skargę kasacyjną skarżącego za niedopuszczalną ze względu na brak podstaw.


Skarżący urodził się w 1979 roku i mieszka w Šibeniku. W nieokreślonym dniu wszczęto śledztwo przeciwko skarżącemu i czterem innym osobom, A.B., D.D., G.A. i E.R., w związku z zabójstwem w Splicie obywatela brytyjskiego S.I.T.J. W trakcie śledztwa A.B. złożył dwukrotnie zeznania ustne. 28 maja 1997 r. skarżący został oskarżony przed Sądem Okręgowym w Splicie o zabójstwo, podczas gdy A.B., D.D., G.A. i E.R. zostali oskarżeni w tym samym akcie oskarżenia o udział w bójce, która skutkowała śmiercią jednej osoby. W toku postępowania przed sądem pierwszej instancji A.B. nie zeznawał, a odczytano zeznania ustne, które złożył w trakcie śledztwa. Skarżący zaprzeczył prawdziwości jego zeznań. 19 lipca 2000 r. Sąd Okręgowy w Splicie, w składzie dwóch sędziów zawodowych i trzech ławników, uniewinnił skarżącego i uznał pozostałych oskarżonych za winnych zarzucanych im czynów. Na skutek odwołania Okręgowej Prokuratury w Splicie, 5 grudnia 2002 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok w zakresie dotyczącym skarżącego i umorzył postępowanie przeciwko pozostałym oskarżonym z powodu przedawnienia. Sąd Najwyższy zarządził również, aby ponowne postępowanie przeciwko skarżącemu zostało przeprowadzone przez skład sądu złożony z innych sędziów. W nowym postępowaniu skład dwóch innych sędziów zawodowych i trzech innych ławników Sądu Okręgowego w Splicie przesłuchał A.B. w obecności skarżącego i jego obrońcy 18 lutego 2004 r. Jednakże, ponieważ w trakcie postępowania zmienił się jeden z ławników, proces musiał rozpocząć się od nowa. Na rozprawie w dniu 10 lipca 2007 r. skarżący wyraził zgodę na odczytanie zeznań A.B., a tego samego dnia Sąd Okręgowy w Splicie ponownie uniewinnił skarżącego. Ten wyrok został również uchylony przez Sąd Najwyższy w dniu 22 stycznia 2008 r., który ponownie zarządził przeprowadzenie nowego procesu przed innym składem sędziów. Trzecia runda postępowania odbyła się przed składem dwóch innych sędziów zawodowych (I.R. i Ar.B.) oraz trzech innych ławników (B.S., G.M. i S.B.) Sądu Okręgowego w Splicie. Na rozprawie w dniu 23 lutego 2010 r. A.B. złożył zeznania ustne w obecności skarżącego i jego obrońcy. 24 marca 2010 r. sędzia Ar.B. został zastąpiony przez sędziego M.Š., a ławnik B.S. został zastąpiony przez innego ławnika, J.B. Na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. ten skład przesłuchał A.B. w obecności skarżącego i jego obrońcy. 17 lutego 2011 r. sędzia M.Š. został zastąpiony przez sędziego M.M., a proces musiał rozpocząć się od nowa. W toku ponownego postępowania skład sądu przesłuchał różnych świadków, z wyjątkiem świadka A.B., którego wcześniejsze zeznania zostały odczytane na rozprawie w dniu 7 czerwca 2011 r., ponieważ przebywał w zakładzie psychiatrycznym. A.B. był jedynym świadkiem, który zeznał, że widział, jak skarżący atakuje ofiarę. Wniosek skarżącego o osobiste przesłuchanie świadka przez skład sądu został oddalony z powodu, że świadek poddawał się leczeniu alkoholizmu w zakładzie psychiatrycznym i że jakakolwiek nieobecność w zakładzie miałaby negatywny wpływ na jego leczenie. 16 czerwca 2011 r. Sąd Okręgowy w Splicie uznał skarżącego za winnego zabójstwa i skazał go na jedenaście miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na pięć lat. W odwołaniu z 5 sierpnia 2011 r. skarżący, między innymi, zakwestionował prawdziwość zeznań złożonych przez A.B. i wniósł sprzeciw wobec decyzji sądu pierwszej instancji o nieprzesłuchaniu tego świadka osobiście. Skarżący podważył powód podany przez sąd pierwszej instancji dla nieprzywołania A.B. na rozprawę, twierdząc, że leczenie psychiatryczne świadka miało zostać zakończone za około dwa miesiące i że takie opóźnienie nie wpłynęłoby na proces skarżącego. 27 marca 2012 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok z 16 czerwca 2011 r. Istotna część wyroku Sądu Najwyższego brzmi:
„Oskarżony nie ma racji [twierdząc], że sąd pierwszej instancji dopuścił się poważnego naruszenia przepisów postępowania karnego, gdyż bez zgody [obrony] odczytał zeznania świadków A.B. i G.A. Sąd [pierwszej instancji] słusznie zdecydował o odczytaniu zeznań świadka A.B. (strona 967 akt sprawy), który był wielokrotnie przesłuchiwany w tym postępowaniu karnym, ponieważ list ze Szpitala Psychiatrycznego w Rab wskazuje, że poddawał się leczeniu, a mianowicie, że ‘... leczenie trwa i ewentualna nieobecność nie przyczyniłaby się do ogólnego procesu terapeutycznego ...’ (strona 965 akt sprawy).” Następna skarga konstytucyjna skarżącego została oddalona przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 12 lipca 2012 r.