Skarżący urodził się w 1956 roku i mieszka w Kownie. W marcu 2008 roku zmarła matka skarżącego. W chwili śmierci jej majątek obejmował mieszkanie, samochód oraz oszczędności gotówkowe w wysokości 6360 litów litewskich (LTL, około 1842 euro (EUR)). W testamencie zapisała połowę mieszkania siostrzenicy skarżącego, a pozostały majątek skarżącemu i jego siostrze w równych częściach. 27 maja 2008 roku skarżący zrzekł się swojej części spadku (patrz punkt 20 poniżej). We wrześniu 2008 roku V.L. wniosła pozew przeciwko skarżącemu do Sądu Rejonowego w Kownie. V.L. wskazała, że skarżący jest jej dłużny kwotę 14 488 LTL (około 4196 EUR) z tytułu alimentów na ich syna, których nie płacił z powodu swojej niewypłacalności. V.L. argumentowała, że poprzez zrzeczenie się części spadku skarżący naruszył jej prawa jako wierzyciela, ponieważ spadek mógł zostać wykorzystany do pokrycia długu skarżącego. W związku z tym V.L. powołała się na art. 6.66 Kodeksu Cywilnego (patrz punkt 23 poniżej) i wniosła o unieważnienie zrzeczenia się spadku jako sprzecznego z interesami wierzycieli skarżącego. Wniosła również o uznanie, że skarżący faktycznie przyjął spadek, ponieważ korzystał z majątku matki od jej śmierci (patrz punkt 21 poniżej). W październiku 2008 roku podobne powództwo na podstawie art. 6.66 Kodeksu Cywilnego wniosła D.L. Wskazała, że skarżący był zobowiązany do płacenia jej alimentów oraz że jest jej dłużny kwotę 8734 LTL (około 2530 EUR). D.L. wniosła o unieważnienie zrzeczenia się spadku przez skarżącego oraz uznanie, że spadek ten przyjął faktycznie. W marcu 2009 roku Sąd Rejonowy w Kownie postanowił rozpoznać powództwa V.L. i D.L. łącznie. Rozprawa przed Sądem Rejonowym w Kownie odbyła się 11 listopada 2009 roku z udziałem skarżącego i obu powódek. Skarżący argumentował, że zrzekł się części spadku na rzecz siostry, która zapłaciła wszystkie koszty pogrzebu ich matki. Skarżący wskazał również, że jego siostra i siostrzenica przyjęły cały spadek, a on nie korzystał z żadnego mienia należącego do spadku po zmarłej matce. 25 listopada 2009 roku Sąd Rejonowy w Kownie częściowo uwzględnił powództwa V.L. i D.L. Uznał, że skarżący działał w złej wierze, zrzekając się spadku w stanie niewypłacalności i będąc dłużnym powódkom pieniądze. W konsekwencji sąd unieważnił zrzeczenie się spadku z powodu naruszenia interesów wierzycieli skarżącego (patrz punkt 23 poniżej). Sąd uznał jednak, że brakuje wystarczających dowodów na stwierdzenie, że skarżący faktycznie przyjął spadek, i oddalił tę część powództwa. Skarżący odwołał się od tego wyroku. D.L. również wniosła apelację, jednak Sąd Rejonowy w Kownie odmówił przyjęcia jej do rozpoznania z powodu braków formalnych – D.L. wniosła o całkowite zwolnienie z opłat sądowych z powodu niepełnosprawności i niskich dochodów, jednak prawo krajowe przewidywało jedynie częściowe zwolnienia (patrz punkt 24 poniżej). D.L. otrzymała dziesięć dni na uzupełnienie braków w apelacji. 28 stycznia 2010 roku Sąd Rejonowy w Kownie uznał, że D.L. nie złożyła skorygowanej apelacji w wyznaczonym terminie, w związku z czym uznał, że nie odwołała się (patrz punkt 25 poniżej). Jednakże 1 lutego 2010 roku Sąd Rejonowy w Kownie przekazał apelację skarżącego oraz apelację D.L. do Sądu Okręgowego w Kownie. 3 lutego 2010 roku skarżący otrzymał zawiadomienie od Sądu Rejonowego w Kownie, że sprawa cywilna oraz obie apelacje – jego i D.L. – zostały przekazane do Sądu Okręgowego w Kownie, i został wezwany do złożenia odpowiedzi na apelację D.L. w ciągu dwudziestu dni. Nie dołączono jednak kopii apelacji D.L. Skarżący wysłał list do Sądu Okręgowego w Kownie z prośbą o przesłanie kopii apelacji. Otrzymał ją 10 kwietnia 2010 roku, a odpowiedź złożył 16 kwietnia 2010 roku. Następnie skarżący poprosił Sąd Okręgowy w Kownie o przeprowadzenie rozprawy w jego nieobecności – skarżący oświadczył, że przedstawił wszystkie swoje argumenty w apelacji oraz w odpowiedzi na apelację D.L. i nie ma nic więcej do dodania. 15 września 2010 roku Sąd Okręgowy w Kownie przeprowadził rozprawę, na której nieobecni byli skarżący i D.L., ale obecny był pełnomocnik D.L. Wyrokiem z 29 września 2010 roku Sąd Okręgowy w Kownie oddalił apelację skarżącego i uwzględnił apelację D.L. Sąd podtrzymał ustalenia wyroku pierwszej instancji, że skarżący działał w złej wierze, zrzekając się spadku w stanie niewypłacalności i będąc dłużnym pieniądze wierzycielom (patrz punkt 10 powyżej). Sąd Okręgowy w Kownie stwierdził również, że od śmierci matki skarżący korzystał z samochodu, który wcześniej należał do niej, i na tej podstawie sąd uznał, że skarżący faktycznie przyjął spadek (patrz punkt 21 poniżej). Skarżący wniósł skargę kasacyjną, jednak 27 grudnia 2010 roku Sąd Najwyższy odmówił jej rozpoznania, uznając, że nie podnosi ona istotnych kwestii prawnych. W marcu 2011 roku D.L. wniosła nowy pozew przeciwko skarżącemu i jego siostrze. D.L. wskazała, że mimo iż sąd w poprzednim postępowaniu uznał, że skarżący faktycznie przyjął spadek (patrz punkt 14 powyżej), skarżący nie sfinalizował tego przyjęcia w sposób formalny, a jego siostra pozostała formalną spadkobierczynią majątku po ich matce. D.L. wniosła o unieważnienie praw siostry skarżącego do połowy spadku i uznanie praw skarżącego do tego mienia. 5 marca 2012 roku Sąd Rejonowy w Kownie oddalił powództwo D.L. Sąd ustalił, że łączna wartość spadku po matce skarżącego (samochód i oszczędności) wynosiła 6860 LTL (około 1987 EUR), a siostra skarżącego wydała 7817 LTL (około 2264 EUR) na pogrzeb ich matki. Zgodnie z prawem krajowym, spadkobierca miał prawo pokryć koszty pogrzebu z majątku osoby zmarłej przed formalnym przyjęciem spadku (patrz punkt 22 poniżej). Na tej podstawie Sąd Rejonowy w Kownie uznał, że siostra skarżącego nie odziedziczyła żadnego mienia, które mogłoby zostać wykorzystane do pokrycia długu skarżącego wobec D.L., a tym samym nie istniały podstawy prawne do uwzględnienia powództwa D.L. Wyrok ten nie został zaskarżony i stał się prawomocny. W marcu 2011 roku skarżący złożył skargę do Komisji Etyki Sędziowskiej i Dyscyplinarnej dotyczącą sędziego Sądu Rejonowego w Kownie, który rozpoznawał sprawę cywilną (patrz punkt 10 powyżej). Zarzucił on sędziemu nadużycie uprawnień poprzez przekazanie apelacji D.L. do Sądu Okręgowego w Kownie, ponieważ apelacja ta nie została złożona zgodnie z zasadami postępowania (patrz punkt 11 powyżej). 8 czerwca 2011 roku Komisja oddaliła skargę skarżącego. Uznała, że choć sędzia okazał się „niedostatecznie uważny” i przekazał apelację D.L. do Sądu Okręgowego w Kownie przez pomyłkę, błąd ten nie był na tyle poważny, by stanowić nadużycie uprawnień. W sierpniu 2011 roku skarżący zwrócił się do Prokuratora Generalnego z wnioskiem o zbadanie działań sędziów Sądu Rejonowego w Kownie i Sądu Okręgowego w Kownie. 30 września 2011 roku prokuratura odmówiła uwzględnienia wniosku skarżącego, uznając, że nie zachodziły przesłanki popełnienia przestępstwa. Decyzja prokuratury została następnie podtrzymana przez sądy.


Pierwszy skarżący jest profesjonalnym fotografem. Od 1998 roku jest właścicielem i zarządza jednoosobową spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, za pośrednictwem której prowadzi studio fotograficzne w Płowdiwie. W styczniu 2014 roku francuskie władze poinformowały Bułgarską Straż Graniczną, że obywatel Turcji posiadający zezwolenie na pobyt w Bułgarii jest podejrzany o fałszowanie bułgarskich dokumentów tożsamości i dostarczanie ich obywatelom Turcji przebywającym nielegalnie we Francji. Nadzór elektroniczny wykazał, że wymieniał wiadomości e-mail z domniemanym wspólnikiem, którego konto e-mail było obsługiwane przez bułgarskiego dostawcę usług internetowych. Dochodzenie przeprowadzone przez Bułgarską Straż Graniczną ujawniło, że konto e-mail należy do pierwszego skarżącego i jego firmy. Podsłuch zainstalowany na francuskim telefonie komórkowym obywatela Turcji wykazał, że 4 marca 2014 roku dzwonił na stacjonarny numer do studia fotograficznego i rozmawiał z kobietą mówiącą po bułgarsku z rosyjskim akcentem. Omawiali kwestię odbioru zdjęć dwóch osób. W dniach 10–11 marca 2014 roku obywatel Turcji podróżował z Bułgarii do Francji samochodem i został aresztowany krótko po wjechaniu na terytorium Francji. Przeszukanie jego samochodu ujawniło osiem fałszywych bułgarskich dowodów tożsamości, pięć fałszywych bułgarskich praw jazdy i sześć fałszywych bułgarskich paszportów. Dwa dni później, 13 marca 2014 roku, okręgowa prokuratura w Płowdiwie złożyła wniosek o nakazy przeszukania studia fotograficznego, samochodu pierwszego skarżącego oraz domu skarżących i zajęcia tam dowodów. Wskazała na powyższe wydarzenia i oświadczyła, że prowadzi śledztwo w sprawie fałszowania dokumentów tożsamości, w którym głównym podejrzanym jest wspomniany obywatel Turcji. Zgodnie z dostępnymi informacjami otrzymał on pomoc ze strony pierwszego skarżącego. Wnioski zostały sformułowane następująco:
„W toku postępowania powstała potrzeba przeprowadzenia przeszukania i zajęcia w [domu skarżących, samochodzie pierwszego skarżącego oraz studiu fotograficznym], ponieważ dostępne dowody dają prawdopodobną przyczynę do podejrzenia, że [te miejsca] zawierają przedmioty istotne dla sprawy – przedmioty odnoszące się do przedmiotu sprawy. Wnoszę zatem... o zezwolenie dla śledczego na przeszukanie [tych miejsc] w celu znalezienia i zajęcia powyższych przedmiotów”. Tego samego dnia między godziną 15.30 a 16.00 sędzia Sądu Rejonowego w Płowdiwie, rozpoznając sprawę na posiedzeniu niejawnym, wydał trzy nakazy autoryzujące przeszukania i zajęcia w następujących słowach:
„Złożone materiały jasno wykazują, że konieczne jest przeprowadzenie przeszukania i zajęcia w [tych miejscach] w celu znalezienia przedmiotów wskazanych we [wnioskach] – dotyczących fałszowania dokumentów tożsamości i innych, istotnych dla sprawy będącej przedmiotem postępowania karnego”. Następnego dnia, 14 marca 2014 roku, około godziny 9.00, w momencie gdy pierwszy skarżący opuszczał swój dom, został zatrzymany przez trzech funkcjonariuszy policji, dwóch po cywilnemu i jednego w mundurze. Relacje stron dotyczące dalszych wydarzeń znacznie się różnią. Zdaniem skarżących policja nie przedstawiła się, gwałtownie położyła na ziemi i skuła kajdankami pierwszego skarżącego z rękami z tyłu, przestraszyła jego dwie córki, trzecią i czwartą skarżącą, które były nieletnie, a następnie przeszukała dom w chamski i chaotyczny sposób, nie okazując nakazu uprawniającego ich do tego. Zdaniem Rządu, którego relacja opierała się na oświadczeniu nieformalnie uzyskanym od jednego z funkcjonariuszy biorących udział w przeszukaniu, pierwszy skarżący próbował wrócić biegiem do domu, prawdopodobnie w celu ukrycia dowodów, i z tego powodu został skuty kajdankami. Funkcjonariusze przeszukali dom z wstrzemięźliwością, starając się konkretnie nie przestraszyć dwójki dzieci. Szukali tylko komputerów, telefonów komórkowych i podobnych urządzeń oraz nie przeczesywali bez potrzeby rzeczy w domu. Zgodnie z protokołem przeszukania trwało ono między godziną 9.15 a 10.50 i odbyło się w obecności dwóch świadków stwierdzających. Policja zajęła jedenaście kart SIM, dokumenty tożsamości i inne dokumenty, komputer przenośny, trzy modemy internetowe i telefon komórkowy. Zdaniem skarżących po przeszukaniu funkcjonariusze wlekli pierwszego skarżącego na ulicę, schylonego z rękami skutymi kajdankami z tyłu, na oczach wielu sąsiadów i przechodniów. Między godziną 10.55 a 11.05 przeszukali jego samochód, z którego niczego nie zajęli. Następnie funkcjonariusze wsadzili pierwszego skarżącego do radiowozu i pojechali do studia fotograficznego, bardzo blisko rogu ruchliwej ulicy pieszej w centrum Płowdiwu, które przeszukali między godziną 11.35 a 12.30. Ponownie odmówili pierwszemu skarżącemu możliwości zapoznania się z nakazem przeszukania. Zgodnie z protokołem tego przeszukania funkcjonariusze zajęli trzy komputery stacjonarne, dwie kamery wideo, dwa aparaty fotograficzne, kilka kart pamięci flash, pamięci przenośne i gotówkę. W mniej więcej tym samym czasie, między godziną 11.15 a 11.30 policja przeszukała samego pierwszego skarżącego bez nakazu sądowego. Zajęli trzy pamięci przenośne i dwa telefony komórkowe. Złożyli protokół przeszukania u sędziego Sądu Rejonowego w Płowdiwie, który zatwierdził go tego samego dnia o godzinie 17.00. Następnie funkcjonariusze zabrali pierwszego skarżącego na komisariat policji na „rozmowę”. Zdaniem pierwszego skarżącego przez cały czas był trzymany w kajdankach. Rząd temu zaprzeczył, zauważając, że gdyby tak rzeczywiście było, pierwszy skarżący nie byłby w stanie podpisać protokołów przeszukania i sporządzić ręcznego oświadczenia na komisariacie. W oświadczeniu pierwszy skarżący wyjaśnił, między innymi, że używał konta e-mail, którym interesowała się policja (patrz powyższe paragrafy 7 i 8), do wymiany plików komputerowych, głównie plików graficznych, z klientami swojego studia fotograficznego. Oświadczył, że wyraża zgodę na udostępnienie konta na potrzeby śledztwa, aby policja mogła poddać wiadomości w nim zawarte dotyczące obywatela Turcji badaniu przez biegłego, a następnie podał swoje hasło. Rząd złożył wyjaśnienie, że policja użyła hasła, aby przejrzeć konto e-mail, ale nie zajęła z niego żadnych wiadomości. Pierwszy skarżący został zwolniony około godziny 18.00. Policja nie wydała pisemnego nakazu jego zatrzymania. Żona pierwszego skarżącego, druga skarżąca, wróciła do Płowdiwu później tego wieczoru. Zdaniem niej została skontaktowana telefonicznie wcześniej w ciągu dnia przez swoją starszą córkę, trzecią skarżącą, i zaniepokoiła się wieścią, że jej mąż został aresztowany, a ich córki zostały same, przestraszone, w domu. Cały dzień dzwoniła do córek i próbowała dzwonić do męża. 20 marca 2014 roku prowadzący sprawę śledczy poprosił biegłego z dziedziny informatyki o skopiowanie danych z trzech zajętych kart pamięci flash na dysk optyczny. W swoim raporcie, złożonym następnego dnia, 21 marca 2014 roku, biegły stwierdził, że skopiował wszystkie pliki z dwóch kart i że trzecia karta nie zawierała żadnych plików. 6 czerwca 2014 roku śledczy poprosił tego samego biegłego o skopiowanie danych z komputera przenośnego zajętego w domu skarżących na dysk zewnętrzny oraz o sprawdzenie trzech komputerów stacjonarnych zajętych w studiu fotograficznym pod kątem obecności oprogramowania lub plików, które mogłyby być użyte do fałszowania dokumentów. W raporcie złożonym 18 czerwca 2014 roku biegły stwierdził, że skopiował 192 610 plików o łącznym rozmiarze 333 204 megabajtów z komputera przenośnego na dysk zewnętrzny, który dołączył do raportu, oraz że jego kontrola komputerów stacjonarnych ujawniła, że dwa z nich zawierają programy, które mogą być użyte do edycji plików graficznych, a trzeci komputer był wadliwy i nie można go było uruchomić. Nie jest jasne, co stało się z danymi skopiowanymi z komputera przenośnego i dwóch kart pamięci. 17 marca 2014 roku pierwszy skarżący zwrócił się do okręgowej prokuratury w Płowdiwie z wnioskiem o nakazanie zwrotu wszystkich zajętych przedmiotów. Złożył wyjaśnienie, że nie są one istotne dla sprawy i że pilnie potrzebuje ich do swojej pracy jako fotograf. 20 marca 2014 roku prokuratura częściowo uwzględniła wniosek i nakazała zwrot niektórych przedmiotów – dwóch aparatów fotograficznych, dwóch kart pamięci flash i dwóch kamer wideo – ale dopiero po tym, jak policja wykonała kopie ich zawartości. Następnego dnia, 21 marca 2014 roku, te przedmioty zostały zwrócone pierwszemu skarżącemu. 7 kwietnia 2014 roku odwołał się do regionalnej prokuratury w Płowdiwie, skarżąc się na odmowę prokuratury niższego szczebla nakazania zwrotu pozostałych zajętych przedmiotów. Nie wydaje się, aby otrzymał formalną odpowiedź na swoje odwołanie, ale 14 maja 2014 roku, dwa miesiące po zajęciu, prowadzący sprawę śledczy zwrócił mu trzy telefony komórkowe, trzy modemy internetowe, 1000 euro (EUR), 100 dolarów amerykańskich, cztery karty pamięci flash i trzy pamięci przenośne. Pozostałe zajęte przedmioty zostały zwrócone pierwszemu skarżącemu nieco ponad trzy miesiące po zajęciu, 18 czerwca 2014 roku, natychmiast po tym, jak ich zawartość została zbadana przez biegłego (patrz powyższy paragraf 21). 9 lipca 2014 roku policja przekazała akta sprawy do okręgowej prokuratury w Płowdiwie, zalecając umorzenie postępowania. 2 września 2014 roku to biuro nie zgodziło się z tym i zamiast tego postanowiło zawiesić postępowanie z powodu nieustalenia sprawcy domniemanego przestępstwa. 10 września 2014 roku odesłało akta sprawy z powrotem do policji w celu dalszego śledztwa. 18 marca 2015 roku policja ponownie przekazała akta sprawy do okręgowej prokuratury w Płowdiwie. Wydaje się, że postępowanie nadal trwa. Ani pierwszy, ani drugi skarżący nie został oskarżony o popełnienie przestępstwa.


W okresie od końca września 2006 r. do końca stycznia 2007 r. przeprowadzano kontrole tożsamości obywateli Gruzji zamieszkujących w Rosji na ulicach, rynkach i w innych miejscach pracy oraz w ich domach. Wielu z nich zostało następnie aresztowanych i przewiezionych na komisariaty policji. Po okresie zatrzymania na komisariatach byli grupowani razem i przewożeni autobusem do sądu, który doraźnie nakładał na nich kary administracyjne i wydawał decyzje nakazujące ich administracyjne wydalenie z terytorium Rosji. Następnie, po przejściu czasem badania lekarskiego i pobraniu krwi, byli przewożeni do ośrodków detencyjnych dla cudzoziemców, gdzie byli przetrzymywani przez różny okres czasu, a następnie autobusem transportowani na lotniska w Moskwie i wydalani do Gruzji samolotem (dalsze szczegóły dotyczące tła sprawy zob. Georgia v. Russia (I) [Wielka Izba], nr 13255/07, § 45, ECHR 2014). Skarżąca urodziła się w 1959 r. w Senaki (Gruzja) i była mężatką, jej mężem był pan Tengiz Togonidze, obywatel Gruzji urodzony w 1958 r. Wspólnie mieszkali w Petersburgu od 2004 r. W kwietniu 2006 r. u pana Togonidze rozpoczęły się napady kaszlu, duszności oraz stwierdzono pogrubienie ścian aorty. W maju 2006 r. skarżąca wróciła do Gruzji, ponieważ jej wizy wygasła. Pan Togonidze, którego wiza wygasła 9 lutego 2005 r., a rejestracja również przestała być ważna, pozostał w Petersburgu. Około godziny 20:50 3 października 2006 r. pan Togonidze został aresztowany przez funkcjonariuszy policji w Petersburgu i osadzony w areszcie. Około godziny 15:30 4 października 2006 r. Sąd Rejonowy Newski w Petersburgu nakazał wydalenie pana Togonidze z Federacji Rosyjskiej oraz jego osadzenie w Specjalnym Ośrodku Zatrzymań dla Cudzoziemców w Petersburgu w oczekiwaniu na jego administracyjne wydalenie z powodu naruszenia zasad pobytu cudzoziemców, a mianowicie art. 18.8 Kodeksu wykroczeń administracyjnych. Sąd również ukarał skarżącą grzywną w wysokości 1500 rubli. Następnie pana Togonidze przewieziono do ośrodka recepcyjnego dla cudzoziemców Głównego Zarządu Spraw Wewnętrznych dla Petersburga i Obwodu Leningradzkiego. Po przybyciu został zbadany przez lekarza, który stwierdził, że u pana Togonidze nie stwierdza się żadnych problemów zdrowotnych uniemożliwiających jego umieszczenie w ośrodku recepcyjnym. Pan Togonidze poinformował personel medyczny, że cierpi na napady astmy, a następnie został umieszczony razem z innym gruzińskim zatrzymanym cierpiącym na astmę w celi o powierzchni od 35 do 40 m2 z 25–30 innymi obywatelami Gruzji. Warunki sanitarne w celi były bardzo złe, ponieważ toalety były oddzielone od reszty celi tylko przegrodą o wysokości 1,1 m z jednej strony, a brakowało świeżego powietrza. Ponadto, choć panu Togonidze umożliniano spacery, nie zezwalano mu na aktywność na świeżym powietrzu. 13 października 2006 r. pan Togonidze cierpiał na nudności i ból głowy oraz poprosił o pomoc medyczną. Następnie lekarz sprawdził jego ciśnienie krwi i temperaturę, która była nieco podwyższona. Podano mu paracetamol. Ponowne badanie tego samego dnia wykazało, że jego temperatura wróciła do normy. 14 października 2006 r. pan Pataridze, konsul Gruzji w Federacji Rosyjskiej w tamtym czasie, odwiedził ośrodek detencyjny. Gdy zobaczył pana Togonidze, który miał trudności z oddychaniem i którego twarz zaczerniała, zwrócił się o natychmiastowe przewiezienie pana Togonidze do szpitala, ale temu żądaniu nie ustąpiono. 16 października 2006 r. pan Togonidze wraz z 24 innymi obywatelami Gruzji został umieszczony w autobusie jadącym na lotnisko Domodiedowo w Moskwie w celu jego wydalenia samolotem do Gruzji. Przed wejściem do autobusu zatrzymani i ich rzeczy zostały przeszukane. Ponadto zatrzymanych na autobusie eskortowało 20 funkcjonariuszy sił specjalnych Głównego Zarządu Spraw Wewnętrznych (OMON), a dwie dodatkowe radiowozy eskortowały autobus w drodze na lotnisko. Warunki transportu w autobusie były bardzo trudne, bez klimatyzacji, a mimo że podróż trwała od ośmiu do dziewięciu godzin, towarzyszący zatrzymanym funkcjonariusze nie pozwolili im otworzyć okien. W drodze na lotnisko autobus zatrzymywał się pięć razy, aby pozwolić ludziom, rzekomo za łapówkę, skorzystać z toalety i kupić jedzenie. Wychodzenie z autobusu było ściśle monitorowane przez towarzyszących funkcjonariuszy policji. 17 października 2006 r. między godziną 7:00 a 8:00 rano autobus przyjechał na lotnisko i około godziny 8:30 rano pan Togonidze, którego stan zdrowia pogorszył się podczas jazdy autobusem, został pozwolony opuścić autobus na żądanie pana Pataridze, który oczekiwał na obywateli Gruzji na lotnisku. Pan Pataridze wskazał, że gdy pan Togonidze wysiadł z autobusu, widział, że jest bardzo chory i „dusi się jak ryba wyjęta z wody” oraz błagał o pozwolenie na oddychanie świeżym powietrzem. W drodze do terminalu pan Togonidze upadł po przejściu kilku kroków i zmarł. Wezwana karetka pogotowia nie zdołała go reanimować i został ogłoszony zmarłym o godzinie 10:20. 18 października 2006 r. Biuro Medycyny Sądowej Departamentu Zdrowia Moskwy przeprowadziło sekcję zwłok pana Togonidze i stwierdziło, że jego śmierć została spowodowana przez gruźlicę. Ponadto pobrano próbki krwi i moczu i przesłano je do sądowo-chemicznego badania. 19 października 2006 r. Prokuratura Obwodu Moskiewskiego zdecydowała o nieallinitjowaniu postępowania karnego, ponieważ kompetentny prokurator uznał, że pan Togonidze zmarł z przyczyn naturalnych. Podczas sądowo-chemicznego badania pobranych próbek krwi i moczu wykryto metadon w obu próbkach. W odniesieniu do próbki moczu zastosowano wysokosprawną chromatografię cieczową (HPLC), która ustaliła 0,11 mg% metadonu i 0,69 mg% metabolitu metadonu w moczu pana Togonidze. Szczegółowe badanie krwi pana Togonidze nie zostało przeprowadzone i dokładny poziom metadonu we krwi nie został ustalony. Na podstawie tych ustaleń Biuro Medycyny Sądowej Departamentu Zdrowia Moskwy ostatecznie wniosło, że pan Togonidze zmarł na skutek zatrucia metadonem. 8 listopada 2006 r. decyzja o nieallinitjowaniu postępowania karnego z 19 października 2006 r. została uchylona, a akta sprawy przekazano do dodatkowego zbadania. 9 listopada 2006 r. Prokuratura Obwodu Moskiewskiego ponownie zdecydowała o nieallinitjowaniu postępowania karnego. Tym razem uznając, że ze względu na wykrycie metadonu w moczu i krwi pana Togonidze (patrz powyższy paragraf 26) oraz stwierdzenie trzech śladów po iniekcjach na jego zwłokach, istniały dowody wielokrotnego stosowania narkotyków przez długi okres czasu. W związku z tym prokurator uznał, że pan Togonidze zażył metadon dobrowolnie, a jego śmierć została spowodowana przez nieumyślne zatrucie metadonem. 14 grudnia 2006 r. Prokuratura Generalna Federacji Rosyjskiej zaproponowała, aby decyzja z 9 listopada 2006 r. została uchylona i przeprowadzono dalsze dochodzenie. Uznano, że dotychczas pogorszenie się stanu zdrowia pana Togonidze podczas jazdy autobusem nie zostało wystarczająco zbadane i nie przesłuchano odpowiednich funkcjonariuszy. 15 grudnia 2006 r. Służba Migracyjna Federacji Rosyjskiej zakwestionowała twierdzenie, że pan Togonidze zmarł na skutek zatrucia metadonem, stwierdzając, że zmarł na gruźlicę. 20 grudnia 2006 r. wszczęto śledztwo karne przeciwko nieznanej osobie za sprzedaż metadonu panu Togonidze w nieznanym terminie i nieznanym miejscu. 30 lipca 2007 r. decyzja o umorzeniu postępowania karnego została uchylona, a sprawa przekazana do dodatkowego zbadania. W szczególności uznano, że umorzenie było przedwczesne i że należy ustalić, czy przy panu Togonidze znaleziono jakiekolwiek narkotyki, ilość zażytego przez niego metadonu, czy taka dawka mogła być śmiertelna, dlaczego stan zdrowia pana Togonidze pogorszył się podczas jazdy autobusem oraz czy otrzymał odpowiednią opiekę medyczną podczas zatrzymania i transportu na lotnisko. 8 sierpnia 2007 r. postępowanie karne zostało umorzone, a 9 sierpnia 2007 r. umorzenie zostało ponownie uchylone, ponieważ nie wykonano instrukcji z 30 lipca 2007 r. 14 sierpnia 2007 r. postępowanie karne zostało ponownie umorzone, a umorzenie zostało uchylone 11 grudnia 2007 r. 20 grudnia 2007 r. postępowanie karne zostało ostatecznie umorzone. Następny wniosek o uchylenie umorzenia został odrzucony 14 lutego 2008 r. i potwierdzony 1 września 2010 r. Na podstawie dokumentów dostarczonych przez Rząd, a w szczególności protokołu sekcji zwłok i raportu z badania sądowo-chemicznego, skarżąca złożyła własny raport medyczny dotyczący śmierci swojego męża. Raport został sporządzony przez patologa sądowego, dr. Johna Clarka – byłego wykładowcę na różnych uniwersytetach w Wielkiej Brytanii i głównego patologa dla Międzynarodowego Trybunału Karnego dla byłej Jugosławii (ICTY) – przy wsparciu toksykologa sądowego, dr Hilary Hamnett. Eksperci wskazali, że rosyjskie władze podały przyczynę śmierci jako zatrucie metadonem w oparciu o fakt, że wykryto metadon we krwi i moczu pana Togonidze oraz że miał on trzy ślady po iniekcjach na ciele. Podkreślili również, że władze wniosły z tych faktów, że pan Togonidze wielokrotnie zażywał narkotyki przez długi okres czasu. W odniesieniu do nakłuć igłą wskazali, że ślad po iniekcji w zgięciu lewego łokcia pochodził najprawdopodobniej z prób reanimacji na lotnisku, podczas których podano leki dożylnie, a że pozostałe dwa ślady, na dolnej trzeciej części lewego ramienia, wydają się bardzo nietypowym miejscem do samodzielnego wstrzykiwania narkotyków. Ponadto wskazali, że metadon jest zazwyczaj przyjmowany w formie płynnej i tylko bardzo rzadko drogą wstrzyknięcia. Ponadto, w ich opinii, ostatnie godziny życia pana Togonidze nie pokrywały się ze „zwykłą” śmiercią osoby umierającej na skutek zatrucia metadonem. Będąc środkiem uspokajającym, ludzie umierający na skutek zatrucia metadonem robią to zazwyczaj po okresie nieprzytomności. Pan Togonidze nie wykazywał jednak żadnych oznak senności i był w stanie rozmawiać z konsulem Gruzji oraz przejść kilka kroków przed nagłym upadkiem. Na koniec wskazali, że wniosek o wielokrotnym zażywaniu narkotyków nie został potwierdzony analizą próbki włosów ani znalezieniem jakichkolwiek dowodów potwierdzających, takich jak igły, ampułki lub strzykawki, na zwłokach pana Togonidze lub w jego celi. W odniesieniu do badania sądowo-chemicznego eksperci wskazali, że przeprowadzone analizy wydają się nie być przeprowadzone zgodnie z zaleceniami międzynarodowymi oraz że poziom metadonu zmierzono tylko w moczu, a nie we krwi. W ich opinii nie do przyjęcia jest wyciąganie wniosku o zatruciu wyłącznie na podstawie poziomu w moczu, ponieważ narkotyki gromadzą się w pęcherzu w czasie, a tylko poziom we krwi może dać wskazanie prawdopodobnego zatrucia lub niezdolności do działania. Podsumowując, patolog sądowy wniosł, że nie ma naukowego uzasadnienia dla podania zatrucia metadonem jako przyczyny śmierci. Sam by podał przyczynę śmierci jako ropne zapalenie oskrzeli i płuc z powodu przewlekłej obturacyjnej choroby dróg oddechowych. Ponadto wskazał, że biorąc pod uwagę przewlekłą chorobę płuc pana Togonidze, był on bardziej narażony na rozwój zakażenia klatki piersiowej i postęp zapalenia płuc w zatłoczonym, pozbawionym powietrza pomieszczeniu. Pogorszenie jego stanu zdrowia byłoby jednak zauważalne, ponieważ czułby się źle i wykazywałby objawy, takie jak świszczący oddech i kaszel. Terminowa hospitalizacja i leczenie antybiotykowe byłyby właściwym działaniem.


W 1961 r. poprzednicy prawni wnioskodawców zostali pozbawieni określonych gruntów na rzecz Państwa. 26 stycznia 2006 r. Sąd Miejski w Niszu nakazał spółce PIK Niš (dłużnik), składającej się w przeważającej części z kapitału społecznego i będącej użytkownikiem tego gruntu, zapłatę na rzecz wnioskodawców określonych kwot tytułem odszkodowania za ten grunt. 25 października 2006 r. i 1 lutego 2007 r., na wniosek wnioskodawców, Sąd Miejski w Niszu zarządził egzekucję wspomnianego wyroku oraz nakazał dłużnikowi zapłatę na rzecz wnioskodawców kosztów egzekucji. Wyrok ten stał się prawomocny i wykonalny w dniu 16 sierpnia 2006 r. Tylko jeden wnioskodawca, pan Tomislav Đorđević, nie złożył wniosku o egzekucję. 3 czerwca 2009 r. Sąd Gospodarczy w Niszu otworzył postępowanie upadłościowe wobec dłużnika (St. 10/09). Tylko jedna wnioskodawczyni, pani Milica Nikolić Jajčević, właściwie zgłosiła tam swoje roszczenia. To postępowanie upadłościowe nadal trwa. 2 marca 2009 r., 31 sierpnia 2009 r. i 9 czerwca 2010 r. wszyscy wnioskodawcy złożyli skargi konstytucyjne. 17 marca 2011 r., 4 kwietnia 2012 r. i 23 maja 2012 r. Trybunał Konstytucyjny stwierdził naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie w odniesieniu do wszystkich wnioskodawców, z wyjątkiem pana Tomislava Đorđevicia. Sąd nie przyznał jednak wnioskodawcom żadnego odszkodowania, stwierdzając jedynie, że wnioskodawcy „nie żądali odszkodowania za szkodę niemajątkową”. Trybunał Konstytucyjny oddalił skargę jednego wnioskodawcy, pana Tomislava Đorđevicia, ponieważ ten nie złożył wniosku o egzekucję wspomnianego wyroku.


Pierwszy skarżący urodził się w 1971 roku i mieszka w Devecser. Drugi skarżący urodził się w 1979 roku i mieszka w Ajce. Skarżący są pochodzenia romskiego. Pan G.F., poseł z prawicowej partii Ruch na rzecz Lepszych Węgier (Jobbik Magyarországért Mozgalom Párt, dalej zwanej Jobbik), ogłosił, że 5 sierpnia 2012 r. w Devecser odbędzie się demonstracja pod hasłem „Żyj i pozwól żyć innym”. Przyczyną demonstracji były zamieszki, które wybuchły 25 lipca 2012 r. między rodzinami romskimi i nienormskimi w gminie. W następstwie tego incydentu policja przesłuchała siedemnaście osób, a w gminie zarządzono wzmocnioną obecność policji, ze stałym nadzorem ulic zamieszkałych przez społeczność romską. Zdaniem skarżących, policja była świadoma, że obecność wrogiego tłumu w gminie może doprowadzić do aktów przemocy. Policja została poinformowana przez oficjalne źródła, że oprócz członków Jobbiku w demonstracji weźmie udział dziewięć skrajnie prawicowych grup, znanych z bojowego zachowania oraz antyromskiego i rasistowskiego stanowiska. Zostali również poinformowani, że demonstranci będą szukać konfliktu z policją i społecznością mniejszościową. Zgodnie z informacjami na stronach internetowych organizacji skrajnie prawicowych, demonstracja była wymierzona „przeciwko przestępczości Romów”, „przeciwko Romom z Devecsera pobijającym Węgrów” oraz „przeciwko romskim przestępcom niezdolnym do szanowania zasad wspólnego życia”. Devecser został sklasyfikowany jako specjalna strefa ryzyka (kiemelten veszélyeztetett) i do gminy skierowano osiem patroli policji w celu zapewnienia zwiększonej obecności i przeprowadzania kontroli od 1 sierpnia 2012 r. Około 200 funkcjonariuszy policji zostało rozmieszczonych w Devecser w celu zabezpieczenia demonstracji, w tym członkowie Grupy Operacyjnej. W dniu demonstracji zwiększono kontrole w całym powiecie, w tym punkty kontroli ruchu. Komenda Powiatowa Policji w Veszprém zwróciła się również do członków Samorządu Romskiego w powiecie Veszprém z prośbą o poinformowanie ludności romskiej o nadchodzącej demonstracji.

W demonstracji wzięło udział około 400 do 500 osób. Pan G.F. ogłosił, że demonstracja dotyczy uzasadnionej samoobrony Węgrów. Powołując się na przestępstwa popełnione przez członków społeczności romskiej, domagał się przywrócenia kary śmierci i zagroził społeczności romskiej, że jeśli przestępczość będzie trwać, Jobbik powróci do Devecser. Oświadczył również, że Romowie nie są „normalni”. W swoim przemówieniu pan L.T., lider Ruchu Młodzieży Sześćdziesięciu Czterech Komitatów (Hatvannégy Vármegye Ifjúsági Mozgalom), wspomniał, że przestępczość romska jest wszechobecna w kraju i gdziekolwiek pojawiła się ta grupa etniczna, przynosiła tylko zniszczenie, spustoszenie i strach. W jego opinii ludność romska chciała wymordować Węgrów, co stawiało tych ostatnich przed wyborem: stać się ofiarami lub walczyć. Pan A.L., lider Stowarzyszenia Straży Obywatelskiej dla Lepszej Przyszłości (Szebb Jövőért Polgárőr Egyesület), stwierdził, że setki Węgrów są corocznie zabijane przez Romów z przyzwoleniem państwa. W jego opinii na Węgrzech trwa niszczenie ludności cywilnej. Wezwał demonstrantów do wyrzucenia „śmieci” z kraju, do buntu i wypędzenia zdradzieckiej grupy przestępczej tłumiącej Węgrów. Zakończył swoje przemówienie stwierdzeniem, że Węgrzy mają prawo użyć wszystkich środków w celu osiągnięcia tych celów. Pan Zs.Ty., lider Armii Betyarów (Betyársereg), mówił o cechach wojny rasowej i konfliktu na tle etnicznym. Powiedział, że zanim taki konflikt się nasili, należy wysłać wiadomość. Wspomniał, że mniejszość romska jest genetycznie zaprogramowana do zachowań przestępczych i oświadczył, że jedynym sposobem radzenia sobie z Romami jest użycie siły w celu „wytępienia tego zjawiska, które musi zostać oczyszczone”. Pan I.M., lider Nowej Gwardii (Új Gárda), wezwał rząd do położenia kresu przestępczości romskiej i ostrzegł, że jeśli Węgrzy stracą cierpliwość, będą kłopoty. Wreszcie pan I.O., wiceprezes Jobbiku w powiecie Veszprém, powiedział uczestnikom, że nie będzie litości i że każdy czyn przestępczy i każdy psikus zostanie pomszczony; jeśli władze państwowe nie wywiążą się ze swoich obowiązków w zakresie ochrony ludności cywilnej przed przestępczością romską, zrobi to sama ludność.

Po przemówieniach demonstranci przemaszerowali ulicą Vásárhelyi, dzielnicą Devecser zamieszkałą przez społeczność romską, skandując „przestępczość romska”, „Romowie, wy umrzecie”, „Spalimy wasze domy, a wy zginiecie w środku”, „Wrócimy, gdy policja zniknie” oraz wulgarne obelgi. Wzywali również policję, by nie chroniła mieszkańców romskich przed demonstrantami i by wypuściła ich z domów. Sporadycznie odbywały się quasi-wojskowe demonstracje siły, obejmujące mundury w stylu wojskowym, formacje, komendy i saluty. Część demonstrantów zasłaniała twarze, niszczyła kordon i była wyposażona w pałki i bicze. Osoby prowadzące demonstrację rzucały kawałkami betonu, kamieniami i plastikowymi butelkami na ogrody, zachęcane przez tłum idący za nimi.

Rząd i skarżący nie zgodzili się co do innych aspektów demonstracji. Podczas marszu przez dzielnicę romską, który trwał około trzydziestu minut, obaj skarżący przebywali w ogrodach domów przy ulicy Vásárhelyi. Pierwszy skarżący złożył oświadczenie, że podsłuchał, jak policja mówiła przez radio, że demonstranci są uzbrojeni w pałki, kamienie, bicze i metalowe rury. Ponadto jeden z jego znajomych został ranny kamieniem rzuconym do jego ogrodu, ale funkcjonariusz policji, do którego skarżący zgłosił incydent, nie podjął żadnych kroków. W zeznaniu drugiego skarżącego, dwaj z demonstrantów prowadzących marsz mieli listę i wskazywali tłumowi domy zamieszkałe przez Romów. Zdaniem skarżących, policja była obecna podczas demonstracji, ale pozostała bierna i nie rozpędziła demonstracji; ani nie podjęła żadnych kroków w celu ustalenia odpowiedzialności karnej demonstrantów. Raport oficera łącznikowego policji stwierdzał, że organizator demonstracji, pan G.F., nie był w stanie utrzymać wydarzeń pod kontrolą i nie chciał stawić czoła uczestnikom. Zdaniem rządu, dowódca sił bezpieczeństwa natychmiast podjął działania, gdy uczestnicy zaczęli zachowywać się agresywnie, odpowiednio zarządzał tłumem i oddzielił wrogich demonstrantów od innych.

21 września 2012 r. Minister Spraw Wewnętrznych, reagując na list organizacji społeczeństwa obywatelskiego, poinformował opinię publiczną, że postępowanie policji było odpowiednie i że czterdzieści osób, w tym pięciu demonstrantów, zostało przesłuchanych przez policję. Na skutek zeznań dwóch osób rannych policja wszczęła postępowanie karne przeciwko nieznanym sprawcom pod zarzutem „wywoływania zamieszek” (garázdaság), które zostało następnie zmienione na „przemoc wobec członka grupy” (közösség tagja elleni erőszak). Z akt sprawy wynika, że kilka miesięcy po incydencie wszczęto dalsze śledztwo w sprawie zarzutów „przemocy wobec członka grupy”. W listopadzie 2012 r. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich opublikowało raport dotyczący wydarzeń. Raport stwierdził, że policja nie oceniła, czy wydarzenie naruszyło prawa i wolności innych. Taka ocena doprowadziłaby do wniosku, że osoby mieszkające w okolicy były zmuszane jako „uwięziona publiczność” do słuchania obraźliwych oświadczeń, które zostały złożone. Zgodnie z raportem, demonstracja została wykorzystana do podżegania do napięć etnicznych na podstawie zbiorowej winy grupy etnicznej. Stwierdzono dalej, że nieegzekwowanie limitów wolności zgromadzeń spowodowało anomalie w zakresie prawa do pokojowych zgromadzeń oraz prawa ludności romskiej do godności i życia prywatnego. Wskazano również, że pewne przemówienia były zdolne do podżegania do nienawiści, o czym świadczy fakt, że po przemówieniach rzucano kamieniami w domy Romów. Rzecznik uznał za godne pożałowania, że policji nie udało się zidentyfikować sprawców na miejscu, co było niezgodne z ich zadaniem zapobiegania i badania przestępstw oraz z prawem do godności, niedyskryminacji i nietykalności fizycznej.

Obaj skarżący złożyli skargę do Komendy Powiatowej Policji w Veszprém na niepodjęcie przez policję środków przeciwko demonstrantom, co narażało ich życie i zdrowie oraz godność ludzką. 22 listopada 2012 r. komenda oddaliła skargę skarżących, stwierdzając, że warunki do rozwiązania demonstracji nie zostały spełnione, ponieważ jakiekolwiek nielegalne lub zakłócające porządek zachowanie demonstrantów ustało w ciągu dziesięciu minut. Komenda uznała, że demonstracja pozostała pokojowa, ponieważ poza rzucaniem kamieniami nie wybuchł żaden faktyczny konflikt między policją, demonstrantami a członkami mniejszości romskiej. Stwierdziła również, że tylko mała grupa demonstrantów była uzbrojona w pałki i bicze. W odniesieniu do nieprzeprowadzenia przez policję kontroli tożsamości demonstrantów i zatrzymania podejrzanych do przesłuchania (előállítás), komenda stwierdziła, że takie środki tylko pogorszyłyby sytuację i wzmocniły wrogość demonstrantów wobec policji. Odwoławczo Krajowa Służba Policji utrzymała w mocy decyzję administracyjną pierwszej instancji. Na skutek wniosku skarżących o kontrolę sądową uchyliła jednak decyzję pierwszej instancji i przekazała sprawę z powrotem do komendy powiatowej policji. Decyzjami z 29 października 2013 r. i 25 czerwca 2014 r. Komenda Powiatowa Policji w Veszprém ponownie oddaliła skargi obu skarżących na identycznych podstawach. Komenda stwierdziła, że demonstracja pozostała zasadniczo pokojowa, ponieważ większość uczestników nie utożsamiała się z osobami popełniającymi akty przemocy. Komenda zauważyła, że istniały podstawy do rozwiązania demonstracji, ponieważ niektórzy uczestnicy byli uzbrojeni i istniało uzasadnione podejrzenie, że niektórzy z nich popełnili przestępstwo przemocy wobec członka grupy. Mimo to wniosła, że rozwiązanie demonstracji wiązałoby się z wysokim ryzykiem, ponieważ w oparciu o poprzednie doświadczenia, ci uczestnicy zamierzający stosować przemoc prawdopodobnie obróciliby się przeciwko policji. Krajowa Służba Policji utrzymała te decyzje w mocy odwoławczo odpowiednio 19 grudnia 2013 r. i 5 sierpnia 2014 r., stwierdzając, że chociaż zgodnie z art. 14 ustawy nr III z 1989 r. („Ustawa o wolności zgromadzeń”) policja była zobowiązana do rozwiązania demonstracji, mogła powstrzymać się od takiego działania, jeśli wiązało się ono z wyższym ryzykiem niż pozwolenie na kontynuację demonstracji. Ponadto dowódca operacji miał rację, nie stosując środków przeciwko konkretnym osobom, ponieważ doprowadziłoby to do starcia między demonstrantami a policją, narażając nie tylko samych policjantów, ale także mieszkańców. Organ drugiej instancji uznał, że bezprawne czyny niektórych demonstrantów naruszyły fundamentalne prawa skarżących, ale wniosł, że dążenie do ochrony tych praw spowodowałoby więcej szkody niż pożytku.

Skarżący wnioskowali o kontrolę sądową tych decyzji, argumentując, że na mocy art. 14 Ustawy o wolności zgromadzeń policja była zobowiązana do rozwiązania niepokojowych demonstracji, niezależnie od proporcjonalności takiego środka. Wyrokami z 3 grudnia 2014 r. i 19 marca 2015 r. Sąd Administracyjny i Pracy w Veszprém oddalił powództwa skarżących. Sąd stwierdził, że chociaż niepokojowy charakter demonstracji może stanowić podstawę do jej rozwiązania, dotyczy to tylko sytuacji, gdy demonstracja jako całość przestała być pokojowa. Sporadyczne akty przemocy, jak w niniejszej sprawie, nie mogą stanowić uzasadnionej podstawy do rozwiązania. Sąd uznał również, że policja ma margines uznania przy decydowaniu o rozwiązaniu demonstracji. W odniesieniu do zarzutu skarżących, że policja powinna była podjąć środki egzekucyjne przeciwko konkretnym osobom, sąd wskazał, że takie działania doprowadziłyby do starć między demonstrantami a policją. Sąd wniosł zatem, że nawet gdyby istniały podstawy do zakończenia demonstracji lub zastosowania środków egzekucyjnych wobec konkretnych osób, policja miała uzasadnienie, by tego nie robić. Dodał, że w każdym razie potencjalne naruszenie fundamentalnych praw skarżących zostało spowodowane nie domniemaną biernością policji, ale zachowaniem demonstrantów.

Skarżący złożyli skargę kasacyjną do Kúrii. Wyrokami z 23 września 2015 r. i 6 stycznia 2016 r. Kúria powtórzyła, że na mocy Ustawy o wolności zgromadzeń nr III z 1989 r. rozwiązanie demonstracji było możliwością, a nie obowiązkiem policji, a ograniczenia fundamentalnych praw innych nie same w sobie uzasadniają ograniczenie prawa do zgromadzeń. Ponadto rozwiązanie mogło być stosowane jako ostateczność, tylko jeśli demonstracja mogła pociągnąć za sobą poważne konsekwencje. Powołując się na raport Rzecznika Praw Obywatelskich, Kúria uznała, że mimo pewnych aktów przemocy, demonstracja jako całość pozostała pokojowa. Sąd stwierdził dalej, że policja była zobowiązana do przestrzegania zasady proporcjonalności i miała rację, uznając, że rozwiązanie marszu mogłoby spowodować poważniejszą krzywdę społeczności romskiej niż pozwolenie na kontynuację demonstracji w kontrolowany sposób.

W odniesieniu do braku środków indywidualnych, Kúria stwierdziła, że do utrzymania porządku została skierowana jednostka operacyjna policji (csapaterő) i że taki środek nie pozwalał funkcjonariuszom na wyizolowanie i działanie przeciwko indywidualnym demonstrantom. Kúria odrzuciła również argument skarżących, że policja nic nie zrobiła, aby ich chronić oraz innych członków mniejszości romskiej. Uznała za ustalone, że policja użyła kordonu w celu zamknięcia demonstrantów i zapewniła późniejsze ściganie sprawców poprzez rejestrowanie wydarzeń oraz nagrywanie wideo i robienie zdjęć.

Skarżący wraz z Węgierskim Komitetem Helsińskim złożyli zawiadomienie o przestępstwie dotyczące wygłoszonych podczas demonstracji przemówień i ataków, którym została poddana społeczność romska. Sprawa została następnie połączona z zawiadomieniem o przestępstwie złożonym przez osoby trzecie dotyczącym tego samego problemu. 22 listopada 2012 r. Komenda Powiatowa Policji w Veszprém wszczęła śledztwo w sprawie zarzutów przemocy wobec członków grupy na podstawie art. 174/B Kodeksu Karnego. Komenda policji wszczęła osobne śledztwo na podstawie art. 269 pkt (b) Kodeksu Karnego (podżeganie przeciwko grupie) w sprawie przemówień wygłoszonych podczas demonstracji. Śledztwo w sprawie podżegania przeciwko grupie zostało umorzone przez komendę policji 24 września 2013 r. Komenda uznała, że chociaż treść przemówień była krzywdząca dla mniejszości romskiej i moralnie naganne, nie można jej zaklasyfikować jako przestępstwa. W szczególności przemówienia nie miały na celu wywołania nieprzemyślanych, instynktownych, szkodliwych i wrogich reakcji. Tą samą decyzją komenda poinformowała skarżących, że zwróciła się do prokuratury o wniesienie oskarżenia przeciwko osobie za przemoc wobec członka grupy. Na skutek skargi złożonej przez skarżących, Prokuratura Okręgowa w Veszprém utrzymała w mocy decyzję o umorzeniu śledztwa. Uznała, że prawnie chronionym dobrem w zakresie kryminalizacji podżegania przeciwko grupie jest moralność publiczna. W ten sposób skarżący nie byli ofiarami domniemanego czynu przestępczego i nie mieli legitymacji do złożenia skargi na decyzję o umorzeniu śledztwa. Jednakże prokuratura okręgowa ponownie przeanalizowała decyzję z urzędu. Uznała, że przemówienia wygłoszone w Devecser zawierały znieważające, poniżające oświadczenia dotyczące mniejszości romskiej i mogły zawierać oświadczenia wywołujące nienawiść, ale nie prowokowały aktywnej nienawiści i nie wzywały publiczności do podjęcia działań przemocowych przeciwko miejscowym Romom. W odniesieniu do śledztwa w sprawie przestępstwa przemocy wobec członka grupy, policja ustaliła, że cztery osoby wzięły udział w aktach przemocy, w szczególności w rzucaniu kamieniami. Trzech z domniemanych sprawców nie udało się zidentyfikować, podczas gdy Prokuratura Okręgowa w Veszprém wniosła oskarżenie przeciwko czwartej osobie, panu T.K. Został uznany za winnego zarzucanych mu czynów 2 czerwca 2015 r. przez Sąd Rejonowy w Ajce i skazany na dziesięć miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata. Odwoławczo Sąd Okręgowy w Veszprém utrzymał wyrok skazujący pana T.K., ale zmienił karę na rok i trzy miesiące pozbawienia wolności w zawieszeniu na trzy lata. Skarżący wraz z osobą trzecią złożyli również zawiadomienie o przestępstwie przeciwko nieznanym sprawcom za naruszenie dyscypliny służbowej na podstawie art. 438 Kodeksu Karnego. Postępowanie to zostało umorzone 17 października 2012 r. decyzją Centralnego Biura Śledczego Prokuratora Generalnego, która uznała, że przestępstwo to może być popełnione tylko przez żołnierzy w służbie wojskowej, a nie przez funkcjonariuszy policji.


Skarżący urodził się w 1979 roku i jest osadzony w Dob pri Mirni. 23 kwietnia 1999 r. weszła w życie nowelizacja z 1999 r. do Kodeksu karnego z 1994 r. (patrz punkt 21 poniżej). 17 września 2004 r. Skarżący został skazany przez Sąd Okręgowy w Lublanie za rozbój na karę czterech lat pozbawienia wolności. Karę zaczął odbywać 7 grudnia 2007 r., a zakończył 7 grudnia 2011 r. 1 listopada 2008 r. wszedł w życie Kodeks karny z 2008 r. (patrz punkt 22 poniżej). 16 czerwca 2009 r. Sąd Okręgowy w Lublanie uznał Skarżącego za winnego płacenia bezwartościowym czekiem oraz nieuprawnionego użycia karty bankowej w okresie od 19 stycznia do 18 sierpnia 2005 r. Został skazany na pięć miesięcy pozbawienia wolności. Wyrok stał się prawomocny 7 października 2009 r. Skarżący rozpoczął odbywanie kary 7 grudnia 2011 r. Tymczasem 9 kwietnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Lublanie uznał Skarżącego za winnego morderstwa popełnionego wspólnie z inną osobą 15 września 2002 r. Został skazany na trzydzieści lat pozbawienia wolności, co jest maksymalną karą przewidzianą w Kodeksie karnym z 1994 r., obowiązującym w czasie popełnienia przestępstwa. Wyrok został utrzymany w mocy na skutek odwołania przez Sąd Wyższy w Lublanie 9 grudnia 2009 r. i stał się prawomocny tego samego dnia. 28 listopada 2011 r. Skarżący zwrócił się do Sądu Okręgowego w Lublanie o połączenie trzech kar pozbawienia wolności w karę łączną. 13 stycznia 2012 r. Sąd Okręgowy w Lublanie wyrokiem połączył powyższe trzy kary pozbawienia wolności, w tym karę za rozbój, którą Skarżący już odbył, w karę łączną. Stosując Kodeks karny z 2008 r. w brzmieniu obowiązującym przed wprowadzeniem nowelizacji z 2011 r. (patrz punkty 22 i 23 poniżej), sąd stwierdził, że wobec Skarżącego powinna zostać orzeczona kara łączna, ponieważ zostały spełnione warunki z art. 53 Kodeksu karnego z 2008 r. (patrz punkt 22 poniżej), jednak przepis ten nie został w jego przypadku zastosowany. Mimo uznania, że do sprawy ma zastosowanie art. 53 § 2 ust. 2 Kodeksu karnego z 2008 r. (patrz punkt 22 poniżej), Sąd Okręgowy wymierzył Skarżącemu karę łączną w wysokości trzydziestu lat pozbawienia wolności. W uzasadnieniu wskazał, że zasada państwa prawa wymaga, między innymi, aby przepisy prawa karnego były formułowane w jasny i precyzyjny sposób, w celu uniknięcia arbitralnego orzekania kar. Sąd zauważył dalej, że legislacja mająca zastosowanie w niniejszej sprawie była niejasna, dwuznaczna i wadliwa z następujących powodów. Mimo że maksymalna kara przewidziana w Kodeksie karnym z 2008 r. wynosiła trzydzieści lat pozbawienia wolności, a zasady łączenia wielu kar w karę łączną, zawarte w art. 53 § 2 ust. 2 Kodeksu karnego z 2008 r., przewidywały, że kara łączna musi przekraczać każdą z kar indywidualnych, te same zasady przewidywały maksymalną karę dwudziestu lat. Sąd zajął stanowisko, że ustawodawca nie zamierzał uchwalać przepisów pozwalających tym sprawcom, którzy zostali skazani na trzydzieści lat pozbawienia wolności za jedno z przestępstw, a następnie mieli połączone kary, na skorzystanie z kary łącznej, która byłaby o dziesięć lat niższa od najwyższej kary indywidualnej wymierzonej sprawcy. Na poparcie swojego stanowiska Sąd Okręgowy wskazał, że Kodeks karny z 1994 r. (patrz punkt 21 poniżej) przewidywał, że w przypadkach, gdy sprawca miał do odbycia trzydzieści lat pozbawienia wolności wraz z karami za inne przestępstwa, kara łączna składałaby się jedynie z tego terminu. W związku z tym Sąd Okręgowy uznał, że ustawodawca popełnił oczywisty błąd w art. 53 § 2 ust. 2 Kodeksu karnego z 2008 r., który został jednak w międzyczasie naprawiony przez nowelizację z 2011 r. Sąd stwierdził, że ta ostatnia uczyniła zasady ustalania kary łącznej pewnymi, jasnymi i kompletnymi oraz że „[t]ylko tak zmienione przepisy zapobiegają zatem arbitralnemu karaniu sprawców przestępstw za wiele przestępstw, jak wymaga tego zasada legalności”. Skarżący odwołał się od wyroku, argumentując, że decyzja Sądu Okręgowego nie miała podstawy prawnej oraz naruszała zasadę państwa prawa i zasadę nullum crimen, nulla poena sine lege. Twierdził również, że podstawową metodą interpretacji tekstów prawnych powinna być wykładnia językowa. Dopiero w przypadku, gdy ta metoda okaże się niezadowalająca przy ustalaniu sposobu zastosowania danej reguły, należy stosować inne metody interpretacji. Na koniec Skarżący zgodził się z Sądem Okręgowym, że przepis ten można uznać za niejasny, dwuznaczny i wadliwy, ale wskazał, że jakiekolwiek niejasności lub braki nie powinny być interpretowane na jego niekorzyść. 29 maja 2012 r. Sąd Wyższy w Lublanie oddalił odwołanie wniesione przez Skarżącego i utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji, powtarzając uzasadnienie sądu niższej instancji. W opinii Sądu Wyższego Sąd Okręgowy poprawnie ocenił, że ustawodawca nie zamierzał pozwalać osobom skazanym za kilka przestępstw na korzystanie z niższego maksymalnego terminu pozbawienia wolności, niż musiałyby odbyć, gdyby zostały skazane tylko za jedno z tych przestępstw. Zdaniem Sądu Wyższego taka interpretacja doprowadziłaby do sytuacji „przecznej prawu, a także zdrowemu rozsądkowi”. Skarżący złożył wniosek do Sądu Najwyższego o ochronę legalności (środek nadzwyczajny zaskarżenia), powtarzając swoje argumenty. Argumentował również, że zasada państwa prawa jest zasadą, która nie powinna być stosowana według uznania sądów. 6 grudnia 2012 r. Sąd Najwyższy wyrokiem I Ips 58203/2011 oddalił wniosek o ochronę legalności, nie zgadzając się ze Skarżącym, że wykładnia językowa powinna mieć pierwszeństwo przed wszystkimi innymi metodami wykładni prawa. Sąd Najwyższy odniósł się do wyroku Sądu Wyższego, wskazując, że uzasadnienie tego ostatniego sądu wyraźnie wykazało, że przy ocenie celu ustawodawcy w uchwalaniu kwestionowanego przepisu należy wziąć pod uwagę również wykładnię historyczną zasady łączenia wielu kar. Ta metoda interpretacji wiązała się z badaniem nie tylko przepisu w jego pierwotnej formie, na którą powoływał się Skarżący, ale także późniejszej nowelizacji, która wykazała prawdziwy cel przepisu. Ponadto Sąd Najwyższy oparł się na wykładni systemowej kwestionowanej zasady, podkreślając, że nie można jej interpretować w całkowitej izolacji od przepisów przewidujących, że poszczególne kary pozbawienia wolności za różne przestępstwa muszą zostać połączone w karę łączną. Ponieważ na mocy znowelizowanego Kodeksu karnego z 2008 r. kara pozbawienia wolności mogła być orzeczona na okres nie krótszy niż piętnaście dni i nie dłuższy niż trzydzieści lat, nie było logiczne, aby kara łączna łącząca kilka okresów pozbawienia wolności, z których jeden wynosił trzydzieści lat, mogła być o dziesięć lat niższa od najwyższej orzeczonej kary indywidualnej. Zdaniem Sądu Najwyższego zasady dotyczące wielości przestępstw miały na celu nie zmniejszenie ogólnego maksymalnego wymiaru kary pozbawienia wolności, ale zapewnienie, aby łączna długość kilku kar nie przekraczała ogólnego maksymalnego wymiaru kary pozbawienia wolności, który w przypadku Skarżącego wynosił trzydzieści lat. Skarżący wniósł skargę konstytucyjną, powtarzając, że orzeczenie kary łącznej w wysokości trzydziestu lat pozbawienia wolności naruszało art. 53 § 2 ust. 2 Kodeksu karnego, który wyraźnie przewidywał, że taka kara nie może przekraczać dwudziestu lat. W opinii Skarżącego cel kwestionowanego przepisu można było wywieść z jego wykładni językowej i nie były więc wymagane żadne dodatkowe środki interpretacji w celu zrozumienia intencji ustawodawcy. 24 kwietnia 2013 r. Sąd Konstytucyjny oddalił skargę Skarżącego, uznając, że nie dotyczy ona ważnego pytania konstytucyjnego ani nie narusza praw człowieka powodujących poważne skutki dla Skarżącego. 24 marca 2015 r. Skarżący został skazany za kolejne morderstwo popełnione w nieokreślonej dacie między 30 czerwca a 15 września 2002 r. Za to morderstwo został skazany na trzydzieści lat pozbawienia wolności, ale orzeczono nową karę łączną w wysokości trzydziestu lat. Ta ostatnia kara łączna obejmowała poprzednią karę łączną orzeczoną wyrokiem z 13 stycznia 2012 r. (patrz punkt 13 powyżej), inną karę czterech miesięcy pozbawienia wolności, którą w międzyczasie mu orzeczono po skazaniu za jeszcze inne przestępstwo, oraz trzydzieści lat pozbawienia wolności orzeczonych tym ostatnim wyrokiem z 24 marca 2015 r. Odwołanie i wniosek o ochronę legalności złożone przez Skarżącego zostały oddalone, ten ostatni przez Sąd Najwyższy w dniu 2 czerwca 2016 r.


Skarżący urodził się w 1980 roku i mieszka w Skuodas. Pracował jako policjant ruchu drogowego w rejonie Skuodas. 7 listopada 2007 r., około godziny 14:00, trójka dziesięcioletnich dzieci została potrącona przez samochód we wsi Aleksandrija w rejonie Skuodas. Dwoje z dzieci zmarło na miejscu, a trzecie zmarło tego samego dnia w szpitalu. Samochód natychmiast odjechał z miejsca wypadku. Tego samego dnia wszczęto śledztwo karne. Następnego ranka, około godziny 7:00, skarżący zgłosił się na policję i przyznał, że prowadził samochód. Skarżący złożył wyjaśnienia, że przed wypadkiem nie pił alkoholu oraz że nie jest w stanie podać dokładnej prędkości, z jaką jechał. Oświadczył, że widział grupę dzieci idących przed nim i „chwilowo stracił panowanie nad samochodem”, samochód zjechał z drogi i „uderzył w coś”. Skarżący złożył wyjaśnienia, że nie pamięta potrącenia dzieci „ponieważ wszystko wydarzyło się bardzo szybko”. Nie pamiętał też niczego, co wydarzyło się po wypadku, ponieważ „był w szoku”. Oświadczył, że jedyną rzeczą, jaką pamiętał, było przebudzenie się w domku letniskowym rano po wypadku, po czym poszedł na policję, by się przyznać. Tego samego dnia skarżący został oficjalnie zawiadomiony o podejrzeniu popełnienia naruszenia przepisów bezpieczeństwa ruchu drogowego, które skutkowało śmiercią innych osób (art. 281 § 5 Kodeksu karnego) oraz nieudzielenia pomocy osobom znajdującym się w sytuacji zagrażającej życiu (art. 144 Kodeksu karnego). Został tymczasowo aresztowany i zawieszony w pełnieniu obowiązków służbowych na stanowisku policjanta. Wypadek zwrócił na siebie znaczną uwagę mediów. 8 listopada 2007 r. jeden z największych dzienników krajowych, „Lietuvos rytas”, opublikował artykuł zatytułowany „BMW policjanta zmiażdżyło czwartoklasistów” (Policijos patrulio BMW traiškė ketvirtokus). W artykule stwierdzono, że „podejrzewa się, że samochód prowadził policjant S. Paulikas”, ponieważ samochód należał do jego matki. Opublikowano wywiady z kilkoma mieszkańcami wsi, którzy opisali szczegóły wypadku i twierdzili, że skarżący mógł być pijany. Artykuł wspominał również, że dwa lata wcześniej inny policjant spowodował wypadek drogowy w rejonie Skuodas, w którym dwójka dzieci poniosła śmierć, jednak postępowanie karne przeciwko temu funkcjonariuszowi zostało umorzone. Tego samego dnia na stronie internetowej „Lietuvos rytas” ukazał się artykuł z nagłówkiem „Po strasznym wypadku w rejonie Skuodas [Minister Spraw Wewnętrznych] sugeruje, że [Komendant Główny Policji] powinien podać się do dymisji”. Cytowano oświadczenie Ministra: „Przeprosiny nie wystarczą. Szef policji musi ponieść osobistą odpowiedzialność za to straszne zdarzenie. Szczególnie że nie jest to pierwszy raz, gdy policjanci, którzy mają zapobiegać naruszeniom przepisów ruchu drogowego, sami spowodowali straszne wypadki. Jeśli nie otrzymam żadnej reakcji od szefa policji, uważam, że dalsze wysiłki na rzecz poprawy pracy policji będą niemożliwe i będę gotów sam zrezygnować ze stanowiska”. Komendant Główny Policji powiedział dziennikarzom, że „przyjmuje odpowiedzialność”, ponieważ „szef odpowiada za to, co dzieje się w organizacji policyjnej”. Wyraził jednak wątpliwości, czy „każde takie zdarzenie” powinno prowadzić do dymisji wysokich rangą oficerów policji. Artykuł przytoczył również wypowiedź rzecznika prezydenta, który kwestionował: „ilu jeszcze ofiar wojny na drogach potrzeba, by politycy i urzędnicy państwowi w końcu zauważyli i zaczęli rozwiązywać problemy na drogach”. W artykule stwierdzono, że prezydent oczekuje odpowiedzi od Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i policji, czy podejmowali wystarczające wysiłki w celu stworzenia „atmosfery absolutnej nietolerancji” dla funkcjonariuszy i urzędników państwowych nadużywających środków odurzających. 9 listopada 2007 r. „Lietuvos rytas” opublikował na pierwszej stronie zdjęcie skarżącego z podpisem: „mężczyzna, który spowodował straszny wypadek (kraupios avarijos kaltininkas), S. Paulikas, zgłosił się dopiero wtedy, gdy nie było już możliwe wykrycie, czy prowadził pod wpływem alkoholu”. Opublikował również artykuł zatytułowany „Zarówno [Komendant Główny Policji], jak i [Minister Spraw Wewnętrznych] muszą zrezygnować”, zamieszczając komentarze liderów głównych partii politycznych na temat tego, kto powinien ponieść polityczną odpowiedzialność za wypadek i „nieefektywną politykę bezpieczeństwa ruchu drogowego”. Tego dnia i dnia następnego „Lietuvos rytas” opublikował szczegóły ponad tuzina wypadków drogowych spowodowanych przez policjantów od 2000 roku, w których podejrzewano, że funkcjonariusze prowadzili pod wpływem alkoholu, a w których ludzie zginęli lub odnieśli poważne obrażenia, jednak policjanci otrzymali łagodne wyroki lub w ogóle uniknęli odpowiedzialności karnej. 12 listopada 2007 r. Komendant Główny Policji i Minister Spraw Wewnętrznych podali się do dymisji. W oficjalnym oświadczeniu wydanym tego samego dnia Prezydent Litwy stwierdził: „Przez ostatnie kilka dni cała Litwa dzieliła ból [trzech rodzin], które straciły dzieci w wypadku spowodowanym przez policjanta. Siódmy listopada był nie tylko dniem ich tragedii, ale także odzwierciedlał poważny kryzys w siłach policji. Tragedia w rejonie Skuodas podkreśliła problemy zakorzenione w systemie spraw wewnętrznych i dodatkowo osłabiła zaufanie publiczne do policji. Utrata życia dzieci, przestępstwo popełnione przez funkcjonariusza i jego okoliczności wymagają jasnych odpowiedzi, dlaczego do tego doszło, oraz zdecydowanych rozwiązań. Jest nie do przyjęcia, aby przestępstwa popełniane przez funkcjonariuszy były usprawiedliwiane lub karane relatywnie łagodnymi wyrokami. Policjant musi czuć wyższy stopień odpowiedzialności niż zwykły obywatel i musi swoim postępowaniu dawać przykład społeczeństwu, ponieważ został zobowiązany przez Państwo do ochrony porządku publicznego, a tym samym zapewnienia bezpieczeństwa społeczeństwa. Przestępstwo popełnione przez funkcjonariusza nie może być prostym faktem statystycznym. Musi być dokładnie zbadane i szczególnie surowo ocenione (kruopščiai ištirtas ir itin griežtai įvertintas). ...” Reszta oświadczenia dotyczyła problemów w siłach policji, takich jak brak wykwalifikowanego personelu, niewystarczające szkolenia i niskie wynagrodzenia. Wezwano również wszystkich policjantów do działania zgodnie z ich mandatem i poproszono opinię publiczną, by nie oceniać wszystkich funkcjonariuszy na podstawie przewinień popełnionych przez nielicznych. Wiele innych artykułów w prasie relacjonowało wypadek, podejrzenie, że skarżący prowadził pod wpływem alkoholu, pogrzeby trójki dzieci, reakcje we wsi, publiczne protesty przed komisariatem policji w Skuodas, poprzednie wypadki drogowe spowodowane przez policjantów oraz dymisje Ministra Spraw Wewnętrznych i Komendanta Głównego Policji. 29 grudnia 2007 r. skarżącemu postawiono zarzut naruszenia przepisów bezpieczeństwa ruchu drogowego w stanie nietrzeźwości, co skutkowało śmiercią innych osób (art. 281 § 6 Kodeksu karnego) oraz nieudzielenia pomocy osobom znajdującym się w sytuacji zagrażającej życiu (art. 144 Kodeksu karnego). Zgodnie z zasadami właściwości terytorialnej sprawa przeciwko skarżącemu powinna być rozpoznana przez Sąd Rejonowy w Skuodas. Została jednak przekazana do Sądu Rejonowego w Kłajpedzie, ponieważ dwóch sędziów Sądu Rejonowego w Skuodas uczestniczyło w śledztwie przygotowawczym, a przewodniczący sądu wcześniej pracował z ojcem skarżącego. 31 stycznia 2008 r. Sąd Rejonowy w Kłajpedzie rozpoczął rozpoznawanie sprawy skarżącego. Sąd przesłuchał zeznania skarżącego, jego kolegę M.K., który był w samochodzie ze skarżącym w momencie wypadku, oraz innego kolegę V.J., który jechał innym samochodem i pomógł skarżącemu opuścić miejsce wypadku. Przesłuchano również innych współpracowników, którzy widzieli skarżącego przed lub tuż po wypadku, a także kelnerkę z restauracji, w której skarżący i M.K. jedli obiad przed wypadkiem, rodziców trojga zmarłych dzieci, mieszkańców wsi, którzy byli świadkami wypadku, oraz kilku biegłych sądowych. Skarżący przyznał, że prowadził samochód i że w wyniku wypadku zginęło troje dzieci. Oświadczył jednak, że nie był pijany i nie przekroczył limitu prędkości. Argumentował również, że wypadek został spowodowany przez pogodę i lekkomyślne działania niektórych dzieci. Wszystkie rozprawy odbyły się jawnie, ponieważ żadna ze stron nie wniosła o ich utajnienie, a kilka gazet relacjonowało zeznania świadków. W szeregu publikacji skarżący był nazywany „dziecięcem mordercą” (vaikų žudikas) i wyśmiewany z powodu „nagłej utraty pamięci” (staiga sutriko atmintis) podczas składania zeznań w sądzie. Współpracownicy, którzy zeznawali na korzyść skarżącego, byli zbiorowo nazywani „obrońcami dziecięcego mordercy” (vaikų žudiko užtarėjai), którzy „próbują go wyciągnąć” (bando išsukti). Gazety wyrażały również współczucie rodzinom dzieci z powodu konieczności „przeżywania na nowo tych okrutnych wydarzeń”. Cytaty z zeznań wielu świadków, zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść skarżącego, a także końcowe oświadczenie skarżącego, zostały przedrukowane słowo w słowo. 17 marca 2008 r. Sąd Rejonowy w Kłajpedzie uznał skarżącego za winnego obu zarzutów. Sąd ustalił, że wypadek occurred, gdy skarżący był pod wpływem alkoholu. Przeanalizowano nagranie wideo z restauracji, w której skarżący i M.K. jedli obiad przed wypadkiem, pokazujące, że obaj mężczyźni wypili po pół butelki wódki. Kolejne nagranie ze stacji benzynowej, na której skarżący i M.K. zatrzymali się po obiedzie, pokazało skarżącego kupującego kolejne dwie butelki wódki. Kilku świadków – kelnerka z restauracji, niektórzy współpracownicy skarżącego i osoby obecne w momencie wypadku – stwierdziło, że skarżący wyglądał i brzmiał, jakby był pijany. Na podstawie tych dowodów sąd stwierdził, że przed wypadkiem skarżący spożył od 200 do 250 gramów alkoholu. Biegły sądowy stwierdził, że po spożyciu takiej ilości alkoholu stężenie alkoholu we krwi skarżącego musiało zdecydowanie przekraczać dopuszczalny prawem próg 0,4 promila (patrz poniższy paragraf 29). Sąd zauważył również, że mimo iż testy krwi i moczu skarżącego nie wykazały żadnych śladów alkoholu, nie były one wiarygodne, ponieważ pobrano je ponad siedemnaście godzin po wypadku. Sąd uznał, że skoro skarżący celowo ukrywał się przed władzami w tym okresie i zgłosił się dopiero rano po wypadku (patrz powyższy paragraf 7), nie może wykorzystywać negatywnych wyników testów krwi i moczu na swoją korzyść. Sąd Rejonowy w Kłajpedzie ustalił również, że w momencie wypadku samochód skarżącego musiał jechać z prędkością co najmniej 105 km/h. Biegły sądowy zbadał ślady opon na miejscu wypadku, zniszczenia pobliskich obiektów i pozycje, w jakich znaleziono troje dzieci, oraz zrekonstruował przebieg zdarzeń wypadku. Kolega skarżącego V.J., który jechał samochodem za skarżącym, zeznał, że sam jechał z prędkością około 100 km/h, ale nie był w stanie utrzymać tempa skarżącemu. Kilku osób obecnych przy wypadku stwierdziło również, że hałas robiony przez samochód skarżącego wskazywał na bardzo wysoką prędkość. Sąd zauważył, że limit prędkości we wsi wynosił 50 km/h i że skarżący, który pracował jako policjant w tym rejonie, musiał o tym wiedzieć. Sąd doszedł do wniosku, że wypadek został spowodowany nadmierną prędkością samochodu skarżącego, a nie pogodą lub działaniami dzieci. Sąd Rejonowy w Kłajpedzie uznał również skarżącego za winnego nieudzielenia pomocy osobom znajdującym się w sytuacji zagrażającej życiu. Sąd zauważył, że skarżący nie okazał żadnego zainteresowania stanem trojga dzieci ani nie wezwał karetki pogotowia, ale natychmiast uciekł z miejsca wypadku. Sąd stwierdził, że obowiązek pomocy osobom w sytuacji zagrażającej życiu jest zapisany w Ustawie o działalności policji, której skarżący musiał przestrzegać. Niezastosowanie się do tego naruszyło art. 144 Kodeksu karnego (patrz poniższe paragrafy 29-30). Sąd nie znalazł okoliczności łagodzących na korzyść skarżącego. Fakt, że ofiary były nieletnie, został jednak uznany za okoliczność obciążającą. Sąd wziął również pod uwagę charakter skarżącego i jego zachowanie podczas i po wypadku: był pod wpływem alkoholu, trzy osoby zginęły w wyniku jego działań, uciekł z miejsca wypadku, nie wyraził żadnego żalu, próbował wprowadzić sąd w błąd, składając sprzeczne zeznania, a jego działania zdyskredytowały autorytet policji. W rezultacie Sąd Rejonowy w Kłajpedzie uznał, że kara skarżącego powinna być zbliżona do maksymalnej przewidzianej prawem (patrz poniższy paragraf 29). Otrzymał łączną karę dziesięciu lat pozbawienia wolności, zakaz prowadzenia pojazdów na trzy lata oraz został zobowiązany do zapłaty łącznie 3 000 000 litów litewskich (LTL, około 870 000 euro (EUR)) zadośćuczynienia rodzinom trojga dzieci. Relacjonując wyrok, „Lietuvos rytas” przytoczył fragmenty uzasadnienia i opublikował krótkie oświadczenie matki jednego z dzieci, która wyraziła ogólną satysfakcję z wyroku, ale stwierdziła, że przepisy prawa karnego powinny zostać zmienione w celu przewidzenia surowszych kar. Skarżący odwołał się od wyroku. Między innymi argumentował, że nie otrzymał sprawiedliwego procesu z powodu kampanii medialnej przeciwko niemu. Argumentował, że media wyśmiewały i zniechęcały świadków, którzy zeznawali na jego korzyść, a dziennikarze i wysocy urzędnicy państwowi namawiali sąd do wymierzenia najsurowszej możliwej kary. Skarżący stwierdził, że to uniemożliwiło sądowi pierwszej instancji obiektywne rozpoznanie jego sprawy. Skarżący argumentował również, że otrzymał surowszą karę, ponieważ był policjantem, co stanowiło dyskryminację ze względu na status społeczny. 5 grudnia 2008 r. Sąd Okręgowy w Kłajpedzie częściowo zmienił wyrok sądu pierwszej instancji. Utrzymał w mocy ustalenia sądu niższej instancji dotyczące nietrzeźwości skarżącego i prędkości jego samochodu oraz oddalił skargę skarżącego dotyczącą dyskryminacji. Sąd Okręgowy w Kłajpedzie uznał jednak argument skarżącego, że wiek ofiar nie powinien być brany pod uwagę jako okoliczność obciążająca, ponieważ przestępstwo nie było zaplanowane. W związku z tym sąd zmniejszył łączną karę do dziewięciu lat pozbawienia wolności. Uznał również, że kwota zadośćuczynienia przyznana przez sąd pierwszej instancji była zawyżona i nie miała uzasadnionego związku z możliwościami finansowymi skarżącego. Zamiast tego sąd przyznał łącznie 900 000 LTL (około 261 000 EUR) trzem rodzinom. Zakaz prowadzenia pojazdów na trzy lata został utrzymany w mocy. Odpowiadając na skargi skarżącego dotyczące braku sprawiedliwego procesu, Sąd Okręgowy w Kłajpedzie stwierdził, że zainteresowanie mediów sprawą było zrozumiałe ze względu na jej wrażliwy charakter i że nie można powstrzymać mediów przed relacjonowaniem rozpraw jawnych. Sąd uznał jednak, że wyrok sądu pierwszej instancji był dobrze uzasadniony i oparty na wiarygodnych dowodach, więc nie było podstaw do stwierdzenia, że sędziowie byli pod wpływem mediów lub oświadczeń któregokolwiek z urzędników. 8 maja 2009 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację wniesioną przez skarżącego i utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Kłajpedzie. Stwierdził, że sąd odwoławczy dokonał odpowiedniego zbadania skarg skarżącego dotyczących sprawiedliwości jego procesu i nie ma potrzeby ponownego ich badania. W styczniu 2015 r. skarżący został zwolniony warunkowo. Zgodnie z obserwacjami rządu przedłożonymi Trybunałowi 21 czerwca 2016 r., skarżący do tej daty zapłacił łącznie 2268 LTL (około 657 EUR) zadośćuczynienia rodzinom ofiar.


Skarżący urodził się w 1962 roku i jest pozbawiony wolności w Baku. 9 czerwca 2008 r. Sąd Przysięgłych (Ağır Cinayətlər Məhkəməsi – dalej „Sąd Przysięgłych”), działając jako sąd pierwszej instancji w sprawach o poważne przestępstwa, uznał skarżącego i jego żonę za winnych oszustwa. Skarżącemu wymierzono karę dziewięciu lat pozbawienia wolności z konfiskatą mienia, a jego żonie karę siedmiu lat pozbawienia wolności w zawieszeniu na pięć lat. 23 stycznia 2009 r. Sąd Apelacyjny w Baku (Bakı Apellyasiya Məhkəməsi – dalej „Sąd Apelacyjny”) uchylił wyrok z 9 czerwca 2008 r., zmniejszając karę pozbawienia wolności skarżącego do siedmiu lat oraz uchylając konfiskatę mienia. Skarżący wniósł skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego (Ali Məhkəmə – dalej „Sąd Najwyższy”). Prokurator wniósł protest kasacyjny od wyroku z 23 stycznia 2009 r. do Sądu Najwyższego, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do Sądu Apelacyjnego. Sąd Najwyższy wyznaczył pierwszą rozprawę na 10 czerwca 2009 r., jednak odroczył postępowanie do 24 czerwca 2009 r. na wniosek adwokata skarżącego, który argumentował, że nie miał wystarczająco dużo czasu na zapoznanie się z aktami sprawy i zebranie dodatkowych dowodów. Na rozprawie w dniu 24 czerwca 2009 r. adwokat skarżącego zawnioskował o kolejne odroczenie, powołując się na problemy zdrowotne oraz brak czasu na zapoznanie się z aktami sprawy. Sąd Najwyższy wyznaczył następną rozprawę na 1 lipca 2009 r. Zgodnie z protokołem rozprawy z 24 czerwca 2009 r. dostarczonym przez Rząd, adwokat skarżącego był obecny, gdy sąd ogłosił, że jego wniosek został uwzględniony i że postępowanie zostało odroczone do 1 lipca 2009 r. 1 lipca 2009 r. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy w nieobecności skarżącego i jego adwokata, ale przy obecności prokuratora, oddalił odwołanie skarżącego oraz w części uwzględnił wniosek prokuratora o nadzwyczajne zbadanie sprawy. Prokurator złożył ustne wystąpienie podczas rozprawy, domagając się oddalenia odwołania skarżącego. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok Sądu Apelacyjnego w zakresie skazania skarżącego, ale uchylił wyrok skazujący jego żony, przekazując tę część sprawy do Sądu Apelacyjnego do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że dowody winy skarżącego zostały należycie ustalone w trakcie postępowania przed sądem pierwszej instancji i Sądem Apelacyjnym oraz że jego czyny zostały prawidłowo zakwalifikowane z punktu widzenia prawa karnego. Powołując się na art. 419.4 Kodeksu Postępowania Karnego, Sąd Najwyższy stwierdził w uzasadnieniu, że rozpoznanie sprawy było możliwe w nieobecności skarżącego i jego adwokata, ponieważ adwokat nie stawił się mimo prawidłowego zawiadomienia, a skarżący, odbywający karę pozbawienia wolności, nie złożył wniosku o udział w rozprawie.


Skarżący urodził się w 1954 roku i mieszka w Syktywkarze, w Republice Komi. Jest muzykiem i krytykiem jazzowym. 31 grudnia 2007 r. skarżący opublikował na swojej stronie internetowej artykuł dotyczący lokalnego festiwalu jazzowego oraz jego prezesa, pana Y. Artykuł zawierał szczegółowy opis wydarzenia oraz zjadliwą krytykę pana Y. Używając różnych zniekształceń nazwiska pana Y., artykuł wyśmiewał jego kompetencje zawodowe. Festiwal jazzowy został opisany jako „tandetna robota”, a wystąpienie pana Y. nazwano „kiepskim”. Pan Y. wniósł przeciwko skarżącemu pozew o zniesławienie, twierdząc, że artykuł jest obraźliwy i szkodliwy dla jego reputacji. 14 sierpnia 2008 r. Sąd Miejski w Syktywkarze uznał skarżącego za odpowiedzialnego za zniesławienie. Wyrok składał się z tekstu artykułu, streszczenia odpowiednich przepisów prawa krajowego, dwustronicowej reprodukcji fragmentów artykułu wymienionych w pozwie oraz dwóch akapitów wniosków. Stwierdzono w nim:

„Używanie zniekształconej formy imienia ojca i nazwiska powoda... narusza prawo powoda do imienia i do dobrego imienia, co jest niedopuszczalne zgodnie z prawem. Ponieważ pozwany dopuścił się naruszenia dóbr niematerialnych powoda poprzez zniekształcenie w negatywny sposób jego imienia ojca i nazwiska, powodowi przysługuje prawo do odszkodowania zgodnie z art. 152 Kodeksu Cywilnego.
[Sporne fragmenty] podważają honor i godność powoda jako człowieka, pedagoga i muzyka, ponieważ zawierają negatywne informacje o powodzie przedstawione w formie twierdzącej. Zgodnie z art. 152 § 1 Kodeksu Cywilnego, ciężar dowodu prawdziwości zarzutów spoczywa na pozwanym, który nie złożył przed sądem żadnych dowodów wykazujących, że kwestionowane stwierdzenia są prawdziwe”.

Sąd Miejski przyznał powodowi 5 000 rubli rosyjskich (RUB) odszkodowania oraz nakazał skarżącemu opublikowanie sprostowania na swojej stronie internetowej. 23 października 2008 r. Sąd Najwyższy Republiki Komi oddalił odwołanie skarżącego. Potwierdził on ustalenia sądu niższej instancji w orzeczeniu. Stwierdził, że nie naruszono art. 10 Konwencji, ponieważ „pozwany opublikował w Internecie oświadczenia, które podważyły honor i godność powoda jako człowieka, pedagoga i muzyka, oraz które zawierały o nim negatywne informacje”.


Skarżący są obywatelami rumuńskimi pochodzenia romskiego i spadkobiercami I.B., który wszczął postępowanie krajowe. Postępowanie to było w toku w momencie śmierci I.B., który zmarł 1 kwietnia 2010 r. Spadkobiercy I.B. kontynuowali sprawę przed sądami krajowymi i złożyli skargę do Trybunału zarówno w jego imieniu, jak i w swoim własnym. W nocy z 15 na 16 sierpnia 2008 r. L.N. zamieszkała ze swoim chłopakiem, piątym skarżącym, w domu jego ojca (I.B.). Miała wówczas szesnaście lat. Następnego ranka, w towarzystwie drugiego i trzeciego skarżącego, L.N. udała się na komisariat policji w Clejani i złożyła pisemne oświadczenie przed komendantem policji, wyrażając wolę zamieszkania w domu swojego chłopaka. Zdecydowała się złożyć to oświadczenie, ponieważ pochodziła z zamożnej rodziny niebędącej pochodzenia romskiego. Tego samego wieczoru V.M., sąsiad skarżących, złożył zeznanie na policji, potwierdzając, że L.N. przybyła i przebywa dobrowolnie w domu I.B. 21 sierpnia 2008 r. L.N. i jej chłopak zostali zaproszeni do urzędu gminy w Clejani, gdzie spotkali się z wiceburmistrzem, przedstawicielem Wydziału Pomocy Społecznej z urzędu gminy, komendantem policji z komisariatu w Clejani oraz dwoma policjantami z sąsiedniej gminy Bulbucata i miasta Mihăileşti. L.N. powtórzyła, że mieszka z rodziną Boacă dobrowolnie i poprosiła policję o przekazanie jej biżuterii i telefonu komórkowego jej matce.

27 sierpnia 2008 r., około południa, komendant policji w Clejani wraz z członkami Giurgiu Rapid Intervention Squad („R.I.S.”, Detaşamentul Poliţiei pentru Intervenţie Rapidă) i dwoma policjantami w cywilu pojechali samochodem do domu I.B. Jeden z policjantów w cywilu wysiadł z pojazdu i zapytał I.B., czy przetrzymuje dziewczynę w swoim domu wbrew jej woli. Odpowiedział, że L.N. przebywa z nimi dobrowolnie, co sama zadeklarowała przed władzami. Wezwał L.N., aby wyszła z domu. Zapytał policjantów, czy mają nakaz przeszukania, na co jeden z nich zareagował, uderzając go w twarz i mówiąc mu, że jego nakaz składa się z „pięści i broni”. Powiedzieli mu, że nakaz znajduje się w urzędzie gminy. W międzyczasie L.N. wyszła z domu i powtórzyła, że mieszka tam z własnej woli. Na widok L.N. mężczyzna, który uderzył I.B., dał sygnał zamaskowanym funkcjonariuszom R.I.S., aby weszli na podwórze. I.B. schronił się na podwórku. W domu w tym czasie znajdowało się kilka innych osób: synowie I.B., piąty i szósty skarżący; partnerka I.B., siódma skarżąca; oraz C.I., synowa I.B., wraz z jej małoletnimi dziećmi I.A.B. (trzy lata i osiem miesięcy) i G.M.B. (jeden rok i osiem miesięcy; patrz akapity 37 i 64 (b) poniżej). Policja wybiła bramę i pięć okien. Siłą wyprowadzili L.N. z posesji. W trakcie napaści policja strzelała kulami gumowymi. I.B. zeznał, że szósty skarżący, który przestraszył się i zaczął biec w stronę tylnego podwórka, został trafiony w pośladki kulą wystrzeloną przez jednego z policjantów. Upadł na ziemię i został podniesiony przez dwóch sąsiadów. Zamaskowani policjanci kontynuowali strzelanie w powietrze i rzucali gaz łzawiący. Dzieci I.A.B. i G.M.B. straciły przytomność. Szósty skarżący został przewieziony do szpitala w Bolintin Deal. Raport medyczny wskazywał na istnienie rany powierzchownej i zawierał szczegółowy opis wybroczyn (siniaków). Wnioskowano, że rana mogła zostać spowodowana uderzeniem twardego przedmiotu, ale wykluczono broń palną, ponieważ nie było śladów prochu ani obrzęku wokół rany. Szósty skarżący miał wówczas 15 lat. I.B., skarżący i niektórzy z ich sąsiadów udali się do urzędu gminy, aby zapytać o nakaz przeszukania. Niedługo potem do biura weszli policjanci, ale burmistrz poprosił ich, aby ponownie wyszli, ponieważ sytuacja była spokojna. Ustalono, że policja nie miała nakazu wejścia do domu I.B. tego dnia.

Powołując się na ustalenia sądów krajowych, Rząd przedstawił następujące wyjaśnienia dotyczące omawianego incydentu. 27 sierpnia 2008 r. ojciec L.N. zgłosił na policji zniknięcie córki, która najprawdopodobniej udała się do domu swojego chłopaka. Uważał, że jego córka jest przetrzymywana wbrew jej woli i przypuszczał, że mogła zostać odurzona narkotykami. Policja zdecydowała się sprawdzić miejsce pobytu dziewczyny. Ponieważ chłopak miał karę za przestępstwa z użyciem przemocy, a członkowie rodziny Boacă byli znani policji z tego, że są agresywni, lokalny zespół policji został wzmocniony przez pięcioosobowy zespół R.I.S. Po przybyciu do domu I.B. policja okazała legitymacje i zapytała o dziewczynę. I.B. i piąty skarżący zaprosili ich do środka. Czterech policjantów weszło do domu i rozmawiało z L.N. Członkowie rodziny Boacă próbowali wpłynąć na L.N., ale ostatecznie zdecydowała się pójść z policją do domu swoich rodziców. W tym momencie rodzina Boacă stała się agresywna: siódma skarżąca krzyknęła „nikt nie wyjdzie stąd żywy”, a mężczyźni chwycili za pałki i noże, zagrażając fizycznej nietykalności L.N. i policjantów. Aby chronić L.N. i siebie, policja wydała ostrzeżenie, a następnie, gdy nie przyniosło ono skutku, użyła gazu łzawiącego przeciwko napastnikom. Atak trwał nadal, gdyż rodzina Boacă rzucała kamieniami, cegłami i szkłem w radiowóz, do którego włożono L.N. dla jej bezpieczeństwa. Ponieważ kolejne ostrzeżenie zostało zignorowane, policja wystrzeliła w powietrze ostrzegawcze strzały pionowe. Zgodnie z zeznaniami policji, nikt nie został ranny podczas akcji.

12 i 17 września oraz 24 listopada 2008 r. I.B. i jego pełnomocnik złożyli zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa przeciwko policjantom uczestniczącym w incydencie z 27 sierpnia 2008 r., zarzucając im brutalność. Szczegółowo opisali operację policji oraz szkody poniesione przez członków rodziny Boacă, w tym zniszczenie ich mienia. I.B. skarżył się również, że to nie był pierwszy przypadek brutalności policji wobec jego rodziny i był przekonany, że policja dyskryminuje ich i źle ich traktuje z powodu ich pochodzenia romskiego. Poinformował prokuratora, że chce przedłożyć dokumenty i przyprowadzić świadków w celu potwierdzenia swoich zarzutów. Śledztwo zostało przeprowadzone przez prokuraturę przy Sądzie Okręgowym w Giurgiu. Prokurator prowadzący sprawę zebrał zeznania od ośmiu policjantów uczestniczących w wydarzeniach: komendanta policji, dwóch lokalnych policjantów i pięciu członków zespołu szybkiego reagowania. Wszyscy opisali wydarzenia tak, jak w akapitach 16–20 powyżej. L.N. i jej rodzice również złożyli zeznania na policji. Nikt z rodziny Boacă nie został przesłuchany przez policję. Funkcjonariusz sądowy odpowiedzialny za doręczanie pism odnotował, że I.B. i piąty skarżący odmówili przyjęcia wezwań, w związku z czym zostały one wywieszone na ich drzwiach. I.B. i piąty skarżący poinformowali funkcjonariusza sądowego, że organizacja Romano CRISS objęła ich sprawę obrony i że stawią się w prokuraturze, jeśli zostaną wezwani. Zgodnie z mandatem policji i raportem z operacji, policjanci byli wyposażeni w broń palną i gaz łzawiący i użyli ich w obronie własnej. Śledczy w swoim raporcie wnioskowali, że użycie siły było proporcjonalne i trwało tylko tak długo, jak rodzina Boacă była agresywna. Wykluczyli jakikolwiek motyw rasowy operacji. Odnotowali również, że szkody w radiowozie są badane przez zespół, który złoży propozycję w sprawie odpowiedniego odszkodowania.

Na podstawie raportu śledczych, 7 maja 2009 r. prokuratura zdecydowała o niepodejmowaniu ścigania. Uznano, że policjanci nie mieli zamiaru wyrządzić krzywdy członkom rodziny Boacă. Prokurator uznał, że użyta siła miała charakter wyłącznie obronny i została zastosowana w celu umożliwienia policjantom bezpiecznego opuszczenia posesji z L.N. po tym, jak policja została zaatakowana przez rodzinę Boacă. Prokurator doszedł również do wniosku, że obrażenia odniesione przez szóstego skarżącego nie są zgodne z raną postrzałową i tym samym są nieistotne dla celów śledztwa. Na koniec prokurator zauważył, że I.B. i piąty skarżący odmówili przyjęcia wezwań do złożenia zeznań w sprawie. I.B. odwołał się od decyzji, argumentując, że śledczy nie przesłuchali świadków. 12 czerwca 2009 r. Naczelny Prokurator Prokuratury Okręgowej w Giurgiu utrzymał w mocy decyzję z 7 maja 2009 r. (patrz akapit 26 powyżej). I.B. złożył skargę na decyzje prokuratorów do Sądu Okręgowego w Giurgiu. Zauważył, że prokuratorzy nie przesłuchali świadków i zebrali zeznania tylko od zaangażowanych policjantów. Podał nazwiska świadków. Podtrzymał również, że nie otrzymał żadnego wezwania do stawienia się przed prokuratorem. Sąd Okręgowy wydał wyrok 11 listopada 2009 r. Na podstawie dowodów w aktach oddalił skargę. Uznał, że policjanci działali w granicach prawa. Ich celem nie było wyrządzenie krzywdy członkom rodziny Boacă, ale ochrona siebie i L.N. przed nieuchronnym atakiem. Oddalił również jako bezzasadne zarzuty I.B., że nie został zaproszony do złożenia zeznań przed prokuratorem. I.B. odwołał się od tej decyzji, ale zmarł, gdy postępowanie odwoławcze było w toku. 12 października 2010 r., na podstawie certyfikatu wydanego 15 września 2010 r. przez administrację lokalną, skarżący (z wyjątkiem siódmej skarżącej, pani Niny Niculae) zostali uznani za spadkobierców. Siódma skarżąca, która również wyraziła chęć udziału w postępowaniu po śmierci I.B., nie wniosła sprzeciwu do postanowienia z 12 października 2010 r. Nie uczestniczyła w dalszym postępowaniu. 14 grudnia 2010 r., na podstawie dowodów w aktach, Sąd Apelacyjny w Bukareszcie oddalił odwołanie. Decyzja Sądu Okręgowego stała się tym samym prawomocna.


Skarżący urodził się w 1967 roku i mieszka w Bar (Czarnogóra). 6 lutego i 4 marca 2009 r. skarżący wjechał do Chorwacji z Czarnogóry i wpłacił – za każdym razem – kwotę 90 000 EUR do banku komercyjnego w Dubrowniku, nie zgłaszając tych kwot organom celnym. 2 czerwca 2009 r. Biuro Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy (Ured za sprječavanje pranja novca) poinformowało Inspekcję Finansową Ministerstwa Finansów (Ministarstvo financija, Financijski inspektorat, dalej „Ministerstwo”), że 30 marca 2009 r. skarżący zlecił przelew 95 000 EUR ze swojego konta bankowego na konto pewnego pana S.K. w banku w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Biuro Przeciwdziałania Praniu Pieniędzy stwierdziło, że środki pochodzą z dwóch wyżej wymienionych wpłat gotówkowych po 90 000 EUR każda. Tego samego dnia, 2 czerwca 2009 r., wszczęto przeciwko skarżącemu postępowanie w sprawie o wykroczenie (prekršajni postupak) przed Radą do Spraw Wykroczeń (Vijeće za prekršajni postupak) Ministerstwa za niezgłoszenie kwoty 180 000 EUR przy wjeździe do Chorwacji, co stanowi wykroczenie zdefiniowane w art. 40 ust. 1 Ustawy o Walutach Obcych i art. 74 Ustawy o Przeciwdziałaniu Praniu Pieniędzy i Finansowaniu Terroryzmu (patrz poniżej punkty 16–17). Tego samego dnia Rada do Spraw Wykroczeń nakazała bankowi przelać 180 000 EUR z konta skarżącego na konto Ministerstwa, gdzie miały być przechowywane do zakończenia postępowania w sprawie o wykroczenie. 1 lipca, 17 sierpnia i 17 września 2009 r. odbyły się rozprawy przed Radą do Spraw Wykroczeń. W swojej obronie skarżący wyjaśnił, że sprzedał lokale użytkowe w Czarnogórze i zamierzał wykorzystać pieniądze uzyskane ze sprzedaży do zakupu mieszkania w Podgoricy (Czarnogóra) od obywatela Chorwacji, S.K., który nalegał, aby pieniądze zostały mu zapłacone z konta bankowego w Chorwacji. Skarżący przedstawił pisemną kopię umowy sprzedaży dotyczącej jego lokali użytkowych z dnia 25 grudnia 2007 r. oraz wstępną umowę dotyczącą zakupu mieszkania w Podgoricy z dnia 18 marca 2009 r. Decyzją z dnia 19 października 2009 r. Rada do Spraw Wykroczeń uznała skarżącego za winnego zarzucanego wykroczenia i ukarała go grzywną w wysokości 10 000 chorwackich kun (HRK). Jednocześnie Rada do Spraw Wykroczeń orzekła środek zabezpieczający (zaštitna mjera), konfiskując 180 000 EUR na mocy art. 69 ust. 2 Ustawy o Walutach Obcych (patrz poniżej punkt 16). Rada do Spraw Wykroczeń stwierdziła, że przedstawione dowody nie potwierdzają linii obrony skarżącego. W szczególności, chociaż skarżący złożył wstępną umowę dotyczącą zakupu mieszkania w Podgoricy zawartą między nim a S.K., umowa ta została zawarta dwa tygodnie po popełnieniu wykroczenia, a cena sprzedaży w niej wskazana (125 000 EUR) nie odpowiadała kwocie, którą przywiózł do Chorwacji. Rada do Spraw Wykroczeń uznała również, że na decyzję o zastosowaniu środka zabezpieczającego wpłynął fakt, że skarżący nie był w stanie dostarczyć wystarczających dowodów uzasadniających jego wcześniejsze przelewy pieniędzy na konta w Tunezji i Jordanii należące do S.K. i żony S.K., łącznie w kwocie 882 900 EUR w okresie między 2005 a 2008 rokiem, oraz fakt, że oświadczył, iż otworzył konto nierezydenta na swoje nazwisko, aby wyświadczyć przysługę S.K., a mianowicie aby przelać pieniądze ze sprzedaży domu żony S.K., zdeponowane na jego koncie, na konta żony S.K. W zakresie konfiskaty i wysokości grzywny Rada do Spraw Wykroczeń stwierdziła następująco:
„W przypadku tego typu wykroczeń, dla celów zarządzenia środka zabezpieczającego istotne jest, czy twierdzenia oskarżonego mogą być poparte odpowiednimi dokumentami. Jeśli, pod względem kwot i dat, nie ma związku między przelewami, w wyniku których oskarżony pozyskał środki, a transakcjami biznesowymi, do których te środki były przeznaczone, lub jeśli [te przelewy] nie mają podstawy w legalnych transakcjach, Rada do Spraw Wykroczeń nie może zastosować art. 69 ust. 4 Ustawy o Walutach Obcych, który pozwala, że w szczególnie uzasadnionych sytuacjach, w których istnieją specjalne okoliczności łagodzące, organ rozpatrujący sprawę o wykroczenie może zdecydować o niekonfiskowaniu lub częściowej konfiskacie gotówki, która była przedmiotem wykroczenia.
Wcześniejsze przelewy z [konta skarżącego] i motywy otwarcia tego konta nierezydenta również wpłynęły na decyzję o nałożeniu środka zabezpieczającego...
Przy ustalaniu wysokości grzywny [Rada do Spraw Wykroczeń] wzięła pod uwagę [przyznanie się skarżącego do winy] i niekaralność jako okoliczności łagodzące oraz wartość przedmiotu wykroczenia jako okoliczność obciążającą. [Dlatego] nałożyła grzywnę odpowiadającą ciężkości wykroczenia.”
Skarżący odwołał się, argumentując między innymi, że nałożenie środka zabezpieczającego w postaci konfiskaty było nieproporcjonalne w okolicznościach sprawy i dlatego sprzeczne z art. 1 Protokołu nr 1 do Konwencji. W tym argumencie powołał się na orzecznictwo Trybunału, w szczególności na sprawę Gabrić przeciwko Chorwacji (nr 9702/04, 5 lutego 2009 r.). Decyzją z dnia 23 grudnia 2009 r. Wyższy Sąd ds. Wykroczeń (Visoki prekršajni sud Republike Hrvatske) oddalił odwołanie skarżącego i utrzymał w mocy decyzję Rady do Spraw Wykroczeń, popierając podane w niej uzasadnienie. Następnie skarżący wniósł skargę konstytucyjną, zarzucając między innymi naruszenie jego konstytucyjnie chronionego prawa własności. Decyzją z dnia 9 grudnia 2010 r. Sąd Konstytucyjny (Ustavni sud Republike Hrvatske) uznał skargę konstytucyjną skarżącego za niedopuszczalną z powodu, że sprawa nie podnosi kwestii konstytucyjnej.


Wnioskodawca, pan X, jest obywatelem Sri Lanki pochodzenia tamilskiego, urodzonym w 1979 roku i zamieszkałym w Szwajcarii. Okoliczności sprawy, zgodnie z przedstawieniem przez wnioskodawcę, można podsumować w następujący sposób. W latach 90. wnioskodawca był członkiem Tygrysów Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu („LTTE”) i uczestniczył w zbrojnym oporze przeciwko rządowi Sri Lanki. Pod koniec 2003 roku został zatrzymany w Kolombo na około trzy miesiące. Wnioskodawca zeznał, że w tym czasie był poddawany nieludzkiemu traktowaniu. Ponadto zeznał, że po zwolnieniu był zastraszany i poddany inwigilacji. 2 kwietnia 2007 r. wnioskodawca wyjechał z Sri Lanki do Włoch, gdzie mieszkał do maja 2009 r. Jego żona, która pozostała na Sri Lance, była rzekomo poddawana przeszukaniom i przesłuchaniom przez policję i siły bezpieczeństwa Sri Lanki. Wyjechała z Sri Lanki 13 marca 2009 r. i dołączyła do wnioskodawcy we Włoszech. 25 maja 2009 r. wnioskodawca i jego żona nielegalnie wjechali do Szwajcarii i złożyli wniosek o azyl z powodu prześladowań politycznych na Sri Lance. Wnioskodawca podkreślił, że jako członek LTTE uczestniczył w zbrojnym oporze przeciwko rządowi Sri Lanki i był poddawany nieludzkiemu traktowaniu w czasie aresztowania. 8 grudnia 2009 r. żona wnioskodawcy urodziła ich pierwsze dziecko. W decyzji z 1 czerwca 2011 r. Federalny Urząd Migracji („FMO” – obecnie Sekretariat Stanu do Spraw Migracji) uznał, że wnioskodawca i jego żona nie spełniają kryteriów niezbędnych do uzyskania statusu uchodźcy, ponieważ nie przedstawili wystarczających dowodów na poparcie swoich roszczeń. Ponadto FMO odrzucił wniosek o azyl wnioskodawcy i zarządził wykonanie decyzji o deportacji do Sri Lanki, uznając ją za wykonalną, legalną i do zaakceptowania (möglich als auch rechtmässig und zumutbar). 9 czerwca 2011 r. żona wnioskodawcy urodziła ich drugie dziecko. 5 lipca 2011 r. wnioskodawca i jego żona odwołali się od decyzji FMO do Federalnego Sądu Administracyjnego, wnosząc o uchylenie decyzji o deportacji, na mocy której władze kantonu St. Gallen musiały ich deportować najpóźniej 27 lipca 2011 r., siłą w razie konieczności (zgodnie z punktami 3, 4 i 5 sentencji decyzji FMO z 1 czerwca 2011 r.). Wnioskodawca nie kwestionował jednak decyzji FMO odmawiającej przyznania mu azylu lub uznania go za uchodźcę (punkty 1 i 2 sentencji decyzji FMO z 1 czerwca 2011 r.). Wyrokiem z 1 października 2012 r. Federalny Sąd Administracyjny oddalił odwołanie wnioskodawcy co do meritum. Sąd uznał, że FMO naruszył prawo wnioskodawcy do bycia wysłuchanym, odmawiając jemu i jego żonie dostępu do niektórych dokumentów będących w jego posiadaniu, mianowicie raportu o kraju z 22 grudnia 2011 r. dotyczącego warunków na Sri Lance, który został sporządzony podczas oficjalnej misji FMO we wrześniu 2010 r. Mimo to, ponieważ FMO udostępnił stronom dostęp do tych dokumentów w późniejszym terminie, Federalny Sąd Administracyjny uznał, że pierwotne naruszenie zostało naprawione. Federalny Sąd Administracyjny stwierdził dalej, że nie ma przeszkód do wykonania decyzji o deportacji. W szczególności, ważąc przewagę dowodów (mit beachtlicher Wahrscheinlichkeit), uznał, że ani twierdzenia wnioskodawcy, ani akta oficjalne nie wskazywały na to, że on lub jego żona byliby poddani traktowaniu sprzecznemu z artykułem 3 Konwencji w przypadku powrotu na Sri Lankę. 2 listopada 2012 r. wnioskodawca i jego żona zwrócili się do Federalnego Sądu Administracyjnego o ponowne rozpatrzenie wyroku z 1 października 2012 r. Wnioskodawca twierdził, że sąd nie wziął pod uwagę wszystkich istotnych dowodów w wystarczającym stopniu. Złożył również kopię okładki magazynu LTTE z 1997 r., na której znajdowało się jego zdjęcie. Złożył również list od swojej siostry datowany na 19 października 2012 r., a także potwierdzenie z Komisji Praw Człowieka Sri Lanki, że złożył skargę do tej instytucji 5 października 2012 r. Wyrokiem z 27 listopada 2012 r. Federalny Sąd Administracyjny oddalił wniosek wnioskodawcy o ponowne rozpatrzenie sprawy, uznając, że nie ma wystarczających podstaw do wznowienia postępowania. Podkreślono, że wniosek o ponowne rozpatrzenie jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, którego nie można używać do przedstawiania faktów, które mogły zostać podniesione w toku zwykłego postępowania. 21 sierpnia 2013 r. wnioskodawca i jego rodzina zostali deportowani na Sri Lankę. Po przybyciu na lotnisko w Kolombo zostali zatrzymani i przesłuchiwani przez trzynaście godzin. Następnie żona i dzieci wnioskodawcy zostali zwolnieni, podczas gdy wnioskodawca został uwięziony i poddany nieludzkiemu traktowaniu w więzieniu Boosa. Według żony, gdy odwiedziła wnioskodawcę w więzieniu, zauważyła, że jego twarz była spuchnięta i wniosła, że mąż został pobity. 6 grudnia 2013 r. przedstawiciel ambasady szwajcarskiej i starszy ochronny oficer UNHCR odwiedzili wnioskodawcę w biurze gubernatora więzienia. Podczas tej wizyty przedstawiciele zauważyli, że wnioskodawca wyraźnie bał się mówić i że swobodna rozmowa z nim była niemożliwa. W następstwie tego rodzina wnioskodawcy została przeniesiona do Szwajcarii. W nieznanej dacie wnioskodawca został przeniesiony do tak zwanego więzienia „rehabilitacyjnego”, z którego został zwolniony 12 kwietnia 2015 r. Po zwolnieniu wnioskodawca złożył wniosek o wizę z przyczyn humanitarnych do władz szwajcarskich, aby powrócić do Szwajcarii i złożyć nowy wniosek o azyl. 21 kwietnia 2015 r. FMO zezwolił wnioskodawcy na powrót do Szwajcarii, co też uczynił 25 kwietnia 2015 r. W nieokreślonej dacie wnioskodawca złożył nowy wniosek o azyl do władz szwajcarskich, a 26 czerwca 2015 r. jego wniosek został uwzględniony. W swoim wniosku do Trybunału wnioskodawca wskazał, że w sprawie równoległej inny Tamil, pan Y, został deportowany ze Szwajcarii na Sri Lankę 25 lipca 2013 r., to jest prawie miesiąc przed deportacją samego wnioskodawcy. Według prawnika Y, po przybyciu na Sri Lankę został zatrzymany i poddany nieludzkiemu traktowaniu, co doprowadziło do jego hospitalizacji. Ponadto, 2 sierpnia 2013 r. prawnik Y napisał do szwajcarskiego ministra sprawiedliwości i dyrektora Urzędu Migracji, prosząc o zawieszenie wszystkich deportacji Tamilów na Sri Lankę. Dyrektor FMO zlecił zewnętrzne zbadanie wydalenia wnioskodawcy i Y. Raport dostarczony przez prof. W. Kälina 23 lutego 2014 r. stwierdził, że z powodu połączenia kilku zaniedbań władz szwajcarskich indywidualne ryzyko nieludzkiego traktowania obu Tamilów na Sri Lance nie zostało właściwie ocenione. Ponadto UNHCR przeprowadził również ocenę procesu decyzyjnego FMO w sprawie wnioskodawcy i zidentyfikował szereg uchybień. Uchybienia te polegały w szczególności na: przedłużającym się odstępie czasu między złożeniem wniosku o azyl (maj 2009 r.) a wykonaniem decyzji o deportacji (sierpień 2013 r.); fakcie, że sytuacja na Sri Lance znacznie zmieniła się po zakończeniu wojny domowej w 2009 r.; zaangażowaniu kilku pracowników FMO w różnych fazach procesu decyzyjnego przez długi okres czasu; fakcie, że przesłuchanie wnioskodawcy zostało przeprowadzone częściowo w sposób powierzchowny oraz że władze nie przeprowadziły dodatkowych dochodzeń. Wyniki obu raportów zostały upublicznione 26 maja 2014 r. 10 grudnia 2013 r. FMO przyjął wewnętrzny raport dotyczący aresztowania wnioskodawcy przez władze Sri Lanki. Po zakończeniu wojny domowej na Sri Lance, w 2011 r. Szwajcaria wznowiła deportacje Tamilów do tego kraju. Praktyka ta została ponownie zatrzymana we wrześniu 2013 r., po wydaleniu i nieludzkim traktowaniu wnioskodawcy i Y. Następnie FMO przeanalizował sytuację na Sri Lance w świetle wyników swoich misji w tym kraju, orzecznictwa sądów międzynarodowych, praktyk innych krajów oraz raportów organizacji międzynarodowych. W konsekwencji FMO zmodyfikował swoją praktykę, stwierdzając, że ocena ryzyka będzie teraz przeprowadzana zgodnie z kryteriami wypracowanymi przez Europejski Trybunał Praw Człowieka we wszystkich przypadkach dotyczących deportacji lub obywateli Sri Lanki.