Wniosek ten został wniesiony dnia 20 października 2008 r. przez Swietłanę Iwanownę Cwietkową, urodzoną w 1972 r., mieszkającą w Irkucku. O godzinie 22:00 dnia 1 stycznia 2008 r. funkcjonariusz S. doprowadził skarżącą na komisariat policji, zgodnie z art. 27.2 Federalnego Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych („KWA”) (patrz punkt 67 poniżej), w związku z podejrzeniem kradzieży w sklepie. Funkcjonariusz B. sporządził protokół aresztowania na podstawie art. 27.3 KWA (patrz punkt 69 poniżej). Protokół aresztowania administracyjnego brzmi następująco:
„Ja, funkcjonariusz B., ... sporządziłem niniejszy protokół aresztowania administracyjnego w stosunku do: [imię i nazwisko skarżącej, data urodzenia, adres] ... która została doprowadzona do ... dnia 1 stycznia 2008 r. o godzinie 22:00, w związku z wykroczeniem administracyjnym na podstawie art. [puste] KWA.
Przyczyny aresztowania (art. 27.3 KWA): [puste] ...”
Zgodnie z twierdzeniami skarżącej, po jej zabraniu przez policję, jej nieletni syn (który najprawdopodobniej był z nią w sklepie) został pozostawiony bez opieki na zimnie. Następnie skarżąca została poddana upokarzającej procedurze przeszukania ciała i poinstruowana, by rozebrała się do bielizny. Potem przetrzymywano ją z osobami pod wpływem alkoholu w małej celi bez miejsc siedzących i toalety. W swoim wniosku do Trybunału skarżąca określiła, że została zwolniona o godzinie 3:00 dnia 2 stycznia 2008 r. W swoich uwagach przed Trybunałem sprecyzowała, że została zwolniona „po godzinie 4:00”. Zgodnie z informacjami Rządu, skarżąca została zwolniona o godzinie 0:35. Skarżącej nie postawiono później zarzutów popełnienia wykroczenia administracyjnego ani przestępstwa karnego. Uznając, że działania policji wobec niej oraz poniżające traktowanie, którego doznała, były na tyle poważne, by stanowić przestępstwo, 27 maja 2008 r. skarżąca wnioskuje o wszczęcie postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi S., powołując się, między innymi, na bezprawne pozbawienie wolności. 16 czerwca 2008 r. śledczy odmówił wszczęcia sprawy karnej, uznając, że funkcjonariusz nie dopuścił się nadużycia władzy, które jest przestępstem zagrożonym karą na podstawie art. 286 Kodeksu Karnego. Śledczy powołał się na oświadczenie B., potwierdzające, że skarżąca została zabrana na komisariat w związku z podejrzeniem kradzieży. 20 czerwca 2008 r. przełożony funkcjonariusza uchylił odmowę wszczęcia sprawy. Nowa odmowa została wydana 30 czerwca 2008 r. przez tego samego śledczego. Została ona również następnie uchylona. Kolejna odmowa została wydana 11 grudnia 2008 r., a skarżąca wniosła o sądową kontrolę. 19 stycznia 2009 r. Sąd Rejonowy w Irkucku (Oktiabrskij) potwierdził odmowę. 26 lutego 2009 r. Sąd Obwodowy w Irkucku uchylił wyrok, uznając, że zarzuty skarżącej dotyczące bezprawności jej aresztowania nie zostały zbadane. Sąd Rejonowy następnie oddalił się od rozpoznania sprawy na rzecz innego sądu, ale zostało to uznane za bezprawne w postępowaniu odwoławczym. 8 maja 2009 r. Sąd Rejonowy umorzył sprawę, ponieważ 7 maja 2009 r. kwestionowana odmowa wszczęcia ścigania została uchylona przez przełożonego. Jednakże nowa odmowa została wydana 12 listopada 2009 r. w odniesieniu do przestępstw określonych w art. 285, 286 i 293 Kodeksu Karnego. Ta odmowa została następnie utrzymana w mocy prawomocnym wyrokiem Sądu Obwodowego z dnia 9 września 2010 r.

Wniosek ten został wniesiony dnia 28 stycznia 2011 r. przez Aleksandra Witaljewicza Bgancewa, urodzonego w 1958 r., mieszkającego w Wołgogradzie. Skarżącego reprezentowała przed Trybunałem pani Y. Lepilina, adwokat prowadząca praktykę w obwodzie wołgogradzkim. 30 sierpnia 2010 r. przełożony skarżącego, pan I., wezwał policję, zgłaszając, że skarżący użył (nieokreślonych) wulgaryzmów w miejscu pracy. Funkcjonariusz O. polecił skarżącemu udać się z nim na komisariat. Skarżący odmówił, stwierdzając, że nic nie stoi na przeszkodzie, aby funkcjonariusz sporządził protokół o wykroczeniu administracyjnym na miejscu. Funkcjonariusz nalegał, twierdząc, że będzie to dla niego wygodniejsze na komisariacie. Skarżący się podporządkował i został doprowadzony na komisariat około godziny 13:00 (zgodnie z art. 27.2 KWA). O godzinie 15:40 został poddany procedurze aresztowania (art. 27.3 KWA). Protokół aresztowania brzmi następująco:
„[Skarżący] został doprowadzony na komisariat policji o: 15:40.
Z powodu: wykroczenia administracyjnego na podstawie: art. 20.1 KWA
W celu (celach) art. 27.3 KWA: w celu podjęcia decyzji.”
Funkcjonariusz O. sporządził protokół o wykroczeniu administracyjnym, który brzmi następująco:
„[Skarżący] użył wulgarnych słów w obecności pana I. i kontynuował swoje niewłaściwe zachowanie, mimo że został poproszony o zaprzestanie. Tym samym [skarżący] popełnił wykroczenie na podstawie art. 20.1 KWA.
Świadkowie wykroczenia: pan K.; pan M.”
Skarżący spędził noc na komisariacie. 31 sierpnia 2010 r. skarżący został doprowadzony przed sędziego pokoju, który przeprowadził rozprawę, na której przesłuchał skarżącego, a także I., K. i M. Tego samego dnia sędzia pokoju uznał skarżącego za winnego drobnego chuligaństwa (art. 20.1 KWA) i skazał go na pięć dni aresztu. Skarżący rozpoczął odbywanie kary tego samego dnia, na komisariacie. Między 30 sierpnia a 4 września 2010 r. był zamykany w celach o powierzchni sześciu metrów kwadratowych, mieszczących średnio czterech zatrzymanych. Każda cela była wyposażona w dwie ławki o szerokości około 35 cm. Nie było okna ani systemu wentylacyjnego. Pozostali zatrzymani palili papierosy, co powodowało dyskomfort skarżącego, który nie palił. Nie było łóżka ani pościeli. Skarżącemu nie zapewniono jedzenia ani nie pozwolono mu wyjść na zewnątrz. Dostęp do toalety (która najprawdopodobniej znajdowała się poza celą) był możliwy co cztery godziny (a czasami co osiem godzin). Skarżący złożył pisemne oświadczenia trzech współosadzonych na poparcie swoich twierdzeń. Skarżący został zwolniony o godzinie 15:40 dnia 4 września 2010 r. 4 października 2010 r. Sąd Rejonowy w Wołgogradzie (Krasnoarmiejskij) przeprowadził rozprawę odwoławczą i przesłuchał skarżącego, I., K., M. oraz funkcjonariusza O. Sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok z dnia 31 sierpnia 2010 r. 3 listopada 2010 r. Sąd Obwodowy w Wołgogradzie utrzymał w mocy wyroki po rozpoznaniu skargi.

Wniosek ten został wniesiony dnia 1 lutego 2013 r. przez Pawła Władimirowicza Andriejewa, urodzonego w 1989 r., mieszkającego w Syktywkarze. Skarżącego reprezentowała przed Trybunałem pani I. Burjukowa, adwokat prowadząca praktykę w obwodzie moskiewskim. 9 grudnia 2011 r. skarżący rozdawał ulotki w various komisariatach, wzywając policję do nie używania siły do rozpędzania zgromadzeń publicznych, które miały się odbyć 10 grudnia 2011 r., po spornych wyborach do Dumy Państwowej earlier w tym miesiącu. O godzinie 23:00 policja drogowa zabrała skarżącego na komisariat w związku z podejrzeniem uchylania się od służby wojskowej. O godzinie 23:50 skarżącemu postawiono zarzut popełnienia wykroczenia administracyjnego na podstawie art. 20.25 KWA z powodu niezapłaconej grzywny w wysokości 300 rubli (RUB) (równowartość 7 euro (EUR)) za wykroczenie drogowe. Zarzut dotyczący uchylania się od służby wojskowej nie był kontynuowany. Protokół aresztowania brzmi następująco:
„[Skarżący] został doprowadzony na komisariat policji: o godzinie 23:30.
Z powodu wykroczenia administracyjnego: na podstawie art. 20.25 KWA.
W celach art. 27.3 KWA: w celu sporządzenia protokołu o wykroczeniu.”
Skarżący nie został zwolniony po sporządzeniu protokoolu o wykroczeniu administracyjnym, lecz został umieszczony w centrum detencyjnym o godzinie 2:00, z przyczyn, które nie zostały określone. O godzinie 15:00 dnia 11 grudnia 2011 r. skarżący został doprowadzony przed sędziego pokoju, który następnie skazał go na dwa dni aresztu za wykroczenie na podstawie art. 20.25 KWA. Skarżący został następnie zabrany z powrotem do centrum detencyjnego i został zwolniony około godziny 23:30. Skarżący odwołał się. 31 stycznia 2012 r. Sąd Miejski w Syktywkarze utrzymał w mocy wyrok skazujący. Skarżący wniósł pozew, na podstawie Rozdziału 25 Kodeksu Postępowania Cywilnego („KPC”), o zakwestionowanie pozbawienia go wolności od godziny 2:00 dnia 10 grudnia 2011 r. do godziny 15:00 następnego dnia. Decyzją z dnia 12 maja 2012 r. Sąd Miejski umorzył postępowanie. 2 sierpnia 2012 r. Sąd Najwyższy Republiki Komi utrzymał w mocy decyzję. 4 marca 2013 r. izba kasacyjna tego samego sądu ją potwierdziła. Sądy uznały, że choć ani KPC, ani KWA nie przewidują odrębnej procedury do zaskarżania środków w postaci doprowadzenia na komisariat policji lub aresztu administracyjnego, to argumenty dotyczące tych środków mogą być podnoszone podczas badania powiązanych zarzutów z KWA przeciwko skarżącemu, a także w odwołaniu od decyzji podjętej w takich sprawach. W odrębnym postępowaniu skarżący wniósł pozew o odszkodowanie, argumentując, że art. 27.4 wymaga, aby protokół aresztowania administracyjnego określał przyczyny aresztowania; protokół jego aresztowania wskazywał na konieczność sporządzenia protokoolu o wykroczeniu administracyjnym; taki protokół został sporządzony późno w nocy 9 grudnia 2011 r.; tym samym uzasadnienie jego aresztowania wyczerpało się i nie mogło już uzasadniać dalszego pozbawienia go wolności w dniach 10 i 11 grudnia 2011 r. Skarżący wywnioskował z powyższego, że bezprawne pozbawienie wolności w tych dniach stanowiło podstawę prawną do uzyskania odszkodowania z tytułu doznanej szkody niemajątkowej. Wyrokiem z dnia 19 września 2012 r. Sąd Miejski oddalił powództwo skarżącego. Sąd uznał, że kwestie związane z jego doprowadzeniem na komisariat i następującym po tym aresztem administracyjnym zostały zbadane w sprawie o wykroczenie administracyjne i nie było zatem powodów do przyznania odszkodowania. 20 grudnia 2012 r. Sąd Najwyższy Republiki Komi utrzymał ten wyrok w mocy. 27 maja 2013 r. ten sam sąd oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez skarżącego, stwierdzając następująco:
„... [Skarżący] został doprowadzony na komisariat policji w celu sporządzenia protokoolu o wykroczeniu administracyjnym ... W celu prawidłowego i sprawnego rozpoznania sprawy został poddany środkowi w postaci aresztu administracyjnego ... Czynności funkcjonariuszy policji dotyczące procedury doprowadzenia i aresztowania zostały ocenione przez sądy rozpoznające zarzut administracyjny i zostały, w istocie, uznane za legalne ... Argument powoda, że sądy w sprawie cywilnej powinny ocenić legalność działań policji, opiera się na błędnej interpretacji prawa ... Niewłaściwe jest kwestionowanie procedury aresztu administracyjnego w trybie postępowania przewidzianego w Rozdziale 25 Kodeksu Postępowania Cywilnego, jeżeli zapadła decyzja o pociągnięciu osoby do odpowiedzialności za wykroczenie administracyjne ...”

Wniosek ten został wniesiony dnia 5 września 2014 r. przez Aleksieja Olegowicza Dragomirowa, urodzonego w 1980 r., mieszkającego w Rosławiu w obwodzie smoleńskim w Rosji. W różnych datach między 2001 a 2008 rokiem, w tym od 9 do 11 czerwca 2008 r. (patrz poniżej), skarżący był przetrzymywany w tymczasowym centrum detencyjnym. Zgodnie z jego zeznaniami, cele nie miały toalety; musiał załatwiać potrzeby fizjologiczne do wiadra; w celach nie było bieżącej wody ani dostępu do pryszniców. Zgodnie z pisemnym raportem funkcjonariusza S., dnia 9 czerwca 2008 r. o godzinie 14:45 aresztował on skarżącego za bycie pijanym i niechlujnym wyglądem w miejscu publicznym i zabrał go na komisariat, gdzie następnie pozostał, aż wytrzeźwiał. Wydaje się jednak, że skarżący został w rzeczywistości aresztowany (najprawdopodobniej przez innego funkcjonariusza) i następnie poddany badaniu na zawartość alkoholu odpowiednio około godziny 18:00 i 22:45 (patrz punkt 38 poniżej). 10 czerwca 2008 r. przed sędzią pokoju skarżący przyznał, że wypił wódkę z przyjacielem rano dnia poprzedniego, ale zaprzeczył, aby o godzinie 14:45 wyglądał niechlujnie lub był pijany, czy też w inny sposób zachowywał się w sposób obrażający moralność publiczną lub godność ludzką. Tego samego dnia, powołując się na raport S., raport medyczny (zawartość którego jest niejasna) oraz protokół aresztowania, sędzia pokoju uznał skarżącego za winnego wykroczenia administracyjnego na podstawie art. 20.21 KWA z powodu bycia pijanym w miejscu publicznym o godzinie 14:45 dnia 9 czerwca 2008 r., mając przy tym niechlujny wygląd, tym samym obrażając godność ludzką i moralność publiczną. Sędzia pokoju skazał go na pięć dni aresztu administracyjnego. Skarżący rozpoczął odbywanie kary 10 czerwca 2008 r. Skarżący odwołał się. 11 czerwca 2008 r. Sąd Rejonowy (Bolszeukowskij) uchylił wyrok skazujący i umorzył sprawę z powodu braku jakichkolwiek dowodów potwierdzających fakty przypisane skarżącemu. Sąd odwoławczy uznał, że nie było niczego, co sugerowałoby, że skarżący miał niechlujny wygląd, który obrażał godność ludzką lub moralność publiczną; około tego samego czasu skarżący miał umówioną wizytę w prokuraturze i nie wniesiono skargi na jego wygląd ani stan nietrzeźwości. Decyzja odwoławcza brzmi następująco:
„Pozwany został uznany za winnego bycia pijanym i wyglądania niechlujnie w miejscu publicznym o godzinie 14:45 dnia 9 czerwca 2008 r. ...
[Skarżący] zeznał, że wypił wódkę z przyjacielem rano 9 czerwca 2008 r.; następnie poszedł do sauny, ubrał czyste ubrania, zjadł obiad i udał się na spotkanie w prokuraturze rejonowej; nie widział żadnego funkcjonariusza policji o godzinie 14:45 ...
Pan Se. zeznał przed sądem odwoławczym, że miał spotkanie ze [skarżącym] o godzinie 15:00. Mimo że widział, że [skarżący] spożywał alkohol, prowadził się, wyglądał i mówił w odpowiedni sposób ...
Funkcjonariusz S. zeznał, że został poinformowany 9 czerwca 2008 r. o tym, że [skarżący] jest pijany, ale w rzeczywistości nie widział go o godzinie 14:45 i w rzeczywistości nie dokonał jego aresztowania w tym czasie ...
Akta zawierają raport medyczny sporządzony o godzinie 22:45 oraz protokół aresztowania wskazujący, że pozwany został aresztowany o godzinie 18:05.
W aktach nie ma innego dowodu. Sąd pierwszej instancji polegał na raporcie S., raporcie medycznym i protokole aresztowania. Jednak obecnie ustalono, że pozwany został zbadany i aresztowany znacznie później niż o godzinie 14:45 dnia 9 czerwca 2008 r. ... Przedstawienie faktów przez S. jest nieprawdziwe i stoi w sprzeczności z jego wcześniejszym raportem. Krótko po tym czasie pozwany przebywał w prokuraturze rejonowej i składał zeznania przed śledczym [Se.]. Jego wygląd i zachowanie nie obrażały godności ludzkiej i moralności publicznej ... Zatem nie ustalono, że pozwany popełnił jakiekolwiek wykroczenie na podstawie art. 20.21 KWA ... Postępowanie powinno zostać umorzone z powodu braku znamion czynu zabronionego ...”
Skarżący został zwolniony 11 czerwca 2008 r. Skarżący wniósł powództwo cywilne, domagając się odszkodowania w wysokości 100 000 RUB (równowartość 2000 EUR) z tytułu szkody niemajątkowej z powodu warunków jego zatrzymania i bezprawnej kary aresztu administracyjnego. Wyrokiem z dnia 5 marca 2014 r. Sąd Rejonowy przyznał skarżącemu 5 000 RUB (100 EUR według kursu Banku Rosji w odpowiedniej dacie) na podstawie faktu, że postępowanie karne zostało umorzone. 4 czerwca 2014 r. Sąd Obwodowy w Omsku utrzymał ten wyrok w mocy.

Wniosek ten został wniesiony dnia 24 października 2014 r. przez Wiktora Grigorjewicza Torłopowa, urodzonego w 1963 r., mieszkającego w Syktywkarze, Republice Komi. Skarżącego reprezentowała przed Trybunałem pani I. Burjukowa, adwokat prowadząca praktykę w obwodzie moskiewskim. Sekcja 8 Ustawy o Imprezach Publicznych z 2004 r. zabraniała zgromadzeń publicznych „w bezpośrednim sąsiedztwie budynków sądowych”. Powołując się na ten przepis ustawy, w 2011 r. administracja miasta Syktywkar zdecydowała o zakazie organizowania imprez publicznych w promieniu 150 metrów od jakiegokolwiek sądu, mierzonego od wejścia do każdego budynku sądu w mieście. O godzinie 9:00 dnia 12 października 2011 r., w ramach serii pojedynczych pikietów odbywających się pod koniec 2011 r., skarżący umieścił się w ogrodzonym terenie wokół budynku mieszczącego prokuraturę. Trzymał plakat z napisem „Prokuratura powinna zwrócić plac Stefanowskiego demonstrantom!”. Po dziesięciu minutach policja nakazała skarżącemu przerwanie demonstracji, ponieważ odbywała się ona w pobliżu budynku Sądu Miejskiego. Został skuty kajdankami i, jak twierdzi, użyto wobec niego siły fizycznej. Następnie został zabrany na komisariat i poddany środkowi w postaci aresztu administracyjnego. Odpowiedni protokół brzmi następująco:
„[Skarżący] przybył na komisariat policji o „11.25” w związku z wykroczeniami na podstawie: „art. 20.2, art. 19.3 KWA”
W celu (wśród podstaw wymienionych w art. 27 KWA): w celu sporządzenia protokoolu o wykroczeniu administracyjnym ...”
Skarżący został zwolniony o godzinie 20:30. Później został przyjęty do szpitala. Wyrokiem z dnia 6 grudnia 2011 r. sędzia pokoju uznał skarżącego za winnego na podstawie art. 20.2 KWA i skazał go na grzywnę w wysokości 500 RUB (równowartość 12 EUR w tamtym czasie). 14 marca 2012 r. Sąd Miejski w Syktywkarze utrzymał wyrok w mocy. Jednakże 23 sierpnia 2013 r. Sąd Najwyższy Republiki Komi uchylił powyższe wyroki i umorzył sprawę. Sąd uznał, że nie było dowodów na to, że miejsce, w którym stał skarżący, zostało przypisane do terytorium Sądu Miejskiego na mocy obowiązujących przepisów prawa i regulaminów. Skarżący wniósł powództwo cywilne o odszkodowanie z tytułu bezprawnego pozbawienia wolności dnia 12 października 2011 r. Wyrokiem z dnia 12 lutego 2014 r. Sąd Miejski oddalił jego powództwo. 24 kwietnia 2014 r. Sąd Najwyższy Republiki Komi utrzymał ten wyrok w mocy. Sąd zauważył następujące:
(a) Biorąc pod uwagę art. 5, 10 i 11 Konwencji oraz orzeczenie Plenum Sądu Najwyższego Rosji z dnia 27 czerwca 2013 r. (dotyczące stosowania Konwencji przez sądy powszechnej jurysdykcji), działanie policji w doprowadzeniu skarżącego na komisariat było proporcjonalne i miało na celu legalny cel; trwało krótko i nie wiązało się z użyciem siły fizycznej.
(b) Środek w postaci doprowadzenia skarżącego na komisariat miał na celu zapewnienie ścigania za wykroczenie administracyjne, w tym sporządzenie protokołu aresztowania.

Wniosek ten został wniesiony dnia 30 września 2015 r. przez Kirilla Walentinowicza Swietłowa, urodzonego w 1990 r., mieszkającego w Czerepowcu w obwodzie wołogodzkim. 4 września 2015 r. samochód skarżącego został zatrzymany przez policję. Skarżącemu zarzucono popełnienie wykroczenia administracyjnego na podstawie art. 12.7 KWA, ponieważ nie posiadał ważnego prawa jazdy. Skarżący został zabrany na komisariat, gdzie przeszedł procedurę objęcia aresztem administracyjnym. Jego telefon komórkowy został zajęty. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, nie został poinformowany o swoich prawach procesowych, w tym o prawie do milczenia, gdy został zatrzymany przez policję, ani na komisariacie. 6 września 2015 r. (w niedzielę) skarżący został doprowadzony przed sędziego pokoju. Na rozprawie skarżący poprosił o adwokata. Sędzia odroczył rozprawę o trzydzieści minut, aby umożliwić skarżącemu kontakt z adwokatem. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, podczas przerwy w rozprawie strażnik zabrał go do metalowej klatki, w której przetrzymywano oskarżonych; skarżący nie miał dostępu do telefonu. Zgodnie z informacjami Rządu, skarżący nie był przetrzymywany w metalowej klatce, lecz w pokoju o powierzchni około dwunastu metrów kwadratowych. Zgodnie z informacjami Rządu, po odroczeniu skarżący zrzekł się prawa do pomocy prawnej i zdecydował się bronić samodzielnie. Skarżący złożył oświadczenie, że nie złożył żadnego takiego oświadczenia. Sędzia pokoju uznał skarżącego za winnego popełnienia wykroczenia i skazał go na pięć dni aresztu administracyjnego, do zaliczenia od 4 września 2015 r. Sędzia pokoju stwierdził, że winę skarżącego potwierdziły, między innymi, protokół o wykroczeniu administracyjnym sporządzony przez policję, a także przyznanie się do winy przez skarżącego. Sędzia pokoju oddalił jako nieuzasadniony jego argument, że jako oficer wojskowy nie może zostać skazany na areszt administracyjny. Skarżący rozpoczął odbywanie kary tego samego dnia. 8 września 2015 r. skarżący odwołał się. W swoim odwołaniu wspomniał, że miał trudności z uzyskaniem pomocy prawnej, ponieważ w niedzielę kancelarie prawne były nieczynne. Został zwolniony 9 września 2015 r. 18 września 2015 r. Sąd Miejski w Czerepowcu przesłuchał skarżącego i utrzymał w mocy wyrok skazujący. Stwierdził, między innymi, że sędzia pokoju nie został dostarczony żaden dowód, że skarżący jest oficerem wojskowym. Nie jest jasne, czy skarżący przedłożył odpowiednie dowody w postępowaniu odwoławczym. Skarżący złożył również skargę konstytucyjną. Decyzją nr 2732-O z dnia 19 listopada 2015 r. Sąd Konstytucyjny uznał, że natychmiastowe wykonanie wyroku aresztu administracyjnego nie naruszyło Konstytucji (patrz „Odpowiednie prawo wewnętrzne i praktyka”, punkt 79 poniżej). 26 listopada 2015 r. Sąd Obwodowy w Wołogdzie oddalił wniosek skarżącego o kontrolę decyzji sądowych z dnia 6 i 18 września 2015 r. 1 kwietnia 2016 r. Sąd Najwyższy Rosji oddalił dalszy wniosek o kontrolę złożony przez skarżącego.


Skarżący urodził się w 1962 roku i mieszka w Stambule. Wówczas skarżący był urzędnikiem w Gminie Metropolitalnej w Stambule oraz członkiem lokalnego oddziału związku zawodowego Tümbel-Sen, należącego do KESK (Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu – Konfederacji Związków Zawodowych Pracowników Służby Publicznej). W kwietniu 2008 r. dwa z największych związków zawodowych, a mianowicie DİSK (Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu – Konfederacja Rewolucyjnych Związków Zawodowych Pracowników) oraz KESK (Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu – Konfederacja Związków Zawodowych Pracowników Służby Publicznej), ogłosiły, że planują przeprowadzić w Stambule wielką demonstrację 1 maja 2008 r. oraz że ich członkowie zbiorą się, aby uczcić Święto Pracy i upamiętnić kolegów, którzy stracili życie podczas demonstracji 1 maja 1977 r. W maju 2008 r. skarżący został poinformowany, że wszczęto przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne z powodu nieobecności w pracy bez zezwolenia w dniu 1 maja 2008 r., i został wezwany do złożenia wyjaśnień. Skarżący wyjaśnił, że w tym dniu wziął udział w demonstracji zorganizowanej przez jego związek zawodowy w celu uczczenia Międzynarodowego Święta Pracy. Następnie skarżący otrzymał upomnienie jako karę dyscyplinarną za nieobecność w pracy bez zezwolenia w dniu 1 maja 2008 r., na mocy art. 125 ustawy o pracownikach służby cywilnej (ustawa nr 657). 13 maja 2008 r. skarżący odwołał się od decyzji, żądając jej uchylenia. 16 maja 2008 r. Komisja Dyscyplinarna Gminy Stambuł oddaliła sprzeciw skarżącego, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i nie ma podstaw do jej uchylenia.


Skarżący urodził się w 1979 roku i mieszka w Stambule. W momencie zdarzeń będących podstawą niniejszego wniosku był właścicielem i redaktorem naczelnym wydawnictwa Aram Basım ve Yayıncılık. W sierpniu 2003 r. firma skarżącego opublikowała książkę pt. Patika – Gerilla Anıları IV („Ścieżka – Wspomnienia partyzanckie IV”, dalej „książka”). Redaktorem książki był pewien B.K. Książka licząca 326 stron składała się z wspomnień siedemnastu członków PKK[1]. Autorzy wspomnień opisywali swoje życie w obozach PKK, na obszarach wiejskich w Turcji i Iraku, zbrojne starcia z tureckimi siłami bezpieczeństwa oraz swoją ideologię i opinie dotyczące sytuacji w Turcji. We wrześniu 2003 r. prokurator przy Sądzie Bezpieczeństwa Państwa w Stambule wszczął śledztwo w sprawie książki. 30 września 2003 r. zwrócił się do tego sądu z wnioskiem o nakazanie zajęcia egzemplarzy książki, twierdząc, że pewne fragmenty na stronach 7, 19, 23, 81, 106‑114, 139, 147, 152, 157-177, 203, 273, 277, 317, 321 zawierały propagandę na rzecz PKK. Tego samego dnia sędzia w składzie jednoosobowym Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Stambule wydał postanowienie tymczasowe o zajęciu egzemplarzy książki. Sędzia uznał, że fragmenty wskazane przez prokuratora podżegały do stosowania metod przemocy i terroru, a tym samym stanowiły propagandę na rzecz PKK. 10 października 2003 r. wniosek skarżącego o uchylenie postanowienia z 30 września 2003 r. został odrzucony. 14 października 2003 r. prokurator w Stambule złożył akt oskarżenia do Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Stambule, oskarżając skarżącego o rozpowszechnianie propagandy na rzecz organizacji terrorystycznej na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o zapobieganiu terroryzmowi (ustawa nr 3713). Prokurator przytoczył szereg fragmentów ze stron 7, 19, 23, 81, 106-114, 139, 147, 152, 157-177, 203, 273, 277, 317, 321 i twierdził, że w tych fragmentach członkowie PKK byli przedstawieni jako bohaterowie, a ich czyny i działalność były chwalone. 26 marca 2004 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa w Stambule uznał skarżącego za winnego zarzucanych mu czynów i skazał go na rok więzienia oraz grzywnę. W wyroku sąd powołał się na szereg fragmentów na stronach 19, 21, 81, 105, 106, 107, 108, 110, 113, 114, 134, 135, 139, 147, 163, 189, 197, 203, 273, 274, 277, 317 i 321 oraz uznał, że te fragmenty stanowią propagandę na rzecz PKK. 7 października 2004 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok pierwszej instancji, uznając, że sąd pierwszej instancji powinien rozważyć przepisy nowej ustawy prasowej (ustawa nr 5187), która weszła w życie 26 czerwca 2004 r. Następnie przekazał akta sprawy do Sądu Okręgowego w Stambule, ponieważ w międzyczasie sądy bezpieczeństwa państwa zostały zlikwidowane. 22 lipca 2005 r. Sąd Okręgowy w Stambule stwierdził, że nie jest właściwy do rozpoznania sprawy i przesłał akta do Sądu Karnego w Beyoğlu. 5 lipca 2006 r. Sąd Karny w Beyoğlu również orzekł, że nie ma właściwości. 19 października 2006 r. Sąd Najwyższy zdecydował, że właściwym do rozpoznania sprawy jest Sąd Okręgowy w Stambule i przesłał akta do tego sądu. 29 czerwca 2007 r. Sąd Okręgowy w Stambule ponownie uznał skarżącego za winnego zarzucanych mu czynów. Sąd skazał go na dziesięć miesięcy więzienia oraz grzywnę w wysokości 416 tureckich lir (TRY). W wyroku sąd stwierdził:
„Na podstawie zbadania książki w całości zaobserwowano, że książka przedstawia działalność członków PKK-KADEK, organizacji terrorystycznej, oraz ich tzw. wrażenia ze starć między nimi a członkami sił bezpieczeństwa. Książka składa się z różnych rozdziałów napisanych przez różne osoby. Wstęp do książki zawiera następujące treści:
„Nasz prezydent Apo[2] stwierdza, że wynik wojny jest bardzo cenny ... Podczas gdy historia spisana i życie stworzone przez kule skapują z piór, partyzanci wykraczają poza odległe zakątki naszej ziemi z workami na plecach i bronią w rękach ... Uśmiechamy się do obrazu wojny i, piosenką, dodajemy nowych [ludzi] do tych, którzy nas opuścili ...”
Na stronie 160 stwierdza się:
„Musimy zmienić Armię Ludową Anatolii dla Wyzwolenia zgodnie z potrzebami ludu anatolijskiego. Nie znali nas jako członków PKK i nie byliśmy tam zorganizowani. Gdybyśmy tam poszli jako PKK, nie moglibyśmy zdobyć ich serc. Dlatego, gdy po raz pierwszy przybyliśmy do regionu Morza Czarnego, używaliśmy nazwy Armia Ludowa Anatolii dla Wyzwolenia. Niektórzy ludzie mówili nam, że nigdy nie słyszeli o naszej organizacji i myśleli, że jesteśmy bardzo dobrą organizacją. Niektórzy mieli trudności, ponieważ podejrzewali, że jesteśmy PKK. Nie mogliśmy wprost powiedzieć, że jesteśmy członkami PKK. Nasz prezydent [Abdullah Öcalan] stwierdził, że zna ludzi z Morza Czarnego i doradził nam, aby najpierw podnieść świadomość poprzez nasze postawy i działania, a następnie powiedzieć im, że jesteśmy członkami PKK, po tym, jak nam zaufają ...”
Na stronach 106 i 107 stwierdza się:
„... Podzieliłem się z nimi radością, mówiąc: „Koledzy, cztery pojazdy należące do wroga zostały zniszczone. Spalono je”. Tego dnia zapomniałem o mojej bezsenności. Nie myślałem o moim zmęczeniu, głodzie czy pragnieniu tak bardzo jak wcześniej. Miałem tylko jedno życzenie: wzięcie udziału w starciu i oddanie dobrego strzału z mojej broni, której nie używałem, choć nosiłem ją przy sobie przez długi czas.”
„... [Zapytał] „Przyjacielu, czy to twoje pierwsze [zbrojne] starcie?” Odpowiedziałem „tak”. „[Zbrojne] starcia są fajne, prawda?” „Tak, są.”” Sąd Okręgowy w Stambule uznał, że powyższe fragmenty oraz pewne inne fragmenty na stronach 19, 21, 81, 105, 108, 110, 113, 114, 134, 135, 139, 147, 163, 189, 197, 203, 273, 274, 277, 317 i 321 chwalą zbrojne starcia między bojownikami PKK a siłami bezpieczeństwa oraz czyny tych bojowników. W rezultacie sąd stwierdził, że książka nie ma żadnej wartości literackiej. Zdaniem sądu okręgowego wydawca nie dążył do opublikowania książki wspomnień, ale miał zamiar rozpowszechniania propagandy podżegającej organizację terrorystyczną i jej bojowników do przemocy lub innych metod terroryzmu. 2 lutego 2010 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok. Sąd Najwyższy uchylił wyrok z 29 czerwca 2007 r. z powodu, że wezwanie do przedpłaty nie zostało doręczone skarżącemu zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy nr 3713 i art. 75 Kodeksu karnego. 8 kwietnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Stambule zadecydował o umorzeniu postępowania karnego przeciwko skarżącemu, ponieważ doszło do przedawnienia ścigania.


Skarżący urodził się w 1979 roku i mieszka w Stambule. W momencie zdarzeń stanowiących podstawę niniejszej skargi był właścicielem i redaktorem naczelnym wydawnictwa Aram Basım ve Yayıncılık. W czerwcu 2001 r. i marcu 2003 r. firma skarżącego opublikowała dwie książki zatytułowane odpowiednio Dağlarda Yaşamın Dili („Język życia w górach”) oraz Tufanda 33 Gün („33 dni w potopie”). 29 sierpnia 2001 r. prokurator przy Sądzie Bezpieczeństwa Państwa w Stambule złożył akt oskarżenia do Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Stambule, oskarżając skarżącego o pomocnictwo wobec PKK, nielegalnej zbrojnej organizacji, na podstawie art. 169 dawnego Kodeksu Karnego, z powodu publikacji książki zatytułowanej „Język życia w górach”. 24 lipca 2002 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa w Stambule uznał skarżącego za winnego postawionych mu zarzutów. 1 maja 2003 r. Sąd Najwyższy, na skutek odwołania, utrzymał w mocy wyrok z 24 lipca 2002 r. 23 września 2003 r. prokurator przy Sądzie Bezpieczeństwa Państwa w Stambule zwrócił się do sądu o ponowne rozpatrzenie wyroku z 24 lipca 2002 r., ponieważ art. 169 dawnego Kodeksu Karnego został zmieniony 7 sierpnia 2003 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa w Stambule uwzględnił ten wniosek. Ustawą nr 5190 z 16 czerwca 2004 r. sądy bezpieczeństwa państwa zostały zniesione. Sprawa przeciwko skarżącemu dotycząca książki zatytułowanej „Język życia w górach” została przekazana do Sądu Okręgowego w Stambule. 16 sierpnia 2003 r. prokurator przy Sądzie Bezpieczeństwa Państwa w Stambule złożył akt oskarżenia do Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Stambule, oskarżając skarżącego o pomocnictwo wobec PKK na podstawie art. 169 dawnego Kodeksu Karnego z powodu publikacji książki zatytułowanej „33 dni w potopie”. Zgodnie z aktem oskarżenia, na stronach 129, 130 i 135 wychwalano walkę PKK i jej lidera, Abdullaha Öcalana, a skarżący w ten sposób udzielił pomocy PKK za pośrednictwem prasy. 30 kwietnia 2007 r. Sąd Okręgowy w Stambule postanowił połączyć postępowania dotyczące „Języka życia w górach” oraz „33 dni w potopie”. 7 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy w Stambule uznał skarżącego za winnego na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o zapobieganiu terroryzmowi (ustawa nr 3713) dwukrotnego rozpowszechniania propagandy na rzecz PKK, ponieważ opublikował dwie książki, i skazał go na łącznie dwadzieścia miesięcy pozbawienia wolności. W odniesieniu do publikacji „33 dni w potopie” sąd okręgowy uznał, że na stronach 129, 130 i 135 wychwalano PKK i jej lidera, Abdullaha Öcalana, a tym samym popełniono przestępstwo rozpowszechniania propagandy na rzecz organizacji terrorystycznej. Sąd okręgowy stwierdził ponadto, że książka pozwalała na przekazywanie opinii PKK opinii publicznej i miała na celu pozyskanie większej liczby zwolenników dla tej organizacji. 25 czerwca 2009 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok z 7 grudnia 2007 r., stwierdzając, że sąd pierwszej instancji nie powinien był łączyć tych dwóch spraw, ponieważ sprawa dotycząca „Języka życia w górach” była przekwalifikowaniem poprzedniego prawomocnego wyroku skazującego skarżącego (uyarlama yargılaması). 7 grudnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Stambule ponownie uznał skarżącego za winnego na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy nr 3713 z powodu publikacji „Języka życia w górach” i skazał go na grzywnę. 3 czerwca 2013 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu pierwszej instancji. 13 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Stambule postanowił zawiesić wykonanie kary orzeczonej w wyroku z 7 grudnia 2009 r. W międzyczasie Sąd Okręgowy w Stambule wznowił proces dotyczący publikacji „33 dni w potopie” na skutek decyzji Sądu Najwyższego z 25 czerwca 2009 r. 21 października 2009 r. Sąd Okręgowy w Stambule uznał skarżącego za winnego na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy nr 3713 rozpowszechniania propagandy na rzecz PKK z powodu publikacji „33 dni w potopie” i skazał go na dziesięć miesięcy pozbawienia wolności. W swoim wyroku sąd okręgowy powtórzył, że na stronach 129, 130 i 135 wychwalano PKK i jej lidera, Abdullaha Öcalana, a tym samym popełniono przestępstwo rozpowszechniania propagandy na rzecz organizacji terrorystycznej. Sąd stwierdził, że zwroty użyte na tych stronach nie są chronione przez art. 10 Konwencji i stanowią nadużycie prawa do wolności wypowiedzi. Sąd okręgowy stwierdził dalej, że książka pozwalała na przekazywanie opinii PKK opinii publicznej i miała na celu pozyskanie większej liczby zwolenników dla tej organizacji, a tym samym zniszczenie unitarnego charakteru Państwa Republiki Turcji. Skarżący wniósł apelację. 15 lutego 2012 r. Sąd Najwyższy postanowił umorzyć postępowanie dotyczące publikacji „33 dni w potopie”, stwierdzając, że ściganie uległo przedawnieniu.


Skarżący urodził się w 1987 roku i mieszka w Łomży. 7 sierpnia 2010 r. skarżący uległ wypadkowi motocyklowemu, w którym złamał prawe ramię i prawe udo. W okresie od 13 do 22 grudnia 2010 r. skarżący przeszedł artroskopię prawego kolana. Między 25 stycznia a 15 lutego 2011 r. skarżący poddany był leczeniu rehabilitacyjnemu w Szpitalu Wojewódzkim w Łomży i podczas tego pobytu nie zdiagnozowano żadnej dysfunkcji jego prawej stopy. Następnie, w okresie od 28 marca do 26 lipca 2011 r., był tymczasowo aresztowany w Areszcie Śledczym w Białymstoku. Podczas pobytu w więzieniu był badany trzykrotnie (1 i 18 kwietnia oraz 13 maja 2011 r.) przez ortopedę, który stwierdził, że skarżący wymaga fizjoterapii w związku z ograniczeniem ruchomości w stawie kolanowym, zanikiem mięśnia uda oraz urazem nerwu strzałkowego. 11 kwietnia 2011 r. skarżący został zbadany przez neurologa, który również stwierdził zanik mięśnia uda oraz upośledzenie zginania prawej stopy, co przypisał urazowi nerwu strzałkowego. Skarżący nie otrzymał żadnej fizjoterapii podczas odbywania kary, zamiast tego zaoferowano mu jedynie niesteroidowe leki przeciwzapalne. W nieokreślonym dniu, ale nie później niż 27 marca 2012 r., skarżący wniósł powództwo cywilne przeciwko Skarbowi Państwa/Aresztowi Śledczemu w Białymstoku o naruszenie dóbr osobistych, twierdząc, że więzienna służba zdrowia nie zapewniła mu odpowiedniej opieki medycznej podczas jego aresztowania, a ponadto, że cele nie spełniały minimalnego wymogu przestrzennego 3 metrów kwadratowych na osobę oraz były zagrzybione i zarażone owadami. Wniósł o 200 000 polskich złotych (PLN) zadośćuczynienia, co odpowiadało około 48 300 euro (EUR). 27 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku zwolnił skarżącego z kosztów sądowych. 20 stycznia 2014 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku przyznał skarżącemu 23 000 PLN (około 5 550 EUR) i oddalił resztę powództwa. Sąd uznał, w szczególności na podstawie opinii biegłego lekarza, że skarżący uległ wypadkowi motocyklowemu i wymagał fizjoterapii, jak zalecił więzienny ortopeda. Nie otrzymał jej jednak żadnej, ani w więzieniu, ani na zewnątrz, co doprowadziło do pogorszenia się jego stanu zdrowia. Sąd ustalił, że z powodu braku fizjoterapii skarżący doznał zaniku mięśnia uda i opadania stopy dotykającego prawej stopy. Sąd porównał to ustalenie z faktem, że w momencie przybycia skarżący nie cierpiał na opadanie stopy, ból kolana nie był silny, a mięśnie jego prawej nogi pracowały bardziej efektywnie. Sąd podkreślił, że skarżący nie otrzymał odpowiedniego leczenia mimo pogarszania się jego objawów. Te zmiany w jego stanie fizycznym nie byłyby nieodwracalne, ale przerwa w terapii pociągnęła za sobą przedłużony proces rehabilitacji. Sąd stwierdził, że proces rehabilitacji skarżącego będzie długi i wyczerpujący, sytuacja, której można by było uniknąć, gdyby pozwany działał odpowiednio. Sąd uznał, że skarżący odczuwał ból fizyczny o znacznym nasileniu, co z kolei miało negatywne skutki psychologiczne. Sąd uznał zatem roszczenie skarżącego o zadośćuczynienie za brak odpowiedniej opieki medycznej za częściowo uzasadnione. Roszczenie dotyczące rzekomego przepełnienia i niewłaściwych warunków sanitarnych zostało oddalone w całości. Sąd nakazał również skarżącemu zwrot 3 186 PLN (766 EUR) kosztów zastępstwa procesowego pozwanego oraz 10 932 PLN (2 628 EUR) opłat sądowych (łącznie: 14 118 PLN (3 394 EUR)). Skarżący nie wniósł apelacji od wyroku pierwszej instancji. W wyniku apelacji pozwanego od wyroku, 12 września 2014 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku zmienił wyrok, obniżając przyznane skarżącemu zadośćuczynienie do 13 000 PLN (3 095 EUR) i utrzymał w mocy ustalenia faktyczne i prawne sądu pierwszej instancji. Skarżący nie został obciążony kosztami sądowymi dla postępowania przed tym sądem. Ten sąd wskazał, że w opiniach biegłych nie określono, nawet w przybliżeniu, jakie mogą być skutki zaniedbania, o ile dłużej potrwa proces rehabilitacji lub o ile silniejszy stał się ból w porównaniu z bólem odczuwanym wcześniej przez skarżącego.


Skarżąca urodziła się w 1974 roku i mieszka w Moskwie. 10 listopada 2009 r. skarżąca urodziła syna, I., którego ojcem był E., jej partner. Po ich separacji w listopadzie 2010 r. skarżąca i E. uzgodnili, że I. będzie mieszkał ze skarżącą, a E. będzie go odwiedzał regularnie. 22 października 2013 r. E. zabrał chłopca do Groznego w Czeczenii. Skarżąca podążyła za nimi do Groznego, gdzie próbowała odwiedzić syna, ale została w tym powstrzymana przez E. 18 lutego 2014 r. skarżąca wniosła do Sądu Rejonowego w Groznym („Sąd Rejonowy”) pozew o uregulowanie miejsca pobytu, na mocy którego I. mieszkałby z nią. Podniosła, że I. mieszkał z nią od urodzenia aż do jego zabrania przez ojca w poprzednim październiku. Byli bardzo do siebie przywiązani. Miała stabilne dochody, przestronne mieszkanie, dobre opinie i była zdolna zapewnić I. wszystko niezbędne w zakresie wydatków na życie, edukacji i rozwoju. Skarżyła się również, że od czasu zabrania syna podjęła wiele prób odwiedzenia go, ale E. uniemożliwiał jej widzenie się z nim. 19 marca 2014 r. organ opieki nad dziećmi rejonu Czertanowo w Moskwie odwiedził mieszkanie skarżącej w Moskwie i stwierdził, że warunki mieszkaniowe są odpowiednie dla małego dziecka. 19 marca 2014 r. Sędzia Pokoju 230 Okręgu Sądowego rejonu Czertanowo w Moskwie uznał E. za winnego napaści i pobicia, stwierdzając, że E. jest winny napaści na skarżącą i spowodowania jej obrażeń w sierpniu 2013 r., oraz skazał go na grzywnę. 9 kwietnia 2014 r. organ opieki nad dziećmi w Groznym odwiedził mieszkanie E. w Groznym i stwierdził, że warunki mieszkaniowe tam są odpowiednie dla małego dziecka. Urzędnicy odnotowali, że E. mieszka w mieszkaniu ze swoją matką A. i synem I. 15 kwietnia 2014 r. organ opieki nad dziećmi w Groznym wydał swoje sprawozdanie w sprawie. W sprawozdaniu powtórzono, że warunki mieszkaniowe E. są odpowiednie, a nadano mu następujące brzmienie:
„[E.] pracuje jako starszy lekarz w [prywatnej klinice medycznej] i, według niego, ma miesięczny dochód w wysokości 50 000 rubli...
Dziecko mieszka z ojcem [E.] od dawna. Jego matka mieszka w Moskwie i nie uczestniczy w jego wychowaniu. Chłopiec jest bardzo przywiązany do ojca i otrzymuje dużo uwagi, czułości i opieki. Mając na uwadze najlepszy interes [I.], [organ opieki nad dziećmi w Groznym] uważa, że orzeczenie o miejscu pobytu [I.] na rzecz ojca [E.] nie byłoby sprzeczne z interesami dziecka i nie utrudniłoby jego kontaktu z matką.”
Na rozprawie dotyczącej wniosku skarżącej o uregulowanie miejsca pobytu E. oświadczył, że I. faktycznie mieszkał z matką do niedawna, ale wcale nie był do niej przywiązany. E. wspierał ich finansowo i odwiedzał ich regularnie. Skarżąca „nie prowadziła odpowiedniego trybu życia” i wywierałaby zły wpływ na I. Na rozprawie urzędnik organu opieki nad dziećmi w Groznym powtórzył ustalenia zawarte w sprawozdaniu z 15 kwietnia 2014 r. 17 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek skarżącej o uregulowanie miejsca pobytu na jej korzyść. Uznał, że orzeczenie o miejscu pobytu I. powinno zostać wydane na rzecz jego ojca, mimo że on o to nie wnosił. Sąd uznał następująco:
„Artykuł 196 § 3 [Kodeksu postępowania cywilnego] stanowi, że sąd rozstrzyga o żądaniach przedstawionych przez powoda. Sąd może jednak wyjść poza te żądania w przypadkach przewidzianych przez prawo federalne.
Artykuł 65 [Kodeksu rodzinnego] stanowi, że jeśli nie można osiągnąć porozumienia, spór między rodzicami musi zostać rozstrzygnięty przez sąd, z uwzględnieniem najlepszego interesu dziecka.
Z tego wynika, że sąd może wyjść poza żądania stron i wydać orzeczenie o miejscu pobytu dziecka na rzecz ojca [E.].
Sprawozdanie organu opieki nad dziećmi w Groznym nr ... z 15 kwietnia 2014 r. wskazuje, że wskazane jest wydanie orzeczenia o miejscu pobytu dziecka [I.] na rzecz jego ojca [E.] i nie utrudnianie jego kontaktu z matką.
Dostępne informacje pokazują, że oboje rodzice mają dobre opinie od pracodawców i sąsiadów, stałe zatrudnienie, stabilne dochody oraz nieruchomości.
Zgodnie z raportami z inspekcji, warunki mieszkaniowe obojga rodziców spełniają warunki niezbędne do wychowywania i pomieszkiwania dziecka.
Punkt 5 Uchwały nr 10 Plenum Sądu Najwyższego z 27 maja 1998 r. wylicza, zgodnie z art. 65 § 3 [Kodeksu rodzinnego], czynniki, które należy wziąć pod uwagę przy rozstrzyganiu sporu dotyczącego miejsca pobytu dziecka. Czynnikami tymi są przywiązanie dziecka do każdego z rodziców i [ewentualnego] rodzeństwa, relacje między dzieckiem a każdym z rodziców, wiek dziecka, moralne i inne cechy osobiste rodziców oraz możliwości, jakie każdy z nich ma do stworzenia [odpowiednich] warunków do wychowania i rozwoju dziecka (w świetle takich okoliczności, jak zawód każdego z rodziców, harmonogram pracy oraz sytuacja finansowa i rodzinna), oraz inne czynniki definiujące sytuację w miejscu zamieszkania każdego z rodziców. Uchwała Plenum podkreśla w szczególności, że lepsze warunki finansowe lub mieszkaniowe jednego z rodziców nie mogą same w sobie stanowić decydującego powodu do uwzględnienia wniosku tego rodzica o orzeczenie o miejscu pobytu na jego [lub jej] korzyść.
Lepsze warunki finansowe i mieszkaniowe jednego z rodziców (powódka ma wyższy dochód i posiada nieruchomość mieszkalną w Moskwie) nie mogą stanowić decydującego powodu do wydania orzeczenia o miejscu pobytu na jej korzyść i odrzucenia roszczeń drugiego rodzica, ponieważ istnieją inne czynniki.
W przeciwieństwie do tego, [skarżąca] jest samotną matką, która ma jeszcze jedno dziecko z poprzedniego małżeństwa: córkę [R.] urodzoną 25 czerwca 1997 r. Ten wiek jest najtrudniejszy i wymaga szczególnej uwagi ze strony matki.
Ponieważ pracuje, 2 września 2013 r. powódka umieściła I. w [przedszkolu] w Moskwie, mimo że, jak sama przyznała, cierpi on na wrodzoną anomalię ośrodkowego układu nerwowego: dysgenezję ciała modzelowatego.
[Rozważane powyżej] czynniki wskazują, że [skarżąca] nie jest w stanie stworzyć [odpowiednich] warunków do wychowania i rozwoju dziecka. Z powodu pracy nie ma wystarczająco dużo czasu, aby poświęcić go swoim dzieciom. Te okoliczności mogą mieć katastrofalny wpływ na niedojrzały umysł dziecka.
Ustalono, że pozwany zajmuje stanowisko kierownicze w pracy. Jego dochód pozwala mu stworzyć wygodne warunki finansowe i mieszkaniowe. Mieszka ze swoją matką [A.], która pomaga w wychowaniu [I.]. Sprawozdanie organów opieki nad dziećmi wskazuje, że dziecko jest przywiązane do ojca.
Pozwany nie utrudniał [skarżącej] kontaktu z dzieckiem.
Zgodnie z art. 56 i 57 [Kodeksu postępowania cywilnego], każda ze stron musi udowodnić okoliczności, na których [on lub] ona się opiera w poparciu [swoich] roszczeń lub wniosków.
W opinii sądu powódka nie złożyła dowodów na poparcie swoich argumentów w postępowaniu.”
Skarżąca odwołała się. Skarżyła się w szczególności, że orzeczenie o miejscu pobytu zostało wydane na rzecz E. z inicjatywy Sądu Rejonowego, ponieważ E. o to nigdy nie wnosił. Ponadto podała, że jest w pełni zdolna zapewnić I. wszystko, co potrzebne do jego rozwoju. Jej starsza córka była zdrowa i samodzielna i nie wymagała żadnej szczególnej uwagi. Córka więc nie utrudniałaby jej opieki nad I.; wręcz przeciwnie, była wielką pomocą. Skarżąca umieściła I. w przedszkolu, aby zapewnić mu edukację przedszkolną i dalszą adaptację społeczną. Jego stan zdrowia nie był przeszkodą w uczęszczaniu do przedszkola. Ustalenie Sądu Rejonowego, że nie ma wystarczająco dużo czasu, aby zaopiekować się dziećmi, nie było oparte na żadnych dowodach. Ani harmonogram jej pracy, ani harmonogram pracy E. nie zostały zbadane. Sąd nie wyjaśnił również, jak w tak krótkim czasie I. mógł stać się bardziej przywiązany do ojca niż do matki, z którą mieszkał od urodzenia aż do jego niedawnego uprowadzenia. Na koniec skarżąca skarżyła się, że E. uniemożliwia jej widzenie syna. Fakt ten został potwierdzony przez przedstawiciela organów opieki nad dziećmi na rozprawie, który relacjonował oświadczenia E., że nie pozwoli na żaden kontakt między I. a jego matką. 3 lipca 2014 r. Sąd Najwyższy Republiki Czeczeńskiej utrzymał wyrok w mocy po rozpatrzeniu odwołania, uznając, że jest on legalny, dobrze uzasadniony i słuszny. Wyrok był oparty na najlepszym interesie dziecka, biorąc pod uwagę jego wiek, przywiązanie do ojca oraz zdolność ojca do stworzenia odpowiednich warunków do wychowania i rozwoju syna. W odpowiedzi na skargę skarżącej, że od dawna nie pozwolono jej widzieć syna, pismem z 7 sierpnia 2014 r. zastępca burmistrza Groznego poinformował ją, że E. oświadczył organom opieki nad dziećmi, że nie pozwoli na żaden kontakt między I. a jego matką. Pismem z 12 września 2014 r. naczelnik organu opieki nad dziećmi w Groznym poinformował skarżącą, że urzędnik opieki nad dziećmi, który wydał sprawozdanie z 15 kwietnia 2014 r., został ukarany dyscyplinarnie. Wewnętrzne dochodzenie ustaliło, że sprawozdanie było oparte na nieprawidłowych i niepełnych informacjach. W szczególności oświadczenie E., że ma wysokie dochody, nie zostało sprawdzone. Ustalenie, że skarżąca nie uczestniczyła w wychowaniu I., nie było oparte na żadnych dowodach. Czas, przez jaki I. mieszkał z każdym z rodziców, nie został ustalony. Na koniec fakt, że I. ma przyrodnią siostrę mieszkającą z matką, nie został wzięty pod uwagę. Sprawozdanie z 15 kwietnia 2014 r. naruszyło zatem prawa skarżącej i jej prawnie uzasadnione interesy. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, powołując się w szczególności na pismo z 12 września 2014 r. 27 listopada 2014 r. sędzia Sądu Najwyższego Republiki Czeczeńskiej odmówił przekazania skargi kasacyjnej skarżącej do Prezydium tego Sądu do zbadania, nie znajdując znaczących naruszeń prawa materialnego lub procesowego, które wpłynęły na wynik postępowania. Opierając się w szczególności na sprawozdaniu organów opieki nad dziećmi z 15 kwietnia 2014 r., sędzia uznał, że leży w interesie I. mieszkanie z ojcem. 5 grudnia 2014 r. E. zginął w wypadku samochodowym. I. nadal mieszkał ze swoją babcią ze strony ojca A. 14 stycznia 2015 r. skarżąca wniosła pozew do Sądu Miejskiego w Szali w Republice Czeczeńskiej („Sąd Miejski”), prosząc o zwrot I. do niej. 31 lipca 2015 r. Sąd Miejski uwzględnił jej wniosek. Sąd uznał, że I. powinien zostać zabrany od A. i zwrócony skarżącej, z którą powinien mieszkać od tego momentu. 12 listopada 2015 r. Sąd Najwyższy Republiki Czeczeńskiej utrzymał wyrok w mocy po rozpatrzeniu odwołania. 24 listopada 2015 r. Sąd Miejski wydał nakaz egzekucyjny. Tego samego dnia komornicy wszczęli postępowanie egzekucyjne. 28 listopada 2015 r. komornicy odwiedzili A. i nakazali jej zwrócenie I. skarżącej 3 grudnia 2015 r. Gdy komornicy odwiedzili A. 3 grudnia 2015 r., aby zabrać I., A. i I. nie było w domu. Komornicy odwiedzili A. ponownie 5 i 25 grudnia 2015 r. oraz 4 lutego 2016 r., ale nie mogli jej ani I. znaleźć. Organy opieki nad dziećmi również odwiedzały adres A. kilka razy, ale nie znalazły nikogo w domu. Ostatecznie ustalono, że A. wyprowadziła się z I. 24 grudnia 2015 r. komornicy nałożyli na A. zakaz opuszczania kraju. 10 lutego 2016 r. imiona i nazwiska A. i I. zostały wpisane na listę osób poszukiwanych. 28 kwietnia 2016 r. I. został zwrócony skarżącej przez policję. Następnego dnia postępowanie egzekucyjne zostało zamknięte.


Skarżący urodził się w 1971 roku i mieszka w Vigonza (Padwa). Skarżący poznał swoją byłą partnerkę, K.S., obywatelkę Węgier, w 2008 roku. Zaczęli żyć razem w Abano Terme (Włochy) i mieli córkę, która urodziła się 15 września 2011 roku. Zdaniem skarżącego, po narodzinach dziecka K.S. zaczęła przejawiać zachowania obsesyjne, a ich relacja uległa pogorszeniu. W listopadzie 2011 roku K.S. spędziła tydzień na Węgrzech ze swoją córką. W grudniu tego samego roku ponownie pojechała na Węgry z dzieckiem. Uzgodniono, że skarżący odbierze ich 30 grudnia i odwiezie z powrotem do Włoch. W drodze na Węgry skarżący został poinformowany przez K.S., że nie zamierza wracać do Włoch. Skarżący najpierw wrócił do Włoch (nie docierając na Węgry); następnie ponownie wyruszył na Węgry, gdzie (po przyjeździe) K.S. początkowo odmówiła mu dostępu do córki. Po kilku dniach K.S. pozwoliła skarżącemu zobaczyć dziecko i poinformowała go, że może je zobaczyć ponownie, pod warunkiem że zgodzi się na pozostawienie córki na Węgrzech z K.S. i będzie płacić 500 euro (EUR) miesięcznego alimentów. Skarżący odrzucił tę propozycję i 9 stycznia 2012 roku wrócił do Włoch. 21 lutego 2012 roku skarżący złożył wniosek do Sądu dla Nieletnich w Wenecji, wnosząc o pozbawienie K.S. władzy rodzicielskiej nad córką, nakazanie powrotu dziecka do Włoch i przyznanie mu wyłącznej opieki. W nieokreślonym dniu skarżący złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Budapeszcie o powrót dziecka, na mocy Konwencji haskiej z 25 października 1980 r. o cywilnych aspektach uprowadzenia dziecka za granicę (dalej: „Konwencja haska”). 13 września 2012 roku Sąd Rejonowy w Budapeszcie uznał, że K.S. zatrzymuje dziecko na Węgrzech nielegalnie i nakazał jej powrót dziecka do miejsca zamieszkania skarżącego we Włoszech do 21 września 2012 roku. Alternatywnie dziecko powinno zostać przekazane skarżącemu lub jego pełnomocnikowi w Budapeszcie nie później niż 24 września 2012 roku. Na skutek odwołania K.S., 8 listopada 2012 roku Sąd Okręgowy w Budapeszcie utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego w Budapeszcie i nakazał powrót dziecka do Włoch do 30 listopada 2012 roku lub do skarżącego lub jego pełnomocnika w Budapeszcie do 4 grudnia 2012 roku. Po kolejnym odwołaniu K.S., decyzja ta została utrzymana w mocy przez Sąd Najwyższy 22 stycznia 2013 roku; mimo to dziecko nie zostało zwrócone skarżącemu. Nakaz egzekucyjny przeciwko K.S. na podstawie decyzji drugoinstancyjnej z 8 listopada 2012 roku został wydany 21 stycznia 2013 roku. Komornik Sądu Rejonowego w Mezőtúr polecił matce wykonanie decyzji prawomocnej i powrót dziecka do skarżącego w ciągu piętnastu dni oraz nakazał jej zapłatę grzywny w wysokości 152 400 forintów węgierskich (HUF – około 490 EUR). Postępowanie karne przeciwko K.S. zostało wszczęte w 2013 roku przez prokuratora w Padwie i wydano za nią europejski nakaz aresztowania. 14 stycznia 2013 roku Sąd dla Nieletnich w Wenecji uznał, że jest właściwy do rozpoznania sprawy skarżącego na podstawie art. 8, 10, 11 i 42 rozporządzenia Rady (WE) nr 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. (patrz poniższy paragraf 49), uwzględnił wniosek skarżącego (patrz powyższy paragraf 11), pozbawił K.S. władzy rodzicielskiej oraz, podobnie jak jego węgierski odpowiednik, nakazał natychmiastowy powrót dziecka do Włoch. 18 stycznia 2013 roku sędzia do spraw dochodzeń wstępnych wydał nakaz aresztowania K.S. za przestępstwo międzynarodowego uprowadzenia dziecka. 23 stycznia 2013 roku Sąd w Padwie wydał europejski nakaz aresztowania przeciwko K.S. 15 lutego 2013 roku komornik sądowy wysłał kopię nakazu powrotu do urzędu opieki w powiecie Mezőtúr, aby umożliwić temu organowi doręczenie go K.S. i poinformowanie jej o konsekwencjach niewykonania nakazu. 28 lutego 2013 roku dwaj pracownicy urzędu opieki w Mezőtúr próbowali doręczyć nakaz K.S.; nie udało im się to, ponieważ nie byli w stanie wejść do jej domu. Ponieważ skrzynka pocztowa K.S. znajdowała się w zamkniętej części budynku, nie mogli również zostawić żadnego zawiadomienia. Udali się pod adres zameldowania matki K.S., ale tam również nie znaleźli nikogo. Zostawili zawiadomienie w tamtejszej skrzynce pocztowej, informujące K.S. o próbie wejścia do jej domu i o dacie następnej wizyty pracowników urzędu opieki. 4 marca 2013 roku pracownicy urzędu opieki ponownie odwiedzili zarejestrowany stały adres K.S. i zarejestrowany adres zamieszkania jej matki, ale ponownie nie udało im się doręczyć jej nakazu egzekucyjnego. W marcu 2013 roku Departament Prawa Prywatnego Międzynarodowego Ministerstwa Sprawiedliwości Węgier przeprowadził postępowanie mediacyjne za pośrednictwem pełnomocników prawnych K.S. i skarżącego w celu prób zawarcia ugody. 6 marca 2013 roku prokurator w Padwie złożył za pośrednictwem listu rogatory wniosek do Prokuratury w Budapeszcie o pomoc prawną. Wniosek został odrzucony 29 października 2013 roku z powodu, że wyrok Sądu dla Nieletnich w Wenecji (patrz powyższy paragraf 18) nie był jeszcze wykonalny (patrz poniższy paragraf 31) oraz nie został spełniony wymóg dwuczynności karalności. 20 marca 2013 roku Sąd Rejonowy w Mezőtúr uwzględnił wniosek K.S. o zawieszenie nakazu powrotu wydanego przez Sąd Okręgowy w Budapeszcie (patrz powyższy paragraf 14), ale ta decyzja została następnie uchylona przez Sąd Okręgowy w Szolnoku 19 czerwca 2013 roku. 16 października 2013 roku Sąd Rejonowy w Mezőtúr oddalił kolejny podobny wniosek złożony przez K.S. Na skutek odwołania K.S., ta ostatnia decyzja została utrzymana w mocy przez Sąd Okręgowy w Szolnoku 4 grudnia 2013 roku. 5 września 2013 roku zastępca komornika sądowego, w towarzystwie funkcjonariuszy policji i pracowników urzędu opieki, odwiedził zarejestrowany adres K.S. i adres zamieszkania jej matki, ale nikt nie otworzył drzwi. 20 września 2013 roku komornik próbował doręczyć nakaz egzekucyjny pod tymi samymi adresami, ale bezskutecznie, ponieważ K.S. i jej córka zniknęły. Urząd opieki poinformował komornika sądowego, że nie posiadają przydatnych informacji dotyczących miejsca pobytu K.S. i jej córki. W nieokreślonym dniu K.S. złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego; wniosek ten został odrzucony przez Sąd Rejonowy w Budapeszcie 4 października 2013 roku. Wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w Budapeszcie 10 grudnia 2013 roku. 21 stycznia 2014 roku policja w Mezőtúr wydała międzynarodowy nakaz poszukiwania. 17 marca 2014 roku Sąd Rejonowy w Szolnoku orzekł wykonalność wyroku Sądu dla Nieletnich w Wenecji (patrz powyższy paragraf 18). 30 czerwca 2014 roku, na skutek odwołania K.S., decyzja ta została uchylona przez Sąd Okręgowy w Szolnoku. Prokuratura rejonowa w Mezőtúr zarządziła śledztwo w sprawie K.S. dotyczące nieuprawnionego zatrzymania małoletniego i narażenia małoletniego na niebezpieczeństwo odpowiednio 17 lutego i 18 marca 2014 roku. 5 maja 2014 roku K.S. została wezwana w charakterze podejrzanej, ale nie stawiła się. 19 maja 2014 roku wydano nakaz aresztowania przeciwko K.S. 5 listopada 2014 roku komornik bezskutecznie próbował doręczyć nakaz egzekucyjny K.S. pod jej zarejestrowanym adresem zamieszkania. Mieszkańcy okolicy nie byli w stanie dostarczyć komornikowi żadnych przydatnych informacji. Na skutek odwołania skarżącego od wyroku Sądu w Szolnoku z 30 czerwca 2014 r. (patrz powyższy paragraf 31), 25 listopada 2014 r. Kúria orzekła wykonalność wyroku Sądu dla Nieletnich w Wenecji (patrz powyższy paragraf 18). 23 grudnia 2014 roku prokurator w Padwie złożył za pośrednictwem listu rogatory kolejny wniosek o pomoc prawną i poprosił o upoważnienie policji w Padwie do pomocy lokalnej policji sądowej w wykonaniu nakazu aresztowania. 18 marca 2015 roku Prokuratura w Budapeszcie odrzuciła ten wniosek, uzasadniając, że zachowanie opisane w zawiadomieniu o przestępstwie można zakwalifikować jako uprowadzenie na mocy włoskiego kodeksu karnego, ale nie na mocy art. 190 węgierskiego kodeksu karnego. 10 i 12 marca 2015 roku pracownicy urzędu opieki w Mezőtúr odwiedzili zarejestrowany adres K.S. i dom jej matki, ale ich próby doręczenia nakazu egzekucyjnego nie powiodły się. Rząd zwrócił uwagę, że kilka przeszukań i innych czynności procesowych nie przyniosło żadnych rezultatów. Aby ustalić miejsce zamieszkania K.S., sprawdzili bazę danych Krajowego Funduszu Ubezpieczeń Zdrowotnych i zwrócili się o dane do wszystkich krajowych instytucji finansowych świadczących usługi płatnicze. Ponadto zwrócili się o dane do firm telefonii komórkowej, Skarbu Państwa Węgier, węgierskich organów podatkowych i celnych oraz regionalnych i lokalnych organów podatkowych i celnych; sprawdzili również bazy danych firm świadczących usługi kartowe dla stałych klientów na terytorium Węgier. 13 października 2016 roku Sąd Rejonowy w Mezőtúr, w trakcie postępowania karnego przeciwko K.S. za uprowadzenie dziecka, przesłuchał M.A., pediatrę dziecka. M.A. zeznała, że odwiedzała dziecko kilka razy w ciągu lat. W szczególności, 1 września 2016 roku wystawiła zaświadczenie lekarskie wymagane do zapisania dziecka do przedszkola. Listem z 13 grudnia 2016 roku Włoski Centralny Urząd poinformował skarżącego, że węgierskie władze nadal nie są w stanie wykonać nakazu powrotu, ponieważ nadal nie zidentyfikowały miejsca zamieszkania K.S. Na rozprawie w dniu 15 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Mezőtúr przesłuchał czterech krewnych K.S., którzy wszyscy zeznali, że K.S. żyje w ukryciu. 20 kwietnia 2017 roku K.S. została uniewinniona przez Sąd Rejonowy w Mezőtúr. Tekst tego wyroku nie został przedłożony przed Sąd. Prokurator Rejonowy w Mezőtúr wniósł apelację od tego wyroku do Sądu Okręgowego w Szolnoku. 10 maja 2017 roku prokurator w Padwie złożył za pośrednictwem listu rogatory kolejny wniosek o pomoc prawną. Wniosek ten został odrzucony. Zgodnie z najnowszymi informacjami otrzymanymi przez Sąd, w lutym 2018 roku postępowanie karne przeciwko K.S. było wciąż w toku przed Sądem Okręgowym w Szolnoku, a nakaz powrotu córki skarżącego nie został jeszcze wykonany.


Skarżący urodził się w 1973 roku i mieszka w Oslo w Norwegii. 26 kwietnia 2000 r. wniesiono przeciwko skarżącemu i jednej osobie oskarżenie karne w związku z wypadkiem drogowym, w wyniku którego zginęło dziecko. 25 lutego 2003 r. Sąd Pierwszej Instancji w Podgoricy uznał skarżącego za winnego narażenia na niebezpieczeństwo bezpieczeństwa w ruchu drogowym i skazał go oraz jego współoskarżonego na rok i sześć miesięcy pozbawienia wolności. W nieokreślonym dniu 2006 roku Wyższy Sąd w Podgoricy uchylił ten wyrok i przekazał sprawę z powrotem do Sądu Pierwszej Instancji. 18 kwietnia 2007 r. Sąd Pierwszej Instancji wydał nowy wyrok i ponownie uznał za winnych skarżącego oraz jego współoskarżonego. Jednakże sąd zmniejszył karę do roku i czterech miesięcy pozbawienia wolności. 13 listopada 2009 r. Wyższy Sąd dodatkowo zmniejszył karę współoskarżonego skarżącego, ale utrzymał w mocy wyrok Sądu Pierwszej Instancji w zakresie dotyczącym skarżącego. Następne odwołanie skarżącego od wyroku Wyższego Sądu zostało odrzucone 14 czerwca 2010 r. W następstwie tego odrzucenia, w nieokreślonym dniu 2010 r., skarżący wniósł do Sądu Najwyższego dalsze odwołanie w kwestiach prawnych (zahtjev za ispitivanje zakonitosti pravosnažne presude). 26 października 2010 r. Sąd Najwyższy odrzucił to odwołanie. 11 grudnia 2010 r. skarżący wniósł do Sądu Najwyższego pozew o sprawiedliwe zadośćuczynienie (tužba za pravično zadovoljenje), skarżąc się na całkowitą długość postępowania karnego. Został on odrzucony 31 grudnia 2010 r. 19 kwietnia 2013 r. Sąd Konstytucyjny odrzucił ostateczne odwołanie skarżącego.


Skarżący urodził się w 1984 roku i mieszka w Berehowie. W godzinach porannych 22 sierpnia 2004 r. M. został obrabowany i zabity w Berehowie, gdzie mieszkał również skarżący. Tego samego dnia skarżący oraz dwie inne osoby, K.A. i St., zostali aresztowani na podstawie podejrzenia o rabunek i zabójstwo M. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, został on zatrzymany przez policyjny oddział specjalny około godziny 10:00 22 sierpnia 2004 r. w mieszkaniu swojej dziewczyny i przewieziony na komisariat, gdzie został pobity i zastraszony w celu zmuszenia go do przyznania się do rabunku i zabójstwa M. W aktach sprawy znajdują się dwa nakazy aresztowania – jeden wydany przez policjanta i drugi przez prokuratora prowadzącego śledztwo w sprawie zabójstwa (dalej „śledczy”), z których oba wynika, że skarżący został aresztowany przez wyżej wymienionych funkcjonariuszy 22 sierpnia 2004 r. o godzinie 18:30 w ich biurach. Nakaz aresztowania wydany przez śledczego wskazuje, że skarżący przyznał się do winy, nie miał zastrzeżeń co do swojego aresztowania oraz wyraził wolę korzystania z pomocy prawnej. Dokument ten zawiera podpis skarżącego bez żadnych uwag. W dolnej części ostatniej strony protokołu znajduje się wydrukowane oświadczenie („dowidka”), które zostało dodane później (jest datowane na 2007 r.); to dodatkowe oświadczenie jest podpisane wyłącznie przez śledczego i stwierdza, że krewni skarżącego zostali poinformowani o jego aresztowaniu. Skarżący twierdził, że jego rodzina została poinformowana o aresztowaniu wieczorem następnego dnia (czyli 23 sierpnia 2004 r.). Po aresztowaniu skarżący podpisał protokół, niezawierający godziny, wyjaśniający jego prawa jako podejrzanego, w tym prawo do milczenia i konsultacji z prawnikiem przed pierwszym przesłuchaniem. Właściwy wpis w protokole wskazuje, że skarżący wyraził wolę, aby był reprezentowany przez S., prawnika mieszkającego w Użhorodzie, około 70 kilometrów od Berehowa, oraz podał adres tegoż. Około godziny 16:00 22 sierpnia 2004 r., według skarżącego, oraz od 9:00 do 10:00 tego dnia, według oficjalnego protokołu, skarżący był przesłuchiwany w charakterze podejrzanego przez śledczego w obecności B., prawnika. Protokół przesłuchania stwierdzał, że skarżący został poinformowany o swoich prawach jako podejrzany od 18:30 do 18:45 tego dnia oraz że istnieje w tym zakresie odrębny dokument proceduralny potwierdzający, że wyraził on wolę korzystania z pomocy prawnej. Ręczny wpis w protokole stwierdzał ponadto, że skarżący chciał, aby B. był jego prawnikiem oraz że w pełni przyznał się do winy w zakresie rabunku i zabójstwa. Podczas przesłuchania skarżący podał szczegóły dotyczące rabunku i przyznał, że uderzył M. w głowę pałką podczas napadu, ale zrobił to instynktownie, w obronie własnej. Skarżący nie podał, co stało się z pałką – mianowicie gdzie lub w jakich okolicznościach ukrył pałkę po zabójstwie. Skarżący i B. podpisali protokół, nie wnosząc zastrzeżeń co do jego treści. Następnie B. wyszedł. Później tego dnia, od 20:00 do 20:30, skarżący wziął udział w zarejestrowanej na wideo rekonstrukcji przestępstwa w obecności biegłego, śledczego z lokalnej policji, dwóch świadków i śledczego prowadzącego sprawę. Zgodnie z informacją Rządu, B. był najwyraźniej zajęty i nie mógł wziąć udziału w rekonstrukcji. Nie powierzono żadnemu innemu prawnikowi reprezentowania skarżącego na tym etapie postępowania. Zdaniem skarżącego, powtórzył on prośbę o wezwanie S., ale tego nie zrobiono i został zmuszony groźbami do zeznań. Podczas rekonstrukcji, która rozpoczęła się w pobliżu miejsca, gdzie ukryto pałkę użytą do zabójstwa, skarżący wskazał dokładne miejsce, w którym znajdowała się pałka; pałka została następnie odkopana i zabezpieczona jako dowód. Kopia protokołu rekonstrukcji dostarczona Sądowi przez skarżącego wskazuje, że został poinformowany o swoim konstytucyjnym prawie do odmowy obciążania siebie samego. W protokole znajduje się ręcznie dopisane „nie” obok następującego fragmentu druku: „zgodził się zeznawać”. Odpowiednia część tekstu nie jest widoczna na kopii protokołu dostarczonej przez Rząd. Protokół zawiera ponadto oświadczenie skarżącego, że nie był zmuszany do zeznań za pomocą żadnej przemocy psychicznej ani fizycznej. Skarżący podpisał protokół, nie wskazując żadnych zastrzeżeń co do jego treści obok swojego podpisu. W nieokreślonym czasie tego samego dnia St. i K.A. zostali przesłuchani w charakterze podejrzanych. St., reprezentowany przez B. (tego samego prawnika, który reprezentował skarżącego), przyznał się do winy w zakresie rabunku. Zeznał, między innymi, że widział skarżącego niosącego pałkę, gdy wchodzili do domu ofiary. K.A., zrzekając się prawa do pomocy prawnej, przyznał, że wziął udział w rabunku. Wziął również udział, nadal bez reprezentacji, w zarejestrowanej na wideo rekonstrukcji przestępstwa, podczas której zeznał, między innymi, że widział skarżącego z pałką w ręku, ale nie widział, kto zabił M. 23 sierpnia 2004 r. śledczy ustanowił B. obrońcą skarżącego oraz St. i dopuścił go do udziału w postępowaniu. Tego samego dnia skarżący, w obecności B., wziął udział w kolejnej zarejestrowanej na wideo rekonstrukcji przestępstwa w domu ofiary. Skarżący przyznał się do winy i podał dalsze szczegóły dotyczące rabunku i zabójstwa. Powtórzył, że uderzył M. w głowę pałką i oświadczył, że inny podejrzany w sprawie pomógł mu później ukryć pałkę. 26 sierpnia 2004 r. matka skarżącego podpisała umowę z prawnikiem S. w sprawie reprezentowania jej syna. Tego samego dnia S. skontaktował się z prokuratorem, który zezwolił S. na reprezentowanie skarżącego w miejsce B. Skarżący złożył ponadto pisemne oświadczenie, w którym oświadczył, że rezygnuje z usług B. i chce, aby S. pełnił funkcję jego obrońcy. 8 października 2004 r. biegli lekarze zbadali skarżącego na skutek jego skargi na złe traktowanie przez policję. Na ciele skarżącego nie odkryto żadnych obrażeń. 14 października 2004 r. w obecności S. odtworzono skarżącemu nagranie wideo z rekonstrukcji przestępstwa z 23 sierpnia 2004 r. Skarżący wycofał swoje wcześniejsze zeznania i wyjaśnił, że złożył je tylko dlatego, że został zastraszony i pobity przez policję 22 sierpnia 2004 r. 2 września 2004 r. oraz 20 i 28 stycznia i 17 lutego 2005 r. skarżący był przesłuchiwany w obecności swojego obrońcy, ale odmówił złożenia jakichkolwiek wyjaśnień. 19 stycznia 2005 r. prokuratorzy odmówili wszczęcia śledztwa karnego w sprawie zarzutu skarżącego, że został pobity przez policję, uznając działania funkcjonariuszy za legalne. 18 lutego 2005 r. zakończono śledztwo wstępne i skarżący – wraz ze St. i K.A. – został oskarżony o rabunek i zabójstwo. Ustalono, że inna osoba, I.K., również wzięła udział w rabunku, ale ponieważ zbiegł, będzie sądzony oddzielnie. Podczas procesu skarżący zaprzeczył udziałowi w rabunku i zabójstwie oraz odmówił złożenia jakichkolwiek wyjaśnień. Oświadczył, że jego wcześniejsze przyznania się do przestępstw nie powinny być dopuszczone jako dowód, ponieważ zostały złożone pod przymusem i z naruszeniem praw obrony, w tym prawa do reprezentowania przez prawnika własnego wyboru. Argumentował również, że pałka, która została zabezpieczona jako dowód i zbadana przez biegłych podczas śledztwa, nie była tą samą pałką, na którą wskazał podczas rekonstrukcji. Wsparł swoje twierdzenie, odnosząc się do faktu, że w protokole prokurator opisał pałkę jako niebieską, podczas gdy biegli, którzy ją później badali, opisali ją jako szarą. W kwietniu 2005 r. policja zatrzymała I.K. W toku procesu St., A.K. i I.K. przyznali się do winy w zakresie rabunku, ale zaprzeczyli zabójstwu M. 29 sierpnia 2006 r. Zakarpacki Sąd Apelacyjny, działający jako sąd pierwszej instancji, uznał skarżącego za winnego zabójstwa i rabunku i skazał go na piętnaście lat pozbawienia wolności. St., A.K. i I.K. również zostali uznani za winnych rabunku, ale uniewinnieni od zarzutu zabójstwa. Rozprawa odbyła się w obecności nowego prawnika skarżącego, D., który zastąpił prawnika S. w nieokreślonym terminie. Sąd oparł wyrok skazujący skarżącego, między innymi na dowodach, na przyznaniach, których złożył podczas przesłuchania przez śledczego 22 sierpnia 2004 r., rekonstrukcjach przestępstwa z 22 i 23 sierpnia 2004 r., zeznaniach jego współoskarżonych, że widzieli go z pałką w domu M., oraz dowodach materialnych, w tym opinii biegłego sugerującej, że ślady krwi znalezione na pałce (której lokalizację wskazał skarżący podczas rekonstrukcji przestępstwa 22 sierpnia 2004 r.) mogły należeć do M. Tym samym wyrokiem sąd oddalił jako bezzasadne twierdzenia skarżącego, że złożył obciążające go zeznania pod przymusem, powołując się na wyniki badania lekarskiego z 8 października 2004 r. (patrz powyższy paragraf 17) oraz decyzję prokuratorów z 19 stycznia 2005 r. (patrz powyższy paragraf 20). Sąd nie stwierdził również naruszenia praw obrony skarżącego. Zauważył, między innymi, że 22 sierpnia 2004 r. decyzja prokuratora o ustanowieniu B. prawnikiem skarżącego była legalna, ponieważ w danym czasie skarżący nie miał umowy z S. na reprezentację prawną. Stwierdził również, że 22 sierpnia 2004 r. skarżący nie wniósł żadnych zastrzeżeń do protokołu przesłuchania. Sąd zasugerował również, bez podawania szczegółów, że wystąpiły pewne błędy techniczne w dokumentach proceduralnych, w szczególności w zakresie czasu aresztowania i przesłuchania skarżącego, ale nie miały one wpływu na rzetelność odpowiednich działań dochodzeniowych. Sąd obalił twierdzenie skarżącego, że pałka zabezpieczona jako dowód została podmieniona na inną (patrz powyższy paragraf 22), zauważając, że rozbieżność w opisie pałki przez biegłych i prokuratora mogła wynikać z faktu, że ten ostatni był daltonistą. Skarżący wniósł apelację do Sądu Najwyższego w oparciu o zarzuty prawne, powtarzając swoje skargi. Oświadczył, w szczególności, że nie był reprezentowany przez prawnika własnego wyboru, S., 22 i 23 sierpnia 2004 r., lecz przez B., który został ustanowiony przez śledczego wbrew woli skarżącego. Dalej oświadczył, że nie był asystowany przez żadnego prawnika, gdy został zmuszony do przyznania się podczas rekonstrukcji przestępstwa 22 sierpnia 2004 r. Skarżył się również na fakt, że B. reprezentował go i jego współoskarżonego St. w tym samym czasie (patrz powyższy paragraf 13) – konflikt interesów (ponieważ występowały istotne rozbieżności w ich zeznaniach), który powinien był uniemożliwić mu dopuszczenie do tego. 12 kwietnia 2007 r. Sąd Najwyższy, działający jako sąd drugiej instancji, utrzymał w mocy wyrok skazujący skarżącego i orzekzoną karę w jego obecności. Skarżący nie był reprezentowany przez prawnika podczas rozprawy, ale nie podał w tym zakresie żadnych dalszych szczegółów. Sąd Najwyższy uznał, że winna skarżącego została udowodniona, między innymi, zeznaniami, których złożył podczas przesłuchania 22 sierpnia 2004 r. oraz podczas rekonstrukcji przestępstwa. W tym zakresie zauważył, że te zeznania zostały potwierdzone przez inne dowody, w tym zeznania jego współoskarżonych, i wniosł, że sąd niższej instancji prawidłowo dopuścił zeznania obciążające skarżącego jako dowód. Sąd zauważył również, że szczegóły przestępstwa, które skarżący ujawnił w swoich zeznaniach, nie mogły być mu znane, chyba że był bezpośrednim sprawcą. Bez wspominania o argumentach skarżącego dotyczących rzekomego naruszenia praw obrony, Sąd Najwyższy nie stwierdził naruszeń proceduralnych w toku postępowania na tyle poważnych, aby wymagało to uchylenia wyroku. W nieokreślonym terminie skarżący został zwolniony z więzienia.


Skarżący urodził się w 1977 roku. Obecnie odsiaduje wyrok dożywotniego więzienia w Dnieprze. Na mocy ostatecznego orzeczenia krajowego z 16 lipca 2002 r. skarżący został skazany na karę dożywotniego pozbawienia wolności za morderstwo i inne przestępstwa. Do września 2004 r. skarżący był przetrzymywany w areszcie śledczym w Czerkasach („Czerkaski SIZO”), w którym – jak twierdził – cele były przepełnione i lacked basic amenities (brakowało podstawowych udogodnień). W październiku 2004 r. skarżący został przeniesiony do Zakładu Karnego nr 47 w Sokałce w Żwirce („Kolonia Sokałska”), gdzie przebywał do 15 listopada 2007 r. Skarżący zeznał, że w trakcie pobytu w wymienionej Kolonii jednym z jego współwięźniów był pan V.M. Guk, były skarżący w Trybunale, z którym dzielił celę przez trzy lata. Skarga pana Guka została już zbadana przez Trybunał, który stwierdził w szczególności naruszenie artykułu 3 Konwencji z powodu warunków jego zatrzymania w wymienionej Kolonii (zob. Guk przeciwko Ukrainie [Komitet], nr 16995/05, §§ 83-86, 8 grudnia 2016 r.). Zdaniem skarżącego, w trakcie pobytu w Kolonii był przetrzymywany w celi, w której przestrzeń życiowa była „skrajnie niewystarczająca”. Jako potwierdzenie powyższego powołał się na pisemne oświadczenie podpisane przez pana Guka, które złożył do Trybunału. Zgodnie z tym oświadczeniem, cela miała wymiary 3,7 na 3,4 metra (12,58 metra kwadratowego), w tym urządzenie sanitarne o wymiarach 1,35 na 1,3 metra (1,76 metra kwadratowego). W celi brakowało podstawowych udogodnień: mebli do przechowywania rzeczy osobistych i żywności; bardzo mały stół; brak pojemnika na śmieci oraz brak środków czystości do toalety. Woda z kranu była złej jakości i nie zapewniano filtrów do wody. Ogrzewanie w celi było niewystarczające; powietrze było wilgotne i zimne; ściany były pokryte pleśnią.

(b) Stanowisko Rządu
Zdaniem Rządu, wyposażenie celi skarżącego odpowiadało standardom krajowym. Więźniom zapewniono wszystkie niezbędne udogodnienia. Jakość wody z kranu odpowiadała normom. Temperatura w celi nie była niższa niż 18 stopni Celsjusza, a powietrze w celi nie było ani wilgotne, ani zimne. Zdaniem skarżącego, łaźnia w Kolonii nie posiadała przebieralni, więźniowie musieli więc najpierw rozbierać się w celach. Strażnik obserwował ich podczas mycia i pośpieszał. Więźniowie musieli golić się niskiej jakości maszynkami. Więźniowie z gruźlicą myli się w tej samej łaźni co zdrowi więźniowie; nie podejmowano środków dezynfekcyjnych. Chorzy i zdrowi więźniowie odbywali codzienne spacery w tych samych dziedzińcach, które były również małe, wilgotne i ciemne. Za każdym razem, gdy strażnicy otwierali celę, więźniowie musieli wycofać się do jej dalekiego rogu, przysiąść na kucki i położyć ręce za głową. Kiedy był wyprowadzany z celi, skarżący był skuty kajdankami; wymagano od niego, by szedł na kucki lub w innej nienaturalnej pozycji; jego głowa była przykryta czarnym workiem; kajdanki nie były dezynfekowane. Do kwietnia 2005 r. więźniowie byli zobowiązani rano zwijać materace. W ciągu dnia zabraniano im leżenia na łóżkach. Na poparcie powyższych twierdzeń skarżący powołał się na pisemne oświadczenie pana Guka, które potwierdzało procedurę, jaką więźniowie musieli stosować, gdy strażnicy otwierali celę. Oświadczenie stwierdzało również, że podczas wyprowadzania z celi więźniów skuto kajdankami i konwojowano w pozycji kucanej; często zakładano worek na głowę więźnia. Chorzy i zdrowi więźniowie myli się w tej samej jednostce i chodzili po tym samym dziedzińcu. Materace na łóżkach musiały być zwinięte w ciągu dnia. Skarżący stwierdził również, że administracja przeprowadzała przeszukania rzeczy osobistych, pozostawiając je w nieładzie i często uszkadzając; jego zegarek został skradziony przez nieustalonego strażnika. Więźniom nie zapewniono odpowiedniej pomocy medycznej; byli stale źle traktowani przez administrację. W latach 2004–2005 skarżący był regularnie bity przez strażników. W latach 2004–2006 wizyty rodzinne nie były odpowiednio zorganizowane. Korespondencja skarżącego z krewnymi była poddawana kontroli, a część jego listów zniknęła.

(b) Stanowisko Rządu
Rząd stwierdził, że łaźnia posiadała przebieralnię. Środki dezynfekcyjne w Kolonii w pełni odpowiadały standardom krajowym. Więźniowie z gruźlicą byli przetrzymywani w osobnej celi; myli się po innych, a łaźnia była dezynfekowana po nich. Za każdym razem, gdy cela była otwierana, więźniowie byli zobowiązani wycofać się do jej dalekiego końca, ale nie do przysiadywania. Podczas konwojowania z celi byli skutani kajdankami, ale nie wymagano od nich chodzenia na kucki ani z głową przykrytą workiem; kajdanki były w dobrym stanie i nie wymagały dezynfekcji. Przeszukiwania przeprowadzano zgodnie z odpowiednimi przepisami i nie miały miejsca sytuacje opisane przez skarżącego. Więźniom nie zabraniano korzystania z materacy w ciągu dnia.


Skarżący, pan Ömer Yaman (pierwszy skarżący), pan Mustafa Ürek (drugi skarżący) oraz pan Kerem Bilen (trzeci skarżący) urodzili się odpowiednio w 1956, 1967 i 1977 roku. 20 czerwca 1999 r. skarżący zostali zatrzymani w trakcie operacji wojskowej w Şırnaku. Następnie zostali przesłuchani przez żandarmerię w nieobecności adwokata. W swych zeznaniach skarżący przyznali się do stawianych im zarzutów i szczegółowo opisali swoje zaangażowanie w PKK (Partię Pracujących Kurdystanu, organizację nielegalną). 23 czerwca 1999 r. skarżący zostali doprowadzeni przed prokuratora w Diyarbakır, a następnie przed sędziego śledczego. Pierwszemu i drugiemu skarżącemu zapewniono tłumacza podczas przesłuchania. Przed prokuratorem i sędzią skarżący zaprzeczyli stawianym im zarzutom. Ponadto oświadczyli, że podpisali swoje zeznania złożone przed żandarmerią bez ich przeczytania. Po przesłuchaniu sędzia śledczy zastosował wobec skarżących areszt tymczasowy. 2 lipca 1999 r. Prokurator przy Sądzie Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır wniósł akt oskarżenia do tego sądu i oskarżył skarżących o podejmowanie działalności mającej na celu odłączenie części terytorium państwowego, na podstawie art. 125 Kodeksu Karnego. Postępowanie toczyło się przed Sądem Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır, a pierwszemu i drugiemu skarżącemu zezwolono na korzystanie z pomocy tłumacza. W pismach obronnych przed sądem pierwszej instancji skarżący wyparli się zeznań, których mieli domniemanie złożyć na etapie postępowania przygotowawczego. Twierdzili, że żandarmi zmusili ich do podpisania zeznań bez ich przeczytania. 7 maja 2002 r. Sąd Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır uznał skarżących za winnych stawianych zarzutów i skazał ich na podstawie art. 125 dawnego Kodeksu Karnego za podejmowanie działalności mającej na celu odłączenie części terytorium państwowego. Ponadto sąd skazał skarżących na dożywotnie pozbawienie wolności. Wydając wyrok skazujący, sąd wziął pod uwagę zeznania skarżących złożone przed żandarmerią. 25 marca 2003 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu pierwszej instancji z powodu, że podczas rozprawy nie odczytano skarżącym do wiadomości pewnych zeznań świadków, które zostały pobrane na zlecenie przed innymi sądami. Sprawa została w związku z tym skierowana z powrotem do Sądu Bezpieczeństwa Państwa w Diyarbakır. W międzyczasie Sądy Bezpieczeństwa Państwa zostały zlikwidowane na mocy ustawy nr 5190 z dnia 16 czerwca 2004 r., w związku z czym sprawa przeciwko skarżącym została przeniesiona do Sądu Okręgowego w Diyarbakır. 7 marca 2005 r. Sąd Okręgowy w Diyarbakır zastosował się do decyzji Sądu Najwyższego, a zeznania świadków pobrane na zlecenie zostały odczytane skarżącym w celu złożenia uwag. Na zakończenie rozprawy Sąd Okręgowy w Diyarbakır uznał skarżących za winnych stawianych zarzutów i skazał ich na dożywotnie pozbawienie wolności. 17 czerwca 2005 r. Pierwszy Prokurator przy Sądzie Najwyższym zdecydował, że akta sprawy powinny zostać zwrócone do Sądu Okręgowego w Diyarbakır w celu zbadania, czy nowy Kodeks Karny, który wszedł w życie 1 czerwca 2005 r. (ustawa nr 5297), przewiduje dla skarżących korzystniejsze przepisy. Sprawa została w ten sposób ponownie zbadana przez Sąd Okręgowy w Diyarbakır w świetle ostatnich zmian legislacyjnych. 25 października 2005 r. Sąd Okręgowy w Diyarbakır ponownie skazał skarżących na podstawie art. 125 dawnego Kodeksu Karnego, uznając, że ten przepis jest dla nich bardziej korzystny niż odpowiedni przepis nowego kodeksu karnego. 30 maja 2006 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok z przyczyn proceduralnych, stwierdzając w szczególności, że pewne dokumenty, na których oparł się sąd pierwszej instancji w swoim wyroku, nie miały charakteru oficjalnego. 24 kwietnia 2007 r. Sąd Okręgowy w Diyarbakır, po uzyskaniu oficjalnych odpisów wszystkich dokumentów z akt sprawy, uznał skarżących za winnych na podstawie art. 125 dawnego Kodeksu Karnego i skazał ich na dożywotnie pozbawienie wolności. 11 grudnia 2007 r. Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji.


Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można streścić w następujący sposób. Skarżący urodził się w 1967 r. w Tadżyckiej Socjalistycznej Republice Radzieckiej Związku Radzieckiego i przybył do Rosji w 1993 r. Jest bezpaństwowcem. 31 lipca 2014 r. skarżący został zatrzymany za włóczęgostwo. 2 sierpnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Kalińinskim w Sankt Petersburgu skazał go na grzywnę oraz administracyjne wydalenie z Rosji. Sąd zarządził również jego zatrzymanie do czasu wydalenia w specjalnym ośrodku detencji dla cudzoziemców w obwodzie leningradzkim (СУВСИГ по СПб и ЛО) w Krasnoje Sieło. W decyzji skarżący został opisany jako „urodzony (уроженец) w Republice Tadżykistanu”. Listami z 11 sierpnia i 18 listopada 2014 r. Federalna Służba Migracyjna zwróciła się do Ambasady Tadżykistanu w Moskwie o wystawienie dokumentu laissez-passer umożliwiającego powrót skarżącego do Tadżykistanu. Nie otrzymano odpowiedzi. W nieokreślonym dniu pobrano od skarżącego odciski palców. Ustalono, że był zarejestrowany w bazie danych policji pod innym nazwiskiem. 11 lutego 2015 r. Federalna Służba Migracyjna użyła tego nazwiska, aby zwrócić się do Ambasady Tadżykistanu o dokument laissez-passer. Nie otrzymano odpowiedzi. 10 września 2015 r. Federalna Służba Migracyjna ponownie próbowała uzyskać dokument podróży dla skarżącego, używając jego pierwotnego nazwiska. Ambasada nie udzieliła odpowiedzi. 28 lipca 2016 r. dyrektor ośrodka detencji zwrócił się do Sądu Rejonowego w Kalińinskim o umorzenie wykonania orzeczenia z powodu upływu dwuletniego okresu przedawnienia w odniesieniu do przewinienia skarżącego. 29 lipca 2016 r. Sąd Rejonowy uwzględnił wniosek. Skarżący został zwolniony 13 sierpnia 2016 r. Podczas detencji skarżący przebywał w standardowych celach sześcioosobowych (cele nr 509, 402, 516 i 615) o powierzchni 27,4 m², które były wyposażone w trzy łóżka piętrowe, sześć szafek nocnych, sześć krzeseł i stół. Między październikiem 2014 r. a lutym 2015 r. przebywał również w mniejszej celi (cela nr 514, 13 m², dwa łóżka) oraz w większej celi (cela nr 315, 40,2 m², cztery łóżka piętrowe). Cela nr 402, w której przebywał od lutego do września 2015 r., była tzw. „celą zamkniętą”. Stalowe drzwi z wizjerem i drzwiczkami do podawania jedzenia pozostawały zamknięte przez cały czas, a nie wolno mu było opuszczać celi, z wyjątkiem krótkich i nieregularnych spacerów. Przez pierwsze dwa miesiące przebywał w tej celi sam. Skarżący skarżył się na słabe oświetlenie, niską jakość żywności, niewystarczające spacery w ciasnych warunkach, brak pomocy medycznej oraz brak zajęć. Rząd kwestionował twierdzenia skarżącego i przedłożył kopie umów z firmami cateringowymi, sprzątającymi i pralniczymi oraz kopię rejestru wizyt w jednostce medycznej.


Skarżąca urodziła się w 1954 roku i mieszka w Rijece. 10 grudnia 1995 r. zatrudnienie skarżącej jako robotnika niewykwalifikowanego zostało rozwiązane w wyniku niewypłacalności jej pracodawcy. W tamtym czasie miała zapisane w swojej „książce pracy” (radna knjižica) dwadzieścia cztery lata i dziesięć miesięcy stażu pracy (radni staž). Z przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej wynika, że od 1993 roku cierpi na chorobę psychiatryczną – depresję i nerwicę. Dokumenty medyczne z różnych dat wykazują jej ciągłą niezdolność do pracy. 5 listopada 1996 r. Regionalny Oddział Chorwackiego Urzędu Pracy w Rijece (Hrvatski zavod za zapošljavanje, Područna služba u Rijeci, dalej „Urząd Pracy w Rijece”) przyznał skarżącej zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 410,89 chorwackich kun (HRK – około 55 euro (EUR)) na okres 468 dni, począwszy od 11 grudnia 1995 r. Nie wniesiono odwołania, w związku z czym decyzja ta stała się prawomocna. 17 czerwca 1997 r. skarżąca złożyła wniosek do Urzędu Pracy w Rijece o przedłużenie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych z powodu jej trwającej czasowej niezdolności do pracy. Złożyła zaświadczenie lekarskie, że była chora i w związku z tym czasowo niezdolna do pracy. 27 czerwca 1997 r. Urząd Pracy w Rijece, powołując się na art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu, przedłużył jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych do odwołania. Miała otrzymywać 441 HRK (około 59 EUR) miesięcznie. Prawo to miało trwać, chyba że przed upływem okresu uprawnień zaistniałyby ustawowe warunki wstrzymania płatności lub dopóki jej prawo do świadczenia nie wygasło. W grudniu 1997 r. do książki pracy skarżącej wpisano dwa dodatkowe lata stażu emerytalnego (staž osiguranja). Nie oznaczało to jednak, że skarżąca była faktycznie zatrudniona, lecz jedynie, że opłacono składki na jej ubezpieczenie emerytalne i inwalidzkie. Takie składki są regularnie opłacane przez pracodawców. Ponieważ jednak skarżąca nie była zatrudniona, składki te opłacił Chorwacki Urząd Pracy. 26 maja 1999 r. Urząd Pracy w Rijece wydał skarżącej „kartę użytkownika świadczenia pieniężnego” (kartica korisnika novčane naknade). 27 marca 2001 r. Urząd Pracy w Rijece pozbawił skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych ze skutkiem od 10 czerwca 1998 r. Uznał, że termin określony w art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu upłynął 9 czerwca 1998 r. 3 kwietnia 2001 r. Urząd Pracy w Rijece stwierdził, że skarżąca ma mu zwrócić kwotę 19 451,69 HRK (około 2600 EUR). Skarżąca wniosła odwołania od obu decyzji do Centrali Chorwackiego Urzędu Pracy (Hrvatski zavod za zapošljavanje, Središnja služba, dalej „Centralny Urząd Pracy”). Argumentowała, że ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych do momentu przejścia na emeryturę. Powoływała się również na swoją sytuację rodzinną, podając, że jest mężatką, emerytura jej męża wynosi 1400 HRK (około 188 EUR) oraz że mają dziecko w wieku szkolnym i starszego syna, który jest zatrudniony. Organ ten oddalił jednak oba jej odwołania jako bezzasadne w dniach 11 maja 2001 r. i 15 maja 2001 r. Uznał, że miała prawo do zasiłku dla bezrobotnych tak długo, jak była niezdolna do pracy, ale z ograniczeniem do dwunastu miesięcy. 25 lipca 2001 r. skarżąca wniosła następnie dwie skargi do Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia decyzji Centralnego Urzędu Pracy z 11 i 15 maja 2001 r. Twierdziła, że posiada dwadzieścia siedem lat stażu pracy i jako taka ma prawo do zasiłku dla bezrobotnych do czasu kolejnego zatrudnienia lub przejścia na emeryturę. 22 września 2004 r. Sąd Administracyjny oddalił powództwo dotyczące decyzji z 11 maja 2001 r., utrzymującej w mocy decyzję z 27 marca 2001 r. (patrz punkt 10 powyżej), jako bezzasadne, popierając argumenty i wnioski organów niższych instancji. W odrębnym wyroku z tego samego dnia Sąd Administracyjny uchylił decyzję z 15 maja 2001 r., która utrzymywała w mocy decyzję z 3 kwietnia 2001 r., nakazującą skarżącej zwrot kwoty 19 451,69 HRK (patrz punkt 14 powyżej). Nakazał stronom dochodzić ochrony w postępowaniu cywilnym przed właściwym sądem rejonowym. 25 marca 2005 r. Urząd Pracy w Rijece skontaktował się ze skarżącą listownie, proponując zawarcie ugody pozasądowej w ciągu piętnastu dni w sprawie zwrotu zasiłku dla bezrobotnych, który otrzymała w okresie od 9 czerwca 1998 r. do 27 marca 2001 r., łącznie w kwocie 19 451,69 HRK. Została ostrzeżona, że w przeciwnym razie Urząd Pracy w Rijece będzie zmuszony wnieść przeciwko niej powództwo cywilne o zwrot żądanej kwoty. Skarżąca odpowiedziała, że jest w złym stanie zdrowia, bezrobotna i bez żadnych dochodów, a w tych okolicznościach nie może przyjąć na siebie obowiązku zwrotu żądanych pieniędzy. 14 kwietnia 2009 r. skarżąca złożyła wniosek do Urzędu Pracy w Rijece o uchylenie jego decyzji z 27 marca 2001 r. w sprawie pozbawienia jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Został on oddalony 29 czerwca 2009 r., a ta decyzja została utrzymana w mocy w wyniku odwołania 10 lipca 2009 r. oraz przez Wyższy Sąd Administracyjny 5 lipca 2012 r. Następna skarga konstytucyjna skarżącej została uznana za niedopuszczalną 19 grudnia 2012 r. 3 sierpnia 2005 r. Urząd Pracy w Rijece wniósł powództwo cywilne przeciwko skarżącej o bezpodstawne wzbogacenie, domagając się zwrotu kwoty 19 451,69 HRK wraz z ustawowymi odsetkami, na podstawie zasiłku dla bezrobotnych, który otrzymała w okresie od 10 czerwca 1998 r. do 27 marca 2001 r. 16 listopada 2005 r. skarżąca odpowiedziała na pozew, twierdząc między innymi, że działania Urzędu Pracy w Rijece naruszyły jej prawa człowieka. Przedłożyła również dokumentację medyczną potwierdzającą jej zły stan zdrowia, liczne problemy zdrowotne spowodowane trudną sytuacją osobistą wynikającą z długotrwałego bezrobocia, ubóstwo, w którym ona i jej rodzina żyli, oraz jej niezdolność do pracy. Wniosła również powództwo wzajemne przeciwko Urzędowi Pracy w Rijece, domagając się wypłaty zasiłku dla bezrobotnych od 31 stycznia 2011 r. do daty jej przyszłej emerytury, w kwocie 55 680,15 HRK. 26 czerwca 2006 r. Sąd Rejonowy w Rijece (Općinski sud u Rijeci) oddalił powództwo Urzędu Pracy w Rijece jako bezzasadne, powołując się na art. 55 ustawy o pośrednictwie pracy i prawach bezrobotnych (patrz punkt 36 poniżej). Uznał, że skarżąca nie może ponosić odpowiedzialności za błędy i zaniedbania urzędu, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że nie ukrywała żadnych faktów ani go nie wprowadzała w błąd. Ten sam sąd oddalił również powództwo wzajemne skarżącej, biorąc pod uwagę, że w postępowaniu administracyjnym zapadła już ostateczna i wiążąca decyzja w sprawie jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a taka decyzja nie może być kwestionowana w kontekście postępowania cywilnego. Zarówno skarżąca, jak i Urząd Pracy w Rijece wniosły odwołania od wyroku pierwszej instancji. 25 lutego 2009 r. Sąd Okręgowy w Rijece (Županijski sud u Rijeci) oddalił odwołanie skarżącej i utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji w zakresie jej powództwa wzajemnego. Uznał również odwołanie Urzędu Pracy w Rijece za uzasadnione i, powołując się na art. 210 ustawy o zobowiązaniach cywilnych, uchylił wyrok pierwszej instancji w zakresie powództwa o bezpodstawne wzbogacenie oraz nakazał skarżącej zapłatę kwoty 19 451,69 HRK wraz z ustawowymi odsetkami naliczanymi od 3 sierpnia 2005 r. (daty wniesienia powództwa przeciwko skarżącej) na rzecz Urzędu Pracy w Rijece. Uznał, że skarżąca jest zobowiązana do zwrotu spornej kwoty w związku z faktem, że podstawa prawna do wypłaty zasiłku dla bezrobotnych przestała istnieć 10 czerwca 1998 r. Następnie skarżąca wniosła zarówno skargę kasacyjną, jak i skargę konstytucyjną. 28 kwietnia 2010 r. Sąd Najwyższy uznał jej skargę kasacyjną za niedopuszczalną. Następnie skarżąca wniosła skargę konstytucyjną od tej decyzji. 14 marca 2013 r. Trybunał Konstytucyjny oddalił obie jej skargi konstytucyjne jako bezzasadne. Doręczył swoje decyzje przedstawicielowi skarżącej 27 marca 2013 r. Tymczasem, 5 grudnia 2012 r. skarżąca odpowiedziała na list Urzędu Pracy w Rijece, oferujący jej pozasądowe uregulowanie długu poprzez spłatę w sześćdziesięciu ratach. Oświadczyła, że nie jest w stanie zwrócić należnej kwoty, ponieważ jest bezrobotna, choruje i nie ma dochodów. Poprosiła Urząd Pracy w Rijece o umorzenie długu. 22 kwietnia 2013 r., przed Sądem Rejonowym w Rijece, Urząd Pracy w Rijece złożył wniosek o egzekucję wyroku Sądu Okręgowego w Rijece z 25 lutego 2009 r. przeciwko skarżącej. 20 czerwca 2013 r. Sąd Rejonowy w Rijece wydał nakaz egzekucyjny w odniesieniu do rachunku (rachunków) bankowych skarżącej. 26 czerwca 2013 r. sąd pierwszej instancji nakazał skarżącej uiścić opłaty sądowe w wysokości 540 HRK (około 72 EUR) z tytułu wniosku egzekucyjnego i nakazu egzekucyjnego. Listem z 14 sierpnia 2013 r. Agencja Finansowa (FINA) poinformowała sąd pierwszej instancji, że nie ma zapisów aktywnych rachunków bankowych skarżącej. Postanowieniem (zaključak) z 30 września 2013 r. Sąd Rejonowy w Rijece poinformował Urząd Pracy w Rijece o liście Agencji Finansowej i nakazał mu przekazanie sądowi informacji o rachunku bankowym skarżącej lub złożenie dalszego wniosku. 22 października 2013 r. Urząd Pracy w Rijece złożył wniosek o zmianę przedmiotu egzekucji (prijedlog za promjenu predmeta i sredstava ovrhe) i zwrócił się o egzekucję z ruchomości skarżącej, biorąc pod uwagę, że jest bezrobotna i nie ma dochodów, nieruchomości ani pojazdu mechanicznego. Decyzją z 8 grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Rijece uznał wniosek z 22 października 2013 r. za niedopuszczalny z powodu jego przedwczesności, ponieważ zmiana przedmiotu egzekucji nie jest możliwa przed uprawomocnieniem się nakazu egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne nadal trwa.


Skarżący urodził się w 1992 roku i mieszka w Bucharze, w Uzbekistanie. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można streścić następująco. Skarżący urodził się w Uzbekistanie. W 2003 roku jego ojciec, matka, brat i siostra przeprowadzili się do Władywostoku w Rosji i następnie uzyskali obywatelstwo rosyjskie, podczas gdy on nadal mieszkał ze swoim dziadkiem w Bucharze, odwiedzając ich w miesiącach letnich. Po śmierci dziadka i ukończeniu przez skarżącego szkoły średniej, w czerwcu 2011 roku dołączył do swojej rodziny w Rosji. Skarżący poddał się obowiązkowemu badaniu krwi w celu uzyskania zaświadczenia o stanie zdrowia na potrzeby wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy. Stwierdzono u niego obecność wirusa HIV. 23 września 2011 roku Służba ds. Ochrony Praw Konsumenta uznała pobyt skarżącego w Rosji za niepożądany („nakaz wydalenia”) z powodu zakażenia wirusem HIV. Wyrokiem z 19 grudnia 2011 roku Sowiecki Sąd Rejonowy we Władywostoku oddalił odwołanie skarżącego od nakazu wydalenia, uznając, że został on wydany w pełnej zgodzie z prawem rosyjskim. 13 lutego 2012 roku Sąd Krajowy w Kraju Nadmorskim utrzymał wyrok w mocy na skutek odwołania. 22 lutego 2012 roku skarżący opuścił Rosję w celu wykonania nakazu wydalenia.