Skarżący urodził się w 1954 roku i mieszka w Gdyni. 2 stycznia 2007 r. skarżący został zatrzymany pod zarzutem popełnienia zabójstwa wspólnie z innymi osobami. 5 stycznia 2007 r. Sąd Rejonowy w Gdyni zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie. Sąd podkreślił potrzebę zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania, biorąc pod uwagę, że w sprawie należało jeszcze zebrać obszerny materiał dowodowy. Powołał się również na fakt, że przedmiotowe postępowanie dotyczyło kilku domniemanych wspólników. Sąd powołał się ponadto na prawdopodobieństwo orzeczenia wobec skarżącego surowej kary. 12 lutego 2007 r. skarżący złożył wniosek o uchylenie lub zmianę środka zapobiegawczego. 15 lutego Prokurator Rejonowy odmówił uwzględnienia wniosku, uznając, że podstawy zastosowania tego środka nadal istnieją. Dalsze przedłużenie tymczasowego aresztowania skarżącego nastąpiło na mocy decyzji Sądu Okręgowego w Gdańsku z 20 marca, 19 czerwca i 21 sierpnia 2007 r. Skarżący zaskarżył wszystkie te decyzje. Jego zażalenia zostały oddalone przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku odpowiednio 4 maja, 1 sierpnia i 19 września 2007 r. Sądy w swoich decyzjach wielokrotnie powoływały się na silne podejrzenie popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu czynu, prawdopodobieństwo orzeczenia wobec niego surowej kary pozbawienia wolności oraz potrzebę zabezpieczenia prawidłowego przebiegu postępowania, w szczególności konieczność uzyskania dalszych dowodów w postaci opinii biegłych. 17 września 2007 r. skarżący ponownie złożył wniosek o zwolnienie. Jego wniosek został odrzucony 21 września 2007 r. przez Prokuratora Rejonowego w Gdyni. 27 listopada 2007 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku dodatkowo przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego do 31 marca 2008 r. Skarżący wniósł zażalenie, bezskutecznie. W nieokreślonym dniu pod koniec 2007 r. do Sądu Okręgowego w Gdańsku wniesiono akt oskarżenia. Skarżącemu postawiono zarzut popełnienia zabójstwa wspólnie z dwoma innymi oskarżonymi. Tymczasowe aresztowanie skarżącego było stale przedłużane w toku procesu. 4 sierpnia 2008 r. skarżący zwrócił się do sądu z wnioskiem o zwolnienie go ze względu na stan zdrowia. 19 sierpnia 2008 r. sąd rozpoznający sprawę odrzucił jego wniosek. Powołał się na zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza więziennego, stwierdzające, że skarżący może być odpowiednio leczony w areszcie. 25 września 2008 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku wydał wyrok (sygn. akt IV 457/07). Skarżący został uznany za winnego zarzucanego mu czynu i skazany na piętnaście lat pozbawienia wolności. Wniósł apelację. 13 maja 2009 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (sygn. akt II AKa 45/09). Tymczasowe aresztowanie skarżącego było stale przedłużane przez sądy krajowe w oczekiwaniu na rozpoznanie jego apelacji oraz w toku ponownego rozpoznania sprawy. W szczególności, 24 sierpnia 2009 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku przedłużył jego aresztowanie do 31 grudnia 2009 r. Skarżący wniósł zażalenie na tę decyzję. 23 września 2009 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, uznając, że uzasadnione podejrzenie popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu czynu nadal istnieje, mimo że wyrok skazujący został uchylony. Sąd Apelacyjny uznał ponadto, że Sąd Okręgowy słusznie powołał się na surowość przewidywanej kary jako główną podstawę dalszego tymczasowego aresztowania skarżącego oraz na ryzyko utrudnienia postępowania. 16 marca 2010 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku wydał wyrok (sygn. akt XIV K 48/09). Skarżący ponownie został uznany za winnego zarzucanego mu czynu i skazany na dwanaście lat pozbawienia wolności. Skarżący wniósł apelację. 10 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania (sygn. akt II AKa 277/10). 23 marca 2012 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku dodatkowo przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego, powtarzając argumentację podaną w swoich pierwotnych decyzjach. Skarżący wniósł zażalenie, bezskutecznie. W toku postępowania o ponowne rozpoznanie sprawy Sąd Okręgowy w Gdańsku przeprowadził łącznie piętnaście rozpraw. 12 lipca 2012 r. sąd wydał wyrok (sygn. akt XIV K 210/10). Skarżący ponownie został uznany za winnego i skazany na dwanaście lat pozbawienia wolności. Wniósł apelację od tego wyroku. 26 października 2012 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku przedłużył tymczasowe aresztowanie skarżącego do 30 grudnia 2012 r. 13 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uznał, że udział skarżącego w czynach, o które został oskarżony, został potwierdzony nieprawomocnym wyrokiem z 12 lipca 2012 r., w którym został skazany i otrzymał surową karę. Sąd stwierdził również, że dalsze tymczasowe aresztowanie jest jedynym środkiem zapobiegawczym zdolnym do zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania do momentu wydania wyroku prawomocnego. 6 czerwca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku częściowo uwzględnił apelację skarżącego (sygn. akt II AKa 84/13). Sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok skazujący, ale przekwalifikował czyn na nieumyślne spowodowanie śmierci. Karę skarżącego zmniejszono do czterech lat pozbawienia wolności. Skarżący został zwolniony tego samego dnia.


Pierwsza skarżąca urodziła się w 1954 roku i mieszka w Sofii. Druga skarżąca została zarejestrowana w 1992 roku i ma swoją siedzibę w Sofii. W czasie wydarzeń będących przedmiotem sprawy pierwsza skarżąca była zarejestrowana jako osoba prowadząca działalność gospodarczą. W tamtym czasie główną działalnością gospodarczą obu skarżących był handel lekami. W lutym i marcu 2006 r. pierwsza skarżąca sprzedała leki firmie zwanej K., za co otrzymała łącznie 22 043,23 bułgarskich lewów (BGN), co równa się 11 275 euro (EUR). Pomiędzy grudniem 2005 r. a kwietniem 2006 r. druga skarżąca również sprzedawała leki firmie K., otrzymując łącznie 33 344,05 BGN (równowartość 17 055 EUR) w formie zapłaty. We wrześniu 2006 r. inne firmy będące wierzycielami K., w tym E., złożyły wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego przeciwko K. Ich wniosek został uwzględniony wyrokiem z 17 listopada 2006 r. Sądu Rejonowego w Płowdiwie (dalej „Sąd Rejonowy”), który ogłosił upadłość firmy K., otworzył postępowanie upadłościowe i powołał syndyka. Sąd ten stwierdził, że K. zaprzestała płatności na rzecz E. i innych wierzycieli w październiku 2005 r. i uznał, że wstępną datą upadłości firmy był zatem 30 października 2005 r. W styczniu 2007 r. syndyk sporządził pierwszą listę wierzycieli K., na której znalazła się firma E. W maju 2007 r. firma E. wytoczyła postępowanie przeciwko pierwszej skarżącej na podstawie art. 646 ust. 2 ustawy o handlu, obowiązującego w tamtym czasie (patrz poniższy paragraf 25), domagając się uznania za nieważne płatności dokonanych przez K. na jej rzecz podczas tzw. „okresu podejrzanego” – okresu między wstępną datą upadłości ogłoszoną przez Sąd Rejonowy w Płowdiwie a rozpoczęciem postępowania upadłościowego (płatności opisane w powyższym paragrafie 7) – oraz zwrotu otrzymanej przez nią sumy do masy upadłości. Powództwo zostało uwzględnione wyrokiem Sądu Rejonowego z 31 października 2007 r. Stwierdzając, że było bezsporne, iż K. zapłaciła pierwszej skarżącej 22 043,23 BGN w trakcie „okresu podejrzanego” i bez głębszej analizy sprawy, sąd nakazał jej zwrócenie tej sumy do masy upadłości wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wyrok ten został utrzymany w mocy 12 marca 2008 r. przez Sąd Apelacyjny w Płowdiwie (dalej „Sąd Apelacyjny”). Wyrok Sądu Apelacyjnego był wykonalny i na wniosek syndyka K. komornik wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko pierwszej skarżącej w celu ściągnięcia kwot należnych masie upadłości. W grudniu 2008 r. skarżąca uregulowała to zadłużenie, które obejmowało również odsetki oraz koszty i wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym. W postępowaniu sądowym przeciwko pierwszej skarżącej Sąd Najwyższy Kasacyjny odmówił w ostatecznej decyzji z 21 stycznia 2009 r. przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez nią. W kwietniu 2007 r. firma E. wytoczyła postępowanie przeciwko drugiej skarżącej na podstawie art. 646 ust. 2 ustawy o handlu, obowiązującego w tamtym czasie (patrz poniższy paragraf 25), domagając się uznania za nieważne płatności dokonanych przez K. na jej rzecz podczas „okresu podejrzanego” między 30 października 2005 r. a 17 listopada 2006 r. (płatności opisane w powyższym paragrafie 8) oraz zwrotu otrzymanej przez skarżącą sumy do masy upadłości. Powództwo zostało uwzględnione wyrokiem Sądu Rejonowego z 23 stycznia 2008 r. Mimo że Sąd Rejonowy uznał, że transakcje między drugą skarżącą a K. nie naruszyły interesów tej ostatniej, ponieważ K. otrzymała w zamian za płatności na rzecz skarżącej równoważne towary, dodał, że ustawa o handlu „nie uwzględnia” takich okoliczności. Tym samym nakazał drugiej skarżącej zwrot do masy upadłości kwoty 33 344,05 BGN wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Na skutek apelacji drugiej skarżącej wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Apelacyjny 10 czerwca 2008 r., który ponownie stwierdził, że art. 646 ust. 2 ustawy o handlu nie wymagał dowodu, że kwestionowana płatność naruszyła interesy pozostałych wierzycieli K.; takie naruszenie, a także wiedza o nim, miały być uznane za „domniemane”. Ponieważ wyrok Sądu Apelacyjnego był wykonalny, komornik wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko drugiej skarżącej w celu ściągnięcia kwot należnych masie upadłości. Druga skarżąca uregulowała to zadłużenie, obejmujące odsetki oraz koszty i wydatki związane z postępowaniem egzekucyjnym, w październiku 2008 r. W głównym postępowaniu sądowym przeciwko drugiej skarżącej Sąd Najwyższy Kasacyjny odmówił w ostatecznej decyzji z 29 lipca 2009 r. przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej wniesionej przez nią. W postępowaniu upadłościowym przeciwko K. większość jej majątku została rozdzielona między wierzycieli w okresie od listopada 2007 r. do października 2008 r. W dwóch decyzjach wydanych w listopadzie i grudniu 2008 r. syndyk dopisał Państwo do listy wierzycieli, z roszczeniami przekraczającymi 5 000 000 BGN. Ponieważ Państwo było wierzycielem uprzywilejowanym, niemal wszystkie płatności z masy upadłości po tej dacie zostały dokonane na jego rzecz, ale znaczna część długów zaciągniętych wobec niego przez K. pozostała jednak niezapłacona. Skarżące nie skorzystały z możliwości, jaką dawał im art. 648 ustawy o handlu (patrz poniższy paragraf 29), dołączenia do postępowania upadłościowego jako wierzyciele K. Dwie inne firmy w podobnej sytuacji – które również zostały zobowiązane do zwrotu sum do masy upadłości na podstawie art. 646 ust. 2 ustawy o handlu – dołączyły do postępowania upadłościowego, ale nie otrzymały żadnej części kwot im należnych. Postępowanie upadłościowe trwało do 2014 r., kiedy to firma K. została zlikwidowana.


Pierwszy skarżący został założony w 1990 roku i ma swoją siedzibę w Podgoricy. Drugi skarżący urodził się w 1952 roku i mieszka w Podgoricy. Drugi skarżący jest założycielem, dyrektorem wykonawczym pierwszego skarżącego oraz właścicielem 99,2698% jego udziałów. Pozostałe 0,7302% należy do żony i syna drugiego skarżącego. 3 sierpnia i 11 listopada 1998 roku pierwszy skarżący zawarł odpowiednio dwa kontrakty ze Społecznym Funduszem Ziemi Budowlanej (Društveni fond za građevinsko zemljište, poslovni prostor i puteve Podgorica). Na mocy pierwszego kontraktu pierwszy skarżący uzyskał prawo użytkowania (pravo korišćenja) czterech działek budowlanych (građevinsko zemljište) o łącznej powierzchni 11 443 m2, na których planował zbudować centrum handlowe i budynek biurowy. Drugi kontrakt dotyczył opłat komunalnych za niezbędną infrastrukturę na terenie, o którym mowa (naknada za uređenje građevinskog zemljišta). W nieokreślonym później terminie cztery działki zostały połączone w jedną, oznaczoną numerem 2090/1036. Zgodnie z przepisami 419 i 420 Ustawy o własności z 2009 roku (patrz paragraf 61 poniżej) pierwszy skarżący stał się właścicielem terenu, o którym mowa, 9 grudnia 2011 roku. 15 kwietnia 2005 roku Administracja Nieruchomości (Uprava za nekretnine) wydała decyzję, na mocy której podzieliła działkę ewidencyjną nr 2090/1036 na dwie, z których jedna zachowała numer 2090/1036 i miała powierzchnię 11 365 m2, a druga została zarejestrowana jako nr 2090/1220 i miała powierzchnię 77 m2. 3 marca 2016 roku działka ewidencyjna nr 2090/1036 została dalej podzielona na dwie, przy czym mniejsza część o powierzchni 44 m2 stała się działką ewidencyjną nr 2090/1581. Większa część zachowała numer 2090/1036 i miała powierzchnię 11 321 m2. W nieokreślonym dniu w 2004 roku plan pierwszego skarżącego dotyczący centrum handlowego i budynku biurowego został wpisany do Szczegółowego Planu Urbanistycznego (Detaljni urbanistički plan, „DUP”). W grudniu 2004 roku DUP dla odpowiedniego obszaru został zmieniony, a jedną ze zmian było połączenie działki ewidencyjnej nr 2090/1036 i przyległej działki o powierzchni 1557 m2, należącej do Gminy, w jedną działkę urbanistyczną (urbanistička parcela). 6 czerwca 2005 roku Przewodniczący Gminy zdecydował o dalszej zmianie odpowiedniego DUP, co weszło w życie 7 lipca 2005 roku. Budowa na obszarze została w związku z tym zakazana na następne 90 dni, z wyjątkiem inwestorów, którzy uzyskali pozwolenie na budowę przed tą decyzją. 6 października 2005 roku wydano kolejną decyzję, przewidującą, że DUP zostanie zmieniony w ciągu 90 dni, a budowa była dalej zakazana do przyjęcia nowego DUP, ale nie dłużej niż jeden rok. Zakaz nie dotyczył inwestorów, którzy już uzyskali pozwolenie na budowę. Decyzja ta weszła w życie 14 października 2005 roku. 20 stycznia 2006 roku wydano nową decyzję o zmianie DUP, uchylającą poprzednie dwie decyzje. Pod względem treści odpowiadała ona decyzji z 6 października 2005 roku. Weszła w życie 23 stycznia 2006 roku. 21 lipca 2006 roku wydano nowy DUP; wszedł on w życie 29 lipca 2006 roku. W związku z tym przyległa działka, która wcześniej została dodana do działki nr 2090/1036, została najwyraźniej podzielona na trzy: dwie części stały się częściami dwóch nowo utworzonych działek urbanistycznych, a trzecia część pozostała przyłączona do ziemi skarżącego i wydaje się być częścią trasy komunikacyjnej (saobraćajnica). Wydaje się również, że w tej działce urbanistycznej DUP przewidywał budowę dwóch budynków zamiast centrum handlowego planowanego przez pierwszego skarżącego. 28 lipca 2010 roku wydano nową decyzję o zmianie DUP. 16 maja 2013 roku DUP został ponownie zmieniony, przewidując najwyraźniej budowę budynków podobnych do tych, które skarżący planowali tam pierwotnie zbudować. W następstwie zmian DUP w grudniu 2004 roku (patrz paragraf 10 powyżej), 25 stycznia 2005 roku pierwszy skarżący skontaktował się z Sekretariatem ds. Nieruchomości (Direkcija za imovinu; „Sekretariat”) w Gminie Podgorica. Zwrócił się o „uzupełnienie” działki urbanistycznej, czyli o zakup przyległej działki ewidencyjnej, która została dodana do jego ziemi, tworząc jedną działkę urbanistyczną; nie otrzymawszy odpowiedzi, ponowił swój wniosek 23 maja 2005 roku i 2 sierpnia 2005 roku. 27 stycznia 2005 roku Sekretariat Planowania Przestrzennego Gminy Podgorica wydał Warunki Techniczne Urbanistyczne, które stwierdzały, że działka ewidencyjna nr 2090/1036 jest mniejsza niż odpowiednia działka urbanistyczna i że musi zostać „uzupełniona” (potrebno je izvršiti njeno dokompletiranje). 23 lutego 2005 roku Ministerstwo Ochrony Środowiska i Planowania Przestrzennego („Ministerstwo”) przyznało pierwszemu skarżącemu lokalizację pod budowę pomieszczeń biurowych na działce nr 2090/1036, zgodnie z DUP z 2004 roku. Decyzja określała, że Warunki Techniczne Urbanistyczne z 27 stycznia 2005 roku stanowią integralną część tej decyzji. 15 sierpnia 2005 roku pierwszy skarżący odwołał się, nie otrzymawszy odpowiedzi od Sekretariatu. Tego samego dnia Sekretariat poinformował pierwszego skarżącego, że uzupełnienie działek nie jest możliwe, ponieważ w tym czasie trwała rewizja DUP, co oznaczało „urbanistyczne ponowne rozpatrzenie” obszaru, o którym mowa. Do 6 kwietnia 2017 roku sprawa była co najmniej siedmiokrotnie zwracana, albo przez Głównego Administratora Gminy (jako właściwy organ drugiej instancji), albo przez Sąd Administracyjny. W toku tych postępowań, 2 września 2016 roku Sekretariat zapytał Administrację Nieruchomości, czy ta sama działka urbanistyczna, jak istniała w momencie gdy pierwszy skarżący złożył pierwszy wniosek o uzupełnienie, mogłaby zostać ponownie utworzona. 23 września 2016 roku Administracja Nieruchomości odpowiedziała, że rozmiar wspomnianej działki w międzyczasie uległ zmianie i nie ma podstaw do ponownego utworzenia działki urbanistycznej takiej, jaką ona kiedyś była. 6 kwietnia 2017 roku Sekretariat ponownie oddalił wniosek pierwszego skarżącego. 19 maja 2017 roku Główny Administrator utrzymał tę decyzję w mocy, uznając, że ze względu na zmiany w dokumentach planistycznych uzupełnienie wspomnianej działki nie mogło zostać wykonane i dlatego wniosek pierwszego skarżącego został prawidłowo oddalony. 23 czerwca 2017 roku pierwszy skarżący wszczął spór administracyjny przed Sądem Administracyjnym, który wydaje się być wciąż w toku. 11 lipca 2005 roku pierwszy skarżący zwrócił się do Agencji Budownictwa i Rozwoju Podgoricy (Agencija za izgradnju i razvoj Podgorice; „Agencja”), prawnego następcy Społecznego Funduszu Ziemi Budowlanej, o wyliczenie końcowych opłat komunalnych dla działki urbanistycznej nr 2090/1036. 20 lipca 2005 roku Agencja odpowiedziała, że obliczenie nie może zostać wykonane z powodu zakazu budowy. 26 lipca i 6 września 2005 roku pierwszy skarżący nalegał na Agencję, aby dokonała niezbędnego obliczenia, podając, że zakaz dotyczy tylko budowy, a nie obliczania opłat. 13 września 2005 roku pierwszy skarżący dokonał własnej oceny opłat komunalnych w wysokości 131 324,65 euro (EUR) i dokonał płatności. Płatność została zwrócona następnego dnia, ponieważ została dokonana „bez podstawy” (uplaćen bez osnova). W toku postępowania skarżący wielokrotnie powtarzał swój wniosek do Agencji, w tym między 5 a 14 października 2005 roku, podając, że zakaz budowy jako podstawa odmowy był niezgodny z prawem i/lub zakaz nie obowiązywał w odpowiednim czasie. Do 1 grudnia 2005 roku wniosek skarżącego został odrzucony przez Agencję co najmniej czterokrotnie z powodu, że budowa była zakazana na mocy decyzji o zmianie DUP z 6 czerwca 2005 roku lub decyzji z 6 października 2005 roku. Agencja stwierdziła również, że obliczenie nie może zostać wykonane, ponieważ pierwszy skarżący nie posiada pozwolenia na budowę. 1 grudnia 2005 roku organ drugiej instancji odrzucił odwołanie pierwszego skarżącego z powodu, że nie była to sprawa postępowania administracyjnego. Pierwszy skarżący wszczął spór administracyjny przed Sądem Administracyjnym w tej sprawie, ale w opinii organu drugiej instancji wycofał ten pozew, a zamiast tego kontynuował postępowanie przed Sądem Gospodarczym.

2 Postępowanie sądowe
16 września 2005 roku pierwszy skarżący wszczął postępowanie przed Sądem Gospodarczym (Privredni sud) w Podgoricy przeciwko Agencji za odmowę wyliczenia opłat komunalnych. 7 kwietnia 2006 roku Sąd Gospodarczy orzekł na korzyść pierwszego skarżącego i nakazał Agencji wyliczenie opłat. Sąd uznał w szczególności, że pierwsza decyzja o zmianie DUP, która zakazywała budowy, weszła w życie 7 lipca i wygasła 5 października 2005 roku, podczas gdy kolejna decyzja weszła w życie 14 października 2005 roku. W związku z tym nie było zakazu budowy przed 7 lipca 2005 roku ani między 5 a 14 października 2005 roku, kiedy pierwszy skarżący zwrócił się o wyliczenie opłat komunalnych i kiedy Agencja była zobowiązana do ich wyliczenia. Sąd zauważył również, że uzasadnienie Agencji dla odmowy wniosku pierwszego skarżącego, a mianowicie to, że „obliczenie nie może zostać wykonane, ponieważ pierwszy skarżący nie posiada pozwolenia na budowę”, było nielogiczne, ponieważ obliczenie opłat było warunkiem wstępnym uzyskania pozwolenia na budowę. Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy utrzymali poprzednią decyzję w mocy odpowiednio 18 kwietnia i 29 grudnia 2008 roku. Sąd Najwyższy stwierdził, między innymi, że pierwszy skarżący otrzymał lokalizację pod budowę od właściwego Ministerstwa przed podjęciem decyzji o zmianie DUP i że decyzja o zmianie DUP nie może wpływać na inwestorów, którzy już otrzymali lokalizację. 6 sierpnia 2008 roku Agencja wyliczyła opłaty. Przewidywała zawarcie nowego kontraktu z pierwszym skarżącym, który określał, że na mocy kontraktu z 1998 roku skarżący zapłacił już określoną kwotę i że pozostała kwota do zapłaty wynosi 269 309,83 EUR. 13 października 2008 roku, na wniosek pierwszego skarżącego, Sąd Gospodarczy wydał nakaz egzekucyjny, który przewidywał, że Agencja wyliczy opłaty w ciągu 30 dni lub będzie musiała zapłacić grzywnę w wysokości 550 EUR i będzie musiała wyliczyć opłaty w ciągu następnych 15 dni. 20 października 2008 roku pierwszy skarżący otrzymał powyższe wyliczenie od Agencji. 22 października 2008 roku zwrócił się o określenie w umowie, zgodnie z którym DUP budowa będzie prowadzona. 27 października 2008 roku Agencja odpowiedziała, że wniosek pierwszego skarżącego wykracza poza kompetencje Agencji i że pierwszy skarżący powinien zwrócić się do organów odpowiedzialnych za planowanie urbanistyczne w tej sprawie. 28 października 2008 roku Agencja poinformowała Sąd Gospodarczy, że wywiązała się z wyroku i nakazu egzekucyjnego. 10 listopada 2008 roku pierwszy skarżący poinformował Sąd Gospodarczy, że nie uważa odpowiedniego wyroku za wykonany, ponieważ miał „poważne zastrzeżenia” do dokumentów złożonych przez Agencję, z powodu których ich nie podpisał. 16 lutego 2009 roku Agencja poinformowała Sąd Gospodarczy, że pierwszy skarżący nie miał zastrzeżeń co do samego obliczenia i zauważyła, że żadne przepisy nie przewidują obowiązku ani możliwości podpisania obliczenia przez pierwszego skarżącego. 8 lipca 2005 roku pierwszy skarżący zwrócił się o pozwolenie na budowę centrum handlowego do Ministerstwa. 26 lipca 2005 roku pierwszy skarżący poinformował Ministerstwo, że Agencja odmawia wyliczenia opłat i poprosił Ministerstwo o nakazanie Agencji zrobienia tego. 12 sierpnia 2005 roku Ministerstwo odpowiedziało, że nie ma kompetencji w sprawach dotyczących obliczania opłat. 14 września 2005 roku pierwszy skarżący poinformował Ministerstwo, że sam dokonał obliczenia i dokonał płatności (patrz paragraf 27 powyżej). 23 września 2005 roku Ministerstwo oddaliło wniosek pierwszego skarżącego z powodu, że nie zapłacił opłat komunalnych ani nie uzupełnił działki urbanistycznej zgodnie z Warunkami Technicznymi Urbanistycznymi. 18 listopada 2005 roku pierwszy skarżący wszczął spór administracyjny przed Sądem Administracyjnym. Złożył, między innymi, że wymóg zakupu przyległej działki został wprowadzony dodatkowo i był niepotrzebny, biorąc pod uwagę, że centrum handlowe było planowane w całości na działce ewidencyjnej nr 2090/1036. Utrzymywał również, że odmowa wyliczenia opłat była bezpodstawna, ponieważ zakaz dotyczył tylko budowy, a nie obliczania opłat, i że była to celowa obstrukcja. 29 grudnia 2005 roku Sąd Administracyjny oddalił powództwo pierwszego skarżącego z powodu, że nie było kontraktu między pierwszym skarżącym a Agencją dotyczącego opłat komunalnych, że pierwszy skarżący nie złożył wszystkich dowodów wymaganych przez odpowiedni przepis ustawy w celu uzyskania pozwolenia na budowę oraz nie uzyskał przyległej działki, jak wymagano w Warunkach Technicznych Urbanistycznych. Sąd nie odniósł się do wyraźnego twierdzenia pierwszego skarżącego, że wspomniane wymagania były niezgodne z prawem i/lub niepotrzebne. W nieokreślonym później terminie pierwszy skarżący złożył wniosek o nadzór sądowy przed Sądem Najwyższym, utrzymując, że istniał kontrakt między nim a Agencją zawarty w 1998 roku. Złożył również, że sądy obwiniały pierwszego skarżącego za niepłacenie opłat i nieuzupełnianie działki, mimo że zrobił wszystko, co mógł, aby spełnić te prośby, i faktycznie skarżył się na bezprawność odmowy współpracy odpowiednich organów państwowych w tych sprawach. 2 marca 2006 roku Sąd Najwyższy utrzymał poprzednią decyzję w mocy, uznając, że pierwszy skarżący faktycznie nie złożył dowodu, że zapłacił opłaty komunalne i uzupełnił działkę urbanistyczną, jak wymagano. 29 sierpnia 2014 roku, po zmianie DUP w 2013 roku, pierwszy skarżący zwrócił się o pozwolenie na budowę „budynku działalności centralnych” (za izgradnju objekta centralnih djelatnosti). 27 lipca 2017 roku, po pięciu zwrotach sprawy, postępowanie było wciąż w toku. Między 15 sierpnia 2005 a 20 września 2006 roku pierwszy skarżący złożył trzy wnioski do Trybunału Konstytucyjnego o ocenę konstytucyjności i legalności decyzji o zmianie DUP wydanych odpowiednio 6 czerwca 2005, 20 stycznia i 21 lipca 2006 roku. 30 stycznia 2006 roku Trybunał Konstytucyjny umorzył postępowanie (obustavlja se postupak) w związku z pierwszym wnioskiem, ponieważ zaskarżona decyzja z 6 czerwca 2005 roku nie była już w mocy. 6 grudnia 2006 i 27 czerwca 2007 roku Trybunał Konstytucyjny odrzucił pozostałe dwa wnioski. DUP na obszarze, o którym mowa, podlegał zmianom w 1990, 1996, 1997, 1999 (zmiany w 1999 roku zostały dokonane na wniosek pierwszego skarżącego), 2002 (weszły w życie w 2003 roku), 2004 (weszły w życie w 2005 roku), 2006, 2010 i 2013 roku. Przeznaczenie terenu również zmieniało się na przestrzeni czasu, od „sportu i rekreacji” do „działalności centralnych”. Między 8 lutego a 8 lipca 2005 roku pierwszy skarżący uzyskał szereg pozwoleń związanych z planowaną budową centrum handlowego (energetyczne, zaopatrzenie w wodę, kanalizacja, geomechaniczne, urbanistyczne, a także związane z bezpieczeństwem pożarowym, ochroną środowiska, bezpieczeństwem w miejscu pracy, ruchem drogowym itp.). Między styczniem a sierpniem 2005 roku było co najmniej cztery inne wnioski dotyczące terenu, w odniesieniu do którego DUP został zmieniony (trzy z nich również dotyczyły uzupełnienia odpowiednich działek). We wszystkich czterech przypadkach powodowie byli informowani, że ich wnioski nie mogą zostać spełnione w związku ze zmianami, jakim podlegał DUP. 14 sierpnia 2006 roku Ministerstwo wysłało list do burmistrzów wszystkich Gmin. List stwierdzał w istocie, że „niektóre jednostki samorządu terytorialnego” interpretowały art. 33 Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Zakon o planiranju i uređenju prostora) (patrz paragraf 69 poniżej), który przewidywał możliwość zakazu budowy w stosownych przypadkach, w sposób niezgodny z jego treścią, istotą i znaczeniem. Ministerstwo wyjaśniło dalej, że decyzja o „zakazie budowy” dotyczy wyłącznie zakazu wydawania decyzji przyznającej lokalizację, jako dokumentu, na podstawie którego wydawane jest pozwolenie na budowę, i że w przypadku, gdy decyzja o lokalizacji została wydana przed zakazem budowy, właściwy organ ma obowiązek wydać inwestorowi pozwolenie na budowę, pod warunkiem spełnienia warunków przewidzianych w art. 34 Ustawy o budowie obiektów (Zakon o izgradnji objekata), niezależnie od tego, czy zakaz budowy na odpowiednim obszarze obowiązywał. Między 1 sierpnia a 8 grudnia 2006 roku pierwszy skarżący otrzymał lokalizację i otrzymał warunki planowania urbanistycznego dla budowy magazynu w innej części Podgoricy. Uzyskał również inne odpowiednie zgody (dotyczące zaopatrzenia w wodę, elektryczności, ochrony przeciwpożarowej, ruchu drogowego, ekologii, kanalizacji itp.) oraz zgodę urbanistyczną Ministerstwa na dokumentację techniczną. 28 grudnia 2006 roku zawarł kontrakt z Agencją dotyczący opłat, a 10 stycznia 2007 roku uzyskał pozwolenie na budowę dla tej lokalizacji. Do 17 grudnia 2007 roku zbudował magazyn i uzyskał pozwolenie na jego użytkowanie (upotrebna dozvola). 27 sierpnia 2015 roku, na wniosek pierwszego skarżącego, odbyło się spotkanie między przedstawicielami pierwszego skarżącego a Agencją. Agencja zobowiązała się do przeanalizowania twierdzeń pierwszego skarżącego w odniesieniu do działki urbanistycznej nr 2090/1036, w tym tego, że nie pozwolono mu wywiązać się ze wszystkich zobowiązań. Wydaje się jednak, że pierwszy skarżący nigdy nie otrzymał żadnej odpowiedzi od Agencji.


Skarżący urodzili się w 1983, 1973, 1983, 1986, 1984 i 1984 roku. Pan Yaşar Çalışkan mieszka w Ankarze. Pozostali skarżący mieszkają w Samsun. Zgodnie z twierdzeniami skarżących, które nie zostały zakwestionowane przez Rząd, w momencie wniesienia skargi odbywali kary pozbawienia wolności wynikające z wyroków skazujących, które dały początek niniejszej skardze. 17 i 18 czerwca 2005 roku siedemnastu członków Maoistycznej Partii Komunistycznej (dalej „MKP”), organizacji nielegalnej, zostało zabitych na terenie wiejskim w granicach administracyjnych miasta Ovacık, w pobliżu miasta Tunceli, przez członków sił bezpieczeństwa. 21 czerwca 2005 roku w Samsun odbyło się zgromadzenie w proteście przeciwko domniemanym nielegalnym zabójstwom z 17 i 18 czerwca 2005 roku. Studenci Uniwersytetu Ondokuz Mayıs w Samsun, w tym skarżący, zebrali się przed budynkiem Stowarzyszenia Praw Podstawowych i Wolności Morza Czarnego (Karadeniz Temel Haklar ve Özgürlükler Derneği), gdzie odczytano oświadczenie prasowe. 8 lipca 2005 roku jeden ze skarżących, pan Ahmet Doğan, wziął udział w innym odczytaniu oświadczenia prasowego w Samsun. Oświadczenie prasowe dotyczyło zabójstw z 17 i 18 czerwca 2005 roku, aresztowania kilku osób po odczytaniu oświadczenia prasowego 21 czerwca 2005 roku oraz domniemanego nielegalnego zabójstwa zatrzymanego przez policję. 21 lutego 2007 roku prokurator w Ankarze wszczął postępowanie karne przeciwko dwudziestu trzem osobom, w tym skarżącym, oskarżając ich o rozpowszechnianie propagandy na rzecz MKP na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o zapobieganiu terroryzmowi (ustawa nr 3713). Zgodnie z aktem oskarżenia, podczas zgromadzenia z 21 czerwca 2005 roku skandowano hasła takie jak: „Niech żyje solidarność rewolucyjna” („Yaşasın devrimci dayanışma”), „Zapłaciliśmy cenę. Zmusimy ich do zapłacenia ceny.” („Bedel ödedik, bedel ödeteceğiz.”), „Państwo-morderca” („Katil devlet”), „Rewolucyjni męczennicy są nieśmiertelni” („Devrim şehitleri ölümsüzdür.”), „Męczennicy są nieśmiertelni” („Şehit namırın”), a skarżący brali udział w zgromadzeniu. Prokurator zauważył dalej, że pan Ahmet Doğan wziął udział w zgromadzeniu z 8 czerwca 2005 roku, podczas którego skandowano następujące hasła: „Nie ma wyzwolenia w pojedynkę, albo wszyscy razem, albo nikt” („Kurtuluş yok tek başına, ya hep beraber ya hiçbirimiz”), „Aresztowania, prowokacje i przymus nie mogą nas zniechęcić” („Tutuklamalar, provakasyonlar, baskılar bizi yıldıramaz”), „Będziemy opierać się i zwyciężymy” („Direne direne kazanacağız”), „Zapłaciliśmy cenę; zmusimy ich do zapłacenia ceny” („Bedel ödedik, bedel ödeteceğiz”). 31 marca 2009 roku Sąd Okręgowy w Ankarze uznał skarżących za winnych zarzucanych czynów i skazał każdego z nich na dziesięć miesięcy pozbawienia wolności na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy nr 3713, z wyjątkiem pana Ahmeta Doğana, który został skazany na dwadzieścia miesięcy pozbawienia wolności. W odniesieniu do zgromadzenia z 21 czerwca 2005 roku sąd okręgowy ustalił, że hasło „Męczennicy są nieśmiertelni” zostało skandowane przez pana Kürşada Arslana, panią Dilek Kömpe, pana Olcaya Bayraktara i pana Ahmeta Doğana oraz że hasła „Państwo-morderca zapłaci cenę”, „Rewolucyjni męczennicy są nieśmiertelni” i „Niech żyje solidarność rewolucyjna” zostały skandowane przez pana Yaşara Çalışkana, pana Kürşada Arslana i panią Dilek Kömpe. Sąd ustalił również, że wszyscy skarżący z wyjątkiem pana Olcaya Bayraktara skandowali hasło „Zapłaciliśmy cenę; zmusimy ich do zapłacenia ceny” oraz że pan Ahmet Doğan niósł transparent z hasłem „Męczennicy z Ovacık są nieśmiertelni”. W odniesieniu do zgromadzenia z 8 lipca 2005 roku sąd zauważył, że pan Ahmet Doğan skandował hasła „Aresztowania, prowokacje i przymus nie mogą nas zniechęcić”, „Będziemy opierać się i zwyciężymy” oraz „Zapłaciliśmy cenę; zmusimy ich do zapłacenia ceny” podczas tego zgromadzenia publicznego. W wyroku Sąd Okręgowy w Ankarze powołał się na artykuł 10 Konwencji, a także na wyrok Trybunału w sprawie Sürek przeciwko Turcji (nr 1) ([Wielka Izba], skarga nr 26682/95, ETPC 1999-IV) oraz raport Europejskiej Komisji Praw Człowieka w sprawie Karataş przeciwko Turcji (nr 23168/94, raport Komisji z 11 grudnia 1997 r.). Sąd uznał, że poprzez skandowanie powyższych haseł skarżący nie wykonywali swoich praw demokratycznych, lecz gloryfikowali terroryzm, przyjmując styl dyskursu organizacji terrorystycznych i nie odcięli się od przemocy. Zdaniem sądu, skandując te hasła, skarżący nie zamierzali znaleźć rozwiązania problemu, lecz chwalili i gloryfikowali źródło problemu, to jest odpowiednie organizacje terrorystyczne. W konsekwencji skarżący podżegali do terroryzmu. Sąd Okręgowy w Ankarze stwierdził, że skandowanie kwestionowanych haseł nie może być uznane za mieszczące się w zakresie prawa do wolności wypowiedzi. 8 lipca 2010 roku Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyrok z 31 marca 2009 roku w zakresie, w jakim dotyczył on skazania skarżących. W nieokreślonych datach skarżący odbyli swoje kary pozbawienia wolności.


Skarżący urodzili się w 1964, 1957 i 1947 roku odpowiednio. Pierwszy i trzeci skarżący mieszkają w Ankarze. Drugi skarżący opuścił Turcję po skazaniu go w postępowaniu karnym, które jest przedmiotem niniejszej skargi. 21 sierpnia 2006 r. skarżący wzięli udział w ceremonii religijnej (mevlüt) w siedzibie oddziału dzielnicy Altındağ Partii Społeczeństwa Demokratycznego (Demokratik Toplum Partisi – „DTP”) w Ankarze, podczas której oddali hołd trzem członkom PKK, nielegalnej organizacji zbrojnej, którzy zostali zabici przez siły bezpieczeństwa. Jednym z zmarłych był siostrzeniec pierwszego skarżącego. Drugi skarżący był wówczas szefem oddziału DTP w Ankarze. Trzeci skarżący był członkiem DTP i przyjacielem pierwszego skarżącego. 23 listopada 2007 r. prokurator w Ankarze wniósł akt oskarżenia do Sądu Okręgowego w Ankarze, oskarżając skarżących i szereg innych osób o rozpowszechnianie propagandy na rzecz PKK na podstawie art. 7 ust. 2 Ustawy o zapobieganiu terroryzmowi (ustawa nr 3713), w związku z ich udziałem w ceremonii z 21 sierpnia 2006 r. Zgodnie z aktem oskarżenia, podczas ceremonii w miejscu jej przeprowadzenia wyeksponowano fotografie zmarłych oraz flagę PKK, a także wyświetlono film o życiu zmarłych. Ponadto drugi skarżący, szef oddziału DTP w Ankarze, złożył następujące oświadczenie: „Nasze lęki i obawy trwają nadal. Ludzie nadal są zabijani. W takim kontekście chcielibyśmy, aby to mevlüt było chwilą pokoju i braterstwa”. 24 września 2008 r. Sąd Okręgowy w Ankarze uznał skarżących za winnych rozpowszechniania propagandy na rzecz PKK i skazał każdego z nich na dziesięć miesięcy pozbawienia wolności. W wyroku Sąd Okręgowy stwierdził po pierwsze, że osoby, na których cześć odbyła się ceremonia, były członkami organizacji terrorystycznej i że zostały zabite przez siły bezpieczeństwa podczas operacji przeciwko tej organizacji. Uznał również, że wybór miejsca ceremonii – siedziby partii politycznej – oraz fakt, że flaga PKK była rozłożona na stołach, a fotografie członków organizacji były wyeksponowane, przyczyniły się do wzbudzenia poważnych wątpliwości co do twierdzeń skarżących, że wzięli oni udział w ceremonii w celu wypełnienia obowiązków religijnych. Sąd uznał, że skarżący popełnili przestępstwo rozpowszechniania propagandy, ponieważ podzielili uczucia żalu i smutku po zmarłych, którzy byli zaangażowani w terroryzm. Uznał dalej, że miejsce, w którym odbyła się ceremonia, przekształciło się w miejsce propagandy na rzecz PKK. W wyniku odwołania wniesionego przez skarżących, ich wyrok skazujący został utrzymany w mocy prawomocnym orzeczeniem Sądu Najwyższego z 8 marca 2010 r. Pierwszy i trzeci skarżący odbyli kary pozbawienia wolności.


Skarżący urodził się w 1979 roku i mieszka w Kayseri. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można streścić następująco. Skarżący, który był sierżantem w wojsku, miał w 2007 roku wypadek drogowy i został uznany za „niezdolnego” („Adi malül”). W nieokreślonym terminie Skarżący zwrócił się do Dyrekcji Generalnej Funduszu Emerytalnego (Fundusz) („Emekli-Sandığı”) o zmianę jego statusu emerytalnego na „niezdolnego do służby” („vazife malülü”), jednak Fundusz odrzucił ten wniosek. 9 sierpnia 2007 r. Skarżący wniósł skargę do Najwyższego Sądu Administracyjnego Wojskowego, domagając się uchylenia decyzji Funduszu. 22 maja 2008 r. Najwyższy Sąd Administracyjny Wojskowy oddalił wniosek Skarżącego. 11 września 2008 r. odrzucono wniosek Skarżącego o sprostowanie wyroku. W toku postępowania, a mianowicie 12 maja 2008 r. i 29 lipca 2008 r., Prokurator przy Najwyższym Sądzie Administracyjnym Wojskowym złożył obszerne pisemne stanowiska w sprawie. Jednakże te stanowiska nie zostały doręczone Skarżącemu.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1990, 1988 i 1957 roku oraz mieszkają w Kiszyniowie. Pierwszy i drugi skarżący zostali zatrzymani odpowiednio 8 i 9 kwietnia 2009 r. w wyniku masowych protestów, które miały miejsce w Kiszyniowie po wyborach z 5 kwietnia 2009 r. Zostali umieszczeni w areszcie na dziesięć i siedem dni odpowiednio. Następnie zarzuty przeciwko nim zostały umorzone. Trzeci skarżący został oskarżony o oszustwo i tymczasowo aresztowany w okresach od 15 do 18 kwietnia 2004 r. oraz od 28 lipca do 3 sierpnia 2005 r., czyli łącznie na dziewięć dni. Następnie zarzuty przeciwko niemu zostały umorzone. Rząd kwestionował fakt, że trzeci skarżący był przetrzymywany w areszcie w okresie od 28 lipca do 3 sierpnia 2005 r. W różnych terminach skarżący wnieśli powództwa cywilne na podstawie Ustawy nr 1545 (o odszkodowaniu za szkody wyrządzone bezprawnymi czynnościami organów śledczych, organów oskarżenia lub sądów), domagając się odpowiednio 115 000 mołdawskich lejów (MDL) (równowartość 6765 euro (EUR)), 600 000 MDL (równowartość 36 700 EUR) oraz 80 000 MDL (równowartość 4800 EUR) jako zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową. 11 grudnia 2013 r., 3 lipca 2013 r. i 28 maja 2014 r. Sąd Najwyższy stwierdził odpowiednio, że zatrzymania skarżących były bezprawne i naruszały Artykuł 5 Konwencji, oraz przyznał im odpowiednio 15 000 MDL (równowartość 835 EUR), 7 000 MDL (równowartość 428 EUR) i 6 000 MDL (równowartość 317 EUR) jako odszkodowanie za wyrządzoną szkodę. Sądy krajowe ustaliły między innymi, że trzeci skarżący był przetrzymywany w areszcie w okresach od 15 do 18 kwietnia 2004 r. oraz od 28 lipca do 3 sierpnia 2005 r. Ponadto pierwszy i drugi skarżący należeli do grupy osób uznanych za ofiary wydarzeń z kwietnia 2009 r. i otrzymali na mocy dwóch decyzji rządu odpowiednio 10 000 MDL (równowartość 625 EUR) oraz 7 000 MDL (równowartość 444 EUR).


Skarżący urodził się w 1959 roku i mieszka w Izmirze. W marcu 2002 r. skarżący, który pracował jako urzędnik, został zwolniony z powodu rażącego naruszenia obowiązków. Wniósł skargę do sądów administracyjnych o uchylenie tej decyzji. W toku postępowania, 4 lipca 2006 r. weszła w życie ustawa nr 5525, przyznająca amnestię urzędnikom, wobec których toczono postępowanie dyscyplinarne. W związku z tym, w świetle tej nowej ustawy amnestyjnej, Najwyższy Sąd Administracyjny postanowił 10 kwietnia 2009 r., że nie ma potrzeby badania istoty sprawy. W międzyczasie, 30 września 2005 r., wszczęte przeciwko skarżącemu postępowanie karne zakończyło się wyrokiem sądu karnego, skazującym go za nadużycie władzy. Po wejściu w życie ustawy amnestyjnej skarżący zwrócił się do administracji z wnioskiem o przywrócenie do służby. Jego wniosek został odrzucony 19 grudnia 2006 r. Skarżący wszczął postępowanie o uchylenie tej decyzji. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2008 r. Sąd Administracyjny w Ankarze uznał twierdzenia skarżącego za zasadne i orzekł o uchyleniu decyzji organów odmawiających przywrócenia skarżącego do służby. W wyniku odwołania sprawa została skierowana do Najwyższego Sądu Administracyjnego. W toku postępowania Główny Prokurator przy Najwyższym Sądzie Administracyjnym złożył pisemną opinię. Opinia ta zawierała istotne argumenty dotyczące meritum sprawy wraz z wnioskiem o uchylenie orzeczenia sądu pierwszej instancji. 25 maja 2009 r., powołując się również na opinię Głównego Prokuratora, Najwyższy Sąd Administracyjny uchylił decyzję z 8 stycznia 2008 r. W szczególności sąd odwoławczy powołał się na swój wcześniejszy wyrok precedensowy wydany 17 października 2008 r. w podobnej sprawie i stwierdził, że ustawa amnestyjna nie nakłada na administrację obowiązku przywrócenia skarżącego do służby. W związku z tym sprawa została przekazana z powrotem do Sądu Administracyjnego w Ankarze. 9 października 2009 r. sąd pierwszej instancji zastosował się do wyroku sądu odwoławczego i oddalił sprawę skarżącego. Decyzja ta została doręczona skarżącemu 13 listopada 2009 r.


Skarżący urodził się w 1993 roku i mieszka w Skopje. Około godziny 1:00 w nocy 11 lutego 2012 roku doszło do fizycznej sprzeczki w klubie nocnym w Skopje z udziałem skarżącego, pewnego R. oraz kilku innych młodych mężczyzn. W wyniku tego R. doznał obrażeń nosa i twarzy i został przewieziony do szpitala przez przyjaciół. Tego samego wieczoru został wypisany. Policja została wezwana na miejsce i sporządziła oficjalną „notatkę” (службена белешка), w której zdarzenie zostało opisane jako bójka z udziałem skarżącego, R. oraz pewnego P. 11 czerwca 2012 roku sędzia śledczy (истражен судија) wszczął śledztwo przeciwko skarżącemu, podczas którego złożono ustne zeznania przez skarżącego, R. oraz świadków J. i K., przy czym ci dwaj ostatni byli przyjaciółmi R. W swoich zeznaniach wszyscy utrzymywali, że w danym wieczorze R. został zaatakowany przez skarżącego. W toku śledztwa, 6 września 2012 roku, skarżący złożył ustne oświadczenie i zaproponował, aby naoczny świadek P. (patrz punkt 7 powyżej) został przesłuchany jako świadek w jego sprawie. W swoim oświadczeniu twierdził, że podczas początkowych prowokacji ze strony R. i jego przyjaciół P. był w toalecie, ale pod koniec sprzeczki P. był obecny, był świadkiem zdarzenia, a nawet chwycił („да придржи”) jednego ze świadków. Skarżący utrzymywał, że to on został zaatakowany przez R., J. i K. oraz że działał w obronie koniecznej. Sędzia śledczy zlecił sporządzenie opinii biegłego dotyczącej rodzaju i stopnia obrażeń odniesionych przez R., która została sporządzona 26 września 2012 roku przez G.A., chirurga urazowego (специјалист хирург ‑ трауматолог). Zgodnie z opinią biegłego obrażenia odniesione przez R. zakwalifikowano do kategorii prawa krajowego „ciężki uszczerbek na zdrowiu” (тешка телесна повреда). 4 października 2012 roku skarżący został oskarżony przed Sądem Rejonowym w Skopje („Основен суд Скопје I” – „sąd pierwszej instancji”) o spowodowanie „ciężkiego uszczerbku na zdrowiu”. Prokuratura zaproponowała przesłuchanie R. oraz dwóch świadków, J. i K. Opinia biegłego (patrz punkt 10 powyżej) została również przedłożona jako dowód. Skarżący wniósł zażalenie na akt oskarżenia 22 listopada 2012 roku. W zażaleniu powtórzył swój wniosek o przesłuchanie naocznego świadka P., a także dwóch kolejnych świadków, M.K. i B. Zaproponowano, aby M.K. zeznał jako naoczny świadek zdarzenia, a B. zeznał, że skarżący został zaatakowany przez tę samą grupę podczas poprzedniej okazji, co B. zapobiegł. Zażalenie zostało oddalone przez skład Sądu Rejonowego w Skopje 29 listopada 2012 roku. Na rozprawie publicznej przed sądem pierwszej instancji, która odbyła się 12 lutego 2013 roku, zeznania złożyli skarżący oraz R., J. i K. W swoim zeznaniu świadek J. powiedział, że podczas sprzeczki P. (świadek zaproponowany przez skarżącego) rzucił się („му се фрли”) na K., drugiego świadka. Na tej samej rozprawie obrona powtórzyła swój wniosek o przesłuchanie P. i M.K. jako świadków zdarzenia. Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek z powodu, że ani P., ani M.K. nie byli świadkami zdarzenia. Sąd wskazał również, że M.K. nie był wcześniej wspominany w zeznaniach innych świadków ani w żadnym momencie postępowania. Na tej samej rozprawie sąd pierwszej instancji uwzględnił wniosek obrony o zbadanie oficjalnej notatki policji dotyczącej zdarzenia (patrz punkt 7 powyżej). Na kolejnej rozprawie publicznej, która odbyła się 19 marca 2013 roku, biegły G.A. złożył ustne zeznania. Został on poddany przesłuchaniu przez pełnomocnika obrony w zakresie jego kompetencji do klasyfikacji obrażeń. Na tej rozprawie obrona ponownie przedstawiła te same wnioski dowodowe dotyczące P. i M.K. Zaproponowano również przesłuchanie kolejnego świadka, M.R., oraz zlecenie przez sąd pierwszej instancji nowej ekspertyzy, ponieważ obecna była niejednoznaczna i została sporządzona przez biegłego z zakresu traumatologii. W tym zakresie zgłoszono, że ze względu na rodzaj obrażeń należy zlecić opinię biegłego specjalisty laryngologa (uszy, nos, gardło). Wnioskowano również o przygotowanie przez specjalistę neuro-psychiatrę opinii biegłej w stanie psychicznym skarżącego wieczorem sprzeczki w celu ustalenia jego zdolności umysłowej w momencie zdarzenia. Na tej samej rozprawie sąd pierwszej instancji odrzucił wszystkie wnioski obrony, stwierdzając: „Wniosek obrony o przesłuchanie świadków M.R., P. i M.K. zostaje oddalony z tych samych powodów, które podano w protokole z 12 lutego 2013 roku. Ponieważ w sprawie już zlecono sporządzenie opinii biegłego, dalsze wnioski o zlecanie dodatkowych opinii biegłych są oddalane, a sąd jest już w posiadaniu wystarczających dowodów do ustalenia faktów w sprawie.” Na tej rozprawie wygłoszono również mowy końcowe, w których skarżący skarżył się, że wszystkie zeznania dowodowe zaproponowane w jego imieniu zostały odrzucone przez sąd pierwszej instancji, w związku z czym został pozbawiony możliwości udowodnienia swojej sprawy. Tego samego dnia sąd pierwszej instancji wydał wyrok, uznając skarżącego za winnego i skazując go na rok więzienia w zawieszeniu. Sąd pierwszej instancji oparł swoje ustalenia na opinii biegłego, zeznaniu złożonym przez R. oraz zeznaniach dwóch świadków J. i K. Mimo że w uzasadnieniu sąd pierwszej instancji uznał, że w sprzeczce brał udział trzeci człowiek, przyjaciel skarżącego, uznał, że argumenty obrony stoją w wystarczającej sprzeczności z innymi dowodami przedłożonymi przed sąd, co wykazuje, że skarżący jest winny przestępstwa, o które został oskarżony. Skarżący złożył dwa odwołania, jedno przez pełnomocnika 17 kwietnia 2013 roku i drugie osobiście 22 kwietnia 2013 roku. W odwołaniach stwierdzono, że żaden ze świadków zaproponowanych przez obronę nie został przesłuchany przez sąd pierwszej instancji i żaden z wniosków o opinię biegłego nie został uwzględniony, co skutecznie sprawiło, że przeprowadzanie dowodów w sprawie było całkowicie jednostronne. Wskazano dalej w odwołaniach, że zlecona opinia biegłego była niejednoznaczna w odniesieniu do rodzaju obrażeń odniesionych przez R., co oznaczało, że sąd pierwszej instancji nie mógł zatem ustalić, czy ten rodzaj obrażeń zawiera elementy „ciężkiego uszczerbku na zdrowiu”. 11 lipca 2013 roku Sąd Apelacyjny w Skopje („sąd odwoławczy”) przeprowadził rozprawę publiczną. Na rozprawie przedstawiciel Wyższej Prokuratury (Вишо јавно обивнителство) zaproponował, aby odwołania zostały uwzględnione, a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania z powodu zaniedbań popełnionych przez sąd pierwszej instancji w odniesieniu do opinii biegłego. Tego samego dnia sąd odwoławczy oddalił odwołania i w całości utrzymał wyrok sądu pierwszej instancji w mocy. Istotne fragmenty wyroku brzmią następująco: „W odwołaniach stwierdza się, że wniosek obrony o przesłuchanie P. jako świadka został błędnie odrzucony i że mógłby on znacząco przyczynić się do innych wniosków w odniesieniu do faktów... [T]en sąd uznaje, że wniosek ten został słusznie odrzucony przez sąd niższej instancji, ponieważ świadek P. nie był świadkiem zdarzenia, co znajduje potwierdzenie w zeznaniu oskarżonego złożonym na etapie śledztwa... ... z zeznania [R.]... które znajduje poparcie w zeznaniach złożonych przez J. i K., można wywnioskować, że w danym wieczorze oskarżony znieważył R., a następnie uderzył R. w głowę szklanką. ... R. upadł, tracąc przytomność, a K. pobiegł mu na ratunek, ale został powstrzymany przez przyjaciela oskarżonego...” Wyrok ten został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 3 września 2013 roku.


Skarżący urodził się w 1989 roku i jest przetrzymywany w Atyrau w Kazachstanie. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, mieszkał on w Atyrau w Kazachstanie do 2010 roku. W okresie od stycznia do listopada 2010 roku skarżący był nieustannie nękany przez policję, zatrzymywany i źle traktowany. W styczniu 2010 roku wezwano go na komisariat policji, ponieważ jego znajomy poinformował policję, że skarżący był świadkiem bójki między nim a innym znajomym skarżącego. Tego dnia policja zebrała od niego zeznania. Następnego dnia ponownie wezwano go na komisariat policji, gdzie tym razem został pobity przez policję. Następnie oskarżono go również o zmuszanie dziewczyny do modlenia się w sposób muzułmański oraz o zgwałcenie jej. Ostatecznie został zwolniony z policyjnego aresztu. Skarżący uważał, że został poddany nieludzkiemu traktowaniu, ponieważ był praktykującym muzułmaninem, który się modlił i nosił brodę. 27 listopada 2010 roku skarżący opuścił Kazachstan i przybył do Turcji. Następnie dwukrotnie udał się do Syrii, a także do Gruzji. 21 maja 2011 roku skarżący ponownie wjechał do Turcji na wizie turystycznej. 9 czerwca 2011 roku w celu ubiegania się o zezwolenie na pobyt w Turcji skarżący udał się do stołecznego komisariatu policji w Stambule, gdzie został aresztowany. Rząd przedstawił, że (i) po jego przyjeździe do Turcji 21 maja 2011 roku wydano zakaz wjazdu w stosunku do skarżącego, ponieważ uznano go za zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego, oraz (ii) został zatrzymany w celu jego deportacji. Tego samego dnia skarżący został przeniesiony do Centrum Zatrzymań dla Cudzoziemców w Kumkapı. W nieokreślonych datach skarżący złożył wniosek do władz krajowych oraz Wysokiego Komisarza Narodów Zjednoczonych ds. Uchodźców (UNHCR), prosząc o uznanie za uchodźcę. 15 czerwca 2011 roku funkcjonariusz policji przeprowadził rozmowę ze skarżącym w kontekście jego wniosku o przyznanie azylu. 28 czerwca 2011 roku policja poinformowała skarżącego, że jego wniosek o azyl został odrzucony. 29 czerwca 2011 roku UNHCR wydał skarżącemu certyfikat osoby ubiegającej się o azyl. 5 lipca 2011 roku jeden z przedstawicieli skarżącego, pan A. Yılmaz, złożył zażalenie na decyzję o odrzuceniu wniosku o azyl skarżącego do wydziału policji ds. cudzoziemców, granic i azylu podlegającego stołecznemu komisariatowi policji w Stambule. Prawnik poprosił władze o ponowne rozpatrzenie ich decyzji i przeprowadzenie drugiej rozmowy ze skarżącym. 11 lipca 2011 roku pan A. Yılmaz złożył wniosek do Sądu Pokoju w Stambule o zwolnienie jego klienta. Prawnik skarżącego podkreślił również, że skarżący był przetrzymywany w złych warunkach więziennych. Nie otrzymał odpowiedzi na swój wniosek. 16 sierpnia 2011 roku policja przeprowadziła drugą rozmowę ze skarżącym, podczas której twierdził on, że będzie narażony na realne ryzyko śmierci i przymusu ze strony policji, jeśli zostanie deportowany do Kazachstanu. W swoim oświadczeniu skarżący twierdził, że był już źle traktowany przez policję w Kazachstanie i że władze więziły osoby religijne takie jak on na podstawie fałszywych oskarżeń. 22 i 25 sierpnia 2011 roku pan A. Yılmaz złożył kolejne dwa wnioski do policji o zwolnienie jego klienta. Złożył wyjaśnienie, że skarżącego poszukują władze Kazachstanu z powodów politycznych i że będzie prześladowany na podstawie swoich przekonań religijnych oraz poddany torturom i nieludzkiemu traktowaniu, jeśli zostanie deportowany do swojego kraju. W celu poparcia swojej petycji z dnia 22 sierpnia 2011 roku prawnik skarżącego złożył dokument wykazujący, że skarżącego poszukują władze publiczne w Atyrau w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstwa „chuliganizmu”, zabronionego przez art. 257 § 3 Kodeksu Karnego Kazachstanu, obowiązującego w czasie rozpatrywania sprawy. Złożył również kopię strony gazety opublikowanej w Kazachstanie w kwietniu 2011 roku, z której wynikało, że wydano nakaz aresztowania w stosunku do skarżącego. 13 września 2011 roku skarżący został zwolniony z Centrum Zatrzymań dla Cudzoziemców w Kumkapı. Skarżącemu nakazano zamieszkanie w prowincji Sakarya do czasu rozstrzygnięcia jego wniosku o azyl. 29 września 2011 roku skarżący udał się do Sakarya, gdzie mieszkał do 15 marca 2012 roku. 24 października 2011 roku skarżący otrzymał zezwolenie na pobyt, ważne do 20 maja 2012 roku. 3 listopada 2011 roku Wydział Interpolu-Europolu podległy Głównemu Komisariatowi Policji zwrócił się do Wydziału Cudzoziemców, Granic i Azylu (również podległego Głównemu Komisariatowi Policji) o udzielenie informacji dotyczących skarżącego, zauważając, że jest on poszukiwany przez organy ścigania i biuro Interpolu Kazachstanu, ponieważ podejrzewa się go o popełnienie przestępstwa w tym kraju. 1 grudnia 2011 roku zastępca kierownika Wydziału Cudzoziemców, Granic i Azylu poinformował Wydział Interpolu-Europolu, że skarżący złożył wniosek o azyl i przebywa w Sakarya oraz że 24 października 2011 roku wydano kolejny zakaz wjazdu w stosunku do niego po tym, jak skarżący został oskarżony o „chuliganizm”. Wydział Cudzoziemców, Granic i Azylu zwrócił się do Wydziału Interpolu-Europolu o nieudzielanie żadnych informacji władzom Kazachstanu w interesie bezpieczeństwa skarżącego i członków jego rodziny w Kazachstanie. 15 marca 2012 roku doręczono skarżącemu dokument informujący go, że jego wniosek o azyl został odrzucony 2 marca 2012 roku i że nie może również korzystać z ochrony uzupełniającej. Dokument informował go, że ma zakaz wjazdu na terytorium Turcji i że jeśli będzie próbował wjechać na terytorium Turcji, zostanie deportowany. Tego samego dnia skarżący został zatrzymany. 16 i 19 marca 2012 roku pan A. Yılmaz złożył dwa wnioski do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z prośbą o zwolnienie jego klienta. Prawnik zauważył, że otrzymał telefon od skarżącego, który oświadczył, że zostanie deportowany do Kazachstanu, gdzie będzie poddany torturom. 19 marca 2012 roku skarżący został deportowany do Kazachstanu. W liście z dnia 27 maja 2013 roku pan Yılmaz złożył wyjaśnienie, że skarżący został przekazany do aresztu sił bezpieczeństwa Kazachstanu po swoim powrocie do Kazachstanu, a następnie został tymczasowo aresztowany w więzieniu w Atyrau. Prawnik oświadczył, że nie posiada informacji potwierdzonych żadnym dokumentem, czy skarżący był poddany nieludzkiemu traktowaniu w Kazachstanie. 22 marca 2012 roku pan A. Yılmaz złożył wniosek do Sądu Administracyjnego w Ankarze o uchylenie decyzji Ministerstwa o odrzuceniu wniosku o azyl skarżącego i deportacji skarżącego z Turcji. Wniósł o wstrzymanie wykonania decyzji o deportacji skarżącego do czasu rozstrzygnięcia postępowania przed Sądem Administracyjnym w Ankarze. W celu poparcia swojej petycji prawnik skarżącego złożył szereg dokumentów do Sądu Administracyjnego w Ankarze, w tym dokument pobrany ze strony internetowej komisariatu policji w Atyrau, z którego wynikało, że wydano nakaz aresztowania w stosunku do skarżącego. Dokument, który został również złożony do Sądu, zawierał imię i nazwisko skarżącego, jego fotografię oraz postawiony mu zarzut („chuliganizm” zgodnie z art. 257 § 3 Kodeksu Karnego Kazachstanu). Złożył również stronę gazety (patrz punkt 17 powyżej), którą złożył już policji 22 sierpnia 2011 roku i z której wynikało, że wydano nakaz aresztowania w stosunku do skarżącego. 11 maja 2012 roku Sąd Administracyjny w Ankarze odrzucił wniosek o wstrzymanie wykonania w zakresie deportacji skarżącego. 13 lutego 2013 roku Sąd Administracyjny w Ankarze oddalił wniosek złożony przez skarżącego 22 marca 2012 roku. W swoim wyroku sąd administracyjny zauważył, że zgodnie z informacjami uzyskanymi od Organizacji Wywiadu Narodowego (Milli İstihbarat Teşkilatı), skarżący był zaangażowany w międzynarodowy terroryzm i przeprowadzał działalność terrorystyczną, gdy przebywał w Turcji. Sąd Administracyjny w Ankarze zauważył dalej, że wniosek o azyl skarżącego został odrzucony, ponieważ władze administracyjne uznały, że nie było żadnych podstaw dla obawy skarżącego przed prześladowaniami i że nie spełnił on warunków, aby być uznany za uchodźcę. Na podstawie dokumentów w aktach sprawy Sąd Administracyjny uznał, że decyzja administracyjna o odrzuceniu wniosku o azyl skarżącego i deportacji skarżącego z Turcji była legalna. W wyniku odwołania skarżącego, 27 kwietnia 2016 roku Najwyższy Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok z 13 lutego 2013 roku. W okresie od 9 czerwca do 13 września 2011 roku skarżący był przetrzymywany w Centrum Zatrzymań dla Cudzoziemców w Kumkapı. Skarżący twierdził, że w czasie jego zatrzymania centrum było przepełnione. Nie pozwolono mu na ćwiczenia na świeżym powietrzu ani na jakąkolwiek inną aktywność społeczną przez cały okres jego zatrzymania. Skarżący twierdził dalej, że w centrum występowały problemy z higieną oraz że ilość dostarczanego jedzenia była również niska. Rząd przedstawił, że Centrum Zatrzymań dla Cudzoziemców w Kumkapı, w którym przetrzymywano skarżącego, miało pojemność 300 osób i że łącznie od 100 do 150 osób było przetrzymywanych w okresie od 9 czerwca do 13 września 2011 roku. Zatrzymani byli zakwaterowani na trzech piętrach: pierwsze dwa piętra były zarezerwowane dla zatrzymanych mężczyzn, a trzecie piętro dla kobiet. Na pierwszym piętrze znajdowały się cztery sale sypialne o powierzchni 50, 58, 76 i 84 m². Na drugim piętrze znajdowało się pięć sal sypialnych o powierzchni 50, 58, 69, 76 i 84 m². W dziesięciu pokojach zarezerwowanych dla zatrzymanych mężczyzn znajdowało się łącznie 120 łóżek piętrowych, a wszystkie pokoje otrzymywały światło dzienne. Na każdym piętrze znajdowało się również pięć pryszniców i sześć toalet, a także jadalnia o powierzchni 69 m², w której na każdym piętrze codziennie podawano śniadanie, obiad i kolację. Zatrzymani mieli prawo do ćwiczeń na świeżym powietrzu, jeśli na to pozwalały warunki fizyczne i liczba dostępnych pracowników. Lekarz był obecny na terenie obiektu co tydzień, a zatrzymani mieli również dostęp do opieki medycznej w nagłych wypadkach. Jeśli chodzi o higienę w obiekcie, zatrudnionych było sześciu pracowników sprzątających w pełnym wymiarze godzin, a środki czystości, takie jak mydło, były regularnie dostarczane.


Lista wnioskodawców oraz istotne szczegóły wniosków zostały przedstawione w załączonej tabeli. Wnioskodawcy skarżyli się, że zostali niesprawiedliwie skazani za przestępstwa narkotykowe w wyniku prowokacji ze strony funkcjonariuszy państwowych. W sprawie o sygn. akt 48523/15 wnioskodawca podniósł również inne skargi na podstawie postanowień Konwencji. W odniesieniu do wniosku o sygn. akt 3436/15, 31 października 2013 r. Sąd Rejonowy w Lewokumskim Kraju Stawropolskiego uznał wnioskodawcę za winnego popełnienia trzech czynów usiłowania sprzedaży narkotyków „popełnionych z tym samym zamiarem” w dniach 10 i 17 maja oraz 19 czerwca 2013 r., a także uznał go za winnego nielegalnego nabycia i przechowywania bez zamiaru sprzedaży dużej ilości narkotyków, zajętych mu w dniu 19 czerwca 2013 r. Wnioskodawca został skazany na dziesięć lat i jeden miesiąc pozbawienia wolności. Wyrok skazujący i orzekzona kara zostały utrzymane w mocy na skutek odwołania przez Sąd Krajowy w Stawropolu w dniu 23 stycznia 2014 r. W maju 2015 r. Zastępca Prokuratora Kraju Stawropolskiego zwrócił się do Prezydium Sądu Krajowego o zmianę wyroku poprzez wyłączenie epizodów z 17 maja i 19 czerwca 2013 r. „w związku z brakiem zachowania o charakterze kryminalnym [w działaniach wnioskodawcy]” oraz o utrzymanie wyroku w mocy w odniesieniu do epizodu z 10 maja 2013 r. Zastępca Prokuratora argumentował w szczególności, że „eksperyment operacyjny”, w trakcie którego wnioskodawca sprzedał narkotyki 10 maja 2013 r., został należycie autoryzowany przez p.o. szefa wydziału policji rejonowej oraz został zarejestrowany, a tym samym nie było potrzeby przeprowadzania kolejnych „eksperymentów operacyjnych” w formie zakupu kontrolowanego w dniach 17 maja i 19 czerwca 2013 r. 30 czerwca 2015 r. Prezydium Sądu Krajowego w Stawropolu uwzględniło wniosek Zastępcy Prokuratora o wznowienie prawomocnego wyroku na mocy art. 401 Kodeksu Karnego Federacji Rosyjskiej, uchyliło wyrok w odniesieniu do dwóch epizodów sprzedaży narkotyków w dniach 17 maja i 19 czerwca 2013 r., uznało wnioskodawcę za winnego usiłowania sprzedaży narkotyków w dniu 10 maja 2013 r. i skazało go na osiem lat i jeden miesiąc pozbawienia wolności. Prezydium zauważyło, że po przeprowadzeniu „eksperymentu operacyjnego” 10 maja 2013 r. policja już ustaliła i zarejestrowała działalność przestępczą wnioskodawcy. Funkcjonariusze policji nie zapobiegli jednak dalszej działalności przestępczej wnioskodawcy i „ponownie, w dniach 17 maja i 19 czerwca 2013 r., przeprowadzili podobne czynności operacyjne”. Prezydium wniosło, że skazanie wnioskodawcy za epizody z 17 maja i 19 czerwca 2013 r. opierało się zatem na dowodach uzyskanych w sposób nielegalny i w związku z tym powinno zostać unieważnione. W odniesieniu do epizodu z 10 maja 2013 r. Prezydium obejrzało nagranie wideo „zakupu kontrolowanego” i zauważyło, że wnioskodawca rozmawiał o przyszłej sprzedaży narkotyków. Następnie odczytano zeznania świadka M., który zeznał, że „kupujący nie podburzał nikogo do sprzedaży narkotyków”, gdy przebywali „w towarzystwie spożywającym alkohol”. Prezydium wniosło, że nie było żadnych oznak prowokacji policji w dniu 10 maja 2013 r.

PRAWO WEWNĘTRZNE I PRAKTYKA
Dział 3, Rozdział XIII Kodeksu postępowania karnego (dalej – Kpk) z 2002 r. („Postępowanie w sądzie drugiej instancji”) stanowi w art. 390 § 2, że orzeczenia wydane przez sądy drugiej instancji na skutek odwołania nabierają mocy wiążącej z chwilą wydania. 29 grudnia 2010 r. Ustawa Federalna nr 433-FZ, która weszła w życie 1 stycznia 2013 r., zmieniła Kodeks poprzez wprowadzenie nowego Rozdziału 47.1 („Postępowanie w sądzie kasacyjnym”). Artykuł 401.2 („Prawo do wniesienia skargi kasacyjnej”) Kodeksu określał listę osób uprawnionych do wniesienia skargi kasacyjnej od każdego aktu sądowego. Paragraf 3 tego samego artykułu wprowadził roczny termin do wniesienia skargi kasacyjnej od aktu sądowego, który stał się prawomocny, oraz przewidywał możliwość przywrócenia tego terminu z określonych przyczyn. Nowy artykuł 401.6 zawierał gwarancje przeciwko wznowieniu kasacyjnemu prawomocnych wyroków i orzeczeń, w przypadku gdyby wznowienie mogło pogorszyć sytuację skazanego, uniewinnionego lub osoby, wobec której postępowanie karne zostało umorzone. Po pierwsze, taka wznowienie była możliwa tylko w ciągu roku od momentu, gdy te wyroki lub orzeczenia stały się prawomocne. Po drugie, skargi kasacyjne były dodatkowo ograniczone kryterium merytorycznym, pozwalającym na wznowienie tylko wtedy, gdy wyrok naruszył prawo „w stopniu zniekształcającym istotę i znaczenie orzeczenia sądowego jako aktu sprawowania wymiaru sprawiedliwości”. 19 grudnia 2014 r. Państwowa Duma przyjęła Ustawę Federalną nr 518-FZ, zatwierdzoną przez Radę Federacji 25 grudnia 2014 r. i podpisaną przez Prezydenta 31 grudnia 2014 r. Ustawa zmieniła art. 401.2 Kodeksu poprzez usunięcie jakichkolwiek terminów do wniesienia skarg kasacyjnych. Przepisy art. 401.6 pozostały w mocy. Kpk przewiduje możliwość wznowienia postępowania w sprawie karnej, gdy stwierdzono naruszenie prawa wynikającego z Konwencji przez ten Trybunał. Istotne przepisy brzmią następująco:

Artykuł 413. Podstawy wznowienia postępowania w sprawie karnej z powodu nowych lub nowo odkrytych okoliczności
„1. Prawomocne wyroki... mogą zostać uchylone, a postępowanie w sprawie karnej wznowione z powodu nowych lub nowo odkrytych okoliczności...
... 4. Nowymi okolicznościami są...
...
2) Stwierdzenie przez Europejski Trybunał Praw Człowieka naruszenia [postanowień Konwencji] podczas rozpoznawania sprawy karnej przez rosyjski sąd...”

Artykuł 415. Wszczęcie [postępowania o wznowienie]
„5. Prezydium Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej wznawia... [wyroki] w okolicznościach wymienionych w podpunktach 1 i 2 art. 413 Kodeksu na wniosek Prezesa Sądu Najwyższego Federacji Rosyjskiej w terminie jednego miesiąca. Po rozpoznaniu [powyższego] wniosku Prezydium... uchyla lub zmienia orzeczenia sądowe w sprawie karnej zgodnie z... wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka...”

Artykuł 419. Postępowanie w sprawie karnej po uchyleniu orzeczeń sądowych
„Postępowanie sądowe w sprawie karnej po uchyleniu orzeczeń sądowych z powodu nowych lub nowo odkrytych okoliczności oraz wniesieniu odwołań od nowych orzeczeń sądowych toczy się zgodnie z ogólnymi zasadami [ustalonymi przez Kodeks].”

W 2016 r. Sąd Najwyższy Rosji opublikował obszerne sprawozdanie podsumowujące stanowiska prawne Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawach, w których stwierdzono naruszenie art. 6 § 1 Konwencji w związku ze skazaniem wnioskodawców w wyniku prowokacji policji. Od tego czasu wydał szereg podobnych interpretacyjnych podsumowań orzecznictwa Trybunału w tej materii. Ponadto, powołując się na art. 415 § 5 rosyjskiego Kodeksu postępowania karnego, Prezydium Sądu Najwyższego Rosji regularnie zezwalało na wznowienie postępowań karnych w związku z faktem, że Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził naruszenie art. 6 § 1 Konwencji po tym, jak sądy rosyjskie nie skutecznie przeprowadziły kontroli argumentów oskarżonych, że przestępstwo zostało popełnione w wyniku prowokacji policji (zobacz na przykład decyzję Prezydium nr 28-P17 wydaną 12 kwietnia 2017 r. w odpowiedzi na decyzję Trybunału w sprawie Uljanow i inni przeciwko Rosji [Komitet], nr 22486/05 i 10 innych, 9 lutego 2016 r.).


Pan Wasilewski urodził się w 1973 roku i mieszka w Błagowieszczeńsku. Pan Wasilewski przebywał w areszcie dłużej niż powinien, ponieważ sądy wydające wyrok nie zaliczyły czasu spędzonego w areszcie tymczasowym na poczet ogólnego czasu trwania kary, co stanowiło naruszenie obowiązujących przepisów prawa krajowego. W odpowiedzi na powtarzające się skargi Pana Wasilewskiego, 7 maja 2007 r. Sąd Rejonowy w Biełogorsku w obwodzie amurskim sprostował błąd i uznał, że kara wygasła 26 lutego 2006 r. Pan Wasilewski został zwolniony 13 czerwca 2007 r. Wniósł o odszkodowanie za 472 dni, podczas których był niesłusznie pozbawiony wolności. 13 grudnia 2013 r. Sąd Miejski w Błagowieszczeńsku w obwodzie amurskim przyznał mu 150 000 rubli rosyjskich (RUB – 3320 euro (EUR) według ówczesnego kursu wymiany) z tytułu szkody niemajątkowej. Pan Wasilewski wniósł apelację, podnosząc w szczególności, że kwota ta była znacznie niższa od tej, którą Sąd przyznałby w podobnej sprawie. 28 lutego 2014 r. Sąd Obwodowy w obwodzie amurskim oddalił jego apelację. W odniesieniu do wysokości odszkodowania uznał, że Sąd Miejski „wziął pod uwagę orzecznictwo Europejskiego Trybunału, ale poprawnie określił kwotę odszkodowania z tytułu szkody niemajątkowej w świetle wymogów prawa rosyjskiego”.

Pan Bogdanow urodził się w 1981 roku i mieszka w obwodzie nowogrodzkim. 30 marca 2007 r. Pan Bogdanow został uznany za winnego dostarczania narkotyków w czterech oddzielnych przypadkach w 2006 roku i skazany na dwanaście lat pozbawienia wolności. 20 marca 2013 r. Sąd Najwyższy Federacji Rosyjskiej uznał, powołując się na orzecznictwo Trybunału w zakresie art. 6 Konwencji, że policja skłoniła Pana Bogdanowa do popełnienia ostatnich trzech z czterech przestępstw. Stwierdził niedopuszczalność części dowodów, uchylił wyrok w tym zakresie, zmniejszył karę do sześciu lat pozbawienia wolności i zarządził jego natychmiastowe zwolnienie. Do tego czasu Pan Bogdanow spędził w areszcie 119 dni ponad skorygowaną sześcioletnią karę. Wniósł o odszkodowanie z tytułu niesłusznego uwięzienia. 13 marca 2014 r. Sąd Rejonowy w Wałdaju w obwodzie nowogrodzkim przyznał mu 80 000 rubli (RUB) (1576 euro (EUR)). Jednak 9 lipca 2014 r. Sąd Obwodowy w obwodzie nowogrodzkim zmniejszył przyznane odszkodowanie do 15 000 rubli (RUB) (324 euro (EUR)), powołując się na „okoliczności wszczęcia postępowania karnego” oraz „kategorię przestępstwa, z którego oskarżono Pana Bogdanowa”. 30 września 2014 r. Sąd Obwodowy oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez Pana Bogdanowa.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1969, 1977 i 1980 roku i obecnie ukrywają się przed mołdawskimi władzami. W chwili zdarzeń skarżący byli policjantami. Zgodnie z materiałami orzeczeń sądów krajowych, skarżący dowiedzieli się, że osoba z nadniestrzańskiego regionu Mołdawii, P., zamierzała przyjechać do Kiszyniowa 8 grudnia 2010 roku, niosąc dużą ilość gotówki, w celu sfinalizowania transakcji dotyczącej nieruchomości. 8 grudnia 2010 roku skarżący próbowali zatrzymać P. na klatce schodowej budynku mieszkalnego. P. zdołał uciec, jednak został pościgły i zatrzymany przez skarżących, rzucony na ziemię i dotkliwie pobity aż do utraty przytomności. Następnie został przeniesiony przez skarżących i wsadzony do samochodu. Kilka osób było świadkami zatrzymania i pobicia P. P. nigdy więcej nie został widziany żywy, a kilka lat później jego ciało znaleziono w studni. Skarżący twierdzili, że uważali P. za przestępcę i zamierzali zabrać go na komisariat policji w celu przesłuchania. Po pościgu zatrzymali go i pojechali z nim na komisariat policji. P. zdołał jednak uciec z ich samochodu na ruchliwym skrzyżowaniu i uciekł po przebyciu małej rzeki. Podali, że nie pościgali go ponownie, ponieważ światło drogowe zmieniło się na zielone i nie chcieli ubrudzić ubrań, goniąc P. przez rzekę. 7 lutego 2011 roku skarżący zostali aresztowani i oskarżeni o porwanie, morderstwo oraz nadużycie władzy jako policjanci. Tego samego dnia prokurator zwrócił się do Sądu Rejonowego Centru o nakaz tymczasowego aresztowania skarżących. Powodami, na które powołał się prokurator, były możliwość ucieczki skarżących przed procesem, ingerencja w śledztwo karne oraz popełnienie ponownie przestępstwa. Pełnomocnik skarżących ubiegał się o dostęp do materiałów złożonych przez prokuratora w celu poparcia jego wniosku, jednak bezskutecznie. Tego samego dnia Sąd Rejonowy Centru wydał nakaz aresztowania na trzydzieści dni. W sądzie skarżący argumentowali, że zarzuty przedstawione przez prokuratora nie były poparte żadnymi faktami ani materiałami oraz że oskarżenie nie przedstawiło żadnych materiałów. Sąd stwierdził, że ze względu na powagę zarzutów przeciwko skarżącym, fakt, że śledztwo było na etapie wstępnym, oraz stanowisko skarżących w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych, istniało poważne ryzyko ucieczki oraz ingerencji w śledztwo poprzez wywieranie wpływu na świadków, wprowadzanie w błąd śledztwa i zwiększanie objętości pracy. 9 lutego 2011 roku skarżący odwołali się, argumentując między innymi, że nakazy aresztowania były pozbawione uzasadnienia oraz że sąd oparł się wyłącznie na domysłach. Skarżący nadmienili również, że sąd odmówił dostarczenia ich pełnomocnikowi jakichkolwiek materiałów z akt, z wyjątkiem wniosków prokuratora. 17 lutego 2011 roku Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie oddalił odwołania skarżących. Sąd stwierdził, że materiały w aktach dostarczyły wystarczających podstaw do uzasadnionego podejrzenia, że skarżący popełnili przestępstwa, o które byli oskarżeni. Ryzyko ingerencji w śledztwo wynikało z faktu, że śledztwo dopiero się rozpoczęło, a ryzyko ucieczki wynikało z faktu, że skarżący byli policjantami i w związku z tym wiedzieli, jak działają organy śledcze. Sąd Apelacyjny nie odniósł się do skargi skarżących na rzekomy brak dostępu do materiałów w aktach sprawy, na które powołał się sąd pierwszej instancji, nakazując ich aresztowanie. 5 marca 2011 roku Sąd Rejonowy Centru przedłużył aresztowanie skarżących o trzydzieści dni z tych samych powodów, co wcześniej. Sąd zauważył, że tym razem pełnomocnik skarżących otrzymał dostęp do materiałów w aktach. Skarżący odwołali się, argumentując między innymi, że śledztwo nie postępuje tak, jak twierdził prokurator, oraz że ryzyko ingerencji mogłoby zostać złagodzone również poprzez areszt domowy skarżących. 14 marca 2011 roku Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego Centru z 5 marca 2011 roku z tych samych powodów, co wcześniej. 16 marca 2011 roku zarzuty morderstwa zostały wycofane wobec wszystkich skarżących, ponieważ nie znaleziono jeszcze ciała ofiary. 29 marca 2011 roku sprawa została skierowana do rozprawy. 29 marca 2011 roku prokurator złożył wniosek o przedłużenie aresztowania skarżących o dziewięćdziesiąt dni. Prokurator powołał się na te same powody co wcześniej: ryzyko ucieczki, ingerencji w śledztwo oraz popełnienia ponownie przestępstwa. 7 kwietnia 2011 roku skarżący złożyli wniosek o sprawdzenie legalności aresztowania, argumentując, że ryzyko ingerencji w śledztwo nie jest już aktualne, ponieważ postępowanie karne zostało zakończone, oraz że nie było żadnych dowodów wskazujących na to, że skarżący mogą uciec. Tego samego dnia sędzia V. z Sądu Rejonowego Rîșcani przedłużył aresztowanie skarżących o dziewięćdziesiąt dni, uznając, że trzy ryzyka powołane przez prokuratora wynikają z charakteru zarzutów przeciwko skarżącym. Skarżący odwołali się, argumentując między innymi, że sąd nie powołał się na żadne dowody popierające rzekome ryzyka uzasadniające ich aresztowanie. 20 kwietnia 2011 roku Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego Rîșcani z 7 kwietnia 2011 roku. Sąd oparł się na fakcie, że skarżący byli policjantami i uznał, że mogą wywierać wpływ na świadków lub niszczyć dowody. Sąd powołał się również na ryzyko ucieczki. 10 maja 2011 roku skarżący złożyli wniosek o sprawdzenie legalności aresztowania, argumentując, że nie było podstaw do założenia, że skarżący uciekną, popełnią ponownie przestępstwo lub będą ingerować w proces. 25 maja 2011 roku sędzia V. wycofał się ze sprawy, ponieważ wcześniej pracował razem z trzecim skarżącym. Z materiałów akt sprawy nie wynika, w jaki sposób ten fakt wpłynął na bezstronność sędziego V. i kiedy to zrozumiał. 6 czerwca 2011 roku skarżący złożyli kolejny wniosek o sprawdzenie legalności aresztowania, zauważając, że ich poprzedni wniosek nie został jeszcze rozpatrzony. Argumentowali, że 25 maja 2011 roku sędzia V. wycofał się ze sprawy, podczas gdy jego niezdolność do orzekania istniała już 7 kwietnia 2011 roku, kiedy zarządził przedłużenie ich aresztowania, tym samym wpływając na legalność tego nakazu. 5 lipca 2011 roku sędzia M. z Sądu Rejonowego Rîșcani przedłużył aresztowanie skarżących o dziewięćdziesiąt dni z tych samych powodów, co wcześniej. Sąd oddalił wniosek skarżących o sprawdzenie legalności aresztowania z 6 czerwca 2011 roku, stwierdzając, że żaden z poprzednich powodów aresztowania nie utracił ważności, ponieważ proces jeszcze się nie rozpoczął. Sąd nie odniósł się w żaden sposób do wniosku o sprawdzenie legalności aresztowania z 10 maja 2011 roku. 6 lipca 2011 roku skarżący odwołali się, argumentując między innymi, że sąd nie rozpatrzył ich wniosków o sprawdzenie legalności aresztowania „niezwłocznie”, jak wymagano w art. 5 ust. 4 Konwencji, oraz nie odpowiedział na ich twierdzenie, że nakaz aresztowania z 7 kwietnia 2011 roku był niezgodny z prawem, ponieważ został wydany przez sędziego V., który nie był bezstronny. 15 lipca 2011 roku Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego Rîșcani z 5 lipca 2011 roku z tych samych powodów, co wcześniej. 30 września 2011 roku Sąd Rejonowy Rîșcani uniewinnił skarżących od wszystkich zarzutów i zwolnił ich w sali sądowej. 11 marca 2013 roku Sąd Apelacyjny w Kiszyniowie uchylił ten wyrok, uznał skarżących za winnych uprowadzenia i nadużycia władzy oraz skazał ich na siedem lat pozbawienia wolności. 12 listopada 2013 roku Sąd Najwyższy Sprawiedliwości utrzymał ten wyrok w mocy zaocznie. Wydaje się, że w nieokreślonym dniu po znalezieniu ciała ofiary wszczęto przeciwko skarżącym nowe postępowanie karne oparte na zarzutach morderstwa. Strony nie poinformowały Sądu o wyniku tych postępowań.