Skarżony urodził się w 1974 roku i mieszka w Lublanie. Skarżony był członkiem rady nadzorczej spółki A od 11 listopada 2013 r., z kadencją trwającą cztery lata. 12 marca 2014 r. przewodniczący rady nadzorczej spółki A zrezygnował: w konsekwencji rada nadzorcza liczyła tylko trzech członków (z wymaganych ustawowo sześciu). 20 marca 2014 r. Sąd Okręgowy w Lublanie podjął decyzję o wszczęciu „restrukturyzacji zapobiegawczej” spółki A (patrz punkt 24 poniżej). 13 maja 2014 r. odbyło się posiedzenie rady nadzorczej spółki A. Jeden z członków, T. H., zawnioskował o rozszerzenie porządku obrad o punkt dotyczący odwołania przewodniczącego zarządu. Jak twierdzono, między członkami rady nadzorczej doszło do przemocy fizycznej, gdyż niektórzy z nich nie pozwolili jednemu z członków opuścić pomieszczeń, aby zachować wymagane kworum. Wygląda na to, że podjęto uchwałę o odwołaniu przewodniczącego zarządu. 15 maja 2014 r. wniesiono powództwo do Sądu Okręgowego w Lublanie o ustalenie nieważności uchwały rady nadzorczej z 13 maja 2014 r. Spółka A zgodziła się z powództwem, a w konsekwencji sąd wydał decyzję unieważniającą zaskarżoną uchwałę. Tymczasem, 29 maja 2014 r., spółka P, posiadająca 91,42% udziałów w spółce A, złożyła wniosek o pozbawienie skarżonego oraz innego członka rady nadzorczej, T.H., członkostwa i powołanie członków tymczasowych. Wniosek został złożony przeciwko skarżonemu i T.H., którzy występowali jako strony przeciwne (nasprotna udeleženca). Spółka P powołała się, między innymi, na art. 276 ust. 2 ustawy o spółkach (patrz punkt 24 poniżej) i uzasadniła wniosek rzekomo nieakceptowalnymi cechami osobowościowymi skarżonego i T.H., wskazując w szczególności na incydent, który miał miejsce podczas posiedzenia rady nadzorczej 13 maja 2014 r. (patrz punkt 9 powyżej). Wniosła o rozstrzygnięcie przez sąd bez zwłoki, bez zawiadamiania stron przeciwnych o postępowaniu i bez przeprowadzania rozprawy. W szczególności spółka P argumentowała następująco: postępowanie skarżonego i T.H. było nieakceptowalne i dlatego nie powinni oni kontynuować swojej czteroletniej kadencji; istniały uzasadnione powody do pozbawienia ich członkostwa; ich członkostwo powinno zostać natychmiast zakończone, a oni sami zastąpieni przez członków tymczasowych, aby zapewnić zgodne z prawem funkcjonowanie rady nadzorczej i spółki A; chociaż spółka P posiadała wystarczającą liczbę udziałów, aby zażądać od zarządu zwołania walnego zgromadzenia akcjonariuszy, było to niemożliwe ze względu na niepewność co do tego, kto jest zarządzającym spółką; spółka A przechodziła restrukturyzację i istniały terminy do dotrzymania w związku z tym procesem; zwołanie walnego zgromadzenia nie zapewniłoby więc wystarczająco szybkiej reakcji na sytuację; a zatem interwencja sądu była konieczna. 4 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Lublanie uwzględnił wniosek spółki P. Powołując się na przedstawienia spółki P i akta sprawy w postępowaniu dotyczącym nieważności uchwały z 13 maja 2014 r. (patrz punkt 10 powyżej), sąd ustalił, że jeden z członków rady nadzorczej nie przebywał dobrowolnie na posiedzeniu rady nadzorczej w dniu 13 maja 2014 r. (patrz punkt 9 powyżej) z powodu postępowania dwóch pozostałych członków rady nadzorczej. W szczególności ustalił, że skarżony wyraźnie zezwolił na postępowanie T.H., wyraził na nie zgodę i w pełni z nią współpracował. Sąd wyjaśnił, że prawo wymagało, aby członkowie rady nadzorczej działali starannie i odpowiedzialnie, a było to szczególnie ważne w niniejszej sprawie, w której spółka A przechodziła proces „restrukturyzacji zapobiegawczej”. Uznał, że postępowanie dwóch członków rady nadzorczej było szkodliwe dla funkcjonowania spółki A i dlatego nie powinni oni sprawować swojej funkcji do końca swojej czteroletniej kadencji. Uznał sprawę za pilną, ponieważ spółka A była zagrożona, a rada nadzorcza ze skarżonym i T.H. jako członkami nie była w stanie pełnić swojej funkcji do pierwszego walnego zgromadzenia spółki A. Decyzja zawierała również zawiadomienie, że przysługuje od niej odwołanie w terminie ośmiu dni od doręczenia decyzji. Sąd zaznaczył, że decyzja jest skuteczna natychmiast i że jakiekolwiek odwołanie nie wstrzyma jej wykonania. 5 czerwca 2014 r. dziennikarz poprosił skarżonego o komentarz do powyższej decyzji. Zgodnie z twierdzeniem skarżonego, otrzymał on odpis tej decyzji dopiero kilka dni później. 24 czerwca 2014 r. skarżony wniósł odwołanie, argumentując, między innymi, że bezprawnie odmówiono mu możliwości udziału w postępowaniu. Powołał się, między innymi, na art. 4 ustawy o postępowaniu cywilnym nieprocesowym (patrz punkt 25 poniżej). Kwestionował również zarzuty spółki P dotyczące jego postępowania podczas incydentu z 13 maja 2014 r. (patrz punkt 9 powyżej) i przedstawił własną wersję wydarzeń. Argumentował, że interwencja sądu nie była konieczna i nie podano podstaw do jego odwołania. Podkreślił również, że ochrona jego reputacji wymaga, aby był zaangażowany w postępowanie i mógł składać dowody. 3 lipca 2014 r. spółka P odpowiedziała na odwołanie, argumentując, że sprawa miała charakter pilny, ponieważ mogłoby ponieść straty, gdyby spółka A wpadła w niewypłacalność. W jej opinii zaskarżona decyzja była rodzajem środka zabezpieczającego, a zasada kontradyktoryjności mogła być zapewniona poprzez postępowanie odwoławcze. 5 sierpnia 2014 r. spółka P poinformowała sąd, że 4 sierpnia 2014 r. spółka A zwołała zgromadzenie i powołała dwóch nowych członków w miejsce skarżonego i T.H. Wniosła o odrzucenie odwołania, ponieważ nie można uznać, aby skarżony miał jakikolwiek interes prawny w jego rozstrzygnięciu. Skarżony odpowiedział na powyższe pisma 25 sierpnia 2014 r. Argumentował, że odwołanie członka rady nadzorczej na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy nie może być utożsamiane z sądowym zakończeniem kadencji, ponieważ w przypadku tego drugiego musiały istnieć uzasadnione powody, które w jego przypadku nie zostały ustalone. 3 listopada 2014 r. skarżony złożył przykłady krajowego orzecznictwa, w celu wykazania, że prawo krajowe wymagało, aby dano mu możliwość udziału w postępowaniu. 21 stycznia 2015 r. Sąd Wyższy w Lublanie oddalił odwołanie skarżonego, uznając, że nie mógł on mieć żadnego interesu prawnego w wyniku postępowania, ponieważ w międzyczasie spółka A na swoim walnym zgromadzeniu powołała nowych członków w zastępstwie niego i T.H. Zaznaczył, że powoływanie i odwoływanie członków rady nadzorczej, których rolą było reprezentowanie interesów akcjonariuszy, należało do uznania zgromadzenia. To ostatnie mogło odwołać członków rady nadzorczej w dowolnym momencie podczas ich kadencji bez konieczności podawania jakiegokolwiek powodu. W związku z tym, w opinii sądu, nawet gdyby skarżony wygrał w postępowaniu odwoławczym, nie mógłby odzyskać swojego poprzedniego stanowiska. Skarżony wniósł skargę konstytucyjną. Powołując się, między innymi, na Artykuły 6 i 13 Konwencji, skarżył się na niemożność udziału w postępowaniu. Argumentował, że gdyby miał możliwość odniesienia się do zarzutów spółki P, sąd doszedłby do innego wniosku. 10 listopada 2015 r. Trybunał Konstytucyjny zadecydował o nieprzyjęciu skargi konstytucyjnej skarżonego do rozpoznania na podstawie art. 55b ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (patrz punkt 27 poniżej). Decyzja ta została doręczona skarżonemu 13 listopada 2015 r. Główny słoweński dziennik finansowy, Finance, doniósł o odwołaniu skarżonego przez sąd z członkostwa w radzie nadzorczej spółki A oraz o kwestiach, na których się ono opierało.


Skarżący urodził się w 1962 roku. Przed aresztowaniem mieszkał w Bereznie, wsi w obwodzie czernihowskim. Pan Y. (zwany dalej również „pokrzywdzonym”) mieszkał w tym samym mieście, w niewielkiej odległości od domu skarżącego. Wieczorem 27 lutego 2007 r. Y., będąc pod wpływem alkoholu, wdał się w bójkę z Do. Obecni byli Ty., O. i Sh. Po bójce, około godziny 21:25, Y. poszedł do lokalnej kawiarni, gdzie zobaczył K., pracownika kawiarni. Około godziny 23:00 skarżący wszedł do kawiarni, zobaczył Y., kupił czekoladki i wyszedł. Około godziny 1:00 nad ranem 28 lutego 2007 r. Y. opuścił kawiarnię. Szedł do domu ciemną ulicą, gdy nagle podszedł do niego mężczyzna i postrzelił go w brzuch. Y. poszedł do domu i powiedział swojej dziewczynie, że został postrzelony przez wysokiego mężczyznę. Następnie udał się do szpitala, gdzie lekarze stwierdzili, że był w stanie silnego upojenia alkoholowego i miał osiem ran postrzałowych brzucha. Y. został zoperowany, ale nie odnaleziono pocisków (zobacz zeznania chirurga w punkcie 23 poniżej). 1 marca 2007 r. policja aresztowała skarżącego pod zarzutem postrzelenia Y. Tego samego dnia przeszukali skarżącego i znaleźli przy nim czarny rewolwer z białym paskiem na rękojeści. Późniejsze badanie biegłych ujawniło, że był to pistolet sygnałowy i że niemożliwe byłoby zranienie kogoś przez strzelenie z niego. 3 marca 2007 r. policja przeszukała mieszkanie skarżącego w obecności skarżącego i świadków. Podczas przeszukania policja znalazła inną broń, pistolet gazowy zmodyfikowany tak, aby można było z niego strzelać ostrą amunicją, a także naboje i materiał wybuchowy. 6 marca 2007 r. policja przesłuchała Y., który był leczony w szpitalu. Oświadczył, że spotkał Do., Sh., Ty. i O. między godziną 21:00 a 22:00 27 lutego 2007 r. Następnie poszedł do kawiarni, gdzie widział niskiego mężczyznę w wieku około czterdziestu lat, ubranego w jasną skórzaną kurtkę. Y. widział tego mężczyznę kilka razy wcześniej, ponieważ mieszkał niedaleko domu Y. Y. opuścił kawiarnię około godziny 1:00 nad ranem 28 lutego 2007 r. i wracał do domu, gdy ten mężczyzna postrzelił go z małego rewolweru z białym paskiem. Y. oświadczył, że będzie w stanie rozpoznać osobę, która go postrzeliła. Tego samego dnia śledczy przeprowadził paradę rozpoznawczą. Skarżącego, który miał czterdzieści pięć lat i był ubrany w jasną skórzaną kurtkę, poproszono o usiądzenie obok T., który miał pięćdziesiąt dziewięć lat i był ubrany w ciemną skórzaną kurtkę, oraz G., który miał trzydzieści lat i był ubrany w czarną kurtkę. Skarżący usiadł między T. a G., a śledczy poprosił Y. do pokoju. Ten ostatni natychmiast podszedł do skarżącego i zapytał go: „Dlaczego mnie postrzeliłeś?”. Zostało to odnotowane w raporcie policyjnym, który skarżący podpisał bez zgłaszania zastrzeżeń. 13 marca 2007 r. policja przeprowadziła konfrontację Y. ze skarżącym. Pokrzywdzony potwierdził, że to skarżący go postrzelił. Strony nie przedłożyły Trybunałowi protokołu tej konfrontacji. W późniejszym odwołaniu (zobacz punkt 28 poniżej) pełnomocnik skarżącego twierdził, że istniała rozbieżność między pierwotnym zeznaniem pokrzywdzonego a jego zeznaniami podczas konfrontacji, polegająca na tym, że podczas konfrontacji pokrzywdzony twierdził, że widział skarżącego tylko raz przed atakiem. 5 maja 2007 r. Y. popełnił samobójstwo z nieznanych przyczyn. 1 czerwca 2007 r. skarżący poprosił śledczego o przesłuchanie Sh. (zobacz punkt 6 powyżej), wyjęcie pocisków z ciała Y. i ustalenie, czy zostały wystrzelone z pistoletu znalezionego w jego mieszkaniu (zobacz punkt 10 powyżej). Śledczy odmówił uwzględnienia wniosku skarżącego, stwierdzając, że policja podjęła próbę przesłuchania Sh., ale odmówił on złożenia zeznań, powołując się na prawo do odmowy zeznań przeciwko sobie, oraz że niemożliwe jest wyjęcie pocisków z ciała pokrzywdzonego, ponieważ matka pokrzywdzonego nie wyraziła zgody na ekshumację jego zwłok. Sprawa skarżącego została skierowana do Sądu w Mena („sąd pierwszej instancji”) do rozpoznania. Akt oskarżenia stwierdzał, że skarżący postrzelił Y. z pistoletu, który został znaleziony w jego mieszkaniu. Na pierwszej rozprawie sąd pierwszej instancji uwzględnił wniosek skarżącego o wezwanie i przesłuchanie Sh. Sąd zadecydował również z urzędu o wezwaniu i przesłuchaniu O. (zobacz punkt 6 powyżej). Na tej samej rozprawie sąd przesłuchał Ty. (zobacz punkt 6 powyżej) w obecności skarżącego i jego pełnomocnika. Ty. oświadczył, że wieczorem 27 lutego 2007 r. był z O., Sh. i Do. Y. pojawił się i wdał się w bójkę z Do. Po bójce O. był pokryty krwią i powtarzał: „Jemu to zrobię”. Około godziny 21:25 Y. odszedł. Skarżący i jego pełnomocnik nie kwestionowali rzetelności zeznań Ty. i nie zadawali mu żadnych pytań. Później pełnomocnik skarżącego złożył dalsze wnioski, domagając się przesłuchania O. i Sh. 15 października 2007 r. sąd nakazał policji doprowadzenie tych osób na następną rozprawę. Jednakże O. i Sh. nie stawili się z nieznanych powodów. W nieokreślonym dniu sąd pierwszej instancji przesłuchał K., pracownicę kawiarni (zobacz punkt 6 powyżej). Oświadczyła, że około północy 27 lutego 2007 r. widziała skarżącego stojącego niedaleko kawiarni i obserwującego pokrzywdzonego. Biegły sądowy Z. oświadczył, że rewolwer znaleziony przy skarżącym (zobacz punkt 9 powyżej) był pistoletem sygnałowym i że niemożliwe jest zranienie kogoś przez strzelenie z niego. Naboje znalezione w mieszkaniu skarżącego pasowały do pistoletu znalezionego w tym samym mieszkaniu (zobacz punkt 10 powyżej). Nie można było wykluczyć możliwości, że broń i naboje zostały użyte do zranienia Y. Rewolwer i pistolet miały w przybliżeniu ten sam rozmiar i kolor; rewolwer miał biały pasek na rękojeści, podczas gdy pistolet go nie miał. Czy dana osoba byłaby w stanie odróżnić je od siebie, zależało od jej spostrzegawczości. Sąd pierwszej instancji również zbadał obie bronie: zauważył, że obie były małe, w pełni mieszczące się w dłoni, tego samego koloru (czarnego) i że jedyną różnicą między nimi było to, że rewolwer miał bęben obrotowy, podczas gdy pistolet miał magazynek. Dr N., chirurg który operował pokrzywdzonego, oświadczył, że nie odkrył żadnych pocisków w ciele w trakcie operacji, mimo że zdjęcia rentgenowskie wykazały małe obce ciało w tkankach pokrzywdzonego. Śledczy, który zorganizował paradę rozpoznawczą, oraz T., który był w szeregu do rozpoznania ze skarżącym (zobacz punkt 12 powyżej), oświadczyli, że podczas parady rozpoznawczej widzieli, jak Y. z pewnością rozpoznał skarżącego jako sprawcę, podszedł do skarżącego i zapytał: „Dlaczego mnie postrzeliłeś?”. Matka Y. oświadczyła, że jej syn powiedział jej, że został postrzelony przez mężczyznę w brązowej kurtce i kapeluszu. Jego dziewczyna zrelacjonowała słowa Y. po tym, jak został postrzelony (zobacz punkt 8 powyżej). Przed sądem pierwszej instancji skarżący i jego pełnomocnik argumentowali, że broń została podłożona w mieszkaniu skarżącego przez policję. Twierdzili, że zeznania Y. dotyczące wyglądu napastnika i broni kryminalnej były niespójne. Ponieważ pokrzywdzony był wówczas w stanie silnego upojenia alkoholowego, nie mógł wyraźnie zobaczyć napastnika, aby go później zidentyfikować. Skarżący przyznał, że wieczorem 27 lutego 2007 r. odwiedził kawiarnię. Miał na sobie skórzaną kurtkę i kapelusz. Skarżący i jego pełnomocnik wnioskowali o zarządzenie przez sąd badania psychiatrycznego w celu oceny, czy stan psychiczny Y. pozwoliłby mu na zobaczenie i zidentyfikowanie osoby, która go postrzeliła. Sąd oddalił ich wniosek jako nieistotny dla rozpoznania sprawy. 16 listopada 2007 r. sąd pierwszej instancji uznał skarżącego za winnego spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i skazał go na pięć lat pozbawienia wolności. Wyrok opierał się w szczególności na: (i) zeznaniach pokrzywdzonego złożonych w trakcie śledztwa, w tym w trakcie konfrontacji twarzą w twarz ze skarżącym (zobacz punkt 13 powyżej); (ii) wynikach parady rozpoznawczej (zobacz punkt 12 powyżej); (iii) wynikach badania i analizy biegłych sądowych pistoletu i rewolweru (zobacz punkt 22 powyżej); (iv) zeznaniach Ty., K. (pracownicy kawiarni), uczestników parady rozpoznawczej oraz dziewczyny i matki pokrzywdzonego (zobacz punkty 19, 21, 24 i 25 powyżej). Sąd uznał, że niespójności w zeznaniach pokrzywdzonego można wyjaśnić faktem, że był wówczas pod wpływem alkoholu, cierpiał z powodu poważnych obrażeń, oraz faktem, że strzelanina miała miejsce w nocy na ciemnej ulicy. Pełnomocnik skarżącego złożył apelację. Stwierdził, że Y. był w stanie silnego upojenia alkoholowego, więc nie mógł zobaczyć napastnika; pistolet i naboje znalezione w mieszkaniu skarżącego nie należały do niego i zostały podłożone przez policję; sąd pierwszej instancji nie poświęcił należytej uwagi zeznaniom Ty.; podczas parady rozpoznawczej skarżący, T. i G. siedzieli, w związku z czym Y. nie był w stanie ocenić ich wzrostu; podczas tej samej parady tylko skarżący miał na sobie jasną skórzaną kurtkę i był w wieku czterdziestu kilku lat, dokładnie tak jak napastnik opisany przez Y. Pełnomocnik skarżącego wskazał również na niespójność między pierwotnym zeznaniem pokrzywdzonego a jego zeznaniem w trakcie konfrontacji ze skarżącym w zakresie tego, czy pokrzywdzony znał skarżącego przed atakiem (zobacz punkty 11 i 13 powyżej). Wyrokiem z 17 stycznia 2008 r. Czernihowski Sąd Apelacyjny stwierdził, że winność skarżącego została wystarczająco ustalona na podstawie zeznań pokrzywdzonego i badań biegłych. Tuż przed przeszukaniem skarżący otworzył mieszkanie własnymi kluczami, a przeszukanie przeprowadzono w obecności świadków, więc broń i naboje nie mogły zostać podłożone. Przed sądem pierwszej instancji T. potwierdził, że podczas parady rozpoznawczej Y. rozpoznał skarżącego jako napastnika. Sąd Apelacyjny wskazał, że nie ma powodów, by wątpić w prawdomówność i wiarygodność zeznań, które Y. złożył w trakcie śledztwa. Skarżący i jego pełnomocnik odwołali się w kasacji, podnosząc te same argumenty, co przed Sądem Apelacyjnym (zobacz punkt 28 powyżej). Skarżyli się również, że ani Y., ani świadkowie proponowani przez skarżącego (zobacz punkt 20 powyżej) nie zostali wezwani i przesłuchani przez sąd pierwszej instancji. 4 czerwca 2008 r. Sąd Najwyższy oddalił odwołania kasacyjne. W lutym 2009 r. siostra skarżącego, która reprezentowała skarżącego przed Trybunałem w tamtym czasie, poprosiła sąd pierwszej instancji o przekazanie jej protokołów policyjnych z przesłuchania Y. i jego dziewczyny, dokumentów dotyczących przeszukania skarżącego po aresztowaniu, protokołów rozpraw sądowych oraz raportu policyjnego dotyczącego parady rozpoznawczej. 6 marca 2009 r. sąd pierwszej instancji odpowiedział, że nie jest uprawniony prawnie do wydawania kopii dokumentów po zakończeniu postępowania karnego. 13 maja 2009 r. Trybunał poprosił siostrę skarżącego o dostarczenie kopii odwołań skarżącego, opieczętowanych przez Sąd Apelacyjny i Sąd Najwyższy, w celu udowodnienia, że zostały one odebrane przez oba sądy. 16 czerwca 2009 r. siostra skarżącego zwróciła się do Sądu w Mena, Czernihowskiego Sądu Apelacyjnego i Sądu Najwyższego o przesłanie jej tych dokumentów. 24 czerwca 2009 r. Sąd Najwyższy odpowiedział, że nie jest uprawniony do wydawania kopii dokumentów. Czernihowski Sąd Apelacyjny zasugerował, aby siostra skarżącego zwróciła się do sądu pierwszej instancji z wnioskiem o dokumenty. Sąd pierwszej instancji odpowiedział, że siostra skarżącego otrzymała już kopię apelacji wniesionej do Sądu Apelacyjnego i sąd pierwszej instancji nie jest uprawniony do przesłania jej kolejnej kopii. Sąd pierwszej instancji nie udzielił jej żadnych informacji o odwołaniach kasacyjnych wniesionych do Sądu Najwyższego. 22 lutego 2012 r. skarżącego doprowadzono do sądu pierwszej instancji i pozwolono mu zapoznać się z aktami sprawy. Z nieznanych powodów nie zawierały one odwołań kasacyjnych wniesionych przez skarżącego i jego pełnomocnika ani decyzji Sądu Najwyższego (zobacz punkty 30 i 31 powyżej). 28 lutego 2012 r. pan Tarakhkalo, nowy pełnomocnik skarżącego (zobacz punkt 2 powyżej), poprosił Sąd Najwyższy o kopię odwołań kasacyjnych wniesionych przez skarżącego i jego pełnomocnika. Otrzymał te kopie i złożył je do Trybunału 27 marca 2012 r.


Skarżony urodził się w 1944 roku i mieszka w Lublanie. W celu zapoznania się z istotnym tłem sprawy patrz: Ribać przeciwko Słowenii (nr 57101/10, §§ 6-11, 5 grudnia 2017 r.). Skarżony był obywatelem Republiki Serbii w Socjalistycznej Federacyjnej Republice Jugosławii („SFRJ”). Po rozpadzie SFRJ zachował obywatelstwo ówczesnej Federalnej Republiki Jugosławii. Posiada status stałego rezydenta w Słowenii od 1977 roku, gdzie się również ożenił i miał dwoje dzieci. Był członkiem Jugosłowiańskiej Armii Ludowej (dalej „JAL”). 23 września 1991 roku złożył wniosek do Wojskowego Urzędu Pocztowego w Vrhniku o przejście na wcześniejszą emeryturę od 30 kwietnia 1992 roku, a następnie pozostawał „do dyspozycji” (na razpolago) i na urlopie do przejścia na emeryturę. 29 listopada 1991 roku Urząd przyznał mu jego żądanie. 25 października 1991 roku opuścił Słowenię wraz z JAL i udał się do Kraljeva. Skarżony twierdził, że wyjechał z JAL, aby móc spełnić warunki emerytalne. 21 grudnia 1991 roku powrócił do Słowenii, ale wyjechał ponownie w styczniu 1992 roku, co – jak twierdził – miało na celu załatwienie dokumentów emerytalnych. 27 kwietnia 1992 roku skarżony powrócił do Słowenii, podtrzymując, że wcześniejszy powrót nie był możliwy z powodu wojny. 16 lipca 1992 roku wojskowy fundusz emerytalny sił zbrojnych SFRJ (dalej „Fundusz JAL”) uznał, że skarżonemu przysługuje emerytura wojskowa na podstawie przepisów wojskowych SFRJ od 1 maja 1992 roku. Skarżony twierdził, że nigdy nie otrzymał żadnej emerytury z Funduszu JAL. 27 grudnia 1991 roku skarżony złożył wniosek o obywatelstwo słoweńskie na podstawie art. 40 ustawy o obywatelstwie (patrz poniższy paragraf 22). Decyzją z 7 lipca 1992 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych odmówiło uwzględnienia jego wniosku, uznając, że skarżony nie mieszkał w Słowenii w okresie od 25 października 1991 roku do 27 kwietnia 1992 roku. Sąd Najwyższy oddalił jego późniejszą apelację. 29 lipca 1992 roku skarżony złożył wniosek o zaliczkę na emeryturę wojskową na podstawie Rozporządzenia o wypłacie zaliczek na emerytury wojskowe (dalej „Rozporządzenie”; patrz poniższy paragraf 22). Decyzją z 18 lutego 1993 roku Słoweński Instytut Ubezpieczeń Emerytalnych i Inwalidzkich (dalej „Instytut”) odmówił uwzględnienia wniosku skarżonego, stwierdzając, że nie spełnił on warunków uprawniających do emerytury zgodnie z przepisami wojskowymi SFRJ, a mianowicie wymogu wieku, do 18 października 1991 roku (art. 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia). Instytut zauważył również, że Ministerstwo Obrony wyraziło opinię, iż nie było żadnych wskazań, aby skarżony uczestniczył w agresji na Słowenię (art. 2 ust. 2 Rozporządzenia; patrz poniższy paragraf 22). Jego późniejsza apelacja została oddalona, a skarżony wszczął postępowanie sądowe. 4 lutego 1994 roku Sąd Pracy Zrzeszonej Republiki Słowenii oddalił jego powództwo, uznając, że skarżony nie spełnił warunków z art. 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia (patrz poniższy paragraf 22), ponieważ nie osiągnął wymaganego wieku emerytalnego do 18 października 1991 roku. Sąd podkreślił, że nie było nic, co sugerowałoby, aby skarżony uczestniczył w agresji na Słowenię jako członek JAL (art. 2 ust. 2 Rozporządzenia). Apelacja, skarga kasacyjna i skarga konstytucyjna wniesione przez skarżonego zostały oddalone. 4 listopada 1998 roku skarżony złożył wniosek o emeryturę starczą na podstawie ustawy o prawach wynikających z ubezpieczenia emerytalnego i inwalidzkiego byłych pracowników wojska (dalej „ustawa z 1998 r.”, patrz poniższy paragraf 22). 25 lutego 1999 roku Instytut odmówił uwzględnienia jego wniosku, uznając, że nie posiadał on nieprzerwanie statusu stałego rezydenta w Słowenii w okresie od 25 czerwca 1991 roku do października 1998 roku (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1998 r.). Skarżony odwołał się. 12 sierpnia 1999 roku Instytut oddalił odwołanie, uznając, że skarżony nie spełnił ustawowych wymogów zgodnie z ustawą z 1998 r., ponieważ nie posiadał nieprzerwanie statusu stałego rezydenta w Słowenii w odpowiednim okresie oraz nie zgłosił roszczeń do praw emerytalnych do 25 czerwca 1991 roku (art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1998 r.). 10 stycznia 2003 roku Sąd Pracy i Spraw Socjalnych w Lublanie oddalił wniosek o kontrolę sądową złożony przez skarżonego. Sąd wskazał, że skarżony spełnił wymóg dotyczący statusu stałego rezydenta, ale mimo to nie zgłosił roszczeń do praw emerytalnych do 25 czerwca 1991 roku. Tymczasem, w październiku 1999 roku skarżony ponownie złożył wniosek o obywatelstwo słoweńskie. 15 maja 2002 roku Ministerstwo Spraw Wewnętrznych wydało skarżonemu zapewnienie, że otrzyma on obywatelstwo, jeśli wykaże, że został zwolniony z obecnego obywatelstwa. 2 grudnia 2002 roku skarżony poprosił Ministerstwo o nadanie mu obywatelstwa na podstawie znowelizowanej ustawy o obywatelstwie bez wcześniejszego zrzeczenia się obecnego obywatelstwa. 4 lutego 2003 roku skarżony uzyskał obywatelstwo przez naturalizację na podstawie art. 19 znowelizowanej ustawy o obywatelstwie (patrz poniższy paragraf 22). 19 maja 2003 roku, po złożeniu nowego wniosku do Instytutu, skarżonemu przyznano emeryturę starczą od 4 lutego 2003 roku na podstawie ustawy o ubezpieczeniu emerytalnym i inwalidzkim (dalej „ogólne zasady”). Skarżony odwołał się, argumentując, że emerytura powinna mu zostać przyznana od 1 maja 1992 roku. 3 listopada 2003 roku Instytut oddalił jego odwołanie, uznając, że skarżonemu przysługiwała emerytura starcza na podstawie ogólnych zasad oraz art. 2 ust. 4 ustawy z 1998 r. od 4 lutego 2003 roku – czyli od momentu uzyskania obywatelstwa słoweńskiego. Wniosek o kontrolę sądową, który złożył, oraz późniejsze odwołanie zostały również oddalone odpowiednio przez Sąd Pracy i Spraw Socjalnych w Lublanie oraz Wyższy Sąd Pracy i Spraw Socjalnych, powtarzając argumenty Instytutu. 23 marca 2009 roku Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez skarżonego. Sąd powtórzył, że na podstawie nowego art. 15 ustawy z 1998 r. (patrz poniższy paragraf 23), skarżony byłby uprawniony do emerytury z mocą wsteczną tylko wtedy, gdyby uzyskał obywatelstwo na podstawie art. 40 ustawy o obywatelstwie. 30 marca 2010 roku Sąd Konstytucyjny odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi konstytucyjnej wniesionej przez skarżonego, uznając, że nie dotyczy ona ważnego zagadnienia konstytucyjnego ani nie narusza praw człowieka, które pociągałoby za sobą poważne konsekwencje dla niego.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1979 i 1983 roku. Pierwszy skarżący odbywa karę dożywotniego pozbawienia wolności w więzieniu nr 89 w Dniepropietrowsku. Drugi skarżący mieszka w Obuchowie. 24 marca 2000 r. skarżący zawarli związek małżeński. 16 lutego 2001 r. pierwszego skarżącego uznano za winnego popełnienia szeregu przestępstw i skazano na dożywotnie pozbawienie wolności. Skarżący wielokrotnie, a w szczególności w 2006 r., zwracali się do administracji więzienia z wnioskiem o zgodę na długą wizytę rodzinną. Ich wnioski były odrzucane z powodu, że art. 151 Kodeksu wykonania kar nie przewidywał długich wizyt dla skazanych na dożywotnie pozbawienie wolności. W kwietniu 2007 r. skarżący wnieśli powództwo administracyjne przeciwko Państwowemu Departamentowi Wykonania Kar, domagając się prawa do długiej wizyty małżeńskiej co trzy miesiące. Podali, że są gotowi mieć wspólne dziecko oraz że odmówienie im tego prawa jest bezprawne i arbitralne. Sądy na trzech poziomach jurysdykcji oddaliły to powództwo jako nieznajdujące podstawy prawnej. Ostateczna decyzja Wyższego Sądu Administracyjnego zapadła 8 grudnia 2009 r. Zgodnie z informacją dostarczoną przez Rząd, pierwszy skarżący był karany dyscyplinarnie trzykrotnie w okresie swojego osadzenia od 2001 do 2016 roku: raz w 2001 r. po znalezieniu przy nim nie zgłoszonej wiadomości pisemnej, raz w 2003 r. z powodu próby nawiązania kontaktu z więźniem w sąsiedniej celi oraz raz w 2013 r. z powodu nieuprawnionego posiadania telefonu komórkowego. Skarżący rozwiedli się w nieokreślonym terminie. Zgodnie z informacją Rządu, nastąpiło to „krótko po wniesieniu skargi”. Zdaniem skarżących rozwód miał miejsce w nieokreślonej dacie w 2014 roku. Jak wskazano w nocie informacyjnej wydanej 24 czerwca 2016 r. przez administrację więzienia nr 89 w Dniepropietrowsku, podczas osadzenia w tym więzieniu począwszy od 2003 r., pierwszy skarżący odbył czterdzieści krótkich wizyt i dziewięć długich wizyt rodzinnych. A dokładniej, 10 grudnia 2003 r. i 10 czerwca 2004 r. odbył krótkie wizyty z drugim skarżącym, a także swoją matką i siostrą. Drugi skarżący nie odwiedzał go później. W okresie od 2004 do 2012 r. pierwszy skarżący miał regularne krótkie wizyty od swojej matki, siostry i niektórych innych osób. 13 września 2012 r. miał wizytę ze swoją siostrą i pewną panią L., która została zarejestrowana w księdze więziennej jako jego narzeczona. Od tego czasu miał regularne krótkie wizyty od pani L. 11 lipca 2014 r. pierwszemu skarżącemu po raz pierwszy pozwolono na długą wizytę rodzinną, która odbyła się z jego siostrą. 5 grudnia 2014 r. pierwszy skarżący ożenił się z panią L. i z tej okazji pozwolono im na długą wizytę rodzinną. Następnie korzystali z długich wizyt małżeńskich około co trzy miesiące.


Skarżąca urodziła się w 1988 roku i mieszka w Beiuş. Skarżąca była zamężna z I.T. i miała z nim córkę, urodzoną w 2011 roku. W maju 2013 r. skarżąca opuściła dom małżeński, a dziecko pozostało z I.T. 21 maja i odpowiednio 5 czerwca 2013 r. I.T. oraz skarżąca wnieśli o rozwód, a każdy z nich zwrócił się o wyłączną opiekę nad dzieckiem. 10 grudnia 2013 r. Sąd Rejonowy w Beiuş orzekł rozwód pary oraz wspólną opiekę nad dzieckiem i postanowił, że dziecko powinno pozostać z ojcem. W prawomocnym orzeczeniu z 17 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Bihor uchylił w części powyższą decyzję i postanowił, że dziecko powinno zamieszkać ze skarżącą. I.T. odmówił wydania dziecka. 4 lipca 2014 r. skarżąca zwróciła się do komornika o egzekucję decyzji z 17 czerwca 2014 r. 5 sierpnia i 25 września 2014 r. I.T. udał się sam do biura komornika i poinformował go, że dziecko odmawia zamieszkania z matką. Na tych spotkaniach obecny był również przedstawiciel Dyrekcji Generalnej Opieki Społecznej i Ochrony Dziecka w Bihor („organ ochrony dziecka”). 3 października 2014 r. komornik i skarżąca wnieśli pozew do Sądu Rejonowego w Oradei, domagając się nakazania I.T. zapłaty na jej rzecz 1000 rumuńskich lejów (RON – około 225 euro (EUR)) za każdy dzień nieegzekwowania orzeczenia o opiece. 11 maja 2015 r. sąd oddalił powództwo, uznając, że I.T. nie sprzeciwiał się egzekucji oraz że to dziecko odmawiało pójścia z matką. Wydaje się, że ani skarżąca, ani komornik nie odwołali się od tej decyzji. 6 października 2014 r. komornik złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko I.T. za nieprzestrzeganie orzeczenia sądowego, jednak 23 stycznia 2015 r. prokuratura przy Sądzie Rejonowym w Oradei postanowiła nie postawić I.T. zarzutów. Uznano, że protokoły sporządzone przez komornika po każdym spotkaniu z I.T. wykazały, że to nie I.T., lecz dziecko sprzeciwiało się egzekucji. 4 listopada 2014 r. komornik w towarzystwie pracownika socjalnego z organu ochrony dziecka oraz policji udał się do domu I.T. Poprosili o zobaczenie dziecka, aby sprawdzić, czy chce ono pójść z matką. Początkowo I.T. odmówił, ale ostatecznie przyprowadził dziecko. Komornik odnotował następująco: „Po tym jak [matka] porozmawiała z małoletnią, zapytałem małoletnią, czy chce wyjść z matką, a ona udzieliła mi niewiążącej odpowiedzi. Należy jednak zauważyć, że choć małoletnia nie wykazywała niechęci do matki, nie chciała wyjść z nią. Pracownik socjalny doszedł do tego samego wniosku.” Pracownik socjalny, który był również obecny na spotkaniu, odnotował następująco: „Ojciec odmówił wyprowadzenia dziecka, stał się niechętny do współpracy, ale ostatecznie zgodził się, aby [dziecko] usiadło obok matki. Atmosfera była napięta, rodzice wzajemnie sobie wypominali w obecności dziecka i mówili do siebie podniesionym głosem. Gdy matka próbowała wziąć dziecko na ręce, dziecko zaczęło płakać i mocno trzymało się za rękę obecnej żony ojca. Po tym jak dziecko chwilę siedziało z matką, [komornik] zapytał dziecko, czy chce wyjść z matką. Mimo że dziecko nie wykazywało niechęci do matki, odmówiło wyjścia z nią.” 13 listopada 2014 r. skarżąca złożyła skargę do organu ochrony dziecka, że pracownik socjalny, który towarzyszył jej i komornikowi 4 listopada 2014 r., nie był zaznajomiony ze sprawą, kwestionował jej motywy w obecności dziecka i nie umiał ułatwić ich spotkania. Wydaje się, że nie otrzymała odpowiedzi na swoją skargę. 8 grudnia 2014 r., na wniosek komornika i w oparciu o raport z wizyty z 4 listopada 2014 r., organ ochrony dziecka zwrócił się o obowiązkowe poradnictwo psychologiczne na podstawie art. 912 Kodeksu Postępowania Cywilnego, w celu przywrócenia relacji między skarżącą a dzieckiem. 20 stycznia 2015 r. Sąd Rejonowy w Beiuş uwzględnił wniosek i zarządził, aby dziecko wzięło udział w trzymiesięcznym programie poradnictwa psychologicznego. Celem programu poradnictwa było pomoc obu rodzicom w nawiązaniu pozytywnego kontaktu z dzieckiem oraz pomoc w odbudowaniu relacji matka-dziecko. Między 4 lutego a 4 maja 2015 r. zorganizowano kilka spotkań. Psycholog spotkał się z rodzicami osobno i wspólnie oraz spotkał się z dzieckiem. I.T. odmówił zgody na udział skarżącej w sesjach poradniczych wspólnie z dzieckiem. Poprosił również skarżącą o zgodę na odroczenie egzekucji orzeczenia o opiece o rok, jeśli chciała widzieć córkę podczas poradnictwa. Ponieważ skarżąca nie wyraziła na to zgody, odmówił jakiegokolwiek kontaktu między matką a córką w tym okresie. 16 czerwca 2015 r. psycholog złożyła swoje sprawozdanie do sądu i do organu ochrony dziecka. Stwierdziła, że dziecko jest dobrze zintegrowane z rodziną ojca, jest emocjonalnie przywiązane do ojca, macochy i przybranego brata oraz obawia się, że skarżąca przyjdzie i zabierze ją podczas spotkań poradniczych. Stwierdziła również, że ojciec nie ułatwia relacji między skarżącą a ich dzieckiem. Na zakończenie programu poradniczego I.T. zgodził się pozwolić skarżącej na rozmowę telefoniczną z dzieckiem. Psycholog zauważyła, że poradnictwo nie zmniejszyło wysokiego poziomu lęku separacyjnego dziecka i ambiwalentnego stosunku do biologicznej matki oraz nie osiągnęło celów wyznaczonych na początku. 21 maja oraz 22 października 2015 r. i 16 kwietnia 2016 r. skarżąca prosiła komornika o kontynuowanie postępowania egzekucyjnego. Nie ma wskazań, aby to uczynił. 22 października 2015 r. i 25 maja 2016 r. komornik dochodził zapłaty kosztów postępowania egzekucyjnego od I.T. 8 lipca 2015 r. skarżąca złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko I.T. za odmowę podporządkowania się orzeczeniu sądowemu oraz za domniemane czyny przemocy wobec dziecka, gdy skarżąca chciała zabrać je do domu. 30 września 2016 r. prokurator postanowił nie postawić I.T. zarzutów. Skarżąca nie skarżyła się na tę decyzję. Tymczasem, 2 czerwca 2015 r. I.T. złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Beiuş, domagając się orzeczenia, aby dziecko mieszkało z nim. Jednocześnie złożył wniosek o zabezpieczenie z tym samym celem. 30 czerwca 2015 r. Sąd Rejonowy oddalił wniosek o zabezpieczenie z powodu, że dziecko już z nim mieszka. Sąd zauważył, że skarżąca już poniosła szkodę, ponieważ nie mogła zabrać dziecka do domu mimo orzeczenia sądowego z 17 czerwca 2014 r. (patrz powyższy paragraf 6). I.T. odwołał się, ale 27 sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Bihor utrzymał w mocy poprzednie orzeczenie. 17 lutego 2016 r. Sąd Rejonowy w Beiuş oddalił również główny pozew wniesiony przez I.T. dotyczący miejsca zamieszkania dziecka. Rodzice, nowa żona I.T. i dziecko zostali przesłuchani przez psychologa sądowego, którego zadaniem była ocena relacji rodzinnych między stronami. Uznała, że dziecku potrzeba czasu na odbudowanie relacji z matką i zaleciła sporządzenie harmonogramu kontaktów między nimi. Zaleciła również poradnictwo dla rodziców. Sąd uznał, że nie było poważnych powodów uzasadniających zmianę prawnego miejsca zamieszkania dziecka i że leży to w interesie dziecka, aby pozostało z matką. I.T. odwołał się, ale w prawomocnym orzeczeniu z 29 września 2016 r. Sąd Okręgowy w Bihor utrzymał w mocy poprzednie orzeczenie. Istotne fragmenty brzmią następująco: „Małoletnia musi mieć normalną relację z obojgiem rodziców, co zakłada przezwyciężenie obecnej sytuacji, w której jest oddalona od matki, ponieważ w przeciwnym razie będzie dla niej niemal niemożliwe przywrócenie normalnej relacji z matką, a nie służy to najlepiej pojętemu dobru dziecka. Sąd nie neguje znaczenia stabilnego środowiska dla małoletniej, w tym jej domu i ludzi, którzy są częścią jej codziennego życia; uważa jednak, że w chwili obecnej zachowanie ciągłości nie służy interesom dziecka w zakresie nawiązania normalnej relacji z obojgiem rodziców. Strony muszą zrozumieć... że małoletnia musi być wspierana, aby dostosować się do nowego środowiska... Sąd nie jest związany wolą wyrażoną przez małoletnią, by pozostać z ojcem, ponieważ jest ona w młodym wieku i ponieważ ojciec namówił małoletnią, by nie szła do domu matki. ... Uznanie, że opinia dziecka jest wiążąca bez wyjątku, oznaczałoby, że postępowanie, w tym przeprowadzanie dowodów, jest bezcelowe, a jedyną rolą sądu jest odnotowanie preferencji dziecka i wydanie decyzji zgodnie z nimi.” Zgodnie z twierdzeniem skarżącej, w dniu 21 marca 2018 r., czyli dacie jej ostatniej komunikacji do Trybunału, nadal nie została zjednoczona z córką.


Skarżąca urodziła się w 1956 roku i mieszka w Niżnym Nowogrodzie. 25 lipca 2002 r. 51-letni brat skarżącej, Aleksandr Aleksiejewicz Anoszyn, został zamordowany przez policjanta w ośrodku odtruwania przy Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych rejonu Sowieckiego w Niżnym Nowogrodzie (медицинский вытрезвитель при Советском РУВД г. Нижнего Новгорода). Tego samego dnia, około godziny 19:00, został zatrzymany na ulicy przez patrol policji, gdy chwiejnym krokiem wracał do domu po spożyciu alkoholu z kolegami z pracy. Został zawieziony do ośrodka i pozostawiony samego na łóżku w sali odtruwania, podczas gdy personel ośrodka usiadł w pobliżu do gry w karty. Godzinę później pan Anoszyn zaczął walić w drzwi i prosić o wypuszczenie. Funkcjonariusz M., który wraz ze swoim partnerem K. właśnie wrócił ze służby patrolowej, zirytował się hałasem, odepchnął pana Anoszyna od drzwi i zażądał, by się uspokoił. Pan Anoszyn upadł na łóżko, a jego głowa uderzyła o ścianę. Następnie wstał i ruszył w stronę funkcjonariusza. Funkcjonariusz M. pięciokrotnie uderzył brata skarżącej w głowę i klatkę piersiową oraz udusił go do nieprzytomności, używając kawałka drewna o kwadratowym przekroju z połamanego krzesła. M. położył pana Anoszyna na łóżku i wyszedł. Funkcjonariusz An. obserwował tę scenę z progu. O godzinie 22:00 brat skarżącej zmarł w wyniku uduszenia. 3 sierpnia 2002 r. Prokuratura Rejonu Sowieckiego wszczęła śledztwo karne w sprawie śmierci. Śledztwo trwało cztery lata i było prowadzone kolejno przez co najmniej sześciu różnych śledczych. Zbadali miejsce zdarzenia, przeprowadzili przesłuchania świadków, zlecili ekspertyzy sądowe oraz przeprowadzili rekonstrukcje. Personel ośrodka zeznał początkowo, że znalazł brata skarżącej chorego na łóżku, ale następnie zmienił wersję, twierdząc, że widzieli, jak powiesił się na prześcieradle związanym z kratami w oknie celi. Ekspertyzy sądowe (w sprawie przyczyny śmierci, charakteru obrażeń, pochodzenia krwi na ścianie oraz obecności śladów metalicznych na prześcieradle) obaliły hipotezę o powieszeniu, wskazywały na śmierć gwałtowną i obciążały personel ośrodka. Śledztwo zostało jednak zawieszone trzynaście razy, ponieważ nie zidentyfikowano wiarygodnego podejrzanego. W marcu 2006 r. M. został przesłuchany po raz pierwszy. Do sierpnia 2006 r. sprawa przeciwko niemu trafiła do sądu. 1 sierpnia 2008 r. Sąd Rejonowy rejonu Sowieckiego w Niżnym Nowogrodzie uznał M. za winnego morderstwa i gwałtownego nadużycia władzy służbowej oraz skazał go na czternaście lat pozbawienia wolności i trzyletni zakaz pełnienia służby w policji. Zarzuty niedopełnienia obowiązków postawione jego dwóm współoskarżonym (funkcjonariuszom An. i Ag.) zostały umorzone z powodu przedawnienia. Podczas procesu M. został bezpośrednio obciążony przez zeznania An., Ag. i K. Funkcjonariusze An. i Ag. przyznali, że historia o samobójstwie była zmyśloną przykrywką aprobowaną przez przełożonych Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych rejonu Sowieckiego. 14 listopada 2008 r. Sąd Obwodowy w Niżnym Nowogrodzie utrzymał wyrok w mocy. Skarżąca oraz troje z czworga dzieci jej brata wystąpili o odszkodowanie od Państwa w wysokości 3 000 000 rubli rosyjskich (RUB – około 69 000 euro (EUR)) każdy za krzywdy emocjonalne spowodowane przestępstwem. 25 maja 2009 r. Sąd Rejonowy rejonu Sowieckiego przyznał każdemu powodowi 150 000 RUB (około 3400 EUR). 14 sierpnia 2009 r. Sąd Obwodowy w Niżnym Nowogrodzie utrzymał to orzeczenie w mocy.


Pierwsza skarżąca (pani Makarova) urodziła się w 1989 roku i mieszkała w Moskwie. Druga skarżąca (pani Astakhova) urodziła się w 1985 roku i mieszka w Mytiszczach w obwodzie moskiewskim. Trzecia skarżąca (pani Fokht‑Babushkina) urodziła się w 1994 roku i mieszka w Moskwie. 14 grudnia 2012 r. Państwowa Duma, izba niższa Zgromadzenia Federalnego Rosji, przyjęła w pierwszym czytaniu projekt ustawy, który, między innymi, zabraniał obywatelom Stanów Zjednoczonych Ameryki adopcji dzieci narodowości rosyjskiej. 17 grudnia 2012 r. oficjalna gazeta codzienna „Rossijskaja Gazieta” ogłosiła, że drugie czytanie projektu ustawy zaplanowano na 19 grudnia 2012 r. Zgodnie z twierdzeniem pierwszej skarżącej, przeczytała ona w różnych sieciach społecznościowych w Internecie, że wiele osób zamierzało przeprowadzić 19 grudnia 2012 r. pojedyncze pikiety przed Państwową Dumą, aby wyrazić swój sprzeciw wobec projektu ustawy. Forma pojedynczych pikiet została wybrana, ponieważ nie było już czasu na zachowanie ustawowego, trziodniowego okresu powiadamiania dla innych typów (grupowych) wydarzeń. Wszystkie skarżące zdecydowały się przeprowadzić pojedyncze pikiety 19 grudnia 2012 r. Zgodnie z ich relacją, około godziny 9:00 zajęły one miejsca, trzymając transparenty, w pobliżu Państwowej Dumy w pewnej odległości od innych protestujących (zobacz także sprawa Lashmankin i inni przeciwko Rosji, wnioski nr 57818/09 i 14 innych, §§ 206–215, 7 lutego 2017 r.). Zgodnie z twierdzeniem pierwszej skarżącej, kilka minut później została ona aresztowana przez policję i doprowadzona do policyjnego vana. Nie było żadnych poleceń ze strony funkcjonariuszy policji, aby przerwać demonstrację i opuścić teren. Zgodnie z twierdzeniem drugiej i trzeciej skarżącej, po przeprowadzeniu swoich pojedynczych pikiet opuściły one teren, pokazując swoje plakaty dziennikarzom na ich prośbę. W tym momencie zostały aresztowane przez policję i doprowadzone do komisariatu rejonu twerskiego. Zgodnie z twierdzeniem Rządu, 19 grudnia 2012 r. o godzinie 10:00 wszystkie skarżące wzięły udział w grupowym „pikiecie” zorganizowanym bez uprzedniego powiadomienia władz. Pierwsza skarżąca miała plakat z napisem „Szukam Amerykanina, który mnie adoptuje”, druga i trzecia skarżąca miały plakaty z napisem „Sieroty są winne śmierci pana Magnitskiego? Nie hańb się”. Skarżące nie reagowały na prawne żądania policji, aby przerwać udział w wydarzeniu i kontynuowały „pikietowanie”, przyciągając uwagę przechodniów. O godzinie 10:30 zostały aresztowane i doprowadzone do komisariatu rejonu twerskiego w celu sporządzenia protokołu o wykroczeniu administracyjnym. Tego dnia o godzinie 13:20 skarżące zostały zwolnione. Na komisariacie skarżącym postawiono zarzut udziału w grupowym wydarzeniu publicznym zorganizowanym bez uprzedniego powiadomienia, wbrew art. 20.2 § 2 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych (dalej „KWA”). Protokół o wykroczeniu administracyjnym dotyczący pierwszej skarżącej oraz raporty funkcjonariuszy policji dotyczące wszystkich skarżących wskazywały, że wykroczenie zostało popełnione o godzinie 10:00. Stwierdzono również, że wzięły one udział w niepowiadomionym grupowym wydarzeniu publicznym i odmówiły jego zakończenia, gdy zażądała tego policja. 15 stycznia 2013 r. sędzia pokoju okręgu nr 369 rejonu twerskiego w Moskwie uznała pierwszą skarżącą za winną naruszenia art. 20.2 § 2 KWA i skazała ją na grzywnę w wysokości 20 000 rubli rosyjskich (RUB; około 495 euro (EUR) w tamtym czasie). Sąd uznał za udowodnione, na podstawie protokołu o wykroczeniu administracyjnym, raportów funkcjonariuszy policji i ustnych zeznań funkcjonariusza policji, który aresztował skarżącą, że ta wzięła udział w wydarzeniu publicznym („pikiecie”), w którym uczestniczyło pięćdziesiąt osób i które zostało zorganizowane bez uprzedniego powiadomienia władz. 14 lutego 2013 r. Sąd Rejonowy w rejonie twerskim w Moskwie utrzymał wyrok w mocy po rozpoznaniu odwołania. Skarżąca nie stawiła się na rozprawie odwoławczej, mimo że została do niej prawidłowo wezwana. 31 stycznia 2013 r. w dwóch odrębnych postępowaniach ten sam sędzia pokoju uznał drugą i trzecią skarżącą za winne naruszenia art. 20.2 § 2 KWA i skazał każdą z nich na grzywnę w wysokości 20 000 RUB. Sąd oparł się na protokołach o wykroczeniu administracyjnym, raportach funkcjonariuszy policji i ustnych zeznaniach funkcjonariusza policji, który aresztował skarżące. 21 lutego i 21 marca 2013 r. Sąd Rejonowy w rejonie twerskim w Moskwie utrzymał w mocy wyroki dotyczące odpowiednio trzeciej i drugiej skarżącej. Obie skarżące nieobecne były na rozprawach odwoławczych, choć adwokat trzeciej skarżącej wziął w nich udział. W sprawie trzeciej skarżącej sąd odwoławczy przeanalizował niektóre dokumenty i szczegółowo przesłuchał funkcjonariusza policji, zanim dał pełnomocnikowi obrony możliwość zadawania mu pytań w trybie krzyżowym; następnie sędzia odwoławczy zadał szereg pytań uzupełniających. W decyzji odwoławczej sąd uznał, że winna trzeciej skarżącej została udowodniona dowodami obciążającymi, takimi jak protokół o wykroczeniu administracyjnym, protokół konwojowania i zeznania. 1 i 5 lipca 2013 r. Sąd Miejski w Moskwie rozpoznał skargi nadzorcze wniesione przez drugą i trzecią skarżącą. Sąd przekwalifikował zarzuty wobec skarżących na naruszenie art. 20.2 § 5 KWA, mianowicie naruszenie ustalonej procedury przeprowadzania wydarzeń publicznych popełnione przez uczestnika. Ich grzywny zostały zmniejszone do 10 000 RUB (około 232 EUR w tamtym czasie) dla każdej z nich.


Skarżący urodzili się w 1948 i 1963 roku i mieszkają odpowiednio w Stambule i Ankarze. Posiadali określoną liczbę akcji Türkiye Tütüncüler Bankası Yaşarbank A.Ş. (dalej „Yaşarbank”) – prywatnego banku założonego w 1924 roku – które kupili na Giełdzie Papierów Wartościowych w Stambule. Decyzją z dnia 21 grudnia 1999 r. (nr 99/13765) Rada Ministrów postanowiła przenieść zarządzanie i kontrolę nad Yaşarbankiem, a także wszystkie prawa akcjonariuszy (z wyjątkiem dywidend) do Funduszu Ubezpieczeń Depozytów (Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu – dalej „Fundusz”), na podstawie art. 14 ust. 3 i 5 ustawy o działalności bankowej (ustawa nr 4389) zmienionej ustawą nr 4491. Tą samą decyzją Rada Ministrów postanowiła również przenieść własność akcji Yaşarbanku do Funduszu na podstawie art. 14 ust. 5 tej samej ustawy. W momencie przejęcia 48,48% akcji Yaşarbanku należało do Yaşar Holding A.Ş., 32,85% do spółek należących do Grupy Yaşar, 2,08% do fundacji należących do Grupy Yaşar, a 0,12% do rodziny Yaşar. Wreszcie, pozostałe 16,47% kapitału było w posiadaniu inwestorów indywidualnych, w tym skarżących. 21 grudnia 1999 r. akcje Yaşarbanku dostępne dla publiczności były sprzedawane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Stambule po cenie 1950 starych lir tureckich (TRL) za sztukę. Sprawozdanie finansowe sporządzone przez prywatną firmę audytorską 22 grudnia 1999 r. stwierdzało, że aktywa i pasywa Yaşarbanku wynosiły odpowiednio 385,46 biliona TRL i 947,16 biliona TRL. W dniach 26 stycznia i 18 lutego 2001 r. Agencja Regulacji i Nadzoru Bankowego (Bankalar Düzenleme ve Denetleme Kurumu – dalej „Agencja”) postanowiła odpowiednio, że Yaşarbank zostanie połączony z Sümerbankiem, a licencja bankowa tego pierwszego zostanie cofnięta. 4 lutego 2000 r. główni akcjonariusze Yaşarbanku, w tym Yaşar Holding A.Ş., wnieśli pozew administracyjny przeciwko Agencji, domagając się uchylenia decyzji z 21 grudnia 1999 r. w sprawie przejęcia banku przez Fundusz. Powoływali się, między innymi, na to, że warunki określone w art. 14 ust. 3 ustawy nr 4389 dotyczące przejęcia banku przez Fundusz nie zostały spełnione i że w związku z tym decyzja Rady Ministrów była niezgodna z prawem. W związku z tym argumentowali, że po zmianie ustawą nr 4491, art. 14 ust. 3 przewidywał bardziej szczegółowe środki, które miały być wdrażane stopniowo. Bank nie został jednak zaproszony do podjęcia tych środków, a władze nie wzięły pod uwagę przedłożonego przez niego planu naprawczego, który – ich zdaniem – mógłby wzmocnić sytuację finansową banku, gdyby został wdrożony. Twierdzili również, że przejęcie banku było nieproporcjonalne w świetle innych środków przewidzianych w art. 14 ustawy nr 4389. Wreszcie, podnieśli zarzut niekonstytucyjności. W nieokreślonym dniu główni akcjonariusze wszczęli postępowanie administracyjne, zaskarżając cofnięcie licencji bankowej Yaşarbanku. 27 lutego 2002 r., po przeanalizowaniu szeregu opinii biegłych, Najwyższy Sąd Administracyjny oddalił powództwo głównych akcjonariuszy o uchylenie przejęcia Yaşarbanku przez Fundusz.

Po pierwsze, sąd oddalił wniosek głównych akcjonariuszy o skierowanie sprawy do Trybunału Konstytucyjnego w celu wydania orzeczenia wstępnego, stwierdzając, że art. 14 ustawy nr 4389 nie stoi w sprzeczności z art. 35 Konstytucji, który gwarantuje prawo własności. Co do meritum, stwierdził, że zgodnie z ustępami 1, 2 i 3 art. 14 ustawy nr 4389 administracja miała swobodę w wyborze środków do przyjęcia w zależności od powagi problemów finansowych oraz że środki przewidziane w różnych ustępach art. 14 nie muszą być wdrażane w kolejności. Ponadto, ze względu na pogarszającą się sytuację finansową, Yaşarbank został objęty ścisłym nadzorem władz na mocy dawnej ustawy o działalności bankowej (ustawa nr 3182). Nie zastosował jednak środków wskazanych w odpowiednich raportach audytowych wydanych w tym okresie nadzoru. Plan naprawczy przygotowany przez bank również nie był wystarczający, aby poprawić jego sytuację finansową. Najwyższy Sąd Administracyjny uznał, że kontynuacja działalności Yaşarbanku zagrażałaby prawom jego wierzycieli i podważyłaby wiarygodność oraz stabilność systemu bankowego. 27 października 2003 r. Najwyższy Sąd Administracyjny oddalił również powództwo dotyczące uchylenia cofnięcia licencji bankowej Yaşarbanku. Dwoma odrębnymi wyrokami wydanymi 29 kwietnia 2004 r. Zgromadzenie Ogólne Wydziałów Postępowań Administracyjnych Najwyższego Sądu Administracyjnego (Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu – dalej „Zgromadzenie Ogólne”) utrzymało w mocy oba wyroki. 8 lutego 2007 r. Zgromadzenie Ogólne odrzuciło wniosek głównych akcjonariuszy o sprostowanie wyroku. Szczegółowy opis faktów dotyczących przejęcia Yaşarbanku przez państwo oraz postępowań wszczętych przez głównych akcjonariuszy można znaleźć w sprawie Yaşar Holding A.Ş. przeciwko Turcji ((meritum), nr 48642/07, 4 kwietnia 2017 r.). W nieokreślonym dniu pierwszy skarżący kupił pewną liczbę akcji Yaşarbanku na Giełdzie Papierów Wartościowych w Stambule. Po przejęciu Yaşarbanku przez Fundusz pierwszy skarżący wszczął postępowanie, żądając uchylenia przejęcia i odszkodowania w wysokości 2 bilionów TRL, w przybliżeniu równej wartości jego akcji w tamtym czasie, wraz z odsetkami. Podtrzymywał, że kupił akcje na giełdzie, polegając na sprawozdaniach finansowych banku, które były nadzorowane przez Komisję Papierów Wartościowych (Sermaye Piyasası Kurulu) i zatwierdzone przez niezależne agencje audytowe. W związku z tym argumentował, że nie można mu przypisać winy za przejęcie Yaşarbanku przez Fundusz i że powinien otrzymać taką samą ochronę, jaką przyznano wierzycielom banku.

Pierwszy skarżący zwrócił uwagę, że główne akcje banków i akcje kupione na giełdzie podlegają różnym przepisom prawnym i w związku z tym powinny być traktowane oddzielnie podczas przejmowania banku przez państwo. W związku z tym argumentował, że odpowiednie przepisy, w szczególności art. 14 ust. 5 ustawy nr 4389, są niejasne, ponieważ w jednym zdaniu odnoszą się do przejęcia akcji głównych akcjonariuszy oraz przejęcia wszystkich akcji banku, co utrudnia zrozumienie zakresu przejęcia objętego tym przepisem. Wniósł zatem, że przejęcie jego akcji przez Fundusz bez jakiegokolwiek wynagrodzenia naruszyło jego prawo własności. Pierwszy skarżący podniósł również zarzut niekonstytucyjności w odniesieniu do art. 14 ustawy nr 4389. 18 czerwca 2002 r. Najwyższy Sąd Administracyjny oddalił sprawę pierwszego skarżącego. Powołując się na swój wyrok z 27 lutego 2002 r. dotyczący powództwa głównych akcjonariuszy o uchylenie kwestionowanego przejęcia, sąd stwierdził, że decyzja Rady Ministrów o przejęciu banku przez Fundusz była legalna. W związku z tym powtórzył, że biorąc pod uwagę raporty sporządzone po inspekcjach Yaşarbanku w okresie pięciu lat, instrukcje wydane bankowi przez władze państwowe oraz niepowodzenie banku w poprawie sytuacji finansowej po tych instrukcjach, stało się jasne, że dalsza działalność banku, którego aktywa były niewystarczające na pokrycie pasywów, zakłóciłaby stabilność systemu finansowego i uniemożliwiłaby władzom ochronę praw wierzycieli. W odniesieniu do roszczenia odszkodowawczego pierwszego skarżącego sąd zauważył, że administracja nie jest zobowiązana do wypłaty odszkodowania za jakiekolwiek straty wynikające z przejęcia Yaşarbanku. Stwierdził, że skarżącego należy uznać za wspólnika banku, ponieważ posiadał w nim akcje, i że choć celem działalności gospodarczej jest osiągnięcie zysku, nie można wyeliminować ryzyka straty z takiej działalności. Sąd oddalił również wniosek pierwszego skarżącego o skierowanie sprawy do Trybunału Konstytucyjnego. Pierwszy skarżący odwołał się, stwierdzając, że Najwyższy Sąd Administracyjny naruszył jego prawo do rzetelnego procesu, ponieważ nie odniósł się do jego głównego argumentu, czyli przejęcia jego akcji jako akcjonariusza mniejszościowego. W związku z tym ponownie podtrzymał, że władze państwowe nie wywiązały się z obowiązku nadzoru, ponieważ nie poinformowały opinii publicznej o pogarszającej się sytuacji finansowej Yaşarbanku i spowodowały pozbawienie go akcji swoimi bezprawnymi działaniami. 29 kwietnia 2004 r. Zgromadzenie Ogólne utrzymało wyrok w mocy. Ostateczna decyzja została doręczona skarżącemu 20 lipca 2004 r. W różnych terminach między 3 a 20 grudnia 1999 r. drugi skarżący kupił określoną liczbę akcji Yaşarbanku na Giełdzie Papierów Wartościowych w Stambule. Po decyzji Rady Ministrów o przejęciu Yaşarbanku przez Fundusz, 18 lutego 2000 r. wniósł sprawę przeciwko Funduszowi, żądając uchylenia tej decyzji. Zastrzegł sobie prawo do żądania odszkodowania na późniejszym etapie. Argumentował, między innymi, że art. 14 ust. 5 ustawy nr 4389 zmienionej ustawą nr 4491 nie obejmuje akcji akcjonariuszy mniejszościowych, a jego zastosowanie w przypadku Yaşarbanku było niezgodne z prawem, ponieważ skutkowało przejęciem wszystkich akcji banku, w tym akcjonariuszy mniejszościowych, takich jak on sam, którzy kupili swoje akcje na giełdzie, polegając na informacjach dostarczonych przez władze. W związku z tym twierdził, że pozbawienie go własności wynikło z niewywiązania się przez władze z obowiązku nadzoru, a w szczególności z niepowodzenia Komisji Papierów Wartościowych w poinformowaniu opinii publicznej o pogarszającej się sytuacji finansowej Yaşarbanku, zgodnie z wymogami ustawy o papierach wartościowych (ustawa nr 2499). Drugi skarżący podniósł również zarzut niekonstytucyjności w odniesieniu do art. 14 ust. 3–5 ustawy nr 4389. 8 października 2002 r. Najwyższy Sąd Administracyjny odrzucił wniosek drugiego skarżącego o skierowanie sprawy do Trybunału Konstytucyjnego. Sąd oddalił również powództwo o uchylenie przejęcia Yaşarbanku przez państwo, uznając, że decyzja Rady Ministrów o przejęciu banku przez Fundusz była legalna. W ten sposób powtórzył uzasadnienie, które przedstawił w sprawie pierwszego skarżącego. Skarżący odwołał się, argumentując, że wyrok Najwyższego Sądu Administracyjnego jedynie wskazał, że przejęcie banku było legalne, nie odnosząc się do jego głównego argumentu, czyli bezprawności zastosowania art. 14 ust. 5 i wynikającego z tego przejęcia akcji nabytych na giełdzie wraz z akcjami głównych akcjonariuszy. 7 października 2004 r. Zgromadzenie Ogólne utrzymało wyrok w mocy. 3 maja 2007 r. sąd odwoławczy odrzucił wniosek o sprostowanie złożony przez skarżącego. Ostateczna decyzja została doręczona skarżącemu 3 lipca 2007 r.


Skarżący urodził się w 1983 roku i jest osadzony w Rzekuniu. Skarżący był osadzony w Zakładzie Karnym w Płocku od 26 marca do 29 sierpnia 2009 roku (pięć miesięcy i cztery dni). Skarżący podnosił, że w trakcie osadzenia w Zakładzie Karnym w Płocku przebywał w przepełnionych celach. Zgodnie z dokumentami z postępowania krajowego, które zostały dostarczone, oraz stanowiskiem Rządu, skarżący był osadzony w przepełnionych celach nr 400 i 402 w okresie od 26 marca do 29 sierpnia 2009 roku. Wentylacja i warunki sanitarne w tych celach były niewystarczające. Skarżący miał jeden prysznic tygodniowo i godzinę spaceru dziennie. Dnia 17 stycznia 2011 roku skarżący wniósł pozew o naruszenie dóbr osobistych z powodu niewłaściwych warunków w Zakładzie Karnym w Płocku. Domagał się 10 000 złotych polskich (PLN) zadośćuczynienia (około 2500 EUR). Wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych. Dnia 18 lutego 2011 roku sąd uwzględnił ten wniosek. Skarżący nie ubiegał się o pomoc prawną na tym etapie postępowania. W okresie od 21 stycznia do 31 marca 2011 roku skarżący złożył kilka wniosków dowodowych i prosił o dopuszczenie do rozpraw sądowych. Dnia 11 marca 2011 roku Sąd Rejonowy w Płocku poinformował skarżącego, że nie zostanie doprowadzony na rozprawę oraz pouczył go o wymogach formalnych dotyczących wniosków dowodowych, między innymi o tym, że takie wnioski należy składać do sądu w dwóch egzemplarzach. Skarżący nie był obecny na rozprawie sądowej w dniu 23 marca 2011 roku. Dnia 24 marca 2011 roku Sąd Rejonowy w Płocku doręczył skarżącemu odpis odpowiedzi Zakładu Karnego w Płocku na pozew skarżącego (odpowiedź na pozew) i zarządził skarżącemu sprecyzowanie powództwa (sprecyzowanie powództwa), w szczególności w odniesieniu do okresu jego osadzenia. Skarżący został poinstruowany, aby przesłać sprecyzowanie powództwa do sądu w dwóch egzemplarzach. Dnia 12 kwietnia 2011 roku Sąd Rejonowy w Płocku oddalił część powództwa skarżącego na podstawie powagi rzeczy osądzonej i poprosił skarżącego o poinformowanie sądu, czy chce walczyć o pozostałą część. Sąd poinformował skarżącego, że żądana informacja powinna zostać wysłana w dwóch egzemplarzach. Dnia 6 stycznia 2011 roku skarżący zapoznał się z aktami swojej sprawy w Areszcie Śledczym Warszawa-Mokotów. Dnia 2 lutego 2012 roku zwrócił się o przyznanie pomocy prawnej. Dnia 14 lutego 2012 roku Sąd Rejonowy w Płocku odmówił uwzględnienia wniosku, uznając, że skarżący jest w stanie bronić się samodzielnie. Miał dostęp do akt sądowych i był przesłuchany w charakterze świadka w postępowaniu (I C 31/11). Dnia 28 maja 2012 roku Sąd Rejonowy w Płocku oddalił powództwo skarżącego. Uznał, że w kwestii przepełnienia cel faktycznie trwało ono przez około pięć miesięcy, ale skarżący nie wykazał, aby działania pozwanego (odpowiednich władz więziennych) stanowiły czyn bezprawny, za który ponosiliby oni odpowiedzialność. Ponadto pozostałe zarzuty skarżącego dotyczące warunków materialnych w jego celach uznano za bezzasadne w świetle materiału zebranego w sprawie. Dnia 29 maja 2012 roku skarżącemu doręczono wyrok oraz informację o czasie i sposobie wykonywania prawa do odwołania, która brzmiała następująco:
„Możesz zażądać uzasadnienia wyroku na piśmie w ciągu siedmiu dni od dnia doręczenia Ci wyroku. Przysługuje Ci prawo do odwołania. Każde odwołanie powinno zostać złożone do sądu, który wydał wyrok, w ciągu dwóch tygodni, licząc od daty doręczenia wyroku z uzasadnieniem. Wysłanie odwołania pocztą jest równoznaczne z jego złożeniem do sądu.” Dnia 22 czerwca 2012 roku skarżący wniósł apelację od wyroku pierwszej instancji. Dnia 29 czerwca 2012 roku sąd wydał zarządzenie i polecił skarżącemu złożenie dwóch dodatkowych egzemplarzy apelacji. Dnia 9 lipca 2012 roku skarżący złożył do sądu list odręczny zatytułowany „apelacja” (w dwóch egzemplarzach), którego treść była podobna, ale nie identyczna z pierwotną apelacją. Dnia 17 lipca 2012 roku sąd odrzucił apelację skarżącego. Sąd wskazał, że odpis pisma oznacza odręczny odpis oryginału lub kserokopię zawierającą dokładnie te same wnioski i argumenty. Uznał, że skoro skarżący rozszerzył swoją argumentację, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, to wynika z tego, że zmienił pierwotne wnioski, a dostarczone przez niego odpisy nie mogły być uznane za odpisy pierwotnej apelacji. Dnia 2 sierpnia 2012 roku skarżący wniósł zażalenie na odrzucenie swojej wcześniejszej apelacji. Dnia 22 sierpnia 2012 roku sąd wezwał skarżącego do złożenia odpisu jego zażalenia. Skarżący nie zastosował się do tego. W konsekwencji dnia 13 września 2012 roku jego zażalenie zostało odrzucone. Dnia 20 września 2012 roku skarżący złożył zażalenie na postanowienie z dnia 13 września 2012 roku, argumentując w następujący sposób:
„Powinienem być z góry poinformowany, że sąd będzie ode mnie wymagał dostarczenia odpisów pism. Jestem prostym człowiekiem bez wiedzy prawniczej, a mój wniosek o prawnika z pomocy prawnej został przez sąd oddalony. Gdybym miał prawnika z pomocy prawnej, wiedziałbym, że sąd może wymagać odpisów apelacji lub zażaleń. Sąd poprosił mnie o dostarczenie odpisów dopiero po tym, jak wysłałem pierwotne pismo, a nie mam pamięci komputerowej, aby odtworzyć dokładnie tę samą kopię tego, co napisałem miesiąc wcześniej. Gdyby sąd odesłał mi pierwotne pismo, mógłbym je skopiować i odesłać. Z powyższych powodów proszę sąd o przyjęcie mojej apelacji i zażaleń.” Dnia 15 listopada 2012 roku sąd poinformował skarżącego, że w celu spełnienia wymogów formalnych jego zażalenia powinien złożyć dodatkowy egzemplarz, czego skarżący nie uczynił. Dnia 24 stycznia 2013 roku sąd odrzucił zażalenie skarżącego.


Skarżący urodził się w 1973 roku i mieszka we Wrocławiu. Skarżący był tymczasowo aresztowany w Areszcie Śledczym we Wrocławiu w różnych okresach między 1991 a 2014 rokiem, w tym od 24 czerwca 2009 r. do 2 października 2010 r. Został zwolniony z aresztu 8 lipca 2017 r. Skarżący podniósł, że podczas pobytu w Areszcie Śledczym we Wrocławiu był przetrzymywany w przepełnionych celach, w których przestrzeń na osobę była niższa niż polski ustawowy standard minimalny wynoszący 3 m². Zgodnie z dokumentami z postępowania krajowego i pismami Rządu, skarżący był przetrzymywany w przepełnionych celach w okresie od 29 lipca do 26 sierpnia 2009 r. (okres około jednego miesiąca). 5 kwietnia 2011 r. skarżący wniósł powództwo cywilne do Sądu Okręgowego we Wrocławiu przeciwko Skarbowi Państwa o naruszenie jego dóbr osobistych i o zadośćuczynienie z tytułu przebywania w przepełnionych celach w Areszcie Śledczym we Wrocławiu. Domagał się 20 000 polskich złotych (PLN) zadośćuczynienia. Sprawa została przekazana do Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu (dalej „sąd”) i zarejestrowana pod numerem sygnatury IX C 295/11. 6 maja 2011 r. sąd zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i oddalił jego wniosek o przyznanie pomocy prawnej. Sąd uznał, że skarżący jest w stanie sformułować swoje roszczenia w jasny i zrozumiały sposób. W związku z tym pomoc prawna nie była konieczna. Skarżący nie zaskarżył tej decyzji. W toku postępowania sądowego skarżący złożył kilka wniosków i próśb do sądu, w tym pismo z 8 sierpnia 2012 r. Postanowieniem z 28 sierpnia 2012 r. sąd wezwał skarżącego do złożenia dodatkowego egzemplarza tego pisma w celu spełnienia wymogów formalnych. W postanowieniu tym nadmieniono: „Jednocześnie sąd informuje [Pana], że wszystkie pisma (pisma) należy składać w dwóch egzemplarzach.” 5 października 2012 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia oddalił powództwo cywilne skarżącego. Sąd stwierdził, że cele, w których przebywał skarżący, były rzeczywiście przepełnione przez około jeden miesiąc, ale skarżący nie wykazał, że działania pozwanego były bezprawne. 10 października 2012 r. skarżący złożył do sądu pismo zatytułowane „wniosek: odnosi się do apelacji od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia z 5 października 2012 r.”, które sąd uznał za apelację. Pismo to zostało złożone w jednym egzemplarzu. W nieokreślonym terminie skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy prawnej. 26 października 2012 r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia-Śródmieścia odrzucił wniosek skarżącego na tych samych podstawach co wcześniej (patrz punkt 10 powyżej). 29 października 2012 r. skarżącemu doręczono wyrok oraz informację o terminie i sposobie wniesienia apelacji, w następującym brzmieniu: „Strona niezadowolona z wyroku ma prawo wnieść o uzasadnienie wyroku na piśmie w terminie siedmiu dni od doręczenia wyroku, a następnie wnieść apelację do sądu drugiej instancji za pośrednictwem sądu, który wydał wyrok, w terminie dwóch tygodni liczonym od doręczenia uzasadnionego wyroku. Jeżeli strona nie wnosi o uzasadnienie wyroku, apelację należy wnieść bezpośrednio w terminie 21 dni od doręczenia wyroku. Artykuł 369 § 1: Apelację wnosi się do sądu, który wydał wyrok, w terminie dwóch tygodni od doręczenia uzasadnienia wyroku.” 12 listopada 2012 r. skarżący otrzymał uzasadnienie wyroku sądu z 5 października 2012 r. 21 grudnia 2012 r. skarżący złożył do sądu wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji od wyroku z 5 października 2012 r., a także dwa egzemplarze pisma zatytułowanego „apelacja”. 1 lutego 2013 r. sąd oddalił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia apelacji, wyjaśniając, że skarżący już wniósł apelację 10 października 2012 r., co miało miejsce w odpowiednim terminie. Sąd podkreślił, że apelacja skarżącego z 10 października 2012 r. nie spełniała wymogów formalnych. W związku z tym, 6 lutego 2013 r. sąd wydał postanowienie i wezwał skarżącego do spełnienia wymogów formalnych apelacji poprzez złożenie jej odpisu w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia sądu. Postanowienie zostało doręczone 14 lutego 2013 r. 15 lutego 2013 r. skarżący złożył pismo, w którym poinformował sąd, że nie jest w stanie wykonać postanowienia, ponieważ nie posiada tekstu swojej apelacji, który mógłby skopiować lub przepisać, i nie pamięta dokładnego brzmienia swoich pism. Dodał, że nie był świadomy, że powinien był złożyć apelację w dwóch egzemplarzach. 19 marca 2013 r. sąd odrzucił apelację skarżącego z powodu niezłożenia jej dokładnego odpisu. 30 marca 2013 r. skarżący złożył zażalenie na to postanowienie. Na wezwanie sądu uzupełnił braki formalne swojego zażalenia, składając jego odpis i podając kwotę roszczenia. 21 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił zażalenie skarżącego, uznając, że po skarżącym, który wszczął postępowanie cywilne i wiedział, że jest pozbawiony wolności, można z uzasadnionych powodów oczekiwać przechowywania kopii wszystkich pism wysyłanych do sądu, tym bardziej że został poinformowany 28 sierpnia 2012 r., że wszystkie pisma do sądu należy składać w dwóch egzemplarzach. Ponadto po wydaniu wyroku skarżący został poinformowany o sposobie i trybie wniesienia apelacji.


Skarżący urodził się w 1967 roku. Był członkiem Zgromadzenia Narodowego (Milli Majlis), wybranym w 2005 roku. Skarżący przedstawił następujący opis spornych wydarzeń. 16 marca 2007 roku Zgromadzenie Narodowe wysłuchiwało sprawozdanie Rady Ministrów za 2006 rok, przedstawione przez Premiera. Po przedstawieniu sprawozdania miała nastąpić sesja pytań, a następnie debata. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, gdy otrzymał możliwość zadania pytania, zaczął wygłaszać przemówienie krytykujące Radę Ministrów. Po kilku zdaniach jego mikrofon został wyłączony i nie pozwolono mu dokończyć przemówienia. Skłoniło to skarżącego do wymiany zdań z Marszałkiem. Skarżący twierdził, że podczas gdy on i Marszałek kłócili się, F.A., poseł siedzący za nim, krzyknął obelgę pod adresem tego drugiego. W odpowiedzi skarżący, również używając wulgarnego języka, zażądał, aby F.A. zajmował się swoimi sprawami. F.A. podobno odpowiedział, kontynuując krzyk przekleństw pod adresem skarżącego i jego bliskich członków rodziny, a pomiędzy skarżącym a F.A. wywiązała się ostra kłótnia. Skarżący, używając gestów, zaprosił F.A., aby poszedł za nim, aby mogli rozstrzygnąć swoje spory na zewnątrz sali posiedzeń i ruszył w stronę wyjścia. Jednakże, według skarżącego, w tym momencie F.A. podszedł do niego od tyłu i uderzył go w twarz. Skarżący odepchnął F.A., w wyniku czego F.A. upadł na biurko. Jednak podobno nadal wyprowadzał ciosy w stronę skarżącego. Skarżący również próbował uderzyć F.A., ale został powstrzymany przez kilku innych członków, którzy szybko interweniowali, aby powstrzymać bójkę. Został wyprowadzony z sali posiedzeń i opuścił budynek parlamentu. Rząd nie kwestionował powyższego opisu wydarzeń przedstawionego przez skarżącego, ani nie dostarczył odrębnego ich opisu (patrz poniższy paragraf 56). Powyższe zdarzenie w Zgromadzeniu Narodowym zostało zarejestrowane na wideo i później nadawane przez różne kanały telewizji publicznej. Tego samego dnia F.A. złożył zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przeciwko skarżącemu w Prokuraturze Generalnej, a ta ostatnia wszczęła postępowanie karne na podstawie art. 132 (bicie) i 221.2.2 (chuligaństwo połączone z oporem wobec funkcjonariusza państwowego lub innej osoby wykonującej obowiązki w zakresie ochrony porządku publicznego lub zapobiegania naruszeniom porządku publicznego) Kodeksu Karnego. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, około godziny 10:30 19 marca 2007 roku został aresztowany na ulicy przez zamaskowanych funkcjonariuszy policji. Policja podobno użyła siły podczas jego aresztowania. Kilka godzin po aresztowaniu Zgromadzenie Narodowe uchyliło immunitet parlamentarny skarżącego, na wniosek Prokuratora Generalnego. Decyzją Prokuratury Generalnej z 19 marca 2007 roku skarżącemu formalnie postawiono zarzuty popełnienia przestępstw na podstawie art. 132 i 221.2.2 Kodeksu Karnego. Decyzja stwierdzała, że działania skarżącego spowodowały u F.A. wystąpienie objawów zamkniętego urazu czaszkowo-mózgowego. Tego samego dnia, na wniosek Prokuratury Generalnej, Sąd Rejonowy Nasimi zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego na okres dwóch miesięcy. 16 marca 2007 roku prowadzący śledztwo zarządził przeprowadzenie biegłych lekarskich u F.A. Raport biegłych, sfinalizowany 17 kwietnia 2007 roku, stwierdził, że F.A. doznał zamkniętego urazu czaszkowo-mózgowego, wstrząśnienia mózgu, krwiaka na czole oraz innych mniej poważnych obrażeń. Zdaniem biegłego obrażenia zostały spowodowane przez kilka ciosów w głowę, a czas ich zadania odpowiadał 16 marca 2007 roku, jak twierdził F.A. 27 marca 2007 roku śledzący dokonał oględzin kaset wideo (protokół obejrzenia kasety wideo), które zostały złożone przez różne stacje telewizyjne i zawierały nagranie zdarzenia. 3 maja 2007 roku zarzuty przeciwko skarżącemu zostały przekwalifikowane na art. 127.2.1 (umyślne spowodowanie mniej poważnego uszczerbku (az ağır zərər) na zdrowiu, w związku z wykonywaniem przez ofiarę jej obowiązków zawodowych lub publicznych), 127.2.3 (umyślne spowodowanie mniej poważnego uszczerbku na zdrowiu, w sposób niebezpieczny dla publiczności i z chuligańskim zamiarem) oraz 221.2.2 (chuligaństwo połączone z oporem wobec funkcjonariusza państwowego lub innej osoby wykonującej obowiązki w zakresie ochrony porządku publicznego lub zapobiegania naruszeniom porządku publicznego) Kodeksu Karnego. Po zakończeniu śledztwa, 8 maja 2007 roku Prokuratura Generalna wydała akt oskarżenia przeciwko skarżącemu na podstawie art. 127.2.1, 127.2.3 i 221.2.2 Kodeksu Karnego, a sprawa trafiła do sądu. W trakcie procesu skarżący nie przyznał się do winy i twierdził, że nie był inicjatorem bójki i to F.A. uderzył go pierwszy. 18 maja 2007 roku Sąd Rejonowy Sabail uznał skarżącego za winnego wszystkich zarzutów, uchylił jego mandat posła i skazał go na dwa lata pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata. Skarżący został zwolniony, ale zabraniono mu zmiany miejsca zamieszkania w okresie obowiązywania wyroku w zawieszeniu, bez uprzedniego powiadomienia odpowiedniego organu wykonawczego w zakresie orzeczeń sądowych. Opis czynów, za które skarżący został uznany winnym, brzmiał następująco:
„16 marca 2007 roku o godzinie 12:30 pod [adresem Zgromadzenia Narodowego] [skarżący], podczas wygłaszania przemówienia na sesji plenarnej [Zgromadzenia Narodowego], wbrew zasadom etyki parlamentarnej użył wulgarnych i obelżywych wyrażeń naruszających godność i honor człowieka mimo ostrzeżenia i wezwania do porządku [przez Marszałka Zgromadzenia Narodowego] zgodnie z art. 45 i 46 [Regulaminu Zgromadzenia Narodowego. [Skarżący], popełniając celowe działania mające na celu jawnie okazać, bez żadnego powodu, brak szacunku wobec posłów, urzędników parlamentarnych i członków publiczności oglądających sesję parlamentarną, obraził i znieważył [ich] nieprzyzwoitymi wyrażeniami. [Skarżący] użył siły, aby stawić opór [F.A.], który, wypełniając swój obowiązek obywatelski, wezwał [skarżącego] do porządku i zapobiegł naruszeniu porządku podczas sesji parlamentarnej, zgodnie z definicją prawną. [Skarżący], uderzając [F.A.] w głowę i w różne inne części ciała z chuligańskim zamiarem, spowodował mniej poważny uszczerbek (az ağır zərər) na zdrowiu [F.A.] i zakłócił przebieg sesji plenarnej [Zgromadzenia Narodowego] na dwadzieścia minut.”
Z wyroku wynika, że uznając skarżącego za winnego, sąd oparł się na następujących dowodach: zeznaniach F.A.; zeznaniach licznych posłów i urzędników parlamentarnych, którzy byli świadkami zdarzenia; oraz opinii biegłych lekarskich z 17 kwietnia 2007 roku. Wyrok sądu milczał w zakresie dowodów wideo. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, jego wniosek o odtworzenie kasety wideo podczas rozprawy został odrzucony przez sąd pierwszej instancji. 22 czerwca 2007 roku skarżący wniósł apelację, w której skarżył się, między innymi, na błędną ocenę okoliczności faktycznych, nieprawidłowości proceduralne w uzyskiwaniu dowodów biegłych i innych oraz błędną aplikację prawa materialnego karnego. W szczególności argumentował, że kwalifikacja z art. 221.2.2 zakłada istnienie innych ofiar, przeciwko którym skierowany był czyn chuligański, oprócz osoby, wobec której stawiano opór, podczas gdy w jego przypadku F.A. był jedyną zaangażowaną ofiarą. Skarżący skarżył się również, że biorąc pod uwagę uchwałę Plenum Sądu Najwyższego dotyczącą praktyki sądowej w sprawach związanych z chuligaństwem, F.A. nie mógł być uważany za osobę wykonującą obowiązek w zakresie ochrony porządku publicznego. Ponadto skarżący argumentował, że sąd rozprawy oparł się na zniekształconej wersji wydarzeń przedstawionej przez oskarżenie, zamiast zbadać nagranie wideo ze zdarzenia, które pokazywało, że nie był on inicjatorem bójki. 24 lipca 2007 roku Sąd Apelacyjny w Baku przeprowadził rozprawę wstępną. Z transkryptu rozprawy wynika, że skarżący zwrócił się do sądu o zapewnienie obecności F.A. na rozprawie apelacyjnej i zbadanie kasety wideo ze zdarzenia. Sąd oddalił wniosek skarżącego w zakresie drugiego punktu w następujący sposób:
„Zespół Sądu, po krótkim naradzeniu na sali,
Postanawia
Zabezpieczyć udział [F.A.] w rozprawie sądowej i odrzucić pozostałą część wniosku jako bezzasadną...”
6 sierpnia 2007 roku sąd apelacyjny utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego Sabail. Sąd stwierdził, że winna skarżącego została potwierdzona przez zeznania świadków i opinię biegłych lekarskich. Wyrok sądu milczał w odniesieniu do skarg skarżącego dotyczących nieprawidłowej kwalifikacji przestępstwa i niedokonania zbadania dowodów wideo. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, powtarzając swoje zarzuty. 4 grudnia 2007 roku Sąd Najwyższy utrzymał w mocy wyroki sądów niższych instancji. W swojej decyzji sąd nie odniósł się do powyższych skarg skarżącego. Skarżący cierpiał na przepuklinę krążka międzykręgowego przed aresztowaniem. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, warunki jego tymczasowego aresztowania były surowe i nieodpowiednie dla jego stanu zdrowia, ponieważ odczuwał przewlekły ból. Jego stan zdrowia znacząco pogorszył się podczas dwumiesięcznego tymczasowego aresztowania z powodu opóźnień w udzieleniu mu wymaganej pomocy medycznej. Mimo że nieustannie skarżył się na to do różnych krajowych organów, nie podjęto środków w celu odpowiedniego rozwiązania jego problemów medycznych. Jego wniosek o przeniesienie do wyspecjalizowanej placówki medycznej został uwzględniony dopiero po tym, jak rozpoczął strajk głodowy. 19 marca 2007 roku, po aresztowaniu, skarżący przeszedł badanie lekarskie, które stwierdziło, że jest „praktycznie zdrowy”. 27 marca 2007 roku skarżący został zbadany przez neurologa, który stwierdził, że jest „zdrowy neurologicznie” i nie wymaga leczenia szpitalnego. 28 marca 2007 roku skarżący przeszedł badanie rentgenowskie, które nie ujawniło żadnej patologii w jego klatce piersiowej. Po tym skarżący odmówił poddania się badaniom lekarskim kilka razy. 13 kwietnia 2007 roku skarżący został przeniesiony do Placówki Medycznej Ministerstwa Sprawiedliwości i zdiagnozowano u niego „zapalenie korzonków lędźwiowo-krzyżowych”. Otrzymał leczenie szpitalne w oddziale neurologii tej placówki przez trzydzieści pięć dni aż do zwolnienia z aresztu 18 maja 2007 roku. Podczas leczenia w placówce przeszedł różne badania lekarskie, które nie ujawniły potrzeby operacji, i zalecono „leczenie zachowawcze”. 13 sierpnia 2007 roku skarżący zwrócił się do Departamentu Wykonania Orzeczeń Sądowych Ministerstwa Sprawiedliwości o zezwolenie na podróż do Niemiec w celu leczenia medycznego. 16 sierpnia 2007 roku Departament odmówił spełnienia wniosku skarżącego. Skarżący odwołał się do sądów. 17 września 2007 roku Sąd Rejonowy Sabail wydał decyzję zezwalającą skarżącemu na podróż za granicę z powodów medycznych. Zakaz wyjazdu skarżącego z kraju został de facto zniesiony 22 września 2007 roku.


Skarżący urodził się w 1952 roku. 30 maja 2012 r. skarżący został aresztowany i zatrzymany w związku z podejrzeniem dokonania dwóch gróźb telefonicznych pod adresem pewnych M.S. i Š.O. W toku śledztwa Miejska Prokuratura w Zagrzebiu (Općinsko državni odvjetništvo u Zagrebu) zleciła sporządzenie psychiatrycznej opinii biegłej dotyczącej stanu psychicznego skarżącego w momencie popełnienia czynu, w tym, w razie potrzeby, istnienia konieczności jego przymusowego umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym. 28 czerwca 2012 r. biegła psychiatra, E.S., złożyła swoją opinię, w której stwierdziła, że skarżący cierpi na paranoidną schizofrenię. Uznała, że był niezdolny do rozumienia i kontrolowania swoich czynów oraz że stanowił zagrożenie dla innych, co uzasadniało jego przymusowe umieszczenie w zakładzie psychiatrycznym. Biegła zauważyła, że nie zapoznała się z żadnymi dokumentami medycznymi dotyczącymi wcześniejszego leczenia psychiatrycznego skarżącego, ale przeprowadziła z nim wywiad, przeanalizowała akta sprawy karnej oraz raport medyczny administracji więziennej. 10 lipca 2012 r. Miejska Prokuratura w Zagrzebiu wniosła akt oskarżenia przeciwko skarżącemu do Miejskiego Sądu Karnego w Zagrzebiu (Općinski kazneni sud u Zagrebu) zarzucając mu składanie poważnych gróźb. Wniosła o zastosowanie wobec skarżącego środka w postaci przymusowego umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym, zgodnie z przepisami Ustawy o ochronie osób z zaburzeniami psychicznymi. 27 lipca 2012 r. trzech sędziów Miejskiego Sądu Karnego w Zagrzebiu uznało, że akt oskarżenia był wadliwy, ponieważ opierał się na niepełnej opinii biegłej, która nie uwzględniła całej dokumentacji medycznej dotyczącej wcześniejszego leczenia psychiatrycznego skarżącego. W związku z tym akt oskarżenia został zwrócony do Miejskiej Prokuratury w Zagrzebiu z poleceniem zlecenia sporządzenia dodatkowej opinii biegłej. 24 sierpnia 2012 r. E.S. sporządziła uzupełnienie do swojej opinii, które przygotowała wraz z psychologiem. Wyjaśniła, że uzyskała dokumentację medyczną skarżącego od jego lekarza rodzinnego, V.P., ale nie otrzymała nic od jego psychiatry, V.G. (profesora uniwersytetu), który w międzyczasie przeszedł na emeryturę i nie mógł zostać zlokalizowany. Biegła stwierdziła również, że w jej ocenie diagnoza skarżącego była jasna już po pierwszym badaniu i nie potrzebowała dalszych dokumentów do jej postawienia. Tym samym powtórzyła swoją poprzednią opinię w oparciu o nowe dokumenty, które uzyskała. 28 sierpnia 2012 r. Miejska Prokuratura w Zagrzebiu złożyła nowy akt oskarżenia przeciwko skarżącemu w Miejskim Sądzie Karnym w Zagrzebiu. Akt ten został potwierdzony i przyjęty 3 października 2012 r., a sprawa została skierowana do rozprawy. Tymczasem, 30 sierpnia 2012 r., skarżący został zwolniony z aresztu śledczego, ponieważ upłynął maksymalny okres zatrzymania (patrz punkt 31 poniżej). Na rozprawie przed Miejskim Sądem Karnym w Zagrzebiu w dniu 4 grudnia 2012 r. skarżący wnosił o przesłuchanie jego psychiatry V.G., lekarza rodzinnego V.P. oraz kilku innych świadków, w tym jego sąsiadów. Stwierdził, że oni wszyscy mogą złożyć zeznania dotyczące jego stanu psychicznego. Argumentował również, że miał wcześniej konflikty z pokrzywdzonymi i wniósł o zwrócenie się do policji o przedłożenie istotnych informacji dotyczących tych incydentów. Na tej samej rozprawie przesłuchano kilku świadków powołanych przez oskarżyciela oraz biegłą E.S. E.S. powtórzyła ustalenia i opinię, których wcześniej udzieliła. Argumentowała również, że dowody dotyczące stanu psychicznego skarżącego w momencie popełnienia czynu nie mogą być złożone przez jego lekarza rodzinnego ani psychiatrę. W międzyczasie, w dniach 11 września i 13 grudnia 2012 r., skarżący złożył raporty medyczne swojego psychiatry V.G., z których wynikało, że cierpi on na przewlekły stres i złą adaptację do środowiska. Było to zaburzenie zachowania wymagające dalszego leczenia psychologicznego. V.G. podkreślił również, że przymusowe umieszczenie skarżącego w zakładzie psychiatrycznym mogłoby wywrzeć negatywny wpływ na jego leczenie. Zauważył, że skarżący od lat uczestniczy w ambulatoryjnym leczeniu psychiatrycznym i że nastąpiła poprawa w jego zachowaniu, w szczególności w zakresie abstynencji od alkoholu. Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2012 r. Miejski Sąd Karny w Zagrzebiu przesłuchał kolejnych świadków oskarżenia. Sąd oddalił wszystkie wnioski skarżącego o przeprowadzenie dowodów uznając je za nieistotne. W szczególności sąd rozprawy uznał, że lekarz rodzinny V.P. nie posiada wystarczającej wiedzy, aby złożyć zeznania dotyczące zdolności psychicznej skarżącego, a jej dokumenty zostały uwzględnione przez E.S. Sąd rozprawy uznał, że te same argumenty mają zastosowanie do V.G. Na rozprawie w dniu 23 stycznia 2013 r. strony złożyły mowy końcowe. Skarżący argumentował, że opinia biegłej E.S. była wadliwa i niepełna, ponieważ nie uwzględniła istniejącej dokumentacji medycznej związanej z jego leczeniem, a jedynie dokumentację prowadzoną przez jego lekarza rodzinnego. Jednocześnie jej opinia była sprzeczna z ustaleniami jego psychiatry V.G. Tego samego dnia Miejski Sąd Karny w Zagrzebiu uznał, że skarżący popełnił czyn składania poważnych gróźb, będąc niepoczytalnym. Opierając się na opinii E.S., orzekł, że powinien zostać umieszczony w szpitalu psychiatrycznym na okres sześciu miesięcy. Miejski Sąd Karny w Zagrzebiu uznał raporty medyczne sporządzone przez V.G. (patrz punkt 17 powyżej) za niewiarygodne, ponieważ były one sprzeczne z ustaleniami biegłej E.S. oraz zostały sporządzone przez lekarza, którego skarżący opłacił prywatnie. Skarżący odwołał się od wyroku do Sądu Okręgowego w Zagrzebiu (Županijski sud u Zagrebu), powołując się na liczne uchybienia materialne i procesowe. Zauważył, że jego psychiatra V.G., który leczył go przez sześć lat, nie został zasięgnięty w toku postępowania. Powołał się również na raport V.G., z którego wynikało, że nie ma podstaw do umieszczenia go w zakładzie psychiatrycznym i że każda taka decyzja mogłaby mieć poważne konsekwencje dla jego zdrowia. 9 lipca 2013 r. Sąd Okręgowy w Zagrzebiu oddalił odwołanie skarżącego, uznając, że wszystkie istotne fakty zostały prawidłowo ustalone. Podkreślił, że biegła E.S. uwzględniła dokumentację medyczną skarżącego prowadzoną przez jego lekarza rodzinnego V.P., która zawierała również ustalenia jego psychiatry V.G. Sąd Okręgowy w Zagrzebiu uznał zatem, że nie było konieczne przesłuchiwanie V.P. i V.G., tym bardziej, że nie byli oni biegłymi sądowymi, w przeciwieństwie do E.S. Wyrok Miejskiego Sądu Karnego w Zagrzebiu stał się tym samym prawomocny. 23 października 2013 r. skarżący wniósł skargę konstytucyjną do Trybunału Konstytucyjnego (Ustavni sud Republike Hrvatske), zarzucając, że postępowanie było niesprawiedliwe. 27 listopada 2013 r. Trybunał Konstytucyjny uznał skargę konstytucyjną skarżącego za niedopuszczalną z powodu jej oczywistej bezzasadności. Uznał, że skarżący po prostu powtarza argumenty z postępowania przed sądami niższymi, kwestionując ich decyzje, mimo że decyzje te nie wykazują żadnej dowolności ani niesprawiedliwości. Po uprawomocnieniu się wyroku Miejskiego Sądu Karnego w Zagrzebiu (patrz punkt 22 powyżej) został on przekazany do wykonania sędziemu pojedynczemu Sądu Okręgowego w Zagrzebiu, zgodnie z przepisami Ustawy o ochronie osób z zaburzeniami psychicznymi (patrz punkt 32 poniżej). W międzyczasie skarżący wyjechał do Sarajewa, Bośnia i Hercegowina, gdzie został zbadany przez dwóch biegłych w dziedzinie psychiatrii sądowej, A.K. i A.B.M., oraz psychologa, S.P. W raporcie z 10 sierpnia 2013 r. biegli stwierdzili, że skarżący ma różne zaburzenia psychiczne typu histrionicznego, ale nie cierpi na paranoidną schizofrenię. Stwierdzili również, że był w pełni świadomy swoich czynów i mógł przyjąć krytyczny stosunek do własnego postępowania. 21 października 2013 r. sędzia Sądu Okręgowego w Zagrzebiu zarządził skierowanie skarżącego do szpitala psychiatrycznego. Skarżący odwołał się od tej decyzji do trzech sędziów Sądu Okręgowego w Zagrzebiu, powołując się, między innymi, na opinię biegłych sporządzoną 10 sierpnia 2013 r. (patrz punkt 26 powyżej). 7 listopada 2013 r. trzech sędziów Sądu Okręgowego w Zagrzebiu oddaliło odwołanie skarżącego, uznając, że w jego argumentach nie było nic, co wzbudziłoby wątpliwości co do konieczności umieszczenia go w szpitalu, ustalonej przez Miejski Sąd Karny w Zagrzebiu. Zgodnie z dostępnymi informacjami, skarżący wciąż pozostaje na wolności, ponieważ odpowiednie organy nie mogły go zlokalizować w celu wykonania nakazu przymusowego umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym.


Skarżący urodził się w 1951 roku i obecnie przebywa w areszcie w Sofii. 17 grudnia 2016 r. skarżący poleciał z Kutaisi w Gruzji do Sofii w Bułgarii. Podczas próby przejścia przez kontrolę paszportową na lotnisku w Sofii został aresztowany na podstawie czerwonej notyfikacji wydanej przez Narodowe Biuro Centralne Interpolu w Iranie 14 września 2016 r. Zgodnie z czerwoną notyfikacją, 24 czerwca 2016 r. skarżący i inna osoba ukradli w wyniku oszustwa torbę zawierającą 50 000 euro z kantoru w Teheranie. Domniemany wspólnik skarżącego został aresztowany, ale skarżący uciekł z Iranu tego samego dnia. Notyfikacja stwierdzała dalej, że czyn, w związku z którym poszukiwano skarżącego, stanowił przestępstwo z art. 656 irańskiego kodeksu karnego (patrz akapity 38–40 poniżej), a maksymalna kara za ten czyn wynosiła trzy lata pozbawienia wolności. Następnego dnia, 18 grudnia 2016 r., Narodowe Biuro Centralne Interpolu w Iranie potwierdziło, że skarżący jest nadal poszukiwany i przesłało władzom bułgarskim kopię, w języku perskim, nakazu jego aresztowania. Tego samego dnia bułgarskie organy ścigania zatrzymały skarżącego na siedemdziesiąt dwie godziny. 21 grudnia 2016 r. zwróciły się one do Sądu Miejskiego w Sofii o zastosowanie wobec niego tymczasowego aresztowania na okres do czterdziestu dni w oczekiwaniu na otrzymanie formalnego wniosku o ekstradycję ze strony władz irańskich. Sąd Miejski w Sofii rozpoznał wniosek organów ścigania tego samego dnia. W swoim słowie końcowym skarżący powiedział: „[W]ysłanie mnie do Iranu byłoby niesprawiedliwe, ponieważ nie mają tam praw, decydują jak chcą, przypiszą mi to i nie wrócę do domu. Znacie ich prawa! Nie mam tam nikogo, kto by mnie chronił. Nie mają praw ani sędziów, lecz decydują jak chcą. Czy można oddać owce wilkom?”. Po naradzie przeprowadzonej natychmiast po rozprawie Sąd Miejski w Sofii uwzględnił wniosek organów ścigania. Sąd zauważył, między innymi, że na tym etapie nie rozstrzyga jeszcze, czy ekstradować skarżącego, ale jedynie, czy utrzymać go w areszcie w międzyczasie. Od tej decyzji odwołał się pełnomocnik skarżącego z urzędu. Jednakże, gdy apelacja była rozpoznawana przez Sąd Apelacyjny w Sofii 27 grudnia 2016 r., skarżący oświadczył, że nie upoważnił pełnomocnika z urzędu do jej wniesienia i życzył sobie być reprezentowanym przez pełnomocnika własnego wyboru. W związku z oświadczeniem skarżącego sąd umorzył postępowanie apelacyjne. W styczniu 2017 r. władze irańskie złożyły do władz bułgarskich wniosek o ekstradycję skarżącego. We wniosku stwierdzono, że czyn rzekomo popełniony przez niego stanowi przestępstwo z art. 656 § 4 irańskiego kodeksu karnego (patrz akapity 38–40 poniżej) oraz określono, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu kara przewidziana w nim wynosi od sześciu miesięcy do trzech lat pozbawienia wolności. We wniosku władze irańskie zapewniły swoje bułgarskie odpowiedniki, że skarżący nie będzie poddany torturom ani nieludzkiemu traktowaniu, jeśli zostanie ekstradowany do Iranu. Wyraziły również gotowość honorowania wniosków o ekstradycję ze strony Bułgarii. Na tej podstawie, 26 stycznia 2017 r. bułgarski minister sprawiedliwości potwierdził, że między Bułgarią a Iranem istnieje wzajemność de facto w zakresie ekstradycji. Postępowanie ekstradycyjne przeciwko skarżącemu zostało wszczęte przed Sądem Miejskim w Sofii 29 stycznia 2017 r. Miał on pełnomocnika własnego wyboru i zapewniono mu tłumacza języka rosyjskiego, języka, którym najwyraźniej się posługuje. Tego samego dnia organy ścigania przedstawiły skarżącemu i jego pełnomocnikowi wniosek o ekstradycję oraz załączone do niego dokumenty (patrz akapity 15 i 16 powyżej). Prokuratura zwróciła się również do sądu o utrzymanie skarżącego w areszcie do zakończenia postępowania ekstradycyjnego. Sąd uwzględnił ten wniosek tego samego dnia, 29 stycznia 2017 r. Sąd rozpoznawał sprawę ekstradycyjną 6 i 28 lutego, 23 marca oraz 12 kwietnia 2017 r. Linia argumentacji przyjęta przez pełnomocnika skarżącego od początku polegała na tym, że dowody załączone do wniosku o ekstradycję budziły pewne wątpliwości co do rzeczywistej daty i czasu popełnienia przestępstwa, o które oskarża się skarżącego, oraz że nie mógł on popełnić go w dniu i o czasie pierwotnie określonym, ponieważ do tego czasu już opuścił Teheran. Prokuratura wzywała sąd do wezwania władz irańskich do wyjaśnienia daty i czasu popełnienia rzekomego przestępstwa. Sąd tak uczynił, wykonując swoje uprawnienia na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy o ekstradycji i europejskim nakazie aresztowania z 2005 r. (patrz akapit 34 poniżej), a w nocie dyplomatycznej z 5 kwietnia 2017 r. władze irańskie oświadczyły, że skarżący popełnił przestępstwo o godzinie 1.40 w dniu 23 czerwca 2016 r. W swoim słowie końcowym 12 kwietnia 2017 r. pełnomocnik skarżącego argumentował, że wniosek o ekstradycję, nawet uzupełniony później, w różny sposób nie spełnia wymogów formalnych. Powiedział, że wątpliwości co do daty i czasu popełnienia rzekomego przestępstwa – 23 czy 24 czerwca 2016 r. – nadal trwają, a dostępne dowody budzą obawy, czy skarżący rzeczywiście popełnił to przestępstwo. Zauważył również, że chociaż Bułgaria ma umowy o ekstradycję z wieloma państwami, Iran nie jest wśród nich. Tego samego dnia Sąd Miejski w Sofii uwzględnił wniosek o ekstradycję skarżącego do Iranu. Sąd uznał, między innymi, że wniosek o ekstradycję spełnia wszystkie wymogi formalne i że dopuszczalne jest postępowanie na podstawie wzajemności de facto między Bułgarią a Iranem. Sąd zauważył również, że władze irańskie złożyły zapewnienia, że skarżący nie będzie poddany torturom ani nieludzkiemu traktowaniu, i że nie ma powodów, by podejrzewać, że będzie narażony na rzeczywiste ryzyko takiego traktowania. W szczególności irańskie prawo przewidywało tylko pozbawienie wolności za rzekome przestępstwo. Nie należało do sądu ekstradycyjnego wchodzenie w meritum sprawy karnej. Pełnomocnik skarżącego odwołał się do Sądu Apelacyjnego w Sofii. Podtrzymał, że skarżący opuścił już Teheran w czasie popełnienia rzekomego przestępstwa. Rozprawa apelacyjna odbyła się 9 maja 2017 r. Pełnomocnik skarżącego podniósł te same argumenty, które podniósł w pierwszej instancji (patrz akapity 21 i 23 powyżej). W ostatecznym wyroku z tej samej daty Sąd Apelacyjny w Sofii utrzymał w mocy decyzję Sądu Miejskiego w Sofii uwzględniającą wniosek o ekstradycję, w zasadzie z tych samych powodów. Sąd zauważył również, że zgodnie z informacjami od władz irańskich, kara potencjalnie oczekująca na skarżącego to kara pozbawienia wolności. Sąd zdecydował również o utrzymaniu skarżącego w areszcie do czasu jego ekstradycji do władz irańskich.