Skarżący urodził się w 1964 roku i mieszka w Salonikach. Z zawodu jest taksówkarzem. W grudniu 2007 r. skarżący opublikował artykuł w lokalnej gazecie „Chortiatis 570”. Tytuł artykułu brzmiał „Absurdalność władzy” i stwierdzał, między innymi, następujące rzeczy:

„Więcej lub mniej wszystkim z nas wiadomo, jak niektórzy ludzie, współobywatele lub sąsiedzi, a zwłaszcza ci drudzy, zachowują się, gdy uważają, że zagrożone są ich interesy wszelkiego rodzaju, które posiadają „od zarania dziejów”... gdy ci sami ludzie angażują się w politykę i obejmują małe stanowisko, z powodu braku innych zainteresowanych osób, które są często bardziej kompetentne. Ponieważ ci ludzie będą służyć nikczemnym interesom politycznym – ale przede wszystkim własnym – znacznie chętniej, aby narzucić się łatwiej niż innym, innym, których głosy wyłudzili, składając wiele obietnic... To są ci całkowicie (nie)godni, nieskazitelnie czysti ludzie w odpowiednich ubraniach każdą niedzielę... Ci, którzy gdy zostaną umieszczeni na płatnych stanowiskach kierujących lokalnymi organami wykonawczymi, a zwłaszcza w lokalnej gminie Filyro, są tymi samymi ludźmi, którzy uważają, że ich ziemia nagle stała się większa i roszczą sobie prawo do odrobiny przestrzeni publicznej między ich ziemią a ulicą. Na tej przestrzeni, którą uważają za należącą do ich podwórka, sadzą drzewa, jakby nagle popadli w manię ratowania środowiska... budują swoje budynki (w naszym przypadku altanę z dachówką) nieco dalej od granic swojej ziemi, mówiąc z bezczelnością, że nie oni są za to odpowiedzialni, ale „zły Albańczyk”, któremu zlecono [prace budowlane]. A więc, aby przeszkodzić wszelkim „nieodpowiedzialnym” sąsiadom lub innym gościom, którzy [mają] czelność zaparkować swoje samochody w obszarze między granicami ich ziemi a ulicą, to jest w pozostałej przestrzeni publicznej, stawiają DRZEWA-PRZESZKODY. Ponieważ dbają o wszelkie wypadki, które mogą się zdarzyć – nie oczywiście z powodu czyjegoś wyboru chodzenia lub parkowania tam samochodu, ale z powodu faktu, że wysokość tej konstrukcji, która przypadkowo (jak twierdzą) wystaje z ich ziemi, jest taka, że każda nieświadoma osoba ryzykuje urazy głowy, gdy wysiada z samochodu... Ponieważ są komornikami, jak szpiedzy, ustalają również nazwiska osób przybywających do obszaru PAVLIDIS w PHILYRO w celu pracy, na podstawie numerów rejestracyjnych samochodów. [Te osoby] stają w obliczu skarg karnych, ponieważ ośmielają się parkować tam, gdzie parkują wszyscy inni...”

Przewodniczący rady lokalnej, E.P., złożył skargę karną przeciwko skarżącemu o zniesławienie przez prasę. 24 września 2008 r. trójosobowy sąd pierwszej instancji w Salonikach (Τριμελές Πλημμελειοδικείο) przeprowadził rozprawę w tej sprawie. Skarżący argumentował, że na mocy art. 367 Kodeksu Karnego jego czyn nie był bezprawny, ponieważ to, co napisał w opublikowanym tekście, było prawdą. Ponadto, powołując się na art. 367 § 1 Kodeksu Karnego, argumentował, że napisał to z uzasadnionym interesem w sprawie, co wynikało z jego przekonania, że E.P. wykorzystała swoją pozycję jako wybrana członkini rady lokalnej, aby posadzić drzewa i zbudować chodnik przed swoim domem bez zezwolenia. Sąd uznał, że powódka może zostać zidentyfikowana na podstawie treści artykułu i uznał skarżącego za winnego zniesławienia przez prasę. Skazał go na sześciomiesięczną karę pozbawienia wolności w zawieszeniu (wyrok nr 6484/2008). Skarżący odwołał się od tej decyzji. 28 maja 2009 r. trójosobowy Sąd Apelacyjny w Salonikach (Τριμελές Εφετείο – dalej „Sąd Apelacyjny”) zmienił zarzuty ze zniesławienia na obrazę (εξύβριση) i uznał skarżącego za winnego obrazy przez prasę. Skazał go na czteromiesięczną karę pozbawienia wolności w zawieszeniu (decyzja nr 2830/2009). Skarżący wniósł skargę kasacyjną, powołując się między innymi na brak wystarczającego uzasadnienia odrzucenia jego argumentu opartego na art. 367 Kodeksu Karnego, który powtórzył przed Sądem Apelacyjnym. 5 maja 2010 r. Sąd Najwyższy (Άρειος Πάγος) uchylił zaskarżony wyrok z powodu braku uzasadnienia i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu (decyzja nr 905/2010). 13 lipca 2010 r. Sąd Apelacyjny przeprowadził nową rozprawę w sprawie. Skarżący ponownie argumentował, że jego czyn nie był bezprawny, ponieważ to, co napisał w opublikowanym artykule, było prawdą, a napisał to z uzasadnionym interesem w tej sprawie. Sąd Apelacyjny odrzucił argumentację skarżącego i stwierdził następujące:

„... Biorąc pod uwagę powyższą treść artykułu oraz toczący się wówczas spór między stronami, a w szczególności ich osobiste starcie w Radzie Miasta, na wstępie jest jasne i bez wątpienia, że odniesienia (fakty i scharakteryzowania) dotyczą wyłącznie i wyłącznie powódki. Ponadto z kwestionowanego artykułu wynika, że zawiera on następujące fakty: że powódka 1) zbudowała altanę z dachówką na swojej ziemi i że część dachu wystawała na ulicę; 2) zbudowała chodnik i posadziła drzewa w przestrzeni publicznej; 3) groziła pozwaniem osób (których udowodniono, że są kierowcami pozwanego), które ośmieliły się parkować w miejscu, gdzie inni mieszkańcy również parkowali swoje samochody. Jest również oczywiste, że tym faktom towarzyszą niekorzystne oceny jej osoby i że te fakty są powiązane z nią w jej roli przewodniczącej rady lokalnej, to znaczy, że jej powyższe działania miały miejsce arbitralnie i w nadużyciu jej pozycji w gminie Chortiatis. Udowodniono, że powyższe fakty, które pozwany rozpowszechnił wśród innych za pośrednictwem prasy lokalnej, były prawdziwe, ponieważ powódka przyznała to... Udowodniono również, że a) powyższe fakty, które pozwany rozpowszechnił w powyższy sposób, mogły obiektywnie postrzegane zaszkodzić honorowi i reputacji powódki, również w świetle jej wspomnianej funkcji w związku z faktem, że rozpowszechnianie odbyło się za pośrednictwem prasy lokalnej i stało się znane nieokreślonej liczbie osób; b) pozwany wiedział, że rozpowszechniane fakty mogą zaszkodzić honorowi lub reputacji powódki oraz c) pozwany chciał dokonać takiego rozpowszechnienia, szkodząc jej honorowi i reputacji. Z tego wynika, że w niniejszej sprawie powyższe elementy obiektywnie i subiektywnie stanowią czyn przestępczy prostego zniesławienia (art. 362 Kodeksu Karnego), który pozostaje jednak bezkarny na mocy art. 366 § 1 (a) Kodeksu Karnego. Niemniej jednak, biorąc pod uwagę sposób wyrażenia powyższego zniesławienia oraz okoliczności szczegółowo opisane wcześniej, sąd dochodzi do wniosku, że istniała zamiar obrazy, i z tego powodu pozwany musi zostać ukarany za ten czyn. W szczególności sąd opiera swój wniosek na fakcie, że skarżący przedstawił powyższe prawdziwe fakty wraz z nieakceptowalnymi osądami wartościującymi i odniesieniami do publicznego stanowiska powódki, takimi jak: „Ponieważ ci ludzie będą służyć nikczemnym interesom politycznym – ale przede wszystkim własnym – znacznie chętniej, aby narzucić się łatwiej niż innym, innym, których głosy wyłudzili, składając wiele obietnic”, oraz nieznanymi scharakteryzowaniami, takimi jak: „To są ci całkowicie (nie)godni, nieskazitelnie czysti ludzie w odpowiednich ubraniach każdą niedzielę”, lub: „Ponieważ są komornikami, jak szpiedzy, ustalają również nazwiska osób na podstawie numerów rejestracyjnych samochodów”. Wreszcie, odrębny argument pozwanego, że popełnił ten czyn z uzasadnionym interesem, musi zostać oddalony jako bezzasadny, ponieważ powyższe wyrażenia zawarte w artykule „Absurdalność władzy”, który pozwany opublikował w gazecie Chortiatis 570, wskazują, że zamierzał obrazić powódkę. Te zwroty nie były konieczne w niniejszej sprawie do wyrażenia chęci pozwanego do ochrony uzasadnionego interesu, na który się powoływał, i mógłby użyć innych zwrotów, takich jak: „starają się służyć swoim [własnym] interesom osobistym” zamiast „Ponieważ ci ludzie będą służyć nikczemnym interesom politycznym – ale przede wszystkim własnym – znacznie chętniej, aby narzucić się łatwiej niż innym, innym, których głosy wyłudzili, składając wiele obietnic”; lub zwrotu „wybrani urzędnicy publiczni” zamiast „To są ci całkowicie (nie)godni, nieskazitelnie czysti ludzie w odpowiednich ubraniach każdą niedzielę”; a także wyrażenia „jako komornicy, wiedzą, jak znaleźć dane innych osób” zamiast „Ponieważ są komornikami, jak szpiedzy, ustalają również nazwiska osób na podstawie numerów rejestracyjnych samochodów”...”

Na podstawie powyższego Sąd Apelacyjny uznał skarżącego za winnego obrazy przez prasę i skazał go na dwumiesięczną karę pozbawienia wolności w zawieszeniu (wyrok nr 2712/2010). Skarżący wniósł skargę kasacyjną. 23 lutego 2011 r. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną skarżącego (decyzja nr 351/2011). Sąd uznał, że wyrok Sądu Apelacyjnego zawierał wystarczające uzasadnienie. Ponadto słusznie odrzucono argument skarżącego, że działał z uzasadnionym interesem, ponieważ sąd stwierdził, że skarżący zamierzał obrazić E.P. i że użył wyrażeń, które nie były konieczne do obrony jego rzekomego uzasadnionego interesu, dodając jednocześnie, jakie wyrażenia można by było użyć zamiast nich. Decyzja została sfinalizowana (καθαρογραφή) 24 marca 2011 r. Ponadto w 2008 r. E.P. wniosła powództwo cywilne o odszkodowanie przeciwko skarżącemu. Wieloosobowy Sąd Pierwszej Instancji w Salonikach wyrokiem nr 697/2011 zobowiązał skarżącego do zapłaty 5 000 euro (EUR) na rzecz E.P. W wyniku odwołania skarżącego Sąd Apelacyjny w Salonikach zobowiązał skarżącego do zapłaty 2 500 EUR (wyrok nr 119/2014). Wyrok stał się prawomocny, a skarżący zapłacił E.P. 2 500 EUR oraz 1 913,77 EUR odsetek.


Skarżąca urodziła się w 1942 roku i mieszka w Montanie. 20 sierpnia 1997 r. córka skarżącej zginęła w wypadku drogowym. Kilka innych osób również zginęło lub zostało rannych. Wypadek spowodował H.H., kierowca ciężarówki. Wszczęto postępowanie karne przeciwko H.H., a w 1998 r. został on oskarżony i postawiony przed sądem. Na pierwszej rozprawie krewni pozostałych ofiar wnieśli roszczenia cywilne przeciwko H.H. i jego pracodawcy. Skarżąca nie wniosła takiego roszczenia. Wyrokiem z 30 czerwca 1999 r. Sąd Okręgowy w Widyniu (dalej „Sąd Okręgowy”) uznał H.H. za winnego nieumyślnego spowodowania śmierci kilku osób, w tym córki skarżącej, oraz obrażeń ciała u innych, a także skazał go na karę pozbawienia wolności. Uwzględnił powództwa cywilne, uznając H.H. i jego pracodawcę za solidarnie odpowiedzialnych za zapłatę odszkodowania stronom cywilnym. Na skutek apelacji wyrok Sądu Okręgowego został uchylony 19 kwietnia 2000 r. przez Sąd Apelacyjny w Sofii (dalej „Sąd Apelacyjny”). Stwierdzając poważne naruszenia przepisów proceduralnych, przekazał sprawę organom ścigania w celu jej ponownego rozpatrzenia od etapu śledztwa wstępnego. W nieokreślonym dniu w 2000 lub 2001 r. prokuratura przygotowała nowy akt oskarżenia przeciwko H.H., a on ponownie stanął przed sądem. Pierwsza rozprawa odbyła się 30 marca 2001 r. Sąd Okręgowy przyjął do rozpoznania powództwo cywilne przeciwko H.H. i jego pracodawcy wniesione przez skarżącą oraz uznał ją za stronę cywilną w postępowaniu. Wyrokiem z 18 września 2002 r. Sąd Okręgowy uznał H.H. za winnego spowodowania śmierci kilku osób i obrażeń ciała u innych oraz skazał go na karę pozbawienia wolności. Ponadto przyznał odszkodowanie pozostałym powodom cywilnym – odszkodowanie należne solidarnie od H.H. i jego pracodawcy – lecz nie wydał żadnego orzeczenia w zakresie roszczenia skarżącej. 12 marca 2003 r. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy wyrok skazujący H.H., zmniejszając wymierzoną mu karę. Ta część wyroku stała się prawomocna 8 października 2003 r., gdy została utrzymana w mocy przez Sąd Najwyższy Kasacyjny. Jednakże w odniesieniu do powództw cywilnych Sąd Apelacyjny uchylił wyrok sądu niższej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadniając, stwierdził, że Sąd Okręgowy dopuścił się poważnych naruszeń proceduralnych, w tym poprzez niepodjęcie decyzji w sprawie roszczenia skarżącej. Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę po raz trzeci, jedynie w zakresie dotyczącym powództw cywilnych, i wydał wyrok 6 kwietnia 2004 r. Nakazał H.H. i jego pracodawcy zapłatę odszkodowania stronom cywilnym, w tym kwoty 10 000 bułgarskich lewów (BGN – równowartość 5100 euro (EUR)) oraz odsetek ustawowych za opóźnienie na rzecz skarżącej. Na skutek apelacji H.H. i jego pracodawcy, 8 marca 2006 r. Sąd Apelacyjny uchylił wyrok sądu niższej instancji w zakresie dotyczącym przyznania świadczenia skarżącej i umorzył postępowanie w zakresie jej roszczenia. Uznał, że roszczenie to jest niedopuszczalne, z tego powodu, że zostało wniesione po upływie terminu określonego w art. 61 § 4 Kodeksu postępowania karnego z 1974 r. (patrz punkt 22 poniżej). Zaznaczył, że wymóg wynikający z tego przepisu, aby powództwo zostało wniesione przed rozpoczęciem rozpoznania sprawy przez sąd, należy interpretować jako odnoszący się do pierwotnego rozpoznania przez sąd pierwszej instancji. Skarżąca wniosła swoje powództwo podczas późniejszego rozpoznania sprawy, po jej przekazaniu do ponownego rozpoznania. Na skutek apelacji skarżącej to ustalenie zostało utrzymane w mocy przez Sąd Najwyższy Kasacyjny 4 marca 2007 r. 22 sierpnia 2007 r. skarżąca wniosła przed sądami powszechnymi powództwo o naprawienie szkody przeciwko H.H. i jego pracodawcy. Domagała się kwoty 10 000 BGN z tytułu szkody niemajątkowej oraz odsetek ustawowych za opóźnienie od 20 sierpnia 1997 r. Wyrokiem z 17 lipca 2008 r. Sąd Rejonowy w Sofii oddalił powództwo. Uznał, że niedopuszczalne powództwo cywilne skarżącej wniesione w toku postępowania karnego nie mogło przerwać biegu odpowiedniego terminu przedawnienia, który wynosił pięć lat. Tylko powództwo wniesione zgodnie z odpowiednimi wymogami proceduralnymi i następnie uznane za uzasadnione mogłoby mieć taki skutek. Ponadto, nawet gdyby przyjąć, że bieg terminu przedawnienia został przerwany przez wniesienie przez skarżącą powództwa w toku postępowania karnego, to przerwanie to zostało z mocą wsteczną unieważnione przez decyzję Sądu Apelacyjnego z 8 marca 2006 r. uznającą powództwo za niedopuszczalne i umarzającą postępowanie. W konsekwencji bieg terminu przedawnienia – który rozpoczął się w 1997 r., ponieważ tożsamość sprawcy była znana natychmiast po wypadku, w którym zginęła córka skarżącej – nigdy nie został skutecznie przerwany. Powództwo skarżącej o odszkodowanie, wniesione dziesięć lat później, uległo przedawnieniu. Skarżąca wniosła powództwo przed sąd, a mianowicie przed sąd karny, któremu nie wolno było go rozpoznać; oznaczało to, że ten sąd musiał przekazać powództwo do właściwych sądów cywilnych, ale tego nie zrobiono. Skarżąca złożyła apelację, która została oddalona wyrokiem Sądu Miejskiego w Sofii z 13 marca 2009 r. Mimo że uznał powództwo skarżącej za zasadne co do zasady, ponieważ czyn powodujący odpowiedzialność H.H. i jego pracodawcy został udowodniony, ten sąd zgodził się, że powództwo uległo przedawnieniu. Zaznaczył, że wniesienie przez skarżącą powództwa w toku postępowania karnego mogłoby przerwać bieg odpowiedniego terminu tylko wtedy, gdyby powództwo zostało uwzględnione. Jednak po umorzeniu postępowania, w braku uznania prawa skarżącej do otrzymania odszkodowania, należało uznać, że termin nigdy nie został przerwany. Skarżąca musiała ponieść niekorzystne konsekwencje wniesienia swojego powództwa w toku postępowania karnego z naruszeniem przepisów, i tak było mimo faktu, że powództwo to zostało, błędnie, początkowo przyjęte do rozpoznania przez Sąd Okręgowy. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną. Ostateczną decyzją z 9 lipca 2009 r. Sąd Najwyższy Kasacyjny odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania.


Skarżąca urodziła się w 1947 roku i mieszka w Rydze. 17 października 2000 r. Komisja Lekarska ds. Oceny Zdrowia i Zdolności do Pracy (Veselības un darbspēju ekspertīzes ārstu komisija) przyznała skarżącej status osoby niepełnosprawnej w kategorii 3 (najłagodniejszy poziom niepełnosprawności) z powodu wady wzroku. 16 października 2001 r., po badaniu, Komisja Lekarska ds. Oceny Zdrowia i Zdolności do Pracy odmówiła przedłużenia skarżącej statusu osoby niepełnosprawnej. 9 listopada 2001 r. decyzję tę utrzymał w mocy Państwowa Komisja Lekarska ds. Oceny Zdrowia i Zdolności do Pracy (Veselības un darbspēju ekspertīzes ārstu valsts komisija, zwana dalej Komisją), a 5 grudnia 2001 r. – w składzie rozszerzonym tej Komisji. Skarżąca zaskarżyła decyzję Komisji do sądu. 22 kwietnia 2002 r. Sąd Rejonowy Ryga-Zemgale oddalił powództwo. Skarżąca wniosła apelację. 30 lipca 2004 r. Sąd Administracyjny Regionalny uchylił decyzję z 5 grudnia 2001 r. z powodu braku uzasadnienia i nakazał Komisji przeprowadzenie nowego badania. 30 listopada 2004 r. wyrok ten został podtrzymany przez Wydział Spraw Administracyjnych Sądu Najwyższego. 11 stycznia 2005 r., po nowym badaniu przez skład rozszerzony, Komisja ponownie odmówiła przyznania skarżącej statusu osoby niepełnosprawnej. 9 stycznia 2006 r. skarżąca wniosła pozew do Sądu Administracyjnego Rejonowego, zaskarżając decyzję Komisji i domagając się przyznania statusu osoby niepełnosprawnej od 16 października 2001 r. 29 września 2006 r. Sąd Administracyjny Rejonowy oddalił powództwo skarżącej. Wyrok ten został podtrzymany przez Sąd Administracyjny Regionalny. Wydział Spraw Administracyjnych Sądu Najwyższego dwukrotnie uchylał wyroki Sądu Administracyjnego Regionalnego z powodu niezastosowania się do wykładni prawa krajowej przedstawionej przez Sąd Najwyższy. 24 listopada 2010 r. Sąd Administracyjny Regionalny oddalił powództwo skarżącej, a 14 marca 2011 r. Wydział Spraw Administracyjnych Sądu Najwyższego odmówił wszczęcia postępowania kasacyjnego.


Skarżący urodził się w 1975 roku i jest osadzony w Zakładzie Karnym Corradino w Paola na Malcie. Skarżący obecnie odbywa karę pozbawienia wolności za przestępstwa związane z narkotykami. 3 grudnia 2009 r. Sąd Karny skazał go na szesnaście lat pozbawienia wolności oraz grzywnę w wysokości 40 000 euro (EUR). Kara ta została utrzymana w mocy przez Sąd Odwoławczy w dniu 19 września 2013 r. Skarżący zaczął odbywać karę więzienia i 10 grudnia 2009 r. został umieszczony w Sekcji 2 (cela nr 88) Zakładu Karnego Corradino. Do chwili obecnej przebywał w różnych celach w Sekcji 2, z wyjątkiem dwóch krótkich okresów w 2011 roku, kiedy to został umieszczony w Sekcji 6 (jednostce o zaostrzonym rygorze) odpowiednio na dziewięć i jedenaście dni, przy czym ten drugi okres zakończył się 4 grudnia 2011 r. W szczególności po 4 grudnia 2011 r. skarżący przebywał w celi nr 45 do 26 grudnia 2014 r., a następnie został przeniesiony do celi nr 70, przy czym obie cele znajdowały się w Sekcji 2. Skarżący twierdził, że obszar ten wymagał ogromnych nakładów remontowych ze względu na swój wiek (około 200 lat) oraz że brakowało w nim zarówno światła, jak i powietrza. Okna znajdowały się za dwiema żelaznymi kratami i trzecią warstwą zewnętrznych żelaznych prętów (dalej zwanych „oknami z potrójnymi kratami”). Sekcja 2 posiadała również trzy świetliki, które były zamknięte nawet w miesiącach letnich, co powodowało ogromny upał. „Środowisko” to było zaniedbane i charakteryzowało się nieprzyjemnym zapachem. W okresie, w którym przebywał w celi nr 45, skarżący musiał znosić dym i nadmierne ciepło z piekarni znajdującej się w pobliżu jego celi, które przedostawały się do jego słabo wentylowanej celi. Skarżący opisał również celę jako niemal podziemną oraz zagrażającą bezpieczeństwu konstrukcji. Ze względu na okna z potrójnymi kratami mógł ledwo widzieć na zewnątrz. Zimą cela była bardzo wilgotna i zimna. Gdy 26 grudnia 2014 r. przeniósł się do celi nr 70 (patrz punkt 7 powyżej), która była bardzo mała i miała bardzo słabą wentylację, skarżący odczuwał klaustrofobię. Ponadto twierdził, że prawie nigdy nie miał dostępu do bieżącej wody. Zdaniem skarżącego, w Sekcji 2 jedzenie było bardzo niskiej jakości, nieodżywcze, a porcje były zbyt małe. Dodatkowo, jakość jedzenia była tak zła, że w okresie od 1 do 4 września 2015 r. więźniowie musieli być przewiezieni do szpitala w wyniku zatrucia pokarmowego. Skarżący twierdził, że kuchnia była tak brudna, że znajdowano w niej martwe myszy. Skarżący skarżył się, że nie zainstalowano zautomatyzowanego systemu spłukiwania toalet. W związku z tym więźniowie musieli spłukiwać swoją toaletę za pomocą wiadra z wodą, które im dostarczano. Ponadto w celi czasami nie było dostępu do bieżącej wody. Dostęp do wody był ogólnie ograniczony, a dostępna woda nie była zdatna do picia. Chociaż więźniom wolno było kupować wodę butelkowaną, byli zmuszani do ograniczenia jej dziennego spożycia, gdy brakowało im gotówki. Jeśli chodzi o prysznice, ciepła woda często nie była dostępna, a woda była brudna. Skarżący wskazał, że nie było wystarczającej liczby pryszniców, przy czym jeden z nich miał pękniętą i popękaną podstawę, która mogła spowodować obrażenia w przypadku braku ostrożności. Twierdził, że dla wszystkich więźniów w Sekcji 2 przez większość czasu dostępny był tylko jeden prysznic, a dwa prysznice były dostępne w miesiącach letnich. Skarżący twierdził, że koszt rozmów telefonicznych był bardzo wysoki i został podniesiony 3 grudnia 2014 r. Składał skargi władzom więziennym, jednak bezskutecznie. Skarżył się, że kieszonkowe przyznawane więźniom było zbyt niskie. Powodowało to, że wszystko dostępne w sklepiku więziennym było nadmiernie drogie. Nieuniknienie wpływało to również na możliwość więźniów kupowania wody butelkowanej i wykonywania połączeń telefonicznych. Skarżący twierdził, że cierpiał na problemy zdrowotne i przez pewien czas był nawet zmuszony do pozostania w łóżku z powodu choroby. Przycisk alarmowy w celi nigdy nie działał i gdy był zmuszony do leżenia w łóżku z powodu choroby i próbował go użyć, nikt nie przyszedł, ponieważ przycisk nie działał. Zanim pojawił się ktoś z personelu, minęło trzydzieści minut, a następnie pracownik ten go upomnił. W sprawie tych warunków zostały złożone petycje. Ponadto niektórzy z jego współwięźniów wnieśli sprawy do sądu konstytucyjnego w tej sprawie. Żadna z nich jednak nie przyniosła zmian.


Skarżony urodził się w 1980 roku i mieszka w Kópavogur. W danej czasie był znaną osobistością na Islandii, która od lat publikowała artykuły, blogi i książki oraz występowała w filmach, w telewizji i w innych mediach, pod pseudonimami. Niektóre z opublikowanych poglądów skarżonego przyciągały uwagę, a także budziły kontrowersje. Należały do nich, między innymi, jego poglądy na temat kobiet i ich wolności seksualnej. W niektórych przypadkach jego krytyka była kierowana do konkretnych osób, często kobiet, a w niektórych sytuacjach jego słowa można było interpretować jako sugerujące, że w rzeczywistości zalecał, aby poddano je przemocy seksualnej. Skarżony często usprawiedliwiał takie zachowanie, twierdząc, że materiał był żartem, a ci, którzy go krytykowali, brakowało poczucia humoru (zob. Egill Einarsson przeciwko Islandii, nr 24703/15, § 16, 7 listopada 2017 r.). W listopadzie 2011 r. 18-letnia kobieta zgłosiła na policję, że skarżony i jego dziewczyna ją zgwałcili. W styczniu 2012 r. inna kobieta zgłosiła na policję, że skarżony dopuścił się przestępstwa seksualnego na niej kilka lat wcześniej. Po zakończeniu śledztwa policji Prokurator, w dniach 15 czerwca i 15 listopada 2012 r., umorzył sprawy zgodnie z art. 145 Ustawy o postępowaniu karnym, ponieważ zebrane dowody nie były wystarczające ani nie dawały podstaw do skazania. Skarżony złożył na policji skargę na fałszywe oskarżenia wysunięte przeciwko niemu przez te dwie kobiety. Ta sprawa została również umorzona. 22 listopada 2012 r. „Monitor”, magazyn towarzyszący „Morgunblaðið” (wiodącej gazecie na Islandii), opublikował wywiad ze skarżonym. Zdjęcie skarżonego zostało opublikowane na pierwszej stronie, a w wywiadzie skarżony omówił oskarżenie o gwałt przeciwko niemu. Skarżony oświadczył kilka razy, że oskarżenia były fałszywe. Oświadczył, między innymi, że ujawnienie nazwiska dziewczyny nie jest dla niego priorytetem i że nie szuka zemsty na niej. Zaakceptował, że stawiając się w centrum zainteresowania mediów, musiał tolerować rozgłos, który nie zawsze był „słoneczko i cukierki”, ale skrytykował sposób, w jaki media relacjonowały jego sprawę. Gdy zapytano o wiek dziewczyny, odpowiedział, że dziewczyna była w klubie, gdzie minimalny wiek wynosił 20 lat i że był szokiem, gdy później dowiedział się, że miała tylko 18 lat. Gdy zapytano o jego skargi na dziewczynę z powodu rzekomo niesłusznych oskarżeń, oświadczył ponownie, że nie szuka zemsty na tych, którzy zgłosili go na policję, ale że jasne było, iż mieli oni ukryte motywy. Miał nadzieję, że policja dostrzeże, że ważne jest, aby sprawa miała formalne zakończenie i że dokumenty w sprawie „krzyczały” spiskiem. Tego samego dnia utworzono stronę na Facebooku w celu protestowania przeciwko wywiadowi i zachęcania redaktora „Monitora” do usunięcia zdjęcia skarżonego z pierwszej strony. Tego dnia na stronie prowadzono szeroką dyskusję. Później tego dnia X zamieściła komentarz na powyższej stronie na Facebooku, który stwierdzał, między innymi: „To nie jest atak na mężczyznę za powiedzenie czegoś złego, ale za zgwałcenie nastolatki... Wolno krytykować fakt, że gwałciciele pojawiają się na okładce publikacji rozprowadzanych w całym mieście...”. 28 listopada 2012 r. prawnik skarżonego wysłał list do X, w którym żądała, aby wycofała swoje oświadczenia, uznała je za bezzasadne, przeprosiła w mediach i zapłaciła skarżonemu zadośćuczynienie, które zostałoby przekazane na cele charytatywne. Listem następnego dnia prawnik X sprzeciwił się roszczeniom skarżonego i zgłosił, że kwestionowane oświadczenia nie były zniesławiające. Ponadto prawnik poinformował prawnika skarżonego, że X usunęła przedmiotowe oświadczenie z Facebooka. 17 grudnia 2012 r. skarżony wniósł pozew o zniesławienie przeciwko X do Sądu Rejonowego w Reykjaviku i wnosił o jej ukaranie, zgodnie z odpowiednimi przepisami Kodeksu karnego, za opublikowanie przedmiotowych oświadczeń. Skarżony wniosł ponadto o uznanie oświadczeń „To nie jest atak na mężczyznę za powiedzenie czegoś złego, ale za zgwałcenie nastolatki...” oraz „Wolno krytykować fakt, że gwałciciele pojawiają się na okładkach publikacji rozprowadzanych w całym mieście...” za bezprawne. Ponadto skarżony wnosił o zasądzenie od X na jego rzecz 1 000 000 islandzkich koron (ISK; około 8 800 euro (EUR)) zadośćuczynienia pieniężnego na podstawie Ustawy o odpowiedzialności odszkodowawczej, wraz z odsetkami, 150 000 ISK (około 1 300 EUR) na koszt publikacji treści głównej i uzasadnienia wyroku końcowego w sprawie w mediach na podstawie art. 241 Kodeksu karnego oraz kosztów zastępstwa procesowego skarżonego. Wyrokiem z 1 listopada 2013 r. Sąd Rejonowy uznał, że komentarz X na Facebooku był zniesławiający i uznał oświadczenia za bezprawne. Sąd oddalił jednak roszczenie skarżonego o nałożenie na X kary kryminalnej na podstawie Kodeksu karnego, a także odrzucił roszczenie, aby X poniosła koszt publikacji treści głównej i uzasadnienia wyroku w gazecie. Ponadto Sąd Rejonowy nie przyznał skarżonemu zadośćuczynienia pieniężnego i ostatecznie orzekł, że każda ze stron ponosi własne koszty procesu. Uzasadnienie wyroku brzmiało następująco:
„... [Skarżony] rości odszkodowanie w wysokości 1 000 000 ISK i opiera swoje żądanie na ogólnych zasadach prawa deliktowego oraz na art. 26 ustawy nr 50/1993 [Ustawa o odpowiedzialności odszkodowawczej]. Zgodnie z powyższym, jasne jest, że [X] wysunęła wobec [skarżonego] pomówienia zniesławiające. Jednak przy ocenie szkody poniesionej przez [skarżonego] należy wziąć pod uwagę, jak [skarżony] zbudował pewną reputację swoim zachowaniem w życiu publicznym. Mimo rozległych sporów o jego komentarz złożony pod nazwą Gillz, nie widać, by zajął on jasne stanowisko przeciwko przemocy seksualnej, dopóki nie pojawiły się skargi przeciwko niemu. Niemniej jednak [skarżony] miał pełne prawo do wyjaśnienia swojej sytuacji w tym zakresie, biorąc pod uwagę, że materiały pochodzące od niego są często bardzo dwuznaczne i prowokacyjne i mogły być łatwo interpretowane jako podżeganie do tego rodzaju przemocy. Przy ocenie możliwej szkody dla [skarżonego] należy wziąć pod uwagę zasięg komentarzy, który – jak stwierdzono wcześniej – był ograniczony do zasięgu wynikającego z publikacji na wspomnianej stronie na Facebooku, wraz z setkami lub tysiącami innych komentarzy. Dodatkowo komentarze zostały usunięte ze strony internetowej, gdy [skarżony] tego zażądał. Wreszcie należy rozważyć, że poprzez uznanie komentarzy za bezprawne, co niniejszy wyrok stwierdza, [skarżony] otrzymał pełną satysfakcję prawną. W świetle wszystkich powyższych rozważań nie ma powodu, by nakazać [X] zapłatę zadośćuczynienia pieniężnego. Ponadto roszczenie [skarżonego], aby [X] poniosła koszt publikacji treści głównej i uzasadnienia wyroku w gazecie, nie zostanie uwzględnione. Kwestionowany komentarz został opublikowany na stronie na Facebooku i dlatego nie jest konieczne ponoszenie kosztów publikacji wyroku w inny sposób. W świetle wniosku wyroku i biorąc pod uwagę wszystkie fakty, właściwe jest, aby każda ze stron ponosiła własne koszty procesu [er rétt að málskostnaður falli niður].”
Wyrokiem z 18 grudnia 2014 r. większość Sądu Najwyższego (dwóch z trzech sędziów) utrzymała w mocy decyzję Sądu Rejonowego o uznaniu oświadczeń za bezprawne. Ponadto Sąd Najwyższy utrzymał w mocy decyzję Sądu Rejonowego o nieprzyznaniu odszkodowania skarżonemu oraz o tym, że każda ze stron ponosi swoje koszty procesowe. W swojej ocenie w tej kwestii Sąd Najwyższy powołał się na art. 73 ust. 3 Konstytucji, zasadę proporcjonalności i uzasadnienie Sądu Rejonowego. Sędzia odrębny zgodził się z większością co do uznania kwestionowanych oświadczeń za bezprawne. Sędzia uznał jednak, że kryteria określone w Ustawie o odpowiedzialności odszkodowawczej dla przyznania zadośćuczynienia pieniężnego zostały spełnione w sprawie i że skarżonemu należy się przyznanie 200 000 ISK zadośćuczynienia pieniężnego oraz pokrycie kosztów procesu przed Sądem Rejonowym i Sądem Najwyższym.


Skarżący urodzili się odpowiednio w 1937, 1934 i 1941 roku. Pierwszy i trzeci skarżący mieszkają w Sofii. Ojcowie skarżących posiadali drukarnie w Sofii, które zostały upaństwowione przez władze komunistyczne w latach 1949 i 1950. Następnie ich aktywa zostały przejęte przez państwową drukarnię. W 1991 roku ta ostatnia została zarejestrowana jako spółka państwowa, obecnie nosząca nazwę ‘Obrazovanie i nauka’ EAD. Spółką zarządza Minister Edukacji. Do zadań spółki należy drukowanie podręczników szkolnych. W 1997 roku Parlament przyjął ustawę o rekompensacie dla właścicieli upaństwowionych nieruchomości (dalej „ustawa o rekompensatach” – patrz punkt 23 poniżej). W marcu 1998 roku pierwszy i drugi skarżący oraz ich matka złożyli wniosek na mocy ustawy o rekompensatach o otrzymanie odszkodowania za upaństwowioną drukarnię. Co do sposobu rekompensaty, wyrazili preferencję otrzymania akcji w ‘Obrazovanie i nauka’ EAD. Decyzją z 14 czerwca 1999 roku Minister Edukacji uwzględnił ich wniosek, stwierdzając, że dokładna liczba akcji do przyznania zostanie ustalona po wycenie aktywów byłej drukarni. Mimo to, w innej decyzji z dnia 3 lipca 2000 roku Minister odrzucił wniosek o odszkodowanie. Decyzja ta została uchylona przez Najwyższy Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z 24 czerwca 2002 roku, z powodu, że niedopuszczalnie zmodyfikowała poprzednią, która stała się prawomocna. Następnie biegły przygotował wycenę upaństwowionego mienia, która została potwierdzona przez Ministra Edukacji 5 czerwca 2003 roku. Stwierdzono w niej, że pierwszy i drugi skarżący oraz ich matka mieli prawo do odszkodowania w wysokości 57 932 bułgarskich lewów (BGN, równowartość 29 630 euro (EUR)), co równało się 579 akcjom w ‘Obrazovanie i nauka’ EAD, każda o wartości nominalnej BGN 100 (EUR 51). Jednakże 26 sierpnia 2003 roku Minister podjął inną decyzję, stwierdzając, że skarżący i ich matka mają otrzymać obligacje rekompensacyjne zamiast akcji. Powołał się w szczególności na fakt, że ‘Obrazovanie i nauka’ EAD została uwzględniona na liście w sekcji 11 przepisów końcowych Ustawy o prywatyzacji i kontroli postprywatyzacyjnej z 2002 roku (dalej „ustawa o prywatyzacji” – patrz punkt 24 poniżej). Ponownie, decyzja ta została uchylona przez Najwyższy Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z 18 października 2004 roku, ponieważ niedopuszczalnie zmodyfikowała poprzednie decyzje przyznające pierwszemu i drugiemu skarżącemu oraz ich matce odszkodowanie w formie akcji, które stały się prawomocne. Sąd krajowy orzekł w szczególności, że sekcja 11 powyższych przepisów końcowych nie może uzasadnić takiej modyfikacji. W 2006 roku pierwszy i drugi skarżący oraz ich matka złożyli do Ministra Edukacji i innych organów państwowych kilka skarg, żądając zakończenia procedury odszkodowawczej. W liście z 7 kwietnia 2006 roku Rada Ministrów (Rząd) poinformowała ich, że Ministerstwo Edukacji poszukuje „legalnego rozwiązania”, które „nie naruszy interesu publicznego i nie będzie sprzeczne z [ustawą o prywatyzacji]”. W innym liście z 30 sierpnia 2006 roku parlamentarna Komisja Petycji poinformowała skarżących i ich matkę, że wezwała Ministra Edukacji do znalezienia rozwiązania, wskazując, że wraz z uchwaleniem ustawy o rekompensatach Parlament dążył do „przywrócenia sprawiedliwości historycznej”. Matka pierwszego i drugiego skarżącego zmarła w 2007 roku, a w jej prawach wstąpili oni. W sierpniu 1998 roku trzeci skarżący, jej matka i siostra złożyły wniosek na mocy ustawy o rekompensatach o otrzymanie odszkodowania za upaństwowioną drukarnię. Oświadczyły, że wolą otrzymać akcje w ‘Obrazovanie i nauka’ EAD. Ich wniosek został uwzględniony przez Ministra Edukacji w decyzji z 22 grudnia 1998 roku. W 1999, 2001 i 2003 roku biegły sporządził trzy wyceny wywłaszczonego mienia. Ostatnia z nich, stwierdzająca, że trzeci skarżący, jej matka i siostra mają prawo do odszkodowania w wysokości 26 309 BGN (równowartość 13 460 EUR), co równa się 263 akcjom w ‘Obrazovanie i nauka’ EAD, każda o wartości nominalnej BGN 100, została potwierdzona przez Ministra Edukacji 6 czerwca 2003 roku. Mimo powyższych wydarzeń, w innej decyzji z 26 sierpnia 2003 roku Minister stwierdził, że trzeci skarżący, jej matka i siostra mają otrzymać obligacje rekompensacyjne zamiast akcji. Jak w opisanej powyżej procedurze dotyczącej pierwszego i drugiego skarżącego, powołał się na fakt, że spółka została uwzględniona na liście w sekcji 11 przepisów końcowych ustawy o prywatyzacji (patrz punkt 24 poniżej). Decyzja ta została uchylona przez Najwyższy Sąd Administracyjny w prawomocnym wyroku z 31 marca 2004 roku, z powodu niedopuszczalnej modyfikacji poprzednich decyzji dotyczących przyznania odszkodowania, które stały się prawomocne. Sąd krajowy ponownie orzekł, że sekcja 11 powyższych przepisów końcowych nie może uzasadnić takiej modyfikacji, ponieważ nie ma zastosowania do toczących się postępowań odszkodowawczych. Matka i siostra trzeciego skarżącego zmarły odpowiednio w 2006 i 2004 roku, pozostawiając trzeciego skarżącego jedynym żyjącym spadkobiercą po jej ojcu. W 2007 roku Ministerstwo Edukacji zwróciło się do Agencji Prywatyzacji o autoryzację transferu akcji w ‘Obrazovanie i nauka’ EAD na rzecz podmiotów prywatnych. Autoryzacja, dotycząca roszczeń wszystkich skarżących, została udzielona 23 kwietnia 2008 roku. Ministerstwo nie podjęło dalszych kroków w celu zakończenia procedur odszkodowawczych. W 2011 roku trzeci skarżący napisał list do dyrektora wykonawczego ‘Obrazovanie i nauka’ EAD, wzywając go do wpisu jej udziałów do rejestru spółki oraz przedstawienia jej kopii wszystkich decyzji podjętych przez walne zgromadzenie spółki po 2003 roku. Nie otrzymała odpowiedzi. W decyzji z 5 marca 2013 roku Rada Ministrów autoryzowała sprzedaż przez ‘Obrazovanie i nauka’ EAD nieruchomości należących do spółki (taka autoryzacja była wymagana przez prawo). Skarżący złożyli wniosek o sądową kontrolę tej decyzji, argumentując, że wpływa ona na ich prawa jako akcjonariuszy. Wyrokiem z 27 stycznia 2015 roku Najwyższy Sąd Administracyjny oddalił ich wniosek, zauważając, że nie są oni akcjonariuszami w spółce, ponieważ procedury odszkodowawcze nie zostały zakończone faktycznym transferem akcji na ich rzecz zgodnie z prawem.


Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można podsumować w następujący sposób. 1646 wnioskodawców – osób fizycznych – mieszka we wsiach Doroțcaia, Pîrîta, Molovata Nouă, Pohrebea i Cocieri, położonych na lewym brzegu Dniestru w rejonie Dubăsari. Wsie te znajdują się pod kontrolą Mołdawii. Część gruntów należących do wnioskodawców znajduje się na terenach w pobliżu tych wsi, po drugiej stronie drogi łączącej północne i południowe części samozwańczej „Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej” („MRT” – zob. szczegółowo Ilaşcu i inni przeciwko Mołdawii i Rosji ([Wielka Izba], skarga nr 48787/99, §§ 28-185, ECHR 2004‑VII) oraz Catan i inni przeciwko Republice Mołdawii i Rosji ([Wielka Izba], skargi nr 43370/04 i 2 inne, §§ 8‑42, ECHR 2012 (wyciągi))). Droga ta, która przecina dwie strefy kontrolowane przez rząd mołdawski, jest kontrolowana przez władze „MRT”. Wnioskodawcy uzyskali tytuły własności tych działek od Mołdawii w ramach programu prywatyzacji „Pamântul” (Ziemia). W liście z 2 grudnia 1999 r. lokalna administracja „MRT” poinformowała mołdawski Departament Prywatyzacji, że „nie ma żadnych zastrzeżeń co do utworzenia, na podstawie podmiotów rolniczych we wsiach Doroțcaia, Pîrîta, Molovata Nouă, Coșnița i Cocieri, których grunty znajdują się na terytorium [„MRT”], gospodarstw chłopskich w ramach reformy „Pamântul””. Tytuł własności do części gruntów został następnie przeniesiony na inne osoby poprzez darowiznę lub dziedziczenie. Szczegóły dotyczące każdego wnioskodawcy – osoby fizycznej – zawarte są w załącznikach nr 1-9. Wnioskodawcy spółki Posedo-Agro S.R.L., Agro-Tiras S.R.L. i Agro‑ S.A.V.V.A. S.R.L. to firmy, które dzierżawiły grunty od właścicieli w odpowiednim okresie. 15 sierpnia 2007 r. spółka wnioskodawca Posedo-Agro S.R.L. przeniosła wszystkie swoje prawa i obowiązki na Gospodarstwo Rolne Serghei Popa (FP). Obie te firmy są wyłączną własnością pana Sergheia Popa. 30 października 2007 r. spółka Posedo-Agro S.R.L. została zlikwidowana. 10 października 2013 r. Gospodarstwo Rolne Serghei Popa FP zwróciło się do Trybunału z wnioskiem o zastąpienie pierwotnej spółki wnioskodawcy w sprawie skargi nr 41569/04 i oświadczyło, że utrzymuje tę skargę przed Trybunałem. Głównym źródłem dochodu wnioskodawców jest uprawa gruntów będących ich własnością lub dzierżawionych. Aby dotrzeć do swoich gruntów, muszą przekroczyć drogę kontrolowaną przez władze „MRT”. W latach 1992–1998 wnioskodawcy użytkowali wspomniane grunty lub je dzierżawili bez przeszkód. W 1998 r. władze „MRT” utworzyły punkty kontrolne w celu monitorowania przepływu produktów rolnych przez „granicę” pokrywającą się z wyżej wymienioną drogą. Od tego czasu wnioskodawcy musieli płacić różne podatki i opłaty władzom „MRT”. W sierpniu 2004 r. władze „MRT” oświadczyły, że grunty będące własnością lub dzierżawione przez wnioskodawców są własnością „MRT”. Wnioskodawcy mogli nadal je uprawiać pod warunkiem płacenia czynszu lokalnym władzom „MRT”. Wnioskodawcy odmówili podpisania umów dzierżawy, ponieważ byli już prawnymi właścicielami (lub dzierżawcami) tej ziemi. W konsekwencji cały dostęp do ich gruntów został zablokowany, a zbiory zostały stracone. Skonfiskowano również część maszyn rolnych należących do osób, które próbowały uprawiać swoją ziemię. Przez kolejne dwa lata nie prowadzono na gruntach żadnych prac, co utrudniło przywrócenie im dawnej wydajności. Wnioskodawcy składali liczne skargi do władz „MRT”, prosząc o prawo przejazdu. Takie przejście zostało odmówione, ponieważ władze uznały, że wspomniane grunty są własnością „MRT”. Wnioskodawcy skarżyli się również do władz mołdawskich, które odpowiedziały, że nie mają środków, aby zmusić władze „MRT” do umożliwienia im swobodnego przejazdu. Zwrócili się do Prokuratury Generalnej Mołdawii o wszczęcie śledztwa karnego przeciwko osobom odpowiedzialnym za blokowanie dostępu wnioskodawców do ich gruntów. Wnioskodawcy składali skargi do ambasady rosyjskiej w Mołdawii oraz do Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie („OBWE”), bezskutecznie. 26 kwietnia 2005 r. grupa właścicieli gruntów, w tym niektórzy z wnioskodawców, protestowała przed ambasadą rosyjską w Mołdawii, prosząc władze tego państwa o interwencję jako gwaranta pokoju i stabilności w regionie. Podobny protest odbył się 11 maja 2005 r. Spółka wnioskodawca Agro-S.A.V.V.A. S.R.L. złożyła dokument wydany przez mołdawski urząd skarbowy, z którego wynikało, że zapłaciła podatek od działek dzierżawionych od 281 właścicieli. Zgodnie z zaświadczeniem burmistrza wsi Pîrîta, spółka wnioskodawca dzierżawiła działki (104 hektary) od mieszkańców wsi w latach 1998–2006. Spółka wnioskodawca złożyła również kopie swoich raportów podatkowych i statystycznych za 2004 r., a także raport audytowy firmy Total Consulting z 15 listopada 2013 r., z którego wynikało, że w latach 2004–2005 spółka uprawiała 359 hektarów gruntów, z czego 104 hektary znajdowały się w obszarze objętym niniejszą sprawą. 3 maja 2005 r. spółka wnioskodawca złożyła skargę do Rady Rejonowej Dubăsari (mołdawski organ lokalny) w sprawie sytuacji, a 17 maja 2005 r. potwierdziła, że nie jest w stanie uprawiać 105 hektarów gruntów dzierżawionych od 320 właścicieli. Podobne skargi i wnioski o pozwolenie na uprawę ziemi były kierowane do lokalnych władz „MRT”, na przykład 19 lipca 2005 r. Spółka wnioskodawca Agro-Tiras S.R.L. złożyła zaświadczenie burmistrza wsi Molovata Nouă z 11 października 2004 r., potwierdzające, że dzierżawiła 450 hektarów gruntów od mieszkańców tej wsi, z których wszystkie znajdowały się po drugiej stronie drogi, między Dubăsari a Rîbnița (obszar objęty sprawą). Zgodnie z decyzją Urzędu Celnego „MRT” z 15 października 2004 r., od spółki wnioskodawcy skonfiskowano ciągnik z osprzętem rolnym i 5,8 tony pszenicy z powodu niewłaściwego zadeklarowania przywozu tych przedmiotów do „MRT”. Zgodnie z decyzją, ciągnik jechał z wsi Molovata Nouă w kierunku „działek gruntowych „MRT” pod jurysdykcją mołdawską”. Zgodnie z zaświadczeniem z 13 listopada 2013 r. burmistrza wsi Cocieri, spółka wnioskodawca Posedo-Agro S.R.L. dzierżawiła grunty od 782 mieszkańców wsi w okresie 2004–2006. Spółka wnioskodawca złożyła kopię decyzji Urzędu Celnego „MRT” z 4 sierpnia 2004 r., stwierdzającej, że skonfiskowano od niej 16 ton jęczmienia z powodu niewłaściwego zadeklarowania przywozu tych towarów do „MRT”. Nałożono grzywnę (około 1450 dolarów amerykańskich („USD”)) równą cenie rynkowej jęczmienia i nakazano pokrycie dodatkowych kosztów, w przeciwnym razie ciężarówka przewożąca jęczmień, która została również tymczasowo zajęta 30 lipca 2004 r., zostałaby skonfiskowana. Podobną decyzję podjęto 16 sierpnia 2004 r., na mocy której spółka wnioskodawca straciła 6,1 tony jabłek. Musiała również zapłacić grzywnę (około 250 USD) równą cenie rynkowej jabłek lub ryzykować konfiskatę trzech ciągników tymczasowo zajętych 11 sierpnia 2004 r. Zgodnie z zaświadczeniem z 12 października 2004 r., spółka wnioskodawca dzierżawiła 1377 hektarów gruntów od 820 osób w Cocieri, z czego 1256 hektarów znajdowało się w obszarze objętym niniejszą skargą. 4 sierpnia 2004 r. spółka wnioskodawca złożyła skargę do rządu Mołdawii, OBWE i prokuratury w Dubăsari (należącej do „MRT”) w sprawie grzywny i konfiskaty, stwierdzając, że dzierżawi 1256 hektarów gruntów mieszkańców położonych w odpowiednim obszarze i że mimo posiadania tymczasowej rejestracji w „Urzędzie Celnym MRT” nie pozwolono jej zabrać zbiorów do magazynu. Zgodnie z informacją rządu Mołdawii, parlament Mołdawii uchwalił szereg ustaw mających na celu rekompensatę dla mieszkańców wsi pod mołdawską kontrolą na lewym brzegu Dniestru (w obszarze objętym niniejszymi sprawami) za straty spowodowane różnymi działaniami „MRT”. Rekompensaty obejmowały różnice w cenach gazu ziemnego i energii elektrycznej, podwyższenie emerytur, przyznanie ulg podatkowych i preferencyjnych kredytów firmom rolniczym w regionie oraz przydział paliwa diesla na potrzeby rolnictwa. Ponadto, w latach 2004–2007 wdrożono szereg ustaw i decyzji przewidujących wypłatę odszkodowań dla mieszkańców wsi, którzy ponosili straty z powodu niemożności uprawy swojej ziemi w odpowiednim obszarze, a łączna kwota pomocy wyniosła prawie 39 milionów lejów mołdawskich (MDL) (około 2,3 miliona euro (EUR)). W 2006 r. władze mołdawskie wynegocjowały z władzami „MRT” tymczasowy mechanizm rejestracji „MRT” dla właścicieli gruntów w odpowiednim obszarze, co pozwoliło im na uprawę ziemi i zwolnienie z obowiązku dokonywania płatności na rzecz „MRT”. System tymczasowej rejestracji jest odnawiany co roku w negocjacjach między Mołdawią a władzami „MRT”.


Skarżący urodził się w 1978 roku i mieszka w Nabierieżnych Czełnach. Skarżący był policjantem. 1 listopada 2004 r. został aresztowany pod zarzutem przyjęcia łapówki. 10 listopada 2005 r. Sąd Najwyższy Republiki Tatarstanu uznał skarżącego za winnego i skazał go na karę pozbawienia wolności. Do czasu uprawomocnienia się wyroku podlegał obowiązkowi nieopuszczania miejsca zamieszkania w Nabierieżnych Czełnach. Mógł opuszczać miejsce zamieszkania jedynie na wezwanie śledczego lub sądu. Kilka stron postępowania karnego, w tym skarżący, odwołało się od wyroku. Sprawa została przekazana do Sądu Najwyższego Rosji w Moskwie, oddalonego o 1000 km od Nabierieżnych Czełn. Skarżący nigdy nie otrzymał wezwania na rozprawę apelacyjną z powodu błędu Sądu Najwyższego w kodzie pocztowym. Ani nie otrzymał kopii pism odwoławczych złożonych przez prokuratora, współoskarżonego G. oraz adwokata tego ostatniego. 28 lutego 2006 r. wyrok został utrzymany w mocy przez Sąd Najwyższy Rosji. Prokurator i adwokat G. wzięli udział w rozprawie apelacyjnej. Ani skarżący, ani jego adwokat nie byli obecni. W 2011 r. skarżący wniósł powództwo o odszkodowanie za szkodę niemajątkową spowodowaną złymi warunkami aresztowania. W treści pozwu skarżący wyraźnie zwrócił się do sądu o rozpoznanie sprawy w jego nieobecności. 14 kwietnia 2011 r. Sąd Rejonowy w Bugulmie Republiki Tatarstanu oddalił jego powództwo. Skarżący otrzymał zawiadomienie o terminie i dacie rozprawy po tym, jak rozprawa się odbyła. 4 lipca 2011 r. wyrok pierwszej instancji został utrzymany w mocy przez Sąd Najwyższy Republiki Tatarstanu. Skarżący został zawiadomiony o tej rozprawie 29 czerwca 2011 r.


Wnioskodawcy urodzili się odpowiednio w 1956, 1952, 1975 i 1980 roku. Pierwszy wnioskodawca mieszka w Tivat, a drugi, trzeci i czwarty wnioskodawcy mieszkają w Kotor. Okoliczności sprawy, przedstawione przez strony, można podsumować w następujący sposób. 1 września 2009 r. pierwszy i drugi wnioskodawca oraz ojciec trzeciego i czwartego wnioskodawcy wszczęli postępowanie cywilne przeciwko Państwu, domagając się uznania ich za właścicieli dwóch działek gruntu w strefie przybrzeżnej (u zoni morskog dobra). Wnosili w szczególności, że sporne grunto było prawnie własnością ich ojca, ale że bez żadnej podstawy prawnej w Rejestrze Nieruchomości jako właściciel widniało Państwo, oraz że oni powinni zostać uznani za właścicieli jako prawni następcy ich ojca (kao pravni sledbenici). 2 marca 2010 r. Administracja Nieruchomości w Tivat (Uprava za nekretnine, područna jedinica Tivat), działając na wniosek pierwszego wnioskodawcy, wydała decyzję zezwalającą na podział na dwie części sąsiedniej działki gruntu, lasu w strefie przybrzeżnej, którego zarejestrowanym właścicielem w tamtym czasie była Gmina. Gmina pozostała zarejestrowana jako właściciel jednej jego części, podczas gdy druga część została zarejestrowana na nazwisko poprzednika wnioskodawców (ojca pierwszego i drugiego wnioskodawcy oraz dziadka trzeciego i czwartego wnioskodawcy). 21 listopada 2011 r., po zwrocie sprawy, Sąd Rejonowy (Osnovni sud) w Kotor orzekł przeciwko pierwszemu i drugiemu wnioskodawcy oraz ojcu trzeciego i czwartego wnioskodawcy. Sąd stwierdził, że sporne grunto faktycznie należało do ich poprzedników, a mianowicie do ich ojca, dziadka i pradziadka, ale że nie udowodnili, że odziedziczyli je po śmierci ich ostatniego poprzednika w 1997 r. Sąd uznał w szczególności, że sporne grunto znajduje się w strefie przybrzeżnej i stanowi zatem własność państwową na mocy art. 4 ustawy o strefie przybrzeżnej z 1992 r. oraz „art. 13 i innych artykułów” ustawy o mieniu państwowym (patrz poniżej paragrafy 21 i 24), oraz że powodowie nie mogą rościć sobie prawa własności do takiego gruntu. Sąd nie odniósł się do art. 30 ustawy o strefie przybrzeżnej (patrz poniżej paragraf 22). W odniesieniu do twierdzenia Państwa, że grunt został upaństwowiony, sąd zauważył, że treść decyzji, na które powoływało się Państwo, nie mogła zostać wyjaśniona. W szczególności Archiwum Państwowe (Državni arhiv) poinformowało sąd w dniach 4 października 2010 r. i 26 sierpnia 2011 r., że akta sprawy i decyzje Dn 428/90 oraz Dn 615/92, na które powoływało się Państwo, nie zostały odnalezione w tej instytucji. Wreszcie sąd uznał, że decyzja Administracji Nieruchomości z 2 marca 2010 r. (patrz powyżej paragraf 8) była „bez szczególnego wpływu” (bez posebnog uticaja), ponieważ dotyczyła innej działki gruntu, która nie była przedmiotem niniejszego postępowania. W apelacji pierwszy i drugi wnioskodawca oraz ojciec trzeciego i czwartego wnioskodawcy potwierdzili, że wspomniany grunt nie znajdował się w spadku po ich poprzedniku w chwili jego śmierci, co było dokładnym powodem, dla którego wszczęli to postępowanie. Wnosili również, że: (a) art. 30 ustawy o strefie przybrzeżnej nigdy nie został przestrzegany, mimo że nie było kwestionowane, że ich poprzednik prawnie posiadał grunt; oraz (b) odpowiednie przepisy nie zabraniają prywatnej własności gruntu w strefie przybrzeżnej, powołując się na art. 4 ustawy o strefie przybrzeżnej i art. 20 ustawy o własności z 2009 r. (patrz poniżej paragrafy 21 i 19). Podtrzymali, że sąsiednia działka gruntu, również las w strefie przybrzeżnej, była własnością prywatną, ich własnością, i przedłożyli decyzję Administracji Nieruchomości z 2 marca 2010 r. Utrzymywali, że uzasadnienie sądu pierwszej instancji, że wspomniana decyzja nie miała wpływu, wskazywało na niepewność prawną, biorąc pod uwagę, że to samo zagadnienie prawne było traktowane inaczej bez jakiegokolwiek wyjaśnienia w tym zakresie. 6 kwietnia 2012 r. Sąd Wyższy (Viši sud) utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji. Sąd ten stwierdził, że sporne grunto było bezspornie lasem w strefie przybrzeżnej, że stanowiło własność państwową na mocy art. 13 ustawy o mieniu państwowym i że powodowie nie mogą zatem rościć sobie prawa własności. Sąd stwierdził dalej, że nawet przy założeniu, że powodowie mieli własność tych działek gruntu, stracili ją „zgodnie z ustawą o mieniu państwowym i ustawą o strefie przybrzeżnej. Na poparcie tego twierdzenia wskazano również na art. 30 ustawy o strefie przybrzeżnej, na który powoływali się powodowie, który przewidywał, że właściciele gruntów w strefie przybrzeżnej, którzy nabyli je w sposób legalny przed wejściem w życie tej ustawy i które zostały należycie zarejestrowane w rejestrze nieruchomości jako własność prywatna, są uprawnieni do odszkodowania w przypadku wywłaszczenia”. Sąd Wyższy nie odniósł się do decyzji z 2 marca 2010 r. ani do statusu sąsiedniej działki gruntu, ani do tego, czy powodowie mogli odziedziczyć grunt. 11 października 2012 r. Sąd Najwyższy (Vrhovni sud) utrzymał w mocy poprzednie wyroki. Sąd nie odniósł się wprost do sąsiedniej działki gruntu i decyzji z 2 marca 2010 r. Sąd orzekł następująco:
„Ponieważ nieruchomość będąca przedmiotem sprawy podlega reżimowi strefy przybrzeżnej – dobro ogólnego interesu (dobro od opšteg interesa), sądy niższej instancji prawidłowo zastosowały prawo materialne, orzekając w ten sposób. W szczególności, na mocy art. 4 ustawy o strefie przybrzeżnej, która obowiązywała do czasu wejścia w życie ustawy o mieniu państwowym (Dziennik Urzędowy Czarnogóry nr 21.09), wybrzeże jest własnością państwa i nie może być przedmiotem własności prywatnej.
Powodowie mylili się, uważając, że kwestia ta ma zostać rozstrzygnięta za pomocą art. 30 ustawy o strefie przybrzeżnej. Ten przepis regulował prawa właścicieli gruntów w strefie przybrzeżnej, którzy nabyli własność przed wejściem w życie tej ustawy, przewidując, że przysługuje im odszkodowanie w przypadku wywłaszczenia [...]. Oznacza to, że grunt nie pozostał w reżimie własności prywatnej, ale stał się własnością państwową z mocy samego prawa.
Podobnie art. 20 ust. 2 ustawy o własności z 2009 r. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, ponieważ nie może być stosowany retrospektywnie do stosunków, które powstały przed jej wejściem w życie. Wyjątkowo prawo własności strefy przybrzeżnej można nabyć dopiero po jej wejściu w życie.”
25 grudnia 2012 r. pierwszy i drugi wnioskodawca oraz ojciec trzeciego i czwartego wnioskodawcy wniesli skargę konstytucyjną. Wnosili w szczególności, że nie jest prawdą, że grunt w strefie przybrzeżnej nie może być własnością prywatną, ponieważ liczne działki w tej strefie stanowiły własność prywatną, w tym działka przyległa do działki będącej przedmiotem sprawy, która była ich własnością. Powołali się na prawo do rzetelnego procesu i prawo własności oraz podkreślili znaczenie pewności prawa. 23 lipca 2014 r. Sąd Konstytucyjny oddalił skargę konstytucyjną. Sąd ten stwierdził, że ocena sądów niższych instancji „była oparta na prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego i konstytucyjnie akceptowalnej wykładni tego prawa, zgodnie z art. 6 Konwencji”. W odniesieniu do art. 1 Protokołu nr 1 sąd stwierdził, że roszczenie, które zostało oddalone, ponieważ powodowie nie spełnili warunków ustawowych, nie jest uważane za posiadanie, które mogłoby stanowić prawa majątkowe, a tym samym nie mogło dojść do naruszenia takiego prawa. Decyzja ta została doręczona najwcześniej 13 października 2014 r. 16 grudnia 2014 r. zmarł ojciec trzeciego i czwartego wnioskodawcy, pozostawiając trzeciego i czwartego wnioskodawcę jako swoich spadkobierców. 27 maja 2015 r. Sąd Najwyższy wydał ogólną opinię prawną (načelni pravni stav) dotyczącą użytkowania gruntów w strefie przybrzeżnej. Formułując tę opinię, Sąd Najwyższy przeanalizował odpowiednie prawo krajowe, w tym Konstytucję, ustawę o strefie przybrzeżnej z 1992 r., ustawę o własności i ustawę o mieniu państwowym. Sąd ten stwierdził w szczególności, że art. 20 ust. 2 ustawy o własności przewiduje, że wyjątkowo strefa przybrzeżna może być własnością prywatną, podczas gdy jednocześnie art. 22 ust. 3 tej samej ustawy przewiduje, że wybrzeże nie może być własnością prywatną. Stwierdził również, że warunki, pod którymi strefa przybrzeżna może być własnością prywatną, nie są uregulowane w ustawie (nisu zakonom određeni), „co pozostawia otwarte liczne pytania dotyczące praktycznego wdrożenia”. Sąd stwierdził, że „poprzez analizę [odpowiednich przepisów] można stwierdzić, że nabywanie praw własności prywatnej do strefy przybrzeżnej nie jest możliwe, z wyjątkiem przypadków wyjątkowych, które nie są zdefiniowane w przepisach. Można również stwierdzić, że kwestia prawnie nabytych praw do strefy przybrzeżnej nie jest uregulowana w precyzyjny i jasny sposób...”, ale faktem jest, że istnieją prawnie nabyte prawa własności do strefy przybrzeżnej, na co wskazuje art. 30 ustawy o strefie przybrzeżnej.


Wnioskodawcy urodzili się odpowiednio w 1964 i 1973 roku i są osadzeni w Zakładzie Karnym Corradino w Paola na Malcie. Pierwszy wnioskodawca jest obywatelem Wenezueli, który od września 2009 roku jest osadzony w Zakładzie Karnym Corradino w Paola. Odbywa karę dziesięciu lat pozbawienia wolności na mocy wyroku z 21 marca 2012 r. Od 10 stycznia 2013 r. jest osadzony w pawilonie 3, celi nr 148. Pierwszy wnioskodawca nigdy nie ubiegał się o przeniesienie, ponieważ mimo że istniała szansa, że zostanie przeniesiony do pawilonu z systemem automatycznego spłukiwania, oznaczałoby to również utratę celi jednoosobowej i umieszczenie w dormitorium, co byłoby niekorzystne dla jego prywatności. Pierwszy wnioskodawca twierdził, że jego cela posiada jedno okno i jeden kanał wentylacyjny. Ten drugi jest zatkany brudem i zanieczyszczeniami, a okno w jego celi jest umieszczone zbyt wysoko, co oznacza, że musi wspiąć się na umywalkę, aby je otworzyć lub zamknąć. Stwierdził, że cela nie ma odpowiedniej wentylacji i jest narażona na wysokie temperatury latem oraz niskie zimą. Twierdził, że nie otrzymał ogrzewacza na zimę, a jego prośby w tej sprawie były odrzucane. Władze więzienia dostarczyły mu tylko jednego koca, a inne koce i ubrania otrzymał od organizacji pozarządowych. Latem, gdy temperatura waha się między 35 a 40 stopni Celsjusza, dwa wentylatory zakupione przez pierwszego wnioskodawcę nie wystarczają, ponieważ jedynie krążą gorące powietrze, co jest pogarszane przez brak odpowiedniej wentylacji. Twierdził również, że musi używać wiadra do spłukiwania toalety. Ze względu na niskie ciśnienie wody napełnienie wiadra zajmuje czas, a czasami konieczne jest użycie więcej niż jednego wiadra do spłukania toalety, co czyni sytuację opłakaną, zwłaszcza latem. Ponieważ budynek, w którym znajduje się pawilon, ma ponad 150 lat, sufit uwalnia kurz, co jest rzekomo szkodliwe dla płuc pierwszego wnioskodawcy. Pierwszy wnioskodawca złożył oświadczenie, że nie ma dostępu do wody pitnej, ponieważ woda z kranu jest zardzewiała i brudna, w związku z czym musi kupować wodę do picia. Jego praca w więzieniu płaci jednak tylko 0,60 euro dziennie, a latem wypija trzy sześciopaki wody tygodniowo, co wiąże się ze znacznym kosztem. Rząd wskazał, że pierwszy wnioskodawca otrzymywał 34,77 EUR co cztery tygodnie w ramach tak zwanego wynagrodzenia „gratuity” oraz z programu „Work and Pay”, w którym uczestniczył od 2015 roku. Stwierdzili, że w sklepiku więziennym sześciopak wody kosztuje 2,24 EUR, a pojedyncza butelka 0,38 EUR. Drugi wnioskodawca, obywatel Dominikany, jest osadzony w Zakładzie Karnym Corradino od 24 listopada 2009 roku. Odbywa karę dziewięciu lat pozbawienia wolności na mocy wyroku z 15 października 2012 r. Od 27 stycznia 2012 r. jest osadzony w pawilonie 3, celi nr 155 (z wyjątkiem jednego dnia – 3 października 2015 r. – spędzonego w pawilonie 6). Według rządu, po przekazaniu skargi, drugiego wnioskodawcę zapytano, czy chce zostać przeniesiony do innego pawilonu, on odpowiedział przecząco. Drugi wnioskodawca złożył oświadczenie, że okno w jego celi znajduje się na wysokości ponad dwóch metrów i bardzo trudno je otworzyć bez narażenia życia. Jego metalowe kraty ochronne utrudniają wpuszczanie do celi jakiegokolwiek światła naturalnego. Mimo że istnieją dwa otwory wentylacyjne, jeden z nich jest zablokowany, a zatem nie ma wystarczającej wentylacji. Drugi wnioskodawca twierdził, że woda nie jest zdatna do picia; musi ją więc kupować. Rząd wskazał, że drugi wnioskodawca otrzymywał 41,58 EUR co cztery tygodnie w ramach tak zwanego wynagrodzenia „gratuity” oraz z programu „Work and Pay”, do którego włączył się przed 2015 rokiem. Kurz opadający z sufitu celi rzekomo wpływa na drugiego wnioskodawcę, który cierpi na astmę. Rząd wskazał, że ilość kurzu opadającego z sufitu jego celi nie była nienormalna, lecz taka, która naturalnie wydziela się z maltańskiego kamienia. Zauważyli, że drugi wnioskodawca nigdy nie prosił o materiały do malowania swojej celi. Drugi wnioskodawca złożył również oświadczenie, że z powodu wilgoci w celi i faktu, że nie posiada ogrzewacza, często zapada na grypę w miesiącach zimowych. Rząd wskazał, że cela była wilgotna, ponieważ drugi wnioskodawca zablokował kanał wentylacyjny ręcznikiem i nie dbał o swoją celę. Drugi wnioskodawca zauważył, że światło zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz celi jest bardzo słabe, co utrudnia mu czytanie. Rząd zauważył, że drugi wnioskodawca miał oświetlenie sufitowe i kolejne oświetlenie ścienne, a także lampę przenośną, którą nabył. Światło naturalne wpadało przez trzy świetliki, a światło sztuczne było zapewniane przez lampy o mocy 400 W każda. Drugi wnioskodawca twierdził również, że schody spiralne są nieodpowiednie w przypadku nagłego wypadku, ponieważ nie można po nich znieść noszy i nie byłoby możliwe ewakuowanie osób po dwóch naraz. W związku z tym Rząd wskazał, że w razie nagłego wypadku dostępne są inne opcje, takie jak użycie przejścia między pawilonami.


Skarżący urodził się w 1979 roku i przed skazaniem mieszkał w Iżewsku. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, 18 lutego 2005 r. policja przeszukała mieszkanie skarżącego w związku z morderstwem funkcjonariusza służb porządkowych, do którego doszło w nocy z 7 na 8 lutego 2005 r. 3 marca i 10 marca 2005 r. policja przesłuchała skarżącego w obecności jego adwokata w sprawie okoliczności badanej sprawy o morderstwo. Nie wysunięto żadnych podejrzeń wobec skarżącego. O godzinie 18:00 22 marca 2005 r. skarżący został zatrzymany na ulicy w Iżewsku i przewieziony do rejonowego komisariatu policji Ustinowskiego w Iżewsku (Устиновский РОВД г. Ижевска – „komisariat policji w Iżewsku”). Został podobno pobity i zmuszony do przyznania się do popełnienia morderstwa oraz podpisania protokołu dobrowolnego stawienia się i zeznania (явка с повинной). Zgodnie z tym protokołem, o godzinie 21:50 22 marca 2005 r. w biurze nr 312 w komisariacie policji w Iżewsku funkcjonariusz policji M. przyjął od skarżącego przyznanie się do popełnienia przestępstwa, zgodnie z art. 142 Kodeksu postępowania karnego Federacji Rosyjskiej. W szczególności w protokole stwierdzono, że na początku lutego 2005 r. skarżący spożywał napoje alkoholowe w towarzystwie pewnego S. po pracy. O nieokreślonej godzinie po północy opuścił mieszkanie S. W drodze do domu wszedł do pobliskiego domu, aby oddać mocz. Tam zobaczył mężczyznę, który zrobił nieuprzejmą uwagę na temat zachowania skarżącego. Mężczyzna ten był również pijany. Zaczęli się bić, w trakcie czego skarżący uderzył mężczyznę kilka razy w głowę rękojeścią noża, a także go uderzył i kopnął. Ten drugi spadł po schodach. Gdy skarżący wychodził, mężczyzna nadal leżał na parterze. W protokole dalej stwierdzono, że zeznanie zostało odręcznie napisane przez samego skarżącego bez żadnego przymusu ze strony funkcjonariuszy policji oraz że skarżącego poinformowano o art. 51 Konstytucji (prawo do odmowy składania obciążających siebie zeznań), co zrozumiał. Skarżący napisał ponadto podobnie sformułowane zeznanie skierowane do prokuratora Republiki Udmurckiej. O godzinie 0:05 23 marca 2005 r. sporządzono protokół zatrzymania skarżącego. Formalnie nadano mu status podejrzanego i poinformowano o wszystkich jego prawach, w tym prawie do milczenia, prawie do adwokata i prawie do nieoskarżania siebie. W protokole znajdowała się odręczna notatka skarżącego stwierdzająca, że akceptuje swoje zatrzymanie, ponieważ popełnił morderstwo 8 lutego 2005 r. Protokół zawiera również prośbę skarżącego o kontakt z adwokatem. Później tego samego dnia, 23 marca 2005 r., przydzielono skarżącemu adwokata z urzędu i przesłuchano go jako podejrzanego. Podczas przesłuchania skarżący wycofał swoje zeznanie, twierdząc, że zostało złożone w wyniku przymusu i w nieobecności adwokata. Konsekwentnie wypierał się swojego zeznania w trakcie dalszego postępowania. 23 marca 2005 r. skarżący został poddany sądowo-medycznemu badaniu, które nie wykazało żadnych obrażeń na jego ciele poza blizną na granicy włosów, pochodzącą sprzed dwóch do trzech miesięcy (raport z badania sądowo-lekarskiego nr 2672). 27 marca 2005 r. skarżący został tymczasowo aresztowany i przewieziony do aresztu śledczego SIZO-1 w Iżewsku. 29 marca 2005 r. postawiono skarżącemu zarzut morderstwa. 22 kwietnia 2005 r. skarżący złożył skargę do rejonowej prokuratury Ustinowskiego w Iżewsku, twierdząc, że był źle traktowany. 27 maja 2005 r. śledczy z rejonowej prokuratury Ustinowskiego wydał postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszom policji, którzy podobno źle traktowali skarżącego. 25 lipca 2005 r. sprawa karna przeciwko skarżącemu została skierowana do Sądu Najwyższego Republiki Udmurckiej w celu rozprawy. 22 sierpnia 2005 r. rozpoczął się proces przeciwko skarżącemu. Przed sądem skarżący zaprzeczył popełnieniu morderstwa i potwierdził, że jego zeznanie zostało złożone pod presją funkcjonariuszy policji i w nieobecności jego adwokata. 19 grudnia 2005 r. Sąd Najwyższy Republiki Udmurckiej uznał skarżącego za winnego morderstwa i skazał go na dwanaście lat pozbawienia wolności. Sąd oparł wyrok na następujących dowodach:
- zeznania funkcjonariusza policji M., który był zaangażowany w śledztwo i który złożył wyjaśnienia, że (i) w toku śledztwa ustalono, że morderstwo popełnił skarżący; oraz (ii) ten ostatni został zatrzymany i doprowadzony do komisariatu policji w Iżewsku, gdzie dobrowolnie przyznał się do popełnienia morderstwa G. i napisał oświadczenie o dobrowolnym stawieniu się i zeznaniu (явка с повинной), opisując szczegóły popełnionej zbrodni; nie stosowano przemocy wobec skarżącego;
- zeznania funkcjonariusza policji N., zaangażowanego w śledztwo w sprawie morderstwa, który złożył wyjaśnienia, że (i) w toku śledztwa ustalono, że przestępstwo popełnił skarżący; (ii) w marcu 2005 r. ten ostatni został doprowadzony na komisariat, gdzie przyznał się do morderstwa; oraz (iii) sporządzono protokół dobrowolnego stawienia się i zeznania, w którym skarżący szczegółowo opisał okoliczności, w jakich popełnił morderstwo;
- zeznania funkcjonariusza policji O., który złożył wyjaśnienia, że (i) 8 lutego 2005 r. uczestniczył w oględzinach miejsca morderstwa G.; (ii) ustalono, że skarżący był zaangażowany w popełnienie przestępstwa; (iii) w marcu 2005 r. skarżący został doprowadzony do komisariatu policji w Iżewsku, gdzie przyznał się do morderstwa (jego zeznanie zostało odnotowane w oświadczeniu o dobrowolnym stawieniu się i zeznaniu); oraz (iv) nie stosowano przemocy wobec skarżącego.
- zeznania funkcjonariusza policji S., który uczestniczył w oględzinach miejsca przestępstwa 8 lutego 2005 r. – złożył on wyjaśnienia, że (i) podczas sprawdzenia ustalono, że mężczyzna o pseudonimie „Gunia” [skarżący] mógł popełnić przestępstwo; (ii) skarżący został zatrzymany przez policję; (iii) skarżący został przesłuchany około godziny 21:00 22 marca 2005 r. przez M., O., P. i niego samego; (iv) w trakcie przesłuchania skarżący przyznał się do popełnienia morderstwa; oraz (v) nie stosowano wobec niego przemocy;
- zeznania funkcjonariusza policji Nam., który złożył wyjaśnienia, że dowiedział się od funkcjonariusza policji M., iż skarżący przyznał się do popełnienia morderstwa G.;
Powyższe zeznania uznano za potwierdzone przez oświadczenie skarżącego o dobrowolnym stawieniu się i zeznaniu z 22 marca 2005 r. oraz przez zeznania niezależnych świadków w sprawie, a mianowicie:
- zeznania anonimowego świadka „Akulowa”, któremu skarżący miał podobno zwierzyć się z morderstwa 8 lutego 2005 r.; podczas procesu „Akulow” przebywał w osobnym pokoju, a pytania stron były zadawane przez sądowego strażnika; strony słyszały odpowiedzi świadka za pomocą urządzenia łączności radiowej z ekranowaniem akustycznym;
- zeznania świadka M., który był zatrzymany razem ze skarżącym na komisariacie policji w Iżewsku w nocy z 22 na 23 marca 2005 r. i któremu skarżący miał podobno powiedzieć o popełnieniu morderstwa na funkcjonariuszu policji;
- zeznania świadka S., który złożył wyjaśnienia, że (i) pracował ze skarżącym jako malarz i dekorator od 2003 r.; (ii) 7 lutego 2005 r. pili napoje alkoholowe po pracy do godziny 22:00, po czym każdy poszedł do domu; (iii) następnego rana o godzinie 8:00 odebrał skarżącego i pojechał z nim do pracy; (iv) dowiedział się o morderstwie G. wieczorem 8 lutego 2005 r. od pewnego M., a później od policji; (v) skarżący miał prawą rękę w gipsie od stycznia 2005 r., co nie przeszkadzało mu w pracy; (vi) skarżący posiadał nóż składany, który zgubił w styczniu 2005 r.; oraz (vii) skarżący miał pseudonim „Gunia”;
- zeznania świadka C., kolegi i sąsiada skarżącego, który złożył wyjaśnienia, że (i) spożywał napoje alkoholowe ze skarżącym i S. do godziny 22:00 7 lutego 2005 r., po czym wyszedł, podczas gdy skarżący i S. zostali; (ii) dowiedział się o morderstwie 8 lutego 2005 r. od policji; (iii) wiedział, że skarżący jest podejrzany o to morderstwo;
- zeznania innych świadków nie mających interesu w wyniku sprawy;
- odręczne oświadczenie skarżącego z 22 marca 2005 r. skierowane do rejonowej prokuratury Ustinowskiego opisujące okoliczności morderstwa;
- protokół zatrzymania skarżącego, w którym skarżący zaznaczył, że akceptuje zatrzymanie, ponieważ popełnił morderstwo;
- protokoły sądowo-biologicznych badań, które nie wykluczyły możliwości, aby ślady krwi na płaszczu skarżącego mogły pochodzić od ofiary; wnioski z tych badań sądowo-biologicznych zostały potwierdzone przez protokół oględzin miejsca przestępstwa oraz protokół sądowo-lekarskiej sekcji zwłok ofiary;
- protokoły sądowo-chemicznych badań włókien odkrytych na miejscu przestępstwa, których pochodzenia nie wykluczono jako pochodzących z ubrania noszonego przez skarżącego w momencie morderstwa;
- protokół badania sądowo-lekarskiego, który stwierdził, że fakt, że skarżący miał prawą rękę w gipsie, nie wykluczał możliwości wykonywania przez nią aktywnych, celowych działań;
- protokół sądowo-psychiatrycznego badania skarżącego.
Sąd oddalił zarzut skarżącego, że jego zeznanie zostało uzyskane w wyniku złego traktowania, powołując się na zeznania funkcjonariuszy policji oraz opinię biegłych nr 2672, która nie odnotowała żadnych obrażeń na ciele skarżącego. Skarżący odwołał się od wyroku. W swoim apelu złożył w szczególności wyjaśnienie, że jego zeznanie jest niedopuszczalnym dowodem, ponieważ zostało uzyskane pod przymusem i w nieobecności adwokata. 14 czerwca 2006 r. Sąd Najwyższy Rosji oddalił apelację. W pełni potwierdził decyzję sądu pierwszej instancji dotyczącą dopuszczalności oświadczenia skarżącego o dobrowolnym stawieniu się i zeznaniu. Sąd Najwyższy stwierdził w szczególności, że prawo nie wymaga obecności adwokata w momencie składania zeznania. 4 lipca 2006 r. skarżący został przeniesiony do kolonii karnej IK-8 w Republice Udmurckiej w celu odbycia kary. 19 sierpnia 2006 r. skarżący został przeniesiony do aresztu śledczego IZ-16/2 w Kazaniu z obrzękiem stawu skokowego, nadżerkami skóry i gorączką. 30 sierpnia 2006 r. skarżący został przeniesiony do oddziału chirurgicznego tej placówki w celu leczenia medycznego. 25 października 2006 r. skarżący został przeniesiony do zakładu karnego LIU-19 w Republice Mordowii (placówka penitencjarna medyczna przeznaczona do leczenia i przetrzymywania narkomanów, alkoholików oraz więźniów zakażonych HIV i gruźlicą), gdzie poddano go przymusowemu leczeniu z uzależnienia od narkotyków do 21 listopada 2008 r. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego, w placówce znajdował się wysoki odsetek zatrzymanych z pozytywnym wynikiem testu na HIV, z którymi niektórzy pracowali ze skarżącym w warsztacie szewskim placówki. Skarżący wierzył więc, że stawał w obliczu poważnego ryzyka zakażenia poprzez narzędzia pracy (na przykład nożyczki i igły do szycia).


Skarżący urodził się w 1973 roku i mieszka w Mikołajowie. Skarżący ożenił się z O. w 2006 roku. Małżonkowie mieszkali w Mikołajowie. 21 marca 2007 roku urodziła się ich córka S. W sierpniu 2007 roku para się rozstała. O. nadal mieszkała z dzieckiem pod innym adresem w Mikołajowie, a miejsce zamieszkania dziecka nie było wówczas przedmiotem sporu między rodzicami. 15 kwietnia 2009 roku Sąd Rejonowy Leninski w Mikołajowie, na wniosek O., orzekł rozwód małżonków. 4 czerwca 2009 roku, w odpowiedzi na pozew wniesiony przez skarżącego przeciwko O. dotyczący utrudniania kontaktu z dzieckiem, Sąd Rejonowy Leninski w Mikołajowie przyznał skarżącemu prawo do kontaktu z córką. Nakazał, aby skarżącemu umożliwiono widywanie córki nie rzadziej niż trzy razy w tygodniu, w tym nocowanie u skarżącego, przy czym daty i godziny miały być ustalane z góry za porozumieniem stron. 13 lipca 2009 roku lokalna policja zbadala skargę skarżącego dotyczącą gróźb, które O. regularnie kierowała, gdy skarżący przychodził zobaczyć dziecko, a także odmowy O. pozostawienia dziecka na noc u niego oraz ograniczenia czasu, jaki skarżący mógł spędzać z dzieckiem. Policja odmówiła wszczęcia postępowania karnego z powodu braku znamion czynu zabronionego. Jesienią 2009 roku O. i S. przeprowadziły się do Siedłowe w obwodzie donieckim. Odległość między Mikołajowem a Siedłowem wynosi około 600 kilometrów drogą lądową. W związku z tym skarżący wszczął postępowanie cywilne, wnosząc o ustalenie, że dziecko powinno mieszkać z nim w Mikołajowie. Powództwo to zostało oddalone jako bezzasadne przez sądy, a ostateczną decyzję podjął Wyższy Sąd Specjalizowany do Spraw Cywilnych i Karnych („HSCU”) 1 sierpnia 2011 roku. 20 października 2009 roku, na wniosek skarżącego, Służba Komornicza w Mikołajowie wszczęła postępowanie w celu egzekucji wyroku z 4 czerwca 2009 roku. Jednak 22 października 2009 roku decyzja komorników została uchylona, ponieważ procedura egzekucji wyroku sądowego tego rodzaju nie była określona w ustawie. 19 listopada 2009 roku skarżący przyjechał do Siedłowe, gdzie O. pozwoliła mu zobaczyć dziecko przez około godzinę. 27 stycznia 2010 roku, gdy O. i S. przyjechały na krótki pobyt do Mikołajowa, skarżący próbował zobaczyć córkę, ale O. odmówiła pozostawienia dziecka z nim na noc. 20 października 2011 roku, gdy skarżący przyjechał do Siedłowe i próbował odebrać dziecko z przedszkola, O. przyjechała i odebrała dziecko. Skargi skarżącego do policji w związku z tymi incydentami zostały oddalone z powodu braku znamion czynu zabronionego. 28 marca 2012 roku skarżący złożył do Służby Komorniczej w Siedłowem nakaz wykonania wyroku z 4 czerwca 2009 roku. 29 marca 2012 roku komornik państwowy wszczął postępowanie egzekucyjne. 9 kwietnia 2012 roku w obecności skarżącego, O. i dwóch świadków komornik państwowy odczytał sentencję wyroku z 4 czerwca 2009 roku i wydał postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, uznając, że wyrok został w ten sposób w pełni wykonany. Skarżący wniósł do sądu sprzeciw wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego. Sądy utrzymały w mocy decyzję komorników, uznając, że została podjęta zgodnie z prawem. Ostateczną decyzję podjął HSCU, który 3 sierpnia 2012 roku oddalił skargę kasacyjną skarżącego. 20 listopada 2012 roku w postępowaniu dotyczącym alimentów skarżący przyznał, że zabierał dziecko do Mikołajowa, aby mieszkało z nim przez około jeden lub dwa miesiące w roku. W styczniu 2013 roku skarżący wniósł powództwo o odszkodowanie przeciwko O. za utrudnianie wykonania wyroku z 4 czerwca 2009 roku przyznającego mu prawa do kontaktu z dzieckiem. Sądy oddaliły powództwo z powodu braku dowodów. Ostateczna decyzja w tym postępowaniu, odrzucająca skargę kasacyjną skarżącego, została wydana przez HSCU 14 czerwca 2013 roku. 21 czerwca 2013 roku Wydział Policji Rejonu Leninskiego w Mikołajowie wszczął postępowanie karne na skutek skargi skarżącego, że O. odmówiła wykonania wyroku z 4 czerwca 2009 roku. 10 grudnia 2014 roku policja umorzyła postępowanie karne z powodu braku znamion czynu zabronionego. Skarżący zaskarżył tę decyzję do sądu. 1 kwietnia 2015 roku Sąd Rejonowy Leninski w Mikołajowie uchylił decyzję z 10 grudnia 2014 roku, stwierdzając, że śledczy nie uzasadnił swojego wniosku. Śledztwo karne zostało wznowione. W 2014 roku skarżący wszczął postępowanie cywilne w Sądzie Miejskim w Siedłowem, wnosząc o ponowne ustalenie jego praw do kontaktu z dzieckiem w związku z przeszkodami stwarzanymi przez O. 12 stycznia 2014 roku jego powództwo zostało oddalone jako bezzasadne. Jednak 8 grudnia 2015 roku Sąd Apelacyjny w Doniecku częściowo uwzględnił powództwo skarżącego. Uznał, że O. uniemożliwiała skarżącemu właściwe wykonywanie praw do kontaktu z dzieckiem i orzekł, że skarżącemu należy dać możliwość spędzania jednego miesiąca z córką latem i jednego tygodnia podczas zimowych ferii szkolnych każdego roku, aż do osiągnięcia przez nią pełnoletności. 26 maja 2016 roku oddział Służby Komorniczej w Siedłowem wszczął postępowanie egzekucyjne w związku z wyrokiem z 8 grudnia 2015 roku. 10 czerwca 2016 roku komornicy zawiadomili O. o wyroku z 8 grudnia 2015 roku. Wiosną 2014 roku nielegalne grupy zbrojne powiązane z dwoma samozwańczymi podmiotami znanymi jako „Doniecka Republika Ludowa” i „Ługańska Republika Ludowa” rozpoczęły działalność w obwodach donieckim i ługańskim, przejmując siłą kontrolę nad częścią tych regionów. Siły rządu ukraińskiego rozpoczęły przeciwko nim wojskową operację antyterrorystyczną. Później ustalono linię zawieszenia broni. Siedłowe znajduje się na terytorium kontrolowanym przez rząd ukraiński, około dwadzieścia pięć kilometrów od linii zawieszenia broni, i zostało uwzględnione na liście miejsc, w których prowadzona była wojskowa operacja antyterrorystyczna. Zgodnie z informacjami dostarczonymi przez rząd, w kwietniu 2014 roku w Siedłowem odnotowano pewne przemieszczenia nielegalnych grup zbrojnych, ale w tym obszarze nigdy nie prowadzono aktywnych działań wojennych. W sierpniu 2014 roku skarżący złożył pozew do sądu w Siedłowem, wnosząc o stwierdzenie, że O. bezprawnie odmawia współpracy przy wykonywaniu wyroku z 4 czerwca 2009 roku przyznającego skarżącemu prawa do kontaktu z dzieckiem. Wniósł również o ustalenie przez sąd, że miejscem zamieszkania dziecka powinien być jego dom w Mikołajowie. Twierdził, że O. jest bezrobotna i nie ma niezależnego źródła dochodu, a dziecko jest całkowicie zależne od alimentów, które skarżący regularnie płaci. Twierdził również, że dalsze zamieszkanie dziecka w pobliżu teatru działań wojennych jest niebezpieczne. Co więcej, istniało ryzyko, że konflikt może rozszerzyć się na Siedłowe. Na poparcie tego ostatniego twierdzenia skarżący powołał się na doniesienia medialne, z których wynikało, że przedstawiciele tzw. „Donieckiej Republiki Ludowej” grozili zajęciem całego terytorium obwodu donieckiego. 5 maja 2015 roku Sąd w Siedłowem oddalił powództwo skarżącego. Sąd ustalił, że skarżący jest zatrudniony, ma dobre opinie od pracodawcy i nie ma odnotowanych problemów ze zdrowiem psychicznym lub uzależnieniami. Sąd powołał się na raport sporządzony przez organ ochrony praw dziecka w Mikołajowie, z którego wynikało, że skarżący może zapewnić bezpieczne, dobrze wyposażone mieszkanie odpowiednie dla dziecka oraz posiada stabilne zatrudnienie i dochód. Skarżący nie udowodnił jednak, że O. nie ma niezależnego dochodu, ani że zaniedbała swoje obowiązki rodzicielskie, lub że angażuje się w nielegalne lub niemoralne zachowania. Sąd stwierdził również, że skarżący nie udowodnił twierdzenia, że życie dziecka jest zagrożone, a sam fakt prowadzenia w regionie wojskowej operacji antyterrorystycznej nie dowodzi tego ryzyka. 4 sierpnia 2015 roku Sąd Apelacyjny w Doniecku utrzymał w mocy wyrok Sądu w Siedłowem, uznając, że skarżącemu nie udało się udowodnić twierdzeń, że miejsce zamieszkania dziecka powinno zostać zmienione. 23 grudnia 2015 roku HSCU utrzymał w mocy decyzje sądów niższych instancji. Stwierdził, że Sąd Miejski w Siedłowem prawidłowo ustalił istotne fakty i właściwie zastosował prawo. HSCU zgodził się z wnioskiem sądów niższych instancji, że oddzielenie dziecka od matki nie było uzasadnione.


Skarżący urodził się w 1961 roku i jest osadzony w Zakładzie Karnym Corradino w Paola. 25 czerwca 2004 r. policja przeszukała mieszkanie skarżącego i znalazła na dachu pewną ilość roślin konopi, namiot, folię oraz dwie lampy elektryczne. Policja poinformowała skarżącego, że został oskarżony przez Prokuratora Generalnego przed Sądem Karnym o (i) uprawę oraz (ii) posiadanie w warunkach zwiększających szkodliwość (nie na wyłączny użytek) konopi. Biegły sądowy ustalił, że masa znalezionych suszonych liści konopi wyniosła 3416,20 gramów, z których można by wytworzyć 6832 „jointów” z konopi lub 11 382 „patyczków” z konopi. W trakcie procesu przed ławą przysięgłych skarżący, który cierpiał na przewlekłą depresję i silny ból pleców, przyznał się do pierwszego zarzutu. Wyrokiem z 5 marca 2008 r. Sąd Karny uznał skarżącego za winnego popełnienia obu zarzutów (werdykt był jednogłośny w odniesieniu do pierwszego zarzutu i stosunkiem głosów siedmiu do dwóch w odniesieniu do drugiego zarzutu) oraz skazał go na dwanaście lat pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 25 000 euro (EUR). W przypadku nieuiszczenia grzywna miała zostać zamieniona na dodatkowe osiemnaście miesięcy pozbawienia wolności. Orzekając o karze, Sąd Karny zauważył, że zgodnie z prawem, jeśli po rozważeniu wieku oskarżonego, jego dotychczasowego zachowania, ilości i jakości środka odurzającego, a także wszystkich innych okoliczności, lub jeśli werdykt ławy przysięgłych nie był jednogłośny, sąd uznałby, że kara dożywotniego pozbawienia wolności nie byłaby właściwa, mógł wymierzyć oskarżonemu karę pozbawienia wolności od czterech do trzydziestu lat oraz grzywnę od około 3330 EUR do 116 500 EUR. W niniejszej sprawie wziął pod uwagę zachowanie skarżącego, fakt istnienia porozumienia, że drugi zarzut zostanie dla celów orzekania kary objęty przez pierwszy zarzut, oraz kary wymierzane w podobnych sprawach. Wyrokiem z 12 marca 2009 r. Sąd Odwoławczy w Sprawach Karnych utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji. 9 listopada 2010 r. skarżący wniósł skargę konstytucyjną, powołując się m.in. na art. 6 § 1 i skarżąc się na uznaniowe uprawnienia Prokuratora Generalnego jako prokuratora do decydowania, przed którym sądem ma być sądzony oskarżony. 10 października 2012 r. sprawa została odroczona do ogłoszenia wyroku. 11 lutego 2013 r. (na skutek wyroku Trybunału w sprawie Camilleri przeciwko Malcie, nr 42931/10, 22 stycznia 2013 r.) skarżący zwrócił się o dodanie zarzutu naruszenia art. 7 w związku z uznaniowymi uprawnieniami Prokuratora Generalnego. Postanowieniem z 12 lutego 2013 r. Sąd Cywilny (I Izba), działając w ramach swoich kompetencji konstytucyjnych, odrzucił wniosek o zawieszenie rozpoznania sprawy i o dopuszczenie skarżącego do dodania zarzutu na podstawie art. 7 Konwencji, biorąc pod uwagę, że etap gromadzenia dowodów i sporządzania pism (dibattiment) dobiegł końca. Wyrokiem z 21 marca 2013 r. Sąd Cywilny (I Izba), działając w ramach swoich kompetencji konstytucyjnych, oddalił roszczenia skarżącego. Po oddaleniu wszystkich innych skarg skarżącego, uznał, że nie jest konieczne rozstrzygnięcie skargi dotyczącej uznaniowych uprawnień Prokuratora Generalnego (na podstawie art. 6). Wyrokiem z 9 grudnia 2013 r. Trybunał Konstytucyjny oddalił apelację skarżącego i utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji. Co do skargi na uznaniowe uprawnienia Prokuratora Generalnego, Trybunał Konstytucyjny uznał, że Trybunał stwierdził w tym zakresie naruszenie art. 7 (nie przyznając jednak środka naprawczego), ale nie rozstrzygnął sprawy w oparciu o art. 6. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego takie ustalenie, które dotyczyło braku przewidywalności prawa, nie mogło podważać w ogóle rzetelności postępowania, co sparaliżowałoby cały system wymiaru sprawiedliwości. Ponadto lokalne orzecznictwo uprzednio ustaliło, że takie uznaniowe uprawnienia nie naruszają prawa skarżącego do rzetelnego procesu. Trybunał Konstytucyjny zauważył również, że nie ma powodu do zmiany uznania sądu pierwszej instancji w zakresie niedopuszczenia dodania skargi na podstawie art. 7 w momencie, gdy etap gromadzenia dowodów został już zamknięty.


Skarżący urodził się w 1979 roku i jest osadzony w Zakładzie Karnym w Strzelcach Opolskich. Okoliczności sprawy można przedstawić następująco. Skarżący był osadzony w Areszcie Śledczym w Mysłowicach od 20 kwietnia 2010 r. do 12 stycznia 2011 r. oraz w Zakładzie Karnym w Wojkowicach od 12 stycznia 2011 r. do 9 marca 2012 r. (1 rok, 10 miesięcy i 20 dni). Stanowiska stron dotyczące warunków osadzenia skarżącego w okresie od 20 kwietnia 2010 r. do 9 marca 2012 r. są w dużym stopniu sprzeczne. Skarżący twierdził, że przez cały okres osadzenia w Areszcie Śledczym w Mysłowicach oraz w Zakładzie Karnym w Wojkowicach przebywał w przepełnionych celach, w których powierzchnia na osobę była niższa niż polskie ustawowe minimum wynoszące 3 m². W swoich uwagach Rząd wskazał, że skarżący był osadzony w przepełnionych celach jedynie 20 kwietnia oraz 18 i 19 maja 2009 r. W toku postępowania cywilnego wszczętego przez skarżącego (patrz akapity 14-16 poniżej) sądy krajowe ustaliły, nie podając dalszych szczegółów, że skarżący był osadzony w przepełnionych celach od 20 kwietnia 2010 r. do 9 marca 2012 r. (1 rok, 10 miesięcy i 20 dni). W zakresie warunków osadzenia w Areszcie Śledczym w Mysłowicach sąd krajowy ustalił, że ogólne warunki w celach były odpowiednie. Skarżący miał do dyspozycji jeden prysznic z gorącą wodą tygodniowo oraz jedną godzinę spaceru dziennie. W zakresie warunków osadzenia w Zakładzie Karnym w Wojkowicach, jak ustaliły sądy krajowe, toalety były oddzielone od części mieszkalnej celi, każdy więzień miał własne łóżko, stołek oraz dostęp do bieżącej wody zimnej. Więźniowie mieli do dyspozycji podstawowe środki higieniczne. Sufit był zawilgocony. Skarżący miał do dyspozycji jeden prysznic z gorącą wodą tygodniowo oraz jedną godzinę spaceru dziennie. 24 lutego 2012 r. skarżący wniósł powództwo cywilne o naruszenie dóbr osobistych z powodu niewłaściwych warunków bytowych w Zakładzie Karnym w Wojkowicach w okresie od listopada 2005 r. do lipca 2006 r. oraz od stycznia do marca 2007 r., w Areszcie Śledczym w Mysłowicach od 20 kwietnia 2010 r. do 12 stycznia 2011 r. oraz następnie ponownie w Zakładzie Karnym w Wojkowicach od 12 stycznia 2011 r. do 9 marca 2012 r. Skarżący podnosił, że był osadzony w przepełnionych celach, w których powierzchnia na osobę była niższa niż ustawowe minimum 3 m². Żądał 80 000 polskich złotych (PLN) (około 20 000 euro (EUR)) zadośćuczynienia. 18 grudnia 2012 r. Sąd Rejonowy w Katowicach oddalił powództwo skarżącego, uznając, że w okresie od 20 kwietnia 2010 r. do 9 marca 2012 r. skarżący był osadzony w celach spełniających normy powyżej ustawowego minimum. Co do pozostałego okresu, roszczenie było przedawnione, ponieważ zostało wniesione po upływie trzyletniego terminu przedawnienia. 27 czerwca 2013 r. Sąd Okręgowy w Katowicach uchylił wyrok sądu niższej instancji i uwzględnił powództwo skarżącego, uznając, że w okresie od 20 kwietnia 2010 r. do 9 marca 2012 r. był on osadzony w przepełnionych celach. Sąd w tym zakresie oparł się na twierdzeniach skarżącego, uznając, że Skarb Państwa w rzeczywistości uznał je za prawdziwe poprzez wielokrotne odmowy dostarczenia sądom pierwszej i drugiej instancji oficjalnego rejestru cel, w których osadzony był skarżący. Sąd przyznał również skarżącemu 1 000 PLN (250 EUR) zadośćuczynienia, uznając, że naruszenie ustawowego minimum nie było znaczne.