Skarżący urodził się w 1987 roku i mieszka w Belgii. W chwili zdarzeń studiował na uniwersytecie w Konstancy, gdzie przebywał od października 2006 roku. 3 kwietnia 2008 r. Dyrekcja ds. Śledztw w Sprawach Przestępczości Zorganizowanej i Terroryzmu (DIICOT) przy prokuraturze okręgu Tulcea wszczęła śledztwo karne przeciwko O.D.A., studentowi tego samego uniwersytetu co skarżący, w związku z podejrzeniem handlu narkotykami. Około godziny 13:30 18 kwietnia 2008 r. O.D.A. został przyłapany na próbie wysłania autobusem paczki zawierającej dwanaście tabletek LSD podczas operacji pod przykrywką zorganizowanej przez DIICOT. Narkotyki miały trafić do agenta pod przykrywką, który wcześniej skontaktował się z O.D.A., prosząc o sprzedaż mu narkotyków. O.D.A. został natychmiast przewieziony do komisariatu policji okręgu Tulcea, gdzie złożył pisemne zeznanie, stwierdzając, że „miał” narkotyki od skarżącego. W swoim zeznaniu powiedział również, że został poinformowany, że przysługuje mu prawo do adwokata, ale zrzekł się tego prawa. Tego samego dnia prokurator prowadzący sprawę złożył do sądu okręgu Tulcea wniosek o przeszukanie mieszkań O.D.A. i skarżącego. We wniosku prokurator stwierdził, że na mocy decyzji wydanej 18 kwietnia 2008 r. śledztwo karne wszczęte przeciwko O.D.A. zostało rozszerzone na skarżącego w związku z podejrzeniem handlu narkotykami. Przeszukanie zostało autoryzowane przez sędziego. Podczas przeszukania, które odbyło się wieczorem 18 kwietnia 2008 r., w pokoju skarżącego znaleziono 4,12 gramów marihuany i pięćdziesiąt jedna tabletek LSD. Po przeszukaniu, około godziny 22:00, skarżącego najpierw przewieziono do szpitala na test toksykologiczny, a następnie do komisariatu policji okręgu Tulcea (w mieście Tulcea, 125 km od Konstancy), gdzie funkcjonariusz policji poprosił go o złożenie zeznania. Skarżący własnoręcznie napisał zeznanie (w języku angielskim), w którym wyjaśnił następująco:
„... mój brat i ja podróżujemy często ... do Belgii.... Będąc w [Belgii], mój brat i ja wielokrotnie jeździliśmy do Holandii, by palić THC ... Pierwszy i jedyny raz, kiedy przywiozłem narkotyki do Rumunii, był 2 miesiące temu. Kupiłem te narkotyki od przyjaciela mojego przyjaciela ... Zaoferował mi układ od kogoś, kogo znał. Dałem mojemu przyjacielowi pieniądze, 450 euro, a on wrócił dzień później z 200 gramami haszyszu i 60 tabletkami LSD, które były prezentem... Po wypaleniu około 40 gramów z tego, mój brat i ja zawinęliśmy haszysz i LSD w czarną torbę foliową i włożyliśmy do kieszeni spodni, a następnie spakowaliśmy do walizki wśród innych ubrań. ...”
Dalej stwierdził, że ponieważ nie zażywa LSD i potrzebował pieniędzy, postanowił sprzedać O.D.A. dziewięć tabletek LSD. Na koniec powiedział, że nigdy wcześniej nie sprzedawał żadnych narkotyków, że nie jest handlarzem narkotykami i że żałuje swoich czynów, których nigdy więcej nie powtórzy. U dołu pierwszej strony zeznanie zostało podpisane i opatrzone datą 18 kwietnia 2008 r. przez funkcjonariusza policji. Oprócz podpisu skarżącego na zeznaniu znajdował się dodatkowy podpis przypominający podpis adwokata powołanego w jego imieniu oraz, na dole strony, data 19 kwietnia 2008 r. Następnie skarżącego przewieziono do siedziby DIICOT, gdzie o godzinie 14:15 19 kwietnia 2008 r. prokurator poinformował go o stawianych mu zarzutach, a mianowicie o nielegalnym posiadaniu, przywożeniu i handlu narkotykami. Jednocześnie skarżący został poinformowany o prawie do tłumacza i adwokata własnego wyboru oraz do pozostania milczenia. Następnie odczytano mu zarzuty w obecności adwokata i tłumacza języka angielskiego – obaj powołani w jego imieniu przez władze – którzy asystowali mu również podczas późniejszego przesłuchania przez prokuratora. Wszystkie powyższe informacje zostały zawarte w protokole sporządzonym 19 kwietnia 2008 r. o godzinie 14:15 i podpisanym przez prokuratora, skarżącego, a także przez jego powołanego adwokata i tłumacza. Po tym, jak pierwotne zeznanie skarżącego złożone policji zostało przetłumaczone na język rumuński przez tłumacza, prokurator zebrał od niego nowe zeznanie. W tym zeznaniu, które było w języku rumuńskim i podpisane przez skarżącego, adwokata, tłumacza i prokuratora, skarżący powtórzył poprzednie zeznanie złożone policji (patrz punkt 9 powyżej), ale tym razem stwierdził, że nie wiedział o LSD w swoim bagażu, dopóki nie rozpakował się w akademiku. Skarżący powiedział również: „Nie mam zastrzeżeń do władz policji ani prokuratora”. Po formalnym postawieniu mu zarzutów, o godzinie 15:45 w obecności adwokata i tłumacza, skarżący oświadczył, że „utrzymuje swoje poprzednie zeznania”. Tego samego dnia wniosek prokuratora o tymczasowe aresztowanie skarżącego i O.D.A. został odrzucony przez sąd okręgu Tulcea, ponieważ obaj mężczyźni nie mieli karty karnej, byli studentami i dobrowolnie współpracowali z organami śledczymi. Późnym wieczorem skarżącemu pozwolono opuścić prokuraturę. 3 czerwca 2008 r. skarżący i O.D.A. stanęli przed sądem pod zarzutem nielegalnego posiadania, przywożenia i handlu narkotykami. Sąd Okręgowy w Tulcea rozpoznawał sprawę karną od września do października 2008 r. Skarżący, który był reprezentowany przez dwóch adwokatów własnego wyboru i nie kwestionował stawianych mu zarzutów, zgłosił przed sądem liczne zastrzeżenia dotyczące nieprawidłowości proceduralnych podczas śledztwa. Stwierdził między innymi, że po przeszukaniu wieczorem 18 kwietnia 2008 r. był zatrzymany przez policję od godziny 22:00 do następnego dnia, kiedy wniosek prokuratora o jego aresztowanie został odrzucony przez sąd. Argumentował, że jego pierwotne zeznanie złożone policji podczas zatrzymania (patrz punkt 9 powyżej) nie powinno być brane pod uwagę, ponieważ zostało złożone w nieobecności adwokata i tłumacza, a w rezultacie nie zrozumiał swoich praw. 24 października 2008 r. Sąd Okręgowy w Tulcea uznał skarżącego za winnego nielegalnego posiadania, przywożenia i handlu narkotykami i wymierzył mu trzyletnią karę w zawieszeniu. Został ukarany grzywną w wysokości 1000 rumuńskich lei ((ROL) – około 270 euro (EUR)). Opierając się na dowodach zebranych podczas śledztwa i procesu, sąd ustalił fakty w następujący sposób. W lutym 2008 r. skarżący i jego brat pojechali do Belgii, aby odwiedzić ojca, a stamtąd do Amsterdamu, aby palić THC. W drodze powrotnej skarżący ukrył w swoim bagażu i przywiózł do Rumunii 200 gramów haszyszu i 60 tabletek LSD, narkotyki, które uzyskał od przyjaciela studiującego w Belgii. Skarżący twierdził, że w tamtym czasie nie wiedział o LSD, które było prezentem od przyjaciela, i odkrył je dopiero po rozpakowaniu w akademiku. Sąd uznał jednak, że skarżący nie może twierdzić, że nie był świadomy zawartości swojego bagażu, ponieważ w swoim pierwszym zeznaniu (patrz punkt 9 powyżej) zadeklarował, że osobiście spakował LSD w czarną torbę do swojej walizki. Sąd uznał dalej, że O.D.A., który dawniej palił razem ze skarżącym, odpowiedział na prośbę o narkotyki od innych studentów, ponieważ potrzebował pieniędzy. Według jego zeznań, kupił od skarżącego około 40 gramów marihuany kilka razy oraz dwanaście tabletek LSD, które sprzedał z zyskiem. 18 kwietnia 2008 r. O.D.A. został przyłapany na próbie sprzedaży dwunastu tabletek LSD. Sąd stwierdził, że oparł swój wyrok na następujących dowodach: ekspertyzie technicznej narkotyków, raportach toksykologicznych, zeznaniach oskarżonych i zeznaniach świadków. Co do wniosku skarżącego o pominięcie jego pierwotnego zeznania, sąd stwierdził:
„W odniesieniu do oskarżonego [K.C.], nie tylko odmówił on zeznań przed tym sądem, ale próbował – osobiście i za pośrednictwem swoich adwokatów – wykluczyć z sprawy zeznania, które złożył przed prokuratorem, twierdząc, że nie został poinformowany o swoich prawach i że nie był zadowolony z usług tłumacza.
Po weryfikacji tych zarzutów sąd stwierdza, że oskarżeni zostali poinformowani o zarzutach oraz o prawie do milczenia i do reprezentowania przez adwokata własnego wyboru.
Oskarżony K.C. został poinformowany o swoich prawach 19 kwietnia 2008 r., o [godz. 14:15], w obecności swojego tłumacza i adwokata, [a następnie był] przesłuchiwany.
W odniesieniu do usług tłumacza, oskarżony mógł złożyć skargę do prokuratora, jeśli nie był zadowolony, czego jednak nie uczynił.”
Skarżący odwołał się od tego wyroku, powtarzając swoje poprzednie argumenty. 3 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny w Konstancy oddalił apelację skarżącego jako bezzasadną. W odpowiedzi na jego argumenty zauważył, że był reprezentowany przez adwokata i korzystał z usług tłumacza przez cały tok postępowania karnego, zgodnie z gwarancjami artykułu 6 Konwencji. Sąd uznał dalej, że:
„Charakter sprawy i osoby zaangażowane, w szczególnym miejscu – kampusie uniwersyteckim – wymagały pilnych środków dochodzeniowych, dlatego nie można twierdzić, że naruszono domniemanie niewinności lub że oskarżeni zostali pozbawieni prawa do obrony.”
Skarżący wniósł skargę kasacyjną (recurs). Argumentował między innymi, że był przetrzymywany na komisariacie policji i w prokuraturze bez podstawy prawnej przez nieuzasadniony czas (dwadzieścia dwa godziny); podkreślił również, że jego pierwotne przyznanie się zostało złożone, gdy był zatrzymany na komisariacie bez tłumacza, w nieobecności adwokata i po groźbach ze strony strażącego go funkcjonariusza policji. Ponadto twierdził, że najpoważniejsze zarzuty przeciwko niemu opierały się jedynie na tym pierwotnym przyznaniu się i zeznaniu O.D.A. – również złożonym w nieobecności adwokata – oraz na ustaleniach z przeszukania, które jego zdaniem nie zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami proceduralnymi. Skarżący dodał, że naruszone zostało jego prawo do niezwłocznego poinformowania go w języku, który rozumie, i w szczegółowy sposób o naturze i przyczynie zarzutu przeciwko niemu, przewidziane w art. 6 § 3 Konwencji. 21 stycznia 2010 r. Wysoki Sąd Kasacyjny i Sprawiedliwości oddalił skargę kasacyjną skarżącego z mocą ostateczną. Sąd przeprowadził ponowną analizę dowodów w aktach i orzekł, że gwarancje rzetelnego procesu w rozumieniu artykułu 6 Konwencji zostały zachowane w odniesieniu do obu oskarżonych, ponieważ zapewniono im pomoc prawną i korzystali z procesu kontradyktoryjnego, w którym wszystkie ich argumenty zostały zbadane i rozpatrzone. W konkluzji sąd uznał, że postępowanie, rozpatrywane jako całość, było rzetelne. W odniesieniu do konkretnego zarzutu skarżącego dotyczącego jego pierwotnego zeznania złożonego policji, sąd orzekł następująco:
„ ... zeznania złożone przez skarżącego i O.D.A. ... były zgodne z wymogami prawnymi ... dla odpowiednich etapów śledztwa, odzwierciedlały ich wolę w odpowiednim czasie, obaj oskarżeni mieli zdolność do zrozumienia przedstawionych im praw, będąc studentami i nawet bez studiów prawniczych, mogli zrozumieć zakres swoich praw i obowiązków.”
Sąd zauważył dalej, że O.D.A. wyraźnie zrzekł się prawa do pomocy prawnej (patrz punkt 6 powyżej), podczas gdy skarżący, który został również poinformowany o prawie do tłumacza, wyraził życzenie, aby mu go przydzielono. Sąd zauważył również, że w aktach znajdowała się decyzja prokuratora o powołaniu tłumacza języka angielskiego w sprawie oraz protokół podpisany przez skarżącego i tłumacza poświadczający, że skarżący został poinformowany o prawie do reprezentowania przez adwokata własnego wyboru i o prawie do milczenia (patrz punkt 10 powyżej). Sąd concluded, że w każdym razie skarżący nie był w żadnym momencie zatrzymany i dlatego pomoc prawna nie była w jego sytuacji obowiązkowa. Pozostałe argumenty podniesione przez skarżącego zostały oddalone przez sąd jako nieudowodnione. Przez cały proces skarżący był reprezentowany przez dwóch adwokatów własnego wyboru i wspomagany przez sądowego tłumacza języka angielskiego.


29 października 2008 r. O.M., M.I. oraz B.T., byłe mniszki Macedońskiego Kościoła Prawosławnego („MKP”), założyły stowarzyszenie wnioskodawcy. Protokół ze zgromadzenia założycielskiego (записник од основачкото собрание) zawierał następujące oświadczenie:
„... zebrane na zgromadzeniu mniszki nie akceptują nauki Macedońskiego Kościoła Prawosławnego, którą uważają za błędną i nieprawosławną. (W konsekwencji) nie chcą utrzymywać żadnych stosunków kanonicznych z biskupami i kapłanami Macedońskiego Kościoła Prawosławnego. Nie tylko ten kościół znajduje się w rozłamie (раскол) ze wszystkimi innymi kościołami prawosławnymi, ale nie jest uznawany przez nikogo. Wynika to z faktu, że wszystkie inne kościoły uważają jego naukę za heretycką i błędną. My ... nie chcemy marnować życia w religijnych wątpliwościach ... bycia prowadzonymi przez niedojrzałych i niewierzących ludzi ... bylibyśmy obrażeni na gruncie religijnym, gdybyśmy byli kojarzeni z inną wspólnotą religijną ...” Tego samego dnia członkowie założyciele sporządzili następujące dokumenty urzędowe: (a) decyzję założycielską; (b) decyzje upoważniające O.M. do reprezentowania stowarzyszenia wnioskodawcy i złożenia wniosku o jego rejestrację; oraz (c) Statut (Статут) stowarzyszenia wnioskodawcy. Istotne fragmenty decyzji założycielskiej brzmią następująco:
Artykuł 1
„Niniejsza decyzja służy (celowi) rejestracji Stauropigialnego Monasteru Świętego Jana Złotoustego w rejestrze kościołów, wspólnot religijnych (верски заедници) i grup (религиозни групи) w Republice Macedonii, jako dobrowolnego, non-profitowego stowarzyszenia chrześcijan, którzy nie należą do żadnej wspólnoty religijnej i w szczególności nie mają nic wspólnego z Macedońskim Kościołem Prawosławnym.”
Artykuł 3
„Ponieważ jest to chrześcijańska wspólnota religijna ...” Istotne fragmenty Statutu brzmią następująco:
Artykuł 1
„Stauropigialny Monaster Świętego Jana Złotoustego jest dobrowolnym stowarzyszeniem osób, które realizują, poprzez swoje przekonania religijne i źródła doktrynalne, wolność religii ... poprzez kaznodziejstwo, modlitwę, obrzędy religijne i inne formy wyrazu.”
Artykuł 2
„Stauropigialny Monaster Świętego Jana Złotoustego jest wspólnotą religijną założoną przez mniszki (całkowicie oddane Bogu) i osoby świeckie (световни лица), których przekonania religijne odpowiadają Staremu i Nowemu Testamentowi (Biblii).”
Artykuł 3
„Nazwa wspólnoty religijnej brzmi: Stauropigialny Monaster Świętego Jana Złotoustego, z siedzibą w wieś Nizopole-Bitola.” 5 listopada 2008 r. O.M. złożyła wniosek o rejestrację stowarzyszenia wnioskodawcy „jako jednej ze wspólnot religijnych” do Sądu Pierwszej Instancji w Skopje („sąd rejestrowy”). Wyżej wymienione dokumenty zostały dołączone do wniosku. 10 grudnia 2008 r. sąd rejestrowy wezwał stowarzyszenie wnioskodawcy do przedłożenia dowodów dotyczących obywatelstwa jego członków założycieli, co stowarzyszenie uczyniło. 18 lutego 2009 r. sąd rejestrowy odmówił rejestracji „dobrowolnego stowarzyszenia osób fizycznych wymienionych we wniosku jako Stauropigialny Monaster Świętego Jana Złotoustego”. Uznał, że wniosek o rejestrację nie spełnia wymogów określonych w sekcjach 1 i 2 ustawy z 2007 r. o statusie prawnym kościoła, wspólnoty religijnej i stowarzyszenia („ustawa z 2007 r.”, patrz akapity 14 i 15 poniżej), ponieważ (a) dotyczył formy dobrowolnego stowarzyszenia osób fizycznych, która nie jest objęta ustawą oraz (b) rejestracja stowarzyszenia wnioskodawcy „naruszyłaby wolność religii – zagwarantowaną w Konwencji i Konstytucji – innych legalnie zarejestrowanych dobrowolnych stowarzyszeń osób fizycznych”. W odniesieniu do pierwszego punktu sąd stwierdził, że ustawa z 2007 r. przewiduje rejestrację kościołów, wspólnot religijnych i grup, ale nie innych podmiotów religijnych, w tym przypadku „monasteru” (манастир), jak określono w artykule 1 Statutu stowarzyszenia wnioskodawcy. Sąd nie rozwinął dalej drugiego uzasadnienia, na którym oparł swoją decyzję. Stowarzyszenie wnioskodawcy skarżyło się na tę decyzję, argumentując, że ubiegało się o rejestrację jako wspólnota religijna pod nazwą określoną w dokumentach założycielskich, co wynikało z wniosku o rejestrację. Wskazało również, że odmowa rejestracji jest środkiem bardzo drastycznym (w tym kontekście argumentowało, że sąd powinien był wskazać wszelkie braki do usunięcia). Sąd nie wyjaśnił, czyje przekonania religijne zostałyby dotknięte jego rejestracją. Przyjmując, że chodziło o wyznawców MKP, sąd nie wyjaśnił, w jaki sposób jego rejestracja naruszyłaby ich prawa. Stowarzyszenie wnioskodawcy zwróciło uwagę, że w 2002 r. sąd rejestrowy odmówił jego rejestracji jako organizacji pozarządowej i orzekł, że stowarzyszenie o takiej nazwie powinno ubiegać się o rejestrację zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami regulującymi wspólnoty i stowarzyszenia religijne. 29 kwietnia 2009 r. Sąd Apelacyjny w Skopje oddalił apelację stowarzyszenia wnioskodawcy i utrzymał w mocy decyzję sądu niższej instancji, popierając podane w niej uzasadnienia. W nieokreślonym dniu O.M. wniosła skargę do Trybunału Konstytucyjnego, skarżąc się na naruszenie wolności myśli i dyskryminację z powodów religijnych z powodu odmowy rejestracji przez sąd rejestrowy wspólnoty religijnej, z którą była związana. Decyzją z 9 września 2009 r. Trybunał Konstytucyjny odrzucił skargę konstytucyjną, uznając, że O.M. nie ubiegała się o ochronę swoich praw i wolności, lecz „skarżyła się w imieniu wspólnoty religijnej, z którą była związana”. Stwierdził również, że skarżąca „ubiegała się o ochronę wolności i praw jedynie formalnie... nie przedkładając żadnych argumentów, dowodów ani faktów ...”. Na koniec sąd stwierdził, że skarżąca wniosła o to, aby Trybunał dokonał przeglądu zastosowania prawa przez sąd rejestrowy w postępowaniu o rejestrację wspólnoty religijnej, co – według Trybunału Konstytucyjnego – wykraczało poza jego kompetencje (U.br.189/09).


Skarżący należą do czterech rodzin. W różnych datach w latach 90. pracodawca dorosłych skarżących płci męskiej (skarżący 1, 3, 5 i 10), służba bezpieczeństwa Ministerstwa Finansów, zapewnił im zakwaterowanie w swoim budynku akademika w Moskwie. Byli zameldowani w budynku czasowo. W 2001 roku prawo zarządu operacyjnego w odniesieniu do budynku akademika zostało przeniesione do Skarbu Państwa („Skarb Państwa”). Dorosłe skarżące płci żeńskiej (skarżące 4, 8, 11 i 13) podały, że zamieszkiwały w budynku akademika ze swoimi mężami od czasu ich ślubów w 2002, 2004, 2003 i 2005 roku odpowiednio. W latach 2003–2009 urodzili się i zamieszkali w budynku akademika wraz z rodzicami skarżący 2, 6, 7, 9 i 12. Trzeci i piąty skarżący zrezygnowali ze służby bezpieczeństwa w 2004 i 2009 roku odpowiednio, ale nadal zamieszkiwali w budynku akademika. Zgodnie z informacją Rządu, pierwszy skarżący został zwolniony ze służby bezpieczeństwa w 2014 roku. Dziesiąty skarżący jest nadal zatrudniony w służbie bezpieczeństwa. Dorosli skarżący płci męskiej są zameldowani w budynku akademika na stałe. Każda rodzina zajmuje pokój w budynku. Rząd podał, że nie posiadał żadnych informacji dotyczących dokładnych dat, kiedy skarżący wprowadzili się do budynku akademika.

W 2007 roku Skarb Państwa wszczął postępowanie sądowe przeciwko dorosłym skarżącym płci żeńskiej, domagając się ich eksmisji z konkretnych pokoi, które zajmowały w budynku akademika. Skarb Państwa podał, że pozwane wprowadziły się bezprawnie, bez jego zezwolenia. 14 września 2007 roku Sąd Rejonowy Simonowski w Moskwie („Sąd Rejonowy”) nakazał eksmisję skarżących 4, 8, 11 i 13 bez zapewnienia im jakiegokolwiek alternatywnego zakwaterowania. W szczególności Sąd Rejonowy ustalił następujące fakty:
(i) budynek, o którym mowa, był własnością federacyjną; był wykorzystywany jako budynek akademika pod zarządem operacyjnym Skarbu Państwa;
(ii) akademiki były przeznaczone do tymczasowego zakwaterowania osób w okresie ich pracy, służby lub studiów;
(iii) dorosłe skarżące płci żeńskiej zostały wprowadzone do budynku akademika przez swoich mężów, gdy obowiązywał stary Kodeks Mieszkaniowy, przed 1 marca 2005 roku;
(iv) Ministerstwo Finansów nigdy nie wydało żadnej decyzji przyznającej dorosłym skarżącym płci żeńskiej zakwaterowanie w tym budynku akademika;
(v) nie zawarto żadnych umów najmu z mężami dorosłych skarżących płci żeńskiej w odniesieniu do lokali, które zajmowali;
(vi) umowy najmu społecznego mogły być zawierane z osobami mieszkającymi w budynkach akademików tylko w przypadku likwidacji nieruchomości, jednak taka decyzja nie została podjęta w odniesieniu do budynku akademika, o którym mowa.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd Rejonowy uznał, że artykuły 53 i 54 starego Kodeksu Mieszkaniowego oraz artykuły 69 i 70 nowego Kodeksu Mieszkaniowego, które pozwalały najemcom na podstawie umowy najmu społecznego na wprowadzenie członków ich rodzin do nieruchomości, nie mają zastosowania do dorosłych skarżących płci żeńskiej, a w związku z tym musiały zostać eksmitowane z zajmowanych mieszkań bez zapewnienia jakiegokolwiek alternatywnego zakwaterowania. Sąd Rejonowy zauważył, że wziął również pod uwagę, że dorosłe skarżące płci żeńskiej były zameldowane w różnych regionach Rosji i Republiki Mołdawii, gdzie zachowały prawo do zajmowania lokali mieszkalnych. 22 listopada 2007 roku Sąd Miejski w Moskwie („Sąd Miejski”) utrzymał w mocy nakaz eksmisji. W styczniu 2008 roku komornicy wszczęli postępowanie egzekucyjne. W marcu 2008 roku postępowanie to zostało umorzone, ponieważ wierzyciel odwołał tytuł egzekucyjny. 5 lutego 2009 roku wszczęto nowe postępowanie egzekucyjne. Jednak 28 sierpnia 2009 roku zostało ono umorzone z powodu niemożności wyegzekwowania tytułu egzekucyjnego.

W 2009 roku Skarb Państwa wniósł nowe powództwo o eksmisję przeciwko dorosłym skarżącym płci żeńskiej. Tym razem Skarb Państwa domagał się ich eksmisji z budynku akademika, niezależnie od tego, które pokoje zajmowały. Skarb Państwa twierdził, że ci skarżący zaczęli zamieszkiwać w lokalach bez jego zezwolenia. Zainteresowani skarżący wnieśli powództwo wzajemne, domagając się uznania ich prawa do zajmowania lokali w budynku akademika. Podniosły one, że zamieszkiwały w budynku legalnie jako małżonki osób, którym przyznano mieszkania, i w każdym razie, na mocy prawa krajowego (art. 20 Kodeksu Cywilnego oraz art. 31 i 54 Kodeksu Rodzinnego (patrz „Odpowiednie prawo krajowe” poniżej)), miały prawo do życia razem ze swoimi mężami i dziećmi. Władze lokalne – które zostały zaproszone do udziału w postępowaniu jako strony trzecie – były przeciwne eksmisji dorosłych skarżących płci żeńskiej. Twierdziły one, że skarżący będący małoletnimi byli zameldowani w budynku akademika i mieszkali tam ze swoimi rodzinami. Kodeks Rodzinny przewidywał, że rodzice mają równe prawa, obowiązki i odpowiedzialności w wychowywaniu dziecka, a w związku z tym eksmisja matek utrudniłaby im wypełnianie ich obowiązków rodzicielskich. Władze lokalne poprosiły Sąd Rejonowy o wzięcie pod uwagę interesów małoletnich skarżących przy podejmowaniu decyzji i oddalenie powództw o eksmisję.

14 kwietnia 2010 roku Sąd Rejonowy nakazał eksmisję skarżących 4, 8, 11 i 13 z budynku akademika i oddalił ich powództwo wzajemne. W szczególności Sąd Rejonowy powołał się na swoje ustalenia w wyroku z 14 września 2007 roku, w odniesieniu do art. 301 i 305 Kodeksu Cywilnego (patrz „Odpowiednie prawo krajowe” poniżej), i uznał, że:
(i) niezależnie od ich statusu jako członków rodzin swoich mężów, dorosłe skarżące płci żeńskiej nie miały prawa do zamieszkiwania w budynku akademika, ponieważ był on przeznaczony jako tymczasowe zakwaterowanie dla osób pracujących w służbie bezpieczeństwa; oraz
(ii) nie zawarto żadnej umowy najmu dotyczącej zajmowania lokali w budynku akademika z ich mężami, a w związku z tym przepisy art. 100 § 5 Kodeksu Mieszkaniowego, które pozwalały na dołączanie członków rodziny do najemców, nie miały do nich zastosowania.

Sąd Rejonowy stwierdził dalej, że wziął pod uwagę, że dorosłe skarżące płci żeńskiej mogą same zdecydować, z którym rodzicem mają mieszkać ich małoletnie dzieci, tym bardziej że one (dorosłe skarżące płci żeńskiej) były zameldowane w różnych regionach Rosji i Republiki Mołdawii, gdzie zachowały prawo do zajmowania lokali mieszkalnych. Dorosłe skarżące płci żeńskiej odwołały się od nakazu eksmisji. Podniosły one w szczególności, że sądy nie wskazały, jakie prawa, wolności i interesy powoda (Skarbu Państwa) zostały naruszone, gdy ich mężowie wprowadzili ich do budynku akademika, lub jakie prawa zostałyby naruszone, gdyby pozwano im pozostać w budynku razem z ich dziećmi. Podniosły one również, że podejmując decyzję o ich eksmisji, Sąd Rejonowy naruszył ich prawo do poszanowania życia rodzinnego. W szczególności zwróciły uwagę sądu odwoławczego na stanowisko Sądu Rejonowego w odniesieniu do miejsca zamieszkania ich małoletnich dzieci, stanowisko to, w ich opinii, naruszało art. 54 Kodeksu Rodzinnego (patrz „Odpowiednie prawo krajowe” poniżej). 24 listopada 2010 roku Sąd Miejski utrzymał w mocy nakaz eksmisji. Sąd Miejski powołał się na ustalenia Sądu Rejonowego w wyrokach z 14 września 2007 roku i 14 kwietnia 2010 roku. Sąd Miejski uznał, że Sąd Rejonowy należycie ocenił argumenty dorosłych skarżących płci żeńskiej i oddalił je na podstawie obowiązującego prawa krajowego. Sąd Miejski stwierdził dalej, że argument dorosłych skarżących płci żeńskiej, iż nakaz eksmisji de facto zabronił ich rodzinom życia razem, miał na celu ponowną ocenę wniosków z wyroku Sądu Rejonowego i, biorąc pod uwagę nowe ustalenie, że Sąd Rejonowy należycie ocenił przedstawione mu argumenty, nie mógł służyć jako podstawa do uchylenia wyroku. Wydaje się, że nakaz eksmisji nie został jeszcze wykonany, a skarżący 4, 8, 11 i 13 nadal zamieszkują w budynku akademika. W nieokreślonej dacie skarżący zostali wpisani na listę oczekujących na mieszkania komunalne. W nieokreślonej dacie dorosli skarżący płci męskiej wnieśli powództwo do sądu przeciwko różnym organom, w tym Rządowi Moskwy i Rządowi Federacji Rosyjskiej, domagając się uznania ich prawa do nieograniczonego czasowo zajmowania budynku akademika na podstawie umowy najmu społecznego. Ci skarżący wnieśli powództwo w swoim własnym imieniu, ale także w imieniu i na rzecz małoletnich skarżących.

17 sierpnia 2011 roku Sąd Rejonowy uwzględnił w części roszczenia dorosłych skarżących płci męskiej i małoletnich skarżących. W szczególności sąd ustalił, że dorosli skarżący płci męskiej zostali wprowadzeni do budynku akademika przez ich pracodawcę, służbę bezpieczeństwa Ministerstwa Finansów, w latach 1990–1995. W związku z tym, w dniu wejścia w życie nowego Kodeksu Mieszkaniowego, pracowali już dla służby bezpieczeństwa przez ponad dziesięć lat. Zgodnie z obowiązującym prawem, dorosli skarżący płci męskiej nie mogli zostać eksmitowani z zajmowanych mieszkań bez zapewnienia im alternatywnego zakwaterowania, a w związku z tym ich prawo do zamieszkiwania tam nie było ograniczone czasem trwania ich kontraktów o pracę i było zatem nieograniczone w czasie. Jednakże Sąd Rejonowy uznał, że powodowie nie byli uprawnieni do zawarcia umów najmu społecznego w tym zakresie. 16 lutego 2012 roku Sąd Miejski utrzymał ten wyrok w mocy. 15 sierpnia 2017 roku skarżący poinformowali Sąd o zmianach w ich sytuacji rodzinnej. W szczególności, 28 czerwca 2012 roku urodził się najmłodszy syn rodziny Popow, Grigorij, a rodzina Ozerow miała bliźniaczki, Walerię i Marię, urodzone 15 czerwca 2012 roku, oraz syna, Maksima, urodzonego 7 października 2015 roku.


Skarżący urodził się w 1951 roku i mieszka w Timișoarze. 20 lutego 2003 r. skarżący, który wówczas był dyrektorem banku, został tymczasowo aresztowany przez Wydział Antykorupcyjny Prokuratury w Bukareszcie pod zarzutem przyjęcia łapówki w celu wpłynięcia na pozytywne rozpatrzenie wniosku o kredyt złożonego przez M.G. Wyrokiem ostatecznym z dnia 13 kwietnia 2012 r. Wysoki Sąd Kasacyjny i Sprawiedliwości („Wysoki Sąd”) uznał skarżącego za winnego przyjęcia łapówki. Wśród dowodów, które doprowadziły do jego skazania, znalazła się transkrypcja rozmowy telefonicznej między skarżącym a M.G. z 16 września 2002 r. Rozmowa ta została zarejestrowana na podstawie nakazu wydanego przez prokuratora na mocy przepisów ustawy nr 51/1991 o bezpieczeństwie narodowym („ustawa nr 51/1991”) na okres od 13 sierpnia do 12 listopada 2002 r. Skarżący podnosił przed sądami krajowymi zarzuty dotyczące legalności zarejestrowania jego rozmowy telefonicznej oraz dokładności transkrypcji. Podnosił on, że Sąd uznał, iż ustawa nr 51/1991 nie zapewnia gwarancji wymaganych przez art. 8 Konwencji. Jednakże Wysoki Sąd jedynie odpowiedział, że kwestionowane zarejestrowanie było legalne i odbyło się w ramach ustawy nr 51/1991.


Pierwszy skarżący urodził się w 1968 roku i jest osadzony w Areszcie Śledczym w Łukiszkach; drugi skarżący urodził się w 1975 roku i jest osadzony w Zakładzie Karnym w Wilnie. W lutym 2014 r. pierwszy skarżący złożył petycję do Parlamentarnej Komisji Petycji („Komisja”), prosząc o zmianę brzmienia przepisu Kodeksu wykonywania kar tak, aby brzmiał on, że przedmioty elektroniczne mogą być przekazywane osadzonym przez ich przyjaciół i znajomych, a także przez małżonków, partnerów i bliskich krewnych. W marcu 2014 r. Komisja zdecydowała nie rozpatrywać petycji pierwszego skarżącego, ponieważ nie była ona wystarczająco jasna. W marcu 2014 r. pierwszy skarżący złożył nową petycję do Komisji. W kwietniu 2014 r. Komisja poinformowała pierwszego skarżącego, że jego petycja zostanie rozpatrzona. W czerwcu 2014 r. Komisja rozpatrzyła petycję pierwszego skarżącego i postanowiła ją oddalić. Odnosząc się do propozycji pierwszego skarżącego, aby zmienić art. 96 § 1 Kodeksu wykonywania kar tak, aby zezwalał on osadzonym na otrzymywanie przedmiotów elektronicznych od znajomych lub przyjaciół, a także od małżonków, partnerów lub bliskich krewnych, Komisja uznała, że istniejące przepisy mają na celu zapobieganie otrzymywaniu przez osadzonych przedmiotów nabytych w wyniku przestępstwa – na przykład od ich wspólników. W czerwcu 2014 r. Sejm Litwy oddalił propozycję pierwszego skarżącego dotyczącą zmiany art. 96 § 1 Kodeksu wykonywania kar. Z informacji przedstawionych przez Rząd wynika, że od 2007 r. pierwszy skarżący posiadał konsolę do gier, grę komputerową i telewizor; ponadto w listopadzie 2014 r. kupił laptopa za własne pieniądze. Z informacji przedstawionych przez Rząd wynika również, że skarżący ma siostrę, brata, ciotkę, wujka i kuzyna (czyli bliskich krewnych). 17 września 2013 r. drugi skarżący złożył skargę do Wileńskiego Sądu Administracyjnego, zarzucając przepełnienie i inne niewłaściwe warunki sanitarne w Szpitalu Więziennym. Twierdził, że przebywał w Szpitalu Więziennym od 22 marca do 4 kwietnia 2010 r., od 25 lutego do 4 marca 2011 r., od 21 do 27 września 2011 r. oraz od 17 do 24 stycznia 2014 r. Następnie złożył uściślony skargę (patikslintas skundas – czyli skargę, w której wyjaśnił pewne kwestie). 19 maja 2014 r. Wileński Sąd Administracyjny ustalił, że drugi skarżący był osadzony w Szpitalu Więziennym od 22 marca do 13 kwietnia 2010 r., od 25 lutego do 4 marca 2011 r., od 21 do 27 września 2011 r. oraz od 17 do 24 stycznia 2014 r. Sąd zastosował również trzyletni termin ustawowy do części skargi drugiego skarżącego. Uznał, że drugi skarżący został umieszczony w przepełnionych salach przez piętnaście dni i przyznał mu 100 litów litewskich (LTL – około 29 euro (EUR)) odszkodowania za piętnaście dni spędzonych w przepełnionych salach w okresach od 21 do 27 września 2011 r. i od 17 do 24 stycznia 2014 r. Pozostałe zarzuty drugiego skarżącego zostały oddalone jako nieuzasadnione. Drugi skarżący odwołał się, a 9 grudnia 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji. Jednak uznał, że sąd pierwszej instancji pomylił się w ustalaniu odpowiedniej ilości przestrzeni osobistej. Sąd uznał, że zgodnie z przepisami krajowymi osoba osadzona w Szpitalu Więziennym musi mieć do dyspozycji co najmniej 5,1 metra kwadratowego przestrzeni osobistej. Sąd przeliczył liczbę dni i stwierdził, że w okresie od 25 lutego 2011 r. do 4 marca 2011 r. drugi skarżący miał do dyspozycji 4,05 metra kwadratowego przestrzeni osobistej, a w okresie od 17 do 24 stycznia 2014 r. miał 2,83 metra kwadratowego przestrzeni osobistej. Sąd stwierdził, że niemożliwe jest określenie, ile przestrzeni osobistej miał drugi skarżący w okresie od 21 do 27 września 2011 r.; w związku z tym policzył na korzyść drugiego skarżącego liczbę dni, w których nie miał wystarczającej przestrzeni osobistej (czyli sąd obliczył liczbę takich dni i, w braku konkretnych danych, stwierdził, że skarżący był przetrzymywany w przepełnionych celach przez więcej dni niż prawdopodobnie tam przebywał). Następnie orzekł, że łącznie nie miał wystarczającej przestrzeni osobistej przez dwadzieścia dni. Mógł jednak poruszać się po Szpitalu Więziennym od 6:00 do 22:00, a także mógł spędzać czas na zewnątrz. 15 lipca 2013 r. drugi skarżący złożył wniosek do administracji Zakładu Karnego w Wilnie o pozwolenie na otrzymanie przenośnego odtwarzacza muzyki cyfrowej (MP3) od J.G., osoby, która nie była jego krewnym. 17 lipca 2013 r. jego wniosek został odrzucony. W lipcu 2013 r. drugi skarżący złożył skargę na powyższą odmowę do Departamentu Więziennictwa, który w sierpniu 2013 r. odpowiedział, że administracja Zakładu Karnego w Wilnie działała zgodnie z prawem krajowym. 20 sierpnia 2013 r. drugi skarżący złożył skargę do Wileńskiego Sądu Administracyjnego dotyczącą odmowy administracji Zakładu Karnego w Wilnie pozwalającej mu na otrzymanie odtwarzacza MP3 od osoby, z którą nie był spokrewniony. Poprosił sąd o zobowiązanie administracji Zakładu Karnego do wydania mu zezwolenia na otrzymywanie sprzętu i innych przedmiotów od znajomych w związku z faktem, że jego krewni go nie odwiedzają, oraz o przyznanie mu zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową w wysokości 10 137 EUR. 13 stycznia 2014 r. Wileński Sąd Administracyjny orzekł, że drugi skarżący może otrzymać odtwarzacz MP3 od małżonka, partnera lub bliskiego krewnego. Jednakże, ponieważ osoba, która zaoferowała mu przynieść odtwarzacz, nie należała do tej kategorii osób, odmowa administracji Zakładu Karnego w Wilnie była zgodna z prawem. Sąd nie miał wątpliwości co do odpowiednich przepisów prawa krajowego i zauważył, że mają one na celu motywowanie osadzonych do pracy, komunikowania się z ich krewnymi i wzmocnienie ich więzi społecznych. Sąd zauważył ponadto, że (wśród innych przedmiotów) odtwarzacze MP3 nie stanowią przedmiotów niezbędnych, lecz raczej przedmioty rozrywkowe. W związku z tym oddalił skargę drugiego skarżącego. Drugi skarżący odwołał się, a 30 października 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji. Sąd uznał, że drugi skarżący nie zaprzeczał, że ma bliskich krewnych, ale jedynie stwierdził, że go nie odwiedzają. Drugi skarżący znalazł się w tej samej sytuacji co inni osadzeni. Jego prawo do posiadania odtwarzacza MP3 nie zostało mu odmówione, ponieważ mógł taki kupić. Nie było zabronione, aby osoby inne niż bliscy krewni dawały pieniądze skazanym osadzonym; w ten sposób drugi skarżący mógł otrzymać pieniądze na zakup odtwarzacza MP3. Z informacji przedstawionych przez Rząd wynika, że drugi skarżący pracował w Zakładzie Karnym w Wilnie od 2 lipca 2012 r. do 31 marca 2014 r. i otrzymywał wynagrodzenie za swoją pracę. 8 kwietnia 2014 r. drugi skarżący poprosił administrację Zakładu Karnego w Wilnie o pozwolenie na otrzymanie odtwarzacza MP3 pocztą od matki, J.U. 5 maja 2014 r. jego wniosek został odrzucony, ponieważ prawo krajowe nie przewidywało możliwości wysyłania przedmiotów osadzonym pocztą. 24 marca 2015 r. drugi skarżący złożył wniosek do administracji Zakładu Karnego w Wilnie o pozwolenie na otrzymanie pewnych przedmiotów elektronicznych (monitora telewizyjnego i części z nim związanych, takich jak słuchawki) od swojej partnerki, K.J. Jego wniosek został uwzględniony. Z informacji przedstawionych przez Rząd wynika, że drugi skarżący otrzymał komputer osobisty w styczniu 2011 r. (który zwrócił krewnym w czerwcu 2011 r.); inny komputer osobisty, monitor i słuchawki w czerwcu 2011 r. (które zwrócił krewnym w lipcu 2016 r.); oraz pamięć USB (która została zniszczona na życzenie drugiego skarżącego w grudniu 2016 r.) i laptopa w sierpniu 2016 r. Z informacji przedstawionych przez Rząd wynika, że skarżący mógł oglądać telewizję, ponieważ istniały specjalnie wyposażone pomieszczenia, z których osadzeni mogli korzystać w dowolnym czasie, biorąc pod uwagę, że mogli swobodnie poruszać się po terenie Zakładu Karnego w Wilnie.


Skarżący urodził się w 1962 roku i mieszka w Kłajpedzie. 2 lipca 2013 r. skarżący został aresztowany pod zarzutem posiadania narkotyków z zamiarem ich rozpowszechniania. 9 lipca 2013 r. skarżący został przewieziony do Aresztu Śledczego w Szawlach i był tam przetrzymywany do 31 maja 2016 r. Wyrokiem z 23 grudnia 2015 r. Sąd Okręgowy w Kłajpedzie skazał skarżącego na cztery lata pozbawienia wolności. W wyniku odwołania skarżącego wyrok stał się prawomocny 25 maja 2016 r. Następnie skarżący został przeniesiony do Zakładu Karnego w Olicie i po odbyciu kary został zwolniony 30 czerwca 2017 r. W kwietniu 2014 r. skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szawlach dotyczącą warunków jego zatrzymania w Areszcie Śledczym w Szawlach. Skarżył się na: przepełnienie; brak ścianki działowej między toaletami a celami; niewystarczającą wentylację; niewystarczający czas przebywania na świeżym powietrzu; niewystarczający czas na kąpiele; obecność karaluchów; palenie przez więźniów w celach; brak wizyt długich i krótkich; fakt, że nie pozwolono mu pojechać do domu; niską wartość energetyczną dostarczanego jedzenia; zakaz otrzymywania jedzenia od krewnych i przyjaciół oraz zakaz posiadania własnej kołdry i odtwarzacza muzyki. 27 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szawlach stwierdził, że przez 135 dni skarżący był zakwaterowany w celi nr 53, a przestrzeń osobista, jaką dysponował, wahała się od 1,87 do 3,12 m². Było to jasne naruszenie norm krajowych. Przez osiemdziesiąt siedem dni skarżący był przetrzymywany w celi nr 50, gdzie przestrzeń osobista, jaką dysponował, wahała się od 1,86 do 4,65 m², co zbliżało się do naruszenia norm krajowych. Sąd stwierdził dalej, że obecność toalet w celi skarżącego nie odpowiadała wymogom prawa krajowego, że oświetlenie było niewystarczające, a temperatura zbyt niska oraz że dostarczane jedzenie miało niewystarczającą wartość energetyczną. Sąd zauważył, że więźniowie mogą kupować żywność i inne niezbędne rzeczy w sklepach zakładu. Pozostałe skargi skarżącego zostały oddalone jako bezzasadne. W odniesieniu do zakazu posiadania własnej kołdry i odtwarzacza muzyki, sąd stwierdził, że używanie osobistych koców nie jest dozwolone zgodnie z normami krajowymi. Jeśli chodzi o odtwarzacze muzyki, więźniowie mogą korzystać z telewizorów, komputerów, urządzeń do gier komputerowych, płyt, których nie można nadpisywać, innych kart pamięci do 4 GB oraz pościeli (z wyjątkiem poduszki, materaca i kołdry), która może być im przekazana przez małżonków, partnerów lub bliskich krewnych. W odniesieniu do wizyt długich i krótkich, sąd stwierdził, że aresztowani nie mają prawa do wizyt długich, ale mają prawo do wizyt krótkich trwających do dwóch godzin. Skarżący poprosił o wizytę długą, ale 20 stycznia 2014 r. prokurator zdecydował nie pozwolić mu na taką wizytę. Sąd stwierdził również, że więźniom można pozwolić na powrót do domu na okres do pięciu dni w przypadku śmierci lub poważnej choroby małżonka, partnera lub bliskiego krewnego lub w przypadku klęski żywiołowej, która spowodowała poważne szkody majątkowe u więźnia, jego małżonka, partnera lub bliskich krewnych. Jednak w swoim wniosku z 31 stycznia 2014 r. skarżący nie wskazał żadnych z tych okoliczności. W rezultacie skarżącemu przyznano 1200 litów litewskich (LTL – około 348 euro (EUR)) odszkodowania za niewłaściwe warunki materialne zatrzymania przez 222 dni w okresie od 9 lipca 2013 r. do 3 kwietnia 2014 r. Skarżący odwołał się, a 11 lutego 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niemożliwe jest obliczenie, przez ile dni skarżący dysponował wystarczającą przestrzenią osobistą, i postanowił uznać, że przez 245 dni skarżący nie miał wystarczającej przestrzeni osobistej, co stanowiło naruszenie artykułu 3 Konwencji. Sąd zdecydował więc o podwyższeniu odszkodowania do 1500 EUR. W październiku 2014 r. skarżący złożył nową skargę dotyczącą jego warunków materialnych w Areszcie Śledczym w Szawlach. Skarżył się na przepełnienie, niską temperaturę, wilgoć, niewystarczające oświetlenie, palenie przez więźniów w celach, to że jego partnerka nie mogła mu złożyć wizyty długiej oraz to, że nie pozwolono mu „wziąć urlopu”. Wydaje się, że skarżący poprosił zarząd więzienia o pozwolenie na przyjęcie wizyty długiej od małżonki i siostry 28 kwietnia 2014 r. 5 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szawlach stwierdził, że w okresie od 4 kwietnia do 5 października 2014 r. – przez 176 dni – skarżący miał niewystarczającą przestrzeń w celi. W odniesieniu do wizyt długich, sąd zgodził się z Aresztem Śledczym w Szawlach i stwierdził, że skarżący nie był do nich uprawniony zgodnie z prawem krajowym; mógł odbywać wizyty krótkie, jednak nigdy o nie nie prosił. Sąd uznał argument Aresztu Śledczego w Szawlach, że aresztowani są przetrzymywani w więzieniach lub zakładach karnych przez krótkie okresy i nie znajdują się w podobnej sytuacji jak skazani więźniowie. Sąd przyznał skarżącemu 869 EUR odszkodowania za warunki materialne jego zatrzymania. Skarżący odwołał się, a 21 września 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji w całości.


Lista wnioskodawców oraz istotne szczegóły wniosków zostały przedstawione w załączonej tabeli. Wnioskodawcy wytoczyli powództwa różnym państwowym i samorządowym przedsiębiorstwom jednostkowym (przedsiębiorstwom dłużnikom) w kilku niezwiązanych ze sobą postępowaniach sądowych. W dniach wskazanych w załączonej tabeli sądy krajowe, w odrębnych wyrokach, zasądziły na rzecz wnioskodawców kwoty pieniężne do zapłaty przez przedsiębiorstwa dłużnicze. W sprawie o sygnaturze nr 34145/11 sądy zobowiązały również przedsiębiorstwo dłużnicze do podjęcia określonych działań na rzecz skarżącego, jak to określono w załączonej tabeli. Spółki zostały utworzone jako państwowe lub samorządowe przedsiębiorstwa jednostkowe. Świadczyły one usługi określone w załączonej tabeli. W różnym czasie wszczęto postępowania upadłościowe wobec niektórych przedsiębiorstw dłużniczych. Przedsiębiorstwa zostały następnie zlikwidowane. Daty rozpoczęcia i zakończenia postępowań upadłościowych zostały zestawione w poniższej tabeli.


Skarżący urodził się w 1949 roku i mieszka w Zmijowie. 7 kwietnia 2005 r. Sąd Rejonowy Kijowski w Charkowie uznał skarżącego za winnego kradzieży oraz dwukrotnego umyślnego spowodowania uszczerbku na zdrowiu swojej żony i G. oraz skazał go na rok pozbawienia wolności za kradzież, rok pozbawienia wolności za umyślne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu G. i siedem lat pozbawienia wolności za umyślne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu swojej żony. Stosując zasadę absorpcji łagodniejszej kary przez surowszą, skarżącemu wymierzono ostatecznie karę siedmiu lat pozbawienia wolności. 29 listopada 2005 r. Sąd Okręgowy w Charkowie („Sąd Apelacyjny”) częściowo zmienił wyrok pierwszej instancji. Uznając, że kradzież przestała być klasyfikowana jako przestępstwo, sąd apelacyjny umorzył postępowanie w zakresie kradzieży. Ponadto, ponieważ skarżący nadal twierdził, że jest niewinny w odniesieniu do epizodu z G. i sprzeciwiał się umorzeniu postępowania w tej sprawie, a w związku z tym, że w międzyczasie przestępstwo uległo przedawnieniu, Sąd Apelacyjny zwolnił skarżącego z obowiązku odbycia kary za epizod z G. Pozostała część wyroku, a mianowicie siedem lat pozbawienia wolności za umyślne spowodowanie uszczerbku na zdrowiu żony skarżącego, została utrzymana w mocy przez Sąd Apelacyjny. 8 maja 2007 r. Sąd Najwyższy oddalił kasację skarżącego jako bezzasadną i utrzymał w mocy ustalenia Sądu Apelacyjnego.

W okresie od 4 kwietnia 2006 r. do 16 lipca 2010 r. skarżący odbywał karę w Kolonii Karnej Romenskiej („więzienie”). Zdaniem skarżącego, był przetrzymywany w przepełnionych celach o złych warunkach sanitarnych i higienicznych. Oddział nr 8, w którym odbywał karę, składał się z trzech pokoi o łącznej powierzchni mieszkalnej 75,5 m², jadalni, łazienki i toalety. Od kwietnia do grudnia 2006 r. skarżący dzielił pokój z pięćdziesięcioma innymi więźniami. Od grudnia 2006 r. był przetrzymywany w innym pokoju tego samego oddziału, mierzącym 48 m² i mieszczącym dwudziestu sześciu więźniów. Nie zapewniono odpowiedniego dostępu do urządzeń sanitarnych: na dziesięciu więźniów przypadał jeden kran i jedna toaleta. Więźniom pozwolono wziąć kąpiel raz w tygodniu. Dwanaście razy skarżący był transportowany z przyczyn medycznych z więzienia do szpitala międzyregionalnego i cztery razy do Kolonii Karnej nr 100 w Temniwce w obwodzie charkowskim. Więźniarki używane do transportu składały się z dwóch przedziałów o powierzchni około 2 do 3 m² każdy, nie miały okien i mieściły dwunastu więźniów w każdym przedziale. Podobnie wagony kolejowe używane do transportu więźniów składały się z kilku przedziałów o powierzchni od 2 do 3 m² każdy, nie miały wentylacji i mieściły dwunastu więźniów w każdym przedziale. Podróże trwały ponad dwanaście godzin w jedną stronę. Skarżący powołał się w tym zakresie na odpowiednie raporty Europejskiego Komitetu ds. Zapobiegania Torturom oraz Nieludzkiemu lub Poniżającemu Traktowaniu albo Karaniu (dalej: „CPT”) dotyczące ich wizyt na Ukrainie.

Zdaniem Rządu skarżący był przetrzymywany w oddziale nr 8, w którym więźniowie chorzy na gruźlicę mieli odbywać kary. Zapewniono mu indywidualne łóżko i pościel. Powołując się na zaświadczenia wydane przez władze więzienne w marcu 2014 r., poświadczające warunki osadzenia w oddziale na tę datę, Rząd złożył oświadczenie, że oddział mieści czterdziestu dwóch więźniów. Dormitorium oddziału miało powierzchnię 75,5 m² i składało się z trzech sypialni o powierzchni odpowiednio 10,1 m², 34,8 m² i 27,6 m², które były wyposażone w niezbędne meble. Wyżej wymienione zaświadczenia potwierdzały również, że oprócz pokoi sypialnych znajdowały się tam również łazienka, toaleta i pokój do podgrzewania jedzenia. Rząd złożył oświadczenie, że oddział dysponował również innymi pomieszczeniami, takimi jak sale do prac edukacyjnych, pomieszczenia do przechowywania żywności i rzeczy osobistych więźniów oraz suszarnia, z których skarżący mógł swobodnie korzystać codziennie w godzinach od 6:00 do 22:00 w celu zrekompensowania skąpej przestrzeni w swojej sypialni. Powołali się w tym zakresie na wydruki różnych fotografii, wykonanych w 2014 r., rzekomo pokazujących niektóre z wyżej wymienionych pomieszczeń oddziału. Zdaniem Rządu wszystkie obszary znajdowały się w zadowalającym stanie i były wyposażone w meble, zapasy i artykuły gospodarstwa domowego. W łazieniu znajdował się jeden kran na dziesięciu więźniów i jedna toaleta na dwunastu więźniów. Zgodnie z harmonogramem więzienia, więźniowie z oddziału skarżącego brali kąpiel raz w tygodniu, a pościel i bielizna były również wymieniane. Rząd wniosł stąd, że skarżący był przetrzymywany w odpowiednich warunkach, które zapewniały mu łącznie nie mniej niż 3 m² przestrzeni osobistej, co było zgodne z odpowiednimi standardami minimalnymi określonymi w prawie krajowym.

Rząd przyznał fakt, że skarżący był wielokrotnie transportowany z więzienia do różnych placówek medycznych. Został przewieziony więźniarką na stację kolejową w Romnach, a następnie kontynuował podróż wagonem kolejowym specjalnie przystosowanym do transportu więźniów. Nie mogli jednak podać żadnych szczegółów dotyczących warunków transportu skarżącego, ponieważ termin przechowywania odpowiednich dokumentów minął, a akta zostały następnie zniszczone. Rząd powołał się zatem na krajowe przepisy ustawowe regulujące transport więźniów.

26 sierpnia 2008 r. Sąd wezwał skarżącego do złożenia kopii dokumentów dotyczących jego skarg, w tym odwołania i kasacji. W liście do Sądu z 27 listopada 2008 r. skarżący stwierdził, że jego wniosek z 26 września 2008 r. o kopie niezbędnych dokumentów pozostał bez odpowiedzi, mimo że istniały dowody na to, że wniosek został odebrany przez Sąd Rejonowy Kijowski w Charkowie. Zdaniem Rządu, w 2004 i 2005 r., na wniosek skarżącego, szczegółowo zapoznał się on z aktami sprawy i otrzymał kopie dokumentów procesowych w swojej sprawie, z wyjątkiem kopii jego kasacji, która wówczas nie znajdowała się w aktach sprawy. Nie podali żadnych informacji faktycznych w odniesieniu do wniosków skarżącego o dokumenty złożonych w 2008 r.

16 lipca 2010 r. wyrok skarżącego dobiegł końca i został on zwolniony z więzienia (patrz punkt 9 powyżej). Zgodnie z prawem krajowym jego dostęp do akt sprawy po zwolnieniu nie był ograniczony. Nie ma dowodów na to, że po zwolnieniu skarżący zwrócił się do odpowiednich władz z wnioskiem o dostęp do akt swojej sprawy lub o wykonanie kopii dokumentów. Skarżący twierdził, że administracja więzienia celowo opóźniała wysyłanie niektórych jego listów do Sądu, monitorowała jego korespondencję i zatrzymywała dokumenty dołączone do niektórych skarg, o które prosił ich, aby wysłali je do Sądu. Zdaniem skarżącego był również prześladowany przez administrację więzienia za komunikowanie się z Sądem. W szczególności, w nieokreślonej dacie w 2009 r. został umieszczony w areszcie dyscyplinarnym na piętnaście dni. Prokuratura zbadała zarzuty skarżącego i uznała je za bezzasadne. Sąd otrzymał wszystkie listy, o których mowa w skardze skarżącego, wraz ze wszystkimi załącznikami. Odpowiednie fragmenty raportów CPT dotyczące warunków transportu zatrzymanych na Ukrainie można znaleźć w sprawie Jakowenko przeciwko Ukrainie (nr 15825/06, §§ 59-61, 25 października 2007 r.).


Skarżący urodził się w 1982 roku i obecnie odbywa karę pozbawienia wolności. Skarżący był dziennikarzem i aktywnym członkiem Partii Ludowego Frontu, która jest jedną z partii opozycyjnych. W czasie zdarzeń pisał dla gazety „Azadliq” i uczestniczył w różnych projektach medialnych. W szczególności był prezenterem satelitarnego programu telewizyjnego „Azerbaijani Hour”, który był krytyczny wobec rządu. W 2016 roku skarżący otrzymał nagrodę „Free Media Awards” za ten rok, przyznaną przez Fundację Fritt Ord i Fundację ZEIT za niezależną dziennikarstwo w Europie Wschodniej.

Około południa 29 sierpnia 2014 roku, gdy skarżący był w drodze do pracy, pewien M.H. podszedł do niego w pobliżu przystanku autobusowego, pytając, dlaczego nie odpowiedział na jego wiadomości wysłane przez Facebooka. Skarżący, który nie znał M.H., odpowiedział, że nie odpowiedział mu, ponieważ prawdopodobnie nie widział jego wiadomości. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, natychmiast po tej odpowiedzi M.H. fizycznie zaatakował go, uderzając go w twarz. W tym momencie skarżący zaczął się bronić i uderzył M.H. szklaną butelką z wodą, którą właśnie kupił na rynku. Następnie skarżący opuścił miejsce zdarzenia i poprosił o pomoc. W tym momencie zobaczył radiowóz i natychmiast poprosił policjantów o pomoc.

Około godziny 12:30 tego samego dnia skarżący i M.H. zostali przewiezieni do Komisariatu Policji Rejonu Abşeron. O godzinie 14:40 tego samego dnia śledczy sporządził protokół zatrzymania skarżącego w charakterze podejrzanego. Skarżący był podejrzany o popełnienie przestępstwa chuligaństwa zgodnie z art. 221.3 Kodeksu Karnego. 30 sierpnia 2014 roku skarżący został oskarżony na podstawie art. 221.3 (chuligaństwo) Kodeksu Karnego. W szczególności został oskarżony o spowodowanie lekkiego uszczerbku na zdrowiu M.H. poprzez uderzenie go w głowę szklaną butelką z wodą, a także uderzenie i kopnięcie go w twarz.

Tego samego dnia Sąd Rejonowy w Abşeronie, powołując się na oficjalne zarzuty postawione skarżącemu oraz wniosek prokuratora o zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, zarządził tymczasowe aresztowanie skarżącego na okres dwóch miesięcy, licząc okres aresztowania od 29 sierpnia 2014 roku. Sąd uzasadnił zastosowanie środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, powołując się na ryzyko popełnienia przez skarżącego kolejnego przestępstwa oraz utrudniania funkcjonowania śledztwa poprzez wywieranie wpływu na innych uczestników postępowania karnego. Istotna część decyzji brzmi następująco:
„... po zbadaniu wstępnego materiału akt sprawy (zeznań świadków i opinii biegłych), sąd uważa, że istnieją wystarczające podstawy, by sądzić, że istnieje prawdopodobieństwo, iż oskarżony Haziyev Seymur Mashgul oglu będzie utrudniał funkcjonowanie śledztwa, wywierając wpływ na innych uczestników postępowania karnego, oraz popełni kolejne przestępstwo”.

1 września 2014 roku skarżący odwołał się od tej decyzji, twierdząc, że nie było uzasadnienia dla zastosowania środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania, a jego tymczasowe aresztowanie stanowiło naruszenie art. 5 Konwencji. W tym zakresie podał, że w aktach sprawy nie ma dowodów potwierdzających istnienie jakiegokolwiek ryzyka popełnienia przez niego kolejnego przestępstwa lub utrudniania funkcjonowania śledztwa. Argumentował również, że w żaden sposób nie może utrudniać funkcjonowania śledztwa, ponieważ wszyscy uczestnicy zdarzenia zostali już zidentyfikowani i przebadani przez biegłego. Ponadto wskazał, że jest dziennikarzem i zawsze współpracował z organami ścigania. Skarżący zakwestionował również postawione mu zarzuty, twierdząc, że jedynie bronił się przed fizycznym atakiem ze strony M.H., którego nie znał przed zdarzeniem.

12 września 2014 roku Sąd Apelacyjny w Sumgait oddalił odwołanie, uznając, że decyzja sądu pierwszej instancji była uzasadniona. W szczególności sąd apelacyjny oddalił skargę skarżącego dotyczącą kwalifikacji prawnej jego czynu jako chuligaństwa, ale milczał w odniesieniu do jego powyższych konkretnych zarzutów dotyczących braku uzasadnienia jego tymczasowego aresztowania.

30 września 2014 roku skarżący złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Abşeronie, prosząc o zwolnienie za kaucją lub objęcie aresztem domowym zamiast tymczasowego aresztowania. Twierdził w szczególności, że jego tymczasowe aresztowanie nie jest uzasadnione i nie ma powodu, by było kontynuowane. Na poparcie swojego wniosku wskazał, że posiada stałe miejsce zamieszkania, nie był karany i nie ma dowodu, że mógłby utrudniać śledztwo i popełnić kolejne przestępstwo. 2 października 2014 roku Sąd Rejonowy w Abşeronie oddalił wniosek, uznając go za bezzasadny. 13 października 2014 roku Sąd Apelacyjny w Sumgait utrzymał w mocy decyzję sądu pierwszej instancji.

27 października 2014 roku prokurator prowadzący sprawę złożył akt oskarżenia do Sądu Rejonowego w Abşeronie w celu przeprowadzenia procesu. 11 listopada 2014 roku skarżący złożył wniosek do Sądu Rejonowego w Abşeronie, prosząc o objęcie go aresztem domowym zamiast tymczasowego aresztowania. Skarżył się również, że mimo iż okres jego tymczasowego aresztowania upłynął 29 października 2014 roku, nie został zwolniony z aresztu. 11 listopada 2014 roku Sąd Rejonowy w Abşeronie oddalił wniosek skarżącego, uznając, że jego aresztowanie jest legalne. Decyzja sądu pierwszej instancji nie podlegała zaskarżeniu.

20 listopada 2014 roku Sąd Rejonowy w Abşeronie przeprowadził rozprawę wstępną, na której zdecydował, między innymi, że środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania wobec skarżącego pozostaje bez zmian, nie podając żadnych uzasadnień. Decyzja sądu pierwszej instancji nie podlegała zaskarżeniu.

29 stycznia 2015 roku Sąd Rejonowy w Abşeronie uznał skarżącego za winnego na podstawie art. 221.3 Kodeksu Karnego i skazał go na pięć lat pozbawienia wolności. 29 września 2015 roku Sąd Apelacyjny w Sumgait utrzymał wyrok w mocy. Wyrok ten został następnie utrzymany w mocy przez Sąd Najwyższy 15 kwietnia 2016 roku.


Skarżący urodził się w 1964 roku i mieszka w Błagoevgradzie. Od 1998 roku był zatrudniony jako agent w Służbie Bezpieczeństwa Narodowego, w Regionalnym Biurze w Błagoevgradzie. Ze względu na charakter swoich obowiązków posiadał poświadczenie bezpieczeństwa uprawniające go do dostępu do informacji niejawnych stanowiących tajemnicę państwową. Zgodnie z zakresem obowiązków skarżącego posiadanie takiego poświadczenia bezpieczeństwa było warunkiem koniecznym do zajmowania tego stanowiska. 20 listopada 2013 r. Dyrektor Służby Bezpieczeństwa Narodowego wydał decyzję o unieważnieniu poświadczenia bezpieczeństwa skarżącego, uprawniającego do dostępu do informacji niejawnych. Decyzja nie zawierała żadnego uzasadnienia co do tego unieważnienia, poza odesłaniem do art. 59 w związku z art. 40 § 1 f) i h), art. 41 c) i d) oraz art. 42 a) i b) ustawy o ochronie informacji niejawnych (patrz punkty 12 i 13 poniżej). Skarżący wniósł odwołanie od unieważnienia do Państwowej Komisji Bezpieczeństwa Informacji. Decyzją z 9 stycznia 2014 r. Komisja utrzymała unieważnienie w mocy. Decyzja ta była ostateczna i nie podlegała kontroli sądowej. 6 marca 2014 r. Dyrektor Służby Bezpieczeństwa Narodowego zarządził zwolnienie skarżącego. Przyczyną rozwiązania stosunku pracy było unieważnienie jego poświadczenia bezpieczeństwa, którego posiadanie było warunkiem koniecznym do wykonywania przez niego obowiązków. Skarżący zaskarżył swoje zwolnienie na dwóch szczeblach jurysdykcji. Kwestionował legalność procedury zwolnienia, argumentując, że nie mógł w toku postępowania przed Państwową Komisją Bezpieczeństwa Informacji odnieść się do faktów, na których opierało się unieważnienie poświadczenia bezpieczeństwa. Dyrektor Służby Bezpieczeństwa Narodowego nadużył swoich uprawnień, zwalniając skarżącego, któremu nie dano możliwości obrony. Wyrokiem z 19 marca 2015 r. Sąd Administracyjny w Błagoevgradzie oddalił roszczenia skarżącego, uzasadniając, że decyzja Dyrektora Służby Bezpieczeństwa Narodowego o unieważnieniu poświadczenia bezpieczeństwa skarżącego była ostatecznym i ważnym aktem administracyjnym, co czyniło zwolnienie skarżącego nieuniknionym, ponieważ nie był on już w stanie wykonywać swoich obowiązków. Sąd dodał, że skarżący wyczerpał środek prawny przewidziany ustawą, zaskarżając decyzję o unieważnieniu, i że stała się ona ostateczna; ponadto sąd nie był uprawniony do badania w ramach postępowania o zwolnienie jakichkolwiek kwestii związanych z jej legalnością. 11 lipca 2016 r. Sąd Najwyższy Kasacyjny utrzymał ten wyrok w mocy, potwierdzając, że decyzja o unieważnieniu poświadczenia bezpieczeństwa skarżącego nie podlegała kontroli sądowej.


Skarżący urodził się w 1971 roku i mieszka w Çorum. 17 marca 2004 r. skarżący został aresztowany i osadzony w areszcie policyjnym wraz z inną osobą na podejrzenie pomagania i wspierania nielegalnej organizacji, TDP (Tureckiej Partii Rewolucyjnej). 18 marca 2004 r., przed złożeniem zeznań na policji, skarżący poprosił o pomoc prawnika. Zgodnie z art. 138 dawnego Kodeksu Postępowania Karnego, obowiązującego w danym czasie, obrońca, A.E.D., został wyznaczony przez Izbę Adwokacką do jego reprezentowania. On przybył na komisariat, gdzie przetrzymywano skarżącego. Skarżący i A.E.D. mieli prywatne spotkanie w celu omówienia sprawy, które trwało osiem minut. Skarżący wyraził zgodę na reprezentowanie go przez A.E.D. 18 marca 2004 r. przesłuchanie skarżącego na policji odbyło się w obecności A.E.D. w Wydziale do Walki z Terroryzmem Stołecznego Komendanta Policji w Stambule. Zgodnie z zapisem z przesłuchania, skarżący odpowiedział na pewne pytania dotyczące jego pochodzenia i domniemanego powiązania z TDP. Nie przyznał się do żadnych powiązań z organizacją. Po ostatnim pytaniu skarżący oświadczył, że M.K., jeden z domniemanych członków TDP w tamtym czasie, poprosił go o dostarczenie fałszywego dowodu tożsamości, aby uciec za granicę, a on dostarczył mu dane osobowe swojego brata. Funkcjonariusze policji przerwali w tym momencie przesłuchanie, uznając, że prawnik ingeruje w wolną wolę skarżącego, mówiąc „milcz, nie składaj takich oświadczeń, nie odpowiadaj na to pytanie”. Prawnik, twierdząc, że funkcjonariusze policji zapisują zwroty, których skarżący nie wypowiedział, również zażądał, aby funkcjonariusze usunęli tę część zeznań skarżącego. W wyniku interwencji prawnika funkcjonariusze policji wyprowadzili go z pokoju przesłuchań, rzekomo pod groźbą, i nie pozwolili mu już dłużej reprezentować skarżącego. W rezultacie prawnik nie podpisał protokołu przesłuchania. Zgodnie z twierdzeniami skarżącego przedłożonymi Trybunałowi, po tym jak jego prawnik został zmuszony do odejścia, funkcjonariusze policji zmusili go do podpisania zeznań obciążających go samych, których złożył w obecności prawnika, wskazując mu, że wciągną jego brata do sprawy, jeśli odmówi podpisania zeznań. Skarżący podpisał swoje zeznania. 20 marca 2004 r. na wniosek funkcjonariuszy policji dla skarżącego został wyznaczony nowy prawnik. Tego samego dnia policja wznowiła przesłuchanie i zebrała dodatkowe zeznania od skarżącego w obecności jego nowego prawnika. Skarżący ponownie zaprzeczył przynależności do nielegalnej organizacji. Oświadczył, że M.K. zatrzymywał się w jego domu kilka razy. 16 marca 2004 r., przebywając w jego domu, M.K. chciał odwiedzić przyjaciela. Wyjaśniając, że policja go szuka, zapytał, czy żona skarżącego mogłaby mu towarzyszyć, aby nie został zauważony przez policję. Następnie skarżący pozwolił im wspólnie odwiedzić przyjaciela. 21 marca 2004 r. skarżący został doprowadzony odpowiednio do prokuratora i sędziego śledczego. Korzystając ze swojego prawa, milczał przed prokuratorem. Następnie złożył zeznania przed sędzią śledczym w obecności prawnika i cofnął swoje zeznania złożone na policji, twierdząc, że został zmuszony przez funkcjonariuszy policji do złożenia zeznań obciążających go samego. Sędzia śledczy zarządził zwolnienie skarżącego. 22 marca 2004 r. zarządzono aresztowanie skarżącego zaocznie. 29 marca 2004 r. prokurator przy Sądzie Bezpieczeństwa Państwa w Stambule złożył akt oskarżenia przeciwko skarżącemu, oskarżając go o pomocnictwo i podżeganie do nielegalnej organizacji na podstawie art. 169 dawnego Kodeksu Karnego. 20 kwietnia 2004 r. skarżący został tymczasowo aresztowany. Na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 r. skarżący złożył zeznania w obecności swojego prawnika i zaprzeczył stawianym mu zarzutom, argumentując, że nie udzielał pomocy żadnemu członkowi uzbrojonej organizacji. Uznał za swoje zeznania, które złożył sędziemu śledczemu, oraz fakt, że skorzystał z prawa do milczenia przed prokuratorem. Zaprzeczył jednak swoim zeznaniom złożonym na policji, stwierdzając, że często zapisywali rzeczy, których nie mówił, w wyniku czego jego prawnik skonfrontował się z nimi, a następnie został usunięty z przesłuchania. Zgodnie z twierdzeniem skarżącego, po usunięciu jego prawnika policja dodała do jego zeznań fakt, że przekazał dane osobowe swojego brata swojego współoskarżonego M.K. Na tej samej rozprawie sąd zauważył, że akta dochodzenia dotyczącego zarzutów, że funkcjonariusze policji źle traktowali oskarżonych i nie pozwolili im spotkać się z ich prawnikami, zostały wysłane do prokuratury w Fatih. W związku z tym postanowił zwrócić się o kopię tych akt dochodzeniowych. Na rozprawie w dniu 6 lipca 2005 r. Sąd Okręgowy w Stambule postanowił połączyć sprawę oczekującą na rozpatrzenie z postępowaniem przed Sądem Okręgowym w Erzurum, do którego przesłał akta sprawy. 4 marca 2005 r. skarżący został zwolniony do czasu procesu. 16 marca 2006 r. Sąd Okręgowy w Erzurum uniewinnił skarżącego, uznając, że brakuje wystarczających dowodów, aby go skazać. 20 listopada 2006 r. Sąd Najwyższy uchylił wyrok, uznając, że ustalono znamiona przestępstwa. Sprawa została w związku z tym przekazana z powrotem do Sądu Okręgowego w Erzurum. Dokument dostarczony przez PTT (pocztę, telegraf i telefon) do Sądu Okręgowego w Erzurum pokazuje, że 26 stycznia 2007 r. termin nadchodzącej rozprawy został doręczony sekretarzowi prawnika skarżącego. Na rozprawie w dniu 24 grudnia 2007 r. skarżący, na własne żądanie, złożył swoje końcowe wnioski do Sądu Okręgowego w Erzurum dotyczące decyzji Sądu Najwyższego. Na końcu rozprawy sąd poinformował go, że następna rozprawa odbędzie się 27 grudnia 2007 r. 27 grudnia 2007 r. sąd pierwszej instancji uznał skarżącego za winnego zarzucanych mu czynów i skazał go na trzy lata pozbawienia wolności zaocznie, w nieobecności zarówno jego, jak i jego prawnika. Wydając wyrok, sąd oparł się na jego częściowym przyznaniu się do winy, fałszywym dowodzie tożsamości sporządzonym na nazwisko jego brata, raportach o aresztowaniu i identyfikacji. Sąd uznał, że skarżący ukrywał członka nielegalnej organizacji, M.K., i dostarczył mu dane osobowe swojego brata, E.S. Sąd zauważył dalej, że 27 lutego 2004 r. funkcjonariusze policji aresztowali M.K. na lotnisku w Adanie w posiadaniu fałszywego dowodu tożsamości, sporządzonego na nazwisko brata skarżącego, podczas gdy próbował uciec do Tureckiej Republiki Cypru Północnego. W swoim odwołaniu skarżący twierdził, że nie został powiadomiony o terminie rozprawy i argumentował, że został skazany na podstawie abstrakcyjnych zeznań policyjnych uzyskanych pod przymusem. 2 marca 2009 r. Sąd Najwyższy utrzymał wyrok skazujący w mocy. 8 kwietnia 2009 r. wyrok został złożony w sekretariacie sądu pierwszej instancji.

Postępowanie karne przeciwko funkcjonariuszom policji
W nieokreślonym dniu skarżący wraz z zainteresowanym prawnikiem złożył skargę, twierdząc, że funkcjonariusze policji uczestniczący w jego przesłuchaniu bezprawnie ingerowali w przesłuchanie i w ten sposób naruszyli jego prawo do obrony. 22 października 2004 r. prokurator w Fatih złożył akt oskarżenia przeciwko odpowiednim funkcjonariuszom policji, oskarżając ich o złe traktowanie i przekroczenie uprawnień. Prokurator stwierdził, że źle traktowali skarżącego i innych zatrzymanych w areszcie policyjnym w okresie od 17 do 21 marca 2004 r. Stwierdził dalej, że nie pozwolili prawnikom zapoznać się z pewnymi dokumentami, nie dali im kopii tych dokumentów i przerwali przesłuchania z powodu, że prawnicy ingerowali w wolną wolę zatrzymanych i przypominali im o prawie do milczenia w trakcie przesłuchań. Na rozprawie w dniu 2 marca 2005 r. przed Sądem Karnym Powszechnej Jurysdykcji w Fatih wysłuchano oficjalnie wyznaczonego prawnika skarżącego A.E.D. jako skarżącego. Oświadczył, że w danym dniu reprezentował innego zatrzymanego i policja powiedziała mu, że nie może patrzeć tego zatrzymanego w twarz. Następnie, w trakcie przesłuchania skarżącego, gdy poinformował go, że ma prawo do milczenia, jeden z funkcjonariuszy krzyknął na niego, mówiąc, że jest „nieuprzejmy” (terbiyesizlik). Inny funkcjonariusz policji miał mu podobno powiedzieć, że „przekroczył granice” (çizmeyi aşmak) i wyprowadził go z pokoju przesłuchań. Dwaj inni prawnicy również zeznali jako skarżący i stwierdzili, że policja albo nie pozwoliła im zobaczyć zatrzymanych, albo uniemożliwiła im zapoznanie się z pewnymi dokumentami w aktach dochodzenia. 29 września 2010 r. Sąd Karny Powszechnej Jurysdykcji w Fatih umorzył sprawę, uznając, że uległa ona przedawnieniu na mocy art. 102 dawnego Kodeksu Karnego (ustawa nr 765) i art. 223 nowego Kodeksu Postępowania Karnego (ustawa nr 5271). Strony nie odwołały się i wyrok stał się prawomocny 14 grudnia 2010 r.


Skarżący urodził się w 1964 roku i mieszka w Katowicach. Skarżący jest byłym działaczem antykomunistycznej grupy opozycyjnej, który został internowany w 1982 roku. Obserwował proces przeciwko trzem wysokim rangą członkom komunistycznej Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, którzy wydali rozkaz wprowadzenia stanu wojennego w Polsce w grudniu 1981 roku. Wspomniany proces, który trwał od 2007 do 2015 roku, przyciągnął w Polsce dużą uwagę opinii publicznej. 12 stycznia 2012 roku główny oskarżony, generał C.K., został uznany za winnego i skazany na cztery lata pozbawienia wolności. Kara ta została zmniejszona o połowę na mocy ustawy amnestyjnej, a jej wykonanie zawieszono na pięć lat ze względu na podeszły wiek i zły stan zdrowia oskarżonego. Inny oskarżony został uniewinniony, a w przypadku kolejnej osoby umorzono postępowanie. 15 czerwca 2015 roku sąd odwoławczy utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji.

Skarżący przebywał na sali rozpraw, gdy 12 stycznia 2012 roku Sąd Okręgowy w Warszawie miał ogłosić wyrok w opisanym powyżej przypadku. O godzinie 13.30, po przybyciu sędziów na salę rozpraw, skarżący wskoczył za stół sędziowski i krzyknął: „To kpina z wymiaru sprawiedliwości!” (Tutaj trwa kpina z wymiaru sprawiedliwości). Sędziowie opuścili salę rozpraw. Inni członkowie publiczności krzyczeli „Hańba!” i „Sąd pod sąd!” (Hańba i Sąd pod sąd). Wszyscy trzymali zdjęcia ofiar reżimu komunistycznego. Skarżącego siłą usunięto z sali rozpraw. Niedługo potem wrócił i kontynuował wykrzykiwanie podobnych haseł, dołączając do niego inni członkowie publiczności. W związku z odmową opuszczenia sali przez publiczność, sędzia przewodniczący rozprawie zdecydował o ogłoszeniu wyroku z innej sali. O godzinie 15.00 rozprawa została wznowiona w nowej sali, a publiczność stanowili wyłącznie dziennikarze. Tutaj, w nieobecności skarżącego, Sąd Okręgowy w Warszawie wymierzył mu karę aresztu dyscyplinarnego w wysokości czternastu dni za znieważenie sądu („za naruszenie powagi, spokoju i toku postępowania sądowego w stopniu uniemożliwiającym ogłoszenie wyroku”). 12 stycznia 2012 roku wydano pisemne postanowienie w tej sprawie, w formie wyciągu z protokołu rozprawy, jak opisano w poprzednim akapicie. Skarżący twierdził, że nie doręczono mu tego postanowienia ani go o nim nie poinformowano.

W dniu wspomnianej rozprawy, tj. 12 stycznia 2012 roku, wydano nakaz doprowadzenia skarżącego do zakładu karnego w celu odbycia kary. 13 stycznia 2012 roku nakaz ten wysłano na komisariat policji w Katowicach wraz z kopią postanowienia sądu o wymierzeniu kary dyscyplinarnej. 19 stycznia 2012 roku skarżącemu doręczono nakaz, a następnie go aresztowano, aby mógł zostać osadzony w Areszcie Śledczym w Warszawie w celu odbycia kary w systemie zamkniętym. 22 stycznia 2012 roku skarżący wniósł zażalenie na postanowienie o wymierzeniu kary aresztu. Argumentował, że jego minutowa wypowiedź nie zakłóciła pracy sądu w takim stopniu, aby uniemożliwić ogłoszenie wyroku. Wniósł również, że gdyby sędzia przewodniczący kazał mu powrócić na miejsce, on by się podporządkował. Ponieważ do Trybunału złożono jedynie kopię pierwszej strony zażalenia skarżącego, nie jest jasne, czy skarżący podniósł również argument dotyczący braku bezstronności sędziów, którzy ukarali go za znieważenie sądu.

30 stycznia 2012 roku to zażalenie zostało zarejestrowane w Biurze Podawczym Sądu Apelacyjnego w Warszawie. 31 stycznia 2012 roku zażalenie skarżącego przekazano do Sądu Okręgowego w Warszawie w celu zaopiniowania. 1 lutego 2012 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie otrzymał zażalenie wraz z opinią Sądu Okręgowego. Rozprawa odwoławcza została wyznaczona na 23 lutego 2012 roku. 2 lutego 2012 roku – w czternastym dniu zatrzymania skarżącego – Komisja Penitencjarna Aresztu Śledczego w Warszawie zdecydowała, że skarżący powinien być osadzony w systemie półotwartym (z możliwością opuszczania celi w ciągu dnia). W następstwie tej decyzji skarżącego przeniesiono na kilka godzin do aresztu śledczego z systemem półotwartym. Tego samego dnia został zwolniony. W nieokreślonym terminie rozprawa odwoławcza została przełożona z powodu choroby sędziego na 22 marca 2012 roku.

22 marca 2012 roku Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił zażalenie skarżącego, uznając, że nieprzestrzeganie zasad przez skarżącego zakłóciło powagę postępowania sądowego i godność sądu oraz przerwało rozprawę. Jego zachowanie sprowokowało publiczność do wykrzykiwania podobnych haseł. Było to zaplanowane, ponieważ skarżący wiedział, że ogłoszenie wyroku było zaplanowane do bezpośredniej transmisji w mediach. Sąd uznał również, że zachowanie skarżącego nie mogło być wyjaśnione emocjonalnym sprzeciwem wobec orzeczenia sądu, ponieważ w momencie incydentu skarżący nie był świadomy wyniku procesu. Skarżący chciał zakłócić porządek rozprawy niezależnie od jej wyniku. W ocenie sądu krajowego wymierzenie łagodniejszej kary sankcjonowałoby bezkarność i pozbawione byłoby skutku odstraszającego.


Pierwszy skarżący (pan Asainov) urodził się w 1968 roku i mieszka w Moskwie. Druga skarżąca (pani Sibiryak) urodziła się w 1975 roku i mieszka w Mashabei Sadeh w Izraelu. Tło faktyczne dotyczące planowania, przebiegu i rozpędzenia demonstracji na placu Bołotnym zostało szczegółowo opisane w sprawie Frumkin przeciwko Rosji (nr 74568/12, §§ 7-65, 5 stycznia 2016 r.) oraz Jarosław Biełousow przeciwko Rosji (nr 2653/13 i 60980/14, §§ 7-33, 4 października 2016 r.). Poniżej przedstawiono stanowiska stron dotyczące okoliczności mających bezpośredni związek z niniejszymi sprawami. 6 maja 2012 r. w centrum Moskwy odbyła się publiczna demonstracja pod hasłem „Marsz Milionów”, zorganizowana w proteście przeciwko domniemanym sfałszowanym wyborom prezydenckim. Wydarzenie zostało zatwierdzone przez władze miasta w formie marszu, po którym miało nastąpić zebranie na placu Bołotnym, które miało zakończyć się o godzinie 19:30. Marsz przebiegał spokojnie i bez zakłóceń, jednak gdy uczestnicy dotarli na plac Bołotny, okazało się, że bariery zainstalowane przez policję zwęziły wejście na miejsce zebrania, co – jak twierdzono – ograniczyło przestrzeń wyznaczoną na demonstrację. Aby kontrolować tłum, kord policyjny zmusił protestujących do pozostania wewnątrz barier. Doszło do licznych starć między policją a protestującymi. O godzinie 17:30 policja zarządziła przedwczesne zakończenie zebrania i zaczęła rozpraszać uczestników. Usunięcie protestujących z placu zajęło im około dwóch godzin. Skarżący wzięli udział w demonstracji 6 maja 2012 r. na placu Bołotnym. Zostali aresztowani na miejscu wydarzenia i przewiezieni na komisariaty policji, gdzie postawiono im zarzuty popełnienia wykroczeń administracyjnych, a następnie zostali uznani za winnych tych zarzutów przez sędziów sądów rejonowych.

Zgodnie z twierdzeniami pierwszego skarżącego, 6 maja 2012 r. przybył on na plac Bołotny, aby wziąć udział w pokojowej demonstracji. Około godziny 20:55 został aresztowany poza miejscem wydarzenia. Przed aresztowaniem nie naruszył porządku publicznego ani nie popełnił innych wykroczeń oraz nie otrzymał żadnych rozkazów od policji. Zdaniem Rządu skarżący, jako uczestnik autoryzowanej demonstracji, przebił się przez kord policyjny i próbował przedostać się na Plac Czerwony. Zignorował polecenia policji, aby przerwać te działania, i aktywnie opierał się funkcjonariuszom podczas doprowadzania do radiowozu. O godzinie 20:30 pierwszego skarżącego doprowadzono do rejonowego komisariatu policji Fili-Dawydkowo w Moskwie. Na komisariacie dyżurny funkcjonariusz sporządził protokół doprowadzenia skarżącego w celach administracyjnych w celu sporządzenia akt administracyjnych. Protokół aresztu administracyjnego wskazywał, że skarżący został aresztowany o godzinie 20:30 na komisariacie i zwolniony tego samego dnia o godzinie 23:05. Następnie dyżurny funkcjonariusz sporządził protokół o wykroczeniu administracyjnym, stwierdzając co następuje:
„... 6 maja 2012 r. o godzinie 20:30 na placu Bołotnym w Moskwie [skarżący] wziął udział w autoryzowanym zebraniu... przebił się przez kord policyjny i próbując wejść na Plac Czerwony, odepchnął funkcjonariuszy policji. [Skarżący] nie reagował na wielokrotne prawne żądania policji, aby przerwać te działania, i aktywnie opierał się podczas doprowadzania do radiowozu, tym samym demonstrując odmowę podporządkowania się prawnym rozkazom funkcjonariuszy policji i uniemożliwiając im wypełnianie ich służbowych obowiązków, wbrew art. 19.3 § 1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych”.

29 maja 2012 r. Sędzia Sądu Rejonowego okręgu nr 100 w rejonie Jakimanka w Moskwie rozpoznał zarzuty administracyjne przeciwko skarżącemu przy jego udziale. Na podstawie zeznań dwóch funkcjonariuszy policji sąd ustalił, że skarżący popełnił wykroczenie administracyjne, o którym mowa w art. 19.3 § 1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych, opisane w protokole o wykroczeniu administracyjnym. Pierwszy skarżący został skazany na grzywnę w wysokości 500 rubli rosyjskich (RUB) – około 12 euro (EUR) w tamtym czasie. Pierwszy skarżący odwołał się od wyroku do Zamoskworeckiego Sądu Rejonowego w Moskwie. 7 czerwca 2012 r. jego żona, która była świadkiem wydarzeń z 6 maja 2012 r., złożyła w sądzie pisemne oświadczenia. Zgodnie z jej relacją, przybyła wraz z mężem, aby wziąć udział w autoryzowanej demonstracji na placu Bołotnym. Przeszli ulicą Jakimanka wraz z innymi uczestnikami, ale gdy zbliżyli się do Małego Mostu Kamiennego, marsz zatrzymał się. Po staniu tam i oczekiwaniu przez pewien czas postanowili przerwać udział w wydarzeniu, ale nie mogli opuścić miejsca i pozostali na chodniku. Około godziny 20:30 policja kazała im udać się do stacji metra, co też zrobili. W drodze na stację, o godzinie 20:55, jej mąż został aresztowany przez funkcjonariuszy policji, którzy nie wydawali żadnych rozkazów, i został doprowadzony do radiowozu. Następnie udała się na komisariat policji Fili-Dawydkowo, aby czekać na jego zwolnienie.

16 lipca 2012 r. Sąd Rejonowy rozpoznał i częściowo uwzględnił wniosek skarżącego o wyłączenie pisemnych zeznań funkcjonariuszy policji jako niedopuszczalnych dowodów. Sąd wezwał ich na rozprawę w charakterze świadków. 2 sierpnia rozprawa została odroczona do 23 sierpnia 2012 r.; wniosek skarżącego o reprezentowanie go przez jednego dodatkowego adwokata został uwzględniony. Skarżący i jego adwokat zostali prawidłowo wezwani na tę rozprawę. 22 sierpnia 2012 r. pierwszy skarżący wysłał telegram do Zamoskworeckiego Sądu Rejonowego z prośbą o odroczenie rozprawy z powodu nieobecności w Moskwie z przyczyn rodzinnych. 23 sierpnia 2012 r. Sąd Rejonowy przeprowadził rozprawę w nieobecności skarżącego i jego adwokatów, stwierdzając, że żaden z nich nie złożył wniosku o odroczenie rozprawy. Sąd przesłuchał dwóch funkcjonariuszy policji, którzy zeznali, że skarżący wraz z innymi uczestnikami demonstracji forsował kord policyjny i próbował zbliżyć się do Kremla; odepchnął funkcjonariuszy policji; rzucał kamieniami, szklanymi butelkami i bombami dymnymi; zignorował wielokrotne żądania policji, aby przerwał działania; oraz opierał się aresztowaniu. Decyzja odwoławcza nie wspominała o zeznaniu świadka złożonym przez żonę skarżącego. Opierając się na zeznaniach funkcjonariuszy policji, Sąd Rejonowy utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji.

Zgodnie z twierdzeniami drugiej skarżącej, 6 maja 2012 r. o godzinie 16:00 przybyła ona na stację metra Oktiabrskaja, aby wziąć udział w pokojowej demonstracji na placu Bołotnym. Przeszła ulicą Jakimanka z innymi uczestnikami, ale zbliżając się do placu, stwierdziła, że wejście jest zablokowane. Około godziny 18:30 policja zaczęła dzielić tłum na grupy i popychać ludzi. Dwaj funkcjonariusze policji chwycili ją za ręce i pchnęli w stronę radiowozu. Nie naruszyła porządku publicznego i nie brała udziału w żadnych aktach przemocy przed aresztowaniem. Około godziny 21:05 drugą skarżącą doprowadzono do rejonowego komisariatu policji Choroszewskij. Po sporządzeniu przez policję protokołu o wykroczeniu administracyjnym, została zwolniona około godziny 1:40 nad ranem 7 maja 2012 r. Zdaniem Rządu druga skarżąca została aresztowana o godzinie 19:15 na placu Bołotnym, ponieważ brała udział w przebijaniu się przez kord policyjny i zignorowała polecenie policji, aby przerwać te czyny i się rozejść. Została doprowadzona na komisariat o godzinie 20:10 i zwolniona tego samego dnia o godzinie 22:35. Księga osób doprowadzonych do rejonowego komisariatu policji Choroszewskij wskazywała, że drugą skarżącą doprowadzono tam o godzinie 19:50 i zwolniono 6 maja 2012 r. o godzinie 22:35. W aktach administracyjnych nie było protokołu doprowadzenia skarżącej na komisariat. Protokół aresztu administracyjnego sporządzony o godzinie 20:20 wskazywał, że została doprowadzona na komisariat o godzinie 20:10 i zwolniona później tego samego dnia. Drugiej skarżącej zarzucono nieposłuszeństwo wobec prawnego polecenia policji, co stanowi wykroczenie zgodnie z art. 19.3 § 1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych. Protokół o wykroczeniu administracyjnym stwierdzał co następuje:
„6 maja 2012 r. o godzinie 19:15 [skarżąca] wzięła udział w autoryzowanym zebraniu na placu Bołotnym w Moskwie, przebiła się przez kord policyjny i próbowała zbliżyć się do Kremla. [Skarżąca] nie reagowała na wielokrotne prawne żądania funkcjonariuszy policji, aby przerwać te działania, tym samym uniemożliwiając im wypełnianie ich służbowych obowiązków... wbrew art. 19.3 § 1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych”.

W aktach sprawy administracyjnej znajdował się raport funkcjonariusza policji sporządzony na podstawie wzoru. Raport nie zawierał żadnych informacji indywidualnych, z wyjątkiem danych osobowych funkcjonariusza policji i skarżącej. W istocie powtarzał opis czynów skarżącej zawartych w protokole o wykroczeniu administracyjnym. W raporcie dodano, że skarżąca rzucała kamieniami w policję, podpalała fajerwerki i opierała się aresztowaniu. 30 maja 2012 r. Sędzia Sądu Rejonowego okręgu nr 100 w rejonie Jakimanka w Moskwie rozpoznał zarzuty administracyjne przeciwko skarżącej. Skarżąca nie była obecna na rozprawie, mimo że została wezwana. Na podstawie raportu funkcjonariusza policji skarżąca została uznana za winną popełnienia wykroczenia administracyjnego, o którym mowa w art. 19.3 § 1 Kodeksu Wykroczeń Administracyjnych, i została skazana na grzywnę w wysokości 500 RUB (około 12 EUR w tamtym czasie). 13 listopada 2012 r. Zamoskworecki Sąd Rejonowy w Moskwie rozpoznał odwołanie skarżącej przy jej udziale i utrzymał w mocy wyrok pierwszej instancji. Wniosek drugiej skarżącej o przesłuchanie funkcjonariuszy policji, którzy ją aresztowali, podczas rozprawy został oddalony. Jednakże na jej wniosek sąd przesłuchał świadka obrony, który zeznał, że skarżąca nie brała udziału w przebijaniu się przez kord policyjny i nie popełniła żadnych nielegalnych czynów. Zeznania świadka zostały przez sąd oddalone jako niewiarygodny dowód z powodu, że był on przyjacielem skarżącej. Ponadto sąd uznał, że skarżąca została prawidłowo wezwana telefonicznie na rozprawę pierwszej instancji, ale nie stawiła się ani nie złożyła wniosku o jej odroczenie. 15 kwietnia 2013 r. Wiceprezes Sądu Miejskiego w Moskwie rozpoznał sprawę administracyjną skarżącej w postępowaniu nadzorczym i utrzymał w mocy wcześniejsze orzeczenia sądowe.


Wnioskodawca urodził się w 1990 roku i mieszka w Stambule. 28 sierpnia 2007 r. wnioskodawca został zatrzymany na podstawie podejrzenia molestowania dzieci i tego samego dnia został doprowadzony przed sędziego Sądu dla Nieletnich w Gaziosmanpaşa, który zastosował wobec niego areszt tymczasowy. 3 września 2007 r. wnioskodawca wniósł zażalenie na decyzję o jego aresztowaniu. 18 września 2007 r. Sąd Okręgowy dla Nieletnich w Beyoğlu oddalił jego zażalenie na podstawie akt sprawy, bez przeprowadzenia rozprawy. 23 października 2007 r. i 19 listopada 2007 r. Sąd Rejonowy w Gaziosmanpaşa przedłużył areszt tymczasowy wnioskodawcy z urzędu. 16 grudnia 2007 r. prokurator w Bakırköy wniósł akt oskarżenia do Sądu Okręgowego dla Nieletnich w Bakırköy, oskarżając wnioskodawcę o molestowanie dzieci. 31 grudnia 2007 r. Sąd Okręgowy dla Nieletnich w Bakırköy zarządził kontynuację aresztu tymczasowego wnioskodawcy na podstawie akt sprawy oraz orzekł, że nie jest on właściwy miejscowo, a sprawa powinna być rozpatrzona przez Sąd Okręgowy dla Nieletnich w Beyoğlu, po czym przekazał akta temu ostatniemu sądowi. 24 stycznia 2008 r. Sąd Okręgowy dla Nieletnich w Beyoğlu również oświadczył, że jest niewłaściwy miejscowo, i przesłał akta sprawy do Sądu Najwyższego w celu wydania decyzji w sprawie sporu o właściwość miejscową. Tego samego dnia sąd zarządził również kontynuację aresztu tymczasowego wnioskodawcy na podstawie akt sprawy. 30 stycznia 2008 r. wnioskodawca wniósł zażalenie na decyzję o przedłużeniu jego aresztu tymczasowego. 14 lutego 2008 r. Sąd Okręgowy dla Nieletnich w Bakırköy oddalił jego zażalenie na podstawie akt sprawy, bez przeprowadzenia rozprawy. 23 czerwca 2008 r. Sąd Najwyższy wydał decyzję przyznającą Sądowi Okręgowemu dla Nieletnich w Bakırköy właściwość do rozpoznania sprawy. 13 sierpnia 2008 r. sąd przeprowadził rozprawę przygotowawczą i zarządził kontynuację aresztowania wnioskodawcy na podstawie akt sprawy. Odpowiednio 12 września 2008 r. i 9 października 2008 r. sąd z urzędu przeanalizował areszt tymczasowy wnioskodawcy na podstawie akt sprawy i zdecydował o jego przedłużeniu. 30 października 2008 r. sąd przeprowadził pierwszą rozprawę, na której obecni byli zarówno wnioskodawca, jak i jego adwokat. Na zakończenie tej rozprawy sąd zarządził kontynuację aresztowania wnioskodawcy. Podczas rozpraw odbywających się 21 stycznia 2009 r., 14 kwietnia 2009 r. i 21 lipca 2009 r., na których obecny był wnioskodawca, sąd rozpoznający sprawę zarządził kontynuację aresztu tymczasowego wnioskodawcy. Między rozprawami, które odbywały się w regularnych miesięcznych odstępach, sąd z urzędu badał kwestię aresztu tymczasowego wnioskodawcy na podstawie akt sprawy i decydował o jego przedłużeniu. 3 listopada 2009 r., na zakończenie piątej rozprawy przed sądem, wnioskodawca został zwolniony do czasu procesu. Zgodnie z najnowszymi informacjami zawartymi w aktach sprawy, postępowanie karne przeciwko wnioskodawcy nadal było w toku.


Pierwszy skarżący, pan Eugeniusz Bukowski, druga skarżąca, pani Grażyna Zmysłowska, oraz trzecia skarżąca, pani Jolanta Barszcz, urodzili się odpowiednio w 1931, 1960 i 1959 roku i mieszkają w Warszawie. Nieruchomość w Warszawie, która jest przedmiotem niniejszego skargi (dwie sąsiadujące działki z wolnostojącym domem), była pierwotnie we współwłasności poprzedników skarżących, rodziny D. oraz rodziny K. Nieruchomość gruntowa i budynek, o których mowa, podlegały Dekretowi z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, na mocy którego Gmina m.st. Warszawy (a po 1950 r. Skarb Państwa) stała się właścicielem wszystkich działek położonych w Warszawie. Na skutek późniejszych zmian w prawie, w dniu 6 stycznia 1992 r. („decyzja z 1992 r.”) nieruchomość gruntowa, o której mowa, została z mocy prawa przeniesiona na Gminę m.st. Warszawy. Zgodnie z dalszą umową darowizny, umową sprzedaży oraz zasadami dziedziczenia, od 1998 roku prawa i roszczenia do gruntu i budynku przysługują w 3/6 trzeciej skarżącej, w 2/6 drugiej skarżącej i w 1/6 pierwszemu skarżącemu. W dniu 22 czerwca 1988 r. trzecia skarżąca złożyła do Prezydenta m.st. Warszawy wniosek o restytucję prawa własności budynku oraz gruntu, o którym mowa, na podstawie ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W dniu 12 września 1996 r. do postępowania przyłączył się pierwszy skarżący, a w dniu 25 lutego 1998 r. druga skarżąca. W decyzji z 3 stycznia 2005 r. Prezydent m.st. Warszawy stwierdził, że w dniu 1 stycznia 1998 r. weszła w życie nowa ustawa z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z art. 214 tej ustawy restytucja prawa własności gruntu nie była możliwa. Byli właściciele, których nieruchomości zostały przejęte przez państwo, a których roszczenia o przywrócenie własności wygasły, byli uprawnieni jedynie do ubiegania się o użytkowanie wieczyste gruntu. W konsekwencji Prezydent nadał skarżącym prawo użytkowania wieczystego gruntu i oświadczył, że zachowują oni własność znajdującego się na nim budynku. W dniu 17 stycznia 2005 r. skarżący złożyli wniosek o zmianę tej decyzji i przywrócenie własności gruntu. W dniu 6 czerwca 2005 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 21 listopada 2005 r. Prezydent m.st. Warszawy wydał decyzję, nadającą skarżącym prawo użytkowania wieczystego gruntu. Prezydent zdecydował o zwrocie własności budynku skarżącym oraz ustalił roczną wysokość opłat za użytkowanie wieczyste gruntu. W dniu 8 grudnia 2005 r. skarżący odwołali się od tej decyzji, kwestionując wysokość opłat. W dniu 5 grudnia 2007 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie uchyliło decyzję z 21 listopada 2005 r. (patrz punkt 13 powyżej) i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 15 października 2008 r. skarżący wniesili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy. Wyrokiem z 28 stycznia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do wydania decyzji w terminie czterech tygodni. W dniu 18 czerwca 2009 r. Prezydent m.st. Warszawy wydał nową decyzję, przyznającą skarżącym prawo użytkowania wieczystego gruntu oraz własność domu. Ponadto ustalił wysokość rocznych opłat za użytkowanie wieczyste gruntu. W dniu 30 czerwca 2009 r. skarżący złożyli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie, kwestionując wysokość opłat za użytkowanie wieczyste gruntu. W dniu 5 listopada 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W dniu 27 listopada 2009 r. skarżący wniesili skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W dniu 1 czerwca 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił ich skargę z powodu wniesienia po terminie. Następnie jednak przyznał im przyzwolenie na wniesienie skargi po terminie. W dniu 26 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżących. Skarżący wniesili skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, która została odrzucona w dniu 9 sierpnia 2012 r. W dniu 24 maja 2013 r. skarżący podpisali akt notarialny, na mocy którego nabyli własność budynku oraz prawo użytkowania wieczystego gruntu. W dniu 6 kwietnia 2010 r. skarżący złożyli wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 1992 r. (patrz punkt 7 powyżej). W dniu 25 lutego 2011 r. Minister Spraw Wewnętrznych odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 1992 r. Następnie, w różnych terminach, skarżący wnioskowali o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po kilku zwrotach sprawy, w dniu 12 lutego 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek skarżących. W dniu 14 marca 2013 r. skarżący wniesili skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Nie podali jednak żadnych informacji o dalszym przebiegu postępowania. W dniu 20 czerwca 2013 r. skarżący złożyli do Prezydenta m.st. Warszawy wniosek o przekształcenie ich prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności na podstawie ustawy z 25 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. W dniu 28 sierpnia 2013 r. Zarząd Dzielnicy Mokotów odmówił uwzględnienia wniosku. Skarżący odwołali się od tej decyzji w dniu 13 września 2013 r. W dniach 3 października 2013 r. i 3 września 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odpowiednio utrzymały w mocy decyzję pierwszej instancji. W dniu 3 listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił obie decyzje. W dniu 14 kwietnia 2016 r. Zarząd Dzielnicy Mokotów wydał decyzję o nieodpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo własności.