id
stringlengths
1
6
url
stringlengths
31
198
title
stringlengths
1
78
text
stringlengths
0
130k
1
https://ku.wikipedia.org/wiki/Amed
Amed
Amed yan jî bi navê dîrokî Amîda, () (1928: دياربكر/Diyarbekir; ) yek ji bajarê herî mezin ên Bakurê Kurdistanê ye. Amed li derdora deşteke bilind ê li kêleka Çemê Dîcleyê û li kêleka kelheya dîrokî ya Sûra Amedê hatiye avakirin. Amed ji aliyê Kurdên Bakûrê Kurdistanê ve wek navend û pozîsyonek polîtîk tê pênaskirin û ...
4
https://ku.wikipedia.org/wiki/Bill%20Gates
Bill Gates
William "Bill" Henry Gates III [] li li bajêrê Seattle li wilayetê Washingtonê hatiye ser dinyayê. Ew tev-hîmdaner, serok, kevne mezin-endazyarê nermamrazan yê şîrketa Microsoftê e. Her wiha, ew damezrînerê şîrketa Corbis ya arşîvkirina wîneyên dîgîtalî e. Li goreyê lîsteya Bilyonerên Cîhanê ya Kovara Forbesê, Gates z...
7
https://ku.wikipedia.org/wiki/Cegerxw%C3%AEn
Cegerxwîn
Cegerxwîn bi navê xwe yê fermî Şêxmûs Hesen (jdb. 1903 li gundê Hesarê, Kercewsa Batmanê, Bakurê Kurdistanê – m. 22ê çiriya pêşîn a 1984an li Stockholmê, Swêd), helbestvan, siyasetmedar û ramyarê kurd ê mezin bû. Jînenîgarî Cegerxwîn di 1903an de li gundê Hesarê hatiye dinyayê. Navê wî ew e: Şêxmûsê kurê Hesenê kur...
10
https://ku.wikipedia.org/wiki/D%C3%AEroka%20Kurdistan%C3%AA
Dîroka Kurdistanê
Dîroka Kurdistanê, dîroka Kurdistanê ye ku yek ji welat ên herî kevnarê rojhilata navîn e. Kurdistan, welatekî jeo-çandî yê li rojhilata navîn e ku piranî ya Kurdan li vir dijîn û di dîrokê de, hemî çand, ziman nasnameya neteweyî ya Kurdan li vir hatiye damezrandin. 2 hezarsala berî zayînê qewmên Hindûwropî koçî Îran...
11
https://ku.wikipedia.org/wiki/Danezana%20Gerd%C3%BBn%C3%AE%20ya%20Maf%C3%AAn%20Mirovan
Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan
Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan ji aliye Neteweyên Yekbûyî di 10ê kanûna pêşîn a 1948an de hatiye pejirandin. Ev danezan bû belgeyeke bingehîn ji bo tekoşîna mafên mirovan di hemû cîhan da. Wergera kurdî Danezana Gerdûnî ya Mafên Mirovan Ev werger ji hêla Enstîtuya Kurdî ya Stenbolê ve hatiye kirin. Mafên mirovan
12
https://ku.wikipedia.org/wiki/D%C3%AErok
Dîrok
Dîrok lêkolîna zanistî ya demên berê ye ku bûyerên berê li gorî konteksta kronolojiyê û çavkaniyan bi sedem û encamên xwe bi awayekî rexneyî tên nirxandin. Pisporên dîrokê dîroknas (dîrokzan, dîrokvan) in. Dîroknas di lêkolîna demên berê de çavkaniyên dîrokî yên wekî belgeyên nivîskî, serpêhatiyên devkî, nîşanên xweza...
13
https://ku.wikipedia.org/wiki/Ehmed%C3%AA%20Xan%C3%AE
Ehmedê Xanî
Ehmedê Xanî (jdb. 1650 gundê Xanê, Colemêrg − m. 1707 Bazîd, Agirî), helbestvan, dîroknas, stêrnas, erdnas û fîlozofê mezin ê kurd e. Jînenîgarî Ehmedê Xanî di sala 1650 an jî 1651ê de li bajarê Colemêrgê li gundê Xanê hatiye dinyayê. Di sala 1707an de li Bazîdê wefat kiriye. Navê bavê wî Şêx Îlyas e, navê kalikê wî...
14
https://ku.wikipedia.org/wiki/Eliy%C3%AA%20Her%C3%AEr%C3%AE
Eliyê Herîrî
Eliyê Herîrî anku 'Elî Herîrî (jdb. 1009/10 Colemêrg - m. 1077/78) nivîskar û helbestvanekî klasîk ê kurd yê wexta dewleta Merwaniyan e. Jiyana Eliyê Herîrî Eliyê Herîrî bi eslê xwe ji Şemzîna e. Ew, di sala 1009 an jî 1010 Zayînî de hatiye dinyayê. Dîroka hatina wî ya dinyayê, her weha du hizir têne ser zimên. Li...
16
https://ku.wikipedia.org/wiki/Feqiy%C3%AA%20Teyran
Feqiyê Teyran
Feqiyê Teyran bi navê rastî Mîr Mihemed (jdb. 1590 Colemêrg − m. 1632 Şandîs, Xîzan), yek ji fîlozof û helbestvanek zimanê kurdî ya klasîk e ku bi helbesta xwe ya Zembîlfiroş û bi nivîsandina yekemîn çîroka wêjeyî ya Şerê Dimdimê ku di salên 1609 û 1610an de qewimiye, hatiye naskirin. Di edebiyata kurdî ya klasîk de h...
18
https://ku.wikipedia.org/wiki/Destp%C3%AAk
Destpêk
19
https://ku.wikipedia.org/wiki/Hec%C3%AE%20Fetah%C3%AA%20Hezroy%C3%AE
Hecî Fetahê Hezroyî
Hecî Fetahê Hezroyî yek ji zana û rewşenbîrên kurd ê Sedsala 20'an e. Hecî Fetah di sala 1892an de li gundê Zuxra Hezroyê hatiye dinyayê û di 21ê Sibata 1975an de jî ku roja Înê bûye, çûye ber dilovaniya Xwedê û li goristana bajarê Hezroyê ketiye wargeha xwe ya sermedî. Fetah Hezroyî kurê Sofî Muhemmed e û bi eslê xwe...
20
https://ku.wikipedia.org/wiki/Huner
Huner
Huner, bi awayekî estetîkî û bi şeklên (awayên) cihêreng, îfadekirina hest, raman, pêşnûma an jî spehîtiyekê (delalî) ye. Bi awayekî cihêreng şekildan û dîmendarkirina yên spehî (delal) ye. Çand Fîlm / Sînema Muzîk Şano Wêje Wênesazî Xêzik Girêdanên derve Kategoriya "Çand û Huner" a dmoz a kurdî Huner çî ...
21
https://ku.wikipedia.org/wiki/Kurdistan%20%28rojname%29
Kurdistan (rojname)
Rojnameya Kurdistan, yekemîn rojnameya bi kurdî ye. Rojnameya Kurdistan di 22yê nîsana sala 1898an de, ji aliyê Miqdad Midhet Bedirxan ve li Qahîreya paytexta Misirê dest bi weşana xwe kiriye. Destpêka weşandina rojnameyê, mîna xebateke neteweyî û rewşenbîrî tê nirxandin. Roja destpêka derxistina rojnameyê îro ji aliy...
22
https://ku.wikipedia.org/wiki/Kronolojiya%20d%C3%AEroka%20Kurdistan%C3%AA
Kronolojiya dîroka Kurdistanê
Ew Gotar Kronolojiyê Kurdistanê ye. Kronolojiyeke biçûk yê Kurdistanê 1514-1900 1514 - Di dema tevgera Siltanê Osmanî Yavuz Selim ya Çaldiranê de eşîrên Sunnî yên Kurdan xudmuxtariya xwe parastin û bi hikûmeta Stenbolê ve hatne girêdan. 1639 - Kurdistan bi peymana Qesra Şîrîn di navbera împaratoriyên Osmanî û ya Î...
23
https://ku.wikipedia.org/wiki/Klas%C3%AEk%C3%AAn%20kurd%C3%AE
Klasîkên kurdî
{{Ev rupel ninav hevdû nexin Klasîkên kurmancî}} Anjî dibê gerek bibin yek Meqeleya "Klasîkên me – an şahir û edîbên me ên kevin" ya Celadet Alî Bedirxan di kovara "Hawar"ê de. Em dikin qala klasîkên xwe bikin. Lê berî ewilî divêt em li bêjeya "klasîk"ê hûr bibin. Ji ber ko ev bêje bi me ne nas e. Di edebiyata miletê...
24
https://ku.wikipedia.org/wiki/Kit%C3%AAbeke%20Hisab%C3%AE
Kitêbeke Hisabî
Perçeyek ji meqele “Klasîkên me – an şahir û edîbên me ên kevin” ya Celadet Bedirxan: Vê paşiyê kitêbeke kiçik ketiye destên min, Kitêbeke mewzûn. Tê de qala hisabî kirine. Ev in çend beytên wê: Neh caran neh bi xwe hesêb ke biltemam Heştê û yek in, tu bizan ya ez xulam. Heşt caran çar çend in eya şîrînbira Ew sih û...
26
https://ku.wikipedia.org/wiki/Kongreya%20Gel%C3%AA%20Kurdistan%C3%AA
Kongreya Gelê Kurdistanê
Kongreya Gelê Kurdistanê, bi kurtasî Kongra-Gel, di sermawezê 2003'an de di kongreya xwe ya damezrandinê de li çiyayên Qendîl hat avakirin. Kongra-Gel piştî belavkirina KADEK'ê hat afirandin. Kongra-Gel rêxistinek ji kevneşopa PKK'ê ye. Kongra-Gel parlamenta Koma Civakên Kurdistanê e. Wek serokê Kongreya Gelê Kurdista...
27
https://ku.wikipedia.org/wiki/Kurd
Kurd
Kurd neteweyeke îranî ye û yek ji komên etnîkî yên dîrokî ya Rojhilata Navîn e. Kurd bi piranî li ser axa Kurdistanê dijîn ku piştî hilweşandina Împeratoriya Osmanî welatê wan (Kurdistan) ji aliyê dewletên nû wekî Tirkiye, Sûrî, Iraq û Îranê ve hatiye parçekirin û hatiye parvekirin. Li derveyî Kurdistanê kurd li Anatol...
35
https://ku.wikipedia.org/wiki/Maf%C3%AAn%20mirovan
Mafên mirovan
Mafên mirovan, qaîde yan jî mormên exlaqî ne ku ji bo hinek pîvanên tevgera mirovan û bi rêkûpêk di qanûnên herêmî û navneteweyî de têne parastin. Qaîdeyên mafên mirovan bi gelemperî wekî ku nayê guhertin tê pênaskirin. Mafên bingehîn ên mirovan e "ku mirov bi tenê ji ber ku ew mirovek e" û ku ferqa temen, koka etnîkî,...
36
https://ku.wikipedia.org/wiki/Melay%C3%AA%20Ciz%C3%AEr%C3%AE
Melayê Cizîrî
Melayê Cizîrî an Mela Ehmedê Cizîrî (jdb. 1570, Cizîr – m. 1640, Cizîr) yek ji helbestvan û nivîskarekî mezin yên kurd e. Jiyan Melayê Cizîrî zanyarekî kurd e ku di sala 1570 an de ji dayîk bûye. Wekî ku tê gotin, di sala 1640 an de çûye li ser dilovaniya xwe. Ku mirov behsa Melayê Cizîrî bike, divêt hinekî mezin be...
37
https://ku.wikipedia.org/wiki/Microsoft
Microsoft
Microsoft yek ji şirketên Navneteweyî yên herî mezin li dinyayê ye. Ev şirket di warê teknolociyaya kompyoterê dixebitit û hersal bihayê zêdetir ji 44.28 hezar milyon (bilyon) Dolarên Emrîkî berhemên corane li seranserî cîhanê difroşit û heta heyva Xêveya (Hizîrana) 2006ê zêdetir ji 71,553 karmendan li 102 welat û herê...
38
https://ku.wikipedia.org/wiki/Mela%20Huseyn%C3%AA%20Batey%C3%AE
Mela Huseynê Bateyî
Melayê Batê yan jî Mela Hesenê Bateyî (jdb. 1417, Colemêrg - m. 1491 Colemêrg) helbestvan, wêjevan û nivîskarekî klasîk ê kurd e. Navê Melayê Bateyî yê rastîn Hesen/Husên e. Lê belê di pirtûka Ensîklopediya Îslamê de hatiye nivîsandin ku navê wî Ehmed e. Her wisa nivîskar û lêkolîner doktor Belîc Şêrko, Mihemed Emîn...
39
https://ku.wikipedia.org/wiki/Mazlum%20Do%C4%9Fan
Mazlum Doğan
Mazlum Doğan (z. 1955 li Depê gundê Temanê − m. 21'ê adarê 1982 li Amedê) ji kadroyên sereke yê PKKê bû ku di 1982an de xwe şewitandiye. Jiyana wî Mazlum Dogan, di sala 1955an de li gundê Teman navçeya Depa Xarpêtê hate dinê. Piştî ku dibistana mamosteyan ya Balikesirê qedand, di sala 1974ê de li Zanîngeha Hacettepeyê...
40
https://ku.wikipedia.org/wiki/Munzur%20%C3%87em%20%28zazak%C3%AE%29
Munzur Çem (zazakî)
Rojnamewan û nuştox Munzur Çem 1947 de dewa Kêxî (Cêxî) Qurze de ameyo dinya. Mektebo verên dewa Kêxî Seter de, mektebê mîyanên Qeza Dêrsimî Nazimiya de wend. 1969 de Kolejê Sihhetî yê Dîyarbekirî (Diyarbakır Sağlık Koleji), 1971 de kî Mektebê Îqdîsadî û Ticarî yo Berz yê Anqara qedêna. Munzur Çem, 1970 ra bi nika yew...
42
https://ku.wikipedia.org/wiki/Programa%20Partiya%20Karker%C3%AAn%20Kurdistan
Programa Partiya Karkerên Kurdistan
Programa Partiya Karkerên Kurdistanê, ango Bernameya Partiya Karkerên Kurdistanê, bernameya siyasî ya PKK'yê ya ku di pêncemîn kongreya PKK'yê ya 8-27'ê rêbendana 1995'an hat pejirandin. Bernameya pêşîn a vê partiya siyasî di sala 1978'an de hatibû qebûlkirin. Çavkanî Bernameya partiyê
43
https://ku.wikipedia.org/wiki/Partiya%20Karker%C3%AAn%20Kurdistan%C3%AA
Partiya Karkerên Kurdistanê
Partiya Karkerên Kurdistanê, bi kurte PKK, partî û rêxistina siyasî ku di sala 27ê çiriya paşîn 1978an de li gundê Fîs, Lîce, Amedê bi beşdarbûna 23 kesî kongreya damezrandinê pêk anî. PKK wekî partiyeke marksîst-lenînîst hat damezrandin. Navê PKKê ji aliyê Ferhat Kurtay ve hatibû pêşniyarkirin. Sekreterê giştî (piştr...
44
https://ku.wikipedia.org/wiki/Rohat%20Alakom
Rohat Alakom
Rohat Alakom (z. 13'ê gulanê, 1955 Qebaqom, Kaxizman) nivîskarekî kurd e. Jiyan Di roja 13ê gulana 1955an de li gundê Qebekom ku bi Qaxizmanê ve girêdayî ye (qezayeke bajarê Qersê) ji dayik bûye. Dibistana pêşîn, navîn û lîse li wir xelas kir. Paşê wi li Enqereyê, li serbajarê Tirkiyeyê xwendina bilind qedand (1974...
45
https://ku.wikipedia.org/wiki/%C3%8Esma%C3%AEl%C3%AA%20Baz%C3%AEd%C3%AE
Îsmaîlê Bazîdî
Îsmaîlê Bazîdî (jdb. 1654 Bazîd − m. 1709 Agirî), wêjevan û helbestvanekî kurd ê klasîk yê Bazîdî ye.. Li cem Ehmedê Xanî perwerde dîtiye. Fîlozofekî mezin bû. Jiyane xwe bi perwerde kirina zarokên kurd re bûhûrand. Pirtûkek jî bi navê "Gulzar" bo perwerde kirina zarokên kurd nivîsand. Berhem Gulzar Çavkanî Fîloz...
46
https://ku.wikipedia.org/wiki/Siyehp%C3%BB%C5%9F
Siyehpûş
Siyehpûş an Siyahpoş yek ji nivîskarên klasîk yên kurd e. Helbestvanê kurmancînivîs ê herî pêşî yê li navçeya Silîvan Siyehpûş e. Di nav gel de ji ber karakterê Kurmanciya Silîvkî jê re Siyapoş an Siyahpoş jî dibêjin ku bi Farisî bi maneya reşpêçayî, reşgirêdayî, reş li xwe kirî ye. Heye ku ew bi xwe jî ji bona lihevk...
47
https://ku.wikipedia.org/wiki/Sw%C3%AAd
Swêd
Swêd (bi swêdî: Sverige) an jî Keyaniya Swêdê (bi swêdî: Konungariket Sverige) welatek li bakûrê Ewropayê ye. Tixûbên wî digihên Norwêc, Fînlenda û Danîmarka. Li Swêdê gelek kurd dijîn[Çend?]. Serbajarê Swêdê Stokholm e. Etîmolojî Navê Sverige ("Swêd") cara yekem di helbesta epîk a anglo-saksonî Beowulf de, di destn...
48
https://ku.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eahan%20Axa
Şahan Axa
Şahan Axa, encamekî eşîra Bextiyaran ê. Ew Eşîr li derdora Mamekîya û Xozat diji. Çavkanî Jidayikbûn 1937 Kurd Siyasetmedarên kurd Kesên ji Xozatê
50
https://ku.wikipedia.org/wiki/Microsoft%20Windows
Microsoft Windows
Windows (bi inglîzî pencere an pace an teqa), sîstemeke xebitandinê ya komputer e. Ji ber ku qutuyên wekî şibake bi kar tîne, navê wê 'Windows' bû. Numuneya sîstemeke bê şibakeyê DOS e. Wîndows berhemek şirketê Microsoft e. Reqebetkarek ji bo Windows sîstema Linux e. Microsoft Windows ne nivîsbariya azad e. Guherto ...
52
https://ku.wikipedia.org/wiki/Ziman
Ziman
Ziman awayê gotin û ragîhandina di navbera mirovan de ye. Bêjenasiya peyva ziman Çêbûn û pêşketina zimên Ku zimanê mirovan nebûya dê gelek cudatî di navber mirovan û lawiran de nebûya, ne tenê ji alî mejî ve, lê belê ji alîiyê fîzîkî ve jî. Ji ber ku bikaranîna mivî ji zimanî re hiştitbû dev û rûyê wî bên guhartin,...
55
https://ku.wikipedia.org/wiki/Zanist
Zanist
Zanist an jî zanyarî bi awayekî giştgir tevahiya wê zanîna îroyî yan ya demekê dî yê mirovî vedigire ko bi şêwazên weha bidest hatiye ko dikarin bihên selmandin û îspatkirin. Bi awayekê nemazeyî û bertesik, zanist ew dozen anko sîstema bidestanîna zanînê ye ko li ser bingehê ezmûnbaweriyê û empîrîzmê, ceribandinan û ...
62
https://ku.wikipedia.org/wiki/Kurmanc%C3%AE
Kurmancî
Kurmancî, Kurdiya jorîn yan jî Kurdiya bakurî yek ji zaravayên zimanê kurdî ye ku ji aliyê kurdan ve tê axaftin. Zaravayê kurmancî li herçar parçeyên Kurdistanê bi awayekî berfireh tê axaftin û rêjeya zêde ya kurdan bi zaravayê kurmancî diaxivin. Kurmancî li henek deverên herêmên Kurdistanê bi navên cuda cuda hatiye bi...
66
https://ku.wikipedia.org/wiki/E-kit%C3%AAb
E-kitêb
e-Pirtûk: (eBook, eBooks, e-books, Ebooks...) dikare versiyona dîjîtal ya kitêbeka liserkaxezêweşandî yan her kitêbeka bi awayekê dîjîtal û multîmedyal amadekirî be. Herwiha ew dikare aparateka xwendina kitêbên elektronîk be: wekî Rocket eBook yan Pocket PC. Çend formatên ji bo e-kitêban "LIT", PDF û RB ne. POD (Pri...
67
https://ku.wikipedia.org/wiki/.lit
.lit
LIT, kurteka bêjeya "litterature" ye. ".lit" formateka nû ya E-Pirtûkan e ko Microsoftê amade kiriye. Ji bo xwendina E-Pirtûkên bi vê formatê divê bi yekî re Microsoft Reader hebe. ".lit" li ser bingehê XMLê ava bûye. Teknolojî Formata faylê
68
https://ku.wikipedia.org/wiki/Microsoft%20Reader
Microsoft Reader
Microsoft Reader bernameya belaş ya Microsoftê ye û ji bo xwendina e-pirtûkan e. Microsoft Reader di komputerên PC û Pocket PC de dixebite. Ev bername teknîka ClearType bi kar tîne da mirov bikare di ekranên LCD de e-Pirtûkan bi rehetî bixwîne. Fontên ku Microsoft Reader bi kar tîne ev in: Berling Antiqua Frutiger ...
642
https://ku.wikipedia.org/wiki/Sedam%20Huseyn
Sedam Huseyn
Sedam Huseyn Ebdelmecîd el-Tikrîtî an bi kurdtasî Sedam Huseyn (bi erebî: صدام حسين عبد المجيد التكريتي, Ṣaddām Ḥusayn ʿAbd al-Majīd al-Tikrītī) di sala 1937an de li bajarê Tikrîtê ji malbateke xizan hate dinê. Piştî mirina bavê xwe, ji aliyê dayika xwe û hizmên xwe ve hate mezin kirin. Sedam di ciwaniya xwe de beşdar...
650
https://ku.wikipedia.org/wiki/Mem%20%C3%BB%20Z%C3%AEn
Mem û Zîn
Mem û Zîn an jî Memozîn pirtûka herî girîng ya Ehmedê Xanî ye. Tê de evîna mezin nav Mem û Zîn tê îfadekirin. Destana kurd ya neteweyî "Mem û Zîn", bi sedsalan di nav gelê kurd de bi devkî û bi destnivîskî jiyaye. Paşê gelek caran hatiye çapkirin. Cara pêşîn di sala 1919an de li Stembolê; paşê di sala 1947an de li He...
659
https://ku.wikipedia.org/wiki/Ziman%C3%AA%20kurd%C3%AE
Zimanê kurdî
Zimanê kurdî, ziman yan jî komek zimanên kurdî ye ku kurdên li erdnîgariya Kurdistanê, dîasporaya kurdan li herêmeke berfirehê Anatolya Navîn tê axavtin. Zimanê kurdî zimanek ji malbata zimanên hind û ewropî û ji şaxa zimanê îranîya rojava ye ku ji çend zaravayan pêk tê. Zaravayê herî berfireh kurmancî yan jî kurdiya b...
661
https://ku.wikipedia.org/wiki/Zazak%C3%AE
Zazakî
Zazakî wekî dimilî, kirdkî û kirmanckî ji tê zanin, yek ji zaravayên kurdî ye ku ji aliyê kurdên zaza ve tê axaftin Li gorî fîlolognin rojavayî dimilkî ne zaravayê kurdîye, lê zimanekî kurdî ye. Ango li gorî wan zazakî jî mîna kurmancî zimanekî kurdan e. Belavbûn Zazakî bi piranî li bakurê Kurdistanê tê axaftin, lê ...
667
https://ku.wikipedia.org/wiki/Bernameya%20Kongra-Gel
Bernameya Kongra-Gel
Bernameya Kongra-Gel ev bername ye, ya ku ji hêla Kongreya Gelê Kurdistanê (Kongra-Gel) ve di sala 2003'an de li kongreya xwe ya damezrandinê hat pejirandin. Bernameya partiyê
672
https://ku.wikipedia.org/wiki/Mehm%C3%BBd%20Baks%C3%AE
Mehmûd Baksî
Mehmûd Baksî () (jdb. - m. ) nivîskarekî kurd bû. Mehmûd Baksî, di sala 1944an de li gundê Suphiyê ku bi ser Hezoya Batmanê () ve ye, hatiye dinyayê. Berî ku xwendina xwe ya li Dibistana Mamostetiye a Dicle xelas bike, wî dev ji karê xwendinê berda. Di sala 1967an de cara pêşî li Batmanê di rojnameya Batman Gazetesi ...
673
https://ku.wikipedia.org/wiki/Firat%20Cewer%C3%AE
Firat Cewerî
Firat Cewerî nivîskarekî kurd e. Firat Cewerî li sala 1959ê li gundê Balfisê yê li ser bi Dêrika Çiyayê Mazî nêzîkî Mêrdînê hatiye dinyayê. Di salên heftêyan de digel malbata xwe li Nisêbînê bi cîh bû, li 80'an koçberî Swêdê kir û heta niha jî li Swêdê dimîne. Wî berî 80ê dest bi nivîsîna bi kurdî kir. Wî deh salan k...
674
https://ku.wikipedia.org/wiki/Adar%20Jiyan
Adar Jiyan
Adar Jiyan nivîskarekî kurd e. Adar Jiyan di sala 1965an de li gundê xwe Dengiza ku bi ser Stewra Mêrdînê ve ye, hatiye dinyayê. Dibistana Seretayî li gundê xwe xwend. Dibistana navîn li Stewrê, peyre jî Amadeyiya Îmam-Xetîbê a Mecanî li Mêrdînê, Enstîtuya Perwerdehiyê li Rihayê kuta kir. Sê salan Li Beşa Zanîngeha zi...
675
https://ku.wikipedia.org/wiki/Ed%C3%AEb%20Polat
Edîb Polat
Edîb Polat ( jdb. 25 tîrmeha 1962 li Farqîn, Diyarbekir, Bakurê Kurdistanê ) wergêr, lêkolîner û nivîskarekî Kurd e. Jiyan û kar Edîb Polat di sala 1962 li gundê Zengilo ku bi ser Farqînê ve girêdayiye hatiye dinyayê. Wî dibistana seretayî li gund û Batmanê xwendiye, pişt re li Diyarbekirê pêvajoya xwe ya perwerd...
681
https://ku.wikipedia.org/wiki/Kurd%C3%AE%20%28Mistefa%20Beg%29
Kurdî (Mistefa Beg)
Kurdî an jî Mistefa Beg (1808/1809 - 1848) helbestvanekî kurd e. Kurdî yek ji helbestvanên pêşî yê Soranî li Silêmanî ji dayik bûye. Ji malbateke mezin û bi nav û deng e. Navê wî yê bi rastî Mistefa ye û li derdoreke ku gelekî li ser xwendin û gihandina zarokan radiwestîn mezin bûye. Ji vê derdorê (malbata mezin) ge...
682
https://ku.wikipedia.org/wiki/Civaknas%C3%AE
Civaknasî
Civaknasî yan jî sosyolojî şaxekî zanistê ye li ser civakê, zanîna li ser civaka mirovatî, li ser rûdan û peywendiyên civakî ye. Civaknasî li ser jiyana modern a civaka modern ku salên 1800î de peyda bû. Ev zanist ji bo me de bije ku heza civake çi qase bi merovek, u merovek çi qase mo civake. Sosyologên heren klasîk e...
685
https://ku.wikipedia.org/wiki/Mirovnas%C3%AE
Mirovnasî
Mirovnasî yan jî antropolojî (ji yewnanî: ἄνθρωπος, ánthropos: mirov; -λογία logía yan logos: zanist) zanista mirovan e. Antropolojî li ser çêbûn, pêşketin û qanûnên guhertinê yên fizîkî yên çandên mirovan û nijadên mirovan lêkolînan dike. Di navbera xwe de bi du beşan tê veqetandin. Mirovnasiya civakî (an jî mirovnas...
686
https://ku.wikipedia.org/wiki/Lawija%20Mes%C3%AEh
Lawija Mesîh
Pêşgotin Dema Eugen Prym û Albert Socin deqên devkî ji herêma Torê kom dikirin, pêhesiyan ku devoka aramiya nû ya heman herêmê gelekî dibin têsîra Kurdî de maye. Wan dît ku Suryaniyên Torê hemî li gel zimanê xweyî zikmakî, Kurmancî jî diaxivin. Rêzanê wan yê bi navê Cano jî xweş bi Kurdî zanîbû. Bi saya serê jîrbûna...
687
https://ku.wikipedia.org/wiki/Mezopotamya
Mezopotamya
Mezopotamya (), welatekî dîrokî ye ku rûerda wî di nav beşên Asyaya Rojavayî û Rojhilata Navîn a îro de û di nav pergala çemên Dîcle û Firatê de, li beşa bakurê Heyva Biadan e. Mezopotamya bi zimanê yewnanî tê wateyê nav du çeman. Navê Mezopotamya bi zimanê farisî Miyanrudan û bi zimanê aramî (suryanî) Beth Nahrin e. K...
689
https://ku.wikipedia.org/wiki/Suryan%C3%AE
Suryanî
Suryanî yan jî Aramî (bi Zimanê aramî: suroye, suryoye) komekî etnikî ye ku zimanekî samî diaxivin. Suryanî yek ji gelên xwemalî yên bakûrê mezopotamyayê bû ku bi piranî xwedî bawerîya xiristiyanî bûn û di navbera gelên misilman wekî Ereb, Kurd û Tirk de dijiyan. Ji ber ku gelên cîran di nav 2000 salên dawî de her tim ...
692
https://ku.wikipedia.org/wiki/Linux%20a%20kurd%C3%AE
Linux a kurdî
Ji bo hewldanên wergerandina Linux bi kurdî, navê "Linux a kurdî" jî tê bikaranîn. Lînuxa "kurdîtirîn" Ubuntu 6.10 e. Di Ubuntu 6.06 de salname, klavye, kontrola rastnivîs, beşên mezin a pergala bingehîn û gelek bername bi kurdî ne. Di 16. 11. 2006'an de li Amedê di resepsiyonekê de Ubuntu GNU/Linux bi kurdî hat nasa...
693
https://ku.wikipedia.org/wiki/Linux
Linux
Linux (wekî Lînuks tê gotin) pergala xebatê ya kompûterê ye. Sembola Linuxê pengûenek bi navê Tux e. Dîroka Linuxê Linux (an jî GNU/Linux) pergaleke xebitandina kompûterê ya bê xwedî û bê pere ye. Xwediyekî Lînuxê tune ye. Ev bername ji bo her kesî vekirî ye. Cara yekem xwendekarekî fînlendî bi navê Linus Torvalds di...
718
https://ku.wikipedia.org/wiki/Kes%C3%AAn%20d%C3%AErok%C3%AE
Kesên dîrokî
A Astiyages B Şerefxan Bedlîsî Buxarî H Harpagos K Kyros R Celaleddîn Rûmî S Sedam Huseyîn T Alexis de Tocqueville
724
https://ku.wikipedia.org/wiki/D%C3%AArs%C3%AEm%20%28helbest%29
Dêrsîm (helbest)
Dêrsîm Dersimi vera sona kare Mordem ke sona ra Dersimi ser cero yeno vence sin u shivare Cenu xo do dewursu sero, vane: "zor o. zor o derde cigera hare" Ne zalimune dina xorte Dersimi qir kerde cer ucor kerde te virare Dersimi sero miz u diman o, Usar nawo ame, derda ma re pepuk u sosin gile kowu ra niso biwano. Kam...
725
https://ku.wikipedia.org/wiki/W%C3%AEndowsa%20Kurd%C3%AE
Wîndowsa Kurdî
Wîndowsa Kurdi navê qampanyayeke ku ji bo derketina sîstema "Microsoft Windows" bi zimanê kurdî hewl dide. Projeyên din bi navên Linux Kurdistan û Linux be kurdî ji bo wergerandina Linux jî heye. Girêdanên derve Qampanyaya "Windowsa Kurdî" Linux a kurdî Linux be kurdî Komputer
730
https://ku.wikipedia.org/wiki/Telev%C3%AEzyon
Televîzyon
Televîzyon an ji Wêneguhêz teknolojiyek ji bo tomarkirin, şandin, di ciyeke din de pejirandin û dîsa nişan dan wêne û dengan e. Dîrok Bi zimanê yewnanî: tele: dûr, vision: wêne. Bi Kurdî wêneguhêz, ango wêne diguhêze, neqil dike. Di sala 1883 de cihazek bi navê teleskopa elektrîk ji aliye Paul Nipkow hat îcad kirin, ...
742
https://ku.wikipedia.org/wiki/1883
1883
Bûyer Cîhan Cîhazek bi navê teleskopa elektrîk ji aliye Paul Nipkow hat îcad kirin, îro ew wek televîzyon a yekemîn tê pejirandin. Kurdistan Jidayikbûn (Kesen ku di vê salê de ji dayik bûn) Mirin (Kesên ku di vê salê de mirî ne.) Keyfî feqe û helbestvanekî kurd
744
https://ku.wikipedia.org/wiki/W%C3%AEk%C3%AEpediya
Wîkîpediya
Wîkîpediya () ensîklopediyeke serhêl a azad a pirzimanî ye ku ji hêla civakeke dilxwazan ve tê nivîsandin û tê domandin. Wîkîpediya di dîrokê de xebata referansê ya herî mezin û herî tê xwendin e. Wîkîpediya bi domdarî yek ji 10 malperên herî populer e ku ji hêla Similarweb û berê Alexa ve hatiye rêzekirin ku di sala 2...
746
https://ku.wikipedia.org/wiki/Midyad
Midyad
Midyad (, Medyad; bi suryankî Midyadê: Miḏyôyo) navçekî û bajarekî biçûk ê li Bakurê Kurdistanê ye. Navçe li herêma Mehelmiyan ne . Midyad li ser Parezgeha Mêrdînê ye. Li rojavayê Midyadê bajarokê Hezexê heye, li başûrê wê Nisêbîn, li rojava Mehsert û li bakûrê wê Kircews û Kirboran hene. Midyad navenda herêma Torê ye...
749
https://ku.wikipedia.org/wiki/W%C3%AAje
Wêje
Wêje, edebiyat an jî lîteratûr sê peyvên hemwate ne. Peyva edebiyatê bi Erebî ye, ya „wêje“ bi Kurdî ye, ya „lîteratûr“ jî bi Latînî ye. Edebiyat ji peyva „edeb“ê tê û wateya vê ya ferhengî „zerafet, nezaket û xweşikî“ ye. Ereb bi xwe di wateya peyva edebiyatê de mîna disîplîn peyva edebê bikar tînin. Wekî ku dibêjin „...
750
https://ku.wikipedia.org/wiki/L%C3%AEsteya%20niv%C3%AEskar%C3%AAn%20kurd
Lîsteya nivîskarên kurd
Dewran Evdirehîm A Abdullah Öcalan Abdulbaki Turan Abdullah M. Varlı Abdullah İncekan Abdurrahman Dürre Abdusamet Yigit Abidin Parıltı Adar Jiyan Adil Duran Adil Zozanî Ahmet Aras Alan Dilpak Ali Çiftçi Ali Gurdilî Amed Çeko Jiyan Amed Tigris Amîdî Aram Gernas Arjen Arî Arşevê Oskan Atîlla Barişe...
751
https://ku.wikipedia.org/wiki/W%C3%AAjeya%20kurd%C3%AE
Wêjeya kurdî
Wêjeya Kurdî an jî edebiyata kurdî ew wêje ye ku bi zaravayên hewramî, zazakî, kurmancî û soranî hatiye berhemandin. Di kurdî de du beşên bingehîn a wêjeya kurdî ên bi navê devkî û nivîskî hene. Wêjeya devkî berî nivîsê derketiye, hîn jî berdewam e û di navenda wê de helbest heye. Çîrok, stran, destan û hwd. hemû bi d...
757
https://ku.wikipedia.org/wiki/L%C3%AEsteya%20muz%C3%AEkar%C3%AAn%20kurd
Lîsteya muzîkarên kurd
Binehêre ji: Dengbêj A Asker Demirbaş Ahmad Şamal Alî Baran Ali Serhat Baran Amir Xeyat Awaz Aziz Sarox Ahmed Xelil Ahmed Berzinjî Ahmet Kaya Ajwan Ali Ihsan Dogan Aliser Aras Resul Aram Dîkran(Tîgran) Aramo Armanc Aslîka Qadir Aydin Aynur Doğan Azad Ahmet Aslan Awdil Shakar B Bawer Can Beser Şahîn ...
762
https://ku.wikipedia.org/wiki/Mehmed%20Uzun
Mehmed Uzun
Mehmed Uzun (jdb. 1ê kanûna paşîn a 1953 li Sêwreg (Riha) – m. 11ê çiriya pêşîn a 2007 li Amed, Bakurê Kurdistanê), nivîskarekî kurd bû. Heft roman û gelek ceribandin, lêkolîn û helbest nivîsîne û weşandine. Helbesteka wî ya dirêj bi navê Destana Egîdekî ji layê hunermend Ciwan Hacoyî ve hatiye strandin. Mehmet Uzun t...
763
https://ku.wikipedia.org/wiki/J%C3%AEr%20Dilovan
Jîr Dilovan
Jîr Dilovan nivîskar û wergêrekî kurd e. Sala 1956'an li gundê Hêştireka Midyadê hatiye cîhanê. Dibistana seretayî li gund, ya navîn li Midyadê û dibistana mamostetiyê jî li Kirşehir bajarê Tirkiyeyê, sala 1975an qedandiye. Dû re jî xwendina xwe ya bilind li Zanîngeha Anatolî ya Eskîşehirê kuta kiriye. Di gelek kovar ...
764
https://ku.wikipedia.org/wiki/Niv%C3%AEskar
Nivîskar
Nivîskar, an jî bi zazakî û goranî: nûsker, di zimanê kurdî de, bi zaravayê kurmancî nivîskar ji wan kesana re tê gotin ku nivîsandin ji wan re bûye pîşe, herweha nivîsên wan çap bûne û hatine weşandin, yan jî meqale û gotar di kovar û rojnameyanm de dane weşandin. Di kurdî de ji van kesan re nivîsevan, nivîser û nûser...
766
https://ku.wikipedia.org/wiki/Hel%C3%AEm%20Y%C3%BBsiv
Helîm Yûsiv
Helîm Yûsiv nivîskarekî kurd e ku di sala 1967an de li Amûdê (biniya xetê) hatiye dinyayê. Wî li Zanîngeha Helebê xwendina hiqûqê qedandiye û ji sala 2000î û vir ve li Almanyayê dijî. Bi dehan gotarên wêjeyî di kovar û rojnameyên erebî û kurdî de weşandine. Heta niha berhemên wî bi Kurdî, Erebî, Tirkî û Elmanî hatine ...
773
https://ku.wikipedia.org/wiki/Sumer
Sumer
Sumer dewleteke dîrokî ya Mezopotamyaya başûr e. Li gorî dîroknasan, Sumer, kevintirîn şaristaniya cîhanê ye. Şaristaniya sumeriyan ya pêşî tê dîtin. Li welatê sumeran carê yekê bûyerên civakî wek bajar, xulamtî, çînên civakî, şer û her wekî din pêk hatin. Bi taybetî civaka çînan li Sumerê pêk hat. Dîrok Cihê derketi...
774
https://ku.wikipedia.org/wiki/Heinrich%20B%C3%B6ll
Heinrich Böll
Nivîskarê Elman Heinrich Böll (jdb. Köln-m. Langenbroich) wek yek ji nivîskarên alman ên herî girîng di sedsala bistan de tê dîtin. Di sala 1972 de Böll Xelata Nobelê ya wêjeyê stend. Berhem Berhemên ku bo kurdî hatine wergerandin: Şerefa wendabûyî ya Katharina Blum (1974, roman), Nûdem, ji almanî: Şahînê Bekir...
775
https://ku.wikipedia.org/wiki/Ya%C5%9Far%20Kemal
Yaşar Kemal
Yaşar Kemal (jdb. 6ê çiriya pêşîn a 1923 li bajarê Kinikanê - m. 28ê sibata 2015 li Stembolê), nivîskarekê kurd e ku bi zimanê tirkî karê xweyê nivîsandinê dikir. Jiyana wî Yaşar Kemal li navçeya Osmaniyeya Edeneyê, li gundê Hemiteyê ji dayîk bûye. Navê wî yê di nasnameyê de, Sadik Kemal Göğçeli ye. Bi eslê xwe kurdê...
783
https://ku.wikipedia.org/wiki/Alaya%20Kurdistan%C3%AA
Alaya Kurdistanê
Alaya Kurdistanê ji jor ber bi jêr ve, ew ala kurdan e, ser hev ji sê zemînan pêk tê. Dirêjî û firehiya her sê zemînan weke hev mezin in. Zemîna li jor bi rengê xwe sor e, ya navîn spî ye û ya jêr jî kesk e. Firehiya alayê 2/3 cara dirêjiya wê ye. Dîametra cerga rojê bi tevî tîrêjên xwe re 1.0 e û bê tîrêjan 0.5 e. Ha...
786
https://ku.wikipedia.org/wiki/Partiya%20Yek%C3%AEtiya%20Demokrat
Partiya Yekîtiya Demokrat
Partiya Yekîtiya Demokrat (PYD) partiyeke siyasî ye ku li Sûriye kar dike. Ev partî zêdetir ji kurdan pêk tê. PYD di sala 2003'ê de hatiye damezirandin. Hevserokên partiyê Eyşe Hiso û Şahoz Hesen in. Endamên koordînasyona PYD Meysa Bakî (Şîlan Kobanê) û Hîkmet Tokmak (Fuat) di sala 2004'ê de li Mûsilê hatin qetilkirin...
787
https://ku.wikipedia.org/wiki/L%C3%AEsteya%20r%C3%AAxistin%C3%AAn%20kurd%C3%AE
Lîsteya rêxistinên kurdî
Ew lîsteya rêxistinên siyasî yên kurdî yên Kurdistanê û derveyî welêt. Tirkiye (Bakurê Kurdistanê) Partiya Gel a Demokratîk (DEHAP) Partiya Maf û Azadiyan (HAK-PAR) Kongreya Gelê Kurdistanê Partiya Civaka Demokratîk DTP Partiyên kurdî ku li Tirkiye hatine qedexekirin Partiya Kedê ya Gel (HEP) Ankara, Turkey, 0...
789
https://ku.wikipedia.org/wiki/Yek%C3%AEtiya%20N%C3%AE%C5%9Ftiman%C3%AE%20ya%20Kurdistan%C3%AA%20%28soran%C3%AE%29
Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê (soranî)
Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê - YNK (bi îngilîzî: PUK) partiyeke kurdistanî ya çepgir e. YNK di sala 1975 li Berlînê hat damezrandin. Serokê YNK Celal Talabanî ye. YNK di Îraqê de kar dike. Mêjuwî damezrandinî (YNK) u nuwê bûnewe şorşî eylul le salî (1961) le bardoxêkî nawçeyî u nêwdewletî diyarî kiraw u le encam...
792
https://ku.wikipedia.org/wiki/Partiya%20%C3%87areseriya%20Demokrat%C3%AEk%20a%20Kurdistan%C3%AA
Partiya Çareseriya Demokratîk a Kurdistanê
Partiya Çareseriya Demokratîk a Kurdistanê (PÇDK) di 5ê adarê sala 2002 de li herêma Kurdistana Fedseral hat damezrandin. PÇDK di Iraqê de kar dike. Serokê PÇDK Diyar Xerîb e. Armanca PÇDK çaresereke demokratîk ji bo pirsgirêka kurd û aşitî ji bo hemû gelên Rojhilata Navîn e. Heya niha çar kongire sazkiriye û sê kes se...
795
https://ku.wikipedia.org/wiki/Karsaz%20%28r%C3%AAxistin%29
Karsaz (rêxistin)
KARSAZ saziya karderên kurd li Ewropayê ye. Komîteya rêveberiyê Bi tevlêbûna 165 delegan, di 31 kanûna paşîn-02 sibat 200. li Almanyê bajarê Frankfûrtê Kongra 3. ya Aboriya Kurd hate lidarxistin. Biryarên di vê Kongrê de hatin standin, ji alî hemû delegan ve hatin pejirandin. Di daxuyaniya encamê de vana cîh girti...
796
https://ku.wikipedia.org/wiki/Abor%C3%AE
Aborî
Aborî an jî ekonomî pergala hilberandin û bazirganiya tiştên bi nirx e. Bi gelemperî wekî mal (tiştên madeyî) û xizmetan (tiştên ku ji aliyê mirovan ve tên kirin) tê dabeşkirin. Tê de navgîneke danûstandinê heye ku di cîhana nûjen de pergaleke fînansê ye. Bi vî awayî bazirganî gengaz dibe. Herçiqas di çarçoveyeke gelek...
798
https://ku.wikipedia.org/wiki/Navenda%20PEN%20a%20Kurd
Navenda PEN a Kurd
Navenda PEN a Kurd, ango PENa Kurd yekîtiyeke nivîskar û rewşenbîrên kurd e ku ji bo bihêzkirina wêje û zimanê kurdî dixebite. Beşeke ji PENa Navneteweyî ye û ji sala 2013an û vir de di komîteya nûhilbijartî de nûneriya xwe ya her çar perçeyên welêt û zaravayên zimanê kurdî tê de reng girtine û sê jin di komîteya birêv...
799
https://ku.wikipedia.org/wiki/Sel%C3%AEm%20Sil%C3%AAman
Selîm Silêman
Selîm Silêman (1586, Bedlîs/Xîzan) - ?) helbestvan, wêjevan û nivîskarê kurd bû. Heya ku Rojhilatnasa sovyetî Margarita Borissowna Rudenko behsa destnivîsên kurdî kir, eşkere bû ku Selim Silêman jî helbestvanekî Kurd e û Yûsif û Zuleyxa bi Kurmancî nivîsiye. Ji xwe Aleksandr Jaba, rojhilatnas û dîplomatê rûs behsa Se...
800
https://ku.wikipedia.org/wiki/Y%C3%BBsif%20%C3%BB%20Zuleyxa
Yûsif û Zuleyxa
Yûsif û Zuleyxa berhemeke bi nav û deng a wêjeya Rojhilata Navîn e. Bi Dîwana helbestvanê farisî Camî ev serpêhatiya evînî yekcar li nav gelên herêmê hatiye nasîn. Helbestvanê kurd Selîm Silêman jî ev serpêhatî bi kurmancî nivîsiye û xelkeyekî zêrîn tevlî wêjeya kurdî kiriye. Aleksandr Jaba yê ku goman dikir ku Selîm ...
801
https://ku.wikipedia.org/wiki/Asteyax
Asteyax
Asteyax, (593-559 berî zayînê) padişayê dawî yê Împeratoriya Medan bû.Herodot di dîroknameya xwe de bas wî dike û dibêje ku Astiyages rojekê di xewna xwe de dîtiye ku tiştekî ji xwîşka wî peyde bûyî her deverê împeretoriya wî pêçaye. Diçe cem Koçekan û ew dibêjin ku dê xwarziyê wî li şûna wî dê bibe keyê împeretoriyê. ...
802
https://ku.wikipedia.org/wiki/Harpagos
Harpagos
Harpagos navê wezîrê padişahê dawiyê yê Împeratoriya Medan Asteyax e. Wî piştî ku padişah ji bo ku wî neviyê padişah Kûruş, Farisî: کوروش بزرگ, ), li gor fermana padişahî nekuşt ciza kir û li gor hin riwayetan, goştê kurê wî pê da xwarin. Harpagos jî di şerê di navbera Kyros û Astiyages de xiyanet li Astiyages kir. Ew ...
803
https://ku.wikipedia.org/wiki/K%C3%BBru%C5%9F%C3%AA%20Mezin
Kûruşê Mezin
Kûruşê II, ango Kûruşê duwem yan Kûruşê Mezin (bi zimanê farsiya kevin: کوروش Kûruş, bi zimanê Babîloniyan: Kuraş, bi zimanê yewnanî: Kyros), şahanşah pêşî yê Hexamenişî‎ e (558 b.z.- 530 b.z.). Jê hatîbûna wîyî siyasî û leşkerî hişt ku ew desthilatiya împeratoriya farisan bihêz bike û li hemû rojhilata navîn desthilad...
809
https://ku.wikipedia.org/wiki/Niv%C3%AEsbar%C3%AE
Nivîsbarî
Nivîsbarî ji bo amûrên elektronîk ên ku ji bo cur bi cur peywiran hatine afirandin bikaribin bi hev re têkevin têkiliyê û li hev bikin û bi hev re bixebitin hatiye amadekirin. Ferman e ji bo ku ew amûr bêhtir bikaribin peywira xwe bi cih bînin. Nivîsbarî ji bo hemû bernameyên ku nîşan dide dê amûrên elektronîk çawa xe...
812
https://ku.wikipedia.org/wiki/Alexis%20de%20Tocqueville
Alexis de Tocqueville
Alexis de Tocqueville (wekî Aleksîs de Tokvîl bixwîne) (jdb. 29 tîrmeh 1805 - m. 16 nîsan 1859) siyasetmedar, weşankar û dîroknasek fransî bû. Tocqueville hiqûq xwend, bû dadger û ji bo lêkolînen ser sîstema hiqûqî ya Amerîkayê di sala 1831ê de çû vê derê. Ser encamên lêkolînen xwe pirtûka xwe ya bi nav û deng "Ser de...
814
https://ku.wikipedia.org/wiki/Nermalava%20azad
Nermalava azad
Nermalav an nivîsbariya Azad ew e ku bernameyên bi rengekî hesan bigihîne hemû gelan, her bername bi her zimanî hebe, kodên wan ji aliyê herkesî ve were dîtin, da ku her kes bikaribe tiştekî lê zêde bike. Ji lew ra jî bernameyên nivîsbariya azad ji her alî ve azad in. Her kes dikare Nivîsbariyên azad bifiroşe jî, lê j...
819
https://ku.wikipedia.org/wiki/GNU
GNU
Projeya GNU ji aliyê Richard Stallman hat dan dest pê kirin. Armanca vê projeyê çêkirina sîstemeke bikaranîna kompûteran a azad bû. Berdewamên sîstema GNU îro wek Linux tên bi kar anîn. Ji ber vê yekê şûna "Linux" jî "GNU/Lînux" tê gotin. "Gnu" jî navê lawirekê ye, ji ber vê yekê wekî sembola GNU gelek car serê vê hey...
820
https://ku.wikipedia.org/wiki/Zuwan%C3%AA%20zazak%C3%AE
Zuwanê zazakî
Nerazîbûnên hemberê vê gotarê hene. Zazaki - kop da ziwanan dê Îranî da pîl ra yew ziwan Ziwanê Zazayan, xelq ko zêdeyêri werte dê Mezrabotana Corin di, gilorek (çember) da Xoresan-Mutki Diyarbakır-Sêwreg-Gerger-Zara-Beyburti miyan di kopende runişyaye wo, ziwanê înan... cêvetiş dê çendan gore, no xelq ko kî eslê ci ...
824
https://ku.wikipedia.org/wiki/Ey%20Req%C3%AEb
Ey Reqîb
Ey Reqîb helbestek e ku ji aliyê helbestvan Dildar ve (1918-1948) di sala 1946an di zindanê de bû, hatiye nivîsandin. Sirûda Ey Reqîb bi soranî hatiye nivîsandin piştre ji bo zaravayên din hatiye tercimekirin. Ev helbest di sala 1946an dema Komara Mehabadê tê sazkirin, dibe sirûda (marşa) vê dewletê û heta niha jî wek ...
826
https://ku.wikipedia.org/wiki/Dildar
Dildar
Dildar bi tevahî Yûnis Mele Re'ûf (jdb. , Koye − m. an jî , Hewlêr) yek ji helbestvanên navdar e li Kurdistana Başûr. Navê wî yê rastîn Yunis Re'ûf e, wek gelek nivîskarên kurd wî jî, ji xwe re naznavek dîtiye: Dildar, bi salan bi vî navî ve hatiye naskirin. Dildar di sala 1918an de li bajarê Koyeyê hatiye dinê. Dibi...
831
https://ku.wikipedia.org/wiki/Kongreya%20Azad%C3%AE%20%C3%BB%20Demokrasiya%20Kurdistan%C3%AA
Kongreya Azadî û Demokrasiya Kurdistanê
Kongreya Azadî û Demokrasiya Kurdistanê, bi kurtî KADEK di 4ê nîsana sala 2002an de hat damezrandin û di çiriya pêşîn sala 2003an de hat betalkirin. Di kongreya betalkirina KADEKê de KONGRA-GEL hat damezrandin. Girêdanên derve Kurdish Info Freedom For Öcalan Kongre Rêxistin
835
https://ku.wikipedia.org/wiki/D%C3%AArsim%20%28her%C3%AAm%29
Dêrsim (herêm)
Dêrsim herêmeke bakurê Kurdistanê ye. Hemû gelê Dêrsimê kurd e. Li bakurê û nava Dêrsimê kirmanckî tê axaftin, li başûrê Dêrsimê kurmancî tê axaftin. Di navînê vê herêmê de bajarê Mamekî (bi tirkî: Tunceli) heye. Di dîrokê de Dêrsim ji başûrê Erzinganê dest pê dike, li rojava digihijê Sêwasê, li rojhilat cîranê Mûş û ...
837
https://ku.wikipedia.org/wiki/%C5%9Eivan%20Perwer
Şivan Perwer
Şivan Perwer (jdb. li navçeya Wêranşar, Riha, Bakurê Kurdistanê), mezin tirîn hunermendê kurd e. Jînenîgerî Zarokatî û hunera wî Perwer di 23'ê Kanûna 1955'an de li navçeya Wêranşar a Rihayê ya Bakurê Kurdistanê di malbateke bi eslê xwe Kurd de hatiye dinê. Bi eslê xwe ji gundê Keferzê (bi tirkî : Altıntaş) yê nav...
841
https://ku.wikipedia.org/wiki/Abdullah%20%C3%96calan
Abdullah Öcalan
Abdullah Öcalan, an jî bi tenê Ocalan, () ( li gundê Emeran, Xelfetî, Riha) îdeolog, siyasetmedar û damezrînerê Partiya Karkerên Kurdistanê (PKKê) ye. Ocalan di 15ê sibata 1999an de ji aliyê sîxurên DYAyê bi komployek hate revandin û di 16ê sibata sala 1999an de radestî dewleta Tirk hate kirin. Abdullah Ocalan niha wek...
871
https://ku.wikipedia.org/wiki/Mistefa%20Barzan%C3%AE
Mistefa Barzanî
Mela Mistefa Barzanî (jdb. 14 adara 1903 li gundê Barzan (Mêrgesor) − m. 1 adara 1979 li Washington D.C), general û rêberê mezin ê kurd e û damezrînerê Partiya Demokrat a Kurdistanê ye. Jiyan Barzanî, di 14ê adara sala 1903'yan de li gundê Barzan ji dayik bûye. Di 1905an de bi dayika xwe re, ji aliyê osmaniyan ve tê...
872
https://ku.wikipedia.org/wiki/Mes%C3%BBd%20Barzan%C3%AE
Mesûd Barzanî
Mesûd Barzanî (jdb. 16ê tebaxa 1946an, Mehabadê, Komara Kurdistanê) siyasetmedarekî kurd û serokê PDKê ye. Jînenîgarî Mesûd Barzanî di 16ê tebaxa 1946an de li bajarê Mehabadê li Komara Kurdistanê ya Mehabadê (Îrana îroyîn) di roja damezrandina Partiya Demokrat a Kurdistanê ji dayik bûye. Li serdema temena kurt a Koma...
873
https://ku.wikipedia.org/wiki/PDK
PDK
PDK kurtenavê Partiya Demokrat a Kurdistanê e. Çend partî bi vî navî hene: PDK-Îran (1945) Partiya Demokrat a Kurdistan (Îran) PDK-Îraq (1946) Partiya Demokrat a Kurdistan - Bakur - PDK-Bakur PDK-Libnan PDK-Sûriye (1976) PDK-Xoybun