[
    {
        "id": "para_001",
        "context": "गोंयच्या इतिहासांत कदंब घराण्याचो काळ सामको भांगराचो काळ अशें मानतात. कदंब राजांनी सुमार तीनशीं वर्सां गोंयचेर राज्य केलें आनी ह्या काळांत गोंयची खूब भरभराट जाली. तांची पयली राजधानी चंद्रपूर म्हळ्यार आजचें चांदोर अशें आशिल्लें, पूण उपरांत तांणी आपली राजधानी गोवेपुरी म्हळ्यार आजच्या गोंय वेल्हा हांगा हाडली. कदंब राजा शिवचित्त परमार्डी देव हाच्या काळार वेपार आनी शिक्षणाक खूब आदार मेळ्ळो. ह्या काळांत बांदिल्लीं खूबशीं देवळां आज लेगीत गोंयच्या वास्तुकलेची गवाय दितात. तांचें राजचिन्ह सिंह आशिल्लें आनी तांच्या नाण्यांचेर लेगीत सिंहाचें चित्र दिश्टी पडटालें. कदंब काळांत गोंयांत सगळ्या धर्मांच्या लोकांक एकसारको मान मेळटालो आनी थंय शांतताय आशिल्ली. पूण तेराव्या शतमानाच्या शेवटाक अल्लाउद्दीन खिल्जीच्या सैन्यान गोंयचेर घुरी घाली आनी कदंब राज्याचो नाश जालो.",
        "question": "कदंब घराण्याची सत्ता गोंयांतल्यान नश्ट जावपाक खंयची गजाळ कारणीभूत थारली?",
        "candidates": [
            "गोंय वेल्हाची थापणूक",
            "अल्लाउद्दीन खिल्जीच्या सैन्याची घुरी",
            "चंद्रपूर शाराची पडझड",
            "शिवचित्त परमार्डी देवाची राजवट"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_002",
        "context": "गोंयच्या इतिहासांत कदंब घराण्याचो काळ सामको भांगराचो काळ अशें मानतात. कदंब राजांनी सुमार तीनशीं वर्सां गोंयचेर राज्य केलें आनी ह्या काळांत गोंयची खूब भरभराट जाली. तांची पयली राजधानी चंद्रपूर म्हळ्यार आजचें चांदोर अशें आशिल्लें, पूण उपरांत तांणी आपली राजधानी गोवेपुरी म्हळ्यार आजच्या गोंय वेल्हा हांगा हाडली. कदंब राजा शिवचित्त परमार्डी देव हाच्या काळार वेपार आनी शिक्षणाक खूब आदार मेळ्ळो. ह्या काळांत बांदिल्लीं खूबशीं देवळां आज लेगीत गोंयच्या वास्तुकलेची गवाय दितात. तांचें राजचिन्ह सिंह आशिल्लें आनी तांच्या नाण्यांचेर लेगीत सिंहाचें चित्र दिश्टी पडटालें. कदंब काळांत गोंयांत सगळ्या धर्मांच्या लोकांक एकसारको मान मेळटालो आनी थंय शांतताय आशिल्ली. पूण तेराव्या शतमानाच्या शेवटाक अल्लाउद्दीन खिल्जीच्या सैन्यान गोंयचेर घुरी घाली आनी कदंब राज्याचो नाश जालो.",
        "question": "जर एका मनशान कदंब काळार चंद्रपूरांतल्यान आपली राजधानी हेर सुवातेर व्हरपाचो निर्णय घेतिल्लो आसत, तर तो खंयच्या नव्या शारांत वचून रावलो आसत?",
        "candidates": [
            "अल्लाउद्दीन खिल्जी",
            "शिवचित्त परमार्डी देव",
            "गोवेपुरी",
            "चांदोर"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_003",
        "context": "गोंयच्या इतिहासांत कदंब घराण्याचो काळ सामको भांगराचो काळ अशें मानतात. कदंब राजांनी सुमार तीनशीं वर्सां गोंयचेर राज्य केलें आनी ह्या काळांत गोंयची खूब भरभराट जाली. तांची पयली राजधानी चंद्रपूर म्हळ्यार आजचें चांदोर अशें आशिल्लें, पूण उपरांत तांणी आपली राजधानी गोवेपुरी म्हळ्यार आजच्या गोंय वेल्हा हांगा हाडली. कदंब राजा शिवचित्त परमार्डी देव हाच्या काळार वेपार आनी शिक्षणाक खूब आदार मेळ्ळो. ह्या काळांत बांदिल्लीं खूबशीं देवळां आज लेगीत गोंयच्या वास्तुकलेची गवाय दितात. तांचें राजचिन्ह सिंह आशिल्लें आनी तांच्या नाण्यांचेर लेगीत सिंहाचें चित्र दिश्टी पडटालें. कदंब काळांत गोंयांत सगळ्या धर्मांच्या लोकांक एकसारको मान मेळटालो आनी थंय शांतताय आशिल्ली. पूण तेराव्या शतमानाच्या शेवटाक अल्लाउद्दीन खिल्जीच्या सैन्यान गोंयचेर घुरी घाली आनी कदंब राज्याचो नाश जालो.",
        "question": "कदंब राजांची पयली राजधानी 'चंद्रपूर' सद्या खंयच्या नांवान वळखतात, जंय सुरवेक तांणी राज्य केल्लें?",
        "candidates": [
            "गोवेपुरी",
            "चांदोर",
            "गोंय वेल्हा",
            "मडगांव"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_004",
        "context": "सोळाव्या शतमानाचे सुरवातीक पंदराशें धा वर्सा आफोन्सो द आल्बुकर्क ह्या पुर्तुगेज सेनापतीन आदिल शहाक हारोवन गोंयचेर आपलो ताबो मेळयलो. सुरवातीक पुर्तुगेजांचो हेतू फकत मसाल्याचो वेपार करप आनी अरबी वेपाऱ्यांचो शेक काडून उडोवप असो आशिल्लो. पूण उपरांत तांणी गोंय आपल्या साम्राज्याची राजधानी केली. ह्या काळार गोंयांत पुर्तुगेज वास्तुकलेचो आनी युरोपीयन चालीरीतींचो खूब प्रभाव पडलो. खूबशीं नवी इगर्ज आनी भव्य बांदावळी उबीं रावलीं, जाका लागून गोंयकारांचें जिवीत पुरायपणान बदलून गेलें. पूण ह्याच काळार थळाव्या लोकांचेर खूब जुलूम लेगीत जालो आनी तांकां बळजबरीन आपलो धर्म बदलोवचो पडलो. तरी आसून लेगीत गोंयकार लोकांनी आपली मुळावी अस्मिताय, सण आनी परब सोडून दिली ना. पुर्तुगेज राजवट सुमार साडेचारशीं वर्सां उरली, जाका लागून गोंयचे संस्कृतींत दोनूय वटांची भरसण पळोवपाक मेळटा.",
        "question": "पुर्तुगेजांनी गोंयचेर शेक गाजोवचे पयलीं, खंयच्या परदेशी वेपाऱ्यांचो गोंयांत प्रभाव आशिल्लो जांकां पुर्तुगेजांनी काडून उडोवपाचो यत्न केलो?",
        "candidates": [
            "आदिल शाही सैनिक",
            "अरबी वेपारी",
            "ब्रिटीश वेपारी",
            "युरोपीयन पाद्री"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_005",
        "context": "सोळाव्या शतमानाचे सुरवातीक पंदराशें धा वर्सा आफोन्सो द आल्बुकर्क ह्या पुर्तुगेज सेनापतीन आदिल शहाक हारोवन गोंयचेर आपलो ताबो मेळयलो. सुरवातीक पुर्तुगेजांचो हेतू फकत मसाल्याचो वेपार करप आनी अरबी वेपाऱ्यांचो शेक काडून उडोवप असो आशिल्लो. पूण उपरांत तांणी गोंय आपल्या साम्राज्याची राजधानी केली. ह्या काळार गोंयांत पुर्तुगेज वास्तुकलेचो आनी युरोपीयन चालीरीतींचो खूब प्रभाव पडलो. खूबशीं नवी इगर्ज आनी भव्य बांदावळी उबीं रावलीं, जाका लागून गोंयकारांचें जिवीत पुरायपणान बदलून गेलें. पूण ह्याच काळार थळाव्या लोकांचेर खूब जुलूम लेगीत जालो आनी तांकां बळजबरीन आपलो धर्म बदलोवचो पडलो. तरी आसून लेगीत गोंयकार लोकांनी आपली मुळावी अस्मिताय, सण आनी परब सोडून दिली ना. पुर्तुगेज राजवट सुमार साडेचारशीं वर्सां उरली, जाका लागून गोंयचे संस्कृतींत दोनूय वटांची भरसण पळोवपाक मेळटा.",
        "question": "पुर्तुगेजांच्या अत्याचारां उपरांत लेगीत, गोंयकार लोकांनी खंयची गजाल सांबाळून दवरली जी तांच्या मुळाव्या अस्तित्वाची गवाय दिता?",
        "candidates": [
            "मसाल्याचो वेपार",
            "पुर्तुगेज वास्तुकला",
            "मुळावी अस्मिताय आनी सण-परब",
            "साम्राज्याची राजधानी"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_006",
        "context": "सोळाव्या शतमानाचे सुरवातीक पंदराशें धा वर्सा आफोन्सो द आल्बुकर्क ह्या पुर्तुगेज सेनापतीन आदिल शहाक हारोवन गोंयचेर आपलो ताबो मेळयलो. सुरवातीक पुर्तुगेजांचो हेतू फकत मसाल्याचो वेपार करप आनी अरबी वेपाऱ्यांचो शेक काडून उडोवप असो आशिल्लो. पूण उपरांत तांणी गोंय आपल्या साम्राज्याची राजधानी केली. ह्या काळार गोंयांत पुर्तुगेज वास्तुकलेचो आनी युरोपीयन चालीरीतींचो खूब प्रभाव पडलो. खूबशीं नवी इगर्ज आनी भव्य बांदावळी उबीं रावलीं, जाका लागून गोंयकारांचें जिवीत पुरायपणान बदलून गेलें. पूण ह्याच काळार थळाव्या लोकांचेर खूब जुलूम लेगीत जालो आनी तांकां बळजबरीन आपलो धर्म बदलोवचो पडलो. तरी आसून लेगीत गोंयकार लोकांनी आपली मुळावी अस्मिताय, सण आनी परब सोडून दिली ना. पुर्तुगेज राजवट सुमार साडेचारशीं वर्सां उरली, जाका लागून गोंयचे संस्कृतींत दोनूय वटांची भरसण पळोवपाक मेळटा.",
        "question": "आफोन्सो द आल्बुकर्कान कोणाक हारोवन गोंयाचेर ताबो मेळयलो, जाका लागून साडेचारशीं वर्सांची राजवट सुरू जाली?",
        "candidates": [
            "अरबी वेपाऱ्यांक",
            "आदिल शहाक",
            "थळाव्या लोकांक",
            "मराठा सैन्याक"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_007",
        "context": "गोंय मुक्ती उपरांत एकुणीसशें सडुसष्ट वर्सा गोंयकारांच्या फुडाराचो निर्णय घेवपा खातीर एक म्हत्वाचो ओपिनियन पोल वा सार्वमत घेवपांत आयलें. हो ओपिनियन पोल भारताच्या इतिहासांतलो एकुल्तो एक सार्वमत आशिल्लो. त्या वेळार गोंय महाराष्ट्रांत विलीन करचें वा केंद्रशासित प्रदेश म्हूण स्वतंत्र दवरचें हो मुखेल प्रस्न आशिल्लो. महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षान गोंय महाराष्ट्रांत आस्पावचें असो प्रचार केलो, जाल्यार युनायटेड गोअन्स पक्षान डॉ जॅक द सिक्वेरा हांच्या फुडारपणा खाला गोंय स्वतंत्र उरचें म्हूण वावर केलो. गोंयच्या लोकांनी व्हड संख्येन मतदान केलें आनी चड मतांनी गोंय महाराष्ट्रांत विलीन करपाचो प्रस्ताव न्हयकारलो. हाका लागून गोंयची वेगळी अस्मिताय आनी थळावी संस्कृती तिगून उरली. जर हो निकाल वेगळो लागिल्लो जाल्यार आज गोंय एक राज्याचो दर्जो मेळोवन उरुंक पावनासले.",
        "question": "जर एकुणीसशें सडुसष्ट वर्साच्या ओपिनियन पोलाचो निकाल वेगळो लागिल्लो आसत, तर गोंयाचेर ताचो खंयचो परिणाम जावपाची शक्यताय आशिल्ली?",
        "candidates": [
            "गोंय एक स्वतंत्र देश जाल्लो आसत",
            "गोंय महाराष्ट्र राज्याचो एक वांटो जाल्लो आसत",
            "गोंयाचेर परत पुर्तुगेजांचो ताबो आयिल्लो आसत",
            "गोंय फकत एक केंद्रशासित प्रदेश उरिल्लो आसत"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_008",
        "context": "गोंय मुक्ती उपरांत एकुणीसशें सडुसष्ट वर्सा गोंयकारांच्या फुडाराचो निर्णय घेवपा खातीर एक म्हत्वाचो ओपिनियन पोल वा सार्वमत घेवपांत आयलें. हो ओपिनियन पोल भारताच्या इतिहासांतलो एकुल्तो एक सार्वमत आशिल्लो. त्या वेळार गोंय महाराष्ट्रांत विलीन करचें वा केंद्रशासित प्रदेश म्हूण स्वतंत्र दवरचें हो मुखेल प्रस्न आशिल्लो. महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षान गोंय महाराष्ट्रांत आस्पावचें असो प्रचार केलो, जाल्यार युनायटेड गोअन्स पक्षान डॉ जॅक द सिक्वेरा हांच्या फुडारपणा खाला गोंय स्वतंत्र उरचें म्हूण वावर केलो. गोंयच्या लोकांनी व्हड संख्येन मतदान केलें आनी चड मतांनी गोंय महाराष्ट्रांत विलीन करपाचो प्रस्ताव न्हयकारलो. हाका लागून गोंयची वेगळी अस्मिताय आनी थळावी संस्कृती तिगून उरली. जर हो निकाल वेगळो लागिल्लो जाल्यार आज गोंय एक राज्याचो दर्जो मेळोवन उरुंक पावनासले.",
        "question": "महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षाच्या विरोधांत वचून, गोंयची स्वतंत्र अस्मिताय राखून दवरपा खातीर खंयच्या फुडाऱ्यान मुखेल वावर केलो?",
        "candidates": [
            "भाऊसाहेब बांदोडकार",
            "डॉ जॅक द सिक्वेरा",
            "टी बी कुन्हा",
            "राम मनोहर लोहिया"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_009",
        "context": "गोंय मुक्ती उपरांत एकुणीसशें सडुसष्ट वर्सा गोंयकारांच्या फुडाराचो निर्णय घेवपा खातीर एक म्हत्वाचो ओपिनियन पोल वा सार्वमत घेवपांत आयलें. हो ओपिनियन पोल भारताच्या इतिहासांतलो एकुल्तो एक सार्वमत आशिल्लो. त्या वेळार गोंय महाराष्ट्रांत विलीन करचें वा केंद्रशासित प्रदेश म्हूण स्वतंत्र दवरचें हो मुखेल प्रस्न आशिल्लो. महाराष्ट्रवादी गोमंतक पक्षान गोंय महाराष्ट्रांत आस्पावचें असो प्रचार केलो, जाल्यार युनायटेड गोअन्स पक्षान डॉ जॅक द सिक्वेरा हांच्या फुडारपणा खाला गोंय स्वतंत्र उरचें म्हूण वावर केलो. गोंयच्या लोकांनी व्हड संख्येन मतदान केलें आनी चड मतांनी गोंय महाराष्ट्रांत विलीन करपाचो प्रस्ताव न्हयकारलो. हाका लागून गोंयची वेगळी अस्मिताय आनी थळावी संस्कृती तिगून उरली. जर हो निकाल वेगळो लागिल्लो जाल्यार आज गोंय एक राज्याचो दर्जो मेळोवन उरुंक पावनासले.",
        "question": "ह्या परिच्छेदा प्रमाणें, ओपिनियन पोल वा सार्वमत घेवपा फाटलें मुखेल कारण कितें आशिल्लें?",
        "candidates": [
            "गोंयच्या मुख्यमंत्र्याची वेंचणूक करपा खातीर",
            "पुर्तुगेजांक गोंयांतल्यान धांवडावपा खातीर",
            "गोंय महाराष्ट्रांत विलीन करचें वा ना हाचो निर्णय घेवपा खातीर",
            "गोंयाक राज्याचो दर्जो मेळोवन दिवपा खातीर"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_010",
        "context": "सतराव्या शतमानांत पुर्तुगेजांच्या अत्याचारा आड गोंयांत खूब उठाव जाले, तातूंतलो एक सगळ्यांत म्हत्वाचो उठाव म्हळ्यार सतराशें सत्तासी वर्सांचो पिंटो बंड. हो बंड कांदोळी गांवच्या पिंटो कुटुंबाच्या घरांमुखार शिजिल्लो देखून ताका पिंटो बंड अशें नांव पडलें. गोंयकार पाद्री आनी लश्करांतल्या थळाव्या अधिकाऱ्यांक पुर्तुगेज सरकारान वयले हुद्दे दिवपाक न्हयकारिल्ल्यान हो बंड जालो. तांकां पुर्तुगेज राजवट उडोवन गोंयांत एक स्वतंत्र प्रजासत्ताक स्थापन करपाचें आशिल्लें. पूण बंडाची सुरवात जावचे पयलींच एका फितूर मनशान पुर्तुगेजांक ही खबर सांगली. हाका लागून पुर्तुगेज सरकारान हो उठाव सामक्या क्रूरपणान मोडून काडलो आनी पन्नासा परस चड लोकांक फाशाक लटकयले. जरी हो बंड अपेशी थारलो, तरी लेगीत तो गोंयकारांच्या स्वातंत्र्या खातीर केल्ल्या यत्नांचो एक मोलादीक वांटो आसा.",
        "question": "पिंटो बंड सुरू जावचे पयलींच पुर्तुगेजांक ताची खबर मेळपाचें मुखेल कारण खंयचें आशिल्लें?",
        "candidates": [
            "पुर्तुगेज सैन्यान तांचेर पयलींच घुरी घाली",
            "एका फितूर मनशान पुर्तुगेजांक गुपीत खबर दिली",
            "गोंयकार पाद्रींनी बंड फाटीं घेतलो",
            "बंडखोरांक वयले हुद्दे मेळ्ळे"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_011",
        "context": "सतराव्या शतमानांत पुर्तुगेजांच्या अत्याचारा आड गोंयांत खूब उठाव जाले, तातूंतलो एक सगळ्यांत म्हत्वाचो उठाव म्हळ्यार सतराशें सत्तासी वर्सांचो पिंटो बंड. हो बंड कांदोळी गांवच्या पिंटो कुटुंबाच्या घरांमुखार शिजिल्लो देखून ताका पिंटो बंड अशें नांव पडलें. गोंयकार पाद्री आनी लश्करांतल्या थळाव्या अधिकाऱ्यांक पुर्तुगेज सरकारान वयले हुद्दे दिवपाक न्हयकारिल्ल्यान हो बंड जालो. तांकां पुर्तुगेज राजवट उडोवन गोंयांत एक स्वतंत्र प्रजासत्ताक स्थापन करपाचें आशिल्लें. पूण बंडाची सुरवात जावचे पयलींच एका फितूर मनशान पुर्तुगेजांक ही खबर सांगली. हाका लागून पुर्तुगेज सरकारान हो उठाव सामक्या क्रूरपणान मोडून काडलो आनी पन्नासा परस चड लोकांक फाशाक लटकयले. जरी हो बंड अपेशी थारलो, तरी लेगीत तो गोंयकारांच्या स्वातंत्र्या खातीर केल्ल्या यत्नांचो एक मोलादीक वांटो आसा.",
        "question": "बंडखोरांचो पुर्तुगेज राजवटी आड उठाव करपा फाटलो मुखेल हेतू कितें आशिल्लो?",
        "candidates": [
            "कांदोळी गांवांत पिंटो कुटुंबाक राजवट दिवप",
            "पुर्तुगेज सरकाराक कर फारीक करपाचें न्हयकारप",
            "पुर्तुगेजांक काडून गोंयांत एक स्वतंत्र प्रजासत्ताक स्थापन करप",
            "थळाव्या अधिकाऱ्यांक फाशाक लटकोवप"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_012",
        "context": "सतराव्या शतमानांत पुर्तुगेजांच्या अत्याचारा आड गोंयांत खूब उठाव जाले, तातूंतलो एक सगळ्यांत म्हत्वाचो उठाव म्हळ्यार सतराशें सत्तासी वर्सांचो पिंटो बंड. हो बंड कांदोळी गांवच्या पिंटो कुटुंबाच्या घरांमुखार शिजिल्लो देखून ताका पिंटो बंड अशें नांव पडलें. गोंयकार पाद्री आनी लश्करांतल्या थळाव्या अधिकाऱ्यांक पुर्तुगेज सरकारान वयले हुद्दे दिवपाक न्हयकारिल्ल्यान हो बंड जालो. तांकां पुर्तुगेज राजवट उडोवन गोंयांत एक स्वतंत्र प्रजासत्ताक स्थापन करपाचें आशिल्लें. पूण बंडाची सुरवात जावचे पयलींच एका फितूर मनशान पुर्तुगेजांक ही खबर सांगली. हाका लागून पुर्तुगेज सरकारान हो उठाव सामक्या क्रूरपणान मोडून काडलो आनी पन्नासा परस चड लोकांक फाशाक लटकयले. जरी हो बंड अपेशी थारलो, तरी लेगीत तो गोंयकारांच्या स्वातंत्र्या खातीर केल्ल्या यत्नांचो एक मोलादीक वांटो आसा.",
        "question": "पुर्तुगेज सरकारान गोंयकार पाद्री आनी थळाव्या अधिकाऱ्यांक खंयची गजाल न्हयकारिल्ली, जाका लागून तांच्या मनांत राग निर्माण जालो?",
        "candidates": [
            "पिंटो कुटुंबाचें घर",
            "सैन्यांतले वयले हुद्दे",
            "स्वतंत्र प्रजासत्ताक",
            "मसाल्याचो वेपार"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_013",
        "context": "गोंय मुक्ती लढ्याक एकुणीसशें सेचाळीस वर्सा डॉ राम मनोहर लोहिया हांच्या मडगांवच्या सभेन एक नवो उजवाड दिलो. अठरा जून दिसा तांणी पुर्तुगेजांच्या नागरी हक्क हिरावून घेवपी कायद्यां आड आवाज उठयलो, जाका लागून पुराय गोंयभर क्रांतीची उजो पेटलो. हाच्या उपरांत खूबशा गोंयकार आनी भारतीय स्वातंत्र्य सैनिकांनी सत्याग्रह केलो आनी हाल अपेश्टां सोंसलीं. निमाणें, अठरा डिसेंबर एकुणीसशें एकसष्ट दिसा भारतीय लश्करान ऑपरेशन विजय नांवा खाला गोंयांत प्रवेश केलो आनी फकत छत्तीसा वरांच्या भितर पुर्तुगेज सैन्याक शरण हाडलें. एकुणीस डिसेंबर दिसा गोंय पुरायपणान मुक्त जालें आनी भारताचो एक अविभाज्य वांटो जालें. आज हो दीस गोंयांत मुक्ती दीस म्हूण व्हडा उमेदीन मनयतात आनी स्वातंत्र्य सैनिकांक मान दितात.",
        "question": "गोंयांत मुक्ती लढ्याक खऱ्या अर्थान नेट येवपाक खंयच्या दिसाची घडणूक मुखेलपणान कारणीभूत थारली, जेन्ना नागरी हक्कां खातीर आवाज उठयलो?",
        "candidates": [
            "एकुणीस डिसेंबर एकुणीसशें एकसष्ट",
            "अठरा डिसेंबर एकुणीसशें एकसष्ट",
            "अठरा जून एकुणीसशें सेचाळीस",
            "छब्बीस जानेवारी एकुणीसशें पन्नास"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_014",
        "context": "गोंय मुक्ती लढ्याक एकुणीसशें सेचाळीस वर्सा डॉ राम मनोहर लोहिया हांच्या मडगांवच्या सभेन एक नवो उजवाड दिलो. अठरा जून दिसा तांणी पुर्तुगेजांच्या नागरी हक्क हिरावून घेवपी कायद्यां आड आवाज उठयलो, जाका लागून पुराय गोंयभर क्रांतीची उजो पेटलो. हाच्या उपरांत खूबशा गोंयकार आनी भारतीय स्वातंत्र्य सैनिकांनी सत्याग्रह केलो आनी हाल अपेश्टां सोंसलीं. निमाणें, अठरा डिसेंबर एकुणीसशें एकसष्ट दिसा भारतीय लश्करान ऑपरेशन विजय नांवा खाला गोंयांत प्रवेश केलो आनी फकत छत्तीसा वरांच्या भितर पुर्तुगेज सैन्याक शरण हाडलें. एकुणीस डिसेंबर दिसा गोंय पुरायपणान मुक्त जालें आनी भारताचो एक अविभाज्य वांटो जालें. आज हो दीस गोंयांत मुक्ती दीस म्हूण व्हडा उमेदीन मनयतात आनी स्वातंत्र्य सैनिकांक मान दितात.",
        "question": "पुर्तुगेज सैन्याक शरण हाडपा खातीर भारतीय लश्करान खंयच्या नांवान मोहीम राबयल्ली, जी फकत छत्तीसा वरांच्या भितर यशस्वी जाली?",
        "candidates": [
            "ऑपरेशन लिबरेशन",
            "डॉ राम मनोहर लोहिया मोहीम",
            "ऑपरेशन विजय",
            "मुक्ती दीस मोहीम"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_015",
        "context": "गोंय मुक्ती लढ्याक एकुणीसशें सेचाळीस वर्सा डॉ राम मनोहर लोहिया हांच्या मडगांवच्या सभेन एक नवो उजवाड दिलो. अठरा जून दिसा तांणी पुर्तुगेजांच्या नागरी हक्क हिरावून घेवपी कायद्यां आड आवाज उठयलो, जाका लागून पुराय गोंयभर क्रांतीची उजो पेटलो. हाच्या उपरांत खूबशा गोंयकार आनी भारतीय स्वातंत्र्य सैनिकांनी सत्याग्रह केलो आनी हाल अपेश्टां सोंसलीं. निमाणें, अठरा डिसेंबर एकुणीसशें एकसष्ट दिसा भारतीय लश्करान ऑपरेशन विजय नांवा खाला गोंयांत प्रवेश केलो आनी फकत छत्तीसा वरांच्या भितर पुर्तुगेज सैन्याक शरण हाडलें. एकुणीस डिसेंबर दिसा गोंय पुरायपणान मुक्त जालें आनी भारताचो एक अविभाज्य वांटो जालें. आज हो दीस गोंयांत मुक्ती दीस म्हूण व्हडा उमेदीन मनयतात आनी स्वातंत्र्य सैनिकांक मान दितात.",
        "question": "डॉ राम मनोहर लोहिया हांच्या मडगांवच्या सभेचो गोंयकारांचेर खंयचो प्रभाव पडलो?",
        "candidates": [
            "तांणी पुर्तुगेजांक शरण वचपाचो निर्णय घेतलो",
            "पुराय गोंयभर क्रांतीचो उजो पेटलो आनी सत्याग्रह सुरू जाले",
            "तांणी भारतीय लश्करात प्रवेश घेवपाचें थारायलें",
            "फकत छत्तीसा वरांच्या भितर गोंय मुक्त जालें"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_016",
        "context": "आदल्या काळांत गोंयांत काम धंद्याची चड संद नाशिल्ल्यान खूबशे गोंयकार दादले पोटापाण्या खातीर तारवार काम करूंक लागले. तांकां तारवटी अशें म्हणटाले. हे तारवटी म्हासागर हुपून आफ्रिका, युरोप आनी अमेरिके सारक्या खंडांनी वताले. तांचें जिवीत सामकें कश्टांचें आनी संकटांनी भरिल्लें आसतालें, पूण तांणी कश्ट करून आपल्या कुटूंबाक आदार दिलो. तांच्या पैशांचेर गोंयांतलीं खूबशीं घरां आनी गांवां फुलून आयलीं. तारवट्यांनी फकत पयशेच न्हय, जाल्यार भायल्या देशांतल्यो नव्यो चालीरीती, संगीत आनी जेवणखाण लेगीत गोंयांत हाडलें. तांकां लागून गोंयची संस्कृती संवसारभर फामाद जाली. आजूय खूबशे गोंयकार भुरगे तारवार काम करतात आनी आपल्या बापोल्यांची ही परंपरा फुडें व्हरतात.",
        "question": "तारवट्यांनी गोंयच्या अर्थवेवस्थे वांगडाच गोंयचे संस्कृतींत खंयचें मोलादीक योगदान दिलें?",
        "candidates": [
            "तांणी गोंयांत नवीं तारवां बांदपाचो वेवसाय सुरू केलो",
            "तांणी भायल्या देशांतल्यो चालीरीती, संगीत आनी जेवणखाण गोंयांत हाडलें",
            "तांणी आफ्रिका आनी युरोपांत वचून गोंयची गांवां वसयलीं",
            "तांणी पुर्तुगेजांक हारोवन गोंयची राखण केली"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_017",
        "context": "आदल्या काळांत गोंयांत काम धंद्याची चड संद नाशिल्ल्यान खूबशे गोंयकार दादले पोटापाण्या खातीर तारवार काम करूंक लागले. तांकां तारवटी अशें म्हणटाले. हे तारवटी म्हासागर हुपून आफ्रिका, युरोप आनी अमेरिके सारक्या खंडांनी वताले. तांचें जिवीत सामकें कश्टांचें आनी संकटांनी भरिल्लें आसतालें, पूण तांणी कश्ट करून आपल्या कुटूंबाक आदार दिलो. तांच्या पैशांचेर गोंयांतलीं खूबशीं घरां आनी गांवां फुलून आयलीं. तारवट्यांनी फकत पयशेच न्हय, जाल्यार भायल्या देशांतल्यो नव्यो चालीरीती, संगीत आनी जेवणखाण लेगीत गोंयांत हाडलें. तांकां लागून गोंयची संस्कृती संवसारभर फामाद जाली. आजूय खूबशे गोंयकार भुरगे तारवार काम करतात आनी आपल्या बापोल्यांची ही परंपरा फुडें व्हरतात.",
        "question": "आदल्या काळांत गोंयकार दादल्यांनी आपलो गांव सोडून तारवार वचपाचो निर्णय कित्याक घेतलो?",
        "candidates": [
            "तांकां भायल्या देशांचें संगीत आनी जेवणखाण हाडपाचें आशिल्लें",
            "गोंयांत काम धंद्याची चड संद नाशिल्ल्यान पोटापाण्या खातीर",
            "तांकां दर्या भोंवडी करपाची खूब आवड आशिल्ली देखून",
            "बापोल्यांची परंपरा फुडें व्हरपा खातीर"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_018",
        "context": "आदल्या काळांत गोंयांत काम धंद्याची चड संद नाशिल्ल्यान खूबशे गोंयकार दादले पोटापाण्या खातीर तारवार काम करूंक लागले. तांकां तारवटी अशें म्हणटाले. हे तारवटी म्हासागर हुपून आफ्रिका, युरोप आनी अमेरिके सारक्या खंडांनी वताले. तांचें जिवीत सामकें कश्टांचें आनी संकटांनी भरिल्लें आसतालें, पूण तांणी कश्ट करून आपल्या कुटूंबाक आदार दिलो. तांच्या पैशांचेर गोंयांतलीं खूबशीं घरां आनी गांवां फुलून आयलीं. तारवट्यांनी फकत पयशेच न्हय, जाल्यार भायल्या देशांतल्यो नव्यो चालीरीती, संगीत आनी जेवणखाण लेगीत गोंयांत हाडलें. तांकां लागून गोंयची संस्कृती संवसारभर फामाद जाली. आजूय खूबशे गोंयकार भुरगे तारवार काम करतात आनी आपल्या बापोल्यांची ही परंपरा फुडें व्हरतात.",
        "question": "परिच्छेदांतल्या म्हायती प्रमाणें, 'तारवटी' ह्या उतराचो सगळ्यांत योग्य अर्थ खंयचो?",
        "candidates": [
            "जो मनीस म्हासागर हुपून तारवार वा जहाजाचेर काम करता",
            "जो मनीस नुस्तें मारपाचो वेवसाय करता",
            "जो मनीस भायल्या देशांत वचून कायमचो रावता",
            "जो मनीस लाकडाचीं तारवां बांदता"
        ],
        "correct": 0,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_019",
        "context": "गोंयचें आदलें नांव गोमांतक आशिल्लें आनी पोरन्या काळांत तें एक म्हत्वाचें वेपारी केंद्र आसलें. चंद्रपूर, जें आज चांदोर म्हूण वळखतात, तें गोंयचें एक गिरेस्त शार आशिल्लें. हांगा न्हंयच्या मार्गा वयल्यान अरबी आनी आफ्रिकी वेपारी घोड्यांचो आनी मसाल्याचो वेपार करपाक येताले. चांदोरांत मेळिल्ल्यो पोरन्यो विटो आनी मडक्यांचे कुडके हांगाच्या पुर्विल्ल्या संस्कृतीची गवाय दितात. थंयच्यान उत्खननांत खूब पोरनीं नाणीं आनी मूर्ती मेळळ्यांत. चंद्रपूर ही कदंब राजांची पयली राजधानी आशिल्ली आनी थंयचो किल्लो खूब बळीश्ट आसलो अशें इतिहासकार सांगतात. पूण काळाच्या ओघांत आनी सततच्या घुरयांक लागून ह्या शाराची पडझड जाली आनी उपरांतच्या राजांनी आपली राजधानी हेर सुवातेर हाडली.",
        "question": "जर चंद्रपूर शाराचेर सतत घुऱ्यो आयिल्ल्यो नासत्यो, तर खंयची घडणूक जावपाची शक्यताय चड आशिल्ली?",
        "candidates": [
            "चंद्रपूर सद्या लेगीत कदंब राजांची राजधानी म्हूण उरिल्लें आसत",
            "अरबी आनी आफ्रिकी वेपाऱ्यांनी चंद्रपूर शाराचेर ताबो मेळयल्लो आसत",
            "उत्खननांत पोरनीं नाणीं आनी मूर्ती मेळपाचीं बंद जाल्लीं आसती",
            "तें शार न्हंयच्या उदकांत बुडून गेंल्लें आसत"
        ],
        "correct": 0,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_020",
        "context": "गोंयचें आदलें नांव गोमांतक आशिल्लें आनी पोरन्या काळांत तें एक म्हत्वाचें वेपारी केंद्र आसलें. चंद्रपूर, जें आज चांदोर म्हूण वळखतात, तें गोंयचें एक गिरेस्त शार आशिल्लें. हांगा न्हंयच्या मार्गा वयल्यान अरबी आनी आफ्रिकी वेपारी घोड्यांचो आनी मसाल्याचो वेपार करपाक येताले. चांदोरांत मेळिल्ल्यो पोरन्यो विटो आनी मडक्यांचे कुडके हांगाच्या पुर्विल्ल्या संस्कृतीची गवाय दितात. थंयच्यान उत्खननांत खूब पोरनीं नाणीं आनी मूर्ती मेळळ्यांत. चंद्रपूर ही कदंब राजांची पयली राजधानी आशिल्ली आनी थंयचो किल्लो खूब बळीश्ट आसलो अशें इतिहासकार सांगतात. पूण काळाच्या ओघांत आनी सततच्या घुरयांक लागून ह्या शाराची पडझड जाली आनी उपरांतच्या राजांनी आपली राजधानी हेर सुवातेर हाडली.",
        "question": "चांदोरांतल्या उत्खननांत मेळिल्ल्यो पोरन्यो विटो आनी मडक्यांचे कुडके कशाची गवाय दितात?",
        "candidates": [
            "घोड्यांच्या आनी मसाल्याच्या वेपाराची",
            "कदंब राजांच्या बळीश्ट किल्ल्याची",
            "हांगाचे गिरेस्त आनी पुर्विल्ले संस्कृतीची",
            "अरबी वेपाऱ्यांच्या आक्रमणाची"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_021",
        "context": "गोंयचें आदलें नांव गोमांतक आशिल्लें आनी पोरन्या काळांत तें एक म्हत्वाचें वेपारी केंद्र आसलें. चंद्रपूर, जें आज चांदोर म्हूण वळखतात, तें गोंयचें एक गिरेस्त शार आशिल्लें. हांगा न्हंयच्या मार्गा वयल्यान अरबी आनी आफ्रिकी वेपारी घोड्यांचो आनी मसाल्याचो वेपार करपाक येताले. चांदोरांत मेळिल्ल्यो पोरन्यो विटो आनी मडक्यांचे कुडके हांगाच्या पुर्विल्ल्या संस्कृतीची गवाय दितात. थंयच्यान उत्खननांत खूब पोरनीं नाणीं आनी मूर्ती मेळळ्यांत. चंद्रपूर ही कदंब राजांची पयली राजधानी आशिल्ली आनी थंयचो किल्लो खूब बळीश्ट आसलो अशें इतिहासकार सांगतात. पूण काळाच्या ओघांत आनी सततच्या घुरयांक लागून ह्या शाराची पडझड जाली आनी उपरांतच्या राजांनी आपली राजधानी हेर सुवातेर हाडली.",
        "question": "अरबी आनी आफ्रिकी वेपारी खंयच्या मार्गा वयल्यान चंद्रपूरांत वेपार करपाक येताले?",
        "candidates": [
            "दोंगराच्या मार्गा वयल्यान",
            "न्हंयच्या मार्गा वयल्यान",
            "हवाई मार्गा वयल्यान",
            "रेल्वे मार्गा वयल्यान"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_022",
        "context": "गोंयच्या फोंडा म्हालांतल्या नर्वें गांवांत आशिल्लें सप्तकोटेश्वर देवूळ गोंयच्या इतिहासांत एक वेगळीच सुवात राखून आसा. मुळांत हें देवूळ कदंब राजांच्या काळार दिवाडी जुंव्यार बांदिल्लें. पूण पुर्तुगेज काळार धर्मांतराच्या वावरांत हें पोरनें देवूळ मोडून उडयलें. तेन्ना थळाव्या लोकांनी देवाची मूर्ती गुपीतपणान दिवचलच्या नर्वें गांवांत हाडून लपयली. सोळाशें अठ्ठ्याहत्तर वर्सा जेन्ना छत्रपती शिवाजी महाराज गोंयच्या वाठारांत आयले, तेन्ना तांणी ह्या देवळाची दुरवस्था पळयली. तांणी रोकडोच हुकूम सोडून ह्या देवळाचो जीर्णोद्धार केलो आनी ताका एक नवें भव्य रूप दिलें. आज सप्तकोटेश्वर देवूळ फकत हिंदूंचें श्रध्दास्थान न्हय, जाल्यार शिवाजी महाराजांच्या गोंयांतल्या वावराचें एक पवित्र स्मारक म्हूण उबें आसा.",
        "question": "सप्तकोटेश्वर देवळाची देवाची मूर्ती दिवाडी जुंव्या वयल्यान नर्वें गांवांत गुपीतपणान हाडपा फाटलें मुखेल कारण कितें आशिल्लें?",
        "candidates": [
            "दिवाडी जुंव्यार देवळाची दुरवस्था जाल्ली देखून",
            "पुर्तुगेजांनी धर्मांतराच्या वावरांत पोरनें देवूळ मोडून उडयिल्ल्यान",
            "छत्रपती शिवाजी महाराजान असो हुकूम दिल्लो देखून",
            "कदंब राजांनी नर्वें गांवांत नवें देवूळ बांदिल्ल्यान"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_023",
        "context": "गोंयच्या फोंडा म्हालांतल्या नर्वें गांवांत आशिल्लें सप्तकोटेश्वर देवूळ गोंयच्या इतिहासांत एक वेगळीच सुवात राखून आसा. मुळांत हें देवूळ कदंब राजांच्या काळार दिवाडी जुंव्यार बांदिल्लें. पूण पुर्तुगेज काळार धर्मांतराच्या वावरांत हें पोरनें देवूळ मोडून उडयलें. तेन्ना थळाव्या लोकांनी देवाची मूर्ती गुपीतपणान दिवचलच्या नर्वें गांवांत हाडून लपयली. सोळाशें अठ्ठ्याहत्तर वर्सा जेन्ना छत्रपती शिवाजी महाराज गोंयच्या वाठारांत आयले, तेन्ना तांणी ह्या देवळाची दुरवस्था पळयली. तांणी रोकडोच हुकूम सोडून ह्या देवळाचो जीर्णोद्धार केलो आनी ताका एक नवें भव्य रूप दिलें. आज सप्तकोटेश्वर देवूळ फकत हिंदूंचें श्रध्दास्थान न्हय, जाल्यार शिवाजी महाराजांच्या गोंयांतल्या वावराचें एक पवित्र स्मारक म्हूण उबें आसा.",
        "question": "सप्तकोटेश्वर देवळाचो जीर्णोद्धार जावचे पयलीं, ह्या देवळाची मूळ थापणूक कोणाच्या काळार जाल्ली?",
        "candidates": [
            "छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या काळार",
            "पुर्तुगेजांच्या काळार",
            "कदंब राजांच्या काळार",
            "नर्वें गांवच्या लोकांच्या काळार"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_024",
        "context": "गोंयच्या फोंडा म्हालांतल्या नर्वें गांवांत आशिल्लें सप्तकोटेश्वर देवूळ गोंयच्या इतिहासांत एक वेगळीच सुवात राखून आसा. मुळांत हें देवूळ कदंब राजांच्या काळार दिवाडी जुंव्यार बांदिल्लें. पूण पुर्तुगेज काळार धर्मांतराच्या वावरांत हें पोरनें देवूळ मोडून उडयलें. तेन्ना थळाव्या लोकांनी देवाची मूर्ती गुपीतपणान दिवचलच्या नर्वें गांवांत हाडून लपयली. सोळाशें अठ्ठ्याहत्तर वर्सा जेन्ना छत्रपती शिवाजी महाराज गोंयच्या वाठारांत आयले, तेन्ना तांणी ह्या देवळाची दुरवस्था पळयली. तांणी रोकडोच हुकूम सोडून ह्या देवळाचो जीर्णोद्धार केलो आनी ताका एक नवें भव्य रूप दिलें. आज सप्तकोटेश्वर देवूळ फकत हिंदूंचें श्रध्दास्थान न्हय, जाल्यार शिवाजी महाराजांच्या गोंयांतल्या वावराचें एक पवित्र स्मारक म्हूण उबें आसा.",
        "question": "आजच्या काळार सप्तकोटेश्वर देवूळ फकत एक श्रध्दास्थान न्हय, जाल्यार आनीक कशाचें स्मारक म्हूण मानतात?",
        "candidates": [
            "धर्मांतराच्या वावराचें स्मारक",
            "कदंब राजांच्या राजवटीचें स्मारक",
            "छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या गोंयांतल्या वावराचें स्मारक",
            "दिवचलच्या थळाव्या लोकांचें स्मारक"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_025",
        "context": "गोंयचे खाजन शेतीची वेवस्था ही सैमाची आनी मनशाचे हुशारकायेची एक अजाप करपी कला आसा. खाजन म्हळ्यार दर्याच्या वा न्हंयच्या खऱ्या उदका वांगडा झुजून बांदिल्लीं शेतां. पुर्विल्ल्या काळार गांवच्या लोकांनी एकठांय येवन चिखल आनी मातयेचे मोठे बांद घालून ह्यो सुवाती तयार केल्ल्यो. ह्या बांदांक मेर म्हणटात आनी तातूंत उदक भितर येवपाक आनी भायर वचपाक लाकडी माणस बसयल्ली आसता. जेन्ना भरती येता तेन्ना माणस बंद करतात जाका लागून खरें उदक शेतांत भितर सरना, आनी सुकतीच्या वेळार माणस उक्ती करून शेतांतलें चडिल्लें पावसाचें उदक भायर काडटात. हे पद्दतीक लागून गोंयकार शेकड्यांनी वर्सां खाऱ्या उदका लागीं उरून लेगीत बरी भाताची पिकी काडटात. ही सामुदायीक वेवस्था गांवच्या कोमुनिदाद संस्थे खाला चलताली.",
        "question": "जर खाजन शेतांतली 'माणस' भरतीच्या वेळार उक्तीच उरली, तर शेतीचेर ताचो खंयचो परिणाम जावपाची शक्यताय आसा?",
        "candidates": [
            "शेतांतलें पावसाचें उदक भायर वचून शेत सुकतलें",
            "दर्याचें खरें उदक भितर सरून भाताची पिकी नश्ट जातली",
            "कोमुनिदाद संस्थेक चड पयशे मेळटले",
            "चिखल आनी मातयेचे बांद घटमूट जातले"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_026",
        "context": "गोंयचे खाजन शेतीची वेवस्था ही सैमाची आनी मनशाचे हुशारकायेची एक अजाप करपी कला आसा. खाजन म्हळ्यार दर्याच्या वा न्हंयच्या खऱ्या उदका वांगडा झुजून बांदिल्लीं शेतां. पुर्विल्ल्या काळार गांवच्या लोकांनी एकठांय येवन चिखल आनी मातयेचे मोठे बांद घालून ह्यो सुवाती तयार केल्ल्यो. ह्या बांदांक मेर म्हणटात आनी तातूंत उदक भितर येवपाक आनी भायर वचपाक लाकडी माणस बसयल्ली आसता. जेन्ना भरती येता तेन्ना माणस बंद करतात जाका लागून खरें उदक शेतांत भितर सरना, आनी सुकतीच्या वेळार माणस उक्ती करून शेतांतलें चडिल्लें पावसाचें उदक भायर काडटात. हे पद्दतीक लागून गोंयकार शेकड्यांनी वर्सां खाऱ्या उदका लागीं उरून लेगीत बरी भाताची पिकी काडटात. ही सामुदायीक वेवस्था गांवच्या कोमुनिदाद संस्थे खाला चलताली.",
        "question": "खाजन शेती वेवस्थेंत 'मेर' हाचो मुखेल उपेग कितें?",
        "candidates": [
            "उदक भितर-भायर वचपाक दवरिल्ली लाकडी वेवस्था",
            "गांवच्या लोकांनी एकठांय येवन बांदिल्ली कोमुनिदाद संस्था",
            "खाऱ्या उदकापसून शेताचें रक्षण करपाक चिखल आनी मातयेचे घाल्ले मोठे बांद",
            "पावसाचें उदक साठोवन दवरपाची सुवात"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_027",
        "context": "गोंयचे खाजन शेतीची वेवस्था ही सैमाची आनी मनशाचे हुशारकायेची एक अजाप करपी कला आसा. खाजन म्हळ्यार दर्याच्या वा न्हंयच्या खऱ्या उदका वांगडा झुजून बांदिल्लीं शेतां. पुर्विल्ल्या काळार गांवच्या लोकांनी एकठांय येवन चिखल आनी मातयेचे मोठे बांद घालून ह्यो सुवाती तयार केल्ल्यो. ह्या बांदांक मेर म्हणटात आनी तातूंत उदक भितर येवपाक आनी भायर वचपाक लाकडी माणस बसयल्ली आसता. जेन्ना भरती येता तेन्ना माणस बंद करतात जाका लागून खरें उदक शेतांत भितर सरना, आनी सुकतीच्या वेळार माणस उक्ती करून शेतांतलें चडिल्लें पावसाचें उदक भायर काडटात. हे पद्दतीक लागून गोंयकार शेकड्यांनी वर्सां खाऱ्या उदका लागीं उरून लेगीत बरी भाताची पिकी काडटात. ही सामुदायीक वेवस्था गांवच्या कोमुनिदाद संस्थे खाला चलताली.",
        "question": "सुकतीच्या वेळार माणस उक्ती करपा फाटलें शास्रीय कारण खंयचें?",
        "candidates": [
            "शेतांतल्यान नुस्तें धरपा खातीर",
            "शेतांतलें चडिल्लें पावसाचें गोड उदक भायर काडपा खातीर",
            "दर्याचें खरें उदक शेतांत भितर घेवपा खातीर",
            "चिखल आनी मातयेक सुकोवपा खातीर"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_028",
        "context": "गोंयचे वास्तुकलेचेर अस्तंतेचो प्रभाव पडला हें जरी खरें आसलें, तरी लेगीत गांवच्या घरां वा देवळांची रचणूक पळेल्यार तातूंत भारतीय आनी युरोपीय शैलींचो एक अशे सोबीत मेळ दिसता जो हेर खंयच मेळना. माचवा नांवाचो प्रकार, जो देवळाच्या मुखावयल्या भागार आसता, तो बाल्कनीच्या कल्पनेवयल्यान प्रभावित आसला तरी ताचो उपेग आनी आकार मुळांत थळाव्या गोंयकार वातावरणाक आनी हवामानालगत बसोवन तयार केल्लो आसा. हाका लागून गोंयचें पोरनें घर म्हळ्यार फकत भायल्या देशांची नक्कली प्रत न्हय, जाल्यार ती गोंयकारांच्या हवामान आनी जीवनशैलीक अनुसरून घडयल्ली एक स्वतंत्र कला आसा. दारां-जनेलांचें लाकूडकाम आनी घरां मुखावयलें बाळकांवा हे गोंयचे वास्तुकलेचे खाशेले नमुने आसात, जंय गांवचे लोक सांजे वेळार एकठांय बसून गजाली मारतात.",
        "question": "गोंयचे वास्तुकलेंतलो 'माचवा' हो प्रकार जरी युरोपीय बाल्कनी वयल्यान प्रभावित आसलो, तरी ताचें खाशेलपण कितें?",
        "candidates": [
            "तो फकत युरोपांतल्या घरांनी पळोवपाक मेळटा",
            "तो थळाव्या गोंयकार वातावरणाक आनी हवामानालगत बसोवन घडयला",
            "तो फकत दारां-जनेलांचें लाकूडकाम करपाक वापरतात",
            "तो गोंयकारांक गजाली मारपाक न्हयकारता"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_029",
        "context": "गोंयचे वास्तुकलेचेर अस्तंतेचो प्रभाव पडला हें जरी खरें आसलें, तरी लेगीत गांवच्या घरां वा देवळांची रचणूक पळेल्यार तातूंत भारतीय आनी युरोपीय शैलींचो एक अशे सोबीत मेळ दिसता जो हेर खंयच मेळना. माचवा नांवाचो प्रकार, जो देवळाच्या मुखावयल्या भागार आसता, तो बाल्कनीच्या कल्पनेवयल्यान प्रभावित आसला तरी ताचो उपेग आनी आकार मुळांत थळाव्या गोंयकार वातावरणाक आनी हवामानालगत बसोवन तयार केल्लो आसा. हाका लागून गोंयचें पोरनें घर म्हळ्यार फकत भायल्या देशांची नक्कली प्रत न्हय, जाल्यार ती गोंयकारांच्या हवामान आनी जीवनशैलीक अनुसरून घडयल्ली एक स्वतंत्र कला आसा. दारां-जनेलांचें लाकूडकाम आनी घरां मुखावयलें बाळकांवा हे गोंयचे वास्तुकलेचे खाशेले नमुने आसात, जंय गांवचे लोक सांजे वेळार एकठांय बसून गजाली मारतात.",
        "question": "गोंयकारांचे जीवनशैली प्रमाणें, घरा मुखावयलें 'बाळकांवा' खंयच्या कामा खातीर चड उपेगाक येता?",
        "candidates": [
            "देवळाची रचणूक करपा खातीर",
            "भारतीय आनी युरोपीय शैलींचो अभ्यास करपा खातीर",
            "सांजे वेळार गांवच्या लोकांनी एकठांय बसून गजाली मारपा खातीर",
            "अस्तंतेचो प्रभाव दाखोवपा खातीर"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_030",
        "context": "गोंयचे वास्तुकलेचेर अस्तंतेचो प्रभाव पडला हें जरी खरें आसलें, तरी लेगीत गांवच्या घरां वा देवळांची रचणूक पळेल्यार तातूंत भारतीय आनी युरोपीय शैलींचो एक अशे सोबीत मेळ दिसता जो हेर खंयच मेळना. माचवा नांवाचो प्रकार, जो देवळाच्या मुखावयल्या भागार आसता, तो बाल्कनीच्या कल्पनेवयल्यान प्रभावित आसला तरी ताचो उपेग आनी आकार मुळांत थळाव्या गोंयकार वातावरणाक आनी हवामानालगत बसोवन तयार केल्लो आसा. हाका लागून गोंयचें पोरनें घर म्हळ्यार फकत भायल्या देशांची नक्कली प्रत न्हय, जाल्यार ती गोंयकारांच्या हवामान आनी जीवनशैलीक अनुसरून घडयल्ली एक स्वतंत्र कला आसा. दारां-जनेलांचें लाकूडकाम आनी घरां मुखावयलें बाळकांवा हे गोंयचे वास्तुकलेचे खाशेले नमुने आसात, जंय गांवचे लोक सांजे वेळार एकठांय बसून गजाली मारतात.",
        "question": "परिच्छेदा प्रमाणें, गोंयच्या पोरन्या घरांक फकत 'भायल्या देशांची नक्कली प्रत' अशें कित्याक म्हणूंक फावना?",
        "candidates": [
            "कारण तातूंत फकत भारतीय शैलीचोच प्रभाव आसा",
            "कारण तीं घरां गोंयच्या हवामान आनी थळावे जीवनशैलीक अनुसरून घडयल्ली एक स्वतंत्र कला आसा",
            "कारण पुर्तुगेजांनी फकत देवळां बांदलीं, घरां न्हय",
            "कारण दारां-जनेलांचें लाकूडकाम फकत युरोपांतल्यान हाडिल्लें"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_031",
        "context": "गोंयचे उदेंते कडल्यान पातळिल्लो सयाद्री पर्वत म्हळ्यार अस्तंत घाट, जो गोंयच्या सैमाचो एक मुखेल वांटो आसा. हो वाठार रानवटी जनावरां, सुकणीं आनी वेगवेगळ्या झाडां-पेडां खातीर संवसारभर फामाद आसा. हांगाच्या दाट रानांनी वाघ, बिबटे, गवे आनी हरणां सारकीं जनावरां पळोवपाक मेळटात. भगवान महावीर अभयारण्य आनी मोल्लेम राष्ट्रीय उद्यान हे सयाद्रीच्या मुळसांत आशिल्ले दोन व्हडले रानाचे वाठार आसात. गोंयचीं मुखेल न्हंयो मांडवी आनी झुवारी हांचो उगम ह्याच पर्वत रांगांनी जाता. पावसाळ्यांत ह्या दोंगराचेर पडपी पावस पुराय गोंयाक वर्सभर उदक दिता. अशे तरेन सयाद्री हो फकत गोंयच्या सैमाचो राखणदार न्हय, जाल्यार तो हांगाच्या लोकांक जिवीत दिवपी एक देवूळ आसा.",
        "question": "जर पावसाळ्यांत सयाद्रीच्या दोंगराचेर पाऊस पडलो ना, तर गोंयाचेर ताचो खंयचो परिणाम जावपाची चड शक्यताय आसा?",
        "candidates": [
            "गोंयचे अस्तंत घाट उदेंते कडल्यान नश्ट जातले",
            "मांडवी आनी झुवारी न्हंयांक वर्सभर उदक मेळचें ना",
            "रानवटी जनावरां आनी सुकणीं दर्यादेगेर स्थलांतर करतलीं",
            "मोल्लेम राष्ट्रीय उद्यानांतलीं झाडां-पेडां चड वाडटलीं"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_032",
        "context": "गोंयचे उदेंते कडल्यान पातळिल्लो सयाद्री पर्वत म्हळ्यार अस्तंत घाट, जो गोंयच्या सैमाचो एक मुखेल वांटो आसा. हो वाठार रानवटी जनावरां, सुकणीं आनी वेगवेगळ्या झाडां-पेडां खातीर संवसारभर फामाद आसा. हांगाच्या दाट रानांनी वाघ, बिबटे, गवे आनी हरणां सारकीं जनावरां पळोवपाक मेळटात. भगवान महावीर अभयारण्य आनी मोल्लेम राष्ट्रीय उद्यान हे सयाद्रीच्या मुळसांत आशिल्ले दोन व्हडले रानाचे वाठार आसात. गोंयचीं मुखेल न्हंयो मांडवी आनी झुवारी हांचो उगम ह्याच पर्वत रांगांनी जाता. पावसाळ्यांत ह्या दोंगराचेर पडपी पावस पुराय गोंयाक वर्सभर उदक दिता. अशे तरेन सयाद्री हो फकत गोंयच्या सैमाचो राखणदार न्हय, जाल्यार तो हांगाच्या लोकांक जिवीत दिवपी एक देवूळ आसा.",
        "question": "परिच्छेदा प्रमाणें, सयाद्री पर्वताक 'जिवीत दिवपी देवूळ' अशें कित्याक म्हळां?",
        "candidates": [
            "कारण थंय भगवान महावीर अभयारण्य आसा",
            "कारण थंय खूबशीं पोरनीं देवळां बांदिल्लीं आसात",
            "कारण तो पुराय गोंयाक वर्सभर उदक दिता आनी न्हंयांचो उगम थंयच जाता",
            "कारण थंय वाघ, बिबटे आनी गवे हांची राखण जाता"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_033",
        "context": "गोंयचे उदेंते कडल्यान पातळिल्लो सयाद्री पर्वत म्हळ्यार अस्तंत घाट, जो गोंयच्या सैमाचो एक मुखेल वांटो आसा. हो वाठार रानवटी जनावरां, सुकणीं आनी वेगवेगळ्या झाडां-पेडां खातीर संवसारभर फामाद आसा. हांगाच्या दाट रानांनी वाघ, बिबटे, गवे आनी हरणां सारकीं जनावरां पळोवपाक मेळटात. भगवान महावीर अभयारण्य आनी मोल्लेम राष्ट्रीय उद्यान हे सयाद्रीच्या मुळसांत आशिल्ले दोन व्हडले रानाचे वाठार आसात. गोंयचीं मुखेल न्हंयो मांडवी आनी झुवारी हांचो उगम ह्याच पर्वत रांगांनी जाता. पावसाळ्यांत ह्या दोंगराचेर पडपी पावस पुराय गोंयाक वर्सभर उदक दिता. अशे तरेन सयाद्री हो फकत गोंयच्या सैमाचो राखणदार न्हय, जाल्यार तो हांगाच्या लोकांक जिवीत दिवपी एक देवूळ आसा.",
        "question": "गोंयच्या सैमाचो राखणदार मानपी हो पर्वत वाठार गोंयचे खंयचे दिकेन पातळिल्लो आसा?",
        "candidates": [
            "अस्तंते कडल्यान",
            "उत्तरे कडल्यान",
            "दक्षिणे कडल्यान",
            "उदेंते कडल्यान"
        ],
        "correct": 3,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_034",
        "context": "मांडवी न्हंय गोंयची जीवनदायिनी अशें मानतात. हे न्हंयचो उगम कर्नाटकांतल्या जांबोटी घाटांत जाता आनी ती गोंयांत सत्तरी तालुक्यांतल्यान भितर सरता. पणजी शार हेच न्हंयच्या देगेर वसलां. आदल्या काळांत मांडवी न्हंयेचो उपेग वेपारा खातीर आनी येरादारी खातीर चड जातालो, पूण आजकाल ती पर्यटना खातीर मुखेल आकर्षण जाल्या. सांजवेळार हे न्हंयेर बोटींची सफर म्हळ्यार पर्यटकां खातीर एक व्हडली पर्वणी आसता. मांडवी आनी झुवारी ह्या दोनूय न्हंयांचें उदक दोनापावला हांगा दर्याक मेळटा. पूण सद्याक खाण वेवसाय आनी बेकायदेशीर बांदावळींक लागून हे न्हंयचें उदक प्रदूशित जावपाक लागलां, जाची फिकीर गोंयकारांनी करप खूब गरजेचें आसा.",
        "question": "मांडवी न्हंयेचेर आदारून आशिल्ल्या वेवसायांत आदल्या काळासावन आज मेरेन खंयचो मुखेल बदल जाला?",
        "candidates": [
            "ती पयलीं पर्यटना खातीर वापरताले, आतां वेपारा खातीर वापरतात",
            "पयलीं वेपार आनी येरादारी जाताली, आतां चड करून पर्यटना खातीर मुखेल आकर्षण जाल्या",
            "पयलीं खाण वेवसाय जातालो, आतां बोटींची सफर जाता",
            "पयलीं ती पणजे आशिल्ली, आतां दोनापावला पावल्या"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_035",
        "context": "मांडवी न्हंय गोंयची जीवनदायिनी अशें मानतात. हे न्हंयचो उगम कर्नाटकांतल्या जांबोटी घाटांत जाता आनी ती गोंयांत सत्तरी तालुक्यांतल्यान भितर सरता. पणजी शार हेच न्हंयच्या देगेर वसलां. आदल्या काळांत मांडवी न्हंयेचो उपेग वेपारा खातीर आनी येरादारी खातीर चड जातालो, पूण आजकाल ती पर्यटना खातीर मुखेल आकर्षण जाल्या. सांजवेळार हे न्हंयेर बोटींची सफर म्हळ्यार पर्यटकां खातीर एक व्हडली पर्वणी आसता. मांडवी आनी झुवारी ह्या दोनूय न्हंयांचें उदक दोनापावला हांगा दर्याक मेळटा. पूण सद्याक खाण वेवसाय आनी बेकायदेशीर बांदावळींक लागून हे न्हंयचें उदक प्रदूशित जावपाक लागलां, जाची फिकीर गोंयकारांनी करप खूब गरजेचें आसा.",
        "question": "जर खाण वेवसाय आनी बेकायदेशीर बांदावळी अशोच चालू उरल्यो, तर न्हंयेच्या संदर्भांत खंयचो धोका चड आसा?",
        "candidates": [
            "न्हंयचो उगम जांबोटी घाटांतल्यान बंद जातलो",
            "पर्यटकां खातीर बोटींची सफर फुकट जातली",
            "न्हंयचें उदक चड प्रदूशित जावन गोंयची जीवनदायिनी नश्ट जातली",
            "मांडवी आनी झुवारी न्हंयो दर्याक मेळपाच्यो बंद जातल्यो"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_036",
        "context": "मांडवी न्हंय गोंयची जीवनदायिनी अशें मानतात. हे न्हंयचो उगम कर्नाटकांतल्या जांबोटी घाटांत जाता आनी ती गोंयांत सत्तरी तालुक्यांतल्यान भितर सरता. पणजी शार हेच न्हंयच्या देगेर वसलां. आदल्या काळांत मांडवी न्हंयेचो उपेग वेपारा खातीर आनी येरादारी खातीर चड जातालो, पूण आजकाल ती पर्यटना खातीर मुखेल आकर्षण जाल्या. सांजवेळार हे न्हंयेर बोटींची सफर म्हळ्यार पर्यटकां खातीर एक व्हडली पर्वणी आसता. मांडवी आनी झुवारी ह्या दोनूय न्हंयांचें उदक दोनापावला हांगा दर्याक मेळटा. पूण सद्याक खाण वेवसाय आनी बेकायदेशीर बांदावळींक लागून हे न्हंयचें उदक प्रदूशित जावपाक लागलां, जाची फिकीर गोंयकारांनी करप खूब गरजेचें आसा.",
        "question": "मांडवी न्हंय जंय दर्याक मेळटा, थंय आनीक खंयचे न्हंयचें उदक येवन मेळटा?",
        "candidates": [
            "साळ न्हंयचें",
            "झुवारी न्हंयचें",
            "शापोरा न्हंयचें",
            "तेरेखोल न्हंयचें"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_037",
        "context": "दुधसागर धबधबो हो गोंय आनी कर्नाटक शिमेचेर आशिल्लो भारतांतलो एक सगळ्यांत ऊंच धबधबो. ह्या धबधब्याचें उदक सुमार एक हजार एकशें फूट उंचावयल्यान सकयल पडटा. जेन्ना उदक सकयल पडटा तेन्ना तें सामकें दुधा सारकें धवें दिसता, देखून ताका दुधसागर अशें नांव पडलें. पावसाळ्यांत ह्या धबधब्याचें रूप सामकें भयानक आनी अजाप करपी आसता. भगवान महावीर अभयारण्यांत आशिल्ल्या ह्या धबधब्याकडेन वचपाक जिप सवाय वा रेल्वेचो प्रवास करचो पडटा. ब्रिटीश काळार बांदिल्लो रेल्वे मार्ग ह्या धबधब्याच्या मदीं सावन वता, जाका लागून रेल्वेन वतना प्रवाशांक एक वेगळोच अणभव मेळटा. दुधसागर हो सैमाची सोबीतकाय पळोवपा खातीर येवपी भोंवडेकारांचो आवडतो जागो आसा.",
        "question": "प्रवाशांक रेल्वेन वतना एक वेगळोच अणभव मेळपा फाटलें मुखेल कारण खंयचें?",
        "candidates": [
            "रेल्वे मार्ग फकत पावसाळ्यांत चालू आसता",
            "रेल्वे मार्ग जिप सवाय करून वचपाचो आसता",
            "ब्रिटीश काळार बांदिल्लो रेल्वे मार्ग धबधब्याच्या मदीं सावन वता",
            "रेल्वेचो प्रवास भारतांतलो सगळ्यांत ऊंच प्रवास आसा"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_038",
        "context": "दुधसागर धबधबो हो गोंय आनी कर्नाटक शिमेचेर आशिल्लो भारतांतलो एक सगळ्यांत ऊंच धबधबो. ह्या धबधब्याचें उदक सुमार एक हजार एकशें फूट उंचावयल्यान सकयल पडटा. जेन्ना उदक सकयल पडटा तेन्ना तें सामकें दुधा सारकें धवें दिसता, देखून ताका दुधसागर अशें नांव पडलें. पावसाळ्यांत ह्या धबधब्याचें रूप सामकें भयानक आनी अजाप करपी आसता. भगवान महावीर अभयारण्यांत आशिल्ल्या ह्या धबधब्याकडेन वचपाक जिप सवाय वा रेल्वेचो प्रवास करचो पडटा. ब्रिटीश काळार बांदिल्लो रेल्वे मार्ग ह्या धबधब्याच्या मदीं सावन वता, जाका लागून रेल्वेन वतना प्रवाशांक एक वेगळोच अणभव मेळटा. दुधसागर हो सैमाची सोबीतकाय पळोवपा खातीर येवपी भोंवडेकारांचो आवडतो जागो आसा.",
        "question": "दुधसागर धबधब्याचें रूप 'भयानक आनी अजाप करपी' खंयच्या वेळार चड दिसता?",
        "candidates": [
            "जेन्ना ब्रिटीश काळांतली रेल्वे पास जाता",
            "पावसाळ्यांत जेन्ना उदकाचो नेट चड आसता",
            "जेन्ना भोंवडेकार जिप सवाय करून येतात",
            "हिंवाळ्याच्या दिसांनी जेन्ना उदक दुधा सारकें धवें दिसता"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_039",
        "context": "दुधसागर धबधबो हो गोंय आनी कर्नाटक शिमेचेर आशिल्लो भारतांतलो एक सगळ्यांत ऊंच धबधबो. ह्या धबधब्याचें उदक सुमार एक हजार एकशें फूट उंचावयल्यान सकयल पडटा. जेन्ना उदक सकयल पडटा तेन्ना तें सामकें दुधा सारकें धवें दिसता, देखून ताका दुधसागर अशें नांव पडलें. पावसाळ्यांत ह्या धबधब्याचें रूप सामकें भयानक आनी अजाप करपी आसता. भगवान महावीर अभयारण्यांत आशिल्ल्या ह्या धबधब्याकडेन वचपाक जिप सवाय वा रेल्वेचो प्रवास करचो पडटा. ब्रिटीश काळार बांदिल्लो रेल्वे मार्ग ह्या धबधब्याच्या मदीं सावन वता, जाका लागून रेल्वेन वतना प्रवाशांक एक वेगळोच अणभव मेळटा. दुधसागर हो सैमाची सोबीतकाय पळोवपा खातीर येवपी भोंवडेकारांचो आवडतो जागो आसा.",
        "question": "दुधसागर धबधब्याचें उदक ज्या अभयारण्यांतल्यान वता, त्या अभयारण्याचें नांव कितें?",
        "candidates": [
            "म्हादय अभयारण्य",
            "कोटिगांव अभयारण्य",
            "भगवान महावीर अभयारण्य",
            "नेत्रावळी अभयारण्य"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_040",
        "context": "गोंयचे दर्यावेळो संवसारभर भोंवडेकारांक आपल्याकडेन आकर्शित करतात. कलंगूट, बागा, वागातोर आनी पाळोळें सारक्यो वेळो सद्याक पर्यटनाचीं मुखेल केंद्रां जाल्यांत. साठव्या आनी सत्तराव्या दशकांत जेन्ना हिप्पी लोक गोंयांत आयले, तेन्ना सावन गोंयच्या पर्यटनाक नेट आयलो. दर्यावेळेचेर आशिल्लीं शॅक्स आनी थंयचें नुस्त्याचें जेवण पर्यटकां खातीर खाशेली पसंती आसता. पूण वाडट्या पर्यटनाक लागून सैमाचेर खूब वायट परिणाम जाला. दर्यादेगेर जावपी प्लास्टिक प्रदूषण आनी बेकायदेशीर बांदावळींक लागून थळाव्या लोकांचें जिवीत कठीण जालां. सीआरझेड कायदे मोडून बांदिल्ल्या हॉटेलांक लागून दर्याचें उदक प्रदूशित जावपाक लागलां आनी कासवांची तांतयां घालपाची सुवात नश्ट जाल्या.",
        "question": "जर दर्यादेगेर बेकायदेशीर हॉटेलां अशींच बांदत रावलीं, तर खंयच्या जनावराच्या प्रजननाचेर चड वायट परिणाम जातलो?",
        "candidates": [
            "नुस्त्यां",
            "हिप्पी लोक",
            "कासवां",
            "सुकणीं"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_041",
        "context": "गोंयचे दर्यावेळो संवसारभर भोंवडेकारांक आपल्याकडेन आकर्शित करतात. कलंगूट, बागा, वागातोर आनी पाळोळें सारक्यो वेळो सद्याक पर्यटनाचीं मुखेल केंद्रां जाल्यांत. साठव्या आनी सत्तराव्या दशकांत जेन्ना हिप्पी लोक गोंयांत आयले, तेन्ना सावन गोंयच्या पर्यटनाक नेट आयलो. दर्यावेळेचेर आशिल्लीं शॅक्स आनी थंयचें नुस्त्याचें जेवण पर्यटकां खातीर खाशेली पसंती आसता. पूण वाडट्या पर्यटनाक लागून सैमाचेर खूब वायट परिणाम जाला. दर्यादेगेर जावपी प्लास्टिक प्रदूषण आनी बेकायदेशीर बांदावळींक लागून थळाव्या लोकांचें जिवीत कठीण जालां. सीआरझेड कायदे मोडून बांदिल्ल्या हॉटेलांक लागून दर्याचें उदक प्रदूशित जावपाक लागलां आनी कासवांची तांतयां घालपाची सुवात नश्ट जाल्या.",
        "question": "साठव्या आनी सत्तराव्या दशका सावन गोंयच्या पर्यटनांत खंयचो मुखेल बदल पळोवपाक मेळ्ळो?",
        "candidates": [
            "प्लास्टिक प्रदूषणाक लागून पर्यटन सामकें बंद जालें",
            "हिप्पी लोकांच्या येवपा उपरांत पर्यटनाक एकदम नेट आयलो",
            "शॅक्स आनी नुस्त्याचें जेवण फकत थळाव्या लोकां खातीर दवरलें",
            "सीआरझेड कायद्यांक लागून पर्यटनाचीं मुखेल केंद्रां नश्ट जालीं"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_042",
        "context": "गोंयचे दर्यावेळो संवसारभर भोंवडेकारांक आपल्याकडेन आकर्शित करतात. कलंगूट, बागा, वागातोर आनी पाळोळें सारक्यो वेळो सद्याक पर्यटनाचीं मुखेल केंद्रां जाल्यांत. साठव्या आनी सत्तराव्या दशकांत जेन्ना हिप्पी लोक गोंयांत आयले, तेन्ना सावन गोंयच्या पर्यटनाक नेट आयलो. दर्यावेळेचेर आशिल्लीं शॅक्स आनी थंयचें नुस्त्याचें जेवण पर्यटकां खातीर खाशेली पसंती आसता. पूण वाडट्या पर्यटनाक लागून सैमाचेर खूब वायट परिणाम जाला. दर्यादेगेर जावपी प्लास्टिक प्रदूषण आनी बेकायदेशीर बांदावळींक लागून थळाव्या लोकांचें जिवीत कठीण जालां. सीआरझेड कायदे मोडून बांदिल्ल्या हॉटेलांक लागून दर्याचें उदक प्रदूशित जावपाक लागलां आनी कासवांची तांतयां घालपाची सुवात नश्ट जाल्या.",
        "question": "दर्यावेळेचेर आशिल्लीं शॅक्स आनी हॉटेलां जरी पर्यटकांक आकर्शित करतात, तरी लेगीत थळाव्या लोकां खातीर तीं कठीण कित्याक जाल्यांत?",
        "candidates": [
            "कारण थंय फकत हिप्पी लोक रावतात",
            "कारण तांच्याकडल्यान जावपी प्रदूषण आनी बेकायदेशीर बांदावळींक लागून सैमाची हानी जाता",
            "कारण थंय नुस्त्याचें जेवण सामकें म्हारग जालां",
            "कारण कलंगूट आनी बागा वेळो ल्हान जाल्यात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_043",
        "context": "गोंयच्या मांडवी न्हंयेंत आशिल्ल्या चोरावें जुंव्यार डॉ सलीम अली सुकण्यांचें अभयारण्य आसा. हें अभयारण्य मँगूव्ह वा कांदळवनाच्या रानांनी भरिल्लें आसून तें सुकण्यां खातीर एक सुरक्षित जागो आसा. भारताचे फामाद सुकण्यांचे तज्ज्ञ डॉ सलीम अली हांच्या उगडासाक हें नांव दिलां. हिंवाळ्याच्या दिसांनी संवसाराच्या वेगवेगळ्या वाठारांतल्यान हजारांनी सुकणीं हांगा स्थलांतर करून येतात. हांगा रंगीबेरंगी सुकणीं, कोले, मानगीं आनी जायत्या प्रकारचीं नुस्त्यां पळोवपाक मेळटात. ह्या अभयारण्यांत भोंवडी करपा खातीर बोटीची वेवस्था आसा. सैमाचे राखणे खातीर आनी भुरग्यांक सुकण्यांची म्हायती मेळपा खातीर हो जागो खूब म्हत्वाचो आसा.",
        "question": "मँगूव्ह वा कांदळवनाच्या रानांचो सुकण्यांक खंयचो फायदो जाता, जाका लागून तीं हांगा स्थलांतर करून येतात?",
        "candidates": [
            "तांकां थंय बोटीची वेवस्था मेळटा",
            "तें सुकण्यां खातीर एक सुरक्षित जागो आनी आलाशिरो दिता",
            "थंय फकत भारतांतलीं सुकणीं रावतात",
            "डॉ सलीम अली हांचो उगडास करपाक तीं येतात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_044",
        "context": "गोंयच्या मांडवी न्हंयेंत आशिल्ल्या चोरावें जुंव्यार डॉ सलीम अली सुकण्यांचें अभयारण्य आसा. हें अभयारण्य मँगूव्ह वा कांदळवनाच्या रानांनी भरिल्लें आसून तें सुकण्यां खातीर एक सुरक्षित जागो आसा. भारताचे फामाद सुकण्यांचे तज्ज्ञ डॉ सलीम अली हांच्या उगडासाक हें नांव दिलां. हिंवाळ्याच्या दिसांनी संवसाराच्या वेगवेगळ्या वाठारांतल्यान हजारांनी सुकणीं हांगा स्थलांतर करून येतात. हांगा रंगीबेरंगी सुकणीं, कोले, मानगीं आनी जायत्या प्रकारचीं नुस्त्यां पळोवपाक मेळटात. ह्या अभयारण्यांत भोंवडी करपा खातीर बोटीची वेवस्था आसा. सैमाचे राखणे खातीर आनी भुरग्यांक सुकण्यांची म्हायती मेळपा खातीर हो जागो खूब म्हत्वाचो आसा.",
        "question": "जर कोणूय गिमाळ्याच्या दिसांनी ह्या अभयारण्यांत गेलो, तर ताका खंयचो अणभव चड करून मेळचो ना?",
        "candidates": [
            "मँगूव्ह रानांनी बोटीची भोंवडी करप",
            "कोले आनी मानगीं पळोवप",
            "संवसाराच्या वेगवेगळ्या वाठारांतल्यान आयिल्लीं स्थलांतरीत सुकणीं पळोवप",
            "भुरग्यांक सुकण्यांची म्हायती घेवप"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_045",
        "context": "गोंयच्या मांडवी न्हंयेंत आशिल्ल्या चोरावें जुंव्यार डॉ सलीम अली सुकण्यांचें अभयारण्य आसा. हें अभयारण्य मँगूव्ह वा कांदळवनाच्या रानांनी भरिल्लें आसून तें सुकण्यां खातीर एक सुरक्षित जागो आसा. भारताचे फामाद सुकण्यांचे तज्ज्ञ डॉ सलीम अली हांच्या उगडासाक हें नांव दिलां. हिंवाळ्याच्या दिसांनी संवसाराच्या वेगवेगळ्या वाठारांतल्यान हजारांनी सुकणीं हांगा स्थलांतर करून येतात. हांगा रंगीबेरंगी सुकणीं, कोले, मानगीं आनी जायत्या प्रकारचीं नुस्त्यां पळोवपाक मेळटात. ह्या अभयारण्यांत भोंवडी करपा खातीर बोटीची वेवस्था आसा. सैमाचे राखणे खातीर आनी भुरग्यांक सुकण्यांची म्हायती मेळपा खातीर हो जागो खूब म्हत्वाचो आसा.",
        "question": "डॉ सलीम अली हांच्या नांवाचो आनी ह्या अभयारण्याचो संबंद कितें?",
        "candidates": [
            "डॉ सलीम अली हांगा स्थलांतर करून आयिल्ले",
            "ते भारताचे फामाद सुकण्यांचे तज्ज्ञ आशिल्ले, तांच्या उगडासाक हें नांव दिलां",
            "तांणी मँगूव्ह रानांनी बोटीची वेवस्था सुरू केल्ली",
            "ते चोरावें जुंव्यार रावपी एक थळावे मनीस आशिल्ले"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_046",
        "context": "गोंयांत खणींचो वेवसाय आदल्या काळार अर्थवेवस्थेचो एक मुखेल आदार आशिल्लो. लोखण आनी मँगनीज काडून तें जपाना सारक्या देशांक निर्यात करताले. पूण अतिप्रमाणांत जाल्ल्या खणींच्या उत्खननाक लागून गोंयच्या पर्यावरणाची खूब व्हड हानी जाली. रानां नश्ट जालीं, न्हंयांचें उदक प्रदूशित जालें आनी शेतांत माती भरून पिकीक मार बसलो. धुल आनी आवाजाक लागून गांवच्या लोकांक खूब त्रास जावपाक लागले. निमाणें, पर्यावरणाची राखण करपा खातीर सर्वोच्च न्यायालयान बेकायदेशीर खणींचेर बंदी घाली. आज गोंय सरकारा मुखार खणींवांगडाच सैमाची राखण कशी करची हो एक व्हड प्रस्न आसा.",
        "question": "शेतीचेर खणींच्या वेवसायाचो सगळ्यांत वायट परिणाम कसो जालो?",
        "candidates": [
            "शेतांतल्यान लोखण आनी मँगनीज काडपाक लागले",
            "शेतांत खणींची धुल आनी माती भरून पिकीक मार बसलो",
            "शेतकारांनी शेती सोडून खणीर काम सुरू केलें",
            "सर्वोच्च न्यायालयान शेतीचेर बंदी घाली"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_047",
        "context": "गोंयांत खणींचो वेवसाय आदल्या काळार अर्थवेवस्थेचो एक मुखेल आदार आशिल्लो. लोखण आनी मँगनीज काडून तें जपाना सारक्या देशांक निर्यात करताले. पूण अतिप्रमाणांत जाल्ल्या खणींच्या उत्खननाक लागून गोंयच्या पर्यावरणाची खूब व्हड हानी जाली. रानां नश्ट जालीं, न्हंयांचें उदक प्रदूशित जालें आनी शेतांत माती भरून पिकीक मार बसलो. धुल आनी आवाजाक लागून गांवच्या लोकांक खूब त्रास जावपाक लागले. निमाणें, पर्यावरणाची राखण करपा खातीर सर्वोच्च न्यायालयान बेकायदेशीर खणींचेर बंदी घाली. आज गोंय सरकारा मुखार खणींवांगडाच सैमाची राखण कशी करची हो एक व्हड प्रस्न आसा.",
        "question": "सर्वोच्च न्यायालयान बेकायदेशीर खणींचेर बंदी घालपा फाटलो मुखेल उद्देश कितें आशिल्लो?",
        "candidates": [
            "जपानाक जावपी निर्यात थांबोवप",
            "गोंयची अर्थवेवस्था मोडून उडोवप",
            "पर्यावरणाची राखण करप आनी थळाव्या लोकांक त्रासांतल्यान वाटावप",
            "सरकारा मुखार व्हड प्रस्न उबो करप"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_048",
        "context": "गोंयांत खणींचो वेवसाय आदल्या काळार अर्थवेवस्थेचो एक मुखेल आदार आशिल्लो. लोखण आनी मँगनीज काडून तें जपाना सारक्या देशांक निर्यात करताले. पूण अतिप्रमाणांत जाल्ल्या खणींच्या उत्खननाक लागून गोंयच्या पर्यावरणाची खूब व्हड हानी जाली. रानां नश्ट जालीं, न्हंयांचें उदक प्रदूशित जालें आनी शेतांत माती भरून पिकीक मार बसलो. धुल आनी आवाजाक लागून गांवच्या लोकांक खूब त्रास जावपाक लागले. निमाणें, पर्यावरणाची राखण करपा खातीर सर्वोच्च न्यायालयान बेकायदेशीर खणींचेर बंदी घाली. आज गोंय सरकारा मुखार खणींवांगडाच सैमाची राखण कशी करची हो एक व्हड प्रस्न आसा.",
        "question": "गोंय सरकारा मुखार सद्या खंयचो 'व्हड प्रस्न' आसा, जाचो उल्लेख परिच्छेदांत केला?",
        "candidates": [
            "फकत लोखण आनी मँगनीज कशें काडप",
            "सर्वोच्च न्यायालयाचे कायदे कशे मोडप",
            "अर्थवेवस्थेचो आदार आशिल्ल्या खणींवांगडाच सैमाची राखण कशी करप",
            "गांवच्या लोकांक आवाजाचो त्रास कसो दिवप"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_049",
        "context": "सत्तरी तालुक्यांत आशिल्लें म्हादय वन्यजीव अभयारण्य गोंयच्या अस्तंत घाटाचो एक सोबीत वांटो आसा. हांगा वाघ, गवे, बिबटे आनी जायतीं रानवटी जनावरां आसात. म्हादय न्हंय जिका गोंयांत मांडवी अशें म्हणटात, तिचो उगम ह्याच वाठारांतल्यान जाता. सद्याक कर्नाटक सरकार म्हादय न्हंयचें उदक आपल्या राज्यांत घुंवडावपाचो यत्न करता. जर उदक घुंवडायलें जाल्यार गोंयच्या सैमाचेर, शेतीचेर आनी पिवपाच्या उदकाचेर भिरांकूळ संकट येत लें. हाका लागून गोंयकार म्हादय न्हंयेची राखण करपा खातीर व्हड प्रमाणांत आंदोलन करतात. म्हादय वाटावप म्हळ्यार गोंयचें जिवीत वाटावप अशें थळावे लोक मानतात.",
        "question": "जर कर्नाटक सरकारान म्हादयचें उदक घुंवडायपांत यश मेळयलें, तर गोंयांत खंयच्या न्हंयेच्या उदकाची पातळी उणी जावपाची शक्यताय आसा?",
        "candidates": [
            "साळ न्हंय",
            "मांडवी न्हंय",
            "झुवारी न्हंय",
            "शापोरा न्हंय"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_050",
        "context": "सत्तरी तालुक्यांत आशिल्लें म्हादय वन्यजीव अभयारण्य गोंयच्या अस्तंत घाटाचो एक सोबीत वांटो आसा. हांगा वाघ, गवे, बिबटे आनी जायतीं रानवटी जनावरां आसात. म्हादय न्हंय जिका गोंयांत मांडवी अशें म्हणटात, तिचो उगम ह्याच वाठारांतल्यान जाता. सद्याक कर्नाटक सरकार म्हादय न्हंयचें उदक आपल्या राज्यांत घुंवडावपाचो यत्न करता. जर उदक घुंवडायलें जाल्यार गोंयच्या सैमाचेर, शेतीचेर आनी पिवपाच्या उदकाचेर भिरांकूळ संकट येत लें. हाका लागून गोंयकार म्हादय न्हंयेची राखण करपा खातीर व्हड प्रमाणांत आंदोलन करतात. म्हादय वाटावप म्हळ्यार गोंयचें जिवीत वाटावप अशें थळावे लोक मानतात.",
        "question": "गोंयकार म्हादय न्हंयेची राखण करपा खातीर व्हड प्रमाणांत आंदोलन कित्याक करतात?",
        "candidates": [
            "कारण तांकां म्हादय अभयारण्यांत वाघ पोसपाचे आसात",
            "कारण उदक घुंवडायल्यार गोंयचे शेतीचेर आनी पिवपाच्या उदकाचेर भिरांकूळ संकट येत लें",
            "कारण तांकां कर्नाटक सरकारा वांगडा वेपार करपाचो आसा",
            "कारण म्हादय वाटावप म्हळ्यार फकत अस्तंत घाटाची राखण करप"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_051",
        "context": "सत्तरी तालुक्यांत आशिल्लें म्हादय वन्यजीव अभयारण्य गोंयच्या अस्तंत घाटाचो एक सोबीत वांटो आसा. हांगा वाघ, गवे, बिबटे आनी जायतीं रानवटी जनावरां आसात. म्हादय न्हंय जिका गोंयांत मांडवी अशें म्हणटात, तिचो उगम ह्याच वाठारांतल्यान जाता. सद्याक कर्नाटक सरकार म्हादय न्हंयचें उदक आपल्या राज्यांत घुंवडावपाचो यत्न करता. जर उदक घुंवडायलें जाल्यार गोंयच्या सैमाचेर, शेतीचेर आनी पिवपाच्या उदकाचेर भिरांकूळ संकट येत लें. हाका लागून गोंयकार म्हादय न्हंयेची राखण करपा खातीर व्हड प्रमाणांत आंदोलन करतात. म्हादय वाटावप म्हळ्यार गोंयचें जिवीत वाटावप अशें थळावे लोक मानतात.",
        "question": "'म्हादय वाटावप म्हळ्यार गोंयचें जिवीत वाटावप' अशें थळावे लोक कित्याक मानतात?",
        "candidates": [
            "कारण ती गोंयच्या अर्थवेवस्थेची, पर्यावरणाची आनी पिवपाच्या उदकाची मुखेल जीवनदायिनी आसा",
            "कारण थंय फकत गवे आनी बिबटे रावतात",
            "कारण सत्तरी तालुक्यांत आनीक खंयचोच वेवसाय ना",
            "कारण ती फकत कर्नाटक आनी गोंय मदीं वाद निर्माण करता"
        ],
        "correct": 0,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_052",
        "context": "गोंयच्या दोंगरी वाठारांनी काजू बागायती खूब प्रमाणांत दिश्टी पडटात. पुर्तुगेजांनी ब्राझील देशांतल्यान काजूचें रोप गोंयांत हाडलें आनी उपरांत तें गोंयच्या रानांनी रुजलें. काजू फकत फळां खातीर न्हय, जाल्यार काजूच्या बोंडापसून तयार जावपी फेणी खातीर खूब फामाद आसा. गिमाळ्याच्या दिसांनी काजूचीं बोंडां एकठांय करून तांचो रोस काडटात आनी उपरांत भट्टी लावन फेणी गाळटात. गोंयची काजू फेणी संवसारभर फामाद आसा आनी तिका जीआय मानांकन लेगीत मेळळां. पूण आजकाल अवकाळी पावस आनी मजुरांची टंचाई हाका लागून काजूच्या उत्पन्नाचेर वायट परिणाम जावपाक लागला. तरी लेगीत काजू बागायती हो गोंयकारांचो एक पारंपारीक वेवसाय उरला.",
        "question": "काजू फेणीचो वेवसाय करप्यांक सद्या खंयचे दोन मुखेल संकटांक तोंड दिवंचें पडटा?",
        "candidates": [
            "पुर्तुगेजांचो कायदो आनी ब्राझील देश",
            "अवकाळी पावस आनी मजुरांची टंचाई",
            "जीआय मानांकनाची कमी आनी रानांची उणीव",
            "काजूच्या बोंडांचो उणो रोस आनी दोंगरी वाठार"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_053",
        "context": "गोंयच्या दोंगरी वाठारांनी काजू बागायती खूब प्रमाणांत दिश्टी पडटात. पुर्तुगेजांनी ब्राझील देशांतल्यान काजूचें रोप गोंयांत हाडलें आनी उपरांत तें गोंयच्या रानांनी रुजलें. काजू फकत फळां खातीर न्हय, जाल्यार काजूच्या बोंडापसून तयार जावपी फेणी खातीर खूब फामाद आसा. गिमाळ्याच्या दिसांनी काजूचीं बोंडां एकठांय करून तांचो रोस काडटात आनी उपरांत भट्टी लावन फेणी गाळटात. गोंयची काजू फेणी संवसारभर फामाद आसा आनी तिका जीआय मानांकन लेगीत मेळळां. पूण आजकाल अवकाळी पावस आनी मजुरांची टंचाई हाका लागून काजूच्या उत्पन्नाचेर वायट परिणाम जावपाक लागला. तरी लेगीत काजू बागायती हो गोंयकारांचो एक पारंपारीक वेवसाय उरला.",
        "question": "जर पुर्तुगेजांनी ब्राझील देशांतल्यान काजूचें रोप हाडिल्लें नासत, तर गोंयचे संस्कृतींतलो खंयचो पारंपारीक वेवसाय आज अस्तित्वांत नासलो?",
        "candidates": [
            "खाजन शेती",
            "खाण वेवसाय",
            "भट्टी लावन फेणी गाळपाचो वेवसाय",
            "तारवार काम करपाचो वेवसाय"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_054",
        "context": "गोंयच्या दोंगरी वाठारांनी काजू बागायती खूब प्रमाणांत दिश्टी पडटात. पुर्तुगेजांनी ब्राझील देशांतल्यान काजूचें रोप गोंयांत हाडलें आनी उपरांत तें गोंयच्या रानांनी रुजलें. काजू फकत फळां खातीर न्हय, जाल्यार काजूच्या बोंडापसून तयार जावपी फेणी खातीर खूब फामाद आसा. गिमाळ्याच्या दिसांनी काजूचीं बोंडां एकठांय करून तांचो रोस काडटात आनी उपरांत भट्टी लावन फेणी गाळटात. गोंयची काजू फेणी संवसारभर फामाद आसा आनी तिका जीआय मानांकन लेगीत मेळळां. पूण आजकाल अवकाळी पावस आनी मजुरांची टंचाई हाका लागून काजूच्या उत्पन्नाचेर वायट परिणाम जावपाक लागला. तरी लेगीत काजू बागायती हो गोंयकारांचो एक पारंपारीक वेवसाय उरला.",
        "question": "काजू बागायती वाठारांत 'गिमाळ्याच्या दिसांनी' चड वावर कित्याक आसता?",
        "candidates": [
            "कारण तेन्ना पावस पडटा",
            "कारण तेन्ना काजूचीं बोंडां एकठांय करून रोस काडपाचो वेळ आसता",
            "कारण तेन्ना मजुरांची टंचाई आसता",
            "कारण तेन्ना काजूचे रोप रुजोवपाचें आसता"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_055",
        "context": "सांगें तालुक्यांत आशिल्लें नेत्रावळी अभयारण्य सैमीक सोबीतकाये खातीर खूब नामनेचें आसा. हांगाचीं दाट रानां आनी ल्हान-व्हड धबधबे भोंवडेकारांचे दोळे दिपपायतात. ह्या अभयारण्याच्या लागींच एक अजाप करपी बुडबुड्यांची तळी आसा, जिका थळावे लोक बुडबुडयांतळें म्हणटात. ह्या तळ्यांतल्या उदकांतल्यान सतत बुडबुडे वयर येतात. जेन्ना कोणूय ताळयो वाजोयता वा जोरात उलयता, तेन्ना बुडबुड्यांचो वेग वाडटा. हें एक सैमीक आनी विज्ञानीक अजाप आसा अशें मानतात. नेत्रावळी वाठार रानवटी सुकणीं आनी जनावरां खातीर एक सुरक्षित आलाशिरो आसा. गोंयच्या सरकारान ह्या वाठाराक वन्यजीव अभयारण्य म्हूण जाहीर करून सैमाची राखण करपाचो यत्न केला.",
        "question": "बुडबुडयांतळ्यांतल्या बुडबुड्यांचो वेग केन्ना वाडटा?",
        "candidates": [
            "जेन्ना अभयारण्यांत दाट रानां वाडटात",
            "जेन्ना कोणूय थंय ताळयो वाजोयता वा जोरात उलयता",
            "जेन्ना ल्हान-व्हड धबधबे व्हांवपाक लागतात",
            "जेन्ना रानवटी सुकणीं उदक पियेतात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_056",
        "context": "सांगें तालुक्यांत आशिल्लें नेत्रावळी अभयारण्य सैमीक सोबीतकाये खातीर खूब नामनेचें आसा. हांगाचीं दाट रानां आनी ल्हान-व्हड धबधबे भोंवडेकारांचे दोळे दिपपायतात. ह्या अभयारण्याच्या लागींच एक अजाप करपी बुडबुड्यांची तळी आसा, जिका थळावे लोक बुडबुडयांतळें म्हणटात. ह्या तळ्यांतल्या उदकांतल्यान सतत बुडबुडे वयर येतात. जेन्ना कोणूय ताळयो वाजोयता वा जोरात उलयता, तेन्ना बुडबुड्यांचो वेग वाडटा. हें एक सैमीक आनी विज्ञानीक अजाप आसा अशें मानतात. नेत्रावळी वाठार रानवटी सुकणीं आनी जनावरां खातीर एक सुरक्षित आलाशिरो आसा. गोंयच्या सरकारान ह्या वाठाराक वन्यजीव अभयारण्य म्हूण जाहीर करून सैमाची राखण करपाचो यत्न केला.",
        "question": "सरकारान नेत्रावळी वाठाराक 'वन्यजीव अभयारण्य' म्हूण कित्याक जाहीर केलां?",
        "candidates": [
            "फकत बुडबुडयांतळ्याची राखण करपाक",
            "थंयचें रानवटी सुकणीं, जनावरां आनी सैमाची राखण करपाक",
            "थंय भोंवडेकारांक ताळयो वाजोवपाक परवानगी दिवपाक",
            "दाट रानां कातरपा खातीर"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_057",
        "context": "सांगें तालुक्यांत आशिल्लें नेत्रावळी अभयारण्य सैमीक सोबीतकाये खातीर खूब नामनेचें आसा. हांगाचीं दाट रानां आनी ल्हान-व्हड धबधबे भोंवडेकारांचे दोळे दिपपायतात. ह्या अभयारण्याच्या लागींच एक अजाप करपी बुडबुड्यांची तळी आसा, जिका थळावे लोक बुडबुडयांतळें म्हणटात. ह्या तळ्यांतल्या उदकांतल्यान सतत बुडबुडे वयर येतात. जेन्ना कोणूय ताळयो वाजोयता वा जोरात उलयता, तेन्ना बुडबुड्यांचो वेग वाडटा. हें एक सैमीक आनी विज्ञानीक अजाप आसा अशें मानतात. नेत्रावळी वाठार रानवटी सुकणीं आनी जनावरां खातीर एक सुरक्षित आलाशिरो आसा. गोंयच्या सरकारान ह्या वाठाराक वन्यजीव अभयारण्य म्हूण जाहीर करून सैमाची राखण करपाचो यत्न केला.",
        "question": "सांगें तालुक्यांतल्या भोंवडेकारांक खंयच्या दोन सैमीक अजापांचो अणभव घेवपाक मेळटा?",
        "candidates": [
            "म्हादय न्हंय आनी दुधसागर धबधबो",
            "दाट रानांतले धबधबे आनी बुडबुड्यांची तळी",
            "खाजन शेती आनी कांदळवनां",
            "सयाद्री पर्वत आनी मांडवी न्हंय"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_058",
        "context": "गोंयच्या दर्यादेगेर आनी न्हंयच्या वाठारांनी आशिल्लीं कांदळवनां म्हळ्यार मँगूव्ह गोंयच्या पर्यावरणाचे रक्षक आसात. हीं झाडां खाऱ्या उदकांत वाडटात आनी तांचीं पाळां उदकाच्या वयर येतात. कांदळवनाक लागून दर्याच्या हुंवारपसून आनी उदकाच्या नेटान जावपी मातयेची धूप थामता. तशेंच हांगा वेगवेगळीं नुस्त्यां, कुल्लियो आनी सुकणीं रावन आपलो वंश वाडयतात. आदल्या काळांत खाजन शेती करपी लोक ह्या कांदळवनाची जतनाय घेताले. पूण आजकाल बेकायदेशीर बांदावळीं खातीर हीं रानां कातरपाचें काम सुरू जालां. जर कांदळवनां नश्ट जालीं, तर गोंयच्या पर्यावरणाचेर आनी नुस्त्यामारी वेवसायाचेर सामको भिरांकूळ परिणाम जावपाची शक्यताय आसा.",
        "question": "कांदळवनां नश्ट जाल्यार नुस्त्यामारी वेवसायाचेर वायट परिणाम कित्याक जातलो?",
        "candidates": [
            "कारण कांदळवनां नुस्त्यां आनी कुल्लियां खातीर प्रजनन आनी सुरक्षित वाठार दितात",
            "कारण थंय बेकायदेशीर बांदावळी उब्यो रावतल्यो",
            "कारण दर्याचें उदक गोड जातलें",
            "कारण खाऱ्या उदकांत नुस्तें वाडचें ना"
        ],
        "correct": 0,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_059",
        "context": "गोंयच्या दर्यादेगेर आनी न्हंयच्या वाठारांनी आशिल्लीं कांदळवनां म्हळ्यार मँगूव्ह गोंयच्या पर्यावरणाचे रक्षक आसात. हीं झाडां खाऱ्या उदकांत वाडटात आनी तांचीं पाळां उदकाच्या वयर येतात. कांदळवनाक लागून दर्याच्या हुंवारपसून आनी उदकाच्या नेटान जावपी मातयेची धूप थामता. तशेंच हांगा वेगवेगळीं नुस्त्यां, कुल्लियो आनी सुकणीं रावन आपलो वंश वाडयतात. आदल्या काळांत खाजन शेती करपी लोक ह्या कांदळवनाची जतनाय घेताले. पूण आजकाल बेकायदेशीर बांदावळीं खातीर हीं रानां कातरपाचें काम सुरू जालां. जर कांदळवनां नश्ट जालीं, तर गोंयच्या पर्यावरणाचेर आनी नुस्त्यामारी वेवसायाचेर सामको भिरांकूळ परिणाम जावपाची शक्यताय आसा.",
        "question": "आदल्या काळार खाजन शेती करपी लोक कांदळवनाची जतनाय कित्याक घेताले?",
        "candidates": [
            "कारण तांकां थंय घर बांदपाचें आशिल्लें",
            "कारण कांदळवनां मातयेची धूप थांबयतात आनी शेताचें खऱ्या उदकापसून रक्षण करतात",
            "कारण तांच्या पाळांचो उपेग फेणी करपाक जाता",
            "कारण थंय फकत सुकणीं वंश वाडयतात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_060",
        "context": "गोंयच्या दर्यादेगेर आनी न्हंयच्या वाठारांनी आशिल्लीं कांदळवनां म्हळ्यार मँगूव्ह गोंयच्या पर्यावरणाचे रक्षक आसात. हीं झाडां खाऱ्या उदकांत वाडटात आनी तांचीं पाळां उदकाच्या वयर येतात. कांदळवनाक लागून दर्याच्या हुंवारपसून आनी उदकाच्या नेटान जावपी मातयेची धूप थामता. तशेंच हांगा वेगवेगळीं नुस्त्यां, कुल्लियो आनी सुकणीं रावन आपलो वंश वाडयतात. आदल्या काळांत खाजन शेती करपी लोक ह्या कांदळवनाची जतनाय घेताले. पूण आजकाल बेकायदेशीर बांदावळीं खातीर हीं रानां कातरपाचें काम सुरू जालां. जर कांदळवनां नश्ट जालीं, तर गोंयच्या पर्यावरणाचेर आनी नुस्त्यामारी वेवसायाचेर सामको भिरांकूळ परिणाम जावपाची शक्यताय आसा.",
        "question": "कांदळवनांच्या झाडांचें एक खाशेलें सैमीक वैशिश्ट्य खंयचें, जें हेर झाडांनी चड करून दिश्टी पडना?",
        "candidates": [
            "तीं फकत दोंगराचेर वाडटात",
            "तांचीं पाळां उदकाच्या वयर येतात आनी तीं खाऱ्या उदकांत वाडटात",
            "तीं वर्सभर फळां दितात",
            "तीं बेकायदेशीर बांदावळींक फाटीं धुकलतात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_061",
        "context": "गोंयच्या साहित्यांत शेणै गोंयबाब हांकां कोंकणी भाशेचो जनक अशें मानतात. विसाव्या शतमानाच्या सुरवातेर, जेन्ना कोंकणी भाशेक लोक फकत बोली म्हूण हिणसायताले, तेन्ना तांणी कोंकणीक एक स्वतंत्र भाशेचो दर्जो मेळोवन दिवपा खातीर स्वताक झोकून दिलें. तांणी कोंकणी व्याकरण बरोवन काडलें, नाटक आनी अणकारां वरवीं साहित्यांत मोलादीक भर घाली. तांचो हो वावर फकत भाशे पुरतो मर्यादीत नाशिल्लो, जाल्यार तो गोंयकारांक आपली अस्मिताय जागोवपाचो एक यत्न आशिल्लो. गोंयकारांनी आपली भास सोडून भायल्या भाशांक चड मान दिला हें पळोवन तांकां खूब दुख्ख जातालें. हाका लागून तांणी कोंकणीच्या उदारा खातीर पुराय जिवीत वेचलें.",
        "question": "जर शेणै गोंयबाब हांचो 'कोंकणी अस्मितायेक जागृत करपाचो वावर' खऱ्या अर्थान यशस्वी जालो नासत, तर आज गोंयकारांच्या जिविताचेर ताचो खंयचो परिणाम जाल्लो आसत?",
        "candidates": [
            "गोंयकार मुंबय रावुन पोर्तुगेज पुस्तकां बरयतले आशिल्ले",
            "कोंकणी भास फकत चाकरांची भास म्हूण उरिल्ली आसती आनी गोंयकारांक तिचो अभिमान नासलो",
            "गोंयकारांची गोंयां भायली वसणूक चड वाडली आसती",
            "कोंकणी व्याकरणाचेर मुळावो प्रभाव पडलो नासलो"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_062",
        "context": "गोंयच्या साहित्यांत शेणै गोंयबाब हांकां कोंकणी भाशेचो जनक अशें मानतात. विसाव्या शतमानाच्या सुरवातेर, जेन्ना कोंकणी भाशेक लोक फकत बोली म्हूण हिणसायताले, तेन्ना तांणी कोंकणीक एक स्वतंत्र भाशेचो दर्जो मेळोवन दिवपा खातीर स्वताक झोकून दिलें. तांणी कोंकणी व्याकरण बरोवन काडलें, नाटक आनी अणकारां वरवीं साहित्यांत मोलादीक भर घाली. तांचो हो वावर फकत भाशे पुरतो मर्यादीत नाशिल्लो, जाल्यार तो गोंयकारांक आपली अस्मिताय जागोवपाचो एक यत्न आशिल्लो. गोंयकारांनी आपली भास सोडून भायल्या भाशांक चड मान दिला हें पळोवन तांकां खूब दुख्ख जातालें. हाका लागून तांणी कोंकणीच्या उदारा खातीर पुराय जिवीत वेचलें.",
        "question": "'गोंयकारांची गोंयां भायली वसणूक' ह्या पुस्तकांतल्यान शेणै गोंयबाबान खंयचो मुखेल हेतू साध्य केला?",
        "candidates": [
            "मुंबय शाराचो इतिहास लोकांक सांगपाचो",
            "गोंयकारांच्या इतिहासाचो बारकायेन अभ्यास करून अस्मिताय जागृत करपाचो",
            "कोंकणी कादंबऱ्यो कश्यो बरोवप तें शिकोवपाचो",
            "फकत कोंकणी व्याकरण समाजा मुखार दवरपाचो"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_063",
        "context": "गोंयच्या साहित्यांत शेणै गोंयबाब हांकां कोंकणी भाशेचो जनक अशें मानतात. विसाव्या शतमानाच्या सुरवातेर, जेन्ना कोंकणी भाशेक लोक फकत बोली म्हूण हिणसायताले, तेन्ना तांणी कोंकणीक एक स्वतंत्र भाशेचो दर्जो मेळोवन दिवपा खातीर स्वताक झोकून दिलें. तांणी कोंकणी व्याकरण बरोवन काडलें, नाटक आनी अणकारां वरवीं साहित्यांत मोलादीक भर घाली. तांचो हो वावर फकत भाशे पुरतो मर्यादीत नाशिल्लो, जाल्यार तो गोंयकारांक आपली अस्मिताय जागोवपाचो एक यत्न आशिल्लो. गोंयकारांनी आपली भास सोडून भायल्या भाशांक चड मान दिला हें पळोवन तांकां खूब दुख्ख जातालें. हाका लागून तांणी कोंकणीच्या उदारा खातीर पुराय जिवीत वेचलें.",
        "question": "विसाव्या शतमानाच्या सुरवातीक कोंकणी भाशेची स्थिती कशी आशिल्ली, जी बदलपा खातीर शेणै गोंयबाबान यत्न केले?",
        "candidates": [
            "ती सगळ्या गोंयकारांची आवडती भास आशिल्ली",
            "ती फकत कादंबऱ्यो बरोवपा खातीर वापरताले",
            "तिका कांयच मोल नाशिल्लें आनी फकत चाकरांची भास म्हूण हिणसायताले",
            "ती फकत मुंबयच्या लोकांची भास आशिल्ली"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_064",
        "context": "कोंकणी साहित्याच्या विकासांत तियात्राचो वांटो खूब मोलादीक आसा. एकुणिसाव्या शतमानाच्या शेवटाक अठराशें ब्याण्णव वर्सा लुकासीन्ह रिबैर हाणें सुरू केल्लो हो कलाप्रकार, सुरवातीक इटालियन ऑपेरा वयल्यान प्रभावित आशिल्लो. पूण जसो काळ गेलो, तियात्रान गोंयकार समाजांतलीं सामाजीक आनी राजकीय प्रस्नांक हात घालपाक सुरवात केली. कांताराम म्हळ्यार तियात्रांतलीं गाणीं, जीं दोन देखाव्यां मदीं गायतात, तीं समाजांतल्या उणिवांचेर, भ्रष्टाचाराचेर वा चालू घडामोडींचेर उपहासात्मक टीका करतात. हाका लागून तियात्र हो फकत मनोरंजनाचो प्रकार उरुंक ना, जाल्यार तो लोकांक जागोवपी एक प्रभावी माध्यम जाला. आयज लेगीत गोंयकार तियात्र पळोवपाक खूब गर्दी करतात.",
        "question": "जर राजभास चळवळ जाल्ली नासती आनी हो कायदो पास जाल्लो नासत, तर खंयच्या मळार कोंकणीक अधिकृत सुवात मेळ्ळी नासती?",
        "candidates": [
            "फकत साहित्याच्या मळार",
            "प्रशासनांत, शिक्षणांत आनी सरकारी कामांत",
            "फकत गोंयच्या इतिहासांत",
            "मुंबयच्या विधानसभेंत"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_065",
        "context": "कोंकणी साहित्याच्या विकासांत तियात्राचो वांटो खूब मोलादीक आसा. एकुणिसाव्या शतमानाच्या शेवटाक अठराशें ब्याण्णव वर्सा लुकासीन्ह रिबैर हाणें सुरू केल्लो हो कलाप्रकार, सुरवातीक इटालियन ऑपेरा वयल्यान प्रभावित आशिल्लो. पूण जसो काळ गेलो, तियात्रान गोंयकार समाजांतलीं सामाजीक आनी राजकीय प्रस्नांक हात घालपाक सुरवात केली. कांताराम म्हळ्यार तियात्रांतलीं गाणीं, जीं दोन देखाव्यां मदीं गायतात, तीं समाजांतल्या उणिवांचेर, भ्रष्टाचाराचेर वा चालू घडामोडींचेर उपहासात्मक टीका करतात. हाका लागून तियात्र हो फकत मनोरंजनाचो प्रकार उरुंक ना, जाल्यार तो लोकांक जागोवपी एक प्रभावी माध्यम जाला. आयज लेगीत गोंयकार तियात्र पळोवपाक खूब गर्दी करतात.",
        "question": "एकुणीसशें सत्त्यायशी वर्साच्या राजभास कायद्यांत कोंकणी वांगडा आनीक खंयच्या भाशेक कांय प्रमाणांत सुवात दिल्ली आसा?",
        "candidates": [
            "पोर्तुगेज",
            "मराठी",
            "हिंदी",
            "इंग्लीश"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_066",
        "context": "कोंकणी साहित्याच्या विकासांत तियात्राचो वांटो खूब मोलादीक आसा. एकुणिसाव्या शतमानाच्या शेवटाक अठराशें ब्याण्णव वर्सा लुकासीन्ह रिबैर हाणें सुरू केल्लो हो कलाप्रकार, सुरवातीक इटालियन ऑपेरा वयल्यान प्रभावित आशिल्लो. पूण जसो काळ गेलो, तियात्रान गोंयकार समाजांतलीं सामाजीक आनी राजकीय प्रस्नांक हात घालपाक सुरवात केली. कांताराम म्हळ्यार तियात्रांतलीं गाणीं, जीं दोन देखाव्यां मदीं गायतात, तीं समाजांतल्या उणिवांचेर, भ्रष्टाचाराचेर वा चालू घडामोडींचेर उपहासात्मक टीका करतात. हाका लागून तियात्र हो फकत मनोरंजनाचो प्रकार उरुंक ना, जाल्यार तो लोकांक जागोवपी एक प्रभावी माध्यम जाला. आयज लेगीत गोंयकार तियात्र पळोवपाक खूब गर्दी करतात.",
        "question": "राजभास चळवळ गोंयच्या इतिहासांत कठीण आनी दुख्खाची कित्याक थरली?",
        "candidates": [
            "कारण थंय खूबशीं पुस्तकां लासून उडयलीं",
            "कारण विधानसभेन हो कायदो पास करपाक न्हयकार दिल्लो",
            "कारण ह्या आंदोलनांत स जाणांक आपलो जीव वगडावंचो पडलो",
            "कारण मराठी भाशेक राजभाशेचो दर्जो मेळ्ळो ना"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_067",
        "context": "गोंय मुक्ती उपरांत गोंयांत कोंकणी भाशेक राजभाशेचो दर्जो मेळोवन दिवपा खातीर एक व्हड आंदोलन जालें. एकुणीसशें सहासष्ट वर्सा कोंकणी प्रजेचो आवाज हे संस्थेन कोंकणीच्या हक्का खातीर लडो उबारलो. त्या वेळार कांय लोकांचें म्हणणें आशिल्लें की मराठी गोंयची राजभास जावची. पूण कोंकणी मोग्यांनी रस्स्यार देंवून शांततायपूर्ण आंदोलन केलें, जातूंत खूब जाणांनी बलीदान लेगीत दिलें. निमाणें, चार फेब्रुवारी एकुणीसशें सत्त्यायशी वर्सा गोंय सरकारान कोंकणीक गोंयची अधिकृत राजभास म्हूण मान्यताय दिली. हो दीस कोंकणी साहित्यांत आनी गोंयच्या इतिहासांत भाशीक अस्मितायेचो दीस म्हूण सुवर्णाक्षरांनी बरवन दवरपा सारको आसा.",
        "question": "रोमी लिपयेक सरकारी मान्यताय मेळची अशी मागणी चड करून खंयचो समाज करता, आनी कित्याक?",
        "candidates": [
            "हिंदू समाज, कारण तांकां ती सोपी पडटा",
            "किरिस्तांव समाज, कारण तांचे धर्मीक ग्रंथ आनी तियात्र रोमी लिपयेंतूच आसात",
            "महाराष्ट्रवादी समाज, कारण ती मराठी परस वेगळी आसा",
            "मुंबयचो समाज, कारण ती अधिकृत लिपी आसा"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_068",
        "context": "गोंय मुक्ती उपरांत गोंयांत कोंकणी भाशेक राजभाशेचो दर्जो मेळोवन दिवपा खातीर एक व्हड आंदोलन जालें. एकुणीसशें सहासष्ट वर्सा कोंकणी प्रजेचो आवाज हे संस्थेन कोंकणीच्या हक्का खातीर लडो उबारलो. त्या वेळार कांय लोकांचें म्हणणें आशिल्लें की मराठी गोंयची राजभास जावची. पूण कोंकणी मोग्यांनी रस्स्यार देंवून शांततायपूर्ण आंदोलन केलें, जातूंत खूब जाणांनी बलीदान लेगीत दिलें. निमाणें, चार फेब्रुवारी एकुणीसशें सत्त्यायशी वर्सा गोंय सरकारान कोंकणीक गोंयची अधिकृत राजभास म्हूण मान्यताय दिली. हो दीस कोंकणी साहित्यांत आनी गोंयच्या इतिहासांत भाशीक अस्मितायेचो दीस म्हूण सुवर्णाक्षरांनी बरवन दवरपा सारको आसा.",
        "question": "देवनागरी अधिकृत लिपी आसून लेगीत कोंकणींत लिपीचो वाद कित्याक निर्माण जाला?",
        "candidates": [
            "कारण देवनागरींत कोंकणी पुस्तकां छापूंक कठीण जाता",
            "कारण एका व्हड समाजान शेकड्यांनी वर्सां सावन रोमी लिपयेचो वापर चालू दवरला",
            "कारण रोमी लिपी फकत प्रशासनांत वापरतात",
            "कारण सरकारान देवनागरीर बंदी घाली"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_069",
        "context": "गोंय मुक्ती उपरांत गोंयांत कोंकणी भाशेक राजभाशेचो दर्जो मेळोवन दिवपा खातीर एक व्हड आंदोलन जालें. एकुणीसशें सहासष्ट वर्सा कोंकणी प्रजेचो आवाज हे संस्थेन कोंकणीच्या हक्का खातीर लडो उबारलो. त्या वेळार कांय लोकांचें म्हणणें आशिल्लें की मराठी गोंयची राजभास जावची. पूण कोंकणी मोग्यांनी रस्स्यार देंवून शांततायपूर्ण आंदोलन केलें, जातूंत खूब जाणांनी बलीदान लेगीत दिलें. निमाणें, चार फेब्रुवारी एकुणीसशें सत्त्यायशी वर्सा गोंय सरकारान कोंकणीक गोंयची अधिकृत राजभास म्हूण मान्यताय दिली. हो दीस कोंकणी साहित्यांत आनी गोंयच्या इतिहासांत भाशीक अस्मितायेचो दीस म्हूण सुवर्णाक्षरांनी बरवन दवरपा सारको आसा.",
        "question": "जर रोमी लिपयेक सरकारी मान्यताय मेळ्ळी, तर रोमी समर्थकांच्या मतान ताचो खंयचो सकारात्मक परिणाम जातलो?",
        "candidates": [
            "कोंकणी भास फकत एकाच पंगडापुरती उरतली",
            "कोंकणी भास चड लोकांचेर पावून तिचो प्रसार वाडटलो",
            "देवनागरी लिपी सामकी नश्ट जातली",
            "फकत धर्मीक ग्रंथांचेंच वाचन वाडटलें"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_070",
        "context": "कोंकणी भास ही खऱ्या अर्थान एक समृद्ध आनी पुर्विल्ली भास आसून, ती वेगवेगळ्या लिपियांनी बरयतात. देवनागरी, रोमी, कन्नड, मल्याळम आनी परसो अरेबीक अशा पांच लिपियांनी बरयल्ली ही एकुलती एक भारतीय भास आसा. गोंयांत देवनागरी ही राजभास म्हूण अधिकृतपणान मानिल्ली आसा, तरी लेगीत किरिस्तांव समाजांत रोमी लिपी वाचनाची आनी बरवपाची एक बळीश्ट परंपरा आसा. साहित्याच्या मळार ह्या दोनूय लिपियांनी कोंकणीचो मोलादीक वावर जाला. कर्नाटकांत रावपी कोंकणी लोक चड करून कन्नड लिपी वापरतात, जाल्यार केरळांतले कोंकणी लोक मल्याळम लिपयेचो उपेग करतात. हे बहुलिपीक स्वरूपाक लागून कोंकणी भास खूब वेगवेगळ्या वाठारांनी तिगून उरल्या.",
        "question": "तियात्रांत गायिल्ल्या 'कांतारांचो' मुखेल उपेग आनी विशय खंयचो आसता?",
        "candidates": [
            "तीं फकत नाटकाची सोबीतकाय वाडोवपा खातीर आसतात",
            "तीं चड करून सामाजीक प्रस्नांचेर वा राजकारणाचेर आदारून समाजाक आरसो दाखयतात",
            "तीं फकत इटालियन भाशेंत गायतात",
            "तीं फकत लुकासीन रिबैर हांच्या उगडासाक गायतात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_071",
        "context": "कोंकणी भास ही खऱ्या अर्थान एक समृद्ध आनी पुर्विल्ली भास आसून, ती वेगवेगळ्या लिपियांनी बरयतात. देवनागरी, रोमी, कन्नड, मल्याळम आनी परसो अरेबीक अशा पांच लिपियांनी बरयल्ली ही एकुलती एक भारतीय भास आसा. गोंयांत देवनागरी ही राजभास म्हूण अधिकृतपणान मानिल्ली आसा, तरी लेगीत किरिस्तांव समाजांत रोमी लिपी वाचनाची आनी बरवपाची एक बळीश्ट परंपरा आसा. साहित्याच्या मळार ह्या दोनूय लिपियांनी कोंकणीचो मोलादीक वावर जाला. कर्नाटकांत रावपी कोंकणी लोक चड करून कन्नड लिपी वापरतात, जाल्यार केरळांतले कोंकणी लोक मल्याळम लिपयेचो उपेग करतात. हे बहुलिपीक स्वरूपाक लागून कोंकणी भास खूब वेगवेगळ्या वाठारांनी तिगून उरल्या.",
        "question": "'इटालियन भुरगो' ह्या तियात्राचें गोंयच्या नाट्य इतिहासांत कितें म्हत्व आसा?",
        "candidates": [
            "तो गोंयांतलो पयलो तियात्र आशिल्लो, जो लुकासीन रिबैर हाणें सादर केलो",
            "तो फकत देवनागरी लिपयेंतल्यान बरोवपांत आयिल्लो पयलो तियात्र",
            "तो इटली देशांत सादर जाल्लो पयलो कोंकणी तियात्र",
            "तो फकत कांतारां विरयत आशिल्लो"
        ],
        "correct": 0,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_072",
        "context": "कोंकणी भास ही खऱ्या अर्थान एक समृद्ध आनी पुर्विल्ली भास आसून, ती वेगवेगळ्या लिपियांनी बरयतात. देवनागरी, रोमी, कन्नड, मल्याळम आनी परसो अरेबीक अशा पांच लिपियांनी बरयल्ली ही एकुलती एक भारतीय भास आसा. गोंयांत देवनागरी ही राजभास म्हूण अधिकृतपणान मानिल्ली आसा, तरी लेगीत किरिस्तांव समाजांत रोमी लिपी वाचनाची आनी बरवपाची एक बळीश्ट परंपरा आसा. साहित्याच्या मळार ह्या दोनूय लिपियांनी कोंकणीचो मोलादीक वावर जाला. कर्नाटकांत रावपी कोंकणी लोक चड करून कन्नड लिपी वापरतात, जाल्यार केरळांतले कोंकणी लोक मल्याळम लिपयेचो उपेग करतात. हे बहुलिपीक स्वरूपाक लागून कोंकणी भास खूब वेगवेगळ्या वाठारांनी तिगून उरल्या.",
        "question": "तियात्राचेर रोमी कोंकणीचो चड प्रभाव आसपा फाटलें शास्रीय कारण खंयचें?",
        "candidates": [
            "कारण तो चड करून गोंयकार किरिस्तांव समाजांत लोकप्रिय आसा, जे रोमी लिपयेचो वापर करतात",
            "कारण लुकासीन रिबैर हो पुर्तुगेज मनीस आशिल्लो",
            "कारण देवनागरींत तियात्र बरोवपाक बंदी आसा",
            "कारण रोमी लिपी फकत राजकारणा खातीर वापरतात"
        ],
        "correct": 0,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_073",
        "context": "कोंकणी भाशेचें लोकसाहित्य खूब गिरेस्त आसा. पिळग्यांपसून आमच्या जाणट्यांनी म्हणी, ओवियो आनी काणयो तोंडी स्वरूपांत सांबाळून दवरल्यात. म्हणी म्हळ्यार अणभवाचेर आदारिल्लीं ल्हान पूण अर्थपूर्ण वाक्यां, जीं जिविताचें शहाणपण शिकयतात. देखीक, हावेसाक मरण ना ही म्हण मनशाच्या आशावादी सुभावाचेर उजवाड घालता. आदल्या काळार बायलो जात्याचेर दळतना वा शेतांत काम करतना ओवियो गातालीं. ह्या ओवियांनी देवाची भक्ती, कुटूंबाचो मोग आनी कश्टांचें वर्णन आसतालें. आयज हें लोकसाहित्य पुस्तकां रूपान एकठांय करून दवरलां, जाका लागून फुडल्या पिळगेक आपली मुळावी संस्कृती समजूंक सोंपें जाता.",
        "question": "शिगम्याचो सण गांवांतल्यान शारांत आयल्या उपरांत, ताच्या स्वरुपांत खंयचो मुखेल बदल जाला?",
        "candidates": [
            "तो फकत देवळांच्या मुखार खेळटात",
            "रोमट आनी चौरंग नाचाक बंदी आयल्या",
            "तो आतां शारांनी चित्ररथांच्या वा फ्लोट्सच्या रुपान काडटात",
            "तो फकत भोंवडेकारां खातीर सण उरला"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_074",
        "context": "कोंकणी भाशेचें लोकसाहित्य खूब गिरेस्त आसा. पिळग्यांपसून आमच्या जाणट्यांनी म्हणी, ओवियो आनी काणयो तोंडी स्वरूपांत सांबाळून दवरल्यात. म्हणी म्हळ्यार अणभवाचेर आदारिल्लीं ल्हान पूण अर्थपूर्ण वाक्यां, जीं जिविताचें शहाणपण शिकयतात. देखीक, हावेसाक मरण ना ही म्हण मनशाच्या आशावादी सुभावाचेर उजवाड घालता. आदल्या काळार बायलो जात्याचेर दळतना वा शेतांत काम करतना ओवियो गातालीं. ह्या ओवियांनी देवाची भक्ती, कुटूंबाचो मोग आनी कश्टांचें वर्णन आसतालें. आयज हें लोकसाहित्य पुस्तकां रूपान एकठांय करून दवरलां, जाका लागून फुडल्या पिळगेक आपली मुळावी संस्कृती समजूंक सोंपें जाता.",
        "question": "'घोडेमोडणी' हो प्रकार खंयच्या सणाचो एक पारंपारीक वांटो आसा?",
        "candidates": [
            "चवथ",
            "शिगमो",
            "दिवाळी",
            "तियात्र"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_075",
        "context": "कोंकणी भाशेचें लोकसाहित्य खूब गिरेस्त आसा. पिळग्यांपसून आमच्या जाणट्यांनी म्हणी, ओवियो आनी काणयो तोंडी स्वरूपांत सांबाळून दवरल्यात. म्हणी म्हळ्यार अणभवाचेर आदारिल्लीं ल्हान पूण अर्थपूर्ण वाक्यां, जीं जिविताचें शहाणपण शिकयतात. देखीक, हावेसाक मरण ना ही म्हण मनशाच्या आशावादी सुभावाचेर उजवाड घालता. आदल्या काळार बायलो जात्याचेर दळतना वा शेतांत काम करतना ओवियो गातालीं. ह्या ओवियांनी देवाची भक्ती, कुटूंबाचो मोग आनी कश्टांचें वर्णन आसतालें. आयज हें लोकसाहित्य पुस्तकां रूपान एकठांय करून दवरलां, जाका लागून फुडल्या पिळगेक आपली मुळावी संस्कृती समजूंक सोंपें जाता.",
        "question": "शिगमो हो सण सैमाच्या खंयच्या बदला कडेन जोडिल्लो आसा?",
        "candidates": [
            "पावसाळ्याचे सुरवातेक",
            "हिंवाळ्याच्या शेवटाक",
            "फाल्गुन म्हयन्यांत वसंत ऋतूचे सुरवातेक",
            "गिमाळ्याच्या मध्यार"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_076",
        "context": "कोंकणी भाशेक एकुणीसशें पंचाहत्तर वर्सा भारतीय साहित्य अकादेमीची मान्यताय मेळळी. हे मान्यतायेक लागून कोंकणीक राष्ट्रीय पावंड्यार हेर भारतीय भाशांच्या पंगतींत मानाची सुवात मेळळी. साहित्य अकादेमीन कोंकणी पुस्तकांक आनी लेखकांक दर वर्सा पुरस्कार दिवपाक सुरवात केली, जाका लागून कोंकणीत बरवपाची उमेद वाडली. रवींद्र केळेकार हो कोंकणी साहित्यांतलो एक व्हड खंबो, जांकां ज्ञानपीठ पुरस्कारान लेगीत सन्मानीत केलां. हाच्या भायर पुंडलीक नायक, दामोदर मावजो सारक्या लेखकांनी कोंकणी कादंबरी आनी कथा साहित्याक संवसारीक दर्जो मेळोवन दिला. तांच्या बरोवपांत गांवची माती, सामाजीक प्रस्न आनी मनशाचे भावनांचें चित्रण पळोवपाक मेळटा.",
        "question": "जर साहित्य अकादेमीन कोंकणी भाशेक मान्यताय दिल्ली नासती, तर कोंकणी साहित्याक खंयचें नुकसान जावपाची शक्यताय आशिल्ली?",
        "candidates": [
            "रवींद्र केळेकार हांकां ज्ञानपीठ पुरस्कार मेळचो नासलो आनी राष्ट्रीय पावंड्यार लेखकांक आदार मेळचो नासलो",
            "कोंकणी फकत शारांपुरती मर्यादीत उरिल्ली आसती",
            "पुंडलीक नायक आनी दामोदर मावजो हांकां फकत पोर्तुगेज पुरस्कार मेळ्ळे आसते",
            "गांवची माती आनी सामाजीक प्रस्न सुटल्ले आसते"
        ],
        "correct": 0,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_077",
        "context": "कोंकणी भाशेक एकुणीसशें पंचाहत्तर वर्सा भारतीय साहित्य अकादेमीची मान्यताय मेळळी. हे मान्यतायेक लागून कोंकणीक राष्ट्रीय पावंड्यार हेर भारतीय भाशांच्या पंगतींत मानाची सुवात मेळळी. साहित्य अकादेमीन कोंकणी पुस्तकांक आनी लेखकांक दर वर्सा पुरस्कार दिवपाक सुरवात केली, जाका लागून कोंकणीत बरवपाची उमेद वाडली. रवींद्र केळेकार हो कोंकणी साहित्यांतलो एक व्हड खंबो, जांकां ज्ञानपीठ पुरस्कारान लेगीत सन्मानीत केलां. हाच्या भायर पुंडलीक नायक, दामोदर मावजो सारक्या लेखकांनी कोंकणी कादंबरी आनी कथा साहित्याक संवसारीक दर्जो मेळोवन दिला. तांच्या बरोवपांत गांवची माती, सामाजीक प्रस्न आनी मनशाचे भावनांचें चित्रण पळोवपाक मेळटा.",
        "question": "साहित्य अकादेमीच्या पुरस्कारांक लागून कोंकणी साहित्यांत खंयचो सकारात्मक बदल जालो?",
        "candidates": [
            "कोंकणी लेखकांनी हिंदींत बरोवपाक सुरवात केली",
            "कोंकणीत बरवपाची उमेद वाडली आनी साहित्याक राष्ट्रीय पावंड्यार मान मेळ्ळो",
            "ज्ञानपीठ पुरस्कार फकत कोंकणी भाशेक मेळपाक लागलो",
            "फकत कादंबऱ्योच छापूंक लागल्यो"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_078",
        "context": "कोंकणी भाशेक एकुणीसशें पंचाहत्तर वर्सा भारतीय साहित्य अकादेमीची मान्यताय मेळळी. हे मान्यतायेक लागून कोंकणीक राष्ट्रीय पावंड्यार हेर भारतीय भाशांच्या पंगतींत मानाची सुवात मेळळी. साहित्य अकादेमीन कोंकणी पुस्तकांक आनी लेखकांक दर वर्सा पुरस्कार दिवपाक सुरवात केली, जाका लागून कोंकणीत बरवपाची उमेद वाडली. रवींद्र केळेकार हो कोंकणी साहित्यांतलो एक व्हड खंबो, जांकां ज्ञानपीठ पुरस्कारान लेगीत सन्मानीत केलां. हाच्या भायर पुंडलीक नायक, दामोदर मावजो सारक्या लेखकांनी कोंकणी कादंबरी आनी कथा साहित्याक संवसारीक दर्जो मेळोवन दिला. तांच्या बरोवपांत गांवची माती, सामाजीक प्रस्न आनी मनशाचे भावनांचें चित्रण पळोवपाक मेळटा.",
        "question": "पुंडलीक नायक आनी दामोदर मावजो हांच्या साहित्याचो मूळ गाभो वा विशय चड करून कशाचेर आदारिल्लो आसता?",
        "candidates": [
            "पोर्तुगेज काळार जाल्ल्या धर्मांतराचेर",
            "गांवची माती, सामाजीक प्रस्न आनी मनशाच्या भावनांचेर",
            "कोंकणी लिपीच्या वादाचेर",
            "शिगमो आनी तियात्राचेर"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_079",
        "context": "गोंयच्या लोककला आनी साहित्यांत धालो आनी जागोर हांचो मोलादीक वांटो आसा. धालो हो खास करून बायलांचो नाच, जो पौष म्हयन्यांत मांडार खेळटात. ह्या वेळार बायलो एकामेकांचेर हात घालून फेर धरतात आनी कोंकणी ओवियो गातात, जातूंत रामायण आनी महाभारतांतल्यो काणयो आसतात. जागोर हो दादल्यांचो कलाप्रकार आसून तो चड करून रातीचो वेळार सादर करतात. जागोर हो फकत मनोरंजनाचो प्रकार उरनासतना समाजाक आरसो दाखोवपी एक प्रभावी माध्यम थरता, कारण तातूंत गांवच्या समस्यांचेर आनी कुप्रथांचेर उपहासात्मक भाश्य करतात. ह्या लोककलांनी कोंकणी भाशेचें मुळावें रूप आनी गोडसाण आज लेगीत जीवंत दवरल्या.",
        "question": "जागोर हो कलाप्रकार फकत मनोरंजना पुरतो कित्याक मर्यादीत उरना?",
        "candidates": [
            "कारण तो दादले आनी बायलो एकठांय करतात",
            "कारण तातूंत रामायण आनी महाभारतांतल्यो काणयो आसतात",
            "कारण तातूंत गांवच्या समस्यांचेर आनी कुप्रथांचेर उपहासात्मक भाश्य करून समाजाक आरसो दाखयतात",
            "कारण तो पौष म्हयन्यांत मांडार खेळटात"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_080",
        "context": "गोंयच्या लोककला आनी साहित्यांत धालो आनी जागोर हांचो मोलादीक वांटो आसा. धालो हो खास करून बायलांचो नाच, जो पौष म्हयन्यांत मांडार खेळटात. ह्या वेळार बायलो एकामेकांचेर हात घालून फेर धरतात आनी कोंकणी ओवियो गातात, जातूंत रामायण आनी महाभारतांतल्यो काणयो आसतात. जागोर हो दादल्यांचो कलाप्रकार आसून तो चड करून रातीचो वेळार सादर करतात. जागोर हो फकत मनोरंजनाचो प्रकार उरनासतना समाजाक आरसो दाखोवपी एक प्रभावी माध्यम थरता, कारण तातूंत गांवच्या समस्यांचेर आनी कुप्रथांचेर उपहासात्मक भाश्य करतात. ह्या लोककलांनी कोंकणी भाशेचें मुळावें रूप आनी गोडसाण आज लेगीत जीवंत दवरल्या.",
        "question": "बायलांचो 'धालो' नाच आनी दादल्यांचो 'जागोर' हांच्या सादरीकरणांत खंयचो मुखेल फरक आसा?",
        "candidates": [
            "धालो उपहासात्मक आसता, जाल्यार जागोर ओवियो गावन करतात",
            "धालो पौष म्हयन्यांत मांडार खेळटात, जाल्यार जागोर चड करून रातीचो वेळार सादर करतात",
            "धालो समाजाक आरसो दाखयता, जाल्यार जागोर फकत मनोरंजना खातीर आसा",
            "धालो कोंकणी भाशेचें रूप नश्ट करता, जाल्यार जागोर तें जीवंत दवरता"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_081",
        "context": "गोंयच्या लोककला आनी साहित्यांत धालो आनी जागोर हांचो मोलादीक वांटो आसा. धालो हो खास करून बायलांचो नाच, जो पौष म्हयन्यांत मांडार खेळटात. ह्या वेळार बायलो एकामेकांचेर हात घालून फेर धरतात आनी कोंकणी ओवियो गातात, जातूंत रामायण आनी महाभारतांतल्यो काणयो आसतात. जागोर हो दादल्यांचो कलाप्रकार आसून तो चड करून रातीचो वेळार सादर करतात. जागोर हो फकत मनोरंजनाचो प्रकार उरनासतना समाजाक आरसो दाखोवपी एक प्रभावी माध्यम थरता, कारण तातूंत गांवच्या समस्यांचेर आनी कुप्रथांचेर उपहासात्मक भाश्य करतात. ह्या लोककलांनी कोंकणी भाशेचें मुळावें रूप आनी गोडसाण आज लेगीत जीवंत दवरल्या.",
        "question": "धालो खेळटना बायलो ज्या कोंकणी ओवियो गातात, ताचो मुखेल विशय खंयचो आसता?",
        "candidates": [
            "गांवच्यो समस्या",
            "कुप्रथांचेर भाश्य",
            "रामायण आनी महाभारतांतल्यो काणयो",
            "शिगम्याचे चित्ररथ"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_082",
        "context": "रोमी लिपयेंतल्या कोंकणी साहित्याची परंपरा खूब पोरनी आसा. पाद्रींनी धर्मप्रसारा खातीर पोर्तुगेज काळार रोमी लिपयेचो वापर करून बायबल आनी हेर धर्मीक पुस्तकां कोंकणींत अणकारीत केलीं. एकुणीसशें तेहतीस वर्सा सावन उजवाडाक येवपी वावराड्यांचो ईश्ट हें रोमी कोंकणीतलें एक फामाद आनी पोरनें सातोळें. ह्या सातोळ्यान गोंयकार किरिस्तांव समाजांत वाचपाची आनी बरवपाची सवय वाडयली. तातूंत धर्मीक लेख, काणयो, सामाजीक प्रस्न आनी गोंयकारांच्या जिविताचेर आदारिल्ली म्हायती आसता. वावराड्यांचो ईश्ट हाणें कोंकणी भास आनी साहित्याच्या प्रसाराक खूब मोलादीक हातभार लायिल्लो आसा.",
        "question": "पोर्तुगेज काळार रोमी लिपयेचो मुखेल उपेग चड करून खंयच्या कामा खातीर जाल्लो?",
        "candidates": [
            "तियात्र बरोवपा खातीर",
            "धर्मप्रसारा खातीर बायबल आनी हेर धर्मीक पुस्तकां कोंकणींत अणकारीत करपाक",
            "शिगम्याच्यो काणयो बरोवपा खातीर",
            "सरकारी कायदे उजवाडावपाक"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_083",
        "context": "रोमी लिपयेंतल्या कोंकणी साहित्याची परंपरा खूब पोरनी आसा. पाद्रींनी धर्मप्रसारा खातीर पोर्तुगेज काळार रोमी लिपयेचो वापर करून बायबल आनी हेर धर्मीक पुस्तकां कोंकणींत अणकारीत केलीं. एकुणीसशें तेहतीस वर्सा सावन उजवाडाक येवपी वावराड्यांचो ईश्ट हें रोमी कोंकणीतलें एक फामाद आनी पोरनें सातोळें. ह्या सातोळ्यान गोंयकार किरिस्तांव समाजांत वाचपाची आनी बरवपाची सवय वाडयली. तातूंत धर्मीक लेख, काणयो, सामाजीक प्रस्न आनी गोंयकारांच्या जिविताचेर आदारिल्ली म्हायती आसता. वावराड्यांचो ईश्ट हाणें कोंकणी भास आनी साहित्याच्या प्रसाराक खूब मोलादीक हातभार लायिल्लो आसा.",
        "question": "'वावराड्यांचो ईश्ट' ह्या सातोळ्याचें गोंयकार किरिस्तांव समाजाचेर खंयचें सकारात्मक फळ मेळ्ळें?",
        "candidates": [
            "तांणी पोर्तुगेज भास शिकपाक सुरवात केली",
            "तांकां रोमी लिपी सोडून देवनागरी शिकची पडली",
            "तांच्यांत वाचपाची आनी बरवपाची सवय वाडून कोंकणी साहित्याचो प्रसार जालो",
            "तांकां राजभास चळवळींतल्यान भायर काडले"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_084",
        "context": "रोमी लिपयेंतल्या कोंकणी साहित्याची परंपरा खूब पोरनी आसा. पाद्रींनी धर्मप्रसारा खातीर पोर्तुगेज काळार रोमी लिपयेचो वापर करून बायबल आनी हेर धर्मीक पुस्तकां कोंकणींत अणकारीत केलीं. एकुणीसशें तेहतीस वर्सा सावन उजवाडाक येवपी वावराड्यांचो ईश्ट हें रोमी कोंकणीतलें एक फामाद आनी पोरनें सातोळें. ह्या सातोळ्यान गोंयकार किरिस्तांव समाजांत वाचपाची आनी बरवपाची सवय वाडयली. तातूंत धर्मीक लेख, काणयो, सामाजीक प्रस्न आनी गोंयकारांच्या जिविताचेर आदारिल्ली म्हायती आसता. वावराड्यांचो ईश्ट हाणें कोंकणी भास आनी साहित्याच्या प्रसाराक खूब मोलादीक हातभार लायिल्लो आसा.",
        "question": "एकुणीसशें तेहतीस वर्सा सावन उजवाडाक येवपी 'वावराड्यांचो ईश्ट' हातूंत फकत धर्मीक लेख आसतात कांय हेर विशयूय आसतात?",
        "candidates": [
            "फकत धर्मीक लेख आसतात",
            "तातूंत धर्मीक लेखां वांगडा काणयो, सामाजीक प्रस्न आनी गोंयकारांच्या जिविताचेर आदारिल्ली म्हायती आसता",
            "तातूंत फकत पोर्तुगेज सरकाराची म्हायती आसता",
            "तातूंत फकत तियात्रांची म्हायती आसता"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_085",
        "context": "विसाव्या ऑगस्ट एकुणीसशें ब्याण्णव वर्सा भारतीय संविधानांत एक म्हत्वाची दुरुस्ती करून कोंकणी भाशेक आठवे वळेरींत आस्पावन घेतलें. ह्या निर्णयाक लागून कोंकणीक देशांतल्या हेर मुखेल भाशां वांगडा बरोबरीचो दर्जो मेळ्ळो. आठवे वळेरींत आसपाव जाल्ल्यान, कोंकणींतल्यान यूपीएससी सारक्यो केंद्रीय परीक्षा दिवपाची संद गोंयकार भुरग्यांक मेळ्ळी. तशेंच, नवीं पुस्तकां उजवाडावपाक आनी साहित्याक फाटींबो दिवपाक केंद्रा कडल्यो खूबश्यो येवजण्यो सुरू जाल्यो. हो दीस कोंकणी मनशा खातीर एक व्हड जयेताचा दीस आसलो, कारण ताका लागून कोंकणी भाशेचो फुडार सुरक्षित जालो आनी देशाच्या कानाकोंपऱ्यांत तिका मान्यताय मेळ्ळी.",
        "question": "कोंकणीक संविधानाच्या आठवे वळेरींत आस्पावल्या उपरांत, गोंयच्या विद्यार्थ्यांक शिक्षणीक मळार खंयचो व्हड फायदो जालो?",
        "candidates": [
            "तांकां फकत पोर्तुगेज शिक्षणाची संद मेळ्ळी",
            "तांकां मुंबय वचून शिकपाची संद मेळ्ळी",
            "तांकां कोंकणींतल्यान यूपीएससी सारक्यो केंद्रीय परीक्षा दिवपाची संद मेळ्ळी",
            "तांकां साहित्य अकादेमीचो पुरस्कार मेळ्ळो"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_086",
        "context": "विसाव्या ऑगस्ट एकुणीसशें ब्याण्णव वर्सा भारतीय संविधानांत एक म्हत्वाची दुरुस्ती करून कोंकणी भाशेक आठवे वळेरींत आस्पावन घेतलें. ह्या निर्णयाक लागून कोंकणीक देशांतल्या हेर मुखेल भाशां वांगडा बरोबरीचो दर्जो मेळ्ळो. आठवे वळेरींत आसपाव जाल्ल्यान, कोंकणींतल्यान यूपीएससी सारक्यो केंद्रीय परीक्षा दिवपाची संद गोंयकार भुरग्यांक मेळ्ळी. तशेंच, नवीं पुस्तकां उजवाडावपाक आनी साहित्याक फाटींबो दिवपाक केंद्रा कडल्यो खूबश्यो येवजण्यो सुरू जाल्यो. हो दीस कोंकणी मनशा खातीर एक व्हड जयेताचा दीस आसलो, कारण ताका लागून कोंकणी भाशेचो फुडार सुरक्षित जालो आनी देशाच्या कानाकोंपऱ्यांत तिका मान्यताय मेळ्ळी.",
        "question": "विसाव्या ऑगस्ट एकुणीसशें ब्याण्णव वर्साचो दीस कोंकणी मनशा खातीर 'जयेताचा दीस' कित्याक आसलो?",
        "candidates": [
            "कारण त्या दिसा राजभास कायदो पास जाल्लो",
            "कारण त्या दिसा गोंय मुक्त जाल्लें",
            "कारण त्या दिसा संविधानांत दुरुस्ती करून कोंकणीक आठवे वळेरींत मान्यताय मेळ्ळी",
            "कारण त्या दिसा ज्ञानपीठ पुरस्कार मेळिल्लो"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_087",
        "context": "विसाव्या ऑगस्ट एकुणीसशें ब्याण्णव वर्सा भारतीय संविधानांत एक म्हत्वाची दुरुस्ती करून कोंकणी भाशेक आठवे वळेरींत आस्पावन घेतलें. ह्या निर्णयाक लागून कोंकणीक देशांतल्या हेर मुखेल भाशां वांगडा बरोबरीचो दर्जो मेळ्ळो. आठवे वळेरींत आसपाव जाल्ल्यान, कोंकणींतल्यान यूपीएससी सारक्यो केंद्रीय परीक्षा दिवपाची संद गोंयकार भुरग्यांक मेळ्ळी. तशेंच, नवीं पुस्तकां उजवाडावपाक आनी साहित्याक फाटींबो दिवपाक केंद्रा कडल्यो खूबश्यो येवजण्यो सुरू जाल्यो. हो दीस कोंकणी मनशा खातीर एक व्हड जयेताचा दीस आसलो, कारण ताका लागून कोंकणी भाशेचो फुडार सुरक्षित जालो आनी देशाच्या कानाकोंपऱ्यांत तिका मान्यताय मेळ्ळी.",
        "question": "आठवे वळेरींत आस्पाव जाल्ल्यान कोंकणी साहित्याक आर्थिक मळार खंयचो आदार मेळ्ळो?",
        "candidates": [
            "राज्य सरकारान कोंकणी पुस्तकांचेर कर लायलो",
            "केंद्रा कडल्यो नवीं पुस्तकां उजवाडावपाक आनी साहित्याक फाटींबो दिवपाक येवजण्यो सुरू जाल्यो",
            "पोर्तुगेज सरकारान पयशे दिले",
            "वावराड्यांचो ईश्ट फुकट वांटपाक सुरवात केली"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_088",
        "context": "कोंकणी भाशेचें खाशेलपण म्हळ्यार तिचें वेगवेगळें बोली रूप. गोंयांतूच साश्टी, बारदेसी, पेडणेकारी आनी अंत्रूज अशो जायत्यो बोली भाशा आसात. साश्टी बोलींत पोर्तुगेज उतरांचो प्रभाव चड दिसता, जाल्यार पेडणेकारी बोलीचेर मालवणी भाशेची दाट सावळी आसा. मंगळुरी कोंकणी आनी केरळी कोंकणी लेगीत गोंयची कोंकणी परस बरीच वेगळी आसा. दर एका वाठारांतली बोली थंयच्या सैमाक, जेवणखाणाक आनी चालीरीतींक अणवाळून घडिल्ली आसा. एक म्हण आसा की बारा कोसांचेर भास बदलता, ती कोंकणीक सामकी लागू पडटा. अशे तरेन, ह्या सगळ्या बोलींच्या संगमांतल्यान प्रमाण कोंकणी भास एक गिरेस्त आनी गोड भास तयार जाल्या.",
        "question": "जर एक कोंकणी मनीस मालवणी भाशेची दाट सावळी आशिल्ली कोंकणी उलयता, तर तो गोंयच्या खंयच्या वाठारांतलो आसपाची चड शक्यताय आसा?",
        "candidates": [
            "साश्टी",
            "बारदेस",
            "अंत्रूज",
            "पेडणें"
        ],
        "correct": 3,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_089",
        "context": "कोंकणी भाशेचें खाशेलपण म्हळ्यार तिचें वेगवेगळें बोली रूप. गोंयांतूच साश्टी, बारदेसी, पेडणेकारी आनी अंत्रूज अशो जायत्यो बोली भाशा आसात. साश्टी बोलींत पोर्तुगेज उतरांचो प्रभाव चड दिसता, जाल्यार पेडणेकारी बोलीचेर मालवणी भाशेची दाट सावळी आसा. मंगळुरी कोंकणी आनी केरळी कोंकणी लेगीत गोंयची कोंकणी परस बरीच वेगळी आसा. दर एका वाठारांतली बोली थंयच्या सैमाक, जेवणखाणाक आनी चालीरीतींक अणवाळून घडिल्ली आसा. एक म्हण आसा की बारा कोसांचेर भास बदलता, ती कोंकणीक सामकी लागू पडटा. अशे तरेन, ह्या सगळ्या बोलींच्या संगमांतल्यान प्रमाण कोंकणी भास एक गिरेस्त आनी गोड भास तयार जाल्या.",
        "question": "'बारा कोसांचेर भास बदलता' ही म्हण कोंकणीचे बाबतींत कित्याक लागू पडटा?",
        "candidates": [
            "कारण कोंकणी भास फकत बारा कोसां मेरेनच उलयतात",
            "कारण दर एका वाठारांतली कोंकणी बोली थंयच्या सैमाक आनी चालीरीतींक अणवाळून वेगळी जाल्या",
            "कारण कोंकणी भाशेंत फकत बाराच बोलयो आसात",
            "कारण मंगळुरी आनी केरळी कोंकणी गोंयांत उलयतात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_090",
        "context": "कोंकणी भाशेचें खाशेलपण म्हळ्यार तिचें वेगवेगळें बोली रूप. गोंयांतूच साश्टी, बारदेसी, पेडणेकारी आनी अंत्रूज अशो जायत्यो बोली भाशा आसात. साश्टी बोलींत पोर्तुगेज उतरांचो प्रभाव चड दिसता, जाल्यार पेडणेकारी बोलीचेर मालवणी भाशेची दाट सावळी आसा. मंगळुरी कोंकणी आनी केरळी कोंकणी लेगीत गोंयची कोंकणी परस बरीच वेगळी आसा. दर एका वाठारांतली बोली थंयच्या सैमाक, जेवणखाणाक आनी चालीरीतींक अणवाळून घडिल्ली आसा. एक म्हण आसा की बारा कोसांचेर भास बदलता, ती कोंकणीक सामकी लागू पडटा. अशे तरेन, ह्या सगळ्या बोलींच्या संगमांतल्यान प्रमाण कोंकणी भास एक गिरेस्त आनी गोड भास तयार जाल्या.",
        "question": "साश्टी बोली आनी पेडणेकारी बोली हांच्या मदीं खंयचो मुखेल फरक पळोवपाक मेळटा?",
        "candidates": [
            "साश्टी बोलींत मालवणी प्रभाव आसा, जाल्यार पेडणेकारींत पोर्तुगेज प्रभाव आसा",
            "साश्टी बोलींत पोर्तुगेज उतरांचो प्रभाव चड दिसता, जाल्यार पेडणेकारीचेर मालवणीची सावळी आसा",
            "साश्टी बोली फकत किरिस्तांव उलयतात, जाल्यार पेडणेकारी फकत हिंदू",
            "दोगांयमदीं कसलोच फरक ना, दोनीय प्रमाण कोंकणी आसात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_091",
        "context": "गोंयांत जावपी शिगमोत्सव म्हळ्यार फाल्गुन म्हयन्यांत वसंत ऋतुच्या येवपाची परब. ही परब फकत रंगांची वा नाचाची न्हय, जाल्यार ती गांवच्या एकचाराचें प्रतीक आसा. आदल्या काळांत शिगमोत्सवाक रोमटामेळ काडपाची चाल आसली जंय वाड्या वयले दादले ढोल, ताशे आनी घुमट वाजोवन वाड्या-वाड्यार भोंवताले. हातूंतल्यान गांवच्या सीमांचें रक्षण आनी देवाची भक्ती उक्ती जाताली. शिगम्याच्या वेळार वीरभद्र, गोफ, तोणयांमेळ आनी मोरकुले सारके पारंपरिक नाच सादर जातात. आजकाल शारांत जो फ्लोट परेड जाता तो शिगम्याचो एक आधुनिक अवतार आसा, पूण खऱ्या शिगम्याची जाण आजूनय गांवांतल्या मांडार पळोवपाक मेळटा. शिगमो हो गोंयच्या हिंदू समाजाचो एक सगळ्यांत व्हड उत्सव आसा.",
        "question": "जर दशावताराचो प्रयोग पुराय रातीं चालला, तर ताच्या सादरीकरणांत कलाकारांनी खंयचे दोन मुखेल वांटे घेतिल्ले आसत?",
        "candidates": [
            "पोर्तुगेज मुखवटे आनी बायबलांतल्यो काणयो",
            "ओजस्वी भेस आनी लांकडी मुखवटे",
            "फुगडी आनी शिगम्याचे फ्लोट्स",
            "आधुनिक वस्त्रां आनी इलेक्ट्रॉनिक वाद्यां"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_092",
        "context": "गोंयांत जावपी शिगमोत्सव म्हळ्यार फाल्गुन म्हयन्यांत वसंत ऋतुच्या येवपाची परब. ही परब फकत रंगांची वा नाचाची न्हय, जाल्यार ती गांवच्या एकचाराचें प्रतीक आसा. आदल्या काळांत शिगमोत्सवाक रोमटामेळ काडपाची चाल आसली जंय वाड्या वयले दादले ढोल, ताशे आनी घुमट वाजोवन वाड्या-वाड्यार भोंवताले. हातूंतल्यान गांवच्या सीमांचें रक्षण आनी देवाची भक्ती उक्ती जाताली. शिगम्याच्या वेळार वीरभद्र, गोफ, तोणयांमेळ आनी मोरकुले सारके पारंपरिक नाच सादर जातात. आजकाल शारांत जो फ्लोट परेड जाता तो शिगम्याचो एक आधुनिक अवतार आसा, पूण खऱ्या शिगम्याची जाण आजूनय गांवांतल्या मांडार पळोवपाक मेळटा. शिगमो हो गोंयच्या हिंदू समाजाचो एक सगळ्यांत व्हड उत्सव आसा.",
        "question": "दशावतारांतल्या काणयांचो मुखेल आशय चड करून कशाचेर आदारिल्लो आसता?",
        "candidates": [
            "विष्णूच्या अवतारांवरवीं देव आनी दानवांच्या मदीं जाल्ल्या झुजाचेर जंय देवाचो जय जाता",
            "गांवच्या समस्यांचेर उपहासात्मक भाश्य करपाचेर",
            "कुणबी समाजाच्या रानांतल्या वावराचेर",
            "गोंयकारांच्या सुशेगाद जिविताचेर"
        ],
        "correct": 0,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_093",
        "context": "गोंयांत जावपी शिगमोत्सव म्हळ्यार फाल्गुन म्हयन्यांत वसंत ऋतुच्या येवपाची परब. ही परब फकत रंगांची वा नाचाची न्हय, जाल्यार ती गांवच्या एकचाराचें प्रतीक आसा. आदल्या काळांत शिगमोत्सवाक रोमटामेळ काडपाची चाल आसली जंय वाड्या वयले दादले ढोल, ताशे आनी घुमट वाजोवन वाड्या-वाड्यार भोंवताले. हातूंतल्यान गांवच्या सीमांचें रक्षण आनी देवाची भक्ती उक्ती जाताली. शिगम्याच्या वेळार वीरभद्र, गोफ, तोणयांमेळ आनी मोरकुले सारके पारंपरिक नाच सादर जातात. आजकाल शारांत जो फ्लोट परेड जाता तो शिगम्याचो एक आधुनिक अवतार आसा, पूण खऱ्या शिगम्याची जाण आजूनय गांवांतल्या मांडार पळोवपाक मेळटा. शिगमो हो गोंयच्या हिंदू समाजाचो एक सगळ्यांत व्हड उत्सव आसा.",
        "question": "दशावतार हो फकत करमणुकीचो प्रकार न्हय अशें कित्याक मानतात?",
        "candidates": [
            "कारण तो फकत हिंदू देवळांच्या जात्रांनी सादर करतात",
            "कारण तातूंत कलाकार लांकडी मुखवटे घालतात",
            "कारण तातूंतल्यान लोकांक धर्मीक आनी नैतीक शिकवण मेळटा",
            "कारण तो पुराय रातीं घुमट आनी कांसाळ्याच्या तालार चलता"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_094",
        "context": "कार्निवाल हो गोंयच्या किरिस्तांव समाजाचो एक फामाद उत्सव आसून, तो खास करून फेब्रुवारी म्हयन्यांत येता. पुर्तुगेजांनी गोंयांत हाडिल्ल्या ह्या उत्सवाक आतां गोंयकार रूप आयलां. कार्निवाल म्हळ्यार उपास धरपाच्या पयलीं चार दीस खावपाची, पिवपाची आनी मजा करपाची परब. ह्या उत्सवाचो मुखेल राजा किंग मोमो आसता, जो लोकांक खावपाक, पिवपाक आनी उमेदीन रावपाक हुकूम दिता. कार्निवालाच्या दिसांनी गोंयच्या शारांनी व्हड फ्लोट परेड जातात, जातूंत रंगीबेरंगी कपडे घालून लोक नाचतात आनी गातात. हातूंत पारंपरिक कुणबी नाच लेगीत पळोवपाक मेळटा. हो उत्सव गोंयचे एकचाराचें प्रतीक जाला, कारण तातूंत सगळ्या धर्मांचे लोक वांटो घेतात.",
        "question": "फेणीक भौगोलिक मानांकन वा जीआय टॅग मेळ्ळ्याचो सगळ्यांत व्हडलो फायदो खंयचो?",
        "candidates": [
            "ती संवसारांत खंयच्याय देशांत तयार करून 'गोंयची फेणी' म्हूण विकूंक शकतात",
            "खऱ्या अर्थान 'गोंयची फेणी' फकत गोंयांतूच तयार जावंक शकता",
            "तिका पारंपारीक भट्टीची गरज लागना",
            "तिका मजुरांची उणीव भासना"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_095",
        "context": "कार्निवाल हो गोंयच्या किरिस्तांव समाजाचो एक फामाद उत्सव आसून, तो खास करून फेब्रुवारी म्हयन्यांत येता. पुर्तुगेजांनी गोंयांत हाडिल्ल्या ह्या उत्सवाक आतां गोंयकार रूप आयलां. कार्निवाल म्हळ्यार उपास धरपाच्या पयलीं चार दीस खावपाची, पिवपाची आनी मजा करपाची परब. ह्या उत्सवाचो मुखेल राजा किंग मोमो आसता, जो लोकांक खावपाक, पिवपाक आनी उमेदीन रावपाक हुकूम दिता. कार्निवालाच्या दिसांनी गोंयच्या शारांनी व्हड फ्लोट परेड जातात, जातूंत रंगीबेरंगी कपडे घालून लोक नाचतात आनी गातात. हातूंत पारंपरिक कुणबी नाच लेगीत पळोवपाक मेळटा. हो उत्सव गोंयचे एकचाराचें प्रतीक जाला, कारण तातूंत सगळ्या धर्मांचे लोक वांटो घेतात.",
        "question": "गोंयकार लोक फेणीचो उपेग फकत सोरो म्हूण करिनासतना आनीक खंयच्या कारणा खातीर करतात?",
        "candidates": [
            "पोर्तुगेज संस्कृती दाखोवपा खातीर",
            "थंडी-खोकल्यार वा आंगाक दुखल्यार वखद म्हूण",
            "फकत काजूचीं बोंडां वाटोवपा खातीर",
            "जीआय टॅग मेळोवपा खातीर"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_096",
        "context": "कार्निवाल हो गोंयच्या किरिस्तांव समाजाचो एक फामाद उत्सव आसून, तो खास करून फेब्रुवारी म्हयन्यांत येता. पुर्तुगेजांनी गोंयांत हाडिल्ल्या ह्या उत्सवाक आतां गोंयकार रूप आयलां. कार्निवाल म्हळ्यार उपास धरपाच्या पयलीं चार दीस खावपाची, पिवपाची आनी मजा करपाची परब. ह्या उत्सवाचो मुखेल राजा किंग मोमो आसता, जो लोकांक खावपाक, पिवपाक आनी उमेदीन रावपाक हुकूम दिता. कार्निवालाच्या दिसांनी गोंयच्या शारांनी व्हड फ्लोट परेड जातात, जातूंत रंगीबेरंगी कपडे घालून लोक नाचतात आनी गातात. हातूंत पारंपरिक कुणबी नाच लेगीत पळोवपाक मेळटा. हो उत्सव गोंयचे एकचाराचें प्रतीक जाला, कारण तातूंत सगळ्या धर्मांचे लोक वांटो घेतात.",
        "question": "सद्याच्या काळार फेणी वेवसायाक खंयचे एके मुखेल अडचणीक तोंड दिवंचें पडटा?",
        "candidates": [
            "काजू बोंडांची आनी माडाच्या सुरेची बंदी",
            "भौगोलिक मानांकनाची वा जीआय टॅगची उणीव",
            "ती पारंपारीक पद्दतीन तयार करपी मजुरांची उणीव",
            "फेणीक संवसारभर नाशिल्ली मागणी"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_097",
        "context": "गोंयच्या लोकसंगीतांत घुमट ह्या वाद्याक सामकी मोलाची सुवात आसा. घुमट हें मातयेचे मडके आकारचें वाद्य आसून, ताच्या एका तोंडाक घोरपडीचें चामडें बांदतात आनी दुसरें तोंड उक्तें दवरतात. पूण आजकाल घोरपडीक मारपाक बंदी आशिल्ल्यान बोकड्याचें वा हेर प्राण्यांचें चामडें वापरतात. गोंयच्या सरकारान घुमटाक गोंयचें राज्य वाद्य म्हूण मान्यताय दिल्या. धालो, फुगडी, जागोर आनी रोमटामेळ ह्या सगळ्या लोककलांनी घुमटाचो ताल गरजेचो आसता. घुमटा वांगडाच म्हादळ, तासो आनी कांसाळें हींय वाद्यां वापरतात. हीं वाद्यां गोंयच्या गांवगिऱ्या वाठारांतल्या भक्ती आनी मनोरंजनाचो एक अविभाज्य वांटो आसात.",
        "question": "जर एका मनशान पोर्तुगेज प्रभाव आशिल्लें गोंयचें जेवण जेवपाचें थारायलें, तर तो खंयचे पदार्थ वेंचून काडटलो?",
        "candidates": [
            "खतखतें, मुगागांठी आनी उडीद मेथी",
            "शीत, कडी आनी शाकाहारी नुस्तें",
            "विंदालू, काफ्रियल आनी बालचांव",
            "नाल्लाची सोय आनी कोकम"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_098",
        "context": "गोंयच्या लोकसंगीतांत घुमट ह्या वाद्याक सामकी मोलाची सुवात आसा. घुमट हें मातयेचे मडके आकारचें वाद्य आसून, ताच्या एका तोंडाक घोरपडीचें चामडें बांदतात आनी दुसरें तोंड उक्तें दवरतात. पूण आजकाल घोरपडीक मारपाक बंदी आशिल्ल्यान बोकड्याचें वा हेर प्राण्यांचें चामडें वापरतात. गोंयच्या सरकारान घुमटाक गोंयचें राज्य वाद्य म्हूण मान्यताय दिल्या. धालो, फुगडी, जागोर आनी रोमटामेळ ह्या सगळ्या लोककलांनी घुमटाचो ताल गरजेचो आसता. घुमटा वांगडाच म्हादळ, तासो आनी कांसाळें हींय वाद्यां वापरतात. हीं वाद्यां गोंयच्या गांवगिऱ्या वाठारांतल्या भक्ती आनी मनोरंजनाचो एक अविभाज्य वांटो आसात.",
        "question": "गोंयच्या नुस्त्याच्या कडीक जी 'तिखट-आंबट चव' येता, ती चड करून खंयच्या पारंपारीक जिन्नसांक लागून येता?",
        "candidates": [
            "विंदालू आनी काफ्रियल",
            "कोकम वा तिफळां",
            "खतखतें आनी मुगागांठी",
            "नाल्ल आनी तांबडी मिरी"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_099",
        "context": "गोंयच्या लोकसंगीतांत घुमट ह्या वाद्याक सामकी मोलाची सुवात आसा. घुमट हें मातयेचे मडके आकारचें वाद्य आसून, ताच्या एका तोंडाक घोरपडीचें चामडें बांदतात आनी दुसरें तोंड उक्तें दवरतात. पूण आजकाल घोरपडीक मारपाक बंदी आशिल्ल्यान बोकड्याचें वा हेर प्राण्यांचें चामडें वापरतात. गोंयच्या सरकारान घुमटाक गोंयचें राज्य वाद्य म्हूण मान्यताय दिल्या. धालो, फुगडी, जागोर आनी रोमटामेळ ह्या सगळ्या लोककलांनी घुमटाचो ताल गरजेचो आसता. घुमटा वांगडाच म्हादळ, तासो आनी कांसाळें हींय वाद्यां वापरतात. हीं वाद्यां गोंयच्या गांवगिऱ्या वाठारांतल्या भक्ती आनी मनोरंजनाचो एक अविभाज्य वांटो आसात.",
        "question": "गोंयकार जेवणाक फकत पोट भरपाचें साधन न्हय, जाल्यार आनीक कितें मानतात?",
        "candidates": [
            "फकत पोर्तुगेज प्रभाव दाखोवपाची पद्दत",
            "कुटुंबाक एकठांय बांदून दवरपी एक कला",
            "फकत शाकाहारी जेवणाची कला",
            "फकत नाल्ल आनी तांबडी मिरी वापरपाची संद"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_100",
        "context": "चवथ वा गणेश चतुर्थी हो गोंयकारांचो सगळ्यांत आवडीचो आनी भावनेचो सण आसा. भाद्रपद म्हयन्यांत येवपी हो सण गोंयच्या घराघरांनी व्हडा भक्तीन मनयतात. चवथीच्या वेळार शहरांत रावपी गोंयकार आपापल्या मूळ गांवांत वतात आनी पुराय कुटूंब एकठांय येता. चवथीक गणपतीच्या मखराक माटोळी बांदपाची एक खाशेली परंपरा आसा. माटोळी म्हळ्यार वेगवेगळ्या प्रकारचीं फळां, फुलां, पालो आनी रानवटी वनस्पतींचें एक सुंदर छत, जें बाळकांवां वयल्यान लटकयतात. तातूंत कागण, कांगलां, माट्टियां सारक्यो गांवठी वस्तू आसतात. चवथीच्या दिसांनी घुमट आरती हो गायनाचो प्रकार खूब फामाद आसा, जंय दादले एकठांय बसून घुमटाच्या तालार गणपतीचीं भजनां गातात.",
        "question": "गोंयकारांनी आपल्या गांवा पसून पयस रावन लेगीत आपल्या मुळाव्या संस्कृती कडेन नातें कशें तिगोवन दवरलें?",
        "candidates": [
            "तांणी विदेशांत नवीं देवळां आनी इगर्ज्यो बांदल्यो",
            "तांणी गांवांतल्या देवळांक वा इगर्जेक देणग्यो दिल्यो आनी सणा-परबांक गांवांत आयले",
            "तांणी मुंबय आनी कराची शारांत कुक म्हूण काम सुरू केलें",
            "तांणी गोंयां भायर रावपाचो कायदो पास केलो"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_101",
        "context": "चवथ वा गणेश चतुर्थी हो गोंयकारांचो सगळ्यांत आवडीचो आनी भावनेचो सण आसा. भाद्रपद म्हयन्यांत येवपी हो सण गोंयच्या घराघरांनी व्हडा भक्तीन मनयतात. चवथीच्या वेळार शहरांत रावपी गोंयकार आपापल्या मूळ गांवांत वतात आनी पुराय कुटूंब एकठांय येता. चवथीक गणपतीच्या मखराक माटोळी बांदपाची एक खाशेली परंपरा आसा. माटोळी म्हळ्यार वेगवेगळ्या प्रकारचीं फळां, फुलां, पालो आनी रानवटी वनस्पतींचें एक सुंदर छत, जें बाळकांवां वयल्यान लटकयतात. तातूंत कागण, कांगलां, माट्टियां सारक्यो गांवठी वस्तू आसतात. चवथीच्या दिसांनी घुमट आरती हो गायनाचो प्रकार खूब फामाद आसा, जंय दादले एकठांय बसून घुमटाच्या तालार गणपतीचीं भजनां गातात.",
        "question": "एकुणिसाव्या शतमानांत हजारानी गोंयकारांक आपलो गांव सोडून विदेशांत कित्याक वचचें पडलें?",
        "candidates": [
            "तांकां पोर्तुगेज कायदे मोडपाचे आशिल्ले",
            "तांकां बँडांत वाजोवपी म्हूण फामाद जावपाचें आशिल्लें",
            "गोंयांत काम धंद्याची खूब उणीव आशिल्ली देखून",
            "तांकां गोंयची लोकसंख्या उणी करपाची आशिल्ली"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_102",
        "context": "चवथ वा गणेश चतुर्थी हो गोंयकारांचो सगळ्यांत आवडीचो आनी भावनेचो सण आसा. भाद्रपद म्हयन्यांत येवपी हो सण गोंयच्या घराघरांनी व्हडा भक्तीन मनयतात. चवथीच्या वेळार शहरांत रावपी गोंयकार आपापल्या मूळ गांवांत वतात आनी पुराय कुटूंब एकठांय येता. चवथीक गणपतीच्या मखराक माटोळी बांदपाची एक खाशेली परंपरा आसा. माटोळी म्हळ्यार वेगवेगळ्या प्रकारचीं फळां, फुलां, पालो आनी रानवटी वनस्पतींचें एक सुंदर छत, जें बाळकांवां वयल्यान लटकयतात. तातूंत कागण, कांगलां, माट्टियां सारक्यो गांवठी वस्तू आसतात. चवथीच्या दिसांनी घुमट आरती हो गायनाचो प्रकार खूब फामाद आसा, जंय दादले एकठांय बसून घुमटाच्या तालार गणपतीचीं भजनां गातात.",
        "question": "गोंयकारांच्या सतत जावपी स्थलांतराचो सद्याच्या गोंयाचेर खंयचो मुखेल परिणाम जाला?",
        "candidates": [
            "गोंयांत काम धंदे चड वाडल्यात",
            "गोंयकार संस्कृती नश्ट जाल्या",
            "विदेशांत काम सोदपाक वचपी भुरग्यांक लागून गोंयची लोकसंख्या उणी जावपाक लागल्या",
            "गोंयांत तारवार काम करपी कुक चड जाल्यात"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_103",
        "context": "गोंयच्या पारंपरिक वेवसायांत पोदेराचो वावर खूब म्हत्वाचो आसा. पोदेर म्हळ्यार पाव भाजपी मनीस. फातोडेर सायकल वा स्कूटर घेवन पोदेर जेन्ना पों पों असो आवाज करत वाड्यार येता, तेन्ना लोकांची सकाळ जाता. पुर्तुगेजांनी गोंयांत पावाची वळख करून दिली आनी उपरांत हो वेवसाय गोंयकारांच्या जिविताचो एक वांटो जालो. पोदेर उंडो, पांक, कांकण आनी पोयी सारके पावाचे वेगवेगळे प्रकार करून विकता. गांवच्या लाकडाच्या भट्टीचेर भाजिल्ल्या पावाची चव सामकी रुचीक आसता. आजकाल बेकरीचे नवे प्रकार आयल्यात तरी लेगीत गांवच्या पोदेरान हाडिल्ल्या पावाक गोंयकार लोक चड पसंती दितात.",
        "question": "मोपा विमानतळ सुरू जाल्ल्यान खंयच्या वाठारांतल्या पर्यटनाक आनी टॅक्सी वेवसायिकांक फटका बसला?",
        "candidates": [
            "उत्तर गोंय आनी महाराष्ट्राच्या शिमेवयल्या वाठारांक",
            "दाबोळी विमानतळाचेर आनी दक्षिण गोंयच्या पर्यटनाक",
            "फकत उत्तर गोंयच्या टॅक्सी वेवसायिकांक",
            "फकत पर्यावरणाचेर काम करपी थळाव्या लोकांक"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_104",
        "context": "गोंयच्या पारंपरिक वेवसायांत पोदेराचो वावर खूब म्हत्वाचो आसा. पोदेर म्हळ्यार पाव भाजपी मनीस. फातोडेर सायकल वा स्कूटर घेवन पोदेर जेन्ना पों पों असो आवाज करत वाड्यार येता, तेन्ना लोकांची सकाळ जाता. पुर्तुगेजांनी गोंयांत पावाची वळख करून दिली आनी उपरांत हो वेवसाय गोंयकारांच्या जिविताचो एक वांटो जालो. पोदेर उंडो, पांक, कांकण आनी पोयी सारके पावाचे वेगवेगळे प्रकार करून विकता. गांवच्या लाकडाच्या भट्टीचेर भाजिल्ल्या पावाची चव सामकी रुचीक आसता. आजकाल बेकरीचे नवे प्रकार आयल्यात तरी लेगीत गांवच्या पोदेरान हाडिल्ल्या पावाक गोंयकार लोक चड पसंती दितात.",
        "question": "थळाव्या लोकांच्या दाव्या प्रमाणें, मोपा विमानतळ बांदतना गोंयाक खंयचें नुकसान सोंसचें पडलें?",
        "candidates": [
            "दाबोळी विमानतळ पुरायपणान बंद जालो",
            "दक्षिण गोंयांतलीं रानां नश्ट जालीं",
            "खूबशीं रानां आनी दोंगर कातरचे पडिल्ल्यान पर्यावरणाची हानी जाली",
            "उत्तर गोंयांत पर्यटनाक नेट आयलो ना"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_105",
        "context": "गोंयच्या पारंपरिक वेवसायांत पोदेराचो वावर खूब म्हत्वाचो आसा. पोदेर म्हळ्यार पाव भाजपी मनीस. फातोडेर सायकल वा स्कूटर घेवन पोदेर जेन्ना पों पों असो आवाज करत वाड्यार येता, तेन्ना लोकांची सकाळ जाता. पुर्तुगेजांनी गोंयांत पावाची वळख करून दिली आनी उपरांत हो वेवसाय गोंयकारांच्या जिविताचो एक वांटो जालो. पोदेर उंडो, पांक, कांकण आनी पोयी सारके पावाचे वेगवेगळे प्रकार करून विकता. गांवच्या लाकडाच्या भट्टीचेर भाजिल्ल्या पावाची चव सामकी रुचीक आसता. आजकाल बेकरीचे नवे प्रकार आयल्यात तरी लेगीत गांवच्या पोदेरान हाडिल्ल्या पावाक गोंयकार लोक चड पसंती दितात.",
        "question": "परिच्छेदांत वर्णिल्ल्या प्रमाणें, सद्या गोंया मुखार आशिल्लो सगळ्यांत व्हडलो प्रस्न वा आव्हान खंयचें आसा?",
        "candidates": [
            "मोपा विमानतळाक मनोहर विमानतळ नांव दवरप",
            "दाबोळी विमानतळाचेर टॅक्सी वेवसाय सुरू करप",
            "विकास आनी पर्यावरण हांचे मदीं समतोल कसो राखचो",
            "उत्तर गोंयांत पर्यटन कशें उणें करप"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_106",
        "context": "गोंयच्या पोरण्या वास्तुकलेंत कासा म्हळ्यार घरांक एक खाशेली सोबीतकाय आसा. इंडो पोर्तुगेज शैलींत बांदिल्लीं हीं घरां गोंयच्या हवामानालगत खूब सुटसुटीत आसात. घराच्या मुखावयल्या भागार आशिल्लें बाळकांवा हें लोकां खातीर बसपाची आनी गजाली मारपाची सुवात आसता. घराचें पाखें नळयांचें आसता जाका लागून पावसाच्या उदकाक वाट मेळटा. जनेलांक शिंपांच्यो वा मोतयां सारक्यो कल्ल्यो बसयल्लीं आसतात, ज्यो उजवाड भितर हाडटात पूण गरम वारो भायर दवरतात. घराच्या मदीं माजघर वा आंगण आसता जंय तुळस लायल्ली आसता. हीं पोरनीं घरां आयज गोंयच्या पर्यटनाचें एक मुखेल आकर्षण जाल्यांत आनी खूबशे लोक तांची जतनाय घेवपाक लागल्यात.",
        "question": "गोंयच्या पोरण्या घरांच्या जनेलांक 'शिंपांच्यो कल्ल्यो' कित्याक बसयतात?",
        "candidates": [
            "कारण ताका लागून पावसाचें उदक घरांत येना",
            "कारण ज्यो उजवाड भितर हाडटात पूण गरम वारो भायर दवरतात",
            "कारण तांकां लागून घर बाळकांवा सारकें दिसता",
            "कारण तातूंतल्यान तुळस पळोवपाक मेळटा"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_107",
        "context": "गोंयच्या पोरण्या वास्तुकलेंत कासा म्हळ्यार घरांक एक खाशेली सोबीतकाय आसा. इंडो पोर्तुगेज शैलींत बांदिल्लीं हीं घरां गोंयच्या हवामानालगत खूब सुटसुटीत आसात. घराच्या मुखावयल्या भागार आशिल्लें बाळकांवा हें लोकां खातीर बसपाची आनी गजाली मारपाची सुवात आसता. घराचें पाखें नळयांचें आसता जाका लागून पावसाच्या उदकाक वाट मेळटा. जनेलांक शिंपांच्यो वा मोतयां सारक्यो कल्ल्यो बसयल्लीं आसतात, ज्यो उजवाड भितर हाडटात पूण गरम वारो भायर दवरतात. घराच्या मदीं माजघर वा आंगण आसता जंय तुळस लायल्ली आसता. हीं पोरनीं घरां आयज गोंयच्या पर्यटनाचें एक मुखेल आकर्षण जाल्यांत आनी खूबशे लोक तांची जतनाय घेवपाक लागल्यात.",
        "question": "इंडो पोर्तुगेज शैलींत बांदिल्ल्या घरांत, लोकांक एकठांय येवन गजाली मारपा खातीर खंयची सुवात चड उपेगाक येता?",
        "candidates": [
            "माजघर वा आंगण",
            "नळयांचें पाखें",
            "घराच्या मुखावयल्या भागार आशिल्लें बाळकांवा",
            "शिंपांच्यो जनेलां"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_108",
        "context": "गोंयच्या पोरण्या वास्तुकलेंत कासा म्हळ्यार घरांक एक खाशेली सोबीतकाय आसा. इंडो पोर्तुगेज शैलींत बांदिल्लीं हीं घरां गोंयच्या हवामानालगत खूब सुटसुटीत आसात. घराच्या मुखावयल्या भागार आशिल्लें बाळकांवा हें लोकां खातीर बसपाची आनी गजाली मारपाची सुवात आसता. घराचें पाखें नळयांचें आसता जाका लागून पावसाच्या उदकाक वाट मेळटा. जनेलांक शिंपांच्यो वा मोतयां सारक्यो कल्ल्यो बसयल्लीं आसतात, ज्यो उजवाड भितर हाडटात पूण गरम वारो भायर दवरतात. घराच्या मदीं माजघर वा आंगण आसता जंय तुळस लायल्ली आसता. हीं पोरनीं घरां आयज गोंयच्या पर्यटनाचें एक मुखेल आकर्षण जाल्यांत आनी खूबशे लोक तांची जतनाय घेवपाक लागल्यात.",
        "question": "गोंयच्या घरांचें 'पाखें नळयांचें' आसपा फाटलें शास्रीय वा हवामानाचेर आदारिल्लें कारण खंयचें?",
        "candidates": [
            "ताका लागून गरम वारो भायर उरता",
            "ताका लागून पावसाच्या उदकाक वाट मेळटा",
            "ताका लागून घरांत उजवाड येता",
            "ताका लागून पर्यटकांक तें घऱ चड आवडटा"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_109",
        "context": "कुणबी समाज हो गोंयचो सगळ्यांत पुर्विल्लो आदिवासी समाज मानतात. कुणबी नाच हो ह्या समाजाचो एक पारंपारीक लोकनाच आसा. ह्या नाचांत बायलो आपले पारंपरिक लाल आनी हळडुव्या रंगाचे कापोड न्हेसतात आनी खांद्यार एक खाशेलें वस्त्र घेतात. कुणबी नाचाची गती सामकी वेगवान आसता आनी तो घुमट, कांसाळें आनी म्हादळ ह्या वाद्यांच्या तालार खेळटात. नाचा वांगडा गाता तीं गीतां सादीं आसतात, जातूंत रानांतलो वावर, शेतकाम आनी निसर्गाचेर आदारिल्लीं वर्णनां आसतात. हो नाच चड करून शिगमो वा लग्नाच्या वेळार सादर करतात. गोंयची मूळ संस्कृती जतनाय करून दवरपांत कुणबी समाजाचो हो नाच एक खंबो आसा.",
        "question": "कुणबी नाचाच्या वेळार गायिल्ल्या गीतांचो मुखेल आशय चड करून कशाचेर आदारिल्लो आसता?",
        "candidates": [
            "देव आनी दानवांच्या झुजाचेर",
            "रानांतलो वावर, शेतकाम आनी निसर्गाचेर",
            "पोर्तुगेज काळांतल्या स्थलांतराचेर",
            "कुणबी समाजाच्या देवळांतल्या जात्रांचेर"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_110",
        "context": "कुणबी समाज हो गोंयचो सगळ्यांत पुर्विल्लो आदिवासी समाज मानतात. कुणबी नाच हो ह्या समाजाचो एक पारंपारीक लोकनाच आसा. ह्या नाचांत बायलो आपले पारंपरिक लाल आनी हळडुव्या रंगाचे कापोड न्हेसतात आनी खांद्यार एक खाशेलें वस्त्र घेतात. कुणबी नाचाची गती सामकी वेगवान आसता आनी तो घुमट, कांसाळें आनी म्हादळ ह्या वाद्यांच्या तालार खेळटात. नाचा वांगडा गाता तीं गीतां सादीं आसतात, जातूंत रानांतलो वावर, शेतकाम आनी निसर्गाचेर आदारिल्लीं वर्णनां आसतात. हो नाच चड करून शिगमो वा लग्नाच्या वेळार सादर करतात. गोंयची मूळ संस्कृती जतनाय करून दवरपांत कुणबी समाजाचो हो नाच एक खंबो आसा.",
        "question": "कुणबी नाचाची वळख दाखोवपी पारंपारीक न्हेसण खंयची आसता?",
        "candidates": [
            "लाल आनी हळडुव्या रंगाचे कापोड आनी खांद्यार वस्त्र",
            "लांकडी मुखवटे आनी ओजस्वी भेस",
            "शिंपांच्यो कल्ल्यो आनी नळयांचें पाखें",
            "कलशी घेवन खेळपाचें वस्त्र"
        ],
        "correct": 0,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_111",
        "context": "कुणबी समाज हो गोंयचो सगळ्यांत पुर्विल्लो आदिवासी समाज मानतात. कुणबी नाच हो ह्या समाजाचो एक पारंपारीक लोकनाच आसा. ह्या नाचांत बायलो आपले पारंपरिक लाल आनी हळडुव्या रंगाचे कापोड न्हेसतात आनी खांद्यार एक खाशेलें वस्त्र घेतात. कुणबी नाचाची गती सामकी वेगवान आसता आनी तो घुमट, कांसाळें आनी म्हादळ ह्या वाद्यांच्या तालार खेळटात. नाचा वांगडा गाता तीं गीतां सादीं आसतात, जातूंत रानांतलो वावर, शेतकाम आनी निसर्गाचेर आदारिल्लीं वर्णनां आसतात. हो नाच चड करून शिगमो वा लग्नाच्या वेळार सादर करतात. गोंयची मूळ संस्कृती जतनाय करून दवरपांत कुणबी समाजाचो हो नाच एक खंबो आसा.",
        "question": "हो वेगवान नाच खंयच्या वाद्यांच्या तालार खेळटात?",
        "candidates": [
            "गिटार आनी हरमोनियम",
            "फकत हातांच्यो ताळयो आनी पांयांचो ताल",
            "घुमट, कांसाळें आनी म्हादळ",
            "ढोल आनी ताशे"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_112",
        "context": "फुगडी हो गोंयकार बायलांचो एक सामको उमेदीचो आनी फामाद नाच आसा. चवथीच्या दिसांनी, म्हालाच्या वेळार वा हेर सणा परबांनी बायलो एकठांय येवन फुगडी खेळटात. फुगडी खेळटना कसल्याच वाद्याचो वापर करिनात, फकत हातांच्यो ताळयो आनी पांयांचो ताल हांचेरूच नाचतात. सुरवातीक फुगडी ल्हव ल्हव खेळटात पूण जसो वेळ वता तसो ताचो वेग वाडटा आनी फुय फुय असो आवाज तोंडातल्यान भायर काडटात. फुगडीचे खूब प्रकार आसात जशे कलशी फुगडी, जातूंत बायलो दादल्यां वांगडा वा एकट्योच कलशी हातांत घेवन नाचतात. फुगडी हो बायलां खातीर आपल्या दिसाळ्या वावरांतल्यान विसव घेवपाचो आनी मन रिझोवपाचो एक उपाय आसा.",
        "question": "फुगडी खेळटना बायलांक खंयच्या वाद्याची वा संगिताची गरज लागना?",
        "candidates": [
            "तांकां फकत घुमट वाजोवपाची गरज आसता",
            "तांकां कसल्याच वाद्याचो वापर करपाची गरज लागना, ताळयो आनी पांयांचो ताल पुरो आसता",
            "तांकां म्हादळ आनी कांसाळ्याची गरज लागता",
            "तांकां कलशी वाजोवपाची गरज लागता"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_113",
        "context": "फुगडी हो गोंयकार बायलांचो एक सामको उमेदीचो आनी फामाद नाच आसा. चवथीच्या दिसांनी, म्हालाच्या वेळार वा हेर सणा परबांनी बायलो एकठांय येवन फुगडी खेळटात. फुगडी खेळटना कसल्याच वाद्याचो वापर करिनात, फकत हातांच्यो ताळयो आनी पांयांचो ताल हांचेरूच नाचतात. सुरवातीक फुगडी ल्हव ल्हव खेळटात पूण जसो वेळ वता तसो ताचो वेग वाडटा आनी फुय फुय असो आवाज तोंडातल्यान भायर काडटात. फुगडीचे खूब प्रकार आसात जशे कलशी फुगडी, जातूंत बायलो दादल्यां वांगडा वा एकट्योच कलशी हातांत घेवन नाचतात. फुगडी हो बायलां खातीर आपल्या दिसाळ्या वावरांतल्यान विसव घेवपाचो आनी मन रिझोवपाचो एक उपाय आसा.",
        "question": "फुगडी नाचांत जसो वेळ वता तशी ताची गती कशी बदलता?",
        "candidates": [
            "सुरवातीक वेगवान आसता आनी मागीर ल्हव ल्हव जाता",
            "सुरवातीक ल्हव ल्हव आसता पूण जसो वेळ वता तसो ताचो वेग वाडटा",
            "पुराय वेळ ती एकेच गतीर खेळटात",
            "सुरवातीक थांबता आनी मागीर परत खेळटात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_114",
        "context": "फुगडी हो गोंयकार बायलांचो एक सामको उमेदीचो आनी फामाद नाच आसा. चवथीच्या दिसांनी, म्हालाच्या वेळार वा हेर सणा परबांनी बायलो एकठांय येवन फुगडी खेळटात. फुगडी खेळटना कसल्याच वाद्याचो वापर करिनात, फकत हातांच्यो ताळयो आनी पांयांचो ताल हांचेरूच नाचतात. सुरवातीक फुगडी ल्हव ल्हव खेळटात पूण जसो वेळ वता तसो ताचो वेग वाडटा आनी फुय फुय असो आवाज तोंडातल्यान भायर काडटात. फुगडीचे खूब प्रकार आसात जशे कलशी फुगडी, जातूंत बायलो दादल्यां वांगडा वा एकट्योच कलशी हातांत घेवन नाचतात. फुगडी हो बायलां खातीर आपल्या दिसाळ्या वावरांतल्यान विसव घेवपाचो आनी मन रिझोवपाचो एक उपाय आसा.",
        "question": "परिच्छेदा प्रमाणें, फुगडी हो नाच बायलां खातीर फकत एक कला न्हय, जाल्यार आनीक कितें आसा?",
        "candidates": [
            "तो एक देवळांतलो धर्मीक संस्कार आसा",
            "तो बायलां खातीर आपल्या दिसाळ्या वावरांतल्यान विसव घेवपाचो आनी मन रिझोवपाचो उपाय आसा",
            "तो दादल्यां वांगडा कलशी घेवन खेळपाचो एक सर्त आसा",
            "तो चवथीच्या दिसांनी फकत ताळयो वाजोवपाचो खेळ आसा"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_115",
        "context": "गोंयच्या पारंपारीक वेवसायांत फेणी काडप हो एक मोलादीक वावर आसा. गिमाळ्याच्या दिसांनी दोंगरा वयल्यान पिकिल्लीं काजूचीं बोंडां एकठांय करतात आनी तीं कोळंब्यांत घालून पांयांनी मळटात. पांयांनी मळ्ळ्या उपरांत जो रोस भायर येता ताका नीरो म्हणटात. हो नीरो मडक्यांत घालून पुरून दवरतात जाका लागून तो आंबता. आंबिल्लो रोस भाणाच्या भट्टींत शिजोवन ताची वाफ काडटात. पयल्या पावटी वाफ काडून जो सोरो तयार जाता ताका उर्राक म्हणटात. उपरांत परतून तें शिजोवन खर फेणी तयार करतात. ही पद्दत शेकड्यांनी वर्सां सावन गोंयांत चलत आयल्या आनी ती गोंयच्या हेरिटेजाचो एक वांटो आसा.",
        "question": "काजूचीं बोंडां पांयांनी मळ्ळ्या उपरांत पयलो जो रोस भायर येता ताका कितें म्हणटात?",
        "candidates": [
            "उर्राक",
            "फेणी",
            "नीरो",
            "भाण"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_116",
        "context": "गोंयच्या पारंपारीक वेवसायांत फेणी काडप हो एक मोलादीक वावर आसा. गिमाळ्याच्या दिसांनी दोंगरा वयल्यान पिकिल्लीं काजूचीं बोंडां एकठांय करतात आनी तीं कोळंब्यांत घालून पांयांनी मळटात. पांयांनी मळ्ळ्या उपरांत जो रोस भायर येता ताका नीरो म्हणटात. हो नीरो मडक्यांत घालून पुरून दवरतात जाका लागून तो आंबता. आंबिल्लो रोस भाणाच्या भट्टींत शिजोवन ताची वाफ काडटात. पयल्या पावटी वाफ काडून जो सोरो तयार जाता ताका उर्राक म्हणटात. उपरांत परतून तें शिजोवन खर फेणी तयार करतात. ही पद्दत शेकड्यांनी वर्सां सावन गोंयांत चलत आयल्या आनी ती गोंयच्या हेरिटेजाचो एक वांटो आसा.",
        "question": "'उर्राक' आनी 'खर फेणी' तयार करपाचे पद्दतींत मुखेल फरक कितें आसा?",
        "candidates": [
            "उर्राक दुसऱ्या पावटी शिजोवन काडटात, जाल्यार फेणी पयल्या पावटी काडटात",
            "उर्राक पयल्या पावटी वाफ काडून तयार जाता, आनी तें परतून शिजोवन खर फेणी तयार करतात",
            "उर्राक माडाच्या सुरे पसून काडटात, जाल्यार फेणी काजूच्या बोंडां पसून",
            "उर्राक फकत कोळंब्यांत मळटात, जाल्यार फेणी मडक्यांत पुरून दवरतात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_117",
        "context": "गोंयच्या पारंपारीक वेवसायांत फेणी काडप हो एक मोलादीक वावर आसा. गिमाळ्याच्या दिसांनी दोंगरा वयल्यान पिकिल्लीं काजूचीं बोंडां एकठांय करतात आनी तीं कोळंब्यांत घालून पांयांनी मळटात. पांयांनी मळ्ळ्या उपरांत जो रोस भायर येता ताका नीरो म्हणटात. हो नीरो मडक्यांत घालून पुरून दवरतात जाका लागून तो आंबता. आंबिल्लो रोस भाणाच्या भट्टींत शिजोवन ताची वाफ काडटात. पयल्या पावटी वाफ काडून जो सोरो तयार जाता ताका उर्राक म्हणटात. उपरांत परतून तें शिजोवन खर फेणी तयार करतात. ही पद्दत शेकड्यांनी वर्सां सावन गोंयांत चलत आयल्या आनी ती गोंयच्या हेरिटेजाचो एक वांटो आसा.",
        "question": "नीरो मडक्यांत घालून पुरून दवरपा फाटलें मुखेल कारण खंयचें?",
        "candidates": [
            "ताका थंड दवरपा खातीर",
            "ताका आंबोवपा खातीर",
            "ताची वाफ काडपा खातीर",
            "ताका उर्राक करपा खातीर"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_118",
        "context": "संवसारभर गोंयकारांची वळख सुशेगाद लोक म्हूण आसा. सुशेगाद हें उतर मुळांत पोर्तुगेज सुसेगादो ह्या उतरा वयल्यान आयलां, जाचो अर्थ शांत वा विसव घेवपी. पूण खूब फावटीं भायल्या लोकांक दिसता की सुशेगाद म्हळ्यार आळशी वा काम करिनासपी. खऱ्या अर्थान सुशेगाद म्हळ्यार कामाच्या वावरांत लेगीत जिविताचो आनंद घेवप. जेवणखाण, संगीत, नाच आनी वामकुक्षी म्हळ्यार दनपारांची न्हीद ह्या सगळ्या गजालींक गोंयकार खूब मान दितात. कश्ट करून काम करप आनी उपरांत वेळ मेळून कुटुंबा वांगडा शांततायेंत जिवीत सारप हेच गोंयचे खऱ्या सुशेगादपणाचें लक्षण आसा. हाका लागून गोंयचें जिवीत हेर शारां परस सोंपें आनी तणावमुक्त आसा.",
        "question": "भायल्या लोकांच्या गैरसमजा प्रमाणें 'सुशेगाद' म्हळ्यार कितें, आनी खऱ्या अर्थान तो कितें?",
        "candidates": [
            "भायल्यांच्या मतान तो शांत, खऱ्या अर्थान तो आळशी",
            "भायल्यांच्या मतान तो आळशी, पूण खऱ्या अर्थान तो कामाच्या वावरांत लेगीत जिविताचो आनंद घेवपी",
            "भायल्यांच्या मतान तो तणावमुक्त, खऱ्या अर्थान तो पोर्तुगेज मनीस",
            "भायल्यांच्या मतान तो कुटुंबा वांगडा रावपी, खऱ्या अर्थान तो फकत जेवणखाण करपी"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_119",
        "context": "संवसारभर गोंयकारांची वळख सुशेगाद लोक म्हूण आसा. सुशेगाद हें उतर मुळांत पोर्तुगेज सुसेगादो ह्या उतरा वयल्यान आयलां, जाचो अर्थ शांत वा विसव घेवपी. पूण खूब फावटीं भायल्या लोकांक दिसता की सुशेगाद म्हळ्यार आळशी वा काम करिनासपी. खऱ्या अर्थान सुशेगाद म्हळ्यार कामाच्या वावरांत लेगीत जिविताचो आनंद घेवप. जेवणखाण, संगीत, नाच आनी वामकुक्षी म्हळ्यार दनपारांची न्हीद ह्या सगळ्या गजालींक गोंयकार खूब मान दितात. कश्ट करून काम करप आनी उपरांत वेळ मेळून कुटुंबा वांगडा शांततायेंत जिवीत सारप हेच गोंयचे खऱ्या सुशेगादपणाचें लक्षण आसा. हाका लागून गोंयचें जिवीत हेर शारां परस सोंपें आनी तणावमुक्त आसा.",
        "question": "गोंयकार लोक खंयचे गजालीक 'वामकुक्षी' म्हणटात, जिका ते खूब मान दितात?",
        "candidates": [
            "संगीताक आनी नाचाक",
            "दनपारांचे न्हीदेक",
            "पोर्तुगेज उतराक",
            "कुटुंबा वांगडा वेळ सारपाचे कलेक"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_120",
        "context": "संवसारभर गोंयकारांची वळख सुशेगाद लोक म्हूण आसा. सुशेगाद हें उतर मुळांत पोर्तुगेज सुसेगादो ह्या उतरा वयल्यान आयलां, जाचो अर्थ शांत वा विसव घेवपी. पूण खूब फावटीं भायल्या लोकांक दिसता की सुशेगाद म्हळ्यार आळशी वा काम करिनासपी. खऱ्या अर्थान सुशेगाद म्हळ्यार कामाच्या वावरांत लेगीत जिविताचो आनंद घेवप. जेवणखाण, संगीत, नाच आनी वामकुक्षी म्हळ्यार दनपारांची न्हीद ह्या सगळ्या गजालींक गोंयकार खूब मान दितात. कश्ट करून काम करप आनी उपरांत वेळ मेळून कुटुंबा वांगडा शांततायेंत जिवीत सारप हेच गोंयचे खऱ्या सुशेगादपणाचें लक्षण आसा. हाका लागून गोंयचें जिवीत हेर शारां परस सोंपें आनी तणावमुक्त आसा.",
        "question": "गोंयचें जिवीत हेर शारां परस 'सोंपें आनी तणावमुक्त' कित्याक आसा?",
        "candidates": [
            "कारण थंयचे लोक काम करीनात",
            "कारण थंयचे लोक फकत वामकुक्षी घेतात",
            "कारण ते कश्ट करून काम करतात आनी उपरांत कुटुंबा वांगडा शांततायेंत वेळ सारतात",
            "कारण थंयचे लोक फकत पोर्तुगेज उतरां वापरतात"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_121",
        "context": "सद्याक पुराय संवसाराक भेडसावपी सगळ्यांत व्हड प्रस्न म्हळ्यार संवसारीक तापमान वाड, जाका इंग्लीशींत ग्लोबल वॉर्मिंग म्हणटात. कारखान्यांतल्यान आनी गाड्यांतल्यान भायर सरपी कार्बन डायऑक्सायड सारक्या वायट वायूंक लागून धर्तरेचें तापमान वाडपाक लागलां. हाका लागून उत्तर आनी दक्षिण ध्रुवा वयलो बर्फ वितळूंक लागला आनी दर्याचें उदक वयर सरता. गोंय सारक्या दर्यादेगेर आशिल्ल्या राज्यांक हाचो सामको व्हड धोको आसा. जर दर्याचें उदक अशेंच वयर सरत रावलें, तर फुडल्या पन्नास वर्सांनी गोंयच्यो चडश्यो दर्यावेळो आनी खाजन शेतां उदका खाला वचपाची भिरांत आसा. हाका आळाबंदा हाडपा खातीर आमी चडांत चड झाडां लावप आनी प्रदूशण उणें करप खूब गरजेचें आसा.",
        "question": "गोंयचो सायब वा सेंट फ्रान्सिस झेवियर हांची कूड आज लेगीत भावार्थाचें केंद्र कित्याक मानतात?",
        "candidates": [
            "कारण ती दर वर्सा भोंवडेकारांक पळोवपाक मेळटा",
            "कारण शेकड्यांनी वर्सां उपरांत लेगीत ती कूड कुसून वचनाक",
            "कारण तांणी पंदराशें बेचाळीस वर्सा पोरण्या गोंयांत इगर्ज बांदिल्ली",
            "कारण ती हिंदू आनी मुसलमान लोकांची कूड आसा"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_122",
        "context": "सद्याक पुराय संवसाराक भेडसावपी सगळ्यांत व्हड प्रस्न म्हळ्यार संवसारीक तापमान वाड, जाका इंग्लीशींत ग्लोबल वॉर्मिंग म्हणटात. कारखान्यांतल्यान आनी गाड्यांतल्यान भायर सरपी कार्बन डायऑक्सायड सारक्या वायट वायूंक लागून धर्तरेचें तापमान वाडपाक लागलां. हाका लागून उत्तर आनी दक्षिण ध्रुवा वयलो बर्फ वितळूंक लागला आनी दर्याचें उदक वयर सरता. गोंय सारक्या दर्यादेगेर आशिल्ल्या राज्यांक हाचो सामको व्हड धोको आसा. जर दर्याचें उदक अशेंच वयर सरत रावलें, तर फुडल्या पन्नास वर्सांनी गोंयच्यो चडश्यो दर्यावेळो आनी खाजन शेतां उदका खाला वचपाची भिरांत आसा. हाका आळाबंदा हाडपा खातीर आमी चडांत चड झाडां लावप आनी प्रदूशण उणें करप खूब गरजेचें आसा.",
        "question": "गोंयच्या लोकांच्या मनांत 'गोंयचो सायब गोंयाक सगळ्या संकटांतल्यान वाटावता' असो भावार्थ कित्याक निर्माण जाला?",
        "candidates": [
            "कारण ते फकत किरिस्तांव धर्माचो प्रसार करताले",
            "कारण गोंयचे लोक फकत बॉम जिझस बेसिलिका इगर्जेंत वतात",
            "कारण तांच्या चमत्कारीक कुडीक लागून तांकां पुराय गोंयचो राखणदार मानतात",
            "कारण दर धा वर्सांनी तांच्या कुडीचें दर्शन घेवपाक एक्सपोजिशन भरता"
        ],
        "correct": 2,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_123",
        "context": "सद्याक पुराय संवसाराक भेडसावपी सगळ्यांत व्हड प्रस्न म्हळ्यार संवसारीक तापमान वाड, जाका इंग्लीशींत ग्लोबल वॉर्मिंग म्हणटात. कारखान्यांतल्यान आनी गाड्यांतल्यान भायर सरपी कार्बन डायऑक्सायड सारक्या वायट वायूंक लागून धर्तरेचें तापमान वाडपाक लागलां. हाका लागून उत्तर आनी दक्षिण ध्रुवा वयलो बर्फ वितळूंक लागला आनी दर्याचें उदक वयर सरता. गोंय सारक्या दर्यादेगेर आशिल्ल्या राज्यांक हाचो सामको व्हड धोको आसा. जर दर्याचें उदक अशेंच वयर सरत रावलें, तर फुडल्या पन्नास वर्सांनी गोंयच्यो चडश्यो दर्यावेळो आनी खाजन शेतां उदका खाला वचपाची भिरांत आसा. हाका आळाबंदा हाडपा खातीर आमी चडांत चड झाडां लावप आनी प्रदूशण उणें करप खूब गरजेचें आसा.",
        "question": "सेंट फ्रान्सिस झेवियर हांच्या एक्सपोजिशनाचो वा प्रदर्शनाचो काळ कित्याक म्हत्वाचो आसा?",
        "candidates": [
            "कारण तो दर वर्सा जाता आनी फकत गोंयकार थंय येतात",
            "कारण तो दर धा वर्सांनी भरता, जाका संवसारभरांतल्यान लाखानी भावार्थी येतात",
            "कारण त्या वेळार किरिस्तांव धर्माचो प्रसार नव्यान सुरू जाता",
            "कारण फकत पोरण्या गोंयांतलीं देवळां त्या वेळार उक्तीं आसतात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_124",
        "context": "एकुविसाव्या शतमानांत म्हायती तंत्रज्ञान म्हळ्यार आयटी क्षेत्राक खूब म्हत्व आयलां. गोंय सरकारान लेगीत पणजी लागीं पर्वरी आनी दोनापावला वाठारांत आयटी पार्क बांदपाचो यत्न केला. आयटी कंपन्यांक लागून गोंयकार भुरग्यांक आपल्याच राज्यांत बऱ्यो नोकऱ्यो मेळपाची संद निर्माण जाल्या. पयलीं आयटींत शिकिल्लीं भुरगीं चड करून पुण्याक वा बेंगळूरु शारांत वतालीं, पूण आतां वर्क फ्रॉम होम हे सुविदेक लागून खूबशीं भुरगीं गोंयांत रावनच विदेशी कंपन्यां खातीर काम करतात. इंटरनेट आनी स्मार्टफोन हांच्या वाडट्या वापरांक लागून गोंयच्या गांवगिऱ्या वाठारांनी लेगीत शिक्षणाच्या आनी वेपाराच्या नव्यो वाटो उक्त्यो जाल्यात.",
        "question": "मंगेशी देवळाची मूर्ती कुठ्ठाळी गांवांतल्यान हाडपा फाटलो इतिहास खंयचो?",
        "candidates": [
            "थंयचें पोरनें देवूळ ल्हान आशिल्लें देखून",
            "पुर्तुगेजांच्या काळांत धर्मांतराच्या भयान थळाव्या लोकांनी ती मंगेशी गांवांत हाडून लपयली",
            "शिवशंकराचो अवतार आशिल्ल्यान ती नव्या गांवांत हाडली",
            "लता मंगेशकर हांचें मूळ घराणें मंगेशी गांवांत आशिल्ल्यान"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_125",
        "context": "एकुविसाव्या शतमानांत म्हायती तंत्रज्ञान म्हळ्यार आयटी क्षेत्राक खूब म्हत्व आयलां. गोंय सरकारान लेगीत पणजी लागीं पर्वरी आनी दोनापावला वाठारांत आयटी पार्क बांदपाचो यत्न केला. आयटी कंपन्यांक लागून गोंयकार भुरग्यांक आपल्याच राज्यांत बऱ्यो नोकऱ्यो मेळपाची संद निर्माण जाल्या. पयलीं आयटींत शिकिल्लीं भुरगीं चड करून पुण्याक वा बेंगळूरु शारांत वतालीं, पूण आतां वर्क फ्रॉम होम हे सुविदेक लागून खूबशीं भुरगीं गोंयांत रावनच विदेशी कंपन्यां खातीर काम करतात. इंटरनेट आनी स्मार्टफोन हांच्या वाडट्या वापरांक लागून गोंयच्या गांवगिऱ्या वाठारांनी लेगीत शिक्षणाच्या आनी वेपाराच्या नव्यो वाटो उक्त्यो जाल्यात.",
        "question": "मंगेशी देवळाचे वास्तुकलेचें एक अजाप करपी खाशेलपण खंयचें, जें पर्यटकांक आकर्शित करता?",
        "candidates": [
            "स मजली दीपस्तंभ आनी सोबीत तळें",
            "फकत कुठ्ठाळी गांवांतली मुळावी वास्तुकला",
            "पुर्तुगेजांच्या काळांत बांदिल्लें भव्य घुमट",
            "गानकोकिळा लता मंगेशकर हांचें घर"
        ],
        "correct": 0,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_126",
        "context": "एकुविसाव्या शतमानांत म्हायती तंत्रज्ञान म्हळ्यार आयटी क्षेत्राक खूब म्हत्व आयलां. गोंय सरकारान लेगीत पणजी लागीं पर्वरी आनी दोनापावला वाठारांत आयटी पार्क बांदपाचो यत्न केला. आयटी कंपन्यांक लागून गोंयकार भुरग्यांक आपल्याच राज्यांत बऱ्यो नोकऱ्यो मेळपाची संद निर्माण जाल्या. पयलीं आयटींत शिकिल्लीं भुरगीं चड करून पुण्याक वा बेंगळूरु शारांत वतालीं, पूण आतां वर्क फ्रॉम होम हे सुविदेक लागून खूबशीं भुरगीं गोंयांत रावनच विदेशी कंपन्यां खातीर काम करतात. इंटरनेट आनी स्मार्टफोन हांच्या वाडट्या वापरांक लागून गोंयच्या गांवगिऱ्या वाठारांनी लेगीत शिक्षणाच्या आनी वेपाराच्या नव्यो वाटो उक्त्यो जाल्यात.",
        "question": "मंगेशी गांव आनी भारताचे संगीत कले मदीं खंयचो एक मोलादीक संबंद आसा?",
        "candidates": [
            "ह्या गांवांत फकत धर्मीक संगिताची पुजा जाता",
            "संवसारभर फामाद आशिल्ली गानकोकिळा लता मंगेशकर हांचें मूळ घराणें ह्याच गांवांतलें आसा",
            "दीपस्तंभ उबारतना गानकोकिळा गाणीं गाताली",
            "ह्या गांवांत पुर्तुगेजांनी संगिताचें देवूळ बांदलें"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_127",
        "context": "वापरून सोंपपी इंधनाचो सांठो जसो कोळसो आनी पेट्रोल उणो जायत आसा, तसो रिन्यूएबल वा परतून वापरपाक मेळपी ऊर्जेचो वावर वाडपाक लागला. गोंयांत सौर ऊर्जा म्हळ्यार सुर्याच्या उजवाडा वयल्यान तयार जावपी विजेचो वापर वाडटा. सरकारी कचेऱ्यो, हॉस्पिटलां आनी खूबश्या खासगी घरांचेर आतां सोलर पॅनल पळोवपाक मेळटात. सुर्याची ऊर्जा फुकट आनी प्रदूशण विरहीत आसता. गोंय सरकारान लेगीत सोलर पॅनल बसोवपा खातीर लोकां खातीर सबसिडीची वेवस्था केल्या. जर आमी सौर ऊर्जा आनी वाऱ्याची ऊर्जा चड प्रमाणांत वापरली, तर गोंयाक विजे खातीर दुसऱ्या राज्यांचेर आदारून रावपाची गरज पडची ना आनी पर्यावरणाची राखण लेगीत जातली.",
        "question": "गोंयांत फुटबाळ खेळाची सुरवात खंयच्या वेळार आनी कोणाच्या प्रभावान जाली?",
        "candidates": [
            "ब्रह्मानंद शंखवाळकर आनी ब्रुनो कुतिन्हो हांणी सुरू केलो",
            "पुर्तुगेजांनी गोंयांत फुटबाळ खेळपाची सुरवात केली आनी तो गोंयकारांच्या रगतांत भिनलो",
            "डेम्पो आनी साळगांवकर पंगडांनी सुरू केलो",
            "गोंयकार भुरग्यांनी सांजेच्या वेळार मयदानांचेर खेळून सुरू केलो"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_128",
        "context": "वापरून सोंपपी इंधनाचो सांठो जसो कोळसो आनी पेट्रोल उणो जायत आसा, तसो रिन्यूएबल वा परतून वापरपाक मेळपी ऊर्जेचो वावर वाडपाक लागला. गोंयांत सौर ऊर्जा म्हळ्यार सुर्याच्या उजवाडा वयल्यान तयार जावपी विजेचो वापर वाडटा. सरकारी कचेऱ्यो, हॉस्पिटलां आनी खूबश्या खासगी घरांचेर आतां सोलर पॅनल पळोवपाक मेळटात. सुर्याची ऊर्जा फुकट आनी प्रदूशण विरहीत आसता. गोंय सरकारान लेगीत सोलर पॅनल बसोवपा खातीर लोकां खातीर सबसिडीची वेवस्था केल्या. जर आमी सौर ऊर्जा आनी वाऱ्याची ऊर्जा चड प्रमाणांत वापरली, तर गोंयाक विजे खातीर दुसऱ्या राज्यांचेर आदारून रावपाची गरज पडची ना आनी पर्यावरणाची राखण लेगीत जातली.",
        "question": "फुटबाळ खेळ गोंयकारां खातीर फकत एक शारिरीक खेळ कित्याक उरूंक ना?",
        "candidates": [
            "कारण तो फकत राष्ट्रीय पावंड्यार खेळटात",
            "कारण तो गोंयकारांक एकठांय हाडपी आनी तांची उमेदीची भावना दाखोवपी एक उत्सव आसा",
            "कारण फकत ब्रह्मानंद शंखवाळकर भारताचें प्रतिनिधित्व करता",
            "कारण पुर्तुगेजांनी तो मयदानांचेर खेळपाची सक्ती केल्ली"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_129",
        "context": "वापरून सोंपपी इंधनाचो सांठो जसो कोळसो आनी पेट्रोल उणो जायत आसा, तसो रिन्यूएबल वा परतून वापरपाक मेळपी ऊर्जेचो वावर वाडपाक लागला. गोंयांत सौर ऊर्जा म्हळ्यार सुर्याच्या उजवाडा वयल्यान तयार जावपी विजेचो वापर वाडटा. सरकारी कचेऱ्यो, हॉस्पिटलां आनी खूबश्या खासगी घरांचेर आतां सोलर पॅनल पळोवपाक मेळटात. सुर्याची ऊर्जा फुकट आनी प्रदूशण विरहीत आसता. गोंय सरकारान लेगीत सोलर पॅनल बसोवपा खातीर लोकां खातीर सबसिडीची वेवस्था केल्या. जर आमी सौर ऊर्जा आनी वाऱ्याची ऊर्जा चड प्रमाणांत वापरली, तर गोंयाक विजे खातीर दुसऱ्या राज्यांचेर आदारून रावपाची गरज पडची ना आनी पर्यावरणाची राखण लेगीत जातली.",
        "question": "राष्ट्रीय पावंड्यार गोंयचें नांव उजळोवपांत खंयच्या फुटबाळ पंगडांचो मोलादीक वांटो आसा?",
        "candidates": [
            "फकत ब्रह्मानंद शंखवाळकर आनी ब्रुनो कुतिन्हो पंगड",
            "डेम्पो, साळगांवकर आनी स्पोर्टींग क्लब द गोवा",
            "फकत गांवागांवांनी आशिल्ले भुरग्यांचे पंगड",
            "फकत पुर्तुगेज काळांतले पंगड"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_130",
        "context": "गोंयांत वाडट्या पर्यटनाक आनी लोकसंख्येक लागून कचऱ्याचो प्रस्न सामको गंभीर जाला. प्लास्टिक, काच आनी ई-कचरो हांची विल्हेवाट लावप थळाव्या पंचायतींक कठीण जाता. हाका उपाय म्हूण साळगांव हांगा एक आधुनिक कचरा वेवस्थापन प्रकल्प उबारला, जंय सुक्या आनी ओल्या कचऱ्याचेर प्रक्रिया करून ताची विल्हेवाट लायतात. ओल्या कचऱ्यापसून विजूज आनी साऱ्याची निर्मिती करतात, जाल्यार सुको कचरो रिसायकल करपा खातीर धाडटात. कचऱ्याचो प्रस्न सोडवपा खातीर फकत सरकारान न्हय, जाल्यार दर एका नागरिकान आपल्या घरांतूच सुको आनी ओलो कचरो वेगळो करप खूब गरजेचें आसा. तरूच गोंयचें सोबीतपण कायम उरत लें.",
        "question": "दामोदर देवाची मूर्ती जांबावली गांवांत हाडपा फाटलो इतिहास कितें सांगता?",
        "candidates": [
            "ती मूर्ती पयलींच जांबावलींत आशिल्ली, उपरांत मडगांवांत व्हेली",
            "पुर्तुगेज काळार धर्मांतराच्या भयान ती मडगांवांतल्यान जांबावली हाडून स्थापन केली",
            "मडगांवांत गुलाल उत्सव मनवपाक बंदी आशिल्ली",
            "ती मूर्ती फकत किरिस्तांव लोकांची आशिल्ली"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_131",
        "context": "गोंयांत वाडट्या पर्यटनाक आनी लोकसंख्येक लागून कचऱ्याचो प्रस्न सामको गंभीर जाला. प्लास्टिक, काच आनी ई-कचरो हांची विल्हेवाट लावप थळाव्या पंचायतींक कठीण जाता. हाका उपाय म्हूण साळगांव हांगा एक आधुनिक कचरा वेवस्थापन प्रकल्प उबारला, जंय सुक्या आनी ओल्या कचऱ्याचेर प्रक्रिया करून ताची विल्हेवाट लायतात. ओल्या कचऱ्यापसून विजूज आनी साऱ्याची निर्मिती करतात, जाल्यार सुको कचरो रिसायकल करपा खातीर धाडटात. कचऱ्याचो प्रस्न सोडवपा खातीर फकत सरकारान न्हय, जाल्यार दर एका नागरिकान आपल्या घरांतूच सुको आनी ओलो कचरो वेगळो करप खूब गरजेचें आसा. तरूच गोंयचें सोबीतपण कायम उरत लें.",
        "question": "जांबावलीच्या गुलाल उत्सवाक 'गोंयच्या सर्वधर्मसमभावाचें प्रतीक' अशें कित्याक म्हणटात?",
        "candidates": [
            "कारण थंय फकत भजणां गातात",
            "कारण थंय हिंदू आनी किरिस्तांव अशे दोनूय धर्मांचे लोक एकठांय येवन वांटेकार जातात",
            "कारण पुराय गांव गुलाबी रंगान भरून वता",
            "कारण तो दामोदर देवाचो उत्सव आसा"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_132",
        "context": "गोंयांत वाडट्या पर्यटनाक आनी लोकसंख्येक लागून कचऱ्याचो प्रस्न सामको गंभीर जाला. प्लास्टिक, काच आनी ई-कचरो हांची विल्हेवाट लावप थळाव्या पंचायतींक कठीण जाता. हाका उपाय म्हूण साळगांव हांगा एक आधुनिक कचरा वेवस्थापन प्रकल्प उबारला, जंय सुक्या आनी ओल्या कचऱ्याचेर प्रक्रिया करून ताची विल्हेवाट लायतात. ओल्या कचऱ्यापसून विजूज आनी साऱ्याची निर्मिती करतात, जाल्यार सुको कचरो रिसायकल करपा खातीर धाडटात. कचऱ्याचो प्रस्न सोडवपा खातीर फकत सरकारान न्हय, जाल्यार दर एका नागरिकान आपल्या घरांतूच सुको आनी ओलो कचरो वेगळो करप खूब गरजेचें आसा. तरूच गोंयचें सोबीतपण कायम उरत लें.",
        "question": "गुलालाच्या दिसा भावार्थी लोकांचो भावार्थ कशावरवीं पळोवपाक मेळटा?",
        "candidates": [
            "ते फकत रंगांचो खेळ खेळटात",
            "ते देवाचे पालखे वांगडा गुलाल उडोवन नाचतात आनी भजणां गातात",
            "ते मडगांवांत वचून उत्सव मनयतात",
            "ते पुर्तुगेजां आड आंदोलन करतात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_133",
        "context": "आधुनिक जिवितांत मनशाचे काम करपाचे पद्दतींत खूब बदल जाला. आदल्या काळांत लोक शेतांत कश्ट करताले, जाका लागून तांची कूड घटमूट उरताली. पूण आजकाल चडशे लोक संगणका मुखार बसून काम करतात आनी पिझ्झा वा बर्गर सारकें फास्ट फूड खातात. हाका लागून मधुमेह, रक्तदाब आनी काळजाचे रोग सारके जीवनशैलीचे रोग भुरगेपणांतूच जावपाक लागल्यात. गोंयांत लेगीत ह्या रोगांचें प्रमाण खूब वाडलां. भलायकी बरी दवरपा खातीर सद्याक लोक योगासन, सायकलिंग आनी जिमांत वचपाक लागल्यात. ताजे फळफळावळ आनी भाज्यो खावन घरचें जेवण जेवप होच ह्या रोगांपसून पयस रावपाचो सगळ्यांत बरो उपाय आसा.",
        "question": "म्हायती तंत्रज्ञान वा आयटी मळार गोंयचो वावर वाडिल्ल्यान थळाव्या तरणाट्यांक खंयचो मुखेल फायदो जाला?",
        "candidates": [
            "तांकां फकत पर्यटनाचेर आदारून रावचें पडटा",
            "तांकां मुंबय वा बेंगळूर शारांत वचनासतना आपल्याच राज्यांत बऱ्यो नोकऱ्यो मेळपाक लागल्यात",
            "तांकां फकत पर्वरी आनी दोनापावला वाठारांनी भोंवडी करपाक मेळटा",
            "तांकां सरकाराची आयटी पॉलिसी तयार करची पडटा"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_134",
        "context": "आधुनिक जिवितांत मनशाचे काम करपाचे पद्दतींत खूब बदल जाला. आदल्या काळांत लोक शेतांत कश्ट करताले, जाका लागून तांची कूड घटमूट उरताली. पूण आजकाल चडशे लोक संगणका मुखार बसून काम करतात आनी पिझ्झा वा बर्गर सारकें फास्ट फूड खातात. हाका लागून मधुमेह, रक्तदाब आनी काळजाचे रोग सारके जीवनशैलीचे रोग भुरगेपणांतूच जावपाक लागल्यात. गोंयांत लेगीत ह्या रोगांचें प्रमाण खूब वाडलां. भलायकी बरी दवरपा खातीर सद्याक लोक योगासन, सायकलिंग आनी जिमांत वचपाक लागल्यात. ताजे फळफळावळ आनी भाज्यो खावन घरचें जेवण जेवप होच ह्या रोगांपसून पयस रावपाचो सगळ्यांत बरो उपाय आसा.",
        "question": "संवसारभरांतले जायते आयटी तज्ज्ञ सद्या गोंयांत येवन कित्याक रावपाक लागल्यात?",
        "candidates": [
            "कारण तांकां गोंयांत नव्यो आयटी कंपन्या बांदपाच्यो आसात",
            "कारण गोंयचें शांत आनी सुशेगाद वातावरण आवडटा आनी घरबसल्या काम करपाची सुविदा आसा",
            "कारण गोंय सरकारान तांकां फुकट हॉटेल दिल्ल्यात",
            "कारण तांकां गोंयांत स्टार्टअप सुरू करपाक बंदी आसा"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_135",
        "context": "आधुनिक जिवितांत मनशाचे काम करपाचे पद्दतींत खूब बदल जाला. आदल्या काळांत लोक शेतांत कश्ट करताले, जाका लागून तांची कूड घटमूट उरताली. पूण आजकाल चडशे लोक संगणका मुखार बसून काम करतात आनी पिझ्झा वा बर्गर सारकें फास्ट फूड खातात. हाका लागून मधुमेह, रक्तदाब आनी काळजाचे रोग सारके जीवनशैलीचे रोग भुरगेपणांतूच जावपाक लागल्यात. गोंयांत लेगीत ह्या रोगांचें प्रमाण खूब वाडलां. भलायकी बरी दवरपा खातीर सद्याक लोक योगासन, सायकलिंग आनी जिमांत वचपाक लागल्यात. ताजे फळफळावळ आनी भाज्यो खावन घरचें जेवण जेवप होच ह्या रोगांपसून पयस रावपाचो सगळ्यांत बरो उपाय आसा.",
        "question": "गोंय सरकारान नव्या स्टार्टअप कंपन्यांक गोंयांत हाडपाक खंयचें पावल उखल्लां?",
        "candidates": [
            "तांणी मुंबय आनी बेंगळूर शाराचेर बंदी घाली",
            "तांणी आयटी पॉलिसी तयार केल्या जाका लागून वेवसाय करपाक सोंपें जालां",
            "तांणी फकत पर्यटनाक फाटींबो दिला",
            "तांणी पर्वरींत वर्क फ्रॉम होम सुरू केला"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_136",
        "context": "प्रदूशण आनी पेट्रोल-डिझलाचे वाडटे दर हांचेर मात करपा खातीर संवसारभर इलॅक्ट्रिक गाड्यांचो वापर वाडपाक लागला. गोंयांत लेगीत आतां रस्त्यार ई-स्कूटर आनी ई-कार पळोवपाक मेळटात. ह्या गाड्यांक पेट्रोल नाका, तांच्यो बॅटरी फकत विजुजेर चार्ज करच्यो पडटात. हाका लागून हवेचें प्रदूशण आनी आवाजाचें प्रदूशण सामकेंच उणें जाता. गोंय सरकारान कदंब येरादारी महामंडळा खाला इलॅक्ट्रिक बसी सुरू केल्यात, ज्यो प्रवाशांक पणजी ते मडगांव सारक्या मार्गार व्हरतात. जरी सुरवातीक इलॅक्ट्रिक गाडयो म्हारग आसल्यो, तरी फुडाराक त्यो पर्यावरणा खातीर आनी अर्थवेवस्थे खातीर सामक्यो फायद्याच्यो थरत ल्यो.",
        "question": "इलॅक्ट्रिक गाड्यांचो वापर वाडपा फाटलीं दोन मुखेल कारणां खंयचीं?",
        "candidates": [
            "कदंब येरादारी आनी विजुजेची उणीव",
            "प्रदूशण आनी पेट्रोल-डिझलाचे वाडटे दर",
            "ई-स्कूटर आनी ई-कार हांचो म्हारग दर",
            "पणजी ते मडगांव मार्गार बस नाशिल्ली देखून"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_137",
        "context": "प्रदूशण आनी पेट्रोल-डिझलाचे वाडटे दर हांचेर मात करपा खातीर संवसारभर इलॅक्ट्रिक गाड्यांचो वापर वाडपाक लागला. गोंयांत लेगीत आतां रस्त्यार ई-स्कूटर आनी ई-कार पळोवपाक मेळटात. ह्या गाड्यांक पेट्रोल नाका, तांच्यो बॅटरी फकत विजुजेर चार्ज करच्यो पडटात. हाका लागून हवेचें प्रदूशण आनी आवाजाचें प्रदूशण सामकेंच उणें जाता. गोंय सरकारान कदंब येरादारी महामंडळा खाला इलॅक्ट्रिक बसी सुरू केल्यात, ज्यो प्रवाशांक पणजी ते मडगांव सारक्या मार्गार व्हरतात. जरी सुरवातीक इलॅक्ट्रिक गाडयो म्हारग आसल्यो, तरी फुडाराक त्यो पर्यावरणा खातीर आनी अर्थवेवस्थे खातीर सामक्यो फायद्याच्यो थरत ल्यो.",
        "question": "इलॅक्ट्रिक गाड्यांच्या वाडट्या वापरांतल्यान समाजाक खंयचो तात्काळ फायदो पळोवपाक मेळटा?",
        "candidates": [
            "पेट्रोल-डिझलाचे दर उणे जातात",
            "हवेचें प्रदूशण आनी आवाजाचें प्रदूशण सामकेंच उणें जाता",
            "विजुजेर चार्ज करपाची गरज लागना",
            "त्यो सुरवातीक सामक्यो सवाय मेळटात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_138",
        "context": "प्रदूशण आनी पेट्रोल-डिझलाचे वाडटे दर हांचेर मात करपा खातीर संवसारभर इलॅक्ट्रिक गाड्यांचो वापर वाडपाक लागला. गोंयांत लेगीत आतां रस्त्यार ई-स्कूटर आनी ई-कार पळोवपाक मेळटात. ह्या गाड्यांक पेट्रोल नाका, तांच्यो बॅटरी फकत विजुजेर चार्ज करच्यो पडटात. हाका लागून हवेचें प्रदूशण आनी आवाजाचें प्रदूशण सामकेंच उणें जाता. गोंय सरकारान कदंब येरादारी महामंडळा खाला इलॅक्ट्रिक बसी सुरू केल्यात, ज्यो प्रवाशांक पणजी ते मडगांव सारक्या मार्गार व्हरतात. जरी सुरवातीक इलॅक्ट्रिक गाडयो म्हारग आसल्यो, तरी फुडाराक त्यो पर्यावरणा खातीर आनी अर्थवेवस्थे खातीर सामक्यो फायद्याच्यो थरत ल्यो.",
        "question": "गोंय सरकारान कदंब येरादारी महामंडळा खाला खंयचो नवो उपक्रम सुरू केला?",
        "candidates": [
            "फकत ई-स्कूटरची विक्री सुरू केल्या",
            "प्रवाशांक व्हरपाक इलॅक्ट्रिक बसी सुरू केल्यात",
            "पेट्रोल-डिझलाचे दर उणे केल्यात",
            "पणजी ते मडगांव मार्गार फकत ई-कार चलोवपाक परवानगी दिल्या"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_139",
        "context": "गोंयच्या शेतकामत्यांनी आतां पारंपारीक शेती वांगडाच आधुनिक तंत्रज्ञानाचो वापर करपाक सुरवात केल्या. ट्रॅक्टर, मळणी यत्रं आनी ठिबक सिंचन पद्दतीक लागून शेतांतलो वावर खूब सोंपो जाला. तरणाटे भुरगे आतां पॉलीहावस बांदून तातूंत ऑर्किड फुलां आनी सिमला मिरची सारक्यो चड फायद्याच्यो पिकी काडटात. सेंद्रिय शेती म्हळ्यार रसायनीक साऱ्या शिवाय करपाचे शेतीक लेगीत गोंयांत नेट आयला. सरकारी कृषी खात्यान शेतकामत्यांक नवे बी-बियाणे आनी सबसिडी दिवन तेंको दिला. शेती हो फकत पोटापुरतो वेवसाय उरनासतना, तातूंतल्यान वेपारीक नफोय मेळोवपाक शक्य आसा हें गोंयच्या तरणाट्यांनी दाखोवन दिलां.",
        "question": "गोंयच्या तरणाट्यांनी आधुनिक शेतींतल्यान खंयचो मुखेल बदल घडवून हाडला?",
        "candidates": [
            "तांणी फकत पारंपारीक भाताची पिकी वाडयल्या",
            "शेती हो फकत पोटापुरतो वेवसाय उरनासतना, तातूंतल्यान वेपारीक नफोय मेळोवपाक शक्य आसा हें दाखोवन दिलां",
            "तांणी ट्रॅक्टर आनी मळणी यत्रं वाडोवपाचो कारखानो काडला",
            "तांणी सेंद्रिय शेतीक बंदी घाली"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_140",
        "context": "गोंयच्या शेतकामत्यांनी आतां पारंपारीक शेती वांगडाच आधुनिक तंत्रज्ञानाचो वापर करपाक सुरवात केल्या. ट्रॅक्टर, मळणी यत्रं आनी ठिबक सिंचन पद्दतीक लागून शेतांतलो वावर खूब सोंपो जाला. तरणाटे भुरगे आतां पॉलीहावस बांदून तातूंत ऑर्किड फुलां आनी सिमला मिरची सारक्यो चड फायद्याच्यो पिकी काडटात. सेंद्रिय शेती म्हळ्यार रसायनीक साऱ्या शिवाय करपाचे शेतीक लेगीत गोंयांत नेट आयला. सरकारी कृषी खात्यान शेतकामत्यांक नवे बी-बियाणे आनी सबसिडी दिवन तेंको दिला. शेती हो फकत पोटापुरतो वेवसाय उरनासतना, तातूंतल्यान वेपारीक नफोय मेळोवपाक शक्य आसा हें गोंयच्या तरणाट्यांनी दाखोवन दिलां.",
        "question": "पॉलीहावस तंत्रज्ञानाचो वापर करून तरणाटे भुरगे चड करून खंयच्यो पिकी काडटात?",
        "candidates": [
            "भात आनी नाल्ल",
            "ऑर्किड फुलां आनी सिमला मिरची",
            "काजू आनी कोकम",
            "आंबे आनी फणस"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_141",
        "context": "गोंयच्या शेतकामत्यांनी आतां पारंपारीक शेती वांगडाच आधुनिक तंत्रज्ञानाचो वापर करपाक सुरवात केल्या. ट्रॅक्टर, मळणी यत्रं आनी ठिबक सिंचन पद्दतीक लागून शेतांतलो वावर खूब सोंपो जाला. तरणाटे भुरगे आतां पॉलीहावस बांदून तातूंत ऑर्किड फुलां आनी सिमला मिरची सारक्यो चड फायद्याच्यो पिकी काडटात. सेंद्रिय शेती म्हळ्यार रसायनीक साऱ्या शिवाय करपाचे शेतीक लेगीत गोंयांत नेट आयला. सरकारी कृषी खात्यान शेतकामत्यांक नवे बी-बियाणे आनी सबसिडी दिवन तेंको दिला. शेती हो फकत पोटापुरतो वेवसाय उरनासतना, तातूंतल्यान वेपारीक नफोय मेळोवपाक शक्य आसा हें गोंयच्या तरणाट्यांनी दाखोवन दिलां.",
        "question": "'सेंद्रिय शेती' ह्या उतराचो परिच्छेदांतलो योग्य अर्थ खंयचो?",
        "candidates": [
            "ट्रॅक्टर आनी मळणी यत्रं वापरून केल्ली शेती",
            "रसायनीक साऱ्या शिवाय करपाची शेती",
            "फकत पॉलीहावसांत करपाची शेती",
            "सरकारी सबसिडी वापरून केल्ली शेती"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_142",
        "context": "गोंयच्या पर्यटनाक आनी अर्थवेवस्थेक नवो नेट दिवपा खातीर पेडणें तालुक्यांत मोपा हांगा नवो विमानतळ बांदला. ह्या विमानतळाक मनोहर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ अशें नांव दिलां. आदलो दाबोळी विमानतळ भारतीय नौदलाच्या जाग्यार आशिल्ल्यान थंय नागरी उड्डाणांक खूब मर्यादा आसल्यो. मोपा विमानतळ सुरू जाल्ल्यान आतां संवसारभरांतल्यान व्हडलीं विमानां थेट गोंयांत येवपाक शकतात. हाका लागून उत्तर गोंयांत आनी महाराष्ट्राच्या शिमे वयल्या वाठारांत हॉटेल वेवसाय आनी येरादारी वेवसायाक खूब चालना मेळ्ळ्या. हो प्रकल्प गोंयच्या फुडारा खातीर एक मैलाचो फातर थरत लो अशें जाणकारांचें मत आसा.",
        "question": "दाबोळी विमानतळाचेर नागरी उड्डाणांक खूब मर्यादा आसपा फाटलें मुखेल कारण खंयचें?",
        "candidates": [
            "कारण तो विमानतळ पेडणें तालुक्यांत आसा",
            "कारण तो भारतीय नौदलाच्या जाग्यार आसा",
            "कारण थंय व्हडलीं विमानां देवपाक शकनात",
            "कारण थंय हॉटेल वेवसाय उणो आसा"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_143",
        "context": "गोंयच्या पर्यटनाक आनी अर्थवेवस्थेक नवो नेट दिवपा खातीर पेडणें तालुक्यांत मोपा हांगा नवो विमानतळ बांदला. ह्या विमानतळाक मनोहर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ अशें नांव दिलां. आदलो दाबोळी विमानतळ भारतीय नौदलाच्या जाग्यार आशिल्ल्यान थंय नागरी उड्डाणांक खूब मर्यादा आसल्यो. मोपा विमानतळ सुरू जाल्ल्यान आतां संवसारभरांतल्यान व्हडलीं विमानां थेट गोंयांत येवपाक शकतात. हाका लागून उत्तर गोंयांत आनी महाराष्ट्राच्या शिमे वयल्या वाठारांत हॉटेल वेवसाय आनी येरादारी वेवसायाक खूब चालना मेळ्ळ्या. हो प्रकल्प गोंयच्या फुडारा खातीर एक मैलाचो फातर थरत लो अशें जाणकारांचें मत आसा.",
        "question": "मोपा विमानतळ सुरू जाल्ल्यान खंयच्या वाठारांतल्या अर्थवेवस्थेक चड चालना मेळ्ळ्या?",
        "candidates": [
            "दक्षिण गोंय आनी कर्नाटक",
            "उत्तर गोंय आनी महाराष्ट्राच्या शिमे वयल्या वाठारांत",
            "फकत दाबोळी वाठारांत",
            "फकत नौदलाच्या जाग्यार"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_144",
        "context": "गोंयच्या पर्यटनाक आनी अर्थवेवस्थेक नवो नेट दिवपा खातीर पेडणें तालुक्यांत मोपा हांगा नवो विमानतळ बांदला. ह्या विमानतळाक मनोहर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ अशें नांव दिलां. आदलो दाबोळी विमानतळ भारतीय नौदलाच्या जाग्यार आशिल्ल्यान थंय नागरी उड्डाणांक खूब मर्यादा आसल्यो. मोपा विमानतळ सुरू जाल्ल्यान आतां संवसारभरांतल्यान व्हडलीं विमानां थेट गोंयांत येवपाक शकतात. हाका लागून उत्तर गोंयांत आनी महाराष्ट्राच्या शिमे वयल्या वाठारांत हॉटेल वेवसाय आनी येरादारी वेवसायाक खूब चालना मेळ्ळ्या. हो प्रकल्प गोंयच्या फुडारा खातीर एक मैलाचो फातर थरत लो अशें जाणकारांचें मत आसा.",
        "question": "जाणकारांच्या मतान हो प्रकल्प गोंयच्या फुडारा खातीर 'मैलाचो फातर' कित्याक थरतलो?",
        "candidates": [
            "कारण थंय फकत नौदलाचीं विमानां येतात",
            "कारण तो पर्यटनाक आनी अर्थवेवस्थेक नवो नेट दिवन व्हडल्या विमानांक थेट गोंयांत हाडटा",
            "कारण तो दाबोळी विमानतळ बंद करतलो",
            "कारण तो फकत हॉटेल वेवसायाक उपेगी पडटा"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_145",
        "context": "आयजकल सोशल मीडिया म्हळ्यार फेसबूक, इंस्टाग्राम आनी व्हॉट्सअॅप हांचो प्रभाव गोंयच्या तरणाट्यांचेर खूब दिश्टी पडटा. खबऱ्यो पावोवपाक आनी आपले विचार मांडपाक सोशल मीडिया हें एक सामकें प्रभावी माध्यम जालां. जायते गोंयकार व्लॉगर आपले युट्युब चॅनेल चलोवन गोंयचें जेवणखाण, सोबीत सुवाती आनी संस्कृती संवसारा मुखार दवरतात. पूण हाचो वायट परिणामय आसा. भुरगीं पुराय दीस मोबाईल फोनार गुल्ल आसतात, जाका लागून तांची भलायकी आनी शिकप हांचेर वायट परिणाम जाता. खऱ्या जिवितांतले इश्ट आनी कुटूंबा वांगडा उलोवपा परस तीं आभासी जिवितांत चड रमताना दिसतात. हाका लागून सोशल मीडियाचो वापर मर्यादीत करप गरजेचें जालां.",
        "question": "गोंयकार व्लॉगर सोशल मीडियाचो उपेग खंयच्या सकारात्मक कामा खातीर करतात?",
        "candidates": [
            "भुरग्यांची भलायकी आनी शिकप उणें करपा खातीर",
            "गोंयचें जेवणखाण, सोबीत सुवाती आनी संस्कृती संवसारा मुखार दवरपा खातीर",
            "खऱ्या जिवितांतले इश्ट सोडून आभासी जिवितांत रमपा खातीर",
            "फकत फेसबूक आनी व्हॉट्सअॅप वापरपा खातीर"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_146",
        "context": "आयजकल सोशल मीडिया म्हळ्यार फेसबूक, इंस्टाग्राम आनी व्हॉट्सअॅप हांचो प्रभाव गोंयच्या तरणाट्यांचेर खूब दिश्टी पडटा. खबऱ्यो पावोवपाक आनी आपले विचार मांडपाक सोशल मीडिया हें एक सामकें प्रभावी माध्यम जालां. जायते गोंयकार व्लॉगर आपले युट्युब चॅनेल चलोवन गोंयचें जेवणखाण, सोबीत सुवाती आनी संस्कृती संवसारा मुखार दवरतात. पूण हाचो वायट परिणामय आसा. भुरगीं पुराय दीस मोबाईल फोनार गुल्ल आसतात, जाका लागून तांची भलायकी आनी शिकप हांचेर वायट परिणाम जाता. खऱ्या जिवितांतले इश्ट आनी कुटूंबा वांगडा उलोवपा परस तीं आभासी जिवितांत चड रमताना दिसतात. हाका लागून सोशल मीडियाचो वापर मर्यादीत करप गरजेचें जालां.",
        "question": "सोशल मीडियाच्या अतिवापराचो भुरग्यांचेर खंयचो मुखेल वायट परिणाम पळोवपाक मेळटा?",
        "candidates": [
            "तीं युट्युब चॅनेल चालू करतात",
            "तांची भलायकी आनी शिकप हांचेर वायट परिणाम जाता आनी तीं आभासी जिवितांत चड रमतात",
            "तीं गोंयची संस्कृती संवसारा मुखार दवरिनात",
            "तीं कुटूंबा वांगडा चड वेळ सारतात"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_147",
        "context": "आयजकल सोशल मीडिया म्हळ्यार फेसबूक, इंस्टाग्राम आनी व्हॉट्सअॅप हांचो प्रभाव गोंयच्या तरणाट्यांचेर खूब दिश्टी पडटा. खबऱ्यो पावोवपाक आनी आपले विचार मांडपाक सोशल मीडिया हें एक सामकें प्रभावी माध्यम जालां. जायते गोंयकार व्लॉगर आपले युट्युब चॅनेल चलोवन गोंयचें जेवणखाण, सोबीत सुवाती आनी संस्कृती संवसारा मुखार दवरतात. पूण हाचो वायट परिणामय आसा. भुरगीं पुराय दीस मोबाईल फोनार गुल्ल आसतात, जाका लागून तांची भलायकी आनी शिकप हांचेर वायट परिणाम जाता. खऱ्या जिवितांतले इश्ट आनी कुटूंबा वांगडा उलोवपा परस तीं आभासी जिवितांत चड रमताना दिसतात. हाका लागून सोशल मीडियाचो वापर मर्यादीत करप गरजेचें जालां.",
        "question": "परिच्छेदाच्या निमाणें खंयचो संदेश वा उपाय सुचयला?",
        "candidates": [
            "भुरग्यांक मोबाईल फोन वापरपाक बंदी घालची",
            "सोशल मीडियाचो वापर मर्यादीत करप गरजेचें जालां",
            "सगल्यांनी युट्युब चॅनेल चलोवचें",
            "खबऱ्यो पावोवपाक फकत फेसबूक वापरचें"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_148",
        "context": "भारताच्या अंतराळ संशोधन संस्था म्हळ्यार इस्रो हाणें चंद्रयान तीन मोहीम फत्ते करून संवसारभर भारताचें नांव उजळायलें. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवार देंवपी भारत हो संवसारांतलो पयलो देश थरलो. हे मोहिमेक लागून गोंयांतल्या भुरग्यांच्या मनांत लेगीत विज्ञान आनी तंत्रज्ञान ह्या विशयां बद्दल खूब आवड निर्माण जाल्या. शाळांनी आनी कॉलेजांनी अंतराळ विज्ञानाचेर प्रदर्शनां आनी चर्चासत्रां आयोजीत करपाक लागल्यात. विक्रम लँडर जेन्ना चंद्राचेर देंवलो, तेन्ना पुराय भारतान तो क्षण दूरदर्शनाचेर पळयलो. अशे तरेचे वैज्ञानिक सोद मनशाच्या फुडारा खातीर आनी ब्रह्मांडाचें गूढ समजून घेवपा खातीर सामके म्हत्वाचे आसतात.",
        "question": "चंद्रयान तीन मोहिमेची खंयची खाशेली गजाल भारताक संवसारांत पयलो देश थरायता?",
        "candidates": [
            "भारताचे अंतराळ संशोधन संस्थेन (इस्रो) ही मोहीम केली देखून",
            "चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवार देंवपी भारत हो पयलो देश थरलो",
            "विक्रम लँडर पुराय भारतान दूरदर्शनाचेर पळयलो देखून",
            "शाळांनी आनी कॉलेजांनी प्रदर्शनां आयोजीत केलीं देखून"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_149",
        "context": "भारताच्या अंतराळ संशोधन संस्था म्हळ्यार इस्रो हाणें चंद्रयान तीन मोहीम फत्ते करून संवसारभर भारताचें नांव उजळायलें. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवार देंवपी भारत हो संवसारांतलो पयलो देश थरलो. हे मोहिमेक लागून गोंयांतल्या भुरग्यांच्या मनांत लेगीत विज्ञान आनी तंत्रज्ञान ह्या विशयां बद्दल खूब आवड निर्माण जाल्या. शाळांनी आनी कॉलेजांनी अंतराळ विज्ञानाचेर प्रदर्शनां आनी चर्चासत्रां आयोजीत करपाक लागल्यात. विक्रम लँडर जेन्ना चंद्राचेर देंवलो, तेन्ना पुराय भारतान तो क्षण दूरदर्शनाचेर पळयलो. अशे तरेचे वैज्ञानिक सोद मनशाच्या फुडारा खातीर आनी ब्रह्मांडाचें गूढ समजून घेवपा खातीर सामके म्हत्वाचे आसतात.",
        "question": "हे मोहिमेचो गोंयच्या भुरग्यांचेर खंयचो सकारात्मक परिणाम जालो?",
        "candidates": [
            "तांणी विक्रम लँडर तयार करपाक सुरवात केली",
            "तांच्या मनांत विज्ञान आनी तंत्रज्ञान ह्या विशयां बद्दल खूब आवड निर्माण जाली",
            "तांणी दूरदर्शन पळोवपाचें बंद केलें",
            "तांणी इस्रो संस्थेंत नोकरी मेळयली"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    },
    {
        "id": "para_150",
        "context": "भारताच्या अंतराळ संशोधन संस्था म्हळ्यार इस्रो हाणें चंद्रयान तीन मोहीम फत्ते करून संवसारभर भारताचें नांव उजळायलें. चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवार देंवपी भारत हो संवसारांतलो पयलो देश थरलो. हे मोहिमेक लागून गोंयांतल्या भुरग्यांच्या मनांत लेगीत विज्ञान आनी तंत्रज्ञान ह्या विशयां बद्दल खूब आवड निर्माण जाल्या. शाळांनी आनी कॉलेजांनी अंतराळ विज्ञानाचेर प्रदर्शनां आनी चर्चासत्रां आयोजीत करपाक लागल्यात. विक्रम लँडर जेन्ना चंद्राचेर देंवलो, तेन्ना पुराय भारतान तो क्षण दूरदर्शनाचेर पळयलो. अशे तरेचे वैज्ञानिक सोद मनशाच्या फुडारा खातीर आनी ब्रह्मांडाचें गूढ समजून घेवपा खातीर सामके म्हत्वाचे आसतात.",
        "question": "अशे तरेचे वैज्ञानिक सोद समाजा खातीर कित्याक म्हत्वाचे मानतात?",
        "candidates": [
            "कारण ताका लागून फकत भुरग्यांक शाळांनी प्रदर्शनां करपाक मेळटात",
            "कारण ते मनशाच्या फुडारा खातीर आनी ब्रह्मांडाचें गूढ समजून घेवपा खातीर म्हत्वाचे आसतात",
            "कारण ते फकत चंद्राचेर विक्रम लँडर देंवोवपा खातीर आसतात",
            "कारण ताका लागून भारत संवसारांत पयलो देश उरता"
        ],
        "correct": 1,
        "category": "reading_comprehension",
        "difficulty": "advanced",
        "module": "para_qa",
        "source": "authentic_goan"
    }
]