व्हर्सायचा तह

व्हर्सायचा तह हा ११ नोव्हेंबर, इ.स. १९१८ रोजी फ्रान्समधील व्हर्साय (Versailles) येथे पहिल्या महायुद्धात जर्मनीने शरणागती स्वीकारल्यावर दोस्त राष्ट्रांनी जर्मनीवर दबाव आणण्यासाठी अटी लादल्या. जर्मनीच्या त्यातील काही अटी अपमानास्पद असल्याची जर्मन लोकांमध्ये भावना होती. या तहाप्रमाणे जर्मनीला हरण्याची युद्ध लादल्याबद्द्ल शिक्षा म्हणून प्रंचड पैसा दोस्त राष्ट्रांना द्यावा लागला तसेच लष्करी, आर्थिक नुकसान सोसावे लागले. याचा परिणाम म्हणून जर्मनीत पुढील काळात प्रंचड आर्थिक मंदी आली. अपमानास्पद भावनांमुळे आपोआपच दुसऱ्या महायुद्धाची बीजे या तहात रोवली गेली.

व्हर्सायच्या तहातील अटींमध्ये एक अट अशी होती की जर्मनीच्या ताब्यातील सार प्रांत पंधरा वर्षांसाठी फ्रान्सला द्यावा तसेच ऱ्हाइन नदीलगतच्या पन्नास किलोमीटर प्रदेशात जर्मनीने लष्कर ठेऊ नये.


ऋत्विक घटक

ऋत्विक घटक(नोव्हेंबर १४,१९२५ - फेब्रुवारी ६,१९७६) हे बंगाली चित्रपट दिग्दर्शक, निर्माते व पटकथालेखक होते.


रमाकांत आचरेकर

रमाकांत आचरेकर (१९३२ - २ जानेवारी २०१९) हे मराठी क्रिकेट प्रशिक्षक होते. भारतीय फलंदाज सचिन तेंडुलकर याचे मार्गदर्शक म्हणून त्यांची विशेष ओळख होती. त्यांनी अनेक क्रिकेटरांना घडवले.


श्री शिवछत्रपती जीवनगौरव पुरस्कार

हा महाराष्ट्र शासनातर्फे क्रीडामहर्षींचा गौरव करण्यासाठी दिला जाणारा एक पुरस्कार आहे.


बिजू पटनायक

बिजू पटनायक (५ मार्च १९१६ - १७ एप्रिल १९९७) हे भारत देशाच्या ओडिशा राज्याचे भूतपूर्व/माजी मुख्यमंत्री होते. ते एक प्रभावशाली नेते होते.


गोपाळ देऊसकर

गोपाळ देऊसकर हे मराठी चित्रकार होते. १९२७-३६ दरम्यान मुंबईच्य जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट या मानांकित संस्थेत त्यांनी चित्रकलेचे पद्धतशीर प्रशिक्षण घेतले. पुढे निजामाने खास शिष्यवृत्ती देऊन चित्रकलेच्या प्रगत अभ्यासाकरता त्यांना युरोपात पाठवले. १९३४, १९३६, १९३८ साली लंडनमधील चित्रप्रदर्शनांत त्यांची चित्रे मांडण्यात आली होती. भारतात परतल्यावर त्यांना जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट संस्थेच्या डेप्युटी डायरेक्टर पदावर नेमले गेले. त्यांच्या चित्रकौशल्यामुळे बॉंबे आर्ट सोसायटीने त्यांना सुवर्णपदक देऊन गौरवले. पुण्याच्या बालगंधर्व रंगमंदिर, टिळक स्मारक मंदिरातील त्यांनी रंगविलेली भित्तिचित्रे अतिशय प्रसिद्ध आहेत. फेब्रुवारी ८, १९९४ रोजी त्यांचे निधन झाले.


भास्कर सदाशिव सोमण

व्हाइस ॲडमिरल भास्कर सदाशिव सोमण (१९१३ - फेब्रुवारी ८ १९९५) हे भारताचे पाचवे नौदलप्रमुख होते. हे १९६२ ते १९६६ दरम्या या पदावर होते.


डुडुळगाव

डुडुळगाव हे महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यातले पिंपरी-चिंचवड हद्दीतील मोशी-आळंदी रस्त्यावरील आणि इंद्रायणी नदी काठी वसलेले एक गाव आहे.

गावाचे ग्रामदैवत श्री. अडबंगनाथ महाराज आहे.

गावास नवनाथांचा इतिहास आहे. कुष्ठरोग्यांसाठी काम करणारी आनंदग्राम नामक संस्था डुडुळगावात आहे. ज्येष्ठ समाजसेविका डॉ.इंदुताई पटवर्धन यांनी या संस्थेची स्थापना केली. -डुडुळगाव(मुख्यगाव) या ठिकणी ग्रामदैवत श्री. अडबंगनाथ महाराजांचे प्रसिद्ध मंदिर आहे.

-वहिले नगर या ठिकाणी तुळजाभवानी देवीच प्रसिद्ध मंदिर आहे.


आनंदग्राम

कुष्ठरोग्यांसाठी काम करणारी संस्था. ही संस्था डुडुळगाव येथे स्थित आहे. ज्येष्ठ समाजसेविका डॉ.इंदुताई पटवर्धन यांनी या संस्थेची स्थापना केली.


कातालान भाषा

कातालान (आंतरराष्ट्रीय उच्चारानुरूप अक्षर पद्धती: [ˈkʰæ.təˌlæn] मूळ नाव:काताला català आंतरराष्ट्रीय उच्चारानुरूप अक्षर पद्धती: [ˌkə.təˈla] किंवा [ˌka.taˈla]), ही स्पेनमध्ये बोलली जाणारी एक प्रमुख भाषा आहे. रोमान्स गटातील ही भाषा आंदोरा देशाची राष्ट्रभाषा आहे. स्पेनमध्ये ही भाषा बालेआरिक बेटे, कातालोनिया आणि वालेन्सिया या संघांमध्ये, तसेच इटलीच्या सार्दिनिया बेटावरील ला'ल्ग्वार शहरात आणि नैऋत्य फ्रान्समध्ये बोलली जाते. स्पेनच्या वालेन्सिया संघात या भाषेचा वालेन्सियन भाषा म्हणून उल्लेख केला जातो.


हॅले धूमकेतू

हॅलेचा धूमकेतू या धूमकेतूचे नाव एडमंड हॅले या प्रसिद्ध खगोलशास्त्रज्ञाच्या नावावरून दिले गेले आहे. धूमकेतूचा आवर्तनकाल ७६ वर्षांइतका आहे. हॅलेच्या धूमकेतूची नोंद इ.स. पूर्व २४० पासून आढळते. इ.स.१६८२ साली हॅले यांनी हा धूमकेतू बघितला आणि त्याचा अभ्यास केला. या अभ्यासामुळे हॅलेचा धूमकेतू हा मानवाला माहीत असलेला पहिला आवर्ती म्हणजे फिरून परत सूर्यमालेत येणारा धूमकेतू ठरला. इ.स. १९८६ मध्ये हॅलेचा धूमकेतू सूर्याभोवतीच्या प्रदक्षिणेतील सूर्यापासून सगळ्यात जवळच्या बिंदुला पोचला होता. हॅलेचा धूमकेतू दर सेकंदाला २५ ते ३० टन द्रव्य बाहेर फेकतो असे शास्त्रज्ञांना दिसून आले आहे.


गेला (इटली)

गेला () हे इटली देशाच्या सिसिली प्रदेशामधील एक शहर आहे. हे शहर सिसिली बेटाच्या दक्षिण भागात भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसले असून २०१२ साली येथील लोकसंख्या सुमारे ७७ हजार होती.


डॅन्यूब नदी

डॅन्यूब ही मध्य युरोपामधील एक प्रमुख व वोल्गाखालोखाल युरोप खंडामधील लांबीने दुसऱ्या क्रमांकाची नदी आहे. ही नदी जर्मनी देशामधील बाडेन-व्युर्टेंमबर्ग राज्यातील काळ्या जंगलाच्या डोनाउसिंगेन या गावाजवळ उगम पावते. जर्मनी, ऑस्ट्रिया, स्लोव्हाकिया, हंगेरी, क्रोएशिया, सर्बिया, रोमेनिया, बल्गेरिया, मोल्दोवा व युक्रेन ह्या दहा देशांमधून वाहणारी २,८६० किमी लांबीची ही नदी त्रिभुज प्रदेशामध्ये काळ्या समुद्राला मिळते.


संडरलँड ए.एफ.सी.

संडरलँड असोसिएशन फुटबॉल क्लब () हा युनायटेड किंग्डमच्या संडरलँड शहरामधील एक व्यावसायिक फुटबॉल क्लब आहे. इ.स. १८७९ साली स्थापन झालेला हा क्लब इंग्लंडच्या प्रीमियर लीगमधे खेळतो.

संडरलँडची ह्याच काउंटीमधील न्यूकॅसल युनायटेड क्लबसोबत जुनी प्रतिस्पर्धा आहे.


गोविंद त्र्यंबक दरेकर

स्वातंत्र्यशाहीर गोविंद यांचे पूर्ण नाव गोविंद त्र्यंबक दरेकर मूळ गाव - कन्हेर पोखरी ता.पारनेर ( ९ फेब्रुवारी, इ.स. १८७४ - २८ फेब्रुवारी, इ.स. १९२६) यांना निसर्गाने कमालीची काव्यप्रतिभा दिली होती. गोविंद यांचे वडील नाशिकमध्ये गवंडीकाम करीत असत. गोविंद चार-पाच वर्षांचे असतानाच वडील वारले. स्वतः गोविंद यांनाही त्यानंतर काही दिवसांतच मोठा ताप भरला व त्यांचे दोन्ही पाय लुळे बनले. ते अपंग झाले.

नाशिकमध्ये विनायक दामोदर सावरकर आणि बाबाराव सावरकर हे काही काळ गोविंद यांच्या शेजारीच राहायला होते. सावरकरबंधूंनी 'मित्रमेळा' ही संस्था स्थापन केली होती. या संस्थेत गोविंद रमू लागले. गोविंद यांच्या देशभक्तिपर रचना 'लघु अभिनव माला'मध्ये प्रसिद्धही होऊ लागल्या. पुढे हाच 'मित्रमेळा' 'अभिनव भारत' या नावाने ओळखला जाऊ लागला. गोविंद या संस्थेचे एक महत्त्वाचे सदस्य होते.

'रणावीण स्वातंत्र्य कोणा मिळाले? ','सुंदर मी होणार', 'कारागृहाचे भय काय त्याला? ', 'नमने वाहुनि स्तवने उधळा', 'मुक्या मनाने किति उधळावे शब्दांचे बुडबुडे? ' (लोकमान्य टिळकांवरील काव्य) अशा कवी गोविंदांच्या किती तरी कविता त्या काळी महाराष्ट्रभर गाजल्या आणि पुढे या कवितांमधील ओळींना सुभाषिते होण्याचे भाग्य लाभले.

प्रखर देशभक्तिपर कविता लिहिणाऱ्या या स्वातंत्र्यशाहिराच्या काही कविता स्वातंत्र्यपूर्व काळात ब्रिटिश सरकारकडून जप्‍तही करण्यात आल्या होत्या.


श्यामची आई

श्यामची आई हे पांडुरंग सदाशिव साने यांनी लिहिलेली मराठी आत्मकथा आहे. नाशिकच्या कारागृहात असताना फेब्रुवारी ९, इ.स. १९३३ रोजी त्यांनी या पुस्तकाच्या लिखाणास प्रारंभ केला. या पुस्तकाच्या ३ लाखांपेक्षा अधिक प्रती खपल्या आहेत. इ.स. १९५३ साली या पुस्तकावर आधारित असलेला 'श्यामची आई' याच नावाचा चित्रपटदेखील पडद्यांवर झळकला. प्रल्हाद केशव अत्रे यांनी या चित्रपटाचे दिग्दर्शन केले होते.

मातेबद्दल असणारे प्रेम, भक्ति व कृतज्ञता यांच्या अपार भावना 'श्यामची आई' या पुस्तकात मांडलेल्या आहेत. नाशिकच्या तुरुंगात साने गुरुजींनी ही कथा ९ फेब्रुवारी, इ.स. १९३३ रोजी लिहावयास सुरुवात केली आणि १३ फेब्रुवारी, इ.स. १९३३ रोजी पहाटे त्या संपविल्या..


लुडो

लुडो हा एक मनोरंजक खेळ आहे.

हा एक घरगुती खेळ आहे. हा खेळ प्रामुख्याने लहान मुला-मुलींमध्ये प्रचलित आहे. हा खेळ जरी लहान वयोगटात प्रसिद्ध असला तरी ते सगळ्याच वायोगटातील लोक खेळतात. ह्या खेळासाठी निदान दोन आणि जास्तीत जास्त चार खेळाडू आवाश्यक असतात. आज हा खेळ भ्रमणध्वनी वरही उपलब्ध आहे.


झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ

झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ हा आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेटमध्ये झिम्बाब्वेचे प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे.


ताम्रपाषाण युग

ताम्रपाषाणयुग हा मानवी सांस्कृतिक इतिहासात नवाश्मयुगानंतर आलेला सांस्कृतिक कालखंड होय. तांब्याचा शोध लागून त्याचा वापर सुरू झाला, तरी पाषाणाची लहान आकाराची शस्त्रे मानवाने वापरात ठेवलीच, म्हणून या काळाला ताम्रपाषाणयुग अशी संज्ञा दिली गेली आहे. नवाश्मयुगाची सुरुवात व शेवट यांची प्रक्रिया जगाच्या निरनिराळ्या भागांत निरनिराळ्या काळी झाली, त्याप्रमाणे ताम्रपाषाणयुगाची सुरुवातही सर्वत्र समकालीन आढळत नाही.

अ‍ॅनातोलियात ब्रॉंझ अथवा ताम्रपाषाणयुगाची प्राचीनता इ.स.पू. सातवे सहस्रक इतकी मागे नेता येते, तर ग्रीस, क्रीट, मेसोपोटेमिया, ईजिप्त या प्रदेशात इ.स.पू. तिसरे सहस्रक, पू. यूरोपात इ.स.पू. तिसऱ्या सहस्रकाचा मध्यकाळ, इंग्लंडमध्ये इ. स.पू. सुमारे १९००, ात इ.स.पू. २५००, तर चीनमध्ये इ.स.पू. सुमारे १८०० या काळांत ताम्रपाषाणयुगीन संस्कृती प्रचलित होत्या; असे आढळून आले आहे.

काही पुरातत्त्वज्ञ ताम्रयुग आणि ब्रॉंझयुग अशी वेगवेगळी युगे कल्पितात; परंतु ही कल्पना सर्वमान्य झालेली नाही. तांब्यात काही प्रमाणात नैसर्गिक रीत्याच कथिल असते. ब्रॉंझ म्हणजे तांबे व कथिल यांचे मिश्रण, तेव्हा ताम्रयुग व ब्रॉंझ युग असे वेगवेगळे सांस्कृतिक कालखंड कल्पिता येत नाहीत. या उलट मानव मुद्दाम तांब्यात कथिलाचे मिश्रण करू लागला, तेव्हा कथिलाचे प्रमाण अशा मिश्रणात नैसर्गिक तांब्यात असणाऱ्या कथिलाच्या प्रमाणापेक्षा जास्त आढळून येत असल्याने ताम्रयुग व ब्रॉंझयुग हे वेगवेगळे कालखंड मानावेत; असे काही तज्ञ म्हणतात. या जाणीवपूर्वक केलेल्या मिश्रणामुळे तांब्याला टणकपणा येऊन नैसर्गिक तांब्यापेक्षा साच्यात ओतल्यावर जास्त सफाई येते. नैसर्गिक तांबे टणक नसते. असे असले, तरी कच्चे तांबे ठोकून त्यापासून लहानसहान वस्तू बनविण्याची कला अ‍ॅनातोलिया व इराणमध्ये जवळजवळ सात हजार वर्षांपूर्वी प्रचलित होती. तांबे शुद्ध करणे व साच्यात घालून वस्तू बनविणे या प्रक्रिया सुमेर आणि ईजिप्तमध्ये इ.स.पू. तिसऱ्या सहस्रकाच्या शेवटी रूढ झाल्याचे दिसते.

नैसर्गिक तांबे प्राचीन काळी अनेक ठिकाणी उपलब्ध होते. ईजिप्त, आशिया, मायनर, मेसोपोटेमिया, पॅलेस्टाइन, डॅन्यूबचे खोरे आणि राजस्थान (भारत) या विविध प्रदेशांत ते आढळून आल्याने ताम्रपाषाण संस्कृतीच्या त्या त्या भागांतील लोकांनी त्याचा उपयोग करून घेतला; परंतु हे साठे संपताच त्यांना खनिजमिश्र तांब्याचे साठे शोधावे लागले. खनिज तांबे उष्णतेच्या साहाय्याने शुद्ध करून घेण्याचे तंत्र यामुळे आत्मसात करावे लागले. या तंत्राचा वापर इ.स.पू. ३००० च्या आसपास पश्चिम आशियातील लोक करीत होते.

नवाश्मयुगाचा शेवट व ताम्र/ब्रॉंझ–पाषाणयुगाची सुरुवात हे सांस्कृतिक व तांत्रिक उत्क्रमण हळूहळू होत गेले. ईजिप्तमधील बॅदारियन आणि अम्रेशियन संस्कृतीचे लोक पाषाणाच्या हत्यारांबरोबरच तांब्याच्या लहान नळ्या व मासे पकडायचे गळ वापरीत. या वस्तू नैसर्गिक तांब्यापासून बनविल्या जात. खनिज तांबे शुद्ध करण्याचे ज्ञान या लोकांना नव्हते. याउलट मेसोपोटेमियात टेल हलाफ व ओबेद येथील ताम्रपाषाण संस्कृतीचे लोक शुद्ध तांब्याचे मणी व मासेमारीचे गळ वापरीत. स्यूसा (इराण) येथील रहिवासी कुऱ्हाडी, छिन्न्या, आरसे व सुया यांसारख्या प्रगत तंत्राच्या वस्तू बनवीत. ईजिप्तचे फेअरो राजे सिनाई वाळवंटातून तांबे आणवीत, अ‍ॅसिरियन लोक ते अ‍ॅनातोलियातून आणवीत. यूरोपात इ.स.पू. १६०० पासून खनिज तांब्याच्या खाणी उपयोगात आणल्या गेल्या.

ताम्रपाषाणयुगात व्यापारउदीम वाढला, त्याचप्रमाणे धातूकामात प्रावीण्य मिळविलेल्यांचा वर्ग निर्माण झाला. तांबट अन्नोत्पादनाच्या कामात सहभागी न होता, आपल्या धातुविद्येतच प्रावीण्य मिळवू लागले. तांबे शुद्ध करून साच्यात ओतणे ही क्रिया सोपी नसल्याने ही एक तंत्रशाखाच निर्माण झाली व कालांतराने अशा तज्ञ तांबटांचे संघ अथवा श्रेणी निर्माण झाल्या. तत्कालीन समाजाला अशा तंत्रज्ञांकरता धान्योत्पादन करावे लागे. एवढेच नव्हे, तर ज्या प्रदेशातून कच्चे तांबे आणून या तांबटांना विविध वस्तू बनविण्यासाठी द्यावयाचे, त्या प्रदेशांतील लोकांनाही तांब्याच्या बदली धान्य द्यावे लागे. त्यामुळे धान्योत्पादन वाढवावे लागले. या गरजेपोटी ताम्रपाषाणयुगात नांगराचा व चाकाचा शोध लागला. नांगरामुळे विस्तृत जमीन लागवडीखाली आणता आली व चाकामुळे दळणवळण जलद व सुलभ झाले. यामुळे ताम्रपाषाणयुगात नगरांचा उदय झाला, मानवी जीवन स्थिर व जास्त सुखी झाले आणि विविध कलांचा उगम झाला. क्रीटमधील मिनोअन संस्कृती, ग्रीसमधील मायसीनियन संस्कृती व इजीअन बेटांतील सायक्लॅडिक संस्कृती ताम्रपाषाणयुगीन संस्कृतीच्या नागरीकरणाची साक्ष देतात. भारतातील सिंधू संस्कृती ताम्रपाषाणयुगातच अंतर्भूत केली जाते. कारण तांब्याच्या विविध वस्तूंबरोबरच चर्ट दगडाची धारदार पातीही हे लोक वापरत होते.

भारतीय उपखंडात सिंध, पंजाब, राजस्थान, गुजरात, मध्य प्रदेश इ. प्रदेशांत ताम्रपाषाणयुगीन सिंधू अथवा हडप्पा संस्कृतीचे पुरावे मिळाले आहेत. मोहें–जो–दडो व हडप्पा यांव्यतिरिक्त सिंधमध्ये कोटदिजी, राजस्थानात कालिबंगा, गुजरातमध्ये लोथल व पंजाबमध्ये रूपड ही या संस्कृतींची महत्त्वपूर्ण स्थळे ठरली आहेत.

सिंधू संस्कृतिव्यतिरिक्त भारतात मध्य प्रदेश, गुजरात–महाराष्ट्र, कर्नाटक, उत्तर प्रदेश, पंजाब व काश्मीर एवढ्या विस्तृत प्रदेशांत ताम्रपाषाण संस्कृतीच्या लोकांनी वसती केल्याचा पुरावा गेल्या पंचवीस वर्षांत उपलब्ध झाला. मात्र सिंधू संस्कृति सोडता, या इतर प्रादेशिक संस्कृती नागरी स्वरूपाच्या नाहीत. पांढऱ्या रंगात चित्रकाम असलेली काळी आणि तांबडी मृत्पात्रे, दगडगोट्यांची व मातीची घरे आणि तांब्याचे शुद्धीकरण करून त्यापासून वस्तू बनविण्याची कला ही वैशिष्ट्ये असलेली राजस्थानातील बनास अथवा आहाड संस्कृती; गोल आणि काटकोन चौकोनी घरे, तांब्याच्या कुऱ्हाडी व तलवारी, गारगोटींच्या छिलक्यांचे हत्यारे, गहू, वाल, उडीद इ. धान्यांची लागवड आणि अत्यंत मनोहर चित्रण असलेली निरनिराळ्या आकारांची मृत्पात्रे ही वैशिष्ट्ये असलेली मध्य प्रदेशातील माळवा संस्कृती; टणक भाजणी, लाल पृष्टभागांवर काळ्या रंगात नक्षी काढलेली तोटीची मडकी, वाडगे व कळशा असे आकार असलेली मृत्पात्रे, मृत मुलाचे दोन मडक्यात व प्रौढांचे रांजणात दफन, गारगोटींच्या छिलक्यांची व तांब्याची हत्यारे, गहू व बार्ली यांची लागवड व त्यासाठी पाटबंधाऱ्याची योजना ही वैशिष्ट्ये असलेली महाराष्ट्राची जोर्वे संस्कृती; या सर्व ताम्रपाषाणयुगीन आहेत, या संस्कृतीचा नाश इ.स. पू. १००० च्या सुमारास झाला. याच सुमारास भारतात लोखंडाचा वापर सुरू झाला.


बालिका दिन (महाराष्ट्र)

बालिका दिवस हा महाराष्ट्रामध्ये सावित्रीबाई फुले यांच्या जयंती निमित्त साजरा केला जाणारा एक दिवस आहे. या दिवशी महाराष्ट्रातील सर्व शाळांमध्ये अनेक कार्यक्रम आयोजित केले जातात. महिला शिक्षण दिन म्हणून देखील हा दिवस साजरा होतो. ३ जानेवारी या सावित्रीबाईंच्या जन्मदिनानिमित्त बालिका दिवस साजरा केला जातो.

महाराष्ट्र शासनाकडून १९५५ पासून हा दिवस बालिका दिन म्हणून साजरा करण्यास सुरुवात झाली. सावित्रीबाईंना भारतातील पहिल्या महिला शिक्षिका म्हणून ओळखले जाते. आपले पती महात्मा ज्योतिराव फुले यांच्यासोबत त्यांनी भारतातील महिलांचे अधिकार सुधारण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली. त्यांना भारतीय स्त्रीवादाची जननी मानले जाते. सावित्रीबाई आणि त्यांचे पती यांनी इ.स. १८४८ मध्ये पुणे येथील भिडेवाड्यात मुलींच्या शाळेची स्थापना केली. ही शाळा देशात स्थापन झालेल्या सुरुवातीच्या शाळांपैकी एक होती.


पत्रकार दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने पत्रकार दिन हा ६ जानेवारी रोजी बाळशास्त्री जांभेकर. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.

बाळशास्त्री जांभेकर मराठी भाषेतील आद्य पत्रकार आहे. यांनी मराठी भाषेतील पहिले वृत्तपत्र दर्पण ६ जानेवारी १८३२ रोजी सुरू केले होते. जुलै १८४० मध्ये दर्पणचा शेवटचा अंक प्रकाशित झाला.

भाषेत गोविंद कुंटे (भाऊ महाजन) यांच्या मदतीने त्यांनी दर्पण हे मराठीतील पहिले वृत्तपत्र काढले. 6 जानेवारी 1832 रोजी 'दर्पण'चा पहिला अंक प्रकाशित झाला. जनसामान्यांपर्यंत पोहोचण्याच्या उद्देशाने 'दर्पण' आवर्जून मराठी भाषेत काढण्यात आले.

त्याचवेळी इंग्रजी सत्ताधाऱ्यांना स्थानिकांच्या अडचणी आणि भावना कळाव्या यासाठी 'दर्पण'मध्ये एक स्तंभ इंग्लिश भाषेत लिहिला जात असे.

वृत्तपत्राची संकल्पना त्या काळी सर्वसामान्यांमध्ये रुजलेली नसल्याने 'दर्पण'ला सुरुवातीला मोठ्या संख्येने वर्गणीदार मिळाले नाहीत. मात्र ही संकल्पना जशी रुजली, तसे त्यातील विचारही रुजले आणि प्रतिसाद वाढत गेला. ब्रिटिश काळामध्ये वृत्तपत्र चालवणे आणि त्याला वाचक मिळवणे हे मोठे कठीण काम होते. मात्र याही काळात पदरमोड करून व कुठलेही नफ्याचे तत्त्व न स्वीकारता या काळामध्ये सुधारकांनी आपले वृत्तपत्र चालवले यामध्ये बाळशास्त्री जांभेकर यांचे दर्पण हे वृत्तपत्र अग्रणी होते. प्रत्यक्षामध्ये या काळातील वृत्तपत्रे ठराविक काळानंतर प्रसिद्ध केली जात असत. 1832 मध्ये सुरू झालेले दर्पण हे वृत्तपत्र 1840 पर्यंत चालले.

आपण पत्रकार दिन का साजरा करतो हे जर आपल्याला माहिती नसेल तर यासारखं दुसरं दुर्दैव नाही.. मी या संदर्भात वारंवार खुलासे केलेले असले तरी आपण वारंवार तीच चूक करतो आहोत.. 6 जानेवारी रोजी बाळशास्त्रींची जयंती नाही.. बाळशास्त्रींची जयंती 20 फेब्रुवारी रोजी असते.. 6 जानेवारी रोजी बाळशास्त्रीं जांभेकर यांनी मराठीतील पहिले नियतकालिक दर्पण सुरू केले.. त्याचे स्मरण म्हणून आपण 6 जानेवारी रोजी दर्पण दिन किंवा पत्रकार दिन साजरा करतो.. 6 जानेवारी रोजी बाळशास्त्रींची जयंती असल्याचा चुकीचा उल्लेख गुगलवर आहे.. याची नोंद घ्यावी.. बाळशास्त्रींचा जन्म 20 फेब्रुवारी 1812 रोजी झाला.. मृत्यू 17 मे 1848 रोजी झाला.. या तारखा सरकारने नक्की केलेल्या आहेत.. तसा सरकारचा जीआर आहे.. तेव्हा चुकीच्या माहितीच्या आधारे कोणी चुकीचे उल्लेख करू नयेत ही विनंती


सिंचन दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने सिंचन दिन हा २६ फेब्रुवारी रोजी शंकरराव चव्हाण यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.


उद्योग दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने उद्योग दिन हा १० मार्च रोजी लक्ष्मणराव काशिनाथ किर्लोस्कर यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.


समता दिन (महाराष्ट्र)

यशवंतराव चव्हाणांचा जन्म १२ मार्च रोजी झाला. यास्तव, महाराष्ट्र शासनाने त्यांच्या स्मरणार्थ १२ मार्च हा 'समता दिन म्हणून घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस पाळला जातो.


शिक्षक हक्क दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने शिक्षक हक्क दिन हा ११ एप्रिल रोजी महात्मा ज्योतिबा फुले यांच्या जयंती निमित्त घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.


सामाजिक न्याय दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने सामाजिक न्याय दिन हा २६ जून रोजी शाहू महाराज यांच्या जयंती निमित्त घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.


कृषि दिन (महाराष्ट्र)

कृषि दिन हा १ जुलै रोजी हरितक्रांतीचेे जनक महानायक वसंतराव नाईक यांच्या जयंती निमित्त शासन स्तरावर साजरा केला जातो. कृषी दिन हा कृषिप्रधान देशाचा एक पावन पर्व मानला जातो. याच दिवशी अन्नदाता शेतकऱ्यांचा सर्वत्र सन्मान केला जातो. याबरोबरच या दिवशी 'शेती आणि माती'वर निस्सीम भक्ती असणारे जागतिक ख्यातीचे कृषीतज्ञ व प्रगतशील शेतकरी महानायक वसंतराव नाईक यांना आदरांजली अर्पण केल्या जाते. महानायक वसंतराव नाईक यांचे भारतीय राजकारण, लोकशाही सक्षमीकरण व विशेषतः कृषी औदयोगिक क्षेत्रातील क्रांतिकारी योगदानामुळे त्यांना 'महानायक' , 'शेतकऱ्यांचा जाणता राजा' म्हणूनही आदराने संबोधले जाते. शिवाय भारताचे राष्ट्रपती , भारतरत्न डॉ. प्रणव मुखर्जी यांनी "वसंतराव नाईक हे भारत मातेचे थोर सुपूत्र आहे." या शब्दात नाईकांचे गौरव केले आहे. तसेच 'थेट शेतकऱ्यांच्या बांधावर' मोहिमेचे प्रवर्तक, विचारवंत एकनाथराव पवार यांनी "आधुनिक कृषीप्रधान भारताचे कृषीसंत" या शब्दात महानायक वसंतराव नाईक यांचे वर्णन केले आहे.


शेतकरी दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने शेतकरी दिन हा २९ ऑगस्ट रोजी विठ्ठलराव विखेपाटील यांच्या स्मरणार्थ घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.


रेशीम दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने रेशीम दिन हा १ सप्टेंबर रोजी घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.


श्रमप्रतिष्ठा दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने श्रमप्रतिष्ठा दिन हा २२ सप्टेंबर रोजी कर्मवीर भाऊराव पाटिल यांच्या स्मरणार्थ घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.


रंगभूमी दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने रंगभूमी दिन हा ५ नोव्हेंबर रोजी विष्णूदास भावे जयंती निमित्त घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.

मराठी रंगभूमीचा परिप्रेक्ष हा किर्तन ,भारुड,दंडार, दशावतार ,पोवाडा, लळीत, भागवतमेळे ,नटवे ,बहुरूपी लोकनाट्य ,तमाशे आदी लोकपरंपरा स्त्रोतातून झालेला आहे. लोकरंगभूमी हीच खऱ्या अर्थाने मराठी रंगभूमीची जननी आहे. क्रमाने विकसित झालेल्या रंगभूमीच्या प्रत्येक विकास टप्प्या मागे लोकरंगभूमीचे स्थान महत्त्वाचे ठरलेले आहे. या पार्श्‍वभूमीवर नाट्य वाङमयाचा विचार करत असताना महाराष्ट्राला फार आदिम अशी लोककलावंतांची परंपरा आहे.त्यातूनच लोकरंगभूमी विकसित झाली.


जैवतंत्रज्ञान दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने जैवतंत्रज्ञान दिन हा १४ नोव्हेंबर रोजी घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.


हुंडाबंदी दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने हुंडाबंदी दिन हा २६ नोव्हेंबर रोजी घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस साजरा केला जातो.


राज्य माहिती अधिकार दिन (महाराष्ट्र)

महाराष्ट्र शासनाने राज्य माहिती अधिकार दिन हा २८ सप्टेंबर रोजी घोषित केला आहे. महाराष्ट्र राज्यात हा दिवस माहिती अधिकार दिन म्हणून पाळला गेला जातो.


कॅपिटॉल बाँबस्फोट

चले जाव चळवळीच्या सुरुवातीलाच पुण्यातील कॅपिटॉल टॉकीजमध्ये संपूर्ण देश हादरवून सोडणारा बॉंबस्फोट झाला. हा स्फोट हरिभाऊ वामन लिमये आणि किसन वामन भातंब्रेकर यांची कामगिरी होती. २४ जानेवारी १९४३ रोजी हा स्फोट झाला. बाबुराव साळवी, बापू साळवी, एस.टी. कुलकर्णी, आणि शिरुभाऊ लिमये या कार्यकर्त्यांनी एकत्र येऊन इंग्रजांना हिसका दाखविण्यासाठी जोरदार धडाका करण्याचा निश्चय केला.

भास्कर कर्णिक या तरुणाने खडकी येथील दारुगोळा कारखान्यातून आणलेल्या बॉंबचे टाईम बॉंबमध्ये रूपांतर करताना बापू डोंगरे आणि निळूभाऊ लिमये जखमी झाले होते. शिरुभाऊ लिमये, रामसिंग परदेशी, हरिभाऊ लिमये आणि दत्ता जोशी त्यांच्या मदतीला धावले. हे सारे कार्यकर्ते त्यावेळी पुण्यातल्या कसबा पेठेतील तांबट हौदाजवळ रहात असलेल्या किसन वामन भातंब्रेकर यांच्या घरी एकत्र जमत असत. इंग्रजी सत्ता उलथवून टाकण्याविषयी या सर्वांमध्ये हिरिरीने चर्चा होत असे. भातंब्रेकर त्या चर्चेत सहभागी असत.

अवघ्या १६ वर्षांच्या वयात ब्रिटिशांच्या दडपशाहीला विरोध करण्यासाठी हरिभाऊ व त्यांच्याहून वयाने थोड्या मोठय़ा तरुणांनी पुणे शहरातल्या छावणी परिसरातील कॅपिटॉल, एम्पायर, वेस्टएन्ड या चित्रपटगृहांत बॉम्बस्फोट घडवून आणले. त्यात ४ ब्रिटिश अधिकारी व कर्मचारी मारले गेले. पोलिसी हिसका दाखवूनही सहकारी पकडले जातील म्हणून हरिभाऊंनी आपल्या सहकाऱ्यांची नावे गुप्त ठेवली. त्यांच्यावर भरलेल्या खटल्यात त्यांना चार वर्षांचा तुरुंगवास झाला.


शार्नी मायर्स

शार्नी मायर्स (१९ जुलै, इ.स. १९९२:बुलावायो, झिम्बाब्वे - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी व ऑफब्रेक गोलंदाजी करते.

मायर्स आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना ११ फेब्रुवारी, २०१७ रोजी विरुद्ध खेळली


चिपो मुगेरी

चिपो स्पिवे मुगेरी (२ मार्च, इ.स. १९९२:मुटारे, झिम्बाब्वे - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही डाव्या हाताने फलंदाजी आणि उजव्या हाताने मध्यमब्रेक गोलंदाजी करते.

मुगेरी आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना वयाच्या १५व्या वर्षी १८ फेब्रुवारी, २००८ रोजी विरुद्ध खेळली. मुगेरी झिम्बाब्वे संघाची नायिका होती.

मुगेरीचा पती डोनाल्ड तिरिपानो झिम्बाब्वेकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळला आहे. त्यांना एक मुलगी आहे.


अनेसु मुशान्ग्वे

अनेसु मुशान्ग्वे (२५ फेब्रुवारी, इ.स. १९९५:झिम्बाब्वे - ) ही कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारी खेळाडू आहे. ही उजव्या हाताने फलंदाजी व लेगब्रेक गोलंदाजी करते.


२०१८ ऑस्ट्रेलियन ओपन

२०१८ ऑस्ट्रेलियन ओपन ही ऑस्ट्रेलियन ओपन टेनिस स्पर्धेची १०६ वी आवृत्ती होती. ही स्पर्धा १५ ते २८ जानेवारी २०१७ दरम्यान मेलबर्न येथे भरवण्यात आली. ही या वर्षातली पहिली ग्रँड स्लॅम स्पर्धा होती. स्पर्धेमध्ये एकेरी, दुहेरी आणि मिश्र दुहेरी प्रकरांमध्ये पुरुष व महिलांसाठी खेळ आयोजित करण्यात आले होते.

रॉजर फेडररने मारिन चिलिचला हरवून पुन्हा एकदा पुुरुषांचे विजेतेपद मिळविले तर कॅरोलाइन वॉझ्नियाकीने सिमोना हालेपला हरवून महिलांचे विजेतेपद मिळविले.


२०१८ ऑस्ट्रेलियन ओपन - महिला एकेरी

२०१८ ऑस्ट्रेलियन ओपन स्पर्धेच्या महिला एकेरी प्रकारात कॅरोलाइन वॉझ्नियाकीने सिमोना हालेपला ७७-६२, ३-६, ६-४ असे हरवून विजेतेपद मिळविले. याचबरोबर वॉझ्नियाकी जगातील पहिल्या क्रमांकाची महिला टेनिस खेळाडू झाली.

गतवर्षीची विजेती सेरेना विल्यम्सने सप्टेंबर २०१७मधील बाळंतपणानंतर स्पर्धेत भाग घेतला नव्हता.


हंसध्वनी

हंसध्वनी हा भारतीय शास्त्रीय संगीतातील एक राग आहे. संथ जलाशयात विहार करणाऱ्या शांत हंसांचा आवाज. दक्षिणेतील कर्नाटक संगीताचे वाग्गेयकार रामस्वामी दीक्षितार यांनी ऐकला असणार आणि 'हंसध्वनी' या अद्‍भुत नावाचा मधुर राग जन्माला आला. पुढे अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात रामस्वामींचे चिरंजीव संतकवी-संगीतज्ज्ञ मुथ्थुस्वामी दीक्षितार यांनी आपल्या वडिलांनी निर्माण केलेल्या रागात 'वातापि गणपती भजेऽहं' ही गणेशवंदना रचली.

पुण्याच्या 'नवयुग स्टुडिओ'त मा. दीनानाथ मंगेशकरांची एक किशोरवयीन मुलगी लता ऑडिशन देत होती. वडलांची नाट्यगीते म्हणून दाखवीत होती. तिनं 'हंसध्वनी'मधील बंदिश 'लागी लगन सखी' म्हणून दाखवली तेव्हा दत्ता डावजेकर थरारून गेले, असे ते सांगत. आणि त्यांनंतर वसंत प्रभू यांनी 'शिकलेली बायको' या चित्रपटातल्या 'आली हासत पहिली रात' हे गाण्याचे संगीत रचले.


जंजाळा किल्ला

जंजाळा ऊर्फ वैशागड हा औरंगाबाद जिल्ह्यातील एक डोंगरी किल्ला आहे.

औरंगाबाद-जळगाव-सिल्लोड-गोळेगाव मार्गावर जंजाळा हे गाव आहे. अंभई गावापासून हे १० किलोमीटरवर येते. जंजाळा हे डोंगरमाथ्यावरचे चिमुकले गाव असले तरी अतिशय सुंदर आहे. येथून चार किलोमीटरवर पायी चालत गेल्यावर वैशागड ऊर्फ जंजाळा लागतो. फोडलेल्या तटातून किल्ल्यात प्रवेश होतो. अफाट विस्तार असलेल्या या किल्ल्यावर उद्ध्वस्त इमारतींचे अनेक अवशेष आहेत. खूप तलाव आहेत, पिण्याचे पाणी आहे. गडावरून लांबवरचा मुलुख न्याहाळता येतो.

जंजाळा गावाच्या कुशीतच 'घटोत्कच' नावाची प्रसिद्ध बौद्ध लेणी आहेत. ही लेणी इसवी सनाच्या पाचव्या शतकात बांधली गेली. येथे काही शिलालेखही आहेत.


कंबोडियामधील बौद्ध धर्म

बौद्ध धम्म हा कंबोडियाचा अधिकृत धर्म आहे. कंबोडियाच्या लोकसंख्येतील ९७% लोक थेरवाद बौद्ध धर्माचे अनुसरण करतात. वॅट (बौद्ध मठ) आणि संघ एकत्र आवश्यक बौद्ध सिद्धांत जसे पुनर्जन्म आणि गुणवत्तेचा संग्रह करणे, धार्मिक जीवनाचे केंद्र आहेत. परंतु पूर्वजांना आणि विचारांच्या केंद्रीय भूमिकेप्रमाणे परस्पर संबंधाशी संवाद साधतात. २०१६ मध्ये कंबोडियाची लोकसंख्या १,५७,६२,३७० आहे.


थायलंडमधील बौद्ध धर्म

थायलंडमधील बौद्ध धर्म हा थेरवाद संप्रदायाचा मुख्य भाग आहे, जो लोकसंख्येच्या सुमारे ९५% आहे. थायलंडमधील बौद्ध धर्म सुद्धा तेथील लोक धर्मासोबत, मोठ्या थाई-चीनी लोकसंख्येसोबत, चिनी धार्मिक समुदायांशी एकरूप झाला आहे. थायलंडमध्ये बौद्ध मंदिरांमध्ये उंच सोनेरी (स्वर्ण) स्तूप आहेत, आणि थायलंडची बौद्ध वास्तुकला इतर दक्षिणपूर्व आशियाई देशांप्रमाणेच विशेषतः कंबोडिया आणि लाओस सारखी आहेत. ज्याबरोबर थायलंडमधील सांस्कृतिक आणि ऐतिहासिक वारसा आहे.


वेताळगड किल्ला

वेताळगड हा महाराष्ट्राच्या औरंगाबाद जिल्ह्यातील सोयगाव तालूक्यातील एक डोंगरी किल्ला आहे. सोयगाव तालूक्यातील डोंगररांगात विविध लेण्या आहेत.

औरंगाबाद जिल्ह्यातीलसोयगाव तालूक्यापासून अंभई हळदाघाट हळदागाव मार्गे गेल्यावर चार किलोमिटर अंतर पुढे वेताळवाडी घाट लागतो. घाटाच्या डाव्या बाजूला वेताळवाडी धरणाचा अफाट जलाशय आहे. घाटाच्या तोंडालाच उजव्या हाताला वेताळगड दिसतो. हा किल्ला अतिशय देखणा आहे. रस्त्यावरून सोप्या मार्गाने गडप्रवेश होतो. मुख्य दरवाजा जंजाळा दरवाजा म्हणून ओळखला जातो. किल्ल्याला बुलंद तटबंदी आहे. किल्ल्याच्या आत बालेकिल्ला लागतो. येथे बऱ्यापैकी शाबूत असलेल्या इमारती आहेत त्यांत निवासी इमारत, धान्याचे कोठार, मशीद बारादरी आहेत. वेताळगडावर आता केवळ भग्नावशेष दिसून येतात.

वेताळवाडी किल्ल्याचे संवर्धनाचे काम चालू असले तरी तिथे आवश्यक अशा कोणत्याही सुविधा नाहीत. पर्यटकांना आपापल्या जवाबदारीवर किल्ल्यावर जावे लागते. एक जूनी तोफही इथे आढळते. आता तिल्या नव्याने किल्ल्यावर आणून ठेवलेले आहे.


किर्लोस्कर (निःसंदिग्धीकरण)

किर्लोस्कर (मासिक) किर्लोस्कर उद्योग समूह किर्लोस्कर संगीत मंडळी किर्लोस्करवाडी - महाराष्ट्रातील गाव

शंकर वासुदेव किर्लोस्कर (१८९ - १९७५) – लेखक, व्यंगचित्रकार ते किर्लोस्कर मासिकाचे संस्थापक-संपादक

शंतनुराव किर्लोस्कर (१९०३ - १९९४) मराठी, भारतीय उद्योजक

बळवंत पांडुरंग किर्लोस्कर (१८४३ - १८८५) मराठी भाषेतील संगीत नाटककार, गायकनट आणि नाट्यशिक्षक

लक्ष्मणराव काशिनाथ किर्लोस्कर (१८६९ - १९५६) – मराठी, भारतीय उद्योजक व किर्लोस्करउद्योग समूहाचे संस्थापक

मुकुंदराव किर्लोस्कर (१९२१ - २०१३) व्यंगचित्रकार

शांताबाई मुकुंदराव किर्लोस्कर – महाराष्ट्रातील सामाजिक कार्यकर्त्या

मालतीताई किर्लोस्कर ( १९२३ - २०१७) मराठी लेखिका

आनंदीबाई किर्लोस्कर (१९०५ - १९४२) - मराठी लेखिका


२०१७-१८ विजय हजारे चषक

२०१७-१८ विजय हजारे चषक ही एक लिस्ट-अ क्रिकेट स्पर्धा भारतात होणार आहे. भारतातले राज्यस्तरीय संघ ह्या स्पर्धेत सामील होतील.


आवजीनाथ महाराज

संत आवजीनाथ बाबा हे वंजारी समाजात गोरे घराण्यात जन्माला आलेले एक थोर संत होते. त्यांचा जन्म विरगाव, तालुका अकोले, जिल्हा अहमदनगर महाराष्ट्र येथे झाला होता. लहानपणीच त्यांचे आई-वडील वारल्या मुळे त्यांच्या मिरपूर लोहारे, तालुका संगमनेर, जि अहमदनगर येथील रणमाळे मामांनी त्यांचे पालन पोषण केले.

प्रचलित अख्यायिके नुसार त्यांना तरुणपणीच संत कानिफनाथ महाराजांचा दृष्टांत आणि गुरूग्रह झाला. लवकरच आवजीनाथ बाबांनी मिरपूर लोहारे येथे नवरात्रीत संजीवन समाधी घेतली. बरोबर दसऱ्याच्या दिवशी त्यांची प्राणज्योत मालवली आणि तेव्हा पासून ते आजतागायत म्हणजे गेल्या ३५० वर्षांपासून मिरपूर लोहारे येथे आवजीनाथ महाराजांची दसऱ्याला जत्रा भरते. येथे विविध जाती धर्माचे भाविक मोठ्या उत्साहाने हजेरी लावतात. दरवर्षी रंगपंचमीला श्रीक्षेत्र मढी (कानिफनाथ महाराजांचे स्थान) येथील जत्रेत आवजीनाथ महाराजांच्या काठीचा मान असतो, त्याशिवाय जत्रा सुरू होत नाही.


जयप्रकाश झेंडे

जयप्रकाश झेंडे हे एक व्यक्तिमत्त्व विकास आणि उद्योग व्यवस्थापन सारख्या विषयांवर वैचारिक पुस्तके लिहिणारे मराठी लेखक आहेत.

झेंडे हे मुळात व्यवसायाने अभियंता होते. त्यांच्या व्यवसायामध्ये घेतलेल्या अनेक प्रकारची प्रशिक्षणे, दिलेली व्याख्याने आणि केलेल्या अभ्यासातून झेंडे यांनी निवृत्तीनंतर पुण्यातील सकाळ या वृत्तपत्रांतून व्यवसायविषयक लेख लिहायला सुरुवात केली. कल्पक व्हा हा त्यांचा पहिला लेख सकाळच्या जॉब झेड या पुरवणीcOd/s प्रकाशित झाला. त्यांची काही पुस्तके ही या लेखांची संकलने आहेत.

झेंडे यांनी उषःप्रभा मासिकात लाख मोलाची माणसं हे नियमित सदर लिहिले.


सोफिया (निःसंदिग्धीकरण)

सोफिया - बल्गेरिया ह्या देशाची राजधानी सोफिया (यंत्रमानव) सोफिया गार्डन्स - वेल्समधील क्रिकेट खेळाचे मैदान हागिया सोफिया - इस्तंबूल शहरातील ऐतिहासिक इमारत आणि संग्रहालय


स्थानपोथी

स्थानपोथी हा मराठीतील पहिला भूगोल ग्रंथ असण्याची शक्यता आहे.

नागदेवाचार्य यांच्या सांगण्यावरून बाईदेवव्यासांनी स्थानांचे पहिले टीपण केले. दुसरे टीपण कुमर आम्नायातील मुनिव्यास कोठी यांनी शके १२७५ मध्ये केले आणि तिसरे टीपण महंत चिरडे यांनी १५ व्या शतकात केले अशा तीन टप्प्यात हा ग्रंथ परिष्कृत झाला. प्रत्येक वेळी प्रत्येक स्थानपोथीकर्त्याने प्रत्येक स्थानाची आधी 'शोधनी' केली, म्हणजेच संशोधन केले, आणि मगच आपले टिपण सिद्ध केले. या ग्रंथात महाराष्ट्रातील सुमारे १९७ गावांची नोंद आढळते. डॉ. वि. भि. कोलते यांनी स्थानपोथीचे संपादन केले आहे. त्यात प्रस्तावनेत कोलते म्हणतात, 'अमरावती, अकोला, बुलढाणा, हे वऱ्हाडातील तीन जिल्हे, नागपूर व भंडारा जिल्हा, हैद्राबाद संस्थानातील वरंगळ जिल्हा (व तिकडे जाताना अर्थातच चांदा जिल्हा); आदिलाबाद, औरंगाबाद, नांदेड, बीड वगैरे मराठवाड्यातील जिल्हे, पूर्व खानदेश, पश्चिम खानदेश, नाशिक, अहमदनगर हे मुंबई इलाख्यातील जिल्हे, हे सर्व विभाग मिळून होणारा म्हणजे जवळ जवळ सर्व महाराष्ट्र हा त्यांचा परिभ्रमणाचा प्रदेश होता.'६) स्थानपोथी - संपा. डॉ. वि. भि. कोलते, अरुण प्रकाशन, मलकापूर, आ. २ री,१९७६.१


कल्पना दत्ता

कल्पना दत्ता () (२७ जुलै १९१३ - ८ फेब्रुवारी १९९५ ) (नंतर कल्पना जोशी) ही एक भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतली कार्यकर्ती होती. ती सूर्य सेनच्या सशस्त्र चळवळीत होती. हे सूर्य सेन १९३० च्या चितगांवला झालेल्या शस्त्रागार धाडेच्या मागे होते. नंतर ती भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाची सदस्य झाली, व तिने पुरणचंद जोशीशी विवाह केला . ती १९४३ साली भाकपची अध्यक्ष झाली.


भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०१७–१८

पुनर्निर्देशन भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०१७-१८


शशिकला काकोडकर

या महाराष्ट्रवादी गोमांतक पक्षाच्या राजकारणी होत्या.

काकोडकर यांचे वडील दयानंद बांदोडकर गोवा, दमण आणि दीवचे पहिले मुख्यमंत्री होते.


श्री व्याडेश्वर

श्री व्याडेश्वर हे कोकणातील गुहागर या ठिकाणी असलेले एक शिवमंंदिर आहे. येथील दैवत व्याडेश्वर अनेक चित्पावन कोकणस्थ कुटुंबांचे कुलदैवत आहे.


धेड

धेड (इतर नावे: धेढ, धेढा, माहयावंशी, वणकर व मारु-वणकर) हे भारतीय अनुसूचित जातीचा (दलित) समाज आहेत. या हिंदू वर्णवस्थेत याला अस्पृश्य समूहाचे आणि बाहेरचा वर्ण (अवर्ण) म्हणून ओळखले जातात. २००१ च्या जनगणेनुसार महाराष्ट्रात या जातीची संख्या १२,६१२ होती.


विश्वनाथ विनायक गोरे

हिंदु्स्तानी संगीत व ध्वनिलहरी यांचा वनस्पतींवर होणारा परिणाम हा त्यांच्या संशोधनाचा विषय होता. काही विशिष्ट ध्वनिलहरींच्या योगाने अन्‍नधान्य उत्पादनात वाढ करणे शक्य असल्याविषयीचे गोरे यांचे संशोधन विशेष महत्त्वाचे मानले जाते.


ढोर समाज

ढोर (इतर नावे : डोहर, कक्कय्या) हा भारतातील अनुसूचित जातीचा समाज आहे. २००१ च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्रात या समाजाची संख्या ९०,२२६ होती. ढोर हे प्रामुख्याने महाराष्ट्र, आंध्र प्रदेश, गुजरात, कर्नाटक, तमिळनाडू आणि राजस्थान राज्यांमध्ये आढळतात. लिंगायत समाजातील हे समाजबांधव ढोर, डोहर, आणि कक्कय्या अशा नावाने ओळखले जातात.

ढोर समाज हा प्रामुख्याने कातडी कमावणे हा व्यवसाय करतात. पण शिक्षणामुळे हा समाज खूप प्रगत झाला आहे. भारताचे माजी केंद्रीय गृहमंत्री, महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री श्री सुशीलकुमार शिंदे हे या समाजाचे प्रतिनिधित्व करतात.


बलाई

बलाई (किंवा बलाही, भलाय) ही अनुसूचित जाती प्रवर्गातील एक जात आहे जी मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र आणि उत्तर प्रदेशात आढळते. राजस्थानमधील शेजारच्या काही भागात बलाइची छोटी संख्यादेखील आढळते. २००१ च्या जनगणनेनुसार महाराष्ट्रात या जातीची संख्या १३,६७१ होती.


स.गो. बर्वे

बर्वे यांचे वडील आधी उपजिल्हाधिकारी आणि नंतर सांगली संस्थानाचे दिवाण होते. बर्वे यांचे शालेय शिक्षण पुण्यातील न्यू इंग्लिश स्कूल येथे नंतर अर्थशास्त्राचे शिक्षण फर्ग्युसन महाविद्यालयात झाले. उच्च शिक्षणासाठी ते केंब्रिजला गेले आणि तेथून ट्रायपॉस म्हणजे बी ए, अर्थशास्त्र आणि आय. सी. एस. या तीनही परीक्षा उत्तीर्ण झाले. १९३६ साली भारतात परत येऊन अहमदाबादला ते उपजिल्हाधिकारी म्हणून सनदी सेवेत रुजू झाले.


नेहरू विज्ञान केंद्र

नेहरू विज्ञान केंद्र (एनएससी) भारतातील सर्वात मोठे परस्परसंवादी विज्ञान केंद्र आहे. ते मुंबईतील वरळी येथे स्थित आहे. केंद्र भारताचे पहिले पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांच्या नावावरून ओळखले जाते. १९७७ सालीत 'लाइट ॲण्ड साइट' प्रदर्शनासह हे केंद्र सुरू झाले आणि १९७९ मध्ये तिथे एक सायन्स पार्क तयार करण्यात आला.११ नोव्हेंबर १९८५ रोजी ते तत्कालीन पंतप्रधान राजीव गांधी यांच्या हस्ते जनतेसाठी खुले करण्यात आले.

काळानुसार बदल ह्या केंद्रात विज्ञानाच्या विविध संकल्पना सोप्या आणि साध्या सरळ भाषेत समजून घेता येतात.येथे मुलांसाठी विज्ञान उद्यान साकारलेले आहे. केंद्रात शिरताक्षणीच उजव्या बाजूला उद्यान आहे तर डाव्या बाजूला रेल्वेचे वाफेचे इंजिन आहे. पुढे ट्रामचा डबा, हवाई दलाचे विमान आहे. पुढे विविध शास्रज्ञांचे अर्धपुतळे आहेत.१८० अंशातील डोम थिएटरमध्ये विज्ञानपट दाखविला जातो. प्रकाश, ध्वनी, वास, स्पर्श, चव अश्या ज्ञानेंद्रियांशी निगडित अनेक विज्ञान प्रयोग इथे आहेत.

विश्वाच्या उत्पत्ती पासून ते कृत्रिम बुद्धिमत्तेपर्यंतची प्रदर्शने इथे आहेत. वैज्ञानिक प्रयोग, त्रिमितीय विज्ञान शो, तारांगण, आकाशदर्शन वगैरे कार्यक्रम येथे आयोजित केले जातात.

२८ फेब्रुवारीला येथे राष्ट्रीय विज्ञान दिन साजरा केला जातो.


हरिश्चंद्र थोरात

डॉ. हरिश्चंद्र थोरात (जन्म २६ एप्रिल १९५२) हे मराठीतील ज्येष्ठ अभ्यासक, समीक्षक, व विचारवंत आहेत. साहित्याचे समाजशास्त्र, आधुनिक साहित्यसिद्धान्त, संस्कृति-अभ्यास इ. अभ्यासविषयांसंदर्भात त्यांनी लेखन केले आहे. कादंबरीचे आणि कथानात्म साहित्याचे अभ्यासक म्हणून ते विशेष प्रसिद्ध आहेत.


कडकनाथ

कडकनाथ ही कोंबड्याची एक प्रजाती आहे. या जातीचे स्थानिक नांव "कालामासी" असे आहे, ज्याचा अर्थ काळे मांस असलेली कोंबडी. संपूर्ण काळ्या रंगाच्या या कोंबडीचे रक्त आणि मांसही काळे असते. मध्य प्रदेशातील झाबुआ आणि धार जिल्हे आणि राजस्थान तसेच गुजरातलगतचे जिल्हे मिळून अंदाजे ८०० चौरस मैलांचा प्रदेश या जातीचे मुळ उगमस्थान समजले जाते. आदिवासी, स्थानीय निवासी आणि ग्रामीण गरीब लोक बहुतांशी या जातीच्या कोंबड्या पाळतात. हा पक्षी पवित्र समजला जातो आणि दिवाळीनंतर देवीला त्याचा बळी चढवला जातो.


नर्मदा निधी

नर्मदा निधी ही कोंबडीची एक रोगमुक्त प्रजाती आहे. मध्य प्रदेशातील पशुवैद्यकीय विद्यापीठाने प्रथिनांनी परिपूर्ण असलेल्या 'कडकनाथ' व 'जबलपूर कलर' या कोंबड्यांच्या प्रजातीच्या जनुकांचा समावेश करून ही प्रजाती तयार केली आहे. त्यांना प्रतिजैविके खाऊ घातली जातात, त्यामुळे या कोंबड्या सेवन केल्याने मानवी आरोग्यावर वाईट परिणाम होतो पण या कोंबड्यांना रोग होत नसल्याने कुठल्या कृत्रिम औषधांचा वापर त्यांच्यात करावा लागत नाही.

नर्मदा निधी प्रजातीच्या कोंबड्या स्वस्त व पौष्टिक आहेत. ग्रामीण भागातील गरीब लोकांकरिता कोंबड्यांची ही प्रजाती विकसित केली आहे. ती ग्रामीण भागात घरातील खरकट्या अन्नावर वाढू शकते व या कोंबड्यांना रोग होत नाहीत, त्यांना परदेशी कोंबड्यांप्रमाणे लसी द्याव्या लागत नाहीत. डाळींचे भाव वाढल्यानंतर गरिबांना अन्नातून प्रथिने मिळावीत, यासाठी ही कोंबडीची प्रजाती उपयोगी आहे. साध्या देशी कोंबड्या ४९ अंडी देतात तर नर्मदा निधी ही कोंबडी १८१ अंडी देतात. यातील एक अंडे ६ रुपयांना पडते. या कोंबडीचे मांस किलोला १२० रुपये दराने मिळते. या कोंबडीची चव देशी कोंबडीसारखी आहे.


चंदूकाका जगताप

चंदूकाका जगताप (१९४८ - २८ जानेवारी, २०१८) हे पुणे जिल्ह्यातील राजकारणी होते. हे सासवडचे रहिवासी असून सासवड नगरपरिषदेचे ते १९८५ ते १९९२ व पुन्हा २००२ ते २००७ या काळात ते नगराध्यक्ष होते. १९८५ सालापासून सतत सात वेळा ते पुणे जिल्हा मध्यवर्ती बँकेचे संचालक होते. २००४मध्ये सात महिन्यांसाठी ते पुणे स्थानिक स्वराज्य मतदार संघातून विधानपरिषदेवर निवडून गेले. तर २००८पासून तीन वर्षांसाठी ते राज्य सहकार परिषदेचे (मंत्री दर्जा) अध्यक्ष होते.

सासवडमध्ये त्यांनी संत सोपानकाका बँकेची, तर खळद येथे पुरंदर मिल्क या उद्योगाची स्थापना केली. सासवडचे श्री शिवाजी शिक्षण मंडळ आणि पुरंदर नागरी पतसंस्थेचे ते अध्यक्ष होते. वीर धरणातून सासवडसाठी झालेली पाणी योजना त्यांच्या नगराध्यक्षपदाच्या काळात पूर्ण झाली.


आयएनएस करंज (एस२३)

आयएनएस करंज (एस५२) ही भारताची कलवारी वर्गाची डीझेल-विद्युत पाणबुडी आहे. ही पाणबुडी मुंबईजवळील माझगांव डॉकमध्ये बांधली गेलेली तिसरी पाणबुडी आहे. याची रचना फ्रांसच्या स्कॉर्पीन वर्गाच्या पाणबुड्यांवर आधारित आहे.

३१ जानेवारी, २०१८ रोजी हिच्या समुद्री चाचण्या सुरू झाल्या.


अरविंद गुप्ता

अरविंद गुप्ता ( ४ डिसेंबर १९५३) हे एक भारतीय संशोधक आहेत. टाकाऊ वस्तूंमधून वैज्ञानिक खेळणी तयार करण्यासाठी ते प्रसिद्ध आहेत. गुप्ता मूळचे उत्तर प्रदेशातील बरेली येथील आहेत.


अण्णा शिरगांवकर

अण्णा शिरगांवकर (१९३० - ) हे मराठी राजकारणी आहेत. ते कोकणातील दाभोळ शहरात राहतात. हे इतिहास संशोधक, पुराणवस्तू संग्राहक आणि लेखकही आहेत.

शिरगांवकरांना इसवी सनापूर्वीची नाणी, नऊ ताम्रपट, काही शिलालेख, ताडपत्रे, हस्तलिखिते, सनदा, फर्माने, खलिते, मूर्ती, फॉसिल्स, गुहा, लेणी, खापरे, भांडी अशा वस्तू मिळाल्या. अनेक संस्थांमधील विद्वानांनी त्यांवर संशोधन केले, शोध निबंध लिहिले. ह्या सर्वांतून कोकणच्या इतिहासावर नवा प्रकाश पडायला मदत झाली.


गीता हरवंदे

गीता आदिनाथ हरवंदे या एक मराठी लेखिका आहेत. या मुख्यत्वे प्रवासवर्णने लिहितात. त्यांनी भारतातील विविध तीर्थक्षेत्रांची माहिती देणारी पुस्तके लिहिली आहेत. श्रीकृष्णाचे जिथेजिथे वास्तव्य होते त्या सर्व ठिकाणांची माहिती देणारे त्यांचे 'श्रीकृष्ण स्थलयात्रा' हे लिहिले आहे. यात आसाम, उत्तर प्रदेश, केरळ, गुजरात, दिल्ली, बिहार, मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र, हरियाणा आदी नऊ राज्यांतील ठिकाणे आहेत. या राज्यांतील ठिकाणे आणि तेथील सध्याची स्थिती या पुस्तकात वर्णन करून सांगितली आहे.

हरवंदे या भावंडांमध्ये सर्वांत मोठ्या आहेत. त्यांना वाचायला, अभ्यास करायला फक्त शाळेत परवानगी होती. शाळेतून घरी आल्याबरोबर प्रथम साठलेले घरकाम करायचे आणि नंतर आईने शिवून ठेवलेल्या कपड्यांना काज-बटण-हातशिलाई करायची हे त्यांचे काम असे. त्या शिवडीच्या कबरस्थानातील हौदावरचे पाणी भरून घरी आणीत.

हरवंदे यांना त्या इयत्ता नववीच्या वार्षिक परीक्षेत पहिली आल्याने बक्षीस म्हणून 'श्यामची आई' हे पुस्तक मिळाले. याशिवाय त्यांना इतर चार-पाच पुस्तके बक्षीस म्हणून मिळाली होती. ती पुस्तके त्यांनी मोठेपणी वाचली.


कल्याण काळे

हे एक मराठी लेखक आणि मराठी भाषा, साहित्य ह्या विषयाचे अभ्यासक होते. आधुनिक भाषाविज्ञानाचे तज्ज्ञ आणि प्राचीन मराठी साहित्याचे अभ्यासक म्हणून ते परिचित आहेत.

काळे हे एम.ए. (मराठी) असून त्यांनी १९७८ साली, 'परांड्याचे हंसराज स्वामी: चरित्र, वाङ्मय आणि तत्त्वज्ञान' या विषयावर प्रबंध लिहून पीएच.डी. त्यांच्या या प्रबंधाला पुणे विद्यापीठाची डॉ. य.वि. परांजपे आणि कै. न.चिं. केळकर ही दोन पारितोषिके मिळाली होती.

काळे हे पुणे विद्यापीठातल्या मराठी विभागात अधिव्याख्याता होते. त्यांना महाविद्यालयीन व विद्यापीठीय अध्यापनाचा ३१ वर्षांचा अनुभव होता. १९६६ पासून य्यांनी नंदुरबार महाविद्यालय, पश्चिम विभागीय भाषा केंद्र (डेक्कन कॉलेज), पुणे विद्यापीठ या संस्थांत, मराठी साहित्य, संस्कृत, मराठी भाषा आणि भाषाविज्ञान या विषयांचे अध्यापन केले आहे. पीएच.डीचे ते संशोधक मार्गदर्शक होते.त्यांनी १६ विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन केले होते. त्यांनी अनेक ग्रंथांत व विविध वाङ्मयीन नियतकालिकांत लेखन केले आहे.

यशदा, पुणे या संस्थेत काळे आय.ए.एस.च्या विद्यार्थ्यांना अनेक वर्षे मराठी शिकवत असत.

ते अमराठी विद्यार्थ्यांना मराठी शिकवत असत.

शैलीविज्ञान हा त्यांच्या चिंतनाचा विषय होता. मराठीतील अनेक अभिजात साहित्यकृतींचे सौदर्य त्यांनी शैलीविज्ञानाच्या आधारे उलगडून दाखविले होते.


अविनाश बिनीवाले

डॉ. अविनाश बिनीवाले (जन्म १२ मार्च १९४३) हे भाषाभ्यासक आणि बहुभाषाविद् लेखक आहेत. त्यांनी भाषा, भाषाव्यवहार इत्यादी विषयांवर मराठीतून लेखन केले आहे. मराठी-डॉइच् (जर्मन) शब्दकोशनिर्मितीच्या त्यांच्या कामाचा गौरव म्हणून त्यांना मुंबई विद्यापीठाने डी. लिट् पदवीने सन्मानित केले आहे.


धम्मचक्र मुद्रा

धम्मचक्र मुद्रा याला "धम्मचक्र ज्ञान" चिन्ह म्हणून ओळखले जाते. हे बुद्धांच्या जीवनातील सर्वात महत्त्वाच्या क्षणांपैकी एक आहे. त्यांनी या मुद्रेचे प्रदर्शन सर्वप्रथम ज्ञानप्राप्तीनंतर सारनाथ येथील त्यांच्या पहिल्या धर्मोपदेशात केले होते. या मुद्रेत दोन्ही हातांना छातीसमोर ठेवून डाव हाताचा पृष्ठभाग आतल्या बाजूने तर उजवा हाताचा पृष्ठभाग बाहेरील बाजूने ठेवण्यात येतो.

धर्मचक्रप्रवर्तनमुद्रा ही गौतम बुद्धांनी आपल्या चार शिष्यांना पहिले प्रवचन देताना धारण केलेली मुद्रा होय. हे धर्मचक्राचे परिवलन होते असा संकेत रूढ आहे.


अविनाश डोळस

अविनाश डोळस (जन्म : ; - अौरंगाबाद, ११ नोव्हेंबर २०१८) हे भारतीय रिपब्लिकन पक्षाच्या बहुजन महासंघाचे नेते होते.. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांनी स्थापन केलेल्या मिलिंद महाविद्यालयात मराठी विषयाचे ते प्राध्यापक होते. मराठी विभागप्रमुख म्हणूनही त्यांनी काम केले. डोळस हे आंबेडकरी चळवळीतील एक पुढारी होते.. त्यांनी आंबेडकरी विषयांवर काही पुस्तकेही लिहिली आहेत. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर साहित्य व प्रकाशन समितीचे ते माजी सदस्य सचिव होते.


घोडाझरी वन्यजीव अभयारण्य

घोडाझरी अभयारण्य हे चंद्रपूर जिल्ह्यातील एक प्रस्तावित अभयारण्य आहे. हे अभयारण्य ब्रम्हपुरी वनविभागात येते. या अभयारण्याचे प्रस्तावित क्षेत्र सुमारे १५९.५८३ चौ. किमी राहणार आहे. या क्षेत्रात सात बहिणी पहाड, मुक्ताई देवस्थान व धबधबा समाविष्ट असतील.

महाराष्ट्र राज्य शासनाने हे क्षेत्र अभयारण्य म्हणून जाहीर करण्यासाठी मान्यता दिली आहे.

या निर्माणाधीन परिसरात सध्या वाघ, बिबट्या, रानगवा, चितळ, सांबर, नीलगाय, रानडुक्कर, कोल्हा, माकड, ससा, इत्यादी वन्यप्राणी आहेत.


जवाहरलाल नेहरू बंदर

जवाहरलाल नेहरू बंदर(जवाहरलाल नेहरू पोर्ट ट्रस्ट (जे एन पी टी)) किंवा न्हावा शेवा हे आधुनिक सुविधा असलेले बंदर मुंबईच्या उत्तरेला ठाण्याच्या खाडीवर भारतातील सगळ्यात मोठे कंटेनर-बंदर आहे. हे न्हावा आणि शेवा या बेटांवर सन १९८९मध्ये बांधून पूर्ण झाले. मुंबई बंदराद्वारे होणारी मालवाहतूक कमी करण्यासाठी हे बांधण्यात आले. २०१४-१५ साली न्हावा शेवा बंदरातून ४४ लाख ७० हजार कंटेनर्सची ने-आण झाली.

न्हावा शेवा हे बंदर जगातील प्रमुख 35 कंटेनर बंदरापैकी एक आहे. हा पोर्ट नॅशनल हायवे 348 द्वारे रस्ते मार्गे तर पनवेल - न्हावा शेवा रेल्वे लाईन ने जोडला आहे. हा भारतातील कंटेनर हाताळणीत दुसऱ्या क्रमांकावर आहे हे बंदर उरण तालुक्यातील न्हावा शेवा या गावामध्ये वसवलेला आहे जे मुंबई महानगर प्रदेश क्षेत्रात व नवी मुंबईत येते . अनेक कंपन्यांचे वीअर हाऊस आहेत व जेएनपीटी टाऊनशिप येथे आहेत वर्ग:भारतातील बंदरे वर्ग:रायगड जिल्हा वर्ग:मुंबई वर्ग:जवाहरलाल नेहरू


भागोजी कीर

भागोजी बाळूजी कीर (०४ मार्च १८६७ - २४ फेब्रुवारी, १९४१ ) हे मुंबईतील एक बांधकाम व्यावसायिक होते. ते भंडारी समाजातील नेते समजले जातात.

कीर यांचा जन्म ०४ मार्च १८६७ रोजी महाशिवरात्रीच्या दिवशी झाला. त्यांचे बालपण दारिद्र्यात आणि रत्‍नागिरीच्या रत्‍नदुर्ग किल्ल्यावरच्या एका झोपडीत राहून गेले. ज्या वयात खेळायचे त्या वयात सोनचाफ्याची फुले आणि उंडणीच्या बिया विकून घरासाठी ते दोन-चार आणे मिळवत. त्यांची आई लक्ष्मीबाई अतिशय धार्मिक आणि सात्त्विक वृत्तीची होती. वडील बाळूजी शेतमजूर होते. भागोजीने फुकट शिक्षण मिळत असलेल्या एका सरकारी शाळेत प्रवेश मिळवला, आणि वयाच्या १२व्या वर्षापर्यंत शिक्षण घेतले.


संथारा व्रत

संथारा व्रत हे एक व्रत असून जैन धर्मीय लोक ते करतात, त्यामध्ये अन्न आणि पाण्याचे ग्रहण अचानक कमी करत जाऊन शेवटी त्या दोन्हींचाही पूर्ण त्याग करणे अपेक्षित आहे. जे खरेतर भौतिक जगातील इच्छा संपल्याचे द्योतक म्हणून केले जाते. अन्न आणि पाण्याच्या अभावाने शेवटी व्रतस्थ माणसाचा मृत्यू होतो, आणि म्हणूनच ह्या व्रताला समाधी मरण किंवा संन्यास मरण असेही म्हणतात.


व्यंकटेशस्तोत्र

व्यंकटेशस्तोत्र हे महाराष्ट्रातील अनेक घरांत नित्यनियमाने वाचले जाणारे एक स्तोत्र आहे. याचा कर्ता कुणी 'देवीदास' नावाचा आहे, असा उल्लेख स्तोत्रामध्येच आहे.

पुत्राचे सहस्र अपराध, माता काय मानी तयाचा खेद - श्लोक १३. उडदामाजी काळेगोरे, काय निवडावे निवडणारे - श्लोक १४ समर्थाघरचे श्वान - श्लोक १७ अन्नासाठी दाही दिशा, आम्हा फिरविसी जगदीशा - श्लोक २२.


सम्राट

सम्राटचे स्त्रीलिंग सम्राज्ञी आहे. हे बिरुद महिला सम्राटासाठी वापरतात. सम्राज्ञी ही सम्राटाची पत्नी, आई किंवा स्वतःच्या साम्राज्यावर राज्य करणारी एक स्त्री असू शकते.

अशोक, अकबर, चंद्रगुप्त मौर्य इत्यादींना भारतातील सर्वात प्रसिद्ध सम्राट मानले जाते.


महाराज

महाराज (किंवा महाराजा) "महान शासक", "महान राजा" किंवा "उच्च राजा" या शब्दासाठीचा संस्कृत शब्द आहे. शीख साम्राज्याचे संस्थापक रणजित सिंह, महाराजा यशवंतराजे होळकर (उत्तर भारतातील सर्वात मोठे होळकरमराठा साम्राज्य राजा),तसेच प्राचीन भारतीय गुप्त साम्राज्याचे संस्थापक महाराजा श्रीगुप्ता यांच्यासह अनौपचारिक साम्राज्यांतील राजांना या उपाधीने संबोधले जात असे.

महिलांसाठी समतुल्य, महाराणी (महाराजनी) हा शब्द आहे. महारानी म्हणजे महाराज (किंवा महाराणा इत्यादि) यांच्या पत्नी किंवा राज्य करणारी महिला शासक. महाराजांची विधवा 'राजमाता' (Queen mother) म्हणून ओळखली जाते.


राजेश्वरी खरात

राजेश्वरी खरात (जन्म : ८ एप्रिल इ.स. १९९८) ही एक मराठी चित्रपट अभिनेत्री आहे. ती विशेषतः ही फॅंड्री या चित्रपटामधील 'शालू' या नायिकेच्या भूमिकेसाठी ओळखली जाते. तिने आपल्या अभिनयाची सुरुवात सोमनाथ अवघडे या नटासोबत केली. फॅंड्री फेब्रुवारी २०१४ मध्ये प्रदर्शित झाला होता व त्याचे दिग्दर्शन नागराज मंजुळे यांनी केले होते. राजेश्वरी हिने ९ वी मध्ये असताना या चित्रपटात काम केले. होते.


महाराष्ट्रीय ब्राह्मण

महाराष्ट्रात मूळ गाव असलेल्या ब्राह्मणांना महाराष्ट्रीय ब्राह्मण, मराठी ब्राह्मण किंवा दक्षिणी ब्राह्मण म्हणतात. या ब्राह्मणांमध्ये खालील प्रकार (उपजाती) आहेत.

देशस्थ चित्पावन (कोकणस्थ) देवरुखे कऱ्हाडे दैवज्ञ ब्राह्मण गौड सारस्वत ब्राह्मण कुडाळदेशकर गौड ब्राह्मण राजापूर सारस्वत ब्राह्मण पद्ये ब्राह्मण (भट्ट) भट्ट प्रभु ब्राह्मण शैव ब्राह्मण(गुरव)


गुलाम दस्तगीर

पंडित गुलाम दस्तगीर बिराजदार हे एक संस्कृत पंडित आहेत. बिराजदार हे मूळचे सोलापूरच्या अक्कलकोट तालुक्यातील आहेत. सोलापुरातील महानगर पालिकेच्या संस्कृत शाळेत त्यांचे शिक्षण झाले. पुढे त्यांनी वेदांचा अभ्यास केला आणि त्यांत प्रावीण्य मिळवले.

बिराजदार यांनी मुसलमानांचा कुराण-शरीफ हा पवित्र ग्रंथ संस्कृतमध्ये भाषांतरित केला आहे. या ग्रंथात एकूण ६०० पाने आहेत.

दस्तगीर यांच्या तीनही मुलांची आणि नातीच्या लग्नाची पत्रिका संस्कृतमधून होती. तिच्यात वेदाच्या ऋचांचा समावेश होता.


कांचन प्रकाश संगीत

कांचन प्रकाश संगीत ह्या आकाशवाणीवरील विविध कार्यक्रमांच्या निर्मात्या होत्या.

हिंदी विषय घेऊन एम.ए. झालेल्या कांचन प्रकाश संगीत यांनी मास्टर ऑफ़ मास कम्युनिकेशन ॲन्ड जरनॅलिझम (MMCJ) हा अभ्यासक्रम पूर्ण केला व त्या १९७६ साली औरंगाबाद आकाशवाणीवर निवेदक म्हणून नोकरीला लागल्या. आकाशवाणी औरंगाबाद-मुंबईसह त्यांनी विविध भारतीमध्येही काम केले आहे. ३०-१-२०१४ रोजी त्या विविध भारतीच्या उपसंचालक म्हणून निवृत्त झाल्या.

कांचन प्रकाश संगीत ह्या एक लेखिकाही आहेत. त्यांचा 'वन वुमन शो' हा हिंदी-मराठीत लिहिलेला आणि दिग्दर्शित केलेला आकाशवाणीवरचा कार्यक्रम अतिशय गाजला. याशिवाय कांचन प्रकाश यांनी लिहिलेले 'ती तशी तर मी अशी', 'रंगतरंग', 'आजीबाईचा खोपा' या कार्यक्रमांचे रंगभूमीवर शेकडो प्रयोग झाले आहेत. 'बालगाणी ते लावणी' हा त्यांचा कविता आणि गाणी यांच्यावर आधारलेला संगीत कार्यक्रम त्या रंगमंचावर सादर करतात.


कानसाखळी

कानसाखळी हा कानात घालण्यात येणारा स्त्रियांचा दागिना आहे. हा दागिना विशेषतः भारतात वापरला जातो.

कानात घातलेल्या इतर वजनदार दागिन्यांमुळे, कानाच्या पाळीला करण्यात आलेले छिद्र ओघळून मोठे होऊ नये म्हणून कानसाखळी या सोन्याच्या दागिन्याची योजना असते. हा दागिना ताण म्हणून काम करतो. कानसाखळीचे एक टोक कानाच्या पुढील भागातून कुडीच्या किंवा डुलाच्या फिरकीमागे अडकवतात, व दुसरे कानाच्या पाळीच्या वरच्या भागाला किंवा केसात अडकवतात.

हा दागिना नाजूक व हलका असतो. हा पारंपरिक व मौल्यवान दागिना खूप लोकप्रिय आहे. यात वेगवेगळी डिझाईन असतात. तरीही हा रोज घालायचा दागिना नाही.

याच कानसाखळीला वेल सुद्धा म्हणतात. जर हा वेलासारखा दिसत असेल तर त्याच्या नक्षीमध्ये हमखास पाने असतात.


काप

काप हा कानात घातला जाणारा एक अलंकार आहे.

हा दागिना महिला वापरतात. खूप पूर्वीपासुन काप कानात घातले जातात. हा दागिना प्रामुख्याने खेडेगावात जास्त प्रमाणात पहायला मिळतो. काप खूप प्रकारचे असतात. ते सोन्याचे किंवा चांदीचे असतात. जातीप्रमाणे त्याची नक्षी बदलते. मृत्यूनंतर सुद्धा हा दागिना काढून घेण्याची पद्धत नाही. फक्त हाच एक दागिना बाईसोबत शेवटपर्यंत जातो असे म्हणतात.

काप गेले आणि भोके राहिली ही 'वैभव गेले पण त्याच्या खुणा राहिल्या' अशा अर्थाची म्हण या अलंकारावरून आली आहे.


गोठ

गोठ हा बायकांनी मनगटात घालायचा दागिना आहे. हा अनेक शतकांपासून वापरला जातो. गोठ हा एकावेळी दोन्ही हातात घातला जातो. हा दागिना सोन्याच्या भरीव किंवा पोकळ नळीपासून बनविलेला असून जाड गुळगुळीत बांगडीसारखा दिसतो. भरीव गोठात लाख भरलेली असते. गोठ,पाटल्या, बिलवर,तोडे हे बांगड्यांचे प्रकार आहेत. त्यापैकी पाटल्या, बिलवर रोज घातले जातात तर तोडे, गोठ विशेष प्रसंगी घातले जातात. गोठ तयार करण्यासाठी सोनार जे हत्यार वापरतात, त्याला गोठघोळणी असे म्हणतात. गोठ हे सोने धातू व प्लास्टिक मध्ये पण असतात.


टोपली

टोपली बांबूपासून तयार केलेले प्राचीन उपकरण आहे. बांबू तासून त्याच्या पट्ट्या करून त्यापासून टोपली तयार करतात. त्याचे अनेक प्रकार व आकार बनवता येतात. टोपली, डालग, छोट्या-मोठ्या टोपल्या हे त्याचे प्रकार आहेत. आकाराप्रमाणे टोपली कशाला वापरतात ते ठरवले जाते. ग्रामीण भागात टोपलीमध्ये जेवण ठेवण्याची पद्धत आहे. त्यात भाकरी ठेवली जाते. त्यात इतर वस्तूही ठेवू शकतो. ग्रामीण भागात याचा उपयोग मोठ्या प्रमाणात केला जातो. मोठे सामान भरून टोपली चुंबळावर ठेवून डोक्यावर ठेवली जाते. आधुनिक काळात छोट्याशा टोपलीत हॉटेलात पोळ्या दिल्या जातात. टोपली दीर्घकाळ टिकावी म्हणून ग्रामीण भागात शेणाने सारवली जातात. वर्ग:बांबूच्या वस्तू


मासोळी

मासोळी हा पायाच्या बोटात घातला जाणारा एक दागिना आहे.

मासोळी हा दागिना स्त्रिया लग्नानंतर दोन्ही पायांच्या बोटांत घालतात. मासोळी ही पायाच्या तिसऱ्या बोटात घालण्याची पद्धत पूर्वीपासून आहे. या दागिन्याचा आकार माशासारखा असतो म्हणून त्याला मासोळी म्हणतात. साधारणतः चांदीमध्ये हा दागिना बनवतात. ग्रामीण स्त्रिया मासोळ्या हौसेने घालतात.सोने व चांदि या धातू दोन प्रकारात असतात.माशाच्या रूपाकाराची उठावदार आकृती करून ती जोडव्याच्या वरच्या बाजूने लावली असते. या अलंकाराला मासोळी असे नाव आहे. महाराष्ट्रात नागर स्त्रियांमध्ये कमी परंतु ग्रामीण भागात स्त्रियांच्या बोटांमध्ये हा अलंकार सर्रास आढळतो. मासोळ्या पायाच्या चौथ्या बोटात घालण्याची प्रथा आहे.


आंतरजातीय विवाह

भारतीयांच्या जीवनात जातीचा विचार किती खोलवर रुजला आहे याचा अभ्यास करण्यासाठी २०१४ मध्ये करण्यात आलेल्या एका सर्वेक्षणात - भारतातले केवळ ५ % विवाह हे आंतरजातीय विवाह आहेत. ९५ % लोकांनी विवाह करताना जातीचा विचार केलेला आहे. आंतरजातीय विवाहांच्या बाबतीत मध्य प्रदेश मागे आहे तर गुजरात आणि बिहार आघाडीवर आहे. आंतरजातीय विवाहाचे हे प्रमाण खेड्यात कमी आहे आणि शहरात ते जास्त आहे.

नॅशनल काउन्सिल फॉर अप्लाइड इकानॉमिक्स रिसर्च या संस्थेच्या मनुष्यबळ विषयक सर्वेक्षणानुसार समाजाच्या विविध गटांतील ४२ हजार कुटुंबांतील १५ ते ४९ वर्षे वयोगटातल्या ५.४% महिलांचे लग्न परजातीच्या पुरुषाशी झाले आहे. २००४ साली अशीच पाहणी करण्यात आली होती. तेव्हा मध्य प्रदेशात आंतरजातीय विवाहाचे प्रमाण सर्वात कमी म्हणजे केवळ १% दिसून आले होते. हे प्रमाण तेव्हा गुजरात आणि बिहारात सर्वात जास्त म्हणजे ११% होते. आताही या प्रमाणात आणि या क्रमांकात काही फरक पडलेला नाही.


जागृती नगर मेट्रो स्थानक

जागृती नगर हे मुंबई मेट्रोच्या मार्ग १ वरील एक रेल्वे स्थानक आहे. ह्या स्थानकाचे उद्‌घाटन ८ जून २०१४ रोजी झाले.


मरोळ नाका मेट्रो स्थानक

मरोळ नाका हे मुंबई मेट्रोच्या मार्ग १ वरील एक रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक मुंबईच्या अंधेरी उपनगराच्या पूर्व भागात आहे. मुंबईचा मरोळ क्षेत्र येथून जवळच आहे. ह्या स्थानकाचे उद्‌घाटन ८ जून २०१४ रोजी झाले.


साकी नाका मेट्रो स्थानक

साकी नाका हे मुंबई मेट्रोच्या मार्ग १ वरील एक रेल्वे स्थानक आहे. हे स्थानक मुंबईच्या अंधेरी उपनगराच्या पूर्व भागात साकी नाका मध्ये आहे. ह्या स्थानकाचे उद्‌घाटन ८ जून २०१४ रोजी झाले.


असल्फा मेट्रो स्थानक

असल्फा हे मुंबई मेट्रोच्या मार्ग १ वरील एक रेल्वे स्थानक आहे. ह्या स्थानकाचे उद्‌घाटन ८ जून २०१४ रोजी झाले.


मुंबई मेट्रो स्थानकांची यादी

मुंबई उपनगरीय विभागातील मुंबई सेवा देणारी जलद संक्रमण प्रणाली मुंबई मेट्रोच्या सर्व स्थानकांची यादी ही आहे. मुंबई मेट्रो ही नमा मेट्रो आणि रॅपिड मेट्रो गुडगाव नंतरची पाचवी ट्रांझिट सिस्टम आहे. मुंबई मेट्रोची पहिली ओळ ८ जून २०१४रोजी ब्लू लाइन १ ने उघडली, सध्याच्या एकूण ११ स्थानकांवर ऑक्टोबर २०१९ पर्यंत कार्यरत आहेत.

सध्या मुंबई मेट्रो नेटवर्कचा विस्तार मुंबई उपनगरीय क्षेत्रात असलेल्या उपग्रह शहरांशी जोडण्यासाठी २०० किमीपेक्षा जास्त (१२० मैल) जास्त आहे.

मुंबई मेट्रोची प्रत्येक ओळ विशिष्ट रंगाने ओळखली जाते. सिस्टम मानक गेज गाड्यांच्या रोलिंग स्टॉकचा वापर करते आणि त्यामध्ये एलिव्हेटेड, भूमिगत आणि अ-ग्रेड लाइनचे संयोजन आहे


देवदत्त

देवदत्त हा एक बौद्ध भिक्खू व बुद्धांचा एक प्रमुख शिष्य होता. हा सुपब्बुध (सुप्रबुद्ध) यांचा मुलगा, गौतम बुद्धांचा चुलत भाऊ आणि आनंदांचा भाऊ होता. देवदत्त हा एक कोलिय आणि शाक्य होता. सुरुवातीला त्याच्या मनात बौद्ध धर्माविषयी खूप आस्था होती मात्र कालांतराने तो बुद्ध विरोधी बनला. बुद्धांच्या भिक्खू अनुयायांपैकी निम्म्या ५०० भिक्खूंना घेऊन त्याने स्वतःचा संघ तयार केला, परंतु नंतर बुद्धशिष्य मोग्गलान याने त्यांच्या संघाचे विघटन करून टाकले. शाक्य हे देवदत्त आणि सिद्धार्थ या दोघांचे नातेवाईक होते असे म्हटले जाते.


दत्त पुराण

दत्त संप्रदायामध्ये प्रातःस्मरणीय परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमद्वासुदेवानंदसरस्वती स्वामींचे नांव अत्यंत आदराने घेतले जाते. त्या वासुदेवानन्दसरस्वती स्वामींनी रचलेले दत्त पुराण हे एक आधुनिक पुराण आहे.

सनातन वैदिक धर्माचे मूळ म्हणजे वेद होय. वैदिक धर्मातून अनेक हिंदूंमधले अनेक पंथ, संप्रदाय, उपासना प्रकार निर्माण झाले हे सर्वविदित आहे. हे सर्व पंथ, संंप्रदाय आपली नाळ वेदांशी जोडलेली आहे असे प्रतिपादित करतात. दत्त संंप्रदायाच्या संबंधात प्रतिपादनाचे हे कार्य श्रीमद्वासुदेवानंदसरस्वती स्वामीमहाराजांनी केले आहे. कोणताही हिंदू संंप्रदाय हा सामान्यतः वेद-स्मृती-आगम-पुराण-संंप्रदाय किंवा पंथ या क्रमाने युक्त असतो. दत्त संंप्रदायाच्या बाबतीत बोलावयाचे झाल्यास वेदांमध्ये दत्तसूक्त आढळत नाही. कारण वेदांंमध्ये असलेल्या सूक्तांंमध्ये दत्त या देवतेचा उल्लेखच नाही. वैदिक काळात उदयाला अलेली ही देवता नसल्याने दत्त आगमही नाही. मग हा संंप्रदाय वेदप्रणीत अथवा वेदमूलक व्हावा यासाठी स्वामींनी दत्तपुराणाची रचना केली.. कारण –

वेदाः प्रतिष्ठिताः सर्वे पुराणे नात्र संशयः |

यन्न दृष्टं ही वेदेषु तत्सर्वं लक्ष्यते स्मृतौ |

नारदपुराण असेही सांगते की जे वेद आणि स्मृतींमध्ये दृग्गोचर होत नाही, ते पुराणांमध्ये दिसते; त्याचे प्रतिपादन पुराणे करतात. यावरून श्रुती, स्मृती यांच्या बरोबरीचे अथवा यांच्यासह पुराणे मिळून धर्माची रचना किंवा त्याचे प्रतिपादन केले जाते. पूजेच्या वेळी केला जाणारा संकल्पही याची पुष्टी करतो.V श्रुतीस्मृतीपुराणोक्तफलप्राप्त्यर्थम् ... असे धर्मविधींंच्या प्रारंंभीही संंकल्पात म्हटले जाते.V कदाचित् याच कारणामुळे स्वामींनी दत्त संंप्रदायाला वेदमूलकत्व देण्यासाठी खास दत्तपुराण ग्रंथाची रचना केली. या एका रचनेमुळे दत्तसंंप्रदाय वेदप्रणीत झाला आणि म्हणून धर्मही झाला असे मानले जाते.


वूडब्रिज टाउनशिप (न्यू जर्सी)

वूडब्रिज टाउनशिप अमेरिकेच्या न्यू जर्सी राज्यातील शहर आहे. २०१० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या ९९,५८५ होती.

इंग्लंडचा राजा चार्ल्स दुसऱ्याने १ जून, १६६९ रोजी या शहराची स्थापना करण्याचे फर्मान काढले. याला इंग्लंडमधून मॅसेच्युसेट्समध्ये स्थलांतर झालेल्या रेव्हरंड जॉन डब्ल्यू. वूडब्रिजचे नाव देण्यात आले आहे. वूडब्रिज या ठिकाणी १६६४पासून राहत होता.

न्यू जर्सी टर्नपाइक आणि गार्डन स्टेट पार्कवे हे न्यू जर्सीमधील दोन प्रमुख पथभारित (टोल असलेले) हमरस्ते या शहरातून जातात. अमेरिकेतील पहिला क्लोव्हर लीफ चौफुला या गावात १९२९साली रूट २५ आणि रूट ४ च्या तिठ्यावर बांधण्यात आला होता.


जोडवी

जोडवी हा हिंदू स्त्रियांचा सौभाग्य अंलकार आहे. काही अलंकार केवळ सुवासिनीनीच वापराचे असतात. त्यांना सोभाग्याअलंकार असे नाव आहे. यामध्ये जोडवे हे सुद्धा लग्नामध्ये सौभाग्यअंलकार म्हणून घातले जाते.स्त्रियांच्या पायाच्या मधल्या बोटात घालण्याचे ते एक चांदीचे आभूषण आहे. पायाच्या अंगठ्यानंतरच्या बोटामध्ये कधी जोडव्यांची जोडी घातली जाते. त्यांतील लहान जोडव्याला खटवे असे म्हणतात. फक्त विवाहित स्त्रियांनीच जोडवी घालावी असा संकेत रूढ असल्याने कुमारिका जोडवी घालीत नाहीत. जोडवी ही चांदीची असतात. पायाला सोने लावायला अनुज्ञा नसल्याने जोडवी, पायात घालायच्या साखळ्या, नूपुरे ही कधीच सोन्याची नसतात. पण अलीकडील काळात काही स्त्रिया हौसेने अशी आभूषणे वापरतानाही अनुभवाला येते. जोडवे हे भारामध्ये मोजले जाते. जास्तीत जास्त दहा भारामध्ये असतात. हे पायाच्या मधल्या बोटात घालण्याचे चांदीचे वळेच असते. स्त्रियांच्या पायाच्या बोटांवर पहिला अलंकार चढतो तो जोडवे. पायाच्या मधल्या बोटावर विवाहप्रसंगी वधू जेव्हा गौरीहर पूजते तेव्हा जोडवी घातली जातात आणि ती आयुष्यभर ठेवण्याची प्रथा आहे. आता वेगवेगळ्या नक्षी प्रकारात जोडवी आहेत. पूर्वी फक्त एका वेढ्याचे जोडवे असे, पण आता दोन किंवा चार पाच वेढे असलेली जोडवीही वापरतात.

पायांत जोडवी व तत्सम प्रकारच्या वस्तू घातल्या तर प्रसूतिवेदना कमी होतात आणि ताप येणे, चक्कर येणे या बाधा होत नाहीत, असे मानले जाते.. लहान मुलींच्या पायाच्या बोटात कसलाही दागिना घालण्याची पद्धत नाही.


शंकर अभ्यंकर

विद्यावाचस्पती शंकर वासुदेव अभ्यंकर हे पुणे येथे राहणारे संत वा्ङ्मयाचे अभ्यासक, लेखक व प्रवचनकार आहेत. त्यांनी स्वामी विवेकानंद या विषयावर अनेक प्रवचने केली आहेत.


वासुदेव महादेव अभ्यंकर

पंडित वासुदेवशास्त्री अभ्यंकर (१८६२ - १९४३) हे पुण्यात राहणारे एक संस्कृत विद्वान व वैयाकरणी होते. त्यांचे शिक्षण साताऱ्यातील विद्वान पंडित राजारामशास्त्री गोडबोले यांच्या देखरेखीखाली झाले. संत वाङ्मयाचे अभ्यासक शंकर अभ्यंकर हे वासुदेवशास्त्र्यांचे चिरंजीव होत.

वासुदेवशास्त्री अभ्यंकर यांनी प्रतिभा वेदान्त, मीमांसा, साहित्य, न्याय, ज्योतिष या क्षेत्रांत लेखन केले. त्यांनी अनेक संस्कृत ग्रंथांवर टीका लिहिल्या. त्यांच्या विद्वत्तेने प्रभावित झालेल्या महादेव गोविंद रानडे यांनी त्यांना पुण्याच्या फर्ग्युसन कॉलेजात प्राध्यापकपदासाठी बोलावले.


भारती लव्हेकर

डॉ. भारती लव्हेकर या भारतातील महिलांसाठी सॅनिटरी पॅडची बँक सुरू करणाऱ्या महिला व आमदार आहेत. त्यांना भारताच्या फर्स्ट लेडी पुरस्काराने गौरविण्यात आले आहे. त्यांनी एका संस्थेच्या माध्यमातून, त्यांचे कार्यक्षेत्रात सार्वजनिक ठिकाणी व शाळांमध्ये सॅनिटरी पॅड एटीएम व डिस्पोजल मशीन स्थापल्या. या व्यतिरिक्त त्यांनी स्त्रीभ्रूण हत्या प्रतिबंध, महिला आरोग्य व शिक्षण यासाठीपण कामे केलीत.


अरुणा राजे पाटील

अरुणा राजे ह्या भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक महिला तंत्रज्ञ आहेत. या पुण्याच्या आहेत. त्यांना भारताच्या फर्स्ट लेडी पुरस्काराने गौरविण्यात आले आहे.त्यांनी आपल्या कामास १९६९ या साली सुरुवात केली. त्यांनी चित्रपटाची पटकथाकार संपादक,दिग्दर्शक व निर्मिती म्हणून आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.


डायना एडलजी

डायना एडलजी ह्या भारतीय एकदिवसीय महिला क्रिकेट संघाच्या पहिल्या महिला कर्णधार आहेत. त्या पद्मश्री पुरस्कार व अर्जुन पुरस्कारविजेत्यापण आहेत. त्यांना नुकतेच भारताच्या फर्स्ट लेडी पुरस्काराने गौरविण्यात आले आहे. त्यांनी १९७५ ते १९९५ या सालांदरम्यान भारतीय क्रिकेट संघाचे नेतृत्व केले. महिला जागतिक क्रिकेट स्पर्धेत त्यांनी दोन वेळा भारताचे नेतृत्व केले.


स्नेहा कामत

स्नेहा कामत ह्या भारतातील प्रथम कार प्रशिक्षण संस्था स्थापन करणाऱ्या महिला आहेत. त्या मुंबईच्या आहेत.त्यांना नुकतेच भारताच्या फर्स्ट लेडी पुरस्काराने सन्मानीत करण्यात आले आहे.महिलांना कार चालनाचे शिक्षण देण्यासाठी २०१२ साली त्यांनी 'शी कॅन ड्राईव्ह' हा एक उपक्रम सुरू केला. या उपक्रमांतर्गत त्यांनी कारचालनाचे सुमारे ४०० महिलांना प्रशिक्षण दिले आहे.


जोतं

जोते किंवा जोतं हे पारंपारिक पद्धतीने बांधलेल्या घराचा पाया होय.हा महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात वापरण्यात येणारा शब्द आहे.यास पायवा असेही म्हणतात. जोतं जमिनीपासून साधारणपणे २ फूट उंच असते. पायऱ्या चढून जोत्यावर यावे लागते. जोते जेवढे मजबूत तेवढे घर टिकावू समजले जाते.भिंती, दारे खिडक्या छत आदींचे वजन योग्य रितीने जमिनीत अंतरण (ट्रांसफर) करण्यास जोत्याचा वापर होतो.तसे न झाल्यास बांधकाम कोसळण्याचा संभव असतो. जोत्याचे बांधकाम सहसा दगडी असते. त्यावर भिंती रचल्या जातात. अनेक पारंपारिक घरांची जोती अनेक शतके टिकून आहेत.


तोडा

खडका पासून चौकोनी चिरी बनवण्याच्या प्रक्रियेला तोडा केला असे म्हणतात. पारंपारिक बांधकामात वडार समाजातील मंडळी असा तोडा करून देण्याचे काम करायची. छिन्नी आणि हतोडा ही तोडा करण्यासाठी वापरली जाणारी मुख्य हत्यारे आहेत.


मेंगाई

पुणे जिल्ह्यातील वेल्हे गावची मुख्य ग्राम देवता मेंगाई आहे. तिचा अधिवास तोरण्यावर होता. शिवाजी महाराजांनी तोरण्यावर (तेव्हाचा प्रचंडगडावर) जाऊन या देवीचे दर्शन घेतल्याची ऐतिहासिक नोंद आहे. तिचे देऊळ तोरणा किल्यावर व तोरण्याच्या पायथ्याशी आहे. सन २०१५ मध्ये पायथ्या पाशी असणाऱ्या देवीच्या देवळाचा जीर्णोद्धार झाला.

देवीची यात्रा माघ महिन्यातील शुक्रवारी असते. गावातील लोकं पालखीतून देवीची मिरवणूक काढतात. या मेंगाई देवीच्या यात्रेत किमान ४० पेक्षा जास्त गावातील लोकं सहभागी होतात. देवीच्या यात्रेतील बाजार मुख्यतः घोंगडी व मिरची या वस्तूचा असतो. देवीच्या यात्रेत पारंपारिक खेळ सदरी करणाची पद्धत आहे, आता तिथल्या कुस्त्या प्रसिद्ध आहेत.


बटरफ्लाय वर्ल्ड

'बटरफ्लायवर्ल्ड' हे महाराष्ट्राच्या चंद्रपूर जिल्ह्यातील ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पास संलग्न असलेले एक फुलपाखरांचे उद्यान आहे.ते या व्याघ्र प्रकल्पाच्या आगरझरी क्षेत्रात उभारण्यात आले आहे.हे उद्यान प्रमुखतः लहान मुलांसाठी आहे. या फुलपाखरू उद्यानात फुलपाखरांच्या अनेक प्रजाती त्यांना बघता येतील. या संदर्भातील शास्त्रीय माहितीही तेथे आहे. येथे काचेच्या घरात फुलपाखरे ठेवण्यात आली आहेत. त्याशिवाय लहान मुलांना खेळण्यास भरपूर जागा, विविध प्रकारची कारंजी, लटकते पूल आदी पर्यटक सुविधा निर्माण करण्यात आलेल्या आहेत. या प्रकल्पाचे संचालन तेथील स्थानिक गावकरी करतात.या प्रकल्पाचे विधीवत् उद्घाटन १० फेब्रुवारी २०१८ला करण्यात आले.


आगरझरी

'आगरझरी ' हे चंद्रपूर जिल्ह्यातील एक गाव आहे. हे ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्पाच्या नजिक वसलेले आहे. या गावानजिक आगरझरी वन क्षेत्रात बटरफ्लायवर्ल्ड हे फुलपाखरांचे उद्यान आहे.


पीर पंजाल रेल्वे बोगदा

पीर पंजाल रेल्वे बोगदा भारताच्या जम्मू आणि काश्मीर राज्यामधील एक महत्त्वाचा बोगदा आहे. जम्मू–बारामुल्ला रेल्वेमार्गावरील बनिहाल व काझीगुंड ह्या शहरांना जोडणारा हा बोगदा लांबीचा असून तो आजच्या घडीला भारतामधील सर्वाधिक लांबीचा तर आशिया खंडातील चौथ्या क्रमांकाच्या लांबीचा रेल्वे बोगदा आहे. जानेवारी २०१३ मध्ये हा बोगदा रेल्वे वाहतूकीस खुला करण्यात आला. ह्या बोगद्याची समुद्रसपाटीपासून सरासरी उंची इतकी आहे. हा बोगदा काश्मीर खोऱ्याला जम्मू आणि उर्वरित भारतासोबत जोडणारा एक महत्त्वाचा दुवा असून जम्मू-बारामुल्ला मार्गाचे काम पूर्ण झाल्यानंतर ह्या बोगद्याद्वारे जम्मू ते श्रीनगर रेल्वे वाहतूक शक्य होईल.


चमकी

चमकी हा स्त्रियांचा नाकाच्या पाळीवर घालण्याचा गोलाकार किंवा फुलाच्या आकाराचा लहानसा दागिना आहे. त्यासाठी नाकपुडीला एक लहानसे छिद्र पाडून तिच्यात ही चमकी बसवून वाटल्यास फिरकीने घट्ट करतात. लहान मुलीपासून ते मोठ्या स्त्रियांपर्यंत सर्वचजण चमकी वापरू शकतात. चमकी ही सोन्याची, चांदीची, हिऱ्याची, मूल्यवान खड्याची किंवा मोत्याची असते.

चमकी घातली की नथ घालता येत नाही, त्यामुळे घरंदाज मराठी स्त्रिया चमकी घालत नाहीत. महाराष्ट्रातल्या लहान मुली बहुधा सुंकली (सोन्याचे नाजूक कडे) घालतात.चमकी ही स्त्रिया रोजच परिधान करतात.हा दागिना बारीक असतो.चमकी ही खाड्यानमधे असते चमकी गोल ही असते.


उड्व

विशीष्ट प्रकारे रचलेले असते. जेव्हा भात पीक तयार झाल्यानंतर कापणी केली जाते. कापणी केल्यानंतर व जोडणी करण्यापुर्वी पिकाचीची साठवण करण्यासाठी विशीष्ट प्रकारे पीक रचले जाते.


गंजी

गवताच्या घुमटाकार आकारात रचलेल्या राशीला गंजी म्हणतात. पावसाळा सुरू होण्यापूर्वी जनावरांसाठी चारा साठवून ठेवण्यासाठी अशा प्रकारे गंजी रचतात. ही गंजी जमिनीपासून थोडी उंचावर असते, त्यामुळे तिच्यातील गवताला जनावर तोंड लावू शकत नाहीत.


झुमके

झुमके किंवा झुबे हा एक पारंपरिक दागिना आहे. हा कानामध्य़े घातला जातो. झुमका हा लोंबता व झुलणारा दागिना आहे. सोने, मोती, चांदी अशा विविध प्रकारात सुम्के उपलब्ध असतात. झुमक्याला वरील बाजू डडूल असतो व मध्य़े एक नाजूक साखळी असते व साखळी नंतर झुमका असतो, झुमका हा गोलाकार असतो व झुमक्य़ाला खाली नाजूक मणी असतात. हा प्रकार बहुतांशी स्त्रिया वापरतात.

झुबे हा एक पारंपरिक दागिना आहे. झुबा हा लोंबणारा व झुलणारा दागिना आहे. झुंबराप्रमाणे लटकणारा हा दागिना कानामध्ये घातला जातो. याचा आकार गोल असतो. वरील बाजुस गोलाकार फूल असते.ते सोन्याचे ,खड्याचे किंवा मोत्याचे असते. याला मागे छोटा दांडा असतो.तो कानाच्या छिद्रात घालतात.तिथे कानामागे त्याला फिरकी किंवा मळसूत्र असते,त्याच्या साह्याने झुबा कानावर बसवतात.त्याला जोडून मधे एक नाजुक साखळी असते व साखळीला खाली गोलाकार किंवा त्रिकोणी झुबा असतो. खाली नाजुक मणी असतात ते सोन्याचे किंवा मोत्याचे असतात. सोन्यामोत्याप्रमाणेच आजकाल सिल्व्हर आयोडाईज्ड ,रेशमी धाग्याचे किंवा पेपर क्विलिंगचे झुबे घालण्याची फॅशन आली आहे.झुब्याला झुमके असंही म्हणतात तर लहान मुलांच्या झुब्याला डूल म्हणतात . गळ्यातला लफ्फा आणि झुबे यांची नक्षी एकमेकांशी मिळती जुळती असते. नृत्य करताना विशिष्ट प्रकारचे झुबे घालतात.त्यांना मागे सोन्याचे किंवा मोत्याचे वेल जोडता येतात. चेहऱ्याभोवती मागे पुढे हलणारे झुबे एकूणच सौंदर्यात भरच घालतात.


कडा

हा दागिना हातात विशेषतः मनगटात घालायचा दागिना आहे. या दागिन्याचा आकार गोल असतो. हा दागिना चांदी व सोने या दोन्ही धातूंचा असतो. तथापि हा दागिना चांदी या धातूमध्ये जास्त प्रमाणात वापराला जातो. कड्याचा वापर जास्त प्रमाणात पुरुषांमध्ये दिसून येतो. या दागिन्याचे वजन जास्त असू शकते. कड्याच्या विविध प्रकारच्या नक्षी उपलब्ध आहेत.


जमशेटजी जीजीभाय

जमशेदजी जीजीभाय (Jamsetjee Jejeebhoy) (जन्म : मुंबई, १५ जुलै, इ.स. १७८३; - मुंबई, १४ एप्रिल इ.स. १८५९) हे दानशूरपणाबद्दल प्रसिद्ध असलेले मुंबईतील एक पारशी उद्योगपती होते.) त्यांनी मुंबईकरांसाठी अनेक लोककल्याणकारी कामे केली. चीन सोबत त्यांनी कापूस आणि अफूच्या व्यापारात मोठा पैसा मिळवला.


प्याँगचँग

प्यॉंगचॅंग दक्षिण कोरियाच्या गंगवान प्रांतातील शहर आहे. टॅबॅक पर्वतरांगेतील या शहरात अनेक बौद्ध मंदिरे आहेत. २०१३ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या ४३,६६६ होती.

देशाची राजधानी सोलपासून १८० किमी आग्नेयेस असलेल्या या शहरात २०१८ चे हिवाळी ऑलिंपिक खेळ भरले होते.


२०१८ हिवाळी ऑलिंपिक खेळात भारत

२०१८ हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये भारताच्या दोन खेळाडूंनी भाग घेतला.

दक्षिण कोरियाच्या प्याँगचँग शहरात झालेल्या या स्पर्धेत जगदीश सिंगने १५ किमी फ्रीस्टाइल क्रॉस कंट्री स्कीईंग तर शिवा केशवनने एकेरी लूज खेळांत भाग घेतला.


२०१८ हिवाळी ऑलिंपिक खेळात हाँग काँग

२०१८ हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धांमध्ये हाँग काँगच्या एका खेळाडूने भाग घेतला.

दक्षिण कोरियाच्या प्याँगचँग शहरात झालेल्या या स्पर्धेत अराबेला न्ग हीने आल्पाइन स्कीईंग खेळांत भाग घेतला.


विष्णुसहस्रनाम

श्री विष्णूसहस्रनाम म्हणजे भगवान श्री विष्णूच्या १,००० (एक हजार) नावांचे स्तोत्र होय. हे स्तोत्र पितामह भीष्म यांनी युधिष्ठिरला सांगितले असा उल्लेख महाभारतात येतो. भीष्म पितामह अर्जुनाने पराभूत होऊन गंभीर जखमी झाले. परंतु त्याला मिळालेल्या वरदानानुसार मृत्यूची वेळ निवडता येत असल्याने त्याने उत्तरायणातच मरण निवडले आणि शुभ मुहूर्ताची वाट पाहत होता. दरम्यान युद्ध संपले आणि पंच पांडव आणि अभिमन्यूचे न जन्मलेले मूल वगळता त्याच्या कुटुंबातील सर्व पुरुष सदस्यांचा मृत्यू झाला. पांडवांतील ज्येष्ठ युधिष्ठ हा हस्तिनापुराचा राजा झाला आणि तो महान भीष्मांशिवाय कोणाचा सल्ला घेईल. अनुशासनिका पर्व हे युधिष्ठ्र आणि भीष्म पितामहा यांच्यातील प्रश्न आणि उत्तरांच्या स्वरूपात आहे. सर्वोत्तम संभाव्य स्तोत्र कोणते आहे या प्रश्नावर, भीष्म उत्तर देतात की ते विष्णू सहस्र नाम आहे आणि ते युधिष्ट्राला शिकवतात.


संघरक्षित

महास्थवीर संघरक्षित (जन्म : २६ ऑगस्ट, १९२५ — ३० ऑक्टोबर २०१८; मूळ नाव Dennis Philip Edward Lingwood) हे ब्रिटिश बौद्ध शिक्षक आणि लेखक होते. त्यांनी 'त्रिरत्न बौद्ध कम्युनिटी'ची स्थापना केली, जी २०१० पर्यंत 'वेस्टर्न बुद्धिस्ट ऑर्डर' (FWBO) या नावाने ओळखली जात होती. ते बौद्ध धर्माचे अभ्यासक होते व ६० पेक्षा पुस्तके लिहिली आहेत, त्यापैकी आंबेडकर अँड बुद्धिझम हे बाबासाहेब आंबेडकर आणि बौद्ध धर्मावरील हे एक पुस्तक आहे.


सुरेश (निःसंदिग्धीकरण)

सुरेश हे भारतीय पुरुषांना देण्यात येणारे एक नाव आहे. सुरेश हा संस्कृत शब्द असून याचा अर्थ 'देवांचा देव' असा होतो. जो ब्रह्म, विष्णू आणि शिव ह्या तीनही देवांना सारखाच लागू पडतो.


येडशी (उस्मानाबाद)

येडशी हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील उस्मानाबाद जिल्ह्यातील उस्मानाबाद तालुक्यातील एक गाव आहे.


स्क्रॅच (प्रोग्रामिंग लँग्वेज)

स्क्रॅच हे एक विनामूल्य व्हिज्युअल प्रोग्रामिंग भाषा आणि ऑनलाइन समुदाय आहे जे जगभरातील लाखो मुलांना वापरते. स्क्रॅच सोबत मुले स्वतःची परस्पर संवाद, खेळ आणि ॲनिमेशन तयार करू शकतात, नंतर एकमेकांशी त्यांची निर्मिती आणि चर्चा करू शकतात. मुलांसाठी (८ वर्षे व त्यावरील) मदत करण्यासाठी रचनात्मकपणे विचार करणे, पद्धतशीर कारणे आणि सहयोगी पद्धतीने कार्य करणे हे एमआयटी मीडिया लॅबमध्ये जीवनग्राहक बालवाडी गटाने विकसित केले.

स्क्रॅचचे ७०+ भाषांमध्ये अनुवादित केले आहे आणि जगातील प्रत्येक देशात घरे, शाळा आणि शाळा-शाळा क्लबांमध्ये वापरली जाते . स्क्रॅच हे सहसा शिक्षण कोडींग, संगणक विज्ञान आणि कम्प्यूटेशनल विचारनात वापरला जातो. शिक्षक हे गणित, विज्ञान, इतिहास, भूगोल आणि कला यासारख्या बऱ्याच इतर विषयांमध्ये एक सर्जनशील साधन म्हणून वापरतात.

२०१७ च्या अखेरीपर्यंत, स्क्रॅच ऑनलाईन समुदायाच्या २२ दशलक्षांपेक्षा जास्त नोंदणीकृत सदस्यांना आणि २६ दशलक्षांहून अधिक सामायिक प्रकल्पांनी दररोज २५००० नवीन सदस्य आणि ३०००० नवीन प्रकल्प रोज दिली आहेत. स्क्रॅचच्या ब्लॅक-आधारित व्याकरणामुळे इतर अनेक प्रोग्रामींग वातावरणावर परिणाम झाला आहे आणि आता मुलांसाठी परिचयात्मक कोडींग अनुभवांसाठी एक मानक मानले जाते.


श्री छत्रपती सहकारी साखर कारखाना, भवानीनगर

श्री छत्रपती सहकारी साखर कारखानाहा महाराष्ट्रातील पुणे जिल्ह्यातील इंदापुर तालुक्यातील भवानीनगर येथे असलेला सर्वात जुना सहकारी साखर कारखाना आहे. हा कारखाना पूर्णपणे सहकारी तत्त्वावर उभारलेला कारखाना आहे. या कारखान्याच्या आसपासच्या परिसरातील अनेक गावांतील बहुतांश ऊस उत्पादक शेतकरी या कारखान्याचे सदस्य आहेत. परिसरातील अनेक लोकांना या कारखान्यामुळे रोजगार मिळाला आहे. कारखाना परिक्षेञात श्री छत्रपती शिवरायांचा अश्वारूढ पुतळा आहे.


चुंबळ

डोक्यावर टोपले, घमेले अशा प्रकारच्या वस्तू ठेवण्यापूर्वी कापडाचा जो आधार, वळी करून ठेवतात त्याला चुंबळ असे म्हणतात. बहुतेकदा अंग पुसायच्या टॉवेलच्या आकाराच्या कापडाची ही वळी केली जाते. त्यामुळे डोक्यावर भरलेले घमेले, बांबूच्या टोपलीसारखे काही घेतले तरी ते डोक्याला बोचत नाही, त्याला आधार मिळतो हालत नाही व सगळीकडे समान वजन पडते. याशिवाय तबला जमिनीवर स्थिर ठेवण्यासाठीही याचा वापर करतात.


लाकूड-फाटा

चुलीमध्ये जी लाकडे घातली जातात त्याला फाटा असे म्हणतात. लाकूड-फाटा असा शब्द जास्त प्रचलित आहे. यास सरपण असेही म्हणतात. उन्हाळ्यात चुलीसाठीचे जळण गोळा करण्याच्या क्रियेलाही 'बाई फाट्याला गेली आहे' असे संबोधण्याची पद्धत आहे. मोठी लाकडे आणून चुलीच्या मापाची कुऱ्हाडीने घरीच उभी चिरली (लाकुड घेऱ्यात कमी केले) तरी त्यास फाटा केला असे म्हणायाची गावाकडे पद्धत आहे.


धसट

जे जळण भुरुभुरु जळून जाते, ज्यातून अन्न शिजवण्यासाठी ताव येत नाही म्हणजेच पुरेशी उष्णता येत नाही अशा बारीक काड्याकाटक्यांना धसट म्हंटले जाते. हे धसट भुरुभुरु जळून जात असले तरी पटकन पेट घेते म्हणून चूल पेटवताना सुरुवातीला त्याचा वापर करतात. धसट म्हणजे बारीक काड्या वाळलेलं गवत असे चुलीत आधी घातले कि फाटा पेटण्यास मदत होते.


कवळा

कवळा म्हणजे छोटी मोळी. एक बाई रानातून लाकूड-फाटा आणते तेव्हा एका वेळी जेवढे कोणाच्याही मदती शिवाय उचलून स्वतःच्या डोक्यावर ठेऊ शकते त्याला कवळा असे म्हंटले जाते. रानात उपलब्ध वेल जे अशा छोट्या मोळीला बांधायला वापरले जातात त्याला कवळीचा वेल असेही म्हणतात पश्चिम घाटात अनंत मूळ या वेलाला असे म्हणतात.


माप

माप हे एक अन्नधान्य, पाणी-तेल-दूध-तूप, कपडे-पादत्राणे यांचे आकारमान दर्शवायचे साधन आहे.

पूर्वीच्या काळी धान्य मोजण्यासाठी त्याचे आकारमान मोजत असत. त्यासाठी चिपटे, मापटे, अधोली, पायली इत्यादी एकके होती. नवीन सून घरात येताना उंबरठ्यावर ठेवलेले माप ओलांडून येते ते हेच माप.

पाणी-तेल-दूध-तूप हे लिटरमध्ये मोजतात. (तूप हे किलोमध्ये मोजावे असा कायदा आहे.)


लैंगिकता अभ्यास

स्त्री-पुरुष यांच्यातला प्रमुख भेद हा लिंगाधारित आहे. लैंगिक व लैगिकता या संकल्पनेत थोडा भेद आहे. जन्मजात आहे ते लैगिक पण समाजामुळे, संस्कारामुळे जो भाव तयार होतो त्यास लैगिकता असे म्हणतात. जसे केस वाढणे हे नैसर्गिक आहे पण साधारणपणे बायकांनी जास्त वाढवायचे व पुरुषांनी कमी हे लिंग भाव अभ्यासात येते. स्वयंपाकघरात काम म्हंटले की बाई डोळ्यासमोर येते आणि वाहन चालक म्हंटल्यावर पुरुष असे डोळ्यासमोर येणे हे लिंग भावामुळे घडते,असा अभ्यास करणे म्हणजे लिंग भावाचा अभ्यास करणे असे म्हणतात.

गर्भार पणात येणारे प्रश्न, शरीर संबंधा विषयीची माहिती हे मात्र लैगीकतेत येते. कारण या गोष्टी नैसर्गिक लिंगाशी संबंधित आहेत.


स्त्रीवादी लेखिका

लिंगभाव व लैंगिकता यावर प्रकाश टाकणाऱ्या लेखनाला स्त्रीवादी लेखन असे म्हणतात. असे करणाऱ्या स्त्रीयांना स्त्रीवादी लेखिका व पुरूषांना स्त्रीवादी लेखिक असे संबोधले जाते. मराठी भाषेत असे लेखन करणाऱ्या अनेक स्त्रिया आहेत. त्यापैकी काही खालीप्रमाणे आहे. ताराबाई मोडक गौरी देशपांडे विद्या बाळ विद्युत भागवत शर्मिला रेगे


माधुरी कानिटकर

लेफ्टनंट जनरल डॉ. माधुरी कानिटकर या भारतीय लष्करातील अति विशिष्ट सेवा पदक, विशिष्ट सेवा पदक विजेत्या डॉक्टर असून २९ फेब्रुवारी २०२० या दिवशी त्यांची लेफ्टनंट जनरल या पदावर नियुक्ती झाली. या पदावर काम करणाऱ्या त्या तिसऱ्या महिला तर पहिल्या महाराष्ट्रातील महिला आहेत.त्यांनी नवी दिल्ली येथील एकात्मिक संरक्षण विभागाच्या उपप्रमुख (सीडीएस- वैद्यकीय) म्हणून पदभार स्वीकारला. त्यापूर्वी कानिटकर पुणे येथील आर्म्ड फोर्सेस मेडीकल कॉलेजच्या महिला अधिष्ठाता म्हणून कार्यरत होत्या. या पदावरील त्या पहिल्या महिला होत्या.

६ जुलै २०२१ रोजी त्यांची नाशिक येथील महाराष्ट्र आरोग्य विद्यापीठाच्या कुलगुरू पदी निवड झाली. लष्करातून ऑक्टोबर २०२१ मध्ये निवृत्त झाल्यावर त्या हा पदभार स्वीकारतील.


डॉ. आंबेडकर इंटरनॅशनल मिशन

डॉ. आंबेडकर इंटरनॅशनल मिशन (एआयएम) ही अनिवासी बहुजन भारतीयांच्‍या हक्‍कांसाठी जनजागृती करणारी एक सामाजिक संस्था आहे. तसेच या संस्‍थेतर्फे विविध कल्‍याणकारी योजनांच्‍या माध्‍यमातून थेट मदतही दिली जाते. अनिवासी आंबेडकरवाद्यांनी २३ एप्रिल इ.स. १९९४ रोजी या संस्‍थेची मलेशियातील क्‍वालालंपूर येथे स्‍थापना करण्‍यात आली. कुलालंपुर येथे डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या जयंती समारंभाचा हा पहिला दिवस होता.


सूर्य मंदिर (मोढेरा)

मोढेराचे सूर्य मंदिर भारताच्या गुजरात राज्यातील महेसाणा जिल्ह्यातील मोढेरा गावातील सूर्यमंदिर आहे. पुष्पावती नदीच्या काठावर असलेले हे दुर्मिळ मंदिर इसवीसन १०२६-२७ साली चालुक्य राजा भीम पहिला याने बांधले.


डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर इंटरनॅशनल असोसिएशन फॉर एज्युकेशन, जपान

डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर इंटरनॅशनल असोसिएशन फॉर एज्युकेशन (बीएआयएई) ही जपानमधील आंतरराष्‍ट्रीय संस्था आहे. जपानमधील टोयोटा शहरामध्‍ये डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्‍या अनुयायांनी ११ एप्रिल २००३ रोजी या संस्‍थेची स्‍थापन केली. दलित, बौद्ध व शोषित समाजातील दुर्लक्षित घटकांना दर्जात्‍मक शिक्षण मिळवून देणे हा संस्‍थेचा उद्देश आहे. संस्‍थेने नागपूरच्‍या रोहित कुंभारे या विद्यार्थ्‍याला आयआयटीमध्‍ये प्रवेश घेण्‍यासाठी आर्थिक मदत केली.


भारतीय धर्म

भारतीय धर्म किंवा दक्षिण आशियाई धर्म हे असे धर्म आहेत जे भारतीय उपखंडात जगातील अनेक धर्मांचे मूळ म्हणून उगम पावले आहेत आणि ते धर्मावर आधारित आहेत. भारतीय उपखंडात मध्ये वेगवेगळ्या कालावधीत येथे हिंदू ( शैव-धर्म, वैष्णव धर्म, शाक्त पंथ धर्म ), जैन, बौद्ध, शीख, अय्यावलि द धर्म दिसू लागले आणि वेळ जगभरातील पसरली. बहुतेकदा हे सर्व अनेक धर्म आणि पंथांसह एकच धर्म मानले जातात. हे सर्व धर्म पूर्वेकडील धर्म म्हणून वर्गीकृत आहेत. जरी भारतीय धर्म हे भारतीय इतिहासात गुंफलेले असले तरी, ते धार्मिक समुदायांची विस्तृत श्रेणी तयार करतात आणि ते भारतीय उपखंडापुरते मर्यादित नाहीत.


पॅडमॅन

पॅडमॅन हा आर बाल्की दिग्दर्शित हिंदी चित्रपट असून तो ९ फेब्रुवारी २०१८ रोजी प्रदर्शित झाला आहे. चित्रपटात अक्षय कुमार मुख्य भूमिकेत असून राधिका आपटे आणि सोनम कपूरदेखील महत्त्वाच्या भूमिका निभावत आहेत. तामिळनाडू मधील कोईम्बतूर येथील अरुणाचलम मुरुगानंथम यांनी ग्रामीण भागातील स्त्रियांसाठी स्वस्त दरात सॅनिटरी नॅपकिनची निर्मिती केली आणि स्त्रियांच्या आरोग्यासाठी असे नॅपकिन वापरले जावेत म्हणून त्यांचा प्रसार, प्रचारही केला. त्यांच्या या कार्यावर हा चित्रपट आधारित आहे. चित्रपटामध्ये मासिक पाळी आणि सॅनिटरी नॅपकिनवर खुलेपणाने भाष्य करण्यात आले आहे.

भारतात आत्तापर्यंत फार खुलेपणाने बोलल्या जास्त नसलेल्या मासिक पाळी या विषयावर या निमित्ताने बरीच चर्चा घडून येताना दिसत आहे. भारतात चित्रपटाला चांगला प्रतिसाद मिळत असताना पाकिस्तानमध्ये मात्र बंदी घालण्यात आली आहे. पाकिस्तानमधील फेडरल सेन्सॉर बोर्डाने हा चित्रपटावर बंदी घालण्याचा निर्णय घेतला आहे. चित्रपट इस्लामी परंपरा आणि संस्कृतीविरोधात असल्याचा दावा त्यांनी केला आहे.


हर्षवर्धन नव्हाते

हर्षवर्धन नव्हाते हा एक महाराष्ट्रीयन युवक असून, कौन बनेगा करोडपती सिझन-1चा प्रथम विजेता करोडपती आहे. दिनांक 19 ऑक्टोबर 2000 मध्ये तो KBC-1चा विजेता घोषित झाला. सध्या तो महिन्द्रा अँड महिन्द्रा येथे कार्यरत आहे. इ.स. २००७ मध्ये हर्षवर्धनचा विवाह मराठी अभिनेत्री सारिका निलाटकर सोबत झाला असून त्यांना सारांश नावाचा एक मुलगा आहे


आंबेडकर असोसिएशन ऑफ नॉर्थ अमेरिका

आंबेडकर असोसिएशन ऑफ नॉर्थ (एएएनए) ही उत्तर अमेरिकेतील सामाजिक व शैक्षणिक संस्था आहे. एएएनए ची स्थापना सन २००८ मध्ये करण्यात आली. ही एक नोंदणीकृत नॉन-प्रॉफिट, चॅरिटेबल आणि सांस्कृतिक संस्था आहे. ऑनलाइन कारकीर्द मार्गदर्शन, महिला सक्षमीकरण, शिक्षणासाठी मदत इत्‍यादी उपक्रम या संस्‍थेतर्फे अमेरिका व भारतामध्‍ये राबवले जातात. मानखुर्द, नवी मुंबई येथील बालकल्‍याण नगरी या बाल आश्रमास संस्‍थेने मोफत कॉम्‍प्‍युटर लॅब दिली आहे. दलितांवरील अत्‍याचाराची नोंद घेण्‍यासाठी या संस्‍थेतर्फे संयुक्‍त राष्‍ट्र संघाला १० लाख स्‍वाक्षऱ्यांचे निवेदन देण्‍यात आले आहे.


मंजुषा कुलकर्णी-पाटील

मंजुषा कुलकर्णी-पाटील (२ नोव्हेंबर १९७१ सांगली, महाराष्ट्र, भारत) ह्या एक हिंदुस्तानी संगीतातील गायिका आहेत. .त्या ग्वाल्हेर आणि आग्रा घराण्याच्या गायिका आहेत.


फाटा

एखाद्या हमरस्त्याला एखाद्या ठिकाणाहून येणारा रस्ता ज्या ठिकाणी मिळतो त्यास फाटा असे म्हणतात. सहसा हमरस्त्यावरून अथवा मुख्य रस्त्यावरून एखाद्या गावाकडे अथवा खेड्याकडे जाणाऱ्या रस्त्यासही फाटा म्हणतात.

उदा. शीळ फाटा- खोपोली


फाटा (कालवा)

धरणापासून शेतजमिनीपर्यंत पाणी जाण्यासाठी जो कालवा तयार केलेला असतो त्याच्या उपशाखेस ग्रामीण भागात फाटा असे म्हणतात.

फाट्याला पाणी आलय असा वाक्प्रचार प्रचलित आहे.


आंबेडकर इंटरनॅशनल सेंटर

डॉ. आंबेडकर इंटरनॅशनल सेंटर ही अमेरिकेतील एक सामाजिक संस्था आहे. दलित समाजातील वंचित घटकांना शिक्षण, आर्थिक मदत करणे आणि त्‍यांना जागृत करण्‍याच्‍या उद्देशाने अमेरिकेतील डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्‍या अनुयायांनी ही संस्‍था स्‍थापन केली. एकूण ११ कार्यकारी संचालक असलेल्‍या या संस्‍थेच्‍या कार्यकारी समितीचे अध्‍यक्ष जगदीश बनकर आहेत.


गायत्री (निःसंदिग्धीकरण)

गायत्री मंत्र - ऋग्वेदातील एक ऋचा गायत्री देवी - वैदिक हिंदू धर्मातील एक देवता गायत्री सहस्रनाम - एक संस्कृत स्तोत्र गायत्री छंद - एक वैदिक छंद गायत्री नदी - महाराष्ट्रातील एक नदी


गोवर्धन पूजा

गोवर्धन पूजा उत्तर भारतातील हिंदू समाजातील प्रथा आहे. ही पूजा मथुरेच्या आसपासचे लोक विशेषतः करतात. यासाठी बलिप्रतिपदेच्या दिवशी सकाळी गोवर्धन पर्वताची पूजा करतात. ते ज्यांना शक्य नसेल ते गोवर्धनाची प्रतिकृती करून त्याची पूजा करतात. अन्नकूट म्हणजे वास्तवात गोवर्धनाची पूजा होय. प्राचीन काळी हा उत्सव इंद्राप्रीत्यर्थ होत असे. पण वैष्णव संप्रदाय बलवान झाल्यावर इंद्रपूजेचे रूपांतर गोवर्धनपूजेत झाले. विविध प्रकारची पक्वान्ने आणि खाद्य पदार्थ तयार करून ते कृष्णाच्या मूर्तीच्या पुढे मांडणे व कृष्णाला त्याचा नैवेद्य दाखविणे याला अन्नकूट म्हणतात.


छल्ला

हा दागिना कंबरेला अडकवला जातो. हा दागिना स्त्रिया मोठ्या प्रमाणात वापरतात. सहसा चांदी या धातूमध्ये छल्ला मोठया प्रमाणात तयार केला जातो. याला कंबरेपाशी अडकवण्यासाठी आकडा दिलेला असतो असते व खाली नक्षीकाम केलेले तसेच घुंगरु लावलेले असतात.


बाजूबंद

बाजूबंद हा दंंडामध्ये घालण्याचा दागिना आहे.सोने किंंवा चांंदीमध्ये मोती जडवून हा दागिना तयार करतात.आता जास्त प्रमाणात बाजूबंद मोत्यांचे असू शकतात.हा अलंकार खांदा आणि हाताचा कोपरा यादरम्यान घालतात.


रिंगा

रिंगा हा स्त्रीच्या कानामध्ये वापरण्यात येणारा दागिना आहे. हा दागिणा सोने व चांदी या धातूमध्ये तयार केला जातो. यामध्ये विविध प्रकारच्या नक्षी असतात. रिंगा हा जास्त वजनदार नसतो व त्यामध्ये वापरतात हव्या त्या आकारामध्ये रिंगा मिळतात. काही रिंगा फक्त गोल आकारामध्ये असतात तर काही रिंगांना खालील बाजुस बारीक हलणारे मणी असतात, ते मणी सोन्याचे व मोत्याचेसुद्धा बनवतात.


आंबेडकर अँड बुद्धिझम

आंबेडकर अँड बुद्धिझम हे ब्रिटिश बौद्ध भिक्खू महास्थवीर संघरक्षित यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर आणि बौद्ध धर्माबद्दल लिहिलेले इंग्रजी भाषेतील पुस्तक आहे. या पुस्तकात लेखकाने बाबासाहेब आंबेडकरांच्या जीवनकार्याचा संक्षिप्त परिचय करून दिलेला आहे. ते बौद्ध का व कसे बनले याचे वर्णन केलेले आहे. आणि त्यांना बौद्ध धम्माचा कोणता अर्थ अभिप्रेत होता हेही स्पष्ट केलेले आहे. संघरक्षितांनी हे पुस्तक इंग्लंडमध्ये लिहिले. भिक्खू धम्मचारी विमलकिर्ती यांनी हे पुस्तक डॉ. आंबेडकर आणि बौद्धधम्म नावाखाली मराठी भाषेत अनुवादित केले आहे.

भिक्खू संघरक्षितांनी अनेकदा भारत दौरे केलेले आहेत. त्यातून त्यांना डॉ. आंबेडकरांच्या अस्पृश्योद्धार कार्याची व बौद्ध धर्माविषयीचे त्यांच्या आकर्षणाची माहिती झाली. संघरक्षितांच्या तीनदा डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांशी प्रत्यक्ष भेटी झालेल्या आहेत.


सुझॅन बी. अँथोनी

क्वेकर कुटुंबात जन्मलेल्या अँथॉनी यांनी वयाच्या सतराव्या वर्षी गुलामगिरीविरुद्ध जाहीर याचिका काढल्या व नंतर १८५६मध्ये त्या अमेरिकन अँटी-स्लेव्हरी सोसायटीच्या न्यू यॉर्क राज्यातील संघटक झाल्या.

अँथोनी यांनी स्त्रीयांना मतदानाचा हक्क मिळण्यासाठी देशभर प्रवास करून भाषणे दिली व जनतेस यासाठी उद्युक्त केले. वर्षाकाठी त्यांनी ७५-१०० भाषणे दिली तसेच अनेक राज्यांमधून यासाठी प्रचार केला.

सुरुवातीला अँथोनी यांच्यावर कडाडून टीका झाली आणि त्यांचे चरित्रहननही केले गेले. नंतरच्या काळात त्यांच्या कामाची कदर केली गेली व त्यांची जाहीर क्षेत्रातील प्रतिमा सुधारली. अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष विल्यम मॅककिनलीने अँथोनी यांच्या ८०वा वाढदिवसाचा सोहळा व्हाइट हाउसमध्ये आयोजित केला होता.

१९७९ साली अँथोनी यांची प्रतिमा एक अमेरिकन डॉलरच्या नाण्यावर प्रकाशित झाली. अमेरिकन चलनावर प्रतिमा असणाऱ्या अँथोनी या सर्वप्रथम महिला आहेत.


ताराबाई (निःसंदिग्धीकरण)

महाराणी ताराबाई या तिसरे छ. राजारामाच्या पत्नी होत्या.

ताराबाई मोडक, भारतातील पहिल्या बालशिक्षणतज्ज्ञ ताराबाई शिंदे, स्त्रीवादी लेखिका व सत्यशोधक समाजाच्या कार्यकर्त्या ताराबाई शिंदे (सर्कसपटू), भारतातील पहिल्या महिला सर्कसपटू तारा, प्रकाशमान ग्रह तारा भवाळकर, मराठी लेखिका


२००८ कॉमनवेल्थ युवा खेळ

२००८ कॉमनवेल्थ युवा खेळ हे भारताच्या पुणे शहरात भरलेली आंतरराष्ट्रीय क्रीडा स्पर्धा होती. १२ ते १८ ऑक्टोबर, २००८ दरम्यान भरलेल्या या स्पर्धेत ७१ कॉमनवेल्थ देशांच्या १,३०० खेळाडूंनी भाग घेतला.

ही स्पर्धा कॉमनवेल्थ युवा खेळांची तिसरी आवृत्ती होती. यात यजमान देश भारताने सर्वाधिक ७६ पदके मिळविली.


बोरमाळ

बोरमाळ हा भारतातील व विशेषतः महाराष्ट्रातील पारंपरिक दागिना आहे. हा गळ्यामध्ये घालण्याचा दागिना आहे. हा दागिना सोने या धातू पासून तयार होतो. यामध्ये सोन्याचे मणी असतात. ते मणी लंबगोल आकाराचे असतात व ते एका धाग्यामध्ये गुंंफले जातात.लहान बोराच्या आकाराच्या मण्यांची माळ म्हणजे बोरमाळ. बोरमाळ बनवायला खूप जास्त सोनं लागत नाही. पातळ पत्र्याचे मणी बनवून आत लाख भरली जाते. त्यामुळे कमी सोन्यात मजबूत दागिना तयार होतो. गोल मण्यांसोबतच लांबट चौकोनी मण्यांचीहि बोरमाळ बनवली जाते. पूर्वी घालायच्या. पण आता दोनपदरी आणि तीनपदरी बोरमाळांचीही खास चलती आहे.


लाल बहादूर शास्त्री मार्ग

लाल बहादूर शास्त्री मार्ग किंवा एलबीएस मार्ग, हा २१ किमी लांबांचा एक मुख्य रस्ता आहे. हा मुंबईच्या पूर्व उपनगरात स्थित असून मुंबईच्या शेजारील शहर ठाणेसह उपनगर सायन जोडतो.. साधारणपणे, दररोज ३ लाख वाहने या रस्त्याचा वापर करतात. हा मार्ग भारताचे दुसरे पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या नावाने ओळखला जातो.


लाल बहादूर शास्त्री रस्ता

लाल बहादूर शास्त्री (एलबीएस) रस्ता हा पुण्यामधील नवी पेठेतील एक रस्ता असून तो भारताचे दुसरे पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांच्या नावाने ओळखला जातो. हा रस्ता दांडेकर पूल आणि अलका चौक यांना जोडणारा एक महत्त्वाचा रस्ता आहे.


प्रिया प्रकाश वारीयर

प्रिया प्रकाश वारीयर ही मल्याळम चित्रपटातील एक मॉडेल आणि एक अभिनेत्री आहे. सोशल मीडियावर तिने सर्वाधिक लोकांचे लक्ष वेधले. याचे कारण ओरु अदार लव या मल्याळम चित्रपटातील तिच्या एका २८ सेकंदांच्या एक व्हिडिओ क्लिप ट्रेलरमध्ये ती प्रियकराला आपली भवई आणि डोळ्यांनी प्रेमळ इशारे करते. हा व्हिडीओ ९ फेब्रुवारी रोजी प्रकाशित झाला होता आणि १४ फेब्रुवारीला १ कोटी हिट्स प्राप्त झाले होते. काही तासांच्या कालावधीतच ती गुगलवर सर्वाधिक शोधलेली व्यक्तींपैकी एक बनली. तिचा 'ओरु अदार लव' चित्रपट ३ मार्च २०१८ रोजी प्रदर्शित झाला आहे.


दीपेंद्र सिंह ऐरी

दीपेंद्र सिंह ऐरी (२४ जानेवारी, २००० - हयात) हा नेपाळी पुरुष क्रिकेट संघाकडून खेळणारा क्रिकेटखेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी व मध्यमगती गोलंदाजी करतो.

आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण - विरुद्ध १ ऑगस्ट २०१८ रोजी ॲमस्टलवीन येथे. आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण - विरुद्ध २९ जुलै २०१८ रोजी लंडन येथे.


रामसर परिषद

इराण मधील रामसर या शहरात २ फेब्रुवारी १९७१ रोजी जगभरातील पाणथळ जागांच्या संरक्षणासाठीच्या उपाययोजनांवर चर्चा करण्यासाठी एक परिषद भरवण्यात आली. या परिषदेतील ठरावाला रामसर ठराव म्हणून ओळखले जाते. हा ठराव १९७५ सालापासून अंमलात आला. तेव्हापासून संयुक्त राष्ट्रांच्या सदस्य देशांपैकी सुमारे ९०% देशांनी हा ठराव स्वीकारला आहे. भारताने हा करार ०१ फेब्रुवारी १९८२ रोजी स्वीकारला.


करण के.सी.

करण खत्री छेत्री तथा करण के.सी. (१० ऑक्टोबर, १९९१ - हयात) हा नेपाळी पुरुष क्रिकेट संघाकडून खेळणारा क्रिकेटखेळाडू आहे. हा उजव्या हाताने फलंदाजी व जलदगती गोलंदाजी करतो.

हा एव्हरेस्ट प्रीमियर लीगमध्ये पंचकन्या तेज या संघाकडून खेळतो


युनिव्हर्सिटी ऑफ कॉलोराडो ॲट कॉलोराडो स्प्रिंग्ज

युनिव्हर्सिटी ऑफ कॉलोराडो ॲट कॉलोराडो स्प्रिंग्ज ही अमेरिकेच्या कॉलोराडो राज्यातील विद्यापीठ आहे. हे विद्यापीठ युनिव्हर्सिटी ऑफ कॉलोराडो प्रणालीचा एक भाग आहे.


चेडर मानव

चेदार मानव हा १० हजार वर्षापूर्वीचा मानव होता. हा मानव कृष्णवर्णीय असून आजच्या गौरवर्णीय ब्रिटिशांचा पूर्वज होता. या मानवाचा एक पूर्ण सांगाडा १९०३ मध्ये सापडला असून हे ब्रिटनमध्ये सापडलेले सगळ्यांत जुने मानवी शरीराचे अवशेष आहेत.लंडनमधल्या नॅचरल हिस्टरी म्युझियमने १० हजार वर्षांपूर्वीच्या चेदार मानवाच्या डिएनएचे नमुने तपासले. या मानवाच्या चेहऱ्याची पुर्नरचना करण्यासाठी युनिव्हर्सिटी कॉलेज लंडनच्या संशोधकांनी या सांगाड्याचा जनुकीय अभ्यास केला. यातून सध्याच्या आधुनिक युरोपियन नागरिकांची त्वचा ही त्यांना मिळालेली फार अलिकडची देणगी असल्याचं समोर आले आहे. हिमयुगानंतर ब्रिटनमध्ये स्थायिक झालेला पहिला मानव समूह हा चेदार मानव असल्याची माहिती या अभ्यासातून प्राप्त झाली. हा मानव सध्याच्या मानवाइतकाच उंचीचा म्हणजे ५ फूट ५ इंच उंचीचा होता. तसेच त्याचा मृत्यू विशीत झाल्याचेही अभ्यासावरून स्पष्ट होते. म्युझियमच्या मानवी अवशेषांच्या अभ्यास विभागाचे प्रमुख प्रा. ख्रिस स्ट्रिंगर यांनी ४० वर्षांपासून चेदार मानवाच्या सांगाड्याचा अभ्यास केलेला आहे. त्यांना या चेदार मानवाच्या सांगाड्यावर आपल्याला या मानवाच्या केसांची रचना, केसांचा रंग, डोळ्यांचा रंग, आणि त्याच्या त्वचेचा रंग याची माहिती आहे.

चेदार मानवाचा मृत्यू हा नैसर्गिक नव्हता तर त्याच्या कवटीवर आघात करण्यात आला होता. कवटीला तडे गेले आहेत. संशोधकांनी त्याच्या कवटीच्या कानाजवळील भागातून डिएनए काढला आहे. त्या भागाला पेट्रोस असं म्हणतात. यातून त्यांचे केस, डोळे आणि त्वचेचा रंग या गोष्टींचा अभ्यासाची सुरुवात झाली.


चिमटा

स्वयंपाक घरात स्वयंपाक करताना वापरले जाणारे चिमटा हे एक उपकरण आहे. गरम भांडे उचलताना हात भाजू नये म्हणून चिमटा वापरला जातो. या चिमटयाला सांडशी किंवा गावी असेही म्हंटले जाते. साधारणतः घरगुती स्वयंपाकात हा वापरला जातो. त्याचे बरेच प्रकार बाजारात बघायला मिळतात.चिमटा हा दोन्ही बाजूंनी चपट्या पट्या सारखा असतो व तो लोखंडाचा असतो .


फोर्ट डोनेलसन

फोर्ट डोनेलसन हा अमेरिकेच्या टेनेसी राज्यातील तटबंदीवजा किल्ला आहे. हा किल्ला अमेरिकन यादवी युद्धादरम्यान कॉन्फेडरेसीने बांधला होता. कंबरलॅंड नदीकाठी असलेल्या या किल्ल्याला दक्षिणेच्या सेनापती डॅनियेल एस. डोनेलसनचे नाव देण्यात आले होते.

१८६२मध्ये उत्तरेच्या सैन्याने युलिसिस एस. ग्रॅंटच्या नेतृत्वाखाली हा किल्ला काबीज केला व युद्ध संपेपर्यंत सोडला नाही. हा उत्तरेसाठी टेनेसीमधील मोठा व्यूहात्मक विजय होता.


कंबरलँड नदी

कंबरलॅंड नदी अमेरिकेच्या केंटकी आणि टेनेसी राज्यांतील मोठी नदी आहे. ही नदी ॲपेलेशियन पर्वतरांगेत उगम पावते व पाडुका शहराजवळ ओहायो नदीला मिळते. कंबरलॅंड नदीचा प्रवाह १,१०७ किमीचा असून पाणलोट क्षेत्र सुमारे ४७,००० किमी२ आहे. या नदीवर अनेक बंधारे आहेत. यांचा उपयोग सिंचनाशिवाय पूरनियंत्रणासाठी होतो.

नॅशव्हिल आणि क्लार्क्सव्हिल शहरे या नदीकाठी आहेत.


पाडुका (केंटकी)

पाडुका अमेरिकेच्या केंटकी राज्यातील छोटे शहर आहे. हे शहर मॅकक्रॅकेन काउंटीचे प्रशासकीय केंद्र आहे. २०१६ च्या अंदाजानुसार येथील लोकसंख्या २५,१४५ होती.

पाडुका ओहायो नदी आणि टेनेसी नदी तसेच ओहायो आणि कंबरलॅंड नद्यांच्या संगमावर वसलेले आहे.

१८२१मध्ये येथे पहिली युरोपीय वसाहत झाली. त्यावेळी त्याचे नाव पेकिन होते. युरोपीय लोक येथे येण्यापूर्वी चिकासॉ जमात या प्रदेशात राहत होती.


टेनेसी नदी

टेनेसी नदी अमेरिकेच्या केंटकी, टेनेसी, अलाबामा आणि मिसिसिपी राज्यांतील मोठी नदी आहे. ही नदी नॉक्सव्हिल शहराजवळील हॉल्सटन आणि फ्रेंच ब्रॉ़ड नद्यांच्या संगमापासून सुरू होते व नैऋत्येकडे वाहते. चॅटानूगा शहराजवळून ही नदी अलाबामामध्ये प्रवेश करते व तेथे वायव्येकडे वळण घेत मिसिसिपीच्या ईशान्य कोपऱ्यातील सीमेवरून परत टेनेसी राज्यात येते. येथून उत्तरेकडे वाहत टेनेसी नदी केंटकी राज्यात जाते व पाडुका शहराजवळ ओहायो नदीस मिळते.

टेनेसी नदीचा प्रवाह १,०४९ किमीचा असून पाणलोट क्षेत्र सुमारे १,०५,८६८ किमी२ आहे. या नदीवर टेनेसी व्हॅली ऑथोरिटीने बांधलेली अनेक धरणे आणि बंधारे आहेत. यांचा उपयोग सिंचनाशिवाय पूरनियंत्रणासाठी होतो.

नॉक्सव्हिल, चॅटानूगा, हंट्सव्हिल, पाडुका ही या नदीकाठची काही प्रमुख शहरे आहेत.


हंट्सव्हिल (अलाबामा)

हंट्सव्हिल अमेरिकेच्या अलाबामा राज्यातील मोठे शहर आहे. मॅडिसन काउंटीचे प्रशासकीय केंद्र असलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार १,८०,१०५ होती तर हंट्सव्हिल महानगराची लोकसंख्या ४,१७,५९३ होती.

हंट्सव्हिल टेनेसी नदीच्या काठी वसलेले आहे. येथे नासाचे मार्शल स्पेस फ्लाइट सेंटर, युनायटेड स्टेट्स आर्मी एव्हियेशन मिसाइल कमांड आणि इतर अंतराळ विज्ञान आणि क्षेपणास्त्रांशी संबंधित अनेक संशोधनसंस्था आणि उद्योग आहेत.


समाजसेविका

समाजसेविका ह्या समाजाची सेवा करणाऱ्या महिला असतात. या महिला स्वतः पलीकडे जाऊन समाजाच्या विकासासाठी काम करतात. आर्थिक मोबदला हा त्यांच्या कामाचा प्रधान हेतू नसतो.


इंटरनॅशनल कमिशन फॉर दलित राइट्स (अमेरिका)

इंटरनॅशनल कमिशन फॉर दलित राइट्स ही अमेरिकेतील एक संस्था आहे. दलितांच्‍या मानवी हक्‍कासाठी लढा देण्‍याच्‍या उद्देशाने डी.बी. सागर यांनी २१ मार्च इ.स. २००६ रोजी या संस्‍थेची स्‍थापना केली आहे. अमेरिकेची राजधानी वॉशिंग्टन येथे या संस्‍थेचे कार्यालय आहे. लंडन ये‍थे आंबेडकरी चळवळीतील कार्यकर्त्‍यांनी एकत्र येऊन या संस्‍थची पायाभरणी केली. सामाजिक न्‍यायाची चळवळ उभारण्‍यासाठी ही संस्‍था जगभरात काम करते.


सुरी

सुरी किंवा चाकू हे स्वयंपाकघरातील एक उपकरण आहे. ते भाजी आणि इतर पदार्थ चिरायला वापरतात. त्याला एका बाजूने धार असते. एका हाताच्या मुठीने ते पकडले जाते.


समता फाउंडेशन, नेपाळ

समता फाउंडेशन ही नेपाळ मधील एक सामाजिक संस्था आहे. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या प्रेरणेतून इ.स. २००९ मध्ये नेपाळमध्ये स्‍थापन करण्‍यात आली. या संस्‍थेतर्फे दलितांच्या हक्‍कांसाठी लढा दिला जातो. सामाजिक व्‍यवस्‍थेमध्‍ये समानता आणणे आणि दलितांना मानवी हक्‍कांबाबत जागृत करण्‍याचे कार्य ही संस्‍था करते. तसेच युरोपियन युनियनच्‍या सहकार्याने जगभरातील दलितांना मानवी हक्‍कांबाबत प्रशिक्षणही दिले जाते. पदम सुंदास हे संस्‍थेचे कार्यकारी अध्‍यक्ष आहेत.


आंबेडकर टाइम्स

आंबेडकर टाइम्‍स हे एक संकेतस्‍थळ असून अमेरिकेतील कॅलिफोर्निया येथून सुरू करण्‍यात आले आहे. याचे संपादक प्रेम चुंबर आहेत. हे संकेतस्‍थळ डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्‍या विचारांना समर्पित आहे. येथून आंबेडकरांसंबधी बातम्या प्रसारीत केल्या जातात.


२०१८मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांत खेळाडूंनी केलेल्या शतकांची यादी

सन २०१८ मध्ये कसोटी, एकदिवसीय व टी२० सामन्यांमध्ये खेळाडूंनी केलेली शतके आहेत. नंतर = इ.स. २०२०


तुळशी वृंदावन

घरासमोर एका विशिष्ट प्रकारची माती किंवा उपलब्ध साहित्य (विटा, फरशी) वापरून बनवलेल्या तुळशीचे रोप लावायच्या कुंडीला तुळशी वृंदावन म्हणतात. अशा प्रकारे तुळस लावणे हे भारतीय संस्कृतीचे प्रतीक आहे असे समजले जाते. घराच्या ईशान्य दिशेला मागच्या अंगणात तुळशी वृंदावन असावे असा शास्त्रसंकेत मानला जातो. काही वेळा वृंदावनावर राधा कृष्णाचे चित्र असते. नवीन वास्तू उभी झाली की तुळशी वृंदावन बांधण्याला प्राधान्य दिले जाते.


तीन दगडांची चूल

मध्यम आकाराचे तीन दगड एकमेकांलगत त्रिकोणाकृतीत ठेवून जी चूल करतात तिला तीन दगडाची चूल म्हणतात. गावात/ शेतावर/ गडावर कमीतकमी साधनांनी अशी चूल बनते. या चुलीला इंधन म्हणून लाकूडफाटा वापरतात.


बुद्ध (शीर्षक)

बुद्ध म्हणजे असा व्यक्ती ज्याने आत्मज्ञान आणि बुद्धत्व प्राप्त केले आहे, आणि ज्याला चार आर्यसत्यांची पूर्ण जाणीव आहे. "बुद्ध" हा शब्द सर्वसाधारणपणे बौद्ध धर्माचे गुरू आणि संस्थापक सिद्धार्थ गौतम यांचा उल्लेख आहे, ज्यांना "गौतम बुद्ध" असेही म्हटले जाते. इतरांनी या शब्दाचा अर्थ काढला 'ज्याने ज्ञान (बोधी) आणि बुद्धत्व प्राप्त केले आहे, जसे गौतम, अमिताभ आणि भविष्यातील बुद्ध, मैत्रेय यांच्या पूर्वीचे २७ बुद्ध.

बुद्ध हे व्यक्तीचे नाव अथवा पद नसून ते मनाच्या स्थितीचे किंवा अवस्थेचे नाव आहे. मनाची अशी अवस्था की, जी मानसिक विकासाच्या अत्युच्च शिखरावर पोहचली आहे. बुद्ध म्हणजे ज्याला सम्यक संबोधीची प्राप्ती झाली आहे असा सम्यक सम्बुद्ध किंवा ज्याला परिपूर्ण ज्ञान प्राप्त झाले आहे असा. पाली भाषेत याला सर्वज्ञ (अमर्यादित ज्ञानी) म्हटले आहे.


१९२७ नागपूर दंगल

१९२७ च्या नागपूर दंगली तत्कालीन ब्रिटीश भारतात चालू असलेल्या दंगलींच्या मालिकेचा एक भाग होती. त्यावेळी नागपूर हे सेंट्रल प्रोव्हिन्सेस आणि बेरार या प्रांताची राजधानी होते. ह्या दंगली ४ सप्टेंबर, १९२७ रोजी झाल्या. त्या दिवशी महालक्ष्मीची मिरवणूक काढण्यात् आली होती, त्या मिरवणूकीला मुस्लिम आडवे गेल्याचे सांगितले गेले, त्यानंतर आसपासच्या हिंदू वस्तीभोवती पुढचे तीन दिवस दंगल होत राहिली.


आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यात खेळाडूंनी केलेल्या शतकांची यादी - स.न. २०१८

पुनर्निर्देशन २०१८मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांत खेळाडूंनी केलेल्या शतकांची यादी


धारिणी

धारिणी म्हणजे आॅफिस फाईल. महत्त्वाचे कागद पत्र जपण्यासाठी आणि नीटनेटकेपणाने ठेवण्यासाठी धारिणीचा उपयोग केला जातो. धारिणीलाच मराठीत संचिका आणि नस्ती हे शब्द आहेत. पैकी नस्ती हा शब्द विशेष वापरात आहे.

धारिणी या वेगवेगळ्या आकाराच्या असल्या तरी २५ सेंटिमीटर गुणिले ३५ सेंटिमीटर हे नस्तीचे प्रमाण माप आहे.


पडदा (निःसंदिग्धीकरण)

पडदा हा शब्द अनेक अर्थांनी वापरला जातो -

खिडकीला किंवा दाराला झाकण्यासाठीचा कपडा चित्रपटगृहात प्रकाशप्रक्षेपण करण्यासाठी नाट्यगृहात रंगमंच झाकण्यासाठी


डबा

शाळेत किवां कार्यालयात मधलया सुट्टीत जेवण करण्यासाठी डब्याचा उपयोग होतो. डब्याचे विविध आकार असतात. घरात गव्हाचेपीट ठेवण्यासाठी डब्याचा वापर करतात.


वही

पासून चौकोनी आकाराच्या वस्तुला (?) वही असे म्हणतात. लेखणीच्या सह्याने वहीवर लिहिले जाते. वही ही वेगवेगळ्या आकाराची असते. वर्ग:शैशणिक साधने वर्ग:शालेय अभ्यासक्रम संदर्भसाहित्य


इंद्रभुवन, सोलापूर

==इंद्रभुवनचा इतिहास== एकेकाळी महाराष्ट्रात चैथ्या क्रमांकावर आणि देशात बाराव्या क्रमांकावर असलेल्या सोलापूर शहराच्या सौंदर्यात भर घालणारी सोलापूर महानगरपालिकेची सर्वोत्कृष्ट सुबक नक्षीकाम असलेली अत्यंत रेखीव, मनमोहक, देखणी इमारत म्हणजे इंद्रभुवन होय. अनेक स्थापत्य शास्त्रांच्या प्रमाणबद्ध मिश्रणातून साकार झालेली सुमारे 15 हजारपेक्षा जास्त चैरस फुटांची ही भक्कम साजिरी इमारत शहराच्या मध्यवर्ती भागात उंचावर मोठया डौलाने उभी आहे. ही इंद्रभुवन इमारत स्थापत्य शास्त्राचा एक उत्कृष्ट नमुना मानला जातो. जगभरातील उत्कृष्ट इमारतींमध्ये त्याकाळी वापरण्यात आलेले अत्याधुनिक बांधकाम साहित्य या इमारतीत वापरण्यात आले आहे. राहण्यासाठी उभी केलेली ही प्रासादासारखी वास्तू बांधण्यासाठी 13 वर्षांचा कालावधी लागण्याचे मुख्य कारण म्हणजे ती सर्वांत्कृष्ट व्हावी हे होय. जगभरातील अनेक देशात आप्पासाहेब वारद यांनी दौरे करून या इमारतीसाठी लागणाÚया सुबक आणि आकर्षक वस्तू आणल्या. ग्रॅनाईट, बेसाल्ट, शहाबादी दगडांपासून घडविलेल्या या वास्तूसाठी जगभरातील सर्वांत्कृष्ट स्थापत्य पद्धतीचा वापर करण्यात आला आहे.


होरी

होरी हा धमार प्रमाणेच एक गीतप्रकार आहे. या प्रकारामध्ये होळी या सणात खेळल्या जाणाऱ्या रंगांचे अभिर, गुलाल, पिचकारी याचे वर्णन होरी गीतामध्ये असते. त्यामुळे धमार आणि होरी यामध्ये साम्य असल्यासारखे वाटते परंतु या दोन्हींमध्ये भेद आहेत. धमार गीत ध्रुपदाप्रमाणे ते धमार या तालात गातात. शब्द्प्रधानता आणि रसभाव ही होरीची वैशिठे आहेत. होरीगीते ही त्रिताल, झपताल, दीपचंदी तालांमध्ये गायली जातात होरीगीते ही सर्वसाधारणपणे पहाडी, भैरवी, पिलू, देस, तिलंग इत्यादी रागांमध्ये गातात.


अभिनव भारत

अभिनव भारत ही स्वातंत्र्यवीर विनायक दामोदर सावरकर यांनी नाशिक येथे स्थापन केलेली भारतातली पहिली सशस्त्र क्रांतिकारी संघटना आहे.

स्वातंत्र्यवीर सावरकरांनी त्यांच्या वयाच्या सोळाव्या वर्षी नोव्हेंबर १८९९ मध्ये नाशिक येथे म्हसकर व पागे या दोघांना घेऊन राष्ट्रभक्त समूहाची स्थापना केली. पुढे काहीच दिवसांनी १ जानेवारी १९०० या दिवशी 'मित्रमेळा' ही त्या समूहाची प्रकट शाखा स्थापन करण्यात आली.

१९०४ मध्ये या संघटनेचे 'अभिनव भारत' असे नामकरण झाले. या संघटनेची व्याप्ती युरोपपर्यंत होती. या संघटनेत महाराष्ट्रातील शेकडो तरुण होते. स्वातंत्र्यवीर सावरकरांचे ज्येष्ठ बंधू बाबाराव तथा गणेश दामोदर सावरकर, कनिष्ठ बंधू नारायण दामोदर सावरकर, स्वातंत्र्यकवी गोविंद, अनंत कान्हेरे, मदनलाल धिंग्रा अश्याअनेक सुप्रसिद्ध व्यक्ती होत्या.

या संघटनेच्या अनंत लक्ष्मण कान्हेरे यांनी जॅक्सनचा वध आणि मदनलाल धिंग्रा यांनी लंडनमध्ये कर्झन वायलीचा वध केला. अभिनव भारतने त्याकाळी हजारो तरुणांमध्ये राष्ट्रप्रेमाची ज्योत पेटविली.

देशाला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर स्वातंत्र्यवीर सावरकरांनी १९५२ मध्ये पुणे येथे भव्य समारंभ करून अभिनव भारत ही संस्था विसर्जित केली.


गजानन भास्कर मेहेंदळे

गजानन भास्कर मेहेंदळे ( १९ डिसेंबर, इ.स. १९४७) हे मराठी इतिहास अभ्यासक आहेत. पुणे येथील भारत इतिहास संशोधक मंडळ या संस्थेच्या माध्यमातून हे इतिहास विषयक अभ्यास व संशोधन करतात.


छऊ नृत्य

छाऊ नृत्य हा भारताच्या ओडिसा व बिहारमधील हा प्रसिद्ध नृत्यप्रकार आहे. बिहारच्या सराईकेला या भागात या नृत्याचा विशेष प्रचार आहे.


वर्ग:१०,००० पेक्षा जास्त संपादने केलेले सदस्य

हा वर्ग १०,००० ते २०,००० यादरम्यान संपादने केलेल्या सदस्यांसाठी आहे.

७


गोधडी

गोधडी हे कापडाचे तयार केलेले अंथरूण किंवा पांघरूण आहे. जुनी कापडे किंवा कपडे वाया जाऊ नयेत म्हणून ते एकत्र करून आणि धुऊन त्याची गोधडी बनवतात. पारंपरिक पद्धतीत गोधडी सुई-दोरा वापरून, सर्व कापडे व्यवस्थित अंथरून छोटे-छोटे टाके घालून शिवली जाते. ती आयताकार असते. त्याच्यावर वेगवेगळ्या रंगाच्या कपड्याने नक्षी काढतात. तिला बाहेरच्या बाजूने कापणीच्या आकाराची नक्षी लावली जाते. गोधडी वर नाव किंवा वेगवेगळ्या रंगाच्या पट्ट्या ही लावतात. शिवणयंत्रावरही गोधड्या शिवता येतात.

गोधडीला वाकळ व लेपाटी असेही म्हणतात.


खुर्ची

खुर्ची हे जमिनीपासून वर बसण्यासाठीचे साधन आहे. तिला चार पाय व पाट टेका असतो. एका खुर्चीवर एक व्यक्ती बसू शकतो. खुर्ची सहसा लाकूड, प्लास्टिक किंवा धातू पासून तयार केली जाते. खुर्चीचे अनेक आकार असतात. आधुनिक काळात खुर्चीच्या ऐवजी स्वागतकक्षामध्ये सोफ्याचा वापर केला जातो. सोफ्यावर एका वेळी २ ते ३ व्यक्ती बसू शकतात. राजकीय स्तरावर खुर्चीला महत्व आहे. एखादा माणूस थकतो तेव्हा त्यावर आराम करू शकतो.


बाटली

प्रवासासाठी पाणी घेऊन जाण्यासाठी बाटलीचा उपयोग होतो. बाटली प्लास्टिक, काच, स्टील किवां विविध धातुं पासून बनवली जाते. ती वेगवेगळ्या आकाराची असते. काचेची बाटली ही अनेक प्रकारची असते. तिला आपण 'भरणी' सुद्धा म्हणू शकतो. पाणी पिण्यासाठी विविध प्रकारची औषधी पॅक करण्यासाठी किंवा अनेक प्रकारचे खाद्य पदार्थ पॅक करण्यासाठी काचेच्या बाटलीचा उपयोग होतो. पाणी पिण्यासाठी स्टीलच्या बाटल्यांचा उपयोग मोठ्या प्रमाणात होतो. बाटली ही वेगवेगळ्या रंगाची असते.


पंडित बाळकृष्ण बुवा स्मृतिमंदिर

पंडित बाळकृष्णबुवा स्मृती मंदिर हे हिंदुस्तानी संगीताचे प्रख्यात गायक पंडित बाळकृष्णबुवा इचलकरंजीकर यांचे स्मारक इचलकरंजी येथे १९७९ साली बांधण्यात आले. ९ फेब्रुवारी १९७९ रोजी पं.बाळकृष्णबुवा इचलकरंजीकरांच्या ५२ व्या पुण्यतिथीच्या दिवशी या इमारतीचे उद्घाटन करण्यात आले.या स्मारकामार्फत हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीताचा प्रसार आणि प्रचार करण्याचे काम केले जाते.


रुमाल

रुमाल हा कापडाचा चौकोनी तुकडा असतो . त्याचा चेहरा व हात पुसण्यासाठी उपयोग केला जातो. रुमाल पांढरे किंवा रंगीत असतात. त्यांवर इतर रंगाची चित्रे किंवा वेलबुट्टी असते. अनेकदा यावर भरतकाम असते. यावर व्यक्तिंची आद्याक्षरेही असतात.


कोल्हापूर प्रकारचा बंधारा

कोल्हापूर प्रकारचा बंधारा धरणाचा छोटा प्रकार आहे.

यात वाहत्या पाण्यात मध्ये खांब उभारून त्याला दारे बसविली जातात व त्याद्वारे पाणी अडवले जाते.


ॲडमिन बॉक्सची लढाई

ॲडमिन बॉक्सची लढाई, न्गाक्येडौकची लढाई किंवा सिंझवेयाची लढाई दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान दोस्त राष्ट्रे आणि जपानी सैन्यामध्ये झालेली लढाई होती. ५-२३ फेब्रुवारी, १९४४ दरम्यान आराकानजवळ झालेल्या या लढाईत दोस्तांचा विजय झाला.

ही लढाई सध्याच्या बांगलादेश आणि म्यानमारच्या सीमेजवळ झाली होती. यात जपान्यांची एक डिव्हिजन तर दोस्त राष्ट्रांच्या दोन डिव्हिजन आणि एक रेजिमेंट होत्या. याशिवाय दोस्तांनी अधिक दोन डिव्हिजनांची कुमक पाठवली. यात दोस्त राष्ट्रांचे ३,५०६ सैनिक मृत्यू पावले आणि जपान्यांकडून लढणारे ३,१०६ मृत्यू पावले तसेच २,२२९ सैनिक जखमी झाले. याशिवाय दोस्तांची तीन आणि जपान्यांची ६५ लढाऊ विमाने कामी आली.

या लढाईमध्ये दोन्हीकडून भारतीय सैनिक लढले. दोस्त राष्ट्रांकडून ते ब्रिटिश भारतीय लष्कराचा भाग होते तर जपान्यांकडून आझाद हिंद फौजेच्या ध्वजाखाली ते लढले.


१६१वी इंडियन इन्फंट्री ब्रिगेड

१६१वी इंडियन इन्फंट्री ब्रिगेड (स्वातंत्र्यानंतर १६१वी इन्फंट्री ब्रिगेड) ही भारताचे सैन्याची तुकडी आहे. याची रचना १९४१मध्ये ब्रिटिश भारतीय लष्करात झाली. भारताला युनायटेड किंग्डमपासून स्वातंत्र्य मिळाल्यावर झालेल्या ब्रिटिश भारतीय लष्कराच्या विभागणीत ही ब्रिगेड भारताच्या वाट्यास आली.


जपानचे पंधरावे सैन्यदल

याची उभारणी ९ नोव्हेंबर, १९४१ रोजी इंडो-चायनामध्ये झाली. ब्रिटिश आधिपत्याखालील म्यानमारवर आक्रमण करणे हे या सैन्यदलाचे एकमेव उद्दिष्ट होते. यासाठी त्यांना थायलंडमधून मार्ग काढणे आवश्यक होते. ८ डिसेंबर, १९४१ रोजी आताच्या कंबोडियामधून हे सैन्य थायलंडवर चाल करून गेले. त्याच वेळी जपानी सैन्याची १४३वी रेजिमेंट बॅंगकॉकच्या दक्षिणेस उतरली. या कचाट्यात सापडलेल्या थायलंडच्या सरकारने काही तासांच्या लढाईनंतर जपानला म्यानमारचा मार्ग मोकळा करून दिला. शोजिरो लिदाच्या नेतृत्वाखाली या सैन्यदलाचा एक भाग म्यानमारच्या दक्षिणेतील तेनासरीम येथे दाखल झाला तर दुसऱ्या भागाने थायलंडच्या उत्तर भागातून हल्ला केला. येथून पुढे म्यानमारमधील ब्रिटिश आणि भारतीय सैन्याचा प्रतिकार मोडून काढत १५व्या सैन्यदलाने झपाट्याने रंगूनकडे चाल केली व ७ मार्च, १९४२ रोजी हे शहर काबीज केले. सिंगापूरचा पाडाव झाल्यावर तेथून सुटका झालेले जपानी सैनिक आणि आझाद हिंद फौजेत दाखल झालेले पूर्वीचे ब्रिटिश भारतीय सैनिक १५व्या सैन्यदलात तैनात झाले. या नवीन कुमकीच्या मदतीने देशाच्या मध्य भागात धडक मारली. काही दिवस तेथे तळ मांडल्यावर हे सैन्य पुन्हा उत्तर व पश्चिमेकडे चालून गेले व म्यानमारमधून ब्रिटिशांना त्यांनी हाकलून दिले. पुढील वर्षभर हे सैन्यदल म्यानमारमध्ये ठाण मांडून होते. १९४४मध्ये या सैन्याचा बर्मा प्रादेशिक सैन्यात समावेश करण्यात आला. नवीन सेनापती रेन्या मुतागुचीने म्यानमारमधून ब्रिटिश भारतावर हल्ला करण्याचे ठरविले आणि उ गो मोहीम सुरू केली. या मोहीमेंतर्गत कोहिमाच्या लढाईत आणि इम्फालच्या लढाईत जपानच्या पंधराव्या सैन्याला ब्रिटिश भारतीय लष्कराने कडवा प्रतिकार केला व हे सैन्यदल जवळजवळ नेस्तनाबूद झाले. मुतागुची आणि त्याचा अधिकाऱ्यांची कमान काढून घेउन सिंगापूरला परत पाठविले गेले आणि सैन्याचे नेतृत्व शिहाची कातामुराला दिले गेले. पावसाळा संपताना कातामुराने पंधरावे सैन्य इरावती नदीपलीकडे नेले व तेथून ब्रिटिशांचे प्रतिआक्रमण रोखण्याचा असफल प्रयत्न केला. मंडाले पडल्यावर पंधराव्या सैन्याने रीतसर माघार घेतली व पेगु योमास येथे जपानच्या तेहतीसाव्या सैन्यदलाशी संधान साधले. दोस्त सैन्याने घातलेला वेढा फोडून काढीत दक्षिणेकडे पलायन करताना पंधराव्या सैन्यदलाचा सर्वनाश झाला. उरलेसुरले सैनिक जपानच्या १८व्या प्रादेशिक सैन्यात दाखल झाले.

जपानने दोस्त राष्ट्रांसमोर शरणागती पत्करल्यावर थायलंडच्या लांपांग प्रांतात जपानच्या पंधराव्या सैन्यदलाचे विसर्जन करण्यात आले.


ऊ५ (बर्लिन उ-बाह्न)

ऊ५ तथा ऊ फ्युंफ किंवा उंटरग्राउंडबाह्न फ्युंफ हा जर्मनीच्या बर्लिन शहरातील उ-बाह्न प्रणालीतील एक मार्ग आहे.

हा मार्ग अलेक्झांडरप्लाट्झ पासून हॉनोउ स्थानकांपर्यंत आहे. एकूण २० स्थानके असलेला हा मार्ग शहराच्या मध्य भागापासून पूर्वेकडे धावतो. हा मार्ग बर्लिन हॉप्टबाह्नहॉफ आणि टेगेल विमानतळापर्यंत पुढे बांधला जाण्याचे बेत आहेत.


सोमपाल कामी

हा नेपाळ प्रीमियर लीगमध्ये जगदंबा जायंट्स या संघाकडून खेळतो.

हा आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना १६ मार्च, २०१४ रोजी विरुद्ध खेळला.


शांघाय टॉवर

शांघाय टॉवर (चिनी: 上海中心大厦) ही चीनच्या शांघाय शहरातील एक गगनचुंबी इमारत आहे. शांघायच्या पुडोंग परिसरात असलेल्या ह्या १२८ मजली इमारतीची उंची तब्बल इतकी असून ती (दुबईच्या बुर्ज खलिफा खालोखाल), २०१८मध्ये जगातील दुसऱ्या क्रमांकाच्या उंचीची इमारत होती. शांघाय टॉवरच्या १२१व्या मजल्यावरील गच्चीचा वापर दृष्य न्याहळण्यासाठी केला जातो व ही जगातील सर्वात उंच गच्ची आहे. तसेच ह्या इमारतीमधील सुमारे ७४ किमी/तास इतक्या वेगाने चालणाऱ्या लिफ्ट या जगातील सर्वात जलद लिफ्ट आहेत. शांघाय टॉवरचे बांधकाम नोव्हेंबर २००८ मध्ये चालू झाले व सप्टेंबर २०१४ मध्ये ते पूर्ण करण्यात आले. २६ एप्रिल २०१७ रोजी शांघाय टॉवरची गच्ची सर्वसाधारण पर्यटकांसाठी खुली करण्यात आली.


डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय केंद्र

डॉ. आंबेडकर आंतरराष्ट्रीय केंद्र (Dr. Ambedkar International Centre) हे नवी दिल्लीतील एक आंतरराष्ट्रीय केंद्र आहे. हे भारतीय संविधानाचे शिल्पकार डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना समर्पित असलेले दिल्लीतील पहिले स्मारक आहे. '१५, जनपथ' असा या स्मारकाचा पत्ता असून 'ल मेरिडियन' या पंचतारांकित हॉटेलच्या शेजारी ही वास्तू आहे. या केंद्राला 'सेंटर ऑफ एक्सलन्स'चा दर्जा देण्याची शक्यता असून अनुसूचित जाती, अनुसूचित जमाती, अन्य मागासवर्गीय, महिला आणि अल्पसंख्याक आदींच्या सामाजिक व आर्थिक विकासाचे हे केंद्र बनविण्याचा भारत सरकारचा विचार आहे.