मायकेल डुकाकिस

मायकेल स्टॅनली डुकाकिस (३ नोव्हेंबर, इ.स. १९३३:ब्रुकलाइन, मॅसेच्युसेट्स, अमेरिका - ) हा अमेरिकेच्या मॅसेच्युसेट्स राज्याचा भूतपूर्व गव्हर्नर आहे. हा १९७५ ते १९७९ आणि १९८३ ते १९९१ दरम्यान गव्हर्नरपदी होता. हा १९८८तील अमेरिकेच्या राष्ट्राध्यक्ष निवडणुकीत डेमोक्रॅटिक पक्षाचा उमेदवार होता परंतु तो जॉर्ज एच. डब्ल्यू. बुशकडून पराभूत झाला.


लक्झेंबर्ग

लक्झेंबर्गची शाही राजसत्ता (, , ) हा पश्चिम युरोपामधील एक छोटा भूपरिवेष्ठित देश आहे. लक्झेंबर्गच्या पश्चिम व उत्तरेला बेल्जियम, दक्षिणेला फ्रान्स व पूर्वेला जर्मनी हे देश आहेत. २,५८६ चौरस किमी क्षेत्रफळ असलेल्या लक्झेंबर्गची लोकसंख्या २०११ साली ५,१२,३५३ इतकी होती. लक्झेंबर्ग ह्याचा नावाचे शहर ही ह्या देशाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे.

इ.स. १८१५ सालापासून स्वतंत्र असलेल्या लक्झेंबर्गमध्ये संविधानिक एकाधिकारशाही स्वरूपाची राजवट असून सध्या राजसत्ता (डची) असलेला हा जगातील एकमेव देश आहे. लक्झेंबर्ग हा जगातील सर्वात प्रगत देशांपैकी एक असून येथील दरडोई उत्पन्न जगात दुसऱ्या क्रमांकावर आहे. लक्झेंबर्ग संयुक्त राष्ट्रे, युरोपियन संघ, नाटो, आर्थिक सहयोग व विकास संघटना, बेनेलक्स इत्यादी आंतरराष्ट्रीय संघटनांचा सभासद असून युरो हे येथील अधिकृत चलन आहे.


लॅटिन लिपी

लॅटिन लिपी (किंवा रोमन लिपी) ही जगातील सगळ्यात जास्त वापरली जाणारी लिपी आहे. हिची रचना कुमाएन लिपी या ग्रीक लिपीतून झाली. प्राचीन रोमन लोकांनी ही लिपी लॅटिन भाषा लिहिण्यासाठी वापरली.

मध्ययुगात ही लिपी लॅटिनमधून तयार झालेल्या रोमान्स भाषा लिहिण्यासाठी वापरली गेली. यात सेल्टिक, जरमेनिक, बाल्टिक व काही स्लाव्हिक भाषांचा समावेश होतो. सध्या ही लिपी युरोपमधील बहुतांश भाषा लिहिण्यासाठी होतो.

युरोपीय वसाहतवाद आणि ख्रिश्चन धर्मप्रसाराबरोबर ही लिपी इतर खंडांत पसरली व ऑस्ट्रेलिया, पूर्व आशिया, अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने व आफ्रिकेतील भाषा लिहिण्यासाठी ही लिपी वापरली जाऊ लागली. आता या भाषांमधील उतारे लिहिण्यासाठी पाश्चिमात्य लिपि-विद्वान आंतरराष्ट्रीय उच्चारानुरूप अक्षर पद्धतीचाही आधार घेतात.


युरोपियन संघ

युरोपियन युनियन (अर्थ:युरोपियन संघ) (The European Union-EU) अथवा युरोपियन महासंघ हा युरोप खंडातील २७ देशांचा संघ आहे. या संघाचे उद्दीष्ट युरोपीय देशांमध्ये राजकीय व शासकीय संयु्क्तता आणणे, समान अर्थव्यवस्था व समान व्यापार-नियम लागू करणे, समान चलन (युरो-€) अस्तित्वात आणणे हे आहे. युरोप खंडातील सर्वात मोठे राजकीय व आर्थिक अस्तित्व युरोपियन संघाला लाभले आहे. संघाची एकूण लोकसंख्या ४९ कोटी ३० लाख आणि वार्षिक उत्पन्न (GDP) €१०५ ($१३७) निखर्व आहे. युरोपियन संघात खालील देश आहेत.

युनायटेड किंग्डममध्ये २३ जून २०१६ रोजी घेण्यात आलेल्या मतदानामध्ये ब्रिटिश नागरिकांनी युरोपियन संघ सोडण्याच्या बाजूने कौल दिला. त्यामुळे २०१९ साली युनायटेड किंग्डम अधिकृतपणे युरोपियन संघातून बाहेर पडेल.


साचा:जाहिरात

कृपया लेख तपासून पुनर्लेखन करावे. मराठी विकिपीडिया एक विश्वकोश आहे,त्यातील माहिती निष्पक्षता विश्वासार्हता आणि दर्जा जपण्याच्या दृष्टीने, जाहिरातसदृष्य मजकुर असणे,विशीष्ट वस्तुंच्या किमती नमूद करणे हे विकिपीडियाच्या उद्देश व आधारस्तंभ यांस सुसंगत ठरत नाही. विकिपीडिया कोणत्याही अव्यावसायिक किंवा व्यावसायिक, व्यक्‍तिगत किंवा संस्थात्मक प्रचाराचे, प्रबोधनाचे, वकिलीचे, जाहिरातीचे किंवा फायद्याच्या दृष्टीने प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष माहिती देण्याचे साधन नाही. अर्थात संबधित ज्ञानकोशीय उल्लेखनीयता असलेल्या माहितीची संदर्भासहीत तर्कसुसंगत योग्य नोंद घेण्याच्या आड हे धोरण नाही.

मजकुर वगळणे किंवा त्याचे विकिकरण करणे प्रस्तावित आहे.

व्यक्तिगत आत्मियता, सहानुभूतीपूर्ण दृष्टीकोण (पूर्वग्रहीत नव्हे) असलेल्या विषयांवर तटस्थ लेखन किंवा स्वतःच्या प्रताधिकारीत मजकुराचा वापर बद्दल माहिती

हा प्रतिबंधन संकेत केवळ हितसंबधा बद्दल आहे;एखाद्या लेख विषयाबद्दल व्यक्तिगत आत्मियता सहानुभूतीपूर्ण दृष्टीकोण (पूर्वग्रहीत नव्हे) असलेल्या विषयांवर तटस्थ लेखन करण्याच्या आड येत नाही.

असे का ? या संदेशाचा विस्तार

सर्वप्रथम, मराठी विकिपीडियावरील तुमच्या अलीकडील योगदानाबद्दल धन्यवाद. मराठी विकिपीडियावर सर्व विषयांतील तज्ज्ञ आणि जाणकारांच्या संपादनांचे स्वागतच आहे.

वर नमुद केल्या प्रमाणे मराठी विकिपीडिया एक विश्वकोश आहे, त्यातील माहिती निष्पक्षता विश्वासार्हता आणि दर्जा जपण्याच्या दृष्टीने, जाहिरातसदृष्य मजकुर असणे,विशीष्ट वस्तुंच्या किमती नमूद करणे, कोणत्याही अव्यावसायिक किंवा व्यावसायिक, व्यक्‍तिगत किंवा संस्थात्मक प्रचाराचे, प्रबोधनाचे, वकिलीचे, जाहिरातीचे किंवा फायद्याच्या दृष्टीने प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्ष माहिती देण्याचे प्रयत्न करणे हे विकिपीडियाच्या उद्देश व आधारस्तंभ यांस सुसंगत ठरत नाही. अर्थात संबधित ज्ञानकोशीय उल्लेखनीयता असलेल्या माहितीची संदर्भासहीत तर्कसुसंगत योग्य नोंद घेण्याच्या आड हे धोरण नाही.

मराठी विकिपीडिया हा एक विश्वकोश आहे. जाहिरातसदृष्य अथवा प्रचाराचे, प्रबोधनपर, वकिली (भलावण या अर्थाने), जाहिरात किंवा फायद्याच्या दृष्टीने (प्रत्यक्ष आणि अप्रत्यक्ष दोन्हीही) सहभाग टाळावा असा विकिपीडिया लेखन संकेत आहे. जाहीरात, प्रचार,प्रबोधन, भलावण करण्यासाठी लेखात/हे पानात किंवा विभागात, सपांदने केल्यास अथवा जाणीवपूर्वक करवून घेतल्यास औचित्यभंग होऊन मराठी विकिपीडिया विश्वकोशिय विश्वासार्हतेस तडा जाण्याची शक्यता असते. असा औचित्यभंग झालेला आढळल्यास प्रचारकाचे प्रसिद्धी मिळण्याचे ध्येय बाजूस राहून विकिपीडियाचा गैर उपयोग केल्याचा ठपका येऊन पत ढासळू शकते हेही लक्षात घ्यावे.

निनावी अथवा वेगवेगळ्या नावांनी केलेला औचित्यभंग लक्षात येतो का ? जाणीवपुर्वक झालेले प्रचार-औचित्यभंग सरावलेलेल्या ज्ञानकोशीय संपादकांना बऱ्याच अंशी लक्षात येतात. शिवाय लेखन विषयक औचित्य पाळले न गेलेले लेखन वारंवार झाल्यास त्यास उत्पात (spam) समजून असे लेखन/लेख इतर विकिपीडिया संपादकांकडून वगळले जाण्याची शक्यता असते.

विकिपीडियाचा परीघ, आवाका आणि मर्यादांशी अद्याप आपण परिचित नसल्यास त्याबद्दल येथे माहिती घ्या. नवीन सदस्यांकडून होणार्‍या सर्वसाधारण संपादन चुकांवर एकदा नजर घाला.

आपल्या सहकार्या बद्दल धन्यवाद ! कृपया या संबंधीची चर्चा, या लेखाचे चर्चापानावर पहावी. संदेश''' = कृपया या बाबतचे आपले मत या लेखाचे चर्चापानावर नोंदवा.


विकिपीडिया:सहकार्य

मराठी विकिपीडिया व त्याच्या विक्शनरी, विकिबुक्स,विकिक्वोट,विकिस्रोत इत्यादी सहप्रकल्पांच्या सर्वांगिण विकासाच्या दृष्टीने सदस्यांकडुन खालील प्रकारचे सहकार्य मिळणे खूप उपयुक्त ठरू शकते.


विकिपीडिया:विकिभेट

विकिभेट

मराठी विकिपीडियाच्या सद्स्यांना Wikipedia:सहकार्य वृद्धींगत होण्याच्या दृष्टीने सदस्य भेटीचे उपक्रम राबवता येतील. अशा भेटीचे स्वरूप काय असावे . काय करावे, काय करू नये, याबद्दल चर्चा पानावरचर्चा करा व त्यानंतर या पानाची सवीस्तर मांडणी व लेखन करा.


अभिजीत कोसंबी

अभिजीत कोसंबी हा कोल्हापूरचा एक गायक आहे. त्याने २००७ साली झी मराठी या दूरचित्रवाणी वाहिनीवरची सा रे ग म प संगीत स्पर्धा जिंकून स्पर्धेचा पहिला 'महागायक' होण्याचा सन्मान मिळविला. कोसंबी गझलकार, संगीतकार, गीतकार म्हणून सुद्धा ओळखले जातात. महाराष्ट्रात तसेच भारतभरात त्यांनी विविध कार्यक्रम व स्टेज शो ते करत असतात. सध्या ते कोसंबी म्युझिक अकॅडमी मुंबई येथे "संगीत गुरु" व "संचालक" पदावर कार्यरत आहेत.

कोसंबी यांचा जन्म 24 जानेवारी 1982 रोजी कोल्हापूर येथे झाला. त्यांनी, पंडित अरुण कुलकर्णी, रजनी करकरे देशपांडे तसेच भारती वैशंपायन यांच्या कडून संगीताचे धडे घेतले. कोसंबी यांनी संगीतात कला शाखेतून पदव्युत्तर शिक्षण आणि पी एच डी केली आहे. याशिवाय त्यांनी इंग्रजी विषयात देखील पदव्युत्तर शिक्षण घेतले आहे.


दुर्गा

दुर्गामाता ही हिंदूंची मुख्य देवी आहे ज्यांना देवी, आदिशक्ती आणि पार्वती,शाकम्भरी, जगदंबा आणि इत्यादी नावांनीही ओळखले जाते. ही एक हिंदू धर्मातील शस्त्रधारी देवी आहे. या दुर्गेची नऊ रूपे आहेत.

शाक्त संप्रदाय मुख्य देवता आहे ज्याची तुलना सर्वोच्च ब्राह्मण शी केली जाते. दुर्गाचे वर्णन मूळ शक्ती, प्रबळ स्वभाव, सद्गुण योगमय, बुद्धीची आई आणि विकारांपासून मुक्त असे केले आहे. ती अंधकार आणि अज्ञानाच्या राक्षसांपासून संरक्षक आणि उपकारकर्ता आहे. असे मानले जाते की ती शांती, समृद्धी आणेल आणि धर्म वर हल्ला करणाऱ्या आसुरी शक्तींचा नाश करेल.

सिंह वर स्वार होऊन देवी म्हणून दुर्गेचे प्रतिनिधित्व केले जाते. दुर्गा देवीला आठ हात आहेत, त्या सर्वांमध्ये काहीना काही शस्त्र आहे. त्याने महिषासुर नावाच्या राक्षसाचा वध केला. महिषासुर (= महिषा + असुर = म्हैस सारखा असुर) करतो. हिंदू ग्रंथांमध्ये तिचे शिवची पत्नी दुर्गा म्हणून वर्णन केले आहे. ज्या ज्योतिर्लिंगांमध्ये देवी दुर्गाची स्थापना केली जाते त्यांना सिद्धपीठ म्हणतात. तेथे केलेले सर्व ठराव पूर्ण झाले आहेत. दुर्गाम नावाच्या एका महान राक्षसाचा वध केल्यामुळे आईचे नाव दुर्गा देवी पडले. आईने शताक्षीचे रूप धारण केले आणि त्यानंतर शकंभारी देवी, ज्याला शाकंभरी देवी म्हणून ओळखले जाऊ लागले, त्यांनी दुर्गामासूरचा वध केला. ज्यामुळे ती संपूर्ण विश्वात दुर्गा देवीच्या नावाने प्रसिद्ध झाली. आईच्या देशात अनेक मंदिरे आहेत, कुठे महिषासुरमर्दिनी शक्तीपीठ तर कुठे कामाख्या देवी. ही देवी कोलकातामध्ये महाकाली म्हणून ओळखली जाते आणि सहारनपूरच्या प्राचीन शक्तीपीठात शाकंभरीच्या रूपात त्याची पूजा केली जाते.

हिंदूंच्या शक्ती पंथात भगवती दुर्गा ही जगाची सर्वोच्च आणि सर्वोच्च देवता मानली जाते (शाक्त संप्रदाय ईश्वर यांना देवी मानतो). वेद दुर्गाचा विस्तृत उल्लेख आहे, परंतु उपनिषद "उमा हैमावती" (हिमालयची मुलगी उमा) यांचे वर्णन करते. पुराण दुर्गाला आदिशक्ती मानले जाते. दुर्गा हे प्रत्यक्षात शिवची पत्नी आदिशक्तीचे रूप आहे, की शिवाच्या पराशक्तीचे वर्णन मूळ स्वभाव, सद्गुणी माया, बुद्धीची आणि विकारविरहित आई म्हणून केले गेले आहे. एकटे (केंद्रीत) झाल्यानंतरही, ती माया शक्ती योगायोगाने अनेक बनते. त्या आदिशक्ती देवीने सावित्री (ब्रह्माची पहिली पत्नी), लक्ष्मी आणि प्रामुख्याने पार्वती (सती) म्हणून जन्म घेतला आणि ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश यांच्याशी लग्न केले. तीन रूपे असूनही दुर्गा (आदिशक्ती) एक आहे.

देवी दुर्गाची स्वतः अनेक रूपे आहेत (सावित्री, लक्ष्मी आणि पार्वती सोडून). तिचे मुख्य रूप "गौरी" आहे ज्याचा अर्थ शांत, सुंदर आणि गोरा आहे. त्याचे सर्वात भयानक रूप "" काली "" आहे, म्हणजे काळे रूप. भारत आणि नेपाळच्या अनेक मंदिरांमध्ये आणि मंदिरांमध्ये दुर्गाची विविध स्वरूपात पूजा केली जाते. देवी दुर्गा सिंहावर स्वार आहे.

मार्कंडेय पुराणात, ब्रह्देवने मानवजातीचे रक्षण करण्यासाठी मनुष्य, देवी कवच आणि देवी सूक्त यांचे एक परम रहस्य, सर्वात उपयुक्त आणि कल्याण वर्णन केले आहे आणि असे म्हटले आहे की जो व्यक्ती हे उपाय करेल, तो या जगात सुख उपभोगेल. शेवटचा काळ. बैकुंठाला जाईल. ब्रह्देव म्हणाले की जो व्यक्ती दुर्गा सप्तशतीचे पठण करेल त्याला आनंद मिळेल. भागवत पुराणानुसार, आई जगदंबाने सर्वोत्तम पुरुषांचे रक्षण करण्यासाठी अवतार घेतला आहे. तर श्रीमद देवी भागवत यांच्या मते, वेद आणि पुराणांचे रक्षण करण्यासाठी आणि दुष्टांचा नाश करण्यासाठी आई जगदंबाने अवतार घेतला आहे. त्याचप्रमाणे, igग्वेदानुसार, आई दुर्गा ही आदिम शक्ती आहे, तिच्याकडून संपूर्ण जग चालवले जाते आणि तिच्याशिवाय दुसरा अविनाशी नाही.


वणी (नाशिक)

वणी नाशिक जिल्ह्यातील गाव व हिंदू तीर्थस्थळ आहे. या ठिकाणी साडेतीन शक्तिपीठांपैकी एक सप्तशृंगी देवीचे मंदिर आहे.


सप्तशृंगी देवी

नाशिक जिल्ह्यातील वणी येथील सप्तशृंगी माता ही देवी भागवत तसेच दुर्गा सप्तशती या दोन्ही ग्रंथात उल्लेखलेल्या १०८ पीठांपैकी महाराष्ट्रात असलेल्या देवीच्या साडेतीन पीठांपैकी ते आद्य शक्तीपीठ आहे. आद्यशक्तीपीठ या शब्दाचा अपभ्रंश होऊन "आर्धे शक्तीपीठ" झाले परंतु हे मूळ शक्तीपीठ आहे. बाकीचे तीन पीठे म्हणजे, कोल्हापूरची महालक्ष्मी, तुळजापूरची तुळजाभवानी व माहूरची रेणुका. १८ हातांच्या या जगदंबा देवीच्या दर्शनासाठी देशभरातून भाविक येतात. सप्तशृंगगडाच्या पायथ्याशी असलेल्या दरेगाव या गावात उत्तम खवा मिळतो.

सप्तशृंगी हा भारताच्या हा गड नाशिक जवळील नांदुरी गावाजवळ वसलेला असून अनेक कुटुंबांची आराध्यदैवत असलेल्या सप्तशृंगी देवीचे तीर्थक्षेत्र आहे. हे महाराष्ट्रातील देवीच्या महाराष्ट्रात असलेल्या.ब्रह्मदेवाच्या कमंडलूपासून निघालेल्या गिरिजा महानदीचे रूप म्हणजे सप्तशृंगीदेवी असे मानले जाते. आदिशक्तीचे हे मूळ स्थान आहे असे मानले जाते. देवीचे अठराभुजा सप्तशृंग रूप येथे पहावयास मिळते. ही देवीची मूर्ती स्वयंभू आहे. येथील गाभाऱ्याला शक्तिद्वार, सूर्यद्वार आणि चंद्रद्वार असे तीन दरवाजे आहेत. या तिन्ही दरवाजातून देवीचे दर्शन घडते.या मंदिरात दरवर्षी शाकंभरी नवरात्रोत्सवही साजरा केला । आईसमोरची सजावट फळे आणि भाज्यांनी केली जाते. शाकंभरी देवी नवरात्रीची सुरुवात आई शाकंभरीपासून झाली आहे, ज्यांचे शक्तीपीठ उत्तर प्रदेशातील सहारनपूर जिल्ह्यातील डोंगराळ भागात आहे, जे उत्तर भारतातील एक मोठे शक्तीपीठ आहे, परंतु आता शाकम्भरी देवीची अनेक मंदिरे बांधली गेली आहेत परंतु मुख्य शक्तीपीठ हे एक आहे सहारनपूर ।


भैरोसिंह शेखावत

भैरोसिंग शेखावत (ऑक्टोबर २३, १९२३ - मे १५, २०१०) हे भारताचे अकरावे उपराष्ट्रपती होते. त्यांनी ऑगस्ट १९, २००२ रोजी आपल्या पदाचा कार्यभार हाती घेतला. उपराष्ट्रपती होण्याआधी ते भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ नेते होते व दीर्घ काळ त्या पक्षाचे उपाध्यक्ष राहिले. शेखावत भारतीय जनता पक्षाच्या संस्थापक सभासदांपैकी एक होते. सर्वात ज्येष्ठ आणि अनुभवी काँग्रेसेतर नेत्यांत त्यांचा समावेश होता. ते सर्वप्रथम १९५२ मध्ये राजस्थान विधानसभेवर निवडून गेले. त्यांनी १९७७ ते १९८०, १९९० ते १९९२ आणि १९९३ ते १९९८ दरम्यान राजस्थानचे मुख्यमंत्रिपद सांभाळले. शेखावत यांनी २००२ च्या उपराष्ट्रपतिपदाच्या निवडणुकीत काँग्रेस नेते सुशीलकुमार शिंदे यांचा पराभव केला. जुलै २००७ मध्ये राष्ट्रपतिपदाच्या निवडणुकीत महाराष्ट्राच्या प्रतिभाताई पाटील यांच्याकडून त्यांना मोठ्या फरकाने पराभव पत्करावा लागला.

त्यांची राजकीय कारकीर्द सुमारे ५ दशकांची होती.वयाच्या ८३व्या वर्षी त्यांनी पॅरीसचा आयफेल टॉवर चढून दाखविला.


जी.एम.सी. बालयोगी

गंटी मोहनचंद्र बालयोगी (रोमन: Ganti Mohana Chandra Balayogi) (ऑक्टोबर १, इ.स. १९४५ - मार्च ३, इ.स. २००२) हे भारतीय राजकारणी व वकील होते. बालयोगी लोकसभेचे तेरावे अध्यक्ष होते.


पी.ए. संगमा

पी.ए. संगमा हे आधी राष्ट्रीय काँग्रेसचे व नंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसचे सदस्य होते. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या नेत्याचा विरोध धुडकावून त्यांनी स्वतःला राष्ट्रपदाचा उमेदवार घोषित केले. त्यामुळे त्यांची राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून हकालपट्टी करण्यात आली. त्यानंतर संगमा यांनी राष्ट्रीय जनता पक्ष नावाचा एक नवाच राजकीय पक्ष स्थापन केला. २०१४ साली झालेल्या भारताच्या लोकसभेच्या निवडणुकांसाठी त्यांनी त्यांच्या पक्षाचे उमेदवार उभे केले होते. दुर्दैवाने ते सर्वजण पडले. मात्र, निवडणुकीच्या खर्चाचा तपशील सादर न केल्याने निवडणूक आयोगाने जून २०१५मध्ये, पी.ए. संगमा यांच्या राष्ट्रीय जनता काँग्रेसची मान्यता रद्द केली.


शिवराज पाटील

शिवराज पाटील हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे महाराष्ट्रामधील वरिष्ठ नेते, भारताचे माजी गृहमंत्री व १०वे लोकसभा सभापती आहेत. २०१० ते २०१५ दरम्यान ते पंजाब राज्याचे राज्यपाल व चंदिगढ केंद्रशासित प्रदेशाचे प्रचालक होते.

१९७३ साली लातूर ग्रामीण विधानसभा मतदारसंघामधून विधानसभेवर प्रथम निवडून आलेल्या पाटील ह्यांनी महाराष्ट्र शासनामध्ये अनेक मंत्रीपदे भुषवली. १९८० साली ते प्रथम लातूर लोकसभा मतदारसंघामधून लोकसभेवर निवडून गेले. पुढील ६ निवडणुकांमध्ये त्यांनी येथून विजय मिळवला. २००४ साली राज्यसभेचे सदस्यत्व मिळालेले पाटील २००४ ते २००८ दरम्यान मनमोहन सिंग मंत्रीमंडळामध्ये गृहमंत्रीपदावर होते. २६ नोव्हेंबर २००८ च्या मुंबईवरील दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारतामधील कायदा व सुव्यवस्था राखण्यास अपयश आल्याच्या टीकेवरून पाटीलांनी गृहमंत्रीपदाचा राजीनामा दिला.


रवी रे

रवी रे ( २६ नोव्हेंबर १९२६) हे जनता दल (धर्मनिरपेक्ष) पक्षाचे ओडिशामधील वरिष्ठ नेते, ९वे लोकसभा सभापती व माजी राज्यसभा सदस्य आहेत.

१९६७ साली प्रथम लोकसभेवर निवडून आलेले रे १९७४ ते १९८० दरम्यान राज्यसभा सदस्य् होते. १९८९ साली केंद्रापरा मतदारसंघामधून निवडून आलेल्या रे ह्यांना नवव्या लोकसभेच्या सभापतीपदावर निवडण्यात आले.


बलराम जाखड

डॉ. बलराम जाखड (ऑगस्ट २३, इ.स. १९२३-फेब्रुवारी ३, २०१६):पंचकोसी, पंजाब - ) हे भारतीय राजकारणी होते.

जाखड भारताच्या लोकसभेचे अध्यक्ष व मध्य प्रदेशचे राज्यपाल होते.


के.एस. हेगडे

कावदूर सदानंद हेगडे हे भारताच्या लोकसभेचे ७वे अध्यक्ष व सर्वोच्च न्यायालयामधील एक न्यायाधीश होते. ते मंगळूर येथील निट्टी विद्यापीठ ह्या शैक्षणिक संस्थेचे संस्थापक होते.


बलीराम भगत

बलीराम भगत (ऑक्टोबर ७, इ.स. १९२२-जानेवारी २, इ.स. २०११) या काँग्रेस पक्षाचे नेते होते. ते इ.स. १९५२, इ.स. १९५७,इ.स. १९६२,इ.स. १९६७,इ.स. १९७१,इ.स. १९८० आणि इ.स. १९८४च्या लोकसभा निवडणुकीत बिहार राज्यातील आरा लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. त्यांनी केंद्र सरकारमध्ये पोलादमंत्री आणि परराष्ट्रमंत्री ही पदे सांभाळली. ते इ.स. १९७६ ते इ.स. १९७७ या काळात लोकसभेचे अध्यक्ष होते.तर इ.स. १९९३ ते इ.स. १९९८ या काळात ते राजस्थान राज्याचे राज्यपाल होते.


गुरदयाल सिंग धिल्लन

गुरदयाल सिंग धिल्लन (६ ऑगस्ट १९१५ - २३ मार्च १९९२) हे भारताचे माजी कृषीमंत्री, तीन वेळा लोकसभा सदस्य व लोकसभेचे पाचवे अध्यक्ष होते.


सरदार हुकम सिंग

सरदार हुकम सिंग (३० ऑगस्ट १८९५ - २७ मे १९८३) हे भारतामधील राजस्थान राज्याचे राज्यपाल, तीन वेळा लोकसभा सदस्य व लोकसभेचे तिसरे अध्यक्ष होते.


एम.ए. अय्यंगार

एम.ए. अय्यंगार (మాడభూషి అనంతశయనం అయ్యంగారు; ४ फेब्रुवारी १८९१ - १९ मार्च १९७८) हे एक भारतीय राजकारणी; काँग्रेस पक्षाचे आंध्र प्रदेशमधील नेते व लोकसभेचे दुसरे अध्यक्ष होते. अय्यंगार १९५२ साली तिरुपती तर १९५७ साली चित्तूर ह्या लोकसभा मतदारसंघांमधून निवडून आले होते.


ग.वा. मावळणकर

गणेश वासुदेव मावळणकर हे इ.स. १९५२ साली स्वतंत्र भारतात झालेल्या पहिल्या सार्वत्रिक निवडणुकीद्वारे, तत्कालीन मुंबई प्रांतात असलेल्या अमदाबादमधून लोकसभेवर निवडून गेलेले संसद सदस्य होते. निवडणुकीनंतर बनलेल्या पहिल्या लोकसभेचे ते पहिले अध्यक्ष झाले.


यशवंत सिन्हा

यशवंत सिन्हा ( नोव्हेंबर ६, इ.स. १९३७) हे भारतीय जनता पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आहेत.त्यांनी इ.स. १९६० मध्ये भारतीय प्रशासनीय सेवेत (आय.ए.एस) प्रवेश केला आणि ते इ.स. १९८४ पर्यंत सेवेत होते. त्यानंतर त्यांनी सेवेचा राजीनामा देऊन जनता पक्षात प्रवेश केला. इ.स. १९८६ मध्ये त्यांची जनता पक्षाचे सरचिटणिस म्हणून नियुक्ती झाली. इ.स. १९८८ मध्ये जनता दलाची स्थापना झाल्यानंतर त्यांनी त्या पक्षात प्रवेश केला.तसेच त्याच वर्षी ते राज्यसभेवर निवडून गेले. इ.स. १९९० मध्ये जनता दलात फूट पडल्यानंतर त्यांनी चंद्रशेखर यांच्या समाजवादी जनता दलात प्रवेश केला.त्यांनी चंद्रशेखर यांच्या मंत्रीमंडळात अर्थमंत्री म्हणून कार्यभार सांभाळला. इ.स. १९९३ मध्ये त्यांनी भारतीय जनता पक्षात प्रवेश केला. ते इ.स. १९९५-इ.स. १९९६ या काळात बिहार विधानसभेत विरोधी पक्षनेते होते. इ.स. १९९८,इ.स. १९९९ आणि इ.स. २००९च्या लोकसभा निवडणुकींमध्ये त्यांनी झारखंड राज्यातील हजारीबाग लोकसभा मतदारसंघातून विजय मिळवला. अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या मंत्रीमंडळात त्यांनी अर्थमंत्री आणि परराष्ट्रमंत्री म्हणून काम बघितले. जून इ.स. २००९ मध्ये पंधराव्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये झालेल्या भारतीय जनता पक्षाच्या पराभवाला पक्षाच्या केंद्रिय नेतृत्वाला जबाबदार ठरवत पक्षाच्या उपाध्यक्षपदाचा त्यांनी राजीनामा दिला.


के.बी. कुलकर्णी

के.बी. कुलकर्णी (?? - मार्च ९, २००७) हे व्यक्तिचित्रणाकरता नावाजलेले विसाव्या शतकातील मराठी चित्रकार होते.


सोमनाथ चॅटर्जी

सोमनाथ चॅटर्जी (जन्म : तेजपूर-आसाम, २५ जुलै १९२९; - कलकत्ता, १३ ऑगस्ट २०१८) हे मुळात कम्युनिस्ट पक्षाचे (CPIचे)नेते होते. १९६८ साली ते मार्क्सवादी कम्यनिस्ट पक्षात गेले. ते १४ व्या लोकसभेचे सभापती होते. मार्क्सावादी कम्युनिस्ट पक्षाचे उमेदवार (CPI-Mचे उमेदवार) म्हणून इ.स. १९७१च्या लोकसभा निवडणुकीत पश्चिम बंगाल राज्यातील बरद्वान मतदारसंघातून आणि इ.स. १९७७ आणि इ.स. १९८०च्या लोकसभा निवडणुकांत पश्चिम बंगाल राज्यातील जादवपूर मतदारसंघातून ते लोकसभेवर निवडून गेले होते.

इ.स. १९८४च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांचा काँग्रेस पक्षाच्या उमेदवार ममता बॅनर्जी यांनी जादवपूर लोकसभा मतदारसंघात पराभव केला. त्यानंतर ते इ.स. १९८५ मध्ये पश्चिम बंगाल राज्यातील बोलपूर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले. पुढे, इ.स. १९८९, इ.स. १९९१, इ.स. १९९६, इ.स. १९९८, इ.स. १९९९ आणि इ.स. २००४च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये त्यांनी त्याच मतदारसंघातून विजय मिळवला.

अभ्यासू वृत्ती, आपला मुद्दा कौशल्याने मांडायची हातोटी आणि इंग्रजी भाषेवरील प्रभुत्व, यामुळे त्यांनी लोकसभेच्या कामकाजावर आपला प्रभाव पाडला.. जुलै इ.स. २००८ मध्ये मनमोहन सिंह सरकारवरील विश्वासदर्शक ठरावादरम्यान त्यांनी लोकसभा अध्यक्षपदाचा राजीनामा न देता सभाध्यक्षपदाची जबाबदारी पार पाडली. त्या कारणावरून त्यांचे मार्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाच्या केंद्रीय नेतृत्वाशी मतभेद झाले आणि त्यांची पक्षातून हकालपट्टी करण्यात आली. त्यानंतर त्यांनी इ.स. २००९ची लोकसभा निवडणूक न लढवता सक्रिय राजकारणातून निवृत्ती घेतली.


विकिपीडिया:कायदा आणि प्रताधिकारमुक्ती प्रकल्प

कायदा आणि प्रताधिकारमुक्ती प्रकल्पाचा उद्देश मराठी विकिपीडियाच्या सदस्यांमध्ये प्रताधिकार, बौद्धिकसंपदा कायदे व त्यातील अपवाद आणि प्रताधिकारमुक्त लेखन या संदर्भातील जागरूकता वाढवणे असा आहे; आणि त्यांचा भारतीय कायद्यांच्या संदर्भात आढावा घेणे असाही आहे. या प्रकल्पात इतर कायदे विषयांचाही समावेश व्हावा असे अपेक्षित आहे.( येथे या प्रकल्पाअंतर्गत झालेले लेखनसुद्धा इतर विकिपीडियांप्रमाणेच तंतोतंत बरोबर असण्याची कोणतीही खात्री देता येत नाही.)


वर्ग:क्रम साचे

विविध पदांवर राहिलेल्या व्यक्तींचा क्रम दाखवण्यासाठी हे साचे वापरले जातात. एकच व्यक्ती अनेक पदांवर असल्यास ती सर्व पदे एकाच सारणीत दिसण्यासाठी यांचा उपयोग होतो.


के. विजयभास्कर रेड्डी

कोटला विजयभास्कर रेड्डी (१९२०-सप्टेंबर २७, २००१ ) हे काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते होते.ते १९८२ ते १९८३ आणि १९९२ ते १९९४ या काळात आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते.


एन. जनार्दन रेड्डी

नेदुरूमल्ली जनार्दन रेड्डी ( फेब्रुवारी २०,इ.स. १९३५) हे काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आहेत.ते इ.स. १९९० ते इ.स. १९९२ या काळात आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते.ते १४व्या लोकसभेत विशाखापट्टणम मतदारसंघाचे प्रतिनिधित्व करत आहेत.


एम. चन्ना रेड्डी

मारी चन्ना रेड्डी (|१९१९ - १९९६) हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते होते. ते १९७८ ते १९८० आणि १९८९ ते १९९० या काळात आंध्र प्रदेशचे मुख्यमंत्री होते. तसेच ते १९८२ ते १९८३ या काळात पंजाबचे, १९९२ ते १९९३ या काळात राजस्थानचे आणि १९९३ ते १९९६ या काळात तमिळनाडूचे राज्यपाल होते.

रेड्डी, एम.चन्ना रेड्डी, एम.चन्ना रेड्डी, एम.चन्ना रेड्डी, एम.चन्ना रेड्डी, एम.चन्ना रेड्डी, एम.चन्ना


फ्योदर दस्तयेवस्की

रशियन लेखक फ्योदर मिखालोविच दस्तयेवस्की (११ नोव्हेंबर १८२१ - ९ फेब्रुवारी १८८१) हे आपल्या क्राईम अँड पनिशमेंट (गुन्हा आणि शिक्षा) या कादंबरीसाठी ओळखले जातात. त्यातील पात्रे तीव्र भावना असणारी, गुन्ह्यातून वाट शोधणारी, स्वातंत्र्याचा अर्थ शोधणारी, तात्त्विक प्रश्न मांडणारी असल्याने दस्तयेवस्की हे जगभरातील सामान्य लोकांचे प्रतिनिधीत्व करणारे लेखक ठरतात. त्यांच्या पुस्तकांचे अनेक भाषांमध्ये भाषांतरे झालेली आहेत.

त्यांनी त्यांचे लिखान विसावित सुरू केले, आणि त्यांची पहिली कादंबरी, पूअर फोक (गरीब लोक) ही 1846 मध्ये प्रकाशीत केली तेव्हा त्यांचे वय 25 होते.


नानकशाही

नानकशाही शीख धर्माचे पंचांग आहे. या पंचांगात तारखांची सुरुवात गुरू नानक यांच्या जन्मापासून (इ.स. १४५९) होते. या पंचांगात एक वर्ष बारा महिन्यांत विभागलेले आहे.


आलम आरा (हिंदी चित्रपट)

आलम आरा हा अर्देशीर ईराणी दिग्दर्शित पहिला भारतीय बोलपट आहे. यातील "दे दे खुदा के नाम पर" हे पहिलं गाणं आहे.


रुसी मोदी

रुस्तोमजी शेरियार मोदी ऊर्फ रुसी मोदी (नोव्हेंबर ११, १९२४ - मे १७, १९९६) हा भारतीय पुरुष क्रिकेट संघाकडून आंतरराष्ट्रीय कसोटी सामने खेळलेला फलंदाज होता. भारतीय संघातर्फे त्यांनी १० कसोटी सामने खेळून ४६ धावांच्या सरासरीने एकूण ७३६ धावा काढल्या.


उस्मानिया विद्यापीठ

उस्मानिया विद्यापीठ हे हैदराबादमधील विद्यापीठ आहे. 1918 मध्ये हैदराबादच्या निजाम, मीर उस्मान अली खान यांनी याची स्थापना केली.

उस्मानिया विद्यापीठ हे भारतीय उपमहाद्वीपमधील सर्वात मोठे विद्यापीठ सिस्टीम आहे आणि तिचे परिसर, घटक आणि संलग्न महाविद्यालयांमधील 300,000 पेक्षा अधिक विद्यार्थी आहेत.

विद्यापीठात 1600 एकर (6 किमी²) एक परिसर आहे.


वंगारा

वंगारा हे आंध्र प्रदेशच्या श्रीकाकुलम जिल्ह्यातील एक छोटे गाव आहे. २००१ च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १,६५३ होती.

भारताचे पंतप्रधान पी. व्ही. नरसिंहराव यांचा जन्म येथे झाला.


हू चिंताओ

हू चिंताओ (मराठी लेखनभेद: हू जिंताओ ; चिनी: 胡锦涛 ; फीनयीन: Hú Jǐntāo ;) (डिसेंबर २१, इ.स. १९४२; थायचौ, च्यांग्सू, चीन - हयात) हा चिनाच्या जनता-प्रजासत्ताकाचा भूतपूर्व राष्ट्राध्यक्ष आहे. इ.स. २००२ साली त्यांची चिनी साम्यवादी पक्षाच्या सर्वसाधारण सचिवपदी नेमणूक करण्यात आली. त्यानंतर इ.स. २००३ साली चिनाच्या जनता-प्रजासत्ताकाच्या अध्यक्षपदी, तर इ.स. २००४ साली चीनच्या केंद्रीय सैन्य आयोगाच्या अध्यक्षपदी नेमणूक झाली.


विल्यम लँब

विल्यम लँब, मेलबर्नचा दुसरा व्हिस्काउंट (; १५ मार्च, इ.स. १७७९ - २४ नोव्हेंबर, इ.स. १८४८) हा दोन वेळा युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. इंग्लंडच्या इतिहासात लँबचे नाव राणी बनण्यापूर्वी तरुण व्हिक्टोरियाला राजकीय शिक्षण देण्यासाठी घेतले जाते.

लँब, विल्यम लँब, विल्यम लँब, विल्यम


जॉर्जियोस रॅलिस

जॉर्जियोस रॅलिस (ग्रीक:Γεώργιος Ράλλης)(डिसेंबर २६, इ.स. १९१८ - मार्च १५, इ.स. २००६) हा ग्रीसचा भूतपूर्व पंतप्रधान होता.

रॅलिस १९८०-८१ दरम्यान पंतप्रधान होता.


सातारा

सातारा (इंग्रजी : Satara) हे शहर महाराष्ट्र राज्यात सातारा जिल्ह्यात येते. सातारा हे नाव शहराला त्या भोवती असलेल्या सात टेकड्यांमुळे पडले आहे, असे म्हणतात. हे शहर कृष्णा-वेण्णेच्या संगमावर वसले आहे. हे शहर पुणे-बंगलोर महामार्गावर पुण्याच्या दक्षिणेस १०० किलोमीटर अंतरावर आहे. तसेच या शहराला ऐतिहासिक वारसा ही लाभलेला आहे. पूर्वी हे शहर मराठ्यांची राजधानी होते सातारा जिल्ह्याला ऐतिहासिक परंपरा लाभलेली आहे मध्ययुगीन काळामध्ये मराठी राजसत्तेचे एक प्रमुख केंद्र म्हणून याा शहराकडे पाहिलेेे जात होते. सातारा शहरांमध्ये कोरेगाव तालुक्यामध्ये आर्वी ऐतिहासिक गाव आहे सुरतेवरच्या छापा मध्ये या गावातील बेलदार लोक सामील झाली होती आणि त्यांनी गाढवावरून आणि घोड्यावरून सुरतेवरून खजिना महाराष्ट्रात आणला होता.

सातारा जिल्ह्यातील नद्या

कोयना आणि कृष्णा या सातारा जिल्ह्यातील दोन प्रमुख नद्या आहेत. कृष्णा ही दक्षिण भारतातील तीन मोठ्या पवित्र नद्यांपैकी एक आहे.कृष्णा नदीचा जवळपास १७२ किमीचा प्रवाह सातारा जिल्ह्यातून जातो.कृष्णा नदी महाबळेश्वरच्या पठारावरील पूर्वेकडील वरच्या भागात उगम पावते. कुडाळी, उरमोडी, वेण्णा आणि तारळी या लहान नद्या कृष्णा नदीच्या मार्गावरील उप-नद्या आहेत. कोयना ही कृष्णा नदीची जिल्ह्यातील प्रमुख उपनदी आहे. जिल्ह्याच्या उत्तर आणि उत्तर-पूर्वेकडील भागात नीरा आणि माणगंगा या भीमा नदीच्या जलसिंचनामध्ये प्रमुख मदत करणाऱ्या दोन उपनद्या आहेत. तर दुष्काळी तालुका म्हणून ओळखणाऱ्या खटाव तालुक्यात येरळा नदी वाहते. या नदीचा उगम मांजरवाडी येथे झाला असून ती पुढे सांगली जिल्ह्यात जाऊन मिळते.


बॉब वूल्मर

बॉब वूल्मर हा माजी इंग्लिश क्रिकेट खेळाडू आणि क्रिकेटप्रशिक्षक होता. प्रशिक्षक म्हणून गाजलेल्या वूल्मरने दक्षिण आफ्रिका आणि पाकिस्तान क्रिकेटसंघांचे प्रशिक्षकपद भूषविले होते.

बॉब वूल्मर याचा जन्म भारतात कानपूर शहरात मे १४, १९४८ रोजी झाला होता. १९७५ मध्ये त्याने इंग्लंडकडून कसोटीत पदार्पण केले.

18 मार्च 2007 रोजी, वूल्मरचे जमैकामध्ये अचानक निधन झाले, 2007 क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत आयर्लंडकडून पाकिस्तान संघाचा अनपेक्षितपणे पराभव झाल्यानंतर काही तासांनी .


ओतूर

ओतूर हे पुणे जिल्ह्यातल्या जुन्नर तालुक्यातील मांडवी नदीकाठी असलेले एक गाव आहे. या गावाचे जुने नाव उत्तमापूर असे होते. या गावाजवळून राष्ट्रीय महामार्ग २२२ जातो. येथे कपर्दिकेश्वराचे मंदिर व चैतन्य स्वामी समाधी मंदिर आहे. येथून अष्टविनायकांपैकी लेण्याद्री हे मंदिर ९ किलोमीटरवर, तर ओझरचे विघ्नेश्वर मंदिर ८ किलोमीटरवर आहे. शिवनेरी किल्ला ओतूरहून २० किलोमीटर दूर आहे. माळशेज घाटाचे अंतर सुमारे १२ किमी आहे. ओतूरपासून जवळ डुंबरवाडी व खामुंडीच्या शीवेवर सोमनाथाचे प्राचीन देउळ आहे.


टक्का

टक्का हे एखाद्या संख्येच्या १००शी गुणोत्तराचे मानक आहे.

१ टक्का = १/१०० = ०.०१ = १% २ टक्के = २/१०० = ०.०२ = २% १०० टक्के = १००/१०० = १.०० = १००%

प्रमाण किंवा टक्केवारी(percentage). गणितात, टक्केवारी ही एक संख्या किंवा गुणोत्तर १०० च्या अपूर्णांकात व्यक्त केली जाते. हे सहसा टक्के चिन्ह, "%",वापरून दर्शविले जाते,टक्केवारी ही परिमाण नसलेली संख्या आहे (शुद्ध संख्या); त्याला मोजण्याचे एकक नाही.गुणोत्तराला एकक नसते. गुणोत्तराला १०० ने गुणाकार करून टक्केवारी काढली जाते. उदाहरणार्थ, १२५० सफरचंदांची टक्केवारी म्हणून ५० सफरचंद शोधण्यासाठी, एक प्रथम गुणोत्तर मोजतो. ५०/१२५० = ०.०४ आणि नंतर १०० ने गुणाकार केल्यास ४% मिळते. टक्केवारी प्रथम गुणाकार करून देखील शोधले जाऊ शकते, म्हणजे जर या उदाहरणामध्ये, ५०चा १०० ने गुणाकार केला तर ५००० येईल आणि १२५० ने भागल्यास हा परिणाम ४% होईल.


आस्वान धरण

आस्वान धरण हे इजिप्त देशामधील आस्वान ह्या शहराजवळ नाईल नदीवरचे एक मोठे धरण आहे. इ.स. १९६० साली बांधण्यात आलेल्या ह्या धरणाचे उद्देश पूरनियंत्रण, जलसिंचन तसेच विद्युतनिर्मिती हे होते. हे जगातील सर्वात लांब असणा-या नाईल नदीवर बांधलेले आहे. या धरणामुळे नाईल नदीचे पाणी वर्षभर अडवले जाते. तसेच निर्माण होणारी वीज इजिप्त मधील उद्योग व शहरांना पुरविली जाते. प्राचीन काळापासून नाईल नदीला दरवर्षी पूर येतो. वाहून येणा-या गाळामुळे येथील जमीन सुपीक बनलेली आहे. १९०२ मध्ये आस्वान गावच्या दक्षिणेला नाईल नदीवर धरण बांधण्यात आले. १९१२ व १९३३ या साली या धरणाची उंची वाढविली गेली. १९६० मध्ये या धरणाच्या वरील भागात ६ कि. मी. अंतरावर आस्वान हाय धरणचे काम नव्याने सुरू केले गेले. हे धरण माती, ग्रानाईट,दगड व सिमेंटचा वापर करून बांधलेले आहे. या धरणाची रुंदी ३.६ कि. मी. व उंची १११ मी. इतकी आहे.


डच ईस्ट इंडिया कंपनी

वेरीनिग्ड ऊस्टइंडिश कोंपान्ये ऊर्फ डच ईस्ट इंडिया कंपनी (डच: Vereenigde Oost-Indische Compagnie; अर्थ: संयुक्त पूर्व भारतीय कंपनी ;) ही इ.स. १६०२ साली स्थापन झालेली नेदरलँड्सस्थित व्यापारी कंपनी होती.

इ.स. १६०२ साली नेदरलँड्सने या कंपनीला आशियामध्ये वसाहती निर्माण करण्याचा २१ वर्षांचा मक्ता दिला. ही जगातील सर्वप्रथम बहुराष्ट्रीय कंपनी होती. डच ईस्ट इंडिया कंपनी रोखे विकणारी जगातील सर्वप्रथम कंपनी होती. कंपनीला वसाहती वसवणे, युद्ध करणे, तह अथवा करार करणे, अपराध्यांना कारावास अथवा देहदंडाच्या शिक्षा ठोठावणे, स्वतःच्या टांकसाळी उघडून नाणी पाडणे यांसारखे एखाद्या सार्वभौम शासनाच्या तोडीचे अधिकार होते.

आकडेवारीच्या दृष्टीने पाहता, आशियातील व्यापारात डच ईस्ट इंडिया कंपनीने इतर प्रतिस्पर्धी कंपन्यांना मागे टाकले होते. इ.स. १६०२ ते इ.स. १७९६ या काळात कंपनीने जवळपास दहा लाख युरोपीय लोकांना आशियातल्या व्यापारासाठी ४, ७८५ जहाजांमध्ये धाडले आणि २५ लाख टनांपेक्षा जास्त आशियाई व्यापारी मालाचा व्यवहार त्यांच्यामार्फत झाला. त्या तुलनेत पाहता, उर्वरित युरोपातून सर्व मिळून केवळ ८८२, ४१२ लोक इ.स. १५०० ते इ.स. १७९५ यादरम्यान व्यापारासाठी पाठवले. डच ईस्ट इंडिया कंपनीची मुख्य प्रतिस्पर्धी असलेल्या ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या जहाजांच्या ताफ्यात केवळ् २,६९० जहाजे होती आणि एकंदरीत व्यापारी माल डच ईस्ट इंडिया कंपनीच्या मालाच्या एक पंचमांश होता. सतराव्या शतकात आपल्या मसाल्यांच्या व्यापारातील एकाधिकारशाहीमुळे डच ईस्ट इंडिया कंपनीने भरपूर नफा कमावला.

बटाव्हिया प्रांतातील एका बंदरात (आजचे जकार्ता) कंपनीने इ.स. १६१९ साली मालुकु बेटांवरील मसाल्याच्या व्यापारातून फायदा मिळवण्यासाठी राजधानी स्थापन केली. पुढील दोन शतकांत कंपनीने आणखी बंदरे व्यापारी तळ म्हणून ताब्यात घेतली व त्या बंदरांच्या आसपासचा भूभाग स्वतःच्या आधिपत्याखाली आणून स्वतःचे स्थान बळकट केले. हा व्यापारातला महत्त्वाचा भाग होता आणि दरवर्षी १८ टक्के दराने लाभांश कंपनीला यातून जवळपास २०० वर्षे मिळत होता. अठराव्या शतकाच्या उत्तरार्धात, भ्रष्टाचारामुळे पोखरल्याने कंपनीचे दिवाळे निघाले आणि इ.स. १८०० साली कंपनी विसर्जित झाली. तिचे कर्ज आणि मालकीहक्क डच बटाव्हियन रिपब्लिकाच्या सरकारकडे गेले. डच ईस्ट इंडिया कंपनीच्या ताब्यातील भूभाग पुढे डच ईस्ट इंडीज म्हणून ओळखला जाऊ लागला. इ.स.च्या १९व्या शतकात इंडोनेशिया द्वीपसमूहाला सामावून घेत हा भाग विस्तारला आणि इ.स.च्या २०व्या शतकात यातूनच इंडोनेशिया निर्माण झाला.


वराह अवतार

वराह अवतार हा विष्णूच्या दशावतारांपैकी तिसरा अवतार मानला जातो. या अवतारात श्रीविष्णूने वराहाचे म्हणजेच डुकराचे रूप धारण केले होते. ज्या दिवशी हे घडले त्या दिवशी भाद्रपद शुक्ल तृतीया होती, म्हणूत त्या दिवशी वराहजयंती असते.

ह्या अवतारात श्रीविष्णूने हिरण्याक्ष राक्षसाचा वध केला.


किंग्स्टन

किंग्स्टन ही कॅरिबियनमधील जमैका देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे.

येथे २००७ च्या क्रिकेट विश्वचषकाचा उद्घाटन सोहळा झाला होता.


जॉन प्रेस्कॉट

जॉन लेस्ली प्रेस्कॉट, बॅरन प्रेस्कॉट (इंग्लिश: John Leslie Prescott, Baron Prescott; ३१ मे १९३८) हा एक ब्रिटिश राजकारणी आहे. वेल्समध्ये जन्मलेला प्रेस्कॉट १९७० ते २०१० ह्या प्रदीर्घ काळादरम्यान किंग्स्टन अपॉन हल ह्या मतदारसंघामधून ब्रिटिश संसदेवर निवडून आला होता. १९९७ ते २००७ दरम्यान तो टोनी ब्लेअरच्या प्रशासनामध्ये उप-पंतप्रधान ह्या पदावर होता.


आल्बेर्तो फुहिमोरी

आल्बेर्तो फुहिमोरी फुहिमोरी (; २८ जुलै १९३८) हा दक्षिण अमेरिकेमधील पेरू देशाचा माजी राष्ट्राध्यक्ष आहे. जपानी वंशाचा असलेला फुहिमोरी १९९० ते २००० दरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदावर होता. त्याला पेरूची अर्थव्यवस्था सुधारण्याचे व पेरूमधील माओवादी अतिरेकी संघटनेला पराभूत करण्याचे श्रेय दिले जाते. त्याचबरोबर फुहिमोरीवर हुकुमशाही गाजवण्याचे व मानवी हक्कांची मोठ्या प्रमाणावर पायमल्ली करण्याचे आरोप देखील झाले.

ह्या आरोपांवरून खटला भरला जाण्याच्या भितीने फुहिमोरीने पेरूमधून पळ काढला व तो जपानमध्ये दाखल झाला. तेथूनच त्याने राष्ट्राध्यक्षपदाचा राजीनामा पाठवला परंतु पेरूच्या संसदेने तो नामंजूर करून फुहिमोरीला निलंबित करून त्याच्याविरुद्ध अटकपत्र जाहीर केले. २००५ साली फुहिमोरीला चिली देशाच्या सान्तियागो शहरामध्ये अटक करण्यात आले. २००९ साली पेरूच्या सर्वोच्च न्यायालयाने फुहिमोरीला भ्रष्टाचार, कत्तल, मारहाण, अपहरण इत्यादी अनेक आरोपांसाठी दोषी ठरवून २५ वर्षांची शिक्षा सुनावली.


स्टॅन्ली बाल्डविन

स्टॅन्ली बाल्डविन, ब्युडलेचा पहिला अर्ल बाल्डविन (; ऑगस्ट ३, इ.स. १८६७ - डिसेंबर १४, इ.स. १९४७) हा एक ब्रिटिश राजकारणी व तीन वेळा युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. तो विसाव्या शतकामधील दोन महायुद्धांदरम्यानच्या शांतता काळामधील एक यशस्वी व लोकप्रिय पंतप्रधान मानला जातो. परंतु ॲडॉल्फ हिटलरची खुशामत केल्याच्या आरोपावरून त्याच्यावर टीकादेखील झाली आहे.


ज्याँ-पिएर रफारिन

ज्यॉं-पिएर रफारिन (३ ऑगस्ट, १९४८:पॉइती, फ्रांस - ) हे फ्रांसचे माजी पंतप्रधान आहेत. हे ६ मे २००२ ते ३१ मे २००५ दरम्यान सत्तेवर होते. हे २०११ ते २०१४ दरम्यान फ्रांसच्या सेनेटचे उपाध्यक्ष होते.


अब्दुररहमान वाहिद

अब्दुररहमान वाहिद (७ सप्टेंबर १९४० - ३० डिसेंबर २००९) हा इंडोनेशियाचा चौथा राष्ट्राध्यक्ष होता. तो १९९९ ते २००१ दरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदावर होता.


डेव्हिड लँग

डेव्हिड रसेल लॅंग (; ४ ऑगस्ट १९४२ - १३ ऑगस्ट २००५) हा न्यू झीलँड देशाचा पंतप्रधान होता. तो ह्या पदावर जुलै १९८४ ते ऑगस्ट १९८९ दरम्यान होता. १९६३ सालापासून न्यू झीलंडच्या राजकारणामध्ये सक्रीय राहिलेला लॅंग १९७७ ते १९९६ दरम्यान न्यू झीलंड संसदेचा सदस्य तसेच १९८३ ते १९८४ दरम्यान विरोधी पक्षनेता होता.


होजे लुइस रोद्रिगेझ झपातेरो

होजे लुइस रोद्रिगेझ झपातेरो [उच्चार:xo̞'se̞ lu'is ro̞'ðɾiʝe̞θ θapa'te̞ɾo̞] (ऑगस्ट ४, इ.स. १९६० - ) हा स्पेनचा माजी पंतप्रधान आहे. हा १७ एप्रिल, २००४ ते २१ डिसेंबर, २०११ दरम्यान सत्तेवर होता.


नृसिंह

नृसिंह अवतार हा विष्णूच्या दशावतारांपैकी चौथा अवतार मानला जातो. वैशाख शुद्ध चतुर्दशीला हिरण्यकश्यपू या राक्षसाच्या नाशासाठी देवांच्या विनंतीवरूनच विष्णूंनी हा अवतार घेतला. अशी आख्यायिका प्रचलित आहे.


विल्यम रोवन हॅमिल्टन

सर विल्यम रोवन हॅमिल्टन (ऑगस्ट ४, १८०५:डब्लिन, आयर्लंड - सप्टेंबर २, १८६५:डब्लिन, आयर्लंड) आयरिश गणितज्ञ, भौतिकशास्त्रज्ञ, खगोलशास्त्रज्ञ होता. ऑप्टिक्स, गतिकी, बीजगणित या विषयांमध्ये त्याने मोलाची कामगिरी केली. क्वाटर्नियनवरील संशोधनाबद्दल त्याला प्रामुख्याने ओळखले जाते. त्याखेरीज त्याचे हॅमिल्टोनियनवरील संशोधन पुंज यामिकाच्या विकासास चालना देणारे ठरले.


बराक ओबामा

बराक हुसेन ओबामा ( ऑगस्ट ४, १९६१) हे अमेरिकेचे ४४वे व माजी राष्ट्राध्यक्ष आहेत. अमेरिकेचे ४४ वे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून त्यांनी जानेवारी २०, २००९ रोजी पदग्रहण केले. डेमोक्रॅटिक पक्षाचे उमेदवार असलेल्या ओबामांनी नोव्हेंबर ४, २००८ रोजी झालेल्या अमेरिकेच्या अध्यक्षीय निवडणुकीत रिपब्लिकन पक्षाचे उमेदवार सेनेटर जॉन मॅककेन ह्यांचा ३६५ विरुद्ध १६५ मतांनी पराभव केला. २०१२ साली पुन्हा डेमोक्रॅटिक पक्षाचे उमेदवार असलेल्या ओबामांनी नोव्हेंबर ६, २०१२ रोजी झालेल्या अध्यक्षीय निवडणुकीत रिपब्लिकन पक्षाचे उमेदवार सेनेटर मिट रॉम्नी ह्यांचा ३०२ विरुद्ध २०३ मतांनी पराभव केला. ओबामा हे अमेरिकेचे पहिले आफ्रिकन अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष आहेत. राष्ट्राध्यक्षपदाच्या निवडणुकीपूर्वी ते इलिनॉय ह्या राज्यामधून अमेरिकेचे सेनेटर होते. अमेरिकेच्या उपराष्ट्राध्यक्षपदासाठी त्यांनी सेनेटर जोसेफ बायडेन ह्यांची निवड केली. ओबामा हे अमेरिकेच्या शिकागो ह्या शहराचे निवासी आहेत.

९ ऑक्टोबर, २००९ रोजी त्यांनी जागतिक शांततावाढीसाठी व अण्वस्त्र प्रसार रोखण्यासाठी केलेल्या योगदानासाठी ओबामांना २००९ सालचे नोबेल शांतता पारितोषिक देण्यात आले. ८ वर्षे राष्ट्राध्यक्षपदावर राहिल्यानंतर जानेवारी २०१७ मध्ये ओबामांनी नवे अध्यक्ष डॉनल्ड ट्रम्प ह्यांच्याकडे सत्ता सुपूर्त केली.


पर्सी शेली

पर्सी बिश शेली (४ ऑगस्ट, इ.स. १७९२ - ८ जुलै, इ.स. १८२२:ला स्पेझियाचा अखात, सार्डिनिया) हा एकोणिसाव्या शतकातील इंग्लिश कवी होता.


ब्रायन मुलरोनी

मार्टिन ब्रायन मुलरोनी (२० मार्च, १९३९- फेब्रुवारी २९, इ.स. २०२४) हे कॅनडाचे भूतपूर्व पंतप्रधान आहेत. हे कॅनडाचे १८वे पंतप्रधान आसून १७ सप्टेंबर, १९८४ ते २५ जून,१९९३ दरम्यान सत्तेवर होते.


हेर्मान म्युलर

हेर्मान म्युलर (; , मानहाइम - , बर्लिन) हा जर्मनीचा १२वा चान्सेलर होता. तो २७ मार्च ते २१ जून १९२० दरम्यान व २८ जून १९२८ ते २७ मार्च १९३० दरम्यान चान्सेलरपदावर होता.

पहिल्या महायुद्धात जर्मनीचा पराभव झाल्यानंतर घडलेल्या वर्सायच्या तहावर सह्या करणाऱ्या जर्मन नेत्यांपैकी म्युलर एक होता.


ओटो फॉन बिस्मार्क

(; ऑटो एडुआर्ड लिओपोल्ड, बिस्मार्कचा युवराज व लॉरेनबर्गचा ड्यूक; १ एप्रिल १८१५ - ३० जुलै १८९८) हा जर्मन साम्राज्याचा पहिला चान्सेलर व तत्कालीन युरोपातील एक प्रभावी नेता होता. प्रशियाचा राष्ट्रप्रमुख असणाऱ्या बिस्मार्कने इ.स. १७७१ साली संपलेल्या युद्धात फ्रान्सचा पराभव केल्यानंतर अनेक जर्मन भाषिक राज्यांचे एकत्रीकरण करून शक्तिशाली जर्मन साम्राज्याची स्थापना करण्यात पुढाकार घेतला.

आपल्या त्याच्या धोरणी व प्रभावी नेतृत्व तसेच शांतताप्रिय परराष्ट्रधोरणांमुळे युरोपात शांततेचे वातावरण टिकून राहिले. सम्राट पहिल्या विल्हेल्मच्या मृत्यूनंतर काही काळातच इ.स. १८८८ साली सत्तेवर आलेल्या दुसऱ्या विल्हेल्मला बिस्मार्कचे शांतीवादी विचार पटले नाहीत व त्याने १८९० साली त्याने बिस्मार्कला चान्सेलरपदाचा राजीनामा देण्यास भाग पाडले. त्यानंतरच्या काळात वसाहतवादी विचारांच्या विल्हेल्मने झपाट्याने लष्करबळ वाढवून जर्मनीला पहिल्या महायुद्धाकडे ढकलले.


पॉल रेनॉ

पॉल रेनॉ (ऑक्टोबर १५, इ.स. १८७८ - सप्टेंबर २१, इ.स. १९६६) हा फ्रांसचा राजकारणी व पंतप्रधान होता.

व्यवसायाने वकील असलेल्या रेनॉने दोन महायुद्धांच्या दरम्यानच्या काळात फ्रांसचे नेतृत्व केले.

रेनॉ, पॉल रेनॉ, पॉल रेनॉ, पॉल


मत्स्य अवतार

मत्स्य अवतार(संस्कृत: मत्स्य, lit. 'फिश') हा हिंदू देवता विष्णूचा मत्स्य अवतार आहे. अनेकदा विष्णूच्या दहा प्राथमिक अवतारांपैकी पहिला म्हणून वर्णन केले जाते, मत्स्याने पहिला मनुष्य, मनू, याला मोठ्या प्रलयापासून वाचवले असे वर्णन केले जाते. मत्स्याला एक महाकाय मासा म्हणून चित्रित केले जाऊ शकते, बहुतेकदा सोनेरी रंगाचे असते किंवा मानववंशशास्त्रानुसार विष्णूचे धड माशाच्या मागील अर्ध्या भागाशी जोडलेले असते.

मत्स्याचे सर्वात जुने वर्णन शतपथ ब्राह्मणात आढळते, जेथे मत्स्य कोणत्याही विशिष्ट देवतेशी संबंधित नाही. मत्स्य-रक्षणकर्ता नंतर वेदोत्तर कालखंडात ब्रह्मदेवाच्या ओळखीमध्ये विलीन होतो आणि तरीही तो विष्णूमध्ये ओळखला जातो. मत्स्याशी संबंधित दंतकथा हिंदू ग्रंथांमध्ये विस्तारतात, विकसित होतात आणि बदलतात. या दंतकथांमध्ये प्रतीकात्मकता अंतर्भूत आहे, जिथे मनूच्या संरक्षणासह एक लहान मासा मोठा मासा बनतो आणि मासा त्या माणसाला वाचवतो जो मानवजातीच्या पुढील वंशाचा पूर्वज असेल. नंतरच्या आवृत्त्यांमध्ये, मत्स्याने हयग्रीव नावाच्या राक्षसाचा वध केला जो वेद चोरतो, आणि अशा प्रकारे शास्त्राचा तारणहार म्हणून त्याची प्रशंसा केली जाते. या कथेला पुराच्या पुराणकथांचे स्वरूप दिले जाते, जे सर्व संस्कृतींमध्ये सामान्य आहे.

मत्स्य अवतार हा विष्णूच्या दशावतारांपैकी पहिला अवतार मानला जातो. या अवतारामध्ये भगवान विष्णूंनी माशाचे रूप घेतले होते. मत्स्य तारणहार मत्स्य यांची सर्वात जुनी माहिती त्याला वैदिक देवत प्रजापती समान आहे.मासे तारणहार नंतरच्या काळात वैदिक युगातील ब्रह्माच्या एका ओळखात विलीन झाला आणि नंतर विष्णूचा अवतार म्हणून. एका असूराने ब्रम्हादेवकड़ून चार वेद चोरून महासगरात खोल लपवुन ठेवले. मस्याचा अवतार घेऊन त्यांनी असुराचा नाश केला अणि चारही वेद परत ब्रह्मदेवाना परत केले.


अलिबाग

अलिबाग येथे रायगड जिल्ह्याच़े शासकीय मुख्यालय आहे. अलिबाग शहर समुद्रकिनाऱ्याला लागून आहे. हे शहर महाराष्ट्रातील कोकण विभागात येते.


कूर्म अवतार

कूर्म अवतार याला 'कच्छप अवतार' देखील म्हणतात.हा श्रीविष्णूच्या दशावतारांपैकी दुसरा अवतार मानला जातो,देव व दानवांनी अमृतप्राप्तीसाठी क्षीरसागर समुद्रात समुद्रमंथन केले होते. देव आणि दानवांनी मंदार पर्वताची रवी व वासुकी सर्पाची दोरी करून समुद्रमंथन केले. त्यावेळी भगवान विष्णूनी कूर्मावतार घेतला. कुर्मावताराच्या (कासवाच्या) रूपाने मंदार पर्वताला सागराच्या तळाशी आधार दिला. त्यामुळे देव आणि दानव सहजपणे समुद्र मंथन करू लागले. या समुद्रमंथनातून चौदा रत्ने मिळवले. कासव हे लक्ष्मीचे प्रतीक आहे.कुर्मा जयंतीचा सण वैशाख महिन्याच्या पौर्णिमेला साजरा केला जातो.


वामन अवतार

वामन अवतार हा विष्णूच्या दशावतारांपैकी पाचवा अवतार मानला जातो. मत्स्य, कूर्म, वराह आणि नृसिंह या अवतारांनंतर ब्राह्मण बाटु स्वरूपातला हा अवतार आहे.

श्रीमद भागवत पुराणात यासंदर्भात विस्तृत विवेचन करण्यात आले आहे.


उझबेकिस्तान

उझबेकिस्तान, अधिकृत नाव उझबेकिस्तानाचे प्रजासत्ताक (मराठी लेखनभेद: उझबेकिस्तानाचे प्रजासत्ताक ; उझ्बेक: O'zbekiston Respublikasi, Ўзбекистон Республикаси, ओझबेकिस्तॉन रेस्पुब्लिकासी ) हा मध्य आशियातील एक देश आहे. उझबेकिस्तानच्या पश्चिम व उत्तरेला कझाकस्तान, पूर्वेला ताजिकिस्तान व किर्गिझस्तान तर दक्षिणेला अफगाणिस्तान व तुर्कमेनिस्तान हे देश आहेत. इ.स. १९९१ साली स्वातंत्र्य मिळण्यापूर्वी उझबेकिस्तान हे सोव्हिएत संघाचे एक प्रजासत्ताक होते. ताश्केंत ही उझबेकिस्तानची राजधानी व सर्वांत मोठे शहर आहे.

एकेकाळी इराणातील सामानी साम्राज्याचा व नंतर तिमूरी साम्राज्याचा हिस्सा असलेला हा भूभाग इ.स.च्या १६व्या शतकात पौर्वात्य तुर्की भाषाकुळातली उझबेक भाषा बोलणाऱ्या भटक्यांनी व्यापला. आधुनिक उझबेकिस्तानातील बहुसंख्य प्रजा उझबेकवंशीय आहे.

इ.स.च्या १९व्या शतकात उझबेकिस्तान रशियन साम्राज्याच्या आधिपत्याखाली आला. उझबेकिस्तान इ.स. १९२४ साली उझबेकिस्तानाचे सोव्हिएत समाजवादी प्रजासत्ताक अश्या रूपाने सोव्हिएत संघात सामील झाला. डिसेंबर, इ.स. १९९१मध्ये सोव्हिएत संघापासून स्वतंत्र झाल्यापासून तो एक सार्वभौम प्रजासत्ताक देश आहे.

उझबेकिस्तानाची अर्थव्यवस्था कापूस, सोने, युरेनियम, पोटॅशियम, नैसर्गिक वायू इत्यादी नैसर्गिक संसाधनांच्या उत्पादनावर आधारित आहे. बाजाराभिमुख अर्थव्यवस्थेकडे वाटचाल करण्याचे अधिकृत जाहीर धोरण असूनही अर्थव्यवस्थेवर राष्ट्रीय शासनाची घट्ट पकड आहे. परकीय गुंतवणुकीसाठी ही बाब उत्साहवर्धक नसली, तरीही इ.स. १९९५ सालापासून उदार अर्थव्यवस्थेच्या दिशेने नियंत्रित वाटचाल करणाऱ्या शासकीय यंत्रणेने केलेले आर्थिक पुनरुज्जीवन आश्वासक आहे. देशांतर्गत व्यवस्थेतील मानवाधिकार व वैयक्तिक स्वातंत्र्य यांची स्थिती मात्र विवादास्पद राहिली असून त्याबद्दल आंतरराष्ट्रीय संघटनांकडून उझबेकिस्तानावर टीकाही झाली आहे.


बेलग्रेड

बेलग्रेड (; बेओग्राद) ही पूर्व युरोपातील सर्बिया देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. बेलग्रेड शहर सर्बियाच्या उत्तर-मध्य भागात सावा व डॅन्यूब नद्यांच्या संगमावर वसले आहे. २०१३ साली बेलग्रेड शहराची लोकसंख्या सुमारे १२.३३ लाख तर महानगर क्षेत्राची लोकसंख्या १६.६ लाख होती. बेलग्रेड शहर १७ महानगरपालिकांमध्ये विभागले गेले असून सर्बियामधील २२.५ टक्के लोकवस्ती येथेच एकवटली आहे.

बेलग्रेड हे १९१८ सालापासून युगोस्लाव्हिया देशाच्या राजधानीचे शहर राहिले आहे. सध्या बेलग्रेड एक जागतिक शहर असून ते सर्बियाचे व बाल्कन प्रदेशाचे राजकीय, आर्थिक व सांस्कृतिक केंद्र आहे.


ट्रिलॉनी

ट्रिलॉनी हे जमैकातील एक शहर आहे. २००७ च्या क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेचा उद्घाटन सोहळा मार्च ११, इ.स. २००७ रोजी येथील ग्रीनफिल्ड स्टेडियममध्ये पार पडला होता.

ट्रिलॉनी उसेन बोल्ट, बेन जॉन्सन आणि एतर अनेक खेळाडूंचे जन्मस्थान आहे.


साचा:माहितीचौकट हिंदू दैवत

__NOTOC__

माहितीचौकट हिंदू दैवत या साच्याचा वापर हिंदू देव-देवतांची माहिती 'माहितीचौकट' स्वरूपात लिहिण्यासाठी केला जातो.


प्रणब मुखर्जी

प्रणब मुखर्जी (बांग्ला: প্রণব মুখোপাধ্যায় ; रोमन लिपी: Pranab Mukherjee) (११ डिसेंबर, इ.स. १९३५- ३१ ऑगस्ट २०२०, नवी दिल्ली) हे भारतीय प्रजासत्ताकाचे १३वे राष्ट्रपती होते. राष्ट्रीय राजकारणात इ.स. १९६९ पासून सक्रिय असणारे मुखर्जी ह्यापूर्वी अनेक भारतीय केंद्र शासनांमध्ये कॅबिनेट मंत्री होते. राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीस उभे राहण्याअगोदर यांनी काँग्रेस पक्षामधून राजीनामा दिला.

भारतीय राजकारणामधील अमूल्य सेवेसाठी त्यांना भारत सरकारने इ.स. २००८ साली पद्मविभूषण पुरस्कार दिला. भारत सरकारने ८ ऑगस्ट २०१९ रोजी त्यांना राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांच्या हस्ते भारतरत्न पुरस्कार प्रदान केला.


माधुरी दीक्षित

माधुरी दीक्षित (मे १५, इ.स. १९६७ - हयात) ही हिंदी चित्रपटसृष्टीतील मराठी अभिनेत्री आहे. माधुरीने इ.स. १९८०च्या दशकाची शेवटची काही वर्षे आणि इ.स. १९९०च्या दशकात हिंदी चित्रपटांतील एक नावाजलेली अभिनेत्री आणि नृत्यांगना म्हणून आपले स्थान पक्के केले. व्यावसायिक दृष्ट्या यशस्वी ठरलेल्या बऱ्याच चित्रपटांत तिने काम केले. त्यांत तिच्या अभिनयाची व नृत्यकौशल्याची खूप वाहवा झाली. इ.स. २००८ मध्ये भारत सरकारतर्फे तिला भारताचा चौथा महत्त्वाचा नागरी सन्मान पद्मश्री पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आले.


लक्ष्मी

लक्ष्मी (/ˈlʌkʃmi/; संस्कृत: लक्ष्मी, IAST: lakṣmī इंग्रजी : Lakshmi (Laxmi) goddess of wealth, fortune ) ही हिंदू धर्मातील ऐश्वर्य, सौंदर्य, शांती, सत्य, आणि समृद्धी, संपत्ती यांची अधिष्ठात्री देवी आहे. ती सरस्वती, लक्ष्मी आणि पार्वती या त्रिदेवीपैकी एक आहे. लक्ष्मी विष्णूची पत्नी आहे, लक्ष्मी ही सौभाग्याची देवी मानली जाते. हिंदू धर्मात विष्णू व भागवत पुराणानुसार समुद्रमंथन कथानुसार, देव-दानवांनी अमृत प्राप्तीसाठी समुद्रमंथनातून निघालेल्या अन्य रत्‍नांबरोबर सागरातून उत्पन्न झाली.देवी लक्ष्मी ही वडील समुद्रदेव आई तिरंगिनी यांची कन्या आहे.

ज्या ज्या वेळी विष्णू भूतलावर अवतार घेतो, त्या त्या वेळी त्याची पत्नी लक्ष्मीसुद्धा विष्णूची सहचरी होण्यासाठी भूतलावर अवतार घेते. देवी लक्ष्मी श्रीनारायण(विष्णू)सहित रामावतारात ती सीता बनली , कृष्णावतारात ती रुक्मिणीच्या स्वरूपात अवतरली. दक्षिण भारतात तिरुपती बालाजी अवतारात पद्मावती होती; कल्की पुराणानुसार, कलियुगात कल्की विष्णूचा भविष्यात येणारा अवतार आहे, त्यावेळी लक्ष्मी पद्मा अवतारात भूतलावर घेणार आहे.

संस्कृत श्लोक राघवत्वेऽभवत् सीता रुक्मिणी कृष्णजन्मनि । अन्येषु चावतारेषु विष्णोः एषा अनपायिनी ॥


काजू

काजू हे एक फळझाड आहे. या फळाला 'विलायती मॅंगो' म्हणून सुद्धा संबोधले जाते.

हिज्जली बदाम (हिंदी), गेरू (कन्नड), कचुमाक (मल्याळम), जीडिमा मिडि (तेलुगू) अशा विविध नावांनी ओळखल्या जाणाऱ्या काजूच्या बोंडांपासून कोकण, मलबार, तामिळनाडू यासारख्या प्रदेशात विविध तऱ्हेचे मद्य तयार केले जाते. गोव्यातही काजूचे भरपूर प्रमाणात पीक घेतले जाते. गोव्यातील काजूची फेणी खूप प्रसिद्ध आहे.

अधिक काजूबिया खाल्ल्यामुळे लघवीचे प्रमाण वाढते. शरीरातून पुरेसा घाम बाहेर येतो. ओल्या काजूच्या वरची फिकट तपकिरी साल काढून ते खाण्याचा आनंद कोकणातील सर्वच लहानथोर घेतात. काजूबर्फी, काजू कतली ही मिष्टान्ने आणि खारे काजू लोकप्रिय आहेत. महाराष्ट्रात मेजवानीसाठी नारळीभात, शाही पुलाव, शिरा तयार केला जातो. या पदार्थांतही काजूचा वापर केला जातो. काजू हा आवडीने खाला जाणारा पदार्थ आहे .


शिवराम हरी राजगुरू

शिवराम हरी राजगुरू (जन्म : खेड-पुणॆ, २४ ऑगस्ट १९०८; - लाहोर, २३ मार्च १९३१) हे भारतीय स्वातंत्र्यलढ्यात फाशी गेलेले क्रांतिकारक होते. ते हिंदुस्थान सोशालिस्ट रिपब्लिकन आर्मी या संघटनेच्या क्रांतिकार्यात सहभागी झाले होते. डॉक्टर हर्डीकर यांच्या सेवा दलामध्ये असतानाच त्यांचा संबंध हा हिंदुस्तान रिपब्लिकन पार्टी या क्रांतिकारी संघटनेशी आला. चंद्रशेखर आझाद, भगत सिंग आणि सुखदेव अशा क्रांतिकारकांच्या सहवासात आल्याने ते सशस्त्र उठाव करण्यास प्रेरित झाले. लाला लजपत राय यांच्यावर जेम्स स्कॉट नावाच्या पोलीस अधिकाऱ्यांनी लाठीहल्ला केला, त्यात जखमी होऊन ते मरण पावले. त्याचा बदला घेण्यासाठी १७ फेब्रुवारी १९२८ रोजी राजगुरू, भगतसिंग यांनी लाहोर येथे साँडर्सवर ( जेम्स स्कॉटला मारताना चुकून )गोळ्या घालून त्यांना ठार केले.

नॅशनल बँकेची लूट, क्रांतिकारक जोगेश चंद्रा चॅटर्जी यांची सुटका यांतही राजगुरूंचा सहभाग होता, २३ मार्च १९३१ रोजी भगतसिंग व सुखदेव, राजगुरू यांना फाशी देण्यात आली.


सुखदेव थापर

सुखदेव थापर (पंजाबी: ਸੁਖਦੇਵ ਥਾਪਰ, سُکھدیو تھاپر ) (१५ मे, इ. स. १९०७ - २३ मार्च, इ. स. १९३१) हे भारतीय स्वातंत्र्यसेनानी होते. यांचा इ. स. १९२८ मध्ये जे. पी. सॉण्डर्स यास यमसदनी धाडण्याच्या कटात सहभाग होता.


पार्वती

पार्वती ही हिंदू धर्मातील जगन्माता समजली जाणारी देवी, तसेच शिवाची पत्‍नी आहे. 'अन्नपूर्णा' हे पार्वतीचे एक रूप आहे. सप्तमातृकांत हिचे रूप माहेश्वरी (महेश-शिवाची शक्ति) असेही आहे.


नेव्हिल चेम्बरलेन

आर्थर नेव्हिल चेम्बरलेन (; मार्च १८, इ.स. १८६९ - नोव्हेंबर ९, इ.स. १९४०) हा एक ब्रिटीश राजकारणी व १९३७-४० दरम्यान युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. चेम्बरलेनला त्याच्या ॲडॉल्फ हिटलरचे लांगुलचालन करण्याच्या धोरणाबद्दल आणि म्युनिक करार करण्याबद्दल कुप्रसिद्धी मिळाली. या तहानुसार चेकोस्लोव्हेकियाचा सुडेटेनलांड प्रदेश नाझी जर्मनीच्या हवाली करण्यात आला. जर्मनीने केलेल्या पोलंडवरील आगळीकीनंतर चेम्बरलेनने सप्टेंबर ३, इ.स. १९३९ रोजी युद्ध पुकारले व पुढील आठ महिने युनायटेड किंग्डमचे नेतृत्व केले.


जयसिंगपूर

जयसिंगपूर हे महाराष्ट्रातील कोल्हापूर जिल्ह्यातील शिरोळ तालुक्यातील एक शहर आहे. या शहराचे नाव श्रीमंत छत्रपती शाहू महाराज यांचे वडील राजा जयसिंग, यांच्या नावावरून ठेवले आहे.हे शहर कोल्हापूरपासून ३८ किलोमीटर पूर्वेला रत्‍नागिरी-नागपूर राज्यमार्गावर ,वसलेले आहे. या शहराच्या पूर्वेला कृष्णा नदी वाहते व ही नदी कोल्हापूर , सांगली या जिल्ह्यांमधील सीमा बनते. येथील गणपती मंदिर खूप प्रसिद्ध आहे. या शहराची रचना एका वेगळ्या प्रकारची आहे. हे शहर तंबाखू, मिरची, गूळ व्यापारासाठी वसवले गेले. JAYSINGPUR HYA CITI CHE NAV RAJA JAYSING HYA RAJA NAVANE PADLE.


महमुद गवान

महमुद गवान तथा ख्वाजा महमुद गिलानी हा दक्षिण भारतातील बहमनी सुलतानीचा पंतप्रधान होता. मुहम्मद शाह तिसऱ्याच्या दरबारात असलेला हा सेनापती इस्लाम, पर्शियन भाषा आणि गणितात पारंगत होता. याशिवाय हा कवी आणि लेखकही होता.


गो-कामेयामा

सम्राट कामेयामा (जपानी:亀山天皇; ९ जुलै, इ.स. १२४९ - ४ ऑक्टोबर, इ.स. १३०५) हा जपानचा ९०वा सम्राट होता. हा इ.स. १२५९ ते इ.स. १२७४पर्यंत सत्तेवर होता.


माक्स प्लांक

मॅक्स कार्ल एर्न्स्ट लुडविग प्लॅंक, (जन्म : २३ एप्रिल १८५८; - ४ ऑक्टोबर १९४७) हे जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ होते. त्यांनी पुंजभौतिकीचा शोध लावला. या शोधातून शास्त्र आणि तत्त्वज्ञान यांमधील क्रांतीला सुरुवात झाली. त्यांना पुंजवादाच्या सिद्धान्ताचे जनक समजले जाते व त्यासाठी त्यांना इ.स. १९१८ चे भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक मिळाले.


जेन ऑस्टेन

जेन ऑस्टेन (Jane Austen; १६ डिसेंबर १७७५ - १८ जुलै १८१७) ही एक इंग्लिश लेखिका व कादंबरीकार होती. तिने लिहिलेल्या प्राइड अँड प्रेज्युडीस, सेन्स अँड सेन्सिबिलिटी ह्या कादंबऱ्या जगप्रसिद्ध आहेत.


गाब्र्येल नारुतॉविच

गाब्र्येल नारूतोविच (पोलिश: Gabriel Narutowicz; १७ मार्च १८६५ - १६ डिसेंबर १९२२) हा पोलंड देशाचा पहिला राष्ट्राध्यक्ष होता. पोलंडच्या १९१८ मधील स्वातंत्र्यानंतर योझेफ पियुसुद्स्कीच्या मंत्रीमंडळामध्ये समाजकल्याण मंत्री व परराष्ट्रमंत्री राहिलेल्या नारूतोविचने १९२२ सालच्या अध्यक्षीय निवडणुकीत आश्चर्यकारक विजय मिळवला. परंतु सत्तेवर आल्यावर केवळ ५ दिवसांनी त्याची हत्या करण्यात आली.


फिरोजखान नून

सर फिरोजखान नून (जून १८, इ.स. १८९३ - डिसेंबर ९, इ.स. १९७०) हा पाकिस्तानी राजकारणी व १६ डिसेंबर, इ.स. १९५७ ते ७ ऑक्टोबर, इ.स. १९५८ या काळात पाकिस्तानाचा पंतप्रधान होता. ७ ऑक्टोबर, इ.स. १९५८ रोजी पाकिस्तानाचा तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष इस्कंदर मिर्झा याने लष्करी कायदा लागू करत फिरोजखान नून याचे मंत्रिमंडळ बरखास्त केले.


इब्राहिम इस्माइल चुंदरीगर

इब्राहिम इस्माइल चुंदरीगर (देवनागरी लेखनभेद: इब्राहिम इस्माइल चुंद्रीगर ; उर्दू: ابراہیم اسماعیل چندریگر ; रोमन लिपी: Ibrahim Ismail Chundrigar ;) (सप्टेंबर १५, इ.स. १८९७ - सप्टेंबर २६, इ.स. १९६०) हा पाकिस्तानी राजकारणी व पाकिस्तानाचा सहावा पंतप्रधान होता. तो १७ ऑक्टोबर, इ.स. १९५७ ते १६ डिसेंबर, इ.स. १९५७ या अवघ्या दोन महिन्यांच्या काळात पंतप्रधानपदी अधिकारारूढ होता.


रेडिंग (निःसंदिग्धीकरण)

रेडिंग हे नाव अनेक ठिकाणी वापरले जाते -- रेडिंग (कॅलिफोर्निया) रेडिंग (बर्कशायर) रेडिंग एफ.सी.


मिडल्सब्रो

मिडल्सब्रो हे इंग्लंडच्या नॉर्थ यॉर्कशायर काउंटीमधील एक शहर व बरो आहे. मिडल्सब्रो शहर इंग्लंडच्या उत्तर भागात उत्तर समुद्राजवळ टीस नदीच्या तीरावर वसले आहे.


पोर्टस्मथ

पोर्टस्मथ हे इंग्लंड देशाच्या हॅंपशायर काउंटीमधील दुसऱ्या क्रमांकाचे मोठे शहर आहे (साउथहॅंप्टन खालोखाल). हे शहर इंग्लंडच्या दक्षिण भागात इंग्लिश खाडीच्या किनाऱ्यावर वसले आहे. ऐतिहासिक काळापासून एक बंदर असलेल्या पोर्टस्मथ येथे ब्रिटिश रॉयल नेव्हीचा मोठा तळ आहे.

येथील पोर्टस्मथ एफ.सी. हा फुटबॉल क्लब प्रसिद्ध आहे.


बेंजामिन डिझरायली

बेंजामिन डिझरायेली, बीकन्सफील्डचा पहिला अर्ल (इंग्लिश: Benjamin Disraeli; २१ डिसेंबर, इ.स. १८०४ - १९ एप्रिल, इ.स. १८८१) हा ब्रिटिश राजकारणी व दोन वेळा युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. ज्यू धर्मीय कुटुंबात जन्मलेला तो आजवरचा एकमेव ब्रिटिश पंतप्रधान आहे.


मिखाइल साकाश्विली

मिखाइल साकाश्विली (जॉर्जियन: მიხეილ სააკაშვილი; २१ डिसेंबर १९६७) हा कॉकेशसमधील जॉर्जिया देशाचा तिसरा राष्ट्राध्यक्ष आहे. २००३ सालच्या रक्तहीन क्रांतीनंतर सत्तेवर आलेल्या साकाश्विलीने जॉर्जियामध्ये अनेक आर्थिक सुधारणा घडवून आणल्या. त्याने नाटो व पश्चिम जगतासोबत जॉर्जियाचे संबंध बळकट केले. सध्या जॉर्जियामधील ६७ टक्के लोकांनी साकाश्विलीला पसंदी दाखवली आहे. २ वेळा राष्ट्राध्यक्षपदावर राहिल्यानंतर साकाश्विली ऑक्टोबर २०१३ मध्ये घेण्यात आलेल्या अध्यक्षीय निवडणुकीसाठी अपात्र ठरला. ह्या निवडणुकीमध्ये विजय मिळवुन जियॉर्जी मार्गवेलाश्विली जॉर्जियाचा नवा राष्ट्राध्यक्ष निवडून आला आहे.

साकाश्विलीच्या कारकिर्दीत जॉर्जियाचे रशियासोबतचे संबंध रसातळाला पोचले. जॉर्जियामधील दक्षिण ओसेशिया व अबखाझिया ह्या फुटीरवादी प्रदेशांना रशियाने दिलेला पाठिंबा हे त्याचे मुख्य कारण मानले जाते.

ऑक्टोबर 2021 मध्ये मिखील साकाशविली, 2013 पासून जॉर्जियाबाहेर निर्वासित झाल्यानंतर बेकायदेशीररित्या त्याच्या देशात परत आल्यानंतर अटक करण्यात आली. त्याने आपल्या देशबांधवांसोबत लढा देण्याच्या त्याच्या इच्छेद्वारे स्पष्ट केलेले हावभाव.


ला लीगा

प्रिमेरा दिव्हिजियोन () म्हणजेच ला लीगा ही स्पेनमधील व्यावसायिक फुटबॉल साखळी स्पर्धा आहे. स्पेनमधील सर्वोच्च पातळीवरील ही लीग जगातील सर्वोत्तम फुटबॉल स्पर्धांपैकी एक समजली जाते. दरवर्षी खेळवल्या जाणाऱ्या ह्या स्पर्धेमध्ये स्पेनमधील २० सर्वोत्तम क्लब भाग घेतात. हंगाम संपल्यानंतर क्रमवारीमधील सर्वात खालच्या ३ क्लबांची हकालपट्टी सेगुंदा दिव्हिजियोन ह्या दुय्यम पातळीवरील लीगमध्ये होते तर सेगुंदा दिव्हिजियोनमधील सर्वोत्तम ३ संघांनाला लीगामध्ये बढती मिळते.

१९२९ सालापासून खेळवल्या जात असलेल्याला लीगामध्ये आजवर ५९ स्पॅनिश क्लबांनी भाग घेतला असून रेआल माद्रिदने आजवर ३६ तर एफ.सी. बार्सेलोनाने २६ वेळा ही स्पर्धा जिंकली आहे.


सेरी आ

सेरी आ () ही इटली देशामधील सर्वोत्तम श्रेणीची फुटबॉल लीग आहे. ह्यामध्ये इटलीमधील २० व्यावसायिक फुटबॉल क्लब भाग घेतात. क्लबांच्या प्रदर्शनावरून त्यांची सेरी बे ह्या दुय्यम श्रेणीच्या लीगमध्ये हकालपट्टी होऊ शकते तसेच सेरी बे मधील संघांना ह्या लीगमध्ये बढती मिळू शकते.

इ.स. १९२९ मध्ये स्थापन झालेल्या सेरी आ मध्ये आजवर ५० संघ खेळले असून युव्हेन्तुस ह्या संघाने ३० वेळा अजिंक्यपदाचा चषक उचलला आहे. युएफाच्या क्रमवारीपद्धतीनुसार युरोपामधील राष्ट्रीय फुटबॉल लीगमध्ये सेरी आचा चौथा क्रमांक लागतो (प्रीमियर लीग, ला लीगा व फुसबॉल-बुंडेसलीगा खालोखाल). युव्हेन्तुस, इंटर मिलान व ए.सी. मिलान हे जगामधील सर्वात प्रसिद्ध तीन फुटबॉल क्लब सेरी आ मध्ये खेळतात.


स्पेन्सर पर्सिव्हाल

स्पेन्सर पर्सिव्हाल (; १ नोव्हेंबर, इ.स. १७६२ - ११ मे, इ.स. १८१२) हा १८०९ ते १८१२ दरम्यान युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता. ११ मे १८१२ रोजी पर्सिव्हालची लंडनमधील संसद भवनात गोळी घालून हत्या करण्यात आली. हत्या केला गेलेला तो आजवरचा एकमेव ब्रिटिश पंतप्रधान आहे.

पर्सिव्हाल, स्पेन्सर पर्सिव्हाल, स्पेन्सर पर्सिव्हाल, स्पेन्सर


मराठा लाइट इन्फंट्री रेजिमेंट

मराठा लाइट इन्फंट्री रेजिमेंट (एम.एल.आय.आर.) ही भारतीय सेनेतील सैन्यदल असून सर्वात जुन्या सैन्यदलांपैकी एक आहे. याची स्थापना १७६८ साली झाली. सुरुवातीला याची ओळख ब्रिटिश लष्करातील जंगी पलटण म्हणून होती. १८०२च्या सुमारास याला रेजिमेंटचा दर्जा देण्यात आला. लाईट इंन्फंट्री म्हणजे मोजक्या सैनिकांची चपळपणे हालचाली करू शकणारी पलटण. सैनिक याचे प्रशिक्षण केंद्र बेळगाव येथे आहे. यातील सैनिकांना गणपत असेही संबोधतात. अश्या सहा बटालियन्स सैन्यात होत्या. या बटालियन्स एकत्रित करून त्याचे लाईट इन्फंट्री रेजिमेंटमधे रूपांतर करण्यात आले. मराठा लाईट इन्फंट्रीचे चिन्ह हे अशोकचक्र, ढाल तलवार व तुतारी हे आहे.


तंबाखू

तंबाखू भारतात उगवणारी एक वनस्पती आहे. या वनस्पतीला संस्कृतमध्ये ताम्रपर्ण, गुच्छफल, क्षारपत्रा, ताम्रकुट व धुम्रपत्र अशी नावे आहेत . शास्त्रीय नाव निकोटिआना टॅबकम (Nicotiana tabacum) असेेआहे . हिची पाने वाळवून, कुस्करून त्याला चुना मळतात. याचा वापर लोक खाण्यासाठी करतात. त्याच चुन्यापासून गुटखा बनवतात. वाळलेल्या अखंड पानापासून विडी बनवितात. तंबाखू हा पदार्थ नशादायक आहे. विडी, सिगरेट, सिगार, चिरूट, हुक्का, गुटखा, तपकीर, हिरड्यांना लावण्याची मशेरी, चुन्याबरोबर मिसळून, पानात घालून आणि अशा नानाविध स्वरूपात हा पदार्थ वापरला जातो. तंबाखू एक नगदी पीक आहे. तंबाखूच्या वापराने कर्करोग होतो.br


साचा:लोगो

This is a logo of an organization, item, or event, and is protected by copyright and/or trademark. It is believed that the use of low-resolution images of logos

to illustrate the organization, item, or event in question on the English-language Wikipedia, hosted on servers in the United States by the non-profit Wikimedia Foundation,

qualifies as fair use under United States copyright law. Any other uses of this image, on Wikipedia or elsewhere, may be copyright infringement. Certain commercial use of this image may also be trademark infringement. See Wikipedia:Fair use and Wikipedia:Logos.

Use of the logo here does not imply endorsement of the organization by Wikipedia or the Wikimedia Foundation, nor does it imply endorsement of Wikipedia or the Wikimedia Foundation by the organization.


गोवा मुक्तिसंग्राम

गोवा राज्याला पोर्तुगीजांच्या तावडीतून सोडवण्यासाठीचे आंदोलन केले गेले त्यास गोवा मुक्तिसंग्राम असे संबोधतात.

१९ डिसेंबर १९६१ रोजी भारतीय सेनेने गोवा, दमण व दीव हा पोर्तुगीज हिंदुस्थानातील ऊर्वरित प्रदेश मुक्त केला. दादरा व नगर हवेली हा पोर्तुगीज हिंदुस्थानातील प्रदेश त्यापूर्वीच मुक्त करण्यात आला होता. गोव्याच्या मुक्तीबरोबर पोर्तुगीजांचे हिंदुस्थानातील सुमारे ४५० वर्षांचे राज्य समाप्त झाले. त्यामुळे दरवर्षी १९ डिसेंबर हा दिवस गोवा मुक्ती दिन म्हणून पाळला जातो. पोर्तुगीजांनी गोवा येथे आल्यानंतर ख्रिस्ती धर्मपरिवर्तनाची मोहीमच सुरू केली. आणि त्याला विरोध करणाऱ्यांवर अघोरी अत्याचार सुरू केले. पद्धतशीर हिंदू विरोधी हिंसाचार, जबरदस्तीने केलेले हिंदूंचे धर्मांतर , दस्तऐवजीकरण केलेले हिंदू हत्याकांड , हिंदू मूर्ती भंजन, हिंदू मंदिरांचा विध्वंस आणि हिंदू मुद्रा विटंबना, तसेच हिंदू शैक्षणिक केंद्रांचा विनाश या पोर्तुगीजांच्या अत्याचारांना गोव्याचे मूळ हिंदू कंटाळले होती. त्यामुळे सशस्त्र आणि सविनय अशा दोन्ही मार्गानं गोवन जनतेने स्वातंत्र्यासाठी आंदोलने सुरू केली. भारत स्वतंत्र झाल्यानंतर पोर्तुगीजही आपोआप गोव्यातून काढता पाय घेतील असा अंदाज होता. पण तसं झालं नाही. उलट पोर्तुगालचा शासक सालाझार अधिक कठोर झाला. त्यानं इथं अत्याचारांची मालिकाच सुरू केली. पोर्तुगीजांविरोधात उठाव होऊ नये म्हणून कडक निर्बंध टाकले. लिहिणे, बोलणे यावरही निर्बंध लावले गेले. भारतीय सैन्याने 'ऑपरेशन विजय' राबवत गोवा मुक्त केला. भारताने गोवा आणि दमण दीव स्वतंत्र केले.


विजयनगरचे साम्राज्य

दक्षिणी भारतातील हंपी ही राजधानी असलेले राज्य हे विजयनगर साम्राज्य म्हणून ओळखले जाते. वरंगळच्या हरिहर व बुक्क''' या दोन भावांनी विजयनगरच्या साम्राज्याची पायाभरणी केली. राजा हरिहर आणि राजा बुक्का यांनी मुहम्मद तुघलक या हरवून त्याला पूर्ण नामहरम करत होते. मुहम्मद तुघलक हरल्यावर कृष्णा नदी व तुंगभद्रा नद्यांच्या दरम्यान स्वतंत्र हिंदु राज्य स्थापन केले. लवकरच त्यांनी उत्तरेकडील कृष्णा नदी आणि दक्षिणेस कावेरी नदीच्या दरम्यान संपूर्ण प्रदेशावर आपले साम्राज्य तयार केले. विजयनगर साम्राज्याच्या वाढत्या शक्तीमुळे या तत्कालिन इस्लामी आक्रमकांना आपल्या राज्यात पराभूत व्हावे लागले. आणि तेथून त्यांना पळ काढावा लागला. बहामनी राज्याशी वारंवार युद्ध केले आणि त्यांना पराभूत करून सोडले. मुसलमानांशी टक्कर घेऊन हिंदूत्व जिवंत ठेवणे हे विजयनगरच्या राजांचे ध्येय होते आणि त्यात ते यशस्वी झाले.


शांतिनाथ देसाई

शांतिनाथ कुबेरप्पा देसाई (१९२९ - १९९८) हे कन्नड साहित्यिक होते. त्यांच्या ओम नमो या कादंबरीस साहित्य अकादमी पुरस्कार मिळाला होता.


जॉर्ज गॉर्डन बायरन

जॉर्ज गॉर्डन बायरन तथा लॉर्ड बायरन (२२ जानेवारी, इ.स. १७८८ - १९ एप्रिल, इ.स. १८२४) हा इंग्लिश कवी होता.


अँड्रु गंतॉम

अँड्रु गंतॉम (Andrew Gordon Ganteaume; २२ जानेवारी १९२१, पोर्ट ऑफ स्पेन, त्रिनिदाद) हा एक निवृत्त त्रिनिदाद आणि टोबॅगोचा क्रिकेट खेळाडू आहे. १९४८ साली गंतॉम वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाकडून केवळ एका कसोटी सामन्यामध्ये खेळला व त्याने ह्या सामन्यामध्ये शतक फटकावले.


लिंडन बी. जॉन्सन

लिंडन बेन्स जॉन्सन (इंग्लिश: Lyndon Baines Johnson), लघुनाम एलबीजे (रोमन लिपी: LBJ) (२७ ऑगस्ट, इ.स. १९०८ - २२ जानेवारी, इ.स. १९७३) हा अमेरिकेचा ३६वा राष्ट्राध्यक्ष होता. याने २२ नोव्हेंबर, इ.स. १९६३ ते २० जानेवारी, इ.स. १९६९ या कालखंडादरम्यान राष्ट्राध्यक्षपदाची सूत्रे सांभाळली. जॉन एफ. केनेडी याच्या अध्यक्षीय कारकिर्दीत हा अमेरिकेचा ३७वा उपराष्ट्राध्यक्ष होता. नोव्हेंबर, इ.स. १९६३मध्ये केनेडीची हत्या झाल्यावर याने राष्ट्राध्यक्षपदाची धुरा वाहिली. केनेडी प्रशासनाची मुदत पुरी झाल्यानंतर इ.स. १९६४ सालातल्या अध्यक्षीय निवडणुकींत विजयी होऊन हा पुन्हा अध्यक्षपदावर बसला. जॉन्सन डेमोक्रॅटिक पक्षाचा सदस्य होता.

उपाध्यक्षीय व अध्यक्षीय कारकिर्दींपूर्वी जॉन्सन इ.स. १९३७ ते इ.स. १९४९ या कालखंडात अमेरिकी प्रतिनिधिगृहात टेक्सास संस्थानाचा प्रतिनिधी होता. इ.स. १९४९ ते इ.स. १९६१ या काळात अमेरिकेची सेनेट सभागृहात त्याने टेक्सासाचे प्रतिनिधित्व केले.

त्याच्या अध्यक्षीय कारकिर्दीत नागरी हक्क, सार्वजनिक प्रसारण, वैद्यकीयसेवा (मेडिकेअर), वैद्यकीयसाह्य (मेडिएड) इत्यादी सुविधा व शिक्षणसाह्य इत्यादी क्षेत्रांसाठी उदार कायदे संमत झाले. मात्र परराष्ट्र धोरणाच्या आघाडीवर जॉन्सन प्रशासनाने व्हियेतनाम युद्धात अमेरिकेचा प्रत्यक्ष सहभाग वाढवण्याचा निर्णय घेतला. व्हियेतनाम युद्ध निर्णायक रित्या न संपता दीर्घ काळ लांबण्याची लक्षणे दिसू लागली, तसतसे त्याला वाढत्या पक्षांतर्गत, तसेच लोकांच्या विरोधाला सामोरे जावे लागले. या पार्श्वभूमीवर पुढ्यात ठाकलेल्या इ.स. १९६८ सालातल्या अध्यक्षीय निवडणुकींसाठी पुन्हा उभे राहण्याची संधी न घेता त्याने माघार घेतली.


पोप क्लेमेंट अकरावा

याचे मूळ नाव जियोव्हानी फ्रांसेस्को अल्बानी होते. अल्बानी पूर्वज आल्बेनियामधून १५व्या शतकात इटलीत आले व त्यांनी तेथे जम बसवला.


युरी गागारिन

युरीचा जन्म सोवियत संघाच्या ग्रामीण भागातील एका गरीब कुटंबात झाला. घरच्या परिस्थितीमुळे लहान वयातच धातूच्या ओतकामाच्या कारखान्यात फाउण्ड्रीमन म्हणून युरी काम करू लागला. अविश्रांत कष्ट आणि तीव्र बुद्धिमत्ता असल्याने एक चांगला कामगार म्हणून युरीचे नाव झाले. त्याला विमानाच्या कारखान्यात नोकरीची संधी आली. याही कामात त्याने मेहनत घेऊन नाव कमावल्याने त्याला विमानदलात घेण्यात आले. हळूहळू युरीला अंतराळवीर होण्यासाठी प्रशिक्षण देण्यात आले.

एप्रिल १२, इ.स. १९६१ रोजी गागारिन अंतराळात जाणारा सर्वप्रथम माणूस ठरला. पृथ्वीच्या कक्षेबाहेर युरीने ८९ तास ३४ मिनिटे भ्रमण केले. या पराक्रमाबद्दल त्याला अनेक देशांचे पुरस्कार मिळाले. त्यात ऑनर ऑफ लेनिन आणि सोवियत संघाचा नायक या पुरस्कारांचाही समावेश आहे.

वयाच्या ३४ व्या वर्षी एका विमान अपघातात युरीचा मृत्यु झाला.


भार्गवराम भिकाजी आचरेकर

भार्गवराम आचरेकर ( आचरे, १० जुलै, १९१०; - पुणे, २७ मार्च, १९९७) ऊर्फ मामा आचरेकर हे एक संगीत नाटकांमध्ये काम करणारे मराठी गायक अभिनेते होते. ते स्त्री-भूमिकाही करीत.

भार्गवराम आचरेकरांचा जन्म आचरे गावात झाला. त्यांचे आईवडील लहानपणीच वारले. थोरले बंधू अवधूत आचरेकर यांनी त्यांचा सांभाळ केला. अवधूत आचरेकर यांच्याकडे आईपासूनच चालत आलेला संगीताचा वारसा होता. त्यांनीच भार्गवरामांना संगीताचे धडे दिले.


मायकेल जोसेफ सॅव्हेज

मायकेल जोसेफ सॅव्हेज (इंग्लिश: Michael Joseph Savage) (मार्च २३, इ.स. १८७२ - मार्च २७, इ.स. १९४०) हा न्यू झीलंडाचा मजूर पक्षीय राजकारणी व पंतप्रधान होता. डिसेंबर ६, इ.स. १९३५ ते मार्च २७, इ.स. १९४० या कालखंडात तो पंतप्रधानपदावर होता. त्या काळात उद्भवलेल्या दुसऱ्या महायुद्धात दोस्त राष्ट्रांच्या आघाडीत सामील झालेल्या न्यू झीलंडाचे त्याने नेतृत्व केले.


चार्ल्स वॉटसन-वेंटवर्थ

चार्ल्स वॉटसन-वेंटवर्थ, रॉकिंगहॅमचा दुसरा मार्के (; १३ मे, इ.स. १७३० - १ जुलै, इ.स. १७८२) हा ब्रिटीश राजकारणी व युनायटेड किंग्डमचा पंतप्रधान होता.

वॉटसन-वेंटवर्थ, चार्ल्स वॉटसन-वेंटवर्थ, चार्ल्स वॉटसन-वेंटवर्थ, चार्ल्स


निकिता ख्रुश्चेव्ह

निकिता ख्रुश्चेव्ह (; १५ एप्रिल १८९४ - ११ सप्टेंबर १९७१) हा एक सोव्हिएत राजकारणी व सप्टेंबर १९५३ ते ऑक्टोबर १९६४ दरम्यान देशाचा राष्ट्रप्रमुख तसेच सोव्हिएत संघाच्या कम्युनिस्ट पक्षाचा सरचिटणीस होता. जोसेफ स्टॅलिनच्या मृत्यूनंतर ख्रुश्चेव्हने सोव्हिएतचे नेतृत्व केले व देशामध्ये स्टॅलिनची धोरणे बदलण्याचे कार्य मोठ्या प्रमाणावर हाती घेतले. १९५८ ते १९६४ दरम्यान ख्रुश्चेव्ह सोव्हिएत मंत्रीमंडळाच्या अध्यक्षपदावर होता.

ख्रुश्चेव्हचा जन्म रशिया व युक्रेनच्या सीमेजवळील एका लहान गावामध्ये झाला. तरुण वयामध्ये तो एक कुशल लोहार होता. रशियन यादवी युद्धानंतर ख्रुश्चेव्ह राजकारणात शिरला व हळूहळू कम्युनिस्ट पक्षामध्ये वरच्या पदांवर पोचू लागला. १९३० च्या दशकातील स्टॅलिनने हाती घेतलेल्या राजकीय अटकांना व हिंसाचाराला ख्रुश्चेव्हचा पाठिंबा होता. १९३९ साली स्टॅलिनने ख्रुश्चेव्हला युक्रेनमधील सत्ता सांभाळण्यासाठी पाठवले. दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान लाल सैन्याचे नेतृत्व करणाऱ्या ख्रुश्चेव्हकडे क्यीववरील नाझी जर्मनीचे आक्रमण थोपवून धरण्याची जबाबदारी होती. १९४२ साली स्टॅलिनने ख्रुश्चेव्हला स्टालिनग्राड शहराच्या बचावासाठी रवाना केले. युद्ध संपल्यानंतर ख्रुश्चेव्ह पुन्हा युक्रेनमध्ये परतला व त्याच्या नेतृत्वाखाली युक्रेन सोसागमध्ये पुन्हा शांतीचे व भरभराटीचे दिवस परतले. स्टॅलिनच्या अखेरच्या काळात ख्रुश्चेव्ह मॉस्कोमध्ये दाखल झाला. ६ मार्च १९५३ रोजी स्टॅलिनच्या मृत्यूनंतर सोव्हिएत कम्युनिस्ट पक्षाच्या नियंत्रणासाठी अनेक नेत्यांमध्ये रस्सीखेच सुरू झाली ज्यामध्ये ख्रुश्चेव्हचा विजय झाला व तो पक्षाचा सरचिटणीस व पर्यायाने देशाचा राष्ट्रप्रमुख व सरकारप्रमुख बनला.

ख्रुश्चेव्हच्या नेतृत्वाखाली सोव्हिएत संघाने मोठ्या प्रमाणावर अंतराळ संशोधन हाती घेतले व लष्करावरील खर्चात कपात केली. ख्रुश्चेव्हने कृषी क्षेत्रामध्ये अनेक प्रयोग केले परंतु जे अयशस्वी ठरले. त्याच्या कारकिर्दीमध्ये शीत युद्ध शिगेला पोचले. क्युबन क्षेपणास्त्र आणीबाणीदरम्यान सोव्हिएत व अमेरिकेमध्ये प्रचंड तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते. १४ ऑक्टोबर १९६४ रोजी कम्युनिस्ट पक्षाने ख्रुश्चेव्हला सरचिटणीस पदावरून काढले व त्याला राजकीय निवृत्ती स्वीकारण्यास भाग पाडले. अखेरच्या काळात ख्रुश्चेव्हचे दिवस मानसिक नैराश्यामध्ये गेले व ११ सप्टेंबर १९७१ रोजी तो मॉस्कोमधील एका इस्पितळामध्ये हृदयाघाताच्या धक्क्याने मृत्यू पावला.


महामने उस्माने

महामने उस्माने (जानेवारी २०, इ.स. १९५० - ) हा नायजरचा भूतपूर्व राष्ट्राध्यक्ष आहे. हा १६ एप्रिल, इ.स. १९९३ ते २७ जानेवारी, इ.स. १९९६पर्यंत सत्तेवर होता. लष्करी उठावात पदच्युत झालेला उस्माने त्यानंतर विरोधीपक्षनेता होता. हा डिसेंबर १९९९ ते मे २००९ पर्यंत नायजरच्या संसदेचा सभापती होता.

उस्माने, महामने उस्माने, महामने


जॉर्ज ए. हर्न

जॉर्ज आल्फ्रेड लॉरेन्स हर्न (मार्च २७, इ.स. १८८८ - नोव्हेंबर १३, इ.स. १९७८) हा कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळलेला खेळाडू होता.

हर्न, जॉर्ज ए. हर्न, जॉर्ज ए. हर्न, जॉर्ज ए. वर्ग:पुरुष चरित्रलेख


फ्रँक स्मेइल्स

फ्रॅंक स्मेइल्स (मार्च २७, इ.स. १९१० - डिसेंबर १, इ.स. १९७०) हा कडून एक कसोटी सामना खेळलेला क्रिकेट खेळाडू होता.


इव्हान गास्पारोविच

इव्हान गास्पारोविच (स्लोव्हाक: Ivan Gašparovič; २७ मार्च १९४१) हा एक स्लोव्हाक राजकारणी व स्लोव्हाकियाचा माजी राष्ट्राध्यक्ष आहे. तो जून २००४ ते जून २०१४ दरम्यान ह्या पदावर होता.


एच.के. एक्सप्रेस

हाँग काँग एक्सप्रेस एरवेझ तथा एचके एक्सप्रेस ही चीनमधील हाँग काँग स्थित विमानकंपनी आहे. स्वस्त दरात प्रवासी वाहतूक उपलब्ध करणारी ही कंपनी आशियामधील चीन, मलेशिया, कोरिया, तैवान आणि थायलंडसह नऊ देशांमध्ये विमानसेवा पुरवते. हाँग काँग आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर मुख्य तळ असलेली ही कंपनी आपल्या ताफ्ताय फक्त एरबस ए३२० प्रकारची विमाने बाळगून आहे.


कुरुडचा नंदीबैल उत्सव

कुरुडचा नंदीबैल उत्सव सांस्कृतिक वारस्याची जपवणूक

कुरुड ता. देसाईगंज जिल्हा गडचिरोली येथे पारंपारिक संस्कृतीचे जतन नंदीबैल उत्सव मोठ्या आनंदाने साजरा केला जातो. पितृमोक्ष अमावास्येच्या दिवशी विविध कार्यक्रमाचे आयोजन केले जाते. नंतर गावात मिरवणूक काढून हा उत्सव पार पाडला जातो.


जयपूर पिंक पँथर्स

ख्यातनाम मालकांमुळे संघाला प्रचंड लोकप्रियता मिळाली असली तरीही, जयपूर पिंक पँथर्सने प्रो कबड्डी लीग, २०१४च्या उद्घाटन हंगामात यू मुम्बाचा ३५-२४ ने पराभव करून विजय मिळवला. संघाची कामगिरी नंतर पीकेएल सीझन २ आणि सीझन ३ मध्ये घसरली परंतु सीझन ४ पासून सुधारली आणि ते प्लेऑफसाठी पात्र ठरले. संघाचा प्रमुख रेडर जसवीर सिंग होता, तर प्रमुख बचावपटू रण सिंग होता. जयपूर पिंक पँथर्स केवळ GS एंटरटेनमेंट वर्ल्डवाइडद्वारे व्यवस्थापित केले जातात ज्याचे प्रमुख हे चित्रपट निर्माते आणि क्रीडा उद्योजकांपैकी एक श्री बंटी वालिया आणि श्री जसप्रीत सिंग वालिया हे आहेत.


यू मुम्बा

यु मुंबा हा प्रो कबड्डी लीग मधील काही महत्त्वपूर्ण संघांपैकी एक आहे. सर्वात जास्त सामने जिंकण्याचा विक्रम या संघाने करून दाखवला आहे. २०१४ साली झालेल्या लीग मध्ये हा संघ दुसऱ्या स्थानावर होता. परंतु २०१५ साली नवीन विक्रम करत या संघाने लीग जिंकली. या यशाचा शिल्पकार यु मुंबाचा कप्तान अनुप कुमार आहे असे मानले जात असले तरी या संघातील इतर खेळाडूंचाही या विजयात सिंहाचा वाट आहे. या संघातीळ खेळाडूंची नावे पुढील प्रमाणे.


जसविर सिंग

जसवीर सिंग हे भारतातील प्रसिद्ध कबड्डीपटू आहेत. ते भारतीय संघासाठी खेळतात. प्रो कबड्डी लीग मधेही ते जयपूर पिंक पॅंथर्स संघासाठी खेळतात. २०१५ मध्ये झालेल्या प्रो कबड्डी लीग मध्ये ते जयपूर पिंक पॅंथर्स संघाचे कर्णधार होते.


दिल दोस्ती दुनियादारी

दिल दोस्ती दुनियादारी ही झी मराठी दूरचित्रवाणी वाहिनीवरील तरुणांची आवडती एक मालिका आहे. या मालिकेचे निर्माते संजय जाधव आहेत. या मालिकेचे पुनःप्रसारण झी युवा वाहिनीवर करण्यात आले होते.


नवनीत गौतम

नवनीत गौतम हे भारतातील खूप प्रसिद्ध कबड्डीपटू आहेत. ते भारतीय संघासाठी खेळतात. तसेच जयपूर पिंक पॅंथर्स साठी २०१४ साली कर्णधार म्हणूनही ते खेळले. २०१५ साली झालेल्या प्रो कबड्डी लीग मध्ये दुखापतीमुळे जास्त सामने खेळू शकले नाहीत.


जागतिक साक्षरता दिन

जागतिक साक्षरता दिन हा प्रतिवर्षी ८ सप्टेंबर या तारखेला साजरा केला जातो. आंतरराष्ट्रीय सहकार्यातून शिक्षण, विज्ञान आणि सांस्कृतिक विकास व त्यातून शांतता व सुव्यवस्थेला उत्तेजन देण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कार्य करणाऱ्या युनेस्कोने शिक्षणाचे, साक्षरतेचे महत्त्व लक्षात घेऊन ८ सप्टेंबर हा दिवस 'जागतिक साक्षरता दिन' म्हणून साजरा करण्याचे ठरविले. युनेस्कोत हा निर्णय ७ नोव्हेंबर इ.स. १९६५ रोजी झाला आणि ८ सप्टेंबर इ.स. १९६६ पासून जगभरात 'जागतिक साक्षरता दिन' साजरा केला जाऊ लागला.


सुशील कुमार मोदी

सुशील कुमार मोदी ( ५ जानेवारी १९५२) हे भारत देशाच्या भारतीय जनता पक्षामधील एक राजकारणी व बिहार या राज्याचे माजी उप-मुख्यमंत्री आहेत. पाटणा शहरामध्ये जन्मलेले व शिक्षण घेतलेले मोदी रा.स्व. संघाचे आजन्म सदस्य आहेत. १९९० साली मोदींनी राजकारणात कार्यरत राहण्यास सुरुवात केली. ते १९९०, १९९५ व २००० साली बिहार विधानसभेवर निवडून गेले.

२००४ सालच्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये मोदी भागलपूर मतदारसंघामधून निवडून आले. परंतु केवळ एक वर्ष संसद सदस्य राहिल्यानंतर मोदींनी २००५ साली खासदारपदाचा राजीनामा दिला व ते बिहारमध्ये परतले. २००५ ते २०१३ दरम्यान ते नितीश कुमार राज्य सरकारमध्ये उपमुख्यमंत्री व अर्थमंत्रीपदावर होते.

ऑक्टोबर-नोव्हेंबर २०१५ मध्ये होऊ घातलेल्या बिहार विधानसभा निवडणुकांमध्ये मोदींना राष्ट्रीय लोकशाही आघाडीचे प्रमुख नेते मानण्यात येत होते एन.डी.ए.ला बहुमत मिळाल्यास मोदींना मुख्यमंत्रीपद मिळण्याची शक्यता वर्तवली गेली होती. परंतु ह्या निवडणुकीत बहुमत मिळवण्यास भाजपला अपयश आले.


भारतीय तत्त्वज्ञान

भारतीय तत्त्वज्ञान (मूळ संस्कृत संज्ञा 'दर्शन') : भारतीय उपखंडातील संस्कृतींमध्ये विकसित झालेल्या तात्त्विक विचारप्रणालींना आणि त्या संबंधीच्या समग्र प्रतिक्रियात्मक विचारविमर्शास भारतीय तत्त्वज्ञान म्हंटले जाते. भारतीय तत्त्वज्ञानास प्राचीन परंपरा आहे. षड्दर्शने म्हणजे भारतीय तत्त्वज्ञान असे समीकरण केले जाते, पण हा समज अपुऱ्या माहितीवर आधारलेला आहे. भारतीय तत्त्वज्ञान ही संकल्पना त्यापेक्षा अधिक व्यापक आणि संकीर्ण आहे.


वॉल्ट डिझ्नी

वॉल्टर एलिआस डिस्नी (डिसेंबर ५,१९०१ - डिसेंबर १५,१९६६) हे अनेक ऑस्कर पुरस्कार विजेते अमेरिकन चित्रपट निर्माते, दिग्दर्शक, पटकथालेखक, ध्वनिअभिनेता, रेखाचित्रकार आणि उद्योजक होते. त्यांची अनेक जनकल्याणांची कामेसुद्धा केली आहेत. त्यांनी त्यांचा भाऊ रॉय डिस्नी याच्यासोबत मिळून वॉल्ट डिझ्नी कंपनीची स्थापना केली. त्यांना वॉल्ट डिस्ने म्हणूनच ओळखले जाते.


मोहम्मद झहीर शाह

मोहम्मद झहीर शाह (पश्तो:محمد ظاهرشاه ;उर्दू:محمد ظاهر شاه; १५ ऑक्टोबर, इ.स. १९१४ - २३ जुलै, २००७) हा अफगाणिस्तानचा शेवटचा राजा होता. हा १९३३ ते १९७३पर्यंत सत्तेवर होता. त्याला अफगाणिस्ताना राष्ट्रपिता असा खिताब देण्यात आला होता.


रॉय डिझ्नी

रॉय ऑलिव्हर डिस्नी (२४ जून, इ.स. १८९३:शिकागो, अमेरिका - २० डिसेंबर, इ.स. १९७१) हा एक अमेरिकन उद्योजक होता. याने आपला भाऊ वॉल्ट डिस्नीसोबत वॉल्ट डिस्नी कंपनीची स्थापना केली.


जेम्स दुसरा, स्कॉटलंड

जेम्स दुसरा (१६ ऑक्टोबर, इ.स. १४३० - ३ ऑगस्ट, इ.स. १४६०) हा १४३७ ते मृत्यूपर्यंत स्कॉटलंडचा राजा होता. हा जेम्स पहिला आणि जोन बोफोर्टचा मुलगा होता. जेम्स पहिल्याची २१ फेब्रुवारी, इ.स. १४३७ रोजी हत्या झाल्यावर दुसरा जेम्स राजेपदी आला.

जेम्स दुसरा आणि ग्वेल्डर्सची मेरी यांना सात मुले झाली. त्यांपैकी जेम्स तिसरा हा याच्यापश्चात स्कॉटलंडचा राजा झाला.


जिती जितायी पॉलिटिक्स

जिती जितायी पॉलिटिक्स हा भारतातील एक राजकीय पक्ष आहे. या पक्षाची स्थापना १७ ऑक्टोबर, इ.स. २००३ रोजी मध्य प्रदेशमध्ये तृतीयपंथी व्यक्तींनी केली होती. या पक्षाचे सर्वप्रथम अध्यक्षपद सुरैयाकडे होते.


मुरुदेश्वर

मुरुदेश्वर हे भारताच्या कर्नाटक राज्याच्या उत्तर कन्नड जिल्ह्यातील भातकल तालुक्यामधील एक नगर आहे. हे गाव अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यावर मंगळूरच्या १५० किमी उत्तरेस स्थित आहे. मुरुदेश्वर हे हिंदू धर्मातील भगवान शंकराचे एक नाव असून हे गाव जगामधील द्वितीय क्रमांकाच्या उंच शंकराच्या मूर्तीसाठी आणि मंदिरासाठी प्रसिद्ध आहे. मुरुडेश्वरची कथा शिवपुराणामध्ये पहावयास मिळते.

मुरुदेश्वर राष्ट्रीय महामार्ग १७ वर स्थित असून ते कोकण रेल्वेवरील एक स्थानक आहे. मत्स्यगंधा एक्सप्रेस, नेत्रावती एक्सप्रेस इत्यादी रोज धावणाऱ्या गाड्यांचा येथे थांबा आहे.


कुवेत एरवेझ

कुवेत एरवेझ (अरबी: الخطوط الجوية الكويتية) ही मध्य पूर्वेतील कुवेत ह्या देशाची राष्ट्रीय विमान वाहतूक कंपनी आहे. इ.स. १९५३ साली स्थापन झालेली कुवेत एरवेझ कुवेत शहराजवळील कुवेत आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून जगातील ३४ शहरांना प्रवासी विमानसेवा पुरवते.

मध्य पूर्वेतील अतिशय वेगाने विकसित होणारी अर्थव्यवस्था असणारा कुवेत हा दुसरा देश आहे. या देशाची एरलाइन अतिशय आधुनिक आणि संपत्तिवान आहे. कुवेत एरवेझने विमान वाहतूक सेवेतील गुणवत्ता ग्राहकासांठी उच्चतम कशी ठेवता येईल आणि जागतिक पातळीवर आपली विमानसेवा नवलाईची कशी होईल याकडे लक्ष केन्द्रित केले आहे.


न्यू यॉर्क हिल्टन मिडटाउन

न्यू यॉर्क मिल्टन मीडटाउन हे न्यू यॉर्क शहरातील सर्वात मोठे आणि जगातील सर्वात उंच 101 वे हॉटेल आहे. याची मालकी संघ स्वरूपाची आहे आणि याचे जगभरातील व्यवस्थापन हिल्टन पहातात. 47 मजल्याचे हे हॉटेल रॉकफेलर केंद्राच्या 6 व्या मार्गावरील उत्तरपछिम कोपऱ्यावर आहे. U.S.चे राष्ट्राध्यक्ष जॉन एफ.केनेडी पासूनचे पुढील सर्व अध्यक्षांनी 53 व्या रस्त्यावरील या हॉटेल मध्ये अथितींचे आथित्यपन केलेले आहे. सन 1973 मध्ये जगातील पहिला सेल फोन याच हॉटेलमध्ये मार्टिन कूपर या हॉटेल मधील पाहुण्यांनी हॉटेलचे पुढील जागेत वापरला.


साम्राज्य

साम्राज्य (लॅटिन: Imperium, इंग्लिश: Empire) हा शब्द एखाद्या सम्राट अथवा बलाढ्य सरकारच्या अधिपत्याखालील राष्ट्राचा उल्लेख करण्यासाठी वापरला जातो. साम्राज्य प्रस्थापित करणे ह्याला साम्राज्यवाद असे संबोधले जाते. जगाच्या इतिहासात रोमन साम्राज्य, ब्रिटिश साम्राज्य, फ्रेंच साम्राज्य, रशियन साम्राज्य इत्यादी साम्राज्यांनी जगामधील मोठ्या भूभागावर अनेक दशके राज्य केले होते. भारतीय उपखंडामध्ये मौर्य साम्राज्य, मुघल साम्राज्य, मराठा साम्राज्य ह्या साम्राज्यांचे प्राबल्य होते.


झामोरिन

प्रसिद्ध पोर्तुगीज खलाशी व शोधक वास्को दा गामा इ.स. १४९८ मध्ये ३ जहाजे व १७० सहकाऱ्यांसह कोळिकोडजवळ पोचला व त्याने तेथील झामोरिनसोबत व्यापार व वाणिज्य करार केले. युरोपीय वसाहतावाद्यांची भारतीय उपखंडातील शासकांसोबत ही पहिलीच भेट मानले जाते.


अफू

अफू हा अफूच्या बोंडामधून काढलेला चीक वाळवून बनवलेला एक पदार्थ आहे. अफूचा वापर प्रामुख्याने हेरॉईन हा अंमली पदार्थ बनवण्यासाठी व कमी अंशी खसखस हा खाद्यपदार्थ बनवण्यासाठी केला जातो. तसेच अफू वैद्यकीय उपचारांसाठी देखील वापरला जातो.

हेरॉईनची तस्करी हा जगातील एक प्रमुख गुन्हा आहे. अफगाणिस्तान हा जगातील सर्वात मोठा अफूची शेती करणारा देश असून जगातील एकूण अफूच्या ७० टक्के उत्पादन येथेच होते.


निर्मला श्रीवास्तव

निर्मला श्रीवास्तव ऊर्फ निर्मला देवी (२१ मार्च, इ.स. १९२३:छिंदवाडा, मध्य प्रदेश - २३ फेब्रुवारी, इ.स. २०११: जेनोवा, इटली) या सहजयोग ध्यान साधनातंत्राच्या आणि एका नव्या धार्मिक व आध्यात्मिक चळवळीच्या संस्थापक होत्या. त्यांचे अनुयायी त्यांना माताजी या नावाने संबोधत. त्यांचा जन्म साक्षात्कारी अवस्थेतच झाला असल्याची श्रद्धा आहे. 'सहजयोग या ध्यानसाधनेद्वारे लोकांनी आपला आत्मसाक्षात्कार साधावा, यासाठी आणि सह्जायोगाद्वारे जगात शांतता प्रस्थापित व्हावी यासाठी निर्मला देवी यांनी आपले सारे आयुष्य व्यतीत केले. सहजयोग शिकवण्यासाठी त्यांनी कोणतेही शुल्क घेतले नाही. १४० देशांत त्यांनी निःशुल्क सेवा दिली.. निर्मला देवी यांनी चले जाव चळवळीत तुरुंगवास भोगला होता. गांधीजी त्यांना प्रेमाने नेपाली या नावाने हाक मारीत.

निर्मला देवी यांनी सहजयोगाच्या माध्यमातून अनेक बिगरसरकारी सामाजिक संस्था उभ्या केल्या. त्यांच्या कार्याची नोंद आंतरराष्ट्रीय स्तरावर घेण्यात आली.


सहजयोग

सहजयोग ही ध्यानसाधना करण्याचे तंत्र असून ती एक धार्मिक आणि साधना चळवळ आहे. निर्मला श्रीवास्तव उपाख्य श्रीमाताजी निर्मला देवी ह्या या चळवळीच्या संस्थापक-प्रणेत्या आहेत. १९७० साली त्यांनी ही चळवळ उभी केली. ती प्राचीन भारतातील योगसाधनेशी निगडीत आहे.

सहजयोग ही मानवी जाणीवेत क्रांतिकारक उत्क्रांती घडवून आणणारी साधना पद्धती आहे, असे श्रीमाताजी यांचे प्रतिपादन आहे. त्या म्हणतात, " प्रत्येक मानवात जागृत होऊ शकणाऱ्या या जाणिवजागृतीच्या मार्गाने मानवजातीचे जागतिक ऐक्य साधले जाऊ शकते. या जागृतीने आपल्या अंतर्यामात अमुलाग्र परिवर्तन होईल. या प्रक्रियेने व्यक्ती नैतिक, समग्र, एकात्म आणि संतुलित होईल. शीतल लहरीच्या रूपात कोणत्याही व्यक्तीला विश्वव्यापक दिव्य शक्तीचा खराखुरा अनुभव येत असल्याची भावना जाणवेल. "स्वतःला जाणा " ही सर्व पवित्र ग्रंथांची मुख्य विचारधारा आहे- तीच येथे सुस्पष्ट होते आणि कोणताही माणूस आत्मजाणिवेच्या परमावधीला उपलब्ध होतो."


चंडिकाप्रसाद श्रीवास्तव

सर "चंद्रिकाप्रसाद श्रीवास्तव" उर्फ सी.पी. (जन्म : ०८ जुलै १९२० मृत्यू २२ जुलै २०१३ ) हे ब्रिटीशकालीन भारतीय प्रशासकीय सेवेतील उच्चाधिकारी, आंतरराष्ट्रीय व्यवस्थापक आणि राजदूत होते. ते लंडन येथे युनायटेड नेशन्स मॅरीटाईम ऑर्गनायझेशनचे सहसचिव होते. स्वातंत्र्यानंतर ते पंतप्रधान लालबहादूर शास्त्री यांचे स्वीय सचिव होते. .


केशवराव सोनवणे

केशवराव सोनवणे (जन्म : लातूर जिल्हा, ४ फेब्रुवारी इ.स. १९२५; - लातूर, ८ नोव्हेंबर, इ.स. २००६) हे महाराष्ट्र राज्याचे सहकार मंत्री होते. ते मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांच्या मंत्रिमंडळात कॅबिनेट मंत्री होते. ते औसा मतदारसंघातून दोन वेळा व लातूर मतदारसंघातून दोन वेळा असे एकून ४ वेळा आमदार म्हणून निवडून आले होते.


मंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

मंगळूर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ(,हे भारताच्या कर्नाटक राज्यात मंगळूर येथे असलेले आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. यास पूर्वी 'बाजपै विमानतळ' असे नाव होते.


क्रागुयेवाशची कत्तल

क्रागुयेवाशची कत्तल ही दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान ज्यू, रोमानी आणि सर्बियन पुरुष व मुलांची जर्मन सैन्याने केलेली कत्तल होती. ऑक्टोबर २० आणि २१, इ.स. १९४१ या दोन दिवसात क्रागुयेवाश शहर आणि आसपासच्या भागातून जर्मन सैन्याने सोळा आणि साठ वर्षांदरम्यानच्या वयाचे व्यक्ती गोळा केले. यात जर्मन सैन्याला सर्बियातील जर्मनीशी मिळवणूक करणाऱ्या सर्बियन लोकांचीही साथ होती. यातून वरील गटांतील लोकांना वेगळे करून त्यांना ठार मारण्यात आले. २९ ऑक्टोबरच्या अहवालानुसार २,३०० लोक यात मारले गेले. युद्धोपरांत अहवालांत हा आकडा ५,००० आणि ७,००० च्या मध्ये होता. संशोधनांती जर्मन संशोधकांनी २,७७८ हा आकडा मान्य केला आहे.


क्रागुयेवाश

क्रागुयेवाश (सर्बियन:Крагујевац; हे सर्बियातील एक शहर आहे. शुमादिया प्रांतातील मुख्य शहर असलेल्या क्रागुयेवाश शहराची लोकसंख्या २०११ च्या जनगणनेनुसार १,८८,८०९ इतकी होती तर महानगराची लोकसंख्या २,२१,५८८ होती. हे शहर लेपेनिका नदीच्या काठी वसलेले आहे.

येथे दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान जर्मन सैन्याने हजारो लोकांची कत्तल केली होती.


विदुला टोकेकर

विदुला टोकेकर या एक मराठी लेखिका आहेत. त्यांनी अनेक इंग्लिश पुस्तकांचे मराठी अनुवाद केले आहेत. त्या ट्रान्सलेशन पनाशिया ही भाषांतर कंपनी चालवितात. या एक व्यावसायिक, उद्योजक व लेखिका आहेत. औद्योगिक क्षेत्रातील २५ वर्षांच्या यशस्वी कारकिर्दीनंतर त्यांनी ऑक्टोबर २००७ मध्ये "पॅनाशिया" या नावने स्वतंत्र उद्योग सुरू केला. बॅक ऑफिस सेवा सुविधा, डेटा मॅनेजमेंट, औद्योगिक प्रशिक्षण व् आणखीही इतर सेवा पॅनाशियामार्फत दिल्या जातात. उद्योजकता व उद्योगातील सर्जनशीलता हे त्यांच्या विशेष आवडीचे विषय आहेत. महिला उद्योजकता विकासासाठी केलेल्या कामासाठी त्यांना पुरस्कार मिळाला आहे. सर्जनशील उद्योजकता या विषयावरील आशियाई अभ्यास बैठकीत भारताकडून सहभागी होण्याचा व तेथे निबंध वाचण्याचा सन्मानही त्यांना मिळाला आहे. सध्या त्या पुण्यात असतात व panaceapune@rediffmail.com या पत्यावर त्यांच्याशी संपर्क साधता येतो.


पद्मावती मंदिर (पुणे)

पद्मावती मंदिर पुण्याच्या दक्षिण भागात पुणे-सातारा रस्त्यावर आहे. हे एकेकाळचे सहलीचे ठिकाण असलेले हे देऊळ व परिसर अनेक दशके बदलेला नाही. येथे नवरात्रात आसपासच्या भागातील नागरिक बैलगाडीतून दर्शनास येत. येथे देवी तांदळा म्हणजे स्वयंभू शिळेच्या रूपात आहे. मंदिर छोटे आहे. देवीच्या मंदिराच्या मागे गणपती, मारुती व शंकराची छोटी मंदिरे आहेत. मंदिराच्या आवारात पिंपळ व वडाचे मोठे वृक्ष आहेत.

पद्मावती ही बालाजीची (प्रभू व्यंकटेशाची) पत्‍नी समजली जाते.


सिंहासन बत्तिशी

सिंहासन बत्तिशी किंवा सिंहासन बत्तीशी हा राजा विक्रमादित्यासंबंधी असलेल्या प्राचीन भारतीय लोककथांचा संग्रह आहे. संस्कृतमध्ये या पुस्तकाचे नाव सिंहासन द्वात्रिंशिका असे आहे.

दिवाकर अनंत घैसास यांनी हे पुस्तक मराठीत आणले आहे.


दिवाकर अनंत घैसास

कृष्णभक्त दिवाकर अनंत घैसास हे एक मराठी लेखक आहेत. त्यांनी अनेक मराठी व संस्कृत पुस्तकांचे अनुवाद व संपादन केले आहे.


रामघळ

आपणा सर्वानाच रायगडमधील समर्थ रामदासांची पवित्र शिवथर घळ ब-यापैकी माहीत आहे.याच पंक्तीतली एक सुंदर घळ सातारा जिल्ह्यातील कोयनानगरजवळ आहे. तिचं नाव 'रामघळ'. समर्थ रामदासांच्या पदस्पर्शाने पावन झालेली ही रामघळ काहीशी अपरिचित आहे.

सातारातून कोयनानगरला जावे. तिथून कुंभार्ली घाटरस्त्यावरच हेळवाक नावाचे गाव लागते. या गावाच्या डाव्या बाजूलाच रामघळीकडे जाण्यासाठी वाट आहे. ही वाट चाफ्याचा खडक येथील धनगरपाडयापर्यंत जाते.याच गावावरून साता-यातील दुर्गमात दुर्गम अशा भैरवगडाच्या वाटेवर एक फाटा फुटतो. येथून तासाभराच्या अंतरावर ही निसर्गरम्य रामघळ आहे.

अर्धचंद्राकृती आडवी पसरलेली ही रामघळ आत जवळपास वीस फुटांपर्यंत आहे. वर डोक्यावर दगडाचे छप्पर.हा सारा परिसर निबीड चांदोळी अभयारण्यात स्थित आहे.


गंगाराम गवाणकर

गंगाराम गवाणकर हे एक मराठी-मालवणी लेखक आहेत.

त्यांनी आपले मुंबईतील सुरुवातीचे दिवस स्मशानात काढले, असे त्यांनी त्यांच्या व्हाया वस्त्रहरण या पुस्तकात लिहिले आहे. गंगाराम गवाणकर यांनी १९९८ साली प्रदर्शित झालेल्या जागर या मराठी चित्रपटाचे संवाद लिहिले आहेत.


हॉटेल पेनसिल्व्हेनिया

हॉटेल पेनसिल्व्हेनिया न्यू यॉर्कच्या मध्यवर्ती भागात पेन प्लाझा पॅव्हेलियन आणि मॅडिसन स्क्वेर गार्डन पासून कांही अंतरावर एंपायर स्टेट बिल्डिंगच्या जवळ असलेले हॉटेल आहे.


एम. हिरियण्णा

एम. हिरियण्णा उर्फ म्हैसूर हिरियण्णा (७ मे, इ.स. १८७१, बर्गेपल्ली, कर्नाटक - १९ सप्टेंबर, इ.स. १९५० म्हैसूर, कर्नाटक) हे स्वातंत्र्यपूर्व काळातील संस्कृतचे प्राध्यापक, भारतीय तत्त्वज्ञानाचे गाढे अभ्यासक आणि लेखक होते. ते दृढ अद्वैती मताचे होते. सुसंस्कृत स्वभाववाद कल्पनेचा विकास करणारे ते पहिले तत्त्ववेत्ते होते.) 'वर्तमानकाल' या भारतीय परिकल्पनेचा विशेषत्वाने अभ्यास करून पाश्चात्य तत्त्ववेत्ते आल्फ्रेड नॉर्थ व्हाईटहेड यांच्या 'वर्तमानकाल' या कल्पनेशी त्यांनी तुलना केली. भारतीय तत्त्वज्ञानातील सुखवाद सिद्धांताचाही असाच विशेष अभ्यास करून त्यात भर टाकणारे ते एकमेव अभ्यासक असावेत.)

आऊटलाईन्स ऑफ इंडियन फिलॉसॉफी आणि एसेन्शिअल्स ऑफ इंडियन फिलॉसॉफी हे त्यांचे दोन प्रमुख ग्रंथ आहेत. इंडियन फिलॉसॉफी ऑफ व्हॅल्यूज हा ग्रंथाचे प्रकाशन त्यांच्या आकस्मिक निधनामुळे होउ शकले नाही. या ग्रंथातील काही भाग त्यांच्या विद्यार्थ्यांनी आर्ट एक्सपीरियन्स, द क्वेस्ट आफ्टर परफेक्शन, इंडियन फिलॉसॉफीकल स्टडीज: भाग १ व भाग २ आणि आणि स्टडीज इन संस्कृत या शीर्षकांखाली प्रसिद्ध केले आहेत.

भारतीय तत्त्वज्ञानाचे इतिहास लेखक असणारे डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन, डॉ. सुरेंद्रनाथ दासगुप्ता यांचे खंड प्रकाशित झाल्यानंतर प्रोफेसर हिरियण्णा यांची पुस्तके प्रकाशित झाली. त्यांच्या पुस्तकांनी स्वतःचे असे वैशिष्ट्यपूर्ण स्थान कायम ठेवले आहे. या ग्रंथातून भारतीय दर्शनांवरील ग्रंथांचा अधिक मौलिक परिचय व मूलगामी दृष्टिही दिसून येतात, हीच त्यांच्या थोरवीची पुरेशी ग्वाही आहे. असे मत त्यांच्या ग्रंथांचे अभ्यासक जी. हनुमंत राव व्यक्त करतात.)


उद्धवबुवा जावडेकर

हरिभक्तपरायण उद्धवबुवा घनश्याम जावडेकर हे ३५ वर्षांहून अधिक वर्षे भारतभर कीर्तने करीत आहेत. ते मुळचे सांखळी-गोवा येथील रहिवासी असून पुण्यात स्थायिक झालेले आहेत. राष्ट्रीय कीर्तनकार ह.भ.प. उद्धवबुवा जावडेकर यांनी गोवा, महाराष्ट्र, गुजरात, राजस्थान, दिल्ली, उत्तर प्रदेश, मध्य प्रदेश, छत्तीसगढ, आंध्रप्रदेश आणि कर्नाटक इत्यादी राज्यांत जाऊन ६५००पेक्षाही जास्त कीर्तने केली आहेत.


अमित त्रिवेदी

अमित त्रिवेदी (८ एप्रिल, १९७९ - ) एक भारतीय संगीतदिग्दर्शक, गायक आणि गीतकार आहेत. २०१० मध्ये त्याला सर्वोत्कृष्ट संगीत दिग्दर्शनाचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार मिळाला.


शिक्षण प्रसारक संस्था (संगमनेर)

शिक्षण प्रसारक संस्था, संगमनेर ही महाराष्ट्राच्या अहमदनगर जिल्ह्यातील संगमनेर येथील शिक्षणसंस्था आहे. संगमनेर, अकोले, भंडारदरा, सिन्नर, प्रवरानगर आणि इतर परिसरातील ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना उच्च शिक्षण मिळावे या हेतूने शिक्षण प्रसारक संस्थेची स्थापना १९६० साली करण्यात आली. संगमनेरच्या ग्रामीण परिसरात उच्चशिक्षण देणारे महाविद्यालय सुरू करणारी ही पहिली संस्था आहे. १९६० च्या दशकात या परिसरात एकही महाविद्यालय नव्हते. संगमनेर महाविद्यालय, संगमनेर ही या संस्थेची पहिली निर्मिती आहे.


मेवाड

मेवाड हा भारतातील राजस्थान राज्याचा एक भाग आहे. राजस्थानचे अरवली पर्वतामुळे दोन भाग पडतात. अरवलीच्या पूर्वेकडील भागाला मेवाड आणि पश्चिमेकडील भागाला मारवाड म्हणतात. मेवाडमध्ये अजमेर, अलवर, उदयपूर, कोटा, चितोड, प्रतापगढ, भीलवाडा आणि सवाई माधोपूर या भागांचा प्रदेशांचा समावेश होतो.

मेवाड संस्थान हे स्वातंत्र्यपूर्व भारतातील एक संस्थान होते.


मारवाड

मारवाड हा भारतातील राजस्थान राज्याचा एक भाग आहे. राजस्थानचे अरवली पर्वतामुळे दोन भाग पडतात. अरवलीच्या पश्चिमेकडील भागाला मेवाड आणि पूर्वेकडील भागाला मारवाड म्हणतात. मारवाडमध्ये किशनगढ, जसवंतपूर, जेसलमेर, जोधपूर, पाली, पुष्कर, फतेहपूर, बिकानेर, मेडता, सिरोही, इ. प्रदेशांचा समावेश होतो.

भारताच्या स्वातंत्र्यपूर्व काळातील ब्रिटिश राजवटीत मारवाड हे एक संस्थान होते.


सुरतकल

सुरतकल हे भारताच्या कर्नाटक राज्याच्या दक्षिण कन्नड जिल्ह्यातील एक नगर व मंगळूर शहराचे उपनगर आहे. सुरतकल अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यावर मंगळूरच्या उत्तरेस स्थित असून ते मंगळूर महापालिकेच्या अखत्यारीत येते. भारतामधील प्रतिष्ठेच्या मानल्या जाणाऱ्या राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थानाचा कर्नाटक राज्यामधील कॅम्पस सुरतकल येथे स्थित आहे. येथील राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, कर्नाटक तंत्रज्ञान व अभियांत्रिकीसाठी सर्वोत्तम शैक्षणिक संस्थांपैकी एक मानले जाते.

सुरतकल राष्ट्रीय महामार्ग १७ वर स्थित असून ते कोकण रेल्वेवरील एक स्थानक आहे. मत्स्यगंधा एक्सप्रेस, नेत्रावती एक्सप्रेस इत्यादी रोज धावणाऱ्या गाड्यांचा येथे थांबा आहे. मंगळूर विमानतळ येथून १५ किमी अंतरावर आहे.


विश्वेश्वरैय्या राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था

पुनर्निर्देशन विश्वेश्वरय्या राष्ट्रीय तंत्रज्ञान संस्था (नागपूर)


अष्टभुजा देवी (पुणे)

पुण्यात अष्टभुजा देवीची दोन मंदिरे आहेत. त्यातील एक नारायण पेठ पोलीस चौकीच्या मागे नदीतीरावर आहे आणि दुसरे मंदिर बुधवार पेठेमध्ये आहे.


सर्वदर्शनसंग्रह

सर्वदर्शनसंग्रह हा भारतीय तत्त्वज्ञानाचा परिचय करून देणारा संस्कृत भाषेतील महत्त्वाचा आणि मूलभूत ग्रंथ आहे. चौदाव्या शतकातील विद्वान तत्त्ववेत्ते पंडित माधवाचार्य यांनी तो रचला आहे. या ग्रंथात एकूण सोळा दर्शनांचा समावेश आहे. त्यात नास्तिक आणि जडवादी चार्वाक विचारसरणीचा तसेच अवैदिक बौद्ध आणि जैन दर्शनांचाही अंतर्भाव आहे. या ग्रंथाच्या मराठी भाषांतरामुळे मराठी साहित्यात आणि मराठी तत्त्वज्ञानविषयक साहित्यात मोलाची भर पडली आहे.


माधवाचार्य

माधवाचार्य (इ.स. १२६८ किंवा ११ एप्रिल, इ.स. १२९६ तुंगभद्राजवळचे एक खेडे, कर्नाटक इ.स. १३८६) हे विजयनगर साम्राज्याचे मंत्री असलेले प्रख्यात वेदभाष्यकार सायणाचार्य यांचे सुपुत्र होते. त्यांना सायण माधवाचार्य म्हंटले जाते. हरिहर, बुक्क यांनी स्थापन केलेल्या विजयनगरच्या सामाज्य्रात माधवाचार्य आणि सायणाचार्य हे दोन मंत्री होते, असे म्हणतात. "पंचदशी" कर्ते भारतीतीर्थ म्हणजेच विद्यारण्य असे समजले जाते. तसेच स्वामी विद्यारण्य म्हणजेच माधवाचार्य असाही एक समज आहे. हा समज खरा की खोटा हे मला माहित नाही," असे सुरेंद्र बारलिंगे नमूद करतात. त्यामुळे त्यांना माधव विद्यारण्य असेही नाव आहे.


मस्तान तलाव

दक्षिण मुंबईतील नागपाडा विभागात असलेला मस्तान तलाव हा एकेकाळी खरोखरच तलाव होता. मस्तान नावाच्या एका परोपकारी माणसाने तो बांधला होता.

कावसजी पटेल टॅंक, नबाब टॅंक, सांकली टॅंक, दो टांकी आणि धोबी तलावांप्रमाणेच मस्तान तलाव हा आता मुंबईतील पाणी नसलेला, नुसत्याच नावाचा तलाव राहिला आहे.

मस्तान तलाव येथे एक मैदान आहे. या मैदानापासून निघणाऱ्या मोर्चांपुढे बॅरिस्टर जिना भाषणे करीत असत. नागपाड्याचा मस्तान तलाव हा विभाग म्हणजे बास्केटबॉल खेळाचे माहेरघर समजला जातो. बहुसंख्य मुस्लिम वस्ती असणाऱ्या या विभागात लहान-थोर साऱ्यांनाच बास्केटबॉल प्रिय असतो. आज या मैदानात वाय्‌एम्‌सीएचा बास्क्टबॉल संघ आहे. या मस्तान तलाव मैदानात खेळून मुंबईचे अनेक बास्केटबॉलपटू तयार झाले.

भारताच्या स्वातंत्र्य चळवळीच्या काळात मस्तान तलावाचा परिसर हा एक सक्रिय विभाग होता..

शिवसेनेच्या सुरुवातीच्या काळात सेनेची आणि मुस्लिम लीगची युती होती. मस्तान तलाव येथे शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरे आणि मुस्लिम लीगचे नेते बनातवाला यांची सभा झाली होती.


बोसॉन (मूलकण)

पुंजवादानुसार बोसॉन हा बोस-आईनस्टाईन संख्याशास्त्राचे पालन करणारा मूलकण आहे. फर्मियॉन्सव्यतिरिक्त हा एक वेगळा गट आहे. पॉल डिरॅक यांनी भारतीय शास्त्रज्ञ सत्येन्द्र नाथ बोस यांच्या स्मरणार्थ या मूलकणाला 'बोसॉन' असे नाव दिले.


भुवनेश्वर राजधानी एक्सप्रेस

भुवनेश्वर राजधानी एक्सप्रेस ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी सेवा आहे. राजधानी ह्या प्रतिष्ठित गाड्यांपैकी एक असलेली ही रेल्वे ओडिशाची राजधानी भुवनेश्वर शहराला दिल्लीसोबत जोडते. राजधानी एक्सप्रेस भुवनेश्वर ते नवी दिल्ली स्थानकांदरम्यान रोज धावते व ह्या दोन शहरांमधील १८०० किमी अंतर २५ तास १५ मिनिटांमध्ये पूर्ण करते.


ब्युटी अँड द बीस्ट (१९९१ चित्रपट)

ब्युटी अँड द बीस्ट () हा एक इ.स. १९९१ सालचा अमेरिकन ॲनिमेशन चलचित्रपट आहे. मे ३१, २०१५ रोजी या चित्रपटाची मराठी ध्वनिमुद्रित आवृत्ती, झी मराठी वर प्रदर्शित झाली होती.


अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठ

अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठ हे भारतामधील एक सरकारी अनुदानावर चालणारे खुले विद्यापीठ आहे. इ.स. १८७५ साली सय्यद अहमद खान ह्या शिक्षणतज्ञाने मोहमेडन ॲंग्लो-ओरिएंटल कॉलेजची स्थापना केली. इ.स. १९२० साली त्याचे रूपांतर अलीगढ मुस्लिम विद्यापीठामध्ये झाले. ह्या विद्यापीठाचा मुख्य कॅम्पस अलीगढ शहराजवळ ४६७ हेक्टर इतक्या क्षेत्रफळावर स्थित आहे.

प्रामुख्याने भारतामधील मुस्लिम धर्मीय विद्यार्थ्यांना दर्जेदार शिक्षण देण्यासाठी निर्माण करण्यात आलेल्या ह्या विद्यापीठामध्ये सध्या सर्व धर्माच्या व जातीच्या विद्यार्थ्यांना प्रवेश खुला आहे.


सॅन डियेगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ

सॅन डियेगो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ हा अमेरिकेच्या कॅलिफोर्निया राज्यातील सॅन डियेगो शहरात असलेला विमानतळ आहे.

कॉन्व्हेर या विमानोत्पादक कंपनीचा कारखाना येथून जवळ होता आणि ही कंपनी या विमानतळाचा उपयोग आपल्या चाचण्यांसाठी तसेच तयार झालेली विमाने पोचविण्यासाठी करीत.


विद्यार्थी साहाय्यक समिती, पुणे

विद्यार्थी साहाय्यक समिती ही महाराष्ट्राच्या पुणे शहरातील विद्यार्थांना मदत करणारी समाजकारणी संस्था आहे. या संस्थेची स्थापना १९५५ साली शास्त्रज्ञ व स्वातंत्र्यसैनिक डॉ. अच्युत शंकर आपटे व त्यांचे काही सहकारी यांनी केली. ही संस्था महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागातून पुण्यामध्ये शिक्षण घेण्यासाठी आलेल्या गरजू, गरीब व होतकरू विद्यार्थ्यांना नाममात्र दरामध्ये भोजन व निवासाची सोय उपलब्ध करून देते.


धर्मसिंधु

धर्मसिंधु हा ग्रंथ १७९०-९१ च्या सुमारास काशीनाथशास्त्री उपाध्ये यांनी श्री क्षेत्र पंढरपूर येथे रचला आहे.यांना बाबा पाध्ये या नावानेही ओळखत असत. त्यांनी 'धर्मसिंधुसार' किंवा 'धर्माब्धीसार ' नावाचा विस्तृत ग्रंथ लिहिला.त्यालाच 'धर्मसिंधु' नावाने ओळखले जाते. धर्मसिंधु हा ग्रंथ हिंदू धर्माची राज्य घटना म्हणून ओळखला जातो.या ग्रंथात धार्मिक निर्णय सप्रमाण दिलेले आहेत. या ग्रंथात व्यवहारात आवश्यक असलेल्या धर्मशास्त्रविषयाचा विचार त्यांनी निर्णयसिंधु, पुरुषार्थ चिंतामणी, कालमाधव, हेमाद्रि, कालतत्त्वविवेचन, कौस्तुभस्मृत्यर्थसार, वगैरे ग्रंथाचा आधार घेऊन आणि काही काही ठिकाणी धर्मशास्त्रसंबंधाने काशीनाथ शास्त्री उपाध्याय यांना स्वतःला योग्य वाटणारा निर्णय देऊन उत्तम रीतीने केला आहे. हा निर्णय आजकाल काशीपासून रामेश्वरापर्यंत सर्व विद्वज्जनात संमत झाला आहे. हिंदुच्या धार्मिक आचारांच्या बाबतीत साऱ्या हिंदूस्थानभर हा ग्रंथ प्रमुख्‍ा आधारस्तंभ मानला जातो. न्यायालयातील निर्णयातदेखील याचा उल्लेख करण्यात आला आहे. या ग्रंथाइतका सुबोध व विद्वन्मान्य दुसरा ग्रंथ नाहीच असे म्हटले तरी चालेल.

काशीनाथ शास्त्री उपाध्याय पांडुरंगाचे निस्सिम भक्त होते. या ग्रंथाच्या रचनेनंतर त्यांनी सन्यांस घेतला.

सदर ग्रंथात व्यवहारातरात उपयोक्त अशा विविध आचार कल्पनांचे विवेचन आहे. त्यासाठी त्यांनी काही धर्मशास्त्र विषय ग्रंथांचा आधार घेतला आहे तर काही ठिकाणी स्वतःच्या अभ्यासानुसार त्यांनी संकल्पना स्पष्ट केल्या आहेत.

जन्मापासून मृत्यूपर्यंत माणसाने कोणकोणते धार्मिक आचार पाळावेत याविषयीचे मार्गदर्शन उपाध्ये यांनी केले आहे.

हिंदूंचे ऐहिक,धार्मिक व नैतिक अशा विषयात नियंत्रण करावे आणि त्यांना इह-परलोकी सुखाची प्राप्ती करावी असा हेतू ठेवून सदर ग्रंथाची रचना केली गेली आहे.

ज्यावेळी समाजात धार्मिक आचार विषयक संभ्रम निर्माण होतो किंवा अन्य सामाजिक संस्कुतीचे मिश्रण झाल्याने आपण नकी काय करावे असा पेच निर्माण होतो तेंव्हा असे ग्रंथ मार्गदर्शनपर ठरतात.


सु.ल. गद्रे

सुधाकर लक्ष्मण गद्रे हे मुंबईतील मुलुंड उपनगरातील बांधकाम व्यावसायिक आणि समाजसेवक होते. त्यांनी मुलुंड आणि आसपासच्या भागात राजकीय, सामाजिक आणि सांस्कृतिक क्षेत्रात काम केले.


रचना बॅनर्जी

रचना बॅनर्जी (२ ऑक्टोबर, इ.स. १९७४:कोलकाता - ) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे. प्रामुख्याने बंगाली चित्रपटांमध्ये कामे करणाऱ्या बॅनर्जीने १९९९ सालच्या सूर्यवंशम या अमिताभ बच्चनची प्रमुख भूमिका असलेल्या बॉलिवूड चित्रपटातही अभिनय केला होता.


जाम्नी नदी

जाम्नी नदी ही बेटवा नदीची उपनदी आहे. मध्य प्रदेशमधील सागर जिल्ह्यातल्या बेहरोल गावाजवळ तिचा उगम आहे. टिकमगड जिल्ह्यातील सिमरा गावाजवळ तिचा बेटवाशी संगम होतो. सजनाम व शाहजाद या जाम्नीच्या उपनद्या आहेत. सजनाम नदी उत्तर प्रदेशातील गोना गावाजवळ उगम पावते.


प्र. दा. राजर्षि

श्री राघवचैतन्य महाराज व श्री केशवचैतन्य महाराज ही गुरुपरंपरा लाभलेले ह. भ. प. कै. ओतुरकरबुवा (प्र. दा. राजर्षि - जन्म : २१ नोव्हेंबर १९१५ {कार्तिकी/त्रिपुरी पोर्णिमा} मृत्यू: १७ ऑक्टोबर १९९७ {अश्विन-वद्य प्रतिपदा}) हे राष्ट्रीय कीर्तनकार म्हणून ओळखले जात.

मूळचे ओतूरचे असलेले बुवा, भारदस्त व्यक्तिमत्त्व, विद्वत्ताप्रचुर पूर्वरंग निरूपण व अत्यंत रसाळ आणि भावपूर्ण अशी आख्याने सांगण्याची शैली प्रसिद्ध होती. रंजन, अंजन आणि भंजन या तीन गोष्टी म्हणजे बुवांच्या कीर्तनाचे वैशिष्टय. त्यांची अत्यंत जोशपूर्ण ऐतिहासिक आख्याने ही त्यावेळच्या तरुण वर्गासाठी प्रभावी ठरत होती. एकाचवेळी ऐतिहासिक आख्यानंबरोबर संतचरित्र किंवा पौराणिक आख्यान अशी 'जोडाख्याने' सांगण्यात बुवांचा हातखंडा होता, त्याचबरोबर कीर्तनातील त्याची 'स्वरचित पद्ये' ही प्रसंगाला अनुरूप अशा भावगीते, नाट्यपदे, व सिनेसंगीताच्या चालींवर आधारित असायची. बुवांची ही अतिशय अर्थपूर्ण असलेली अनेक पद्ये आजही लोकांच्या स्मरणात आहेत. पोरांपसून थोरांपर्यंत कीर्तंनश्रवणाची आवड बुवांच्या कीर्तनातून निर्माण होत होती. बुवा स्वतः संवादिनी वाजवूनही कीर्तन करत असत. पूर्वरंग निरूपणतील विद्वत्ता, प्रासादिक वाणी, स्वरचित पद्यांमधील अलौकिक प्रतिभा आणि श्रोत्यांसमोर चरित्रभाग किंवा प्रसंग उभा करण्याची ताकद या सर्वच गोष्टी बुवांकडे होत्या.

कीर्तनसेवेला सर्वस्व वाहिल्याने असे कीर्तनकार तयार होतात व पूर्णतः समाजमनात आपले स्थान निर्माण करतात, हे ह. भ. प. कै. ओतुरकरबुवा (प्र. दा. राजर्षि) यांच्या कीर्तनातून समाजास जाणवत होते. बुवा त्यांच्या कीर्तनाची सांगता त्यांचीच स्वरचित भैरवीतील प्रार्थना ' अंतरात मंदिरात वैकुंठ विहारी...' याने करत असत.


धारवा

धारवा तथा बेअरिंग (इंग्लिश:bearing) हा यंत्रांमधील फिरणाऱ्या दोन भागांमधील घर्षण कमी करण्यासाठी वापरल्या जाणारा भाग आहे. हा भाग बहुधा गोळी किंवा नळीच्या आकाराचा असतो. जेव्हा बेअरिंग गोळी रूपात असते तेव्हा त्याला बॉल-बेअरिंग म्हणतात. बेअरिंग हा शब्द मराठीत नपुंसकलिंगी आहे, आणि धारवा पुल्लिंगी आहे.


वेदोत्तेजक सभा

भारतीय विद्यांची अध्ययन परंपरा जतन व्हावी यासाठी न्यायमूर्ती महादेव गोविंद रानडे यांनी पुण्यात ३१ ऑगस्ट १८७५ रोजी वेदशास्त्रोत्तेजक सभेची स्थापना केली. त्यासाठी त्यांनी तत्कालीन वैदिक, शास्त्री, पंडित व सामाजिक कार्यकर्त्यांची मदत घेतली होती.

वेदोत्तेजक संस्थेतर्फे वेदाध्ययनास व न्याय, मीमांसा, वेदान्त, व्याकरण, साहित्यशास्त्र, काव्य इत्यादींच्या अभ्यासास उत्तेजन देण्यासाठी परीक्षाही घेण्यात येते. वेद पठणानुसार उत्तीर्ण विद्यार्थ्यांना अभिज्ञ, कोविद, चूडामणी या अनुक्रमे बारावी, बी.ए., एम.ए.च्या समकक्ष पदव्या देण्यात येतात. कर्मकांडावर मौखिक सोबतच प्रात्यक्षिक परीक्षा असते.

ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद व अथर्ववेदांचे अध्ययन करणाऱ्या निवडक विद्यार्थ्यांना वेदशास्त्रसंपन्‍न ही पदवी मिळते.

२०१५ साली ऑक्टोबर महिन्यात या परीक्षेसाठी भारतभरातून सुमारे पाचशे विद्यार्थी पुण्यात आले आहेत.


सतीश जकातदार

सतीश जकातदार (२७ ऑक्टोबर, इ.स. १९५५ - ) हे सिनेपत्रकार, आशय फिल्म क्लबचे संस्थापक-सचिव आणि चित्रपट चळवळीचे संयोजक आहेत.

सतीश जकातदार मनोहर मासिकांत सिनेमावर लेखन करीत. शिवाय माणूसमध्ये ते कलात्मक चित्रपटांवर लेखन करत असत. अमोघ श्रीवास्तव, सलील आदर्श, अशी टोपणनावे घेऊन ते लेखन करीत.

कॉलेजमध्ये असताना सतीश जकातदार यांनी प्रभाकर वाडेकरांच्या अर्थ काय या बेंबीचा नाटकात अभिनय केला होता.


लोकमान्य टिळक टर्मिनस−कोइंबतूर एक्सप्रेस

११०१३/११०१४ लोकमान्य टिळक टर्मिनस − कोइंबतूर एक्सप्रेस (प्रचलित नाव: कुर्ला एक्सप्रेस) ही भारतीय रेल्वेची एक जलद प्रवासी रेल्वे सेवा आहे. ही गाडी दररोज मुंबईच्या लोकमान्य टिळक टर्मिनस ते कोइंबतूर ह्या स्थानकांदरम्यान धावते. मध्य रेल्वेद्वारे चालवली जात असलेली ही गाडी मुंबई ते कोइंबतूरदरम्यानचे १५१३ किमी अंतर ३२ तास व २५ मिनिटांमध्ये पूर्ण करते.


ला रोशेलचा वेढा

ला रोशेलचा वेढा हा फ्रांसचा राजा लुई तेरावा आणि ला रोशेल शहरातील हुगेनॉटपंथीय व्यक्ती यांच्यामधील युद्धाचा एक भाग होता. सप्टेंबर १६२७ ते २८ ऑक्टोबर, इ.स. १६२८ दरम्यान घातलेल्या या वेढ्याने लुई तेराव्याच्या सैन्याने पूर्ण विजय मिळवला.


नटराजन चंद्रशेखरन

नटराजन चंद्रशेखरन (जन्म :१९६३) हे टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस या माहिती तंत्रज्ञान कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी व व्यवस्थापकीय संचालक आहेत. ते टीसीएसच्या संचालक मंडळाचे सदस्य आहेत. ते टाटा समूहामधील सर्वात तरुण मुख्य कार्यकारी अधिकारी आहेत. नटराजन यांचा जन्म तामिळनाडू मधील नमक्कल जवळील मोहनुर मधील तमिळ कुटुंबात झाला. नटराजन हे भारतीय संगणक सोसायटीचे मानद सदस्य आहेत. चंद्रा हे हौशी छायाचित्रकार आहेत. त्यांनी शिकागो, टोकियो, बोस्टन, न्यू यॉर्क, बर्लिन, मुंबई, प्राग येथील प्रदीर्घ धावण्याच्या मॅरॅथॉन स्पर्धा धावून पूर्ण केल्या आहेत. कम्प्युटर ॲप्लीकेशन मध्ये मास्टर्स पदवी संपादन करून १९८७ साली चंद्रा टीसीएस मध्ये रुजू झाले. २०१४ साली हैदराबाद येथील जवाहरलाल नेहरू टेक्नॉलॉजीकल विद्यापीठाने त्यांचा मानद डॉक्टरेट देऊन सन्मान केला.


शिवलिंगराव जगदेवराव देशमुख

रावबहादुर शिवलिंगराव जगदेवराव देशमुख हे विजापूर जिल्ह्यातीतल्या सिंगडी तालुक्यातील अलमेल परगण्याचे इनामदार होते. त्याशिवाय ते जिल्हा लोकल बोर्डाचे अध्यक्ष आणि विजापूरमधील ऑनररी मॅजिस्ट्रेट्स बेंचचे चेरमन होते. १९११ साली ते रावसाहेब झाले आणि १९३५ मध्ये रावबहादुर झाले.


व्यापार साहित्य संमेलन

भारतातले पहिले व्यापार साहित्य संमेलन बंगलोरला ३१ ऑक्टोबर २०१५ रोजी झाले.

या संमेलनात कथाकथन,चित्रपट, ब्लॉग, ट्‌विट आणि सोशल मीडियाद्वारे व्यापारविषयक गोष्टी मांडण्यात आल्या. उद्योगपती, कंपन्यांचे वरिष्ठ अधिकारी ,स्वयंउद्योजक आणि विद्यार्थी यांचा या संमेलनात सहभाग होता. त्यांना व्यापारविषक पुस्तके लिहिणाऱ्या देशातील ३० लेखकांशी, संपादकांची तसेच प्रकाशकांची गप्पा मारण्याची संधी मिळाली.

पुस्तके कशा प्रकारे प्रकाशित करावीत, लेखकाला स्वतःचे पुस्तक स्वतःच प्रकाशित करायचे असेल, ते त्याने कसे करावे, व्यापारविषयक लेख कसे लिहावेत, चित्रपटांसाठी पटकथाकशा लिहाव्यात यांविषयी या संमेलनात कार्यशाळा घेण्यात आल्या.


नांदोली

नांदोली महाराष्ट्राच्या कोल्हापूर जिल्ह्यातील गाव आहे. भूदरगड तालुक्यातील हे गाव कोल्हापूर पासून ७२ किमी तर भूदरगडपासून १५ किमी अंतरावर आहे. तसेच आजरा तालुका २० ते २५ कि. मी. अंतर आहे.


संशयकल्लोळ

संगीत संशयकल्लोळ हे गोविंद बल्लाळ देवल यांनी लिहिलेले एक विनोदी नाटक आहे. २० ऑक्टोबर, इ.स. १९१६ रोजी या नाटकाचा पहिला प्रयोग गंधर्व नाटक मंडळीने केला.

या नाटकाचा पहिला गद्य प्रयोग इ.स. १८९४ मध्ये तसबिरीचा घोटाळा ऊर्फ फाल्गुनरावाचा फार्स या नावाने झाला. १९१६ पर्यंत या गद्य नाटकाचे सतत प्रयोग होत होते. गंधर्व नाटक कंपनीने मूळ नाट्यसंहितेत थोडाफार बदल करून नाटकात ३० पदे घातली. ही बहुतेक सर्व गाणी देवलांनी रचली होती. देवल हे अण्णासाहेब किर्लोस्कराचे शिष्य होते आणि एक उत्कृष्ट तालीममास्तर, कवी आणि संगीताचे जाणकार होते.


नमुचि

नमुचि हा एक वेदकालीन असुर होता. इंद्राचा एक प्रमुख शत्रू म्हणून नमुचीचे वर्णन ऋग्वेदात आले आहे. इंद्राने फेसापासून बनवलेल्या वज्राने नमुचीची हत्या केली.


रामेश्वरनाथ काव

रामेश्वरनाथ काव हे भारताच्या 'रॉ' या गुप्त हेर संस्थेचे प्रनुख होते. बांगलादेश मुक्त करण्यात भारताच्या रामेश्वरनाथ काव यांचा मोलाचा वाटा होता. त्यांनी मात्र याचे श्रेय स्वतःकडे कधीच घेतले नाही. सार्वजनिक मंचावर त्यांना श्रेय देण्याचा प्रयत्‍न केला असता असे करणाऱ्यांना त्यांनी यापासून परावृत्त केले. 'इदं न् मम' या भूमिकेतूनच त्यांनी कर्तव्य पार पाडले. इतकेच नव्हे तर सर्व श्रेय बांगलादेशवासीयांनाच दिले.

१९७७ साली जनता पक्ष सत्तेत आल्यावर मोरारजी देसाई व अटलबिहारी वाजपेयी यांनी काव यांना अपमानास्पद वागणूक दिली. मात्र बराच काळ लोटल्यानंतर १९९९ च्या कारगिल युद्धानंतर आपल्या यंत्रणेचे कोठे चुकले व आपण कुठे कमी पडलो हे जाणून घेण्यासाठी वाजपेयींना याच रामनाथ काव यांचा सल्ला घ्यावासा वाटला. काव यांनीही आधीचा अपमान मनात न ठेवता वाजपेयी सरकारला मोलाचा सल्ला देऊन आपल्या देशनिष्ठेचे व सचोटीचे दर्शन घडविले.

निकटचे सहकारी सोडल्यास कोणासही त्यांच्या व्यक्तिगत आयुष्याबाबत मागोवा लागणार नाही याची त्यांनी खबरदारी घेतली. म्हणूनच ते आदर्श हेर मानले जातात. आंतरराष्ट्रीय स्तरावरही गुप्तहेर जगतात त्यांना मानाचे स्थान होते. १९५५ साली चिनी पंतप्रधान चाऊ-एन-लाय यांनी त्यांच्या कार्याच्या गौरवार्थ त्यांना विशेष पदक बहाल केले होते. असा सन्मान आपल्या देशातील इतर कोणत्याही गुप्तहेर अधिकाऱ्याला प्राप्त झाला नसावा. या 'अनसंग हीरो'ने २० जानेवारी २००२ रोजी अनेक संवेदनशील गुपिते कवटाळत व गौरवशाली मोहिमांच्या स्मृती मागे ठेवत या जगाचा निरोप घेतला.


स्त्रीवादी सिद्धांकन

स्त्रीवादी सिद्धांकन हे स्त्रीवादामधील महत्त्वाच्या मांडणीचे सैद्धांतिक स्वरूप आहे. लिंगभाव आधारित केली जाणारी विषमता समजून घेऊन त्याचे विश्लेषण करणे हे त्याचे उद्दिष्ट असते. स्त्रीवाद हा ज्याप्रमाणे एकच एक नसतो तर स्त्रीवादाचे विविध प्रवाह असतात; त्याचप्रमाणे विभिन्न स्त्रीवादांमधून वेगवेगळे स्त्रीवादी सिद्धांकन निर्माण झालेले आहे. प्रमुखप्रवाही स्त्रीवाद हा परीघावर असणाऱ्या सामाजिक समूहांना सामावून घेणारा अथवा त्यातील स्त्रियांचे अनुभव समाविष्ट करणारा असेलच असे नाही उदा. भारतातील प्रमुखप्रवाही स्त्रीवादाने दलित स्त्रियांच्या प्रश्नांची अनेक काळापर्यंत दखल घेतली नव्हती. त्याचप्रमाणे पाश्चात्य जगातील प्रमुखप्रवाही स्त्रीवादामध्ये काळ्या समूहासारख्या परीघावर असणाऱ्या स्त्रियांच्या अनुभवांचा प्रारंभीच्या काळात समावेश करण्यात आला नव्हता. बेल हूक्स या अमेरिकेतील स्त्रीवादी लेखिका त्यांच्या फेमिनिस्ट थियरी : फ्रॉम मार्जिन टू सेंटरया पुस्तकामधून वरील संदर्भात मांडणी करतात. स्त्रीवादी सिद्धांकन हे परिघावरील असणाऱ्या व्यक्ती कशाप्रकारे निर्माण करू शकतात याचा शक्यता नमूद करतात.


चंद्रा तळपदे मोहांती

दोन दशके स्त्रीवादी अभ्यासाच्या प्रवाहात राहिल्या, झगडल्यानंतर हे पुस्तक निर्माण झाले असे लेखिका म्हणते. तिसरे जग आणि बहुराष्ट्रीय स्त्रीवाद याच्या अभ्यासक असलेल्या मोहंती यांची सहसंपादीत पुस्तके प्रसिद्ध आहेत. उदा.थर्ड वर्ल्ड वुमेन अन्ड द पॉलिटिक्स ऑफ फेमिनिझ् (१९९१),आणि फेमिनिस्ट जीनिओलोजीज कॉलोनीअल लीगसीज,डेमोक्रेटिक फ्युचर्स(१९९७).

या पुस्तकात वंचित आणि शोषित स्त्रियांच्या अनुभवांना मान्यता देताना सत्ता संबंध कसे काम करतात याचा आढावा आढावा घेण्यात आला आहे. सक्षमीकरणाचे "ज्ञान" आणि स्त्रीवाद्यांची युती या संदर्भातील सिद्धांकने आणि व्यवहार यांचा गोषवारा या पुस्तकात आहे. या दोन्ही संकल्पना राजकीय दृष्ट्या सिद्धांकन म्हणून भिन्न आहेत. राजकीय दृष्ट्या निष्कर्ष काढण्यासाठी आणि त्यावर काम करण्यासाठी वेगवेगळ्या स्त्रीवादी संकल्पना मग त्या अध्यापन आणि विना-अध्यापन,सैद्धांतिक किंवा प्रायोगिक असल्या तरीही त्यांचा उपयोग केला पाहिजे. स्त्रीवादाची युती ही लेखिकेची कल्पना रॉबिन मॉरगनच्या "भगिनीभाव" या संकल्पनेच्या पुढे जाते. लेखिकेच्या मते, भगिनीभावामध्ये तात्कालीन साम्राज्यवादाचे परिणाम आणि प्रत्येकाचा भिन्न इतिहास पुसला जाऊन "सहमती" आणि मुद्द्यांचे प्रामाणिकीकरण हे वेगवेगळ्या समुहातील नात्यांचे आधार ठरतात.

या पुस्तकात प्रस्तावनेश नउ प्रकरणे आहेत. यातील बहुतांश लेख पूर्वी प्रसिद्ध झालेले आहेत. लेखिकेच्या मते हे पुस्तक एका क्रमवारीत नसून मांडण्याची विविध आवर्तने आहेत,ज्यामध्ये एकच प्रश्न किवां समान प्रश्न वेगवेगळ्या पातळीवर विचारला जातो. या पुस्तकाचे तीन भाग आहेत. "स्त्रीवादाचे निर्वसह्तीकरण