द्विनेत्री

द्विनेत्री तथा दुर्बिण हे दूरचे दृष्य न्याहाळण्यासाठीचे उपकरण आहे.

पक्षी निरीक्षणासाठी याचा उपयोग होतो. तसेच रात्री पाहण्यासाठी वेगळ्या प्रकारच्या द्विनेत्री असतात. जास्त अंतरासाठी वेगवेगळ्या द्विनेत्री वापरण्यात येतात. यात प्रतिमा मिळवण्यासाठी भिंग तसेच प्रिझम यांचा वापर केलेला असतो.

द्विनेत्रीचे काम कसे चालते हे या खालील चित्रात दाखवलेले आहे.


भौगोलिक गुणक पद्धती

भू-गोलावरील स्थाननिर्देशक पद्धती ही एखादे ठिकाण पृथ्वीवर नेमके कोठे आहे ते सांगण्यासाठी वापरण्यात येते.


पद्मश्री पुरस्कार

भारतीय प्रजासत्ताकाचा हा चौथ्या क्रमांकाचा नागरी पुरस्कार आहे. भारत रत्न, पद्मविभूषण आणि पद्म भूषण या खालोखाल पदमश्री पुरस्काराचा क्रमांक आहे. भारत सरकारकडून दरवर्षी भारताच्या प्रजासत्ताक दिनी हा पुरस्कार दिला जातो. कला, शिक्षण, उद्योग, साहित्य, विज्ञान, अभिनय, वैद्यक, समाजसेवा आणि सार्वजनिक घडामोडी यासह विविध क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान दिल्याबद्दल भारतीय नागरिकांना १९५४ पासून पद्म पुरस्कार प्रदान करण्यात येऊ लागले.


महाराजा सयाजीराव विद्यापीठ

महाराजा सयाजीराव विद्यापीठ (गुजराती: મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલય) हे भारताच्या गुजरात राज्यातील वडोदरा शहरात असलेले विद्यापीठ आहे. याची स्थापना इ.स. १८८१मध्ये बरोडा कॉलेज ऑफ सायन्स या नावाने झाली. इ.स. १९४९मध्ये याला विद्यापीठाचा दर्जा मिळाला व त्याचे नामकरण सयाजीराव गायकवाड यांच्या आदरार्थ करण्यात आले.


भूकंपप्रवण क्षेत्र

भूकंपप्रवण क्षेत्र म्हणजे पृथ्वीवर वारंवार भूकंप होणारा भाग असतो. भूगर्भातील हालचालींमूळे पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर हालचाली होतात. यामूळे जमीन थरथरणे, हलणे, जमीनीला मोठ्या भेगा पडणे अशा गोष्टी घडतात.महाराष्ट्रात लातूर येथे मोठा भूकंप झाला होता. तसेच, अजूनही जीवंत असलेल्या फूजी पर्वतावरील ज्वालामुखी मुळे जपान हा देश भूकंप प्रवण मानला जातो.


विजय मल्ल्या

विजय मल्ल्या ( १८ डिसेंबर, इ.स. १९५५) हे कारवारी गृहस्थ भारतातले एक मोठे उद्योगपती आहेत. यांचे मद्य बनविण्याचे अनेक कारखाने आहेत.


मिशेल मोल

हा फोर्स इंडिया या फॉर्म्युला वन संघाचा निदेशक आहे.

याने लायडेन विद्यापीठातून संगणकशास्त्रात एम.एससी.ची पदवी मिळवली व नंतर लॉस्ट बॉइझ ही कंपनी सुरू केली होती.


माईक गास्कॉइन

गॅस्कोयनचा जन्म रॅकहेथ, नॉरफोक, इंग्लंड येथे झाला. तो स्प्रॉस्टनमध्ये राहत होता आणि स्प्रॉस्टन ज्युनियर स्कूलमध्ये गेला होता आणि ओल्ड कॅटनमध्ये जाण्यापूर्वी. १९७४ ते १९८१ या काळात ते वायमंडहॅम कॉलेजमध्ये गेले. १९८२ ते १९८८ या काळात त्यांनी केंब्रिज विद्यापीठात (चर्चिल कॉलेज) फ्लुइड डायनॅमिक्समध्ये पीएचडी करण्यासाठी प्रवेश मिळवला असला तरी, त्यांनी अनेक पदव्या मिळवल्या पण पीएचडी पदवी प्राप्त करण्यापूर्वी त्यांनी काम करण्यास सुरुवात केली. तथापि, चर्चिलच्या आघाडीच्या महिला दलातील एक यशस्वी कॉक्सस्वेन म्हणून तो त्याच्या कॉलेज बोट क्लबमध्ये सक्रिय होता. १९८८ मध्ये केंब्रिज सोडल्यानंतर त्यांनी वेस्टलँड सिस्टम असेसमेंट लिमिटेडसाठी काही काळ काम केले. वेस्टलँड हेलिकॉप्टर, परंतु मोटर स्पोर्टमध्ये काम करण्याची तीव्र इच्छा कायम ठेवली .


जेम्स के

जेम्स की यांनी नॉटिंगहॅम विद्यापीठात यांत्रिक अभियांत्रिकीचे शिक्षण घेतले. लोटस इंजिनीअरिंगने त्यांना १९९६ मध्ये त्यांची पदवी प्रायोजित केली.


फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी

The Formula One World Constructors' Championship (WCC) is awarded by the FIA to the most successful Formula One constructor over a season, as determined by a points system based on Grand Prix results. The Constructors' Championship was first awarded in 1958, to Vanwall.

Different car make/engine combinations are considered to be different constructors for the purposes of the Championship. Constructors' Championship points are calculated by adding points scored in each race by any driver for that constructor. Up until 1979, most seasons saw only the highest-scoring driver in each race for each constructor contributing points towards the Championship. On only ten occasions has the World Constructors' Champion team not contained the World Drivers' Champion for that season.


फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी

एफ.आय.ए. फॉर्म्युला वन हंगामातील सर्वात यशस्वी चालकास फॉर्म्युला वन विश्व अजिंक्यपद पुरस्कार देते. ग्रांप्रीच्या निकालांवर आधारीत गुण पद्धतीने यशस्वी चालकाची निवड करण्यात येते. सर्वप्रथम १९५० मध्ये निनो फरिन ने अजिंक्यपद पटकावले तर १९५३ मध्ये अल्बर्टो अस्कारी अजिंक्यपद एकापेक्षा अधिक वेळा जिंकणारा प्रथम चालक बनला.

एफ.आय.ए. अधिकृतपने हंगाम संपे पर्यंत विजेत्याची घोषणा करत नाही, परंतु एका चालकाने मिळवलेले गुण दुसरा कोणताही चालक पार करू शकत नसेल तर चालकाला अजिंक्यपद मिळाल्याचे म्हणले जाते. फॉर्म्युला वनच्या अत्ता पर्यंतच्या ६१ हंगामात, २५ वेळा चालक अजिंक्यपद शेवटच्या शर्यतीत ठरवण्यात आले. एखद्या हंगामात "सर्वात लवकर चालक अजिंक्यपद पटकवला" या खिताबाचा मान मायकल शुमाकरला मिळाला आहे, कार‍ण २००२ च्या हंगाम संपायला ६ शर्यती बाकी होत्या, तरी त्याला "चालक अजिंक्यपद" देण्यात आले.

एकुन ३२ चालकांनी हे अजिंक्यपद मिळवले आहे, ज्या मध्ये मायकल शुमाकरला "सर्वात जास्त अजिंक्यपद" या खिताबाचा मान आहे. मायकल शुमाकरने ७ अजिंक्यपद मिळवले आहेत, त्याला "सर्वात जास्त एका-पाठोपाठील-एक अजिंक्यपद" या खिताबाचेही मान आहे जे त्याला २००० ते २००४ ह्या वर्षां मध्ये सलग ५ वेळा "चालक अजिंक्यपद" पटकवल्यामुळे, मिळले आहे.


पोल पोझिशन

फॉर्म्युला वन, घोड्यांची शर्यत किंवा तत्सम शर्यतींमध्ये प्रथम क्रमांकावर सुरुवात करणारा स्पर्धक पोल पोझिशनवर आहे असे म्हणतात.


विठ्ठल दत्तात्रेय घाटे

वि.द. घाटे तथा विठ्ठल दत्तात्रेय घाटे (१८ जानेवारी, १८९५ - ३ मे, १९७८) हे मराठी कवी, लेखक होते. हे कवी दत्त तथा दत्तात्रेय कोंडो घाटे यांचे ज्येष्ठ पुत्र होत. विठ्ठलरावांची कन्या डॉ. अनुराधा पोतदार, नातू डॉ. प्रियदर्शन पोतदार आणि नात यशोधरा पोतदार-साठे हे सर्वच कवी आहेत.

वि.द.घाटे यांनी इतिहासलेखन, काव्य, नाट्यलेखन, कवितालेखन, आत्मचरित्र आदी अनेक ललितलेखन प्रकार हाताळले. आचार्य अत्रे यांच्या बरोबर त्यांनी महाराष्ट्रात शालेय पाठ्यपुस्तक म्हणून नावाजलेली 'नवयुग वाचनमाला' संपादित केली.


प्रंबनन

प्रंबानन किंवा रारा जोंगग्रॉंग (जावानीज: ꦫꦫꦗꦺꦴꦁꦒꦿꦁ, रोमनीकृत: रारा जोंगग्रॉंग) हे योगकार्ता या इंडोनेशियातील विशेष प्रदेशातील ९व्या शतकातील त्रिमूर्तींचे हिंदू मंदिर आहे. त्रिमूर्तींपैकी ब्रह्मा म्हणजे निर्माता, विष्णू म्हणजे पालनकर्ता आणि संहारक किंवा समूळ बदल घडवून आणणारा म्हणजे शिव! या मंदिर परिसराचा विस्तार मध्य जावा आणि योग्यकर्ता प्रांतांच्या सीमेवर योग्यकर्ता शहराच्या ईशान्य दिशेस अंदाजे १७ किलोमीटर (११ मैल) अंतरावर आहे.[./ [१]]

इंडोनेशिया येथील सर्वात मोठ्या आणि आग्नेय आशियातील दुसऱ्या सर्वात मोठ्या असलेल्या या मंदिराला युनेस्कोने जागतिक वारसा स्थळ म्हणून घोषित केले आहे. उंच आणि कळसाकडे निमुळत्या होत जाणाऱ्या वास्तू हे हिंदू स्थापत्यशास्त्राचे एक वैशिष्ट्य आहे. अनेक छोट्या छोट्या आणि वेगवेगळ्या मंदिरांनी बनलेल्या या मंदिर संकुलाची ४७ मीटर (१५४ फूट) उंच अशी मध्यवर्ती वास्तू हिंदू स्थापत्यशास्त्राचे हेच वैशिष्ट्य दर्शविते.[२] प्रंबानन जगभरातील अनेक पर्यटकांना आकर्षित करते.[३][४]

__क्रमीत__ __नवविभागदुवा__ __अनुक्रमणिकाहवीच__ __अविचलपुर्ननिर्देश__ __विभागअसंपादनक्षम__


युनिव्हर्सिटी ऑफ मेलबर्न

मेलबर्न विद्यापीठ (Melbourne University) ही ऑस्ट्रेलियातल्या, व्हिक्टोरिया राज्यातील मेलबर्न शहरात इ.स. १८५३ साली स्थापन झालेली शिक्षणसंस्था आहे. ऑस्ट्रेलियामधील प्रथम क्रमांकाचे राष्ट्रीय विद्यापीठ असलेले मेलबर्न विद्यापीठ हे २०१९ सालच्या क्यूएस वर्ल्ड युनिव्हर्सिटी रॅंकिंगनुसार जगातले एकोणचाळीसव्या क्रमांकाचे विद्यापीठ आहे.ऑस्ट्रेलियामधील व्हिक्टोरिया राज्याची राजधानी असलेल्या मेलबर्न शहरामध्ये हे विद्यापीठ स्थित आहे. या विद्यापीठाची स्थापना १८५३ साली करण्यात आली. ऑस्ट्रेलियामधील जुन्या विद्यापीठांपैकी एक असलेले मेलबर्न विद्यापीठ हे शासकीय संशोधन विद्यापीठ आहे. मेलबर्न विद्यापीठाचा मुख्य कॅम्पस शहरामधील पार्कविले या भागात आहे. विद्यापीठाचे इतर अनेक कॅम्पस व्हिक्टोरिया राज्यातच ठिकठिकाणी आहेत.'भविष्यातील पिढ्यांच्या नजरेत माझे महत्त्व वाढो' हे या विद्यापीठाचे ब्रीदवाक्य आहे. मेलबर्न विद्यापीठामध्ये सध्या जवळपास साडे चार हजार तज्ञ प्राध्यापक-संशोधक आपले अध्यापन-संशोधनाचे कार्य करत असून पन्नास हजारपेक्षाही अधिक पदवीधर आणि पदव्युत्तर विद्यार्थी येथे त्यांचे शिक्षण व संशोधन पूर्ण करत आहेत. विद्यापीठाशी संलग्न दहा महाविद्यालये ही विद्यापीठाच्या मुख्य कॅम्पसमध्येच स्थित आहेत. या कॅम्पसमध्ये दहा मुख्य शैक्षणिक-संशोधन विभाग, पंधरा ग्रॅज्युएट स्कूल्स, विद्यापीठाशी संलग्न संशोधन संस्था आणि इतर अनेक छोटीमोठी शैक्षणिक केंद्रदेखील आहेत.


जॉन बॅटमन

जॉन बॅटमनने ऑस्ट्रेलिया मधील व्हिक्टोरिया राज्य येथे यारा नदीच्या काठी मेलबर्न शहराची स्थापना केली. यांच्या नावाने शहरात बॅटमन पार्क नावाचा बगीचा आहे.


फेडरेशन स्क्वेर

फेडरेशन स्क्वेर मेलबर्न येथील एक मध्यवर्ती चौक. या इमारतीचे स्थापत्य अतिशय वेगळे आहे. कोणत्याही महत्त्वाच्या सार्वजनिक प्रसंगी येथे लोक जमतात. शहराची दिवाळी ही येथेच साजरी केली जाते. तसेच नववर्षाची आतषबाजी ही येथून साजरी होते. हे स्थळ यारा नदीच्या काठावर आहे. ऑस्ट्रेलियन सेंटर फॉर मुव्हिंग इमेजेस या संस्थेचे कार्यालय येथे आहे. येथे सिनेमे दाखवणारे २ गृह आहेत.


वासुदेव गायतोंडे

वासुदेव गायतोंडे (१९२४ - ऑगस्ट १०, २००१) हे भारतातील सर्वाधिक नावाजलेले अमूर्ततावादी चित्रकार होते. अमूर्त घटनांना दृश्यरूप देण्यामध्ये त्यांचा हातखंडा होता.

गायतोंडे यांचा जन्म गोव्यातील एका खेड्यात झाला. बालपणातील काही वर्षे गोव्यात घालविल्यानंतर त्यांचे कुटुंब मुंबईत स्थायिक झाले. मुंबईतीलच जे.जे. स्कूल ऑफ आर्ट या महाविद्यालयातून त्यांनी चित्रकलेचे शिक्षण घेतले. इ.स. १९६४ साली मिळालेल्या रॉकफेलर शिष्यवृत्तीद्वारे गायतोंडे न्यू यॉर्कला गेले. तिथे त्यांनी अमेरिकेतील विविध चित्रशैलींचा अभ्यास केला. त्यानंतर ते जपानला गेले. जपानमध्ये त्यांच्यावर झेन तत्त्वज्ञानाचा प्रभाव पडला. इ.स. १९७२ साली ते भारतात परतले व शेवटपर्यंत त्यांनी दिल्लीत वास्तव्य केले.


चाओ झियांग

चाओ झियांग (पारंपरिक चिनी लिपी: 赵紫阳 ; पिन्यिन: Zhao Ziyang;) (ऑक्टोबर १७, १९१९ - जानेवारी १७, २००५) हे चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकातील एक ज्येष्ठ राजकारणी होते. १९८० ते १९८७ सालांदरम्यान ते चीनच्या जनता-प्रजासत्ताकाचे तिसरे पंतप्रधान होते. इ.स. १९८७ ते १९८९ सालांदरम्यान त्यांनी चिनी साम्यवादी पक्षाचे 'सर्वसाधारण सचिव' होते.


चेकोस्लोव्हाकिया

चेकोस्लोव्हाकिया (47° 44' N to 51° 3' N, 12° 5' E to 22° 34' E) (चेक, स्लोवाकः Československo चेस्कोस्लोवेन्स्को) हा मध्य युरोपातील पूर्वेकडचा एक सार्वभौम देश होता. त्यात बोहेमिया, मोरेविया व सायलेशिया आणि स्लोवाकिया यांचा समावेष होता. ऑस्ट्रिया-हंगेरी साम्राज्याचा भाग असलेला हा प्रांत १९१८ मध्ये स्वतंत्र झाला आणि १ जानेवारी १९९३ रोजी या देशाची चेक प्रजासत्ताक व स्लोवाकिया ह्या दोन देशांमध्ये फाळणी झाली.

चेकोस्लोव्हाकिया देश भूवेष्टित देश होता, याच्या पूर्वेस सोवियेत संघ, उत्तरेस पोलंड, नैऋत, पश्चिम आणि वायव्येस जर्मनी तर दक्षिणेस हंगेरी या देशांच्या सीमा लागून होत्या. जर्मनीमार्गे उत्तर समुद्राला मिळणारी एल्ब नदी बोहेमिया भागात, पोलंडमार्गे बाल्टिक समुद्राला मिळणारी ओडर नदी मोरेवियाच्या उत्तर भागातून वाहणारी तर देशाच्या मध्य भागातून काळ्या समुद्राला मिळणारी डॅन्यूब नदी या चेकोस्लोव्हाकियाच्या प्रमुख नद्या होत्या.

८ व्या शतकात चेक व स्लोवाक या स्लाविक समाजाच्या दोन जातींचे प्राबल्य होते. चेक भाषा इंडो-युरोपियन भाषाकुटुंबातील स्लाविक गटाची महत्त्वाची भाषा आहे. १३ व्या शतकाच्या उत्तरार्धापासूनचे या भाषेतील साहित्य उपलब्ध आहे.

इ.स. १३४७ मध्ये बोहेमियाचा चार्ल्स हाचविन हा चौथा चार्ल्स हे नाव धारण करून राजा झाला. चेक लोक या काळाला सुवर्णकाळ मानतात, त्याचवेळी प्रागला महत्त्व प्राप्त झाले.


पाँडिचेरी

पुडुचेरी, ज्याला पाँडिचेरी असेही म्हटले जाते, ही भारतातील पुडुचेरी केंद्रशासित प्रदेशाची राजधानी आहे. पूर्वी पुडुचेरी हे भारतातील फ्रेंच कॉलनीचे मुख्य शहर होते ज्याला फ्रेंच इंडिया म्हणतात आणि त्याला पॉंडिचेरी म्हटले जात असे. सप्टेंबर 2006 मध्ये, पाँडिचेरीचे नाव अधिकृतपणे बदलून पुडुचेरी करण्यात आले, ज्याचा अर्थ स्थानिक तमिळ भाषेत "नवीन गाव" असा होतो. हे बंगालच्या उपसागरावर वसलेले आहे.

पुडुचेरी हा बंगालच्या उपसागराच्या पूर्वेला असलेला केंद्रशासित प्रदेश आहे. पुद्दुचेरी हे मुळात 4 स्वतंत्र (अजोडलेले) जिल्ह्यांनी बनलेले आहे. हे जिल्हे आहेत:

पुद्दुचेरी शहर कराईकल जे तामिळनाडूने वेढलेले आहे बंगालच्या उपसागरातील यानाम (आंध्र प्रदेश) आणि माहे (केरळ) अरबी समुद्रात आहे.

पुद्दुचेरी आणि कराईकल हे यातील सर्वात मोठे जिल्हे आहेत.

अधिकृत भाषा :- तामिळ, तेलुगू, मल्याळम आणि फ्रेंच या येथील अधिकृत भाषा आहेत. प्रत्येक जिल्ह्याची तसेच प्रत्येक भाषेची परिस्थिती वेगळी आहे. वेगवेगळ्या जिल्ह्यांमधील संवाद साधण्यासाठी इंग्रजीचा वापर केला जातो.

तमिळ: ही भाषा पुद्दुचेरी आणि कराईकल या तमिळ बहुसंख्य जिल्ह्यांमध्ये वापरली जाते. ही तमिळनाडू राज्याची अधिकृत भाषा आहे, तसेच श्रीलंका आणि सिंगापूरमधील सह-अधिकृत भाषा आहे. मलेशिया आणि मॉरिशसमध्येही ही भाषा बोलली जाते.

तेलुगु: पुडुचेरीची दुसरी अधिकृत भाषा, बहुतेक यानममध्ये वापरली जाते. त्यामुळे अधिक बरोबर सांगायचे तर, ती पुद्दुचेरीमधील प्रादेशिक अधिकृत भाषा आहे, तर ती यानम जिल्ह्याची अधिकृत भाषा आहे. ही आंध्र प्रदेश राज्यातील अधिकृत भाषा देखील आहे. आणि पुद्दुचेरी आणि कराईकलमध्येही ते मोठ्या प्रमाणावर बोलले जाते.

मल्याळम: पुडुचेरीची दुसरी अधिकृत भाषा, परंतु बहुतेक माहे (मल्याळम जिल्हा) मध्ये वापरली जाते. त्यामुळे अधिक बरोबर सांगायचे तर, ती पुद्दुचेरीमधील प्रादेशिक अधिकृत भाषा आहे, तर माहे जिल्ह्याची अधिकृत भाषा आहे. केरळ राज्य आणि लक्षद्वीप केंद्रशासित प्रदेशातही ही अधिकृत भाषा आहे. फ्रेंच: पुडुचेरीची दुसरी अधिकृत भाषा. ही फ्रेंच भारताची (1673-1954) अधिकृत भाषा देखील होती आणि 28 मे 1958 रोजी भारत आणि फ्रान्स दरम्यान स्वाक्षरी केलेल्या आत्मसमर्पण कराराद्वारे तिचा अधिकृत दर्जा संरक्षित केला गेला. कलम २८ नुसार, फ्रेंच ही पुडुचेरीची वैधानिक अधिकृत भाषा आहे आणि आत्मसमर्पण करारानुसार, लोकसंख्याशास्त्र

मुख्य आकर्षण

पुद्दुचेरीमध्ये भारतीय आणि फ्रेंच संस्कृती एकत्र पाहायला मिळते. येथील वास्तू इतिहासाची जाणीव करून देतात, तर मंदिरे श्रद्धेने मन भरून येतात.

अध्यात्माची भूमी :- जे लोक शांतता आणि अध्यात्माच्या शोधात आहेत त्यांच्यासाठी पुद्दुचेरी हे योग्य ठिकाण आहे. पुद्दुचेरी हे प्राचीन काळापासून वैदिक संस्कृतीचे केंद्र राहिले आहे. अगस्त्य ऋषींची ही भूमी आहे. १२व्या शतकात पुद्दुचेरीची आध्यात्मिक शक्ती आणखी वाढली, जेव्हा येथे आर्विडोन आश्रम स्थापन झाला. दरवर्षी शेकडो लोक शांततेच्या शोधात येथे येतात.

पॅराडाईज बीच:-हा बीच शहरापासून 8 किमी अंतरावर कुड्डालोर मेन रोडजवळ आहे. या बीचच्या एका बाजूला एक छोटीशी खाडी आहे. इथे बोटीनेच जाता येते. बोटीवर जाताना पाण्यात डॉल्फिन पाहणे हा एक सुखद अनुभव असतो. येथील वातावरण पाहून या नावाचे महत्त्व लक्षात येते. हे खरोखर स्वर्गासारखे आहे.

ऑरोविल बीच:- ऑरोविल नावाप्रमाणेच हा बीच ऑरोविलच्या जवळ आहे. पुद्दुचेरीपासून १२ किमी अंतरावर असलेल्या या बीचचे पाणी फार खोल नाही. त्यामुळे पाण्यात पोहण्याच्या शौकिनांसाठी हे एक उत्तम ठिकाण आहे. लोकांना वीकेंडला इथे वेळ घालवायला आवडते. यादरम्यान येथे मोठी गर्दी असते. बाकी दिवसभर गर्दी नसते.

पार्क स्मारक:- (आई मंडपम) पुडुचेरीच्या मध्यभागी असलेले हे सरकारी उद्यान येथील सर्वात सुंदर सार्वजनिक ठिकाण आहे. उद्यानाच्या मध्यभागी बांधलेले आयी मंडपम हे येथील मुख्य आकर्षण आहे. ही पांढरी इमारत नेपोलियन तिसऱ्याच्या काळात बांधली गेली. हा ग्रीको-रोमन वास्तुकलेचा उत्कृष्ट नमुना आहे. या जागेला राजवाड्यात काम करणाऱ्या एका महिलेचे नाव देण्यात आले. त्या महिलेने तिच्या घराच्या ठिकाणी पाण्याची टाकी बांधली होती. एकदा नेपोलियनने इथले पाणी पिऊन आपली तहान भागवली आणि त्यामुळे तो खूश झाला आणि त्याने या स्मारकाचे नाव 'आय मंडपम' ठेवले.

अरिकामेडू:-हे ऐतिहासिक ठिकाण पुद्दुचेरीच्या दक्षिणेस 4 किमी अंतरावर आहे. हे रोमन वसाहतींसह स्थानिक लोकांच्या व्यापाराचे प्रतीक आहे. हा व्यापार ख्रिस्तपूर्व दुसऱ्या शतकात झाला. येथे स्थानिक व्यापारी वाईन आयात करतात आणि त्या बदल्यात कापड, मौल्यवान हिरे आणि दागिने निर्यात करतात. तरीही येथे 18 वा. शतकात बांधलेल्या फ्रेंच जेसुइट मिशन हाऊसचे अवशेष पाहायला मिळतात. हे घर 1783 मध्ये बंद झाले.

आनंद रंगा पिल्लई पॅलेस:- आनंद रंगा पिल्लई हे फ्रेंच राजवटीत असताना पुद्दुचेरीचे राज्यपाल होते. त्यांनी लिहिलेल्या डायरीत १८व्या शतकातील फ्रान्स आणि भारत संबंधांची माहिती मिळते. हा राजवाडा दक्षिणेकडील काही प्राचीन इमारतींपैकी एक आहे. हे 1738 मध्ये बांधले गेले. त्याची वास्तुकला भारतीय आणि फ्रेंच शैलींचे एक अद्वितीय मिश्रण आहे.

डुप्लेक्स पुतळा:- फ्रँकोइस डुप्लेक्स हे पुद्दुचेरीचे राज्यपाल होते त्यांनी 1754 पर्यंत या पदावर होते. 1870 मध्ये त्यांनी केलेल्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना आदरांजली वाहण्याच्या उद्देशाने दोन पुतळे बसवण्यात आले. एक फ्रान्समध्ये आणि दुसरी पुद्दुचेरीमध्ये आहे. 2.88 मी उंच ग्रॅनाइटपासून बनवलेली ही मूर्ती गौवार्ट अव्हेन्यूवर आहे.

विलेन्नूर:- श्री गोकिलंबल तिरुकामेश्वर मंदिर पुद्दुचेरीपासून १० किमी अंतरावर आहे. दहा दिवसांच्या ब्रह्मोत्सवादरम्यान हजारो भाविक येथे येतात. हा ब्रह्मोत्सव मे-जून दरम्यान साजरा केला जातो. या उत्सवात मंदिराच्या 15 मि. उंच रथ ओढला जातो. हजारो भाविकांनी रथ ओढल्याचे दृश्य विलक्षण आहे.या यात्रेत पुद्दुचेरीचे लेफ्टनंट गव्हर्नरही सहभागी होतात. सार्वत्रिक समानतेचे प्रतीक असलेला हा प्रवास फ्रेंच राजवटीच्या काळातही होत असे. त्यावेळी गव्हर्नर फ्रेंच स्वतः हा रथ ओढत असे. याशिवाय 10 हेक्टर ऑस्टेरी सरोवर आहे जिथे दुर्मिळ प्रजातीचे पक्षी आढळतात.

शिंजी:- या प्रदेशातील सर्वात सुंदर आणि आकर्षक किल्ला म्हणजे विल्लुपुरम जिल्ह्यातील शिंजी, जो पुद्दुचेरीच्या उत्तर-पश्चिमेस आहे. 800 फूट उंचीचा हा विशाल किल्ला तीन टेकड्यांवर (राजगिरी, कृष्णगिरी आणि चांद्रायण दुर्ग) पसरलेला आहे. किल्ल्याचा मुख्य भाग राजगिरी टेकडीवर आहे जो तीन पर्वतांपैकी सर्वात मोठा आहे. किल्ल्याच्या आत धान्याचे घर, शस्त्रागार, टाकी आणि मंदिर आहे. त्याचे प्रवेशद्वार कल्याण महालासमोर आहे. सुमारे 700 मी. उंचीवर एक पूल आहे जो किल्ल्याला इतर इमारतींशी जोडतो. एवढ्या उंचीवरून खाली शिंजी नगर पाहणे रोमहर्षक आहे. वाजवी शुल्क भरून तुम्ही हा ऐतिहासिक किल्ला जवळून पाहू शकता.चिदंबरम:- हे ठिकाण पुद्दुचेरीच्या दक्षिणेस राष्ट्रीय महामार्ग 45A वर आहे. चिदंबरम हे शिवमंदिरासाठी प्रसिद्ध आहेत. येथे शिवाच्या शुभ नटराज अवताराची पूजा केली जाते. हे मंदिर 10 व्या ते 14 व्या शतकात बांधले गेले. असे म्हटले जाते की 10 व्या शतकात चोल राजा परंतक I याने हे मंदिर सोन्याने मढवले होते, त्यानंतर मंदिर सूर्यप्रकाशात प्रकाशित झाले होते. मंदिरात अक्षय लिंगाच्या रूपातही शिवाची पूजा केली जाते.

भारत स्वतंत्र झाला तेव्हा हा प्रदेश आंध्र प्रदेशात होता. नंतर याला केंद्रशासित प्रदेशाचा दर्जा देण्यात आला


अविकसित देश

अविकसित देश म्हणजे असे देश ज्या देशाचा आर्थिक विकास नसल्याने सामान्य जनतेला पायाभूत सुविधा, जसे, रस्ते, वीज, पिण्याचे पाणी, सांडपाण्याच्या सुविधा आदी न पुरवू शकलेले देश, जसे आफ्रिका खंडातला सोमालिया व आयव्हरी कोस्ट हे देश.


शंकर काशिनाथ गर्गे

नाट्यछटाकार दिवाकर (शंकर काशिनाथ गर्गे) (जन्म : १८ जानेवारी,१८८९; मृत्य्पू : १ ऑक्टोबर, १९३१) हे मराठी लेखक होते. मराठीत नाट्यछटा हा लेखनप्रकार रुजवण्याचे श्रेय दिवाकर यांना दिले जाते. त्यांनी एकूण ५१ नाट्यछटा लिहिलेल्या आहेत. 'महासर्प' ही त्यांनी लिहिलेली पहिली नाट्यछटा होय. 'मग तो दिवा कोणता', 'पंत मेले राव चढले', 'वर्डस्वर्थचे फुलपाखरूं', 'चिंगी महिन्याची झाली नाही तोच', 'शिवी कोणा देऊं नये', 'फाटलेला पतंग' इ. त्यांच्या विशेष गाजलेल्या नाट्यछटा आहेत. पंत मेले राव चढले या नाट्यछटेच्या नावानेच वाक्प्रचारही मराठीत रुजलेला आहे.


भारतामधील भौगोलिक प्रदेश

भारत देश सांस्कृतिक, भौगोलिक तसेच प्रशासकीय दृष्ट्या पाच प्रदेशांमध्ये विभागला गेला आहे. प्रत्येक प्रदेशामध्ये भाषा, बोली, संस्कृती, खाद्यप्रकार, वस्त्र् इ. विविधता आढळते.


लोकसंख्या घनता

'लोकसंख्या घनता'हे एखाद्या शहरातील, वसाहतीतील, राज्यातील अथवा देशातील [लोकसंख्या|लोकसंख्येचे] वितरण मोजण्यासाठी वापरले जाणारे एक प्रमाण आहे.लोकसंख्या घनता म्हणजे जमिनीच्या एका चौरस किमी क्षेत्रफळावर राहणाऱ्या लोकांची सरासरी संख्या.. सर्वसाधारणपणे अधिक लोकसंख्या घनतेच्या ठिकाणी दाटीवाटीची वस्ती तर कमी लोकसंख्या घनतेच्या ठिकाणी विरळ वस्ती असते.


साचा:Engfbclub

Hotspur F.C.=टॉटेनहॅम हॉटस्पर एफ.सी.|टॉटेनहॅम हॉटस्पर |Tottenham Hotspur=टॉटेनहॅम हॉटस्पर एफ.सी.|टॉटेनहॅम हॉटस्पर |Newcastle United F.C.=न्यूकॅसल युनायटेड एफ.सी.|न्यूकॅसल युनायटेड |Newcastle United=न्यूकॅसल युनायटेड एफ.सी.|न्यूकॅसल युनायटेड |Portsmouth F.C.=पोर्टस्मथ एफ्.सी.|पोर्टस्मथ |Portsmouth =पोर्टस्मथ एफ्.सी.|पोर्टस्मथ |Fulham F.C.=फुलहॅम एफ.सी.|फुलहॅम |Fulham =फुलहॅम एफ.सी.|फुलहॅम |Bolton Wanderers F.C. =बोल्टन वाँडरर्स एफ.सी. |बोल्टन वाँडरर्स |Bolton Wanderers =बोल्टन वाँडरर्स एफ.सी. |बोल्टन वाँडरर्स |Blackburn Rovers F.C.=ब्लॅकबर्न रोव्हर्स एफ.सी.|ब्लॅकबर्न रोव्हर्स |Blackburn Rovers=ब्लॅकबर्न रोव्हर्स एफ.सी.|ब्लॅकबर्न रोव्हर्स |Manchester United F.C.=मँचेस्टर युनायटेड एफ.सी. |मँचेस्टर युनायटेड |Manchester United=मँचेस्टर युनायटेड एफ.सी. |मँचेस्टर युनायटेड |Man u=मँचेस्टर युनायटेड एफ.सी. |मँचेस्टर युनायटेड |Manchester City F.C.=मँचेस्टर सिटी एफ.सी.|मँचेस्टर सिटी |Manchester City =मँचेस्टर सिटी एफ.सी.|मँचेस्टर सिटी |Middlesbrough F.C.=मिडल्सब्रो एफ.सी.|मिडल्सब्रो |Middlesbrough =मिडल्सब्रो एफ.सी.|मिडल्सब्रो |Reading F.C.=रेडिंग एफ.सी.|रेडिंग |Reading =रेडिंग एफ.सी.|रेडिंग |Liverpool F.C.=लिव्हरपूल एफ.सी.|लिव्हरपूल |Liverpool =लिव्हरपूल एफ.सी.|लिव्हरपूल |Wigan Athletic F.C.=विगन ऍथलेटिक एफ.सी. |विगन ऍथलेटिक |Wigan Athletic =विगन ऍथलेटिक एफ.सी. |विगन ऍथलेटिक |Watford F.C.=वॅटफोर्ड एफ.सी. |वॅटफोर्ड |Watford =वॅटफोर्ड एफ.सी. |वॅटफोर्ड |West Ham United F.C.=वेस्टहॅम युनायटेड एफ.सी.|वेस्टहॅम युनायटेड |West Ham United =वेस्टहॅम युनायटेड एफ.सी.|वेस्टहॅम युनायटेड |Sheffield United F.C.=शेफिल्ड युनायटेड एफ.सी.|शेफिल्ड युनायटेड |Sheffield United =शेफिल्ड युनायटेड एफ.सी.|शेफिल्ड युनायटेड |Nottingham Forest F.C.=नॉट्टिंघम फोरेस्ट एफ.सी. |Nottingham Forest=नॉट्टिंघम फोरेस्ट एफ.सी.


साचा:Engfbclub2

Hotspur F.C.=टॉटेनहॅम हॉटस्पर एफ.सी.|टॉटेनहॅम हॉटस्पर |Tottenham Hotspur=टॉटेनहॅम हॉटस्पर एफ.सी.|टॉटेनहॅम हॉटस्पर |Newcastle United F.C.=न्यूकॅसल युनायटेड एफ.सी.|न्यूकॅसल युनायटेड |Newcastle United=न्यूकॅसल युनायटेड एफ.सी.|न्यूकॅसल युनायटेड |Portsmouth F.C.=पोर्टस्मथ एफ्.सी.|पोर्टस्मथ |Portsmouth =पोर्टस्मथ एफ्.सी.|पोर्टस्मथ |Fulham F.C.=फुलहॅम एफ.सी.|फुलहॅम |Fulham =फुलहॅम एफ.सी.|फुलहॅम |Bolton Wanderers F.C. =बोल्टन वाँडरर्स एफ.सी. |बोल्टन वाँडरर्स |Bolton Wanderers =बोल्टन वाँडरर्स एफ.सी. |बोल्टन वाँडरर्स |Blackburn Rovers F.C.=ब्लॅकबर्न रोव्हर्स एफ.सी.|ब्लॅकबर्न रोव्हर्स |Blackburn Rovers=ब्लॅकबर्न रोव्हर्स एफ.सी.|ब्लॅकबर्न रोव्हर्स |Manchester United F.C.=मँचेस्टर युनायटेड एफ.सी. |मँचेस्टर युनायटेड |Manchester United=मँचेस्टर युनायटेड एफ.सी. |मँचेस्टर युनायटेड |Man u=मँचेस्टर युनायटेड एफ.सी. |मँचेस्टर युनायटेड |Manchester City F.C.=मँचेस्टर सिटी एफ.सी.|मँचेस्टर सिटी |Manchester City =मँचेस्टर सिटी एफ.सी.|मँचेस्टर सिटी |Middlesbrough F.C.=मिडल्सब्रो एफ.सी.|मिडल्सब्रो |Middlesbrough =मिडल्सब्रो एफ.सी.|मिडल्सब्रो |Reading F.C.=रेडिंग एफ.सी.|रेडिंग |Reading =रेडिंग एफ.सी.|रेडिंग |Liverpool F.C.=लिव्हरपूल एफ.सी.|लिव्हरपूल |Liverpool =लिव्हरपूल एफ.सी.|लिव्हरपूल |Wigan Athletic F.C.=विगन ऍथलेटिक एफ.सी. |विगन ऍथलेटिक |Wigan Athletic =विगन ऍथलेटिक एफ.सी. |विगन ऍथलेटिक |Watford F.C.=वॅटफोर्ड एफ.सी. |वॅटफोर्ड |Watford =वॅटफोर्ड एफ.सी. |वॅटफोर्ड |West Ham United F.C.=वेस्टहॅम युनायटेड एफ.सी.|वेस्टहॅम युनायटेड |West Ham United =वेस्टहॅम युनायटेड एफ.सी.|वेस्टहॅम युनायटेड |Sheffield United F.C.=शेफिल्ड युनायटेड एफ.सी.|शेफिल्ड युनायटेड |Sheffield United =शेफिल्ड युनायटेड एफ.सी.|शेफिल्ड युनायटेड |Nottingham Forest F.C.=नॉट्टिंघम फोरेस्ट एफ.सी. |Nottingham Forest=नॉट्टिंघम फोरेस्ट एफ.सी. |Leeds United F.C.=लीड्स युनायटेड एफ.सी. |Leeds United=लीड्स युनायटेड एफ.सी. }} वर्ग:फुटबॉल साचे


कर (निःसंदिग्धीकरण)

कर - सेवा मिळाल्या बद्दल सरकारला भरावयाचा मोबदला कर (संस्कृत) - संस्कृतातील हात या अर्थाचा 'कर' हा शब्द


रजनीश

पुनर्निर्देशन ओशो

चंद्र मोहन जैन हे जन्मनाव असणारे, १९६० पासून आचार्य रजनीश म्हणून, १९७० व १९८० च्या दशकांमध्ये भगवान श्री रजनीश म्हणून आणि १९८९ पासून ओशो म्हणून ओळखले जाणारे ओशो (११ डिसेंबर १९३१ - १९ जानेवारी १९९०) हे आंतरराष्ट्रीय अनुयायी मिळवणारे भारतीय रहस्यवादी, गुरू आणि आध्यात्मिक शिक्षक होते.

तत्त्वज्ञानाचे प्राध्यापक असणाऱ्या ओशोंनी १९६० च्या दशकात सार्वजनिक वक्ते म्हणून भारतभर प्रवास केला. समाजवाद, महात्मा गांधी आणि संस्थात्मक धर्मांवर उघड टीका केल्याने ते वादग्रस्त ठरले. लैंगिकतेसंबंधी अधिक उदार वृत्ती स्वीकारण्याच्या त्यांच्या आग्रहामुळे त्यांना भारतीय (आणि नंतर आंतरराष्ट्रीय) माध्यमांमध्ये 'सेक्स गुरू' अशी उपाधी मिळाली. १९७० मध्ये काही काळासाठी ते मुंबईत थांबले. शिष्य जमविण्यास त्यांनी सुरुवात केली; (नवसंन्यासी) आणि आध्यात्मिक शिक्षक म्हणून भूमिका बजाविण्यास आरंभ केला. आपल्या व्याख्यानांमध्ये त्यांनी धार्मिक परंपरांमधील लिखाणे, गूढवाद्यांचे लेखन आणि जगभरातील तत्त्वज्ञांच्या लिखाणाचे पुनरार्थबोधन केले. पुण्यात जाऊन १९७४ मध्ये त्यांनी आश्रमाची स्थापना केली. अनेक पाश्चात्त्य या आश्रमामध्ये येऊ लागले. या आश्रमात ह्युमन पोटेन्शियल मूव्हमेन्टवर आधारलेल्या उपचारपद्धती पाश्चात्त्त्य पाहुण्यांना दिल्या जाऊ लागल्या. मुख्यतः मुक्त वातावरण व ओशोंच्या सडेतोड व्याख्यानांमुळे देश-परदेशांत हा आश्रम गाजू लागला. सत्तरच्या दशकाच्या अखेरीस भारत सरकार, सभोवतालचा समाज आणि हा आश्रम यांच्यामध्ये ताणतणाव निर्माण झाले होते.

१९८१ मध्ये ओशो अमेरिकेत स्थलांतरित झाले. ऑरेगन राज्यात त्यांच्या अनुयायांनी स्थापन केलेला सहेतुक समाज पुढे रजनीशपुरम म्हणून नावारूपाला आला. वर्षभरात या कम्यूनचा स्थानिक रहिवाशांशी जमिनीवरून कटू वाद उभा राहिला. अनुयायांनी ओशोंना वापरासाठी खरेदी करून दिलेल्या रोल्स-रॉयसही कुप्रसिद्ध ठरल्या. १९८५ मध्ये कम्यूनच्या नेतृत्वाने जैवदहशतवादी हल्ल्यासारखे गंभीर गुन्हे केल्याचे ओशोंनी उघड केल्यावर ऑरेगन कम्यून कोसळले. लवकरच ओशोंना अटक झाली आणि देशागमनादरम्यान केलेल्या नियमभंगाचा आरोप त्यांच्यावर लागला. युक्तिवादादरम्यानच्या तडजोडीनुसार ओशोंना अमेरिका सोडावी लागली. एकवीस देशांनी त्यांना प्रवेश नाकारला आणि जगभ्रमंतीनंतर ते पुण्यात आले. १९९० मध्ये त्यांचे पुण्यात निधन झाले. आज त्यांचा आश्रम ओशो आंतरराष्ट्रीय ध्यान केंद्र म्हणून ओळखला जातो. ओशोंच्या बहुमिश्र शिकवणीमध्ये ध्यान, जागृतता, प्रेम, उत्सव, धैर्य, सृजनशीलता आणि विनोद यांना महत्त्व आहे. स्थितिशील श्रद्धा, धार्मिक परंपरा आणि समाजीकरणामुळे या बाबी दबल्या जातात असे त्यांचे मत होते. पाश्चात्त्य नवयुग विचारांवर ओशोंच्या विचारांचा पगडा दिसतो. त्यांच्या मृत्यूनंतर त्यांच्या विचारांची लोकप्रियता वाढलेलीच दिसते आहे.


पाव (खाद्यपदार्थ)

हा लेख पाव या खाद्यपदार्थाबद्दल आहे. (खाद्य पदार्थ या दृष्टीने या नामातील वचा उच्चार दंतोष्ठ्य म्हणजे वरचे दात खालच्या ओठांना टेकवून होतो. पाव हा शब्द क्रियापद या अर्थाने देखील येतो या पाव क्रियापद शब्दातील व उच्चार स्वर सदृश्य असून वस्तूतः तो व्यंजनिय व नाही, तसेच दातांचा ओठास स्पर्शही होत नाही या दृष्टीने हा उच्चार मराठीतील वर्णचिन्ह नसलेला वेगळा स्वरच असल्याचे काही व्याकरणकार मानतात (संदर्भ मराठी व्याकरण-डॉ लीला गोविलकर).

पाव हा पीठ भिजवून त्याची कणिक मळून त्या कणकेच्या उंड्याला भाजून बनवलेला एक खाद्यप्रकार आहे. पाव फुगण्यासाठी यीस्ट वापरले जाते. हा खाद्यप्रकार जगातील बहुतेक संस्कृतींमध्ये आढळून येतो. व्यावसायिक रितीने पाव बनवून विकण्याच्या व्यवसायाला इंग्रजी मध्ये बेकरी असे म्हणतात.


पीठ

धान्य जात्यात दळून त्याची जी बारीक बारीक पुड होते, त्याला पीठ असे म्हणतात. पीठापासून पाव व इतर खाद्यप्रकार बनवले जातात. कच्चे धान्य, मुळे, कडधान्य, किंवा बिया दळून तयार केली जाणारी पावडर म्हणजे पीठ. पीठाचा वेगवेगळे अन्न तयार करण्यासाठी वापर केला जातो. तृणधान्याचे पीठ, विशेषतः गव्हाचे पीठ, हा ब्रेड मधील मुख्य घटक आहे, जो काही संस्कृतीमध्ये मुख्य अन्न आहे. पुरातन काळापासून मेसोअमेरिकन पाककृतीमध्ये मक्याचे पीठ महत्त्वाचे राहीले आहे आणि अमेरिकेमध्ये ते मुख्य अन्न आहे. मध्य आणि उत्तर युरोप मध्ये राईचे पीठ हा ब्रेडमधील मुख्य घटक आहे.

तृणधान्याच्या पीठामध्ये अंकुरपोष, बीजांकूर, आणि कोंडा (पूर्ण-धान्याचे पीठ) हे सर्व एकत्रित किंवा अंकुरपोष एकटा (परिष्कृत पीठ) समाविष्ट असतात. जेवण त्यामध्ये थोडेसे जाडसर आकाराचे कण असल्याने पीठापेक्षा थोडे वेगळे असते (डिग्री ऑफ कमिनेशन) किंवा पीठासारखेच असते; शब्द दोन्ही प्रकारे वापरला आहे. उदाहरणार्थ, कॉर्नमील हा शब्द अनेकदा खरबडीत पोत दर्शवतो तर मक्याचे पीठ बारीक पावडर दर्शवतो, तरी तेथे विभागण्यासाठी कोणतिही कोडिंग रेषा नाही.


कणीक

कणीक (अथवा: पीठ किंवा गव्हाचे पीठ) ही गहू दळल्यावर तयार होणारे पीठ आहे. भिजवलेल्या पीठाला कणीक म्हंटले जाते. हे पीठ भट्टीमध्ये भाजून पाव बनवला जातो. तसेच हे वेगवेगळ्या प्रकारे तळून व उकडून त्याचे खाद्यप्रकार बनवले जातात.


कर

कर म्हणजे शासनाला सेवा पुरवल्याबद्दल देण्याचा एक मोबदला होय. कराच्या मोबदल्यात शासनाकडून त्या प्रमाणात सेवा किंवा वस्तू मिळतीलच, अशी आशा किंवा इच्छा न ठेवता शासनाला कायदेशीरदृष्ट्या दिली जाणारी रक्कम म्हणजेच कर होय. कर हे शासनालाचे महत्त्वाचे उत्पन्नाचे साधन आहे. कर दोन प्रकारचे असतात - अप्रत्यक्ष कर व प्रत्यक्ष कर. करांचे वेगवेगळे प्रकार आहेत. वैयक्तिक प्राप्तीकर (आयकर), महामंडळकर, भांडवली नफाकर, भांडवलावरील आणि मालमत्तेवरील कर, खर्चावरील कर, वस्तूंवरील कर, उत्पादनावरील कर, आयातीवरील व निर्यातीवरील कर, विक्रीकर असे वेगवेगळे करांचे प्रकार आहेत. करवसुलीसाठी शासनाकडे यंत्रणा असते. करविषयक सल्लागारही असतात. कर भरण्यासाठी विविध योजना असतात. १ जुलै २०१७ पासून 'एक देश एक कर' प्रणाली सुरू करण्यात आली. कोणताही नवीन कर प्रारंभी फक्त काही ठराविक लोकांच्या ठराविक उत्पन्नावर लावला जातो व नंतर हळूहळू त्याची व्याप्ती वाढवून सर्व लोकांचे त्या प्रकारचे सर्व उत्पन्न करपात्र करण्यात येते.

प्रत्यक्ष्य कर- व्यक्तीच्या/कंपनीच्या उत्पादनावर लागतो. हे कर हस्तांतरित होत नाही. उदा: incme tax ह्याचा कारभार श्रीमंतावर असतो न्याय प्रस्थापित होतो श्रीमंता कडून आकारतात व गरिबान वर खर्च करतात याची जागा D.T.C. घेणार होते पण 2010ला व्यापगत झाले

अप्रतक्ष्य कर- वस्तू व सेवा यांच्या खरेदी व विक्री वर लागणारे कर म्हणजे अप्रतक्ष्य कर यांचा प्रभाव गरीब आणि श्रीमंत दोघांवर सारखाच होतो अप्रत्यक्ष्य कराची जागा G.S.T.(GOODS AND SERVICES TAX) ने घेतली


लिंग गुणोत्तर

भारतात स्त्रियांची घटणारी लोकसंख्या चिंतेची बाब झाली आहे. २०११ सालच्या जनगणना अहवालानुसार भारतात १००० पुरुषांमागे ९४० स्त्रिया आहेत. म्हणजेच लिंग गुणोत्तर ९४० आहे.

लिंग गुणोत्तर सूत्र = (स्त्री संख्या / पुरुष संख्या) x १०००


साक्षरता

साक्षरता म्हणजे लिहिता वाचता येणे किवा शिक्षण घेणे होय. साक्षरता म्हणजे केवळ लिहिता वाचता येणे इतकाच अर्थ अभिप्रेत नाही तर एखाद्या विशिष्ट उद्दिष्टासाठी वा ज्ञानार्जनासाठी लिपीचा उपयोग करण्याची कार्यक्षमता म्हणजे साक्षरता होय. साक्षरता ही दोन प्रकारे व्यक्त केली जाते कार्यिक साक्षरता या स्वरूपात , म्हणजे साक्षरतेचा वापर शिकलेल्या लिपीचा वापर व्वोविध कामकाजात करणे आणि अभिजन साक्षरता म्हणून आपले मत व्यक्त करणे, अन्वयार्थ लावणेसाठी .


भारतीय वाहन नंबरप्लेट

वाहन नंबरप्लेट

1) AN = अंदमान आणि निकोबार

2)AP = आंध्र प्रदेश

3)AR = अरुणाचल प्रदेश

8)DD = दीव आणि दमण

10)DN = दादरा आणि नगर हवेली

13)HP = हिमाचल प्रदेश

16)JK = जम्मू आणि काश्मीर

23)MP = मध्य प्रदेश

34)UP = उत्तर प्रदेश

35)WB = पश्चिम बंगाल


पाव (गणितीय)

पाव म्हणजे कुठल्याही एककाचा एक चतुर्थांश होय. उदा. पावकिलो, किंवा पावशेर म्हणजे किलोग्रॅम अथवा शेराचा, मापाचा चौथा हिस्सा अशा अर्थाचे परिमाण.


सांसदीय मतदारसंघ

नवीन फेर आखणी नुसर भारतात एकूण ५४३ लोक सभा मतदार संघ आहेत. या मतदार संघातून निवडनूक लडऊण विजय मिळविलेल्या उमेव्दवारास "खासदार" असे म्हणतात. अनुसूचित जाती ८४, अनुसूचित जमाती ४७ आणि जनरल ( ओपन )४१२. भारतात एकूण २९ राज्ये व ६ केंद्रशासित प्रदेश आहेत त्यात दिल्ली हे शहर केंद्रशासित व राज्यसुद्धा आहे. भारतात एकूण जास्तीत जास्त ५५० लोक सभा मतदार संघ आहेत. त्यात स्टेट करिता ५३०, केंद्र शाशित २०, आणि नेमस्त केलेल्या १३ जागाचा समावेश आहे.


तवा

तवा किंवा साज हे दक्षिण, पश्चिम व मध्य आशियात प्रचलित असलेले मोठे वर्तुळाकार, सपाट किंवा अंतर्वक्र (खोलगट) पृष्ठभाग असलेल्या थाळीसारखे पाकसाधन आहे. तवे सहसा बिडाचे लोखंड, ॲल्युमिनियम, पोलाद किंवा भाजलेली माती यांपासून बनवले जातात. पोळ्या, भाकऱ्या किंवा तत्सदृश पदार्थ भाजण्यासाठी, तसेच भाज्या, मांसाचे तुकडे परतण्यासाठीही यांचा वापर केला जातो.


प्रतिध्वनी

एखादा आवाज जेव्हा एखाद्या भिंतीवर अथवा कड्यावर आदळून जेव्हा परत ऐकू येतो तेव्हा अशा आवाजाला प्रतिध्वनी असे म्हणतात.


रवी परांजपे

रवी परांजपे (९ ऑक्टोबर १९३५ बेळगाव - ११ जून २०२२ पुणे ) हे चित्रकार, बोधचित्रकार होते. ते भारतीय चित्रकला शैलीत चित्र काढत असत. त्यांनी प्रकाशन, जाहिरात, वास्तुशिल्पशास्त्र या क्षेत्रांत भारतामध्ये काम केले. नंतर त्यांनी नैरोबी, केन्यामध्ये काम केले.

परांजपे यानी जागतिक कीर्तीच्या नियतकालिकांमधून संशोधनपर लेखन केले आहे.


लडाख

लडाख हा भारताचा एक केंद्रशासित प्रदेश आहे. हा भारतीय उपखंडातील उत्तर भागात आहे आणि काराकोरमच्या आसपास आहे. लडाख हा भारतातील विखुरलेल्या प्रदेशांपैकी एक आहे आणि तिची संस्कृती आणि इतिहास तिबेटशी संबंधित आहे. हा दूरदूरच्या पर्वतीय सौंदर्यासाठी आणि संस्कृतीसाठी प्रसिद्ध आहे.

लडाखच्या पूर्वेस तिबेट, दक्षिणेस लाहौल व स्पीती विभाग, पश्चिमेस जम्मू आणि काश्मीर व पाकिस्तानातील गिलगिट-बाल्टिस्तान हे प्रदेश, उत्तरेस काराकोरम खिंडी आणि पश्चिमेस चीनच्या शिंच्यांगच्या नैर्ऋत्येला याची सीमा आहे. लडाख हा काराकोरममधील सियाचीन हिमनदीपासून दक्षिणेस मुख्य ग्रेट हिमालयापर्यंत पसरलेला आहे. ऑगस्ट २०१९ मध्ये, भारतीय संसदेच्या कायद्यानुसार लडाख हा ३१ ऑक्टोबर २०१९ रोजी केंद्रशासित प्रदेश झाला. लडाखी ही येथील प्रमुख भाषा आहे.

एकेकाळी लडाखला आंतरराष्ट्रीय व्यापार मार्गांच्या महामार्ग रस्त्यावरच्या जागेचे अतिशय महत्त्वाचे स्थान प्राप्त झाले होते. परंतु, चिनी अधिकाऱ्यांनी १९६० च्या दशकात लडाखची तिबेट व मध्य आशिया यांच्यामधली सीमा बंद केल्यामुळे पर्यटन वगळता आंतरराष्ट्रीय व्यापार कमी झाला. १९७४पासून, भारत सरकारने लडाखमधील पर्यटनवृद्धीस यशस्वीरीत्या प्रोत्साहित केले आहे. रणनीतिदृष्ट्या महत्त्वाचा भाग असलेला जम्मू-काश्मीरचा लडाख हा भाग असल्याने या भागात भारतीय लष्कराची मजबूत उपस्थिती आहे. ऐतिहासिकदृष्ट्या, त्यामध्ये बाल्टिस्तान (बाल्टीयुल) खोरे (सध्या पाकिस्तानात), संपूर्ण सिंधू खोरे, दक्षिण दिशेला दुर्गम झांस्कर, लाहौल आणि स्पीती, पूर्वेकडील रुडोक प्रदेश आणि गुगे, नगारी यांचा बराचसा भाग आहे. ईशान्य (कुण लुन पर्वतापर्यंत विस्तारित), आणि लडाख रेंजमधील 'खारडोंग ला'च्या उत्तरेस नुब्रा व्हॅली. अक्साई चीन हा चीन आणि भारत यांच्यातील विवादित सीमा क्षेत्रांपैकी एक आहे. विवादित प्रदेशाच्या काही भागावर चीनची सत्ता आहे. पण, भारताने हा विवादित प्रदेश जम्मू-काश्मीर राज्याच्या लडाख प्रदेशाचा एक भाग म्हणूनही स्वीकारला आहे. सन १९६२मध्ये, चीन आणि भारताचे अक्साई चीन आणि अरुणाचल प्रदेश यांच्या मालकीबद्दल युद्ध झाले होते. मात्र,१९९३ व१९९६मध्ये दोन्ही देशांनी वास्तविक नियंत्रण रेषाचा सन्मान करण्यासाठी करार केले आहेत.

लेह हे लडाखमधील सर्वात मोठे शहर आहे. हीच लडाखची राजधानीसुद्धा आहे. त्यानंतर कारगील आहे. या प्रदेशातील मुख्य धार्मिक गट म्हणजे मुस्लिम (मुख्यत: शिया) (४६%) आणि बौद्ध (मुख्यत: तिबेटी) (४०%) होय, याशिवाय येथे हिंदू (१२%) आणि शीख (२%) हेही आहेत.


तणाव

तणाव (Stress) (किंवा ताण, ताण-तणाव) हा एक मानसिक अवस्थेची व्याधी आहे. कोणताही प्रसंग अथवा प्रासंगिक बदलाला दिलेला नकारात्मक शारीरिक व भावनिक प्रतिसाद म्हणजे 'तणाव' होय. मनातील अनावश्यक व नकारात्मक विचारांच्या गर्दीमुळे मनाची जी स्थिती होते तिला `तणाव' असे म्हणतात. एखाद्या परिस्थितील मागण्या व उपलब्ध साधनसामुग्री यामध्ये असमतोल निर्माण झाल्याने शरिराची जी अवस्था होते तिला तणाव असे म्हणतात. परिस्थितीत अचानक बदल झाल्यामुळे अशी अवस्था निर्माण होते. तणाव शारीरिक अथवा मानसिक असू शकतो. सध्याच्याकाळात ताण ही सर्वाना अनुभवी लागणारी बाब झाली आहे.फारच थोड्या व्यक्ती ताणाचे चागल्या प्रकारे व व्यस्थापन करताना दिसतात. ताणाशी योग्य प्रकारे जुळवूनण घेता आल्यामुळे जीवनातिल आनंद, स्वास्थ हरवलेल्या वत्कीची सांख्या दिवसेंदिवस वाढतच आहे.आरोग्याचाकिरकोळ तरकारी किवा गंभीर आजारया स्वरूपातअनेक व्यक्ती ताणाची किमत मोजताना दिसतात.या शिवाय ताणामुळे मद्यपान, धूम्रपान,अमलीपदार्थ सेवनया सारख्या समस्या उद्भवतात . ताणाचा कोटेबिक स्वस्थ यावर परिणाम होतो.त्याची परिणीती असमाधानकरक समाधाण होताना दिसते. अनेक कारणांमुळे तणाव जाणवतो आणि त्याचे परिणाम शरिरावर, वर्तनावर दिसू शकतात. तणाव निर्माण करणारा प्रसंग मोठा किंवा लहान असतो, तसेच क्षुल्लक वाटणारा प्रसंगदेखील एखाद्या व्यक्तीमध्ये तणाव निर्माण करू शकतो. उदा. दूध उतू जाणे, नेहमीची बस चुकणे, कार्यालयात जायला उशीर होणे, दूरध्वनी लगेच न लागणे, गृहपाठ न होणे इ.

लहान-थोर, पुरुष-स्त्रिया सर्वांनाच कमी जास्त प्रमाणात तणाव हा असतो. माणसावरील तणाव माणसाच्या शारीरिक व मानसिक आरोग्यावर अनिष्ट परिणाम तर करतो; त्याचबरोबर समाजातील बऱ्याच समस्या व विकृती यांनाही तो प्रत्यक्ष किंवा अप्रत्यक्षरीत्या जबाबदार असतो. संथगतीने मृत्यूकडे नेणारी अशी ही व्याधी आहे.


जागतिक तापमानवाढ

'

==हरितगृह वायूंचे उत्सर्जन== पृथ्वीवर यापूर्वीही अनेकवेळा जागतिक तापमान वाढ झाली होती. याचे पुरावे अंटार्क्टिकाच्या बर्फांच्या अस्तरात मिळतात. त्या वेळेसची तापमानवाढ ही पूर्णतः नैसर्गिक कारणांमुळे झाली होती व त्याही वेळेस पृथ्वीच्या वातावरणात आमूलाग्र बदल झाले होते.

पृथ्वीलगतच्या वातावरणामध्ये कर्ब द्वी प्राणीद (कार्बन-डाय-ऑक्साईड) व अश्याच काही अन्य घातक वायूंचे प्रमाण वाढले की हरितगृह परिणाम (GREENHOUSE EFFECT) होतो. हरितगृह परिणामामुळे पृथ्वीच्या तापमानात वाढ होण्याचा संभव असतो.


युनिव्हर्सिटी ऑफ पिसा

पिसा विद्यापीठ (इटालियन: Università di Pisa) हे इटलीतील तोस्काना प्रांतातल्या पिसा या गावी असलेले विद्यापीठ आहे. सप्टेंबर ३, इ.स. १३४३ रोजी पोप क्लेमेंट सहावा याच्या हस्ते हे विद्यापीठ स्थापले गेले.


मधुकर दत्तात्रेय हातकणंगलेकर

प्राचार्य मधुकर दत्तात्रेय हातकणंगलेकर (जन्म : फेब्रुवारी १, १९२७; - जानेवारी २५, २०१५) हे मराठी समीक्षक होते. त्यांनी आजचे मराठीतील आघाडीचे लेखक विश्वास पाटील, राजन गवस, दादासाहेब मोरे यांच्यापासून सांगली परिसरातील नामदेव माळी, दिलीप शिंदे, दयासागर बन्ने, चैतन्य माने अशा अनेक नवोदित लेखकांना लिहिते केले, त्यांना प्रकाशक शोधून दिले. 'कोसला'कार भालचंद्र नेमाडे यांची कोसला ही कादंबरी गाजण्याआधी हातकणंगलेकरांनी नेमाडे यांना सांगलीच्या 'विलिंग्डन' कॉलेजात व्याख्यानास निमंत्रित केले होते.

मराठीतील अक्षरवाङ्‌मय इंग्रजीत अनुवादित करून त्यांनी मराठीचे स्थान देश आणि जागतिक स्तरावर उंचावण्याचे काम केले. महाराष्ट्राबाहेरच्या भारताला आणि जागतिक साहित्यविश्‍वाला मराठीतील कसदार लेखन पोचवण्याची त्यांची कामगिरी मोलाची ठरली.

विलिंग्डन महाविद्यालय, सांगलीचे प्राचार्य म्हणून हातकणंगलेकरांनी केलेली कामगिरीही अजोड राहिली. एखाद्या महाविद्यालयाचे नाव एखाद्या प्राचार्याशी जोडले जाण्याचे भाग्य त्यांच्या वाट्याला आले.


ग्रिझल्ड स्क्विरल वन्यजीव अभयारण्य

श्रीविल्लीपुत्तुर अभयारण्यहे तमिळनाडू राज्यातील विरुधुनगर जिल्ह्यात आहे. याची स्थापना १९८९ मध्ये झाली असून एकूण क्षेत्रफळ ४८० चौ.किमी. आहे.


चिन्नार वन्यजीव अभयारण्य

चिन्नार अभयारण्य केरळ राज्यातील इडुक्की जिल्ह्यातील देविकुलम तालुक्यामध्ये आहे. ते केरळ राज्याच्या १२ अभयारण्यांपैकी एक आहे. ते त्याच्या दक्षीणेकडील एराविकुलम राष्ट्रीय उद्यानाच्या कार्यक्षेत येते. त्याच्या उत्तरेला इंदिरा गांधी राष्ट्रीय उद्यान तर पूर्वेला पलानी पर्वतरांग राष्ट्रीय उद्यान आहे.


परांबीकुलम व्याघ्र प्रकल्प

परांबीकुलम अभयारण्य हे चित्तूर तालुका, जिल्हा पलक्कड, केरळ येथे आहे. याची स्थापना १९७३ मध्ये झाली असून एकूण क्षेत्रफळ २८५ चौ.किमी. आहे.


राधानगरी वन्यजीव अभयारण्य

राधानगरी अभयारण्य हे महाराष्ट्रातील कोल्हापुर जिल्ह्यातल्या राधानगरी तालुक्यातील अभयारण्य आहे. हे अभयारण्य पश्चिम घाटामध्ये सह्याद्री पर्वतरांगांच्या दक्षिण टोकाला आहे. राधानगरी अभयारण्य रानगव्यांसाठी प्रसिद्ध आहे. हे महाराष्ट्रातील सर्वात पहिले अभयारण्य आहे. याची स्थापना १९५८ साली करण्यात आली आणि त्यावेळी याला दाजीपूर अभयारण्य असे नाव देण्यात आले होते. या अभयारण्यात एकूण ३५ प्रकारच्या वन्यप्राण्यांची व २३५ प्रकारच्या पक्षी प्रजातींची नोंद झालेली आहे. या जंगलात १८०० प्रकारच्या वनस्पतीही आढळतात. त्यापैकी १५०० पेक्षा जास्त फ़ुलझाडांच्या प्रजाती आहेत तर ३०० औषधी वनस्पती आहेत.

युनेस्कोने २०१२मध्ये राधानगरी अभयारण्याचा जागतिक वारसा यादीत समावेश केला आहे.

दाजीपूर अभयारण्य काजवा महोत्सव आजच्या धावत्या झगमगाटी दुनियेत काजव्यांची मनमोहक दुनिया हरवली आहे. मात्र, राधानगरीतील बायसन नेचर क्लब व राधानगरी नेचर क्लबच्या वतीने मे महिन्याच्या दुसऱ्यार पंधरवड्यात स्वतंत्रपणे काजवा महोत्सवाचे आयोजन केले आहे.त्यामुळे पर्यटकांना काजव्यांची मनमोहक दुनिया अनुभवता येणार आहे.जैवविविधतेने नटलेल्या दाजीपूर अभयारण्यात गवारेड्यांसह विविध प्रकारचे प्राणी, पक्षी, सर्प, फुलपाखरे आढळतात. या अभयारण्यात उन्हाळ्याच्या अखेरीस शेकडो प्रकारचे काजव्यांचे थवे रंगीबेरंगी प्रकाशाची उधळण करतात. गेल्यावर्षी बायसन नेचर क्लबने काजवा महोत्सव आयोजित करून काजव्यांचा मनमोहक जीवनपट उलगडला होता. बालपणी तिन्हीसांजेला हवेत उडणाऱ्या् काजव्यांमागे धावून पकडलेला काजवा खिशात चमकताना पाहण्याची मजा औरच होती. मात्र, सध्याच्या धावत्या युगातील झगमगाटात काजव्यांचा प्रकाश हरवला आहे. भावी पिढ्यांना काजवा म्हणजे काय, हे सांगावे लागणार आहे. दाजीपूर अभयारण्यातील जैवविविधतेत काजवा हा महत्त्वाचा कीटक आहे. मे महिन्यात वळीव पाऊस लागला की, अभयारण्यातील वृक्षराजीवर काजव्यांची मोहमयी दुनिया अवतरते. आंबा, जांभूळ,हुंबर, अंजनी, हिरडा व बेहडा अशा निवडक वृक्षांवर काजव्यांची वस्ती असते. काळ्याकुट्ट रात्री हजारो काजवे पांढरा पिवळा, निळा, तांबडा, हिरवा, नारंगी अशा नाना रंगांची उधळण करतात. जगात काजव्यांच्या दोन हजारांवर प्रजाती आहेत. काजव्यांच्या शरीरात ल्युसीफेरीन नावाचे द्रव्य असते त्याची ऑक्सिजनशी विक्रिया झाली की, काजवे प्रकाशतात. अंडी, अळी,कोश असा जीवन प्रवास करणाऱ्या् काजव्यांच्या अळीचे दोन आठवड्यात प्रौढावस्थेत रूपांतर होते. बेडूक व कोळ्यांसह अनेक पक्ष्यांचे काजवा हे खाद्य असून, मे व जून हा काजव्यांचा प्रजनन काळ असतो.काजव्यांची वाढती संख्या पावसाच्या आगमनाची वर्दी देते. मोसमी पावसाचा जोर वाढला की, काजव्यांचे जीवनचक्र संपुष्टात येते. अवघ्या काही आठवड्यांचे आयुष्य लाभलेला काजवा रंगांची मुक्तू उधळण करतो. त्याच्या प्रकाशाचा वेग 510ते 670 नॅनोमीटर असतो.दरवर्शि राधानगरीतील बायसन नेचर क्लब तर्फे दिनांक 19 ते 31 मेअखेर पर्यटकांसाठी काळम्मावाडी रोडवर मोफत काजवा महोत्सवाचे आयोजन केले जाते. ''आडवाटेवरचे कोल्हापूर'' यांतर्गत हा महोत्सव होणार असून, तज्ज्ञांची व्याख्याने, राममेवा प्रदर्शन, जंगली चित्रपट व पर्यटकांना विविध प्रकारची माहितीही दिली जाणार आहे, असे क्लबचे उपाध्यक्ष सम्राट केरकर यांनी सांगितले. तर राधानगरी नेचर क्लबतर्फे फराळे-राजापूरनजीक काजवा महोत्सव आयोजित केला जातो.


भद्रा वन्यजीव अभयारण्य

भद्रा अभयारण्य भारताच्या कर्नाटक राज्यातील अभयारण्य आहे. चिक्कमगळूर शहरापासून ३८ किमी अंतरावर असलेले ह अभयारण्य व्याघ्र प्रकल्पाचा एक भाग आहे. हेब्बेगिरी हे १,८७५ मीटर उंचीचे शिखर या अभयारण्यातील सर्वोच्च शिखर आहे. इ.स. १९५१मध्ये या अभयारण्याची घोषणा करण्यात आली.


अगस्त्यमलाई संरक्षित जैविक क्षेत्र

अगस्त्यमलाई संरक्षित जैविक क्षेत्र (Malayalam: അഗസ്ത്യമല ജെെവ സംരക്ഷണ മേഖല) याची स्थापना २००१ साली झाली. हे क्षेत्र भारताच्या दोन राज्यात विभाजित आहे. त्याचे एकूण क्षेत्रफळापैकी क्षेत्र हे केरळ राज्यात असून, उरलेले क्षेत्र हे तमिळनाडू राज्यात आहे.सन २०१६ मध्ये अगस्त्यमलाई संरक्षित जैविक क्षेत्र हे जागतिक संरक्षित जैविक क्षेत्राची एक कडी बनली.

याचा विस्तार केरळच्या कोल्लम व तिरुवनंतपुरम जिल्ह्यात तसेच तमिळनाडूच्या तिरुनेरवेल्ली व कन्याकुमारी जिल्ह्यात आहे. हे दक्षिण भारताच्या, पश्चिम घाटाच्या, दक्षिणी कोपऱ्यात स्थित आहे.


निलगिरी संरक्षित जैविक क्षेत्र

निलगिरी संरक्षित जैविक क्षेत्र भारताच्या पश्चिम घाटातील संरक्षित जैविक क्षेत्र आहे. याचा विस्तार ५,५२० किमी२ इतका आहे.


आनैमलाई व्याघ्र प्रकल्प

आनेमलई व्याघ्र प्रकल्प किंवा इंदिरा गांधी अभयारण्य आणि राष्ट्रीय उद्यान हे तामिळनाडू राज्यातील कोइंबतूर जिल्हा आणि तिरुपूर जिल्ह्यातील आनेमलई टेकड्यावर असलेले एक संरक्षित व्याघ्रप्रकल्प आहे.

इंदिरा गांधी वन्यजीव अभयारण्य आणि राष्ट्रीय उद्यान (IGWLS&NP) हे 7 ऑक्टोबर 1961 रोजी उद्यानाला भेट दिलेल्या पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांच्या नावाने संरक्षित क्षेत्र आहे. याला बऱ्याचदा टॉपस्लिप म्हणून संबोधले जाते .हे उद्यान ईशान्य कोपऱ्यात स्थित एका गावात आहे आणि अभ्यागतांचे मुख्य केंद्र आहे. हे नाव 19व्या शतकातील स्थानिक प्रथेवरून आले आहे ज्यामध्ये सागवान टेकड्या खाली सरकल्या होत्या. हे दक्षिण भारतातील तामिळनाडू राज्यातील कोईम्बतूर जिल्ह्यातील पोल्लाची, वेलपराई आणि उदुमलपेट तालुक्यांच्या अनीमलाई हिल्समध्ये आहे. १०८ किमी२मध्ये पसरलेले हे राष्ट्रीय उद्यान ९५८ किमी२चे महत्त्वाचे क्षेत्र आहे इंदिरा गांधी वन्यजीव अभयारण्य ज्याला पूर्वी अनामलाई वन्यजीव अभयारण्य म्हटले जायचे.


करियन शोला राष्ट्रीय उद्यान

करियन शोला राष्ट्रीय उद्यान भारताच्या तमिळनाडू राज्याील पश्चिम घाटात असलेले वन्य उद्यान आहे. १९८९मध्ये याची रचना झाली.


करीम्पुळा राष्ट्रीय उद्यान

करीम्पुळा राष्ट्रीय उद्यान भारताच्या केरळ राज्यातील पलक्कड जिल्ह्यात निलगिरी पर्वतरांगांमध्ये असलेले प्रस्तावित राष्ट्रीय उद्यान आहे. २३० किमी² क्षेत्रफळ असलेल्या या उद्यानाचे क्षेत्र गुणक आहे. IUCN हे राष्ट्रीय उद्यान पीआरओ प्रकारात मोडते.


मुकुर्थी राष्ट्रीय उद्यान

मुकुर्थी राष्ट्रीय उद्यान भारताच्या तमिळनाडू राज्यातील वन्य उद्यान आहे. हे निलगिरी पर्वतरांगेत उटाकामंड शहराच्या पश्चिमेस असून याची रचना येथे आढळणाऱ्या निलगिरी ताहिर या वन्यप्राण्यांच्या संरक्षणासाठी केली गेली.


चांदोली राष्ट्रीय उद्यान

महाराष्ट्रातील सांगली जिल्ह्यातील हे राष्ट्रीय उद्यान आहे. २००४ मध्ये याला राष्ट्रीय उद्यानाचा दर्जा मिळाला.चांदोली धरणाच्या तलावात नावेतूनही जंगल फिरता येते.दुर्गवाडीच्या उतरून पायी भटकता येते.दुर्गवाडीच्या डोंगरावरून चांदोली जलाशयाचा परिसर दिसतो.


नागरहोळे राष्ट्रीय उद्यान

नागरहोळे राष्ट्रीय उद्यान (कन्नड:ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ) हे कर्नाटक राज्यातील मैसूर शहरापासून ९४ किमी(५८ मैल) अंतरावर असलेले भारतीय राष्ट्रीय उद्यान आहे. हे उद्यान मैसूर आणि कोडागू जिल्ह्यांत पसरलेले असून बांदीपूर राष्ट्रीय उद्यानाच्या वायव्येस आहे. काबिनी सरोवर हे या दोन उद्यानांच्या मध्ये आहे.

या उद्यानाचे पुनर्नामकरण राजीव गांधी राष्ट्रीय उद्यान असे करण्यात आले आहे. दाट झाडी, नद्या व धबधबे असलेले हे जंगलवजा उद्यान मैसूरच्या संस्थानिकांच्या शिकारीसाठी राखून ठेवलेले होते.


सोमेश्वर वन्यजीव अभयारण्य

सोमेश्वर अभयारण्य हे सह्याद्री पर्वतरांगात पश्चिम घाट परिसरात आहे. कर्नाटक राज्यातील उडुपी व शिमोगा जिल्ह्यांत याची सीमा आहे. जवळचे शहर उडुपी जिल्ह्यातील हेब्री हे आहे.१९७४ साली स्थापन झालेल्या या अभयारण्याचे क्षेत्रफळ ३१४.२५ चौ.किमी. आहे. जास्त पावसाचे ठिकाण अगुंबे हे येथून जवळ आहे.


समभाग

जनतेच्या (मर्यादित) भागभांडवलावर उभारलेल्या सार्वजनिक (मर्यादित) कंपनीच्या एकूण भांडवलाची रक्कम ज्या अनेक एककांमध्ये विभागलेली असते, अशा एककांना समभाग (फ्रेंच: Actions, स्पॅनिश: Acciones, पोर्तुगीज: Ações, जर्मन: Aktien, इंग्लिश: Shares / Stocks , शेअर्स / स्टॉक) किंवा शेअर असे म्हणतात. अशा कंपनीसाठी भांडवल उभे करायला समभागांची विक्री होते. कंपनीचे भांडवल समभागांच्या एकूण संख्येत विभागून समभागाची किंमत ठरवली जाते; तिला समभागाची दर्शनी किंमत म्हणतात. समभागाच्या मालकाला भागधारक म्हणतात. समभाग विकत घेतल्यामुळे भागधारक एका अर्थी कंपनीच्या मालकीतील वाटेकरी बनतो. भारतातील कंपन्यांच्या एका समभागाची किंमत बहुधा १० रुपये असते. मात्र, काही कंपन्यांच्या समभागाची दर्शनी किंमत, १रु, २रु, ५रु किंवा १०० रुपयेदेखील आहे.

समभागांचे दोन मुख्य प्रकार आहेत. साधारण समभाग आणि अधिमान्य समभाग . सामान्य जनतेला अधिमान्य समभाग उपलब्ध नसतात.

हे समभाग एखाद्या अधिकृत दलालाकरवी वित्तीय बाजारातून विकत घेता येतात किंवा विकता येतात. अशा समभागाची किंमत दर्शनी किमतीपेक्षा कमी किंवा जास्त असू शकते. ही किंमत कंपनीच्या कार्यक्षमतेवर अवलंबून असून त्या विशिष्ट समभागाच्या मागणी आणि पुरवठा या तत्त्वावर दलालांनी ठरवलेली असते. एका दिवसाच्या अवधीत समभागाच्या किमतीत अनेक चढ‍उतार होतात.

पुनर्गुंतवणूक न करण्यात आलेला नफ्याचा मोठा हिस्सा हा लाभांश म्हणून भागधारकांना दिला जातो. दर समभागामागे किती लाभांश देऊ केला आहे, हे भागधारकाला कंपनीच्या वार्षिक अहवालावरून समजते. कंपनीला पुरेसा नफा झाला नाही तरी अधिमान्य समभागधारकांना लाभांश देणे कंपनीचे कर्तव्य असते. त्या वेळी साधारण भागधारकांना लाभांश मिळत नाही.

वित्तीय बाजारांमधील समभाग म्हणजे साधारण समभाग किंवा अधिमान्य समभागांसारख्या विविध वित्तीय साधनांसाठी, तसेच मर्यादित भागीदारी व स्थावर मालमत्ता गुंतवणूक विश्वस्तमंडळातील गुंतवणुकीसाठी हिशेबाचे एकक असतो.


अजगर

अजगर, (Rock Python) हा जगात वावरणारा सर्वांत मोठा बिनविषारी सर्प आहे. सरीसृप वर्गातील बोइडी कुलातील पायथॉनिनी उपकुलात त्याचा समावेश होतो. जगाच्या विविध भागांत अजगराच्या अनेक जाती आढळतात. पायथॉन मोलुरस या जातीचे अजगर संपूर्ण भारतात आढळतात. याला रॉक पायथॉन असेही म्हणतात. घनदाट वनात, झाडावर तसेच खडकाळ जमिनींवरही यांचा वावर असतो. मध्य व दक्षिण अमेरिकेत आढळणारे व पिलांना जन्म देणारे पाणअजगर ॲंनॅकॉंडा म्हणून ओळखले जातात.


मध्य युरोपीय प्रमाणवेळ

मध्य युरोपीय प्रमाणवेळ ही युरोपाच्या मध्य भागातील देशांमध्ये वापरली जाणारी प्रमाणवेळ आहे. ती जागतिक प्रमाणवेळेपेक्षा १ तास पुढे आहे. मध्य युरोपीय प्रमाणवेळ पाळणारे युरोपीय देश उन्हाळ्यात वाढलेल्या दिनमानाशी जुळवून घेण्यासाठी यूटीसी +२ असलेली मध्य युरोपीय उन्हाळी प्रमाणवेळ पाळतात.


प्रकाशसिंग बादल

प्रकाशसिंग बादल (ਪਰਕਾਸ਼ ਸਿੰਘ ਬਾਦਲ; ८ डिसेंबर, १९२७ - २५ एप्रिल २०२३) भारतातील पंजाब राज्याचे माजी मुख्यमंत्री आहेत. आजवर बादल ह्यांनी हे पद ह्यापूर्वी चार वेळा सांभाळले आहे. बादल शिरोमणी अकाली दल ह्या पक्षाचे १९९५ ते २००८ दरम्यान पक्षाध्यक्ष होते. आजवर बादल हे एकूण १० वेळा पंजाब विधानसभेवर निवडून आले आहेत. १९७७ साली, मोरारजी देसाई पंतप्रधान असताना केंद्र सरकारमध्ये बादल यांना कृषिमंत्रिपद मिळाले होते.


के. शंकरनारायणन

कतिकल शंकरनारायणन ऊर्फ के. शंकरनारायणन ([ १५ ऑगस्ट, १९३२ - २४ एप्रिल, २०२२) हे भारताच्या काँग्रेस पक्षाचे नेते व महाराष्ट्र राज्याचे माजी राज्यपाल होते. ह्या पदावर ते जानेवारी २०१० ते ऑगस्ट २०१४ दरम्यान होते. त्यापूर्वी ते नागालॅंड राज्याचे राज्यपाल व केरळ मंत्रिमंडळात मंत्री होते. श्री कतिकल शंकरनारायणन यांनी २२ जानेवारी २०१० रोजी महाराष्ट्राच्या राज्यपालपदाची शपथ घेतली. यांना सार्वजनिक जीवनाचा सहा दशकांचा अनुभव होता.


अजय सिंह

लेफ्टनंट जनरल (निवृत्त) अजय सिंह (नोव्हेंबर २०, १९३५ - हयात) हे भारतीय प्रजासत्ताकामधील आसाम राज्याचे २००३ - २००८ सालांदरम्यान राज्यपाल होते.

राजस्थानमधील एका शेतकरी कुटुंबात जन्मलेल्या त्यांनी अजमेर आणि मद्रास विद्यापीठातील मेयो कॉलेजमध्ये शिक्षण घेतले.

शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर ते भारतीय सैन्यात सामील झाले आणि लेफ्टनंट जनरल बनले. त्यांनी १९६५ आणि १९७१ च्या भारतीय-पाकिस्तानी युद्धांमध्ये कारवाई केली.


रा.सु. गवई

रामकृष्ण सूर्यभान गवई उपाख्य दादासाहेब गवई (३० ऑक्टोबर १९२९ – २५ जुलै, २०१५) हे भारतीय राजकारणी, सामाजिक कार्यकर्ते, दलित चळवळीतील ज्येष्ठ नेते, आणि रिपाइं गवई गटाचे संस्थापक व अध्यक्ष होते. ते आंबेडकर प्रणीत रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडियाचे अध्यक्ष होते, आणि या पक्षाच्या माध्यमातून त्यांनी राजकीय व सामाजिक क्षेत्रातही अनेक कामे केली. गवई यांनी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यासोबतही काम केले होते. ते बिहार, सिक्किम व केरळ या तीन राज्यांचे राज्यपाल, तसेच लोकसभा व राज्यसभा या संसदेच्या दोन्ही सदनाचे सदस्य (खासदार) होते. गवई हे महाराष्ट्राच्या विधान परिषदेचे सलग ३० वर्ष सदस्य (आमदार) होते, यादम्यान त्यांनी महाराष्ट्र विधान परिषदेचे सभापती, उपासभापती व विरोधी पक्षनेता या पदांवर कार्य केले होते. त्यांवी अनेक सामाजिक कामे सुद्धा केलेली आहेत.


ई.एस.एल. नरसिंहन

एक्कडू श्रीनिवासन लक्ष्मीनरसिंहन ( १९४६) हे भारत देशाच्या आंध्र प्रदेश व तेलंगणा राज्याचे २ जून २०१४ ते ७ सप्टेंबर २०१९ पर्यंतचे प्रथम राज्यपाल होते. ह्या पूर्वी ते छत्तीसगढ राज्याचे राज्यपाल होते. राजकारणामध्ये शिरण्यापूर्वी ते एक आय.पी.एस. अधिकारी होते.


एस.सी. जमीर

सानायंग्बा चुबातोशी जमीर (ऑक्टोबर १७, इ.स. १९३१ - ) हे भारत देशाच्या ओडिशा राज्याचे विद्यमान राज्यपाल आहेत. ह्यापूर्वी ते महाराष्ट्र. गुजरात व गोवा राज्यांच्या राज्यपालपदी होते. काँग्रेस पक्षाचे सदस्य असलेले जमीर आजवर चार वेळा नागालॅंडचे मुख्यमंत्री राहिले आहेत.


नवल किशोर शर्मा

नवल किशोर शर्मा (जुलै ५, इ.स. १९२५:दौसा, राजस्थान, भारत - ) हा भारतीय राजकाणी आहे. शर्मा जुलै २००४ ते जुलै २००९ दरम्यान गुजरात राज्याचा राज्यपाल होता.


अखलाकुर रहमान किडवाई

अखलाकुर रहमान किडवाई (जुलै १, इ.स. १९२० - ) हा भारतीय राजकारणी आहे. हा २००४ ते २००९ पर्यंत हरियाणाचा राज्यपाल होता.

किडवाई, ए.आर. किडवाई, ए.आर.


सांबर हरीण

सांबर हरीण भारतात आढळणारी हरीणाची मुख्य जात आहे. याचे शास्त्रीय नाव Cervix unicolour असे आहे. भारतात आढळणाऱ्या हरीणांमध्ये आकाराने सर्वात मोठे हे हरीण आहे. खांद्या पर्यंत याची उंची साधारणपणे १ ते दीड मीटर पर्यंत भरते तर पूर्ण वाढलेल्या नराचे वजन सहजपणे ४०० ते ५०० किलो पर्यंत भरू शकते .याची वर्गवारी हरीणांच्या सारंग कुळात होते. या कुळातील हरीणांच्या मादींना शिंगे नसतात. नरांची शिंगे भरीव असून दरवर्षी उगवतात व गळतात. शिंगाना अनेक टोके असतात. सांबरांच्या एका शिंगाला पुढे १ व मागे दोन अशी एकूण तीन टोके असतात. माद्या नेहेमी कळप करून रहातात त्यांचा कळप ८ ते १० जणांचा असतो. नर शक्यतो एकटेच असतात.सांबरांचे मुख्य खाद्य शाकाहारी असल्याने गवत, पाने, फळे इत्यादी आहे.

सांबराचे मुख्य शत्रु वाघ , बिबट्या, तळ्यांमधील मगरी , व रानकुत्री आहेत. आकार मोठा असल्याने वाघांचे सर्वात आवडते खाद्य आहे.


चित्ता

'चित्ता' हा सर्वात वेगाने पळणारा प्राणी आहे. चित्ता हा मार्जार कुळात असावा की नसावा यावर वाद होता, त्याचे कारण त्याची वेगाने पळण्यासाठी उत्क्रांत झालेली शरीरयष्टी त्याला इतर मांजरांपेक्षा वेगळी ठरवते. चित्ता हे नाव मूळचे संस्कृत चित्रक असून मराठीत या प्राण्याला 'चित्ता', गुजरातीत 'ચિત્તો' ('चित्तो') व हिंदीत 'चीता' असे म्हणतात. भारतात आफ्रिकेतील नामीबिया देशातून 8 चित्ते विमानाने आणण्यात आले, त्यात 3 नर 5 माद्या आहेत. त्यांना मध्यप्रदेश मधील कुनो नॅशनल पार्क मध्ये पंतप्रधान श्री. नरेंद्र मोदींच्या हस्ते सोडण्यात आले. 70 वर्षांपूर्वी भारतातून चित्ते नाहीसे झाल्याची घोषणा सरकारने केली होती, त्यानंतर परत भारतात चित्ते आणण्याच्या प्रयत्नांना यावर्षी म्हणजे 2022 मध्ये यश आले.


रानगवा

रानगवा किंवा गौर हा एक शाकाहारी भूचर प्राणी आहे. हा प्राणी भारत, नेपाळ, भूतान, बांग्लादेश व आग्नेय आशियाई देशांत आढळतो. केवळ दिसण्यावरून याला इंग्रजीत इंडियन बायसन असे म्हणतात. असे असले तरी बायसन आणि रानगवा हे दोन वेगवेगळ्या कुळातील जीव आहेत. भारतीय पशूंच्या मनाने रानगवा ही एक सगळ्यात उंच जंगली गाय आहे. रानगवा हे भारतात ताडोबा, निलगिरी, पश्चिम घाट, पेरियारचे जंगल, सॅलनेट व्हॅली राष्ट्रीय उद्यान, सौराष्ट्र, छत्तीसगड, ओरिसा व ईशान्य भारतीय प्रदेशांत आढळतात. हत्ती, गेंडा, पाणघोडा व जिराफ या प्राण्यांच्या खालोखाल गवा हा सर्वात वजनदार भूचर प्राणी आहे.

पूर्ण वाढ झालेला रानगवा हा रंगाने गडद काळा होतो तर मादीचा रंग तपकिरी होतो. रानगव्याच्या पिल्लांचा रंग पिवळसर असतो. सहसा रानगवे जंगलात कळप करून रहातात. रानगवा हा लाजाळू आणि निशाचर असल्यामुळे सहसा दिवसा कमीच दिसतो..


हेड्रियान

हेड्रियान (लॅटिन:पब्लियस ट्रैनियस हेड्रियानस ऑगस्टस;PVBLIVS AELIVS TRAIANVS HADRIANVS AVGVSTVS) (जानेवारी २४, इ.स. ७६:इटालिका, स्पेन किंवा रोम, इटली - जुलै १०, इ.स. १३८) हा इ.स. ११७ ते मृत्यूपर्यंत रोमन सम्राट होता. नर्व्हा-अँटोनियन वंशाच्या पाचांपैकी हा तिसरा सम्राट होता. आपल्या २३ वर्षांच्या सद्दीत याने रोममधील पँथियॉन परत बांधवले तसेच व्हिनस आणि रोमाचे देउळही बांधवले. हेड्रियानला मानवतावादी रोमन सम्राट मानले जाते.

हेड्रियानचा जन्म इटालियन वंशाच्या स्पॅनिश कुटुंबात सेव्हियाजवळील इटालिका या गावात झाला. हेड्रियानच्या काही चरित्रांमध्ये त्याचा जन्म रोममध्ये झाल्याचाही उल्लेख आहे. हा रोमन सम्राट ट्राजानच्या आतेभावाचा मुलगा होता. ट्राजानने जरी आपला वारस जाहीर केला नसला तरी त्याची पत्नी पाँपैया प्लॉटिना हीने सांगितले की ट्राजान मृत्युशैय्येवर असताना त्याने हेड्रियानला आपला वारस घोषित केले होते. प्लॉटिना आणि ट्राजानचा मित्र लुसियस लिसिनस सुरा यांच्या सहाय्याने हेड्रियान रोमन सम्राटपदी आला.

आपल्या सत्ताकालादरम्यान हेड्रियान आपल्या साम्राज्याच्या प्रत्येक प्रांतात स्वतः गेला. ग्रीक विचारसरणीने प्रभावित झालेल्या हेड्रियानने अथेन्सला आपल्या साम्राज्याची सांस्कृतिक राजधानी करण्यासाठी प्रयत्न केले व तेथे अनेक भव्य देउळेही बांधली. स्वतः सैनिकी पेशात असल्याने हेड्रियान सहसा सैनिकी वेशातच असे व प्रासादांमध्ये न राहता आपल्या सैन्याबरोबरच राहत असे. आपले सैन्य अधिक प्रबळ व्हावे यासाठी त्याने कवायती नेमून दिल्या. सैन्य कायम सतर्क रहावे म्हणून क्वचित तो स्वतःच शत्रू जवळपास आल्याच्या वावड्याही मुद्दामच उडवत असे.

सत्तेवर आल्यावर हेड्रियानने मेसोपोटेमिया तसेच आर्मेनियावर ट्राजानने धाडलेले सैन्य परत बोलावून घेतले आणि डासिया प्रांतातूनही माघार घेण्याचा विचार केला. सत्ताकालाच्या उत्तरार्धात त्याने जुदेआमधील बार कोखबा उठाव मोडून काढला आणि जुदेआचे नामकरण सिरिया पॅलेस्टिना असे केले. स्वतः आजारी पडल्यावर हेड्रियानने लुसियस ऐलियसला आपला वारसदार नेमले परंतु लुसियस अचानक वारला. त्यानंतर हेड्रियानने अँटोनियस पायसला आपला वारसदार करण्याचे ठरवले व बदल्यात अँटोनियसने कबूल केले की तो लुसियस ऐलियसचा मुलगा लुसियस व्हेरसला तत्पश्चात वारसदार नेमेल.

यानंतर थोड्याच दिवसांत हेड्रियान बैया येथे मृत्यू पावला.


रॉबर्ट बॉईल

रॉबर्ट बॉईल (२५ जानेवारी, इ.स. १६२७:लिस्मोर, काउंटी वॉटरफोर्ड, आयर्लंड - ३१ डिसेंबर, इ.स. १६९१) हा इंग्लिश रसायनशास्त्रज्ञ होता.


प्रोटॉन

प्रोटॉन हे अणूंमधील धनभारित कण असतात. प्रोटॉन आणि न्यूट्रॉन यांना एकत्रितपणे न्यूक्लिऑन म्हणतात.एक किंवा अधिक न्यूक्लिऑन मिळून अणुकेंद्रक तयार होते. प्रोटॉनचे वस्तुमान न्यूट्रॉनपेक्षा किंचित कमी असते. प्रोटॉन जरी सहसा अणुकेंद्रात सापडत असले तरी हायड्रोजनच्या धनभारित आयन स्वरूपात त्यांचे स्वतंत्र अस्तित्व असते.


पुनलुर

पुनलुर हे भारतातील केरळ राज्याच्या कोल्लम जिल्ह्यातील छोटे शहर आहे. हे याच नावाच्या तालुक्याचे प्रशासकीय केन्द्र आहे.


कोन्नी

कोन्नी भारताच्या केरळ राज्यातील शहर आहे. पतनमतिट्टा जिल्ह्यातील या शहराची लोकसंख्या २००१ च्या जनगणनेुसार २७,८०० होती.

कोन्नी याच नावाच्या तालुक्याचे प्रशासकीय केन्द्र आहे.


आचनकोविल

आचनकोविल भारताच्या केरळ राज्यातील छोटे गाव आहे. आचनकोविल नदीकाठी असलेल्या या गावाला फक्त पायवाटांनी जाता येते


अकलूज

महाराष्ट्रात सर्वात कमी पाऊस अकलूज येथे पडतो. अकलूज हे सोलापूर जिल्ह्यातील माळशिरस तालुक्यातील गाव नीरा नदीकाठी वसलेले आहे. अकलूज ही महाराष्ट्रातील सर्वात मोठी ग्रामपंचायत होती.अकलुज मध्ये सध्या नगरपरिषद अस्तित्वात आहे.

अकलूज पूर्वी कापसाच्या मोठ्या व्यापारासाठी ओळखला जात असे, सध्या तो जवळजवळ गायब झाला आहे. अकलूज हे महाराष्ट्रातील सोलापूर जिल्ह्यातील एक शहर आहे. हे नीरा नदीच्या काठावर वसलेले आहे. शहर व परिसर शेतीप्रधान आहे. अकलूज हे काही काळ आशियातील सर्वात श्रीमंत आणि सर्वात मोठे ग्राम पंचायत होते. महाराष्ट्राचे माजी उपमुख्यमंत्री विजयसिंह मोहिते – पाटील हे अकलूजचे सरपंच होते. ते सुंदर शहर आहे.

प्रेक्षणीय स्थळे- आनंदी गणेश मंदिर, शिवपार्वती मंदिर, संगीत कारंजे , सयाजीराजे पार्क, अकलाई मंदिर, शिवस्रुष्टी किल्ला, शिवाम्रुत बाग, श्री राम मंदिर, क्रीडा संकुल अकलुज.


अगुंबे संरक्षित वनक्षेत्र

अगुंबे हे भारताच्याकर्नाटकच्या मलनाड क्षेत्राच्या शिमोगा जिल्ह्याच्या तिर्थहल्ली तालुक्यात असणारे एक गाव आहे. त्यास 'दक्षिणेचे चेरापुंजी' म्हणूनही ओळखल्या जाते. याचेजवळच अगुंबे संरक्षित वनक्षेत्र आहे. येथे विविध प्रकारच्या औषधी वनस्पती आहेत तसेच, हे क्षेत्र एक पर्यटनस्थळही आहे. हे क्षेत्र एक नक्षलप्रवण क्षेत्र म्हणूनही ओळखल्या जाते.


आरळम संरक्षित वनक्षेत्र

आरळम संरक्षित वनक्षेत्र हे भारताच्या केरळ राज्यातील संरक्षित वनक्षेत्र आहे. हे वनक्षेत्र सह्याद्रीच्या डोंगररांगांत वसले आहे. ५५ वर्ग कि.मी. क्षेत्रफळाच्या या वनक्षेत्रामध्ये हत्ती, हरणे, रानगवे व रानडुकरे आढळतात. येथून ३५ कि.मी. अंतरावर तलश्शेरी, तर ६० कि.मी. अंतरावर कण्णूर, ही शहरे आहेत.


अमरांबलमचे संरक्षित वनक्षेत्र

अमरांबलमचे संरक्षित वनक्षेत्र भारताच्या सायलंट व्हॅली राष्ट्रीय उद्यानाला लागून असलेलेल संरक्षित वनक्षेत्र आहे.


विष्णु सदाशिव कोकजे

विष्णू सदाशिव कोकजे २००३ ते २००८ या काळात हिमाचल प्रदेशाचे राज्यपाल होते.

त्यांचा जन्म ६ सप्टेंबर १९३९ या दिवशी मध्य प्रदेशात एका मराठी कुटुंबात झाला. १९६४ मध्ये इंदूर येथून विधीचे शिक्षण घेतल्यानंतर त्यांनी १९६४ साली वकीलीला आरंभ केला. २८ जुलै १९९० या दिवशी मध्य प्रदेश उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश म्हणून त्यांची नेमणूक करण्यात आली. त्यांनी ११ महिने राजस्थान उच्च न्यायालयाचे हंगामी मुख्य न्यायमूर्ती म्हणून २००१ मध्ये काम केले. सप्टेंबर २००२ मध्ये त्यांना भारतीय सर्वोच्च न्यायालयाचे वरिष्ठ वकील म्हणून नियुक्ती मिळाली.

८ मे, २००३ रोजी ते हिमाचल प्रदेशाचे राज्यपाल म्हणून नियुक्त झाले आणि १९ जुलै २००८ पर्यंत ते या पदावर कार्यरत होते. त्यांनी भारत विकास परिषदेचे अध्यक्ष म्हणूनही काम पाहिले आहे. १४ एप्रिल २०१८ रोजी विश्व हिंदु परिषदेच्या आंतरराष्ट्रीय अध्यक्षपदाच्या निवडणुकीत राघव रेड्डी यांच्या विरुद्ध निवडणूक जिंकल्याने कोकजे यांची विश्व हिंदु परिषदेच्या आंतरराष्ट्रीय अध्यक्षपदी निवड झाली आहे.


एस.के. सिन्हा

लेफ्टनंट जनरल (निवृत्त) श्रीनिवास कुमार सिन्हा हे भारत देशामधील एक निवृत्त लष्करी अधिकारी आहेत. १९९७ ते २००३ दरम्यान ते आसाम राज्याचे तर २००३ ते २००८ दरम्यान जम्मू आणि काश्मीर राज्याचे राज्यपाल होते. १९९९ साली अल्प काळाकरिता त्यांनी अरुणाचल प्रदेशचे राज्यपालपद देखील सांभाळले.


आर.एल. भाटिया

रघुनंदनलाल भाटिया ( जुलै ३, इ.स. १९२१ - १४ मे, २०२१) हे काँग्रेस पक्षाचे नेते होते. ते जुलै इ.स. २००८ पासून बिहार राज्याचे राज्यपाल आहेत. त्यापूर्वी ते जून इ.स. २००४ ते जुलै इ.स. २००८ यादरम्यान केरळ राज्याचे राज्यपाल होते. तसेच ते इ.स. १९८०,इ.स. १९८५, इ.स. १९९१, इ.स. १९९६ आणि इ.स. १९९९च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये पंजाब राज्यातील अमृतसर लोकसभा मतदारसंघातून लोकसभेवर निवडून गेले.


एस.एम. कृष्णा

एस.एम.कृष्णा हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आहेत. ते १९९९ ते २००४ या काळात कर्नाटक राज्याचे मुख्यमंत्री होते. मे २००९ पासून ते भारताचे परराष्ट्रमंत्री आहेत.


चंद्रकांत रघुनाथ गोखले

चंद्रकांत रघुनाथ गोखले (जानेवारी ७, इ.स. १९२१, मिरज, सांगली संस्थान - जून २०, इ.स. २००८, पुणे, महाराष्ट्र) हे मराठी नाट्यअभिनेते व चित्रपट अभिनेते आणि गायक होते.

मराठी अभिनेत्री कमलाबाई गोखले या यांच्या आई होत्या. यांचे पुत्र विक्रम गोखले हेदेखील अभिनेते आहेत.


एम.एम. लखेरा

लेफ्टनंट जनरल मदन मोहन लखेरा (इ.स. १९३७ - हयात) हा भारताच्या मिझोरम राज्याचा राज्यपाल आहे. लखेरा या पदावर जुलै २००६पासून आहे.


एस.एफ. रॉड्रिगेज

सुनित फ्रान्सिस रॉड्रिगेज ( १९ सप्टेंबर १९३३) हे भारताचे एक निवृत्त लष्करी अधिकारी, माजी लष्करप्रमुख व पंजाब राज्याचे भूतपूर्व राज्यपाल आहेत. डिसेंबर १९५२ मध्ये लष्करात प्रवेश मिळवलेले रॉड्रिगेज ४१ वर्षे लष्करसेवा केल्यानंतर ३० जून १९९३ रोजी निवृत्त झाले. त्यांना लष्करी कारकिर्दीदरम्यान विशिष्ट सेवा पारितोषिक व परम विशिष्ट सेवा पारितोषिक ही दोन शांतताकालीन पारितोषिके मिळाली.

२००४ ते २०१० दरम्यान रॉड्रिगेज पंजाबचे राज्यपाल व चंदिगढचे प्रचालक ह्या पदांवर होते.


शिलेंद्र कुमार सिंह

शिलेंद्र कुमार सिंह उर्फ एसके सिंग (२४ जानेवारी, इ.स. १९३२ - १ डिसेंबर, इ.स. २००९) हे एक भारतीय मुत्सद्दी होते. डिसेंबर २००४ ते सप्टेंबर २००७ पर्यंत ते अरुणाचल प्रदेशचे राज्यपाल होते. तसेच सप्टेंबर २००७ ते डिसेंबर २००९ दरम्यान त्यांनी राजस्थानचे राज्यपाल म्हणून काम पाहिले होते.

सिंग हे १९८९ ते १९९० पर्यंत भारताचे परराष्ट्र सचिव होते. अरुणाचल प्रदेशचे राज्यपाल होण्यापूर्वी ते दिल्लीतील पेनसिल्व्हेनिया विद्यापीठाच्या प्रगत अभ्यास संस्थेचे महासचिव होते. १९ ऑगस्ट २००७ रोजी त्यांची राजस्थानच्या राज्यपालपदी नियुक्ती करण्यात आली. ४ सप्टेंबर २००७ रोजी त्यांनी अरुणाचल प्रदेशचे राज्यपाल म्हणून पद सोडले. आणि ६ सप्टेंबर रोजी त्यांनी राजस्थानचे राज्यपाल म्हणून शपथ घेतली.


सुदर्शन अग्रवाल

सुदर्शन अग्रवाल (जून १९, इ.स. १९५१) हे भारत देशाच्या उत्तराखंड व सिक्किम राज्यांचे माजी राज्यपाल आहेत.


सुरजीत सिंह बरनाला

सुरजीत सिंग बरनाला ( २१ ऑक्टोबर, १९२५ - १४ जानेवारी, २०१७) हे भारत देशाच्या तामिळ नाडू राज्याचे माजी राज्यपाल व पंजाबचे माजी मुख्यमंत्री होते. भारताच्या राजकीय इतिहासात प्रदीर्घ काळ कार्यरत असलेले बरनाला अनेकदा केंद्र सरकारमध्ये मंत्री देखील राहिले होते.


दिनेश नंदन सहाय

दिनेश नंदन सहाय ( २ फेब्रुवारी १९३६) हे भारत देशाच्या छत्तीसगढ व त्रिपुरा राज्यांचे माजी राज्यपाल आहेत. राजकारणामध्ये शिरण्यापूर्वी ते एक आय.पी.एस. अधिकारी होते.


टी.व्ही. राजेश्वर

टी.व्ही. राजेश्वर (ऑगस्ट २८, इ.स. १९२६:सेलम, तमिळनाडू - ) हा भारतीय पोलीस सेवा अधिकारी आहे. तेथून निवृत्त झाल्यावर राजेश्वरने सिक्किम, पश्चिम बंगाल व उत्तर प्रदेशच्या राज्यपालपदी काम केले. भारत सकारने पद्मविभूषणइ.स. २०१२ पुरस्कार देऊन सिविल सेवेतील यांचे योगदान गौरवण्यात आले.

राजेश्वर राजेश्वर राजेश्वर राजेश्वर


बनवारी लाल जोशी

बनवारी लाल जोशी ( मार्च २७, इ.स. १९३६) हे एक भारतीय राजकारणी आहेत. जोशी २००९ ते २०१४ दरम्यान उत्तर प्रदेश राज्याच्या राज्यपाल पदावर होते. यापूर्वी जोशींनी दिल्लीच्या लेफ्टनंट गव्हर्नर तसेच मेघालय आणि उत्तराखंडच्या राज्यपालपदी काम केलेले आहे.


गोपालकृष्‍ण गांधी

गोपाळकृष्ण गांधी ( २२ एप्रिल १९४५) हे एक भारतीय सनदी अधिकारी व पश्चिम बंगाल राज्याचे २००४ ते २००९ दरम्यान पश्चिम बंगालचे राज्यपाल होते. गोपालकृष्ण गांधीं हे अशोका विद्यापीठातील इतिहास विभागाचे माजी प्रमुख आणि दक्षिण आफ्रिकेतीत भारताचे राजदूत होते. याशिवाय त्यांनी भारतीय विदेशी सेवेमध्ये अनेक महत्त्वाची पदे भूषवली. ते एक विख्यात विद्वान असून गांधी आणि आंबेडकरयंच्या विचारांचे साक्षेपी अभ्यासक होते.

गोपाळकृष्ण गांधी हे महात्मा गांधींचे नातू व देवदास गांधींचे पुत्र आहेत. सी. राजगोपालाचारी हे गोपाळकृष्ण गांधींचे दुसरे आजोबा होते.


भोपिंदर सिंग

लेफ्टनंट जनरल भोपिंदर सिंग (३० जून, १९४६ - ) हे अंदमान आणि निकोबारचे भूतपूर्व राज्यपाल तसेच पाँडिचेरीचे भूतपूर्व लेफ्टनंट गव्हर्नर आहेत.

त्यांना सैन्याचा परम विशिष्ठ सेवा मेडल हा पुरस्कार मिळाला आहे.


तेजेंद्र खन्ना

तेजेंद्र खन्ना (डिसेंबर १६, इ.स. १९३८ - ) हे एप्रिल २००७ पासून जुलै २०१३ पर्यंत दिल्लीचे लेफ्टनंट गव्हर्नर होते. हे दिल्ली विद्यापीठ, इंद्रप्रस्थ इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी, गुरू गोबिंद सिंग इंद्रप्रस्थ विद्यापीठ आणि आंबेडकर विद्यापीठाचे कुलगुरू होते.


मुकुट मिठी

मुकुट मिठी ( १ जानेवारी १९५२) हे भारतातील अरुणाचल प्रदेश राज्यामधील एक राजकारणी व भारताच्या राज्यसभेचे विद्यमान सदस्य आहेत. ह्यापूर्वी मिठी ह्यांनी पॉंडिचेरीचे उप-राज्यपाल व अरुणाचल प्रदेशचे मुख्यमंत्री ही प्रमुख पदे सांभाळली आहेत.


गोटलिब डाइमलर

गोटलिब विल्हेम डाइमलर (१७ मार्च, इ.स. १८३४ - ६ मार्च, इ.स. १९००) हे जर्मन अभियंता आणि उद्योगपती होते. यांनी स्टुट्गार्टमध्ये पहिल्या मोटरकारची निर्मिती केली. त्यांनी कार्ल बेंझबरोबर मर्सेडिझ-बेंझ या मोटरकार बनवणाऱ्या कंपनीची स्थापना केली.


आय.एस.ओ. ३१६६-२

आय.एस.ओ. ३१६६-२ () हा आंतरराष्ट्रीय मानकीकरण संघटनेने तयार केलेल्या आय.एस.ओ. ३१६६ ह्या प्रमाणाचा एक भाग आहे. ह्या प्रमाणामध्ये आय.एस.ओ. ३१६६-१ मध्ये उल्लेख असलेल्या जगातील सर्व देशांच्या उपविभागांसाठीचे कोड दर्शवले आहेत. उदा. भारत देशाची सर्व राज्ये व केंद्रशासित प्रदेशांचे संक्षेप आय.एस.ओ. ३१६६ह्या प्रमाणामध्ये नोंदवले आहेत.


बेहेर

बेहेर ह्या कंपनीचे मुख्यालय स्टुट्गार्टमध्ये आहे. ही कंपनी गाड्यांना लागणारे रेडिएटर व वातानुकुलन यंत्रणा बनवते. युरोप तसेच अमेरिकेतील बहूतांशी मोटारनिर्मिती करणाऱ्या कंपन्याना ही कंपनी वरील सुटे पार्ट्स बनवते. कंपनीचे युरोपमध्ये फ्रांस, स्पेन, चेक प्रजासत्ताक तसेच अमेरिकेत डेटन, साउथ अफ्रिका, भारतात पुणे, व चिन मध्ये कारखाने आहेत.


आय.एस.ओ. ३१६६-२:आय.एन.

आय.एस.ओ. ३१६६हा भारत देशासाठी वापरला जाणारा आय.एस.ओ. ३१६६-२ ह्या आय.एस.ओ. प्रमाणाचा एक घटक आहे. ह्यामध्ये भारताच्या २८ राज्ये व ८ केंद्रशासित प्रदेशांसाठी वैयक्तिक कोड दिले आहेत. प्रत्येक कोडची सुरुवात आय.एस.ओ. ३१६६-१ मधील भारतासाठी वापरल्या जाणाऱ्या आय.एन. (IN) ह्या संक्षेपाने होते. पुढील दोन अक्षरे प्रत्येक राज्यासाठी वेगळी आहेत. ही दोन अक्षरे भारतीय वाहन नंबरप्लेटसाठी देखील वापरली जातात.


आर्थर वेलेस्ली, ड्युक ऑफ वेलिंग्टन

फील्ड मार्शल आर्थर वेलेस्ली, वेलिंग्टनचा पहिला ड्यूक (; मे १, इ.स. १७६९ - सप्टेंबर १४, इ.स. १८५२) हा एक इंग्लिश सेनापती होता.

ब्रिटनच्या इतिहासातील एक अत्यंत चाणाक्ष सेनापती, ब्रिटनचा पंतप्रधान म्हणून वेलस्ली याचे नाव प्रसिद्ध आहे. नेपोलियनसारख्या महान सेनापतीला त्याने वारंवार जेरीस आणले आणि वॉटर्लूच्या युद्धात त्याचा अंतिम पराभव करून युरोपमधील नेपोलियनची सद्दी संपुष्टात आणली.त्याद्वारे जगाच्या इतिहासाला वेगळे वळण दिले. वेलस्ली भारताच्या,खासकरून मराठ्यांच्या इतिहासात एक महत्त्वाची व्यक्ति आहे. नेपोलियनला जेरीस आणायच्या आगोदर वेलस्लीने भारतात अनेक मोहिमांमध्ये सहभाग घेतला. मराठ्यांच्या विरुद्ध उघडलेल्या मोहिमांमुळे मराठी साम्राज्याला देखील उतरती कळा आणली त्यानंतर काही वर्षांत मराठी साम्राज्य लयाला गेले.


वॉटर्लूची लढाई

वॉटर्लूची लढाई ही १८ जून, इ.स. १८१५ रोजी तत्कालीन नेदरलँड्सच्या संघटित राजतंत्रातील वॉटर्लू येथे (वर्तमान बेल्जियम) झालेली लढाई होती. या लढाईत ब्रिटन, हॉलंड, बेल्जियम, प्रशिया यांचा समावेश असलेल्या नेपोलियन विरोधी ७ व्या युतीच्या सैन्याने फ्रेंच सम्राट नेपोलियन याच्या नेतृत्वाखालील फ्रेंच साम्राज्याच्या सैन्याचा निर्णायक पराभव केला.


हडपसर

हडपसर हे भारताच्या महाराष्ट्र राज्यातील पुणे जिल्ह्यातील हवेली तालुक्यातील एक गाव आहे.

हे पुणे शहराचे उपनगर आहे. भाजीची विक्री आणि शेती हे येथील मुख्य व्यवसाय आहेत. हे उपनगर पुणे रेल्वे स्टेशनपासून दहा किलोमीटर अंतरावर आहे. येथून पुणे-सोलापूर राष्ट्रीय महामार्ग क्रमांक ९ जातो.


अण्णासाहेब हरी साळुंखे

डॉ. आण्णासाहेब हरी साळुंखे (जन्म : खाडेवाडी-सांगली जिल्हा,14 ऑक्टोबर , १९४३) हे मराठीतले लेखक, महाराष्ट्रातील एक विचारवंत, व्याख्याते आणि संस्कृतचे गाढे अभ्यासक आहेत. ते सातारा शहरातील लालबहादूर शास्त्री महाविद्यालयात संस्कृत विषयाचे ३१-५-२००३पर्यंत विभागप्रमुख आणि कोल्हापूरच्या शिवाजी विद्यापीठाचे विद्याशाखेचे अधिष्ठाता (फॅकल्टी ऑफ आर्ट्‌सचे डीन) व ॲकॅडमिक काउन्सिलचे सदस्य होते. त्यांना राष्ट्रभाषा पंडित म्हणून गौरवण्यात आले होते.

डॉ. आ.ह. साळुंखे यांनी मराठी विश्वकोशात तुलनात्मक धर्मशास्त्र, संस्कृत इत्यादी विषयांत १००हून अधिक लेख लिहिले आहेत. १९५९ पासून जाहीर रीत्या सभांमधून भाषणे देत असले तरी त्यांची महाराष्ट्रभर भटकंती आणि व्याख्याने १९८०-८१पासून सुरू झाली. त्या सुमारास साळुंखे यांनी चार्वाकावर लिहिलेली लेखमाला वाईच्या नवभारत मासिकात प्रकाशित झाली आणि दुसऱ्या बाजूने किर्लोस्कर मासिकाच्या जून १९८१ च्या अंकात मराठा समाजावरील आत्मनिरीक्षणात्मक स्वरूपाचा गाजलेला लेख प्रसिद्ध झाला. त्या लेखावर प्रतिक्रिया म्हणून फक्त किर्लोस्करकडे तीन पोती भरतील एवढी पत्रे आली होती. तेव्हापासून आ.ह. साळुंखे यांना अखिल महाराष्ट्रातून व्याख्यानांची आमंत्रणांवर आमंत्रणे येऊ लागली.

४ ऑगस्ट २००९ला महाराष्ट्र सरकारने डॉ. आ.ह. साळुंखे यांच्या अध्यक्षतेखाली राज्याचे सांस्कृतिक धोरण ठरवण्यासाठी समिती नेमली होती. या समितीत डॉ.आ. ह. साळुंखेंखेरीज वि.वि.करमरकर, प्रा.डॉ. सिसिलिया कार्व्हालो, शफाअत खान, गिरीश गांधी, डॉ.अरुण टिकेकर, अशोक नायगांवकर, आमदार उल्हास पवार, प्रा.दत्ता भगत हे सदस्य होते. समितीने तयार केलेला महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक धोरणाचा मसुदा २२-१-२०१० रोजी महाराष्ट्र सरकारला सादर केला. संमत झालेल्या धोरणाच्या अंमलबजावणीसाठीही आ.ह. साळुंखे यांची नेमणूक करण्यात आली आहे.


शाही रक्षक (नेपोलियन बोनापार्ट)

शाही रक्षक (फ्रेंच: Garde Impériale) म्हणजे नेपोलियन बोनापार्टच्या हुकमतीखाली असलेली, फ्रेंच सैन्यातील निवडक सैनिकांची तुकडी होती. कालौघात या रक्षकतुकडीचे स्वरूप बदलत गेले. ही तुकडी नेपोलियनाचे अंगरक्षक, तसेच रणांगणावरील राखीव तुकडी म्हणून भूमिका बजावत असे. शाही रक्षकांमध्ये स्वीय कर्मचारी, भूदल, घोडदळ, तोफखान्याच्या रेजिमेंटी, तसेच सॅपर व मरीन सैनिकांच्या बटालियनी अशा प्रकारे वर्गवारी होती. याखेरीज काही वेळा प्रदीर्घ अनुभवापासून अल्प अनुभवापर्यंतच्या प्रतवारीनुसार जुने रक्षक, मध्यम रक्षक व तरणे रक्षक अशा गटांमध्ये रक्षकांच्या तुकडीची गटवारी केली जाई.


मोगादिशू

मोगादिशू (सोमाली: Muqdisho; ) ही पूर्व आफ्रिकेमधील सोमालिया देशाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. मोगादिशू शहर आफ्रिकेच्या शिंग प्रदेशातील सोमालियाच्या पूर्व भागात हिंदी महासागराच्या किनाऱ्यावर वसले आहे. जगातील सर्वात प्राचीन शहरांपैकी एक असलेल्या मोगादिशूचे १९९१ पासून चालू असलेल्या सोमाली गृहयुद्धामध्ये मोठे नुकसान झाले. ऑगस्ट २०११ मध्ये अल-शबाब ह्या अतिरेकी संघटनेला मोगादिशूमधून हाकलवून लावण्यात यश मिळाल्यानंतर सोमालिया सरकारने मोगादिशूची झपाट्याने पुनर्बांधणी सुरू केली आहे.

मोगादिशू सोमालियाचे राजकीय, सांस्कृतिक व शैक्षणिक केंद्र आहे.


होजे अझ्कोना देल होयो

होजे अझ्कोना देल होयो (; २६ जानेवारी १९२७ - २४ ऑक्टोबर २००५) हा मध्य अमेरिकेमधील होन्डुरास देशाचा माजी राष्ट्राध्यक्ष होता. तो जानेवारी १९८६ ते जानेवारी १९९० दरम्यान ह्या पदावर होता.


लुईस कॅरोल

लुईस कॅरोल तथा चार्ल्स लुटविज डॉजसन (जानेवारी २७, इ.स. १८३२ - जानेवारी १४, इ.स. १८९८) हा इंग्लिश साहित्यिक होता.

ॲलिसेस ॲडव्हेंचर्स इन वंडरलँड ही त्याची कृती सगळ्यात प्रसिद्ध आहे.


एन. रंगास्वामी

नटेसन कृष्णसामी रंगासामी (जन्म 4 ऑगस्ट 1950) हे एक भारतीय राजकारणी आहेत जे पुडुचेरी केंद्रशासित प्रदेशाचे मुख्यमंत्री आहेत. त्यांनी यापूर्वी 2001 ते 2006 पर्यंत पॉंडिचेरीचे शेवटचे मुख्यमंत्री आणि 2006 ते 2008 या काळात भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे सदस्य म्हणून आणि नंतर 2011 ते 2016 पर्यंत त्यांच्याच पक्षाचे सदस्य म्हणून पुद्दुचेरीचे पहिले मुख्यमंत्री, अखिल भारतीय N.R. काँग्रेस. स्वतःचा पक्ष काढल्यानंतर तीन महिन्यांत मुख्यमंत्री होण्याचा विक्रम त्यांच्या नावावर आहे.


मरीन ड्राइव्ह

मरीन ड्राइव्ह हा मुंबईतील एक रस्ता आहे जो नरीमन पॉइंटला सुरू होऊन गिरगाव चौपाटी येथे संपतो. समुद्रालगत असलेला हा रस्ता प्रेक्षणीय स्थळ आहे. येथील समुद्रात टेट्रापॉड्स दगड आहेत.


महातिर मोहम्मद

महातिर मोहम्मद (१० जुलै १९२५) हे मलेशिया देशाचा चौथे पंतप्रधान होते. १९८१ ते २००३ दरम्यान २२ वर्षे पंतप्रधानपदावर राहिलेला महातिर हे मलेशियामधील सर्वाधिक काळ सत्तेवर असलेले पंतप्रधान आहेत. त्यांच्या कार्यकाळात मलेशियाने झपाट्याने आर्थिक प्रगती केली.


दुसरा एहमेद

सुलतान दुसरा एहमेद (ओस्मानी तुर्की: احمد ثانى ; एहमेद-इ-सानी) (फेब्रुवारी २५, इ.स. १६४३ - फेब्रुवारी ६, इ.स. १६९५) हा इ.स. १६९१ ते इ.स. १६९५ सालांदरम्यान ओस्मानी सम्राट होता.


आस्की (निःसंदिग्धीकरण)

आस्की (ASCII) हा American Standard Code for Information Interchange (माहितीच्या देवाणघेवाणीची अमेरिकन प्रमाण संकेतपद्धत) या शब्दाचा संक्षेप आहे.

या लेखात पुढील लेख आहेत.

आस्की (मासिक), जपानमध्ये प्रकाशित होणारे एक संगणक विषयक मासिक. आस्की (कंपनी), आस्की मासिक प्रकाशित करणारी प्रकाशन संस्था. आस्की (संकेतपद्धत), संगणकात वापरली जाणारी माहितीच्या देवाणघेवाणीची प्रमाण संकेतपद्धत. विस्तारित आस्की, विस्तारित आस्की प्रमाण संकेतपद्धत. उल्कापिंड ३५६८ आस्की


मॅकडोनेल डग्लस डीसी-१०

मॅकडॉनल डग्लस डी.सी. १० (McDonnell Douglas DC-10) हे मॅकडॉनल डग्लस ह्या अमेरिकन कंपनीने बनवलेले रूंद रचनेचे, मध्यम ते लांब पल्ल्याचे व मध्यम क्षमतेचे प्रवासी विमान आहे. १९६८ ते १९८८ ह्या काळादरम्यान उत्पादित करण्यात आलेले हे विमान सुमारे ३८० प्रवाशांची वाहतूक करू शकते. जगातील बहुतेक सर्व प्रवासी विमान कंपन्यांनी प्रवासी वाहतूकीसाठी हे विमान वापरले होते. सध्या कार्यक्षम असलेली बहुतेक सर्व डी.सी.-१० विमाने केवल मालवाहतूकीसाठी वापरली जातात व फेडेक्स एक्सप्रेस ही कंपनी ह्यांमधील बव्हंशी विमाने वापरते.


डग्लस डीसी-३

डग्लस डी.सी. ३ हे अमेरिकन बनावटीचे दोन इंजिनांचे पंख्याद्वारे चालणारे मालवाहक विमान आहे. या विमानाच्या रचनेचा प्रभाव जगभरातील विमानांवर दिसून येतो.


बॅटल ऑफ ब्रिटन

बॅटल ऑफ ब्रिटन अथवा ब्रिटनची लढाई (जुलै १० १९४० - ऑक्टोबर ३१ १९४०); जर्मन वायुसेनेने (लुफ्तवाफे) दुसऱ्या महायुद्धात जुलै १९४० ते ऑक्टोबर १९४० दरम्यान इंग्लंडच्या शाही वायुसेनेवर (रॉयल एयरफोर्स) हवाई प्रभुत्व मिळवण्यासाठी इंग्लंडवर केलेल्या योजनाबद्ध आक्रमणांना बॅटल ऑफ ब्रिटन म्हणून संबोधले जाते. या संज्ञेचा उल्लेख सर्वप्रथम पंतप्रधान विन्स्टन चर्चिल यांनी १८ जून १९४० रोजी देशाला उद्देशून केलेल्या भाषणात केला.


डास

डास अथवा मच्छर हा कुलिसिडे कुळातील छोटा कीटक आहे.

हा कीटक छोट्या अंतर व उंचीपर्यंत उडू शकतो. इतर प्राण्यांचे रक्त हे याचे खाद्य आहे. डास चावल्याने मलेरिया(हिवताप), डेंग्यू सारखे घातक रोग होतात असा गैरसमज आहे पण मुळात मादी डास चावल्याने हे रोग होतात.


मायावती

मायावती ( मायावती प्रभुदास; १५ जानेवारी, इ.स. १९५६) ह्या भारतीय हिंदी भाषक राजकारणी व उत्तर प्रदेशच्या माजी मुख्यमंत्री आहेत. बहुजन समाज पार्टी या पक्षाला इ.स. २००७ सालातील निवडणुकीमध्ये २/३ बहुमत मिळून त्यांनी उत्तर प्रदेशात दलित नेतृत्वाचे एक नवे समीकरण निर्माण केले आणि चौर वेळा उत्तर प्रदेशाच्या मुख्यमंत्रीपदाची सूत्रे सांभाळली. मायावती बहेनजी आणि कुमारी मायावती या नावांनी सुद्धा संबोधल्या जातात.


जेम्स ऑगस्टस हिकी

जेम्स ऑगस्टस हिकी यांनी जानेवारी २९ १७८०ला कोलकाता येथे 'कलकत्ता जनरल ऍडव्हर्टायझर' या नावाने साप्ताहिक वर्तमानपत्र सुरू केले. हेच वर्तमानपत्र हिकीज बेंगाल गॅझेट या नावाने ओळखले जात असे. या वर्तमानपत्रानेच भारतीय पत्रकारितेची सुरुवात झाली.


जीवाश्म

मृत प्राणी, वनस्पती यांचे नैसर्गिक रित्या जतन केले गेलेले अवशेष म्हणजे जीवाश्म होय. ते खडकांमध्ये, नदी किंवा समुद्रतळाशी पडलेल्या गाळामध्ये तयार होतात. जीवाश्मशास्त्रात जीवाश्मांचा अभ्यास केला जातो. जिवाश्म तयार होण्याऱ्या विविध पद्धती आहेत. जीवाश्म खडकात सापडतात, म्हणून भूवैज्ञानिकांना जीवाश्मांच्या अभ्यासात स्वारस्य असते; तर जीवाश्म अतिप्राचीन काळी अस्तित्वात असणाऱ्या सजीवांचे अवशेष असतात, म्हणून जीववैज्ञानिकांनाही जीवाश्मांच्या अभ्यासाचे महत्त्व वाटते.


गोविंदराव पटवर्धन

गोविंदराव पटवर्धन एक उत्कृष्ट ऑर्गनवादक होते.त्यांच्यासंबधी ऐकलेले काही प्रसंग: १) एकदा कोकणात काही वर्षापूर्वी एक नाटक होतं साथीला गोंविंदराव होते आणि वयाच्या पंच्याहत्तरीत असलेले छोटा गंधर्व गायला आले होते तेव्हा एका पदाच्या वेळी गोविंदराव आणि तबलजी गंधर्वांना कैक वेळ समेवर यायलाच देत नव्हते त्यावर छोटा गंधर्व गोविंदरावांना म्हणाले, "अरे गोविंदा माझं वय पंच्याहत्तर आहे आता मी दमलोय आता थांब" गंधर्वांची ही वाक्य गोविंदरावानी ऑर्गनवर जशीच्या तशी उतरवली आणि टाळ्यांचा कडकडाट झाला. २)पूर्वी नाटकं उघड्यावर आणि बत्तीच्या उजेडात होत. असंच एका उत्सवाच्या प्रसंगी नाटकाचं आयोजन करण्यात आलं साथीला गोविंदराव होते साधारण दहाचं नाटक पण साडेनऊच्या सुमारास होत पण अचानक पाऊस सुरू झाला सहाजीकच नाटक रद्द झालं त्यावर कोणीतरी म्हणालं गोविंदराव "तुमचा ऑर्गनवादनाचा कार्यक्रम देवळात करा" ते गोविंदरावानी मान्य केलं आणि हा त्यांचा कार्यक्रम तब्बल पहाटे साडेतीन वाजेपर्यंत रंगला.


शरदकुमार दीक्षित

भारतातील गरीब मुलांवर जवळजवळ ५७ हजार प्लॅस्टिक सर्जरी करणारे अनिवासी भारतीय डॉक्टर. या कामाबद्दल त्यांना एनआरआय ऑफ द इयर २००१ हा पुरस्कार जानेवारी ३० २००२ रोजी जाहीर करण्यात आला.


पानिपतची पहिली लढाई

पानिपतची पहिली लढाई उत्तर भारतात पानिपत शहराजवळ १५२६ साली अफगाण योद्धा बाबर व लोधीवंशीय इब्राहिम यांच्यामधे झालेली लढाई होती. या लढाईने भारतात मुघल साम्राज्याचा पाया रोवला गेला. या लढाईत इब्राहिम लोधी मारला गेला.

बाबराने प्रचंड तयारी करून भारतावर आक्रमण केले. बाबराने पंजाब प्रांतावर आक्रमण करून पंजाबचा सुभेदार दौलतखान लोदीचा पराभव केला व त्याला कैदेत टाकले. सुरुवातीला विजय प्राप्त झाल्याने बाबराचा उत्साह प्रचंड वाढ़ला. बाबराने दिल्ली जिंकून घेण्याचा निर्णय घेतला. बाबर आपल्या सैन्यासह दिल्लीजवळ आला व त्याने पानिपतच्या रणमैदानावर सैन्याचा तळ दिला  दिल्ली येथे इब्राहिम लोदीची सत्ता होती. बाबर दिल्लीवर आक्रमण करणार हे पाहुन त्याने युद्धाची तयारी केली व आपले सैन्य घेऊन त्यानेही पानिपतच्या मैदानावर लष्करी तळ दिला. इतिहासकार श्रीवास्तवांच्या मते बाबर जवळ २५ हजाराचे तर इब्राहिम लोदी जवळ ४० हजाराचे सैन्य होते. २१ एप्रिल १५२६ला प्रत्यक्ष युद्धाला सुरुवात झाली. .हे युद्ध सकाळी ९ वाजता सुरू झाले व दुपारी तीन वाजता संपले. बाबरने स्वतःच सैन्य रचना केली. प्रत्यक्ष युद्धाला सुरुवात झाली तेव्हा एका विशिष्ट ठिकाणी उभे राहून बाबर सैन्याला मार्गदर्शन करीत होता. बाबरने राखीव फौज ठेवली होती.

इब्राहिम लोदी स्वतः आघाडीवर राहून आपल्या सैन्याचे नेतृत्व करीत होता. झालेल्या युद्धात बाबरने इब्राहिम लोदीचा पूर्ण पराभव करून त्याला युद्धात १५,००० सैन्यासह ठार मारले. जेव्हा इब्राहिम लोदीचा मृत्यू झाला तेव्हा त्याचे सैनिक पळू लागले. त्यांचा पाठलाग करत बाबराने दिल्ली गाठली. या युद्धात इब्राहिमला मदत करणारा ग्वाल्हेरचा राजा विक्रम जीतही मारला गेला.


मंदिरा बेदी

मंदिरा बेदी ( १५ एप्रिल १९७२) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे. दूरदर्शन वरील शांतीच्या ह्या मालिकेमध्ये प्रमुख भूमिकेत काम केल्याबद्दल व दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे या चित्रपटात छोटीशी भूमिका केल्याबद्दल ती प्रसिद्ध झाली. २००३ क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेत तिने पहिली महिला समालोचक होण्याचा मान मिळवला. तिच्या समालोचना ऐवजी क्रिकेटच्या अज्ञानावरून व समालोचना दरम्यानच्या तिच्या वेषभूशेमुळे ती जास्त चर्चिली गेली.


दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे

दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे (लोकप्रिय संक्षेप: डी.डी.एल.जे) हा १९९५ साली प्रदर्शित झालेला एक भारतीय हिंदी चित्रपट आहे. आदित्य चोप्राने दिग्दर्शन केलेल्या ह्या चित्रपटामध्ये शाहरूख खान व काजोल ह्यांच्या आघाडीच्या भूमिका आहेत. हा चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर प्रचंड यशस्वी ठरला व त्याला अनेक पुरस्कार मिळाले.


झोप

झोप ही शरीराची पुनुरावर्ती अवस्था. या अवस्थेमध्ये बाह्य जाणीवा कमी होतात. ज्ञानेंद्रियाकडून आलेले संवेद मेंदूकडे पूर्णपणे नेले जात नाहीत. ऐच्छिक स्नायूंचे कार्य शिथिल होते. झोपेमध्ये जागृतावस्थेमधील शरीराची प्रतिक्रिया कमी होते. चेताकडून आलेल्या उत्तेजनाना प्रतिसाद मिळत नाही. ही अवस्था परिवर्तनीय आहे. १९५० पर्यंत झोप शरीराच्या दररोजच्या चक्राचा निष्क्रीय भाग आहे अशी समजूत होती. पण आता झोप शरीराच्या आणि मनाच्या अनेक बाबींशी संबंधित आहे हे समजले आहे. चेताउद्भवी रसायने चेतामधून स्त्रवत असतात. मेंदू आणि मज्जारज्जू याना जोडणा-या मस्तिष्कस्तंभ चेतापेशीमधून सिरोटोनिन आणि नॉर इपिनेफ्रिन नावाची दोन रसायने स्त्रवतात. नॉरइपिनेफ्रिन मेंदूमधील बहुतेक भाग आपण जागे असता कार्यक्षम ठेवते. मस्तिष्कस्तंभाच्या तळाशी असलेल्या काहीं पेशीनी पाठविलेल्या संवेदामुळे झोप येण्यास प्रारंभ होतो. जागृत राहण्यासाठी आवश्यक असलेल्या चेतापेशींचे कार्य तात्पुरते थांबते. अशा वेळी जागे राहणे अशक्य होते. या वेळी रक्तामध्ये अडिनोसिनचे प्रमाण वाढते झोप यायला लागली आहे असे आपण अशा वेळी म्हणतो. झोपेत असताना अडिनोसिनचे विघटन होते.


जाणीव

आपण स्वतः व भोवतालची परिस्थिती यांतील संबंध जाणण्याची क्षमता, स्वतःचा दृष्टिकोन, विचार तसेच आपण स्वतः इतरांपासून वेगळे अस्तित्वात आहोत असे जाणण्याची क्षमता म्हणजे जाणीव. मानसशास्त्र व मनाचे तत्त्वज्ञान यांमध्ये हा एक मोठा अभ्यासाचा गहन विषय आहे.


ग्यालशिंग जिल्हा

ग्यालशिंग (जुने नाव: पश्चिम सिक्कीम जिल्हा) हा भारताच्या सिक्कीम राज्यामधील एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा सिक्कीम राज्याच्या पश्चिम भागात नेपाळ देशाच्या सीमेजवळ स्थित आहे. नेपाळी हे येथील प्रमुख भाषा आहे. ग्यालशिंग जिल्हा हे सिक्कीममधील गिर्यारोहण केंद्र मानले जाते.


गंगटोक जिल्हा

गंगटोक (जुने नाव: पूर्व सिक्कीम जिल्हा) हा भारताच्या सिक्कीम राज्यामधील एक जिल्हा आहे. हा जिल्हा सिक्कीम राज्याच्या आग्नेय भागात स्थित असून ह्याच्या पूर्वेला भूतान देश तर ईशान्येला तिबेट आहेत. गंगटोक जिल्ह्याचे मुख्यालय सिक्कीमची राजधानी गंगटोक येथेच आहे. नेपाळी हे येथील प्रमुख भाषा आहे. गंगटोक जिल्हा हे सिक्कीममधील गिर्यारोहण केंद्र मानले जाते.


अनंत काकबा प्रियोळकर

अनंत काकबा प्रियोळकर (५ सप्टेंबर, इ.स. १८९७ - १३ एप्रिल इ.स. १९७३ हे इतिहास व भाषा विषयांमधील संशोधक व मराठी लेखक होते. त्यांच्या प्रेरणेने मुंबईत मराठी संशोधन मंडळाची स्थापना करण्यात आली.


यूटीआय ॲसेट मॅनेजमेंट

यूटीआय ॲसेट मॅनेजमेंट ही पूर्वीच्या युनिट ट्रस्ट ऑफ इंडिया भारतातील या वित्तसंस्थेचे नवीन रूप आहे. सेबीने १ फेब्रुवारी, २००३ रोजी याची रचना केली.


जॉन ह्यूम

जॉन ह्यूम (१८ जानेवारी, इ.स. १९३७ - ) हे आयर्लंडमधील शांतता प्रक्रियेला चालना देणाऱ्या गुड फ्रायडे कराराचे मुख्य प्रणेते आहेत. या कार्याबद्दल त्यांना राष्ट्रपती के.आर. नारायणन यांच्या हस्ते प्रतिष्ठेचा गांधी शांतता पुरस्कार फेब्रुवारी १ २००२ रोजी प्रदान करण्यात आला.


जॅकी श्रॉफ

जॅकी श्रॉफ (१ फेब्रुवारी, इ.स. १९६०, उदगीर, महाराष्ट्र - हयात) हा हिंदी चित्रपटांतील अभिनेता आहे.

इ.स. १९७३ साली हीरा पन्ना या हिंदी चित्रपटातल्या छोट्याश्या खलनायकी व्यक्तिरेखेद्वारे याने चित्रपटसृष्टीत पाऊल ठेवले. त्यानंतर इ.स. १९८२ सालातल्या स्वामी दादा या चित्रपटाद्वारे याने चित्रपटसृष्टीत पुनर्प्रवेश केला. त्यानंतर इ.स. १९८३ सालच्या हीरो चित्रपटाने याला मोठे नाव मिळवून दिले. तेव्हापासून २८ वर्षांत (इ.स. २०११पर्यंत) याने दीडशेंहून अधिक चित्रपटांत भूमिका केल्या आहेत.


र्‍हाइनलांड

ऱ्हाइनलँड हा युरोपामधील ऱ्हाईन नदीच्या भोवतालचा एक भौगोलिक प्रदेश आहे. सध्या हा जवळजवळ सर्व प्रदेश जर्मनी देशाच्या अधिपत्याखाली आहे. ऱ्हाइनलांड-फाल्त्स व नोर्डऱ्हाईन-वेस्टफालन ही जर्मनीची २ राज्ये ऱ्हाइनलँड हा शब्द आपल्या नावात वापरतात.

आखन, बॉन, ड्युसेलडॉर्फ, लेफेरकुसन, क्योल्न इत्यादी मोठी जर्मन शहरे ऱ्हाइनलँड परिसरात वसलेली आहेत.


इंग्लंडचा आठवा हेन्री

हेन्री आठवा (इंग्लिश: Henry VIII of England) (जून २८, इ.स. १४९१ - जानेवारी २८, इ.स. १५४७) हा एप्रिल २२, इ.स. १५०९ पासुन हयात असेपर्यंत इंग्लंडाचा राजा होता. सातव्या हेन्रीचा पुत्र असलेला तो ट्युडोर घराण्यातील दुसरा राजा होता. त्याने सहा वेळा लग्न केले व या वरून रोमन चर्चशी वाद झाल्याकारणाने त्याने स्वतंत्र चर्च ऑफ इंग्लंड स्थापले व ख्रिश्चन धर्मातील प्रोटेस्टंट पंथाची निर्मिती केली. अनिर्बंध सत्ता उपभोगुन आठवा हेन्री ५८ व्या वर्षी मृत्यू पावला.


खान अब्दुल गफारखान

खान अब्दुल गफारखान (१८९० - १९८८), सरहद्द गांधी व बादशाह खान या नावाने प्रसिद्ध, हे वायव्य सरहद्द प्रांतातील स्वातंत्र्यसेनानी होते. ज्यांनी भारतीय स्वातंत्र्याच्या लढ्यामध्ये भाग घेतला होता. भारतरत्न पुरस्कार मिळालेले हे पहिले अभारतीय होते. गफारखानांनी १९२९ मध्ये 'खुदाई खिदमतगार' ही संघटना उभारली होती. या संघटनेच्या सदस्यांना "लाल डगले वाले" म्हणून ओळखतात. ही संघटना "सुर्ख पोश" या नावाने देखील ओळखली जात होती.

अब्दुल गफ्फार खान एक राजनैतिक आणि आध्यात्मिक नेता होते, त्यांना महात्मा गांधी सारखे अहिंसा आंदोलन साठी ओळखले जात होते. ते महात्मा गांधी यांचे समर्थक होते. ब्रिटिश इंडिया मध्ये त्यांना 'फ्रंटियर गांधी' या नावाने संबोधले जायचे. खुदाई खिदमतगारचा यशामुळे ब्रिटिश सरकारने त्यांना आणि त्यांच्या समर्थकांविरुद्ध कठोर कारवाई करण्यास सुरुवात केली आणि भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील काही या दडपशाहीस बळी पडले. बच्चा खानने अखिल भारतीय मुस्लिम लीगच्या भारताच्या फाळणीच्या मागणीचा जोरदार विरोध केला. जेव्हा भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसने विभागीय योजनेची स्वीकृती जाहीर केली तेव्हा विभाजनानंतर त्यांनी पाकिस्तान सोबत राहण्याचा निर्णय घेतला.

विभाजनानंतर बच्चा खान यांनी पाकिस्तानशी एकनिष्ठ राहण्याची शपथ घेतली, पण १९४८ आणि १९५४ च्या दरम्यान पाकिस्तानी सरकारने त्यांना वारंवार अटक केली. १९६९ मध्ये पुन्हा युनिट कार्यक्रमाचा विरोधात त्यांना पुन्हा अटक करण्यात आली. १९८८ मध्ये पेशावर येथे त्यांचे निधन झाले.


एडवर्ड चौथा, इंग्लंड

एडवर्ड चौथा (एप्रिल २८, इ.स. १४४२ - एप्रिल ९, इ.स. १४८३) हा मार्च ४, इ.स. १४६१ ते ऑक्टोबर २ व एप्रिल ११, इ.स. १४७१ ते एप्रिल ९, इ.स. १४८३ दरम्यान इंग्लंडचा राजा होता.


इंग्लंडचा पहिला जेम्स

जेम्स पहिला (जून १९, इ.स. १५६६ - मार्च २७, इ.स. १६२५) हा इंग्लंड, आयर्लंड व स्कॉटलंडचा राजा होता. त्याने जेम्स पहिला या नावाने इंग्लंड आणि आयर्लंडवर व जेम्स चौथा या नावाने इ.स. १५६७ पासून स्कॉटलंडवर राज्य केले.


ग्रेट ब्रिटनचा दुसरा जॉर्ज

जॉर्ज दुसरा (जॉर्ज ऑगस्टस; ; नोव्हेंबर १०, इ.स. १६८३ - ऑक्टोबर २५, इ.स. १७६०) हा ग्रेट ब्रिटन आणि आयर्लंडचा राजा; हानोफरचा ड्यूक व पवित्र रोमन साम्राज्यामधील एक युवराज होता.


युनायटेड किंग्डमचा सहावा जॉर्ज

सहावा जॉर्ज (आल्बर्ट फ्रेडरिक आर्थर जॉर्ज; डिसेंबर १४, इ.स. १८९५ - फेब्रुवारी ६, इ.स. १९५२) हा डिसेंबर ११, इ.स. १९३६ ते फेब्रुवारी ६, इ.स. १९५२ दरम्यान युनायटेड किंग्डम व ब्रिटिश साम्राज्याचा सम्राट होता. त्याच्या कारकिर्दीत ब्रिटिश साम्राज्याने मावळते दिवस पाहिले. दुसऱ्या महायुद्धात ब्रिटनचे मोठे नुकसान झाले तसेच साम्राज्यामधील अनेक देशांना स्वातंत्र्य मिळाले ह्या कारणांस्तव युनायटेड किंग्डमचे जगामधील वर्चस्व बऱ्याच अंशी ढासळले.

आपल्या अडखळत बोलण्याच्या सवयीमुळे तसेच लाजऱ्या स्वभावामुळे जॉर्जला राजा बनण्यात स्वारस्य नव्हते. परंतु वडील पाचवा जॉर्ज ह्यांच्या मृत्यूनंतर सत्तेवर आलेल्या थोरल्या भाऊ एडवर्डने एका घटस्फोटित अमेरिकन स्त्री सोबत विवाह करण्याचे ठरवले. राज्यपदाच्या गादीवर असताना हे होणे शक्य नसल्याने एडवर्डने केवळ एका वर्षात सत्ता सोडली व सहाव्या जॉर्जला नाईलाजाने सत्ता हाती घ्यावी लागली.

२०१० साली प्रदर्शित झालेल्या द किंग्ज स्पीच ह्या चित्रपटामध्ये सहाव्या जॉर्जची संभाषण सुधारण्याची धडपड रेखाटली आहे.


वाबाश (इंडियाना)

वाबाश अमेरिकेच्या इंडियाना राज्यातील एक शहर आहे. येथील रस्त्यांवर सर्वप्रथम वीजेच्या दिव्यांचा वापर केला गेला.


साग

साग हे विषुववृत्तीय हवामानात आढळणारा एक वृक्ष आहे. याचे लाकूड टणक व टिकाऊ असल्यामुळे बांधकामासह अनेक ठिकाणी उपयोगात आणले जाते.

याचे शास्त्रीय नाव टेक्टोना (Tectona) असे आहे. सागाचे लाकुड पाण्यातही खराब होत नाही.


श्रीधर व्यंकटेश केतकर

डॅा श्रीधर व्यंकटेश केतकर (२ फेब्रुवारी, इ.स. १८८४; रायपूर, ब्रिटिश भारत - १० एप्रिल, इ.स. १९३७; पुणे, ब्रिटिश भारत) हे मराठीतील आद्य महाराष्ट्रीय ज्ञानकोशाचे जनक-संपादक, समाजशास्त्रज्ञ, कादंबरीकार, इतिहास संशोधक व विचारवंत होते. महाराष्ट्रीय ज्ञानकोशाच्या कार्यामुळे ज्ञानकोशकार केतकर या नावानेही ते ओळखले जातात.


बाडेन-व्युर्टेंबर्ग

बाडेन-व्युर्टेंबर्ग हे जर्मनीचे एक महत्त्वाचे राज्य असून औद्योगिक व शैक्षणिक दृष्टया पुढारलेले राज्य आहे. जर्मनीचा नैऋत्य (दक्षिण-पश्चिम) दिशेचा बहुतेक भाग व्यापते. ऱ्हाइन नदीचा वरचा भाग हा बहुतांशी या राज्यात येत असला तरी या राज्यातील बहुतेक मुख्य शहरे नेकार नदीच्या किनारी वसलेली आहेत. (उदा: स्टुटगार्ट , ट्युबिंगेन, हाइलब्रॉन, मानहाइम ). याची राजधानी स्टुटगार्ट असून हे जर्मनीतील आकाराने ( ३५,७४२ वर्ग किमी ) व लोकसंख्येने ( १ कोटी ७ लाख ) तिसरे मोठे राज्य आहे.


ट्युवोड्रोस (निःसंदिग्धीकरण)

ट्युवोड्रोस नावाचे इथियोपियाचे दोन सम्राट होते.

ट्युवोड्रोस पहिला ट्युवोड्रोस दुसरा


अरविंद घोष

अरविंद घोष ऊर्फ श्रीअरविंद ऊर्फ ऑरोबिंदो (१५ ऑगस्ट १८७२ - ५ डिसेंबर १९५०) हे विसाव्या शतकातील एक क्रांतिकारी व युगप्रवर्तक तत्त्वज्ञ आणि योगी होते. ते स्वातंत्र्य-सेनानी, शिक्षणतज्‍ज्ञ, भाषांतरकार, लेखक, संपादक आणि कवी या विविध भूमिकांनी ओळखले जातात.


बेनितो हुआरेझ

बेनितो पाब्लो हुआरेझ गार्सिया (; २१ मार्च १८०६ - १८ जुलै १८७२) हा मेक्सिको देशाचा राष्ट्राध्यक्ष होता. पेशाने वकील असलेला हुआरेझ १८५८ साली मेक्सिकोच्या सर्वोच्च न्यायालयाचा अध्यक्ष बनला व नव्या संविधानानुसार त्याची नियुक्ती आपोआप राष्ट्राध्यक्षपदावर झाली. १८६१ साली हुआरेझने स्पेन, फ्रान्स व ब्रिटन ह्यांच्याकडून मेक्सिकन सरकारने घेतलेल्या कर्जांची परतफेड करण्यास नकार दिला. ह्यामुळे संतापलेल्या नेपोलियनने मेक्सिकोमध्ये सैन्य पाठवले व लष्करी आक्रमण करून तेथे दुसरे मेक्सिकन साम्राज्य प्रस्थापित केले. १८६४ ते १८६७ दरम्यान अस्तित्वात असलेले हे साम्राज्य १८६७ साली हुआरेझच्या नेतृत्वाखालील मेक्सिकन सेनेद्वारे पराभूत झाले व हुआरेझ पुन्हा एकदा मेक्सिकोचा राष्ट्राध्यक्ष बनला.

आपल्या कारकिर्दीमध्ये हुआरेझने मेक्सिकोमध्ये अनेक सुधारणा घडवून आणल्या.


रामकृष्ण विठ्ठल लाड

डॉ. रामकृष्ण विठ्ठल लाड ऊर्फ भाऊ दाजी लाड (इ.स. १८२४ - मे ३१, इ.स. १८७४) हे मराठी इतिहास-अभ्यासक, संशोधक, सामाजिक कार्यकर्ते आणि निष्णात डॉक्टर होते. ज्ञान प्रसारक सभा ही संघटना डॉ भाऊ दाजी लाड यांनी विकसित केली आहे 1866 मध्ये दादाभाई नौरोजीनी ईस्ट इंडिया असोसिएशनची लंडन येथे स्थापना केली होती. 1869 मध्ये तिची मुंबई येथे शाखा स्थापन केली. मुंबई शाखेचे अध्यक्ष भाऊ दाजी लाड होते. Bombay association (26 August 1852)चे भाऊ दाजी सरचिटणीस होते.


साचा:माहितीचौकट १९ वर्षांखालील क्रिकेट विश्वचषक

__NOTOC__

माहितीचौकट क्रिकेट विश्वचषक या साच्याचा वापर दर चार वर्षांनी होणार्‍या 'क्रिकेट विश्वचषक' स्पर्धांची माहिती 'माहितीचौकट' स्वरूपात लिहिण्यासाठी केला जातो.


अभिषेक बच्चन

अभिषेक बच्चन ( ५ फेब्रुवारी १९७६) हा भारतामधील एक आघाडीचा सिने-अभिनेता व निर्माता आहे. बॉलिवूड सुपरस्टार अमिताभ बच्चन व जया बच्चन ह्यांचा मुलगा असलेल्या अभिषेकने २००० सालच्या रेफ्युजी ह्या चित्रपटामधून आपल्या अभिनय कारकिर्दीची सुरुवात केली. तेव्हापासून त्याने अनेक अयशस्वी हिंदी चित्रपटांमध्ये कामे केली आहेत व त्याला ३ फिल्मफेअर पुरस्कार, १ राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार इत्यादी अनेक पुरस्कार मिळाले आहेत.

माजी मिस वर्ल्ड विजेती व बॉलिवूडमधील लोकप्रिय अभिनेत्री ऐश्वर्या राय ही अभिषेक बच्चनची पत्नी आहे. त्यांच्या जोडीला सिने-जगतात अभिवर्या ह्या टोपणनावाने ओळखले जाते.


क्वालालंपूर

क्वालालंपूर ही मलेशियाची राजधानी व सगळ्यात मोठे शहर आहे. क्वालालंपूर हे मलेशियाचे सांस्कृतिक व आर्थिक केंद्र आहे,तसेच येथे मलेशिया संसदेचे घर सुद्धा आहे शिवाय इथला राजा यांग दी पर्तुआन अगोंग देखील येथे त्याच्या इस्ताना नेगारा नावाच्या महालात स्थायिक आहे. १९९० पासून क्वालालंपूर येथे अनेक राजकीय, सांस्कृतिक कार्यक्रम व खेळी स्पर्धा पार पडल्या,१९९८ कॉमनवेल्थ गेम्स सुद्धा येथे पार पडले सध्या येथे अनेक बदल झालेले आहेत,येथे जगातील सगळ्यात उंच जुळे मनोरे आहेत त्याला पेट्रोनास टॉवर्स असे म्हणतात,हे मलेशियाच्या आगामी प्रगतीचे प्रतीक बनले आहे. क्वालालंपूर येथे व्यापक अशी रस्ता प्रणाली आहे जी इथल्या विस्तृत जनते साठी पूरक आहे उदा.मास रॅपिड ट्रान्झिट (एम आर टी), लाईट मेट्रो (एल आर टी),बस रॅपिड ट्रान्झिट (बी आर टी), मोनोरेल, कम्युटर रेल आणि एअरपोर्ट रेल लिंक. क्वालालंपूर ही जगात पर्यटन दृष्ट्या आणि खरेदी दृष्ट्या खूप पुढारलेली आहे. लोकांद्वारे सर्वात जास्त पसंत पडणाऱ्या शहरांच्या यादीत हे शहर ३८ व्या क्रमांकावर आहे,जगातील सगळ्यात मोठ्या १० मॉल मधील ३ मॉल इथे आहेत जगातील पहिल्या ६० सुरक्षित शहरांमध्ये क्वालालंपूर हे ३१ व्य क्रमांकावर आहे,युनेस्को ने या शहराला पुस्तकांची राजधानी २०२० हे नाव देखील दिले आहे.

अर्थव्यवस्था

क्वालालंपूर आणि त्याच्या आजूबाजूचे शहरी भाग हे मिळून एक मोठे औद्योगिक आणि आर्थिक दृष्ट्या प्रगतिशील असा भाग मलेशिया मध्ये बनवतो,जरीही येथील सांघिक सरकारचे स्थानांतरण झालेले असले तरीही काही सरकारी विभाग जसे बँक नेग्रा मलेशिया, कंपनीस मिशन ऑफ मलेशिया आणि सेक्युरीटी कमिशन इथेच आहेत. हे शहर देशाचे आर्थिक आणि औद्योगिक केंद्र आहे,तसेच विमा कंपनी, भु संपत्ती, जनमाध्याम आणि कला याचे देखील क्वालालंपूर हे केंद्र आहे. क्वालालंपूर हे अल्फा वर्ल्ड सिटी आणि एकमेव वैश्विक शहर म्हणून (GaWC) नेटवर्क ने जाहीर केले आहे. क्वालालंपूर आंतरराषट्रीय विमानतळ सेपिंग ,मल्टिमीडिया सुपर कॉरिडॉर आणि पोर्ट क्लांग याचा विस्तार या सगळ्या पायाभूत सुविधांमुळे शहराचे आर्थिक महत्त्व वाढले आणि सशक्त झाले. बुरसा मलेशिया हे येथे आहे आणि शहराच्या आर्थिक व्यवहारामध्ये खूप महत्त्वाचे आहे. शहराच्या इतर आर्थिक व्यवहारांमध्ये शिक्षण आणि आरोग्य सुविधा यांचा समावेश आहे. येथे अनेक शिक्षण संस्था आहेत ज्या वेगवेगळ्या विषयांवर शिक्षण उपलब्ध करून देतात,तसेच इथे विविध खासगी व सरकारी रुग्णालये आहेत जे सामान्य उपचार व विविध शस्त्रक्रिया उपलब्ध करून देतात. इथे इतर सुविधा जसे संशोधन आणि विकास जे शहराच्या आर्थिक व्यवस्थेला मदत करेल यावर भर देण्यात येत आहे. क्वालालंपूर मध्ये वर्षानुवर्षे रबर. वर संशोधन सुरू आहे आणि म्हणूनच इथे मलेशिया रबर संशोधन संस्था, मलेशिया वन संशोधन संस्था, वैद्यकीय संशोधन संस्थाशेत.येत्या काळात आणखीन संस्था निर्माण होण्याची शक्यता आहे.

पर्यटन

पर्यटन येथील आर्थिक व्यवस्थेमध्ये महत्त्वाचे घटक आहे.अनेक जगभरातील प्रसिद्ध हॉटेल शृंखला इथे आहेत.हॉटेल मजेएस्टिक हे सगळ्यात जुन्या हॉटेल मधील एक आहे. येथे वर्षाकाठी ८.९ दक्षलक्ष पर्यटक येतात आणि हे जगातील सहावे सर्वात जास्त भेट दीलीले शहर आहे. येथील सांस्कृतिक वैविधता,तुलनेने कमी पैसे आणि खरेदी करता अनेक पर्याय या मुळे पर्यटक आकर्षित होतात.MICI टुरिझम जे मुख्यतः इथले अधिवेशने हाताळतो तो आता बराच विस्तारला आहे जे इथल्या मलेशियन आर्थिक व्यवस्थेला पूरक आहे क्वालालंपूर येथील प्रमुख पर्यटन स्थळ्यांमधे पेट्रोनासचे जुळे मनोरे,बुकील बितांग शॉपिंग जिल्हा, कवालालंपुरचा मनोरा, पेटालिंगचा रास्ता(चाइना टाउन),मर्डेका चौक, हाउस ऑफ पार्लियामेंट,इस्ताना नेगारा (राष्ट्रीय महाल), राष्ट्रीय संग्रहालय, इसलामी कला संग्रहालय, सेंट्रल बाजार, क्वालालंपूर पक्षी उद्यान,राष्ट्रीय स्मारक आणि धार्मिक स्थळे जसे सुल्तान अब्दुल उस्मद जमेक मशिद यांचा समावेश आहे. शहरात अनेक सांस्कृतिक कार्यक्रम जसे थियापासम जुलूस जे महामारी अम्मान मंदिरात पार पडतो,दर वर्षी या जुलूसच्या वेळी मुरुगा देवता आणि त्यांच्या पत्नी वल्ली आणि ताइिवा यानी यांच्या मूर्ती चांदीच्या रथामध्ये संपूर्ण शहरामध्ये फिरवली जाते, हा जुलूस शहराच्या सुरुवातीला बाटुक लेण्यांमधून सुरू होतो जे सेलांगोर मध्ये स्थित आहे.


पेनांग

पेनांग (भासा मलेशिया: Pulau Pinang;) हे मलेशियामधील एक राज्य असून द्वीपकल्पीय मलेशियाच्या वायव्येस वसले आहे. क्षेत्रफळाच्या दृष्टीने पेनांग हे पर्लिसापाठोपाठ मलेशियातील दुसरे छोटे राज्य असून लोकसंख्येच्या दृष्टीने आठवे मोठे राज्य आहे.


मक्ताब पेर्गुरुआन टेमेंगाँग इब्राहिम

मक्ताब पेर्गुरूआन टेमेंगाँग इब्राहिम हे मलेशियाच्या जोहोर शहरातील क्रिकेट मैदान आणि शिक्षणसंस्था आहे.


किन्रर अकॅडेमी ओव्हल

किन्रार अकॅडेमी ओव्हल मलेशियाच्या सेलांगोर भागातील बंदर किन्रार येथे असलेले क्रिकेटचे मैदान आहे. क्वालालंपुरजवळ असलेले हे मैदान २००३मध्ये बांधले गेले होते. २०१४पर्यंत येथे ९ आंतरराष्ट्रीय सामने खेळले गेले होते.


पेनांग स्पोर्ट्स क्लब

पेनांग स्पोर्ट्स क्लब हे मलेशियाच्या पेनांगमधील क्रिकेटचे मैदान आहे. अंदाजे १६ एकर विस्ताराच्या प्रांगणात असलेल्या या मैदानावर मलेशियातील प्रमुख स्पर्धांमधील सामने खेळले जातात.


युनिव्हर्सिटी सैन्स मलेशिया

युनिव्हर्सिटी सैन्स मलेशिया तथा मलेशियाचे शास्त्रीय विद्यापीठ हे मलेशियामधील एक शिक्षण संस्था आहे. या संस्थेची स्थापना १ जून, १९६९ रोजी झाली.

या संस्थेच्या आवारात मोठे क्रिकेटचे मैदान आहे.


बायुएमास ओव्हल

बायुएमास ओव्हल मलेशियाच्या पांडामरान शहरातील क्रिकेटचे मैदान आहे. न्यू झीलँड स्पोर्ट्स टर्फ इन्स्टिट्यूटने बांधलेले हे मैदान मलेशियातील आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट सामन्यांसाठी वापरले जाते.

येथे २००४मध्ये पहिला सामना खेळला गेला होता.


चित्र:Bot Image.png

Bot Image.png is licensed under the GNU Lesser General Public License. It was released under this license by the creator, everaldo. See for more information.


स्वाती घाटे

स्वाती घाटे (१६ जानेवारी, १९८० - ) ही एक भारतीय बुद्धिबळपटू आहे. फेब्रुवारी ५ २००४ रोजी वूमन ग्रँडमास्टर किताबाचा तिसरा व शेवटचा नॉर्म संपादन केला.


विष्णुबुवा जोग

विष्णू नरसिंह जोग (जन्म : पुणे, १४ सप्टेंबर १८६७ - ५ फेब्रुवारी १९२०) हे महाराष्ट्रातील वारकरी संप्रदायाचे कार्य पद्धतशीरपणे पुढे नेण्याचे प्रयत्‍न करणारे सत्पुरुष होते. विष्णूबुवा जोग म्हणून हे सर्वपरिचित आहेत. ते आळंदीतील कीर्तनकार, प्रवचनकार, वारकरी शिक्षण संस्थेचे संस्थापक, आणि लेखक होते. विष्णूपंत जोग हे अत्यंत निरिच्छ असून लोकमान्य टिळक यांचे स्नेही व चहाते होते. ते स्वदेशी वस्तू वापरीत आणि टिळकांना यथाशक्ति मदत करीत.


निकोलस बर्नोली

निक्लॉस बर्नोली, निकोलॉस बर्नोली या नावांनीही ख्यात असलेला हा बर्नोली कुटुंबातील अनेक गणितविद्वानांपैकी एक होता.


ग्रेनोबल

ग्रेनोबल () हे फ्रान्समधील एक शहर आहे. ग्रेनोबल फ्रान्सच्या आग्नेय भागात आल्प्स पर्वताच्या पायथ्याशी वसले आहे. २०११ साली येथील लोकसंख्या सुमारे १.५७ लाख होती.

ग्रेनोबल हे १९६८ सालच्या हिवाळी ऑलिंपिक स्पर्धांचे यजमान शहर होते.


इंग्लंडचा दुसरा चार्ल्स

चार्ल्स दुसरा (चार्ल्स स्टुअर्ट; मे २९, इ.स. १६३० - फेब्रुवारी ६, इ.स. १६८५) हा इंग्लंड, स्कॉटलंड व आयर्लंडचा राजा होता.


सयाजीराव गायकवाड तृतीय

महाराज श्रीमंत सयाजीराव खंडेराव गायकवाड (तिसरे), जन्मनाव गोपाळराव काशीराव गायकवाड, (जन्म : कौळाणे, ता. मालेगांव, नाशिक जिल्हा, ११ मार्च १८६३; - मुंबई, ६ फेब्रुवारी १९३९) हे इ.स. १८७५ ते इ.स. १९३९ सालांदरम्यान बडोदा संस्थानचे अधिपती होते. ते अत्यंत पुरोगामी वृत्तीचे, कर्तृत्त्ववान संस्थानिक (कारकीर्द - १८८१-१९३९) होते. बडोदा संस्थानातील प्रजेच्या कल्याणासाठी केलेल्या कार्याकरता ते विशेषत्वाने ओळखले जातात.

सयाजीरावांचे वडील खंडेराव महाराज यांच्या मृत्यूनंतर त्यांची पत्‍नी महाराणी चिमणाबाई ७ मे १८८५ रोजी निधन पावली. त्याच वर्षी २८ डिसेंबर रोजी खंडेरावांचा दुसरा विवाह झाला. त्यांची तीन तरुण मुलेही अकालीच मरण पावली. सयाजीराव ७६वर्षाचे होऊन निधन पावले.

दिवाण सर टी. माधवराव यांनी सयाजीरावांना राज्यकारभाराचे शिक्षण दिले. २८ डिसेंबर १८८१ रोजी गादीवर आल्याबरोबर सयाजी रावांनी राज्याची आर्थिक स्थिती सुधारण्यासाठी उपाययोजना केल्या. प्रशासकीय जबाबदारीची विभागणी हे तत्त्व राज्यकारभारात लागू करून राज्ययंत्रणेत त्यांनी सुरळीतपणा निर्माण केला, सल्लागार नेमून कल्याणकारी योजना अंमलात आणल्या (१८८३),. न्यायव्यवस्थेत सुधारणा केल्या,. ग्रामपंचायतींचे पुनरुज्जीवन केले (१९०४); तसेच सक्तीच्या प्राथमिक शिक्षणाची योजना सुरू करून (१८९३) अल्पावधीतच ती सर्व राज्यभर लागू केली. संपूर्ण देशामध्ये मोफत आणि सक्तीचे शिक्षण लागू करणारे बडोदा संस्थान हे देशातील पहिले राज्य ठरले (१९०६). गरीब, गरजू विद्यार्थ्यांना शिष्यवृत्त्या देऊन उच्च शिक्षणाची सोय केली. औद्योगिक कलाशिक्षणाकरिता 'कलाभुवन' ही संस्था स्थापन केली. त्यांनी 'प्राच्य विद्यामंदिर' या संस्थेच्या वतीने प्राचीन संस्कृत ग्रंथांचे संशोधन व प्रकाशन करण्यास उत्तेजन दिले. सयाजीरावांनी 'श्रीसयाजी साहित्यमाला' व 'श्रीसयाजी बाल ज्ञानमाला' या दोन मालांमधून उत्तम ग्रंथांची भाषांतरे प्रसिद्ध केली. त्यांनी संस्थानात गावोगावी वाचनालये स्थापन केली;. फिरत्या वाचनालयांचीही सोय केली. त्यांनी या काळामध्ये इंग्लंड अमेरिकेसारख्या देशांना भेट दिली. तेथील शिक्षण पद्धती आणि ग्रंथालय यांनी ते प्रभावित झाले. अशाच प्रकारची शिक्षण व्यवस्था आणि ग्रंथालये आपल्या देशातही निर्माण झाली पाहिजेत. या दृष्टीने त्यांनी विशेष प्रयत्न केले. त्यासाठी त्यांनी ग्रंथालय तज्ञ बॉर्डन यांना भारतामध्ये आमंत्रित केले. ते दहा वर्ष बडोदा संस्थानांमध्ये ग्रंथालय प्रमुख म्हणून कार्यरत होते. बॉर्डन यांच्या मार्गदर्शनाखाली बडोदा संस्थानात ग्रंथालयाचे जाळे निर्माण करण्यात आले संस्थानांमध्ये अनेक ग्रंथालये स्थापन करण्यात आली. फिरती ग्रंथालये, ग्राम ग्रंथालये सुरू झाली. महाराज सयाजीराव गायकवाड यांनी स्वतः ग्रंथालयशास्त्राचे शिक्षण घेतले होते. खऱ्या अर्थाने ते भारतीय ग्रंथालयशास्त्राचे जनक आहेत.

सामाजिक क्षेत्रात सयाजीराव गायकवाडांनी केलेली कामगिरीही त्यांच्या सामाजिक सुधारणेची साक्ष देणारी आहे. पडदापद्धती बंदी, बालविवाह बंदी, कन्याविक्रयबंदी, मिश्रविवाहाचा पुरस्कार, स्त्रियांना वारसा हक्क मिळवून देणे, अस्पृश्यतानिवारण, विधवाविवाह इ. सुधारणा प्रत्यक्ष अंमलात आणल्या. घटस्फोटासंबंधीचा कायदा हा सर्व भारतात पहिल्यांदाच त्यांनी जारी केला. हरिजनांसाठी अठरा शाळा काढल्या (१८८२). डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांना शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती दिली आणि त्यांची संस्थानात उच्च पदावर नेमणूकही केली. सुधारणांच्या प्रत्यक्ष पुरस्कारामुळे त्यांना 'राष्ट्रीय सामाजिक परिषदे'च्या अध्यक्षपदाचा मान मिळाला (१९०४).

बडोदे ही कलापूर्ण प्रेक्षणीय नगरी ठरली, याचे कारण त्यांनी बांधलेल्या सुंदर वास्तू. लक्ष्मीविलास राजवाडा, वस्तुसंग्रहालय, कलावीथी, श्री सयाजी रुग्णालय, नजरबाग राजवाडा, महाविद्यालयाची इमारत वगैरे वास्तूंनी बडोद्याची शोभा वाढविली आहे. महाराज सयाजीराव गायकवाड हे दातृत्वासाठी नेहमी तत्पर असत. सत्पात्री दान देण्यात ते नेहमीच अग्रेसर होते. हिंदुस्थानातील नव्हे तर जगातील अनेक गरजवंतांना त्यांनी उदार हस्ते मदत केली होती. ज्यावेळी पुत्रवत प्रेम असणारी त्यांची प्रजा संकटात असेल त्यावेळी त्यांचे दातृत्व आणि कार्य खूपच मोलाचे ठरलेले दिसून येते.

सयाजीराव प्रत्येक गोष्ट नियोजनपूर्वक करत हे नियोजन करत असताना ते नेहमीच दूरदृष्टी ठेवत. त्यांचे नियोजन आणि व्यवस्थापन नेहमीच उत्कृष्ट असे. महाराज अशा प्रकारची मदत करत असताना प्रजेला परावलंबी करण्यापेक्षा स्वावलंबी करण्याकडे त्यांचा मोठा कल असे. शंभर वर्षांपूर्वी महाराज सयाजीराव गायकवाड यांनी बडोदा आणि आजूबाजूच्या जिल्ह्यात आलेल्या पुरामुळे उद्भवलेल्या गंभीर संकटाचे उत्तम व्यवस्थापन करून जनतेला दिलासा प्राप्त करून दिला. या संकटात महाराजांनी संस्थानातील सर्व यंत्रणा कार्यरत केली. लोकांना मदत पोहोचवली. ते प्रजाहितदक्ष राजे होते. जनतेचे कल्याण हाच माझ्या जीवनाचा ध्यास आहे असे ते म्हणत. या विचारांप्रमाणे त्यांनी संपूर्ण आयुष्य प्रजेसाठी व्यतीत केले शिक्षणाचे महत्त्व या जाणत्या राजाने जाणले होते. अनेक सुधारणा करताना त्यांनी शिक्षणाला प्राधान्यक्रम दिला. शेतकरी वर्गाला त्यांनी दुष्काळ आणि अतिवृष्टी या काळात मदत केली

बडोद्यात १९२७ च्या जुलै महिन्यात गंभीर पूरस्थिती निर्माण झाली. यावेळी चार दिवसांमध्ये नेहमीपेक्षा जाऊ जास्त पाऊस पडला. यावेळी वाघोडियामध्ये ५५ इंच पावसाची नोंद झाली. एवढ्या मोठ्या प्रमाणात पाऊस पडल्यामुळे नदी-नाल्यांना महापूर आला. हे सर्व अचानक घडले. लोकांना आपला जीव वाचवण्यासाठी आपली घरेदारे जनावरे व साधनसंपत्ती सोडून पलायन करावे लागे.पूर्वी अशा संकटांची पूर्वसूचना देण्यासाठी यंत्रणा नव्हती. त्यामुळे नुकसान मोठ्या प्रमाणात झाले. या काळात थोडीफार असणारी संपर्क यंत्रणा कोलमडली. कोणत्या भागात किती नुकसान झाले याची माहिती समजायला थोडा वेळ लागला. परंतु पुराची भीषणता आणि झालेली जीवित आणि वित्तहानी पाहता बडोद्यातील प्रशासन ताबडतोब कामाला लागले. या महापूरातून सर्वप्रथम प्रशासनाने वेगवेगळ्या भागात अडकलेल्या लोकांना सुरक्षित स्थळी स्थलांतरित केले आणि कमीत कमी हाणी कशी होईल याकडे लक्ष पुरवले. त्यासाठी उपाययोजना केल्या. लोकांबरोबर शेतकऱ्यांच्या जनावरांनाही सुरक्षित स्थळी हलवले. अधिकारी आणि अधिकारी नसलेल्या लोकांनी ही सर्व प्रकारच्या मदत कार्यात भाग घेतला. शहरात सर्वांनी मिळून काम केले. उपलब्ध असलेल्या सर्वच साधनांचा वापर करून स्थिती पूर्ववत करण्याचा प्रयत्न केला. निराधार आणि बेघर लोकांना तात्काळ मदत पुरवली. बडोदा शहर आणि इतर जिल्ह्यातील सर्व सार्वजनिक इमारती आणि धर्मशाळा नागरिकांसाठी खुला करण्यात आल्या. लोकांना मदतीसाठी सरकारतर्फे तातडीने पन्नास हजार रुपये मंजूर करण्यात आले. प्रशासनाच्या या सहकार्यामुळे महाभयंकर पुराच्या काळातही लोकांना दिलासा मिळाला.

सयाजीराव गायकावाडांना प्रवासाची अत्यंत आवड होती व त्यांनी जगभर प्रवास केला. जेथे जेथे जे जे चांगले असेल, ते ते चोखंदळपणे स्वीकारून आपल्या संस्थानाची सर्वांगीण भरभराट करण्याचा त्यांनी सतत प्रयत्न केला. लंडनला भरलेल्या पहिल्या दोन गोलमेज परिषदांनाही ते हजर होते. लो. टिळक, बाबू अरविंद घोष या थोर नेत्यांशी त्यांचा घनिष्ठ संबंध होता. राष्ट्रीय आंदोलनाला त्यांचा अप्रत्यक्ष पाठिंबा होता, असे म्हटले जाते. ज्ञानवृद्धी, समाजसुधारणा व शिस्तबद्ध प्रशासन या सर्वच बाबतींत ते यशस्वी ठरले. 'हिंदुस्थानातील शेवटचा आदर्श राजा' या शब्दांत त्यांचे यथोचित वर्णन पंडित मदनमोहन मालवीय यांनी केले आहे. मुंबई येथे सयाजीरावांचे निधन झाले.


अयोध्येचा राजा (चित्रपट)

अयोध्येचा राजा हा ६ फेब्रुवारी इ.स. १९३२ रोजी प्रदर्शित झालेला मराठी भाषेतील बोलपट होता. हा मराठीत बनलेला पहिला बोलपट आहे. व्ही. शांताराम यांनी दिग्दर्शिलेल्या या चित्रपटाची निर्मिती प्रभात फिल्म कंपनीने केली. गोविंदराव टेंबे, दुर्गा खोटे, बाबूराव पेंढारकर, मास्टर विनायक यांनी या चित्रपटात प्रमुख भूमिका केल्या होत्या.


गोविंदराव टेंबे

छोट्या गोविंदाला लहानपणापासूनच स्वरांचा नाद होता. अनेक भजनी आणि कीर्तनकार मंडळी त्यांच्या घरी निवासाला येत असल्याने गोविंदराव त्यांच्या बहुतेक कार्यक्रमांना हजेरी लावत. भजन-कीर्तनातल्या शब्दांपेक्षा गोविंदराव टेंब्यांचे लक्ष हार्मोनियमच्या काळ्या पांढऱ्या पट्ट्यांमधून येणाऱ्या स्वरांकडे असे. या कुतुहलापोटीच ते हार्मोनियम शिकले. कोल्हापूरच्या महाविद्यालयातून शिक्षण पूर्ण करून वकिली करणाऱ्या गोविंदरावांनी तो व्यवसाय सोडून दिला आणि ते नाटक मंडळीत सामील झाले.

गंधर्वांची रंगभूमे सुरुवातीला भास्करबुवा बखले यांच्या नादमाधुर्याने नटली होती. त्यांच्यानंतर ती परंपरा गोविंदराव टेंब्यांनी सुरू ठेवली. आपल्या पेटीवादनातून गोविंदरावांनी अनेक शास्त्रीय चिजा आणि चालींना स्वरबद्ध केले. त्यातून एक नव्या विश्वाची उभारणी झाली. 'मानापमान' नाटकातील गीतांना दिलेल्या चाली अजूनही लोकप्रिय आहेत.

१७ नोव्हेंबर १९१० रोजी नानासहेब जोगळेकर यांचे निधन झाल्यानंतर गोविंदराव टेंबे यांनी मानापमान नाटकात धैर्यधराची भूमिका करावी अशी कल्पना पुढे आली. या नाटकाचे संगीत आधीपासून त्यांचेच होते. भूमिकेसाठी गोविंदरावांनी गावयाच्या पदांची तयारी भास्करबुवा बखले यांनी तर गद्याची तयारी काकासब खाडिलकर यांनी करून घेतली. आणि २७ फेब्रुवारी १९११ रोजी गोविंदरव बाल गंधर्व यांच्या समवेत धैर्यधर म्हणून रंगमंचावर उभे राहिले आणि पहिल्या पदालाच त्यांनी चार १वन्स मोअर' घेतले.


दुर्गा खोटे

दुर्गा खोटे (जानेवारी १४, इ.स. १९०५ - सप्टेंबर २२, इ.स. १९९१) या मराठी अभिनेत्री होत्या. इ.स. १९३२ सालच्या अयोध्येचा राजा या मराठीतील पहिल्या बोलपटात प्रमुख भूमिकांपैकी राणी तारामतीची भूमिका यांनी केली होती. भरत मिलाप (इ.स. १९४२) चित्रपटात कैकेयी, तर मुघल-ए-आझम (इ.स. चित्रपटात जोधाबाई, इत्यादी यांनी रंगवलेल्या भूमिकादेखील विशेष गाजल्या. सुमारे पाच दशकांच्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत यांनी मराठी व हिंदी भाषांतील अनेक चित्रपट व नाटकांतून भूमिका केल्या.

इ.स. १९६८ साली पद्मश्री पुरस्कार, तर इ.स. १९८३ साली दादासाहेब फाळके पुरस्कार देऊन यांना गौरवण्यात आले.


वीणा दास

वीणा दास या भारतीय स्वातंत्रसैनिक होत्या. कोलकाता विद्यापीठाच्या पदवीदान समारंभात या विद्यार्थिनीने बंगालचे राज्यपाल स्टॅन्ले जॅक्सन यांच्यावर गोळ्या झाडल्या.


पाउल फॉन हिंडनबुर्ग

पाउल फॉन हिंडनबुर्ग ( जन्म १८४७ - मृत्यु १९३४)

अ‍ॅडॉल्फ हिटलरला जर्मनीच्या चान्सेलरपदी निवड करणारे जर्मनीचे राष्ट्राध्यक्ष. पहिल्या महायुद्दात जर्मनीचे नेतृत्व. जर्मनीच्या महान सेनानींमध्ये यांची गणना होते