Acrylnitril-Styrol-Acrylat-Copolymeer (ASA) es en Könststof, diar tö di Thermoplasti jert. ASA es bal sa hart üs ABS, man dit ken fuul beeter töögen't Weđer ön. Fan ASA uur Mööbeln en Autodiili becht. Hat ken blank of uk mat, transparent of me Klöör maaket uur. Di Skramelnumer (Nii-Dütsk "Recyling Code") es en Numer, hureeđer Stofi sortiaret uur ken, wan em diar weđer wat Niis fan maaki wel.Ni Numern 1 bi 7 sen fuar Könststofi. Fuar ASA jeft et niin Skramelnumer, et falt öner "7 - Üđer Könststofi" En VW-Teeken fan 1996. Fan hurfuul (Könst-) stofi kür dit töhopseet wiis? Di gre Diil es fan ABS. Di suurt Ring es fan ASA maaket. Di Frontgril fan en VW Passat (1996) es fan ASA maaket. 1996 her em di Skramelteeken jit ek. Da waar iinfach di Könststof diar üp skrewen sa üs >ABS< of >ASA< Fuarn es da Fiinblek of sawat āpseet uuren, en des waar forkroomet. Fan achtern sjocht em di Klamern, hur dit me fast es.


Polycarbonaat (PC) es en Könststof. Hat jert tö di Thermoplasti. CDs en DVDs uur fan PC maaket, aurdat dit transparent, hart en bal sa klaar üs Glees es. Hat es man jüürer üs PS. Brelengleesen en Lensen fuar günstigi Optiken Gleesen fuar jüüreri Sennskiin- en Sküülbrelen Leechtgleesen bi Autos en Weelen Önerweeter-Hüüsingen fuar Kameras Wisiiri fuar Helmi Achtersiren fan jüüri Mobiil-Telefooni sa üs Smart Phones Wining-"Gleesen" (Dit Atoomium ön Brüssel heer sent 2006 Wininger fan Polycarbonaat) Di Skramelnumer (Nii-Dütsk "Recyling Code") es en Numer, hureeđer stofi sortiaret uur ken, wan em diar weđer wat Niis fan maaki wel.Ni Numern 1 bi 7 sen fuar Könststofi. Fuar PC jeft et niin Skramelnumer, dit falt öner "Üđer Könststofi, Numer 7". En CD fan Polycarbonaat. Di Omslach es fan Polystyrool maaket. En Senenskiin- en Sküülbrel fan Uvex me "Glees" fan PC, wat fuar't Werkin töleten es.


Tulpenbuumer (Liriodendron) san en skööl faan magnoolienplaanten (Magnoliaceae) an sodenang nai mä magnoolien. Diar hiar man tau slacher tu. Amerikoonsk tulpenbuum (Liriodendron tulipifera) Schineesk tulpenbuum (Liriodendron chinense) Commonskategorii: Tulpenbuumer – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Tulpenbuumer Liriodendron uun Germplasm Resources Information Network (GRIN), Ministeerium för büürerei uun Ameerikoo, ARS, National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland.


Muskaatplaanten (Myristicaceae) san en plaantenfamile an hiar tu a magnoolienoortagen (Magnoliales). Diar hiar wel son 18 bis 21 sköölen mä 475 bit 500 slacher tu. Det wichtagst plaant as was di muskaatnödbuum (Myristica fragrans). Bicuiba – Brochoneura – Cephalosphaera – Coelocaryon – Compsoneura – Doyleanthus – Endocomia – Gymnacranthera – Haematodendron – Horsfieldia – Iryanthera – Knema – Mauloutchia – Muskaatnöden (Myristica) – Osteophloeum – Otoba – Paramyristica – Pycnanthus – Scyphocephalium – Staudtia – Virola Commonskategorii: Muskaatplaanten – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Muskaatplaanten


Muskaatnöden (Myristica) san en skööl faan plaanten uun det famile faan a muskaatplaanten (Myristicaceae). Diar hiar wel son 150 slacher tu. Faan jo 150 slacher hää ään en grat bedüüdang: Muskaatnöd (Myristica fragrans) Wikispecies hää en artiikel tu: Muskaatnöden


At Muskaatnöd (Myristica fragrans) as en frücht an en buum uun det famile faan a Muskaatplaanten (Myristicaceae). Hör siad woort üs gewürts brükt. Det wurd komt ütj at fransöösk noix muscat, an det komt efer't latiinsk nux muscata. Det ment soföl üs "nöd, diar efter moschus stiremt". Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Muskaatnödbuum Wikispecies hää en artiikel tu: Muskaatnödbuum Friedrich Kluge: Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache. Bewerket faan Elmar Seebold. 25. aplaag. De Gruyter, Berlin/Boston 2011, S. 642.


Nepaal, amtelk Demokraatisk Republiik faan Nepaal (üüb Nepaals: नेपाल Nepāl an संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रात्मक नेपाल Saṃghīya Loktāntrik Gaṇatantrātmak Nepāl) as en banenstoot uun Süüdaasien. Uun a nuurd lei Schiina an uun a uast, süüd an waast lei Inje. At hoodsteed as Kathmandu. At lun hee 26,494,504 lidj. Sant 2015 hee Nepaal sööwen prowinsen. Tuföören wiar Nepaal en köningrik. En republiik wurd 28. Mei 2008 ütjrepen. Ram Baran Yadav wurd 23. Jüüle 2008 üüs iarst president faan’t republiik iinsweerd. Ham fuliget uun Oktuuber 2015 Bidhya Devi Bhandari üüs iarst presidentin faan Nepaal. Nepaal Kathmandu Pashupatinath Bhaktapur Changu Narayan Patan Himalaya Himalaya Mustang Mustang


At Sultanaat Bruunei as en stoot uun Süüduastaasien. Hi lei üüb’t eilun Borneo (Indoneesk: Kalimantan) uun Süüdschineesksia an grenset bi Malaysia. At hoodsteed as Bandar Seri Begawan. At lun hee 393.372 lidj (2011). Dön tjiin gratst steeden uun't lun san: At lun hee fjauer distrikten: At sultanaat wiar iar föl grater. Twesken det 16. an 19. juarhunert regiaret a sultaan amanbi at hial faan a nuurdeeg faan Borneo. Bruunei as sant 1984 lasmaat faan det Commonwealth of Nations. Brunei, citypopulation.de Brunei: Cities, citypopulation.de Brunei: Districts, citypopulation.de


Antananarivo (iar uk Tananarive) as at hoodsteed an gratst steed faan Madagaskar. At steed leit uun a maden faan't lun. Det hee 1.275.207 lidj (2018). Det as uk at hoodsteed faan det Analamanga Regiuun. At steed hee seeks komuunen: Antananarivo I Antananarivo II Antananarivo III Antananarivo IV Antananarivo V Antananarivo VI Madagascar: Regions, Cities and Urban Communes, citypopulation.de Commons: Antananarivo – Saamling faan biljen of filmer


Western Australia [ˈwestən ɒˈstreɪliə] (fering: Waastaustraalien, ufkurting: WA) as en bundeslun faan Austraalien. Uun a nuurduast leit at Northern Territory an uun a süüduast South Australia. At hoodsteed as Perth. At bundeslun hee 2.474.410 lidj (2016). At bundeslun hee 137 Local Government Areas. Luke diar: List faan Local Government Areas uun Western Australia. Dön tjiin gratst steeden uun't bundeslun san: Uun det iar 19. juarhunert wurd Western Australia en britisk kolonii. April 1829 luniget koptein Charles Fremantle mä sin skap Challenger, Mei do uk koptein James Stirling mä sin skap Parmelia bi a mös faan det Swan River, wat efter dön suart swaan (diar heer föl san) neemd. Jo lai do det Swan River Kolonii grünj. Western Australia hee sant 1890 en parlament. At parlament hee tau koomern: det Legislative Assembly (de naist koomer) an de Legislative Council (de iarst koomer). En nei parlament wurt arke fjauer juaren direkt faan't folk weelet. A baas faan a bundesstoot as a premier-minister (üüb Ingels: premier). Roger Cook as sant de 8. Jüüne 2023 a premier-minister faan't bundeslun. Auer dat Western Australia dial faan en konstutsionel monarchii as, hee a bundesstoot en guwernöör, diar a köning of at köningin faan Austraalien fertreet. Australia:


Adelaide (Ütjspriik üüb Ingels: [ˈædəleɪd] of [ˈæ.dɜ.læɪ̯d] harke tu?/i) as at hoodsteed faan’t bundesstoot South Australia uun Austraalien. At steed leit bi a eeg faan a Saint-Vincent-Golf. Det wurd faan de iarst guvernöör faan’t stoot, koptein John Hindmarsh 1837, efter det britisk köningin Adelaide (Adelheid von Sachsen-Meiningen) neemd. At steed hee 1.165.639 lidj (2016). Uun a uast faan't steed stun dön Adelaide Hills. De Torrens Struum (üüb Kaurna: Karrawirra Parri) leept troch't steed. At steed hee njüügentanj lokaal ferwaltingsgebiiten: At steed wurd 1836 grünjlaanjen. Australia: Urban Centers, citypopulation.de


Inje, amtelk Republiik faan Inje, as en lun uun a süüd faan Aasien. At lun hee 1.210.854.977 lidj (2011). At hoodsteed as New Delhi. Inje as sant 1947 lasmaat faan det Commonwealth of Nations. India: States and Major Agglomerations, citypopulation.de


Öörtööl es en natüürelk Mineraal, en diar es Kööl-Weeterstof ön. Om diar bitukum, skel Höölern diip iin ön di Öört bööret uur. Al ön di 1850er Jaaren heer em diarme ön Nuurđerdütsklön bigent. Iin ön Öörtööl es masi Energii, diar uur Stroom me maaket, en bal ark Auto of Lastwain kköört diarme. Man uk, om Könststof tö maaki, es Öörtööl nöörig. Aurdat em diar sa fuul me maaki ken, jit dit uk dit suurt Gul. Di Energii iin ön en Brenstof uur üs kWh/m³ meten: Diesel: ~ 10.000 kWh/m³ Bensiin: ~ 8.500 kWh/m³ Swaarööl: ~ 10.000 kWh/m³ Wan em dit döör düüsent diilet, da weet em, wat iin ön jen Liter es. Dit jit fuar 1 l Bensiin ombi 8,5 kWh, fuar Diesel ombi 10 kWh. Dit jit uk: Wan en Dieselmotoor en en Bensiinmotoor di salev Aarber dö, da ken em ütreekni, hok muar Energii diarfuar nemt: Bispöl Passat 35i: En TDI-Dieselmaskiin (83 kW) nemt ön di Somer ombi 6 Litern Kraftstof üp 100 km, dit sen bi 10 kWh/Liter ombi 60 kWh. Di 1,6 Liter-Bensiinmotoor me 74 kW nemt ön di Somer ombi 7,3 Litern, dit sen bi 8,5 kWh/Liter 62,05 kWh. Di Bensiinmotoor nemt diareeđer ombi 5%


Skramelnumern skel diarbi help, di Skramel sa tö sortiari, dat diar weđer wat fan maaket uur ken. Internatsjonaal jit des Numern Recycling Codes.


Skramel es dit, wat aur es, wan di Mensk wat maaket heer. Aurdat di Mensk uk masi maaket, wat Skaaren tö di Öört maaket, luket em aliweegen diareeđer, dat dit mener uur skel. Diartö jert uk Recycling, diar uur di Skramel sortiaret, dat em diar weđer wat fan maaki ken. Fuar di Sortiaring jeft et Skramelnumern, dānen diarbi help skel. Beeter üs di Stofi jit jens tö nüti es noch, jam gaar ek to maaki, koopi of nüti. Em snaket diar uk fan di Futprent, diar en Mensk aur sin Leewent üp Wārel maaket. Fuar mener Skramel jeft et masi Waien, jen diarfan es iin ön des Video biskrewen. Wininger me mener Skramel riinhual Help: Video giar ek? Glees-Rensker salev maaki Baarikaamer me mener Skramel riinhual Help: Video giar ek? Hüsji-Rensker salev maaki Jir sen Skeltern fan en iinfachi Tour naa Tinem en töbeek. Skramel mermung di Mjuks üp en Eeker ön Ārichsem. Skramelcontainers ön Tinem, hur di Tankstair renoviaret uur. En bet Winj, en di Könststof flocht man sa ombi. Fuul Mensk, fuul Skramel. En bet Winj, en dit flocht man sa ombi (Tankstair ön Tinem) Hat es noch ek sa iinfach en raaki dit Skramelfat. Di Konsuum fan


Jules-Gabriel Verne (* 8. Febrewoore 1828 uun Nantes, Frankrik; † 24. Marts 1905 uun Amiens, Frankrik) wiar en fraansöösk skriiwer. Bekäänd wurd ‘er fööraal troch sin romoonen At Rais tu a Madelponkt faan a Eerd (1864), 20.000 Miilen oner a Sia (1869–1870) an uk Rais am a Eerd uun 80 Daar (1873). Commons: Jules Verne – Saamling faan biljen of filmer


Swaisi jit dit, wan em tau Diili fan jen Materiaal töhopmeltet. Forskeligi Materiaalien ken töhopswaiset uur, dit Bikeentest es Iirsen, man uk Aluminium, Edelstaahl of Könststofi ken swaiset uur. Diarfuar skel em dit rocht Giraat haa, dit rocht Swaismerel jert diartö en em skel weet, bi hok Temperatuur dit Materiaal meltet. Wan dit Iirsen stark inoch es, da ken em dit me en E-Swais-Trāfo swaisi. Dit es en grof Giraat fuar Buerenstairen en di Hofplaats, hur em Moniari-Iirsen en Flakiirsen me töhopfo ken. Fuar't Miist giar di Stroom dial bit 40 Ampere, da brent em lecht Höölern iin, wan em restigi Fiinbleken swaisi skel. Fuar ual Autos en Maskiinen giar Sküülgas beeter. Fuar Autogeen skel em masi ööwi, diar guar waker wat önsteken of fortair höm, da es dit krüm, en nönt paset muar diartö. Di Noom Leechtböög-Swaisin kumt diarfan, dat iin ön san Giraat di Wekselstroom likrochtet en dialspanet uur, dat di Stroom-Starkhair sticht. Di Minusklamer fan't Giraat uur ön dit Iirsen fastmaaket, den da kumt ön di Plustang en Elektroodi. Wan em nü di Elektroodi nai bi dit Iirsen halt, da springt diarfan Materiaal (Elektroonen) hentö dit Iirsen, en des jit di Leechtböög. Di Swais-Stair uur mal wārem,


Eedelstaal uk Nirosta es en Legiaring, fuaral fan Staahl, Kroom en Nikel. Dit Bikeentest es "18/10" me 18% Kroom en 10 % Nikel. Nirosta restet ek sa slim üs Iirsen, bal gaar ek. Nirosta es swaarer tö biaarberi üs Staahl, aurdat dit mal tai es. Böörern lewi ek sa lung, wan em diar fuul Edelstaal me bööret heer. Edelstaal let höm uk swaisi. Diarfuar jeft et senerligi Elektrooden of Wiir bi Sküülgas-Swaisin.


En Legiaring es di Töhopsteling fan forskeligi Metali, aurdat em hol en senerligi Aart fan "nii Metal" haa wel. Legiaringen Meesing Edelstaahl Luarten Legiaringen let jam aaft uk swaisi of me Luarten luari.


Meesing es en Legiaring, fuaral fan Kööper en Sink. Diareeđer, hur fuul Sink diarbenen es (Fan 20 bit 40 %) falt di Klöör mal forskelig üt. Diar muar Sink, diar leechter uur dit Meesing. Meesing let höm me Meesingluar uk luari.


Luarten es en Legiaring, hur em me luari ken. Luarten- of Luari-Stangen sen fan 75 % Luar en 25 % Ten maaket. Radioluar es fuar't Miist me Laapmerel ütstafiaret, des skel em fuar Luaristangen bitö haa.


Kööper (Koower(mo.), lat. Cuprum) es en cheemisk Element me dit Teeken Cu en di Atoomnumer 29. Hat es en Aurgungsmetal. Di latiinsk Noom kumt fan aes cyprium „erts fan't Ailön Zypern“. Kööper wiar dit jest Metal, wat di Mensken ombi 5.000 f.Kr. foraarbert haa. Kööper-nugget Riin Kööper En ual Jilstek üt Kööper Kööper forbrent green Kööper uur ön di Lucht green. Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente. S. Hirzel Verlag, Stuttgart 1999, ISBN 3-7776-0736-3. Wan eek üđers öndönen, ütj www.webelements.com (Kööber). Ludwig Bergmann, Clemens Schaefer, Rainer Kassing: Bergmann-Schaefer Lehrbuch der Experimentalphysik, Band 6: Festkörper. 2. aplaag. Walter de Gruyter, 2005, ISBN 978-3-11-017485-4, S. 361. N. N. Greenwood und A. Earnshaw: Chemie der Elemente, 1. aplaag, VCH, Weinheim 1988, ISBN 3-527-26169-9, S. 1509. Weast, Robert C. (ed. in chief): CRC Handbook of Chemistry and Physics. CRC (Chemical Rubber Publishing Company), Boca Raton 1990. Seiten E-129 bis E-145. ISBN 0-8493-0470-9. Uun g/mol an uun cgs-ianhaiden. Heer amreegent tu SI-wäärs. http://www4.architektur.tu-darmstadt.de/buildingmaterials/db/251,id_17,s_GeneView.fb15 http://wdb.ebb1.arch.tu-muenchen.de/metalle.php?doctype=2&id=6&gruppe=6 http://www.glyconet.de/RTFM_public/Article/Display.html?lang=de&id=87 Iindraanj tu Kupfer uun't GESTIS-dootenbeenk faan't IFA, ufrepen di 27. April 2008 (mä JavaScript). Commons: Kööper – Saamling fan Skelter en Videos Kööper- Stiintir (Aamring)


Sink es en cheemisk element me dit Teeken Zn en di Atoomnumer 30. Hat es en Aurgungsmetal. Di Noom kumt fan dütsk Zink. SIMS-Spektrum fan di Isotoopen Riini Sink Sinkblek üp Taak Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente, S. Hirzel Verlag, Stuttgart 1999, ISBN 3-7776-0736-3. A taalen kem faan www.webelements.com (Zink), wan ei ööders uunden. N. N. Greenwood an A. Earnshaw: Chemie der Elemente, 1. aplaag, VCH, Weinheim 1988, ISBN 3-527-26169-9, S. 1545. David R. Lide: CRC Handbook of Chemistry and Physics: A ready-reference book of chemical and physical data, 90. aplaag, CRC Taylor & Francis, Boca Raton Fla. 2009, ISBN 978-1-4200-9084-0, Section 4, S. 4-142 bis 4-147. A taalen san bereegent üüb g/mol an uun cgs-ianhaiden uunden. Heer san jo tu SI-ianhaiden amreegent. Yiming Zhang, Julian R. G. Evans, Shoufeng Yang: Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks. uun: Journal of Chemical & Engineering Data. 56, 2011, S. 328–337, doi:10.1021/je1011086. Iindrach ütj det CLP-föörskraft tu CAS-Nr. 7440-66-6 uun't GESTIS-dootenbeenk faan't IFA (brükt JavaScript) Iindraanj tu Zink uun't GESTIS-dootenbeenk faan't IFA (mä JavaScript) Wikimedia Commons heer Skelter of Filmi aur: Sink Wikibooks Sink (Dütsk)


Di miist keemisk Elementi sen Metali. Metali ken elektrisk Stroom fööri, ja ken Wāremker fööri, ja ken forforemt uur en ja glinteri. Metalen kön oober uk faan tau of muar dääg metalen maaget wurd, det san do Legiaringen: Bronse Meesing Luarten Eedelstaahl Di Hanelsaart fan Aluminium Luari Swaisi Neet Skrüüv Elementi Uun: Römpp Chemie-Lexikon. Thieme, Stuttgart 2009. [1] www.webelements.com


Wāremker (Formelteeken Q {\displaystyle Q} , Meting üs Joule, jer uk Kalorii) es en füsikaalisk Gurthair. Jü biteeknet en Slach fan Energii. Uk werk es en Forem faan Energii, dit heer man muar struktuur. Wāremker es en ünstrukturiareti Energii. Ark Dai uur dit Uurt Wāremker fuar't Miist sair fuar hoogi Temperatuur sa üs Kol fuar liiger Temperatuur sair uur. Bi di Füsiik es Temperatuur man bluat en Töstant, en di Wāremker en Masi fan Energii, diar uk tö en üđer Energiiforem aurgung ken. Temperatuur Energii


Vorlage:Infobox Chemikalie/Summenformelsuche nicht möglich Nātriumchlorid (Saalt) es dit Natriumsaalt fan Saaltsüren me di keemisk formel NaCl. M. Straumanis, A. Ievins: Die Gitterkonstanten des NaCl und des Steinsalzes, Zeitschrift für Physik, 1936, 102, S. 353–359. Iindraanj tu Natriumchlorid uun't GESTIS-dootenbeenk faan't IFA, ufrepen di 15. Oktober 2007 (mä JavaScript). CRC Handbook of Chemistry and Physics, 88th edition, 2008. http://refractiveindex.info/?group=CRYSTALS&material=NaCl Commons: Nātriumchlorid – Saamling fan Skelter en Videos


Hörnem-Or es en Lönstung süđerfuar fan Hörnem. Des Lönstung uur mener, uk aurdat em diar Tetrapooden henliar heer. Hörnem Or staant öner Natuursküül.


Moniari-Iirsen sen Iirsenstangen, dānen iin ön Beton kum, dat di ek riivt, aurdat di ek sa tai üs hart es. Fan Iirsen ken Betondraiern en Aurskoten uk muar Last hual. Dat di Iirsen ek restig uur, kumt fan di Alkaliteet, diar di Beton heer. Dat didiari Sküül töögen Rest en bet fuarhalt, hinget diarfan of, hur tjuk di Beton aur di Iirsen kumt. Di Beton neutralisiaret höm me di Tir (Fan Saaken sa üs Süüer Riin en Ofgas fan Maskiinen), en da nemt hi CO2 üt di Lucht āp, di karbonatisiaret. Em snaket diar uk fan en Karbonatisiaringsfront, diar hentö dit Iirsen giar. Wan dit sa fiir es, da nemt dit Iirsen Weeter en Üđers āp, di uur muar. Diarfan uur da di Betondeek ofsprengt. Di Iirsen gung da fan Lucht en Weeter önsteken, en dit Bechning ken höm ek muar hual. Di Karbonatisiaring uur uk bremset, wan em di Beton me gastecht Fārev (Betonsküül-Fārev) önmaalet. Moniari-Iirsen kum öntwesken uk aaft üs "Hualevtjüch", da sen ja al törochtskiaren en böögen. Em ken di Iirsen gur me en Diamant- of Trenskiiv ön di Winkelsliper skiar, ma me di Iirsenseegi giar dit uk gur. Moniariiirsen sen fan en gur Gurhair. Em ken


Beton uur fan Zement en Sön sa üs uk Töslachstofi maaket. Wan em diar en Saalt tödēr, ken em weetertecht Beton maaki (Wit Wani). Jen Kubikmeeter Beton wecht ombi 1.800 kg, dit jit 1,8 Tenen. Dit Wecht eeđer di Aart es 1,8g/cm³ of 1,8 kg/l of 1,8 t/m³. Em nemt mener Beton en muar Sön. Di Zement halt dit töhop man di Töslachstof Sön drait. 1:3 jeft en mal hart en "blö" Beton, fuar Önerbeton leengt uk 1:4 bit 1:5, senerlig, want em diar en bet Grant of Split me iinsmit. Eeđer di Krich wiar em knap me Zement, en da jeet dit uk: "Eins zu acht wird auch noch hacht", des Beton kür em da man sa wechfaagi, di höl ek olterfuul üt. Em ken Beton iinfach iin ön en Fat of en Sküüvkaar töhoprööri. Wan dit ek sa fuul es, da ken em diarfuar en Röörwerk nüti. En üđer Methoodi es di Betonröörer, diar me en Önerseeting fan en 600 of 700 W-Motoor bit tö 160 Litern (Ombi 280 kg) döörrööri ken. Ön Betonwerki uur di Beton iin ön en Röörauto me en gurteri Fat smeten, en dit Fat drait höm aur di hiili Faart. Wan des Auto


Dit Wecht eeđer di Aart weeget, hur swaar en Rümdiil fan en Stof es. 1 Liter Weeter wecht 1 kg dit jit 1.000 ml wecht 1.000 g dit jit 1 ml (1 cm³) wecht 1 Gram Wecht eeđer di Aart fan Weeter: 1 g / cm³ Üđer Stofi Bensiin ~ 0,85 g / cm³ Beton ~ 1,8 g / cm³ Diesel ~ 0,85 g / cm³


Alkaliteet es en Töstant bi en pH-Wert aur 7. Dit meent, dat en Stof baasisk, sa üs en Laak reagiaret. Di Maker diartö es di Aciditeet, da es dit süüer, sa üs en Süüri. En pH-Wert aur 7 (bit 14) meent, dit es en Laak, öner 7 (bit 0) es dit en Süüri. Di Sken fan di Mensk ken gur en pH-Wert fan 5,5, swak süüer, fordrai. Di Alkaliteet ken töögen Rest aarberi, sa üs bi Beton, wan di Moniari-Iirsen ek restig uur.


Wat menst dü? Staal (sölring), det mööbelstak? Staal (metal) (sölring), det apwerket iisen? -> Eedelstaal, Stial Stool (frasch), unti Stälj


Di pH-Wert es en Maat diarfuar, weđer en Liising süür of bāsisk es. Di Noom kumt fan't latiinsk en stuun fuar: potentia Hydrogenii (= Macht fan Weeterstof). Di pH-Wert es di neegatiif 10er-Logarithmus fan di Weeterstof-Ioonen-aktiwiteet: p H = − log 10  a ( H + ) {\displaystyle p\mathrm {H} =-\log _{10}a\left(\mathrm {H} ^{+}\right)\ } amkiard: a ( H + ) = 10 − p H {\displaystyle a\left(\mathrm {H} ^{+}\right)=10^{-p\mathrm {H} }\ } Ön Liisingen es di pH-Wert di negatiif 10er-logarithmus fan di Konsentratsjoon c fan di Oxoniumioonen (H3O+) uun Mol per Liter: p H = − log 10  ( c ( H 3 O + ) ⋅ l m o l ) {\displaystyle p{\textrm {H}}=-\log _{10}\left(c\mathrm {(H_{3}O^{+})\cdot {\frac {l}{mol}}} \right)} omkiirt: c ( H 3 O + ) = 10 − p H m o l l {\displaystyle c\left(\mathrm {H_{3}O^{+}} \right)=10^{-p\mathrm {H} }\,\mathrm {\frac {mol}{l}} } Commons: pH-Wert – Saamling fan Skelter en Videos Wikibooks pH-Wert bireekni (Dütsk)


Di Energii-Ütnüting biskriift, hurfuul fan Energii, diar iin ön en Maskiin kumt, tö Aarber of Werk uur. Di Bireekningen kömeri jam ek diarom, hur fuul Energii fau dit Böörin en Rafiniarin sa üs di Transport fan't Ööl nöörig wiar. Bi Jölings-Motooren giar di Ütnüting eeđer di Bren- of Haitswert fan dit Jöling. BR 218 (öndönen me 2.000 bit 2.060 kW) 330 g Diesel/kWh, dit sen 0,39 Litern (WeA 0,85 g/cm³), maaket bi 2000 kW Aarber 780 Litern ön di Stün. Wan di diarme 140 köört, da sen dit ombi 557 Litern üp 100 km. Di Brenwert dan Diesel es 10.000 kWh fuar en Kubikmeeter (1.000 Litern). wan di Lokomotiiwi 780 Litern nemt, da skul diar 7,8 Megawatt of 7.780 kW fan uur. Jü maaket man bluat 2000 kW. Di Reekning aur di Ütnüting es da: 7.780 döör 2.000 maal 10, dit sen 25,7 % Ütnüting. Dit es ek sa ring, di Konstrukstjoon es fan di 60er Jaaren. Di 218 es ön di Normaalbidreft me ombi 3 Litern di Kilomeeter önerwai, dit sen da 300 Litern üp 100 km. Siemens ER 20 (öndönen me 2.000 kW) 285 g Diesel/kWh, dit sen 0,33 Litern (WeA 0,85 g/cm³), dit sen bi 2000 kW


Maryland [ˈmɛrələnd] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't ååsten foon't lönj. Dåt heet 6.045.680 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Annapolis. E Appalachen lade önj't weesten foon e diiljstoot. Et ååsten foon Maryland läit aw dåt Delmarva Huulewailönj. Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san: Maryland heet 24 counties: Kiik uk deer: List foon counties önj Maryland Garrett Allegany Washington Frederick Carroll Baltimore Baltimore City Harford Cecil Kent Queen Anne's Caro- line Talbot Dorchester Wicomico Worcester Somerset Saint Mary's Charles Cal- vert Prince Geor- ge's Anne Arundel Howard Mont- gomery USA: States, citypopulation.de USA: Maryland, citypopulation.de 38.933333333333-76.716666666667Koordinaaten: 38° 56′ N, 76° 43′ W


Luar, (öö.) luad, (mo.) blii es en cheemisk element me dit Teeken Pb (latiinsk plumbum) en di Atoomnumer 82. Hat es en Swaarmetal, meltet jer en let höm gur böög en ön Foremen bringi. SIMS-Spektrum fan di Isotoopen Hur Luar fünen wonen uur Riin Luar Fan Luar ken em mal kraank uur. Bit ombi 1990 wiar jit Luar iin ön't Bensiin, dat dit ek önbrent jer dat di Tjenskrüüv höör Funki maaket. Achterön kür dit forböören uur, aurdat di Tjeningstechnik me di Elektroonik iin ön di Autos beeter waar. Luar kööleti di Ventiili iin ön 4-Takt-Motooren. Wan di Seetringi fan di Ventiili hartet wiar, da wiar dit ek muar nöörig. Uk di Katalysatooren wiar en Grünj, aurdat dānen fan Luar iin ön di Rook önsteken gung. Di Autos fuar Ameerikaa heer al leenger Katalysatooren. Hat jaav ön't Nat jens sagaar en Biskiir fan VW, hur'lin em en Export-Auto ombech maast, wan em diar ön Dütsklön me köör wil. Ombi 20 Jaaren waar di Autos al me Kat en Iinsprütönlaagen en leeter uk Rail eeđer di Rook becht, man ön Dütsklön waar jit me Luar iin ön't Jöling sa üs söner Kat köört. Riinrinen fan Sinkblek uur luaret, Diarfuar heer em


Luari es en Aart en fo Metali töhop. En Legiaring fan Luar en Sink uur üs Luarten nomen. Di Legiaringen sen forskelig eeđer dit wat em diarme luari wel. Bi Luar-Ten tört di Temperatuuren ek olter hoog wiis. Dat dit aural henlapt, diarfuar es aaft en Laapmerel diarbenen, man bi Luaristangen skel em dit diartö koopi en fuarof ön sin Luarstair pensli. Dit Giraat fuar "wuk" tö luari es dit Luariirsen. Hat jeft uk jit dit Hartluarin, diar uur Meesingluar fuar nomen. Diarfuar es muar Wāremker nöörig, dit giar bluat me Gas en Süüerstof diartö. Weelen wiar jerer bluats en sen deling jit aaft hartluaret. En iinfachi Luariirsen kostet ek fuul en uur me sin 15 Watt uk fuar delings Luarten me mener Luar diarbenen wārem inoch. Em skel man hol 5 Minüten teef bit dat dit wārem inoch es. Wakerer giar dit me en Iirsen fan 30 of 60 Watt. Somtirs sen des Giraaten man en bet gurt fuar di Aarber, en da ken dit litjer Iirsen beeter pasi. Mal waker sen Luarpistoolen me ombi 100 Watt, man des uur lecht jens tö swaar en nem uk muar Plaats üs en iinfach Luariirsen. Luarstatsjoonen ken em aaftinoch āp en


Wat meenst Dü? dit Weel (Forkiirsmerel) dit Weel (Rund), fuar di Sküüvkrer en ales wat ruli skel Di Wial jit üp Aamring Weel, meenst Dü des?


En Weel (Engelsk Wheel) es altert rund, en dit ken fan Holt, Könststof, Aluminium, Staal of uk fan Holt en Iirsen töhop maaket wiis. Hat es diarfuar, dat em saaken en Faartjüchen sküüv of ruli ken, aurdat dit lechter giar üs wan em dit aur di Grünj sküüv skul. Dit Prinsiip es, das di Riivkraft dialseet uur. Bi Weelen me Gumimenteln es di Riivkraft hooger üs bi di Iirsenbaan, hur Iirsen üp dit iirsen fan di Sjiinen lapt. Dit es nöörig, aurdat em me Gumi-Weelen muar om di Huk köört, en da skel ja di Twertkraft hual. Bi Sjiinen uur di Weelen ön jaar Benenkant fööret, diar ken ek sa lecht wat pasiari.


Faartjüchen sen Maskiinen, dānen di Mensk heer, dat hi ek laap mut of gauer önerwai es üs wan hi laap of swum wöör. Aur Lön laap Faartjüchen üp Weelen. Weel Hingstwain Auomobiil Iirsenbaan Skep/Föriskep


En Winkelsliper es en Maskiin, hur em me slip en skiar ken. Hat jeft Giraaten fuar jen en tau Hunen. Dānen fuar jen Hun jeft et fuar 115 en 125 mm - Skiiwen, dānen fuar 125 mm haa fuar't Miist en gurteri Motoor. Tö di Winkelsliper uur aaft "Flex" sair. Dit kumt diarfan, dat di Firma Flex ön Baden-Württembārig di jest Winkelsliper ütbraacht heer. Winkelslipern jeft et fan bilig aur gönstig bit ek önsteken tö fo. Ja uur aural eeđerbecht, en fuaral fan Fordreften sa üs Westfalia, Einhell kumt masi Kraam fan Chiina aur. En beeteri Giraat, heer en Marki sa üs Metabo, Flex of Bosch. Di green Maskiinen fan Bosch kum man uk aaft fan Bütlön en sen muar üs gönstig tö se, hur em me hantiari ken, wan en dit ek üs Bruarwening of aafter maaket (DIY). Sent ombi 1990 jeft et bal bluat jit Giraaten me Spinelaretiaring, fuarof skul em töögenhual. Fuar di 115er Maskiinen jeft et fuaral Skiar- en Skrupskiiwen fan bünen Stiin. Des Maskiinen haa 500 Watt - Motooren en sen ek gur diarfuar tö nem en maaki diar Diamantskiiwen ön. Fuar sawat nem em beeter en gurteri Maskiin, diar da uk di rocht Kraft


[I] Nahrung für Leselust in Nordfriesischer Sprache. –––– I. Der Geizhals oder der Silter Petritag. Dritte Ausgabe. II. Der glückliche Steuermann. Ein Enkel des Geizhalses. Zweite Ausgabe. III. Lieder, und andere Kleinigkeiten, zur schuldlosen Unterhaltung. Dritte Ausgabe, von J. P. Hansen vormals Seefahrer, später Küster u. Dannebrogsmann in Keitum auf Silt. –––– Westerland-Sylt. Druck von Fr. Roßberg. 1896. [II] Uk üt Tistler weet di Emmen Hönning tö haalin. [III] [Skelt] J. P. Hansen. [IV] [V] Vorwort zur III. Auflage: –––– Von dem Gedanken beseelt, der Friesischen, namentlich der Sylter-Friesischen Sprache einen Dienst zu erweisen, aber auch um das Werk eines Sylters und den nationalen Festtag der Sylter, den Petritag, nicht in Vergessenheit gerathen zu lassen, haben wir uns, unterstützt von der Sylter Einwohnerschaft, entschlossen, eine neue dritte Auf- lage des vorliegenden Werkes herauszugeben. Dasselbe entspricht in seiner inneren Form nach Inhalt genau der zweiten, 1833 in Sonderburg gedruckten Auflage, nur haben wir neu hinzugefügt das Bildnis des Verfassers, J. P. Hansen, sowie dasjenige der Aufführenden des „Di Gidtshals, of di Söl’ring Pid’ersdei“ in diesem Jahre und eine Scene aus dem IV. Aufzug. Außerdem haben wir die am Ende jeden Theiles angemerkten Fehler im Text berichtigt. [VI] Indem wir für die


En Weel es en Faartjüch, hurme di Mensk ombi trii Lop sa gau önerwai wiis ken üs hi salev gung ken. Wan hi üp Weel önerwai es (Hi köört, uur sair, man dit paset ek sa rocht, jerer sair em, hi lapt üp Weel, en som Liren sii dit jit langsen.), da ken hi uk hok muar me langs fo üs wan hi tö Fut wiar. Me en Önhinger es dit al rocht gur, wat em me langs fair. Dit kumt fan di Konstrukstjoon, fan diar dit "Hart" di Aurseeting es: Em trapet lungsem, man di Kraft giar aur di Keet tö en litjeri Ritzel, en des drait höm wakerer. Fan des giar di Öndreft tö dit Achterweel, en wan diar niin Skrekelkast twesken es, da drait des jüst sa waker üs dit Ritzel. En Pedelec es en Weel me en elektrisk Helpmaskiin. Diarme ken em wakerer en uk muar önerwai wiis üs me en iinfachi Weel. Biiring hiir tö di Faartjüchen, wat fuar di Forkiirs-Foranering en gurt Wert haa.


En Aurseeting es en Forem, hur'ling Kraft bi Maskiinen en Giraaten aurdrain uur. Dit Prinsiip es, dat di Öndreft lungsem drait en dit wat öndrewen uur drait wakerer. Aurseetingen jeft et bi't Weel, bi Autos ek sa aaft. Wan et dit jeft, de es dit en senerligi Spaarigang of "Overdrive", di Weelen laap da gauer üs di Maskiin drait. Dit Töögendiil en bi Autos normaal es en Önerseeting.


En Önerseeting es en Forem, hur'ling Kraft bi Maskiinen en Giraaten aurdrain uur. Dit Prinsiip es, dat di Öndreft waker drait en dit wat öndrewen uur drait lungsemer. Des uur maaket, wan dit diarom giar, fuul Kraft me en litj Maskiin omtöseet, sa ken en Betonröörmaskiin me en 500 Watt-Motoor ombi 280 Kilogram Beton rööri. Dit Töögendiil es en Aurseeting.


Bertrand Arthur William Russell, 3. Earl Russell (* 18. Mei 1872 bi Trellech, Monmouthshire, Wales; † 2. Febrewoore 1970 uun Penrhyndeudraeth, Gwynedd, Wales) wiar en britisk filosoof, matemaatiker an loogiker. Hi onerrachtet oner öler bi det Trinity College faan’t Uniwersiteet Cambridge, det London School of Economics, det Harvard University an det Peking-Uniwersiteet an wiar lasmaat faan dön Cambridge Apostles. 1950 fing 'er de Nobelpris för Literatüür. Commons: Bertrand Russell – Saamling faan biljen of filmer


Aluminium es en keemisk Element me dit Teeken Al en di Atoomnumer 13. Di Klöör fan des Metal es Sölwerwit. Materiaalien, dānen me aluminium forbünen sen, sen al sent Düüsenden fan Jaaren bikeent. Aluminium waar ön't Jaar 1807 fan Humphry Davy fünen. Hi forsaacht en maaki dit fan Aluminiumoxid. Ön't Jaar 1825 kür Hans Christian Ørsted al en ünriin Aart fan Aluminium fan Aluminiumkloorid en Kāliumamalgaam maaki. Di jest Jaaren wiar Aluminium sa jüür, dat em diar bluat Ornamenti sa üs dit Washington Monument nomen waar. 1886 kür Hall-Heroult prosäs di elektrokeemisk Produktsjoon fan Aluminium tö slaagi fo, en da waar dit gönstiger. Di Noom kumt fan dit latiinsk Uurt ‘alumen’ (Alaun). Aluminium es ek rocht tai, hat breekt olter lecht en halt ek fuul Toch üt. Dir riini Aluminium ken em dit bit 17 N/mm² straak jer dat et leenger bleft (Dit giar bit 17 N/mm² weđer üp sin ual Maat töbeek). Dit wat sa forkoopet uur, ken al 90 N/mm² hual en let höm bit 34 N/mm² straak. Em snaket diar uk fan di Straak-Grensi, diar en Materiaal heer. Diarom es uk dit wat wü üs Aluminium keen, en Legiaring, diar uk Duraluminium (Duraabli Aluminium: Alu, wat wat


At (Gewöönelk) Drüüwenkäärs (Prunus padus) as en plaant uun det skööl Prunus, an hiart tu't famile faan a Ruusenplaanten (Rosaceae). Di buum At Fögelkäärs (Prunus avium) woort hal mä't drüüwenkäärs ferwakselt. Buark Apskäären stam Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Gewöönelk Drüüwenkäärs Wikispecies hää en artiikel tu: Gewöönelk Drüüwenkäärs Drüüwenkäärs. Uun: FloraWeb.de.


Alumiinium as en cheemisk element mä det ufkörtang Al an det atoomnumer 13. Uun't periodensüsteem hiart Alumiinium tu't traad periode an tu't 13. skööl. Diar stun a "eerdmetalen". Wan wi faan Alu snaake, men wi oober miast legiarangen, auer rian Alumiinium ei föl ütjhäält. SIMS-spektrum faan a isotoopen Elektroonenskel Grat Alu-blöög Rian Alumiinium (99,99%) Commonskategorii: Alumiinium – Saamlang faan bilen of filmer Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente. S. Hirzel Verlag, Stuttgart 1999, ISBN 3-7776-0736-3. A taalen uun det infobox kem miast faan www.webelements.com (Aluminium). CIAAW, Standard Atomic Weights Revised 2013. IUPAC, Standard Atomic Weights Revised 2013 (Excel-tabel). Manjeera Mantina, Adam C. Chamberlin, Rosendo Valero, Christopher J. Cramer, Donald G. Truhlar: Consistent van der Waals Radii for the Whole Main Group. Uun: The Journal of Physical Chemistry A. 113, 2009, S. 5806–5812, doi:10.1021/jp8111556. David R. Lide (Hrsg.): CRC Handbook of Chemistry and Physics. CRC Press, 1998, ISBN 0-8493-0479-2. Robert C. Weast (Hrsg.): CRC Handbook of Chemistry and Physics. CRC (Chemical Rubber Publishing Company), Boca Raton 1990, ISBN 0-8493-0470-9, S. E-129 bit E-145. A. F. Holleman, E. Wiberg, N. Wiberg: Lehrbuch der Anorganischen Chemie. 91.–100., ferbeedert an ütjwidjet aplaag. de Gruyter, Berlin 1985, ISBN 3-11-007511-3, S. 868. Yiming Zhang, Julian


Strelitzien (Strelitziaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Zingiberales. Uun detdiar famile san man trii sköölen mä sööwen slacher. Di nööm haa a plaanten füngen tu iaren faan Prensesin Charlotte faan Mecklenburg-Strelitz (1744–1818), det wüf faan di ingelsk Könang Georg III. Phenakospermum Phenakospermum guyannense Ravenala Ravenala madagascariensis Strelitzien (Strelitzia) Strelitzia alba Strelitzia caudata Strelitzia juncea Strelitzia nicolai Paradiisfögelbluum (Strelitzia reginae) Commonskategorii: Strelitsien – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Strelitsien Strelitziaceae uun Germplasm Resources Information Network (GRIN), Ministeerium för büürerei uun Ameerikoo, ARS, National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. Strelitsien üüb a Kanaaren.


Strelitzien (Strelitzia) san en plaantenskööl uun det famile Strelitziaceae. Jo füng hör nööm 1773 efter det britisk könangin Sophie Charlotte. Hat wiar en prinsesin faan Mecklenburg-Strelitz. Uun Neustrelitz jaft at sogoor en Strelitzienkönangin. Strelitzia alba Strelitzia caudata Strelitzia juncea Strelitzia nicolai Paradiisfögelbluum (Strelitzia reginae) Strelitzia nicolai Suart siad faan Strelitzia reginae Strelitzia alba Strelitzia juncea Commonskategorii: Strelitzien – Saamlang faan bilen of filmer Wikispecies hää en artiikel tu: Strelitzien Strelitziaceae uun Germplasm Resources Information Network (GRIN), Ministeerium för büürerei uun Ameerikoo, ARS, National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. Strelitsien üüb a Kanaaren.


At paradiisfögelbluum (Strelitzia reginae), of uk könang(in)strelitzie as en plaantenslach uun det skööl faan a Strelitzien (Strelitzia). Strelitzia reginae subsp. reginae Strelitzia reginae subsp. mzimvubuensis Strelitzia reginae subsp. parvifolia Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Paradiisfögelbluum Wikispecies hää en artiikel tu: Paradiisfögelbluum


At list faan ISO 3166-2-Codes för Namibia wiset di code för 14 Regionen. A codes bestun ütj tau dialen mä en streg diarmad. Di iarst dial as di code för't lun efter ISO 3166-1 (för Namibia NA), di ööder as di code för die Region. Der aktuelle Landescode wurde im November 2014 zuletzt aktualisiert. //Kharas (Karas) Sambesi (Caprivi) Otjozondjupa Omusati Oshana Oshikoto Ohangwena Hardap Kunene Erongo Omaheke Khomas Kavango-West Kavango-Ost 1Am 3. November 2014 offiziell als ISO-Codes eingeführt. ISO 3166-2, Referenztabelle der Ländercodes. ISO 3166-1, Referenztabelle der Ländercodes, wie sie in Domainnamen verwendet werden. iso.org: Online Browsing Platform Regions of Namibia. Statoids, 20. November 2014, abgerufen am 3. Februar 2015


Dåt Herzogtum Lauenbörj as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önjt söödååsten foon e diiljstoot. Önj’t norden läit Lübeck, önj’t ååsten Meklenbörj-Forpommern, önj’t sööden lade Naarersaksen än Hamborj än önj’t weesten läit e Kris Stormarn. Et heet 198.019 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Ratzeburg. Åmtsfrie stääse än gemiine: Åmte: E kris heet 127 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Hiirtuuchdoom Lauenborj. 1970: 141.700 (wüfe: 73.900, karmene: 67.900) 1980: 155.200 (wüfe: 79.800, karmene: 75.400) 1990: 159.400 (wüfe: 82.500, karmene: 76.900) 2000: 179.800 (wüfe: 92.400, karmene: 87.400) Grünleeding E kris wörd di 1ste önj e Foodermoune 1876 grünjläid, üüs en kris foont Prowins Slaswik-Holstiinj önjt Kiningrik Preussen. Üülje Gemiine Sunt e grünleeding foon e kris wörden daheere gemiine diile foon oudere gemiine: E krisdäi heet 49 sate. Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. 2 9 12 1 3 18 4 2 9 12 1 3 18 4 E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013: E hood foon e krisdäi as e krispräsident/in. E krispräsident sunt di 10. Gjarsmoune, 2003 as Meinhard Füllner. Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san:


E Kris Ååstholstiinj as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önjt ååsten foon e diiljstoot. Önjt norden läit jü Kiil Bucht, önjt ååsten jü Lübeck Bucht, önjt sööden lade Lübeck än e Kris Stormarn än önjt weesten e Kris Plön än e Kris Segebörj. Et heet 200.539 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Eutin. Önjt norden läit jü Kiil Bucht än önjt ååsten jü Meklenborj Bucht. Et ailönj Fehmarn läit önj diheere kris. Åmtsfrie stääse Åmtsfrie gemiine: Åmte: E kris heet 30 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Ååstholstiinj. 1970: 176.000 (wüfe: 93.100, karmene: 83.300). 1980: 191.000 (wüfe: 100.400, karmene: 90.600) 1990: 189.400 (wüfe: 98.500, karmene: 90.900) 2000: 202.200 (wüfe: 104.600, karmene: 97.700) Grünleeding E kris wörd di 26. önj e Gjarsmoune 1970 grünläid. Et norden foon e kris foon nü wus e Kris Oldenborj önj Holstiinj än et sööden wus e Kris Eutin. E Kris Oldenborj önj Holstiinj (1965) E Kris Eutin (1965) Üülje Gemiine Sunt e grünleeding foon e kris wörden daheere gemiine diile foon oudere gemiine: E krisdäi heet 61 sate. Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge


Indium as en cheemisk element mä det ufkörtang In an det atoomnumer 49. Hat stäänt uun't 5. periode an diar uun't 13. skööl, det Boorskööl. Det metal woort brükt för't elektrotechnik. SIMS-spektrum faan a isotoopen Elektroonenskel Rian indium Indiumwiir Commonskategorii: Indium – Saamlang faan bilen of filmer Harry H. Binder: Lexikon der chemischen Elemente. S. Hirzel Verlag 1999, ISBN 3-7776-0736-3. A miast taalen uun't infobox kem faan www.webelements.com CIAAW, Standard Atomic Weights Revised 2013. Robert C. Weast (Hrsg.): CRC Handbook of Chemistry and Physics. CRC (Chemical Rubber Publishing Company), Boca Raton 1990, ISBN 0-8493-0470-9, S. E-129 bit E-145. H. Preston-Thomas: The International Temperature Scale of 1990. (ITS-90). Uun: Metrologia. 27, 1990, S. 3–10. Yiming Zhang, Julian R. G. Evans, Shoufeng Yang: Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks. In: Journal of Chemical & Engineering Data. 56, 2011, S. 328–337, doi:10.1021/je1011086. Kapitel von D. Stull in: Dwight E. Gray (Hrsg.): American Institute of Physics handbook. 3. Auflage. McGraw-Hill, New York 1972, ISBN 0-07-001485-X. Dootenbleed Indium bi Sigma-Aldrich, ufrepen di 16. März 2011. Iindraanj tu Indium–Polwer uun't GESTIS-dootenbeenk faan't IFA, ufrepen di 12. September 2007 (mä JavaScript)


A Kreis Nuurdfresklun (sjiisk Nordfriesland, plaatsjiisk Noordfreesland, däänsk Nordfrisland) as di nuurdermiast lunkreis uun Sjiisklun an efter a grate di traad uun Schleswig-Holstian. Uun nään kreis wurd muar spriaken snaaket üs uun Nuurdfresklun: Nuurdfresk, Sjiisk, Däänsk, Plaatsjiisk an Süüdjüütsk. Iar wurd uun Friedrichstääd uk noch Holuns snaaket. Tu't regiuun Nuurdfresklun hiart uk noch Halaglun, man det eilun hiart tu a lunkreis Pinneberg. Di kreis Nuurdfresklun leit uun't nuurdwaasten faan Schleswig-Holstian an stupet uun't nuurden jin Denemark, uun't uasten jin a kreis Schleswig-Flensborag an uun't süüden jin Dithmarschen. Uun't waasten leit at Nuurdsia. A huuchst ponkter uun a kreis san a Sandesberag mä 54 meetern uun Uastenfial an at Uwe-dün mä 52,5 meetern uun Kaamp üüb Sal. Faan uasten tu waasten fanjst dü sok onerskiaselk lunskapen üüs a geest, a maask, a waas mä a Halgen an a maaskeilunen an bütjen uun't waasten a geesteilunen. At ütjsen as föraal troch a istidjen bestemet, man uk troch tau grat sturemfluden uun a juaren 1362 an 1634. Uun Nuurdfresklun stun 33 regiuunen oner natüürskül, det san 9,21% faan't lun. Diartu komt a Natjunaalpark Waas mä 176.290 hektaar. Nuurdfresklun hää Atlantikkliima, uun a somer as't ei so warem üs uun't banlun, uun a wonter


Pop- of Blinj-Neeten uur nomen, wan em wat töhop haa wel. Di Noom "Blinjneeten" kumt diarfan, dat em jam gur nüti ken, wan em di Achtersir ek se ken. "Popneeten" sair em, aurdat di Wiir jaa ofrewen uur, en di Lün diarfan ken em üs "Pop" forstuun Blinjneeten jeft et fuaral fan Aluminium en Kööper. Di Pop- of Blinjneeten-Tang tair en Wiir me Haur, diar iin ön di Neet es, töbeek. Diarfan uur di Achtersir töbeektain en ütenachtlerdrüket. Di Werksteken uur diarfan töhoptain en hölen. Fuaral Fliigers fan Aluminium uur fuar't Miist neetet. Fuar't Auto uur ja of en tö nomen, man em mut diar ek olterfuul me maaki; dit Olermiist mut swaiset uur. Diartö kum Swaarhairen me di Spaningsreeg, diar ken Rest en Korosioon fan kum. Wan em swaisi wel, da ken em jens en Blek me Popneeten fastmaaki, bitö fastswaise en di Neet achterön weđer wechbööri. Sa heer em di Hunen frii, en diar es niin Gifaar, iin ön di Leechtböög tö lukin. Wan em me Aluminium of Aluminiumprofiili wat bech wel, diar sen Blinjneeten fan Aluminium fuar't Miist dit Beest wat em nem ken. Me Skiiwen diaröner ken em uk jens wat ön Könststof fast fo. En


En Wial es en Küül, hur bi en Storemflöör jens en Dik breeken es. San Wial es fuar't Miist trinj üs en Kreis en temelk diip. Üđershur uur uk "Brack" diartö sair. Wan en Dik önsteken giar, spöölet dit Seeweeter diarachter en gurt Hol iin ön di Grünj. Di Mensken her jerer ek sa fuul Materiaal, dit hol weđer techttömaakin, en da waar di Dik aaft trinjom di Wial becht. Sa en Stek uur da aaft uk "Hualevmuun" nēmt. Tö Bigening es iin ön en Wial Saaltweeter, man dit uur fan't Grünjweeter leeterhen muar en muar Swetweeter, diar sair em da Brakweeter tö. Uk üp Engelsk keent em dit Uurt brackish water. Wialen jeft et ek bluat bi di Nuurđseekant, ja kum uk bi Stroomern fuar. Langs di Elef jeft et olerhun Bracks, bit fiir āp achter Hamborig en fiiđer āp ön di Stroom. Peter Wieland: Küstenfibel. Heide, 1990, Boyens & Co Werner Prange: Geologisch-historische Untersuchungen an Deichbrüchen des 15. Bis 17. Jahrhunderts in Nordfriesland. Uun: Nordfriesisches Jahrbuch, 1972, Bredstedt/Bräist, Nordfriisk Instituut Commons: Weelen – Saamling fan Skelter en Videos Aur Wialen bi: www.geschichte-s-h.de


Kim Il-sung (15. Mei 1912 – 8. Jüüle 1994) wiar di 1. president faan Nuurdkorea.


E Kris Pinnebärj as en kris önj Slaswik-Holstiinj. Deät Lun (Hålilönj) hiirt uk deertu. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot. Önjt nordååsten läit e Kris Segebörj, önjt söödååsten Hamborj, önjt söödweesten di Elbe Struum än önjt nordweesten e Kris Steinborj. Et heet 316.103 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Pinnebärj. Åmtsfrie stääse: Åmtsfrie gemiine: Åmte: E kris heet 41 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Pinnebärj. 1970: 237.900 (wüfe: 123.000, karmene: 114.600) 1980: 259.900 (wüfe: 134.200, karmene: 125.700) 1990: 268.500 (wüfe: 137.800, karmene: 130.700) E kris wörd 1867 grünläid. Di 1ste önj e Stormmoune 1932 wörd Hålilönj diilj foon e kris. E krisdäi heet 62 sate. Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013: Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san: Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Heelp aw tjüsch) Germany: Administrative Division, citypopulation.de Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein: 4. Quartal 2019, statistik-nord.de Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1972 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1982 Statistisches Jahrbuch für


Plön as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önjt ååsten foon e diiljstoot. Önjt norden läit di Kil Bucht, önjt ååsten Ååstholstiinj, önjt sööden Segebörj, önjt söödweesten Neumünster, önjt weesten Rendsborj-Eckernförde än önjt nordweesten Kil. Et heet 128.686 manschne (2019). Åmtsfrie Stääse: Åmtsfrie Gemiine: Åmte: E kris heet 82 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Plön. 1970: 106.800 (55.000 wüfe, 51.800 karmene) 1980: 116.100 (wüfe: 59.200, karmene: 56.900) 1990: 120.800 (wüfe: 60.600, karmene: 60.200) E kris wörd 1867 grünläid. E Kris Plön (1965) Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013: Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san: Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Heelp aw tjüsch) Germany: Administrative Division, citypopulation.de Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein: 4. Quartal 2019, statistik-nord.de Diilj foont åmt hiirt tu e Kris Ååstholstiinj Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1972 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1982 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1992 Kommunalwahl am 6. Mai 2018 in Schleswig-Holstein: Endgültige Ergebnisse, Statistik Nord, s. 31 Statistik:


Rendsborj-Eckernförde as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önj e madel foon e diiljstoot. Önjt nordweesten läit Slaswik-Flansborj, önjt nordååsten jü Kil Bucht, önjt ååsten lade Kil än Plön, önjt sööden Neumünster, Segebärj än Steinborj än önjt weesten Dithmjarsche. Et heet 274.098 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Rendsborj. Åmtsfrie Stääse: Åmtsfrie Gemiine Åmte: E kris heet 162 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Rendsborj-Eckernförde. 1970: 223.300 (wüfe: 115.700, karmene: 107.700) 1980: 244.000 (wüfe: 124.700, karmene: 119.200) 1990: 247.000 (wüfe: 125.600, karmene: 121.400) E kris wörd di 26ste önj e Gjarsmoune 1970 grünläid, eefter di üülje Kris Rendsborj (suner 19 gemiine), di üülje Kris Eckernförde än 9 gemiine foon e Kris Plön tuhuupeläid wörd. E Kris Rendsborj (1965) E Kris Eckernförde (1965) Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013: Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san: Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Heelp aw tjüsch) Germany: Administrative Division, citypopulation.de Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein: 4. Quartal 2019, statistik-nord.de Statistisches Jahrbuch


E Kris Slaswik-Flansborj as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önjt nordååsten foon e diiljstoot. Önjt norden lade Dånmark än Flansborj, önjt ååsten läit e Ååstsiie, önjt söödååsten Rendsburg-Eckernförde, önjt söödweesten Dithmjarsche än önjt weesten Nordfraschlönj. Et heet 201.156 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Slaswik. Önjt ååsten foon e kris läit et loonschap Angeln twasche jü Flansborj Förde än e Schlei. Heer läit uk e Scheersbärj (71 m), wat di oudergrutste bärj önj e kris as. E Höckebärj (82 m), wat twasche Freienwill än Hürup läit, as di huuchste bärj önj e kris. Önjt söödweesten as et loonschap Stapelholm, weer moore än mjarschlönj ma hooltinge än gååst amschafte. E kris heet 5 gemiine än stääse, wat åmtsfri san: E kris heet uk 13 åmte: E kris heet 120 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Slaswik-Flansborj. 1970: (Kris Flansborj Lönj) 71.600 (wüfe: 36.300, karmene: 35.300); (Kris Slaswik) 100.000 (wüfe: 51.600, karmene: 48.400) 1980: 181.400 (wüfe: 90.800, karmene: 90.600) 1990: 180.300 (wüfe: 90.500, karmene: 89.800) E kris wörd di 24ste önj e Uursmoune 1974 grünläid, eefter da üülje krise Kris Flansborj Lönj än Kris Slaswik tuhuupeläid wörd. E Kris Flansborj (1965) E Kris Slaswik (1965) Jü


Šiprage (kyrilisk Шипраге) as en saarep uun't gemeen Kotor Varoš uun Bosnien an Hertsegowina, uun di dialstoot Republika Srpska. Ploon faan't röömsk basiilika faan't 5. juarhunert Ään faan a leetst tau likstianer faan't 12. juarhunert (bil faan 1950) Pioniirskööl faan 1943 Commonskategorii: Šiprage – Saamlang faan bilen of filmer


E Kris Segebärj as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot. Önjt norden lade Rendsburg-Eckernförde, Neumünster än Plön, önjt nordååsten Ååstholstiinj, önjt söödååsten Stomarn, önjt sööden Hamborj, önjt söödweesten Pinnebärj än önjt nordweesten Steinborj. Et heet 277.175 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Bad Segeberg. Åmtsfrie gemiine: Åmte: E kris heet 95 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Segebärj. 1970: 164.600 (wüfe: 85.400, karmene: 79.300) 1980: 208.800 (wüfe: 106.900, karmene: 101.900) 1990: 220.300 (wüfe: 112.500, karmene: 107.70) E kris wörd di 1ste önj e Beeridmoune 1932 grünläid. Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013: Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san: Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Heelp aw tjüsch) Germany: Administrative Division, citypopulation.de Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein: 4. Quartal 2019, statistik-nord.de E Gemiine Tangstedt läit önj e Kris Stormarn Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1972 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1982 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1992 Kommunalwahl am 6. Mai


Steinborj as en kris önj Slaswik-Holstiinj. Önj’t norden läit e Kris Rendsburg-Eckernförde, önj’t ååsten lade e Kris Segebörj än e Kris Pinnebärj, önj’t söödweesten läit di Elbe Struum än önj’t nordweesten e Kris Dithmjarsche. Et heet 131.013 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Itzehoe. Åmtsfrie gemiine: Åmte: E kris heet 108 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Stiinjborj. 1970: 131.800 (wüfe 69.400, karmene: 62.400) 1980: 128.900 (wüfe: 66.900, karmene: 61.900) 1990: 128.600 (wüfe: 65.700, karmene: 62.900) E kris wörd 22ste önj e Härfstmoune 1867 grünläid. Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013: Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san: Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Heelp aw tjüsch) Germany: Administrative Division, citypopulation.de Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein: 4. Quartal 2019, statistik-nord.de Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1972 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1982 Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1992 Kommunalwahl am 6. Mai 2018 in Schleswig-Holstein: Endgültige Ergebnisse, Statistik Nord, s. 35 Statistik: Steinburg, Bundesagentur für Arbeit Commons:


E Kris Stormarn as en kris önj Slaswik-Holstiinj. E kris läit önjt sööden foon e diiljstoot. Önj’t nordååsten lait e Kris Ååstholstiinj än Lübeck, önj’t söödååsten e Kris Herzogtum Lauenburg, önj’t söödweesten Hamborj än önj’t nordweesten e Kris Segebörj. Et heet 244.156 manschne (2019). E hoodstää foon e kris as Bad Oldesloe. Di huuchste bärj önj e kris as di Latj Hahnheide Bärj (100 m). Di Trave Struum låpt döör e kris. Åmtsfrie gemiine: Åmte: E kris heet 55 gemiine. Kiik: List foon Gemiine önj e Kris Stormarn. 1970: 157.000 (wüfe: 81.800, karmene: 75.200) 1980: 187.400 (wüfe: 96.900, karmene: 90.800) 1990: 198.600 (wüfe: 102.300, karmene: 96.300) E kris wörd 1867 grünläid. Jü leetst wool tu e krisdäi wus di 6ste önj e Krölemoune, 2018. E riseltoote foon e kriswoole önj e iirnge 2018 än 2013: Tååle foon manschne, deer 2019 än 2020 önj e kris suner årbe san: Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2021 (XLS-datei) (Widjerfeerd üüb grünjlaag faan't fulkstäälang 2011) (Heelp aw tjüsch) Germany: Administrative Division, citypopulation.de Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein: 4. Quartal 2019, statistik-nord.de Di grutst diilj foont åmt hiirt tu e Kris Segebärj. Statistisches Jahrbuch für die Bundesrepublik Deutschland 1972 Statistisches


Chiune Sugihara (üüb Japaans: 杉原 千畝, Sugihara Chiune, * 1. Janewoore 1900 uun Mino, Prefektuur Gifu; † 31. Jüüle 1986 uun Kamakura) wiar en japaans diplomaat, wat üüs konsul faan det japaans keiserrik uun Liitauen uun de Naist Wäältkrich düüsenen faan juuden boorig. Chiune Sugihara -Yad Vashem.


Gustav Fuchs (* 2. Janewoore 1900 uun Kraisdorf; † 21. Marts 1969 uun Bamberg) wiar en tjiisken poliitiker faan det CSU.


William Heinesen (* 15. Janewoore 1900 uun Tórshavn; † 12. Marts 1991 uk diar) wiar der bedüüdenst dachter faan a Fääröer. Boowen det wiar 'er üüs konstler an komponist bekäänd.


Kotor Varoš (kyrilisk Котор Варош) as en letj stääd uun Bosnien an Hertsegowina an hoodstääd faan det gemeen mä di salew nööm. Diar lewe 22.000 iinwenern. Sant 1995, efter det Ufkemen faan Dayton hiart hat tu't Republika Srpska. Tu det gemeen hiar 42 saarpen: Baština, Bilice, Boljanići, Borci Donji, Borci Gornji, Ćorkovići, Duratovci, Garići, Grabovica, Hadrovci, Hrvaćani, Hanifići, Jakotina, Kotor Varoš, Kruševo Brdo I, Kruševo Brdo II, Donje Liplje, Maljeva, Maslovare, Novo Selo, Obodnik, Orahova, Palivuk, Plitska, Podbrđe, Podosoje, Postoje, Prisočka, Radohova, Raštani, Ravne, Selačka, Sokoline, Stopan, Šibovi, Šiprage, Tovladić, Vagani, Varjače, Večići, Viševice, Vranić, Vrbanjci, Zabrđe an Zaselje. Senijad Ibričić (* 1985), Futbaalspeler


At Republika Srpska (rɛpǔblika sr̩̂pskaː kyrilisk Република Српска), uk ianfach Srpska as ään faan tau dialstooten uun Bosnien an Hertsegowina (BiH) an leit uun Süüduasteuroopa. Dön tjiin gratst stääden uun't republiik san: Banja Luka Bijeljina Prijedor Doboj Trebinje Gradiška Pale Zvornik Derventa Foča Commonskategorii: Republika Srpska – Saamlang faan bilen of filmer 4418Koordinaaten: 44° 0′ N, 18° 0′ O Ferfaadang faan't Republika Srpska, artikel 7


At Föderatsion Bosnien an Hertsegowina (Federacija Bosne i Hercegovine) as ään faan tau dialstooten uun Bosnien an Hertsegowina (BiH) an leit uun Süüduasteuroopa. At föderatjuun hää 10 kantoonen: Commonskategorii: Föderatsion Bosnien an Hertsegowina – Saamlang faan bilen of filmer 4418Koordinaaten: 44° 0′ N, 18° 0′ O http://www.fbihvlada.gov.ba/bosanski/aktuelno.php?akt_id=4612 Bosnia, citypopulation Bosnia, citypopulation


A Distrikt Brčko [ˈbr̩tʃkɔː] (kyrilisk Брчко Дистрикт) as en muar of maner autonoom regiuun uun't nuurduasten faan Bosnien an Hertsegowina. Hi as 493 km² grat, an diar lewe 83.000 minsken. Hoodstääd as Brčko. Brčko hiart de jure tu't Föderatsion Bosnien an Hertsegowina, man uk tu't Republika Srpska. De facto haa bias dialstooten diar niks tu saien, an Brčko onerstäänt det sentraalregiarang. Bijela Boće Boderište Brčko Brezik Brezovo Polje Brka Brod Bukovac Bukvik Donji Bukvik Gornji Buzekara Cerik Čađavac Čande Čoseta Donji Rahić Donji Zovik Dubrave Dubravice Donje Dubravice Gornje Gajevi Gorice Gornji Rahić Gornji Zovik Grbavica Gredice Islamovac Krbeta Ivici Krepšić Laništa Lukavac Maoča Marković Polje Ograđenovac Omerbegovača Palanka Popovo Polje Potočari Rašljani Ražljevo Repino Brdo Sandići Skakava Donja Skakava Gornja Slijepčevići Stanovi Šatorovići Štrepci Trnjaci Ulice Ulović Vitanovići Donji Vitanovići Gornji Vučilovac Vujičići Vukšić Donji Vukšić Gornji Commonskategorii: Brčko-Distrikt – Saamlang faan bilen of filmer 44.86666666666718.783333333333Koordinaaten: 44° 52′ N, 18° 47′ O


Luiz Heinrich Mann (* 27. Marts 1871 uun Lübeck; † 11. Marts 1950 uun Santa Monica, Kalifornien) wiar en tjiisken skriiwer an de ääler bruler faan Thomas Mann. Haltlos. 1891. In einer Familie. 1894 Das Wunderbare und andere Novellen. 1897. Ein Verbrechen und andere Geschichten. 1898. Im Schlaraffenland. 1900. Die Göttinnen oder Die drei Romane der Herzogin von Assy. 1903. Die Jagd nach Liebe. 1903. Flöten und Dolche. 1905. Pippo Spano. 1905. Professor Unrat oder Das Ende eines Tyrannen. 1905. Stürmische Morgen. 1906. Mnais und Ginevra. 1906. Zwischen den Rassen. 1907. Die kleine Stadt. 1909. Die Rückkehr vom Hades. Novellen. 1911 Die Armen. 1917. Der Untertan. 1918. Die Ehrgeizige. 1920. Die Tote und andere Novellen. 1921. Vereinigte Staaten von Europa. 1924. Der Kopf. Zsolnay, 1925. Eugénie oder Die Bürgerzeit. 1928. Die große Sache. 1930. Ein ernstes Leben. 1932. Der Haß, deutsche Geschichte. 1933. Die Jugend des Königs Henri Quatre. 1935. Die Vollendung des Königs Henri Quatre. 1938. Lidice. 1942. Die traurige Geschichte von Friedrich dem Großen. Fragment zu einem aufklärerisch-historischen Dialogroman, 1948. Der Atem. 1949. Geist und Tat. 1910–1918. (Essays) Ein Zeitalter wird besichtigt. 1946. (Memoiren) Empfang bei der Welt. 1956. (efter san duas) Madeleine Rietra (ütjden): Briefwechsel mit Barthold


Albert François Lebrun (* 29. August 1871 uun Mercy-le-Haut; † 6. Marts 1950 uun Pariis) wiar en fraansöösken poliitiker, stootsmaan an letst president faan det Traad Republiik faan 1932 ap tu 1940. Commons: Albert Lebrun – Saamling faan biljen of filmer


A Koreakrich wiar en ütjenölersaating twesken det Demokraatisk Folksrepubliik Korea (of Nuurdkorea) tup mä det Folksrepubliik Schiina üüb det ian sidj an det Republiik Korea (of Süüdkorea) tup mä a saldooten faan dön Feriand Natschuunen, oner feering faan dön Ferianigt Stooten üüb det öler sidj. A krich begand de 25. Jüüne 1950 an kaam de 27. Jüüle 1953 tu aanj. Commons: Koreakrich – Saamling faan biljen of filmer


António Manuel de Oliveira Guterres [ɐ̃ˈtɔnju ɡuˈtɛʁɨʃ] (* 30. April 1949 uun Santos-o-Velho, Lisabon) as en portugiisisk poliitiker an sant 1. Janewoore 2017 de njüügenst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen.


Ban Ki-moon (* 13. Jüüne 1944 uun Injō, iar jaapaans keiserrik, daaling Süüdkorea) as en süüdkoreans diplomaat an poliitiker. Hi wiar faan 2004 ap tu 2006 bütjenminister faan Süüdkorea an faan 2007 ap tu 2016 aachst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen. Commons: Ban Ki-moon – Saamling faan biljen of filmer


Kofi Atta Annan (* 8. April 1938 uun Kumasi, Gulküst - † 18. August 2018 uun Bern, Swaits) as en ghaanaisken diplomaat. Hi wiar twesken 1997 an 2006 sööwenst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen. Uun’t juar 2001 fing Annan tup mä dön Feriand Natschuunen a Nobelpris för Frees. Commons: Kofi Annan – Saamling faan biljen of filmer Wikiquote: Kofi Annan (tjiisk)


Boutros Boutros-Ghali (* 14. Nofember 1922 uun Kairo; † 16. Februar 2016 uk diar), araabsk بطرس بطرس غالي, DMG Buṭrus Buṭrus Ġālī, wiar en ägyptisk diplomaat an poliitiker, diar faan Janewoore 1992 ap tu Deetsember 1996 seekst generoolsekreteer faan dön Feriand Natschuunen wiar.


Jens Jessen (* 1959 uun Naibel) wiar en skuulmääster üüb Oomram. Jens as iarst üüb Oomram tu skuul gingen an hää 1978 bi't Friedrich-Paulsen-Skuul uun Naibel sin abituur maaget. Bi't Pedagoogisk Huuchskuul uun Kiil hää'er studiaret, am skuulmääster för matematiik an geografii tu wurden. Tu salew tidj hää'er bi't Nuurdfresk Wurdenbuksteed bi Prof. Bo Sjölin, Dr. Ommo Wilts an Dr. Alastair Walker fresk filologii studiaret. Efter't studiarin ging hi tu a Ferian Jordsand, am san siwiilsiinst tu maagin. Faan 1987 bit 2013 wiar hi skuulmääster bi't Öömrang Skuul üüb Oomram. Uun a 1990er juaren wiar hi aktiif bi't European Bureau for Lesser-Used Languages an bi't Nordfriisk Instituut. Sant 2009 halept hi mä, det Nuurdfresk Wikipedia aptubaun. Jens hää en hunfol buken auersaat, ütjden of diarbi mäholpen: Polyglott spriakfeerer öömrang. Stianood 1992. James Krüss: At fertelang faan't han an faan't ai. Auersaat 1992. Iindrach uun't DNB. ISBN 978-3-88007-180-3 R.Goscinny & A.Uderzo: Asterix an Maestria (Asterix XXIX). 1991. Auersaat 1993. 2020 nei ütjden. Carlo Collodi: Pinocchio. Auersaat 1993. Iindrach uun't DNB. ISBN 3-924422-26-5 Ommo Wilts: Friesische Formenlehre in Tabellen. 3: Amrum. 1995. Husum Druck, Hüsem. Mäwerket. ISBN 3-7868-0508-3 Thea Andresen: Öömrang komeedin. 1996. Bewerket. Iindrach uun't DNB. ISBN 3-924422-49-4 Jens Jessen: Dön


w:en:European Bureau for Lesser-Used Languages Detdiar sidj skal di (iarst ans) widjer feer.


Martin Flor (* 24. Mei 1597 uun Bräist, † 11. Detsember 1686 üüb Oomram) wiar prääster üüb A Nääs an Oomram. Det beskriiwang faan Martin Flor sin leewent stamt faan Johannes Jannen (1871-1950). Det as hoonskraftelk auerleewert an faan Reinhard Jannen auerdraanj wurden. Diarbi as det skriiwwiis ei feranert wurden. Sodenang as det ei so lacht tu leesen. Martinus Florus 1596 bären uun Bredstedt an fan 1629 to 1686 Präster üüb Aamram as a Stamfeeder fan di tálrik Floren an uk fan a Quedens Familie. To sin Tidj as uun a ömrang Sark föl den worden: at Schalllad auer a Kanzel, Krünloghtern, jo ual mäsang Lághtstonners üüb Altar san uun sin Amtstidj a Sark skeenkt worden. Hi sallew skeenkt 1655 me sin iast Wüf Poppke a Sark an Altarlághtstonner. Efter a Duas fan sin iast Wüf Poppke bifreid hi ham wedder to a öder Taagh me Anna fan Hüsem, diar uk 1686 storew an toglik me ham beerdaght wurd. David Monrad, san Adjunct an Nahfolger, skraft diarauer: "Anno 1686, 15. Sept. ist der wegl. [?] Martin Florus im 90 Jahre gestorben, zugleich mit seiner Frau Anna von mir zur Erde bestattet (bestätigt). Nachdem er allhie in 57 Jahren Prediger gewesen


Theo Griep (* 27. Oktoober 1916 önj Skäddel, † 15. Moi 2007 uk deer) waas n saaterfrasch schriwer. Hi wus uk lasmoot önj e Tweelwerräid foon di Seelter Buund foon 1952. Seelter Seeken, Theo Griep än Pyt Kramer, 1999 Twiske Ticheläi un Baarenbierich, 2002 (Ma Pyt Kramer än oudere): Seelter Seeken, 1999 Twiske Ticheläi un Baarenbierich (ünlike saaterfrasch tääle), 2002. Die Besiedlung des Dorfes Sedelsberg (aw tjüsch), 2002. Ünlike täkste for Marron C. Fort sin Saterfriesische Stimmen, 1990. Saaterfrasch literatuur


1597 wiar det sööwen-an-neegentigst juar faan det 16. juarhunert. 24. Mei: Martin Flor, prääster üüb Oomram († 1686)


27. Febrewoore: Mikkel Mikkelsen wurd guwernöör faan St. Thomas uun dön Deensk Waastindien. 29. Jüüne: Christopher Heins wurd interim guwernöör faan St. Thomas uun dön Deensk Waastindien. 24. Mei: Daniel Gabriel Fahrenheit, tjiisk füsiker an instrumentbager († 1736) 11. Detsember: Martin Flor, prääster üüb Oomram (* 1597)


Det Uasterriks-Ungarisk Monarchii, ungarisk Osztrák-Magyar Monarchia, kurt Uasterrik-Ungarn, informell uk k. u. k. dopelmonarchii neemd, wiar en reaalunioon uun det letst faase faan det rik faan dön Habsburgern uun Madel- an Süüduasteuroopa för’t tidj twesken 1867 an 1918. Hat bestään efter’t ambau faan’t Keiserdoom Uasterrik tu a stootenferbant üüb a grünj faan de uasterriks-ungarisk ütjlik faan 8. Jüüni 1867 ap tu 31. Oktuuber 1918.


Windhoek ['vɪnthʊk] as at hoodsteed an gratst steed faan Namiibia. At steed as uk det hoodsteed faan det Khomas Regiuun. De leit uun a maden faan't lun. Diar wene 325.858 lidj (2011). Uun a nuurd an waast faan't steed leit det Khomas Huuchlun, uun a uast dön Erosberger an uun a süüd dön Auasberger. Windhoek hee föl steeddialen: At steed wurd 18. Oktuuber 1890 faan Curt von François grünjlaanjen. Windhoek hee tau boonhoofer: Windhoek Boonhoof an TransNamib Boonhoof. Det naist internatschunaal fliighuuwen, det Hosea Kutako International Airport, leit 45 km tu a uast faan't steed. At jaft uk en letj fliighuuwen, det Eros Airport, wat uun a süüd faan't steed leit. Det Natschunaalbibleteek faan Namiibia stäänt uun’t steed. Det Alte Feste, wat 1890 baget wurd. Det as nü det Natschunaalmuseeum faan Namiibia. Namibia, citypopulation.de wetterkontor.de


Keetmanshoop as hoodsteed faan det ǁKaras Regiuun uun a süüd faan Namiibia an leit amanbi 500 kilomeeter am a süüd faan Windhoek. At steed wurd efter de tjiisk kuupmaan an beenkiir Johann Keetman neemd. Det hee 20.977 lidj (2011). Keetmanshoop hee en boonhoof, wat en haltesteed üüb det Windhoek-Upington Boon an det Keetmanshoop-Lüderitz Boon as.


Hermann Janssen (* 08.10.1888 önj Roomelse; † 05.04.1971) wus en saaterfraschen autoor. Önjt iir 1953 ferschind en fersäk Hermann Janssen önj en regionool blees. Önj di artiikel frååged hi än schak tääle eefter ham. Deerüt önjtstöö dåt Lesebouk foar Seelterlound dåt bit tu 1965 möre maårbere hädj heet. Tuhuupebünen as dåt leesebök wörklik tjuk wörden. Hermann Janssen as uk bekånd wörden ma dåt bök Dät Ooldenhuus, dåt önjt iir 1964 publisiird wörden as. Hi häi uk for jü Seelter Trjoue schraawen, en tidschraft ma literaarisch såågen önjt saaterfrasch, wat twasche da iirnge 1966 än 1972 beststöö. Oudere wichtie maårbere foon Seelter Trjoue wjarn Pyt Kramer (*1936) än Theo Griep (1916-2007). Däär was iensen 'n oold Wieuw, Lavermann Drachten, 1960 Dät Ooldenhuus, Ostendorp, Westrhauderfehn 1964 Ne Koare ful Spoas, publisiirt önj Seelter Trjoue, 1972 Lesebouk foar Seelterlound, 1953-1965 Seelter Trjoue, Tidschrift foar alle Seelter, Hermann Janssen an Pyt Kramer, 1966-1972 Hermann Janssen, 1958 Dät Ooldenhuus Seelter Trjoue Saaterfrasch literatuur


Namiibia Namiibia, åmtlik Republiik Namiibia (Tjüsch: Republik Namibia; Änglisch: Republic of Namibia; Afrikaans: Republiek van Namibië) as en stoot önj e sööden foon Aafrika.


Namiibia Namiibia, amtlik Republiik Namiibia (Tutsk: Republik Namibia; Ingelsk: Republic of Namibia; Afrikaans: Republiek van Namibië) is en staot bai't sööen foon Aafrika. Dat heet 2.504.500 jude (2020). Ju häädstää is Windhoek. Namibia, citypopulation.de


Gesina Lechte-Siemer (*13. Oktoober 1911 önj Roomelse; † 6. August 2007 önj Friesoythe) wus en saaterfrasch autoorin. Önj Roomelse önjt Saaterlönj as en monumänt for har grünläid. Louts Hinerks Tjoue, Seelter Trjoue 1971 Ju Seelter Kroune. Ostendorp Verlag Rhauderfehn 1977 Dät ganse Lieuwend, 2004 Fiene Stemmen, 2004 Saaterfrasch literatuur Ju Seelter Kroune, 1977 Dät ganse Lieuwend, 2004 Fiene Stemmen, 2004


At Emilia-Romagna (uun't regiunaal spriakwiis: Emégglia-Rumâgna) as en regiuun uun Nuurditaalien mä 4.467.118 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Hat leit sowat tesken a struum Po an a Apeniinen. Emilia-Romagna hää ian metropolitanstääd an aacht prowinsen: Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Uun Emilia-Romagna woort emilians an romagnol snaaket. Amtspriak as oober itajeensk. Commonskategorii: Emilia-Romagna – Saamlang faan bilen of filmer Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2019. Italy: Regions and Major Cities, citypopulation.de 44.43333333333310.966666666667Koordinaaten: 44° 26′ N, 10° 58′ O


Trentino-Süüdtirool (itajeensk Trentino-Alto Adige, ladiinsk Trentin-Südtirol, as en autonoom itajeensk regiuun uun Nuurditaalien. Hoodstääd as Trient, man uk Bozen hää hoodstäädfunktjuunen. Trentino-Süüdtirool as 13.607 km² grat an hää 1.074.819 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Trinjam lei Uastenriks bundeslunen Tirool an Salzburg, di Sweitser kantoon Graubünden an a Itajeensk regiuunen Lombardei an Veneetien. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Tu Trentino-Süüdtirool hiar jo tau prowinsen Trient (Trentino) an Bozen (Süüdtirool). Jo san autonoom, det ment, jo kön aanj gesetsen maage. Sjiisk (green) Itajeensk (ruad) Ladiins (blä) Fersendäälsk (laachtgreen, Mòcheno) Zimbrisk (ruad-green streget) Commons: Trentino-Süüdtirool – Saamlang faan bilen of filmer Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2019. Italy: Trentino-Alto Adige, citypopulation.de 46.38333333333311.416666666667Koordinaaten: 46° 23′ N, 11° 25′ O


At Aostadääl (itajeensk Valle d’Aosta, fransöösk Vallée d’Aoste, frankoprowensaals Val d’Oûta, walsersjiisk Augschtalann of Ougstalland) as en itajeensk autonoom regiuun uun Nuurdwaastitaalien. Hat as man 3262 km² grat an hää 125.501 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Hör hoodstääd as Aosta (fransöösk Aoste). At Aostadääl as ei apdiald tu prowinsen. Jo 74 gemeenen haa jo oober tu aacht unioonen faan gemeenen tuupslööden. 1 Saner Aosta salew, det stääd hiart tu nian union 2 Sarre kaam iarst leederhen diartu Aosta, Hôtel de ville Quart Courmayeur Saint-Pierre, Priorat Saint-Jacquême Uun't Aostadääl woort föl diarför den, dat a minsken muar spriaken liar. Walsersjiisk woort uk uun a prowinsen Prowins Verbano-Cusio-Ossola an Prowins Vercelli snaaket. Det san wel son 1.000 spreegern. Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant: 31. Detsember 2019. Commonskategorii: Aostadääl – Saamlang faan bilen of filmer 45.7166666666677.3666666666667Koordinaaten: 45° 43′ N, 7° 22′ O


Walsersjiisk san spriakwiisen faan't sweitsersjiisk uun a Kantoon Wallis. Nai diarmä san spriakwiisen uun't Piemont an uun't Tessin. Alois Grichting: Wallissertitschi Weerter. Rotten Verlag, 4. aplaag 2009 Visp, ISBN 3-907816-74-9. Georg Julen: Wörterbuch der Zermatter Mundart. Hotälli-Verlag, 2. apl. Zermatt [1989] (1. apl. 1985). Rita Kuonen: Wallisertiitsch Wort für Wort. Sprachführer. epubli GmbH, Berlin 2011, ISBN 978-3-86931-789-2. Volmar Schmid: Kleines Walliserdeutsches Wörterbuch. Gebäude. Wir Walser, Brig 2003, ISBN 3-906476-02-2. Fides Zimmermann-Heinzmann: Die Mundart von Visperterminen, wie sie im Jahre 2000 von der älteren Generation gesprochen wurde. ütjden faan P. E. Heinzmann, 2 heften, Visperterminen saner steed, digitaal: Die Mundart von Visperterminen.


Emilians as en skööl faan nuurditajeensk spriakwiisen. Jo wurd snaaket tesken a struum Po an a Apeniinen. Jo san nai mä romagnol. Iar wiar jodiar tau spriakwiisen ei skääst an haa Emilians-Romagnol (ISO 639-3: eml) het. Spriakwiisen: Lunigianisk Waastemilians Madelemilians Süüduastemilians of Bologneesk Nuurduastemilians of Ferrareesk Wikipedia üüb Emilians an Romagnol Emilians-Romagnol


At Frankoprowensaals (of uk Arpitaans, fransöösk francoprovençal of arpitan) as en romaans spriak, diar uun Frankrik (Rhonedääl an Savoyen), uun a Sweits (Romandie) an uun Itaalien (Aostadääl) snaaket woort. Tuup mä Oksitaans an a Langues d'oïl hiart Frankoprowensaalsk tu a Galoromaansk spriaken. Frankoprowensaals (green) Oksitaans (ruad) Langues d'oïl (laachtblä) Lyoneesk (Frankrik) Dauphineesk (Frankrik) Savoyaards (Frankrik) Franc-Comtois (Frankrik an Sweits) Vaudois, uk wel: Waadtluns (Sweits) Valdostaans (Itaalien) Faetar (Basilikaata, Itaalien) Piemonteesk spriakwiis (Itaalien) Wikipedia üüb Frankoprowensaals Commonskategorii: Frankoprowensaals spriak – Saamlang faan bilen of filmer


Romagnol as en skööl faan nuurditajeensk spriakwiisen. Jo wurd snaaket uun a Romagna an uun San Marino (Sammarineesk). Jo san nai mä emilians. Iar wiar jodiar tau spriakwiisen ei skääst an haa Emilians-Romagnol (ISO 639-3: eml) het. Wikipedia üüb Emilians an Romagnol Emilians-Romagnol


f A Apeniinen (itajeensk gli Appennini) san en 1.500 km lung keed faan berger uun Itaalien an San Marino. Hat ferlääpt sowat faan Nuurdwaast tu Süüduast, an dialt det lun efter en süüdwaastelken an en nuurduastelken dial. At Itajeensk Hualeweilun het diarefter uk Apeniinen-Hualeweilun. Efter hör furem woort det uk di itajeensk steewel näämd. Apeniinen uun a Abruzzen bi a Campo Imperatore Loftbil Di Monte Titano uun San Marino Commonskategorii: Apeniinen – Saamlang faan bilen of filmer


Di ufluup faan weeder as en woluumen, diar en iintoochregiuun faan en struum ferläät. Det mengde as ei so ianfach tu bestemin, an diaram jaft at uun Sjiisklun en norm, hü det bereegent woort: DIN 4049. NNQ - liachst bekäänd ufluup NQ - liachst ufluup uun en was tidjrüm, t.b. NQ 1971/1980. MNQ - madelt liachst ufluup, t.b. MNQ 1971/1980. MQ - madelt ufluup. HQ - huuchst ufluup. MHQ - madelt huuchst ufluup. HHQ - huuchst bekäänd ufluup. RHHQ - bereegent huuchst ufluup. HQn - woorskiinelk ufluup uun en was tidjrüm, t.b. HQ100 DIN, Deutsches Institut für Normung e .V.: DIN 4049 Hydrogeologie. DIN-Taschenbuch, 211, Beuth-Verlag, Berlin 1994.


At Piemont as en regiuun uun't nuurdwaasten faan Itaalien mä 4.341.375 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019) an det gratst regiuun faan't itajeensk fäästlun. Uun't nuurden leit a Sweits, uun't waasten Frankrik, uun't süüden at regiuun Liguurien, uun't süüduasten at Emilia-Romagna, uun't uasten at Lombardei an uun't nuurdwaasten at Aostadääl. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Piemont hää ian metropolitanstääd an 7 prowinsen: Amtsspriak as Itajeensk, man fölen snaake uk det regiunaalspriak Piemonteesk. Widjer bi a kaant snaake a lidj uk Oksitaans an Frankoprowensaals. Uun't boower Valsesia (Prowins Vercelli) snaake enkelten uk Walsersjiisk. Uun't nuurdwaasten leit at regiuun Aostadääl, huar Itajeensk an Fransöösk amtsspriaken san. Uk diar woort uun trii saarpen Walsersjiisk snaaket. Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant: 31. Detsember 2019. Italy: Piemonte, citypopulation.de Commonskategorii: Piemont – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Piemont (sjiisk) 45.257.9166666666667Koordinaaten: 45° 15′ N, 7° 55′ O


Oksitaans(k) (oksitaans: occitan [utsiˈtɒ] / lenga d’òc [lɛŋgoˈdɔk], fransöösk: occitan/langue d’oc) as en galloromaansk spriak, diar fööraal uun Süüdfrankrik snaaket woort, man uk uun't Val d’Aran (Spoonien, Araneesk) an uun enkelt Alpendäälen faan't Piemont (Itaalien). Amtsspriak as Oksitaans bluas uun Kataloonien (bütj Spoonsk an Katalaansk). Uun Frankrik jaft at man ian amtsspriak, det as fransöösk, oober Oksitaans as gudkäänd üs manertaalspriak. Faan't Oksitaans jaft at ünlik spriakwiisen, diar tu trii sköölen hiar: 1. Nuurdoksitaans a. Limousinsk (uun't Limousin) b. Auvergnatsk (uun't Auvergne) c. Vivaro-alpiinsk (uun a süüdelk fransöösk Alpen an uun't Piemont) 2. Süüdoksitaans a. Languedoks (uun't Languedoc) b. Prowensaals (uun't Provence) mä onerspriakwiisen: b1. Provençau Maritim, faan Marseille bit Antibes b2. Rodanenc, uun't Rhônedääl b3. Nissart, trinjam Nizza 3. Gaskognisk (uun't Gascogne). Diartu hiart uk: a. Araneesk (uun't Val d’Aran). b. Béarneesk (uun't Béarn) Wikipedia üüb Oksitaans Wikisource: Oksitaans wurdenbuken (sjiisk) Commonskategorii: Oksitaans spriak – Saamlang faan bilen of filmer Oksitaanien


At Trentino, amtelk Autonoom Prowins Trient (itajeensk Provincia autonoma di Trento), as en prowins uun a Alpen faan Nuurditaalien, an di süüder dial faan't Autonoom Regiuun Trentino-Südtirol. Diar lewe 542.739 minsken (Stant: 31. Detsember 2019). Hoodstääd as Trient (Trento). At Trentino hää 166 gemeenen. Jo wurd uun 15 däälgemianskapen ferwaltet: Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2019. Commonskategorii: Trentino – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Trentino (sjiisk)


Süüdtirool amtelk Autonoom Prowins Bozen – Süüdtirool, as en prowins uun a Alpen faan Nuurditaalien, an di nuurder dial faan't Autonoom Regiuun Trentino-Südtirol. Diar lewe 532.080 minsken (Stant: 31. Detsember 2019). Hoodstääd as Bozen (Bolzano). Süüdtirool hää 116 gemeenen. Luke diar: Gemeenen uun Süüdtirool. Jo wurd uun aacht betsirkgemianskapen ferwaltet: Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2019. Commonskategorii: Süüdtirool – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Süüdtirool (sjiisk)


Veneetien (of uk Veneezien), itajeensk amtelk: Regione del Veneto, of veneetisk Vèneto, as en regiuun uun Nuurduastitaalien, 18.391 km² grat an hää 4.907.704 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Hör hoodstääd as Venedig. Veneetien hää ian metropolitanstääd an sääks prowinsen: Bütj Itajeensk snaake a miast minsken uk Veneetisk. Diar woort uk noch Furlaans an Ladiins snaaket. Uun jodiar gemeenen as Ladiins en gudkäänd manertaalspriak: Agordo, Alleghe, Auronzo di Cadore, Borca di Cadore, Calalzo di Cadore, Canale d’Agordo, Cencenighe Agordino, Cibiana di Cadore, Colle Santa Lucia, Comelico Superiore, Cortina d’Ampezzo, Danta di Cadore, Domegge di Cadore, Falcade, Forno di Zoldo, Gosaldo, La Valle Agordina, Livinallongo del Col di Lana, Lozzo di Cadore, Ospitale di Cadore, Perarolo di Cadore, Pieve di Cadore, Rivamonte Agordino, Rocca Pietore, San Nicolò di Comelico, San Pietro di Cadore, San Tomaso Agordino, San Vito di Cadore, Santo Stefano di Cadore, Selva di Cadore, Taibon Agordino, Vallada Agordina, Valle di Cadore, Vigo di Cadore, Vodo di Cadore, Voltago Agordino, Zoldo Alto, Zoppè di Cadore. Jodiar trii gemeenen Cortina d’Ampezzo/Anpezo, Livinallongo del Col di Lana/Fodom an Colle Santa Lucia/Col haa 2007 diarauer ufstemet, dat jo leewer tu't regiuun Trentino-Süüdtirool hiar wel, auer diar muar för't spriak den woort. Man diar


Tsimbrisk as det boowersjiisk spriak faan a Tsimbern uun Booweritaalien. Uun det weesen republiik faan a Sööwen Gemeenen wiar't uk sarken- an amtspriak. Hat täält tu a bairisk spriakwiisen. Daalang as Zimbrisk bluas noch uun't saarep Lusern uun't Trentino ualdaispriak. Di nööm hää temelk seeker niks mä a Kimbern faan Jütlun tu dun. Iarer hinget hi wel tuup mä temrin of temerlidj (sjiisk: Zimmermann, ingelsk: timber). Bit tu't juar 1800 haa 20.000 minsken Tsimbrisk snaaket uun a Trataanj Gemeenen uun't nuurden faan Verona, uun a Sööwen Gemeenen trinjam Schlege (Sleeghe, it. Asiago), an uun dialen faan't Trentino. Daalang san diar noch trii spriakeilunen mä en aanj spriakwiis: a Sööwen Gemeenen, a Trataanj Gemeenen an det Tsimbrisk faan Lusern, Lafraun an Vielgereut uun't Trentino. Deutscher Dialekt in Italien: Jeder Zimber zählt üüb Spiegel Online faan a 17. September 2011. Das Tor zum Land der Zimbern - Priwoot wääbsteed Tsimbrisk Kultuurinstituut Lusérn


Veneetisk (of uk Veneezisk of Veneedisk; ven. Vèneto of Łéngoa vèneta) as en romaans spriak uun det regiuun Veneetien an uk uun det regiuun Friaul-Juulisk Veneetien, uun't Trentino an üüb Istrien. Veneetisk hiart tu't Nuurditajeensk. Di ferskeel tu't Itajeensk as oober böös grat, so dat Veneetisk uk üs aanj spriak uunsen woort. Veneetien: Prowinsen Padua, Treviso, Venedig, Verona, Vicenza, uun grat dialen faan a prowinsen Belluno (diar woort uk Ladiins snaaket) an Rovigo Friaul-Juulisk Veneetien: Uun't waasten faan't Prowins Pordenone, bi a küst (fööraal Monfalcone, Grado, Muggia) an uun Triest Trentino: Uun't uasten, fööraal uun't Suganerdääl Bütjen Itaalien: Uun dialen faan Sloweenien an Kroatien (Istrien an Dalmaatien), man uk üüb Korfu (Griichenlun). Efter't Matthäusefangeelium (Mt 3,1-8); auersaat faan Gianjacopo Fontana (1859): Veneetisk: In sto tempo xe venguno Zuane el Batista a predicar in tel deserto de la Giudea, disendo: fè penitenza: perché el xe qua arente el regno dei cieli. Perché questo xe l'omo, che aveva parlà el profeta Isaia, col ga dito: ose de chi ciga in tel deserto: preparè la strada del signor: fè dreti i so trozi. Lu istesso po Zuane aveva indosso un abito de pelo de cameli, e una cintura de pele ligada ai so


Fersendäälsk of Mochenisk (fersendäälsk: Bersntolerisch, Bersntoler Sproch of Taitsch, itajeensk: mòcheno) as en boowersjiisk spriakwiis an hiart tu't Bairisk. Hat woort fööraal uun trii gemeenen faan't Fersendääl snaaket. Det leit uun't Trentino uun't Nuurdwaasten faan Itaalien. Uun a naite woort uk Tsimbrisk snaaket, det as oober ei detsalew. Uun't juar 2001 as uffraaget wurden, hü föl minsken Fersendäälsk snaake. Det wiar uun: Florutz/Vlarotz/Fierozzo (423 minsken, 95,92 %), Palai/Palae/Palù (184 minsken, 95,34 %), Gereut/Garait/Frassilongo (340 minsken, 95,24 % - tuup mä det saarep Eichleit/Oachlait/Roveda). Uun ööder gemeenen tuup wiar't 1.331 minsken, sodenang san't uun't hial Trentino 2.278 minsken of 0,5 %. Appartenenza alla popolazione di lingua ladina, mochena e cimbra, per comune di area di residenza (Censimento 2001). (PDF; 27 kB) Annuario Statistico 2006. Provincia Autonoma di Trento. 2007.


Ladiins(k) as en skööl faan romaans spriakwiisen, diar uun Booweritaalien snaaket wurd. Dü hiarst det fööraal uun Gröden an't Gaderdääl uun Süüdtirool, uun't Fassadääl uun't Trentino, man uk uun Buchenstein an Cortina d’Ampezzo uun't Prowins Belluno (Veneetien). A wedenskapslidj san ei rocht ianag, of Ladiinsk tu't Nuurditajeensk hiart, of dach tuup mä Rätoromaans an Furlaans tu en Rätoromaans spriakenfamile. Spriakwiisen: Maréo (Enneberags) Badiot (Gaderdääls/Abteidääls) Gherdëina (Grödnerisk) Fascian (Fassanisk) Anpezan (Ampezzanisk) Fodom (Buchensteinisk) Commonskategorii: Ladiins spriak – Saamlang faan bilen of filmer Wikipedia üüb Ladiins


Furlaans of Friaulisk (furlaans: furlan, itajeensk: friulano) as en romaans spriak. Hat woort uun Friaul faan amanbi 600.000 minsken snaaket. At as ei rocht seeker, wäär Furlaans tuup mä Ladiins an Rätoromaans tu en Rätoromaans spriakenfamile hiart. Spriakwiisen: Madelfurlaans, Prowins Udine Nuurdfurlaans, Karnien Süüduast-Furlaans, Bassa Friulana an bi di struum Isonzo (Prowins Gorizia) Waastfurlaans, Prowins Pordenone Hallo, ich heiße Jakob! Mandi, jo o ai non Jacum! Heute ist es sehr heiß! Vuê al è propite cjalt! Ich muss jetzt wirklich gehen, bis dann! O scugni propite lâ cumò, ariviodisi. Ich kann heute Abend nicht ausgehen, ich muss lernen. No pues vignî fûr usgnot, o ai di studiâ. Wikipedia üüb Furlaans Commonskategorii: Furlaans – Saamlang faan bilen of filmer


Rätoromaans spriaken san en skööl faan Romaans spriaken uun a Schweiz an Itaalien. Diartu hiar Rätoromaans uun a Schweiz, an Ladiins an Furlaans uun Itaalien. A wedenskapslidj san ei ianag, of jodiar trii spriaken würelk tuup hiar. Wäär jodiar trii spriaken würelk tuup hiar, of uk ei, woort uun a wedenskap üs Questione Ladina betiakent. Diar stun fööraal tau meenangen enööder jinauer: Diar as en ferbinjang faan Rätoromaans, Ladiins an Furlaans, an detdiar ferbinjang het Rätoromaans spriaken. Jo stun üüb sidj faan Fransöösk of Itajeensk uun det skööl faan a Romaans spriaken. Son ferbinjang jaft at ei, jo lei föl tu widj ütjenööder. Jodiar trii spriaken san man resten faan romaans spriaken, diar nian ferbinjang tu't Fransöösk of Itajeensk haa. Ferlicht san't resten faan Latiinsk spriakwiisen uun det Röömsk Prowins Raetia, man jo haa ööders niks mäenööder tu dun.


Emilians-Romagnol as en romaans spriak faan a galoitaalisk twiig mä flook spriakwiisen uun Nuurditaalien. Hör ISO-639-3-code as eml. Daalang wurd jodiar spriakwiisen ei muar üs ian spriak uunsen, man üs tau: Emilians, ISO 693-3 egl Romagnol, ISO 693-3 rgn Wikipedia üüb Emilians an Romagnol Emilians Romagnol


Friaul-Juulisk Veneetien, itajeensk amtelk Regione Autonoma Friuli Venezia Giulia, furlaans Friûl Vignesie Julie, sloweensk Furlanija Julijska krajina, as en autonoom regiuun uun Nuurduastitaalien mä en grate faan 7856 km² an 1.211.357 iinwenern (Stand 31. Detsember 2019). Hoodstääd as Triest. A minsken snaake itajeensk, man fölen uk furlaans. Uk sjiisk an sloweensk san üs manertaalspriaken gudkäänd. Ütjwis üüb itajeensk an sloweensk. Commonskategorii: Friaul-Juulisk Veneetien – Saamlang faan bilen of filmer Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2019. 46.113.116666666667Koordinaaten: 46° 6′ N, 13° 7′ O


At Lombardei (itajeensk Regione Lombardia, lombardisk Regiun Lumbardia) as en regiuun uun Nuurditaalien mä en grate faan 23.863 km² an 10.103.969 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Hat leit tesken a Lago Maggiore uun't waasten, a Po uun't süüden an a Gardasia uun't uasten. Uun't nuurden leit a Sweits. Hoodstääd as Mailand (ital. Milano). Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: At regiuun hää ian metropolitanstääd (Mailand) an elwen prowinsen: At Lombardisk spriak as en skööl faan spriakwiisen, diar uun't Lombardei, man uk uun't Piemont uun a prowinsen Verbano-Cusio-Ossola an Novara, uun't Trentino, uun't Tessin an Graubünden (Schweiz) snaaket woort. Hat hiart tu a Romaans spriaken. Commonskategorii: Lombardei – Saamlang faan bilen of filmer Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant: 31. Detsember 2019. Italy: Lombardia, citypopulation.de Italy: Administrative Division, citypopulation.de 45.659.95Koordinaaten: 45° 39′ N, 9° 57′ O


At Tessin [tɛˈsiːn] (ufkört: TI; itajeensk Ticino [tiˈtʃiːno], lombardisk Tesin [teˈsiːn], fransöösk Tessin, rumantsch Tessin?/i), amtelk Repubblica e Cantone Ticino (Republiik an Kantoon Tessin), as en kantoon uun a Sweits. Hoodstääd as Bellinzona, det gratst stääd as Lugano. Uun't Tessin woort itajeensk an lombardisk snaaket. Amtspriak as itajeensk. A Kantoon Tessin hää aacht distrikten (Bezirke, distretti) mä 38 kreiser (circoli): Commonskategorii: Kantoon Tessin – Saamlang faan bilen of filmer Wikisource: Kantoon Tessin (sjiisk) Wikivoyage Raisfeerer: Kantoon Tessin (sjiisk) Wääblink-kataloog tu Kanton Tessin uun't Curlie Project (iar:DMOZ, üüb huuchsjiisk) 46.2858.786Koordinaaten: 46° 17′ N, 8° 47′ O; CH1903: 703836 / 126845


Lombardisk (lombardisk: lumbaart) het en skööl faan romaans spriakwiisen, diar uun a Lombardei snaaket wurd, man uk uun prowinsen faan't Piemont, uun 't Trentino, uun a Kantoon Tessin an uun enkelt däälen faan Graubünden. At Lombardisk woort leewen maner. A lombardisk spriakwiisen wurd tu tau sköölen iindiald: Waastlombardisk uun a prowinsen Novara, Verbano-Cusio-Ossola, Varese, Como, Sondrio, Lecco, Monza an Brianza, Mailand, Pavia, Lodi an Cremona, man uk uun a Sweits uun a kantooner Tessin an Graubünden. Tu't Waastlombardisk hiart uk det Alpiinlombardisk uun't Val d’Ossola, uun't Tessin, uun't Misox, trinjam Chiavenna, uun't Bergell, uun't Puschlav an uun Livigno. Uastlombardisk uun a prowinsen Bergamo, Brescia, Trentino an trinjam Crema. Commonskategorii: Lombardisk spriak – Saamlang faan bilen of filmer Wikipedia üüb Lombardisk PDF bi www.istat.it


Piemonteesk (piemonteesk: Piemontèis, itajeensk: Piemontese) as en romaans spriak. Hat woort faan amanbi tau miljuun minsken uun't Piemont (Nuurdwaastitaalien) snaaket. Spriaken trinjam't Piemonteesk (orangj): Walserschiisk (ruad) Lombardisk (green) Emilians (brün) Liguurisk (brons) Oksitaans (güül) Frankoprowensaals (grä) Wikipedia üüb Piemonteesk Wurdenbuk Sjiisk–Piemonteesk


Liguurisk as en romaans spriak, diar uun Liguurien uun Nuurdwaastitaalien snaaket woort. Dü hiarst det oober uk uun Süüdfrankrik an uun Monako. Det spriakwiis faan Genua (Zenéize) as det bekäändst. Liguurisk hiart tu't Nuurditajeensk (Padaanisk), so üs Piemonteesk, Lombardisk, Emilians of Veneetisk. Süüdelk faan't La-Spezia-Rimini-liinje woort madelitajeensk snaaket, an det hää en graten ferskeel. Ligurian. Ethnologue, ufrepen de 18. Marts 2013 (ingelsk). Commonskategorii: Liguurisk spriak – Saamlang faan bilen of filmer Wikipedia üüb Liguurisk


w:en:Ethnologue Detdiar sidj skal di (iarst ans) widjer feer.


Sardisk (sardisk: sardu, limba / lingua sarda) as en romaans spriak, diar üüb Sardiinien faan amanbi 1,3 miljuun minsken snaaket woort. Ööders üs uun't Itajeensk of ööder romaans spriaken fanjst dü uun't Sardisk noch föl faan't Latiinsk weder. Diar as uk iinflööd faan't Katalaans of Spoonsk. Logudoreesk of Sardu Logudorèsu (Madel-Waast-Sardiinien) Nu(g)oreesk of Sardu Nugorèsu (Madel-Uast-Sardiinien) Campidaneesk of Sardu Campidanèsu (Süüd-Sardinien) Uun't nuurden snaake a lidj korsisk (green). Uun't nuurdwaasten as en katalaans regiuun (blä). An uun't süüdwaasten as en liguurisk regiuun (brons). Wikipedia üüb Sardisk


1638 wiar det aacht-an-dörtigst juar faan det 17. juarhunert. 5. September: Ludwig XIV., köning faan Frankrik 1643-1715.


Ludwig XIV. (üüb Fraansöösk: Louis XIV, Louis le Grand; * 5. September 1638 uun Saint-Germain-en-Laye; † 1. September 1715 uun Versailles), neemd „de Sanköning“ (Fraansöösk: le Roi-Soleil) wiar faan 1643 ap tu san duas Köning faan Frankrik an Navarra an uk Kofürst faan Andorra. At gebuurt faan Ludwig XIV. uun Sloot Saint-Germain-en-Laye kaam tu fölen föör’n dai üüs lokelk bejewenhaid, auer trii-an-twuntig juar lung wiar’t befreien faan sin aalern Ludwig XIII. an Anna faan Uasterrik saner efterkemen blewen. Al iar hi fjauer juar ual wiar, wurd hi köning. Hi lewet man ap tu sin tretanjst leewentsjuar oner det regentskap faan sin mam Anna faan Uasterrik.


Korsisk (Korsisk: corsu, Galureesk: cossu) as det romaans spriak faan't eilun Korsika. Hat hiart tu't Madelitajeensk an liket det Itajeensk faan't Latium, Umbrien an a Marken. Uk üüb Sardiinien woort korsisk snaaket, a spriakwiisen diar haa oober en graten ferskeel an het Galureesk an Sasareesk. (1) üüb Korsika: Capraleesk Capocorsiins Cismontano Oltramontano Sarteneesk (2) üüb Sardiinien: Galureesk Castellaneesk Sasareesk (nai mä Sardisk) Wikipedia üüb Korsisk


Korsika (korsisk Corsica, fransöösk Corse [kɔʀs]) as en eilun uun't Madlunsia an hiart tu Frankrik. Hat leit uun't nuurden faan Sardiinien (Itaalien). Üüb Korsika san tau départements Corse-du-Sud (Süüdkorsika) an Haute-Corse (Boowerkorsika). Det eilun as 8.680 km² grat an hää 324.212 iinwenern (Stant 1. Janewoore 2014). Hoodstääd as Ajaccio. Wikimedia Commons hää bilen of filmer tu: Korsika Korsisk spriak 42.159.0833333333333Koordinaaten: 42° 9′ N, 9° 5′ O


. Ajaccio (fransöösk [aʒakˈsjo], itajeensk [aˈjattʃo], korsisk Aiacciu [aˈjaʧːu]) as en fransöösk gemeen mä 68.587 iinwenern (Stant 1. Janewoore 2014) an det hoodstääd faan't eilun Korsika. Napoleon Bonaparte as 1769 uun Ajaccio bäären. Commonskategorii: Ajaccio – Saamlang faan bilen of filmer


Corse-du-Sud [kɔʀzdyˈsyd] (Süüdkorsika, korsisk Pumonti of Corsica suttana) as en fransöösk departement an leit uun't süüden faan't eilun Korsika. Commonskategorii: Département Corse-du-Sud – Saamlang faan bilen of filmer 41.8366666666678.9591666666667Koordinaaten: 41° 50′ N, 8° 58′ O


Haute-Corse [otˈkɔʀs] („Boowerkorsika“, korsisk Corsica suprana of Cismonte) as en fransöösk departement uun't nuurden faan't eilun Korsika. Commonskategorii: Département Haute-Corse – Saamlang faan bilen of filmer 42.4436111111119.2008333333333Koordinaaten: 42° 27′ N, 9° 12′ O


At Latium (itajeensk Lazio) as en regiuun uun Madelitaalien mä 5.865.544 iinwenern (Stant: 31. Detsember 2019). At wichtagst stääd diar as Room, det hoodstääd faan Itaalien. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Bütj Itajeensk snaake a minsken uk Madelitajeensk an Laziale meridionale Det hiart tu't Kampaanisk an as nai mä't Neapolitaans spriak. Commonskategorii: Latium – Saamlang faan bilen of filmer Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant: 31. Detsember 2019. Italy: Lazio, citypopulation.de 41.81666666666712.733333333333Koordinaaten: 41° 49′ N, 12° 44′ O


A Marken (itajeensk Marche) san en itajeensk regiuun uun Madelitaalien. Jo lei tesken a Aadria an a Apeniinen. Uun't nuurden lei San Marino an at Emilia-Romagna, uun't süüden a Abruzzen, an uun't waasten san at Toskaana, Umbrien an Latium. Det regiuun as 9694 kwadrootkilomeetern grat an hää 1.518.400 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Ancona Ascoli Piceno Fermo Macerata Pesaro an Urbino Uun't regiuun Marken san fiiw prowinsen: (Stant: 31. Detsember 2019) Bütj Itajeensk woort uk Madelitajeensk snaaket. Uun't Prowins Ascoli Piceno snaake's Marchigiano meridionale an Teramano. Jodiar spriakwiisen hiar tu't Abruzzeesk an det as nai mä't Neapolitaans spriak. Commonskategorii: Marken – Saamlang faan bilen of filmer Wikivoyage Raisfeerer: Marken (sjiisk) Abruzzeesk spriak Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant: 31. Detsember 2019. Italy: Marche, citypopulation.de 43.31666666666713Koordinaaten: 43° 19′ N, 13° 0′ O


Siziilien (itajeensk Regione Siciliana) as en eilun uun't Madlunsia an tuup mä hög letjer eilunen trinjam ian faan 20 regiuunen uun Itaalien. At regiuun as 25.703 km² grat an hää 4.968.410 iinwenern (Stant: 31. Detsember 2019). Hoodstääd an uk gratst stääd as Palermo. Ööder grat stääden san Catania, Messina an Syrakus. Di Ätna Berag, en bekäänden ialberag, leit uun a nuurduast faan't regiuun. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Üüb Siziilien lei sääks prowinsen an trii metropolitanstääden mä 390 gemeenen uun't gehial. Siziliaans spriak Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2019. Italy: Sicilia, citypopulation.de 37.56666666666714.266666666667Koordinaaten: 37° 34′ N, 14° 16′ O


Siziliaans (aanj nööm: Sicilianu, itajeensk: Lingua siciliana) as en itajeensk spriak an hiart tu't Süüditajeensk. Hat woort faan amanbi 5 miljuun minsken snaaket, ei bluas üüb Siziilien, man uk uun Apuulien, Kalaabrien an Kampaanien. Siciliano occidentale (palirmitanu, trapanisi; uun Palermo an Trapani) Centrale-occidentale (Agrigento girgentu) Metafonetica centrale (Caltanissetta nissenu) Metafonetica sudorientale (Ragusa rausanu an Syrakus sarausanu) Ennese (ennisi; Enna) Nonmetafonetica orientale (catanisi; Catania) Messinese (missinisi; Messina) Dialetto delle Isole Eolie (Äolisk Eilunen) Pantesco (Eilun Pantelleria) Reggino/Calabrese (calabbrisi; Reggio Calabria) (II) Pugliese meridionale of Salentino (salintinu; uun't Salento) (I) Commonskategorii: Siziliaans spriak – Saamlang faan bilen of filmer Wikipedia üüb Siziliaans Siziliaans bi Ethnologue


Neapolitaans (Napulitano [ˌnnapulɪˈtaˑnə] üüb Neapolitaans an Napoletano üüb itajeensk) as en romaans spriak, diar uun Neapel (neapolitaans: Napule, itajeensk: Napoli) an diar ambi snaaket woort. Hat hiart tu't Kampaanisk (IVb). Neapolitaans woort fööraal uun Kampaanien, man uk uun a prowinsen Foggia an Bari uun Apuulien snaaket. Neapolitaans as nai mä a süüditajeensk spriakwiisen trinjam uun't Latium, a Abruzzen, Molise, Apuulien, Basilikaata an Kalaabrien. Nai mä't Neapolitaans (Kampaanisk, IVb) san: Lukaanisk (Lucano) uun't Basilikaata an Nuurd-Kalaabrien (V) Apuulisk (Pugliese) uun Apuulien (III) Molisaans (Molisano) uun't Molise (II) Abruzzeesk (Marchigiano Meridionale - Abruzzese) uun a Abruzzen an süüdelk Marken (I) Wikipedia üüb Neapolitaans


Kampaanien (itajeensk: Campania) as en regiuun uun Süüditaalien mä en grate faan 13.590 kwadrootkilomeetern an 5.785.861 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Hoodstääd as Neapel. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Commonskategorii: Kampaanien – Saamlang faan bilen of filmer Kampaanisk spriak Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2019. Italy: Campania, citypopulation.de 40.7514.783333333333Koordinaaten: 40° 45′ N, 14° 47′ O


Basilikaata (itajeensk Basilicata) as en regiuun uun Süüditaalien. Trinjam lei Kampaanien, Apuulien an Kalaabrien. Hat as 9.992 km² grat an hää 573.694 iinwenern (Stant 31. Detsember 2015). Hoodstääd as Potenza. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Commonskategorii: Basilikaata – Saamlang faan bilen of filmer Lukaanisk spriak Statistiche demografiche ISTAT. Statistik faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2015. Italy: Basilicata, citypopulation.de 40.51666666666716.1Koordinaaten: 40° 31′ N, 16° 6′ O


Kalaabrien (itajeensk Calabria; kalabreesk: Calàbbria; greks Καλαβρία; albaansk Kalabria; oksitaans Calàbria; hebreewsk קלבריה) as en regiuun uun Süüditaalien. Hat as 15.080 km² grat an hää 1.924.701 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Hoodstääd as Catanzaro. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Bütj Itajeensk snaake a minsken uk Kalabreesk (Reggino calabrese), det as nai mä't Sizilians. Uun't nuurden snaake's uk Lukaanisk (Lucano calabrese), det as nai mä't Neapolitaans spriak. Commons: Kalaabrien – Saamlang faan bilen of filmer Kalabreesk spriak Lukaanisk spriak Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant 31. Detsember 2019. Italy: Calabria, citypopulation.de 3916.5Koordinaaten: 39° 0′ N, 16° 30′ O


Apuulien (itajeensk: Puglia [ˈpuʎːa] of Puglie [ˈpuʎːe]; latiinsk: Apulia) as en regiuun uun Süüduastitaalien mä 4.008.296 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Hoodstääd as Bari. Gargano Tavoliere delle Puglie Subappennino dauno Terra di Bari Valle d'Itria Salento l'arco ionico tarantino Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: At regiuun hää ian metropolitanstääd (Bari) an fiiw prowinsen: Bütj itajeensk woort uun't nuurdwaasten Apuulisk snaaket an uun't süüduasten (uun't Salento) Salentino (Pugliese meridionale, Süüd-Apuulisk). Apuulisk as nai mä't Neapolitaans an Salentino as nai mä't Sizilians. Commonskategorii: Apuulien – Saamlang faan bilen of filmer Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant: 31. Detsember 2019. Italy: Regions and Major Cities, citypopulation.de Italy: Administrative Division, citypopulation.de ISTAT, 31. Detsember 2019 4116.716666666667Koordinaaten: 41° 0′ N, 16° 43′ O


Molise as en itajeensk regiuun bi't Aadria. Hat as 4438 km² grat an hää 302.265 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Hoodstääd as Campobasso. Uun't nuurdwaasten lei a Abruzzen, uun't süüduasten Apuulien, uun't süüdwaasten Kampaanien an uun't waasten as at Latium. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: Bütj Itajeensk woort uun Molise uk Molisaans (Molisano) snaaket. Det as nai mä't Neapolitaans spriak. An uun trii saarpen woort uk Moliseslaawisk snaaket. Commonskategorii: Molise – Saamlang faan bilen of filmer Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant: 31. Detsember 2019. Italy: Molise, citypopulation.de 41.61666666666714.483333333333Koordinaaten: 41° 37′ N, 14° 29′ O


A Abruzzen (itajeensk Abruzzo) san en itajeensk regiuun mä 1.305.770 iinwenern (Stant 31. Detsember 2019). Uun't nuurden lei a Marken, uun't waasten at Latium, uun't süüden Molise, an uun't uasten as a Aadria. Dön tjiin gratst stääden uun't regiuun san: At regiuun hää fjauer prowinsen: Bütj Itajeensk woort uun a Abruzzen uk Abruzzeesk snaaket. Det as nai mä't Neapolitaans spriak. Commonskategorii: Abruzzen – Saamlang faan bilen of filmer Statistiche demografiche ISTAT. Iinwenertaalen faan't Istituto Nazionale di Statistica, Stant: 31. Detsember 2019. Italy: Abruzzo, citypopulation.de 42.21666666666713.833333333333Koordinaaten: 42° 13′ N, 13° 50′ O


At La-Spezia-Rimini-liinje (of uk Massa-Senigallia-liinje) dialt a romaans spriaken iin efter a nuurd- an waast-romaans spriaken üüb ian sidj an a süüd- an uast-romaans spriaken üüb a ööder sidj. Itajeensk Johannes Kabatek; Claus D. Pusch: Spanische Sprachwissenschaft: Eine Einführung. Gunter Narr Verlag, 2009, ISBN 978-3-8233-6404-7, S. 11 f