Pompstersk is n läichsaksisk-grinslounder Dialekt, die in dät Täärp Kollumerpomp in de Midde fon ju wäästfräiske Meente Kollumerlound boald wäid. Die Dialekt wäid noch fon so'n 200 maast allere Moanskene boald. Ju Taal Boalere wäid oawers minner. Dialekte in Fryslân


Do Deele fon n Weeuwerstäl sunt: do bee Treede, do bee Knäppele of do Päärtjene, wier do Treede an hongje. Do Kurrele of do Skieuwen sunt do Rullen, wier do Taue uur gunge, wier do Knäppele an hongje un do deertruch ap un deel bewääged wäide konnen, dät dät Tau uur do Rullen gungt. Unner sit die Umelööper, wier dät weeuwde Linnen uur rulled wäd. Die Brustboom of Foarboom is ju Walse wier dät weeuwde Linnen uur gungt, eer dät dät uur dän Linnenboom gungt. Die Äffener is die Roome, wieroun dät Geweeuwe spond wäd. Ju Spoule is dät Skifken un ju Pipe is ju bewäägelke Rulle deeroun,wier dät Jäiden ap sit, wier die Ounsleek fon moaked wäd. Ju Piepe kon sik bewäägje ap n Stift, die der Präin hat. Die Ounsleekträid lapt truch ju Noose ap die Piepe. Ju Loade is ju Weeuwerloade, wieran die die Koum befäästiged, wierfon do Tienden truch dät Skäärjäiden gunge. Ju Heeuwelte is n tännen Stok, wier juust sofuul Träide hääruutkuume un vertikoal truch do Träide fon dät Skäärjäiden truuge loope, as Träide in dät Skäärjäiden oane sunt. Disse vertikoal loopende Träide sunt unner dät Skäärjäiden wier befäästiged an n Stok, die der nit


Do Fräiske Woolde, ap fräisk Fryske Wâlden af De Wâlden noomd is n Gebied in dät Aaste fon Fryslân . Tou dät Gebied heere do Meenten Kollumerlân, Dantumadiel, dän grootsten Deel fon Tytsjerksteradiel, Achtkarspelen, Opsterlân, Smellingerlân un dän noudelken Deel fon Eaststellingwerf. Uk n grooten Deel fon ju grinser Meente Grootegast heerd loundskuppelk, kulturell un fon dät Sproakgebied tou do Fryske Wâlden. De Fräiske Woolde sünt dät Sproakgebied fon aan fon do fjauer grootste fräiske Dialekte, dät Wooldfräisk. Webstee fon do Noudelke Fryske Wâlden


Wooldfräisk, fräisk: Wâldfrysk, is aan fon do fjauer groote fräiske Dialekte un wäd boald in dät Gebiet fon do Fräiske Woolde in dän aastelken Deel fon Fryslân un angränsende Gebiete fon ju Provinz Groningen. Dät Wooldfräiske wäd fon sun 157.000 Moanskene boald un is deermäd die grootste fräiske Dialekt. Do Unnerskeede twiske dät Wooldfräiske un dät Kloaifräiske, aan uur grooten fräisken Dialekt, sunt man litjet. Dialekte in Fryslân


Ieuwenske ju niederloundske Sproake un ju wäästfräiske Sproake as Standardfräisk wäide in Fryslân ferskeedene Dialekte boald. Do fjauer groote fräiske Dialekte sunt: Noudhouksk, Kloaifräisk, Wooldfräisk un Suudwäästhouksk. Deer ieuwenske rakt dät noch do litje Dialekte as Skylgersk (Westersk), Aastersk, Hylpersk un Schiermönkoogisk. Düsse Dialekte wäide fon moor as n Haaldeel fon ju Befoulkenge fon Fryslân boald. Dät rakt two holloundsk-fräiske Dialekte, ju Stäädfräiske Dialektgruppe un dät Biltske. Ju Dialektgruppe fon dät Stäädfräiske uumfoatet: Ljouwertersk, Snitsersk, Frjentsjertersk, Harnzersk, Boalsertersk, Dokkumersk, Starumersk, Feanstersk, Kollumersk. Do stäädfräiske Dialekte wäide fon uungefäär 40.000 Moanskene boald. Die grootste Dialekt is dät Ljouwerterske mäd sun 20.000 Baalere. Dät Biltske wäd in ju Meente It Bilt boald. Do Dialekte stounde tichter bie dät Niederloundske as bie dät Fräiske. Dät honnelt sik deeruum uum Holloundske un nit uum Fräiske Dialekte. Midsloundsk is n holloundsken Dialekt fon dän middelsten Deel fon dät wäästfräiske Wäädailound Skylge (düütsk: Terschelling). Dät wäd noch fon so n 600 maast allere Moanskene ap Midden-Skylge boald. Die Dialekt lait tichter bie dät holloundsk-fräiske Stäädfräisk as bie dät Wäästfräiske. Ameloundsk is n holloundsken Dialekt fon dät wäästfräiske Wäädailound Amelound. Dät wäid noch fon sun 1500 maast allere Moanskene (2006) ap Amelound boald. Flieloundsk waas n holloundsken


Hylpersk is n fräisken Dialekt fon ju Hoawenstääd Hylpen (de: Hindeloopen) in ju Meente Súdwest Fryslân aan de Wäästkuste fon Fryslân. Die Dialekt häd Sproakelemente fon dät Ooldfräisk. Dät wäd noch fon uungefäär 300 maast allere Moanskene boald. Ju Taal Sprekere wäd oawers minner. Dialekte in Fryslân


Ljouwertersk is n holloundsk-fräisken Dialekt fon ju wäästfräiske Haudstääd Ljouwert fon dät Stäädfräisk. Deer is naan grooten Unnersked tou do uur stäädfräiske Dialekte. Do Baalere naame dän Dialekt Liwwadders. Die Dialekt wäd fon so'n 20.000 maast allere Moanskene boald. Ju Taal fon Baalere wäd oawers minner. Dialekte in Fryslân


Die Wierstand (dt. Widerstand) is bie n elektrisken Laiter dät Ferhältnis twiske Sponnenge un Stroom. Bie Stroom - Laistenge - Energie sjo wie, dät wie dän Woaterstroom gratter moakje konnen truch dät Bruuken fon n braader Nib an ju Ommer. Wie kweede dan dät sun breed Nib n läigeren "Wierstand" häd as n smäl Nib. Bie Elektrizität spielt Wierstand uk ne Rulle. Deerbie is dät so dät die Wierstand t.B. in ju Laampe sit: bie ne Autolaampe fon 60 Watt is die Wierstand twäie so groot as bie een fon 120 Watt en deeruume lukt hie uk man dän Haaldeel fon dän Stroom. Die elektriske Wierstand drukke wie uut in Ohm (Ω), wierbie 1 Ohm = 1 Volt / 1 Ampêre, uurs skrieuwen: 1 Ω = 1V / 1A. Wan wie wier ätter ju 60 Watt Autolaampe kiekje, ju daach 10 Ampêre look bie 6 Volt, dan mout ju n Wierstand hääbe fon 6 Volt / 10 Ampêre = 0,6 Ohm. Ju 120 Watt Laampe lukt 120 / 6 = 20 Ampêre un häd also n Wierstand fon 6 Volt / 20 Ampêre = 0,3 Ohm. (Ju häd dan in Algemeenen ne kuutere un/af tjukkere Gloiträid as ju 60 Watt


Wäästerkertiersk (fräisk: Westerkertiersk) is n läichsaksisken Dialekt, die fon so'n 800 Moanskene in dän aastelken Deel fon ju fräiske Meente Kollumerlound un so'n 22.000 Moanskene in Deele fon ju Provinz Grins boald wäd. Dialekte in Fryslân


Kloaifräisk, fräisk: Klaaifrysk, is aan fon do fjouwer groote fräiske Dialekte un wäd boald in dän wäästelken Deel fon ju Provinz Fryslân, dän Kloaistreek. Dät Kloaifräisk wäd fon so'n 95.000 Moanskene boald un is ätter dät Wooldfräisk die twadde groote fräiske Dialekt. Do Unnerskeede twiske dät Kloaifräisk un dät Wooldfräisk sünt mon litjed. Dialekte in Fryslân


Noudhouksk, wäästfräisk: Noardhoeksk af Noardklaaifrysk, is aan fon do fjauer groote wäästfräiske Dialekte un wäd boald in dän noud-aastelke Deel fon ju Provinz Fryslân. Dät Noudhoukske wäd fon sun 39.000 Moanskene boald un is die litste fon do groote wäästfräiske Dialekte. Do Unnerskeede twiske dät Noudhoukske un dät Wooldfräiske sunt man litjet. Dialekte in Fryslân


Suudwäästhouksk, fräisk: Súdwesthoeksk af Súdhoeksk, is aan fon do fjouwer groote fräiske Dialekte un wäd boald in dän suud-wäästelken Deel fon ju Provinz Fryslân, de Suudwäästhouke. Dät Suudwäästhouksk wäd fon so'n 58.000 Moanskene boald un is ätter dät Wooldfräisk un dät Kloaifräisk die tjoode fon do groote fräiske Dialekte. Dialekte in Fryslân


Die Kloaistreek, fräisk: Klaaistreek, is n Gebied in dän wäästelken Deel fon ju Provinz Fryslân, noud-aastelk, noudelk un wäästelk fon Ljouwert. Die Skeed lait bie de Fryske Marren in dät Suude, uur Ljouwert un Dokkum in dät Noude ätter ju Dokkumer Nije Silen . Die Noome kuumt fon dän Gruund in dät Gebied, die fätte Seekloai. In dät Gebied wäd aan fon do fjauer groote wäästfräiske Dialekte boald, dät Kloaifräisk (fräisk: Klaaifrysk).


Die Suudwäästhouke (fräisk: Súdwesthoeke) is n Gebied in dät Suudwääste fon ju wäästfräiske Provinz Fryslân. In dät Gebied wäd aan fon do fjauer groote wäästfräiske Dialekte boald, dät Suudwäästhouksk.


Wierstande sunt Bauelelemente mäd n bestimden elektrisken Wierstand. Do rakt dät in ferskeedene Soarten. In ju Elektronik benöödigje wie oafte Materioale mäd n bestimden Wierstand. Deer kuuden wie fonsälwen Laampen foar bruuke, man do hääbe nit sun loange Lieuwendsduur. Buppedeem houget uk oafte nit soofuul Laistenge deeroun. Deeruume benutsje wie "Koolewierstande", dät sunt litje keramiske Röiren mäd ne tänne Loage Koole deerap. Ap bee Eenden sit n metallen Hotje dät ju Kooleloage kontaktiert. An do Hotjene sunt dan Träide swaised uum dän Wierstand antousluuten. Oafte sit ne spiroalfoarmige Glusse in de Koole uum dän Wierstand haager tou moakjen. Do Koolewierstande wäide gewöönelk bruukt in Wäide twiske 10 Ω un 1 Million Ω (uk wäil naamd Megohm un ounroat mäd MΩ). In sun Wierstand duur nit toufuul Laistenge oun, dan uurs wäd hie heet un gungt er stukken. Do grootste Koolewierstande duuren soowät two Watt hääbe un dan rakt et litjere fon 1 W, 1/2 W, 1/4 W, 1/8 W, 1/16 W. Ju Oumeetenge fon sun Wierstand häd also niks tou dwoon mäd dän Wierstandswäid. Skäl moor Laistenge in n Wierstand oun, dan wäide Träidwierstande bruukt. Dät sunt litje keramiske Röiren wier Metalträid ap wikkeld is, fluch in Spiroalfoarm un sunner


Hylpen is ne Hoawenstääd in ju wäästfräiske Meente Súdwest Fryslân aan de Wäästkuste fon Fryslân. Hylpen häd 874 Ienwoonere (2002). Ju häd hiere Stäädgjuchte in dät Jier 1372 kriegen. In Hylpen wäd n litjen fräisken Dialekt boald, dät Hylpersk. Hylpen is aan fon do alwen Stääde fon Fryslân, wier de jierelke Alvestêdetocht foarbie lapt. Do alwen Stääde sünt: Ljouwert, Snits, Drylts, Sleat, Starum, Hylpen, Warkum, Boalsert, Harns, Frjentsjer un Dokkum Museum Hidde Nijland Schöäwelmuseum Hoawen Säärke Säärketouden Greft Komboard Commons: Hindeloopen – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Dät Stäädnoome Snits wäd in n wiederen un in n ängeren Sin bruukt: Snits (fröiere Meente), siet dän 1. Januar 2011 heerd ju Meente tou ju näie Meente Súdwest Fryslân. Snits (Stääd)


Boalsert is ne Stääd in ju Meente Súdwest Fryslân. Ju Stääd häd 9.916 Ienwoonere (2010) un ne Flääche fon 9,42 km². Boalsert is aan fon do alwen Stääde fon Fryslân, wier de jierelke Alvestêdetocht foarbie lapt. Do alwen Stääde sünt: Ljouwert, Snits, Drylts, Sleat, Starum, Hylpen, Warkum, Boalsert, Harns, Frjentsjer un Dokkum.


Dät Stäädnoome Boalsert wäd in n wiederen un in n ängeren Sin bruukt: Boalsert (fröiere Meente), siet dän 1. Januar 2011 heerd ju Meente tou ju näie Meente Súdwest Fryslân Boalsert (Stääd)


Súdwest-Fryslân is ne näie Meente in dät Suud-Wääste fon ju Provinz Fryslân, ju der ap n 1. Januoar 2011 uut do fröiere Meenten Boalsert, Nijefurd, Snits, Wûnseradiel un Wymbritseradiel äntsteen is. Ju Meente häd 82.284 Ienwoonere un is mäd ne Fläche fon 815,97km² ju grootste Meente fon do Niederlounde. Tou ju Meente heere 69 Stääde, Täärpe af Buurskuppe. Sit fon ju Meente is Snits. Die Meenteräid häd 37 Meegliedere. Buurmäster is Haijo Apotheker. In dät Gebiet fon ju Meente lääse 6 fon do 11 "Alwen Stääde" fon Fryslân, wier de jierelke Alvestêdetocht foarbie lapt. Websiede fon ju Meente Súdwest-Fryslân


Wierwenge mai wäkke Seelter froamd läite, man wie mouten uus litje Sproake uutbaue, dät wie ju uk in ju moderne Tied anweende konnen. Ap Strukeljers is uum 1880 uurlääwerd: weirwen, wourw, wûrwen 'werben', wät sik woarskienelk beleeken häd ap dät Winnen fon Matrosen foar do Skiepe. Wie wieten dät jo deer bit foar n Jierhunnert uk an holten Skipbau däin hääbe. In ju Skrieuwwiese fon däälich skuul dät heete: wierwe, woorf, wuurwen un dan sunt wie nit wied moor fon Wierwenge 'Werbung'.


De Wülp af De Wälp, fräisk: De Wylp, niederloundsk: de Wilp, is n Täärp in ju Meente Marum in dät Wäästerkertier fon ju niederloundske Provinz Groningen. Dät Täärp lait an dän Skeed mäd ju Provinz Fryslân. Ju Bebauenge gungt uur dän Skeed fon ju Provinz. De Wülp häd 1.600 Ienwoonere. Dät Täärp häd dän Noome ätter dän Fuugel Wülp af Wälp. De Wülp wuud uum 1920 truch fräiske Eedoarbeidere gruundet, ju där oarbaideden. Do uursproankelke Ienwoonere hääbe hiere oaine fräiske Sproake bewoarjet. De Grinzer Pein un Kornhorn in ju Meente Grootegast un do Täärpe Marum un De Wülp in ju Meente Marum, sünt do insigen Täärpe in ju Provinz Groningen, wier noch n fräisken Dialekt boald wäd. Stichting Activiteiten De Wilp


Kornhorn is n Täärp in ju Meente Grootegast in ju Niederloundske Provinz Groningen un häd 550 Ienwoonere (2008). Dät Täärp had tjoo Säärken. Kornhorn is bekoand foar hiere flugge Natuurloundskuppe. De 'Hooikiep' häd in do Ferien fuul Besäikere. Dät Natuurgebied där uumetou wäd fuul besäiked. Ju Skoule 'Maranatha' raakt Biologie-Unnergjucht in dät Gebied. Där truch wäd ju Skoule tou aan fon do 'Gräinsde Skoulen' fon do Niederlounde räkend. De Grinzer Pein un Kornhorn in ju Meente Grootegast un do Täärpe Marum un De Wülp in ju Meente Marum, sünt do insige Täärpe in dät Groningerlound, wier noch n fräisken Dialekt boald wäd.


De Grinzer Pein, niederloundsk: Opende, is n Täärp in ju niederloundske Provinz Groningen in ju Meente Grootegast in dät Wäästerkertier aan dän Skeed tou Fryslân. De Grinzer Pein is dät wäästelske Täärp fon ju Provinz Groningen. In dät Täärp wäd siet oolde Tieden Fräisk boald. De Grinzer Pein un Kornhorn in ju Meente Grootegast un do Täärpe Marum un De Wülp in ju Meente Marum, sünt do insige Täärpe in ju Provinz Groningen, wier noch n fräisken Dialekt boald wäd.


Wietenskupsdichtenge of Science-Fiction is ne Oard Literatuur ju sik gruundet ap wietenskuppelke Phantasien. Eenige Biespiele sunt: Penninc un Vostaert, Walewein un dät Skachbrääd (Flandern 1350). N Arthurroman, die sik hondelt sik uum ju Säike ätter n fljoogend Skachbrääd, dät ainewaine loundet un dan wier fääre fljucht. Ap ju Säike belieuwet die Rieder Walewein wunnerelke Ääwentüüre, bit hie ap Eende ne Prinsessin fint in dät fiere Indien. Ferbiendenge. Jonathan Swift, Gullivers Raisen (eng. Gulliver's Travels, 1726). Lemuel Gulliver fertält, wo hie in dät Jier 1699 as Skipsdokter tjoonde ap n Skip ätter Australien, dät suudelk fon Sumatra fergeen. Do swom hie ätter n uunbekoand Ailound, wier hie gans wuurich ap de Strand lääse geen toun släipen. As hie wier apwoakede, waas hie fon litje Träide gans fäästbuunen un deer ronnen litje Ljuude uumetou. Dät wieren do Liliputtanere, dan dät Ailound waas Liliput. Do wüülen him dan bruuke toun Kriech, man hie koom glukkelk wäch mäd n Boot un loundede in Brobdingnag. Deer sunt do Ljuude tweelich moal so groot as bie uus un so aal Plonten un Dierte! Doo Hüünen nieme him früntelk ap un ju Prinzessin bewoart him in ne litje Döise. Ju Döise wäd oawers fon n Oadler meenuumen


Dät Wäästerkertier (fräisk: Westerkertier) is n Gebied in dät Wääste fon ju Provinz Groningen. In dät Wäästerkertier wäd n läichsaksisken Dialekt, dät Wäästerkertierske boald.


Paltoga (rusk: Палтога) is n Täärp in Ruslound. Dät heer tou ju Rajon Wytegra binne ju Oblast Wologda. Dät wuude in 2001 as Touhoopelääsenge fon moorere Täärpe gruunded: Akulowo (Акулово), Aristowo (Аристово), Wasjukowo (Васюково), Kasakowo (Казаково), Korobeinikowo (Коробейниково), Kusnezowo (Кузнецово), Paltogski Perewos (Палтогский Перевоз), Ruchtinowo (Рухтиново), Semjonowo (Семёново), Sucharewo (Сухарево), Tronino (Тронино), Ugolschtschina (Угольщина), Tschebakowo (Чебаково) und Jaschkowo (Яшково). In ju aalruske Foulkställenge uut dät Jier 2002 wuuden in dät Täärp 295 Ljuude täld, deerfon 135 Monljuude un 160 Wieuwljuude. 99 % fon do Bewoonere wieren Russen. In dät Täärp rakt dät een Skoule, moorere Winkelhuuse, twäin "Feldscher-Punkte" (Фельдшерско-акушерский пункт), do ju mediziniske Fersuurgenge seekerstaale skällen, two Bibliothäiken un tjo Kultuur-Iengjuchtengen. Ap dän Säärkhoaf fon dät Täärp stounde two orthodoxe Säärken, ju holtene Epiphanien-Säärke (Церковь Богоявления Господня) uut dät Jier 1733 un ju steenene Säärke fon ju Goddesmuur-Ikone fon't Teeken (Церковь Иконы Божьей Матери Знамение). Do bee Säärken sunt in ju Sowjet-Tied sleeten wuuden, ätters roate dät in do 1990er Jiere fersäike, do wier apsteede tou brangen, man deer is nit fuul uut wuuden. Uumdät ju nit kloor restaurierd wuude, fäl ju allere Holt-Säärke in't Jier 2009 in sik touhoope. As me ap do Bielden sjucht, roate dät touminst Fersäike,


Mooring is aan Dialekt fon ju noudfräiske Sproake. Dät heert tou dän Bökingharder Dialekt, wat aan fon do noudfräiske Fäästlounddialekte is. Dät rakt ne wääst-mooringske un ne aast-mooringske Dialektvariante. Dät Mooringer is ju wichtichste noudfräiske Skriftsproake ap dät Fäästlound.


Bökingharder is aan fon do tjoon Dialekte fon ju noudfräiske Sproake un is aan fon do noudfräiske Fäästlounddialekte. Dät Mooringer mäd ju wääst-mooringske un ju aast-mooringske Dialektvariante heert tou dät Bökingharder.


Wii Sports is n Sportspil foar dän Nintendo Wii. Dät Spil änthaalt do 5 ättergungende Sportspiele: Baseball Bowling Boxen Golf Tennis


Wiedingharder is aan fon do tjoon Dialekte fon ju noudfräiske Sproake un is aan fon do noudfräiske Fäästlounddialekte. Die Dialekt wiest Ienfloude fon ju Däniske Sproake. B. Sjölin, Foon 'aab' bit 'würm' Wörterliste des Wiedingharder Friesisch, 94 S., Kiel, 1991


Dät Karrharder is aan fon do tjoon Dialekte fon ju noudfräiske Sproake un is aan fon do soogen noudfräiske Fäästlounddialekte.


Goesharder is aan fon do tjoon Dialekte fon ju noudfräiske Sproake un is aan fon do noudfräiske Fäästlounddialekte. Dät rakt dät Noud-Goesharder mäd twoo Variante, dät Hoorninger un dät Hoolmer, un ne Midden-Goesharder un ne Suud-Goesharder Dialektvariante. Fon dät Midden-Goesharder rakt dät bloot noch ne Hondful Baalere un dät Suud-Goesharder is 1981 uutstuurwen. Ernst Brandt "Die nordfriesische Sprache der Goesharden", Halle, 1913 V.Tams Jörgensen "Kleines Friesisches Wörterbuch der Nordergoesharder Mundart", 144 S., Nordfriisk Instituut, Bräist, 1981


Goesharde, fräisk: Gooshiird, is n Gebied in Noudfräislound. Dät rakt där Noud-Goeshard un Suud-Goeshard. In do Goesharde wäd een fon do tjoon Dialekte fon ju noudfräiske Sproake in tjoo Farianten boald, dät Goesharder.


Halligfräisk is aan fon do tjoon Dialekte fon ju noudfräiske Sproake un is aan fon do noudfräiske Fäästlounddialekte. Die Dialekt wäd noch fon n poor Ljuude ap do Halligen boald. Jens Lorenzen: Deutsch-Halligfriesisch = Tutsk-Freesk : ein Wörterbuch ; 6000 Vokabeln Halligfriesisch mit Texten aus dem 17. bis 20. Jh. Nordfriisk Instituut, Bredstedt 1977. ISBN 3-88007-059-8 Jens Lorenzen: Halligfriesische Sprachlehre. Nordfriisk Instituut, Bräist/Bredstedt 1982. ISBN 3-88007-117-9 Ommo Wilts: Friesische Formenlehre in Tabellen VII. Halligen. Matthiesen Verlag, Husum 1997. ISBN 3-7868-0513-X Jens Lorenzen: Halligfriesisches Lesebuch = Halifreesk Leeseböök : friesisch-deutsch ; 35 halligfriesische Texte mit gegenübergestellter deutscher Übersetzung. Nordfriisk Instistuut, Bredstedt 1981. ISBN 3-88007-107-1 Jens Lorenzen: Nai hali-leedeböök : 25 freeske leede än 10 koraole. Noordfriisk Instituut, Bräist 1979. ISBN 3-88007-081-4 Halli-Ledebök. Nordfriesische Rundschau, Niebüll 1925 Bandix Friedrich Bonken: Lidjan unt Ömrang-and Halleg-Fresk. Jensen, Breklum 1914


Hälgeloundsk af Halunder is aan fon do tjoon Dialekte fon ju noudfräiske Sproake un is aan fon do noudfräiske Ailounddialekte. Die Dialekt wäd ap dät Ailound Hälgelound fon uungefäär 500 Ljuude boald. Die Dialekt is ap Hälgelound Amtssproake un deer rakt dät Unnergjucht an do Skoulen un uk Kurse an ju Foulkshoochskoule. Wi lear Halunder, Helgoländisches Lehrbuch von Mina Borchert, Ritva und Nils Århammar, Helgoland 1987 (Nordfriisk Instituut, Nr. 85). Mina Borchert Spräkefeerer Diitsk - Halunder - Westfriisk, 48 S., Selbstverlag, 1982 Uursätter Düütsk-Halunder un Halunder-Düütsk Halunder ap www.kuestenforum.de Th. Siebs, Helgoland und seine Sprache Düütsk-Hälgelounder Woudebouk - Klik deer in dän Text ap ‘Deutsch-Helgoländisch’.


Syltring is aan fon do tjoon Dialekte fon ju noudfräiske Sproake un is aan fon do noudfräiske Ailounddialekte. Die Dialekt wäd ap dät Ailound Sylt fon uungefäär 1.000 Ljuude boald. Boy P. Möller, Söl'ring Uurterbok, 308 S., Sändig Reprint (fan 1915), 1973 Hermann Schmidt, Wörterbuch Hochdeutsch/Sylterfriesisch, 64 S., Söl'ring Foriining 1972 Hermann Schmidt, Wörterbuch der Sylterfrieischen Sprache, 88 S., Söl'ring Foriining 1969 Nann Mungard, Ein Inselnordfriesisches Wörterbuch, I (aa - of), 150 S., Hermes, 1913 Kurt Pohlmann, Sprachführer Dütsk - Sölring - Weestfriisk, 48 S., Selbstverlag, 1976


Wikipedia is n Enzyklopädie ju ap dät Internet skrieuwen wäd. Ju is n Deel fon ju Wikimedia Foundation, un wäil die wichtichste un bekoandste Deel deerfon. Dät besunnere an Wikipedia is, dät et sik hier honnelt uum n Enzyklopädie basierd ap dän Wiki-Syntax; düt hat dät älke Computerbruuker mäd Tougong tou dät Internet nit bloot näie Sieden touföigje, man uk bestoundende Sieden beoarbaidje kon. Deeruum boalt me fon Eepene Software. Wikipedia wuude ap dän 15. Januoar 2001 stifted fon James "Jimbo" Wales. Ju ängelske Wikipedia is ju ooldste un ju grootste fon aal. Ju twäide is al sänt Jiere ju düütske Wikipedia. Eend Oktober 2005 hieden doo 790.000 un 310.000 Artikkele. Fääre rakt et noch moor as 200 litjere Wikipedias. Seelterfräiske Wikipedia Uur litje Wikipedien Statistike


Föhring, noudfräisk: Fering, is een fon do tjoon Dialekte fon ju noudfräiske Sproake un is een fon do noudfräiske Ailounddialekte. Die Dialekt wäd ap dät Ailound Föhr fon uungefäär 3.000 Ljuude boald. Fon dät Föhring rakt dät tjoo Dialekfarianten. Föhring un Amring bilde touhoope een fon do noudfräisken Dialekte. Ommo Wilts: Woudelieste Düütsk-Fering


Amring, noudfräisk: Öömrang, is een fon do tjoon Dialekte fon ju noudfräiske Sproake un is een fon do noudfräiske Ailounddialekte. Die Dialekt wäd ap dät Ailound Amrum fon uungefäär 600 Ljuude boald. Amring un Föhring bilde touhoope een fon do noudfräisken Dialekte. Nils Århammar: Die Amringer Sprache. Die Amringer Literatur in: Margot an Nico Hansen: Amrum – Geschichte und Gestalt einer Insel, Hansen & Hansen, Itzehoe 1964 Ommo Wilts: Wurdenbuk för Feer an Oomram, Quedens, Noorsaarep, 1986 Reinhard Jannen: Deutsch-friesische Wörterliste deutsch-öömrang, Manuskript, 1991-1992 Ommo Wilts: Friesische Formenlehre in Tabellen III Amrum, Matthiesen, Hüsem 1995 Nordfriesische Wörterbuchstelle: Fering-Öömrang Wurdenbuk, Wachholtz, Neumünster 2002 Nordfriesische Wörterbuchstelle: Wörterbuch Deutsch-Föhrer Friesisch, 468 S., Quedens, Oomram, 2011 Litjen Kurs Öömrang


Do Hallige sünt litje Ailounde in dät Wäädsee fon Noudfräislound. Dät rakt deer 10 Hallige, do lääse as n Kring uum dät Ailound Pellworm. Hallige sünt nit iendieked. Ap do noudelke Hallige wäd aan fon do 10 Dialekte fon ju noudfräiske Sproake boald, dät Halligfräisk. Uallöön / Üülönj De Nees / Lungnees De Huuge / E Huug De Grööe / Grooe Haabel / Haabel / Hābel ? / Norderuug ? / Hamburjer Håli Lätj Moor / Latj Moos Saruug / Sööderuuge ? / Südfål Georg Quedens: Die Halligen. 13. Auflage. Breklumer Verlag, Breklum 1994, ISBN 3-7793-1114-3 Ulli Harth: Untergang der Halligen. Rendsburg 1990, ISBN 3-87550-118-7 Manfred Jakubowski-Tiessen: Kein Zurück zur Natur. Wie Romantik und Kommerz die Diskussion über die Halligwelt nach der Sturmflut von 1825 prägten. In: Ders. u. Klaus-Joachim Lorenzen-Schmidt (Hrsg.): Dünger und Dynamit. Beiträge zur Umweltgeschichte Schleswig-Holsteins und Dänemarks. Neumünster 1999, S. 121-136. Harry Kunz, Albert Panten: Die Köge Nordfrieslands. Nordfriisk Instituut 1997, ISBN 3-88007-251-5 Stiftung Nordfriesische Halligen Nordsee-Tourismus-Service


Amrum, noudfräisk: Oomram af Öömram, is n Ailound in Noudfräislound. Dät lait wäästelk fon Föhr un heert tou dät Amt Föhr-Amrum in dän Loundkring Noudfräislound. Ap Amrum wäd aan fon do tjoon Dialekte fon ju Noudfräiske Sproake, dät Amring boald. Georg Quedens, Hans Hingst, Gerhard Stück, Ommo Wilts: Amrum. Landschaft, Geschichte, Natur. Verlag Jens Quedens, Amrum 1991, ISBN 3-924422-24-9 Georg Quedens: Amrum. Breklumer Verlag, Breklum 2004, ISBN 978-3-7793-1110-2 Georg Quedens: Insel unter weitem Himmel. 3. Auflage, Breklumer Verlag, Breklum 2004, ISBN 978-3-7793-1120-1 Georg Quedens: Das Seebad Amrum. „... und befürchten den Verderb der guten hiesigen Sitten ...“. Veränderte Neuauflage. Verlag Jens Quedens, Amrum 2006, ISBN 978-3-924422-79-0


Föhr, noudfräisk: Feer, is n Ailound in Noudfräislound un is 86 km2 groot. Dät heerd tou dät Amt Föhr-Amrum in dän Loundkring Noudfräislound. Ap Föhr wäd aan fon do tjoon Dialekte fon ju Noudfräiske Sproake, dät Föhring boald. Margot und Nico Hansen (Hrsg.): Föhr – Geschichte und Gestalt einer Insel. Hansen & Hansen, Münsterdorf 1971, ISBN 9783779311119 Webcams üüb Feer Föhr-Forum Das Forum der Föhr-liebten Websiede Amt Föhr-Amrum Schutzstation Wattenmeer auf Föhr


Dät Amt Bökingharde was n Amt in dän Loundkring Noudfräislound in Släswiek-Holstein. Ju Flääche was ca. 137 km² mäd ca. 5700 Ienwoonere in do fjauer Meenten Dagebüll, Galmsbüll, Risum-Lindholm un Stedesand. Ap n 1. Januoar 2008 geen dät Amt mäd ju Stääd Niebüll, ju Meente Leck, dät Amt Karrharde, dät Amt Süderlügum un dät Amt Wiedingharde touhoope tou dät naie Amt Südtondern mäd Sit in Niebüll. In n grooten Deel fon dät Gebied fon dät oolde Amt Bökingharde wäd n noudfräisken Dialekt, dät Bökingharder boald.


Dät Amt Karrharde was n Amt in dän Loundkring Noudfräislound in Släswiek-Holstein. Sit fon dät Amt was ju Meente Leck, ju säärm nit tou dät Amt heerde. Dät Amt hied ne Flääche fon ca. 180 km² un ca. 7.500 Ienwoonere in do tjoon Meenten fon dät Amt. Ap n 1. Januoar 2008 geen dät Amt mäd ju Stääd Niebüll, ju Meente Leck, dät Amt Bökingharde, dät Amt Süderlügum un dät Amt Wiedingharde touhoope tou dät naie Amt Südtondern mäd Sit in Niebüll. In n grooten Deel fon dät Gebied fon dät oolde Amt Karrharde wäd n noudfräisken Dialekt, dät Karrharder boald.


Dät Amt Wiedingharde was n Amt in dän Loundkring Noudfräislound in Släswiek-Holstein. Sit fon dät Amt was ju Stääd Niebüll, ju säärm nit tou dät Amt heerde. Dät Amt hied ne Flääche fon ca. 125 km² un ca. 4.000 Ienwoonere in do säks Meenten fon dät Amt. Ap n 1. Januoar 2008 geen dät Amt mäd ju Stääd Niebüll, ju Meente Leck, dät Amt Bökingharde, dät Amt Süderlügum un dät Amt Karrharde touhoope tou dät naie Amt Südtondern mäd Sit in Niebüll. In dän grootsden Deel fon dät Gebied fon dät oolde Amt Wiedingharde wäd n noudfräisken Dialekt, dät Wiedingharder boald.


Zhuang is ne Tai-Sproake mäd 18 Millione Spreekere, do der bolde aal in ju Guangxi Autonome Zhuang Provinz woonje (Chinees: 广西壮族自治区 /Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū). Zhuang is in dit Gebiet in Suud-China ne Amtssproake. Zhuang is een fon do fjauer groote Chinesiske Minnerhaidssproaken. Deeruum stoant Zhuang toun Biespil uk ap do Jäildskiene. Die Standarddialekt is gruunded ap dän fon Wuming (Chinesisk: 武鸣县). Zhuang is ne Toonsproake. Dät häd säks Toone in eepene Silwen.


Astrologie is n Sammelbegriep foar Ideen uur dät Ferbeend twiske dät Skiksal fon Moanskene un Geböärnisse ap de Äide un dän Toustand fon Heemelsköärpere. Die Noome "Astrologie" is oulat fon dät griechiske αστρολογια, "astrologia", ne Touhoopestaalenge fon άστρον (astron, Stiern of Stiernbielde) un λογος (logos, wät toun Biespil Theorie betjut. Dät honnelt sik foarallen uum dän Ferbeend twiske ju Bewäägenge fon Sunne, Moune un Planete, do bie do Antike uk as Stierne goolten. Ju Bewäägenge fon Luchtpunkte as ju Sunne, ju Moune un do Planete un do Stierne an dän Heemel häd do Ljuude altied betöäwerd. Die Moanske häd Räägelmäitegaid in do Bewäägengen äntdäkt un fersoacht do tou beskrieuwen, wiertruch nit bloot do Luchtpunkte Noomen kriegen hääbe, man uk skienboare Touhoopestaalengen deerfon - do Stiernbielden un Stiernteekene. Truch ju Orientierenge an do Stierne äntwikkelden do arabiske Nomaden hiere Kunde fon Astronomie und Astrologie. Ieuwenske ju Beskrieuwenge fon do Heemelsköärpere in hiere Bewäägengen, ju Astronomie, hääbe Ljuude in Babylon un leeter uk Ägypten, China un uur Steeden Betjuudenge touspreeken an hiere Positione an dän Heemel, uum deeran toun Biespil ju Toukumst fon dän Stoat, ju Gratte fon dän Aaden, ju Stiegenge fon dän Nil of dät Skiksal fon n Härsker foaruuttoutällen.


Föhring-Amring af, ätter do Säärm-Beteekengen: Fering-Öömrang bilde touhoope aan Ailounddialekt fon do tjoon noudfräiske Dialekte. Föhring wäd ap dät Ailound Föhr boald, Amring ap dät Ailound Amrum. Do bee Baalwiesen wäide touhoopefoated, uumdät jo so nai fjuund sunt, dät do Ljuude fon do bee Ailounde sunner Stuurhaide mädnuur baale konnene. Man dät rakt daach uk een poor apfaalende Ferskiele. Een Biespil deerfoar is die Luud-Unnerskeed "t" un "s": Seeltersk "Täärp" hat ap Fering "Taarep" un ap Öömrang "Saarep"; Seeltersk "hie häd toacht" hat ap Fering "hi hee toocht" un ap Öömrang "hie hää soocht" un aal so fääre. Uk Vokoal-Ferskiele rakt dät, uk wäkke, do sik an ju Skrieuwwiese nit kanne läite: in't Fering gungt een "aa" een bitje in ju Gjuchte fon dän Luud, die ap Seeltersk "oa" skrieuwen wäd, wilst een "oo" juust dät sälge is. In dät Öömrang wäd dät "aa" ljoacht boald, wilst een skrieuwen "oo" so boald wäd, as een Seelter "oa". Sjuch hier: Föhring (Fering) Amring (Öömrang)


Skotlound (Alba in Skottisk Gälisk) is ne Nation in Noudwääst- Europa un Paat fon dät Fereenigde Köönichriek.


Uut ne Stäkdöise kumt ne Wikselsponnenge. Ju gungt nit ap moal fon Plus ätter Minus, man räägelmäitich (sjuch eerste Teekenge). Sun Ferloop hat "sinusfoarmich" un is ne Foulge fon ju Oarbaidswiese fon n Dynamo. In ju twäide Teekenge is dät fereenfacht deerstoald mäd ne Spoule fon een Slinge, ju sik troalt in n Magnet. Ju Sponnenge V wäd unner ounuumen truch Sliepkontakte. Wan ju Spoule twäärs ap dät magnetiske Fäild stoant - as teekend - annert sik dät fon ju Spoule uumfoatede Paat fon dät magnetiske Fäild ap stäärkste un is ju Sponnenge in ju Spoule dät grootste. Wan do hoochstoundende Kaanten fon ju Spoule ap tichtste bie dän Magnet stounde, annert sik dät magnetiske Fäild man n bitsken un wikselt ju Annerenge fon Gjuchte: dan is ju Sponnenge littek un wikselt fon Polarität. Wo oafte ju Polarität wikselt, honget ou fon wo gau die Dynamo troalt. Bie do groote Dynamos fon do elektriske Säntroalen is dät so räägeld, dät ju Sponnenge 50 x pro Sekunde wikselt. Man kwäd uk: Ju Frequenz is 50 Herz (Hz). Wie konnen uk kweede dät ju Wikselsponnenge 50 Perioden pro Sekunde häd. Ju Duur fon een sun Periode is dan 1/50 Sek. = 0,02


Ju Manske Kat (Mansk: Kayt Manninagh) is ne besünnere Katterasse, ju sik fon uure Rassen truch ju Bäätepooten un dän Steert unnerskeedet. Ju Bäätepooten sunt longer as do Foarpooten. Ju Rasse is ap dät Ailound Man äntsteen. Ju Manske Kat häd naan Steert af blood n kuuten Steert. Dät ju naan Steert häd, is truch natuurelke Mutatie äntsteen. Ne Manske Kat mäd loange Hiere noomd mon Cymric (Welsk).


Lübbecke (Platdüütsk: Lübke) is ne Stääd in t Noudaaste fon Noudrhien-Wäästfoalen, tichte bie Diepholz. Ju an dän Noudhong fon dät Wiehengebierge lääsende eemoalige Kringstääd mäd ruund 26.000 Ienwoonere heert tou dän aastwäästfoaliske Kring Minden-Lübbecke (Regierungsbezirk Detmold). Lübbecke wuud eerstmoals 775 as hlidbek skriftelk ärwäänt un besit siet 1279 do Stäädgjuchte.


Dät Keelskap is een Skap uum Seeken köilich tou hoolden. Mongs wäd dät uk "Iesskap" naamd, man dät is in't Besunnere uk dät Woud foar düütsk "Gefrierschrank".


Wilhelmine ("Mimi") Espeter woont in Roomelse. Ju moaket mee bie ju Projektgruppe Seeltersk in dän Bäidenstuun in Roomelse. Schoulfiebele (touhoope mäd Johanna Evers un Angela von Höfen), Roomelse 2001: Diertewinkel Päiterke ap ’n Been Paas ap!


Potshuusen is n noudelk Noabertäärp fon Seelterlound. Dät lait in ju Meente Aastrauderfeen in dän Loundkring Lier in Aast-Fräislound. In dät Noud-Aaste gränsed Potshuusen an Stickhusen in ju Meente Tjootern. Potshuusen häd 398 Ienwoonere. In 1756 hied Potshuusen 9 Ienwoonere. Fröier heerde Potshuusen tou dät Amt Stickhusen. Potshuusen lait in dän suudelken Deel fon dät Leda-Jümme-Gebiet. Al siet 1949 stounde der tjo litje Woolde mäd touhoope 1,7 Hektoar unner Natuurskuts. Der stound uk n 3,9 Hektoar groot Weedegebiet unner Natuurskuts. Ju Säärke in Potshuusen is uut dät 19. Jierhunnert. In Potshuusen stound siet 1955 dät "Evangelische Bildungszentrum Ostfriesland", uk "Landvolkshochschule" naamd. Lieste fon do Oargele in dän Loundkring Lier (düütsk) Lieste fon historiske Säärken in Aast-Fräislound (düütsk) Potshuusen ap Genealogie-Forum Natuurskutsgebiet "Magerwiese bei Potshausen"


Do Roomske wieren n Foulk dät lieuwde in Italien, sowät in dät Jierduusend uum Kristus tou. An n Ounfang fon uus Jiertällenge hääbe jo n Kaiserriek apbau, wät dät ganse Middelmeer un groote Paate fon Europa uumfoated häd. In ju Tied hääbe jo uk do Fräisen träfd un in ju Tied, as dät Skeed fon hier Riek loangs dän Rhien ron, hääbe do suudelke Stamme, do der fon do Roomske Frisiavones naamd wuuden, Paat fon dät Roomske Riek weesen. Do Roomske hääbe uk n Paat fon Groot-Britannien] behärsked un wäkke fon do Frisiavones sunt in hieren Tjoonst deer uk weesen. Do Roomske hääbe uk do noudelker Fräisen, do jo Frisii naamden, betwoangen, man jo hdenääbe do neen fääst Paat fon dät Riek moaked. Jo heelten, so as dät uutsjucht, nit fuul fon n Lound dät, as jo dät seegen, twäie deeges Lound un twäie deeges See wuude. In dät trääde Jierhunnert sunt do Roomske aal moor Gebiet looswuuden, bit dät lääste Stuk 476 fon do Germane uurwältiged wuude. Roomsk Riek Roomske Kaisere Roomsk Heer


Unner Wirtskup (mäd gratteren düütsken Ienfloud uk Wirtskaft af mäd dät griechiske Froamdwoud Ökonomie) wäd dät Heele fon aal do Iengjuchtengen, as Unnerniemen, privoate un eepentelke Huushollengen, un Honnelengen fersteen, do ju ploanfulle Däkkenge fon dän moanskelken Bedarf tjoonje. Hiertou tälle besunners ju Häärstaalenge, die Ferbruuk, die Uumloop un ju Ferdeelenge fon Göidere, so toun Biespil in Waareld-, Foulks- Stääd- un Bedrieuwswirtskup. Wilst aleer in uus Kultuur ju Buuräi ap dät maaste bedrieuwen wude; in natüürelkere Kultuuren Jeegeräi un Sammeleräi (also dät, wier dät Ieten fon kumt); rakt dät sänt ju Mechanisierenge een Äntwikkelenge, dät moor un moor Ljuude in ju Industrie un Tjoonstlaistenge wierkje. Somäd häbe däälich do Banken un Knippen ("Börsen") un sonaamde "Rating-Argentuuren" aan grooten Ienfloud ap ju Wirtskup, wilst ju lieuwendswichtige Betjuudenge fon ju Buuräi oafter ferjeeten wäd. In ju Wirtskupswietenskup sunt Froage un Bod wichtige Seeken. Ju Bodsiede fon ju Wirtskup is dät Iensätten fon Produktionsfaktore: Oarbaid Kapitoal Boudem Bit sowied lät dät eenfach. Un fonsälwen: wan wäkke Seeken säilden sunt, dan wäide do juur. Bie läipe Aadene wäd dät Ieten juur un wäl wät Säildenes moakje kon, kricht deer oafte fuul foar betoald. So lapt dät aal noch goud. Man nu, wan me wät


Dät tou dän Atlantik heerende Sleeuwekanoal (ängelsk English Channel woudelk ‚ängelsk Kanoal‘, frantsöösk La Manche woudelk ‚Ju Sleeuwe‘) ferbint dän truch ju Sträite fon Dover mäd ju Noudsee, een fon sien Raantsee-e.


N Woalspruch is n Motto, dät sik ne Gruppe Gliekgesinde, n Person of ne Organisation rakt un wät dät Siel un ju Ansoage düüdelk moakje skäl. Sukke Mottos wäide maastens nit, so as Parolen, mündelk uutert, man skriftelk un kuume fon loange Traditione of man uut äntskeedene Foarfalle, as uut n Burgerkriech of ne Revolution.


Dät Suud-Samiske (Åarjelsaemien gïele) is ne Samiske Sproake ju der, juust as do uur Samiske Sproaken, mäd Uutstierwen bedrain wäd. Dät rakt sowät 2000 Ljuude mäd eenige Kunde fon ju Sproake, man bloot 500 fon him konnen dät slonk baale. Do maaste Spreekere woonje in do Norwegiske Meenten Snåsa un Hattfjelldal.


Indigene Foulkere of autochthone Foulkere sunt ätter ne internationoal gebruukelke Definition marginalisierde Befoulkengsgruppen, do der Ätterkuumen sunt fon ne Befoulkenge foar ju Ärooberenge, Kolonisation of ju Gruundenge fon n Stoat of ne Region, do sik sälwen as n oanständich Foulk betrachtje un do hiere oaine sozioale, wirtskaftelke un kulturelle Institutione biebehoolde.


Luudstand beteekent in ne diachrone of diatopische Betrachtengswiese dät ganse System fon Luude fon ne Sproake. Wan sik die Luudstand, maastens uur n laangeren Tiedruum wäch, ferannert, so spräkt me fon Luudwondel. Oafte unnerskeede sik Dialekte fon ne Sproake truch dän Luudstand.


Ju Betoonenge of Akzent is in ju Sproakkunde ne besunnere Oainskup fon ne bestimde Silwe in n Woud. In wäkke Sproaken, wierunner sowied bekoand aal europäiske Sproaken, kricht ne bestimde Silwe binne n moorsilwich Woud ne Betoonenge. Ju Wiese wierap ju Betoonenge phonetisk realisierd wäd, unnerskat sik fon Sproake tou Sproake: in wäkke Sproaken is ju betoonde Silwe wät luuder, un in wier uur foarallen wät laanger as do uunbetoonde Silwen. Dät is uk muugelk, dät Sälwenluude in uunbetoonde Silwen moor redusierd wäide (swäkker uutspreeken wäide) as Sälwenluude in fergliekboare betoonde Silwen. Dät sjucht so uut, dät in do maaste Sproaken disse fjauer Dimensione fon Betoonenge mädnonner fermoangd sunt. Fon wäkke Toonsproaken wäd wäil kweeden, dät do goarneen Betoonenge kanne, of in älke Fal dät et stuur is, phonetiske Spuuren fon Betoonenge tou fienden.


Ju Beegenge beteekent in ju Grammatik ju Annerenge fon ju Gestalt fon n Woud (fon n Lexem) tou n Uutdruk fon sien grammatiske Funktion in n Sats. Dit geböärt mäd Hälpe fon Morpheme (Beegengselemente/Flexive). Sproaken mäd Beegenge hääbe, so kwäd me, n beegeden Sproakebau (flektierjenden Sproakebau). Ne Beegenge häd altied ne semantiske Funktion un foulgelk uk ne pragmatiske, so bie dän Kasus, Numerus, Genus un Tempus.


Ju Woudbildenge unnersäkt un beskrift Ferfoaren un Gesätsmäitegaide bie ju Bildenge fon näie komplexe Woude (Lexeme) ap Gruund fon al foarhoundene sproakelke Middele as al bestoundende Woude. Hierfoar wäide sproakelke Element as eenfache un komplexe Woude, Morpheme, Affixe un Fougenelemente iensät. Ju is also ne Muugelkhaid tou ju Woudeskätfergratterenge. Wiedere Oarden fon Woudeskätfergratterenge sunt Äntleenenge, Betjuudengswonnel un Näiskäppenge. Ju Woudbildenge is ieuwenske Betjuudengswonnel un Äntleenenge een fon do Haudferfoaren fon ju Beteekengsfiendenge beluukengswiese dän Beteekengswonnel; do sunt Unnersäikengsdingere fon ju Onomasiologie. Haudferfoaren tou Bildenge fon näie Woude is uk in dät Seelterske ju Näikombination fon foarhoundene Woude of besunnere Woudbildengselemente.


N Leenwoud is dät Resultoat fon ne sproakelke Äntleenenge, bie ju n Woud uut ne Sproake (Reekersproake, Wälsproake) in ne uur Sproake (Niemersproake, Sielsproake) uurnuumen wäd.


Die Wänt fon Burloage af dät Bäiden uut ju Äästerweeder Douse uk Burli naamd, is ne Foanlieke fon n Wänt, die in dät Eedoubaugebied fon dät Foangoud Seedelsbierich, Meente Seelterlound, in ju Äästerweeder Douse bie dät Täärp Burloage, Meente Rauderfeen wäästelk fon dän Seelter Wäästfoan fuunen wuud. Tichte bie Seelterlound in de Naite fon Burloage wuud ju Lieke ap n 27. Februoar 1939 truch dän Eedgreeuwer Heinrich Breer uutgreeuwen. Ju Skelett-Lieke wuud eerste Jiertjaande in dät "Landesmuseum für Natur und Mensch" in Ooldenbuurich apbewoard. Fon 2005 - 2009 wuud ju Lieke fon "Burli" in dät Foan- un Feenmuseum Elisabethfeen uutstoald. In 2010 is ju Lieke in ju "Universitätsklinik Hambuurich-Eppendorf" truch moderne Methoden unnersoacht wuuden. Do hääbe fääststoald, dät dät n jungen Wänt waas, die twiske 12 und 14 Jiere oold waas as hie stuurwen is. Hie is twiske do Jiere 1046 un 1164 ätter Kristus stuurwen. Ju Skelett-Lieke waas fon Mai-August 2011 in dät "Landesmuseum für Natur und Mensch" in Oldenbuurich uutstoald is in n Meerte 2012 wier tourääch keemen ätter dät Foan- un Feenmuseum in Elisabethfeen. Deer is Burli nu in ne Vitrine tou bekiekjen. Mamoun Fansa, Eilin Jopp, Klaus Püschel (Hrsg.): Das Kind aus der Esterweger Dose: Dokumentation


Woaterkinkes af Jeele Poapske, uk Roode Poapske is ne Woaterplonte mäd flugge jeele Bloumen. Ju is wät litjer as ju Wiete Poapske (Nymphaea). Jeele Poapske (Nuphar lutea) Jeele Poapkse (Nuphar lutea), Details fon dän Blossem


Dr. Hajo Hayen (* 6. Meerte 1923 in Idafeen; † 8. November 1991 in Foarel) waas n düütsken Koaster, Prähistoriker un Foanarchäologe. Hie waas eerste Koaster un in do 1970er-Jiere Betsierkssarchäologe un oarbaidede dan bit tou sien Pensionierenge in 1988 an dät Landesmuseum für Natur und Mensch in Ooldenbuurich. Hajo Hayen wuud in Idafeen, Meente Strukelje, nu Meente Aastrauderfeen, bädden. Hie geen in Ooldenbuurich ätter ju Skoule. Ätter dän 2. Waareldkriech studierde hie Pädagogik, Biologie un Geographie an ju Pädagogiske Akademie in Ooldenbuurich. Hie waas dan Koaster an ferskeedene Gruund- un Haudskoulen. In sien fräie Tied unnersoachte hie do Foane in dät Uumelound un wuud leeter an dät Museum Laiter fon ju Foanfoarskenge. Deerbie häd hie uk näie Techniken foar dät Uutgreeuwen fon Foanlieken äntwikkeld. Loki-Schmidt-Silberpflanze fon ju Stiftenge Naturschutz Hamburg und Stiftung Loki Schmidt, 1983, foar siene Initiativen tou dän Skuts fon Natur und Umwelt, besünnerse fon do Foane. Ehrendoktorwürde der Universität Köln foar siene loangjierige Foarskengsoarbeid, 1985 Brüder-Grimm-Medaille fon ju Akademie der Wissenschaften zu Göttingen Ehrengabe der Oldenburgischen Landschaft, 1988 Eine Moorleiche aus der Esterweger Dose (1939). In: Archäologische Mitteilungen aus Nordwestdeutschland. 3, 1980, ISSN 0170-5776, S. 11-20. In: Hajo Hayen: Funde aus dem Vehne-Moor - Das Gebiet


Foarel is ne Stääd in Fräislound an dän Jadebousem in Läichsaksen, suudelk fon Wilhelmshaven. Ju is mäd sowät 25.000 Ienwoonere ju grootste Stääd in dän Loundkring Fräislound. Foarel ap Genealogie-Forum Lieste fon do Oargele in dät Ooldenburger Lound Websiede fon ju Stääd


Fiersjoon (ätter dät Sproakgeföil skuul me eer Fierkieker kweede, man dät hat al wät uurs) is n Massenmedium wierbie Luud un Bielden fääreroat wäide ätter Fiersjo-Apparoaten. Do Apparoaten wäide maast kuut uk Fiersjoon naamd. Mäd Fiersjoon wäide gewöönelk uk do Fiersjo-Seendere un ju touheerige Technik fon dät Fiersjoon Moakjen beteekend.


Uum fon Floaks un Wulle Jäiden tou moakjen, bruukt me dät Wäil. Die Hauddeel fon n Wäil is die Boank. Deerap sit ju Muur un foaroun is ju Skruuwe, wiermäd me ju Muur ap un deel skruuwje kon. Twiske ju Skruuwe un ju Muur, deer sit die Apstok, die in n gjuchten Winkel uumhooch gungt. Un ap dän Apstok sit ju Huutsene, wier dät Floaks uumetou rulled wäd. Dät Floaks ap e Huutsene heete se ju Diesene, wier die Träid, die der moaked wäide skäl, uut leeken wäd. Ap de Muur sit dät Twäärsholt of Kjuusholt un deerap stounde do Bee Stonnerkene of Jüfferkestokke. Twiske do bee Stonnerkene is ju Flucht un deerap sitte ap bee Siede tjoon Hoaken fon Wierträid. Truch ju Flucht gungt ne iersene Spilne, ap eene Eend mäd ne holtene Weerwe un ap uur Eend mäd n Gat deeroun, wier die Träid truch gungt. In e Midde is ne holtene Piepe, deer gungt dät Jäiden ap. Ap die uur Eend fon de Boank sunt twäin Oaksestokke of Ierme, deeroun lapt dät Rääd mäd njuugen of tjoon Speeken. Ju Oakse wäd fon twäin Stikken fäästheelden, dät ju der nit uut loope kon. Uum dät Rääd is ne


Lufthoawen Vinh is die Lufthoawen foar Vinh, Bac Trung Bo Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 6 km fon dät Säntrum fon Vinh.


Konrad Hermann Joseph Adenauer (* 5. Januoar 1876 in Köln; † 19. April 1967 in Rhöndorf, Stääddeel fon Bad Honnef, waas fon 1949 bit 1963 die eerste Buundeskansler fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Konrad Adenauer (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 11850066X (OGND) | KB (Niederlounde): 069135649 | VIAF: 34470968


Ludwig Wilhelm Erhard (* 4. Februoar 1897 in Fürth; † 5. Moai 1977 in Bonn) waas fon 1963 bit 1966 die twäide Buundeskansler fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Ludwig Erhard (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118530755 (OGND) | VIAF: 66499657


Kurt Georg Kiesinger (* 6. April 1904 in Ebingen, Württemberg; † 9. Meerte 1988 in Tübingen) waas aan CDU-Politiker un fon 1966 bit 1969 die trääde Buundeskansler fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Kurt Georg Kiesinger (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118562053 (OGND) | VIAF: 110689328


Willy Brandt (* 18. Dezember 1913 in Lübeck as Herbert Ernst Karl Frahm; † 8. Oktober 1992 in Unkel) waas fon 1969 bit 1974 die fjauerde Buundeskansler fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Willy Brandt (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 11851444X (OGND) | KB (Niederlounde): 069070288 | LCNAF: n80138336 | VIAF: 41837116


Helmut Heinrich Waldemar Schmidt (* 23. Dezember 1918 in Hambuurich, † 10. November 2015 juust deer) waas fon 1974 bit 1982 die füüfde Buundeskansler fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Helmut Schmidt (Düütske Biographie) Helmut Schmidt (Perlentaucher) Normdoaten: GND: 118608819 (OGND) | KB (Niederlounde): 068401264 | LCNAF: n50006770 | VIAF: 12314986


Helmut Josef Michael Kohl (* 3. April 1930 in Ludwigshoawen - 16. Juni 2017) waas fon 1982 bit 1998 die säksde Buundeskansler fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Helmut Kohl (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118564595 (OGND) | VIAF: 100951272


Gerhard Fritz Kurt Schröder (* 7. April 1944 in Mossenberg, Meente Blomberg), waas fon 1998 bit 2005 die sjoogende Buundeskansler fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Gerhard Schröder (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118570528 (OGND) | VIAF: 90641496


Angela Dorothea Merkel (geboorene Kasner; * 17. Juli 1954 in Hambuurich) is siet 2005 ju oachsde Buundeskanslerske fon ju Buundesrepublik Düütsklound un ju eerste wieuwelke Buundeskanslerske. Angela Merkel (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 119545373 (OGND) | KB (Niederlounde): 268026734 | LCNAF: n94109915 | VIAF: 12584821


Theodor Heuss (* 31. Januoar 1884 in Brackenheim; † 12. Dezember 1963 in Stuttgart) waas von 1949 bit 1959 die eerste Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Theodor Heuss (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118550578 (OGND) | KB (Niederlounde): 068859619 | LCNAF: n50082858 | VIAF: 27106174


Heinrich Lübke (* 14. Oktober 1894 in Enkhausen/Sauerland; † 6. April 1972 in Bonn) waas von 1959 bit 1969 die twäide Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Heinrich Lübke (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118575015 (OGND) | KB (Niederlounde): 070691959 | LCNAF: n85011049 | VIAF: 13099516


Gustav Walter Heinemann (* 23. Juli 1899 in Schwelm; † 7. Juli 1976 in Essen) waas von 1969 bit 1974 die trääde Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Gustav Heinemann (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118548115 (OGND) | VIAF: 41879327


Walter Scheel (* 8. Juli 1919 in Höhscheid, däälich Stääddeel fon Solinge), waas von 1974 bit 1979 die fjoode Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Walter Scheel (Düütske Biographie)


Karl Carstens (* 14. Dezember 1914 in Bremen; † 30. Moai 1992 in Meckenheim) waas fon 1979 bit 1984 die füüfde Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Karl Carstens (Düütske Biographie)


Richard Karl Freiherr von Weizsäcker (* 15. April 1920 in Stuttgart, † 31. Januoar 2015 in Berlin) waas fon 1984 bit 1994 die sääksde Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Richard von Weizsäcker (Düütske Biographie) Richard von Weizsäcker (Perlentaucher) Normdoaten: GND: 118766570 (OGND) | KB (Niederlounde): 070969434 | LCNAF: n82210649 | VIAF: 7405153


Roman Herzog (* 5. April 1934 in Landshut - 10 january 2017) waas fon 1994 bit 1999 die sjoogende Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Roman Herzog (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 119155087 (OGND) | VIAF: 27123610


Johannes Rau (* 16. Januoar 1931 in Wuppertal; † 27. Januoar 2006 in Berlin) waas fon 1999 bit 2004 die oachte Buundespräsidänt fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Johannes Rau (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118803379 (OGND) | KB (Niederlounde): 072649593 | LCNAF: n80139041 | VIAF: 5727320


Horst Köhler (* 22. Februoar 1943 in Heidenstein, Generalgouvernement, däälich Skierbieszów, Polen) waas fon 2004 bit 2010 die njuugende Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Horst Köhler (Düütske Biographie)


Christian Wilhelm Walter Wulff (* 19. Juni 1959 in Osnabrück) waas fon n 30. Juni 2010 bit tou dän 17. Febr. 2012 die tjaande Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Hie is ap n 17. Febr. 2012 ätter ferskeedene Finanzaffären tourääch treeden. Wulff waas die jungste Buundespräsident fon Düütsklound, oawers mäd ne Amtstied fon bloot 598 Deege uk die Präsident mäd ju kuutste Amtstied. Fon 2003 bit 2010 waas Wulff Ministerpräsident fon dät Buundeslound Läichsaksen. Christian Wulff (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 124295533 (OGND) | VIAF: 25532766


Ju Christelk-Soziale Union (CSU), offiziell: Christlich-Soziale Union in Bayern e. V., is ne politiske Paatäi in Düütsklound. Ju hääd 153.890 Meegliedere. Bie do Düütske Buundesdaiwoalen 2009 kreech ju Paatäi 6,5% fon do Stämmen. Foarsitter is Markus Söder.


Die Dullert is ne Seebucht ju uungefäär 100 km² groot is. Ju Seebucht lait in dät noudwääste fon Aastfräislound un wäästelk ju Muundenge fon ju Oamse, juunuur ju Hoawenstääd Oamde. Suudelk un wäästelk fon dän Dullert lääse do Niederlounde. Die Dullert is ferbuunen mäd ju Noudsee. Truch dän Dullert lapt ju Skeed twiske Düütsklound un do Niederlounde. Die Dullert is wierskienelk uum dät Jier 1400 äntsteen. Uum 1500 geen die Dullert wied in dät Gebiet fon dät Reiderlound. Truch Ienpolderenge in dät 17. bit 20. Jierhunndert is ju Flääche ap 1/3 touräächgeen.


Bonn is ne Stääd in Düütsklound, in dät Buundeslound Noudrhien-Wäästfoalen. Deer woonje ungefeer 318.809 Moanskene (31. Dez. 2015).


Ossenbrääch, düütsk: Osnabrück, is ne Stääd in Düütsklound, in dät Buundeslound Läichsaksen. Deer woonje ungefeer 156.315 Moanskene (31. Dez. 2013). Ossenbrääch is Sit fon dän Loundkring Ossenbrääch.


Do Noudfräiske Ailounde sunt n Ailoundkoppel, die in dän Wäädsee foar ju noudfräiske un deenske Kuste lait. Do düütske Ailounde sünt: Sylt (mäd ne Boanferbiendenge uur dän Hindenburgdamm ätter dät Fäästlound) Uthörn (dirääkt ieuwenske Sylt) Föhr Amrum Pellworm Nordstrand is siet 1987 n Hoolich-Ailound mon wäd oafte noch tou do noudfräiske Ailounde reekend. Iewenske do Ailounde rakt dät deer noch 10 Hallige, do lääse as n Kring uum dät Ailound Pellworm.


Do Wäästfräiske Ailounde sunt aan Ailoundkoppel foar juu niederloundske Kuste. Do bewoonde Ailounde sunt fon Wääst ätter Aast: Tessel Flielound Skylge Amelound Schiermönkooge It Gryn is n uunbewoond Fuugelailound in die wäästfräiske Wäädsee. Deer ieuwenske raakt dät deer noch ne Riege Soundplatten und nit bewoonde Ailounde (sjuch Bielde links).


Wääst-Flandern (eegentelk West Vlaanderen) is n Provinz fon Belgien (Regio Flandern, Vlaanderen). Dät Gebiet fon Wääst-Flandern is 3125 km² groot, ju Befoulkenge is 1.136.357 Ienwoonere (1 Juni 2004). Ju Haudstääd is Brugge. Wääst-Flandern häd oachte Arrondissemente: Brugge, Diksmuide, Ieper, Kortrijk, Oostende, Roeselaar, Tielt, Voorne. Wääst-Flandern häd 64 Meenten. Commons: West Flanders – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Site fon Wääst-Flandern


Bluetooth is in eerste Lienje n träidloos Computernätwierk foar kuute Oustande (WPAN). Eenige fon do Anweendengen sunt ap Computere, PDAs, Funk-Headsets un Mobiltelephone. In hiere maast foarkuumende Foarm wäd ne Uurdreegengsrate fon 1 Mb/s beloanged. Ju näiere EDR (Enhanced Data Rate)-Standard lät Gauegaide tou bit 3 Mb/s. Bluetooth is naamd wuuden ätter Harald Blautusk (ängelsk:'Harold Bluetooth), fon wäl bekoand is, dät hie diplomatiske Ferhondlengen in Gong sät häd, wierbie dän Gruundsleek laid wuude toun hondeljen un kommunisierjen foar ferskeedene Paatäie. Die Noome wuud wääld, uum dät Siel fon dät Protokoll tou symbolisierjen: n meenskuppelken WPAN Kommunikationsstandard. Die Foardeel fon Bluetooth is, dät do Doaten relativ gau un mäd min Energieferbruuk uurdrain wäide konnen, sunner dät me n Ferbiendengskoabel lääse houget. Besunners ju Rauestroomapnoame is gjucht läich (bie dät Täiwen ap Doaten). Do maaste Mobiltelephone beienhooldje ne Klasse 2-Reewe mäd n Beräk fon sowät 100 m. Dät Bluetooth-Logo is touhoopestoald uut ne Rune-H un ne Rune-B, wät foar Harald Blautusk stoant.


Mb/s is ein Mäite-eenhaid foar ju Doatenuurdreegenge. Dät rakt ju Gauegaid in Megabit pro Sekunde. So betjut 1 Mb/s, dät Jie 1 Mbit (1024 Kilobit) = 128 Kilobyte pro Sekunde hoochleede konnen, deer 1 Byte daach 8 Bit änthaalt. Een Megabyte (MB) duuret deeruum 8 Sekunden toun uurdreegen (theoretiske Gauegaid). 1 Bit (b) is ju litste Doateneenhaid. 1 Bbyte (B) = 8 bit 1 kB = 1024 Bytes 1 MB = 1024 kB 1 GB = 1024 MB 1 TB = 1024 GB


Wäästfräisk (wäästfräisk Frysk) is ne fräiske Sproake ju fon sun 500.000 Ljuude, foarallen in Wäästfräislound, boald wäd. In ju Sproakwietenskup wäd ju Sproake maastens Wäästerlauwers Fräisk naamd, wät een Misferstounden fermiede skäl: aan noudholloundsken Dialekt, die wäil fräisk Substroat häd, wäd uk mongs "Wäästfräisk" naamd. Dät Wäästfräiske is früünd tou do uur bee fräiske Sproaken, dät Seelterske un dät Noudfräiske. Fääre is dät Wäästfräiske uk früünd tou do angelsaksiske Sproaken, so as dät Ängelske un dät Skottiske. Do angelsaksiske un fräiske Sproaken bildje touhoope ju Anglofräiske Sproakgruppe binnen ju germaniske Sproakfamilie. Truch fuul Sproakkontakt uur do Jierhunnerte wai häd dät Wäästfräiske däälich uk fuul meenskuppelkaide mäd dät Niederloundske. Dät Wäästfräiske wäd in ju niederloundske Provinz Fryslân baald. Ap dät Fäästelound wäd in ju Meente Wääststellingwerf dät Wäästfräiske nit as Määmesproake baald. In do Meenten Kollumerlound, It Bilt un Aaststellingwerf wäd dät fon n Deel fon ju Befoulkenge as Määmesproake baald. Ap do Ailounde wäd ju wäästfräiske Sproake ap dät aastelke un wäästelke Deel fon Skylge baald, un ap dät Ailound Schiermönkooge. In dät Groningerlound wäd ju Sproake in do Täärpe Marum, De Wülp un De Pein baald. Et rakt oachte Dialekte in ju wäästfräiske Sproake. Dät Noudhouksk, Kloaifräisk, Wooldfräisk un


West-Fryslân af Wääst-Fräislound waas fröier n fräisk Gebiet in ju hüüdige Provinz Noudhollound in do Niederlounde. Der wäd n holloundsk-fräisken Dialekt, dät Wääst-Fräisk boalt.


As Juunreformation beteekent me aalmeen ju Reaktion fon ju Katoolske Säärke ap ju fon Martin Luther in Wittenberg uutgungende Reformation, ju sik in dän Beräk fon ju Theologie un do Säärken ouspielde un maast ap gäistige Uutnonnersättengen begränsed bleeuw. Die Begriep Juunreformation beteekent buutendät n Prozess fon ju Katoolske Säärke, ju der in Foulge fon dät Konzil fon Trient siet sowät 1545 fersoachte, dän sik so goud as politisk as uk institutionell etablierjende Protestantismus, uk gewaltsoam mäd Hälpe fon dän fon him stöände katoolske Habsbuurgske Kaiser) touräächtoutringen (fgl. Oawers uk ju sonaamde Katoolske Reform), ätterdät ju theologiske Argumentation be-eended waas. Do Mäitnoamen fon dän Katholizismus dienden sik ap dän säärkenpolitiske as uk ap dän waareldlike politisken Beräk uut un uumfoatede Mäitnoamen fon ju Rekatolisierenge fon protestantiske Territorien. Jo fierden in dät Touhoopespil mäd ne wiedere Riege Foktore tou dän Uutbräk fon dän Trüütichjierige Kriech. Jan van Dieken (Friesische Blätter 5.2.3 - 1968) fint in sien Familienpoapiere, dät ätter ju Juunreformation noch man säilden hilked wuude twiske dät evangeliske Tjootern un dät roomske Seelterlound. Dät rakt ne Ärkläärenge deerfoar, dät in Seelterlound ju Fräiske Sproake beheelden bleeuw, wüült ju in Aastfräislound aproat wuude. in Ansluut an dän protestantiske Historiker Leopold von


Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen (Schönhausen, 1. April 1815 - Friedrichsruh, 30. Juli 1898), mäd dän Bienoome Die iersene Kanzler, waas aan düütsken Stoatsmon. Fon 1862 bit 1890 waas hie Ministerpräsidänt fon Prüüsen. In 1867 wuude Bismarck Buundeskanzler fon dän Nouddüütsk Buund. Ätter dän Düütsk-Frantsööske Kriech (1870-1871) wuude die Nouddüütske Buund aan Paat fon dät Düütsk Kaiserriek un Bismarck wuude die eerste Riekskanzler. Otto Fürst von Bismarck (Düütske Biographie)


Wäästfräiske Literatuur (dt. westfriesische Literatur) is ne Sammelenge fon alle literariske Oarbaide do in dät Wäästfräiske skrieuwen wuuden sunt. Ju wäästfräiske Literatuur fangt eerste ätter dät Middeloalter oun as ne oaine Literatuur. Ju ooldfräiske Literatuur häd al in dät Mitteloaler ounfangd. Man toueerst mouten wie fon dän midwäästfräiske Skrieuwer Gysbert Japiks skrieuwe. Dän sien Gedichte sunt skrieuwen wuuden in dät 17. Jierhunnert wilst domoals nit fuul Wäästfräisk skrieuwen wuuden is. Sien Bouke sunt gjucht bekoand. In dät 19. Jierhunnert hääbe fuul Skrieuwere oanfangd in dät Wäästfräiske tou skrieuwen. In dät 19. Jierhunnert häd uk ju näiwäästfräiske Literatuur oanfangd. Sietdäm sunt tjo Gjuchtskrieuwengen moaked, man me kon dät aal as Näiwäästfräisk kategorisierje. Wilco Berga Jetske Bilker Joop Boomsma Pier Boorsma Jan Bijlsma Tsead Bruinja Marga Claus Eppie Dam Waling Dykstra Anne Feddema Ate Grypstra Ruurdsje de Haan Nynke fan Hichtum (Sjoukje Bokma de Boer) Eric Hoekstra Sytse Jansma Alpita de Jong Jaap Krol Tiny Mulder Germ Poortinga Ype Poortinga Trinus Riemersma Albertina Soepboer Elske Schotanus Meindert Talma Koos Tiemersma Willem Tjerkstra Rink van der Velde Abe de Vries Jonke D. de Vries Theun de Vries Cornelis van der Wal Atze van Wieren Harmen Wind Minderd de Wit Eeltsje Hettinga Tsjêbbe Hettinga


Wäästgermanisk is ne in Uursproang in Europa bekoande Sproakgruppe ju heert tou dät Germaniske. Dät Wäästgermaniske kon fääre apdeeld wäide in do ätterstoundene Sproaken of Sproakgruppen: Ängelsk Fräisk Hoochdüütsk Platdüütsk


Een Näärwensälle wäd uk Neuron naamd. Älke Näärwensälle häd aan Säl-Lieuw (Soma), dät is die plasmatiske Biriek uum dän Sälkääden. Dendriten un Axon heere deer nit tou. In dän Säl-Lieuw sunt buute dän Säl-Kääden noch uur Organellen, as toun Biespil dät (ruuge un glääde) Endoplasmatiske Retikulum, do Mitochondrien, die Golgi-Apparoat un uur. Do Dendriten, fon griechisk dendron, wät Boom hat, sunt fiene plasmatiske Fertwiegengen, do fon n Sällieuw uutgunge un uur Synapsen dän Kontakt tou uur Näärwnsällen häärstaale. Jo kriege Aktionspotentioale fon uur Sällen hiere Axone. Die Dendriten-Boom fon een moanskelke Näärwensälle kon mäd 100.000 bit 200.000 Spiere fon uur Näärwensällen in Ferbiendenge stounde. Ju Steede, wier die Säl-Lieuw in dät Axon uurgungt, dät is die Axon-Höäwel. Hier wäide postsynaptiske (ätter ju synaptiske Glieuwe kuumende) Potentioale in Aktionspotentioale uursät un oun dät Axon fääreroat. Dät Axon is die loange "Stäit", die fon dän Säl-Lieuw uutgungt. Hier wäide do Aktionspotentioale uurdrain, bit oun't Eende wier Synapsen kuume un dät ap touken Sälle uurdrain wäd. Uumroat is dät Axon fon do Myelin-Skeeden, dät sunt Schwann-Sällen, do uum dät Axon wikkeld sunt. Twiske do Wikkelengen is Myelin, een Miskenge uut Oaiwiete un Phospholipide. Älke Schwann-Sälle uumwikkelt sowät aan Millimeter fon dät Axon. Ju


Do Uumelounde sünt n Deel fon ju Provinz Groningen in do Niederlounde un een fon do Soogen Seelounde in do fröiere Fräislounde. Do Uumelounde wuuden uk wäil dät Litje Fräislound naamd. Do Uumelounde wieren bit tou dät 15. Jierthunnert Fräisksproakich. In 1594 wuuden ju Stääd Groningen un do Uumelounde touhoopeföiged tou ju Provinz Stêd en Lân, däälich ju Provinz Groningen. In dän läichsaksiske Dialekt fon ju Provinz Groningen, dät Grunnegs sünt noch Elemente fon ju Fräiske Sproake tou fienden.


Een Synapse is een Kontaktsteede twiske two Näärwensällen. Synapsen tjoonje ju Uurdreegenge fon Ärröögenge, ferlööwje oawers uk ju Modulation fon ju Signoaluurdreegenge. Jo konnen buppedät truch anpaasjene Ferannergen Information spiekerje. Ju Antaal fon do Synapsen bedrächt in de Brainge fon n Uutwoaksenen sowät 100 Billione (1014) – beleeken ap n eenpeld Neuron swonket ju twiske 1 un 200.000. Truch een elektrisk Signoal, dät Aktions-Potentioal, wäide uut dän Eendknoop fon een Näärwensälle Neurotransmitter (Boodenstoffe) uutskädded, do dan uur ju synaptiske Glieuwe ätter do Receptooren fon dän Dendrit fon ju uur Näärwensälle wai gunge. Ju Sälle foar ju Glieuwe is die präsynaptiske Deel, wät ätter ju Glieuwe kumt, die postsynaptiske Deel. Heel säilden rakt dät uk een Beienfloudenge fon n postsynaptiske ätter n präsynaptiske Deel. Do Neurotransmittere wäide in ju Näärwensälle produsierd un wonnerje dan in litje Bleesen (Vesikele) ätter dän Synapsen-Eendknoop fon ju Sälle. Sticht truch een Aktions-Potentioal ju Calcium-Concentration in ju Sälle oun, dan wäide do Neurotransmittere uutskädded. Düt böärt truch ju Eepenenge fon sponnengs-aktivierde Calcium-Kanoale. Truch Conformations-Annerengen fon Calcium biendende Oaiwiete, foarallen Synaptotagmin wäd ju exocytotiske Fersmiltenge fon ju Vesikel-Membran un ju Säl-Membran härbiefierd, wiertruch dät dan uutskädded wäd (as ap ju Bielde tou sjon. Buute Synaptotagmin is uurigens


Aan Glieuwen-Ounsluut (düütsk: Zell-Zell-Kanal, oafter mäd dän ängelsken Bigriep Gap junction af Gap cell junction, af mäd dän latienske Begriep nexus, dät hat "Ferbiendenge", beteekend) is een Ferbiendenge twiske two Sällen truch aan Ferbiendengs-Kanoal uut Oaiwiet.


Een Aktions-Potentioal, uk: elektriske Ärröögenge is een charakteristiske Ouwiekenge fon't Membran-Potential fon een biologiske Sälle fon dät Raue-Potentioal. Wichtich is dät in Näärwen-Sällen, wier een Aktions-Potentioal een Signoal fäärerakt. Me unnerskat fjauer Phasen fon een Aktions-Potentioal: 1. In ju Initiationsphase lööst aan Raits ju Positivierenge fon ju Sponnenge bit toun Dräppel-Potentioal uut, dät foar ju Uutlöösenge fon een Aktions-Potentioal uurwuunen wäide mout. Die positivierjende Raits kon ju sik uutspreedende Potentioal-Annerenge truch een Aktions-Potentioal oun n Noaber-Membran-Ousnied weese, af aan Ionenstroom truch Kanoale, t.B. oun een chemiske Synapse. 2. Ju Depolarisation is die fälle Ounstich fon ju Sponnenge bit in dän positiven Beriek. Dän fäärme gjucht fälle Ousnied beteekend me as "Apstriek", ju Potentioal-Uumekierenge bit tou aan Beriek twiske +20 un +30 mV in't Positive as "Overshoot". Wilst ju Depolarisation annert sik dät Membranpotentioal fon negative bit tou positive Wäide. 3. Die ounsluutende Oufaal in Gjuchte fon dät Raue-Potentioal is ju Repolarisation. 4. Die lääste Ousnied wäd as Hyperpolarisation af as hyperpolarisierjend Ätter-Potentioal beteekend. Junner faalt ju Sponnenge ap aan Wäid fon -90 mV, eer ju sik truch noch een Repolarisation wier ap dät Niveau fon dät Raue-Potentioal ienstaalt. Wilst ju Hyperpolaristion kon de facto neen Aktionspotentioal uutlöösd wäide, wieruut sik


Uus Poolmstokke moakede min Baabe fröier fon Wüülgene, do anne Äi studen. Ädder genouch foar Poolmsundai hoalde hie sloanke Pietsken fon Wüülgene, skilde do gans süüwer ou un boond do Stokke gans stromm tousoamen. Nu koomen do Buunde inne Wüüme, wier jo druugje skuuln.


In ju tuusterge Tied um 1400 sunt düütelk do aastfräiske Ienfloude in Seelterlound gratter wuuden. As 1399 die aastfräiske Hauptling Widzel tom Brok bie n Träffen in Tjootern (Detern) doodsloain wäd, wäide do Seelter as Deedere naamd (Sello IVff., 29ff.). Widzel häd Seelterlound wäil ärooberje wüüld. Daach fiende wie al ap n 23. Moai 1400 dät Sagharderland as Besiegler fon n Uurkunde, wieroun hovetlinge unde meynheyt des ghansen landes to Ostvreslande do Hansestääde toutälle, fääre do Vitalienbruure (Seeroowere) nit moor tou hälpen (Ur171). Noch 1417 wäd Segelterland (Rq112) tou do fräiske Seelounde täld, man leeter heere wie niks moor fon politiske Ferbiendengen mäd dät Noude. Do Seelter hieden wäil do Munsterske Biskuppe as goude Loundesheeren anärkoand. Sjuch Literatuur uur Seelterlound foar Sello, Ur, Rq.


18. -- 19. -- 20. -- 21. Jierhunnert -- 22. -- 23. -- 24. Jiere: 2008 - 2009 - 2010 - 2011 - 2012 - 2013 - 2014 - 2015 - 2016 6. Januoar: Ju saarloundske Ministerpräsidentin Annegret Kramp-Karrenbauer be'eendet ju eerste Koalitsjoon uut ju CDU, ju FDP un do Gräine ap Loundes-Ieuwene. Ap dän 25. Meerte rakt dät ju Näiwoal in't Saarlound. 13. Februoar: Tichte bie Kourou in Frantsöösk-Guayana startet ju ESA foar't eerste Moal ju italieenske Dreeger-Rakete Vega (Oukuutenge foar italieensk Vettore Europeo di Generazione Avanzata). Die Start is aan Ärfoulch. 15. Februoar: In dän Indisken Ozean wäide twäin tamiliske Fiskere fon italieenske Suldoaten fon dän Oulje-Tanker Enrica Lexie uut doodskeeten, uumdät do Suldoaten toanke, dät wierken somaliske Seeroowere. Düssen Oungriep fiert tou diplomoatiske Sponnnengen twiske Indien un Italien. 17. Februoar: Christian Wulff rakt sien Boantje as Buundespräsident ou. Dät Boantje blift 29 Deege uunbesät. 18. Meerte: Joachim Gauck wäd toun alften Buundespräsidänt fon ju Buundesrepublik Düütsklound kädden. 30. Juni: Mohammed Mursi wäd as Präsidänt fon Ägypten fereediged. 31. Oktober: Dät Mars Science Laboratory mäd dän "Rover" "Curiosity" loundet ap dän Mars. 21. Dezember: Eende fon ju Tällenge fon aan sowät 5125 Jiere duurjenden 13-Baktun-Zyklus fon dän Maya-Kalänner.


Kondensatore rakt dät in allerhound Soarten, maast naamd ätter ju Isolation: keramiske, Mika, Folie usw. Truch Metal un Isolation ap tou ruljen kon oafte ne groote Kapazität in ne litje Rulle. Ne besunnere Soarte sunt doo elektrolytiske Kondensatore Do bestounde in Prinzip uut twoo Aluminium Platten in ne woaterge Masse, die Elektrolyt. Sät me deer nu ne Sponnenge ap, dan äntstoant ap een fon do Aluminium Platten ne gjucht tänne Loage Aluminium-Oxid, dät n gjucht gouden un stäärken Isolator is. Ap ju Wiese konnen gjucht groote Kapazitäte beloanged wäide. Ap n Elko is altied ju Plus-Kaante ounroat, oafte mäd n Ring. Ju Polarität duur NIT UUMEKIERD wäide, dan dan gungt die Elko stukken. Buutendät schäl deer foarallen bie Elkos ap oachted wäide, dät ju anbroachte Sponnenge nit buppe dän ounroaten Hoochst-Wäid kumt. Commons: Elektrolytkondensatoren – Mediendoatäie Elektrolytkondensatoren – Gruundlagen uut „das ELKO“ Polarisierde Elektrolytkondensatore foar Wikselsponnenge un inverse Glieksponnenge FARADNET, „Bolde alles uur Kondensatore“ (ängelsk)


Düsse Uursicht rakt ne Lieste fon Bloumen (wüülde un kultiwierde), do ap ju Seelterfräiske Wikipedia stounde. Do Noomen sünt ätter do Liesten fon Minssen, Dr. Botke, Pestoor Schulte mäd Touföigenge fon Theo Griep un Uurswäkke: Doorik Duusendtakke Düüwelsbit Goartjebloume (Calendula) Hankebloume (Melandrium album) Häkkebloume (Tropaeolum) Hoonkebloume (Melandrium diurnum) Hoangstebloume (Taraxacum) Huuslook (Sempervivum) Kladde (Arctium Lappa) Klokkerke (Campanula) Kuukuuksbloume (Orchis) Langejan Muurk (Eriophorum) Muugerk (Artemisia) Pingsterbloume (Convallaria majalis) Pispotte (Calystegia sepium) Poapske (Nymphaea) Poaskebloume Poatermutse (Aconitum) Skoanelke (Centaurea cyanus) Snüüfkensbloume (Arnica montana) Sokkerai (Cichorium intybus) Soogenjiersbloume (Gnaphalium uliginosum) Stuuwenden Jan Suldoatensknoop (Succisa pratensis) Sunnebloume (Helianthus) Suugerke (Lamium album) Woaterkinkes (Nuphar lutea)


Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116 (uutspreeken as Albin) waas die Foarnoome fon n Sweedsken Wänt, bädden in 1991, dän hie in Moai 1996 fon sien Oolden uut Protest juun do Autoritäten klieg skull. Man do Autoritäten ha be don Nomme nit akzeptierd, un so breech die Want Dan Nome "Albin". Hubert Blaine Wolfeschlegelsteinhausenbergerdorff, Sr., die kuute Noome n fon Amerikoaner mäd n Noome fon 746 Bouksteewen Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu, die Noome fon n Bierich in Näi-Seelound Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion, die fröiere Noome fon ne Boanstation in Wales Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, die Noome fon ne Stääd in Wales Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit, die offizielle Noome fon Bangkok, ju Haudstääd fon Thailound Do loangste Woude in Ängelsk No laughs for Swede's name game Albin or Albyn or ... What's in a name?


Hubert Blaine Wolfeschlegelsteinhausenbergerdorff, Sr., uk bekoand as Wolfe+585, Senior, bädden ap n 29. Februoar 1904 in Hambuurich-Bergedorf waas die oukuutede Noome fon n Mon uut ju amerikoanske Stääd Philadelphia. Hie hied dän loangste Persoonennoome fon ju Waareld. Ju Toal "585" in dän kuute Noome stoant foar do Extroa-Bouksteeuwe in sin Huusnoome. Sin kompläite Noome fon 746 Bouksteeuwe waas: Adolph Blaine Charles David Earl Frederick Gerald Hubert Irvin John Kenneth Lloyd Martin Nero Oliver Paul Quincy Randolph Sherman Thomas Uncas Victor William Xerxes Yancy Zeus Wolfeschlegelsteinhausenbergerdorffvoralternwarengewissenhaftschaferswessenschafewarenwohlgepflegeundsorgfaltigkeitbeschutzenvonangreifendurchihrraubgierigfeindewelchevoralternzwolftausendjahresvorandieerscheinenwanderersteerdemenschderraumschiffgebrauchlichtalsseinursprungvonkraftgestartseinlangefahrthinzwischensternartigraumaufdersuchenachdiesternwelchegehabtbewohnbarplanetenkreisedrehensichundwohinderneurassevonverstandigmenschlichkeitkonntefortplanzenundsicherfreuenanlebenslanglichfreudeundruhemitnichteinfurchtvorangreifenvonandererintelligentgeschopfsvonhinzwischensternartigraum, Senior. Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116, die Noome fon n Sweedsken Wänt Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu, die Noome fon n Bierich in Näi-Seelound Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion, die fröiere Noome fon ne Boanstation in Wales Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, die Noome fon ne Stääd in Wales Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit, die offizielle Noome fon Bangkok, ju Haudstääd fon Thailound Do loangste Woude in Ängelsk


Tetaumatawhakatangihangakoauaotamateaurehaeaturipukapihimaungahoronukupokaiwhenuaakitanarahu af Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu (Maorisk: Taumata-whakatangihanga-kōauau-a-Tamatea-pōkai-whenua-ki-tana-tahu) is die Noome fon n Bierich in Näi-Seelound. Die Noome kuumt uut ju Sproake fon do Maori, do uursproangelke Bewoonere fon Näi-Seelound. Düsse Noome wäd oafte oukuuted tou Taumata. Die Noome mäd 92 Bouksteeuwe is apnuumen in dät Guinness Rekordbouk. Die Noome betjut sofuul as: Ju Steede, an ju Tamatea, die Mon mäd do groote Kniebele, die Klieuwer fon do Bierge, die Loundsluuker die der uumetou raisede, sien Noose-Floite spielde foar sien Ljoofste. Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116, die Noome fon n Sweedsken Wänt Hubert Blaine Wolfeschlegelsteinhausenbergerdorff, Sr., die kuute Noome fon Amerikoaner mäd n Noome fon 746 Bouksteeuwe Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion, die fröiere Noome fon ne Boanstation in Wales Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, die Noome fon ne Meente in Wales Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit, die offizielle Noome fon Bangkok, ju Haudstääd fon Thailound Do loangste Woude in Ängelsk


Bangkok, Thaisk: กรุงเทพมหานคร Krung Thep Mahanakhon, is ju Haudstääd fon Thailound. Die ganse Noome Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit häd 164 Bouksteeuwe, in ju thaiske Skrift 95 Bouksteeuwe. Die Noome stuud in dät Guinness Rekordbouk un hat: Stääd fon do Ängele, groote Stääd [un] Residenz fon dät hälge Juweel fon Indra [Smaragd-Buddha], uunienniemboare Stääd fon God, groote Haudstääd fon de Waareld, aptunderd mäd njuugen wäidfulste Eedelsteene, riek an gewaltige köönigelke Palaste, do dät heemelske Heem fon dän wiergeboorene God glieke, Stääd, ju der fon Indra skoankt un fon Vishnukarm baud wuude. Bangkok is siet 1782 ju Haudstääd fon dät Köönichriek Thailound un is mäd 8.280.925 (2010) Ienwoonere ju grootste Stääd fon dät Lound. In ju Metropolregion Bangkok woonje 14.565.547 (2010) Moanskene. Dät Nationalmuseum fon Bangkok is dät grootste in Suud-Aast-Asien. Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116, die Noome fon n Swedsken Wänt Hubert Blaine Wolfeschlegelsteinhausenbergerdorff, Sr., die kuute Noome fon Amerikoaner mäd n Noome fon 746 Bouksteewen Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu, die Noome fon n Bierich in Näi-Seelound Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion, die fröiere Noome fon ne Boanstation in Wales Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, die Noome fon ne Stääd in Wales Do loangste Woude in Ängelsk Commons: Bangkok


Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch is ne Meente in dät Suude fon dät Ailound Anglesey in dät Noud-Wääste fon Wales. Ju Meente häd 3.040 Ienwoonere. Die Noome kuumt uut ju walisiske Sproake un betjut: „Mariensäärke (Llanfair) in ne Molle (pwll) mäd wiete Hoaselnuuteboome (gwyn gyll) in ju Naite (ger) fon n gauen Tweerel (chwyrn drobwll) un ju Thysiliosäärke (llantysilio) bie ju roode Hööle (ogo goch).“ Oafte wäd die Noome mäd Llanfair PG, Llanfair af Llanfairpwllgwyngyll oukuuted. Do Waliser kweede maastieds bloot Llanfairpwll. Do Änglounder naame dät Gogogoch. Uursproangelk waas die Noome: Llanfair Pwllgwyngyll. Die Noome mäd 58 Bouksteeuwe is die loangste Meentenoome fon Europa un stuud 2002 in dät Guinness Rekordbouk. Ju Stääd häd ne Partnerskup mäd dät Täärp Ie in ju Provinz Fryslân in do Niederlounde un ju Meente Y in Frankriek. Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116, die Noome fon n Sweedsken Wänt Hubert Blaine Wolfeschlegelsteinhausenbergerdorff, Sr., die kuute Noome fon Amerikoaner mäd n Noome fon 746 Bouksteeuwe Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu, die Noome fon n Bierich in Näi-Seelound Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion, die fröiere Noome fon n walisiken Boanhof Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit, die offizielle Noome fon Bangkok, ju Haudstääd fon Thailound Do loangste Woude


In 1795 fäl ju Konkurrenz fon dän holloundske Honnel wäch weegen ju frantsööske Besättenge (dt. französische Besatzung) deer. Deerfon skäl die seelter Honnel juust as die fon Oamde profitierd hääbe (Kalma 291). Dät wuud minner as Napoleon in 1806 ju Blokkade juun Änglound ienfierde. So waas die Honnel al bolde tou Eende as 1811 ju frantsööske Okkupation foulgede (Ni487). Deermäd koom uk n Eende an ju seelter Sälwenferwaltenge un kreech älke Täärp n Maire. In 1812 wuud dät seelter Archiv mäd Iekemäiten un Gesätsbouke eepentelk ferkooped. As 1813 do Frantsoosen wier ferdrieuwen wuuden, toachten do Seelter dät jo hiere Fräiegaid wier kriege skuulen (M3.87). Man intwiske wieren jo in Foulge fon dän Rieksdeputationshaudslus al 1803 mäd Ait un Kloppenbuurich an Ooldenbuurich keemen un do Ooldenbuurger wieren deer nit mäd ienfersteen: "Im Jahre 1815 zog ein kleines Mißverständniß, indem nämlich eine etwas freye Reklamation ihrer vermeinten Rechte für Empörung angesehen wurde, ihnen ein Militair-Commando zu, welches aber bald wieder abzog" Ni488; » uk 1630S. Literatuur uur Seelterlound.


Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion waas die Noome fon ne Boanstation in Gwynedd, Wales. Die Noome betjut sofuul as: „Die Mawddach-Boanhoaf mäd sien Droakentuske an ju noudelke Penrhyn-Sträite an dän gouldene Strand fon ju Cardiganbucht“. Ju Station hied dän Noome mäd 67 Bouksteewen kriegen foar n Iendraach in dät Guinness Rekordbouk. Die uursproangelke Noome was Golf Halt. Ju Boanstation häd dän uursproangelke Noome Golf Halt in 2007 offiziell wier tourääch kriegen. Deertruch häd ju Meente Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch in Wales wier dän Boanhof mäd dän loangste Noome. Brfxxccxxmnpcccclllmmnprxvclmnckssqlbb11116, die Noome fon n Sweedsken Wänt Hubert Blaine Wolfeschlegelsteinhausenbergerdorff, Sr., die kuute Noome fon Amerikoaner mäd n Noome fon 746 Bouksteeuwe Taumatawhakatangihangakoauauotamateapokaiwhenuakitanatahu, die Noome fon n Bierich in Näi-Seelound Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, die Noome fon ne Stääd in Wales Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit, die offizielle Noome fon Bangkok, ju Haudstääd fon Thailound Do loangste Woude in Ängelsk


Ne isolierde Sproake (de. isolierte Sprache) is ne Sproake, wierfon me nit fääststaale kon, of ju früünd is tou uur Sproaken. Sukke Sproaken sunt Baskisk, Koreanisk, Ainu, Burushaski, Mapudungun. Nit gans isolierd, man daach wät apaat stounde in Europa Sproaken as Albanisk, Armenisk un Griechisk, deeruum dät jo nit paasje in do groote Sproakgruppen as Romanisk, Germanisk of Slawisk.


Ne Tjalk is n Sailskip foar dät Binnenwoater. Dät Woud „tjalk“ ärskient 1673 toun eersten moal in n fräisk Dokumänt. Ne tjalk is smäl, loang, un lait nit so djoop in et Woater. Deertruch kon me mäd ne tjalk goud foare ap do Binnenwoatere so as Kanoale un Meere, un ap ju Wäädsee. Dät Skip wuude fröier oafte bruukt in Hollound un do fräiske Lounde. Däälich wäide do maaste Tjalke bloot noch bruukt foar Touristen. Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen: Kroniek van Delfshaven


Do Bruure Halbertsma wieren träi gjucht bekoande wäästfräiske Bruure uut Grou, Meente Boarnsterhim in ju niederlounsdske Provinz Fryslân. Do hääbe fuul däin foar ju wäästfräiske Literatuur in dät 19. Jierhunnert. Jo oarbaideden uk an do Rimen en Teltsjes, n Foulksbouk mäd Fertälstere un Riemsele. Do hääbe touhoope mäd Waling Dykstra fuul ärfoarsked un deeruur skrieuwen. Hiere Ooldenhuus stoant in dän Wilhelminapark in Grou. Do Bruure wieren: Joast Hiddes Halbertsma (1789-1869) waas Preetjer un skreeuw uk uur ju fräiske Foulkssproake. Tsjalling Hiddes Halbertsma (1792-1852) wuud n rieken Honnelsmon in Sies un Buuter un skreeuw in ju Fräiske Sproake. Dr. Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858) häd in Leiden un Heidelberg studierd un wuud dan Huusdokter in Grou. Humor waas ätter him ne goude Medizin juun ferskeedene Kroankheide. Siene Gedichte wieren dän Ounfang fon do "Rimen en Teltsjes". Hie skreeuw dät Läid "De âlde Friezen", wät leeter ju Fräiske Foulkshymne wuud. Joast Hiddes Halbertsma Tsjalling Hiddes Halbertsma Dr. Eeltsje Hiddes Halbertsma Toankmoal foar Dr. Eeltsje Hiddes Halbertsma


Jeel is ne primäre Faawe bie ju subtraktive Faawenmiskenge. Bie ju additive Faawenmiskenge is dät ne sekundäre Faawe, ju der kriegen wäd truch Moangen fon rood un gräin. Spektroal bekieked sit ju Faawe jeel twiske orange un gräin. Jeel is ju komplementäre Faawe fon blau in technisken Sin, wäkker blau uureenstimt mäd dän allere techniske Uutdruk (spektroal) violet. In dät Spektrum fint sik jeel Lucht bie Stroalenge mäd Woogenlaangte twiske 565 un 590 Nanometer. Fon jeel ätter swot (groote Bielde): Fon jeel ätter wiet (groote Bielde): Jeel is ne sunnige un lustige Faawe, wan hie toumindest wät woorm faawed is un ätter orange lät. Dät schäärpe koolde Näitroaljeel hier buppe is oawers eer ju Faawe fon Haatenskup. Die negative Kloang fon jeel kumt uk foar in dän Uutdruk: Gräin un jeel foar Äärger wäide. Fuul Bloumen, do der in uus Geegend foarkuumen dwo, sunt jeel. Dät kumt woanschienelk deerhäär, dät Iemen ju Faawe ap ljooste hääbe, un deer jädden ap toukuume. Dät rakt jeele Bloumen n evolutionär Foardeel buppe uurs faawede Bloumen. In fuul Lounde is jeel Symbol fon dät Paaskefäst, jierhunnerteloang dät Christelke Hoochfäst, mäd t.B. poabstelke Foonen. Ju Ferbiendenge mäd jeele Suukene is eer toufälllich. Jeel waas uk


Dät Läid as Audio-Doatäi De âlde Friezen is siet 1875 dät Foulksläid fon Fryslân. Dät Läid wuud skrieuwen truch Dr. Eeltsje Hiddes Halbertsma, aan fon do wäästfräiske Bruure Halbertsma. Ju Melodie is fon dät Läid "Vom hoh'n Olymp", fon Heinrich Christian Schnoor. Dät Läid wuud dät eerste Moal soangen bie dät Apstaalen fon n Toankmoal foar Eeltsje Hiddes Halbertsma in 1875 in Grou un wuud dan uk fluks dät Foulksläid fon Fryslân. Partitur mäd Täkst


Grou is n Täärp in ju Meente Boarnsterhim in ju niederlounsdske Provinz Fryslân un Sit fon ju Meente. Grou häd uungefäär 5.600 Ienwoonere (2009). In Grou stoant dät Ooldenhuus fon do Bruure Halbertsma. Grou lait aan dän Prinses Margrietkanoal. St. Pitersäärke uut dät 13. Jierhunnert Määlne de Borgmolen uut 1895 Museum de Trije Gritenijen do Bruure Halbertsma Van Vuuren Deuren - fröier Halbertsma-Doorefabriek, do hääbe al in do 1970-1980er Jiere Doore ätter ne Doorefirma in Roomelse exportierd Halbertsma pallets, ne Palettefabriek Hoawen fon Grou Grou uum 1850 Sträite ätter ju Säärke wai Määlne de Borgmolen Monumänt fon Dr. Eeltsje Hiddes Halbertsma


Niederloundsk Rieksmonument Die Dom fon Utert is ne gotiske Säärke midde in ju niederloundske Stääd Utert (niederloundsk: Utrecht) in ju Provinz Utert. Ju wuud fon 1254 bit 1382 baud as Kathedraale fon dät Bisdum Utert un waas wäid an Martinus van Tours (Sänt-Maarten). Siet 1580 is ju Säärke protestantsk. Ap n 24. April 1492 wuud in dän Dom Erasmus fon Rotterdam toun Pestoor wäied. Ap n 14. August 1674 is n Deel fon dän Dom truch n läipen Tornado ienstät. Die Deel wuud nit wier apbaud un sietdäm sunt die Dom un die Domtouden fonnunner tränd. Die 112,32 Meter hooge Domtouden is die hoochste Säärketouden fon do Niederlounde un dät hoochste Bauwierk fon Utert. Die Touden häd 14 Klokken. Die Dom stoant ap ju (inoffizielle) niederloundske Top-100-Lieste fon dät UNESCO-Waareldkultuuräärwe. Die Dom un die Domtouden sünt allebee niederloundske Rieksmonumente. Niederloundsk Rieksmonument Nr. 36075 ap www.monumentenregister.cultureelerfgoed.nl Niederloundsk Rieksmonument Nr. 35973 ap www.monumentenregister.cultureelerfgoed.nl Niederloundsk Rieksmonument Nr. 36075 ap www.kich.nl Niederloundsk Rieksmonument Nr. 35973 ap www.kich.nl Commons: Dom fon Utert – Bielden, Videos un Audiodoatäie Websiede fon dän Dom fon Utert Websiede fon dän Domtouden Die Dom uut dät Noude Ju Oargel Die Koor


Niederloundsk Rieksmonument Nr. 34075 Ju Snitser Woaterpoute is dän lääste Deel, die der fon ju fröiere Stäädmuure fon Snits (niederloundsk: Sneek) uurich blieuwen is. Ju wuud woarskienelk uum 1492 baud un waas n Truchgong foar Skiepe truch ju Stäädmuure, ju deer uum 1524 baud wuude. Ju Poute häd two oachtekaantige Toudene un is däälich dät Symbol fon Snits. Fon ju Woaterpoute sunt waareldwied ferskeedene Kopien moaked wuuden: Tjo Kopien stounde in n Park in Shenyang in China. In dän Park Huis ten Bosch bie Nagasaki in Japan stoant ne Kopie. In ju Miniatuurstääd Madurodam in Den Haach stoant ne litje Kopie. In dän Fuugelpark Avifauna in Alphen aan dän Rien stoant ne litje Kopie. Een Kopie uut Legosteene stoant in Legolound bie Billund in Dänemark. Niederloundsk Rieksmonument Nr. 34075 ap monumentenregister.cultureelerfgoed.nl Niederloundsk Rieksmonument Nr. 34075 ap www.kich.nl Ju Meente Snits uur ju Snitser Woaterpoute Foto fon ju Snitser Woaterpoute Commons: Snitser Woaterpoute – Bielden, Videos un Audiodoatäie Ju Woaterpoute foar 1900


Wales is n Lound un n Deel fon dät Fereende Köönichriek. Dät häd ne Fläche fon 20.761 km² un uungefäär 2.999.300 Ienwoonere (2009). Ju Haudstääd is Cardiff. Wales häd fuul Weeden, biergige Loundskuppe un Foane. In Wales wäd ieuwenske Ängelsk ju Walisiske Sproake boald. Gorsafawddacha’idraigodanheddogleddollônpenrhynareurdraethceredigion, die fröiere Noome fon ne Boanstation in Wales Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch, die Noome fon ne Stääd in Wales Commons: Wales – Bielden, Videos un Audiodoatäie Noomenskild in ängelsk un walisisk Pembroke Castle Loundskup


De Tynje (Wäästerlauwersk-Fräisken Noome, Niederloundsk: Tijnje) is n Täärp in ju Meente Opsterlân, in dät Aaste fon Fryslân. Tynje häd sowät 1500 Ienwoonere (2008). Dät Täärp is ferhooldnismäitich jung, dät äntstuude eerste in't njuugentienste Jierhunnert truch dät Eedgreeuwen in dän läigen Foan junner. Bit 1910 heerde dät noch administrativ tou dät Noabertäärp Terwispel.


Ätter ju frantsööske Tied bloide ju Honnel fon Seelterlound nit wier ap (Br51), wäil uk deeruum dät Aastfräislound dän Ienfier fon Eed mäd n sweeren Tol belaide (Br60). Deertruch koom Seelterlound in groote Äärmoud. Do Seelter geenen deeruum bie Sumerdai as Mäddere (Holloundsgungere) ätter do rieke Kloaigruunde fon Groningen un Wäästfräislound (Ls349_351, B15.16). Uk koom dät tou ne gewaltige Utwonnerenge ätter Amerikoa (Louisville, Cincinnati) (Br46). Eerste juun 1900 wuud dät wier beeter, as Eedhonnel un Schipfoart wier aplieuwden truch do näie Kanoale. Noch beeter wuud dät truch dän Gebruuk fon Kunstmjuks un ju Foan-kultiwierenge. Um 1900 koomen näie Sträiten (» 239U, 1197R) un 1908 wuud ju Iersenboan truch Seelterlound in Bedrieuw nuumen (Ls130). Sjuch Literatuur uur Seelterlound. Br = Dr. Julius Bröring, Das Saterland. Ls = Lesebouk foar Seelterlound B15 usw. = Toonbeendapnoamen. 239U, 1197R = Kramer 1994:96, 177.


Rood is ne primäre Faawe bie ju additive Faawenmiskenge. Bie ju subtraktive Faawenmiskenge is dät ne sekundäre Faawe. Dät is ju komplementäre Faawe fon cyan. Dät is ju Faawe mäd ju kräftichste Symbolik. Wan ne Sproake uk man aan Noome foar Faawen häd, dan is dät altied rood. Ju Faawe rood Lucht sit ap dän Eend fon dät Luchtspektrum, dät noch ieuwen fon dät moanskelke Ooge blouked wäide kon. Ju Woogenlaangte fon rood Lucht lait uum 700 Nanometer. Faawen mäd läigere Frequenz konnen fon wäkke Dierte daach blouked wäide. Do naamt me infrarood.. Rood van donker naar licht (grote afbeelding): afbeelding:Kleurenovergang van zwart naar rood - klein.png Van wit naar rood (grote afbeelding): afbeelding:Kleurenovergang van wit naar rood - klein.png De kleuren tussen rood en wit zijn roze tinten. Rood in variabele mate van verzadiging (horizontaal) en intensiteit (verticaal): 256px Rood is ne Faawe ju der fluks ju Apmäärksoamkaid ap sik lukt. Die Moanske sjucht dät as Teeken fon Gefoor. Deeruum wäd rood oafte anwoand in Ferkiersampele un Signoale. Disse Betjuudenge kumt fielicht deerhäär, dät Bloud ne roode Faawe häd, (ju Faawe fon) Bloud wäd fon Moanske un Dierte instinktiv ferbuunen mäd Gefoor. Symboliske Betjuudengen fon rood hongje hiermäd touhoope,


Bremerhoawen is n kringfräie Stääd an ju Noudsee/Weser. Ju Stääd bildet mäd ju Stääd Bremen dät Buundeslound Bremen. Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen: statistik-bremen.de


Do Seelter, af loanger: Seelterfräisen sunt een fräisk Foulk un sänt oolde Tied do Ienwoonere fon Seelterlound. Traditsjonell baale jo as Muurtoal Seeltersk, Man däälich is dät uk fuul Plat un bupperloundsk Düütsk, sodät me nu appaasje mout, dät dät Seelterske nit uutstäärft. Traditsjonelle Wirtskupsfoarmen wieren: Buuräi Honnel un Skipfoart Eedgreeuwen Floaksferoarbaidenge Imkeräi Traditsjonelle Baukunst: Eepen Huus (Bloot noch in't Museumstäärp Kloppenbuurich tou sjoon). Traditsjonelle Toal: Seeltersk (Wiertou sänt eenige Tied moor un moor Seelterfräiske Literatuur äntstoant) Fääre: Dracht "Seelter" is uk Biewoud bie Seelterlound, bie seelter Ljuude un bie ju Sproake. Substantivisk bruukt hat dät seeltersk: hie boalt Seeltersk. Tou ju Etymologie rakt dät two wichtige Fermoudengen: 1. Fermoudenge: Dät lat sik fon ju Comitia Sygeltra ou, deerfon Seelterlound aleer wildääge beheersked waas. 2. Fermoudenge: Seelter kumt fon Seelounder, wät niks mäd ju niederloundske Region Seelound tou dwoon häd, man ful moor deermäd, dät do Seelter weerskienelk uurspröänelk fon ju Kuste in't Binnelound keemen sunt.


Siet 1997 is in Wäästfräislound ounfangd mäd tjosproakige Schoulen. Dät hat dät bestimde Deege af Läksen gans in Fräisk roat wäide un uur in Holloundsk. In do haagere Klassen kumt dan Ängelsk deertou (Ferhältnis in Leertieden 40% Holloundsk, 40% Fräisk un 20% Ängelsk). Ju Gewandthaid mäd de Sproake wäd deerfon beeter, uk ap Holloundsk. Dät sät sik fout ap ferscheedene Gebiete; so gungt Reekenjen bie moorsproakige Bäidene uk apfaalend goud, so Prof. Kees de Bot, Groningen. Dät rakt däälich 15 sukke Schoulen in Wäästfräislound. Tjosproakigen Unnergjucht rakt dät t.B. uk in Luxembuurich, bie do Ladiner in Suud-Tirol un ap internationale Schoulen in Magdebuurich un Potsdam. Dokumentation_Interfriesischer_Kongress, Siede 9. Die dreisprachige Schule, Siede 15. De trijetalige skoalle “Tjosproakige Schoulen sunt do bääste” Ju ladiniske Schoule Ju tjosproakige Schoule fon Esch/Luxembuurich. Klik ju düütske Flaage un dan kids of adults. Dreisprachige Internationale Grundschule Magdeburg Dreisprachige Internationale Grundschule Potsdam Magazin für den Unterricht in mehrsprachigen Volksschulklassen Spracherwerb zweisprachig aufwachsender Kinder und Jugendlicher. Halepaghen-Schule un säik "Sprachen".


Ju Äide (Symbol: ), uus Waareld, is die trääde Planet fon ju Sunne uut reekend un die oankelde hoast bekoande Planet mäd Lieuwend ap. Ju häd ne Truchmäite fon 12.756,274 Kilomeetere oun dän Äquator. Uus Äide troalt sik in in aan Dai uum sik sälwen; deertou in mäd ne Uumloopstied fon 365 Deege un 6 Uuren uum ju Sunne. Ju Äide häd bloot een Moune. Noudlucht


It Gryn is dät eensige wäästfräiske Wäädailound. Dät lait in die Wäädsee twiske Harns un Skylge un heerd tou ju Meente Skylge. Dät Ailound is nit bewoond un is bekoant as Fuugelailound. Dät rakt deer fuul ferskeedene Soorten Seemeeskes, Tüüdike, Wüülde Oanten, Fäilduulen un uur Fuugele. Summerdais wäd dät Ailound fon two Appassere bewoaked. Touriste konne dät unner Natuurskuts stounde Ailound nit besäike.


Ju Äidkunde uumfoatet do Wietenskuppe do sik ap ju Äide beluuke. Deertou heere Geologie af Äidgeschichte Geographie Kristallographie af Kristalkunde Kartographie Meteorologie af Weederkunde


Dät Woud Ängelsk kon moorere Seeken betjuude: Ängelske Kultuur; ju Kultuur fon do Änglounder. Ängelske Literatuur; ju Literatuur fon ju Ängelske Sproake. Ängelske Sproake; ju Sproake fon do Änglounder.


In dät Foulgjende is ju Uursproang fon do seelter Luude uutoarbaided ap Gruund fon Siebs' Geschichte (Gr), wierbie oawers ju ferallerde Notation ê2, ê1 ärsät wuuden is fon æ:, ê2. Der wäide unnerschat ne seelter (sfr.), ne ooldaastfräiske (aofr.) un ne germanisk (germ.) Stappe. In eenige Falle wäide uk (gemeen)ooldfräiske (afr.) un wäästgermaniske (wgerm.) Foamen roat. Do sfr. Luude beluuke sik ap ju Sproake fon Roomelse (R). Sunneräntwiklenge in Strukelje/Uutände un Skäddel sunt anroat mäd U bzw. S. Ju Lieste stoant ap Luudgeschichte.


Ju Burgumer Folksdounsploech is ne Foulksdonsgruppe uut Burgum in ju Meente Tytsjerksteradiel in Fryslân. Ju Gruppe wuud 1953 gruundet un häd goude Kontakte tou ju Seelter Dons- un Drachtenkoppel uut Skäddel. 1989 wieren do in Skäddel ap Besäik bie dät Feest fon dät 10-jierige Bestounden fon ju Skäddeler Donsgruppe. Do Skäddeler wieren uk al ap Besäik in Burgum. Foulksdons Burgumer Folksdounsploech ap Besäik in Skäddel, 1989 Websiede "Burgumer Folksdounsploech"


Burgum is n Täärp in ju Meente Tytsjerksteradiel in ju Provinz Fryslân in do Niederlounde un Sit fon ju Meente. Burgum häd 10.100 Ienwoonere. Ju Foulksdonsgruppe Burgumer Folksdounsploech häd goude Kontakte tou ju Seelter Dons- un Drachtenkoppel uut Skäddel. 1989 wieren do in Skäddel ap Besäik bie dät Feest fon dät 10-jierige Bestounden fon ju Skäddeler Donsgruppe. Do Skäddeler wieren uk al ap Besäik in Burgum. Burgumer Folksdounsploech Websiede fon Burgum.


Þorn of thorn is n Boukstäf. Die Grootboukstäf is Þ, die Littikboukstäf is þ. Dät Þorn is n oold-germanisken Boukstäf. Dät Þorn bestoant in dät Ängelske as in that un as in thin. Dät Þorn wäd mongs ankieked as die Boukstäf D, dät klingt n Bitje ferscheeden, et is n litjen Ferschiel. Dät Þorn mout nit ferwikseld wäide mäd dät Äð (Ð), dät klingt as in dät Ängelske think. In aller Ängelsk wäd dät Þorn as n y schrieuwen, in gjucht Oold-Ängelsk noch as Þ. Deeruum sjucht me ap Weershuuse in Änglound oafte Ye olde inn = the old inn, usw.


Tessel is dät suudelkske un dät grootsde fon do Wäästfräiske Ailounde. Ap Tessel woonje so'n 14.000 Moanskene. Dät Ailound is 170 km² groot. In 1415 häd Tessel ju Stäädgjuchte kriegen; deertruch is dät ätter ju km² ju grootsde Stääd fon do Niederlounde. Dät Ailound is 23,7 km lang un 9,6 km breed. Tessel is bekoand foar hieren Tourismus. Do Ienwoonere noome sik Tesselaars. Tessel heerd tou ju Region West-Fryslân in ju Provinz Noud-Hollound un is dät eensige fon do wäästfräiske Ailounde, dät nit tou ju Provinz Fryslân heerd. Ieuwenske ju niederloundske Sproake wäd ap Tessel dät Tesselsk, n holloundsk-fräisken Dialekt uut ju Dialektgruppe fon dät Wääst-Fräiske boald. Fon dät Tesselsk rakt dät in do Täärpe fon dät Ailound noch ferskeedene Farianten. Commons: Texel – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Meente Tessel VVV Tessel


Tesselsk is n holloundsk-fräisken Ailound-Dialekt uut ju Dialektgruppe fon dät Wääst-Fräiske, die ap dät wäästfräiske Ailound Tessel in ju Provinz Noud-Hollound in do Niederlounde boalt wäd. Fon dät Tesselsk rakt dät in do Täärpe fon dät Ailound noch ferskeedene Farianten.


Wieringsk is n holloundsk-fräisken Ailound-Dialekt uut ju Dialektgruppe fon dät Wääst-Fräiske, die ap dät fröiere Ailound Wieringen in ju Provinz Noud-Hollound in do Niederlounde boalt wäd. Die Dialekt is stärk ferwoand mäd dät Tesselsk.


Inkhuzensk is n litjen holloundsk-fräisken Ailound-Dialekt uut ju Dialektgruppe fon dät Wääst-Fräiske, die in ju Stääd Inkhuzen (niederloundsk: Enkhuizen) in ju Provinz Noud-Hollound in do Niederlounde boalt wäd. Deer sunt nit moor fuul Boalere fon dän Dialekt.


Wieringen is n fröier Wääd-Ailound in ju historiske Region West-Fryslân in ju niederloundske Provinz Noud-Hollound. Wieringen häd 8.525 Ienwoonere (2011). Wieringen heerd siet 1. Januoar 2012 tou ju Meente Hollands Kroon. Ju Meente häd 47.600 Ienwoonere (2010). Truch dän Bau fon dän Amsteldjipdiek wuud dät Ailound ap 31. Juli 1924 n Deel fon dät Fäästlound fon ju Provinz Noud-Hollound. Siet 1933 lapt die Afslutdiek fon ju Provinz Fryslân ätter ju Provinz Noud-Hollound truch Wieringen. In Wieringen wäd n holloundsk-fräisken Ailound-Dialekt uut ju Dialektgruppe fon dät Wääst-Fräiske, dät Wierings boald. Die Dialekt is stärk ferwoand mäd dät Tesselsk.


Inkhuzen is ne Stääd un ne Meente in ju niederloundske Provinz Noud-Hollound in dän aastelten Deel fon ju Region West-Fryslân. Ju Meente häd 17.387 Ienwoonere und ne Loundflääche fon 14,31 km² (1: Juni 2005). Inkhuzen lait an dät Iselmeer. In Inkhuzen wäide dät Wääst-Fräisk un n holloundsk-fräisken Ailound-Dialekt uut ju Dialektgruppe fon dät Wääst-Fräiske, dät Inkhuzensk boald. Dät Inkhuzensk wäd oawers nit moor fuul boald.


Bant is ne Soundbank un fröier Ailound in die Wäädsee suudelk dät aastfräiske Ailound Juist. Dät Ailound wuud dät eerste Moal in dät 8. Jierhunnert ärwäänd. Bant waas bit uungefäär 1700 bewoond. In dät 18. Jierhunnert hied dät Ailound noch ne Flääche fon uungefäär 76 Hektoar. In 1780 keem Bant komplett unner Woater. Georg Heinrich Pertz (Hrsg.): Altfridi vita S. Liudgeri episcopi Mimigardefordensis. - Scriptores rerum Sangallensium. Annales, chronica et historiae aevi Saxonici. Hannover 1829, S. 410. Menso Alting: Descriptio agri Batavii et Frisii sive notitia Germaniae inferioris. Amsterdam 1697. Arend W. Lang: Das Juister Watt. Schriften der wirtschaftswissenschaftlichen Gesellschaft zum Studium Niedersachsens. Neue Folge, Bd. 57. Bremen-Hörn 1955, S. 39.


Mellum is n uunbewoond aastfräisk Ailound. Dät lait suud-aastelk fon Wangerooge un is uungefäär 75 Hektoar groot. Mellum stound unner Natuurskuts, deer rakt dät uur 30 ferskeende Fuugelsoarten, Seehuunde un Wooldmuuse. Deer sunt uur 200 ferskeedene Plontesoorten un 38 ferskeedene Piltse tou fiende. Commons: Mellum – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Der Mellumrat e.V. Der Mellumrat: Geschichte der Vogelinsel Mellum


Domestisierenge of Domestikation is n Proses wierbie de Moanske do Dierte tom moaked. Dät Proses wäd uk däin mäd Plonten do uut dän wilden Natuur kuume. Truch bie ju Apluukenge fon do Dierte uurs tou tuchtjen kon me Oainskuppe ferannerje, wiertruch do Dierte beeter bie de Moanske lieuwje konnen.


Tou dät Ooldenbuurger Munsterlound heere offiziel do Loundkringe Kloppenbuurich un Fächt. Foar 1803 waas dät Ooldenbuurger Munsterlound n Paat fon dät Bisdum Munster. Dan koom dät in dän Rieksdeputationshaudslus an Ooldenbuurich, as Uutgliek foar dät Apreeken fon dän Wesertol. Historiske Koarten fon dät Ooldenbuurger Munsterlound 1780 1815 1900 Ooldenbuurich (Lound) Verbund Oldenburger Münsterland e.V. Heimatbund für das Oldenburger Münsterland


Roman Häst Lob (bädden ap dän 2. Juli 1990, Düsseldorf, Düütsklound) is n düütsken Sjunger. Hie keem ap n 26. Moai 2012 bie dän "Eurovision Song Contest" in Baku, ju Haudstääd fon Aserbaidschan, mäd dät Läid "Standing Still" foar Düütsklound ap n 8. Ploats. Standing Still (2012) "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"


Gabriele Goettle (bädden 1946 in Aschaffenburg) is n düütsken Journalist un Skrieuwer. Deutsche Sitten. Erkundungen in Ost und West. Frankfurt: Eichborn, 1991. ISBN 3-8218-4078-1 (Die Andere Bibliothek; 78) Deutsche Bräuche. Ermittlungen in Ost und West. Frankfurt: Eichborn, 1994. ISBN 3-8218-4996-7 (Die Andere Bibliothek; 111) Gabriele Goettle (Düütske Biographie) Gabriele Goettle (Perlentaucher)


Aan Stiern is n kuugelfoarmigen Heemelsköärper, wieroun Druk un Temperatuur fon ju ienweendige Gaskonzentration so hooch sunt, dät Käädenreaktione aptreede. Deerbie wäide uunmundige Massen Energie produzierd, do der fon dän Stiern uutstroald wäide in ferskeedene Woogelaangten. Ju wichtichste Woogelaangte is woarskienelk dät spektroale Beend fon dät sichtboare Lucht, Ju naiste Stiern tou us is ju Sunne, deerätter foulget duusende Moale fääre wäch Proxima Centauri. Foar ju Äntwikkelenge fon n Stiern, sjuch roode Hüüne.


Siegfried Kracauer (1889-1966) waas n düütsken Journalist un Autor. Werke in 9 Bände mit z.T. mehreren Teilbänden. Hrsg. von Inka Mülder-Bach und Ingrid Belke. Frankfurt am Main und Berlin: Suhrkamp Verlag, 2004 ff. (Verlagsprospekt) Siegfried Kracauer (Düütske Biographie) Siegfried Kracauer (Perlentaucher) Normdoaten: GND: 118565877 (OGND) | KB (Niederlounde): 069058172 | VIAF: 19775865


Ju Buundessträite 72 - fon do Ljuude uk wäil „Ostfriesen-Highway“ naamd - is ne Buundessträite in dät Noudwäästen fon Läichsaksen. Ju Sträite begint suudaastelk fon Emstek (Anschlussstelle Cloppenburg fon ju Buundesautoboan 1) un fiert truch dät Seelterlound ätter Norddeich.


Aschaffenburg is n Stääd in Düütsklound, in dät Buundeslound Bayern. Deer woonje uungefeer 70.000 Moanskene. Commons: Aschaffenburg – Mediendoatäie aschaffenburg.de Düütsk


Die Suud-Sudan is n Lound in Afrikoa. Dät wude, ätter een loangere Tied fon Kampe un Ferhonnelengen uum Uunouhongegaid, in 2011 ouskadt fon dän Sudan.


Toulouse is ne Stääd in dät Suuden fon Frankriek.


Lille (Wäästfräisk: Risel, Niederloundsk: Rijsel) is ne Stääd in dät Nouden fon Frankriek. In 2014 hiede Lille 233.897 Ienwoonere. In ju Agglomeration woonje ungefeer 1,18 Million. Lille waas Europäiske Haudstääd fon Kultuur in 2004.


Liyon is ne Stääd in dät Suudaaste fon Frankriek.


Grenoble is ne Stääd in dät Suudaasten fon Frankriek.