1863: Begin fon dän polniske Januoarapstand juun ju Ruske Heerskup 1905: Bie'n Päiterbuuriger Bloudsundai slo Suldoaten een freedelke Demonstratsjoon mäd moor as trüütichduusend Ljuude blouderch deel, ju Ruske Revolutsjoon 1905 begint. 1946: In dät Noudwääste fon dän Iroan, die tou düsse Tied deels fon ju Sowjetunion un deels fon't Grootbritannien besät is, ferkloort sik ätter dän Wille fon do Sowjets ju Republik Kurdistan foar uunouhongich. Ju uumfoatet bloot aan litjen Deel fon't kurdisk besiedelde Rebät. 2018: Katalonien: Do separatistiske Paatäie Junts per Catalunya un ERC nominierje dän ousätten un ätter Belgien fluchteden Präsident fon ju Generalitat Carles Puigdemont as eensigen Kandidoat foar ju Regionoal-Präsidentskup. Dät Spanien dät nit toulät, waas is al kloor: Puigdemont kon nit uut dät Exil tourääch, sunner fäästnuumen tou wäiden, man hie kon uk nit kädden wäide, sunner deer tou weesen. 2001: Philine Fischer, düütske Opern- un Konzert-Sjungerske 2018: Ursula K. Le Guin, US-amerikoanske Skrieuwerske


1863: In Genf is die Begin fon ne internationoale Konferenz, dät Resultoat is juu Internationoale Rood Kjuus un Roode hoolwe Moune-Bewäägenge, juu wie däälich häbe. 1932: In Nauru wäd foar't fäärme Moal die Angam-Dai fierd, uumdät dät duusendfieuwhunnertste Bäiden fon dät Ailound tou Waareld kumt. 2019; 26. of fiellicht uk 27. Oktober: Abu Bakr al-Baghdadi, Terrorist un Uppermon fon dän sonaamden Islamisken Stoat, die sik sälwen as Kalif iensät häd.


Die 26. August is die 238. Dai fon dän Gregorioanske Kalänner (die 239. in Skaltjiere), somäd blieuwe noch 127 Deege bit tou dät Jierseende tou. 1726: In Dresden wäd die Gruundsteen foar ju Frouwensäärke laid. 1806: Die Boukpränter Johann Philipp Palm wäd ap Befeel fon Napoleon in Braunau oun'n Inn waigjuchted, uumdät hie een Pamphlet juun him pränted hiede. 1883: Die Fjuurspäiende Bierich Krakatau bräkt uut. Deerap foulget, dät hie ap dän touken Dai in sik touhoope faalt un aan Tsunami feruurseeket, in dän duusende Ljuude ap Java un Sumatra ferdrinke. 1914: Eersten Waareldkriech - Ätter dät Ientringen fon ruske Troppen in Aastprüüsen begint ju Slacht bie Tannenberg twiske düütske un ruske Troppen. 2008: Ruslound ärkoant do fon Georgien beanspröäkede separatistiske Regionen Abchasien un Suudossetien as Stoaten oun. 2021: Ounsleek bie dän Lufthoawen fon Kabul 2021: Die sonaamde Islamisken Stoat begungt aan Bumben-Ounsleek tichte bie dän Iengong tou dän Lufthoawen fon ju afghaniske Haudstääd Kabul, wier ätter ju Moacht-Uurnoame fon do Taliban juust ju Evakuierenge fon wäästelk Personoal, man uk ienheemske Hälpere un Fluchtlinge in'n Gong is. Deerbie kuume touminst 183 Ljuude uum't Lieuwend, deerbie 170 Afghanen un 13 US-Suldoaten. Moor as 150 Ljuude wuuden ferseerd, deerunner uk 18 US-Suldoaten


Die tweelfte Februoar is die tjounfjautichste Dai in dän gregorioanske Kalänner, also blieuwe deer noch tjohunnerttwountwintich (in Skaltjiere: tjohunnerttjountwintich) Deege tou dät Jierseende tou. 1541: Gruundenge fon ju Stääd Santiago de Chile 1817: In dän Uunouhongegaidskriech fon Chile kumt dät twiske do Rebellen un spoanske Troppen tou ju Slacht fon Chacabuco. Do Uunouhongegaidsstriedere winne un konnen twäin Deege leeter in Santiago de Chile ienluuke. 1832: Generoal José María Villamil nimt do Galápagos-Ailounde foar Ecuador in Besit. 1834: Friedrich Schleiermacher, protestantisken Theologe un Philosoph 1858: In Japan häd die Gebruuk fon Fumien n Eende. (Fumien wieren Bielden fon Jesus, Maria af uur kristelke Motive, do in ju japaniske Kristenferfoulgenge sänt 1629 bruukt wuuden wieren, uum tou ärkannen, af n Moanske kristelk waas af nit. Deer moaste dan swädden wäide, dät me nit kristelk is, un dan moaste me toun Bewies, dät me nit kristelk is, ap ju Bielde (Fumie) hääruumetrampelje. Fuul japaniske Kristen wüülen dät nit dwo un wuuden dan waigjucht.) 1900: Wladimir Iljitsch Uljanow, leeter bekoand wuden as Lenin, kumt ätter tjo Jiere uut ju sibiriske Ferbannenge tourääch. 1594: Johannes Bugenhagen (die Jungere), luttersken Theologe un Suun fon dän allere Johannes Bugenhagen, dän Platdüütske Biebel-Uursätter. 2001: Kristina Söderbaum, sweediske Skauspielerske


1814: Do Troppen fon ju säkste Koalitsjoon stoarmje dän foar Paris laine Montmartre. Ap n Ättermiddai kapitulierje do frantsööske Ferdäägenere. Deermäd konnen do Ferbuundede in dän Kriech juun Napoleon Bonaparte in ju Haudstääd ienmarskierje. 1848: Dät Foarparlament lukt in ju Frankfurter Paulssäärke ien. 1856: Truch dät Unnerskrieuwen fon n Trääden Pariser Free wäd die Krimkriech be-eended. 1867: Ap Bedrieuwen fon dän US-Buuteminister William Henry Seward lat dät domoalige Tsoaren-Riek Ruslound dän Ferkoop fon Alaska foar 7,2 Millionen US-Dollar oun do Fereende Stoaten fon Amerikoa ien. 1746: Francisco de Goya, aragoneesisken Moaler 1853: Vincent van Gogh, niederloundsken Moaler 2020: Louise Ebrel, bretoonske Sjungerske 2020: Marianne Koch, düütske evangeelske Pestoorske un Dekoaninne 2020: Bill Withers, US-amerikoansken Musiker


1796: Napoleon Bonaparte wäd in dän Eersten Koalitsjoonskriech toun Uppermon uur ju Italienarmee benaamd. 1836: Texas ferkloort sik uunouhongich fon Mexiko. 1855: Alexander II. wäd ätter dän Dood fon sin Foar Nikolaus I. rusken Zar, in ju Tied fon n Krimkriech. 1900: Do Briten besätte in dän Twäide Buurenkriech Ladysmith, ju träädgrootste Stääd fon dän Stoat Natal (Suudafrikoa) 2017: Syriske un Ruske Troppen hääbe dät twisketruch fon'n IS heeldene Palmyra foar't twäide Moal iennuumen. 1824: Bedřich Smetana, tschechisken Komponist 1825: Johannes Zimmermann, düütsken evangeelsken Missionoar, Sproakfoarsker un Bibel-Uursätter in Ghana. 1835: Hermann Jakob Dingelstad, düütsken roomsk-katoolsken Theologe un Biskop 1835: Franz II., bit 1806 läästen Kaiser fon't Hillige Roomske Riek un dan as Franz I. Kaiser fon Aastriek. 2003: Antonio Arellano Durán, venezoloansken Biskop


1455: Kunz von Kauffungen äntfiert bie dän Altenburger Prinsenroow do 14- un 11-jierige Prinsen Ernst un Albrecht von Sachsen. Deermäd wol hie dän Kuurfüürst Friedrich dän Sachtmoudigen fon Saksen twinge, him dän Skoade tou betoaljen foar sien ferläddene Lounderäie. Insteede wäd hie uum Breek fon dän Loundfree bekloaged. Hie beropt sik ap sien gjuchtfäidige Aaskenge un ap dän "Fehde"-Bräiw, die dän Loundfree ätter jäildend Gjucht buute Krit sät. Man die Bräiw is tou leet keemen. 1538: Diego de Almagro, fröieren Mee-Strieder un nu Rivoale fon dän Conquistador Francisco Pizarro, wäd unner Pizarro sin Bruur Hernando Pizarro in Cusco waigjucht. 1758: Slacht fon Carillon (Soogenjierigen Kriech): In Noudamerikoa ferdäägenje fjauerduusend Frantsoosen ju Fäästenge Carillon ärfoulchriek juun bienaist fjauer moal so fuul Briten (6350 äächte Suldoaten un 9000 bietouhoalde Kolonisten). 1853: Die Amerikoanske Admiroal Matthew C. Perry kumt mäd sien Swotte Skiepe in n Hoawen fon Uraga in Japan un ferloanget ne Eepenenge fon dät sänt 200 Jiere isolierd lieuwjende Lound. 1928: Dät Luchtskip LZ 127 kricht sin Noome "Graf Zeppelin" 2011: Mäd STS-135 begint ju lääste Space-Shuttle-Mission. 2022: Twäin Deege foar ju japoanske Bupperhuuswoal wäd die fröiere Premierminister Shinzō Abe ap eepene Sträite in Nara doodskeeten. 1919: Walter Scheel, fon 1974


1796: Foar't eerste moal meene un fräie Köäre in do Niederlounde foar ju Nasjonoalfersammelenge fon ju Bataviske Republik 1864: Prüüsen un Aastriek kweede, wan Dänemark nit binne twäin Deege juu Novemberferfoatenge touräächnimt un uut dät Härtsochduum Slääswiek ferswint, wol dät n Kriech reeke. Düssen Düütsk-Deensken Kriech begon dan uk n poor Deege leeter. 1891: Ätter aan Twist twiske Präsident José Manuel Balmaceda un ju Oppositsjoon begint in Chile aan Burgerkriech. 1991: Een Koalitsjoon, ju fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa ounfierd wäd, gript in dän Twäiden Gulfkriech ien, uum Kuwait fon Annexion truch dän Irak tou befräien. (Ätter ju Tied junner is dät di 17. Januoar, dät Doatum fon dän 16. is ätter US-Aastkusten-Tied.) 1859: Robert Warthmüller, düütsken Historienmoaler 1931: Johannes Rau, fon 1999 bit 2004 die oachte Buundespräsidänt fon Düütsklound. 1806: Nicolas Leblanc, frantsöösken Dokter, Chemiker un Fabrikant.


(de:Echte Zaunwinde


Die 23. Juni is die 174. Dai fon dän Gregorioanske Kalänner (die 175. in Skaltjiere), somäd blieuwe noch 191 Deege bit tou dät Jierseende tou. 1758: Soogenjierigen Kriech: Ferdinand von Braunschweig-Wolfenbüttel uurwint do Frantsoosen in ju Slacht bie Krefeld. 1802: Alexander von Humboldt, Aimé Bonpland un Carlos Montúfar fersäike touhoope, dän Bierich Chimborazo in do Anden tou bestiegen. Jo kuume bit ap sowät 5600 Meetere. Humboldt rakt leeter infoulge fon dän Fersäik ju eerste niepe Beskrieuwenge fon ju Hööchten-Kroankhaid. 1865: Dät Eende fon n Sezessionskriech 1867: Die Buuteminister fon Aastriek-Ungarn, Friedrich Ferdinand von Beust, kricht buppedät aan Riekskanzler-Titel. 1963: John F. Kennedy kwäd bie een Rääde in Berlin uut Solidarität mäd ju deelde Stääd "Ich bin ein Berliner". 2006: In dän Australia Zoo in Queensland stäärft mäd ju Galapagos-Hüünenskildpudde Harriet, tou Waareld keemen sowät 1830, een fon do ooldste bekoande Dierte. 2012: Do Düütske uut Suudtirol winnen dät Finale fon ju Europeada 2012 in Lausitz 3:1 juun do Roma uut Ungarn. Dät is een Foutbaal-Europamäästerskup foar autochthone Minnerhaide 2016: In een Referendum stämt een Moorhaid fon ju britiske Befoulkenge foar dän Brexit, dät hat dät Uuttreeden fon dät Fereende Köönichriek uut ju Europäiske Union. In Skotlound häd oaber een Moorhaid


1792: Aastrieksk-Rusken Ferdäägengsbuund. 1800: Napoleon Bonaparte uurwint do Aastriekere in ju Slacht bie Marengo. 1826: Ätter aan Besluut tou ju Aploosenge fon do Janitschoaren un een Rebellion deerjuun lät Mahmud II. do Janitschoaren ap dän 14. un 15. Juni fernäile, wät hie in't Resultoat as "Wäildäidich Geböärnis" beteekent. 1848: Wilst ju Düütske Revolutsjoon kumt dät tou dän Stoarm ap dät Berliner Tjuuchhuus, wier sik ju Masse mäd Woapen fersuurget. 1866: Mäd dän Buundesbesluut fon n 14. Juni 1866 stämt die Buundesdai dän Oundraach fon Aastriek ap ne Buundesexekutsjoon fon Prüüsen tou un benaamd Karl von Bayern tou'n Buundesfäildheere. Prüüsen trät ätter ju Moorhaidsäntskeedenge uut dän Düütske Buund uut, un die Düütske Kriech twiske Prüüsen un Aastriek begint. Dät liech (kiek buppe!) oun unnerskeedelke Meenengen tou dän Stoatus fon Släswiek-Holsten. 1900: Bokser-Apstound: Ienmarsk fon do "Boksere" in Peking. 1905: Gustav Klimt trät touhoope mäd uurswäkke uut ju Wiener Secession wier uut. 1940: Düütske Troppen besätte Paris. 1982: In dän Falkloundkriech ferkloort ju argentiniske Armee in Port Stanley juunuur do britiske Troppen hiere Kapitulatsjoon. 9.800 argentiniske Suldoaten kuume in Kriechsfangenskup. 1928 (amtelk, wildääge al n Mound eerder) Ernesto Rafael Guevara de la Serna, naamd Che Guevara, aan marxistisken Politiker, Guerilla-Uppermon un Skrieuwer.


1848: Een Mainzer Foulksfersammelenge formulierd fräiegaidelke Aaskengen juunuur ju grootheertoachelke hessiske Regierenge in Darmstadt. Heinrich von Gagern stoalt n Oundraach ap "Ienberoupenge fon een Nasjonoalrepräsentatsjoon" un ap "Ärnäierenge fon dän Buundesfoarsit". 1933: Ju "Verordnung des Reichspräsidenten zum Schutz von Volk und Staat" (kuut: "Reichtagsbrandverordnung" kumt fluks ätter n Bround fon't Rieksdai-Huus. Dät rakt nu Ferfoulgenge un Unnertaaienge, un Gruundgjuchte wäide ouschafed. 2013: Poabst Benedikt XVI. rakt as eersten Poabst sänt moor as soogenhunnert Jiere fräiwillich sien Ambacht ou. 1925: Friedrich Ebert, aan SPD-Politiker un die eerste Riekspräsident fon ju Weimarer Republik


Die eenuntwintichste Meerte is die tachentichste Dai fon dän gregorioanske Kalänner (of die eenuntachentichste in Skaltjiere), also blieuwe deer noch twohunnertfieuwuntachentich Deege tou dät Eende fon't Jier tou. 1848: Die prüüske Köönich Freerk Wülm IV. lät sik mäd ne swot-rood-gouldene Flaage sjo. Hie mout do Revolutsjoonääre tiedwiese toumäite kuume, uum sien Riek tou rädjen. 1871: Otto von Bismarck wäd tou'n düütsken Riekskansler un toun Füürst moaked. 1906: Die Ruske Zar Nikolaus II. beskat do Gjuchte fon ju ploande Duma äärch. 1933: Die näie Rieksdai fon Nazi-Düütsklound kumt toun eersten Moal touhoope. Dät wäd mäd dän Dai fon Potsdam eepentelk fierd. An n touken Dai wäd dät Konzentrationsleeger Dachau apgjucht. 2014: Mäd dät Gultichwäiden fon aan Ferdraach is ju Krim uut ruske Sjuchtwiese Deel fon Ruslound. 2021: In dät Departement Tillia, Region Tahoua, Niger wäide (monken uur Täärpe) do Tuareg-Siedelengen Bakorat un Intazayene tichte bie dät Skeed tou Mali oungriepen, fermoudelk fon Islamisten. 137 Ljuude wäide möärend. 1887: Erich Mendelsohn, düütsken Architekt 1910: Gaspard-Félix Tournachon, unner dän Kunstlernoome Nadar aan bekoanden Photograph. 2020: Aileen Baviera, philippienske Politik-Wietenskupperske un Sinologinne 2020: Hannelore Minkus, düütske Skauspielerske un Synchron-Baalerske


Die 21. Juni is die 172. Dai fon dän Gregorioanske Kalänner (die 173. in Skaltjiere), somäd blieuwe noch 193 Deege bit tou dät Jierseende tou. 1791: Die Fljuchtengsfersäik fon dän frantsööske Keening Louis XVI. wäd in Varennes (Lothringen) hinnert, die Keening wäd twoangen, ätter Paris tourääch tou gungen. 1933: Juu SPD wäd unner doo Nazis ferbeeden. 1979: Ätter blouderge Demonstratsjoonen juun Patrick John, dän korrupten Premier-Minister fon dän karibisken Ailound-Stoat Dominica, wäält een Nasjonoal Noodstoundskommitee, dät Commitee for National Salvation (CNS), dän Wirtskupsminister Oliver J. Seraphin foar'n näien Premier. 1905: Jean-Paul Sartre, frantsöösken Skrieuwer un Philosoph 2021: Annegrit Schmitt, düütske Kunst-Histoorikerske


1822: Kaiser-Krounenge fon Päiter I. (Brasilien) 1933: In Nazi-Düütsklound kumt dät "Gesetz zur Sicherung der Einheit von Partei und Staat" hääruut. Juu düütske Politik is nu in n Eenpaatäisystem. 1825: Alexander I., Tsoar fon Ruslound Doatum ätter dän gregorioansken Kalänner, uk wan in Ruslound do noch die julioanske goolt. 2018: Stefanie Tücking, düütske Wiedkieker- un Heerfunk-Moderatoorinne un Redakteurinne


1804: Ju fäärme Skienen-Damplokomotive fon ju Waareld, baud fon Richard Trevithick, brangt hiere Prouwefierd ärfoulchriek bääte sik. 1848: Karl Marx un Friedrich Engels moakje dät Kommunistiske Manifest eepentelk. 1905: Begin fon ju Slacht fon Mukden in dän Rusk-Japoanske Kriech; ju lukt sik uur tjo Wieke un eendet mäd een Uurwinnenge foar Japan. 1985: 13. Alwenstäädetuur wonnen fon Evert van Bethem uut St. Janskleaster in n Tied fon 6.47 Uure. 1887: Ätter ju Aploosenge fon dän düütsken Rieksdai ap dän 14. Januoar wäd hie nu näi kädden. 1918: In dän Zoo fon Cincinnati stäärft Incas, die lääste Karolinasittich, wiermäd ju eensige Papageien-Oard fon Noudamerikoa uutstäärft. 1919: Die Student Anton Graf von Arco auf Valley skjut dän Bayeriske Ministerpräsidänt Kurt Eisner dood. Hie säärm uurlieuwet truch een Noodoperatsjoon, ätterdät hie fon do Skillersmonljuude deelskeeten wuden is. 2001: José Alí Lebrún Moratinos, Ärts-Biskop fon Caracas (Venezuela) un Kardinoal 2018: Billy Graham, US-amerikoansken Baptisten-Pestoor


1985: Michael Gorbatsjow begint mäd sien perestrojka-Politik. 70 f. Kr.: Publius Vergilius Maro, roomsken Dichter 1844: Friedrich Nietzsche, bekoand foar sien philosophiske Uurlääsengen. 1795: Freerk Wülm IV., prüüsken Köönich († 1861) 1946: Hermann Göring, fierenden Politiker un Kriechsferbreeker fon ju NS-Diktoatuur (Suizid) 2020: Bhanu Athaiya, indiske Kostüm-Bieldnerske


31 f. Kr.: Ju Slacht bie Actium wäd fon Octavianus (=Augustus) wunnen, uk wan Marcus Antonius un Kleopatra VII. ätter Ägypten äntkuume konnen. 1792: Massaker in frantsööske Tuchthuuse. Do sonaamde Septembermoorte gunge bit dän 6. September tou. 1848: Manifest fon dän düütske Oarbaiderkongress 2005: In Panama wäd ju Puente Centenario, ju twäide fääste Brääch uur dän Panama-Kanoal, foar dän Ferkier in Bedrieuw nuumen, uk wan ju al ap n 15. August 2004 ienwäid wuuden is. 2015: Aan Mon, die Droogen nuumen häd, tringt in een Flüchtlings-Heem in Halbe (Brandenbuurich) ien un gript do Bewoonere mäd Pieper-Spray oun. Hie ferseert 35 Ljuude, wierfon 14 (deerfon 5 Bäidene) in't Kroankenhuus mouten. 1985: Abe Lenstra, fräisken Foutbalspieler (*1920) 2020: Adrianus Johannes Simonis, niederloundsken roomsk-kathoolsken Äärtsbiskop fon Utrecht un Kardinoal 2020: David Graeber, US-amerikoansken Kultuur-Anthropologe, Skrieuwer un Anarchist


Aan Planet, as uus Waareld uk, is n dunkeren Kuugel, un kricht sien Lucht fon de Sunne, wier hie uumetou sirkelt. Am naisten bie de Sunne sunt do fjauer Binnerplanete. 1. die Merkur. Dan kuume in Riegenfoulge: 2. Venus 3. Uus Waareld, ju Äide 4. Die Mars Dan do Planetoiden un fääre do 4 Groote: 5. Die Jupiter 6. Saturn 7. Uranus 8. Neptun un dan wier n Litjen: 9. Pluto Do Planete in hiere respektive Grööte. Fon links: Ju Sunne un dan: Merkur ... bit Pluto. Planet-Oainskuppe ( * meeten relativ tou ju Äide)


Die 31. August is die 243. Dai fon dän Gregorioanske Kalänner (die 244. in Skaltjiere), somäd blieuwe noch 122 Deege bit tou dät Jierseende tou. 1819: Mäd do Karlsbader Besluute gungt een Ministerkonferäns tou Eende. Do Äntfäälengen an dän Düütske Buundesdai slo läipe Beknappengen in dät Fräidum fon Universitäten un Prässe foar. Dät monarchiske Prinsip wäd ferfäästiged, ju Ferfoulgenge fon "Foulksferfierere" wäd anstrieuwed. 1888: Jack the Ripper begint in London tou möärenjen. 1906: Roald Amundsen un sien Monskup sunt mäd dät Skip Gjøa ätter moor as tjo Jiere eerstmoalich truch ju Noudwääst-Passage stjuurd un kuume in ju Gouldgreeuwerstääd Nome in Alaska oun. 1987: Dschibuti wäd Meeglid in ju UNESCO. 2016: Dilma Rousseff, ju suspendierde Präsidentinne fon Brasilien, wäd heel un aal ousät.


1890: In dät Massaker fon Wounded Knee wäide tjohunnert weerloose Sioux-Indioanere truch US-Suldoaten möärend. 1895: Unner dän Uppermon Leander Starr Jameson begint die Jameson Raid, aan läip organisierden britisken Uurfaal ap ju Suudafrikoanske Republik in dät Rebät Transvaal. 1935: Bie dän Fersäik, aan Loang-Wai-Rekord ap dän Wai Paris-Saigon tou fljoogen, mout Antoine de Saint-Exupéry in ju ägyptiske Wöiste noodloundje. Ätter fieuw Deege Kaierskup wäd hie rädded. Wildääge is dät Belieuwnis een Inspiratsjoon foar sien leeter Bouk Die litje Prins, deer een äänelk Belieuwnis oane foarkumt. 1987: die russiske Kosmonaut Juri Wiktorowitsch Romanenko wier ap ju Äide ätter 326 Deege in juu Ruumstation Mir. 1800 - Charles Nelson Goodyear, US-amerikoansken Ärfiender 1594: Jean Châtel, die fersoacht häd, Hinnerk IV. tou möärenjen, wäd gruusich waigjucht. 1835: Heinrich August Schott, düütsken luthersken Theologe 2020: Margot Wicki-Schwarzschild, düütske Tiedtjuuginne, ju den Holocaust uurlieuwed hiede 2021: Tharcisse Tshibangu Tshishiku, kongoleesisken roomsk-kathoolsken Theologe, Universitäts-Rektor un Biskop fon Mbujimayi


1900: Do Briten sluute in dän Twäide Buurenkriech ju Ärooberenge fon dän Oranjefräistoat (Suudafrikoa) ou. 1920: Kapp-Putsk: Wolfgang Kapp ferkloort ju demokroatisk käddene düütske Rieksregierenge unner Gustav Bauer foar ousät un ju Nasjoonoalfersammelenge foar aploosed un ferkloort sik ätter ju militääriske Besättenge fon dät Berliner Regierengskwattier toun Riekskanzler. Bloot fjauer Deege leeter mouten hie un sien Meestriedere toureeke. 2013: Jorge Mario Bergoglio wäd unner dän Noome Franziskus die Ätterfoulger fon Poabst Benedikt XVI.. 2014: Ju Autonome Republik Krim ferkloort hiere Uunouhongegaid fon ju Ukraine. 1911: L. Ron Hubbard, Skrieuwer fon Science Fiction-Bouke un Gruunder fon ju Scientology-Sekte. 1987 - Bernhard Grzimek, Dierte-Dokter, Filmer un Foarsker


Ledebur (Land und Volk der Bructerer, S. 180) noom oun, dät dät fon Ptolemäus (II, 14, 12) ärwäände Σιατουτανδα ap 29° 20' aastelke Laangte un 54° 20' noudelke Bratte “Sater Utende” betjutte. Ätter Theodor Siebs (Das Saterland 242, Note, 1893) is dät nit iedenst tou niemen, man hie meent: wan oaber die Noome eenfach as Misferstounden fon ne Steede bie Tacitus tjut wäd (sua tutanda Annal. IV, 73, fgl. Müller, Die Marken des Vaterlandes, Bonn 1837), dan is deermäd ieuwensomin wät wonnen. Liste antiker Ortsnamen und geographischer Bezeichnungen/Si. Geographie_Germaniens_nach_Ptolemaeus. DIE QUELLEN DER PTOLEMÄISCHEN KARTEN VON NORDEUROPA.


Uutände, düütsk Utende is ne Buurskup fon Strukelje. Ju lait wäästersiede Äi un noudelk fon dät Uutändjer Kanoal. Noudelk fon Uutände lait Klaaster. In dät Middeloaler waas Utände dät Säspeltäärp fon dät hüüdige Strukelje. Ne Uurkunde fon 1359 boalt fon Beernt Swartewoldt, kerckheer (Pestoor) to Uthende. Die Noome lät sik goud ärkläärje as 'Uuteende fon Seelterlound, foarallen wan me do wiede Uurswimmengsgebiete (Tjoomelge) noudelk deerfon in Betracht nimt. Foar sun oolden Noome lät dät oawers n bitje tou truchsichtich. Fielicht kon me dan Neuende bie Wilhelmshoawen ferglieke, dät fröier Ennede, Innede hiet un deermäd n ithi-Noome uut dät eerste ätterkristelke Jierhunnert deerstoalt. Där is al ju Sproake fon ne Säärke in Uutände in dät Jier 1359. Bit tou dät 16. Jierhunndert hied dät Säärkspeel noch dän Noome Uutände. Ne näie Siedlenge uum ju Säärke kreech dan dän Noome Strukelje. Wier die Uutäntjer Knoal in e Äi gungt, hiede Twäis Siks (Schulte) hiere Hällenge. Do hääbe bit uum 1940 hiere Hällenge noch in Bedrieuw häiwed. Die lääsde Oainer waas Conrad Schulte. Un deer stuuf ieuwenske waas uk noch ne Hällenge un dät waas fon Lout sien Wänte fon Baalenje, Lout sin Jan (Johann Jansen). Dan waas där noch Dumains Hällenge. Ju


Baalenje of Baaljene, düütsk Bollingen, roomelsk Boaljene is ne Buurskup fon Strukelje. Ju lait aastersiede Äi un suud-aastelk fon dän Uutändjer Kanoal. Deer in de Fotje skäl die Fräisenköönich Radbod begreeuwen lääse. Die Noome is oold uurlääwerd as 1359 Boldynck, 1472 Boldinghen. Dät lät sik ärkläärje as an en -ingen-Ouleedenge fon n Persoonenoome Balde fon dän Stam -bald- ‘dapper’. Ju Oard -ingen-Noomen wiesde siet dät 12. Jierhunnert in Aastfräislound ne groote Produktivität ap. In ju Tied kuud mäd dän Noome dan uk ju Buurskup äntsteen weese. In Baaljene is n Gestrich, dät hat Hanneschite. Dät wuud dan fröier oafte as Skeldnoome bruukend. Intwiske is bekoant, dät dät n oold Woud is un sofuul betjud as Säärkhoaf. Där wier fröier wail n Germanen-Säärkhoaf. N Stukje de Seelter Äi häärunner in e Äkke in Baalenje, wier ju Sträite ätter Elisabethfeen un Bäärsel gungt, deer hieden Lassen hiere Hällenge. Do hääbe de Hällenge al uum 1910 aproat. Bie ju Uutändjer Määlne liech deer uk dät Määlnboot, foar do Kunden uut Baalenje. Fröier, so uum 1960-1980 wier in Baaljene an ju Ostermoorsträite ne Broodfabriek. Baalenje hiede fröier ne oaine katoolske Skoule. Ju Baalenjer Skoule wuud 1908/09 baud as "Skoule an dän Baaljener Kanoal". Eerste


1988: Eende fon n eersten Gulfkriech twiske Iroan un Irak truch aan Woapenstilstound. 2018: Ju füüftienjierige Greta Thunberg begint in Stockholm, ju Haudstääd fon Sweeden, mäd aan Skoulstriek foar't Klima. Ju protestiert foar een konsequente Klima-Skuts-Politik un wäd in ju Foulge bielitjen waareldbekoand. 1823: Friedrich Arnold Brockhaus, düütsken Ferlääser. 1823: Pius VII., Poabst 1834: Johann Jakob Humann, Biskop fon Mainz


N Glitsker is ne uut Snee äntsteene groote Iesmasse, ju sik as ne Äi, bloot loangsoamer, n Ouhong deelbewääget. Dät rakt dät noch ap hooge Bierige, toun Biespil in do Alpen, man juust so uk in koolde Regione nai bie do Pole, so toun Biespil in Gräinlound. Deer rakt dät uk Inloundies, dät is ju grootste Glitsker-Foarm, ju ganse Loundskuppe bedäkt. Bie ju Äntstoundenge fon Glitskere wäd uut ne Loage fon näien Snee ne Loage fon Glitskeries, ju dan nit fuul moor as n Tjaandel fon ju uursproangelke Tjukte häd. Besunners in Gebiete, do gewöönelk druuch sunt, wäide Glitskere as Swäitwoater-Reserven nutsed, wierbie man deer däälich appaasje skuul, wült in dät jungere Glitsker-Ies, dät foar eenige Jiertjaande äntsteen is, oolde Pestizide ienfäärsen sunt. In Europa wuude Glitsker-Ies toun Deel sogoar as Keelmiddel benutsed: Fon 1863 bit 1914 wuude an n Unneren Grindelwaldglitsker Ies kommerziell oubaud un bit Paris exportierd. In dät Noudwääste fon Pakistan wäide sänt loange Tied "kunstelke Glitskere" as Woaterspieker baud, do oaber wietenskuppelk blouked neen ächte Glitskere sunt, deeruum dät t.B. dät Ies nit uut Snee äntstoant. Foar sun kunstelken Glitsker wäide mäd fuul Oarbaid Iesbrokken ap n hoogen Bierich (4500 - 5000 m) transportierd, wier dät


Twiske dän Mars un Jupiter foulgje in dät Sunnensystem do Planetoiden dät sunt an do 150 litje Planete as Ceres, Pallas, Juno, Vesta usw., .


1819: In Würzbuurich beginne do sonaamde Hep-Hep-Uunrouen, do sik juun Juuden gjuchte. Dät wiedet sik in do Foulgedeege ap Steede in dän heele Düütske Buund un uk uurswain in Europa. Deer wäd juudsk Oaindum stukken moaked, Juuden un Sympathisanten wäide skuulden, häuwen un deelwiese indäid doodet. 1904: In dän Japoansk-Rusken Kriech begint ju Beleegerenge fon Port Arthur. 1914: Eersten Waareldkriech - Düütsk Ultimoatum oun Belgien un Besättenge fon Luxembuurich. 1934: Paul von Hindenburg, die düütske Riekspräsident stäärft. In ju Foulge uurnimt die Riekskansler Adolf Hitler uk ju Funktsjoon fon'n Riekspräsident un kon so sien Diktoatuur fäästigje. 1990: Die Twäide Gulfkriech begint mäd ju militäriske Iennoame fon Kuwait truch dän Irak. 1834: Frédéric-Auguste Bartholdi, frantsöösken Bieldehauer, die ju Fräiegaids-Stoatue moaked häd. 1835: Ferdinand August von Spiegel, Äärtsbiskop fon Köln 1934: Paul von Hindenburg, düütsken Riekspräsident (kiek unner "Skjonisse"!) 1997: James Krüss, noudfräisken Skrieuwer. 2018: Birgit Stein, düütske Skauspielerske un Filmemoakerske


1667: Die Free fon Breda wäd sleeten. Hie beeendet dän Twäiden ängelsk-niederloundsken Kriech. Do Niederlounde luuke sik uut Noudamerikoa tourääch, wilst Änglound sien Deelläitengen in Indonesien un Suriname ferlät. Truch een kloore Apdeelenge fon do Rebätte äntspont sik dät Ferhooldnis twiske do bee apkuumende Kolonioal-Machte. 1834: Georg Büchner sien revolutsjoonäre Striedskrift Der Hessische Landbote, ju uur do sosjoale Misstounde in dän Foarmeerte Begjucht rakt, wäd stilkens in't Grootheertoachdum Hessen ferdeeld. Hie hiede dät al in'n Meerte ferfoatet un in'n Moai hiede dät Friedrich Ludwig Weidnig uuroarbaided. Ju Heerskup ferfoulget dät fluks. 1914: Julikrise / Begin Eersten Waareldkriech: Dät Düütske Kaiserriek stoalt Ultimoaten oun Ruslound, dät Serbien tou Hälpe kuume wol, un oun dät mäd Ruslound ferbuundede Frankriek. 1979: In Hessen wäd mäd dän Ouloop fon dän Dai ätter eenuntrüütich Mounde loang bestounden ju kunstelk touhoopelaide Grootstääd Lahn wier apdeeld. fon dän 1. August oun rakt dät also wier do oolde Steede Gießen un Wetzlar juust so as do litjere Meenten, do deer bietou heerd hääbe. 1981: Bie dän Uunfaal fon ju Twin Otter FAP-205 kuume aal do soogen Ljuude an Boud fon dän Fljooger uum't Lieuwend. Deerbie is uk die Militär-Diktoator fon Panama, Generoal Omar Torrijos. Dät rakt Ljuude, do


1500: Die portugiesiske Seefoarder Pedro Álvares Cabral loundet tichte bie ju Steede, wier däälich Porto Seguro lait un nimt dät Lound foar ju Portugiesiske Kroune in Besit. Dät is die Begin fon dän Kolonioalismus in Brasilien. 1997: Ju sänt Dezember fon Jeeselniemere besätte japoanske Boskup in ju peruoanske Haudstääd Lima wäd fon Suldoaten stoarmd. Aal do fjautien Jeesel-Niemere, een Jeesel un twäin Suldoaten kuume deerbie uum't Lieuwend. 71 Jeesele wäide befräid. 2018: Mäd Andrea Nahles wäd foar't eerste Moal een Wieuw as Foarsitterske fon ju SPD kädden. 1994: Richard Nixon, Amerikoansken Presidänt (* 1913).


2015: N islamistisken Terrorist skjut in Paris eerste ne Dreguunerske dood. Ap dän 9. Januoar skuul hie in n juudsken Supermäärket noch moor Ljuude uumebrange. 2020: Ju zivile Lienjen-Fljucht Ukraine-International-Airlines-Fljucht 752, ju fon ju iroanske Haudstääd Teheran ätter ju ukra'ienske Haudstääd Kyjiw / Kiew unnerwaiens is, wäd kuut ätter dän Start fon two iroanske Raketen ouskeeten. Aal do 176 Ljuude in dän Fljooger stierwe. Eerste wäd fon aan Uunfaal boald, leeter reeke do Revolutsjoonsgarden (dät iroanske Militär) tou, dät jo dän Fljooger ouskeeten hääbe, jo kweede, jo hieden dän Fljooger foar n Marsk-Fljucht-Köärper heelden. 1935: Elvis Presley, US-amerikoansken Popsjunger 1337: Giotto di Bondone italieensken Moaler un wichtigen Foarlooper fon ju Renaissance. 1996: François Mitterrand, frantsöösken Präsidänt.


1866: Die Frantsoose Pierre Lallement kricht dät US-Patent foar n pedoaldrieuwen Flitsepee. Me weet oaber nit seküür, of hie ju Funktsjoonswiese uk ärfuunen häd. 1925: Die Münchner Dolksteet-Prosäss eendet in't Gjuchtsuurdeel, dät sik die bekloagede Paul Nikolaus Cossmann bie ju Wiedenge fon ju Dolksteet-Legende ferdäin häd. 1982: Twiske Hambuurich un Berlin wäd ju Transit-Autoboan fräiroat. Ap ju DDR-Siede eepent die binnedüütske Skeeduurgong bie Zarrentin an dän Schaalsee. 1998: die eerste Deel fon ju ISS gungt ätter dät Al wai.


Die 14. Moai (buute Roomelse 14. Maai uutboald) is die 134. Dai fon dän Gregorioanske Kalänner (die 135. in Skaltjiere) somäd blieuwe noch 231 Deege bit tou dät Jierseende tou. 1097: Wilst dän Eersten Kjuustoach begint dät Kjuusfierderheer ju Beleegerenge fon Nicäa, sänt 1077 ju Haudstääd fon dät Sultanoat fon do Rum-Seldsjuken. Ju Beleegerenge eendet moor as een Mound leeter mäd ju Iennoame fon Nicäa truch do Byzantienere. 1625: Dät eerste ängelske Skip roaket Barbados, wier bit do tou bloot Spoaniere un Portugiesen Ounspröäk ap stoald hieden. In ju Foulge wäd dät Ailound een britiske Kolonie. 1804: In do Fereende Stoaten begint ju Lewis-un-Clark-Expeditsjoon, wier toufäärme wäl twäärs truch Noudamerikoa bit ätter dän Pazifik wai gungt. 2018: Ätter moorere Fersäike, dän fon ju spoanske Säntroal-Regierenge ousätten Carles Puigdemont wier in sien Boantje as Präsident fon ju kataloanske Generalitat tou kriegen, wäd die fon Puigdemont foarsloaine strom separatistiske Quim Torra kädden. Torra beteekent sik sälwen as "Uurgongs-Kandidoat", hie bekieket Puigdemont fääre as legitimen Präsident. 1727 (Touminst ju Silme ap düssen Dai): Thomas Gainsborough, ängelsken Moaler 1932: Richard Estes, US-amerikoansken Moaler 1998: Frank Sinatra, amerikoansken Sjunger. 2011: Fuad Rifka, syrisk-libaneesken Dichter un Uursätter. 2021: Werner Urban, Natuur-Skutser un Hobby-Archäologe


1822: Bie dät Fersakjen fon dät chineeske Sailskip Tek Sing („Weeren Stiern“) stierwe moor as 1600 Ljuude, dät sunt moor as bie't Fersakjen fon ju Titanic. Bloot 200 konnen rädded wäide. 1825: Poapst Leo XII. biddet bie do Biskoppe uum Spänden fon do Leeuwende, uum ju oubaadende roomske Basilika Sänt Paul foar do Muuren wier ap tou bauen. 1919: Do Kommunisten Rosa Luxemburg un Karl Liebknecht wäide fon Suldoaten fon ju "Garde-Kavallerie-Schützen-Division" in Berlin möärend, Luxemburg hiere Lieke wäd in n "Landwehrkanal" smieten. 1919: Melasse-Katastrophe fon Boston - Uumdät aan grooten Tank stukkengungt, roaset een Floud fon Melasse, dät is toaien, bruunen Sukker-Sieroop, truch Boston (Massachusetts). Dät rakt eenuntwintich Doode un hunnertfüüftich Ferseerde, buppedät wuuden masse Bauwierke fernäild. 1985: Tancredo Neves wäd as Präsident fon Brasilien kädden, wiermäd eenuntwintich Jiere Militär-Diktoatuur eendje. 2001: Wikipedia wuude stifted fon Jimmy Wales. 1791: Franz Grillparzer, aastriekisken Dichter 1918: Gamal Abdel Nasser, ägyptisken Politiker 2003: Bruno Kleinheyer, düütsken kathoolsken Theologe 2018: Dolores O’Riordan, iriske Sjungerske


1864: Dät konföderierde U-Boot CSS Hunley is in dän Amerikoansken Burgerkriech dät eerste U-Boot fon ju Waareld, dät mäd aan Spierentorpedo een fäindelk Skip, ju USS Housatonic, deelsakket. Man bie düsse Kansje gungt ju Hunley säärm ferlädden. 1905: Die Sosjoalrevolutsjoonäär Iwan Platonowitsch Kaljajew möärent dän Gouverneur fon Moskau, Sergei Alexandrowitsch Romanow mäd een Bumbe, as die in sien Kuutske dät Kreml naier kumt. Die Oadelige stäärft fluks. 2008: Die Kosovo ferkloort eensiedich sien Uunouhongegaid fon Serbien. 2012: Christian Wulff rakt sien Boantje as Buundespräsident ou. Dät Boantje blift 29 Deege uunbesät. 1981: Paris Hilton, US-amerikoansk Foto-Modell, Sjungerske, Skauspielerske un Unnerniemerske. 2001, Rink van der Velde, Skrieuwer (* 1932).


Ne Plonte is n Lieuweweesen dät truch Photosynthese organiske Stoffe moakje kon uut anorganiske Stoffe. Ne Plonte is maasttied apbaud uut Wuttele, Steele, Bleede un Bloumen. Mäd do Wuttele sit ju fääst in de Gruunde un ju kon sik also nit fräi bewäägje. I NOAKENDSÄIDIGE (GYMNOSPERMAE) sunt do Säidplonte do der neen Bloumen hääbe. Spuureplonten (Cryptogame) Pudderääske (Equisetum) Rainefoone (Dryopteris) Näddelboome (Conifere) Fjuurenboom (Pinus) Kjuusdanne (Picea) Wacholder (Juniperus communis) II BEDÄKTSÄIDIGE (ANGIOSPERMAE) sunt do Bloumenplonten. Lilienoardige (Liliaceae) Buutergäärs (Narthecium ossifragum) Amaryllisgewoakse (Amaryllidaceae) Poaskebloume (Narcissus) Rääskengewoakse (Juncaceae) Rääske (Juncus) Muppertgewächse (Typhaceae), Muppert (Typha) Iele (Sparganium) Karmsgewoakse (Acoraceae) Karmswuttel (Acorus) Suurgäärse (Cyperaceae) Säächgäärs (Carex) Puuskat (Eriophorum ang. Poulrääske (Scirpus) Swäitgäärse (Poaceae) Gäärs Muusegäärs (Hordeum mur.) Kaantegäärs (Holcus lan.) Slabbegäärs (Glyceria fl.) Bjunt (Molinia) Kwieke (Agropyron rep.) Weete (Triticum) Roage (Secale) Jäärste (Hordeum vulg.) Hoawer (Avena) Turskeweete (Zea mays) Orchideen (Orchidaceae) Kuukuuksbloume (Orchis) Bäärkengewoakse (Betulaceae) Riesenboom (Betula) Ällerboom (Alnus) Nuuteboom (Corylus av.) Eeke (Quercus) Poarsgewoakse (Myricaceae) Poars (Myrica) Wüülgengewoakse (Salicaceae) Wüülgen (Salix) Äidwüülge (Salix Repens) Knätgewoakse (Polygonaceae) Suurke (Rumex acetosa) Smaatekaan (Polygonum pers.) Boukete (Fagopyrum esculentum) Gäisefoutgewoakse (Chenopodiaceae) Meelde (Atriplex) Nälkengewoakse (Caryophyllaceae) Hoonepoote (Lychnis flos cuculi) Woaterjood (Spergula) Ierwe (Stellaria media) Jelaangerjeljauer (Dianthus barb.) Hoonefoutgewoakse (Ranunculaceae) Poatermutse (Aconitum) Klokkebloume (Aquilegia) Spjoone (Paeonia) Buuterbloume


Die Boars is ne Oard fon Bunkenfisk. Die Boars is n Fisk mäd moorere dunkere Twäärs-Striepe an n Körper. Hie häd two Räächflunken, wierfon ju Faandere goud ärkanboare Stiekelstroale häd. Buuk- un Bääterflunken sunt roodsk. Ju Loangte fon dät Diert bedrächt gewöönelk 20 - 30 cm, säilden uk gratter man sieläärge nit moor as 51 cm. Die Fisk wächt bit tou 4,75 kg. Die Boars lieuwet in rauelk fljootende un stoundende Woatere in groote Deele fon Eurasien. Wan eenige Wietenskuplere, do der kweede, dät hie touhoope mäd ju Amerikoanske Oard Perca flavescens een gemeensoame Oard bildet, gjucht hääbe, rakt dät düsse Oard uk in Amerikoa, man dät is striedich. Doo bleeke Oaiere fon n Boars wäide in bit tou aan Meeter loange Beende oulaid. Ätter füüftien bit twintich Deege sluupje doo litje Boarse. Soloange hie jung is, frät sun Boars wirbelloose Dierte as litje Krääpse un Moaden fon Insekten. Ätter two bit tjo Jiere kon die Boars sik säärm moorje. Wan hie aller is, kon hie uk Fiske frätte, dan frät hie toun Deel sogoar litjere Boarse. Die Boars kon, wan't hooch kumt, tjoon Jiere oold wäide. Peter S. Maitland & Keith Linsell: Süßwasserfische KOSMOSnaturführer ISBN 978-3-440-10962-5


1914: Ju Slacht bie Tannenberg is tou Eende mäd düütske Uurwinnenge uur Ruslound. 2005: Aplöösenge fon dän Hurrikan Katrina, die in dät Suudaaste fon do USA een läipe Fernäilenge bewierkede un masse Ljuude doodede. 2021: In't Berliner Regierengs-Rebät un uur düütske Grootstääde begint die Hungerstriek fon ju lääste Generatsjoon. Do Hungerstriekjende aaskje, mäd do Kanzler-Kandidoaten uur ju Klimakatastrophe tou baalen. Leeter äntstoant deer die Apstound fon ju Lääste Generatsjoon uut. 2003: Charles Bronson, Amerikoansken Schauspieler (* 1921). 2022: Michail Gorbatschow, die lääste Präsidänt fon ju unnergeene Sowjetunion


Dät seelter Balspil of Balsloon waas bit in dät 19. Jierhunnert een Oard Nationoalsport in dät Seelterlound. Dät Balsloon waas dät gewöönelke Spil an Sun- un Fierdeege. Ap n Brink wuuden do Siedenskeede truch Strieke af Teeken fäästlaid. Wät uur dät Skeed liech, heerde nit tou dän Spielruum un hiet buute. Dät buppere Eende fon dät Spielfäild bestimde ju Stoite. Dät waas n ousoageden Boomstubbe uut häd Holt, die oungreeuwen wuude. Dät Fäild bääte ju Stoite hiet bääte. In ju Gjuchte ju Stoite juunuur waas dät eepen sunner Skeed un hiet unner in Juundeel fon buppe (bie de Stoite). Poark hiet die Striek twäärs uur dät Spielfäild. Hie waas wul twintich bit trütich Treede fon ju Stoite oawe. Die Bal moaste uur dän Poarkstriek wäch hauen wäide, wan hie foar dät Spil Betjuudenge hääbe skuul. Bie kräftige Spielere kuud die Poark uk wieder fon ju Stoite oawe weese. Die Bal wier mäd spield wuude, waas fon wullen Jäiden un fon n Skouster mäd Leeder glääd uurleeken, af uk wul n strom wikkeld Kljoun, dät mäd wullen Jäiden truch stopped waas. Die Bal waas so an de träi Tuume tjuk un moaste elastisk genouch weese, so dät hie, wan hie sunner


Die Plouch is ne Reewe, ju bruukt wäd, uum Fäildere tou plougjen, also in Riegen uumtougreeuwen un tougjuchte tou moakjen. As me bie Uutgreeuwengen fon oolde Fäildere sjo kon, hieden do Ljuude eerste, as jo inne Jungsteentied mäd dän Fäildbau begonnen, bloot Grääfstokke. Leeter hääbe jo eenfache holtene Plouge deer uut äntwikkeld, do uur't Fäild leeken wuuden sunt, man nit so oardentelk as däälich, dät geen aal man kjuus un uurtwäärs, uumdät do jungsteentiedelke Plouge noch neen Blääd anne Skoar hieden, uum do Äidklüüten tou weenden, jo kuuden bloot Riete in ju Äide moakje. Uk düsse Oard tou plougjen kon däälich noch bie Uutgreeuwengen oun dän Boudem ärkoand wäide. As do Moanskene läiweloa Metall feroarbaidje kuuden, hääbe jo do Spitte fon hiere Plouge deer mäd besloain, man dät duurde noch ne loange Tied, bit jo ap ju Skoar mäd Weendeblääd keemen sunt. In do soogentiger Jiere fon't 1. Jierhunnert ätter Kristus skreeuw die roomske Wietenskupper Plinius die Allere in sien Natuurgeskichte: Deeruut konnen wie leese, dät dät al in't eerste Jierhunnert ätter Kristus Plouge mäd Foarsoakse roat häd, fääre, dät touminst do Rhätere un Galliere Plouge hieden, do n gjucht Blääd tou't Weenden fon do Klüüten anne Skoar hieden, touminst


Lufthoawen Da Nang is die Lufthoawen foar Da Nang, Nam Trung Bo Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 2 km fon dät Säntrum fon Da Nang.


Lufthoawen Phu Bai is die Lufthoawen foar Huế, Thừa Thiên-Huế Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 15 km fon dät Säntrum fon Huế.


Lufthoawen Ca Mau is die Lufthoawen foar Ca Mau, Ca Mau Province Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 2 km fon dät Säntrum fon Cà Mau.


Kaaljen wäd spield fon mintwain fieuw Wänte. In de Midde fon dät Spielfäild, deer is sun Pot, ne litje Kuule. Fjauer fon do Spielere hääbe ne fääste Steede, aal uum dän Pot tou. Un ieuwenske älk fon him is n litjen Pot. Dan rakt dät n holtenen Bal fon Grööte as n Tennisbaal, ju Kuuse. Aal Spielere hääbe n Stok as n Hondstok, äänelk as bie Golf spieljen. Deermäd stounde do fjauer in hieren Pot, wült die füüfte fersäkt de Kuuse in dän groote Pot tou kriegen. Do Uur wollen him deeran mäite, truch ju Kuuse wächtouhauen. Kumt deerbie n litjen Pot fräi, sodät die füüfte sin Stok deeroun hoolde kon, dan mout die Uur mäd de Kuuse loope, so as dät hat. Kuusje Balspil Wäästfräisen leere do Seelter dät Kaatsen


Kuusjen wuud spield ap n Wiltekompsdom, fluks bie de Skoule. Dan roat dät two Paatien. Fon ju eene Paatie wuud dan so wied as t geen ju holtene Kuuse smieten, dät waas n holtenen Bal fon Grööte as n Tennisbal. Ju twäide Paatie stuud sun füüftich Treede fääre. Un dan hied älk sun Brääd mäd n Steele, un deer moasten jo de Kuuse mee mäite. Hieden do se mät, dan waas t goud, dan doarsten do stounden blieuwe un doarsten wieruume smiete. Mätten jo se nit, dan moasten do so wied räägels, as ju Kuuse ron. Sofuul kuud die Uur dan wieder gunge, un dan geen dät so wai un wier. Die am wiedsten smiete kuude, die hied dät dan wonnen. Deerbie kuud dät weese dät do n gansen Eende de Wiltekompsdom ätter moasten. Man kuud uk weese, dät do Uur dan wier räägels moasten. Dät waas dan aal twiske do Skoulpausen. Kaalje Balspil Wäästfräisen leere do Seelter dät Kaatsen


Elektrizität konnen wie uut n Batterie hoalje. Sun Batterie had twäin Poole, n "Plus" (maasttieden dät kooperne Hotje) un die "Minus" (dät Gefäs uut Zink). Bie dät Woater-Modäl gunge do Woaterdruppen fon ju Ommer deel ätter dän Steen. Ju uur Kaante uut gungt nit. So is dät bie n Batterie uk: do Elektrone kuume uut ju Minus-Kaante un do gunge t.B. truch ne litje Laampe un dan ätter ju Plus-Kaante wai 1). Sun Stroom hat n Gliekstroom un ju Batterie lääwert n Glieksponnenge. 1) Me ferwachtet dät Uumekierde, man do Uutdrukke "plus" un "minus" sunt uuttoacht wuuden eer do Elektrone bekoand wieren.


Die Stuuwende Jan, uk as Stüüwenboud af Langejan beteekend is n giftich Kruud, dät fuul ap stikstofrieken Boudem woakst. Fon Meerte oun is dät Säid riep, dät stuft dan licht wääge, foarallen, wan ju Plonte oumäind wäd.


Mölnlycke lait in Sweeden, in ju Provinz Västra Götalands län. Deer woonje uungefeer 15.608 Moanskene (2010) un bloot 10 Kilometer in dät Noudwääste lait Göteborg. Mölnlycke is dät politiske Säntrum fon ju Meente Härryda. Woarteeken fon ju Stäad is ju Wendelsberg Folkhögskola. Härryda kommun Wendelsberg Folkhögskola


Pluto (Symbole: un ) is aan Dwäärch-Planet. Tiedwiese wude hie as fulwäidigen Planet täld, näämelk as njuugende Planet fon de Sunne oawe. JPL/NASA (2015-04-22). "What is a Dwarf Planet?". https://www.jpl.nasa.gov/infographics/what-is-a-dwarf-planet. Foarloage:Cite book


Boukelisk (de. Bokelesch; loangleeken hat dät "Boukeliesk", unner Froamdienfloud uk "Boukeläsk") is ju noudelkste Buurskup fon Seelterlound. Uumdät dät deer een oolde Johanniterkommende rakt, wäd ju Buurskup mongs eenfach "Klaaster" naamd. Ju Buurskup läit noudelk Uutände, wäästelk Baalenje un Bieuwelte un aastelk Ubbehusen. Ju Buurskup häd dän Noome Klaaster fon dät oolde Johanniterklaaster, wierfon ju Kapälle noch stoant. Siet 1674 waas deer ne Skoule in Roagebierich in ju Klaasterkommende Boukelisk. Leeter hiede dan Boukelisk ne oaine katoolske Skoule. 1786 wuude begjucht, dät deer n Koaster in Boukelisk anstoald waas. 1848 häd Paachter Thoben ne Koomere an sien Huuus anbaud un foar 11 Rieksdoaler in't Jier ferhierd. 1872 roat dät Unnnergjucht in dät Huus fon Paachter Hinrich Ahlers. 1874 wuud ieuwenske ju Kapälle ne näie Skoule baud. In dän twäiden Waareldkriech waas fon 1939 - 1945 ju Skoule sleeten, do Bäidene geenen do in do Skoulen fon Elisabethfeen-Wääst af Idafeen. In do Jiere 1955/1956 wuud ne näie Skoule baud, ju deer 80.000 DM kosted häd. Ju Skoule wuud ap n 1.8.1967 sleeten un ferkooped. Do Koastere an ju Skoule wieren: Laitenge: 1848: Niemeyer 1852: Bahlmann 1856: Benediek 1857: Arnold Bojert 1863: Giere 1864: Eilers 1869: Behrends 1879: Warnken 1887: Jüchter 1891


Ju Poapske (dt. Seerose) is ne Woaterplonte mäd flugge Bloumen. Dät rakt Wiete Poapske un Jeele Poapske (Nuphar lutea). Wan do Blöitenbleede oufaalen sunt, so sjucht me do Säidkapsele: ju Konke.


Kroatisk is een Suudslawiske Sproake, of, beeter täld, een Skrift-Varietät fon ju Serbokroatiske Sproake. In do boalde Dialekte kon me nit nit twiske Serben, Kroaten un Bosniere unnerskeede, uumdät do Hauddialekte aal fon Serben, Kroaten un Bosniere boald wäide (man Čakavisk bloot binne Kroatien) Do eerste Dokumente, do as "Kroatisk" beteekend wäide, datierje uut dän Eend fon dät 10. Jierhunnert. Dät waas dan wäil Wäästsuudslawisk (Serbokroatisk), dät fon "Kroaten" skrieuwen wuden is, man mäd ju Kroatiske Skrieuwsproake fon däälich häd dät niks tou dwoon: In ju ooldste Tied gruundede sik ju Skriftsproake ap dät Čakaviske, wilst ju sik däälich ap dät Štokaviske gruundet (as ju Serbiske un ju Bosniske Skriftsproake uk). Ap dät Čakaviske gruundet sik däälich bloot noch ju Skriftsproake fon do Buurgenloundkroaten. Dät eerste kroatiske Bouk, dät een ap dät Štokaviske gruundede Skriftsproake bruukt, is dät Beedebouk "Vatikanski hrvatski molitvenik", dät uum 1400 skrieuwen wude. Ju moderne Skrieuwwiese stamt uut 1604.(Bartol Kasic).


Dät Poars af Postbuske (Myrica gale) is n Struuk die der in de Foan woakst un juust as ne Wüülge uutsjucht un dät Uuntjuuch ferdrieuwe konne schäl. Dät Poars is n litjen Struuk, die normoal bloot bit tou 1,50 Meeter groot wäide kon. Dät häd roodbruune Takken un jeele bit bruunelke Blöiten. Dät is, as fuul Plonten, bloot in dän Suumer gräin, do Bleede sunt ap ju Bupperkaante dunkergräin un ärinnerje n bitje an Leeder. Dät Poars lieuwet in do europäiske Gestriche mäd atlantisk Klima. Dät is foarallen Wääst- un Noudeuropa. Me kon dät besunners in klomme Woolde fon Fjuurenboome, Broukwoolde mäd Eed un n Foan, die tougliek Heedelound is, fiende. Fröier häd me in moonige Gestriche dät Poars as Krüüderäi ferwoand, foarallen oawers insteede fon Hoppe in ju Bjoueräi. Mongs häd me uut Deele fon disse Plonte uk Looge moaked, wät oawers maasttied uut eekene Boark moaked wuude, af uum ju Kloodoasje etc. jeel tou klöärje. Mark Bachofer un Joachim Mayer: Der neue Kosmos Baumführer KOSMOSnaturführer ISBN 978-3-440-10217-6 Commons: Poars – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Ju Poaskebloume af Paaskebloume (Narcissus) is ne Foarjierbloume. Dät rakt deerfon ferskeedene Soarten mäd jeele, wiete, jeel-wiete, jeel-roode un wiet-roode Blöiten. Wäkke Soarten hääbe uk two af tjoo Blöiten an aan Stängel. Do blöie maast tou ju Paasketied in April. Ne besunners litje Soarte, ju Narzisse Tete-a-Tete blöid al in'n Februoar af Meerte fluks ätter do Krokusse. Do hääbe uk tjoo Blöiten an aan Stängel, wieruum do uk hieren Noome kriegen hääbe. Ju Plonten sünt oarich giftich un wäide in ju Foulksmedizin oawers uk as Heelplonte bruukt. Ju Narzisse was "Bloume fon dät Jier 1981". Fon do Narzissen rakt dät fuul ferskeedene Unneroarde, wierunner uk wäkke mäd besunnere Blöiten. In Fryslân wäide do Narzissen tou do Stinzeplonten täld. Narcissus pseudonarcissus Narcissus pseudonarcissus Narcissus triandrus Narcissus.poeticus Narcissus 'Tahiti' Welsh daffodils Narcissus poeticus


Ju Poatermutse (Aconitum), uk Jan un Gräite in de Kuutske is ne krüüdige Plonte, ju der goud juun Keelde kon. Dät rakt sun tjoohunnert Soarten. In dät Tertiär waas dät ne arktiske Plonte, ju sik unner do Iestiede fon Siberien fersprat häd ätter Eurasien un Noud-Amerikoa. Do wichtichste Bloitesteede sunt fuchtige Steeden ap Bierichweeden. Do Plonten sunt oarich giftich. Ju Poatermutse skäl ju giftichste Ploante fon Europa weese. Aal Soarten luuke Insekte un foarallen Moasiemen an un me häd do deeruum jädden as Tuunplonten. Do Bloumen bildje maasttied Druuste. Dät bupperste Bloumenblääd häd ju Foarm fon n Hälm af n Mönkenkappe un do Bloumen sitte bie wäkke Soarten uk two an two bienunner, deerhäär wäil die twäide seelter Noome. In ju Homöopathie un ju chineeske Medizin jeelde do Plonten as Heelplonten.


Ju Befoulkenge fon Israel bestoant uut 7.496.200 Moanskene (2009). Ju Oalersstruktuur in 2010 waas so: 0-14 Jier: 27.8% (Mon 1.044.814/Wieuw 997.066) 15-64 Jier: 62.3% (Mon 2.321.455/Wieuw 2.257.301) 65 Jier un aller: 10% (Mon 320,484/Wieuw 412,865) Dät Truchsleekoaler in 2010 waas 29,3 Jier. Befoulkengswoaksdum: 1,628% (2010) Gebuurtsrate: 19,51 Gebuurte/1.000 Moanskene (2010) Stierwerate: 5,45 Doode/1.000 Moanskene (Juli 2010) 2,22 Migrante/1.000 Moanskene (2010) Juudisk: 76,4% Nit-Juudisk: 23,6% In Prosänte läite do Religione sik in Israel so ferdeele (2004): Juudendum: 76,4% Islam: 16% Arabisk-Kristendum: 1,7% Uur-Kristendum: 0,4% Drusen: 1,6% Neen Religion: 3,9% Dät rakt two offizielle Sproaken in Israel, dät sunt Hebräisk un Arabisk. Truch näie Ienwonderer uut dän oolde Sowjetunion wäd noch fuul Russisk baald un skrieuwen. Uungefeer 1 million Moanskene in Israel konnen Russisk baale. N groot Deel fon do Medien bruukt ieuwenske dät Hebräiske dät Ängelske. Ängelsk is foar fuul Bedrieuwe ju Hondelssproake. Alphabetisierengsrate fon ju Befoulkenge (2004): Mädnunner: 97.1% Monljuude: 98.5% Wieuwljuude: 95.9%


Dät Stäädnoome Harns wäd in n wiederen un in n ängeren Sin bruukt: Harns (Meente) Harns (Stääd)


Lufthoawen Phu Cat is die Lufthoawen foar Quy Nhon, Binh Dinh Province Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 30 km fon dät Säntrum fon Quy Nhon.


Lufthoawen Lien Khuong is die Lufthoawen foar Da Lat, Lam Dong Province Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 30 km fon dät Säntrum fon Da Lat.


Näiskäddel of Näischärrel is n litje Täärp in ju Grootgemeende Ait, n bitje suudelk fon dät Seelterlound. Näiskäddel äntstuude ätter dän grooten Bround in Skäddel in 1821. Däälich woonje deer 974 Moanskene ap ne Fläche fon 15 qkm (2009). 1821: Näiskäddel äntstuude ätter dän grooten Bround in Skäddel. 1832: 200 Ienwoonere. 1879: Näiskäddel wuude fon dät Seelterlound outränd. 1934: Dät Täärp wuude wier n Deel fon ju Meente Seelterlound. 1974: Wier outränd fon dät Seelterlound un wuude n Deel fon ju Meente Ait. Ap dät Woapen fon Näiskäddel fljoote Marka un Oaje tou ju Seelter Äi touhoope. In 2009 hiede Näiskäddel 974 Ienwoonere. Ju Moorhaid fon ju Befoulkenge is Roomsk-Katholisk. In 1890 kuuden noch 59 Ienwoonere Seelterfräisk baale. Däälich is dät Düütsk (Hoochdüütsk-Platdüütsk). Noudelk fon dät Täärp sunt do B72 un B401 do wichtichste Buundessträiten. Dät Kustenkanoal lait noudelk fon Näiskäddel un ferbiendet ju Oamse mäd ju Weser. Näiskäddel ap Maplandia Wikisource: Ju Slacht in de Swoote Faan – Wällensammelenge Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen: Websiede fon dät Täärp


Polen (poolsk Polska) is n Lound in Europa. Ju Haudstääd is Warschau un die Interimspräsident fon ju Republik is siet 2015 Andrzej Duda. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Rysy (2499 m). Do grootste Äien fon Polen sunt ju Weichsel un ju Oder. Polen wäd begränsed fon: ju Aastsee un ju ruske Eksklave Kaliningrad (fröier Köönichsbierich) in dät Noude; Litauen in dät Noudaaste; Wietruslound in dät Aaste; ju Ukraine in dät Suudaaste; ju Slowakäi in dät Suude; Tschechien in dät Suudwääste; Düütsklound in dät Wääste. Ätter dän Eerste Waareldkriech wuud 1918 n näi Polen stifted, dät sien Oainständegaid juunuur ju Sowjetunion ärfoulchriek ferdäägende in dän poolsk-russisken Kriech fon 1920-1921. Bie dän Ounfang fon dän Twäide Waareldkriech wuud dät Lound deeld twiske Nazi-Düütsklound un ju Sowjetunion. Die Twäide Waareldkrieg wuud ne Katastrophe foar Polen, wierbie 20% fon ju Befoulkenge uumebroacht wuuden is. Ätter dän Kriech wuuden do Aast- un Wäästscheede ätter dät Wääste ferschäuwen, mäd n grooten twoangenen Foulksuumtoach as Foulge. Moor noch as do uur Loundere do der fon ju Sowjetunion ap Düütsklound äroberd wuuden, koom Polen unner direkten Ienfloud fon ju Sowjetunion. In dät Jier 1989 sunt in Polen fräie Woale ouheelden. Dät wieren do eerste fräie


Bar-le-Duc is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Bar-le-Duc is 23,62 km². Bar-le-Duc häd n Ienwoonertaal fon 16 944 (1999).


Baudignécourt is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Baudignécourt is 6,28 km². Baudignécourt häd n Ienwoonertaal fon 97 (1999).


Baudonvilliers is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Baudonvilliers is 3,07 km². Baudonvilliers häd n Ienwoonertaal fon 461 (1999).


Baudrémont is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Baudrémont is 6,81 km². Baudrémont häd n Ienwoonertaal fon 50 (1999).


Baulny is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Baulny is 3,91 km². Baulny häd n Ienwoonertaal fon 22 (1999).


Bazeilles-sur-Othain is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Bazeilles-sur-Othain is 7,66 km². Bazeilles-sur-Othain häd n Ienwoonertaal fon 121 (2013).


Bazincourt-sur-Saulx is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Bazincourt-sur-Saulx is 10,34 km². Bazincourt-sur-Saulx häd n Ienwoonertaal fon 148 (2013).


Brummen is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 85,10 km² un deer woonje 21.175 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Buren is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 142,93 km² un deer woonje 25.640 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Culemborg is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 31,18 km² un deer woonje 27.321 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Mäd Politik ferträt man Gruppen fon Ljuude mäd bestimde Interessen, man tougliek politiske Ideen do dät algemeene Wäilweesen bestrieuwje. Dät rakt ferskeedene politiske Foarme, hier ne Uursicht: Anarchismus Faksismus Islamismus Kommunismus Nationoalismus Ieuwenske disse extreme Foarme rakt dät moor mäitige, ju politiske Midde, do der oafte ne wichtige Rulle spielje: Christendemokratie Liberalismus Sozialdemokratie Sozialismus SPD CDU FDP Bündnis 90/Do Gräine Dät rakt in Wääst-, Aast- un Noud-Fräislound uk fräiske politiske Paatäie: Do Fräisen in dät Düütske Buundeslound Läichsaksen, Frysk Nasjonale Partij (FNP) in ju Niederloundske Provinz Fryslân, Paatäi foar dät Noude in do Niederloundske Provinze Fryslân un Groningen, SSW in dät Düütske Buundeslound Släswiek-Holstein. In dät Europäiske Parlement ferträt ju Europäiske Fräie Allianz do Fräisen. Ju FNP, Do Fräisen, un ju SSW sunt deeroun Meeglid. Minnerhaide Stoatsfoarm Politikere


Doesburg is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 12,90 km² un deer woonje 11.532 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Doetinchem is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 79,67 km² un deer woonje 56.151 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Druten is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 42,43 km² un deer woonje 18.128 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Duiven is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 35,15 km² un deer woonje 25.505 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Ede is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 318,68 km² un deer woonje 107.560 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Elburg is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 65,95 km² un deer woonje 22.168 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Epe is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 157,25 km² un deer woonje 33.003 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Ermelo is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 87,38 km² un deer woonje 26.311 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Geldermalsen is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 101,67 km² un deer woonje 26.243 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Groesbeek waas ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente waas 44,12 km² un deer woonje 18.966 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Pong is een fon do eerste Computerspiele. Dät funktionierde mäd two litje Strieke un n Baal un two Muuren an do Sieden. Bie dät Spil mout die Baal bääte ju Boolke kuume fon dän uur Spieler. Dät kon ap bääste passierje truch dän Baal in uunferwachtede Gjuchte juun ju Muure stoitje tou läiten. Dät Spil kon mäd twäin Moanskene of uk alleenich juun dän Computer spield wäide. Pong story Ängelsk PONG! spiel Pong online! (Java version)


Harderwijk is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 48,27 km² un deer woonje 42.583 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Hattem is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 24,20 km² un deer woonje 11.672 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Heerde is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 80,39 km² un deer woonje 18.259 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Heumen is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 41,58 km² un deer woonje 16.647 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Lufthoawen Can Tho is die Lufthoawen foar Can Tho, Mekong Delta Vietnam. Die Lufthoawen lait sowät 6 km fon dät Säntrum fon Can Tho.


Lufthoawen Pleiku is die Lufthoawen foar Pleiku, Tay Nguyen Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 6 km fon dät Säntrum fon Pleiku.


Lingewaal is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 54,59 km² un deer woonje 10.941 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Lingewaard is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 69,18 km² un deer woonje 44.865 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Lochem is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 216,02 km² un deer woonje 33.219 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Post-Impressionismus is een Gjuchte fon ju Bieldende Kunst, ju ap dän Impressionismus foulget un deer ap gruunded is. Besunners bekoand is die Pointillismus, in dän do Faawen in Striepe un Punkte breeke. Fertreedere sunt: Skoule fon Pont-Aven - Nabis - Vincent van Gogh - Paul Gauguin - Georges Seurat - Paul Signac. Vincent van Gogh, Buurenhutten in Auvers (uum 1890) Georges Seurat, Wieuwljuude an dät Ouger (1885-1886) Aleksander Gierymski, Ju See (4. Fjoondel 19.Jh) Paul Gauguin, Die Swinnehöid, Bretagne (1888) Paul Cézanne, Die Busk (uum 1902-1904)


Maasdriel is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 75,49 km² un deer woonje 23.934 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Millingen aan de Rijn waas ne Meente an dän Rhien in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 10,32 km² un deer woonje 5.868 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Montferland is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 106,65 km² un deer woonje 35.120 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Neder-Betuwe is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 68,11 km² un deer woonje 22.538 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Nijkerk is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 72,05 km² un deer woonje 38.961 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Neerijnen is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 72,96 km² un deer woonje 11.823 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Nijmegen is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 57,53 km² un deer woonje 161.177 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Nunspeet is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 129,49 km² un deer woonje 26.623 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Oldebroek is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 98,89 km² un deer woonje 22.723 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Oost Gelre is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 110,19 km² un deer woonje 30.002 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Präteritopräsentia sunt Tiedwoude, wierfon dät Präsens (Geegenwoart) uut n fröier Präteritum (Fergeenhaid) äntsteen is. So skäl Seeltersk "hie weet" fon sin Indoeuropäiske Uursproang touhoopehongje mäd Latiensk "vidit" (dät hat: hie saach). Dät rakt Präteritopräsentia in masse ferskeedene Sproaken. In dät Seelterske sunt jo deer oun tou kannen, dät in dät Präsens 3.sg. dät -t failt, wüülst die Pluroal (Moortaal) ap -n uutgungt. Ferglieke t.B. dät Präteritopräsens konne mäd dät 'gewöönelke' Tiedwoud kanne: hie kon_ 'er kann' - wie konneN 'wir können' hie koanT 'er kennt' - wie kanne_ 'wir kennen' Man ju glieke Foarm as dät Präsens fon konne häd dät Präteritum fon loope: hie ron_ 'er lief' - wie ronneN 'wir liefen'. Wie sjo dät in dät Düütske die Unnerskeed bloot deeran tou sjoon is, dät dät -t failt: er kann. In dän Infinitiv blift ju Eendenge eenfach -e, as bie do uur Tiedwoude: Hie mai dät wül konne. . * bie mout un weet heert dät -t tou dän Woudstam Uk in dät Noudfräiske sjucht me dät, t.B. Mooringer:


Oude IJsselstreek is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 137,87 km² un deer woonje 39.936 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Overbetuwe is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 115,18 km² un deer woonje 44.707 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Putten is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 87,45 km² un deer woonje 23.331 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Renkum is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 47,12 km² un deer woonje 31.749 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Rheden is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 84,89 km² un deer woonje 43.720 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Rijnwaarden waas ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 48,14 km² un deer woonje 10.998 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Rozendaal is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 27,95 km² un deer woonje 1.510 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Scherpenzeel is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 13,84 km² un deer woonje 9.080 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Tiel is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 34,84 km² un deer woonje 41.111 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Ju Psychologie is ju Wietenskup fon dät Seelelieuwend. Ju hoalt hiere Kunde uut Literatuur, Religion, Geskichte un Kunst. Immer häd ju philosophiske Wuttele, deeruum dät do Ärskienengen do fon dät moanskelke Subjekt sälwen sunt. Religionspsychologie Bäidenspsychologie Bedrieuwspsychologie Massapsychologie Ferkierspsychologie Sproakepsychologie Parapsychologie Associationspsychologie Djuptepsychologie Gestaltpsychologie experimentelle Psychologie fenomenologiske Psychologie Behaviorismus kliniske Psychologie pädagogiske Psychologie ferstoundende Psychologie soziale Psychologie


Ubbergen waas ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 38,80 km² un deer woonje 9.288 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Voorst is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 126,52 km² un deer woonje 23.716 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Wageningen is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 32,35 km² un deer woonje 36.233 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


West Maas en Waal is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 85,15 km² un deer woonje 18.358 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Westervoort is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 7,84 km² un deer woonje 15.372 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Wijchen is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 69,58 km² un deer woonje 39.802 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Winterswijk is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 138,80 km² un deer woonje 29.099 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Zaltbommel is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 89,06 km² un deer woonje 26.160 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Zevenaar is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 58,02 km² un deer woonje 31.894 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Zutphen is ne Meente in ju Provinz Gelderland, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 42,84 km² un deer woonje 46.917 Moanskene (30. Juni 2008, Wälle: CBS).


Do Pudderääsken (uk Uuneet af Pännedöise, dt. Schachtelhalm) sunt do lääste Uurlieuwjende fon n aleer oardenrieke Gruppe fon Spuureplonten, do Equisetopsida. Deertou heerden uk do Calamiten (Calamitaceae), do truch Fossilien uut dän Perm un Karbon bekoand sunt. Do wieren ferholted, wuuden bit tou trüütich Meter hooch bie n Stam-Truchmäite fon een Meter un bildeden n wichtigen Bestanddeel fon do Steenkoolewoolde. Pudderääsken woakse oafte ap fuchtigen Boudem af sogoar in Woater. Ju Äkker-Pudderääske (Equisetum arvense) jält as Äkker-Jood, is oawers ne betjuudende Heelplonte. Pudderääsken sunt moorjierige Plonten, do sik vegetativ fon hier Rhizom (Wuttelstok) uutwiedje. Do sunt licht an hiere Spruute tou kannen; älke Spruut is uut ne Riege fon Knätte (Nodien) mäd deertwiskelääsende Internodien apbaud. Ap älke Knät äntspringe uunapfaalende Bleede (Mikrophylle), un bie fuul Oarde uk Siedenspruute. Do sunt wirtelch anoardend. Me kon ju Spruutoakse uut ju fon do Bleede bildede Skeede hääruutluuke un wier tourääch steete. Apaat an ju Plonte is, dät ju Silikoat in do Zellwoogen häd. Ju Plonte änthoalt bit tou 7 % Kieselsüüre. Dät moaket ju Pudderääske tou n wook Skuurmiddel (Tinkruud). Fon do soogen Soarten sunt hier do bee Soarten algemeen bekoand: Äkkerpudderääske (Equisetum arvense), 'ne läige Soarte, as läip Jood in läige Tuune


Lufthoawen Ca Mau is die Lufthoawen foar Phu Quoc, Kien Giang, Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 2 km fon dät Säntrum fon Duong Dong.


Ne Buntstikke, uk Faawestikke af Faawepänne naamd, is ne Skrieuw- of Teekenreewe mäd ne faawige Mine. As Skeele fon ju Mine wäd maasttid lakkierd Holt ferwoand,as bie Kopier- of Bläistikken.


Juu Wilmesauriske Sproake (Wymysiöeryś) is ne wäästgermaniske Minnerhaidesproake, ju wäil deertruch äntsteen is, dät in't trättienste Jierhunnert uut Düütsklound, Hollound un Skotlound Ljuude ätter Wilmesau (Wymysoj) wai leeken sunt. Dät lait an't Sleesisk-Littikpolniske Skeed. So is ju Sproake wäil oulat fon n middeldüütsken Dialekt fon't tweelifte Jierhunnert, die stäärke ängelske, fräiske, holloundske, platdüütske un polniske Ienfloude uutsät waas. Ätter dän twäide Waareldkriech wuude ju Sproake fon do Kommunisten ferbeeden, eerste 1956 doarste me wier Wilmesaurisk baale - daach wuude ju Sproake bie doo maaste junge Ljuude truch dät Polniske ärsät. Däälich rakt dät bloot noch soogentich toun grootsten Deel oolde Baalere fon't Wilmesauriske. N Wääseläid in Wilmesaurisk mäd seelter Uursättenge: Śłöf duy buwła fest! Skumma frmdy gest, Skumma muma ana fettyn, Z' brennia nysła ana epułn, Śłöf duy Jasiu fest! Släip, min Wänt, fääst! Deer kuume froamde Gaste, Deer kuume Möien un Oome, Do brange Nuuten un Appele, Släip, min litje Jan, fääst! Test-Wikipedia ap Wilmesaurisk Ludwik Młynek, "Narzecze wilamowickie", Tarnów, 1907: J.Pisz. Józef Latosiński, "Monografia miasteczka Wilamowic", Kraków, 1909. Hermann Mojmir, "Wörterbuch der deutschen Mundart von Wilamowice" (Słownik niemieckiej gwary Wilamowic), Kraków, 1930-1936: Polska Akademia Umiejętności. Adam Kleczkowski, "Dialekt Wilamowic w zachodniej Galicji. Fonetyka i fleksja". Kraków, 1920: Polska


Do Q-Koden wuuden domoals äntwikkeld foar Telegrafie. So kuude me gau techniske Froagen staale. In dän Amateurfunktjoonst wäide do uk foar Telefonie noch oafte bruukt. Do wichtichste deerfon sunt: QRA? Wo is die Noome fon Jou Radiostation? [Oantwoud t.B. QRA DL1ABC, d. h. “Die Noome fon mien Radiostation is DL1ABC.”] QRB? Wo fier is dät twiske uus Radiostatione? QRG? Wät is mien Frequenz? Uk wäil: QRG = Frequenz. QRL? Wäd disse Frequenz bruukt? Uk wäil: QRL = Oarbaid. QRM? Wäide Jie stöörd? Uk: QRM = Stöörenge. QRN? Rakt dät atmosferiske Stöörengen? (Lai). QRO? Skäl iek dät Fermuugen fon mien Seender ferhaagerje? QRP? Skäl iek dät Fermuugen fon mien Seender ferläigerje? Uk: QRP = litjet Fermuugen. Un: QRP = Bäiden (in Spoas). QRQ? Skäl iek gauer funkje? QRS? Skäl iek loangsoamer funkje? QRT? Skäl iek apheere mäd seenden? Uk: QRT = iek heere ap. QRU? Hääbe Jie noch wät foar mie? QRV? Hoolde Jie jou kloor? QRX? Wanner roupe Jie mie wier? Uk: QRX = Ieuwen täiwe. QRZ? Fon wäl wäide iek anruupen? QSA? Wät is ju Stäärkte fon mien Signoal? QSB? Gungt ju Stäärkte fon mien Signoal ap un deel? Uk: QSB = Fading (Swund). QSL? Ko Jie dän Ämfang


Radio is träidloose Telegrafie of Telefonie wiermäd elektromagnetiske Signoale ap bestimde Frequenze soand of ämpfangd wäide konnen. In ju Uumgongssproake wäd dät Woud Radio uk wäil bruukt foar ju Radioreewe un dän Radioseender. Bie Internetradio sunt ferskeedene Computere mädnunner ferbuunden. Deerbie lapt ju Ferbiendenge maasttied uur Koabele, man kon daach uk träidloos weese. Dan rakt et wäil Radiowällen. Uum Radio tou moakjen mout die Seender n Mikrophon, n Moduloator, n Oszilloator un n Antenne hääbe. Dät Mikrophon wondelt dät Luud uume tou n läichfrequent elektrisk Signoal, dät dan fon dän Moduloator touföiged wäd an dät fon dän Oszilloator moakede hoochfrequente elektriske Signoal, wät dan uur ju Antenne uutsoand wäd. Dät Touföigjen wäd Modulation naamd. Do Modulationswiesen do der ap maaste bruukt wäide, sunt Amplitudenmodulation (AM) un Frequenzmodulation (FM). Deerbie wäd beluukengswiese ju Amplitude of dän Frequenz fon dät hoochfrequente Signoal annerd. Do Antennen stounde oafte ap n hoogen Touden, uum n groot Beräk tou kriegen. Die Ämpfanger häd uk ne Antenne un deertou n Demodulator, die dät modulierde hoochfrequente Signoal wier uumesät tou n läichfrequent Signoal, dät in n Ferstäärker ferstäärked wäd un wier tou Luud uumesät wäd in dän Luudspreeker. Do maaste Radioreewen konnen däälich AM un FM modulierde


Rainefoone (in Strukelje Neederkruud) hääbe neen Bloumen, wier Säide oun bilded wäide. Deeruum heere jo nit tou do Säidplonten. Wäil hääbe jo Wuttele, n Stam un Bleedere un jo plontje sik fout truch Spuure. Do Rainefoone sunt do maast primitive Plonten do n wuudelk vaskulär System (also fon Saplaitengen) äntwikkeld hääbe. Dät sunt kruudoardige Plonten do uut n Wuttelstok äntspringe. Bie do maaste Soarten is die Wuttelstok n kjoopend Stuk Steele unner de Gruunde. Ju Soarte Dryopteris filix-mas kumt foar in ljoachte, fuchtige Loofbuske un uk loangs Slootkaante un Gruppen. Ju wäd uk heelden as Sierplonte. Do Bleedere sunt hööchstens 1,5 Meter loang. Ju Bläädsteele is bedäkt mäd bleekbruunske Skubben. Dät Blääd kon bestounde uut bit 35 litje Deelbleedere, man maasttied sunt dät 20 bit 30. Älk Deelblääd bestoant wier uut Slippe mäd ouruundede, soagede af tuskfoarmige Toppe, man immer sunner Stiekelpunkte. Do Spuuren sitte in litje Spuuredöisen. Litje Gruppen deerfon bildje Spuurehoope (do Sori), do der in two Riegen sitte. Älke Sorus is oudäkt mäd n njuurenfoarmich Däkflüüs (Indusium). Fluks as do Spuuren riep sunt, skrämpt dät Indusium touhoope un kuume do Spuuren fräi, maasttied in n Juli af August. Die Wuttelstok fon ju Rainefoone wäd wäil bruukt as


Dät Minsener Oog is een uunbewoond aastfräisk Ailound tichte bie Wangerooge. Dät Ailound wude truch Buhnen kunstelk haager moaked. Dät Minsener Oog häd een Grööte fon 3,7 km². Deer stounde Nuts-Bauwierke as t.B. aan Fjuurtouden ap, man die grootse Deel fon't Ailound is siet 1959 aan Natuurskutsgestrich, deeruum dät dät in n Nationoalpark läichsaksiske Wäädsee lait. Dät rakt deer Kanienken un fuul ferskeedene Fuugele. Tim Coldewey: Anthropogener Eingriff in die maritime Morphodynamik einer unbewohnten Nordseeinsel. Wilhelmshaven 2004 Ernst Andreas Friedrich: Gestaltete Naturdenkmale Niedersachsens, Landbuch-Verlag, Hannover 1982, ISBN 3-7842-0256-X Commons: Minsener Oog – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Minsener Oog - Oldeoog Inselinformationen Dipl.-Ing. Ralf Harms und BOR Rüdiger Oltmanns: 100 Jahre Strombauwerke Minsener Oog Inselbahn.de - Die Materialbahn auf Minsener Oog mit Fotos, Fahrzeugliste und vielen Informationen Leuchtturm Minsener Oog Buhne C bei leuchttürme.net Internetseite des Mellumrates


Do Aastfräiske Ailounde sunt aan Ailoundkoppel, die riegenfoarmich foar juu aastfräiske Kuste lait. Soogen deerfon sunt bewoond (Borkum, Juist, Norderney, Baltrum, Langeoog, Spiekerooch un Wangerooge) un fieuw sunt uunbewoond (Kachelotplate, Lütje Hörn, Memmert, Minsener Oog un Mellum). Uur do aasträiske Ailound raakt dät n oolden Fers: " Wangeroog het`n hoge toren, Spiekeroog het sien naem verloren, Langeroog is noch wat, Man Baltrum is' n sandvatt. Up Nordernee Daar gift noch'n sleef vull bree, Men kom wi nu up Juist, sünt alle koijen güst, un kom wi dan up Börkem, Daar steken se een mit förken. " Do aastfräiske Ailounde ap Genealogie-Forum


Ju Region Hovedstaden (Seeltersk Haudstääd-Region) in Dänemark uumfoatet dät Noudaaste fon Sjælland mäd de Haudstääd Kopenhagen un dät Ailound Bornholm. Regionshaudstääd is Hillerød, Ferwaltengesit is Glostrup. Do Regione löösden 2007 do däniske Amtsbesirke (Amtskommuner) as Ferwaltengebesirke ou. Ju region Haudstad häd do naiste Meenten (Ienwoonere 1. Januoar 2006):


Juist is aan fon do Aastfräiske Ailounde un ne Meente mäd ne Flakte fon 16,43 km² un 1.700 Ienwoonere (2010). Dät rakt two Täärpe ap Juist, nämmelk dät gliek noomde Täärp "Juist", uk "Aasttäärp" af eenfach "Täärp" naamd, un dät Loog. In't Wääste fon Juist lait ju Kacheloplate un fääre wäästelk uk dät bewoonde Ailound Borkum, in't Suudwääste dät Fuugelailound Memmert un in't Aaste dät Ailound Norderney. Lieste fon historiske Säärken in Aast-Fräislound (düütsk) Lieste fon do Oargele in dän Loundkring Aurk (düütsk) Juist ap Genealogie-Forum


Ju Kachelotplate ( fon Frantsöösk cachalot, wät so fuul hat as düütsk "Pottwal") is n hoogen Sound wäästelk fon Juist, die tou do Aastfräiske Ailounde tälld wäd. Al 1840 wude die Noome foar een haagere Steede in't Wääd bruukt, in 1975 keek deer bie gewöönelken Hoochwoaterstound n bitje Sound uut. In 2004 hiede dät Ailound al een Grööte fon 230 Hektar un deer wieren 2,5 Meetere hooge, gäärsbewoaksene Düünen ap. Twiske 2000 un 2005 häd sik die Sound ap dät Noaberailound Memmert toubewääged. Ätter two Orkanfloude in n Häärst 2006 wieren do Düünen ferswuunen un dät Ailound hiede 2007 bloot noch een Grööte fon 172 Hektar, man dät is sänt düsse Tied wäil wier woaksen. Ap ju Kachelotplate lieuwje sowäil Seehuunde as uk do säildenere Keegelrubben. Commons: Kachelotplate – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Begjucht fon dän Wäädräid Aast-Fräislound Begjucht ap www.life-kuestenheiden.niedersachsen.de


Memmert is een aastfräisk Ailound suudwäästelk fon Juist un aastelk fon juu Kachelotplate. Dät stoant wäägen sien Betjuudenge as Fuugelailound unner Natuurskuts. Memmert is nit bewoond, deer stound blood n Huus foar ju Fuugelwacht. Hans Nitzschke (Hrsg.): Otto Leege: der Vater des Memmert, Erforscher Ostfrieslands und seiner Inseln – Das Otto-Leege-Buch. Verlag Ostfriesische Landschaft, Aurich 1971 Michael Schulte: Insel-Liebe – Menschenlos glücklich: ein Porträt. Books on Demand, ISBN 3-8334-3244-6. Das Porträt beschreibt den langjährigen Vogelwart Reiner Schopf. Commons: Memmert – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Siede fon dän NLWKN uur dät Fuugelailound Memmert Reiner Schopf: Memmert, die achte Insel Die Vogelinsel Memmert, das letzte Abenteuer in Deutschland


Ju Stääd Norderney (Aastfräisk Plat: Nörderneei) is een aastfräisk Ailound un ne Meente in dän Loundkring Aurk mäd ne Flakte fon 26,29 km² un 5.845 Ienwoonere. Dät lait aastelk fon Juist un wäästelk fon Baltrum. Poppe Folkerts Lieste fon historiske Säärken in Aast-Fräislound (düütsk) Lieste fon do Oargele in dän Loundkring Aurk (düütsk) Norderney ap Genealogie-Forum


As Machu Picchu (Quechua: Machu Pikchu, "oolden Bierichtop") wäide doo Ruinen fon een Stääd beteekend. Düsse Stääd wude uum 1450 baud, also tou Begin fon juu Inka-Kultuur, juu uungefäär fon 1440 bit 1532 duurde. Dät lait in juu Region Cusco (Quechua:Qusqu suyu) in Peru. Teofilo Laime Acopa, Diccionario Bilingüe, Iskay simipi yuyay k'ancha, Quechua – Castellano, Castellano – Quechua: machu - adj. y s. m. Viejo. Hombre de mucha edad (Úsase también para animales). - machu - s. m. Anciano. Viejo. pikchu - s. Pirámide. Sólido puntiagudo de varias caras. || Cono. Ch'utu. machu pikchu - s. La gran ciudadela pétrea que fue quizá uno de los más grandes monumentos religiosos del incanato, entre el valle del Cusco y la selva virgen (JAL). || Monumento arqueológico situado en el departamento actual del Cusco, junto al río Urubamba, en una cumbre casi inaccesible (JL).


Ju Region Midtjylland (Seelterfräisk Middeljütlound) in Dänemark uumfoatet dät midden fon Jütlound. Haudstääd is Viborg. Do Regionen lösken 2007 die däniske Amtsbesärke (Amtskommuner) as Ferwaltengebesärke ap. Ju region Midtjylland häd do naiste Meenten (ienwoonere 1. Januoar 2006): Region Midtjylland


Manfred, Köönich fon Sizilien (*1231, ätter uur Wällen 1232 - 1266) waas n Foarbäiden fon Kaiser Freerk II. un Bianca Lancia juu jungere, mäd ju sik die Kaiser noch kuut foar hieren Dood kapläärje liet, deermäd Manfred legitim wude. Manfred waas fon 1250 ou Fürst fon Tarent un fon 1258 bit tou sin Dood in juu Slacht bie Benevent Köönich fon Sizilien.


Freerk II. (düütsk: Friedrich II., *26. Dezember 1194 in Jesi, † 13. Dezember 1250 in't Castel Fiorentino bie San Severo), waas n Bäidensbäiden fon Freerk Barbarossa, n Bäiden fon Kaiser Hinnerk VI.. Freerk II. waas fon 1196 oun Köönich un fon 1220 bit tou sin Dood 1250 Kaiser fon't Hillige Roomske Riek. Freerk II. hilkede fjauer moal hiede mäd eenige uur Wieuwljuude uk Bäidene, aaltouhoope njuugentien, wierfon füüftien dät uutwoaksene Oaler belieuwed hääbe. Doo bekoandste Bäidene sunt Heinrich VII., Konrad IV. un Manfred.


Die säksuntwintichste Dezember is die twäide Wiehnoachtsfierdai un die 360. Dai in't Jier (af die 361. in Skaltjiere), deer blieuwe also noch fieuw Deege bit tou dät Eende fon't Jier. 1806: Ju Slacht fon Pultusk in dän Fjooden Koalitsjoonskriech eendet uunäntskat twiske frantsööske un rusk-prüüske Troppen. 1825: In Ruslound ferwäigerje do Dekabristen - Offisiere fon ju ruske Armee - dän Eed ap dän näien Tsoar, uum juun Autokroatie, juun Lieuwoainskup, Dreguunere, do dwo wät jo wollen un Sänsuur tou demonstrierjen. Do Haudbedeeligede wäide apknät, wäkke wäide degroadierd un sowät 600 ätter Sibirien ferbond un tou Twoangsoarbaid feruurdeeld. 1905: Generoalfäildmarsjall von Schlieffen stoalt aan Ploan foar, wo Düütsklound in aan muugelken Two-Fronten-Kriech foargunge skuul, dän sonaamde Schlieffen-Ploan. 1925: Ju turske Nasjonoalfersammelenge beslut ju Ienfierenge fon dän Gregorioanske Kalänner mäd Wierkenge fon dän 1. Januoar 1926 oun. 2004: Aan Tsunami in dän Indisken Ozean bewierket groote Fernäilenge un doodet sowät tjohunnertduusend Ljuude. 1194: Friedrich II. fon't Hillige Roomske Riek 1893: Máo Zédōng, chineesken Politiker. 2006: Gerald Ford (93), 38. Präsident fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa 2021: Desmond Tutu, suudafrikoansken anglikoansken Gäistelken (tiedwiese Äärts-Biskop fon Kapstääd) un Moanskengjuchts-Aktivist (Dreeger fon dän Nobelpries foar Free)


Ju Region Nordjylland (Seelterfräisk Region Noudjütlound) in Dänemark uumfoatet Noudjütlound (gruut Deel fon dät Ailound Vendsyssel-Thy) un dät Ailound Læsø. Haudstääd is Aalborg. Do Regionen lösken 2007 die däniske Amtsbesärke (Amtskommuner) as Ferwaltengebesärke ap. Ju region Nordjylland häd do naiste Meenten (ienwoonere 1. Januoar 2006): Region Nordjylland


2. Februoar: Richard Leeuwenhaat wäd uut sien Fangenskup ap ju Buurich Trifels ätter ju Betoalenge fon n Hooch Loosejäild un ju Laistenge fon aan feudoalen Eed ap dän Rieksdai in Mainz fräilät. 20. Februoar: Ätter dän Dood fon Tankred fon Lecce wäd sin minnerjierigen Suun Wülm III. die Köönich fon Sizilien. Man ap Gruunde fon sien Ächte mäd Konstanze fon Sizilien wol uk Kaiser Hinnerk VI. fon't Hillige Roomske Riek dän Troon hääbe. August: Kaiser Hinnerk VI. fon't Hillige Roomske Riek marskiert in Neapel ien, uumdät hie Ounspröäk ap dän Troon fon junner hääbe wol. Ju Jeele Äi in China deelt hieren Loop un fljut noudelk un (die grootste Deel fon't Woater) suudelk fon dät Shāndōng-Hoolichailound in ju See. (Däälich lait ju Mundenge deer bloot wier noudelk fon.) 26. Dezember: Freerk II. fon't Hillige Roomske Riek 20. Februoar: Tankred fon Lecce, Köönich fon Sizilien un Neapel.


Jesi is ne Stääd tichte bie ju Hoawenstääd Ancona in de glieknaamde Provinz Ancona in ju middel-italieniske Region Marken. Jesi häd 40.410 Ienwoonere. Ju Stääd wuud al wäil fon dät antike Foulk fon do Umbrere gruunded.


Die trättienste Dezember is woanelk die 347., in Skaltjiere die 348. Dai font Jier, wiermäd noch oachtien Deege bit tou dät Eende fon't Jier blieuwe. 1250: Mäd dän Dood fon Friedrich II. gungt ju flöörige Tied fon dät middeloalerske düütske Kaiserdum foarbie. Begin fon dät Interregnum (blw. 1254) in't Hillige Roomske Riek (bit 1273), ju säntroale Macht wäd swäkker un do litje Füürsten un Stääde wäide stäärker. 1540: Die spoanske Konquistador Pedro de Valdiva roaket mäd 170 Suldoaten uur dän Inka-Paad dät Inka-Ferwaltengssäntrum "Tambo Grande", wier hie leeter Santiago de Chile gruunded häd. 1795: Bie ju Buurensteede Wold Cottage in Änglound faalt aan Meteorit deel. Hie wäd leeter bekoand as die Wold-Cottage-Meteorit. 1799: Napoleon Bonaparte, sänt wät moor as n Mound Eersten Konsul, ferkloort ju Frantsööske Revolutsjoon foar be'eended. 1864: Die paraguaiske Diktoator Francisco Solano López ferkloort Brasilien dän Kriech. In't Foulgejier slut Brasilien mäd Uruguay un Argentinien ju Tripel-Allianz, deeruum hat die Kriech Tripel-Allianz-Kriech. 1919: Marie Juchacz gruundet in Düütsklound unner dän Noome "Hauptausschuss für Arbeiterwohlfahrt" in ju SPD ju "Arbeiterwohlfahrt". 1981: In dän Twist mäd Gewierkskups-Ljuude ferhonget Wojciech Jaruzelski, die näie Paatäi- un Stoats-Boas in Polen, in Warschau dät Kriechsgjucht. Ju Gewierkskup Solidarność ("Solidarität") wäd ferbeeden. 2014: Ju


8. Februoar: Robert I. fon Artois, die Bruur fon dän frantsöösken Köönich Ludwig IX., gungt in dän Säksten Kjuustoach in ju ägyptiske Stääd al-Mansura mäd sien foaruutgungende Riedere in een Falle fon dät Ayyubiden-Heer. Hie faalt touhoope mäd sien Monskup fon sowät 280 Seelen in dän Naikamp mäd do Elite-Striedere fon do Mamluken. 6. April: In Ägypten loundede Kjuus-Fierdere fon dän säksten Kjuustoach unner Ludwig IX fon Frankriek wäide fon ju ayyubidiske Mamluken-Garde sloain un kuume in Fangenskup. Do Mamluken moakje in Ägypten ne Revulutsjoon un smiete do Ayyubiden fon dän Troon. Die frantsööske Köönich Ludwig IX. kon sik mäd n hooch Loosejäild un dät Touräächreeken fon ju Stääd Damiette fräikoopje. 6. Moai: Die frantsööske Köönich Ludwig IX. wäd fon do truch een Revolutsjoon anne Macht keemene Mamluken fräilät. Hie lukt fon Damiette ätter Akon wai. Ludwig blift in't hillige Lound un möit sik uum ju Ferfäästigenge fon dät Köönichriek Jerusalem un ju Fräiläitenge fon aal do Fangde. 13. Dezember: Mäd dän Dood fon Freerk II. gungt ju flöörige Tied fon dät middeloalerske düütske Kaiserdum foarbie. Begin fon dät Interregnum (blw. 1254) in't Hillige Roomske Riek (bit 1273), ju säntroale Macht wäd swäkker un do litje Füürsten un Stääde wäide


Ju Luudleere, n Deelgebiet fon ju Algemeene Linguistik, befoatet sik mäd Luude, wiertou dät two Deelgebiete rakt: Ju Phonetik, ju sik mäd do unnerskeedelke Ienfloude befoatet, do bie't Baalen ap n Luud wierkje. Ju Phonologie, ju sik mäd dät touhoopewierkjen fon Phoneme as System un mäd hiere Funktion uutnunnersät.


Ju Region Sjælland (Seelterfräisk Seelound) in Dänemark uumfoatet n groot Deel fon dät Ailound Sjælland un do Ailounde Lolland, Falster un Møn. Haudstääd is Sorø. Do Regione löösden 2007 do deenske Amtsbesirke (Amtskommuner) as Ferwaltengebesärke ou. Ju region Sjælland uumfoatet do naiste Meenten (ienwoonere 1. Januoar 2006): Region Sjælland


Ju Region Syddanmark (Seelterfräisk Region Süüddänemark) in Dänemark uumfoatet dät Süüden fon Jütlound un dät Ailound Fünen. Haudstääd is Vejle. Do Regionen lösken 2007 die däniske Amtsbesärke (Amtskommuner) as Ferwaltengebesärke ap. Ju region Syddanmark häd do naiste Meenten (ienwoonere 1. Januoar 2006): • Ap dät Ailound Fünen un do Ailounde apnaisten fon Fünen: Region Syddanmark


Religion af Gloowe is dät Ferhoolden fon Moanskene, so as dät bestimd wäd fon dät Bewustweesen, dät me fon ne uurmoanskelke Macht ouhängich is. Dät Gloowe kon beschrieuwen wäiden in hilliche Täkste, man dät rakt uk Traditione do fon dät Gloowe fertälle. In do Wällen kon uur een God schrieuwen wäiden, of uur ju Ethiek fon ju Religion, man uk uur Mythologie do fuul beschrieuwen sunt. Owwol an n Ounfang fon dät eenuntwintichste Jierhunnert besunners in Wääst-Europa ju Säkularisation immer moor wuuden is, häd ne gruute Meerhaid fon do Moanskene ap ju Waareld, soowät 87,2%, ne Religion. Man dät rakt sänt dät 18. Jahrhunnert uk ne Gjuchte, die Atheismus, die nit in dät Bestounden fon n God leeuwt. Do wichtichste Religione sunt: Kristendum Juudendum Islam Hinduismus Buddhismus Konfusianismus Theosophie Ephesos


Do Begriepe (Rieks)kristallnoacht, Rieksprogromnoacht af Novemberprogrome 1938 wäide bruukt foar ju Noacht fon n njuugenden toun tjaanden November 1938, as fon nationoalsozioalistiske Gruppen, as ju SA, juudske Winkele plunnerd un fernäild wuuden, in Synagogen Fjuur laid wuude un Juuden gefangen nuumen un in 91 Fälle fluks uumebroacht wuuden. Dät waas die Ounfang fon dän Holocaust in dän 5.600.000 bit 6.300.000 juudske un as juudsk beteekende Ljuude möärend wuuden.


Ju Renaissance (Wiergebuurt) waas n Stiel ju touräächgreep ap ju Kunst fon dät klassiske Oaler, in Moaleräi as uk in ju Baukunst un ju Musik. Moalere sunt: Michelangelo - Sandro Botticelli - Paolo Veronese - Raffael Santi - Jan van Scorel - Lucas van Leyden - Pieter Bruegel die Allere. .


Rhienlound-Palts is n Buundeslound in dät Suudwääste fon Düütsklound. Dät Buundeslound häd ne Uurfläche fon 19,854,21 km² un häd 4,012,000 Ienwoonere. Ju Haudstääd is Mainz. Rhienlound-Palts wäd begränsed fon Frankriek in dät Suude, fon Belgien un Luxembuurich in dät Wääste un fääre fon do düütske Buundeslounde Baden-Würtembierich, Noudrhien-Wäästfoalen, Hessen un dät Saarlound. Die hoochste Punkt is die Erbeskopf (818 m), in Loundkring Bernkastel-Wittlich. Et rakt in Rheinlound-Palts fjaueruntwintich Loundkringe un tweelich kringfräie Stääde. Frankenthal Kaiserslautern Koblenz Landau in der Pfalz Ludwigshafen am Rhein Mainz Neustadt an der Weinstraße Pirmasens Speyer Trier Worms Twobrääge (düütsk:Zweibrücken)


Riegenskaltenge un Parallelskaltenge (dt. Reihenschaltung un Parallelschaltung, äng. Series and parallel circuits} sunt do gruundsätselke Skaltengswiesen foar elektroniske Bauelemente. Skaltje wie twäin Wierstande R1 un R2 bäätenunner, dan is die Wierstand Rtot an do uuterste Eenden gliek an ju Summe: Rtot = R1 + R2. Dät hat Riegenskaltenge. Insteede fon mäd dän Wierstand fon n Dingen kon me uk mäd sien Laitenge G reekenje. Ju is dät Uumekierde, also G = 1/R. Skaltje wie 2 Wierstande R1 un R2 ieuwenskenunner, dan is ju totoale Laitenge Gtot gliek an ju Summe: Gtot = G1 + G2. Dät hat Parallelskaltenge. Die totoale Wierstand is dan Rtot = 1/Gtot = 1/(1/R1 + 1/R2). Af uurs skrieuwen: Rtot = (R1.R2)/(R1+R2). [Die Punkt stoant foar "x"]. Skaltje wie 2 Kondensatore C1 un C2 parallel (d. h. ieuwenskenunner), dan kumt dät deerap hääruut, dät do Flächen fon do Platten touhoope täld wäid. Dät hat dät ju totoale Kapazität gliek wäd an Ctot = C1 + C2. Die Kondensator häd foar Wikselstroom ne Oard fon Wierstand; die naame wie Impedanz (Y). Ju Impedanz wäd litjer as die Kondensator gratter wäd, also Y = k/C, wierbie k ne Konstante is. Moakje wie ne Riegenskaltenge fon 2 Kondensatore C1


Do flugge Faawen fon ju Rienbooge äntstounde deertruch dät dät Sunnelucht in n Woaterdruppe breeken wäd, juust as in n Prisma. Me sjucht dät ap ju Bielde hier ieuwenske. Wo aal do Woaterdruppen mädnunner foar dät Ooge ne Booge bildje, af sogoar two, kon me hier unner sjo.


Kaunas (rusk un poolsk Kowno) lait in Litauen, in juu Provinz Kaunas. Deer woonje ungefeer 355.350 Moanskene (2008). Kaunas is dät politiske Säntrum fon juu Meente Kaunas. Kaunas Stääd


Klaipėda (dt. Memel) is ne Stääd in Litauen mäd ungefeer 238.000 Ienwoonere (2008) un läit in dät Wääste fon dät Lound. Klaipėda is dät politiske Säntrum fon juu Meente Klaipėda. Klaipėda Stääd Commons: Klaipėda – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Riesheede af Fodderheede (Calluna vulgaris) blöit rosa mäd n saangenen Skimmer, sailden wiet, fon Juli bit leet in de Häärst un is bekoand as Immeheede. Ju woakst algemeen uur de ganse Foan un Soundgruunde wier et nit tou wäit is. Wan do Stäädljuude hier ap Besäik keemen, noomen se n goud Buund as Bloumenstruuk foar de Winter mee. Deer wuuden uk wul Bounere un Bäiseme uut moaked. Meräienheede is ju fienste Heedesoarte.


Gulfkriech betjut: Eersten Gulfkriech, n Kriech twiske Iran un Irak fon 1980 bit 1988 Twäiden Gulfkriech, n Kriech in 1990/91 twiske Irak un n Militäärkoalition mäd do Fereene Stoote as Upperstoot Trääden Gulfkriech, n Kriech in 2003 twiske Irak un n Militäärkoalition mäd do Fereene Stoote as Upperstoot, sjuch Irakkriech


Dät Lound Wursten is ne historiske Londskup twiske Bremerhoawen un Cuxhoawen. Dät Lound Wursten häd sien fräiske Fraiegaid in dat Jier 1517 ferlädden. Bie dan Slacht fon 1517 is ju Foonedreegerske Tjede Peckes stuurwen. Sowät bit tou 1700 hääbe do Wurstfräisen deer noch (foar n Deel) Wurstfräisk baald. Deerätter wuuden dät Platdüütsk un foarallen dät Hoochdüütsk do Sproaken in dät Lound Wursten. Däälich heert disse historiske Londskup tou ju Samtgemeinde Land Wursten in dän Loundkring Cuxhoawen. Ju Samtgemeinde Land Wursten wuude an n 1. Meerte 1974 bilded un bestoant uut do soogen Meedglidsmeenten Cappel, Nordseebad Dorum, Midlum, Misselwarden, Mulsum, Padingbüttel un Nordseebad Wremen. Die Tourismus is fon groote Betjuudenge in dät Lound Wursten. In Wremen un Dorum rakt et Boanhoafhalten an ju Boansträkke Bremerhoawen-Cuxhoawen.


Dät Wurstfräiske (uk Wurtfräisk, Wortfräisk, Wurster Fräisk) waas n Dialäkt fon de Fräiske Sproake, ju der fermoudelk bit toun Ounfang fon dät 18. Jierhunnert in dät Lound Wursten, noudelk fon Bremerhoawen, boald wude. Dät heert mäd dät Harlingerfräiske, dät Wangeroogiske un moor uutstuurwene Dialäkte, juust as dät Seelterske tou ju Aastfräiske Sproake. Dät Lound Wursten heerde nit tou dät uursproangelke Siedlengsgebiet fon do Fräisen, wuud oaber in dät Middeloaler toulääst fon do kolonisierd un bildede ne oainständige Loundgemeende. In dät 15. Jierhunnert begon ju fräiske Sproake allerdings uuttoustierwen uum fon dät Läichsaksiske fertroangen tou wäiden. In dät Lound Wursten uurlieuwde et oawers wät laanger as in Aastfräislound. Ap Eende fon dät 17. Jierhunnert wuud ju Sproake in two Woudeliesten beskrieuwen, ju waas tou ju Tied oawers al bolde uutstuurwen. In dän eerste Haldeel fon dät 18. Jierhunnert is dät Fräiske in Wursten dan wäil gans uutstuurwen. Dät Wurstfräiske waas unner do germaniske Sproaken wät gans Besunneres: in fuul Ooldfräiske Woude ferswoont die Stamvokoal un bleeuw die oolde Flexionsvokoal beheelden. Die wuud sogoar tou n loangen Vokoal. So wuud biespilswiese dät ooldfräiske sunu "Suun" zu snuh. Dät rakt neen uur germaniske Sproake, in ju sowät foarkumt. In dät läichdüütske Dialäkt fon


Die Upstalsboom waas in dät Middeloaler ne Thingstede bie Rahe, suudwäästelk fon Aurk. Fertreedere fon do Fräisen träfden sik deer in dät 13. un 14. Jierhunnert ap dän Täisdai ätter Pingster. Do Fertreedere koomen ut do Fräiske Soogen Seelounde. Bie dän Upstalsboom koomen do Fertreedere dan touhoope um Gjucht tou spreeeken un Besluute tou foatjen. Ieuwenske Gjucht un Besluute sunt uk Täkste uurlääwerd, do n Militärallianz twiske do unnerskeedelke Soogen Seelounde beskrieuwe. Bie ju Upstalsboomfersamlenge fon 1327 kreech Appingedam sien Stäädgjuchte. Dät Monumänt wät deer däälich stoant is deer in dät Jier 1833 deelsät. Do oolde Flintsteene sunt fon ne oolde oubreekene Säärke uut Aurk. Siet 2004 organisiert dät Friesisches Forum älk Jier ne Upstalsboomfersamlenge ap n Täisdai ätter Pingster. In dät Jier 2005 fierde die Fräiske Räid dät 50-jierige Jubileum fon dät Fräiske Manifest bie dän Upstalsboom. Ernst Andreas Friedrich: Wenn Steine reden könnten. Landbuch-Ferlach, Hannover 1989, ISBN 3-7842-0397-3 Pieter Gerbenzon: Apparaat voor de studie van Oudfries recht. Beoarbeidet fon Barendina S. Hempenius-van Dijk. 2 Beende. 1981. Gerhard Köbler: Lexikon der europäischen Rechtsgeschichte. München: C.H. Beck 1997, S. 593. Karl von Richthofen: Friesische Rechtsquellen. Reprint Uutgoave Berlin 1840, Uutgoave fon Karl Otto Johannes Theresius von Richthofen. Aalen: Scientia Ferlach


Bekoand sunt do flugge Ringe fon Saturn. Hier sunt do roat in ultra-violet, wier do noch fuul moor Unnerskeede apwiese.


Dät Glaanbäist is n regionaale Rasse fon't Bäist, ju in't ee'emaalige Hertsochduum Palts-Twobrääge tuchted wuuden is. Uursproangelk skäl dät in dät Hertsochduum Palts-Twobrääge roode Bäiste raat hääbe. Roode Bäiste-Rassen raate dät in Suuddüütsklound aleer oafte, toun Deel rakt dät do uk bit däälich noch. Man do Palts-Twobräägiske Bäiste wieren nit goud tuchted, dät skäl ree'äl Bullen raat hääbe, do juust so littik wieren as een suugend Koolich. Dät kon ünnerskeedelke Uurseeken hääbe: Intucht, läipe Selektion af läipe Ärneerenge. Fon ju Politik uut fersoachte me fon't aachttienste Jierhundert oun, dät troch Ienfierenge fon fraamde Bäiste, deerünner dät Simmendoaler Fläkfäi, on dät Limpurger Bäist, tou behieuwjen. Faarallen Hertsoch Christian IV. fon Palts-Twobrääge, die grooten Ienfloud uk ap ju Geskichte fon Hoangste-Rassen hiede, geen juun dät Probleem oun. Die Hertsoch heelt fräiske Bäiste on Simmendoaler Fläkfäi. Dät raate hie kostenloos af tou n gunstigen Pries an do Buuren ou. Faarallen dät Simmendoaler Fläkfäi hiede grooten Ienfloud ap do heemske roode Bäiste, wieruut dät Glaanbäist äntstuude. Touhoope mäd dät Glaanbäist äntstuude uum dän Tuunersbierich uk dät Tuunersbieriger Bäist. Do Tuunersbieriger Bäiste hieden oaber ieuwenske dät Simmendoaler Fläkfäi uk Bruunfäi ünner hiere Faaroolden, wieruut een swot Pigment resultierde, dät mongs uk noch fuul leeter aptried.


Dät Rokoko äntstuud in Frankriek ätter Ludwig XIV., wierbie ju Fierelkhaid ärsät wuude truch spieleriske Oard in friskere Pastellfaawen, ljoacht Stukwierk, Rocaille, fergoulded Holtsnitwierk un Girlanden. Moalere: Antoine Watteau - François Boucher - Jean Fragonard... Jean-Honoré Fragonard, Die stilkene Oap (3. Fjoondel 18. Jh.) Antoine Watteau, Gersaints Loadenschild, Detail (1720) Stiftssäärke Ottobeuren Rocaille Kartusche


Dät Romaniske heert tou do Indogermaniske Sproaken. Romaniske Sproaken sunt: Latiensk Italieensk Frantsöösk Katalanisk Ladinisk Furlanisk Korsisk Emilianisk Spoanisk Aranesisk Aragonesisk Llionesisk Oksitanisk Portugiesisk Mirandesisk Räto-Romanisk Rumänisk Arumänisk


Ju Romantik is een stilistiske Epoche in do Kunste, ju in dät Eende fon't 18. Jierhunnert äntstuude. In ju Literatuur waas dät al in ju Midde fon dät 19. Jierhunnert foarbie, in ju Moalerkunst in dät Eende fon dät 19. Jierhunnert un in ju Musik eerste in dän Begin fon dät 20. Jierhunnert. Wilst sik aleer do Kunstlere sänt ju Renaissance in Foarm un Inhoold moor un moor an do "klassiske" Foarbielden uut dät Oalerdum orientierd hieden, wuden do in ju Romantik minner wichtich: do Romantikere wüülen dät Ideoal fon een fräie un aaluumfoatjende Kunst naier kuume. Dät oolde Griechenlound un dät oolde Room stuuden nit moor in dän Middelpunkt, do Romantikere belooken sik maast ap aal hiere oaine Lounde, wiertruch monken uur Soagen un Mythen uut dät Middeloaler wier aplieuwden. Fääre is ju Romantik bekoand deerfoar, dät ju dät natüürelke oafter in aan uurnatüürelken Skien sjucht. Koolkklippen ap Rügen fon Caspar David Friedrich, 1830. Do Oolden fon dän Kunstler fon Philipp Otto Runge, 1806.


Roomelse (Düütsk Ramsloh af Saterland-Ramsloh) is n Täärp in Seelterlound un mäd soowät 4600 Ienwoonere dät grootste Täärp fon ju Meente. Tou Roomelse heere do Buurskuppe Hollen, Hollenerfoan mäd Hollebierich, Roomelse-Aast, Hollenbround, un Roomelse-Wääst mäd Hoogebierich, Häärst un Raake. Die Noome Roomelse kuud häärkuume fon Ooldfräisk *Rames-la mäd as Gruundwoud (twäide Lid) la, Hoochdüütsk Loh ' Woold af eepene Steede deeroun', wät in fuul Noomen apträt. Tou ferglieken is dät an uur Steeden foarkuumende Ramsel, Ramslo, Ramelsloh. As Bestimmengswoud is tou ferglieken dät Middelläichdüütske ramese, remese ' Bärenlauch/ Allium Ursinum' af hraban, hramn ' Rabe' (die Fuugel af n Persoonennoome). Also ' Woold mäd Boarenlook af Roawen'. Roomelse lait midde in Seelterlound. Truch Roomelse fljut ju Seelter Äi un die Seelter-Äi-Paad lapt truch dät Täärp. Roomelse waas bit tou 1974 ne oaine Meente, nu häd deer die Meenteräid sin Sit. Bie ju Gebietsreform fon 1974 wuude Skäddel un Seedelsbierich mäd do Meenten Roomelse un Strukelje tou ju Meente Seelterlound touhoopefoatet. In Roomelse stoant dät Räidhuus fon ju Meente Seelterlound. Der skäl al foar 1657 ne Skoule in Roomelse weesen hääbe. In 1614 wäd fon evangeelske Pestoore ätter dät Amt in Kloppenbuurich begjucht, dät in Roomelse do Bäidene Unnergjucht hääbe mouten.


Rumänien is n Lound in (ätter ferskeedene Definitione) Middel- af Suudaast-Europa. Ju Haudstääd is Bukarest un die Präsident fon ju Republik is sänt 2014 Klaus Werner Johannis, die tou ju düütsksproakige Minnerhaid fon do Siebenbürger Saksen heert (Stound: 2015). Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Moldoveanu (2,544 m). Ju grootste Äi fon Rumänien is die Donau. Rumänien wäd begränsed fon: Ukraine in dät Noude, Moldawien in dät Noud-Aaste, Bulgarien in dät Suude, Serbien in dat Suud- Wääste. Ungarn in dat Wääste. Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $11.100 in 2007. In 2007 waas 7,9% fon ju ganse Wirtskup Buuräi, 35,6% Industrie un 56,5% Tjoonste.


Navajo (Uk: Navaho, Oainbeteekenge: Diné bizaad) is mäd 150.000 Baalere ju grootste Indioanersproake in do USA. Man dät rakt een Äntwikkelenge, ju uus wiest, dät düsse Sproake fielicht uk bolde betroued is: Die Andeel fon rien ängelsk-sproakige Bäidene (fieuw bit soogentien Jiere oold) is twiske 1980 un 2000 fon 11,8 % ap 48,7 % woaksen. Unner dän Twäide Waareldkriech wuud ju Sproake bruukt as Kode in dän Pazifikkriech truch Navajo-Kodespreekere uum stilkene militäre Begjuchte uur dät Radio tou seenden. Dät hied dän Foardeel, dät dät n gjucht gaue Methode foar ferslöätelde Kommunikation waas. Ju Kode is sieläärge nit fon do Japaner breeken wuuden. Na-Dené-Sproaken Eyat-Athapaskiske Sproaken Athapaskiske Sproaken Apache-Sproaken Navajo Wikipedia in Navajo, juust gratter as uuse.