Dät Lama (Lama glama) is een Oard fon do Kamäile (Camelidae), nieper fon do Näiwaareld-Kamäile (Lamini), uut Suud-Amerikoa. Dät is n Huusdiert un stommet fon't wüülde Guanako ou. Dät rakt archäologiske Indizien, dät dät Lama in't Hoochlound fon Peru al foar fieuwduusend Jiere as Huusdiert heelden wuuden is. Al loange eer do Europäere koomen, hääbe do Indioanere in do Anden dät Lama as Last-Diert bruukt, man jo hääbe uk dät Flask un ju Wulle deerfon ferwäided, uk wan ju Wulle fon't Alpaka as wäidfuller goolt. In dät Inka-Riek wuuden tou ju Tied fon ju spoanske Ärooberenge wäil bit tou tjoon Millionen Lamas heelden. As do Europäere koomen, wuuden Skäipe un Hoangste ienfierd, do do unnerskeedelke Funktionen fon't Lama uurnieme kuuden. Deeruum geen die Bestound fermoudelk in do touken hunnerd Jiere ätter ju Ärooberenge uum 90 % tourääch. Daach wäide Lamas bit däälich noch in oulaine Regionen fon do Anden as Lastdiert bruukt, uk foar Flask un Wulle wäd dät noch tuchted. Dät rakt sogoar intwiske n poor Buuren in uur Deele fon ju Waareld, biespilswiese in Europa, do Lamas tuchtje.


Die Uutdruk Lama häd moorere Betjuudengen: Lama steht für: Lamas (Sleek), aan Sleek fon do Näiwaareld-Kamäile in Suudamerikoa Lama (Kamäil), dät Huusdiert uut düüsen Kamäil-Sleek Lama (Buddhismus), aan spirituellen Määster in dän Buddhismus die hoochste Määster in dän Tibetisken Buddhismus is die Dalai Lama aan spiriutellen Määster uk in dän Vajrayana-Buddhismus Lama (Kaste), een Kaste in Tibet/Nepal Lama (Ethnie) een Foulk in Wääst-Afrikoa Lama (Sproake), ju Sproake fon düt Wääst-Afrikoanske Foulk Lama (Stof), aan flanelloardigen Stof Aérospatiale SA-315, aan Typ fon Hoochskruuwer Lama (Mythologie), een foarbiddende Goddinne in ju sumeriske Mythologie Lama (Koartenspil), een Koartenspil Buppedät rakt dät: moorere Täärpe, Stääde, Meenten usw. mäd dän Noome "Lama". "Lama" kon uk die Noome fon Ljuude weese.


As Maya beteekent een Riege fon middel-amerikoanske Indioaner-Foulke, do traditsjonell Maya-Sproaken baale. Jo sunt besunners bekoand foar hiere Hoochkultuur, do Rieke, do jo in ju Tied gruunded hääbe, eer do Europäere Amerikoa äntdäkkeden un uk foar ju Maya-Skrift. Dät is een ful uutbielded Skriftsystem, un weerskienelk ieuwenske fon ju nit äntsifferde Isthmus-Skrift dät eensige, dät sunner Ienfloud fon buute ap dän amerikoansken Dubbel-Kontinent äntsteen is. In fröiere Tieden hääbe do Maya buppedät groote Stääde baud, een fon do bekoandste is Chichén Itzá. Deer sunt fuul groote pyramiden-foarmige Tämpele ärheelden, man uk baldoarich fuul uur Ruinen, uumdät jo ne hooch äntwikkelde Architektuur hiedene. Apgruund fon hiere oaine Skrift is fon ju Geskichte fon do Maya fuul moor bekoand, as bloot wät me mäd archäologiske Methoden äntdäkke kon. In ju Äddere Präklassik kumt dät in't Eende fon ju Archaiske Periode tou eerste duurhoafte Siedelengen un tou ju Äntwikkelenge fon ju Buuräi. Eerste do Maya toureekende archäologiske Funste uut Cuello in Belize wäide ap sowät 2000 f. Kr. doatierd. Fon düsse Steede uut skällen sik do Maya apdeeld hääbe un hääbe sik uutspradt, foaraaln ätter dät Noude (Gulf fon Mexiko). Sowät uum 1500 f. Kr. of wildääge uk al eer, wuude ju Stääd


Siegfried & Roy (13. June 1939, Rosenheim, German Reich / 3. October 1944, Nordenham, German Reich – 8. May 2020, Las Vegas, Nevada) wiene in duo fan Dúts-Amerikaanske magiërs en ferdivedearders, fral bekend om har optreden mei wite liuwen en wite tigers. Siegfried & Roy biography at AllMusic Commons: Siegfried & Roy – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Weliko Tarnowo (Bulgarisk: Велико Търново) is ju Stääd fon Bulgarien,Haudstääd 1185 - 1393. Deer woonje 73.656 (Feb. 2010) Ljuude un ju is ju grootste Stääd fon dät Lound. Asenowa mahala 1887 - 5.700 1892 - 8.565 1900 - 10.587 1920 - 12.025 1946 - 16.223 2001 - 66.337 2010 - 73.656 Commons: Veliko Tarnovo – Mediendoatäie


Curaçao is n Ailound in ju Karibik. Dät is n oainständich Lound binnen et Köönichriek fon do Niederlounde. Curaçao heert mäd Aruba un Bonaire tou do ABC-Ailounde. Disse tjo Ailounde heere tou do suudelke Kleine Antillen ("Litje Antillen"). Bie Curaçao heert dät Ailound Klein Curaçao wier neen Moanskene lieuwje. Ap Curaçao woonje 158.665 Moanskene (Täljier: 2019) ap 444 km2. Do maaste woonje in ju Haudstääd Willemstad. Dät Ailound lait sowät 60 km fon’t Fäästlound ou (noudelk fon Venezuela un noudaastelk fon Kolombien). Wäästelk fon Curaçao lait et Ailound Aruba, aastelk fon Curaçao lait Bonaire. Touhoope mäd disse Ailounde heert Curaçao geografisk tou do Ailounde unner do Wiende. Suudaastelk lait Klein Curaçao ("Litje Curaçao"), n unbewoond Ailound mäd bloot n Fjuurtouden un litje Hütten foar do Duuktouristen. Die hööchste Bierich ist die Sint-Christoffelberg mäd ne Hööchte fon 375 m. Truch hiere Beginbouksteeuwe wäide do Ailounde Aruba, Bonaire un Curaçao uk wäil ABC-Ailounde naamd. Dät grootste Deel fon do 158.665 Ienwoonere (Täljier: 2019) woont in ju Haudstääd Willemstad. Ju Haudstääd wuude uum dät Schottegat baud, in’t säntroal-aastelke Deel fon’t Ailound. Dät rakt ferskeedene etniske Gruppen ap’t Ailound. Do Foaroolden fon do maaste Ienwoonere wieren Sklaven, do uut Afrikoa hoald wuuden. N litje


N Ruumtefierder is n Deelniemer oun n bemonde Ruumtefoart. Die eerste Ruumtefierder häd in et Jier 1961 Juri Gagarin uut ju Sowjet-Union weesen. Et rakt neen Ruumtefierdere uut Fräislound, man die Ruumtefierder Jack R. Lousma stamt fon een wäästfräiske Famielje in Amerikoa. Astronaut Ängelsk Taikonaut Chineesk Spationaut Frantsöösk Geimfari Iesloundsk Angkasawan Malaysisk Gitinavard Persisk Kosmonaut Rusk Gofodwr Walisisk Sigmund Jähn (DDR) – Sojus 31/Sojus 29, *Reinhold Ewald – Mir97 (Sojus TM-25/Sojus TM-24) Klaus-Dietrich Flade – Mir92 (Sojus TM-14/Sojus TM-13) Reinhard Alfred Furrer – STS-61-A Ulf Merbold – STS-9, STS-42, Euromir94 (Sojus TM-20/Sojus TM-19) Ernst Willi Messerschmid – STS-61-A Thomas Arthur Reiter – Sojus TM-22, ISS-Expedition 13/ISS-Expedition 14 (STS-121/STS-116) Hans Wilhelm Schlegel – STS-55, STS-122 Gerhard Julius Paul Thiele – STS-99 Ulrich Walter – STS-55 Lousma


Esperanto is een kunstelke Sproake. Wikipedia ap Esperanto Täkst "Seeltersk" ap Esperanto


Mexiko-Stääd (Nahuatl: Altepetl Mexihco, Spoansk: Ciudad de México) is ju Haudstääd fon Mexiko. Ju Stääd heert tou naan Lid-Stoat, man dät is ne oaine Rebäts-Köärperskup foar sik, wier moor as 8,9 Millionen Ljuude lieuwje. In dän wiederen Späk-Gäddel uum ju Stääd tou sunt dät moor as 21 Millionen Ljuude. Ju Stääd is die politiske, wirtskuppelke, kulturelle un infrastruktuurelle Middelpunkt fon Mexiko. Buppedät is dät die Sit fon't Äärtsbisdum Mexiko, man dät belukt sik nit ap dän Stoat Mexiko, wierfon dät bloot n litjen Deel uutmoaket. Mexiko-Stääd stoant in ju Traditsjoon fon ju oolde Azteken-Haudstääd Tenōchtitlan. Do Azteken hääbe sik in dän eersten Haaldeel fon't 14. Jierhunnert junner ap een Ailound in dän Tetzcohco-See deellät un hääbe junner een groote Stääd apbaud. Dät is muugelk, dät ju Steede al toufoarne besiedeld waas, man eerste unner do Azteken wuude deer ne groote Stääd uut. In 1521 hääbe läiweloa do Spoaniere unner Hernán Cortés touhoope mäd indioanske Ferbuundede ju Stääd fernäild un hääbe ap do Ruinen fon dät oolde Tenōchtitlan een näie Stääd apbaud, un dät is Mexiko-Stääd. In dän Ferloop fon ju Kolonioal-Tied is die grootste Deel fon dän Tetzcohco-See druuchlaid wuuden, sodät fon ju uurspröängelke Ailound-Loage niks moor tou sjoon is.


Afghanistan is n Lound in Asien. Ju Haudstääd is Kabul un die Präsident fon ju Republik is sänt 2014 Ashraf Ghani. Afganistan häd Skeede mäd: Turkmenistan un Usbekistan in dät Noude; Tadschikistan in dät Noudaaste; China in dät Aaste; Pakistan in dät Suude; Iran in dät Wääste.


Dit is n Swadesh-Lieste foar dät Seelterfräiske. N Swadesh-Lieste is n Standoartwoudelieste foar Unnersäik ätter Toalfamilien. Ju Lieste wuude uursproangelk ap Ängelsk skreeuwen fon n Antropologen Morris Swadesh. Disse Lieste is foar ju seelterfräisk Sproake, man foar dän Fergliek sunt uk dät Wäästfräiske un Wangeroogiske apnuumen in disse Lieste.


Persisk (پارسی) is ne Iranisk Sproake mäd sowät 110 Millione Baalere, foarallen in Iroan, Afghanistan un Tadschikistan.


Niccolò Machiavelli (Florenz, 3. Moai 1469 - Florenz, 21. Juni 1527) waas n italioansk Politiker, Filosoof, Skrieuwer un Dichter. Hie is bekoand wuuden uum sien politiske Ideen. Hie is gjucht bekoand wuuden mäd sien Wierk Il principe (Die Fürst). Hie häd deermäd ju Boasis lain foar do modärne Kultuurwietenskuppe. Machiavelli waas n Strieder foar ju Oainständichkaid fon ju Republik Florenz, ätter sin Woal tou Kanzler in't Jier 1498 seech hie, ätter ferskeedene diplomatiske Raisen truch Europa, dät ju Oainständichkaid fon sien Republik in Gefoar waas. Dät Jier 1512 waas dät Eende fon ju Republik Florenz. In sien Huus in Sant'Andrea in Percussina, n poor Kilometer buute ju Stääd Florenz, skreeuw Machiavelli sien Wierke, do him bekoand moakeden. Dät Bouk Discorsi skreeuw hie uum't Jier 1517, man hie wuude gjucht bekoand truch sien Il principe (Die Fürst), dät 1518 of 1519 publiziert wuude. Il principe (Die Fürst) is Machiavelli sin Fürstenspeegel. In't Bouk rakt Machiavelli n Analyse wo n Fürst standhoolde kon, wan hie nit säärm an ju Macht keemen is, man dit mäd Hälpe fon uurswäkke Ljuude un ju Leere fon Fortuna däin häd. Roum un Eere kuude n Fürst kriege truch 'goude Wätte un goude Armeen'. Machiavelli waas juun


Johannes Calvin (* 10. Juli 1509 in Noyon, Picardie; † 27. Moai 1564 in Genf) waas aan fon do gratste Teologen fonne Reformation. Wichtich bie Calvin waas dät Konzept fon kristelke Fräiegaid. Hie waas un ju Siede fon Martin Luther, foulgede sien Biespile, man waas uk kritisk uur ju kristelke Fräiegaid. Ju kristelke Fräiegaid doarst nit tou politiske Uunheerichkaid fiere.


Martin Luther (* 10. November 1483 in Eisleben, Groafskup Mansfeld; † 18. Februoar 1546, uk deer), aan Mönk un Teologieprofessor, waas die Initiator fon ju Reformation. Ap'n 31. Oktober 1517 moakede Calvin sien 95 Thesen bekoand. Do Thesen wieren dät Begin fon groote teologiske, kulturelle un politike Twiste, do tou n Sköär in dät kristelke Europa fierden. Bie de Rieksdai in Worms in 1521 kwaad Calvin 'mien Geweten is in et Woud Goddes fangen [...] deeruume kon un wol iek niks wieruumeroupe [...] hier stounde iek, iek kon nit uurs'. Wichtich bie Calvin is et Benul dät ju säändige Moanske nooit säärm God beräkke kon. In Luther sien Leere waas ju Reede fon two Rieke: Dät Waareldriek un dät gäistige Riek (Reich Gottes). Et Waareldriek wuude fon God anoardend, so as dät uk in Römer 13, 2 beskreeuwen wuude. Disse Interpretation wüül hie nit diskutierje, bit 1530 do Fürste fon Saksen un Hessen un hiere Juristen ju juridiske, man nit teologiske Jäildegaid, toutälden.


Jean Bodin (* 1529 of 1530 in Angers; † 1596 in Laon) waas n franktsöösk Filosoof un is bekoand wuuden uumdät hie dät modärne Souveränitätbegriep introdusierde. Bodin waas al betied foar dän Absolutismus. In't Leetmiddeloaler un in ju Reformation roate dät ferskeedene Juunsätteorien. Jean Bodin reagierde deerap mäd sien Six livres de la République (säks Bouke fon ju Republik) in 1576. Sien Wierke wieren foarallen n Reaktion ap do Hugenottenkriege (1562 bit 1598) un do Monarchomachen. In ju politiske Diskussion geen dät altied wier uur Souveränität, man dät roate neen Definition. Bodin roate deeruume n Definition. In disse Definition stoant dät Souveränität nit deelboar weese kon un foar uunbepeelde Tied weese skuul. Bie Bodin waas ju Souveränität altied absolut. Et eensige Ferskiel twiske do ferskeedene Regierungsfoarme waas ju Antaal fon Persoone (een, n poor of fuul). In do Wierke fon Bodin wuude ju Aristokratie un Demokratie as Muugelkaide anärkoand, man sien beljoofste Regierungsfoarm waas ju Monarchie. Ätter Bodin kuude me do Regierungsfoarme oaber nit kombinierje, dät waas uunmuugelk.


Hugenotten is siet uungefeer 1560 n Woud foar do frantsööske Protestanten. Hier Gloowe waar die Kalvinismus, die uut do 1530er Jiere stammende Leere fon Johannes Calvin.


Do Monarchomachen wieren n Gruppe fon hugenottiske Juristen. In hiere Skrifte wieren jo kritisk juunuur dän Absolutismus un apgruund fon ju Foulssouveränität wierkten jo n Theorie fon Tyrannenmoort uut. Uum 1560 waas uungefeer tjoon Prozänt fon ju frantsööske Befoulkenge kalvinistisk wuuden. In groote Deele fon Suud-Frankriek roate dät fuul Anhongere. Uk die Oadel bekierde sik tou dän Protestantismus. Jo wuuden do Anfierder fon do Hugenotten. Deeruut äntstuude n politiske Stried un disse wuude uk n religiöse Stried. Bie do Hugenottenkriege fon 1562 bit 1598 sunt fuul Hugenotten stuurwen. Bit tou ju Bartholomäusnoacht fon 1572 waas ju frantsööske Monarchie neutroal bleeuwen juunuur do Hugenotten, man in disse Noacht wuuden uungefeer 5.000 bit 30.000 Hugenotten uumebroacht. Ju Oantwoud fon do Hugenotten waas ju Leere fon do Monarchomachen (Striedere juun dän Absolutismus). Ju Leere wuude unner uur beskreeuwen in ju Francogallia, ju fon François Hotman publisiert wuude. Ju Francogallia wuude skreeuwen in ju konstitutionalistiske un positivgjuchtelke Tradition uum politiske Juunsätterai tou gjuchtfäidigjen apgruund fon oolde frantsööske Wätte. Hotman fersoacht in sien Francogallia tou beskrieuwen, wo n politisk Systeem funktionierje skuul. Hierbie geen Hotman uut fon ju Foulssouveränität. In ju Vindiciae fon Theodorus Beza roate dät two Buunde: 1. Buund: Twiske God, Köönich un


Drachten is ne Täärp in ju Meente Smellingerlound, in dät Aaste fon ju Provints Fryslân. Dät is ju grootste Woonsteede in ju Meente mäd ungefäär 44.940 Ienwoonere (2012) un et rakt moor as 22.000 Oarbaidssteeden. Ätter Ljouwert is Drachten ju twäidgrootste Stääd in Fryslân. Buuten ju Täärp rakt et noch n litje Flugploats. In dät 17. Jierhunnert roate et do Täärpe Noud-Drachten un Suud-Drachten. Do lain bee an ju Drait of Dracht. 1641 wuude begonnen mäd dät Uutgreeuwen fon ju Drachtster Feart (Drachtster Kanoal). In disse Tied roate dät groote Foane in ju Region, do oubunked wuuden. In disse Tied woaksen bee do Täärpe touhoope. Eerst in dät 19. Jierhunnert wuude Drachten een Ferwaltengseenhaid. In do 1950er Jiere kreech Drachten ne näie Fabrik fon Philips, deertruch woaks ju Befoulkenge stäärk. Commons: Drachten – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen: S.J. van der Molen, Turf uit de Wouden, Ljouwert, 1978, S. 72


Justus Lipsius, of Joost Lips, (Overijse, 18. Oktober 1547 – Leuven, 23. Meert 1606) waas n suudniederloundsk Humanist, Filologe un Historiker. As Do Niederlounde in't 16. Jierhunnert sik uunouhongelk fon Spanien moakeden, wieren do maaste Toankere in Do Niederlounde deer uk foar. Justus Lipsius waas nit mäd disse republikaniske Foarstaalenge ienfersteen. Hie waas juust foar n Monarchie, uumdät n Monarchie ju ooldste Regierengsfoarm waas. Deeruume waas n Monarchie waas ätter Lipsius uk natuurelker un rationeller un deeruum also ju bääste Riegerengsfoarm. Hie basierde sik deerbie ap do Wierke fon Niccolò Machiavelli un Cicero. Lipsius moakede in sien Wierke n Unnerskeed twiske interne un eksterne prudentiae. N gouden Fürst skuul säärm 'prudent' weese, man hie skuul uk goude Räidheere um sik tou sammelje. In ju Interässe fon ju Mäinskup skuul n Fürst, bloot wan dät ächt nöödich is, 'n bitje Bedroach' bruuke. Deeroun sjucht me die Ienfloud fon Machiavelli. Dät politiske Toanken fon Lipsius is n Kombination fon Neostoismus un Tacitismus. Foarallen dät stoiske Toanken fon Seneca sjucht me in sien Wierke, an ju uur Siede stoant Tacitus, die pater prudentiae, säntroal. Fon ju eene Persoon kuumt prudentiae, fon ju uur kuumt Wiesegaid. Dät Bouk Politicorum sive Civilis Doctrinae Libri Sex


Hugo de Groot (Delft, 10. April 1583 – Rostock, 28. Augustus 1645) waas n niederloundsk Gjuchtsgeleerde un Skrieuwer. Hie is internationoal unner'n Noomen Hugo Grotius bekoand wuuden. Grotius tält tou do intellektuelle Gruundengsfoars fon't Souveränitätstoanken, ju Natuurgjuchtsleere un dät apkloorde Foulkengjucht. Do Ljuude seegen him as n Wunderbäiden, uumdät hie in'n Oaler fon tweelich Jiere al perfekt Latien un Griechisk baale kuude. Grotius studierde al an ju Universität Leiden do hie alwen Jiere oold waas. Ätter ju Uunouhongelkaidsferkloorenge fon Do Niederlounde in't Jier 1581, waas hie Deel fon'n näie Generation humanistiske Juristen, do fersoachten dät Begriep Souveränität näi tou definierjen. Hie hiede do näiste leet-humanistiske Äntwikkelengen fon Lipsius sin Ätterfoulger, Joseph Justus Scaliger, leerd un ju Noodseeke anärkoand uum eerst do Fundamente fon do humanistiske Studien fäästtoulääsen foardät hie groote Seeke in ju Politik un Gjucht behondelje kon. So begon hie in een fon sien wichtichste Studien, wäkke nu as De iure praedae bekoand is un in 1603-04 skreeuwen wuude, mäd n Diskussion uur ju methodus fon Unnersäik un ju ordo fon Unnergjucht, foardät hie mäd ju prolegomena fon Gjucht un Politik ounfange kuude. Grotius staalde fääst dät me do Probleeme fon De iure praedae, do Froagen uur Kriech un


As Oold Tästamänt beteekent me in ju kristelke Terminologie dän Deel fon ju Biebel, die do Kristen un do Juuden tougliek as hillich jält, wilst dät Näi Tästamänt bloot fon do Kristen anärkoand wäd. Do Juuden naame dät Oolde Tästamänt Tanach (תַּנַ״ךְ), wät een Akronym is uut do hebräiske Bouksteeuwen Taw (ת) foar ju Torah (תּוֹרָה, do fieuw Bouke Mose), Nun (נ) foar Nevi’im (נְבִיאִים, do Propheten-Bouke) un Kaf (כ , an't Woudeende in ju Foarm ך skrieuwen) foar Ketuvim (כְּתוּבִים, do Skriften). Dät sunt do Bestounddeele fon't Oolde Tästamänt. Do grootste Deele fon dät Oolde Tästamänt sunt uurspröängelk ap Hebräisk ferfoated, bloot litje Deele ap Aramäisk. Deeruum wäd dät Oolde Tästamänt fon wäkke uk as Hebräiske Biebel beteekend. Man wichtich foar ju Uurlääwerengsgeskichte is nit bloot die ärheeldene hebräiske Täkst, man uk besunners oolde Uursättengen, so as ju griechisk-sproakige Septuaginta (äntsteen twiske 250 f. un 100 ä. Kr.), do aramäiske Targume un ju latienske Vulgata (uum 400 ä. Kr.). Die hebräiske Täkst is näämelk in sin fullen Uumfangst eerste mäd dän Codex Leningradensis uut dät Jier 1008 ä. Kr. uurlääwerd, een Ouskrift, die fon do Masoreten moaked wuuden is, dät sunt juudske Geleerde. Allere Breekstukke, do in ju Ruinenstääd


Ju Eermodärne Tied is n Deel fon ju europäiske Geschichte ju ounfangd twiske dät 13. un 15. Jierhundert un ungefeer uum 1800 apheerd. Ätter 1450 ferannerd der n Masse in Europa. Truch dän Bouktai rakt et n Oard Massenmedien, truch Martin Luther begon 1517 ju Reformation. Do wichtichste historisk-politiske Uumesleeke in disse Tied wieren dät Eende fon dän Hundertjierrige Kriech twiske Frankriek un Änglound in 1453, die Faal fon Konstantinopel in't Jier 1453, ju Äntdekkenge fon Amerikoa truch Christoph Kolumbus un dät Eende fon ju Reconquista in dätsälge Jier. Inne eermodärne Tied kuume do new monarchies ap so as Spanien, Frankriek, Änglound, Aastriek, Prüüsen un Ruslound. Maast wuuden disse Stoate säntroal un absolutistisk regierd. Die Hondel waas foar 1450 noch kontinentoal, also bloot ap Europa beleeken, man fon't 16. Jierhunnert ou roate et n interkontinäntoalen Hondel. Truch ju Reformation stuuden näie religiöse Ideen ap, man deerätter wuuden uk n Masse näie Stoatstheorien fon Toankere präsentierd, do sik oafte beleeken ap roomske Toankere. Uk in ju Kunst wuuden Ideen uut et oolde Griechenlound un et Roomske Riek wier aktuel, disse Wiergebuurt fon oolde Ideen wädt uk ju Renaissance naamd. Dät Eende fon ju eermodärne Tied faalt touhoope mäd ju Frantsööske Revolution


Snits is ne Stääd suudwäästelk fon Ljouwert un dät is ju Haudstääd fon ju Meente Súdwest Fryslân. Deer woonje ungefäär 33.000 Ljuude. Ju Stääd is bekoand um sien Snitser Woaterpoute. Uur Seeken do der froai sunt, sunt dät Stäädhuus un ju Martinisäärke. Snits is een fon do alwen Stääde fon Fryslân, wier de jierelke Alvestêdetocht foarbie lapt. Do alwen Stääde sünt: Ljouwert, Snits, Drylts, Sleat, Starum, Hylpen, Warkum, Boalsert, Harns, Frjentsjer un Dokkum.


Manischa Dalerowna Sangin, bekoand uk as Manischa af MANIZHA (bädden as Chamrajewa ap dän 8. Juli 1991 in Duschanbe, Tadshikistan) is ne russiske Sjungerske. Se sjungt ap Moai 2021 bie dän "Eurovision Song Contest" in Rotterdam in do Niederlounden, dät Läid "Russian Woman" foar Ruslound. Manuscript (2017) ЯIAM (2018) Womanizha (2019)


Ju Tora of Torah (hebräisk foar Wiesenge; Betoonenge ap „a“; in ju aschkenasiske Uutsproake Tauro, Tauroh, ap Jiddisk Tojre) is die eerste Deel fon dät Oolde Tästamänt, dät bie do Juuden "Tanach" hat (uumdät jo neen näi Tästamänt hääbe). Ju Torah bestoant uut fieuw Bouke, wieroun Mose een wichtige Rulle spielt, deeruum wäd uk fon do Fieuw Bouke Mose of fon dät Pentateuch boald. Ju Beteekenge "Pentateuch" kumt fon dät griechiske "Πεντάτευχος" (Pentáteuchos), dät is touhoopesät uut "πέντε" (pénte, dät hat "fieuw") un "τεῦχος" (teũchos, dät hat "Behooldnis"), also "Fieuw-Behooldnis", wät sik oulat fon do Kruuken, wieroun do Ljuude fröier un aleer hiere Skrift-Rullen hiedene. Do fieuw Bouke wäide bie do Juuden mäd hiere hebräiske Noomen beteekend un dät is aaltied dät eerste of touminst een fon do eerste Woude tou Begin fon älk Bouk. Biespilswiese hat die eerste Fäärs fon dät eerste Bouk Mose: „בְּרֵאשִׁ֖ית בָּרָ֣א אֱלֹהִ֑ים אֵ֥ת הַשָּׁמַ֖יִם וְאֵ֥ת הָאָֽרֶץ׃“ (Bereschit bara Elohim et ha-Schamajim we'et ha'aretz; dät hat: In'n Ounfang moakede God dän Heemel un ju Äide). Die Hebräiske Noome fon dät Bouk hat deeruum: בְּרֵאשִׁית (Bereschit, „In'n Ounfang“). In dät Kristendum wäide do fieuw Bouke maasttieds mäd griechiske of latienske Noomen beteekend (deelwiese uk uurspröängelk griechiske


As Tweelich-Propheten-Bouk beteekent me touhoopefoatjend tweelich litjere biebelske Propheten-Bouke uut dät Oolde Tästamänt, do twiske dät oachte un dät säkste Jierhunnert foar Kristus änsteen sunt, also eer, in un ätter ju Tied fon dät Babyloonske Exil (dät wäd maasttieds apl 597 bit 539 f. Kr. doatierd). Do tweelich Propheten sunt: Hosea Joel Amos Obadja Jona Micha Nahum Habakuk Zefanja Haggai Sacharja Maleachi In't foulgjende skäl dät een touhoopefoatjende Deerstaalenge fon aal do oankelde tweelich Bouke reeke: Dät Bouk Hosea begint deermäd, dät hie een Huure hilket, uum Israel een Speegel-Bielde foar sien Uuntjoue juun God un sien "huurjen" mäd heedenske Godhaide tou wiesen. Hosea kricht mäd ju Huure tjo Bäidene. Die eerste Suun hat Jesreel, dan kumt ju Dochter mäd dän Noome Lo-Ruhama (dät hat: Neen Ärboarmjen) un ätters die Suun Lo-Ammi (dät hat: Nit mien Foulk). Ätters kumt een Goddes-Rääde, wieroun as in aan Gjuchts-Prosäss ju Uuntjoue fon dät Foulk Israel bekloaget wäd. Ju Bekloagenge is häd, man daach rakt dät deer uk Passagen oane, do ferkändigj, dät dät Foulk luuterd wäide skäl un dät deer Heel kumt. Hosea mout noch insen een uuntjou Wieuw hilkje, man nu fertichtet hie deer ap, mäd hier in't Bääd tou gungen un


As חֲמֵשׁ מְגִלּוֹת / Chamesch Megillot ( חֲמֵשׁ / chamesch" betjudt fieuw, מְגִלּוֹת / megillot is ju Moortoal tou Hebräisk מְגִלָּה / megilla, „Skrift-Rulle“, „Bouk“) beteekent me in't Juudendum touhoopefoatjend fieuw besunnere "Fäästrullen" in dän trääden Deel fon dän Tanach (Tanach is, wät in't Kristendum dät "Oolde Tästamänt" hat). Bie do Juuden sunt do Skriften fon't Oolde Tästamänt so ounoardend, dät die trääde Deel do "Ketuvim" (Skriften) sunt, ätter ju Torah (Bouke Mose) un do Propheten. Monken düsse Skriften of Ketuvim wäide also fieuw Bouke ätter hiere Betjuudenge foar fieuw juudske Fääste as do fieuw Megillot beteekent. Düsse fieuw Bouke un do Fääste, tou do deeruut leesen wäd, sunt: Rut (foar dät Wiekenfääst (Schavuot) ap dän füüftichsten Dai ätter Pesach, in dän Moai of Juni) Hooch Läid (foar dät Pesach-Fääst, tou Ärinnerenge oun dän Uuttoach fon dät Foulk Israel uut Ägypten, in't Foarjier) Kohelet / Präätenjer (foar dät Loof-Hutten-Fääst of Sukkot, dät in'n Häärst fierd wäd) Kloageläidere (foar dän 9. Av, dät is n Dai in dän Suumer, wier fäästed un foaraaln oun do bee Fernäilengen fon dän Jerusalemer Tämpel in do Jiere 587/586 foar Kristus un 70 ätter Kristus toacht wäd) Ester (foar dät Purim-Fääst, dät is n Februoar


Saskhori is n Täärp in Georgien. Deer woonje 332 Moanskene (2014).


Guillermo Alberto Santiago Lasso Mendoza (* 17. November 1955 in Guayaquil) is n Politiker. Hie is siet dän 2021 die 58. Präsident fon ju Buundesrepublik Ecuador.


Addrup is n Täärp in ju Meente Essen (Ooldenbuurich) in dän Loundkring Kloppenbuurich, mäd ne Fläche fon 7,47 km² un 298 Ienwoonere. Addrup wuud al in n Uurkunde fon 950 eerstmoals ärwäänd. Websteede fon Addrup Commons Fläche fon Addrup Geskichte fon Addrup


Harns (holl. Harlingen) is ju Haudstääd fon ju Meente Harns. Ju Stääd is de wichtichste Hoawenstääd fon ju Provinz Fryslân. Harns häd ungefäär 15.000 Ienwoonere. Deermäd is et ju füüftgrootste Stääd fon ju Provinz. Fon Harns foart dät Boot ätter do Ailounde Flielound un Skylge wai. In Harns stounde so 'n 500 niederloundske Rieksmonumänte. In Harns wäd ieuwenske dät Niederloundsk uk n niederloundsken Dialekt, dät Harnzersk uut ju Dialektgruupe fon dät Stäädfräisk boald. Wäästfräisk wäd dät nit fuul boald. Harns is aan fon do alwen Stääde fon Fryslân, wier de jierelke Alvestêdetocht foarbie lapt. Do alwen Stääde sünt: Ljouwert, Snits, Drylts, Sleat, Starum, Hylpen, Warkum, Boalsert, Harns, Frjentsjer un Dokkum. Websiede fon ju Meente Harns Ängelsk, Düütsk, Niederloundsk


The Carpenters is n rockkoppel uut Downey, Kalifornien (Fereende Stoaten fon Amerikoa). Ticket to Ride (1969) Close to You (1970) Carpenters (1971) A Song for You (1972) Now and Then (1973) Horizon (1975) A Kind of Hush (1976) Passage (1977) Christmas Portrait (1978) Made in America (1981) Voice of the Heart (1983) An Old-Fashioned Christmas (1984) Lovelines (1989) As Time Goes By (2004)


The Doors is n rockkoppel uut Fereende Stoaten fon Amerikoa. Meegliedere fon dän Koppel wieren: Jim Morrison Ray Manzarek Robby Krieger John Densmore The Doors (1967) Strange Days (1967) Waiting for the Sun (1968) The Soft Parade (1969) Morrison Hotel (1970) L.A. Woman (1971) Other Voices (1971) Full Circle (1972) An American Prayer (1978)


The Beatles is n rockkoppel uut Änglound. Meegliedere fon dän Koppel wieren: John Lennon Paul McCartney George Harrison Ringo Starr Please Please Me (1963) With the Beatles (1963) A Hard Day's Night (1964) Beatles for Sale (1964) Help! (1965) Rubber Soul (1965) Revolver (1966) Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band (1967) Magical Mystery Tour (1967) The Beatles (1968) Yellow Submarine (1969) Abbey Road (1969) Let It Be (1970)


Percy Liza (10. April 2000, Chimbote, Peru) is n peruoanske Foutbaler. Commons: Percy Liza – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Frjentsjer of Frentsjer is ju Haudstääd fon ju Meente Frjentsjerteradiel af Frjentsjeradiel. Frjentsjer häd ungefäär 13.000 Ienwoonere. Deermäd is ju ju säkstgrootste Stääd fon ju Provinz Fryslân in do Niederlounde. Fon 1585 bit 1811 häd et in Frjentsjer n Universität roat. In Frjentsjer wäd ieuwenske dät Niederloundsk un dät Wäästfräisk uk n niederloundsken Dialekt, dät Frjentsjertersk uut ju Dialektgruupe fon dät Stäädfräisk boald. Dät Roadhus fon Frjentsjer un dät Eise Eisinga-Planetarium stounde ap ju ju (inoffizielle) niederloundske Top-100-Lieste fon dät UNESCO-Waareldkultuuräärwe. Martena-Museum Keats-Museum Eise Eisinga-Planetarium Eise Eisinga Jan Tjittes Piebenga Frjentsjer is aan fon do alwen Stääde fon Fryslân, wier de jierelke Alvestêdetocht foarbie lapt. Do alwen Stääde sünt: Ljouwert, Snits, Drylts, Sleat, Starum, Hylpen, Warkum, Boalsert, Harns, Frjentsjer un Dokkum. Commons: Franeker – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Websiede fon ju Meente Frjentsjerteradiel Ängelsk, Düütsk, Niederloundsk, Wäästfräisk Frjentsjer ap Google Maps


Ju Beloagerenge fon Haudstääd fon’t Byzantiniske Riek truch ju osmoanske Armee begon ap’n 2. April 1453. Ap’n 29. Moai 1453 wuude ju Haudstääd iennuumen. Ju ganse Beloagerenge un dät Ienniemen fonne Stääd wädt die Faal fon Konstantinopel naamd. Do osmoanske Oungriepere hieden ungefeer 80.000 Soldoaten juun ungefeer 10.000 byzantiniske Soldoaten. Truch ju Pest waas ju Befoulkenge in’t 14. Jierhunnert al litjer wuden un truch do osmoanske Kriechsärfoulge waas ju Stääd n Ailound wuden twiske do Osmoanen. Die Faal fon Konstantinopel waas “de facto” uk die Faal fon’t Byzantiniske Riek. Dät Riek waas in sien leeste Jiertjaande nit moor as ju Stääd Konstantinopel un n poor Kuustgebiete.


Mapudungun is ne Sproake, ju der boald wäd fon do Mapuche uut do Anden un Patagonia un heert tou Aru-Sproaken.


Bielde:Pikachu Drawing (11377375225).jpg Pikachu is aan Pokémon Offizielle Maskote un aan fon do bekoandste Videospilfiguure fon dän Videospilmoakers Nintendo un Game Freak. Dät eerste Spil (Pokémon Red un Blue) waas ap n 27. Februoar 1996 peroat tou ferkoopjen. Joseph Tobin (2002): Pikachu's Global Adventure (ARCHIV), Children, Young People, and Media Globalisation, p. 55.


Total Drama (TD) is aan Kanadisk Fiersjoonserie (Animationsrealityshow) fon dän Kompanies Fresh TV, Elliott Animation un Cake Entertainment.


Afrikoa is n Waarelddeel mäd 30,4 Millione Quadratkilometer un 850 Millione Ljuude. Juu Loundskup fon Noudafrikoa is tou n grooten Deel juu Wüüste Sahara. Suudelk fon disse Wüüste is n Uurgongsgebiet, juu Sahelzoone, deerätter is me in ne Savanne. Uum dän Äquator hääruume rakt dät troopisken Rienwoold, suudelk deerfon is dät wier druuger, mäd Savannen, Wüüsten (As juu Wüüste Kalahari un juu Wüüste Namib) un in Deele fon dät Lound Suudafrikoa ook gemäitiged Klima. Die grootste Bierich fon Afrikoa hat Kilimandscharo un is 5895 Meter hooch. Die Nil is mäd 6671 km nit bloot juu loangste Äi fon Afrikoa man ook fon juu ganse Äide. Juu Wüüste Sahara, Algerien Gäärssavanne in Burkina Faso Rienwoold mäd Bierichgorillas (Gorilla beringei beringei) in dän Bwindi-Nationalpark in Uganda Ook ne Savanne: Juu Serengeti in Tansania (N Lound in Aast-Afrikoa, n bitje suudelk fon dän Äquator), hier mäd ne Gruppe fon Gäärslound-Zebra'e (Equus quagga) un juu Gnuu-Oard (Connochaetes taurinus) Juu Namib-Wüüste an juu Atlantik-Kuste fon Namibia, n suudwäästafrikoansk Lound N Wüüldbloumenschutsgebiet in Suudafrikoa, Gestrich: Wäästkap Afro-Asiatiske Sproaken Niger-Kongo Sproaken Nilosaharaniske Sproaken Khoisan-Sproaken Austronesiske Sproaken Ägypten Älfenbeenkuste Algerien Angola Äquatorioal Guinea Äthiopien Benin Botsuana Burkina Faso Burundi Dschibuti Eritrea Gabun Gambia Ghana Guinea Guinea-Bissau Kamerun Kap


Hermann Griep (* 26. April 1800; † 15. April 1871), uk wäil Fokke Hämken naamd, waas Buurmäster un Fertäller. Sien Oolden wieren Wilke Griep un Helene Griep (geb. Deddens). Hermann Griep bleeuw sien ganse Lieuwend ap'n Hoaf fon sin Bruur Johann Griep oarbaidjen. Hie waas uk aan fon do fjauer Buurmäster fon Skäddel. Sien Geskichten wuden fon Johann Friedrich Minssen apskreeuwen. Tou sien Tied wieren do Fertälstere fon Hermann Griep of Fokke Hämken gjucht bekoand. Marron Fort beskrift him as brillanter Erzähler. En Geschaank fon dän Düwel Die Mouneknäckt Dokter Alwieten Ätter do Frantsozen: dät Jier 1815 Dän Dood foar do Ogene Fäslieuwend Do Mansfäldere in Seelterlound In Huus in Seelterlound foar 150 Jier Die Dode in dän Swote Faan Do träi Junkere in Seelterlound Die fljogende Könichsuun Die Wänt, die nit boang wäide kude Die Wänt mär sien träi Huunde Hans Boare Die Pastoor un sin Köster Hilkjen Pinkster Marron C. Fort: Saterfriesische Stimmen, Ostendorp Verlag, Rhauderfehn 1990. Foulkskundelke Texte mäd düütske Uursättenge ut Skäddel (fertäld fon Maria Awick, Theodor Griep, Heinrich Kröger, Fokke Hämken, Leni Seeger, un Bernhard Wilkens), 196 Sieden A4.


Ju Woal tou n 18. Düütsken Buundesdai waas am 22. September 2013.


Ju Woal tou n 19. Düütsken Buundesdai waas ap'n 24. September 2017.


Ju Woal tou n 20. Düütsken Buundesdai waas ap'n 26. September 2021.


Die Düütske Buundesdai is dät Parlament fon ju Buundesrepublik Düütsklound mäd Sit in Berlin. Düütske Buundesdaiwoalen 2009 Düütske Buundesdaiwoalen 2013 Düütske Buundesdaiwoalen 2017 Düütske Buundesdaiwoalen 2021


Ju Alternative für Deutschland is ne nationoal-konservative Paatäi, ju fonne Medien maast as gjuchts-populistisk beskreeuwen wädt. Ju Paatäi wuude ap'n 6. Februoar 2013 gruunded un wuude inne Begintied as ju Anti-Euro-Partei bekoand. Bie do Buundesdaiwoalen 2013 hiede ju Paatäi noch nit genouch Stimmen uum in'n Buundesdai tou kuumen. 2014 koom ju Paatäi dan in do Lounddeege fon Saksen, Brandenbuurich un Thüringen. Bie do Europawoalen 2014 kreech ju Paatäi 7,1% fon do Stimmen. Siet do Buundesdaiwoalen 2017 is ju Paatäi in'n Buundesdai fertreeden.


Die Südschleswigsche Wählerverband (SSW) (Deensk: Sydslesvigsk Vælgerforening, Noudfräisk: Söödschlaswiksche Wäälerferbånd) is ne Minnerhaide- un Regionoalpaatäi in Släswiek-Holsten. Ju SSW is ju Paatäi fon do Dänen un Fräisen in Släswiek-Holsten. Ju Paatäi oarbaided mäd ju Friisk Foriining touhoope. Siet 1958 is ju Paatäi in dän Lounddai fon Släswiek-Holsten fertreeden. Siet do Buundesdaiwoalen 2021 is ju Paatäi uk in'n Buundesdai fertreeden.


1. Januoar: Uk wan do Chineeske Autoritäten intwiske sälwen ju Kroankhaid oun ju WHO mälded hieden, wäide oachte Ljuude, deerunner die Dokter Li Wenliang, die ju Kroankhaid COVID-19 eepentelk moaked häd, stroafgjuchtelk ferfoulged, foar dät "Ferspreeden fon falske Ättergjuchte", wät "negative sosjoale Foulgen" hääbe kon. 3. Januoar: Ap Befeel fon US-Präsidänt Donald Trump skjut een Droane Raketen ap aan Woain-Konvoi ap dän Lufthoawen fon Bagdad. Deerbie wäide die iroanske Divisions-Kommander Qasem Soleimani, die irakisk-iroanske Milizen-Fierder Abu Mahdi al-Muhandis un touminst fieuw uur Ljuude uumebroacht. Unner do Doodes-Offere waas toun Biespil uk aan sivilen Lufthoawen-Oarbaider, die sik tichtebie apheelt. 8. Januoar: Ju zivile Lienjen-Fljucht Ukraine-International-Airlines-Fljucht 752, ju fon ju iroanske Haudstääd Teheran ätter ju ukra'ienske Haudstääd Kyjiw / Kiew unnerwaiens is, wäd kuut ätter dän Start fon two iroanske Raketen ouskeeten. Aal do 176 Ljuude in dän Fljooger stierwe. Eerste wäd fon aan Uunfaal boald, leeter reeke do Revolutsjoonsgarden (dät iroanske Militär) tou, dät jo dän Fljooger ouskeeten hääbe, jo kweede, jo hieden dän Fljooger foar n Marsk-Fljucht-Köärper heelden. Juli: Twiske Aserbaidschan un jo internasjionoal fon do maaste nit ounärkoande Republik Arzach (Bierich-Karabach), ju Stöän fon Armenien häd, breeke wier Skjooteräien uut. Deeruut äntstoant in dän Ferloop fon dät Jier die


In masse Lounde beginne groot ounlaide Äänt-Kampagnen juun dät Virus SARS-CoV-2 un ju deerfon feruurseekede Kroankhaid COVID-19. 2. Januoar: Do Täärpe Tchioma Bangou un Zaroumbey Darey in Niger wäide fon Islamisten mäd Skjootwoapen oungriepen, 100 Ljuude wäide doodskeeten, buppedät rakt dät 75 ferseerde un aal do Pakskäine rund uum do Täärpe tou, wier Koardel leegert, wäide in Bround sät. 6. Januoar: In Hongkong wäide moor as füüftich pro-demokroatiske Aktivisten fäästnuumen. 6. Januoar: Duusende Ounhongere fon dän ouwäälden US-Präsidänt Donald Trump fersäike ätter sien Rääde, truch aan Stoarm ap dät US-Kapitol (Besättenge fon dät Parlemänts-Huus), ju amtelke Fääststaalenge fon dät, wät bie ju Präsidäntskupsköär fon dän 3. November 2020 uutkeemen is, mäd Gewalt tou ferhinnerjen. 13. Januoar: Juun dän Präsidänt fon do Fereende Stoaten Donald Trump wäd foar dät twäide Moal een Ferfieren besleeten, uum him uut sien Boantje tou kriegen, uk wan hie so of so bloot noch een Wiek loang Präsidänt is. 20. Januoar: Joe Biden (Demokroatiske Paatäi) wäd as 46. Präsidänt fon do Fereende Stoaten in sien Boantje ienfierd. Kamala Harris uurnimt as eerst Wieuw ju Vize-Präsidäntskup. 13. Februoar: In dät twäide Ferfieren uum ju Ousättenge fon dän fröieren Präsidänt Donald Trump (uk wan hie al goarnt moor


In dän Loop fon dät Jier 2022 rakt dät eerstmoals moor as oachte Milliarden Ljuude ap ju Waareld. 24. Februoar: Rusken Uurfaal ap ju Ukraine: Ruslound bräkt dät Oukuumen Minsk II un gript in een groot ounlaide Invasioon ju Ukraine oun. 27. Februoar: In Butscha konnen do Ukrainiske Ferdäägenere een heele ruske Militärkolonne mäd Pansere un aal fernäile. 31. Meerte: Unner dän Druk fon do Ukrainiske Ferdäägenere mouten sik do ruske Troppen uut ju Stääd Butscha noudwäästelk fon Kyjiw touräächluuke. In ju Foulge wäd bekoand, dät do Russen in ju Stääd woalloos hunnerde Zivilisten doodskeeten hääbe. 8. April: Ätter moorere Deege fon dät Touräächwieken mouten sik do ruske Oungriepere unner dän Druk fon do Ukrainiske Ferdäägenere uut dät Noude fon ju Ukraine heel touräächluuke. In't Aaste un Suude fon dät Lound häd Ruslound moor Ärfoulch. 13. April: Ukrainiske Striedkrääfte skjoote dät ruske Kriechsskip Moskwa mäd Raketen in Bround. Do Russen fersäike, dät Skip ou tou sliepen. Aan dai leeter wäd fon ruske Siede bekoand moaked, dät dät in aan Stoarm unnergeen weese skäl. Suumer: Druuchte un Hatte in Europa - Die Suumer 2022 is die heetste Suumer sänt Begin fon do Weeder-Apteekengen. Ju Katastrophe faalt truch dän Globoale Woormenge so


Ju tatariske Sproake (Oainbeteekengen: татар теле [tatar tele], татарча [tatarça] татар төрекчәсе [tatar törekçäse = tatarisk Tursk]) of kuut Tatarisk (dt. Tatarisch) is ne fon do Tataren (in äängeren Sin) in fuul Regione fon Ruslound, foarallen in Tatarstan un Baschkortostan un fuul uur Gestriche fon ju eemoalige Sowjetunion boalde Turksproake. Ju jält as Haudfertreederske fon ju turkotartariske Sproakgruppe un wäd boald fon sowät 8 Millionen Ljuude. In dät turske Sproakgebruuk un in ju turske Turkologie wäd haudseekelk die Begriep „tatarisk Tursk“ (Tatar Türkçesi) ferwoand. Tatarisk is Amtssproake in ju Republik Tatarstan. Geskichtelk gungt disse Sproake ap een fon do Amtssproaken fon ju Gouldene Horde tourääch. Ju tält also sproakgeskichtelk tou ju Gruppe fon do Wäästturske Sproaken. Deer heert ju tou ju Kyptschak-Gruppe. Ju besit uurweegend do Sproakoainskuppe fon dät Oguriske. Ap Tatarisk ärskiene ferskeedenste Publikatione; dät rakt Fiersjoon un Internetsieden in disse Sproake. Dät Tatariske waas in ju Tied fon dät 13. Jierhunnert un dät 15. Jierhunnert in dät Kyptschak-Tatariske ferskrifted. Deer waas dät Amtssproake fon ju Gouldene Horde. In dät 15. Jierhunnert wuude dät Kyptschak-Tatariske fon dät Tschagataiske oulöösd. Bit in do 1920er Jiere wuude mäd arabiske Lättere, dan mäd latienske (eenhaidelk tursk Alphabet un siet do 1930er Jiere


Afrikoansk is ju Sproake fon do Holloundske un Platdüütske Siedler siet 1652 in Suud-Afrikoa. Ju lät maast ap Holloundsk, man fuul Woude sunt oukuuted un hääbe oaft n uuren Kloang kriegen. Foar Hollounder is ju Sproake nit stuur tou ferstounden. Ju Beegenge fon do Tiedwoude is gans eenfach wuuden: ek kom - iek kuume ek het gekom - iek koom; iek bän keemen Afrikoansk wäd boald fon 6 Milionen Ljuude as Määmesproake un fon 10 Milionen Ljuude as twäide Sproake. 59% fon do Wiete un 79% fon do Faawige in Suud-Arikoa baale Afrikoansk as Määmesproake. Afrikoansk is uk ju Ferkierssproake in dät noudelke Noaberlound Namibia. Fon dät Afrikoanske rakt dät träi Dialekte. Düsse Sproake häd ne oaine Wikipedia: Afrikoansk


Do Altaiske Sproaken sunt een unnerwiele stäärk betwieuwelde hypothetiske Sproakfamilie uut sowät 60 Sproaken, do in Eurasien fon sowät 200 bit 210 Millionen Ljuude as Muursproake boald wäide. Ju Beteekenge gunt ap do Altai-Bierge tourääch, do aleer as Uur-Heemat fon düsse Sproaken ounnuumen wuude. Ju altaiske Sproak-Familie skäl ätter hiere Fertreedere uut tjo unnerdeeljendende Sproak-Familien bestounde: do Turk-Sproaken, do Mongoolske Sproaken un do Tungusiske Sproaken. Düsse tjo Sproak-Familien hääbe lexikoalske, morphologiske, phonetiske un typologiske Uureenstämmengen, do fon wäkke Wietenskuppere foar n Bewies fon ju genetiske Eenhaid un somäd foar dät Touräächgungen ap een meene Foargunger-Sproake (Proto-Sproake) bekieked wäd. Ju Moorhaid fon do Foarskere sjucht düsse Uureenstämmengen oaber bloot as een Foulge fon luudelke, lexikoalske un strukturelle Äntlienengen, do truch loangtiedige ruumelke Kontakte twiske do tjo Sproak-Gruppen äntsteen sunt. Somäd sunt do Altaiske Sproaken weerskienelk neen Sproak-Familie, sunnern aan Sproak-Buund. So beteekend me Kategorien fon Sproaken, do truch Kontakte Äänelkgaiden äntwikkeld hääbe, sunner aan meensoamen Uursproang tou hääben.


Do Turksproaken sunt een fier in Eurasien ferspratte Sproakfoamielje uut sowät fjautich Sproaken, do aal gjucht nai mädeenuur fjuund sunt. Deer heere t.B. Tursk un Tatarisk tou. Mäd do mongoolske un tungusiske Sproaken wäide jo oafter tou do altaiske Sproaken touhoopefoated, man dät is striedich, af der wuddelk een Fjuundskup bestoant.


Tatarstan is ne autonome Republik in dän aastelke Deel fon europäisk Ruslound. Tatarstan is ju stäärkst befoulkede fon do autonome Republike fon Ruslound un jält as besunners oainständich. Dät häd ne Fläche fon 68.020 km² un 4 000 084 Ienwoonere (2022). Ju Haudstääd is Kasan an ju Wolga. Ju Beteekenge Tatarstan koom eerste in dät 19./20. Jierhunnert ap. Die allere Begrip Tatarei beteekende n weesentelk gratteren Ruum.


The Beach Boys is n rockkoppel uut Fereende Stoaten fon Amerikoa. Meegliedere fon dän Koppel wieren: Mike Love Brian Wilson Alan Jardine Dennis Wilson Carl Wilson Bruce Johnston David Marks Surfin’ Safari (1962) Surfin’ U.S.A. (1963) Surfer Girl (1963) Little Deuce Coupe (1963) Shut Down Volume 2 (1964) All Summer Long (1964) The Beach Boys’ Christmas Album (1964) The Beach Boys Today! (1965) Summer Days (And Summer Nights!!) (1965) Beach Boys’ Party! (1965) Pet Sounds (1966) Smiley Smile (1967) Wild Honey (1967) Friends (1968) 20/20 (1969) Sunflower (1970) Surf’s Up (1971) Carl And The Passions: "So Tough" (1972) Holland (1973) 15 Big Ones (1976) The Beach Boys Love You (1977) M.I.U. Album (1978) L.A. (Light Album) (1979) Keepin' The Summer Alive (1980) The Beach Boys (1985) Still Cruisin’ (1989) Summer In Paradise (1992) Stars And Stripes Vol. 1 (1996) That’s Why God Made The Radio (2012)


Die Aserbaidschanske Manat is siet 1991 ju nationoale Munte fon Aserbaidschan. Ju offizielle ISO-4217-Kode fon dän Manat is AZN un dät Symbol is ₼. Commons: Aserbaidschanske Manat – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Aserbaidschanske Manatskiene (Düütsk un Ängelsk)


Noah Olivier Smith alias Yeat (* 26. Februoar 2000 in Irvine, Kalifornien) is n Rapper uut do Fereende Stoaten. Websiede fon Yeat Richards, Chris. "Yeat redefines what it means for a rapper to rock the bells", September 13, 2021. Geraadpleegd op September 29, 2021.


Voorne aan Zee is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Hellevoetsluis is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 189,83 km² un deer woonje 74.000 Moanskene (2023).


Luiz Inácio Lula da Silva (/luˈiz iˈnasju ˈlulɐ dɐ ˈsiwvɐ/ ), (* 27. Oktober 1945 in Caetès) is aan brasilioansken Politiker en waas fon 2003 bit 2011 die fjautichste Präsident fon Brasilien. Ätterdät hie ju Präsidentskupsköär in Brasilien 2023 in ju Steetköär ap n 30. Oktober fon dät Jier mäd 50,9% won, is hie sänt dän 1. Januoar 2023 Stoatspräsident fon dät Lound, hie uurnoom dät Boantje fon Jair Bolsonaro. Commons: Luiz Inácio Lula da Silva – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Krimpenerwaard is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Stolwijk is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 161,31 km² un deer woonje 57.062 Moanskene (2022).


Molenlanden is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Bleskensgraaf is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 191,58 km² un deer woonje 44.644 Moanskene (2022).


Nissewaard is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Spijkenisse is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 83,79 km² un deer woonje 86.332 Moanskene (2022).


Hoeksche Waard is ne Meente in ju Provints Suudhollound in do Niederlounde. Oud-Beijerland un Maasdam sunt n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 323,69 km² un deer woonje 88.715 Moanskene (2022).


Vijfheerenlanden is ne Meente in ju Provints Utrecht in do Niederlounde. Meerkerk is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 153,31 km² un deer woonje 58.788 Moanskene (2022).


Vianen waas ne Meente in ju Provints Utrecht (un ju Provints Suudhollound) in do Niederlounde. Vianen waas n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 20,54 km² un deer woonje 16.540 Moanskene (2022).


Meierijstad is ne Meente in ju Provints Noudbrabant in do Niederlounde. Veghel is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 185,52 km² un deer woonje 82.613 Moanskene (2022).


Beyoncé Giselle Knowles (bädden ap dän 4. September 1981), beeter bekoand as Beyoncé, is ne amerikoanske Pop-Singer-Songwriter, Donserske, Schauspielerske un n Moude-Biespil. 1998 - Destiny's Child (Destiny's Child) 1999 - The Writing's on the Wall (Destiny's Child) 2001 - Survivor (Destiny's Child) 2003 - Dangerously in Love 2004 - Destiny Fulfilled (Destiny's Child) 2006 - B'Day 2008 - I Am... Sasha Fierce 2011 - 4 2013 - Beyoncé 2016 - Lemonade 2022 - Renaissance Commons: Beyoncé Knowles – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Die fjautienste Januoar is die fjautienste Dai fon dän gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 351 Deege (in Skaltjiere 352) bit tou dät Eende fon't Jier. 47 f. Kr.: In dän Alexandriensken Kriech slumpet do fereende Heere fon Gaius Iulius Caesar un Mithridates fon Pergamon tichte bie Alexandria ju Uurwinnenge fon ju ägyptiske Striedmoacht unner Köänich Ptolemaios XIII.. Ap ju Fljucht ätter ju Slacht ferdrinkt Ptolemaios in dän Nil. 1301: Mäd dän Dood fon Köänich Andreas III. stäärft in't Köänichriek Ungarn ju Dynastie fon do Árpáden uut. 1526: Kaiser Koarl V. un die frantsööske Köänich Franz I., die ätter sien Fangennoame in ju Slacht bie Pavia ätter Madrid wai broacht wuuden is, sluute dän Free fon Madrid tou ju Be'eendigenge fon do Italieenske Kriege. Die Köänich fertichtet deer oane ap dät Köänichriek Nee'oapel un dät Heertoachdum Mailound un seekert tou, Burgund tourääch tou reeken. Man ätter sien Fräiläitenge ap dän 18. Meerte bräkt hie dän Ferdraach un sät mäd ju Liga fon Cognac ju [[Habsbuurichsk-Frantsöösken Juunsät|Uutnuursättenge mäd do Habsbuurgere] fout. 1659: In ju Slacht bie Elvas in dän Restauratsjoonskriech slumpet dät do Portugiesen, dät Foarsteeten fon spoanske Troppen ou tou weerjen. 1724: Fermoudelk apgruund fon Depressionen, rakt Köänich Philipp V. fon


Die soogentienste Januoar is die soogentienste Dai in dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 348 (in Skaltjiere 349) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1793: In ju Frantsööske Revolutsjoon beslut die Nasjonoalkonvent dät Doodesuurdeel fon Köönich Ludwig XVI. 1852: Dät Fereende Köönichriek un sowät fieuwduusend Buurenfoamieljen unnerteekenje ju Sand River Convention, ju do Buuren ju Uunouhongegaid in do Rebätte noudelk fon ju Äi Vaal touärkoant (kiek uk ap ju Siede Transvaal!). 1944: Mäd ju Slacht uum Monte Cassino oun ju Gustav-Lienje bie dät oolde Klaaster Montecassino begint een fon do loangste un ferlästriekste Slachte fon dän Twäiden Waareldkriech. 1945: Uumdät ju Roode Armee naier kumt, begint ju Besättenge unner Richard Baer mäd ju Evakuierenge fon dät KZ Auschwitz-Birkenau. 1945: Ju Roode Armee äroobert in dän Twäiden Waareldkriech Warschau, wier tou düsse Tied bienaist neen Moanskene sunt. 1946: Die UN-Seekerhaidsräid hoaldt sien eerste Sittenge ou. 1991: Die Düütske Buundesdai köärt Helmut Kohl, ätterdät die ju Buundesdais-Köär 1990 wunnen häd, foar dät trääde Moal as Buundekanzler fon Düütsklound, dät eerste Moal ätter ju Wierfereenigenge. 1991: Een Allianz unner Fierenge fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa gript dän Irak in ju Operation Desert Storm oun, uum Kuwait fon ju irakiske Besättenge


Die achttienste Januoar is die achttienste Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 347 (in Skaltjiere 348) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 336: Marcus wäd foar'n Biskop fon Room kädden un foulget deermäd ap Silvester I. ätter soogentien Deege Vakanz. 708: Sisinnius wäd as Ätterfoulger fon Johannes VII. ätter 89 Deege Vakanz as Poabst inthronisierd. 1535: Francisco Pizarro gruundet unner dän Noome "Ciudad de los Reyes" (Stääd fon do Köänje) ju Stääd Lima, däälich ju Haudstääd fon Peru. Ju näie Stääd lait ap dän Gruundsleek fon een allere Siedelenge fon Ienheemske oun't suudelke Ouger fon ju Äi Rimaq (Spoansk: Río Rímac). 1671: Die ängelske Fräi-Büüter Henry Morgan äroobert mäd sien Ljuude Panama-Stääd, dät doomoals to dät Vize-Köänichriek Peru heert. Ju Plunnerenge brangt foar do Oungriepere een Fermuugen, in ju Stääd wäd Fjuur laid, hiere Bewoonere wäide massakrierd. 1701: Truch ju Krounenge fon dän brandenbuurichsken Kurfürst un prüüsken Heertoach Freerk III. toun Köönich Freerk I. in Prüüsen äntstoant dät Köönichriek Prüüsen. 1778: James Cook äntdäkt ap sien trääde Suudsee-Raise as eersten Europäer Hawaii un naamt do Ailounde "Sandwich-Ailounde". 1801: Die ruske Zar Paul I. moaket Georgien tou een ruske Provins. 1823: In Chile wäd die Diktoator Bernardo


Die eenuntwintichste Januoar is die eenuntwintichste Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 344 (of in Skaltjiere 345) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1246: Bloot aan Dai ätter Begin fon dät Konklave wäd Innozenz V. foar'n Poabst kädden. Innozenz V. is die eerste Poabst, die ätter do Konklave-Sätgjuchte fon Gregor X. kädden wuude, un hie is die eerste Dominikoaner, die Poabst wuuden is. 1643: Die Niederloundske Seefoarder Abel Tasman äntdäkt Tonga in dän Pazifik. 1793: In dän Ferloop fon ju Frantsööske Revolutsjoon wäd Ludwig XVI. mäd ju Guillotine waigjucht. 1824: Aschanti-Kriege: Een Heer fon dät Aschanti-Riek, lain in Ghana fon däälich, roaket een fernäilende Uurwinnenge uur een britiske Troppe unner Gouverneur Sir Charles MacCarthy un woart deer sien Unouhongegaid in't Bäätelound fon ju Gouldkuste mäd. 1946: In Hessen rakt dät Kommunoal-Köäre, dät sunt do eerste fräie Köäre ap düütsken Boudem sänt 1933 1980: Ju Chineeske Muure wäd unner Toankmoal-Skuts stoald 2017: Mäd dän Women’s March on Washington demonstrierje sowät 700.000 Moanskene, in't heele Lound moor as een Million, foar Wieuwljuude-Gjuchte, sosjoale Gjuchtfäidegaid un Moanskengjuchte. Bäätergruund sunt do wieuwljuudefäindelke un rassistiske Meenengen fon dän näien US-Präsident Donald Trump. 2019: Taliban-Terroristen griepe een militärisk Trainings-Leeger in ju afghaniske


Die tjountwintichste Januoar is die tjountwintichste Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 342 (of in Skaltjiere 343) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1790: N poor Deege ätter hiere Ounkumst ap dät Ailound Pitcairn sätte do Moiterere fon ju Bounty dät Skip in Bround. 1900: Ap'e Naite fon ju Stääd Ladysmith in ju britiske Kap-Kolonie in Suudafrikoa begint mäd aan Oungriep fon do Briten unner Charles Warren ju Slacht fon Spion Kop in dän Twäiden Buurenkriech. 2020: Wäägen ju Kroankhaid COVID-19 wäd ju chineeske Metropole Wuhan unner Quarantäne stoalt un ouskat. Lufthoawen, Boanhof un Eepentelken Naiferkier wäide ticht moaked, do Ljuude mouten touhuus blieuwe. 1572: Johanna Franziska fon Chantal, hillich-spreekene frantsööske Oardens-Gruunderske 1783: Stendhal, frantsöösken Skrieuwer 1832: Édouard Manet, frantsöösken impressionistisken Moaler 1876: Rupert Mayer, düütsken roomsk-kathoolsken Pestoor, Jesuit, Wierstoundler juun do Nazis 1918: Gertrude Belle Elion, US-amerikoanske Biochemikerske un Pharmakologinne, Dreegerske fon dän Nobelpries 1970: Jonathan Meese, düütsken Kunstler 1944: Edvard Munch, norweegisken expressonistisken Moaler 1989: Salvador Dalí, kataloansken surreoalistisken Moaler


Die säksuntwintichste Januoar is die säksuntwintichste Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd bieuwe deer noch 339 (of in Skaltjiere 340) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1827: Ätter dät Eende fon ju spoanske Heerskup be'eendet in Peru aan Apstound juun dän regierenden Diktoator Simón Bolívar uk ju fon him forsierde Foarheerskup fon Groot-Kolumbien. Peru gungt sin oainen Wai. 1887: In ju Slacht bie Dogali wint een uurmoachtich äthiopisk Heer juun een 500 Mon stäärke italieenske Troppe. In ju Foulge ferstäärket Italien sien Moite uum Ienfloud in't aastelke Afrikoa; jo ploanje een Kolonie in Eritrea. 1950: Ju Ferfoatenge fon ju näi konstituierde Republik Indien wäd jäildend. 2015: Befräienge fon ju Stääd Kobanê truch kurdiske Troppen in dän Kriech juun IS-Terroristen. 1781: Achim von Arnim, düütsken Dichter 1891: August Froehlich, düütsken roomsk-kathoolsken Pestoor, Wierstounds-Strieder juun ju NS-Diktoatuur un Märtyrer 1824: Théodore Géricault, frantsöösken Moaler 2003: Annemarie Schimmel, düütske Islamwietenskupperske 2020: Kobe Bryant, US-amerikoansken Basketbaal-Spieler


Die oachtuntwintichste Januoar is die oachtuntwintichste Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 337 (of in Skaltjiere 338) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 98: Aan Dai ätter dän Dood fon Nerva, dän eersten Adoptivkaiser, wäd die fon him n poor Mounde in't Foaren adoptierde Trajan foar'n näien Kaiser uutruupen. 1887: In Paris begint die Bau fon dän Eiffeltouden. 1987: Michail Gorbatschow aasket in sien Rääde bie dät Plenum fon't Säntroalkommitee fon ju Kommunistiske Paatäi fon ju Sowjetunion Reformen: Dän Begin fon Glasnost un Perestroika. 1796: Montanus Hettema, Wäästfräise un Ärfoarsker fon ju Seelter Sproake 1930: Kurt Biedenkopf, düütsken Politiker 1955: Nicolas Sarkozy, frantsöösken Politiker, Minister, Stoatspräsidänt 1966: Andrea Berg, düütske Sjungerske 814: Koarl die Groote, frankisken Köänich un "roomsken" Kaiser 1596: Francis Drake, ängelsken Fräibüüter, Äntdäkker, Vize-Admiroal un eersten ängelsken Waareld-Uumsailer 1725: Päiter die Groote, Tsoar fon Ruslound (Doatum ätter dän Julioansken Kalänner, ätter dän gregorioansken waas dät die 8. Februoar) 1956: Marie Juchacz, düütske Sosjoal-Reformerske un Striederske foar do Gjuchte fon Wieuwljuude, Gruunderske fon ju Oarbaider-Wäilfoard (Arbeiterwohlfahrt / AWO) 2001: Ivan Prasko, Biskop fon ju ukrainiske griechisk-kathoolske Säärke 2002: Astrid Lindgren, sweediske Skrieuwerske fon Bäidensbouke 2021: Lida Barrett, US-amerikoanske Mathematikerske un Hoochskoulkoasterske


Die njuugenuntwintichste Januoar is die njuugenuntwintichste Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 336 (of in Skaltjiere 337) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1616: Do niederloundske Seefoardere Jacob Le Maire un Willem Cornelisz Schouten sailje eerstmoals ap dän Wai uum dät Kap Hoorn in dän Pazifik. 1794: Tjohunnert Weeuwer-Määstere stoarmje dät Räidhuus fon Augsbuurich, uum een Ferbod fon dät Ienfieren fon buutloundske Stof-Weeren tou bewierkjen. 1886: Carl Benz mäldet dät eerste praxisdoogelke Automobil ap ju Waareld foar n Patent oun. 1942: Mäd dät Protokoll fon Rio de Janeiro gungt die Peruoansk-Ecuadorioanske Kriech tou Eende. Peru kricht dät twiske him un Ecuador striedige Rienwoold-Rebät tou-ärkoand. 1929: Die Romoan Im Westen nichts Neues fon Erich Maria Remarque kumt in dän Honnel. Sien eerste Aplääse is truch Foarbestaalengen glieks fergriepen. 1499: Katharina von Bora, düütske Reformatoorinne un Wieuwmoanske fon Martin Luther 1843: William McKinley, Präsident fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa 1954: Oprah Winfrey, US-amerikoanske Wiedkieker-Moderatoorinne, Skauspielerske un Unnerniemerske 1814: Johann Gottlieb Fichte, düütsken Philosoph 1860: Ernst Moritz Arndt, düütsken Skrieuwer un Dichter, Ouoardenden fon ju Frankfurter Nasjonoalfersammelenge 1934: Fritz Haber, düütsken Chemiker un Nobelpries-Dreeger, Pionier fon ju chemiske Kriechsfierenge 2020: Georges-Hilaire Dupont, frantsöösken roomsk-kathoolsken Gäistelken un Biskop fon


Die twäide Februoar is die 33. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 332 (of in Skaltjiere 333) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. Uumdät die twäide Februoar (in ju Wäästsäärke) die fjautichste Dai fon ju Wienoachtstied is, wäd ap düssen Dai Ljoachtmisse fierd. 962: Die Liudolfinger Otto I. un sien Wieuwmoanske Adelheid wäide in Room truch Poabst Johannes XII. as Kaiser un Kaiserske kround. Düt Geböärnis jält däälich as Gruundengs-Doatum fon't Hillige Roomske Riek, wier oane dät Roomske Riek in'n Sin fon ju Translatio imperii fääre bestounde skuul. 1119: Guido, Suun fon dän Groaf Wülm fon Burgund, wäd as Ätterfoulger fon Gelasius II. as Poabst kädden un nimt dän Noome Calixtus II. oun. 1194: Richard Leeuwenhaat wäd uut sien Fangenskup ap ju Buurich Trifels ätter ju Betoalenge fon n Hooch Loosejäild un ju Laistenge fon aan feudoalen Eed ap dän Rieksdai in Mainz fräilät. 1536: Unner ju Uppermonskup fon Pedro de Mendoza wäd Buenos Aires gruunded, dät däälich ju Haudstääd fon Argentinien is. Ju Stääd wäd ätter n poor Jiere fon Indioanere fernäild un mout in 1580 näi gruunded wäide. 1831: Kardinoal Bartolomeo Alberto Cappellari wäd ätter een Konklave fon 54 Deege foar'n Poabst kädden un


Die fjoode Februoar is die 35. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 330 (in Skaltjiere 331) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1803: Johannes Haas gruundet ju Krombacher Bjoueräi. 1825: Ju Februoar-Floud 1825, een läipe Stoarmfloud, moaket läipe Skoaden loangs ju heele Noudsee-Kuste un kostet sowät 800 Ljuude dät Lieuwend. Deele fon Sylt wäide in ju See rieten, die noudelke Deel fon Jütlound wäd fon't Fäästlound ourieten un bieldet bit däälich dät Ailound Vendsyssel-Thy. 1857: Hermann Schaaffhausen begjucht ätter ju Unnersäikenge fon fossile Bunken uur aan bit nu tou uunbekoanden Ädder-Moanske, dän Neanderdoaler, in ju läichrhienske Sälskup foar Natuur- un Heelkunde in Bonn. Junner wiest hie aan Gips-Oudruk fon dät Skäädel-Täk, dät Johann Carl Fuhlrott in't Neanderdoal fuunen häd. 1861: Separatiske Stoaten in dät Suude fon do Fereende Stoaten sluute sik tou do Konföderierde Stoaten fon Amerikoa touhoope. 1889: Ju frantsööske Sälskup tou'n Bau fon dän Panamakanoal gungt in gjuchtelken Konkurs, mäd Skoade foar sowät 85.000 Skäildaaskere. Dät rakt Skändoal. Ju Oarbaid oun dän Kanoal mout foar't eerste ienstoald wäide. 1899: Een US-amerikoanske Patrouille beskjut phillipinske Suldoaten. Deermäd begint die Philippinsk-Amerikoanske Kriech twiske do Fereende Stoaten fon Amerikoa un do Philippinen, do sik juust eerste fon


Die füüfte Februoar is die 36. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 329 (of in Skaltjiere 330) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1265: Guido le Gros wäd fjauer Mounde ätter dän Dood fon Urban IV. in Perugia as Poabst kädden un nimt dän Noome Clemens IV. oun. As Poabst hoaldt hie sik sieläärge nit in Room ap. 1887: Ju Oper Otello fon Giuseppe Verdi wäd in Mailound uurapfierd. 1899: Ätter ju twodeegige Slacht uum Manila wilst dän Philippinsk-Amerikoansken Kriech konnen do Amerikoanere Manila hoolde, wilst sik do ienheemske Troppen fääre in't Bäätelound touräächluuke moutene. 2020: Die FDP-Politiker Thomas Kemmerich wäd mäd do Stämmen fon AfD, CDU un FDP foar'n Ministerpräsident fon Thüringen kädden. Apgruund fon ju AfD-Bedeeligenge jält dät as eerste Kooperatsjoon fon buurgerelke un gjuchtsextreme Paatäien un somäd as Tabu-Breek, dät rakt een Regierengs-Krise, wierap Kemmerich dul wäd un sien Boantje ätter kuute Tied wier deellait. 1808: Carl Spitzweg, düütsken Moaler 1894: Auguste Vaillant, frantsöösken Anarchist un Attentäter (waigjucht)


Fjuurlound (spoansk Tierra del Fuego, Lound fon dät Fjuur, aleer Magellanica (ätter Ferdinand Magellan) is n Ailoundkoppel, foar dät Suudelke Spit fon Suudamerikoa. Fon't Fäästlound outränt is dät truch ju Magellansträite. Dät Ailound-Koppel häd een Loundflakte fon 73.746 km², wier fon 47.000 km² dät Haud-Ailound Isla Grande de Tierra del Fuego uutmoakje. Fjuurlound wuude in 1881 truch dän Meridioan 68° 36′ fon wäästelke Loangte in aan aastelken Deel foar Argentinien (däälich ju Tierra del Fuego) un aan wäästelken Deel foar Chile (däälich ju Region Magallanes) apdeeld. In dän argentiensken Deel lieuwje sowät 127.000 Ljuude un in dän chileensken sowät 8000. As jo in 1520 ju Magellansträite ärfoarskeden, foonten Magellan un sien Monljuude in't Noude neen Siedelengen, man in't Suude fon ju See-Äängte wieren snoagens fon't Skip uut masse Fjuure tou sjoon, as Magellan sin Chronist Antonio Pigafetta begjucht. Die Generoal-Kaptain Magellan naamde dät Lound deeruum "Fjuurlound". Loundskup N Glitsker N Iesels-Pinguin (Pygoscelis papua)


Do Gäddeldierte (Dasypoda) bieldje ju eensige uurlieuwende Suugediert-Gruppe fon do Panserde Ieuwenlid-Dierte (Cingulata). Jo wäide däälich in two Foamiljen mäd aaltouhoope sowät 20 apstuuns foarkuumende Oarde iendeeld, buppedät sunt masse moor oun uutstuurwene Fertreedere bekoand. Ju Gruppe is uur dän suudamerikoansken Kontinent un do suudaastelke Deele fon Noudamerikoa fersprat; aan grootdeel fon do däälich lieuwjende Oarde konsäntriert sik in't säntroale un noudelke Suudamerikoa. As eensige bekoande Suugediert-Gruppe fon däälich ferföigje do Gäddeldierte uur een buutere Panser-Bieldenge uut Bunken. Do mäd Houdenskuppen panserde Skuppendierte goolten aleer as nai fjuund, man dät waas ferkierd. Gäddeldierte lieuwje maasttieds aleeenich un in unnerskeedelke Mäite in Äid-Baue, wierbie jo oun düsse greeuwende Lieuwendswiese truch moorere Skelett-Modifikatsjoonen ounpaased sunt. As Haud-Neerenge wäide ferskeedene Insekten freeten, man wäkke Oarde freete uk Plonten of litjere Wierbelde Dierte. Ju Lieuwendswiese fon do Gäddeldierte is nit foar älke Oard goud unnersoacht, foaraaln wät ju Fermoorenge oungungt. Dät Flask wäd fon Moanskene deelwiese as Ietelweere bruukt, wäkke Skelett-Deele wäide lokoal uk as Räistoffe foar't Hondwierk nuumen. Wäkke Oarde jäilde apgruunde fon hiere Boudemwroutjende Däidegaide as Loundploage. In Europa bekoand wuuden do Gäddeldierte foar't eerste Moal tou Begin fon't 16. Jierhunnert, ju Eerstbeskrieuwenge fon do Dasypoda is uut dät Jier 1885 /


In Skaltjiere wäd die Februoar uum aan Skaltddai ferloangerd. Deer kumt dät fon, dät düsse Jiere aan njuugenuntwintichsten Februoar hääbe, die dan die 60. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner is, wiertruch noch 306 Deege bit tou dät Eende fon't Jier blieuwe. In dän Roomsken Kalänner waas die Februarius uurspröängelk dät lääste Mound, un deeruum uk dät Mound, wier do Skaltdeege bietouföiged wuuden sunt. Man die wuddelke Skaltdai in dän gregorioansken Kalänner in roomske Tälwiese is deerbie, as in dän Julioansken Kalänner aan ätter dän 23. Februoar ienskäuwenen 24. Februoar. Düt waas in dän Fäästkalänner fon ju Roomsk-kathoolske Säärke noch bit tou ju Näioardenge fon't Särkenjier in 1969 deer oun tou sjoon, dät dät Fääst fon dän Hilligen Matthias, dät aaltied ap dän 24. Februoar fierd wuude, in Skaltjiere ap dän 25. Februoar ferskäuwen wuude. Ju Evangeelske Säärke in Düütsklound häd düsse Räägel beheelden. Do däälich räägelmäitige Skaltdeege rakt dät, sänt Poabst Gregor XIII. in een poabstelke Bulle ap dän 24. Februoar 1582 ju Striekenge fon tjoon aploopene Skaltdeege ounoardende. Fon do oun sunt aal do Jiere, wier ju Toal sunner Räst truch fjauer deeld wäide konnen, Skaltjiere, mäd Uutnoame fon do Jierstoale, do sunner Räst truch 400 deeld wäide konnen,


Die säkste Februoar is die 37. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 328 (of in Skaltjiere 329) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1831: Die ap n 2. Februoar käddene Bartolomeo Alberto Cappellari wäd unner dän Noome Gregor XVI. foar'n Poabst kround. 1840: Fertreedere fon ju britiske Kroune sluute mäd Fertreedere fon do Maori dän Ferdraach fon Waitangi, die Näiseelound unner britiske Regierenge brangt. Die Ferdraach is twosproakich, hie is ap Ängelsk un ap Maorisk ferfoated. Dät Problem deerbie is, dät Failere in ju Uursättenge deertou fiere, dät deer nit dät sälge oane stoant, sodät do Briten heel uur Gjuchte uut dän Ferdraach ouleede, as do Maori do toustounde wüülen. 1919: Ju Weimarer Nasjonoalfersammelenge wäd fon Friedrich Ebert eepend. 1922: Kardinoal Achille Ratti wäd ätter fjauer Deege Konklave foar'n Poabst kädden un nimt dän Noome Pius XI. oun. 1952: Mäd dän Dood fon hieren Foar Georg VI. wäd Elisabeth II. Köäniginne un Stoatsupperhaud fon't Fereende Köänichriek un uur Lounde fon dän Commonwealth. Ju is tou düsse Tied in Kenia unnerwaiens un ferbrangt ju Noacht in dät Treetops Hotel. 1904: Twäin Deege, eer Japan dän Japoansk-Rusken Kriech begint, bräkt dät sien diplomoatiske Ferbiendengen tou Ruslound ou


Die eerste Meerte is die 60. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner (die 61. in Skaltjiere), somäd blieuwe deer noch 305 Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. Düssen Dai waas in dät oolde Room uurspröängelk die kaländoariske Begin fon dät Jier, die Dai, wier in dän Vesta-Tämpel ap dät Forum Romanum dät hillige Fjuur ounstikt wuude. Vesta wuude as Goddine fon dät Häid-Fjuur fereerd. As do roomske Konsuln in't Jier 153 foar Kristus dän Begin fon hiere Legisloatuur-Periode ap dän eersten Januoar ferlaiden, wuude düt tougliek uk die näie Begin fon dät Jier. Bit däälich kon, wäl Latiensk ferstoant, oun do Noomen fon wäkke Mounde sjo, dät dät uurspröängelk uurs waas: Die September hat so, uumdät hie uurspröängelk dät soogende Mound waas, die Oktober häd sin Noome, uumdät hie uurspröängelk dät oachte Mound waas, die November waas sjuunelk dät njuugende un die Dezember dät tjaande. Ju Waareld-Organisatsjoon foar Meteorologie häd dän 1. Meerte as meteorologisken Begin fon dät Foarjier ap ju noudelke Hemisphäre fon ju Äide fäästlaid. 499: Ätterdät sik die Aastgooten-Köänich Thiudreiks die Groote (gotisk: 𐌸𐌹𐌿𐌳𐌰𐍂𐌴𐌹𐌺𐍃 𐍃𐌰 𐌼𐌹𐌺𐌹𐌻𐌰 / Thiudreiks sa Mikila; düütsk: Theoderich der Große) foar Poabst Symmachus un juun dän Juun-Poabst Laurentius uutspreeken häd, wäd Laurentius


Die 9. Februoar is die 40. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe noch 325 (of in Skaltjiere 326) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1534: In Münster wäd dät fon do Doopere unner Jan Matthys unner Mee-Oarbaid fon Jan van Leiden dät Dooper-Riek apgjucht. 1849: In dän Säärkenstoat ropt Giuseppe Mazzini in dän Roome fon't Risorgimento ju Roomske Republik uut. Dät fiert straks tou dät Iengriepen fon frantsööske un spoanske Troppen, do ju Republik bit tou dän 3. Juli mäd Gewalt deelslo. 1861: Jefferson Davis wäd in do Konföderierde Stoaten fon Amerikoa foar'n Präsident kädden. 1853: Leander Starr Jameson, britisken Dokter, Politiker, militärisken Uppermon in ju Kapkolonie un Ounfierder fon dän Jameson Raid, n Uurfaal ap ju Suudafrikoanske Republik. 1905: Adolph Friedrich Erdmann von Menzel - Aan bekoanden prüüsken Kunstler. 1960: Ernst von Dohnányi, ungarisken Pianist un Komponist 2002: Margaret, Countess of Snowdon, britiske Prinsässinne 2018: Wesla Whitfield, US-amerikoanske Jazz-Sjungerske


Tou do Afro-Asiatiske Sproaken heere: Ägyptisk (skrieuwen siet 2700 f. Chr.) Oold-Ägyptisk (bit 2200 f.Chr.) Koptisk (boald bit tou dät 16. Jh.; nu bloot Säärkensproake). Semitiske Sproaken. Kuschitiske Sproaken Sun fjautich Sproaken do der boald wäide fon 40-50 Mio. Ljuude in Äthiopien, Somalien un Noud-Kenya. Afar (1,2 Mio. Ljuude, do dät baalen dwo) Oromo (fröier Galla) (20-25 Mio. Ljuude) Somalisk (15 Mio. Ljuude) Omotiske Sproaken fon sun 1,5 Mio. Ljuude fon 40 Dialekte in ju Omo-Läichte in Äthiopien. Fielicht ne Outwiegenge fon do Kuschitiske Sproaken. Berbersproaken Sun 20 Mio. Ljuude, maast in Marokko un Algerien. Noudelk Berber Taschelhyt Tarifit (Rif) Zentroal-Atlas-Berber (Tamazight) Kabylisk (Noud-Algerien, aastelk fon Algier) Tuareg (Tamaschek, Tamajaq/ Tahahaq) Zenaga (Mauretanien/ [[Senegal]) Siwi (in ju Siwi-Oase in Wääst-Ägypten) Ghadamsi (in Ghadames, dän suudelke Punkt fon Tunesien) Tschadiske Sproaken Do Sproaken wäide boald fon sun 135 Mio. Ljuude suudelk fon dän Sahara, un wäästelk, suudelk un aastelk fon dät Tschadmeer. Wääst-Tschadisk t.B. Hausa Biu-Mandara-Gruppe Aast-Tschadisk Masa-Gruppe


Kioto(Japanisk: 京都市) is ne Stääd in dät japaniske Präfektur Kioto.Ju Stääd is ne Präfektur in ju Region Kansai ap dät Ailound Honshu. In ju Prefektur woonje 1.445.648 Millione Moanskene. Commons: Kioto – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Websiede


David James Woodard ( /ˈwʊdɑːrd/ ?/i; bädden ap dän 6. April, 1964, Santa Barbara, Kalifornien) is n US-amerikoansken Komponist, Musiker un Skrieuwer. Woodard studierde in New York an The New School for Social Research. Kracht, C., & Woodard, Five Years (Hannover: Wehrhahn Verlag, 2011) Tenaglia, F., Momus—A Walking Interview (Milano: Noch Publishing, 2015) Allen, B., Pelican (London: Reaktion Books, 2019) Chandarlapaty, R., Seeing the Beat Generation (Jefferson, NC: McFarland, 2019) Horzon, R., The White Book (Berlin: Suhrkamp, 2021) Carpenter, S., „In Concert at a Killer's Death“, Los Angeles Times, 9. Moai 2001. Allen, M., „Décor by Timothy Leary“, The New York Times, 20. Januoar 2005. Epstein, J., „Rebuilding a Home in the Jungle“, San Francisco Chronicle, 13. Meerte 2005. Woodard, D., „Musica lætitiæ comes medicina dolorum“, Der Freund, Nr. 7, Meerte 2006, S. 34–41. 1996 1997 Wikiquote: David Woodard – Zitoatsammelenge (en) David Woodard (Düütske Biographie) Perlentaucher Websiede fon David Woodard Normdoaten: GND: 1014196620 (OGND) | LCNAF: no2011174082 | VIAF: 174755630


Wittmund is n Stääd in dät Noudaaste fon Aastfräislound un Kringstääd fon'n Loundkring Wittmund. Ju Stääd häd 20.773 un is ätter Oamde, Auerk, Lier un Norden ju füüfte Stääd fon Aastfräislound.


Ju Lauwers is n Äi, ju ungefeer 40 Kilomeeter loange is un appe Gränse fon do Provinzen Groningerlound un Fryslân lait. Ju Siepe fon ju Lauwers lait bie dät Täärp Surhústerfean in ju Provinz Fryslân. Nit wied fon ju Siepe lopt ju Äi gliek anne Provinzgränse fon Groningerlound un Fryslân un lopt deerwai fääre ätter dät Noude wai. Bie Gerkeskleaster krjust ju Lauwers dät Prinses-Margriet-Kanaal. Taulääst mundet ju in ju Lauwerssee un lopt in't Wääd twiske do wäästfräiske Ailounde Skiermûntseach un Rottum inne Noudsee.


Poppe Folkerts (* 9. April 1875 ap Norderney; † 31. Detsämber 1949 ap Norderney) waas n aastfräisk Moaler un Teekener. Hie is foarallen uum sien aastfräiske Skilleroatsjene bekoand wuuden. Poppe is n Suun fon Folkert Janssen Folkerts un Johanna Reemtdina Meyer. Do sien Oolden stuurwen, moakede hie in'n Oaler fon 14 Jiere ne tjojierige Leere in Moaler- un Gloaskerhoundwierk. Deerätter geen hie as Gesälle appe Raise un saach toueerst Köln un Frankfurt un deerätter Hambuurich un Berlin, wier hie sien Hatenstocht foar ju Kunst äntwikkelje kuude. 1896 stoalde Folkerts sik bie Carl Saltymann fon ju Berliner Kunstakademie foar un wuude ap sien Anräiden in't Privoatatelier fon Hermann Eschke in Berlin apnuumen. Hie kreech n Stipendium an ju Berliner Akademie un waas bit tou 1900 Sköiler bie Carl Saltzmann, 1902 bit 1903 bie Friedrich Kallmorgen un toulääst 1903 Meestersköiler bie Ludwig Dettmann in Königsberg. Dät Anräiden fon sin Leermeester un foarallen fon Anton von Werners, die Direktor fon ju Köönichelke Hoochskoule fon Bildjende Kunst mäd persoonelk Ferlof fon Kaiser Wilhelm II, moakede him in do Jiere 1900 bit 1903 Studienfoarten an Boud fon kaiserlke Marineskippe muugelk. Ap disse Raisen saach Folkerts ju Noud- un Aastsee, ju europäiske Atlantikkuste un dät Middelmeer


Die Dümmer, ap amtelke Waiwiesere uk wäil as Dümmer See skreeuwen, is n Meer in Läichsaksen. Dät Meer is 12,4 km² groot un bit tou 1,4 m joop. Dät lait in'n Loundkring Diepholz twiske do Täärpe Lemförde, Damme un Diepholz. Ju Hunte fljut truch dät Meer. Die Dümmer lait ap do läigere Soundlounde twiske do 146 hoge Dammer Bierige in't Wääste, dän Stemweder Bierich (181,4 m) in't Suudaaste un die Kellenbierich in't Noudaaste (77m).


Do Dammer Bierige is n Hachterebäit in dät suudelke Ooldenbuurger Munsterlound. Die Signoalbierich (146 m) is die hachste Punkt, ap'n twäidhoochsten Bierich Mordkuhlenberg (142 m) stoant n Uutkiektouden. Dät Hachterebäit is ungefeer 15 km loang un n poor Kilometer breed. Do Dammer Bierige lääse twiske ju Ankumer Hachte (bit 142 m) in dät Wääste, do noudelke Wiehenbierige in dät Suude un die Stemweder Bierich (bit 181,4 m) in dät Suudaaste. Twiske do Dammer Bierige un dän Stemweder Bierich lait de Dümmer.


Die alfte Februoar is die 42. Dai in dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 323 Deege (of in Skaltjiere 324) bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1115: In ju Slacht bie Welfesholt ferljust een Troppe fon Kaiser Hinnerk V. unner Hoyer I. fon Mansfäild juun een Buundnis fon saksiske Oadelsljuude unner dän leeteren Kaiser Lothar fon Supplinbuurich. 1531: Do ängelske Biskoppe ärkanne Hinnerk VIII. as Upperhaud fon ju Church of England oun. Die Poabst ferljuust deer in't heele Köänichriek Änglound ju Autorität mäd, een Stoats-Säärke äntstoant. 1573: Ju fon Köänich Koarl IX. ounoardende Beleegerenge fon La Rochelle begint. Ju kathoolske Siede wol in dän Fjooden Hogenotten-Kriech ju do Hugenotten uurlätte Stääd as Bolwierk fon dän frantsöösken Protestantismus deelsmiete un hoopet, dät dät n Domino-Effekt uurswain in't Lound rakt, wan jo deer Ärfoulch mäd hääbe. 1809: Die Amerikoaner Robert Fulton kricht n Patänt foar ne wirtskuppelk ärfoulchrieke Modifizierenge fon dät Dampskip. 1814: Een frantsööske Troppe unner Napoleon Bonaparte wint wilst do Befräiengs-Kriege juun een alliierde prüüsk-ruske Armee in ju Slacht bie Montmirail. 1855: Ätterdät hie do Füürstendume fon Äthiopien unner sien Heerskup fereend häd, wäd Füürsk Kassa Hailu as Kaiser fon Abessinien kround. As Negus nimt hie dän Noome


Die trättienste Februoar is die 44. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 321 Deege (of in Skaltjiere 322 Deege) bit tou dät Eende fon't Jier tou. 106: Kaiser He fon Han stäärft in't Oaler fon 26 Jiere sunner aan mundigen Äärwe. Ätterfoulger wäd sin eenjierigen Suun Liu Long as Kaiser Shang fon Han. Hie is die füüfte Kaiser fon ju Aastelke Han-Dynastie in China. 962: In't Privilegium Ottonianum bekoant sik Kaiser Otto I. juunuur dän Poabst Johannes XII. tou ju Pippinske Skoankenge un uk tou ju Existenz fon dän dän Säärkenstoat, man hie wol, dät älken Poabst dän Kaiser ju Tjoue sweert. 1021: Die Fatimiden-Kalif Al-Hākim bi-amr Allāh, die fon do Drusen as goddelk fereerd wäd, ferswindt unner Uumstounde, do nit kloord sunt. Me fermoudet, dät hie bie dät Uutrieden fermöärend wäd. 1465: Kaiser Freerk III. billiget ätter 15 Mounde dän Free fon Zeilsheim, die ju Mainzer Stichts-Feede tou Eende brangt. 1542: Die ängelske Köänich Hinnerk VIII. lät sien füüfte Wieuwmoanske Catherine Howard waigjuchte. Hier wäd Uuntjoue foarsmieten. 1575: Hinnerk III. wäd in ju Kathedroale fon Reims as frantsöösken Köänich kround. 1668: Die Free fon Lissabon be'eendet dän Restauratsjoons-Kriech. Koarl II. fon Spanien ärkoant ju portugiesiske Uunouhongegaid


Die fjautienste Februoar is die 45. Dai fon dän gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 320 Deege (in Skaltjiere 321 Deege) bit tou dät Eende fon't Jier tou. 842: Ludwig die Düütske un Koarl die Koale stounde mäd do Straasbuurger Eede in een baldoarige twosproakige Hondskrift tou hier Buundnis juun hieren Bruur Lothar. Die ooldfrantsööske Deel jält as dät eerste Skriftstuk in düsse Sproake uurhaud. 1014: Poabst Benedikt VIII. krount dän düütsken Köänich Hinnerk II. in dän Päitersdoom in Room foar'n Kaiser. 1076: Investituur-Stried: Tjo Wieken, ätterdät him Köänich Hinnerk IV. ap dän Hoafdai in Worms foar ousät ferkloord häd, reagiert Poabst Gregor VII.: Ap ju Fäästel-Synode in Room, ju hie ienberuupen häd, ferkloort hie Hinnerk juust so foar ousät un spräkt buppedät uur him dän Säärken-Bon uut. 1130: Ju Woal fon do bee Poabste Anaklet II. un Innozenz II. in Room loost een moorjierich Schisma uut. Uk wan Innozenz II. fon ju Minnerhaid wääld wäd, sät hie sik in do Jiere deerätter juun Anaklet II. truch, uumdät hie ju Paatäi fon dän Kaiser ap sien Siede häd. 1349: Wilst ju Päst-Pandemie fon dän Swotten Dood in Europa kumt dät in Straasbuurich tou dät sonaamde "Valentinsdais-Massaker", een Pogrom, in dät


Die füüftienste Februoar is die 46. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 319 Deege (un in Skaltjiere 320 Deege) bit tou dät Eende fon't Jier tou. 590: Njuugen Deege ätter ju Ousättenge fon sin Foar Hormizd IV. wäd Chosrau II. as Köönich fon dät Sassaniden-Riek kround. Man hie mout bolde ätters fluchtje, uumdät Apstoundiske unner sin Heer-Fierder Bahram Tschobin ap ju Haudstääd Ktesiphon marskierje. 1145: Die Zisterzienser Bernardo Paganelli di Montemagno wäd as Eugen III. as Poabst wääld. Man die Skoulker fon Bernhard fon Clairvaux mout n poor Deege leeter uut Room fluchtje, uumdät die Senoat ju Poabst-Heerskup fäindelk juunuur stoant. 1637: Ätter dän Dood fon sin Foar Ferdinand II. wäd Ferdinand III., midde in dän Trüütichjierigen Kriech, Kaiser fon dät Hillige Roomske Riek. 1763: Prüüsen, Aastriek un Saksen sluute in dät Slot Hubertusbuurich dän Free fon Hubertusbuurich, uum dän Soogenjierigen Kriech een Eende tou sätten. Die Status quo foar dän Kriech wäd wier häärstoald un Prüüsen etabliert sik as europäiske Grootmoacht. 1794: Ju Trikolore wäd ju amtelke Flaage fon Frankriek. 1798: In Room wäd ju Roomske Republik uutruupen, een frantsööske Dochter-Republik ap dät Rebät fon dän Säärken-Stoat. 1806: In den Ferdraach fon Paris, dän Napoleon Bonaparte


Die 16. Februoar is die 47. Dai fon dän Gregorioansken Kalänner, somäd blieuwe deer noch 318 (in Skaltjiere 319) Deege bit tou dät Eende fon't Jier tou. 1279: Ätter dän Dood fon sin Baabe Alfons III. besticht Dionysius as säksten Köönich uut dät Huus Burgund dän portugiesisken Troon. 1486: Die Habsburger Maximilian I. wäd in Frankfurt an'n Main as Rex Romanorum wääld. 1525: 25 Täärpe, do tou Memmingen heere, aaskje fon ju Rieksstääd un fon dän Swääbisken Buund Ferbeeterengen fon hiere wirtskuppelke, sosjoale un religiöse Uumstounde. Hiere Aaskengen brange do Buuren kuute Tied ätters in do Tweelich Artikele foar. Jo wäide pränted un wilst dän Düütsken Buurenkriech fier ferspradt, un jo heere tou do ooldste Ferkloorengen fon Moansken- un Fräiegaidsgjuchte in ju Waareld. 1630: Holloundske Troppen nieme in Brasilien do Portugiesen ju Stääd Olinda ou un ärooberje in ju Foulge Pernambuco. 1704: Juunstriedere fon dän poolsken Woalköönich August II. fiende in sik ju Konföderatsjoon fon Warschau touhoope. Jo sätte dän Häärsker ou un roupe in Polen-Litauen een Interregnum uut, dät in aan Burgerkriech mundet. 1707: Dät skottiske Parlemänt billiget mäd 110 tou 69 Stämmen dän Act of Union, ju Fereenigenge mäd Änglound. Een Riege fon Ouoardende häd sik toufoarne besteete


Suudtirol is n Region un autonome Provints in dät Noude fon Italien. Ju autonome Provints is Deel fon ju autonome Region Trentino-Suudtirol. In ju Provints woonje 532.616 Moanskene (2022) un ju Haudstääd fonne Provints hat Bozen (Ladinisk: Bulsan, Italienisk: Bolzano). Ju Region wuude 1919 fon Italien annektiert, bit deerwai heerde ju Region bie Aastriek (domoals Aastriek-Ungarn). Ju italieniske Provints wuude 1926 gruunded, do in't Köönichriek Italien ferskeedene Ferwaltengsreforme truchfierd wuuden. Ätter ju Annektion fersoachten do Italiener ju Region tou 'italienisieren'. Do italieniske Behöörden wüülden do Düütsksproakigen uutwonderje läite un moor Italiener ätter Suudtirol hoalje. Ätter'n Twäiden Waareldkriech roate dät fuul Protäste juun ju Italienisierengspolitik. 1972 kreech ju Region Autonomie. Websiede fonne Provintsferwaltenge


De Fryske Marren is ne Meente in ju Provints Fryslân in do Niederlounde. De Jouwer is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 549,10 km² un deer woonje 51.992 Moanskene (2023). Websteede fon ju Meente


Noardeast-Fryslân is ne Meente in ju Provints Fryslân in do Niederlounde. Dokkum is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 516,45 km² un deer woonje 45.812 Moanskene (2023). Websteede fon ju Meente


Waadhoeke is ne Meente in ju Provints Fryslân in do Niederlounde. Frjentsjer is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 315,82 km² un deer woonje 46.718 Moanskene (2023). Websteede fon ju Meente


West Betuwe is ne Meente in ju Provints Gelderlound in do Niederlounde. Geldermalsen is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 229,12 km² un deer woonje 52.720 Moanskene (2023). Websteede fon ju Meente


Eemsdelta is ne Meente in ju Provints Groningerlound in do Niederlounde. Appingedam, Delfzijl un Loppersum sunt do Sitte fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 364,07 km² un deer woonje 45.394 Moanskene (2023). Websteede fon ju Meente


Het Hogeland is ne Meente in ju Provints Groningerlound in do Niederlounde. Winsum is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 903,08 km² un deer woonje 48.298 Moanskene (2023). Websteede fon ju Meente


Midden-Groningen is ne Meente in ju Provints Groningerlound in do Niederlounde. Hoogezand is n Sit fon ju Meenteferwaltenge. Et häd ne Fläche fon 295,77 km² un deer woonje 61.554 Moanskene (2023). Websteede fon ju Meente


Lingua Franca Nova (LFN of elefen) is e kunstelke Toal, dii fan C. George Boeree utjacht wiar. "Uutgaangspunt än Inspiratsjuun wiar de Pidgin-Sprake Lingua Franca, en Hanels- än Ferkehrsproake, dät hiar mäi-alter tuach Middelmeer-ääke fenen. .wikipedia.org Wikipedia ap Interlingue Internätsiede


Dät Flämisk Kommittee fon Frankriek is n frantsöösk Fereen die sik, as ne wietenskuppelke Sälskup, uum ju Ärfoarenge, Ärhooldenge un Ferbreedenge fon ju flämiske Kultuur in ju Frantsöösk-Flandern kummert, besünners in dän Beräk fon ju Sproake, Literatuur, un Geskichte. Dät Kommittee wuud ap dän 10. April 1853 in Dunkerque truch Edmond de Coussemaker gruunded un is däälich uk noch aktiv. Deerfoar is dät een fon do ooldste wietenskuppelke Sälskuppe fon Frankriek. In Hazebrouck unnerhaalt dät Kommittee ne Fäkbibliotäike, wier aal sien oaine Publikatsjoone as uk uur Regionoalwierke sammeld un apbewoard wäide. Buutewais is dät feroantwoudelk foar ju Ferwaltenge fon do Sammelenge fon dät Museum Jeanne Devos in Wormhout. Wäbsiede fon dät Kommittee Jierbouke fon 1853 bit tou 1999 ap Gallica Bigjuchte fon 1857 bit tou 2000 ap Gallica de Bertrand, Raymond (1859). Mémoires de la Société dunkerquoise pour l'encouragement des sciences, des lettres et des arts. Monographie de la rue David d'Angers à Dunkerque – Comité Flamand de France, S. 310–316. Normdoaten: GND: 1082769-9 (OGND) | VIAF: 126400632


Bakoe (Azery: Bakı) is ju Haudstääd fon Aserbaidschan. Deer woonje 2.616.948 (2019) Ljuude un ju is ju grootste Stääd fon dät Lound. Commons: Bakoe – Mediendoatäie


Ju Lieste fon Stääde in Aserbaidschan rakt n Uursicht fon do grootste aserbaidschanske Stääde. de jure 53.100 Ienwooner de jure 5.500 Ienwooner de jure 10.400 Ienwooner de jure 19.300 Ienwooner de jure 11.600 Ienwooner de jure 5.900 Ienwooner de jure 8.900 Ienwooner de jure 7.900 Ienwooner de jure 26.200 Ienwooner de jure 7.100 Ienwooner de jure 39.900 Ienwooner de jure 8.700 Ienwooner Düssen Artikkel foutet ap een Uursättenge uut ju düütske Wikipedia. State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan Einwohnerzahlen der Städte in Aserbaidschan. City Population. Cities & towns of Azerbaijan. Population Statistics of Eastern Europe.


Bonifatius (672/673 - 5. Juni 754) waas n kristelken Missionär un Biskop, die as "Apostel fon do Fräisen" bekoand wude. Hie wuude in Ängelound as Wynfreth gebooren un moakede in dät 8. Jierhunnert wichtich Missionärswierk in Kontinentoal-Euroopa, foarallen in do Regionen fon dät modärne Düütsklound. Bonifatius wuude in Wessex (nu Ängelound) gebooren un wuude look in do Klaastere fon Exeter un Nursling ap. 716 moakede hi siene eerste Missionärsraise ätter Fräislound, man ju Mission waas sunner Ärfoulch. 719 fierde Bonifatius ätter Room wai un kriech fon'n Poapst ju Geneemigung foar siene Missionärswierk in Düütsklound. Hie oarbaidede in Hessen un Thüringen un wuude Biskop. Hi wuude bekoand foar ju Fällenge fon'n Tuunerboom, n helgen Eekboom, die an Thor wäid waas. Bonifatius wuude 754 appe Naite fon Dokkum - ätter fräisk Gjucht - uumebroacht, uumdät hie fräiske Hillichdumme stukken moakede. Hie wuude fonne roomske Säärke as Märtyrer un Helge vereerd. Sin Fierdai is die 5. Juni. Commons: Bonifatius – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Ahlrich Cordes wuude bädden dän 18.3.1895 in Strukelje un is deer stuurwen dän 2.4.1970. Hie waas n Bruur tou Sixtus Kordes. Dät Interessante is, dät do bee Bruure mäd uunglieke Famieljennoomen ounskrieuwen wieren! Ahlrich Cordes waas fon 1947 - 1948 Buurmäster fon de Meente Bäärsel, wier Strukelje fon 1933-1948 tou heerde. Aus meinem Leben/ Uut mien Lieuwend, Mildaam 2004. Sien Hondskrift mäd deertwiske Transkription fon sien Fertällen. Honnelt foarallen uur dän eerste Waareldkriech un ju dramatiske Kriechsgefangenskup. (GVK: Landesbibliothek Oldenburg) Bürgerverein Strukelje uur Ahlrich Cordes Ahlrich Cordes: Uut mien Lieuwend (PDF)


Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review. Hoochchinesisk (uk Mandarin naamd) is een Sproake, ju fon moor as 845 Millionen Moanskene as Määmesproake boald wäd. Dät Hoochchinesiske is ju offizielle Sproake in ju Foulksrepublik China, ju Republik China un in Singapur. In Indonesien un Malaysia woonje grattere chinesiske Minnerhäide do Hoochchineesk baale. Dät rakt neen Flektione in dät Chinesiske, man fjauer Toone. In dät Chinesiske kon me fuul luudmoaleriske Woude fiende, t.B. gǒu (dät hat Huund) un māo (dät hat Kat). Doo chinesiske Woude fon dissen Artikkel sunt in juu Pinyin-Uumskrift skrieuwen, man dät rakt ook ne oaine chinesiske Skrift mäd ne traditionelle un ne eenfache Version. Die eerste Toon is hooch, die twäide is anstiegend, die trääde is djoop (toueerst oufaalend, dan wier anstiegend) un die fjoode Toon is gjucht kuut un oufaalend. Wan me n Woud mäd n uur Toon kwäd, betjut dät fielicht wät uurs. Hier is as Biespiel, dät Woud "ma": Toon:mā af māma hat Määme Toon:má hat Hoamp Toon:mǎ hat Hoangst Toon: mà hat skeelde Buute Toon: ma kwäd me an dän Eend fon ne Froage, ju uurs neen Fräigewoud häd (Wan du n Biespiel säikst, kiek in dän grammatiske Deel unner "Fräigesatse"!) Dät rakt neen


Doo Tibetisk-Chinesiske Sproaken (dt. Tibetisch-Chinesisch) boalt me in Deele fon Suudaast-Asien. Toun Biespiel heert dät Hoochchinesiske dertou.


Ju Internationoale Ruumtestation ISS (Ängelsk: International Space Station) is een Ruumtestation uum ju Äide, ju fon ferskeedene Lounde stöänd wäd. Ap 20. November 1998 is die fäärme Deel ätter dät Al wai geen un sän dän 2. November 2000 lieuwje deer permanent Ruumtefierdere. Et häd fuul Touhoupeoarbaid roat twiske do Fereende Stoaten un Ruslound bie dän russiske MIR wiertruch do Unnersäikere fuul studierd hääbe foar juu ISS. Juu ISS is dät grootste wietenskuppelke internationoale Projekt dät dät bit tou däälich roat häd. Deelniemende Lounde sunt: ISS ap ju Websiede fon NASA ISS ap ju Websiede fon ESA


Schiermönkooge in dän Ailounder Dialekt Schiermonnikeich of Lytje Pole, is een fon do fieuw wäästfräiske Ailounde. Deer woonje soowät 1.000 Moanskene (2003). Ap dät Ailound baale ungefäär 50 bit tou 100 Ljuude dät Schiermönkoogiske, n gjucht besunneren fräisken Dialekt.


Dät Schiermönkoogiske is n fräisken Ailoundedialekt ap dät Ailound Schiermönkooge. Dät Schiermönkoogiske is n litjen Dialekt fon dät Wäästfräiske. Et rakt däälich noch uungefeer 50 Ljuude do ju Sproake baale konnen (2000). Allerdings mout me uk kweede dät Els Perdok, ju Skrieuwster fon dät Woudebouk Niederloundisk-Schiermönkoogisk, in 2001 noch uungefeer 120 Moanskene täld häd do ju Sproake baale konnen (Ljouwerter Krante, 2. April 2001). Do maaste Ljuude do ju schiermönkoogiske Sproake baale konnen, sunt oolde Ljuude un ju Taal Baalere minderet ou. Et rakt ap dät Ailound bloot een Familie wier ju Sproake in Huus baald wäd. Et rakt oaber Kurse um ju Sproake tou leeren; in 2001 hääbe twintich Ljuude dät moaked. In 1968 publizierde ju Fryske Akademy ju Wezzenlist (Woudelieste) fon dät Schiermönkoogiske fon Douwe Fokkema. In 2001 publizierte 't Heer en Feer dät Woudebouk Niederloundisk-Schiermönkoogisk fon Els Perdok. In 2002 publizierde ju Fryske Akademy n Woudebouk Niederloundisk-Schiermönkoogisk mäd trüütichduusend Woude. Et rakt monnelke un wieuwelke Foarwoude in dät Schiermönkoogiske un ju Sproake is deermäd äänelk an dät Seelterske. Do Geslächtswoude sunt dy, jo un ut, wier dät Wäästfräiske bloot de un it häd. Dät Skiermönkoogiske stound grammatikalisk twiske dät Standoardfräiske un dät Seelterfräiske. Wan me do Konsonante


Autonavigation moaket dät muugelk, altied tou bestimmen wier me is. Dät oarbaidet mäd dät GPS (Global Positioning System), wät Funksignoale fon spezielle Satellite benutset. Do seende immer gans seküür hiere Position un ju Tied fon ju Seendenge. Ju Navigationsreewe ämpfangt sun Signoal, sjucht ap ju Klokke wo loang dät Signoal unnerwains weesen is un kon dan mäd ju gans bekoande Funkgauegaid bereekenje, wo fier die Satellit wäch is. Wan me nu in dät Auto mäd sun Reewe fiert, un me ämpfangt aan Satellit die der buppe Lier is un n uuren buppe Ait, dan weet me also, wo fier me fon Ait is un wo fier fon Lier un deermäd sunt do two muugelke Steeden fon dät Auto ap dät flache Lound gans genau bestimd. Uum nu tou wieten, wäkke fon do two ju gjuchte Steede is, bruukt me also noch n trääden Satellit, t.B. buppe Twiskenoan. Deermäd kon dan tougliek uk ju Hööchte feroarbaided wäide, sodät me deermäd uk in do Bierge fiere kon. Eegentelk rakt dät bie tjo Satellite uk noch n twäiden Punkt, man die fint sik twäie so hooch as do Satelliten buppe ju Äiduurfläche un is deeruum in dän Autoferkier uunmuugelk. Deermäd houget me also


Ju Luchtgauegaid in dät Luftloose (Vakuum) is ne wichtige physiske Konstante, gewöönelk anroat mäd ju Bouksteeuwe c. Dät is ju Gauegaid fon aal electromagnetiske Stroalenge, iensleeten sichtboar Lucht, in ju fräie Ruumte. Dät is ju Gauegaid fon aal wät nul Rästmasse häd. In SI -Eenhaide is ju Gaugaid fon dät Lucht in Vakuum definierd as gnau 299,792,458 Meter pro Sekunde (1,079,252,849 km/h). Ju Gauegaid fon dät Lucht kon touwiesd wäide tou n bestimden numerisken Wäid, deer ju fundamentelle Eenhaid fon Laangte, dät Meter, siet dän 21. Oktober 1983 definierd is as dän Oustand dän dät Lucht bäätelait in Vakuum in n 1/299.792.458 Deel fon ne Sekunde. In uur Woude: älke Ferbeeternge in je Meetgnauegaid fon ju Luchtgauegaid ferbeetert ju Definition fon dän Meter, man annert nit dän numeriske Wäid fon c. Gewöönelk wäd in ruuge Skätsengen dän uungefääre Wäid fon 3x 10 8 {\displaystyle 10^{8}} m/s bruukt, wierbie die Failer man 0.07% is. Ju Gauegaid fon dät Lucht, wan dät gungt truch n truchsichtich of truchskienend Materioal, as Glääs of Luft, is litjer as sien Gauegaid in Vakuum. Dät Ferhältnis fon ju Gauegaid in Vakuum tou dät in sun Materioal naamd me ju Breektaal fon dät Materioal. In ju Relativitätstheorie


Aincreville is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lorraine (Lothringen), in Frankriek. Dät Gebiet fon Aincreville is 9,11 km². Aincreville häd n Ienwoonertaal fon 84 (1999).


18. -- 19. -- 20. -- 21. Jierhunnert -- 22. -- 23. -- 24. Jiere: 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009 - 2010 - In düt Jier begint die Uutbau fon dän Panamakanoal foar noch grattere Skiepe. Die Uutbau duurt bit 2016. 1. Januoar: Rumänien un Bulgarien wäide in ju Europäiske Union apnuumen. 18. Januoar: Die Orkoan Kyrill, die läipste Orkoan sänt dän Lothar fon'n 26. Dezember 1999, lukt uur Europa wäch. 47 Moanskene kuume tou Dood, Seekskoaden fon moor as een Milliarde Euro äntstounde. 6. Moai: Nicolas Sarkozy (UMP) wint ju Köär in Frankriek. 24. Juni: Ju Paatäi Do Fräisen wäd in Aastfräislound gruunded. Moai: Die israeliske Archäologe Ehud Netzer meent, dät hie dät Grääf fon Herodes dän Groote fuunen häd. Aan Bewies rakt dät noch nit. 7. Januoar Seelter Diashow as Gröitnis. 1. Februoar: Seelter Foarsittende fon Minnerhaide-Räid 2. August: 94 moal "Die Wänt strookede dät Wucht" ap Internet. 31.3.08: 220 moal. 14. September: Seeltersk (Tag 1) ap Sprachenturnier Papenburg. 5. November: Näie Anfroage foar ju seelterfräiske Wikipedia 13. November: Seelter Kurs nu in fjauer Sproaken. 5. Dezember: Näien Professor foar Plat un Seeltersk. 9. Dezember: Ju Seelterske Wikipedia häd 500 Artikkele! 15.


Ju Europäiske Ruumtefoartorganisation (ängelsk: European Space Agency, kuut ESA) is een internationoale Waareldruumte-Organisatsjoon mäd hiere Sit in Paris. Ju wuude an n 30. Moai 1975 foar beetere Koordinierenge fon do europäiske Ruumtefoart-Aktivitäten gruunded, as die technologiske Rukstound in ju Ruumfoart juun ju USSR un do FSA aal gratter wuude. Ju ESA häd 17 Meeglidstoaten un beschäftiget 1.905 Mee-Oarbaidere (2006). Ju ESA is ju Ätterfoulgeorganisation fon ju europäiske ELDO, ju ESRO un ju Europäiske Fiermeldesatelliten-Konferens (CETS). Ätter dät Art. II fon hiere Statuute sunt do Ruumtefoart-Aktivitäte foar „bloot freedelke Swäkke“. Tou do Gruundengs-Meeglieedere fon 1975 hiere: Belgien Dänemark Düütsklound Frankriek Groot-Britannien Italien do Niederlounde Sweden ju Swaits Spanien Uur Meeglidstoaten: Finlound (sänt 1987) Griechenlound (sänt Meerte 2005) Irlound Luxembuurich (sänt Dezember 2005) Norwegen Aastriek (sänt 1987) Portugal Rumänien (noch nit ratifiziert) Tschechien (sänt November 2008) Sänt dän 1. Januoar 1979 is Kanada n assoziert Meeglid. Deerfoar wuude n Kooperationsferdraach moaked, wierbie dät Lound ju Deelnoame an do Äntskeedengprozesse un Programme fon ju ESA un ne gjuchte Ferdeelenge fon Industrieferdraage kricht. Oafte toanke Moanskene dät ju ESA tou ju Europäiske Union heert. Ju ESA is ne oaine Organisatsjoon, man ju häd oafte Kontakt mäd ju EU. Buute ju Swaits un Portugal sunt


Dät Snoabeldiert is n australisk Suugediert. Dät Snoabeldiert is bekoand, wült et Oaiere lait. Buute dät Snoabeldiert konnen dät uk do Miegelke-Iegele, do uk tou ju Unnerklasse fon do Uursuugedierte heere. Die Kop un die Rump fon dät Snoabeldiert sunt touhoope 3 tou 4,5 Dezimeter loange un die Stäit is 1 tou 1,5 dm loange. Do Määrkmoale fon dät Snoabeldiert wieren ju Uurseeke deerfoar, dät fröier fuul Biologen toachten, dät dät Snoabeldiert, dät me ja fröier bloot fon doode Exemplare koande, n uunäächt un touhoopesät Diert waas: Sien platte Stäit lieket dän Stäit fon dän Biber. Ju Giftkralle, ju monnelke Snoabeldierte an do bääterste Beene häbe, lieket dän Gifttusk fon n Slange. Do Faanderfäite liekje do Fäite fon n Fiskotter. Ju Snoabel lieket ju Snoabel fon ne Oante. Dät Snoabeldiert lieuwet in dät aastelke un suudaastelke Australien, in un an dät Swäitwoater. Die Lieuwendsruum fon n Snoabeldiert umfoatet 5 km Ouger. Also kon me dät Snoabeldiert nit goud in n Zoo hoolde. Die Moanske heelt bit däälich bloot soogen Snoabeldierte in n Zoo, un aal in dän New York Bronx Zoo. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9 David Bergamini un ju Redaktion fon do


Die Akster (Pica pica) is n Fuugel die der foarkuumen däd in Europa un n groot Paat fon Asien. Pica pica pica


Ju Breektaal fon n Stof is ju Ferhältnistaal fon ju Luchtgauegaid in Vakuum un ju Luchtgauegaid in dän Stof. Die Uutdruk Breektaal is oulat fon dät Phänomen Breekenge. Ne Luchtstroale, ju de Skeedfläche fon two Stoffe passiert, wäd breeken, wan do Luchtgauegaide in do bee Stoffe ferskeeden sunt. Ju Breektaal wäd anwoand uum dän Winkel fon ju Breekenge tou bereekenjen. Ju Breektaal is as Ferhältnistaal fon two gliekoardige Grööten dimensionsloos un häd also neen Eenhaid. Deeruum dät ju Luchtgauegaid in aal Stoffe läiger is as ju Luchtgauegaid in Vakuum, is ne positive Breektaal altied gratter as 1. Dät rakt oawers bestimde metamaterioale mäd ne negative Breektaal. Wan n Luchtbunnel in n truchsichtigen Stof häärienträt, rakt dät ätter dät Gesäts fon Snellius n konstant Ferhältnis twiske dän Sinus fon dän Ienfalwinkel θ1 un dän Sinus fon dän Breekengswinkel θ2. Dit konstante Ferhältnis wäd ju Breektaal n fon dän Stof naamd. Ju Breektaal is gliek dät Ferhältnis fan ju Luchtgauegaid in Vakuum c un ju Luchtgauegaid in dän Stof v. n = sin  ( θ 1 ) sin  ( θ 2 ) = c v {\displaystyle n={\frac {\sin(\theta _{1})}{\sin(\theta _{2})}}={\frac {c}{v}}} Foar ju Breektaal jält dän Touhoopehong: n = ϵ


Bielde:Migration des Roms.jpg Dät Romani is ju Sproake fon do Sinti un Roma, bee uk bekoand as “Zigeunere” un in Seelterlound sogoar as “Heeden” 1 {\displaystyle ^{1}} . Ätter wäkke Wietenskuppere skuul me sogoar fon “Sproaken” baale, deer do ferskeedene Stamme gans uunglieke Dialekte baale. Dät rakt uur de ganse Waareld sun 6 Millionen Ljuude do dät baale, deerfon 4,6 Millionen in Europa. Analyse fon dät Romani häd wiesd dät dät Früünd is tou Sproaken in Noud-India un Pakistan, as dät Hindi un foarallen dät Punjabi. Dät wäd ankieked as n stäärken Bewies uum dän geographiske Uursproang fon do Roma tou bestimmen, foarallen deeruum dät do Leenwoude in dät Romani dät muugelk moaakje, hiere Migration ätter dät Wääste tou foulgjen. Ne rezente Studie meent dät Romani Früünd is tou dät Singalesiske. Do maaste Roma hääbe an hiere Sproake fäästheelden, man säilden sunner uk ju Sproake tou leeren fon dät Lound wier jo ferbleeuwen, deer do maaste Stamme wäil loange Jiere of sogoar Jierhunnerte binne dätsälge Gestrich bleeuwen. Ju Sproake is fon Uursproang Indisk, man häd iraniske, armeniske, griechiske un slawiske Ienfloude unnergeen; do Stamme do der fääre looken, lieten hiere Sproake noch moor be-ienfloudje. Do Ienfloude gunge maasttieds fuul fääre


Die BSV Kickers Emden (Seelterfräisk: BSB Kickers Oamde) is n Sportbuund uut Oamde. Die BSV is in 1946 änstounde un spielje in dät Embdena-Stadion. In 1991 keem ju Monskup in die fröiere Oberliga Nord. In 1994 is die Buund sogoar dät Noudmästerskup, man in ju Apstiegsrunde ätter ju 2. Liga häd ju Monskup naan Ärfoulch häiwed. Offiziel 12.000, man eegentelk sogoar 14.000 Toukieker bie dän Aufstiegsspielen sunt bit tou däälich dät Toukiekerrekord. Ju 1. Foutbalmonskup fon die BSV spielt ou dät Saison 2008/2009 in die 3. Liga. Siede fon BSV Kickers Emden


Ju 3. Liga is ou die Saison 2008/09 ju träädgrootste Liga in dät düütske Foutbal. Dät is ju Liga twiske ju 2. Liga un do Regionalliga's. Foar dät Foutbalsaison 2008/09 sunt do naiste Monskuppe deerbie:


Amanty is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Amanty is 9,68 km². Amanty häd n Ienwoonertaal fon 111 (1999).


As Amateurbeende (dt. Amateurbänder) beteekent me do Frequenzberäkke, do der foar dän Amateurfunk fräiroat sunt. Do Beende wäide ätter ju Woogenlaangte fon do Frequenze benaamd. Ju Woogenlaangte kricht me uut ju Division fon ju Luchtgauegaid (299.792.458 m/s) truch ju Frequenz (in Hertz). Biespilswiese stoant dät 160-Meter-Beend foar dän Beräk fon sowät 1800 bit 1900 kHz un dät 80-Meter-Beend foar dän Beräk fon 3500 bit 3800 kHz. Do eerste Amateurfunkbeende wuuden internationoal in dät Washingtoner Oukuumen fon 1927 as Deel fon dät Internationoale Fiermäldeferdraach do Funkamateure toudeeld. Ju Amateurfunkferoardnenge ferloowet Amateurfunkbedrieuw ap foulgjende Frequenze: Tousätselke Nutsengsbestimmengen (kuut): Tou Bewilligengs- un Laistengsklasse sjuch Amateurfunktjuugnis. Uursät uut dät Düütske Wikipedia.


Hier rakt et ne Lieste fon Literatuur in Minnerhaide-Sproaken. Korniske Literatuur Ladiniske Literatuur Noudfräiske Literatuur Seelterfräiske Literatuur Sorbiske Literatuur Wäästfräiske Literatuur Walisiske Literatuur