Nantes (ap Bretonisk Naoned; ap Gallo: Naunnt, Latiensk: Portus Namnetus) is ne Stääd in dät Wääste fon Frankriek. Dät lait bie ju Mundenge fon ju Äi Loire. As in 56. f. Kr. unner Gaius Iulius Caesar do Galliere fon dät Roomske Riek deelsmieten wuuden wieren, duurde dät nit loange, bit in 50 f. Kr. ju Stääd Nantes unner sin latienske Noome Portus Namnetus gruunded wuude. In't trääde Jierhunnert trieden do Bewoonere fon ju Stääd uur tou't Kristendum, tou ju sälge Tied begonnen do Oolde Saksen, in dät Rebät uutfaale tou moakjen. Düsse Uutfaale uum dän Sleeuwe-Kanoal wieren die Begin fon ju Äntwikkelenge, ju in't füüfte Jierhunnert tou ju angelsaksiske Besiedelenge fon Grootbritannien fiere skuul. In't füüfte un säkste Jierhunnert skällen do Bretonen uut Grootbritannien keemen weese. Do archäologiske Indizien deerfoar sunt oaber täämelk tän. In 843 is ju eerste Fjuurlääse truch do Loire-Normannen uurlääwerd. Dät wieren Wikingere, do sik oun ju Mundenge fon ju Loire deelsätten. In 1066 roate sik die Groaf fon Nantes dät Heertoachdum Bretagne. In't Jier 1154 wuude Nantes oun Hinnerk II. roat, die in't sälge Jier dän Troon fon Änglound kreech. In 1460 wuude in Nantes een Universität gruunded. Ätter dän Dood fon Anne de Bretagne


Nice is ne Stääd in dät Suudaasten fon Frankriek an et Middelmeer.


Bordèu is een Stääd in dät Suudwääste fon Frankriek.


Joachim Gauck (* 24. Januoar 1940 in Rostock) is n düütsken evangeelsken Pestoor un Politiker. Hie is sänt dän 18. Meerte 2012 die 11. Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. Joachim Gauck (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 119323710 (OGND) | KB (Niederlounde): 095156445 | LCNAF: nr92002220 | VIAF: 112273524


Huunich is een swäite, moor of minner wooke Ietelweere, ju fon Huunich-Iemen (Apis), hier besunners fon uus ienheemske Ieme Apis mellifera, foar ju oaine Neerengs-Foarsuurge häärstoald wäd. Do Iemen staale dän Huunich uut Pollen un Nektar fon Blössem-Plonten häär, mongs uk uut Huunichdau, dän jo fon ferskeedene Plonten-Luuse sammelje. Moanskene kriege Huunich maasttieds truch Imkeräi, dät Roowen fon wüülden Huunich is däälich säilden.


Tracktor Bowling is n rockkoppel uut Ruslound. Meegliedere fon dän Koppel wieren: Lu Kondrat Mult Wit Proff Напролом (2002) Черта (2005) Шаги по стеклу (2006) Tracktor Bowling' (2010) It’s Time To… (2005) Время (2008) Поколение Рок (2008) Ни шагу назад (2009) Два шага до… и год после (2006)


Lacuna Coil is n rockkoppel uut Italien. Meegliedere fon dän Koppel wieren: Cristina Scabbia Andrea Ferro Cristiano Migliore Marco Biazzi Marco Coti Zelati Cristiano Mozzati In a Reverie (1999) Unleashed Memories (2001) Comalies (2002) Karmacode (2006) Shallow Life (2010) Dark Adrenaline (2012) Broken Crown Halo (2014) Heaven's a Lie (2002) Swamped (2004) Our Truth (2004) Enjoy the Silence (2006) Closer (2006) Within Me (2007) Spellbound (2009) I'm Not Afraid (2009) I Like It (2009) I Won't Tell You (2009) Wide Awake (2009) Trip the Darkness (2011) Visual Karma (Body, Mind and Soul) (2008) Commons: Lacuna Coil – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Stinzeplonten af Stinzebloumen naamt me in Fryslân ferwüülderde Bloumen, do in do Tuune un Parke fon oolde Steenhuuse, Buurgen, oolde Buuräien un oolde Pestooräien foarkuume. Ne Stins is in Fryslân n oold stäärk Steenhuus. Do Plonten blöie maast in ju Foarjierstied. Dän Noome Stinzeplonten häd Dr. Jacob Botke in 1932 dät eerste Moal bruukt, fielicht truch dät bie ju Skierstins in Feanwâlden woaksende Haarlimmer Klokkespul, do fon do Ienwoonere Stinzeplonten naamd wuuden. Dät Foarkuumen fon do Plonten wuud eerste in Fryslân un ätter 1950 uk in dät Groningerlound un Utert naamd. Do Plonten kuume uut dät Eende fon dät 18. Jierhunnert, as do in Änglound plonted wuuden uum do deer wüüld woakse tou läite. Uursproankelk kuume do Plonten maast uut Midden- un Suud-Europa. Tou do Stinzeplonten heere so'n 30 ferskeedene Plonten, wierunner ju wüülde Poaskebloume, ferskeedene wüülde Krokussoarten, dät Sneeklokje, dät Moaiklokje un wüülde Tulpen. As Bieplonten tou do Stinzeplonten wäide uk ferskeedene litje blöiende Struuke täld, toun Biespil ju wüülde Hiembäie (Rubus spectabilis) un ju wüülde Säntjansbäie (Ribes alpinum). Bielde fon Stinzeplonten Lieste fon Stinzenplonten un Bieplonten (niederloundsk) Dät Sneeklokje (Galanthus nivalis) Krokus (Crocus) Poaskebloumen (Narcissus pseudonarcissus) Moaiklokje (Convallaria majalis) Wüülde Tulpen (Tulipa sylvestris) Knul-Steenbreek (Saxifraga granulata) Wüülde Säntjansbäien


Pingsterbloumen konnen in Seelterlound gjucht ferskeedene Plonten wääse: Ju Bloume Moaiklokje (Convallaria majalis). Dän litjen Boom af Struuk Flieder (Syringa), die ap Platdüütsk uk Pingsterbloume naamd wäd. Dan rakt dät uk noch ju Pingsterrouse (Paeonia). Do rakt dät in ferskeedene Faawen. Do blöie alle in dän Moai tou ju Pingstertied. Dät Moaiklokje N Fliederbusk Ju Pingsterrouse


Siet oolde Tieden sunt der do fräiske Alwen Stääde (fräisk: Alve stêden) in ju Provinz Fryslân. Do maaste fon düsse Stääde lääse in dän wäästelken Deel fon Fryslân. Do alwen Stääde sunt: Ljouwert, Snits, Drylts, Sleat, Starum, Hylpen, Warkum, Boalsert, Harns, Frjentsjer un Dokkum. Do näiere Täärpe Drachten un It Hearrenfean (mäd deerbie De Jouwer) hääbe der neen oolde Stäädgjuchte. In sjoogen fon do alwen Stääde wäd ieuwenske dät Fräiske n oain Dialekt baald, dät Stäädfräisk. Do sjoogen stäädfräiske Dialekte sunt: Ljouwertersk, Snitsersk, Frjentsjertersk, Harnzersk, Boalsertersk, Dokkumersk un Starumersk. In Hylpen wäd noch n oolden fräisken Dialekt, dät ooldfräiske Elemente änthoold baald, dät Hylpersk. Bie do alwen Stääde gungt die bekoande Alvestêdetocht (Alwen Stääde Toach) loangs. Wan dät Ies tjuk genouch is, wäd der in n Winter die bekoande Alvestêdetocht ap Sköäwele ouheelden. Deer ieuwenske rakt dät noch Alvestêdetochten ap Rääde un Fout-Woandereenge. Dät rakt uk ne Alvestêden Rääd-Fjauerdeegse. Sunt 1909 sunt der blood 15 offizielle Alvestêdetochten ap Sköäwele ouheelden. Siet 1985 konne deer uk Wieuwljuude meemoakje. Dän lääsde Toach was in 1997. Bie dän eerste Toach in 1909 wieren der 27 Deelniemere, däälich sunt dät uum 16.000. In dän koolden Februoar 2012 hääbe Fräiwilliger uut Täärpe un Stääde un


Ju Knul-Steenbreek Saxifraga Granulata, is ne litje Bloume uut ju Oard fon do Steenbreekgewoakse, ju der in Moai un Juni blöid. Dät is ne Stinzeplonte. In ju Natuurheelkunde wäd ju Plonte as Heelplonte bruuked. In Fryslân rakt dät fon disse Bloume noch ju besünnere wüülde Oard Saxifraga Granulata 'plena' , ap Fräisk: Harlimmer Klokkespul, ju der as Stinzebloume bie ju Skierstins in Feanwâlden un uur Steeden in Fryslân siet oolde Tieden wüüld woaksed. Bielde fon dät Haarlimmer Klokkespul


Ju Skierstins wuud uum dät Jier 1300 in Feanwâlden (nl: Veenwouden) in ju Meente Dantumadiel in ju Provinz Fryslân baud. Dät ooldste Dokument uur ju Skierstins is uut dät Jier 1439. Deer wuud uur dät Schira Monnika huse skrieuwen. Ju Skierstins is ju lääsde uurblieuwne Stins in Fryslân, ju nit oubreeken af tou ne uur Steede ferbaud wuude. Stinzen sunt in Fryslân oolde steerke Steenhuuse, do uum do Tied fuul in Fryslân baud wuuden sunt. Dät Bauwurk wuud bekoant as Skierstins. Ju Stins is noomd ätter do Munneke fon dät Klaaster Klaarkamp bie Rinsumageast, do tou do Sistersjenzers af Skiere mûntsen (Benediktinen) heerden. Bielde:Skierstins.jpg Dät Klaaster hied ju Stins in 1429 in hieren Besit kriegen. In dän tweeden Hoolichdeel fon dät 16. Jierhunnert keem ju Stins in privoate Hounde un wuud gratter moaked. As in 1814 die Buurmääster fon Ljouwert die Oainer wuud, hiede die Touden two Ounbaue uut dät 16. Jierhunnert. Die Buurmääster liet deer n Suumerhuus, n Hoangstestaal un n Park iengjuchte. Ätter 1900 wuud ju Stins ap Initiative fon ju Fräiske Meenskup (Frysk Genoatskip) restaurierd un 1960 keem deer n Postkantor in ju Stins. Ätter dät ju Meente Dantumadiel die naie Oainer wuud, wuud ju Stins wier


Ne Stins is in Fryslân un dät Groningerlound n oold steerk Steenhuus af ne Buurich, do maasttieds fon oadlige Familien baud wuuden. Dät Woud Stins is ne Oukuuting fon Stienen Hús. In dät Groningerlound wuuden do Boargen af Stainhoes noomd. Do Huuse mäd besünners steerke Muuren wuuden ätter dät Jier 1300 baud un hieden maast n Touden tou ju Ferdeedenge. Ju Muure wieren wäil n Meeter tjuk. Ju wuuden maast Jierhunnerte loang fon do oadlige Familien bewoond. Deer häd dät so'n 175 Stinzen in Fryslân rakt, wierfon uur 60 Stinzen ap ju Fräiske Wikipedy beskrieuwen sunt. Do Stinzen sunt maast in dät 19. Jierhunnert oubreeken. Do hieden foar ju Ferdeedenge naan Sinn moor. Wäkke fon do Stinzen sunt uk tou Buuresteeden uumebaud wuuden af do sunt ferbaud un deer sunt Museen iengjucht. Fon wääke fon do oolde Stinzen in Fryslân sunt noch Moaleräien äärhoolden blieuwen. Ju eensige Stins, ju däälich noch in Fryslân äärholden is, is ju Skierstins in Feanwâlden. Dät is däälich n kultuureel Säntrum. Ju Stins un die Stinzen- un Kruidentuin deerbie konne besichtiged wäide. In dät Groningerlound stounde der noch ne Stins in Niebert un ju Menkemabuurich in Uithuizen, in Aastfräislound stound noch dät Steenhuus Bunderhee (Buurich


Monaco is n Lound in Europa. Dät Lound gränsed in dät Suuden an et Middelmeer, un wäd an ju Loundsiede bloot fon Frankriek begränsed. Panorama Casino Commons: Monaco – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


San Marino is n Lound in Europa un wäd gans fon Italien uumsleeten.


Dät Steenhuus Bunderhee af ju Buurich Bunderhee is aan fon do ooldste äärheeldene Buurgen in Aastfräislound. Ju Toudenbuurich in Bunderhee uut dät 14. Jierhunndert waas Haudlingssit un is nit ferbaud wuuden. Aan wäästelken Ounbau is uut dät Jier 1735. Ju Buurich stoandt in dän Loundkring Lier, 2 km noudaastelk fon Bunde in dät Reiderlound. In do fäärme Jierhuunerte waas dät Steenhuus wäil een Haudlingsbuurich. In dät 16. Jierhunnert bit 1594 sunt ju Familie Crumminga un Dedeborg as Oainer bekoant. Petrus Ficinus († 1623) uut dät Heertoachdum Geldern wuude in 1595 Oainer fon dät Steenhuus, hie was in dän Tjoonst fon dän Groaf fon Aastfräislound. 1600 wuude dät Huus ferhierd an ju Dochter fon Ficinus un hieren Mon Tiberias van Heteren uut Geldern. 1712 baude Johannes van Heteren oun ju wäästelke Siede een Woonhus oun. Oun ju wäästelke Muure stound ju Ienskrift: „Dit Hius is gebauwt von Johannes von Heteren als men Schref na De Heilsame geborte unses Heeren Jesu Christy het Jahr 1712 ende is hijr vonaldo op den 28 April De Erste Steen gelecht“. Ju Familie van Heteren bewoonde dät Huus bit tou dät Eende fon dät 19. Jierhunndert. Uut ju Tied is uk n deerbie stounde litje „Stokhus“


Sproakuutbau (dt. Sprachausbau) is n näien Begriep, die der t.B. definierd wäd as “Bäidene kriege näie Muugelkhaide, ju Sproake tou ferweenden ap ne Wiese, ju der tou ju Situation paasjen däd”. Dät hat also, dät Bäidene leere mäd hiere Määmesproake uumetougungen. Däälich gjucht ju Skoule sik deerap, man immer noch wichtiger is dät Baalen fon do Oolden mäd do Bäidene. Deer konnen jo hiere ganse Lieuwend ap fäärebaue. Deer gungt dät also uur ju oaine Sproake, man dätsälge jält wan me n uur Sproake leert, t.B. Ängelsk of Turske Bäidene Düütsk. Man hier jält uk: Wan do Begriepe in ju oaine Sproake al deer sunt, dan kon me do in ju näie Sproake uk eer ferstounde. Dät aal is bloot muugelk, wan ju Määmesproake sik uk mäd do Situatione fon ju moderne Waareld befoatje kon, sik deeroun uutdrukke kon. So kumt me tou dän Uutbau fon ju Sproake sälwen. Dät kon sik gjuchte ap ne ‘groote’ Sproake as dät Düütske, man uk ap Regionoal- un Minnerhaidesproaken. Deer kon ne Wikipedia in sunne Sproake fielicht nutselkweese. In n Praxis rakt dät moal Begriepe wierfoar sik do Woude eerste mäd de Tied uutkristallisierje. Dät lät ne eenfache Uursättenge fon düütsk Fernsehen, man


Kolumbien is n Lound in Suud-Amerikoa. Dät Lound wäd beskat fon... Panama un dän Atlantik (nieper: ju Karibiske See) in't Noud-Wääste, Venezuela in't Noud-Aaste / Aaste Brasilien in't Suud-Aaste Peru un Ecuador in dät Suud-Wääste dän Pazifik in dät Wääste Midde truch dät Lound ferloope fon Noudaaste ätter't Suudwääste do Anden. Midde in do kolumbioanske Anden lait ap ne Hööchte fon 2640 Meetere uur ju See ju Haudstääd Bogotá. Truch n joopen Iensnit outränd fon dän Anden-Koum, tichte bie ju Kuste fon ju Karibiske See, lait dät Bierichlound Sierra Nevada de Santa Marta. Deer fiende sik do hoochste Bierge fon dät Lound, die Pico Cristóbal Colón un die Pico Simón Bolívar. Bee sunt 5775 Meetere hooch. Ap ju Kustensiede fon do Bierge lait läich Lound, deelwiese mäd Sumpe un tropisken Rienwoold. Ju Binnenloundsiede fon do Anden deelt sik deer-ätter, ätter wäkke Äi (Orinoko of Amazonas) dät Woater oufljut. Orinokien, wier dät ätter dän Orinoko oufljut, is maast fon Fuchtige Savannen bestimt, wilst Amazonien fon tichte Rienwoolde bewoaksen is. Ju Kolumbioanske Karibik-Kuste Loundsträite in do Anden, unner dän Cerro Bravo, aan Vulkoan fon moor as 4000 Meetere Hööchte. Ap dän 20. Juli 1810 wuude in Bogotá ju uunouhongige Eerste Republik Kolumbien


Oldambt is ne Meente in dät Aaste fon ju niederloundske Provinz Groningen. Ju Meente is ap n 1. Januoar 2010 äntsteen truch Touhoopeföigenge fon ju fröiere Meenten Scheemda, Winschoten un Reiderland. Ju Meente hied ap n 1. Januoar 2010 39.428 Ienwoonere, wierfon uut ju fröiere Meenten Reiderland 6.968, uut Scheemda 14.165 un uut Winschoten 18.295.


Bunderhee is n Täärp in dät Reiderlound. Dät lait twiske Bunde un Ditzumerverlaat in dän aastfräisken Loundkring Lier. Bunderhee heerd tou ju Meente Bunde. Bunderhee häd ne Fläche fon 16,17 km2 un 598 Ienwoonere (2007). Bie Bunderhee stound dät bekoande Steenhuus Bunderhee, ju ooldste äärhooldene Buurich in Aastfräislound.


Hoogezand is ne litje Stääd int Groningerlound, ätter ju Stääd Groningen is Hoogezand ju twäädgrootste Stääd in ju Provinz. Deer lieuwje ungefeer 21.500 Moanskene (2006). Hoogezand waas ju Haudstääd/-täärp fon ju Meente Hoogezand-Sappemeer.


Ju Oxidationstaal rakt an, wofuul Elementarleedengen n Atom binne ne Ferbiendenge formoal apnuumen blw. ouroat hiede, wan aal Noaberatome mäd hiere gemeensoame Elektronenpoore wächhoald wuuden. Ju äntspräkt ju hypothetiske Ionenleedenge fon n Atom in n Molekül blw. ju wuddelke Leedenge fon eenatomige Ione.


Dät Uurledingerlound is ieuwenske dät Reiderlound, dät Moormerlound un dät Lengenerlound aan fon do fjauer historiske Loundskuppe fon dän Loundkring Lier. Dät Uurledingerlound wäd in dät Noude begränsed truch ju Stääd Lier un ju Leda, in dät Wääste truch ju Oamse, in dät Suude truch dän Loundkring Oamselound un in dät Aaste truch dät Seelterlound in dän Loundkring Kloppenbuurich. Dät is dät suudelkste Gebiet fon dän Loundkring Lier. Ätter ju tjustere Heerskupstied fon do aastfräisken Haudlenge keem dät Uurledingerlound in dät 15. Jierhunnert bie ju Groafskup Aastfräislound un heerd deertruch däälich tou dän Loundkring Lier. Däälich heere do Meenten Westoverledingen, Rauderfeen un Aastrauderfeen un dät Täärp Nettelburg, Meente Lier, tou dät Uurledingerlound. Deer wäd fuul aastfräisk Platt boald. Uurledingen ap Genealogie-Forum


Dät Lengenerlound is ieuwenske dät Reiderlound, dät Uurledingerlound un dät Moormerlound aan fon do fjauer historiske Loundskuppe fon dän Loundkring Lier. Ätter ju tjustere Tied fon do aastfräiske Haudlenge keem dät Gebiet 1464 in dän Besit fon dän Groaf fon Aastfräislound. Dät Amt Lengen keem 1535 bit tou dät 20. Jierhunndert bie dät Amt Stickhusen. Däälich is dät ju Meente Uplengen.


Rommy (wuddelken Noome: Romke Henstra) (Twizelerheide, 8. Januar 1950 - Ljouwert, 22. April 2007) waas n wäästfräisken Foulkssjunger. Hie hied as Bienoome ju Stämme fon do Woolde). Ieuwenske ap Holloundsk häd hie uk ap Fräisk soangen, un deerbie ap Wooldfräisk, wät ap maaste Seeltersk glieket. N gjucht bekoand Fräisk Läid fon him is Ave Maria. Ave Maria


Lacrimosa is n rockkoppel uut ju Swaits. Meegliedere fon dän Koppel wieren: Tilo Wolff Anne Nurmi Angst (1991) Einsamkeit (1992) Satura (1993) Inferno (1995) Stille (1997) Elodia (1999) Fassade (2001) Echos (2003) Lichtgestalt (2005) Sehnsucht (2009) Schattenspiel (2010) Revolution (2012) Hoffnung (2015) Testimonium (2017) Leidenschaft (2021) Leidenschaft, Pt.2 (2022)


Italienisk is heert tou ju romoanske Takke fon do Indoeuropäiske Sproaken. Dät is Amtssproake fon Italien, ju Swaits, ju Vatikoanstääd, San Marino un dän Souveränen Malteser-Orden. Juust so as aal do romoanske Sproaken stommet dät Italieenske fon dät Vulgär-Latienske ou, ju leete Uumgongssproake fon dät Latienske. Ju Standard-Sproake fon dät italieenske gruundet sik ap dän toskanisken Dialekt fon ju Stääd Florenz (Firenze). Dät kumt fon groote florentienske Dichtere in't Middeloaler, so as Dante Alighieri (1265-1321), die besunners grooten Ienfloud hiede. Ju italieenske Gjuchtskrieuwenge speegelt dän Luudstound äänelk as ju spoanske of ju rumäänske gjucht niep wier, man dät rakt in't Italieenske neen truchgungende Känteekenge fon ju betoonde Sälwe. Wäkke Seeken sunt daach tou beoachtjen, uum een ferkierde Uutsproake of Skrieuwenge tou fermieden: Die Boukstäf G wäd foar tjuusterge Vokoale (a, o, u) as n gewöönelk [g] uutboald, man foar ljoachte Vokoale (i, e) as stämhoaft dsch (IPA: [ʤ]). Biespil foar g + tjuustergen Vokoal: il gorgonzola (n speziellen Sies) mäd [g]: [gorgonˈdzɔla]. Biespil foar g + ljoachten Vokoal: il gennaio (die Januoar) mäd [ʤ]: [ʤen'najo]. Uutnoamen rakt dät, man do wäide besunners känteekend: skäl een G foar aan ljoachten Vokoal as n [g] uutboald wäide, mout deer n H twiske.


Warsingsfehn is n Täärp in ju Meente Moormerlound in dän Loundkring Lier un Sit fon ju Meeente. Dät häd 7.607 Ienwoonere (2007) un is dät grootste Täärp in ju Meente. Lieste fon do Oargele in dän Loundkring Lier (düütsk) Lieste fon historiske Säärken in Aast-Fräislound (düütsk) Säärke Warsingsfehn Meente Moormerlound Moormerlound ap Genealogie-Forum Commons: Jacobi-Säärke in Warsingsfehn – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Gandersum is n litjed Täärp in ju Meente Moormerlound mäd uungefäär 90 Ienwoonere. In Gandersum häd ne Säärke uut dät 14. Jierhunndert. In Gandersum stound dät Oamse-Speerwierk. Lieste fon do Oargele in dän Loundkring Lier (düütsk) Lieste fon historiske Säärken in Aast-Fräislound (düütsk) Moormerlound ap Genealogie-Forum Säärkemeente Gandersum-Tergast Säärke Gandersum 1000 Jahre Gandersum Commons: Säärke in Gandersum – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Ju Oargelloundskup Aastfräislound is mäd moor as 90 historiske Oargele uut säks Jierhunnerte een fon do riekste Oargelloundskuppe ap de Waareld. 60 fon do Oargele sünt uut ju Tied foar 1850. In dät 15. un 16. Jierhunnert keemen der fuul Oargele uut do Niederlounde un in dät 17. un 18. Jierhuunert keemen der wäkke Oargele uut Hambuurich un Wäästfoalen bie. Fuul fon do oolde Oargele wuuden in do lääste 50 Jiere restaurierd un sunt der wier in dän Originoal-Toustand. Truch ju Nouddüütske Oargelakademie sunt in Touhoopeoarbeid mäd dät Organeum in Weener do Oargele däälich ap ju ganse Waareld bekoand. Deer wäide jierelks Konzerte feranstalted un et rakt dät Festival "Musikalischer Sommer in Ostfriesland". Lieste fon do historiske Oargele in Aastfräislound (düütsk) Lieste fon do Oargele in dän Loundkring Aurk (düütsk) Lieste fon do Oargele in Oamde (düütsk) Lieste fon do Oargele in dän Loundkring Lier (düütsk) Lieste fon do Oargele in dän Loundkring Wittmund (düütsk) NOMINE – Norddeutsche Orgelmusikkultur in Niedersachsen und Europa e. V. (mit Fotos und Detailinfos) (gesehen 1. Dezember 2009). Orgeln in Ostfriesland (mit einigen Fotos) (gesehen 1. Dezember 2009). MP3-Klangbeispiel Rysum: Orgel mit Glocke, Conrad Paumann: Redeuntes in mi aus dem Buxheimer Orgelbuch (Harald Vogel)


Foar ju Äntwikkelenge fon Huushollengen un Persone in dät Seelterlound stoalde Heinrich Schulte ju Antaal fon Huushollengen fon 1473 bit 1674 fääst uut do Skätsengsliesten un deerätter uut Statistiken fon Säärke un Stoat. Ju Taal fon Koppe pro Huushollenge waas 5,5 in 1816, man Schulte nimt oun, dät ju foar allere Tieden weegen minner goude Gesuundegaid läiger waas un skätset ju ap 5. Sien Resultoate sunt mäd Anluukenge fon Statistike uur ju näiere Tied roat in ju Tabelle gans hierunner un in ju graphiske Deerstaalenge hier ieuwenske. In allere Tieden waas ju Befoulkenge man littek, mäd wier n Touräächgong bit 1651, wäil weegen dän Trüütichjierige Kriech. Ätter 1800 roate dät ne stäärke Tounoame truch ju Feenkolonisation an do Buuteskeede (Idafeen, Elisabethfeen), ju deer fuul Froamde ounbroachte. Truch ju Foankultivierenge noom ju effektive Uurfläche fon Seelterlound mäd do Jiere wäil bit dät Tjoonfache tou, so dät fuul Lieuwendsruum foar näie Bewoonere äntstuude. So koomen uum 1920 do uut Aast-Pommern ferdrieuwene Pomeraner in Seedelsbierich un uum 1949 rakt dät dan noch wier äkstroa ne Spitse truch do Aastfluchtlinge, do leeter toun Deel wier wächlooken. Deertruch waas ju Befoulkenge in 1964 wier läiger, man ätters koomen daach wier fuul moor bietou, so ätter


Die Noome Jümme häd ferskeedene Betjuudengen: Ju Samtmeente Jümme in dän Loundkring Lier Ju Äi Jümme in dän Loundkring Lier


Środa Śląska is ne Stääd in ju Woiwodskup Niederschlesien in Polen. Ju Stääd lait uungefeer 31 km wäästelk fon Wrocław (Düütsk: Breslau) in dät Suudwääste fon Polen. Meente Seelterlound Commons: Środa Śląska – Mediendoatäie


Dät Organeum in Weener in dät aast-fräiske Reiderlound is n Kultuur- un Bildengssäntrum mäd n Museum foar Musikinstrumänte, foar allen Oargele. Dät wuud 1997 fon Harald Vogel gruundet un tjoond ju Äärfoarskenge fon ju noud-wääästdüütske Oargelloundskup. Siet 2002 is Winfried Dahlke die Laiter fon dät Organeum. Die aastfräiske Kultuurruum mäd ju Oargelloundskup Aastfräislound is aan fon do riekste Oargelloundskuppe fon ju Waareld mäd moor as 100 Instrumänte uut sjoogen Jierhunnerte. In dät Organeum stounde so'n 21 Musik-Instrumänte. Dät Organeum was eerste n Iengjuchtenge fon ju Aastfräiske Loundskup un is siet 2006 n Instituut fon ju "Aastfräisloundstiftenge" fon ju Aastfräiske Loundskup, fon ju evangelsk-reformeerde St.-Georgs-Säärke in Weener un fon ju Stääd Weener. Dät Oargelsäntrum wäd uk stutsed truch dän "Förderkreis Organeum in Weener e.V.“. Sit fon dät Organeum is ne oolde Stäädvilla uut 1870 in ju Stääd Weener. Tichtebie in ju St.-Georgs-Säärke in Weener stound ne historiske "Arp-Schnitger-Oargel" uut 1710. Truch ju Nouddüütske Oargelakademie sunt in Touhoopeoarbeid mäd dät Organeum in Weener do Oargele däälich ap ju ganse Waareld bekoand. Deer wäide jierelks Konzerte ferounstalted un dät rakt dät Festival "Musikalischer Sommer in Ostfriesland". Dät Organeum kon besäiked wäide un der kon me uk ap ju Instrumänte spielje. Do Instrumänte fon


Ju Aastfräiske Loundskup is een fon do historiske soogen Loundskuppe, do dät in Läichsaksen noch rakt. Ju uumfoatet do tjo aastfräiske Loundkringe Aurk, Lier un Wittmund un ju aastfräiske Stääd Oamde. Die Sit is in Aurk. Dät is ne stoatelke Iengjuchtenge un wäd uk dät kulturälle aastfräiske Parlamänt naamd. Do 49 Meegliedere fon dät Parlamänt wäide truch Kringdai-Meegliedere fon do 4 aastfräiske Loundkringe köärd. Ju aastfräiske Loundskup häd ju grootste wietenskuppelke Bibliothek fon Aastfräislound. Do hääbe dät traditionälle Woapen un ju traditionälle Flaage fon Aastfräislound (swot, rood, blau). Deer is n Loundskup-Präsident, die foar 6 Jiere köärd wäd un n Direktor as Laiter. Die Präsident is siet 2002 Helmut Collmann. Die Direktor is Dr. Rolf Bärenfänger. Lieste fon do Präsidente fon ju Aastfräiske Loundskup Websiede fon ju Aastfräiske Loundskup


Dät Oamse-Speerwierk is n Bauwierk an ju Oamse bie Oamde in Aastfräislound. Dät wuud twiske do Jiere 1998 un 2002 an ju Oamse twiske Gandersum an dät Noudouger un Nendorp an dät Suudouger fon ju Oamse baud. Die Oustand twiske do Hauddieke fon ju Oamse is deer 1.040 Meter, dät Speerwierk is 476 Meter loang un häd sjoogen Truchfoart-Eepenenge. Ju Haud-Eepenenge is 60 Meter breed. Die Bau häd uungefäär 223,6 Millionen Euro kosted. Wan dät Speerwierk bie Hoochwoater uur 3,7 m uur NN. sleeten wäd, kon der naan Woater meer uut ju Noudsee un Dullert truch ju Oamse ätter dät Binnenlound loope. Deertruch is dät Lound loangs ju Oamse juun Uurswemmenge skutset. Uk dät Leda-Jümme-Gebiet, dät bit 2002 allene truch dät oolde Leda-Speerwierk uut 1954 bie Lier skutsed was, is deertruch beeter juun Hoochwoater skutset. Truch dät Speerwierk kon dät Woater in ju Oamse foar dät Ferfoarjen fon näie Skiepe mäd n grooten Djoopgoang fon ju Hällenge fon ju "Meyer-Werft" in Papenbuurich ätter ju Noudsee wai apstaud wäide. Deertruch konne uk in Toukuumst Skiepe mäd n Djoopgoang fon 8,50 m. ap ju "Meyer-Werft" baud wäide. Jierelks wäide der ap düsse Wiese 1-2 Skiepe fon ju Hällenge in Papenbuurich ätter ju


Dät Leda-Speerwierk is n Bauwierk an ju Leda bie Lier in Aastfräislound, tichte bie ju Steede wier ju Leda in ju Oamse muundet. Dät wuud 1954 as Skuts juun Hoochwoater in dät Leda-Jümme-Gebiet in Bedrieuw nuumen. Dät Speerwierk is 94 Meter breed un häd fjieuw Truchfoart-Eepenenge mäd ne Breede fon 14 Meter. Truch dät naie moderne Oamse-Speerwierk bie Oamde wuud dät Leda-Speerwierk siet 2002 äntlasted.


Dät Leda-Jümme-Gebiet, ap Düütsk uk „Zweistromland“ naamd, is n loundskuppelk fluch Gebiet in dät Insuchgebiet fon do Äien Leda un Jümme in dät Suud-Wääste fon dän Loundkring Lier in Aastfräislound. In dät Gebiet rakt et fuul Seen, so as dän 11 Hektoar grooten Stickisee af Jümmesee in Stickhusen. Dät Gebiet begint al bie Bäärsel, diräkt noudelk Seelterlound, wier ju Seelter Äi in ju Leda muundet un gungt bit tou Lier. Ju Samtmeente Jümme un ju Samtmeente Hesel lääse in dät Gebiet. Bie Amdorf gungt ju historiske Pünte-Fääre uur ju Jümme un bie Lier is dät Leda-Speerwierk. Dät Gebiet is interessant foar Woatersportlere un Onglere un der sunt uk fuul Touriste. Ju Düütske Feenroute (Deutsche Fehnroute) gungt truch dät Gebiet. Düütske Feenroute Barßel-Saterland.de


Ju Punte-Fääre is aan Woater-Uurgong uur ju Jümme suudaastelk fon Lier in Aastfräislound. Bie ju Buurskup Amdörp, tichte bie ju Steede wier ju Jümme in ju Leda lapt, foart ju houndbedrieuwene historiske Punte-Fääre uur ju Jümme un ferbint Amdorf mäd Wiltshusen, Meente Lier. Dät is ju ooldste houndbedriewene Fääre in Midden-Europa. Ap ju Fääre konne 3 Autos af 30 Moanskene transportierjed wäide. Ju Fääre wuud al 1562 uurkundelk ärwäänd un stoant sänt 2002 unner Toankmoalskuts. Ju Fääre wuud bit 1975 von dän Loundkring Lier bedrieuwen. As 1974 bekoand wuude, dät ju Fääre in 1975 sleeten wäd, wuud der fluks n Fereen „Verein zur Förderung und Erhaltung der historischen Pünte als Denkmal auf dem Wasser e. V.“ (Pünten-Verein) gruunded un die Bedrieuw wuud 1978 truch dän Fereen wier apnuumen. Do hääbe Liede uut ju heele Waareld, do as Touristen al mäd ju Fääre foart sunt. Ju Fääre is älk Jier fon Moai bit September Midwieks bit Suundais eepend. Ju Eepenenge ap n 1. Moai wäd deer älk Jier mäd n groot Foulksfääst fierd. Do hääbe ap n 1. Moai 2012 hier 450-jierich Bestounden fierd. Pünten-Verein, Postfach 1880, 26789 Leer Die Pünte - schwimmendes Denkmal auf der Jümme https://web.archive.org/web/20070928064854/http://www.fjordfaehren.de/bi/foto/wiltshausen.htm (Bielde)


Amdörp (so hat dät ap Plat; Bupperloundsk: Amdorf) is ne litjet Täärp in ju Meente Tjootern in ju Samtmeente Jümme. Amdörp lait in dän Loundkring Lier twiske do Äien Leda un Jümme, nit färre fon ju Steede wier ju Leda un ju Jümme touhoope fluute. Do Noabertäärpe fon Amdörp sunt Neuburg, Potshuusen, Backemoor, Nettelburg un Loga. Amdörp wuud wierskienelk al foar 2000 Jiere besiedelt. Uum dät Jier 1300 waas der al ne Säärke. Ju Säärke, ju der däälich stoant, ist fon 1769. Noudelk fon Amdörp, tichte bie ju Steede wier ju Jümme in ju Leda lapt, foart der ju houndbedrieuwene histooriske Punte-Fääre uur ju Jümme un ferbindt Amdörp mäd Wiltshusen un Loga, Meente Lier. Ju Fääre wuud al 1562 uurkundelk ärwäänd. Suudelk Amdörp gungt ju smälste Brääch fon Düütsklound uur ju Leda un ferbint Amdörp un Neuburg mäd Lier un dät Uurledingerlound. Ju Brääch is man 2,50 Meeter breed un foar Foartjuuge mäd ne Bratte fon 1,85 Meeter. Ju häd ne Laangte fon 50 Meeter Lieste fon do Oargele in dän Loundkring Lier (düütsk) Lieste fon historiske Säärken in Aast-Fräislound (düütsk) Amdörp ap Genealogie-Forum Die Pünte - schwimmendes Denkmal auf der Jümme Commons: Ju Säärke fon Amdörp – Sammelenge fon


Bagdad is ju Haudstääd fon Irak. Ju Stääd lait an dän Tigris. Bagdad wurde am 30. Juli 762 as Madīnat as-Salām („Stääd fon dän Free“) fon dän Abasside al-Mansur gruunded un skuul ju näie Haudstääd fon dät Kalifoat weese. Ju Stääd wuude oun een goadelke Steede gruunded, wier sik fuul Honnels-Sträiten kjuuseden, buppedät liech ju oun't fruchtbeere Ouger fon dän Tigris, wier me goud Buuräi bedrieuwe kuude. As al-Mansur sin Suun al-Mahdi in't Jier 775 dän Troon uurnoom, hiede Bagdad al een Flakte fon 15 Quadroatkilomeetere. Dät waas een Säntrum fon Wietenskuppe un Kunste, ju junge Stääd hiede al hiere Blöitetied. Twisketiedelk ferlaide die Kalif ju Haudstääd ätter Samarra (808 - 819 un 836 - 893), uum sien Troppen fon ju Befoulkenge wäch tou hoolden. Man uk as do arabiske Kalifen oun waareldske Moacht ferlädden hieden un tou eerste do ju iroanske Buyiden-Dynastie (945-1055) un leeter do oghusike Türken fon dän Stom fon do Seldschuken (1055-1135) uur dät islamiske Kalifoat häärskeden, bleeuw Bagdad een fon do wichtichste Stääde in ju islamiske Waareld, bit ju in 1258 fon do Mongolen unner Hülegü ätter kuute Beleegerenge iennuumen wuude. Do Mongolen hääbe in dän Februoar 1258 dän läästen Kalif al-Musta'sim bi-'llah waigjucht. Buppedät


Baltrum is aan fon do aastfräiske Ailounde un ne Meente in dän Loundkring Aurk. Dät lait aastelk Norderney un wäästelk Langeooch. Dät is ju litste fon do aastfräislounde Ailounde un häd 493 Ienwoonere (2010). Baltrum häd n litjen Lufthoawen. Autos duurwe ap dät Ailound nit fiere. Fon 1949 bit 1985 hied Baltrum ne litje Iersenboan foar dän Frachtverkier. Tjo Säärken Heematmuseum Oolde Ailoundsäärke mäd Ailoundklokke Evangelske Säärke Katolske Säärke St. Nikolaus Säntrum fon dät Täärp Strand ap Borkum Lufthoawen Borkum Heematmuseum Luftbielde Lieste fon historiske Säärken in Aast-Fräislound (düütsk) Lieste fon do Oargele in dän Loundkring Aurk (düütsk) Websiede fon ju Meente Baltrum ap Genealogie-Forum Commons: Baltrum – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Saratow is ju grootste Stääd in Ruslound an ju Äi Wolga, mäd ne Fläche fon 394 km2. Ju Stääd häd 837.831 Ienwoonere.


Langeooch is aan fon do aastfräiske Ailounde un ne Meente in dän Loundkring Wittmund. Dät läit aastelk Baltrum un wäästelk Spiekerooch. Ap Langeooch stounde two Säärken. Autos duurwe ap dät Ailound nit fiere. Langeooch häd ne Iersenboan un n litjen Lufthoawen. Lieste fon historiske Säärken in Aast-Fräislound (düütsk) Websiede fon ju Meente Commons: Langeooch – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Bielde:Presidente Rafael Correa.jpg Rafael Correa (* 6. April 1963 in Guayaquil) is n Politiker. Hie is siet dän 15. Januoar 2007 die 56. Präsident fon ju Buundesrepublik Ecuador. Normdoaten: GND: 132527855 (OGND) | VIAF: 160044424


Angers is ne Stääd in dät Wääste fon Frankriek. ju Staädmidde fon Angers ju Loage fon Angers in Frankriek Plats mäd Tram ju Äi Maine in Angers Châtelet Angers Universität Chant du monde Kastäil fon Angers


Ozeanien is dän kollektiven Noome foar ne groot Taal Ailounde in ju Pazifiske Ozean. Maast wäd ju Region etnologisk in tjo groote Ailoundgruppe indeeld: Polynesien Melanesien Mikronesien In ju brattere Perspektiv wäide uk Näi-Seelound, Näi-Guinea un Australien deertou reekened.


Arija is n rockkoppel uut Ruslound. Meegliedere fon dän Koppel wieren: Vladimir Holstinin Vitaly Dubinin Mikhail Zhitnyakov Sergey Popov Maxim Udalov Мания величия (1985) С кем ты? (1986) Герой асфальта (1987) Игра с огнём (1989) Кровь за кровь (1991) Ночь короче дня (1995) Генератор зла (1998) Химера (2001) Крещение огнём (2003) Армагеддон (2006) Феникс (2011)


Melbourne is ju Haudstääd un grootste Stääd fon dät australiske Buundeslound Victoria. Ätter Sydney is Melbourne ju twäidgrootste Stääd fon Australien.


Ju Piratenpartei Deutschland (PIRATEN) is ne politiske Paatäi in Düütsklound. Int Algemeen sätte do Piroaten sik ien foar politiske Transparenz un do 'elektroniske' Burgergjuchte. Ju Paatäi is tou Biespil juun et 'Zugangserschwerungsgesetz' en et spiekerjen fon Internetdoaten. Bie do Düütske Buundesdaiwoalen 2009 kreech ju Paatäi 2,0% fon do Stämmen. Do piroaten sunt fertreeden in do Lounddeege fon Släswiek-Holstein, dät Saarlound un Berlin. Websiede fon ju Piratenpartei Deutschland


Ju Bronstied is n Tied in ju Geskichtsskrieuwenge, weer do Moanskene mäd bronsen Reeskup begonnen tou oarbaidjen. Dit Tiedruum begint so uungefeer uum 2200 f. Chr. un eendet uumtränt 800 f. Chr.


Die Mekong is ne Äi in Suudaast-Asien. Ju Äi fljut truch China, Thailound, Laos, Kambodscha un Vietnam. Hie häd ne Loangte fon uungefeer 4.350 km un fljut in et Suudsinesiske Meer/den Pazifisken Ozean.


Pakistan is n Lound in Suudasien. Dät Lound skadt in dät Suudwääste an dän Iran, in dät Wääste an Afghanistan, in dät Noude an China un in dät Aaste an Indien. Ju Haudstääd fon ju Republik is Islamabad. Pakistan äntstuude, as ap dän 14. August 1947 do Deele fon Britisk-Indien, do maast muslimisk wieren, uunouhongich wuden. Ju Exklave Aast-Pakistan wude leeter unner dän Noome Bangladesch aan oainen Stoat.


Ju RMS Titanic waas aan ängelsken Passagierdamper, die ap sien Jungfernfoart ätter do Fereende Stoaten ap dän 14. April 1912 in dän Atlantik unnergeen is. Ju Titanic is deerbie juun aan grooten Iesbierich foart. Bie dät Uunluk sunt sowät 1.500 Moanskene ferdronken. Dät waas een fon do grootste Skipsuunlukke in ju Fergeenhaid. Ju Titanic un hiere two Susterskippe wieren domoals do grootste Passagierskippe fon de Waareld un hieden Plaats foar uungefäär 2.400 Passagiere. In 1985 wuud ju Titanic ap dän Gruund fon dän Atlantik wierfuunen ap ju Position 41°43′ N, 49°56′ W.


Osama bin Laden (Riad, 10. Meerte 1957 - Abbottabad, 2. Moai 2011) waas die Laiter fon Al Kaida, ne Terrororgansition juun wäästelke un pro-wäästelke Lounde. Ätter do Aansloage ap dät World-Trade-Center in New York un uur Steden in ju USA ap n 11.September 2001 mäd boalde 3.000 Doode hääbe do Amerikoaner boalde 10 Jiere ätter him in Afghanistan un Pakistan säiked. Ap n 2. Moai 2011 wuud hie fon amerikoanskse Suldoaten in Abbottabad in Pakistan fuunen un doodskeeten.


John Fitzgerald „Jack“ Kennedy (* 29. Moai 1917 in Brookline, Massachusetts; † 22. November 1963 in Dallas, Texas), uk JFK noomd, waas fon 1961 bit 1963 die 35. Präsident fon do USA. Ap n 22. November 1963 wuud Kennedy bien Attentat ap him wierskienelk truch Lee Harvey Oswald doodskeeten. Bie sien Besäik in Berlin ap n 23. Juni 1963 häd hie bie ju Berliner Muure dän waareldbekoanden Sats kweeden: "Ich bin ein Berliner". Commons: John F. Kennedy – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Normdoaten: GND: 118561383 (OGND) | VIAF: 68910251


Rotterdam is ätter Amsterdam ju twäidgrootste Stääd in do Niederlounden. Ju Stääd is gjucht bekoand uum sien Hoawen, wäkke dän träädgrootste fon ju Waareld is. Rotterdam häd 651.376 Ienwoonere (1. Januoar 2020), as Agglomeration Stadsregio Rotterdam sowät 1,2 Mio. (2006). In n Truchsleek lait ju Stääd two Meter unner Normalnull. Ieuwenske Amsterdam un Den Haag is Rotterdam een fon do kulturelle Zentren in do Niederlounde. Rotterdam häd ne oaine Universität, ferskeedene Hoochskoulen, ne Musikhoochskoule un ne Kuunstakademie. In n Twäiden Waareldkriech is n groot Deel fon ju oolde Binnenstääd am 14. Moai 1940 fernäild wuuden truch n düütsken Luftoungriep. Sowät 800 Moanskene sunt stuurwen, un 80.000 Rotterdammer wuuden obdachlos. Ap 260 Hekter wuuden 25.000 Woonengen, 70 Skoulen, 2.400 Bedrieuwe un 2.000 Büros fernäild. Deerätter sunt deer noch litjere Luftoungriepe weesen, fon do Allierden in Oktober 1942 un Meerte 1943, un dan wier fon do Düütsken in 1944. Ätter dän Twäiden Waareldkriech wuude ju Stääd wier apbaud. Ju Stääd baude sien Hoawen fääre uut, un in et Jier 1962 wuude Rotterdam mäd 92 Mio. Tonnen toun grootsten Hoawenstääd fon ju Waareld. Rotterdam häd Däälich ne moderne Binnenstääd, un is bekoand uum sien Wulkenkratser. Rotterdam waas Europäiske Haudstääd fon Kultuur in 2001.


Die Gotthardtunnel af Gotthard-Scheiteltunnel is n Iersenboantunnel fon ju Gotthardtboan un lapt unner dän Sankt-Gotthard-Pass truch dät Swaitser Gotthardmassiv. Die 15.003 Meter loange Iersenboantunnel lapt twoglaisig twiske Göschenen in dät Kanton Uri und Airolo in dät Kanton Tessin. Die Tunnel wuud twiske 1872 un 1880 baud un ap n 22. Moai 1882 ienwäid. Die Bau häd 227 Mio. Swaitser Franken koasted. Ieuwenske dän Iersenboantunnel rakt dät uk n Gotthardt-Sträitetunnel. Commons: Gotthardtunnel – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Apollo 11 waas n Ruumfoartmission fon ju NASA wierbie do eerste Moanskene ap ju Moune keemen. Neil Armstrong, Edwin „Buzz“ Aldrin un Michael Collins begonnen dän 16. Juli 1969 hiere Mission mäd n Saturn-V-Rakete fon dät Kennedy Space Center in Florida un keemen ap n 19. Juli in n Boan uum ju Moune. Aan Dai deerätter kuuden Armstrong un Aldrin in ju Ruumfeere Eagle ap ju Moune landje, Collins bleeuw alleenich in dän Kommandomodul Columbia in n Orbit. N poor Uuren ätter ju Landenge ap ju Moune stuude Armstrong as eerste Moanske ap ju Moune, deerätter keem Aldrin. Do Astronauten weeren 22 Uuren ap ju Moune un fljoogen dan mäd Collins wier ätter ju Äide wai, weer do ap n 24. Juli landje in dän Pazifisken Ozean. Uur ju ganse Waareld seegen sowät 600 Millionen Moanskene ätter ju Ruumfoartmission in Fiersjoon. Neil Armstrong is ap n 25. August 2012 in Cincinnati stuurwen. Ruumfoart Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen: John M. Sarkissian: On Eagle’sWings: The Parkes Observatory’s Support of the Apollo 11 Mission. PDF-Doatai, Publications of the Astronomical Society of Australia (Ängelsk), Sieden 287-310


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1962 - 1963 - 1964 - 1965 - 1966 - 1967 - 1968 - 15. Februoar: In Kanada wäd ju Ahornblääd-Flaage insteede fon ju foarige Kanadiske Red Ensign ienfierd. 6. Januoar: Christine Wachtel, düütkse Sportlerske (Licht-Athletik), Olympia-Medaillen-Winnerske 18. Februoar: Dr. Dre (André Romell Young), amerikoansken Rapper Patrick Conley, düütsk-amerikoansken Journalist un Medienhistoriker 4. Januoar: Thomas Stearns Eliot, US-amerikoansken Skrieuwer, Dichter un Kritiker 14. Januoar: Jeanette MacDonald, US-amerikoanske Skauspielerske un Sjungerske 27. August: Le Corbusier, swaitserisk-frantsöösken Baukunstler (* 1887)


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1963 - 1964 - 1965 - 1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 10. Januoar: In Taschkent be'eendje unner Fermiddelenge fon dän sowjetisken Ministerpräsident Alexei Nikolajewitsch Kossygin bie een Konferenz die indiske Premierminister Lal Bahadur Shastri un die pakistoanske Präsident Muhammed Ayub Khan dän Twäiden Indisk-Pakistoansken Kriech uum Kaschmir, mäd een fääregungende Akzeptanz fon ju Line of Control. 26. Moai: Dät foarige Britisk-Guayana wäd uunouhongich fon't fereende Köönichriek. Die Stoat Guyana äntstoant. 30 November: Dät Ailound Barbados, toufoarne een britiske Kolonie, wäd aan uunouhongigen Stoat binne dän Commonwealth. 11. Januoar: Kim Coles, US-amerikoanske Skauspielerske un Komikerske 28. Januoar: Andrea Berg, düütske Sjungerske 7. August: Jimmy Wales, aan fon do Begruundere fon Wikipedia. 9. Oktober: David Cameron, britisken Politiker, Premierminister un Ouoardenden fon't House of Commons 11. Januoar: Alberto Giacometti, Swaitser Bieldehauer, Moaler un Grafiker


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1964 - 1965 - 1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 14. Februoar: Die Ferdraach fon Tlatelolco ferkloort ju Karibik un Latienamerikoa tou een Rebät fräi fon Atomwoapen. As läästen Stoat unnerskrift Kuba in 2002 dät Oukuumen. 6. Juli: Nigerioanske Troppen tringe in Biafra ien un beginne aan Kriech, die bolde tjo Jiere duurje un (uk truch een Hunger-Blokoade) bolde two Millionen Ljuude doodede. Een Riege fon karibiske Ailounde, do fon dän britisken Kolonioal-Stoatus tou ju Uunouhongegaid uurgunge skällen, kuume in aan Uurgongs-Stoatus. Dät sunt mäd Grootbritannien "assoziierde" Stoaten, do ju Binne-Politik sälwen moakje, man ätter buute fon't Muurlound fertreeden wäide. Touhoopefoatjend boalt me fon do West Indies Associated States. 20. Februoar - Kurt Cobain, amerikoanisker Musiker († 1994). 6. Februoar: Henry Morgenthau, US-amerikoansken Politiker 15. Moai: Edward Hopper, amerikoansken Moaler (* 1882).


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1965 - 1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 5. Januoar: In ju Tschechoslowakäi foulget die Reform-Politiker Alexander Dubček ap dän Stalinist Antonín Novotný as eersten Sekretär fon ju Kommunistiske Paatäi. Deermäd begint dät Prager Foarjier. 1. Moai: Ju Caribbean Free Trade Association wäd gruunded, aan wirtskuppelken Touhoopesluut fon ängelsksproakige Lounde in ju Karibik. 6. Januoar: Madeleine Wehle, düütske Wiedkieker-Moderatoorinne 14. Januoar: LL Cool J, US-amerikoansken Rapper un Skauspieler 13. Februoar: Kelly Hu, US-Amerikoanske Skauspielerske 14. Januoar: Dorothea Mackellar, austroalske Dichterske un Skrieuwerske


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1966 - 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 30. Juni: Heinrich Lübke trät as düütsken Buundespräsident ou. 1. Juli: Gustav Heinemann wäd düütsken Buundespräsident. 20. Juli: Do Amerikoaner lounde as eerste Moanskene mäd ju Apollo 11-Mission ap ju Moune. 3. Januoar: Michael Schumacher, düütsken Ronfierder un Waareldmääster in ju Formel 1. 6. Januoar: Norman Reedus, US-amerikoansken Skauspieler 6. Januoar: Sonia Farke, düütske Skauspielerske 10. Januoar: Olga Oelkers, düütske Fächterske


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1967 - 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 13. Februoar: Dät rakt aan Broundounsleek ap dät Ooldenheem fon ju israelitiske Kultus-Meente in München. Fon do füüftich Ljuude, do sik in dät Bauwierk aphoolde, stierwe soogen, füüftien wäide ferseerd. Wäl die Deeder fon dän antisemitisken Oungriep is, blift uunbekoand. 31. Moai: Ätter tweelich Jiere Bautied wäd ju Kathedroale fon Brasília wäid. 31. Moai: Dät rakt in't Noude fon Chile un in Peru een Äidbieuwjen in ju Stäärkte 7,8 ap ju Magnituden-Skala. Deertruch breeke groote Massen fon ju Noudwääst-Siede fon dän Bierich Waskaran in do Anden fon Peru ou, sodät uk ju Stääd Yungay fernäild wäd. Sowät säksunsäkstichduusend Ljuude stierwe bie dät Äidbieuwjen, derfon twintichduusend in ju Stääd. Uk dät Basis-Leeger fon een füüftien Ljuude stäärke tschechoslowakiske Bierichstieger-Monskup wäd meeterjoop ferskädded. 24. Oktober: In't Parlemänt fon Chile wäd Salvador Allende tou n Präsident fon dät Lound kädden. 3. November: Salvador Allende sien Präsidentskup in Chile begint. Hie fersäkt in sien Präsidentskup, ap demokroatisken Wai een sosjoalistiske Sälskup ientoufieren. Deerbie däd hie fuul foar do äärme Ljuude. Ju Regierenge fon Britisk Honduras


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1968 - 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 7. Februoar: In ju Swaits wäd in ne Foulks-Oustämmenge mäd ne Bedeeligenge fon 58 % mäd 66 % Toustämmenge ju Ienfierenge fon dät Stäm- un Köärgjucht foar Wieuwljuude ap Buundes-Ieuwene billiged. Buppedät wäd in do Kantone Freiburg, Zug, Schaffhausen un Aargau dät Stämgjucht foar Wieuwljuude in Kantons- un Meente-Seeken fon do Stäm-Buurgere juust so ounnuumen. 11. Januoar: Mary J. Blige, US-amerikanische Soul- und R&B-Sjungerske 16. Juni: Tupac Shakur, amerikoanske Rapper († 13. September 1996). 10. Januoar: Coco Chanel, frantsööske Moude-Skäpperske 6. Juli: Louis Armstrong, aan Jazz-Musiker


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1969 - 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 10. Januoar: Schaich Mujibur Rahman ferkändiged in Dhaka ju Loosloosenge fon dät formell al uunouhongige Bangladesch fon Wääst-Pakistan un uurnimt ju Regierengsbieldenge. 15. Februoar: In ju Oslo-Konventsjoon eenigje sik tweelich europäiske Stoaten, do oun dän Atlantik lääse, ap Mäitnoamen, do ju Ferkeetenge fon ju See ferhinnerje skällen. 1. Juni: Irak unner Ahmad Hasan al-Bakr ferkloort ju heele Äid-Oulje-Industrie foar stoatelk. 26. August bit tou n 11. September - Olympiade in München. 5. September - 6.September: Münchner Olympia-Attentat: Oachte Liede fon ju palästinensiske Terror-Organisatsjoon "Swotten Semptember" nieme ap dän füüften September alwen Athleten fon ju Israeliske Olympia-Monskup as Jeesele un aaskje ju Fräiläitenge fon 232 Palästinensere. Bie dän Fersäik, do Jeesele ap dän säksten September tou befräien, stierwe aal do alwen Jeesele, fieuw Terroristen un aan Dreguuner. 6. Januoar: Katja Losch, düütske Journalistinne un Wiedkieker-Moderatoorinne 6. Januoar: Chen Yi, chineesken Armee-Fierder un Politiker 14. Januoar: Anna Maria Achenrainer, aastriekiske Skrieuwerske 6. April: Heinrich Lübke, die twäide Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound.


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1970 - 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 11. September: In Chile rakt dät aan Militärputsch unner Augusto Pinochet. Ätterdät jo dän Präsidentskupspalast bumbardierd hääbe, rakt dät een kuute Skjooteräi, wierätter die Präsident Salvador Allende ju Kapitulatsjoon ounoardend un sik dät Lieuwend nimt. Deermäd beginne 17 Jiere Diktoatuur unner Pinochet. 16. Oktober: Ju OPEC beslut, dän Oulje-Pries uum 70 % haager tou moakjen; Begin fon ju eerste groote Oulje-Krise. Ju Britiske Krounkolonie Britisk Honduras kricht dän näien Noome Belize. Dät is een wichtige Stappe ap dän Wai ätter ju Uunouhongegaid fon dät Lound. 14. Januoar: Giancarlo Fisichella, italiensken Motoorspoartler


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1971 - 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 14. Februoar: Die ruske Skrieuwer Alexander Solschenizyn wäd uut ju Sowjetunion ouskäuwen un ätter Frankfurt an'n Main uutfloain. 30. Juni: Gustav Heinemann trät as düütsken Buundespräsident ou. 1. Juli: Walter Scheel wäd düütsken Buundespräsident 17. Januoar: Miriam Rose, düütske evangeelske Theologinne un Hoochskoulkoasterske 29. Juli - Emil Erich Kästner, düütsken Skrieuwer (bädden in 1899)


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1972 - 1973 - 1974 - 1975 - 1976 - 1977 - 1978 - 13. Februoar: In dän Konflikt twiske Griechen un Türken ap Zypern ropt die zypern-turske Politiker Rauf Denktaş dän Tursken Buundesstoat fon Zypern uut. Die ferstoant sik noch nit as uunouhongigen Stoat, man as Deelstoat fon Zypern. Daach is hie die Foarlooper fon ju Turske Republik Noud-Zypern, ju sik in 1983 uunouhongich ferkloort. 30. Moai: Grundenge fon ju Europäiske Ruumfoartorganisation 28. November: Ju Paatäi FRETILIN ferkloort ju Uunouhongegaid fon Aast-Timor (in't Foaren een Kolonie fon Portugal. 29. November: Dät Militär fon Indonesien lukt in Oecusse, een Buute-Rebät fon Aast-Timor, sien Flaage uumehooch. 7. Dezember: Ju Operatsjoon Lotus begint: Indonesiske Troppen ärooberje un besätte Aast-Timor. 11. Januoar: Matteo Renzi, italieensken Politiker 4. Dezember: Hannah Arendt, Politikwietenskupperske un Philosophin.


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1959 - 1960 - 1961 - 1962 - 1963 - 1964 - 1965 - 10. Januoar: Fon dät noudelke Top fon dän Bierich Waskaran in do Anden fon Peru breeke baldoarich groote Fäls- un Iesmassen ou. Mäd een Gauegaid fon sowät 120 km/h gunge do deel. Moorere Täärpe wäide fon ju Steenlawine uurruld. Ju Toal fon do Offere wäd twiske twoduusend un fjauerduusend Ljuude taksierd. 21. April: Ju Universität fon ju näie brasilioanske Haudstääd Brasília wäd eepend. 31. Moai: Eende fon ju Wäästindiske Föderatsjoon, aan Touhoopesluut fon britiske Kolonien in ju Karibik. 9. Oktober: Uganda wäd fon't Fereende Köönichriek uunouhongich. Milton Obote wäd eersten Premierminister. 12. Oktober: Ju Puente de las Américas, een Brääch uur dän Panama-Kanoal, wäd fierdelk eepend. 14. bit 28. Oktober - Ju Kuba-Krise: Ju Sowjet-Union brangt Kääden-Woapen ätter Kuba, wiermäd do Fereende Stoaten fon Amerikoa nit ienfersteen sunt. Uumdät jo sik betruued sjo, sticht dät Risiko fon aan Atom-Kriech.


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1960 - 1961 - 1962 - 1963 - 1964 - 1966 - 1967 - 14. Januoar: Die frantsööske Stoats-Präsidänt Charles de Gaulle deelt bie een Prässe-Konferäns mee, dät hie aan stoalden Ientreeds-Oundraach fon dät Fereende Köönichriek tou ju Europäiske Wirtksups-Meenskup oulient. Sien Veto uurrasket ju EWG-Kommission un do fieuw uur Lid-Stoaten. 23. Juni: Die Amerikoanske Präsident John F. Kennedy koom ätter Berlin un kwied bie ju Berliner Muure: "Ich bin ein Berliner". 14. Januoar: Steven Soderbergh, US-amerikoansken Film-Regisseur 18. Januoar: Emmanuel Chukwudi Eze, nigerioansken Philosoph 6. Januoar: Lina Abarbanell, düütske Soproanistinne un Skauspielerske 30. Januoar: Francis Jean Marcel Poulenc, frantsöösken Komponist (* 1899) 11. Februoar: Sylvia Plath, US-amerikoanske Skrieuwerske 22. November: John F. Kennedy, die 35. Präsident fon Amerikoa wäd in Dallas fermöärend. 12. Dezember: Theodor Heuss, eersten Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound


17. -- 18. -- 19. -- 20. Jierhunnert -- 21. -- 22. -- 23. Jiere: 1961 - 1962 - 1963 - 1964 - 1965 - 1966 - 1967 - 9. Januoar: Bewoapenden Twist twiske US-Troppen un panamaiske Burgere in ju US-Hoohaids-Zone uum dän Panamakanoal. Deer stierwe eenuntwintich Panamaere un fjauer US-Suldoaten. 10. Januoar: As Foulge fon dän Flaagenstried mäd do USA, aan Twist uur ju Hoohaid uur ju Zone uum dän Panama-Kanoal tou, un uk as Foulge deerfon, dät aan Student in ju Panamakanoal-Zone doodskeeten wuuden is, bräkt Panama unner Präsident Roberto Francisco Chiari Remón do diplomoatiske Ferhooldnisse tou do USA ou, do eerste ap dän 3. April wier apnuumen wäide. 11. Januoar: In dän Flaagenstried twiske Panama un do Fereende Stoaten fon Amerikoa, kumt ap Bidde fon Panama in ju Noacht tou dän 11. Januoar die UNO-Seekerhaids-Räid foar een Sunnersittenge touhoope. Man die Seekerhaidsräid beslut ätter kuute Beräidenge, dät hie noch outäiwe wol, wo do Fermiddelengen fon ju Organisatsjoon fon Amerikoanske Stoaten (OAS) uutgunge. 31. Meerte: Militär-Putsch in Brasilien, die Präsident João Goulart wäd ousät. Begin fon eenuntwintich Jiere Militär-Diktoatuur. 3. April: Wierapnoame fon diplomoatiske Ferhooldnisse twiske do USA un Panama. 6. Januoar: Henry Maske, düütsken Bokser 10. Januoar:


4. Januoar: Noudkoreoanske Troppen nieme in dän Korea-Kriech mäd Stöän fon China foar't twäide Moal ju Stääd Seoul ien. 7. Februoar: Hans Matuszak promoviert dän in Bonn mäd ne Oarbaid uur dät Seelterske. 16. November: Kneppelfreed (Knäppelfräindai) 16. Dezember: In Württembierich-Baden, Baden un Württembierich-Hohenzollern stämt ju tou kjoosen begjuchtede Befoulkenge in uur een Fereenigenge fon do tjo Lounde tou een Buundeslound ou. Dät wäd mäd groote Moorhaid annuumen un dät näie Buundeslound Baden-Württembierich wäd leeter ap dän 25. April 1952 gruunded. 11. Januoar: Philip Tartaglia, skottisken roomsk-kathoolsken Äärts-Biskop 14. Januoar: Martin Auer, aastriekisken Skrieuwer 15. Februoar: Jane Seymour, britiske Skauspielerske 20. Februoar: Gordon Brown, britisken Politiker 6. Januoar: Wilhelm Sollmann, düütsken Journalist un Politiker


14. Januoar: Ministerpräsidänt Josip Broz Tito wäd in dät näi apgjuchte Boantje as Stoatspräsidänt fon Jugoslawien kädden. 5. Juni: Een näie Foatenge fon ju deenske Ferfoatenge wäd gultich. Näie Ienhoolde sunt monken uurswäkke ju wieuwelke Troonfoulge un ju deelwiese Säärmferwaltenge fon Gräinlound. 13. Juni: Truch n Militär-Putsch wäd die Generoal Gustavo Rojas Pinilla Diktoator fon Kolumbien. Hie wol dät Burgerkriechslound stabilisierje. 6. Meerte: Natália do Vale, een brasilioanske Film-Deerstaalerinne


Gruundenge fon ju Techniske Hoochskoule Leuna-Mersebuurich Ätter eenunfjautich Jiere Bautied kon ju grootste Säärke fon São Paulo wäid wäide, näämelk ju Catedral Metropolitana de São Paulo of Catedral da Sé. 11. Januoar: Bie Lawinen in' aastriekiske Buundeslound Vorarlberg rakt dät aaltouhoope 135 Doode, besunners läip is ju Katastrophe in ju Meente Blons in't Groote Walserdoal. 24. August: Getúlio Vargas, die Präsident fon Brasilien, brangt sik sälwen uume, as hie politiske Probleme kricht. 6. Januoar: Martin Hein, düütsken evangeelsken Theologe un Biskop 11. Januoar: Vicky Peña, spoanske Skauspielerske 21. Januoar: Thomas de Maizière, düütsken Politiker 29. Januoar: Oprah Winfrey, US-amerikoanske Wiedkieker-Moderatoorinne, Skauspielerske un Unnerniemerske 17. Juli: Angela Merkel, ju oachsde Buundeskanslerske fon ju Buundesrepublik Düütsklound. 6. Januoar: Gertrud Eysoldt, düütske Skauspielerske un Regisseurinne 13. Juli: Frida Kahlo, mexikoanske Moalerske. 24. August: Getúlio Vargas, brasilioansken Präsident


4. Januoar: Wolfgang Tiefensee, düütsken Politiker (SPD) 6. Januoar: Annette Fugmann-Heesing, düütske Politikerske (SPD) 14. Januoar: Jan Fedder, düütsken Skauspieler 28. Januoar: Nicolas Sarkozy, frantsöösken Politiker, Minister, Stoatspräsidänt 14. Januoar: Luis Zuegg, suud-tiroler Roopboan-Pionier


14. Januoar: In Herleshausen kuume mäd ju Iersenboan do lääste oun, do uut sowjetiske Kriechs-Fangenskup ätter Huus wai kuume. 14. Februoar: Nikita Chruschtschow begint in Moskau dän twintichsten Paatäidai fon ju KPfjSU, dän eersten Paatäidai in ju Sowjetunion ätter dän Dood fon Josef Stalin, wier eerstmoals mäd ju stalinistiske Politik oureekend wäd. 22. Oktober: Die brasilioanske Präsident Juscelino Kubitschek oardent ätter aan Jiertjaande oolden Ploan oun, Brasília, een näie Haudstääd foar dät Lound, tou bauen. Kuut leeter begint in't brasilioanske Binnelound ju Oarbaid. 5. Januoar: Frank-Walter Steinmeier, düütsken Politiker (SPD), tweelften Buundespräsident. 28. Januoar: Marie Juchacz, düütske Sosjoal-Reformerske un Striederske foar do Gjuchte fon Wieuwljuude, Gruunderske fon ju Oarbaider-Wäilfoard (Arbeiterwohlfahrt / AWO)


10. Januoar: Harold Macmillan wäd britisken Premierminister, ätterdät Anthony Eden uum ju Sueskrise fon sien Boantje touräächtreeden is. 10. Moai: Die kolumbioanske Diktoator Gustavo Rojas Pinilla, die in 1953 truch n Putsch oun ju Moacht keemen waas, uurlät dät Lound ne militäriske Junta. 10. Januoar: Gabriela Mistral, chileenske Dichterske un Diplomoatinne 24. November: Diego Rivera, aan Moaler uut Mexiko


3. Januoar: In do Wäästindiske Ailounde sluute sik een Riege fon britiske Kolonien tou ju Wäästindiske Föderatsjoon touhoope. 31. Januoar: Die eerste Satellit fon do USA, näämelk Explorer 1, wäd fjauer Mounde ätter dän rusken Satellit Sputnik inne Äid-Uumloop-Boan broacht. Deerbie slumpet unner Ounleedenge fon James Van Allen die Ätterwies fon dän Van-Allen-Stroalengsgäddel uum ju Äide. 7. August: Alberto Lleras Camargo is die eerste, die in ju Uureenkumst "Nasjonoale Front" Präsident fon Kolumbien wäd. Ju Uureenkumst is sleeten twiske do eerdere Burgerkriechs-Juunstriedere fon ju liberoale un ju konservative Paatäi. Deermäd gungt die Burgerkriech "La Violencia" foarbie. 3. November: Ju twäide Amts-Tied fon dän autoritäre Carlos Ibáñez del Campo as Präsident fon Chile is foarbie. 17. Januoar: Gabriel Mbilingi, roomsk-kathoolsken Äärts-Biskop fon Lubango in Angola 11. Februoar: Ulrike Bumke, düütske Juristinne Pius XII., Poabst


1. Januoar: In dän Ferloop fon ju Kuboanske Revolutsjoon lopt die foarige Diktoator Fulgencio Batista wäch. Ju Heerskup faalt deermäd oun Fidel Castro. 7. Januoar: Juu kuboanske Regierenge unner Fidel Castro wäd truch doo USA anärkoand. 13. Februoar: Ätter ju ärfoulchrieke Kuboanske Revolutsjoon uurnimt Fidel Castro dät Boantje fon dän Ministerpräsidänt ap Kuba. 16. Februoar: Fidel Castro wäd in Kuba as Regierengs-Boas fereediged un behoaldt düt Boantje 49 Jiere, bit hie dät in 2008 uut suundegaidelke Gruunde oun sin Bruur Raúl ourakt. 12. September: Ätter niep tjoon Jiere (two Amtstiede) trät Theodor Heuss as Buundespräsident fon Düütsklound ou. 13. September: Heinrich Lübke wäd Buundespräsident fon Düütsklound. 23. Dezember: Baubegin fon ju Puente de las Américas, een Brääch, ju dän Panama-Kanoal uurspont. 6. Januoar: Fuyumi Sōryō, japoanske Manga-Teeknerske 6. Januoar: April Hailer, düütske Skauspielerske 11. Januoar: Richard Arnold, düütsken Politiker 2. Februoar: Hella von Sinnen, düütske Wiedkieker-Moderatoorinne, Komikerske un Synchron-Baalerske 9. April - Frank Lloyd Wright, US-amerikoansken Baukunstler (Architekt)


13. Februoar: Frankriek testet foar't eerste Moal een Atom-Woape. Die Test wäd unner dän Däk-Noome Gerboise Bleue tichte bie Tanzerouft in ju Sahara fon Algerien truchfierd, dät tou düsse Tied noch een frantsööske Kolonie is. 21. April: Brasilien wäit sien näi-baude Haudstääd Brasília ien. 3. Oktober: Jânio da Silva Quadros wäd as näien Präsident fon Brasilien kädden. Die Dokumantoarfilm Serengeti darf nicht sterben fon Bernhard Grzimek wäd as eersten düütsken Film ätter dän Twäiden Waareldkriech mäd aan Oscar uutteekend. 6. Januoar: Ulrike Mai, düütske Skauspielerske 9. Februoar: Ernst von Dohnányi, ungarisken Pianist un Komponist 11. Februoar: Victor Klemperer, düütsken Skrieuwer un Literatuur-Wietenskupper


4. Januoar: Die lääste Beend fon dät Düütske Woudebouk fon do Bruure Grimm, dät do 123 Jiere in't Foaren begind hääbe, ferskient. 31. Januoar: Die Schimpanse Ham fljucht mäd ju Mercury-Redstone 2-Mission fon ju NASA fon Cape Canaveral uut in't Aal. Hie ferbrangt sowät säks Minuten inne Sweereloosegaid un gungt leeter mäd sien Kapsel uunferseerd inne Atlantik deel. 31. Moai: Ju Republik Suudafrikoa wäd uutruupen, ätter dät dät Lound ap Druk fon uur Liede uut dän britiske Commonwealth of Nations uuttreeden is. Gruund deerfoar waas ju Apartheid. 31. Oktober: Die Hurrikan Hattie gungt ap Britisk Honduras deel (däälich: Belize). Ju domoalige Haudstääd Belize City wäd deerbie so läip fernäild, dät n poor Jiere leeter ju näie Haudstääd Belmopan in't Binnelound ounlaid wäd, wier dät minner läipe Stoarme rakt. 19. September: Een Moorhaid fon do jamaikoanske Burgere stämt deer foar, dät Jamaika uut ju Wäästindiske Föderatsjoon uutträt. Düsse Föderatsjoon waas die Fersäik, een heele Riege fon do Wäästindiske Ailounde touhoope, un nit oankeld foar sik, Stappe foar Stappe uunouhongich fon't Fereende Köönichriek tou moakjen. 6. Februoar: Malu Dreyer, düütske Politikerske (SPD), Ministerske fon't Lound un Ministerpräsidäntinne fon Rhienlound-Palts 4. August: Barack Obama, US-amerikoansken Politiker fon ju Demokroatiske Paatäi, twiske 2009 un


11. Januoar: Do toufoarne düütske Rebätte aastelk fon't Oder-Neiße-Skeed wäide unner poolske Ferwaltenge stoald. 14. Februoar: Ap dän 15. fon dät Mound Schewat 5709 ätter dän Juudsken Kalänner kumt ju konstituierjende Fersammelenge fon dät israeliske Parlemänt Knesset foar't eerste Moal touhoope. 4. April: Gruundenge fon ju NATO. 8. April: Truch dän Bietreed fon ju Frantsööske Besättengszone wäd ju Bizone tou een Trizone. Do träin Buuteministere fon do Wääst-Alliierde besluute in Washington, D.C. dät Besättengsstatut, deer oane jo ju Gruundenge fon ju Buundesrepublik hiere Toustämmenge reeke, man sik wäkke Gjuchte foarbehoolde. 12. Moai: Do tjo wäästelke Militärgouverneure in Düütsklound ferkändigje foarmelk dät Besättengsstatut, dät ap dän 21. September gultich weese skäl. Dät moaket ju äntstoundende Buundesrepublik een deelwiese Säärmbestämmenge muugelk. 23. Moai: Ferkändigenge fon dät düütske Gruundwät ("Grundgesetz") truch dän Parlamentoariske Räid. Dät Doatum wäd oafter as Gruundengsdoatum fon ju Buundesrepublik beteekent, aaldät dät Gruundwät eerste aan Dai leeter, ap dän 24. Moai, gultich wäd. 25. Moai: Kommunistiske Troppen in China nieme ju Stääd Shanghai ien. Ap dän 27. Moai luuke do Fereende Stoaten aal hiere Marine-Eenhaide uut China ou. 12. September: Theodor Heuss wäd eersten Buundespräsident fon Düütsklound. 1. Oktober: Mao Zedong ropt ju Foulksrepublik China uut. 7. Oktober: Ju


9. April: In ju kolumbioanske Haudstääd Bogotá wäd Jorge Eliécer Gaitán, die Präsidentskups-Kandidoat mäd ju grootste Kansje, ap ju Sträite möärend. Fluks ätters wäd sin Möärender Juan Roa Sierra fon ju apbroachte Masse uk noch dood häuwen, sodät wie sien Motiv däälich nit moor wiete. In Kolumbien begint "La Violencia", aan Burgerkriech twiske liberoale un konservative Paatäi. 30. April: In ju kolumbioanske Haudstääd Bogotá wäd ju Organisatsjoon fon Amerikoanske Stoaten gruunded. 9. April: Jorge Eliécer Gaitán, kolumbioansken Präsidentskups-Kandidoat, wäd appe Sträite doodskeeten un sin Möärender Juan Roa Sierra wäd fon ju apbroachte Masse uk fluks dood häuwen.


14. August: Die Stoat Pakistan wäd uunouhongich fon Britisk-Indien. 6. Januoar: Andréa Ferréol, frantsööske Skauspielerske 6. Januoar: Sandy Denny, britiske Sjungerske 14. Januoar: Hans Fehr, Swaitser Politiker (SVP)


1946 waas dät eerste Jier ätter dän Twäiden Waareldkriech. Unner ju Fierenge fon ju Siegerkoalitsjoon fon do fjauer Alliierde wüül eme noch touhoope een Ätterkriechs-Oardenge foar ju Waareld apbaue. Sjuunelken Uutdruk deerfon sunt do Fereende Nasjoone, wierfon tou Begin 1946 ju Fulfersammelenge un die Seekerhaidsräid hiere Oarbaid apnoomen. Wäkke oanden al, dät sik juust aan Koolden Kriech äntwikkelde, man foar fuul waas dät noch nit kloor. 10. Januoar: Eepenenge fon ju eerste UN-Fulfersammelenge truch Paul-Henri Spaak 11. Januoar: Enver Hoxha ropt ju Sosjoalistiske Foulksrepublik Albanien uut. 17. Januoar: Die UN-Seekerhaidsräid hoaldt sien eerste Sittenge ou. 21. Januoar: In Hessen rakt dät Kommunoal-Köäre, dät sunt do eerste fräie Köäre ap düütsken Boudem sänt 1933 22. Januoar: In dät Noudwääste fon dän Iroan, die tou düsse Tied deels fon ju Sowjetunion un deels fon't Grootbritannien besät is, ferkloort sik ätter dän Wille fon do Sowjets ju Republik Kurdistan foar uunouhongich. Ju uumfoatet bloot aan litjen Deel fon't kurdisk besiedelde Rebät. 30. September: In dän Nürnberger Prosäss juun do Haudkriechsferbreekere wäide do Uurdeele uutspreeken. Wäkke mouten in't Kitjen, wäkke skällen apknät wäide. 16. Dezember: Die Iroan äroobert ju Republik Kurdistan, ju somäd nit moal n Jier bestounden diede. Ju Region is däälich Deel


17. Januoar: Uumdät ju Roode Armee naier kumt, begint ju Besättenge unner Richard Baer mäd ju Evakuierenge fon dät KZ Auschwitz-Birkenau. 17. Januoar: Ju Roode Armee äroobert in dän Twäiden Waareldkriech Warschau, wier tou düsse Tied bienaist neen Moanskene sunt. 11. Februoar: US-Präsident Franklin D. Roosevelt, die britiske Premierminister Winston Churchill un die sowjetiske Stoats-Boas Josef Stalin unnerteekenje ap dän läästen Dai fon ju Konferäns fon Jalta een Ferkloorenge, wieroun ju Näioardenge fon Europa ätter dän Twäiden Waareldkriech fäästlaid wäd. Uk, dät Düütsklound in fjauer Besättengs-Soonen apdeeld wäide skäl. 13. Februoar: Ju Slacht uum Budapest eendet, uumdät do düütske Eenhaide, do deer ienseeteld sunt, foar ju Roode Armee kapitulierje. 13. Februoar: Ap dän Fäästeläiwends-Täisdai beginne alliierde Fljoogere, Dresden tou Bumbardierjen. Dät duurt träi Deege, un in düsse Tied kuume twiske 18.000 un 25.000 Ljuude tou Dood, ju Binnenstääd wäd bienaist in't Heele fernäilt. 14. Februoar: Bie ju Bumbardierenge fon Dresden rakt dät aan Fjuurstoarm, die dät Läskjen uunmuugelk moaket. Ap dän sälgen Dai wäd uk Prag fon Fljoogere oungriepen, wät wildääge n Fail is. Dät kon weese, dät do uk ätter Dresden wai wüülen un Fersjoon Prag ounfloain hääbe. 14. Februoar: Partisanen fon ju Jugoslawiske Foulksbefräiengsarmee befräie ju Stääd Mostar.


17. Januoar: Mäd ju Slacht uum Monte Cassino oun ju Gustav-Lienje bie dät oolde Klaaster Montecassino begint een fon do loangste un ferlästriekste Slachte fon dän Twäiden Waareldkriech. 15. Februoar: Dät Gruundengs-Klaaster fon do Benediktinere in ju Abtäi Montecassino wäd in ju Slacht uum Monte Cassino in dän Twäiden Waareldkriech truch alliierde Bumben bienaist in't Heele fernäild, uk wan sik sowät 800 Sivilisten in do Bauwierke befiende. 6. Juni: Begin fon ju Landenge fon do wäästelke Allierden in ju Normandie. Ju Operation wäd Operation Overlord of D-day naamd. 17. Juni: Ieslound wäd tou een Republik ferkloord. 20. Juli: Uum Adolf Hitler tou doodjen un Nazidüütsklound een Eende tou moakjen, lät Claus Schenk Graf von Stauffenberg een Bumbe in ju "Wolfsschanze" hoochgunge. Dät slumpet nit un von Stauffenberg wäd aan Dai leeter waigjuchted. 24. November: Do Fereende Stoaten fon Amerikoa beginne mäd een Riege fon läipe Luchtangriepe ap Tokio. 6. Januoar: Olga Georges-Picot, frantsööske Skauspielerske 14. Januoar: Luise F. Pusch, düütske Sproak-Wietenskupperske 14. Januoar: Peter Fechter, 1962 as Fljuchtling doodskeeten ap ju Berliner Muure 7. April: Gerhard Schröder, fon 1998 tou 2005 tou Buundeskansler fon Düütsklound 23. Januoar: Edvard Munch, expressonistisken Moaler 5. Meerte ? : Rudolf Harbig, düütsken Spoartler 21.


10. Januoar: Ju Roode Armee begint in dän Ferloop fon ju Slacht fon Stalingrad mäd een Groot-Offensive, ju leeter tou ju Uurwinnenge uur ju ienseetelde düütske 6. Armee fiert. 14. Januoar: In Casablanca bigint een stilkene Touhoopekumst fon US-Präsidänt Roosevelt, dän britisken Premier Winston Curchill un do hiere Combined Chiefs of Staff tou ju Beräidenge uur ju fääregungende Kriechs-Fierenge in dän Twäiden Waareldkriech. 2. Februoar: Do Düütske ferljoose ju Slacht fon Stalingrad juun ju Sowjetunion. 14. Februoar: Weermoachts-Troppen unner Erwin Rommel beginne in dän Tunesien-Fäildtoach dät Unnerniemen "Frühlingswind". 15. Februoar: Düütske Skoulkere fon 15 Jiere oun wäide fon nu oun as Luftwoapenhälpere toun Kriechstjoonst leeken. 19. bit 22. Februoar: In dän Tunesien-Fäildtoach in dän Twäiden Waareldkriech kumt dät Slacht bie dän Kasserin-Pass. Do Düütske un Italienere winne ju Slacht juun Amerikoanere, Briten un Fräie Frantsoosen. 20. Februoar: In Mexiko äntstoant die Vulkoan Paricutín. Ätter aan Dai is hie tjoon Meetere, ätter träin Deege füüftich un däälich 424 Meetere uur ju uurspröängelke Boudemhööchte fon 2376 Meetere. 11. Januoar: Oscar Bronner, aastriekisken Saitengs-Skrieuwer, Saitengs-Uutreeker un Moaler 14. Januoar: Angelo Bagnasco, roomsk-kathoolsken Kardinoal un Äärts-Biskop fon Genua 22. Februoar: Horst Köhler, fon 2004 tou 2010 tou die njuugende Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound


29. Januoar: Mäd dät Protokoll fon Rio de Janeiro gungt die Peruoansk-Ecuadorioanske Kriech tou Eende. Peru kricht dät twiske him un Ecuador striedige Rienwoold-Rebät tou-ärkoand. 14. Februoar: Dät britiske Luchtfoart-Ministerium rakt ju Area Bombing Directive uut, ju Ounwiesenge tou ju Flakten-Bumbardierenge fon düütske Stääde in dän Twäiden Waareldkriech. 15. Februoar: Singapur wäd ätter een 16 Deege duurjende Slacht in dän Pazifik-Kriech fon japoanske Troppen iennuumen. Moor as 80.000 Suldoaten unner dän britisken Lieutenant General Arthur Ernest Percival gunge in Kriechs-Fangenskup. 28. Juni: Begin fon dän Düütske Angriep ap Stalingrad (Slacht fon Stalingrad) 11. November: As Reaktsjoon ap dät Ankuumen fon Alliierde Troppen in Algerien in n Twäide Waareldkriech besätte düütske Troppen uk dän fräie Deel fon Vichy-Frankriek. 22. August: Brasilien ferkloort Nazi-Düütsklound un Italien dän Kriech. 19. November: Twäide Waareldkriech: In ju Slacht uum Stalingrad begint ju Juunoffensive fon ju Roode Armee. 17. Januoar: Muhammad Ali, US-amerikoansken Bokser 6. Januoar: Tina Modotti, italieenske Fotogroafinne un Skauspielerske


6. Januoar: In sien Rääde tou ju Loage fon ju Nasjoon foar dän US-Kongress foarmuliert US-Präsident Franklin D. Roosevelt "do fjauer Fräiegaiden". 2. Moai: Britiske Troppen gunge in Basra oun Lound, uum Raschid Ali al-Gailani tou bekampjen, die in dän Irak mäd aan Putsch juun ju briten-fjuuntelke foarige Regierenge oun ju Moacht keemen is. 29. Moai: Britiske Troppen roakje ju Baalengsruumte fon Bagdad, sodät ju anti-britiske Regierenge unner Raschid Ali al-Gailani ätter dän Iroan fluchtje mout. 1. un 2. Juni: In Bagdad rakt dät een Wooge fon Pogrome juun dän juudsken Befoulkengsdeel. In do twäin Deege stierwe in Bagdad 179 Ljuude mäd juudsken Gloowe. 5. Juli: In n Rienwooldrebät, dät twiske Ecuador un Peru striedich is, kumt dät tou dän Peruoansk-Ecuadorioanske Kriech Mäd ju Focke-Achgelis Fa 223 rakt dät foart eerste Moal aan in Serie häärstoalden Hoochskruuwer. 6. Januoar: Tamara Lund, finniske Opern-Sjungerske un Skauspielerske 14. Januoar: Faye Dunaway, US-amerikoanske Skauspielerske, Regisseurinne un Traalbouk-Skrieuwerske 15. Februoar: Klaus Matthiesen, düütsken Politiker (SPD) 10. Januoar: Johannes Biehle, düütsken Physiker, Klokken- un Oargelbauer un Säärkenbau-Theoretiker 11. Januoar: Emanuel Lasker, düütsken Skok-Spieler un -Waareldmääster 11. Februoar: Rudolf Hilferding, düütsk-aastriekisken Politiker un Wirtskupswietenskupper 28. Moai: Theodor Siebs, düütsken Germanist


12. Juni: Ätterdät düütske Troppen ju Maginot-Linie truchbreeken hääbe, rüümje do frantsööske Eenhaide Lothringen. 14. Juni: Düütske Troppen besätte Paris. Unner Vere Cornwall Bird foarmt sik fon do an een Uunouhongegaids-Bewäägenge fon Antigua un Barbuda. 11. Januoar: Andres Tarand, estnisken Politiker 14. Januoar: Anni Pede, düütske Licht-Atheletinne 24. Januoar: Joachim Gauck, fon 2012 bit ... die alfte Buundespräsidänt fon Düütsklound 29. Februoar: Hideo Ochi, japoansken Karateka 14. Januoar: Heinrich August Meißner, düütsken Ingenieur un Iersenboan-Bauer 29. Juni: Paul Klee, Kunstler


9. / 10. November: In düsse Noacht Riekskristallnoacht 5. Januoar: Juan Carlos I., Köönich fon Spanien 6. Januoar: Renate Meyer, düütske Sportlerske (Licht-Athletik) 10. Januoar: Renate Schostack, düütske Journoalistinne un Skrieuwerske 14. Januoar: Klaus Dieter Kern, düütsken Säärken-Musiker


26. Februoar: Eerstbestiegenge fon dän Anden-Bierich Nevado Ojos del Salado truch do bee poolske Bierichstiegere Jan Szczepanski un Justin Wojszins 15. Juli: Ap dän Ettersberg bie Weimar begint die Bedrieuw fon dät Konsäntratsjoonsleeger Buchenwald. 10. November: In Brasilien lät Getúlio Vargas sien Heerskup as "wäilwollenden Diktoator" fäästskrieuwe. 6. Januoar: Doris Troy, US-amerikoanske Soul-Sjungerske 11. Februoar: Heidi Lambert-Lang, düütske Juristinne


12. Juni: Eende fon dän Chacokriech twiske Bolivien un Paraguay. Dät uumkampede Rebät Gran Chaco faalt an Paraguay. 15. September: Do Nürnbieriger Rassenwätte („Gesetz zum Schutze des deutschen Blutes und der deutschen Ehre“, „Blutschutzgesetz“, Reichsbürgergesetz) kuume uut. 19. Oktober: In Bad Dürkheim wäd ju Düütske Wiensträite fierdelk eepend. Ju skäl dän heemske Wien juust so as dän Froamdeferkier begunstigje. 29. Dezember: Bie dän Fersäik, aan Loang-Wai-Rekord ap dän Wai Paris-Saigon tou fljoogen, mout Antoine de Saint-Exupéry in ju ägyptiske Wöiste noodloundje. Ätter fieuw Deege Kaierskup wäd hie rädded. Wildääge is dät Belieuwnis een Inspiratsjoon foar sien leeter Bouk Die litje Prins, deer een äänelk Belieuwnis oane foarkumt. 8. Januoar: Elvis Presley, amerikoanske Rock'n'Roll-Grööte 14. Januoar: Lucille Wheeler, kanadiske Ski-Spoartlerske 6. Juli: Tendzin Gyatsho, die fjautienste Dalai Lama


25. Februoar: Adolf Hitler wäd düütsken Stoatsburger 27. Februoar: Ju Tiedskrift Nature moaket aan Artikkel fon James Chadwick eepentelk die deer ju Existenz fon dät Neutron beskrift. 10. April: Paul von Hindenburg wäd in dän twäide Köärgong mäd 53 % fon do Stämmen wier as düütsken Riekspräsidänt kädden. 13. April: In ju Weimarer Republik wäide truch Minister Wilhelm Groener do Nazi-Ferbeende SA un SS ferbeeden, man dät Ferbood blift bloot bit in dän Juni gultich. 15. Juni: Uumdät me in dät striedige Rebät Gran Chaco Foarkuumen fon Äid-Oulje fermoudet, begint twiske Bolivien un Paraguay di Chacokriech. 17. Juli: Bie dän Altonaer Bloudsundai, een Skjooteräi twiske Kommunisten, Nasjonoalsosjoalisten un do Dreguunere, stierwe aachtien Ljuude un twohundetfieuwuntachentich wäid seerd. 20. Juli: Eerst-Bestiegenge fon dän hoochste, suudelke Top fon dän Bierich Waskaran in do Anden fon Peru truch een düütsk-aastriekiske Monskup unner ju Fierenge fon Philipp Borchers. Ieuwenske Borchers roakeden Erwin Schneider, Wilhelm Bernard, Hermann Hoerlin un Erwin Hein dän Top. 1. September: Die Kolumbioansk-Peruoanske Kriech bräkt uut, uumdät Apstoundiske uut Peru dän Skeed-Ferloop twiske Peru un Kolumbien ätter dän Ferdraach fon Salomón-Lozano nit ounnieme wollene. 3. Oktober: Die Irak wäd formell uunouhongich, daach behoolde sik do Briten masse Ienfloud. 26. Oktober: In


26. Juli: Pedro Opaso wäd Präsident fon Chile, hie foulget ap dän autoritäre Carlos Ibáñez del Campo. 11. Dezember: Dät britiske Parlemänt brangt dät Stoatut fon Westminster uut, dät do Dominions in dän Commonwealth of Nations fiergungende Uunouhongegaid rakt. Deermäd wäide Kanada, Australien, Näiseelound, Suudafrikoa, Näifunstlound (fon 1949 oun Deel fon Kanada) un die Iriske Fräistoat (leeter: Republik Irlound) Stoaten foar sik. 6. Januoar: E. L. Doctorow, amerikoansken Skrieuwer 6. Januoar: Lucienne L’Heureux-Arel, kanadiske Oargelspielerske un Musik-Pädagoginne 11. Januoar: Betty Churcher, austroalske Moalerske un Direktoorinne fon ju "National Gallery of Australia" 14. Januoar: Caterina Valente, italieenske Skauspielerske un Sjungerske 14. Januoar: Georgine Darcy, US-amerikoanske Skauspielerske 16. Januoar: Johannes Rau, fon 1999 bit 2004 Buundespräsidänt fon Düütsklound 15. Moai: Helmut Ottenjann, düütsken Foulkskundler


15. Februoar: Mäd Cairine Wilson wäd eerstmoals een Wieuw in dän Senoat fon Kanada beruupen. 24. Oktober: In Brasilien rakt dät een Revolutsjoon un Getúlio Vargas, populär as "Baabe fon do Äärme", baut een Diktoatuur ap. 14. Januoar: Kommunisten uum Albrecht Höhler uurfaale dän Nasjonoalsosjoalist un SA-Mon Horst Wessel, die dän Täkst foar dät SA-Kampläid Die Fahne hoch ferfoated häd. Hie stäärft ap dän 23. Februoar oun een Skoat-Ferseerenge, ju hie deer bie oukriegen häd. 18. Januoar: Maria de Lourdes Pintasilgo, portugiesiske Politikerske un Premier-Ministerske 28. Januoar: Kurt Biedenkopf, düütsken Politiker 11. Februoar: Mary Quant, britiske Moude-Designerske 3. Meerte: Heiner Geißler, düütsken Politiker 3. April: Helmut Kohl, säksten Buundeskansler fon ju Buundesrepublik Düütsklound 5. August: Neil Armstrong, amerikoansken Ruumtefoarer 28. Dezember: Fuad Rifka, syrisk-libaneesken Dichter un Uursätter 23. Februoar: Horst Wessel, düütsken Nazi


6. Januoar: Dät Köönichriek fon do Serben, Kroaten un Slowenen" wäd uumebenaamt in "Köönichriek Jugoslawien". Köönich Alexander I. sät ju Ferfoatenge buute Krit, äntlät dät Parlemänt un gjucht een Köönichsdiktoatuur ap. 29. Januoar: Die Romoan Im Westen nichts Neues fon Erich Maria Remarque kumt in dän Honnel. Sien eerste Aplääse is truch Foarbestaalengen glieks fergriepen. 11. Februoar: Mäd dät Ousluuten fon do Lateroan-Ferdraage wäd ju Vatikoanstääd uunouhongich fon dät faschistiske Italien. 4. Januoar: Günter Schabowski, SED-Funktsjoonäär in ju DDR. 6. Meerte: Günter Kunert, düütsken Dichter un Skriftstaaler 11. Januoar: Elfrida Andrée, sweediske Oargelistinne un Komponistinne 11. Februoar: Johann II., Fürst fon Liechtensteen


2. April: Die Kuutsker Gustav Hartmann, bekoand wuden as die "Iersene Gustav", bräkt mäd sien Kuutske ap fon Berlin ätter Paris, fon deer hie in dän September wier touräch ätter Berlin wai kumt. Aaldät hie do al säärm een Taxi häd, mai hie mäd sien Raise juun dät Deelgungen fon ju Kuutskenfierderäi demonstrierje. 10. un 11. Juni: Do eerste Fersäike mäd truch Raketen stöände Sail-Fljoogere wäide fon dän Ärfiender Alexander Lippisch un sin Täst-Pilot Fritz Stamer truchfierd. 8. Juli: Dät Luchtskip LZ 127 kricht sin Noome "Graf Zeppelin" 27. August: Die Briand-Kellogg-Pakt, aan Foulkegjuchtelken Ferdraach juun Angriepskriege, wäd fon alwen Nasjoonen unnerteekend. Aparecida in dän brasilioansken Buundesstoat São Paulo wäd een oaine Stääd. 6. Januoar: Capucine, frantsööske Film-Skauspielerske 6. Januoar: Astrid Gehlhoff-Claes, düütske Skrieuwerske un Uursätterske 27. Januoar: Hans Modrow, DDR-Politiker 4. Moai: Husni Mubarak, fon 1981 tou 2011 tou Diktoatoor in Ägypten. 14. Juni (amtelk, wildääge al n Mound eerder) Ernesto Rafael Guevara de la Serna, naamd Che Guevara, aan marxistisken Politiker, Guerilla-Uppermon un Skrieuwer. 6. August: Andy Warhol, bekoanden Pop Art-Kunstler


10. Moai: Carlos Ibáñez del Campo wäd Präsident fon Chile. Hie bruukt deelwiese diktoatooriske Methoden. 14. Januoar: Zuzana Růžičková, tschechiske Cembalistinne un Hoochskoul-Koasterske 13. August: Fidel Castro, kuboansken Diktoator: Wäkke Wällen reeke uk dän 13. August 1926 oun. 3. Januoar: Carl Runge, Mathematiker 18. Januoar: Hermann Müller-Thurgau, Swaitser Plonten-Physiologe, Botaniker, Önologe un Wienranken-Tuchter


11. Februoar: Paul Bocuse, frantsöösken Kok, Gastronom un Kokboukskrieuwer 13. August: Fidel Castro, kuboansken Diktoator: Wäkke Wällen reeke uk dän 13. August 1927 oun. 10. Juni - Antoni Gaudí i Cornet, kataloansken Baukunstler (Architekt). 5. Dezember - Claude Monet, frantsöösken Moaler (* 1840).


20. Meerte: Die ousätte chileenske Präsident Arturo Alessandri Palma kricht ätter ju Wierhäärstaalenge fon ju Ferfoatengsmäitige Oardenge sien Boantje wier. Man hie behoaldt dät nit loange, uumdät die moachtgriepske Minister Carlos Ibáñez del Campo, an Sympathisant fon do foarige Putschisten, him mäd n finnich Moachtspil uut Amt tringt. 4. April: As Lieuw-Wache foar Adolf Hitler wäd ju SS gruunded. Ju äntwikkelt sik in ju Tied fon dän Nasjonoalsosjoalismus tou een paramilitäriske Organisatsjoon. 7. April: Andraach fon Hitler, nit moor Burger fon Aastriek tou weesen, mäd Ärfoulch ap dän 30. April. 10. April: Ju Stääd Zarizyn an ju Wolga wäd in Stalingrad uumebenaamd. (däälich Wolgograd) 16. April: bulgariske Kommunisten moakje aan Bombenansleek ap ju Kathedroale Sweta Nedelja in ju bulgariske Haudstääd Sofia, deerbie stierwe moor as 150 Moanskene, do deelwiese hooge Boantjene in ju Politik un dät Militär häbe. 25. April: Die Monarchist Paul von Hindenburg wäd juun dän Zentrumskandidoat Wilhelm Marx toun Riekspräsidänt kädden, uk mäd do Stämmen fon do Midde-Paatäien DVP un BVP. 12. Moai: Hindenburg wäd as Riekspräsident fer'eediged. 30. Moai: Nasjonoale Revolutsjoon in China. 16. Juni: Foulkställenge in Düütsklound: 62,5 Millionen Ienwoonere sunner dät Saarlound ("Saargebiet"). 16. Juni: In ju Sowjetunion wäd ap ju Krim as dät


3. September: Die Senoat fon Chile wäd fon protestierjende Offisiere stoarmd. Dät is die Begin fon aan Militär-Putsch in dät Lound. 11. September: Wilst aan Militär-Putsch in Chile wäd een Militär-Junta as Regierenge iensät. 6. Januoar: Katy Jurado, mexikoanske Skauspielerske 21. Januoar: Wladimir Iljitsch Lenin, rusken kommunistisken Politiker un Revolutsjoonäär, marxistisken Theoretiker, Paatäi- un Regierengs-Boas 3. Juni: Franz Kafka, Skrieuwer in Düütske Toal 29. November: Giacomo Puccini, italieensken Komponist fon't Fin de siècle.


10. Januoar: Litauiske Fräiskoarlere marskierje in dät frantsöösk besätte Memellound ien. 25. Februoar: Ätter fjauer Jiere fon sien Existenz eendet die litje "Fräistoat Buddelhoals" (dt.: Freistaat Flaschenhals) mäd ju Besättenge truch marokkoanske Hälpstroppen fon ju frantsööske Armee. 11. Januoar: Carroll Shelby, US-amerikoansken Motor-Spoartler, Spoartwoain-Konstrukteur un Unnerniemer 6. Meerte: Hajo Hayen, Koaster un Foanarchäologe uut Idafeen 11. Januoar: Konstantin I., Köönich fon Griechenlound 23. April: Prinzessin Luise Marie Elisabeth von Preußen 5. Oktober: Hermann Möller, Linguist, die sik monken uur uk mäd dät Seelterske befoatede.


6. Februoar: Kardinoal Achille Ratti wäd ätter fjauer Deege Konklave foar'n Poabst kädden un nimt dän Noome Pius XI. oun. 15. Februoar: Die Stoadige Internasjonoale Gjuchtshoaf in Den Haag hoaldt unner dän Foarsit fon sin Präsident Bernard Loder sien eerste Sittenge ou. 7. September: Die Gruundsteen foar ju ploande brasilioanske Haudstääd Brasília wäd laid, man dät duurt noch bit 1956, dät ju Oarbaid begint. 11. November: Die frantsööske Ärfiender Étienne Œhmichen fljucht foar't eerste Moal mäd sien Œhmichen No.2, aan wichtigen ädderen Typ fon Hoochskruuwer, un dän allereerste Hoochskruuwer fon dän Typ Quadrocopter. 14. Januoar: Helga Göring, düütske Skauspielerske


5. Januoar: Friedrich Dürrenmatt, Swaitser Skrieuwer. 11. Januoar: Juanita M. Kreps, US-amerikoanske Wiertskups-Wietenskupperske un Politikerske 23. August: Do Briten gruundje dät Köönichriek Irak, man dät stoant daach noch unner hiere Kontrolle. 18. Januoar: Filippo Camassei, italieensken roomsk-kathoolsken Gäistelken, eerste Latiensken Patriarch fon Jerusalem, leeter Kardinoal


10. Januoar: Die in Versailles unnerteekende Free-Ferdraach trät in Krääft. Deertruch wäd uk die ap dät 14-Punkte-Programm fon Woodrow Wilson basierjende Foulke-Buund gruunded, die unner dän Iendruk fon dän Eersten Waareldkriech ju Bestimmenge häd, dän Free ap loange Tied tou seekerjen. 24. Februoar: Truch Uumebenaamenge fon ju Foargunger-Paatäi DAP wäd ju NSDAP in't "Hofbräuhaus" in München gruunded. 12. Meerte: Ap dän leete Äiwend un in ju Noacht marskierje moiterjende Rieksweer-Offisiere mäd hiere Ljuude ätter Berlin wai. Die ousätte Generoal Walther von Lüttwitz stjuurt ju Operatsjoon, ju dän Begin fon dän Kapp-Putsk bieldet. 13. - 17. Meerte: Putsk fon dän Generoalloundskupsdirektor Wolfgang Kapp, die mäd sien „Brigoade Ehrhardt“, een foarmoalich Fräikorps un wäkke Troppendeele fon ju Rieksweer Berlin besät un ju Regierenge tou ju Flucht twingt. 15. Meerte: In't Düütske Riek rakt dät as Reaktion ap dän Kapputsk dän tou juuns Dai tou grootsten Generoal-Straik. 12 Millionen Moanskene foulgje aan Aproup fon ferskeedene Organisatsjoone un Paatäie. In't Wääste bräkt die Ruhr-Apstound uut. Ätter 'n poor Deege mouten do Kapp-Putskere toureeke. 2. April: Eenhaide fon ju Rieksweer marskierje in't Ruhr-Rebät ien, uum dän Apstound fon do Kommunisten deel tou sloon, die as Reaktsjoon ap dän Kapp-Putsk uutbreeken is. Moai: Die Irakiske Apstound


5. - 12. Januoar: Spartakus-Apstound. Hie wäd fon "Freikorps" in dän Apdraach fon ju Regierenge blouderch deelsloain. 10. Januoar: Die düütske Publizist Eduard Stadtler hoaldt wilst dän sonaamden Spartakus-Apstound in Berlin foar een Fersammelenge fon do düütske Groot-Industrielle un Ferbeends-Fertreedere aan Foardraach uur dän "Bolschewismus als Weltgefahr". Düsse Ljuude betoalje in ju Foulge mäd nominoal 500 Millionen Rieksmaak dän sonaamden "Antibolschewistenfonds", mäd dät Jäild fon dän Fonds wuuden Armee un Fräikorps stöänd, uum do düütske Räiderepubliken tou fernäilen. In ju Foulge wäide nasjonoalistiske un republik-fäindelke Krääfte stäärker. 10. Januoar: Ätter ju Äntwoapenenge fon dät Infanterieregiment Bremen Nr. 75 roupe KPD un USPD in Bremen ju Räiderepublik uut, man do Bestrieuwengen wäide in Bremen ap dän 4. Februoar, in Bremerhoawen ap dän 8. / 9. Februoar blouderch deelsloain. 10. Januoar Truch aan Fermeetengs-Fail äntstoant ap dät Rebät fon ju prüüske Provinz Hessen-Nassau twiske do ätter dän Eersten Waareldkriech fon Frankriek un do USA besätte Rebätte ju Mikro-Najsoon Fräistoat Buddelhoals (düütsk: Freistaat Flaschenhals), ju bit 1923 tou Bestound häd. 14. Januoar: In dän sonaamden Moort-Käller, ju as provisorisk Kijten bruukte Kredit-Boank fon Tartu wäide die evangeelske Theologe un Gäistelke Traugott Hahn, die Pestoor Moritz Wilhelm Paul Schwarz, die rusk-orthodoxe Biskop fon Riga,


14. Januoar: Uumdät ju Meel-Ratsjoon uum n Haaldeel ferminnerd wäd, lääse do Oarbaidere in do Daimler-Motoorenwierke in ju Wiener Näistääd hiere Oarbaid deel. Düssen Striek brangt Foart in dän aalmeenen Januoar-Striek, sodät ju Regierenge binne n poor Deege ju grootste Oarbaids-Deellääsenge in Aastriek-Ungarn juunuur stoant. 14. Februoar: In Sowjet-Ruslound un Estlound wäd die Julioanske truch dän Gregorioansken Kalänner ärsät. Ap dän 31. Januoar (julioansk) foulget die 14. Februoar (gregorioansk). 16. Februoar: Litauen ferkloort sik fon't Düütske Kaiserriek un uk fon Sowjet-Ruslound uunouhongich. 21. Februoar: In dän Zoo fon Cincinnati stäärft Incas, die lääste Karolinasittich, wiermäd ju eensige Papageien-Oard fon Noudamerikoa uutstäärft. 17. Juli: In Sowjet-Ruslound wäd ju Foamielje fon dän foarmoaligen Zar doodskeeten. 28. Oktober: Uunouhongegaids-Ferkloorenge un Uutroupenge fon ju Eerste Tschechoslowakiske Republik. 4. November: Uut dän Kieler Matrosen-Apstound wäd ju Novemberrevolutsjoon. In heel Düütsklound äntstounde Oarbaider- un Suldoatenräide. 9. November: Die Troon-Ferticht fon dän düütsken Kaiser Wülm II. wäd bekoand moaked un truch dän Sosjoaldemokroat Philipp Scheidemann wäd ju Republik uutruupen. 11. November: As dät Woapenstilstounds-Oukuumen fon Compiègne gultich wäd, eendet die Eerste Waareldkriech. 6. Januoar: Eugen Biser, düütsken kathoolsken Theologe un Religions-Philosoph 11. Januoar: Guo Wenzhi, chineesisken roomsk-kathoolsken Biskop 15. Januoar: Gamal Abdel Nasser, ägyptisken Politiker 23. Januoar:


6. Januoar: Maeve Brennan, irisk-amerikoanske Skrieuwerske 10. Januoar: Buffalo Bill, US-amerikoansken Bison-Jeeger 11. Meerte: Britiske Suldoaten besätte Bagdad, dät bit do tou't Osmoanske Riek heerd hiede. Deermäd begint ju britiske Kolonioal-Häärskup in dän Irak. 26. November: Leander Starr Jameson, britisken Dokter, Politiker, militärisken Uppermon in ju Kap-Kolonie un Ounfierder fon dän Jameson Raid, n Fersäik, ju domoalige Suudafrikoanske Republik unner britiske Heerskup tou brangen.


14. Februoar: Tweelich Fljoogere fon Aastriek-Ungarn bumbardierje in dän Eersten Waareldkriech ju italieenske Stääd Mailound (Milano). In ju Foulge griepe leeter italieenske Fljoogere ju Stääd Ljubljana oun. 3. April: Die Meteorit fon Treysa gungt in Noudhessen deel. Dät is aan fon do grootste Meteoriten, do in Düütsklound deelgeen sunt. 4. Meerte: Franz Marc, düütsken Moaler fon dän Expressionismus.


10. Januoar: Britiske Kolonioaltroppen besätte dät Ailound Mafia foar ju Kuste fon Düütsk Aast-Afrikoa. Do läip unnerlaine Ferdäägenere fon ju Skuts-Troppe foar Düütsk Aast-Afrikoa reeke sik ätter n poor Uuren. 6. Januoar: Ibolya Csák, ungariske Sportlerske (Licht-Athletik) 11. Januoar: Luise Krüger, düütske Speer-Smieterske 11. Februoar: Josh White, US-amerikoansken Musiker 4. Januoar: Anton von Werner, düütsken Historienmoaler


2. Juni: Twiske Sumika un Bagdad eepent aan Ousnit fon ju Bagdadboan. 28. Juni: Attentat fon Sarajevo - Die serbiske Nasjonoalist Gavrilo Princip skjut in ju bosniske Haudstääd Sarajevo dän aastriekisk-ungariske Troonfoulger Franz Ferdinand un sien Wieuwmoanske Sophie dood. Do Geböärnisse uurslo sik in ju Julikrise un bolde skäl die Eerste Waareldkriech uutbreeke. 5. un 6. Juli: Die Düütske Kaiser Wilhelm II. un sin Riekskansler Theobald von Bethmann Hollweg ferseekerje dät ferbuundede Aastriek-Ungarn fulle Stöän juun Serbien. 23. Juli: Aastriek stoalt n Ultimoatum oun Serbien 25. Juli: Serbien oantwoudet ap dät Ultimoatum 28. Juli: Aastriek-Ungarn ferkloort Serbien dän Kriech. 29. Juli: Belgrad wäd fon aastriekisk-ungariske Donau-Skiepe uut beskeeten. Foar't Eerste faalt Belgrad in do Hounden fon do Oungriepere. 30. Juli: Tsoar Nikolaus II. fon Ruslound befält ju Generoalmobilmoakenge, uum do Serben tou hälpen (kiek: Panslawismus). Mäd Ruslound is Frankriek ferbuunded, foar dät nu die Buundnis-Faal jält. 31. Juli: Dät Düütske Kaiserriek stoalt Ultimoaten oun Ruslound un dät mäd him ferbuundede Frankriek 1. August: Düütske Generoalmobilmoakenge un Kriechsferkloorenge oun Ruslound 2. August: Düütsk Ultimoatum oun Belgien un Besättenge fon Luxembuurich. 3. August: Düütske Kriechsferkloorenge oun Frankriek. 4. August: Kriechsferkloorenge fon dät Fereende Köönichriek oun Düütsklound 15. August: Dät Paketboot Ancona mäd


Ju Apstauenge fon dän Río Chagres tou dän Gatúnsee wäd kloor. Dät is ne wichtige Stappe ätter ju Eepenenge fon dän Panamakanoal in dät Foulge-Jier. In ju stoadich groiende brasilioanske Stääd São Paulo begint die loangjierige Bau fon ju grootste Säärke, ju Catedral Metropolitana de São Paulo of Catedral da Sé, wier oachteduusend Ljuude oun paasje skällen. Eerste in 1954 kon ju Säärke wäid wäide. 6. Januoar: Edward Gierek, poolsken Politiker un Paatäi-Boas fon ju PZPR 6. Januoar: Loretta Young, US-amerikoanske Skauspielerske 11. Januoar: Eduard Buess, Swaitser evangelisken Pestoor un Theologie-Professor 2. Februoar: Masanobu Fukuoka, japoansken Mikrobiologe un Buur 6. Januoar: Dominikus Willi, Abt fon Marienstatt un Biskop fon't Bistum Limburg


6. Januoar: New Mexico, toufoarne dät New-Mexico-Territorium, wäd as 47. Buundesstoat in do Fereende Stoaten fon Amerikoa apnuumen. 14. Februoar: Arizona, dät foarige Arizona-Territorium wäd as 48. Buundesstoat in do USA apnuumen. Ju Apwäidenge is in ju Haudseeke do Arizona Rangers tou fertonkjen, do dät in do lääste Jiere deerfoar slumpet is, dät do Ljuude sik oun Räägeln un Sätgjuchte hoolde. 15. April: Ju Titanic fersakket ap hiere eerste Foart ätter Amerikoa ätter een Touhoopesteeten mäd aan Iesbierich in dän Atlantik. 6. Januoar: Jacques Ellul, frantsöösken Sosjologe un Theologe 6. Januoar: Marieluise Claudius, düütske Skauspielerske 6. Januoar: Pawoł Nowotny, sorbisken Literatuurhistoriker un Foulkskundler 10. Januoar: Maria Mandl, aastriekiske Bupper-Apkiekerske in dät Fernäilengs-Leeger Auschwitz-Birkenau, Kriechs-Ferbreekerske 14. Januoar: Tillie Olsen, US-amerikoanske Skrieuwerske 11. Februoar: Juan Carlos Aramburu, argentiensken roomsk-kathoolsken Äärts-Biskop fon Tucumán un leeter fon Buenos Aires 13. Februoar: Antonia Pozzi, italieenske Dichterske 14. Januoar: Otto Liebmann, düütsken Philosoph


25. Mai: Diktoator Porfirio Díaz wäd in ju Mexikoanske Revolutsjoon ousät. Hie trät tourääch un fluchtet in't Exil ätter Paris wai. Revolutsjoons-Fierder Francisco Madero wäd in'n Oktober as näien Präsident fon Mexiko kädden. Madero lät aal do Ouoardende un Offisiere fon dät Díaz-Regime in't Amt. 14. Dezember: Die norwegiske Seemon un Poloar-Foarsker Roald Amundsen roaket touhoope mäd fjauer Meestriedere as eersten Moanske dän Suudpool. Marie Curie kricht as eerst Wieuw aan twäiden Nobel-Pries. 11. Januoar: Nora Heysen, austroalske Moalerske 6. Februoar: Ronald Reagan, US-amerikoansken Skauspieler, 33. Gouverneur fon Kalifornien, 40. Präsident fon do USA. 13. Meerte: L. Ron Hubbard, Skrieuwer fon Science Fiction-Bouke un Gruunder fon ju Scientology-Sekte. 15. Moai: Max Frisch, Swaitser Architekt un Skrieuwer. 5. Juli: Georges Pompidou, frantsöösken Politiker 18. Moai: Gustav Mahler, aastriekisken Komponist twiske ju leete Romantik un ju Moderne. 29. Oktober: Joseph Pulitzer, US-Amerikoansken Saitengs-Skrieuwer un Uutreeker.


31. Moai: Uut fjauer britiske Kolonien, ju Kapkolonie, Natal, ju Oranje-Äi-Kolonie un Transvaal wäd ju Suudafrikoanske Union gruunded. 4. April - Jan Tjittes Piebenga, wäästfräisken Koaster un Skrieuwer 21. Meerte: Gaspard-Félix Tournachon, unner dän Kunstlernoome Nadar aan bekoanden Photograph. 21. April: Samuel Langhorne Clemens, unner dän Kunstlernoome Mark Twain aan bekoanden Skrieuwer. "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"


25. Juli: Louis Blériot fljucht mäd sien Blériot XI as eersten Fljooger-Pilot uur dän Kanoal fon Frankriek ätter Änglound. 6. Januoar: Sugimura Haruko, japoanske Skauspielerske 14. Januoar: Joseph Losey, US-amerikoansken Regisseur 13. Februoar: Mario Casariego y Acevedo, Äärts-Biskop fon Guatemala un Kardinoal 24. April: Bernhard Grzimek, düütsken Zoologe. 20. Februoar: Heinz Erhardt, düütsken Komiker, Musiker, Unnerhoolder, Skauspieler un Dichter


Ju US-amerikoanske Bierichstiegerske Annie Smith Peck betwingt touhoope mäd hieren Zermatter Bierichfierder Rudolf Taugwalder dän noudelke, wät läigere Top fon dän Bierich Waskaran in do Anden fon Peru. Dät brangt ju Bierichstiegerske internasjonoal Ounärkannenge, uumdät ju deermäd tou hiere Tied dän Hööchte-Rekord foar Wieuwljuude häd. 17. Januoar: Freda Niemann, düütske evangeelske Pestoorske 9. Oktober: Werner von Haeften, düütsken Jurist un Wierstoundsstrieder fon dän 20. Juli 1944 9. Januoar - Wilhelm Busch, Kunstler, die foarallen foar sien mäd Riemsele unnerlaide Bieldetälstere bekoand is, do as Foarloopere fon dän Comic jäilde. 14. August - Friedrich Paulsen, noudfräisken Philosoph un Pädagoge.


13. November - Dät sonaamde Fljoogende Flitsepee Cornu Nr. II fon dän Ärfiender Paul Cornu, aan ädderen Prototyp fon dän Hoochskruuwer, fljucht in Lisieux foar't eerste Moal n bitje. Hie kumt ober bloot trüütich Säntimeetere hooch un blift twintich Sekunden in'e Lucht. Dach is dät die eerste Hoochskruuwer, die wuddelk uumehooch koom. In Panama beginne do Oarbaide, uum dän Río Chagres aptoustaujen, wier uur säks Jiere die Gatúnsee truch äntstounde skäl. Ju Stauenge is Deel fon dät Bauprojekt foar dän Panama-Kanoal. 6. Januoar: Helen Kleeb, US-amerikoanske Skauspielerske 11. Februoar: Käthe Gold, Aastriekiske Skauspielerske 24. Februoar: Marjorie Courtenay-Latimer (suudafrikoanske Amateur-Natuurfoarskerske) 6. Juli: Frida Kahlo, mexikoanske Moalerske. 7. September - René François Armand Sully-Prudhomme, frantsöösken Dichter, (bädden in 1839)


21. Meerte: Die Ruske Zar Nikolaus II. beskat do Gjuchte fon ju ploande Duma äärch. 18. April: Een Äidbieuwjen un aan deer uut äntsteenen Bround gjuchte in San Francisco groote Fernäilenge oun. Deer skällen sowät tjoduusend Ljuude bie uumekeemen weese. 10. Moai: Zar Nikolaus II. eepent mäd een Rääde ju eerste käddene Stoats-Duma in't Ruske Kaiserriek in Sänt Päitersbuurich. 31. August: Roald Amundsen un sien Monskup sunt mäd dät Skip Gjøa ätter moor as tjo Jiere eerstmoalich truch ju Noudwääst-Passage stjuurd un kuume in ju Gouldgreeuwerstääd Nome in Alaska oun. 16. Oktober: Friedrich Wilhelm Voigt ferkloodet sik as militäärisken Uppermon un kon ap düsse Wiese Suldoaten deer tou brange, unner sien Kommando dät Räidhuus fon Köpenick tou besätten, dän Buurgemääster un dän Bupperstäädsekretär tou ferhoaftjen un 3557,45 Maak (däälich: sowät 21000 Euro) "seeker tou staalen". 14. Dezember: U 1, dät eerste düütske Militär-U-Boot ätter rien experimentelle Foargungere, wäd in Bedrieuw nuumen. 6. Januoar: Franziska Kessel, düütske Politikerske (KPD) un Wierstoundsstriederske juun dän Nasjonoalsosjoalismus. 4. Februoar: Dietrich Bonhoeffer, düütsken luttersken Theologe un Wierstandskamper juun dän Nasjonoalsosjoalismus († in 1945) 16. Februoar: Vera Menchik, tschechisk-britiske Schach-Spielerske 14. Oktober: Hannah Arendt, Politikwietenskupperske un Philosophin († in 1975) 23. Oktober: Gertrude Ederle, dät eerste


2. Januoar: Düütske Troppen stoarmje ju Fäästenge fon do Nama, do in Düütsk Suudwäästafrikoa aan Apstound moakje. 2. Januoar: Kapitulatsjoon fon ju ruske Fäästenge Port Arthur foar do japoanske Troppen ätter 157 Deege Beleegerenge 22. Januoar: Bie'n Päiterbuuriger Bloudsundai slo Suldoaten een freedelke Demonstratsjoon mäd moor as trüütichduusend Ljuude blouderch deel, ju Ruske Revolutsjoon 1905 begint. 17. Februoar: Die Sosjoalrevolutsjoonäär Iwan Platonowitsch Kaljajew möärent dän Gouverneur fon Moskau, Sergei Alexandrowitsch Romanow mäd een Bumbe, as die in sien Kuutske dät Kreml naier kumt. Die Oadelige stäärft fluks. 21. Februoar: Begin fon ju Slacht fon Mukden in dän Rusk-Japoanske Kriech; ju lukt sik uur tjo Wieke un eendet mäd een Uurwinnenge foar Japan. 3. Meerte: Zar Nikolaus II. stämt ju Iengjuchtenge fon een Duma tou. 29. April: Truch een Toleransedikt fon dän Tsaar kriege do Gloowensminnerhaide in Ruslound moor Fräiegaid. 7. Moai: In Schitomir, domoals noch tou Ruslound heerend, begint een Pogrom juun Juuden, dät tjo Deege duurt un masse Offere aasket. 27. Moai: Ju Seeslacht bie Tsushima in dän Rusk-Japoansken Kriech begint 28. Moai: Ju Seeslacht fon Tsushima in dän Rusk-Japoansken Kriech, ju ap dän Foardai begon, eendet mäd aan Ärfoulch foar do japoanske Skiepe. 14. Juni: Gustav Klimt trät


12. Januoar: In dän beginnde Apstound fon do Herero un Nama in Düütsk Suudwäästafrikoa fernäile do Herero mäd een Iersenboanbrääch bie Osona un een Telegroafenferbiendenge wichtige Ferbiendengen ätter Windhoek. 6. Februoar: Japan bräkt sien diplomoatiske Ferbiendengen tou Ruslound ou un lukt sin Boskupper uut Sänt Päitersbuurich ou. 8. Februoar: Japan gript uunferwachted Port Arthur oun, dät is die Begin fon dän Japoansk-Rusken Kriech. 8. April: Ju Entente cordiale ("Haatelk Ienferstoundnis), een Oukuumen uur Rebätte in't noudelke Afrikoa un dän Skipferkier in ju Sträite fon Gibraltar un dän Sues-Kanoal, wät twiske Frankriek un dät Fereende Köönichriek uutmoaked. 2. August: In dän Japoansk-Rusken Kriech begint ju Beleegerenge fon Port Arthur. 11. August: Slacht an dän Waterbierich: Düütske Kolonioaltroppen unner Generoal Lothar von Trotha bekampje in dän Apstound fon do Herero un Nama ienheemske Herero, do ätter Aaste uutwieke. 22. August: Eerste Japoansk-Koreoanske Uureenkumst. 2. Oktober: Die Generoal von Trotha skrift in aan Bräif an dät Foulk fon do Herero, dät jo aal doodskeeten wäide, wan jo Düütsk Suudwäästafrikoa nit ferläite. In düsse Tied beginne do düütske mäd dän Foulkemoort oun do Herero, die as eersten Genozid fon't twintichste Jierhunnerd jält. Do Düütske unner Trotha hääbe do Herero in'e Wöiste drieuwen, do Woatersteeden


23. Februoar: Do USA hierje fon Kuba foar 99 Jiere ju Bucht fon Guantánamo uum hiere Marine deer tou statsjoonierjen. 1. Meerte: Ju Dreguuner-Direktsjoon fon Dresden fiert ju Unnersäikenge fon Finger-Oudrukke tou ju Apkloorenge fon Ferbreeken in Düütsklound ien. 11. Juni: Die serbiske Köönich Alexander I. un sien Wieuwmoanske Draga wäide fon serbiske Offisiere in dän Köönichspalast möärend. 24. Juni: Peter I. wäd die näie Köönich fon Serbien. 3. November: Apgruunde fon aan Stried uum dän Panama-Kanoal loundje US-Kriechsskiepe in Panama, dät in't Foaren tou Kolumbien heerde, un roupe dän uunouhongige Stoat Panama uut. 18. November: In Washington D.C. wäd die Hay-Bunau-Varilla-Ferdraach twiske do USA un Panama sleeten, die do USA ju fulle Kontrolle (Hoohaid) uur ne Zone uum dän Panamakanoal seekerstoalt, ieuwenske dät Gjucht, in Panama militärisk intervenierjen tou konnen. Die panamaiske Minister, die dät unnerteekent, is frantsöösken Stoatsbuurger. 17. Dezember: Mäd dän Wright Flyer fljucht foar dät eerste Moal aan stjuurden, praxis-goadelken Motor-Fljooger. 4. Januoar: Georg Elser, düütsken Wierstounds-Strieder juun dän Nasjonoalsosjoalismus, Bumben-Attentäter ap Adolf Hitler. 6. Januoar: Walter Nigg, Swaitser Theologe 10. Januoar: Ilse Schneider-Lengyel, düütske Kunsthistorikerinne, Fotogroafinne un Skrieuwerske 11. Januoar: Alan Paton, suudafrikoansken Skrieuwer un Kritiker fon ju Apartheid 11. Februoar: Annelise Kretschmer, düütske Fotogroafinne