In n Ounfang fon dät Radio kuud älk noch moakje wät er wüül. Dät roate fluks Zivilljuude, do der fersoachten uur dät näie Medium sik enuur tou beloangjen. Dät annerde sik, as in dän eerste Waareldkriech die Wäid fon Radio as Kontaktmiddel hääruutkoom. Ätter dät bruukte me n Lizenz foar oaine Seendengen. As dan die Rundfunk sik äntwikkelde, noom ju fluks do maast oainde Woogenlaangten (Loangwoogen/LW un Middelwoogen/MW) foar sik in Besleek. So wuuden do Funk-Amateure ferband ätter do Kuutwoogen (KW), un deer leeter uk wier ap gans smälle Frequenz-Beende. Nu is dät je so, dät ju Ferspreedenge ap LW un MW gungt mäd Boudemwoogen, dät sunt Woogen, do der mee beegje mäd dät Uurflak fon de Waareld. Ap bääste gungt dät ap LW, man ap MW wäd dät al ouswäkked uur laangere Oustande un ap KW is dät al gans läip. Daach fersoachten do Amateure mäd hiere litje Fermuugen ap KW Kontakte uur laangere Oustande tou lääsen. Un wan do seekkundige Ljuude uk kwieden, dät et nit kuude, daach geenen do Amateurferbiendengen immer fääre. In n Dezember 1921 wuuden do eerste transatlantiske Ferbiendengen moaked ap 230 Meter mäd n n Fermuugen fon 990 Watt. Leeter wuuden ap fuul kuutere


Friesenfeld waas n Gau, die der liech in wät däälich dät Noude fon Thüringen un dät Suude fon Sachsen-Anhalt is, in dät Gestrich twiske Allstedt un Mersebuurich. Dät hied dät Skeed juun dän Hassegau. Ferskeedene Stääde un Täärpe fon Friesenfeld as Ossfurt wieren dät Klaaster Hersfeld toun Ougoawe fon fon Tjaanden ferplichted. Benaamd wuude dät ätter Fräisen, do sik hier as Kolonisten ansiedelden.


Ambly-sur-Meuse is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Ambly-sur-Meuse is 9,68 km². Ambly-sur-Meuse häd n Ienwoonertaal fon 111 (1999).


Ait is ne Stääd in ju Meente Ait un Sit fon ju Meente. Ait is ne wichtige Noaberstääd fon Seelterlound. Ait lait in dät Ooldenbuurger Munsterlound. Nit so smaichelhaft is dät seelter Kweedewoud: "Harne ji wat eerder kaumen, dan harne ji mitte gaiten" kweede do Aitere. Ait lait suudelk dän Kustenkanoal un suudelk Seelterlound. Ap dät Woapen fon Ait sunt ju oolde Stäädpoute un two Poapskenbleede tou sjoon. Tou ju Meente Ait heere do foulgjende Täärpe un Buurskuppe: Ahrensdorf Altenoythe: Fläche: 63 km², Ienwoonere: 5.535 Edewechterdamm Augustendorf Ellerbrock Friesoythe: Fläche: 86 km², Ienwoonere: 9.536 Gehlenberg: Fläche: 21 km², Ienwoonere: 1.602 Heinfelde Kampe Kamperfeen Markhausen : Fläche: 41 km², Ienwoonere: 2.196 Mehrenkamp Näiskäddel: Fläche: 15 km², Ienwoonere: 974 Neuvrees: Fläche: 21 km², Ienwoonere: 969 Pehmertange Schlingshöhe Swonnebierich Swonnebiergerfoan Thüle: Fläche: 40 km², Ienwoonere: 945 Wiendmäälne in Geelenbierich St.-Marien Ait St.-Vitus Ooldenait St.-Johannes Markhuusen St.-Johannes-Baptist Thüle St.-Josef-Kapälle Kampe St.-Ludger Näiskäddel St.-Prosper Geelenbierich je evangeelske Michaelis-Säärke Ait Thülsfelder Talsperre Truch Ait fljut ju Söiste (Soeste) Diertepark in Thüle Ferskeedene Industie-, Hondels- un Hondwierksbedrieuwe c-Port an dän Kustenkanoal Ju oolde Stäädpoute, ju der 1945 stukkenscheeten is Commons: Ait – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Twiskenoan, of mäd dän Ferwies ap ju Kuur-Betjuudenge fon ju Meente, Boad Twiskenoan is een Meente in dän Loundkring Ammerlound un lait an dät Twiskenoaner Meer. Ieuwenske dät Haudtäärp Twiskenoan heere deer noch sowät füüftien uur Täärpe tou. Archäologiske Uutgreeuwengs-Funste in Querenstede betjuuge een eerste Besiedelenge fon dät Rebät, wier däälich ju Meente lait, ap ju uutgungende Weichsel-Kooldtied uum sowät 10.000 foar Kristus. Systematiske archäologiske Uutgreeuwengen in't Ammerlound Midde fon dät 20. Jierhunnert lieten een truchgungende Besiedelenge fon ju Region fermoudje, ju dan uum 500 ätter Kristus mädeens oubriek. Ätter moorere hunnert Jiere Wöistengs-Tied begon in't 9. Jierhunnert dan ju Näibesiedelenge fon ju Region. In düsse Tied äntstuuden allerweegense Isk-Hoawe un an do Uutloopere fon hiere Lounderäien bieldeden sik sonaamde Brink-Siedelengen, maasttieds mäd läpperen Äkker-Boudem. In düsse Tied läite sik uk Uutgreeuwengs-Funste uut aan Sood tichte bie dän Twiskenoaner Määrkedploats doatierje. Eerste skriftelke Tjuugnisse uur Twiskenoan rakt dät in't Jier 1124 in'n Touhoopehong mäd ju Gruundenge fon ju Twiskenoaner Sänt-Jans-Säärke truch dän Ooldenbuurger Groaf Egilmar II.. Amtelk wäd deeruum ju Gruundenge fon Twiskenoan ap düt Jier fäästlaid, uk wan dät Täärp fermoudelk in Weerhaid sun tjoohunnert Jiere aller is (wier do Funste uut dän Sood ap wiese). Dät Säspel Twiskenoan


In ju Astronomie is n Satellit n Objekt, dät unner Ienfloud fon ju Sweerkraft in ne Boane uum n uur Objekt tou bewääget. Der wäd uk wäil kweeden, dät die Satellit sik binne dän Sweerkraft-Horizon fon dät uur Objekt befint. N Satellit, die der sik befint in ne Boane uum n Heemelköärper as n Planet, wäd uk wäil Moune naamd. Natüürelke Mounen sunt maasttied Objekte mäd ju Struktuur fon n litjen Planet of Planetoide, do der ienfangd wuuden sunt fon ju Sweerkraft fon dän Planet. Kunstelke Satellite sunt uunbemonde Reewen, do der fon do Moanskene in ne Boane broacht sunt uum ju Äide tou. Objekte, do der uum n Stiern as uus Sunne tou traale, wäide maasttied naan Satellit, man Planet, Dwärchplanet, Planetoid of Komet naamd. Bloot bie Dubbelstierne wäide do Stierne in Boanen uum dän Haudstiern tou wäil Satellit naamd. In grooteren Uumfang wäide litjere Molksträite-Systeme (as toun Biespil Messier 32 en Messier 110) un Kuugelstiernhoope, do der rundtraale uum groote Molksträite-Systeme uk Satellite of Satellit-Systeme naamd.


Tschipko is ne Meente in dät Suude fon Brandenbuurich tichte bie do Stääde Senftenberg un Cottbus in ju Niederlausitz. Schipkau waas n düütsken Noome, foar dät Jier 1937 waas dät Zschipkau, uut Ischibka → ooldnoudisk Isrebka (dät Whisky), in dät Jier 1332 is dät Tschipko, un dät hat ap Sorbisk Šejkow. Dät näie Woapen wäd in ju Midde fon n „S“ - oardigen Twiech fon n Hoagebuttenstruuk unnerdeeld. Dät „S“ stoant foar dän Ounfangsboukstäf fon ju Meente „S“chipkau. Die Hoagebuttenstruuk as regionoal heemske Plonte, ju sik nu wier ap do rekultivierde Flächen uutsprat häd, symbolisiert tougliek dät touhoopewoaksen fon do säks Deele fon ju Meente. Disse sunt as säks Hoagebutten teekend. In dän linken unneren Haaldeel fon dät Woapen is n Bierichwierksymbol tou sjoon. In dän gjuchts in dän Bupperhaaldeel is ne swott-wiet karierde Start- un Siel-Flaage tou sjoon, ju dät Symbol foar ju Äntwikkelenge fon ju Meente foarallen fon dän Tourismus, is. Dät Symbol wuude deerfoar nuumen, wült dät in ju Meente uk n Motoorsport-Wai rakt. Ju Meente Tschipko heert tou dän Loundkring Oberspreewald-Lausitz in n suudelken Deel fon dät Buundeslound Brandenbuurich. Ju Stäädgränse fon Dresden kumt ätter so'wät 50 Kilometer un Berlin in Dresdens erreicht man in 40


Prof. i.R. Dr. Dieter Stellmacher is bädden 1939. Hie moakede dät Studium fon ju Germanistik, Niederlandistik un Slavistik in Leipzig. Hie promovierde 1968 un waas dan Düütsklektor in Finnland. In 1975 moakede hie Habilitation in Marburg un wuude dan Professor in Gießen, siet 1976 Prof. in Göttingen. Siet 1998 is hie Foarsittende fon ju Internationoale Dialektologesälskup; hie is Hääruutreeker fon dät Niedersächsiske Woudebouk. Bie sien Oarbaid gjuchte hie sik foarallen ap Läichdüütske Sproake un Literatuur, Dialektologie un Noomenkunde. Fääre moakede hie Foarskenge in Lexikographie un Sproakatlasgeographie. Foar Seelterlound is foarallen wichtich sien Oarbaid uur Sproakstatistik: Das Saterland und das Saterländische, Autor: Dieter Stellmacher, Verlag: Florian Isensee GmbH, ISBN 3-89598-567-8 Siede fon Prof. Stellmacher


Ju Sproakstatistik lait ju Taal fon Ljuude fääst, do ne bestimde Sproake baale un unner wäkke Ferhältnisse. Ju heert deermäd tou ju Soziolinguistik. In ne uur Betjuudenge is Sproakstatistik ju statistiske Behonnelenge fon sproakelke Oainskuppe, sjuch Quantitative Linguistik. Hier wollen wie uus gjuchte ap ju: Fon oolde Tieden failje uus Angoawen, man wie konnen uus beluuke ap do Ienwoonertaale un ounnieme, dät aal Ienwoonere domoals Seeltersk baalen dieden, ougesäin fon 1871, as ätter Kollmann 395 in Strukelje al ne wichtige Feenkolonisation tougoang keemen waas. Dät is aal wierroat in ju graphiske Deerstaalenge gjuchts. 1890 Dät eerste Moal wuude ju Sproakstatistik hier anwoand fon Paul Kollmann bie ju Foulkställenge fon 1890. Hie stoalde domoals fääst, dät in ju domoalige Meente Roomelse 89,2% fon do Ienwoonere Seeltersk baalen dieden (wierfon 85% in dät Täärp sunner do Buurskuppe), in Strukelje 45,2% (79,5%) un in Skäddel 87,4% (89,9%). Ju läige Taal foar Strukelje kumt deerhäär, dät in do Feenkolonien Idafeen (Westkanal) un Elisabethfeen bolde neen Seeltersk boald wuude. Aal touhoope boalden 2471 Ljuude Seeltersk, dät waas 58,4% fon ju Befoulkenge fon 4215. Fääre boalden 1738 Platdüütsk (41,1%) un 23 Hoochdüütsk (0,5%). Dät waas dan meegereekend Näiskäddel mäd 59 Ljuude Seeltersk juun 406 Platdüütsk. 1971


Brandenbuurich is n Buundeslound fon Düütsklound. Sproaken sunt Hoochdüütsk, Läichdüütsk un Läich-Sorbisk. Do kringfräie Stääde sunt: Brandenburg an der Havel Cottbus Frankfurt (Oder) Potsdam Tschipko Commons: Brandenburg – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Amel-sur-l'Étang is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Amel-sur-l'Étang is 14,74 km². Amel-sur-l'Étang häd n Ienwoonertaal fon 150 (1999).


Ju Befoulkengsäntwikkelenge beskrift, wo ju Befoulkenge sik in dän Loop fon do Jiere annert in een bestimd Gebiet. Deerbie gungt et deeruum, wofuul Ljuude bädden sunt un wofuul stuurwen sunt. Deertou kumt ju Migration ätter uur Gebiete wai un uursuume. Äntwikkelenge fon Huushollengen un Persone in dät Seelterlound


Seedelsbierich is n Täärp in dät Suude fon Seelterlound. Dät waas fröier ne litje Buurskup fon Skäddel. Däälich woonje 2.950 Moanskene in Seedelsbierich. Suudelk fon Seedelsbierich bildet dät Kustenkanoal däälich dät suudelke Skeed fon Seelterlound. Dät Täärp un do naiste Buurskuppe bildje touhoope Seedelsbierich: Seedelsbierich-Kolonie, Hällene I un Hällene II, Fäärmesound un Heeselbierich. Suudelk fon Seedelsbierich lait noch ju Siedlenge Muddebierich. "Seedelsbierich" wäd uk "Seeidelsbierich" af "Säidelsbierich" skrieuwen, af as doo Strukeljer kweede, "Säidelsbäirch", Die Noome is fielicht tou ferkloorjen as "Bierich mäd n Seedel", wier *Seedel dan sofuul hat as "Sitz" af "Woonsteede". Seedelsbierich is dät jungste Täärp in dät hüütige Seelterlound. Do eerste Ienwoonere hääbe sik deer in 1803 deellät. Bie de Gebietsreform fon 1974 wuuden Skäddel un Seedelsbierich mäd do Meenten Roomelse un Strukelje tou ju Meente Seelterlound touhoopefoatet. In dät Suude ieuwenske dät Kustenkanoal lait ju "Abfalldeponie" fon dän noudelken Loundkring Kloppenbuurich. Ju katoolske Skoule wuud 1861 gruundet, die eerste Koaster waas Heinrich Hollinden. Unnergjucht waas in ne Hierkoamer fon Heinrich Wimberg (däälich dät Butzhuus). Eerste wieren deer 21 Bäidene. 1863 wuud deer ju eerste Skoule baud, ju waas 30 qm groot. 1876 wieren deer 25 Bäidene bie Koaster Ahlrichs in dän Unnergjucht. 1900 wieren deer


Johann Friedrich Minssen (1823-1901) waas n wichtigen Unnersäiker fon ju seelter Sproake. Hie waas bädden (gebooren) in Jever un studierde Theologie un Philologie in Jena un Berlin. Hie waas n jungeren Fädder fon Ehrentraut un hie wüül dät Hälgeloundske un dät Seelterske fäästlääse juust as die dät Wangeroogiske notierd hiede. Deertou woonde Minssen in n Suumer fon 1846 ap Hälgelound un dan fon n 7. Oktober bit n 22. Dezember in Seelterlound, woarskienelk in Skäddel. Hie stoalde dan fluks fääst, dät Hettema un Posthumus dät Seelterske in do Apteekengen fon 1832 toufuul uumebilded hieden ätter dät Ooldfräiske, wät jo heere wüülen. Do eerste Paate fon sien Oarbaid (Vorwort un Das Zeitwort) koomen 1854 in ju Tiedskrift Friesisches Archiv, man deeruum dät ju leeter nit moor ärskienen diede, bleeuw ju Räst in Hondskrift lääsen, ju Minssen dan leeter loande an Ludwig Strackerjan, die n Paat fon dän Anhang 1867 in hoochdüütske Uursättenge publizierde. Man ätters (1893) waas ju Hondskrift nit wiertoufienden. Tou n Getoankbouk bie ju Jierhunnertfier fon ju wäästfräiske Selskip foar Fryske tael- en skriftkennisse in dät Jier 1948 wuud dät ganse Archiv fon dän Fereen in Ljouwert truchsoacht. Deerbie foont me uk hondskriftelke Stukke fon Minssen; dät wieren do


N Spräkwoud is n kuuten kräftigen Sats, wier fuul Wiesegaid oane sit. Spräkwoude wäide oafte bruukt uum ju Unnerscheed twiske Sproaken tou wiesen. So sunt uk ap Seeltersk al siet loang Spräkwoude apteekend wuuden, mädnunner sun 1500 Stuk. Oafte sunt dät eenfache Weerhaide as: Dwoon dät leert Smoacht is die bääste Kok Do swotte Bäiste reeke uk wiete Molk Wät lait, dät lait. Dan is uk ne Läkse of n gouden Räid deeroane: Beeter wät as niks Die nit heere wol, mout fäile Wät foarbie is, kon me nit moor annerje Uum dät goud behoolde tou konnen, riemet dät oafte: Däälich rood, mäiden dood Älk Hüüsken häd sien Krüüsken Eende goud, alles goud Uk oafte fint me Stäfriem: Hie häd niks tou bieten of tou breeken litje Ljuude sunt uk Ljuude die niks häd, kon niks reeke je laanger hier, je leeter deer Dan sunt uk oafte Juunsatse deeroane: Die t aal hääbe wol, kricht niks Dät jappet wied un bit neemens Eegentelk nit deertou heere Ferglieke: Hie is so daaten as n Foole Du ljuchst dät du stjunkst! un uk neen fääststoundende Weendengen as: Die wol t mäd froai Baalen goud moakje Bietiede tjut sun Spräkwoud ap seelter Ferhältnisse


In Seelterlound wuude altied fuul fertäld un bit däälich heert me dät noch wäil. Fuul fon do Fertälstere of Dööntjene (dt. Volkserzählungen, Sagen) sunt apteekend wuuden un so bewoard blieuwen. Do hääbe maast Motive do der uur gans Europa foarkuumen dwo, man bietiede sunt do in Seelterlound ap ne apaate Wiese uutoarbaided. Wie liestje do hier ap ätter do Apteekenere: 3. Beend ätter Siedenummer. 10 Fon n Machannelboom, wieroun ju läipe Stäifmuur stroafed wäd, ju dän litje Bruur unner n Machannelboom begreeuwen hiede. (uursät ätt Grimm) 19 Die Buur un sin Iesel. Die Iesel wäd dän beseepene Buur stäälen un dan nimt aan fon do Däiwe dän Toom in de Muule un moaket dät Buur wies dät hie in n Iesel ferwonsked weesen waas! 21 Knäppele uut n Säk. Die äärme Bruur kricht fon dän Düüwel n Hoone die der Jäild schit, n Disk die sik däkket un Knäppele do der slo. Die rieke Bruur wol dät aal uk hääbe un kricht dät uk, wan wäd dan läip fon sien oaine Knäppele ferhauen. 32 Die Käärel in e Moune. Dät schäl n deerwai ferwonskeden Gaudäif weese. 32 Fon n Knächt die in e Moune weese hiede. 38 Die Wänt mäd


Beekmans Wille waas n gjucht grooten un stäärken Mon, die der uum 1800 lieuwed hääbe schäl in Wräis ap n Hümling. Hie schäl die Lääste fon do Hüünen weesen hääbe. Fon him honnelt ne Geskichte. Wikisource: Beekmans Wille – Wällensammelenge


Ju Amtssproake is ju Sproake ju in n Lound fon ju Regierenge bruukt wäd.


Disse Löägengeskichte wuud bie Fästmäile ätter ju Evangeliummelodie loangsoam soangen. Hoagebööken Evangelium secundum Wurmploug Deer bääte dät Osterwold waas n Buur, Die hiede träi Suune. Die eene hiet Juust, die twäide hiet Knuust, Die trääde Jan Berend Wänt. Die eene waas bliend, die twäide waas lom, Die trääde splinter-bloot-noakend. Do geenen aal Träi ap de Jaacht, Die Bliende skoot n Hoase, die Lomme greep ne, Die Noakende statte ne in n Bouse. Do geenen jo noch n bitsken fääre, Do koomen jo bie n groot Woater, Un bie dät Woater liegen tjo Skiepe, Dät eene waas läk, dät uur waas gebräk, In dät trääde waas goarnaan Boudem oane. Un wier goarnaan Boudem oane waas, Deer geenen alle träi in sitte, Die eene fersoank, die uur ferdroank, Die trääde koom goarnit wier. Un die goarnit wierkoom, Die koom bie n grooten Woold. Un in dän groote Woold Deer stuud ne groote Säärke. Un in de groote Säärke, Deer stuud n holtenen Pastoor Un n buskboomnen Köäster, Do deelden dät Wäiwoater mäd n Knäppel uut. Glukseelich is die Mon, Die dät Wäiwoater äntloope kon. Ätter Strackerjan 2:297f. Zeno


Sylt is mäd 40 Kilometer dät loangste Ailound fon Düütsklound un sogoar dät loangste Wäädailound wo dan uk. Dät is siet 1927 mäd dät Fäästlound ferbuunen truch dän Hindenburg-Dom, wieruur n Iersenboan lapt. Uurs as wäkke Ljuude toanke, häd Sylt niks Besunneres tou dwoon mäd Seelterlound. Die Noome Sylt skäl häärkuume fon ooldängelsk syll ‘Dräppel’, fon deensk Sild ‘Hiering’ of fon oold-deensk sylt ‘Soaltmäid’ of ‘brakkich Woater’. Die Noome Seelterlound deerjuun stamt eer fon Suugel. Uk ju sylter Sproake is gans uurs: Hur skel wü hen t.B. hat 'Wier skällen wie wai'. As Illustration deerfon gunge do maaste Ferwiese hierunner ätter Sylter Sieden in ju noudfräiske Wikipedia. Üüs Sölring lön', dü blefst üüs helig! (Uus Sylter Lound, du blifst uus hillich!) J.P. Hansen Christian Peter Hansen Boy Peter Möller Jens Mungard List Kaamp Woningstair Brääderep Munkmäärsk Waasterlön Raan'tem Tinem Kairem Arichsem Gurt Muasem Litj Muasem Uasterjen' Noudfräiske Wikipedia Salring histoori


Suugel is n Täärp in dän Loundkring Oamselound. Fielicht häd Seelterlound sin Noome deerfon. In Suugel stoant dät Kastäil Clemenswerth Johann Bernhard Hensen, Architekt fon do Säärken in Skäddel, Näiskäddel, Harkebrääch un Suugel Woapen Koarte fon Suugel in dät Oamselound


Dät Kataloanske is ne romaniske Sproake. Ju Sproake wäd fuul boald in Spanien, Andorra, Frankriek un Italien. Kataloansk is n bitje ännelk mäd Spoanisk, man moor mäd dät Oksitoanske. In Andorra is dät Kataloanske ju aleenige amtelke Toal. In Spanien wäd dät boald in Katalonien, ap do Balearen un n Deel fon Valencia. Dät Katalaniske un dät Spoaniske sunt deer offiziel anärkoand. Uur do Skeede fon disse Regionen wäd ju Toal uk boald, man deer rakt et neen amtelke Wätte tou. In Italien rakt et aan oolden Dialekt dät boald wäid ap Sardinien, wier dät ieuwenske dät Italieenske uk offiziel anärkoand is. In Frankriek rakt et in Roussillon Ljuude do ju Sproake baale konnen. Dät Kataloanske häd uungefäär alwen Millione Baalere, maast in Spanien. Dät Kataloanske is as uur romaniske Sproaken äntsteen uut dät Latinske, wät truch do Römer ätter Spanien wai broacht, un deer fääre äntwikkeld is. In dät 15., 16. un 17. Jierhunnert waas dät Kataloanske ferbeeden, un dät is in ju Tied fon Franco wier so keemen, man ju Toal wäd däälich in Katalonien moor boald as dät Spoaniske.


Ancemont is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Ancemont is 13,3 km². Ancemont häd n Ienwoonertaal fon 591 (1999).


Spiekerooch is aan fon do aastfräiske Ailounde. Dät lait aastelk Langeooch un wäästelk Wangerooge. Dät Ailound is 18,25 km² groot un deer woonje 781 Moanskene, do foarallen fon Tourismus lieuwje. Dät eensige Täärp ap dät Ailound hat uk Spiekerooch. Spiekerooch häd tjo Säärken. Ju oolde Ailoundsäärke fon Spiekerooch is baud wuuden in 1696 un is ju ooldste Säärke ap do aastfräiske Ailounde. Lieste fon historiske Säärken in Aast-Fräislound (düütsk) www.spiekeroog.de Spiekerooch ap Genealogie-Forum Commons: Spiekerooch – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Curitiba (kuɾi'tibɐ) is ju grootste Stääd in Suud-Brasilien, Paraná (Stoat) Haudstääd. https://web.archive.org/web/20140626034932/http://www.curitiba.pr.gov.br/ http://www.curitiba-brazil.com Commons: Curitiba.


Ancerville (Meuse) is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Ancerville (Meuse) is 21,58 km². Ancerville (Meuse) häd n Ienwoonertaal fon 2 762 (1999).


Achtkarspelen ('oachte Säspele') is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 162,74 km² un deer woonje 16.137 Moanskene (2006). Sit fon ju Meente is in Bûtenpost. Uur Täärpe in ju Meente sunt Boelensloane, Droegeham, Gerkeskleaster, de Harkema, Koatstertille, Stynsgea, Strobos, Surhústerfean, Surhuzum, Twizel un Twizelerheide. An do Noomendeele Tille (litje Brääch), Fean (Foan), Heide (Heede) kon me bolde sjo, wäkke Säspele bietou keemen sunt! Ju Meente hied loange ne apaate Loage in Wäästfräislound. In dät Middeloaler heerde Achtkarspelen tou dät Bisdum Munster, wilst Wäästfräislound fääre tou dät Bisdum Utrecht heerde.


Dät wääatfräiske Ailound Amelound is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 268,5 km² un deer woonje 3.452 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is Nes. Uur Täärpe in ju Meente sunt Ballum, Bueren un Hollum. Dät Ailound häd jierelk uur 500.000 Besäikere, wierfon fuul Düütske. Ap Amelound wäd n holloundsken Dialekt boald, dät Ameloundsk.


It Bilt waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 116,51 km² un deer woonje 10,963 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Sint Anne. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldebiltsyl, Froubuorren, Sint Jabik, Minnertsgea, Nij Altena un Westhoek. In It Bilt wäd ne besunnere Sproake boald, dät Biltske, ne Miskenge fon Wäästfräisk un dät Ooldholloundske fon Hollounder, do dät Gestrich 1505 iendieked hääbe.


Boalsert (Meente) is ne fröiere Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente waas 9,42 km² un deer woonje 9,607 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente was in Boalsert. Siet dän 1. Januoar 2011 heerd ju Meente tou ju näie Meente Súdwest-Fryslân.


Boarnsterhim waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 168,59 km² un deer woonje 19,330 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Grou. Uure Steeden in ju Meente sunt Akkrum, Aldeboarn, Dearsum, Eagum, Friens, Idaerd, Jirnsum, Nes, Poppenwier, Raerd, Reduzum, Sibrandabuorren, Terherne, Tersoal, Warstiens, Warten un Wergea. Websteede fon ju Meente


Dantumadiel is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 87,49 km² un deer woonje 19,465 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Damwâld. Uure Steeden in ju Meente sunt Broeksterwâld, Driezum, De Falom, Feanwâlden, Rinsumageast, Readtsjerk, Sibrandahûs, Wâlterswâld un De Westereen. In Feanwâlden stound ju eensige äärhooldene Stins fon Fryslân, ju bekoande Skierstins. In dät Täärp Moarrewâld in ju fröiere Meente Damwâld häd Dr. Jacob Botke, die in do 1930-er Jiere dät Seelterlound moorere Moale besäiked häd, fon 1896-1898 as Koaster oarbeidet. In Damwâld sunt ne Sträite un ne Skoule ätter Dr. Botke naamd. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Dongeradiel is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 266,94 km² un deer woonje 25.008 Moanskene (2010). Sit fon ju Meente is in ju Stääd Dokkum. Fääre rakt et in ju Meente Täärpe: Boarnwert, Brantgum, Ealsum, Eanjum, Easternijtsjerk, Eastrum, Foudgum, Hantum, Hantumerútbuorren, Hantumhuzen, Holwert, Ie, Ingwierrum, Jouswier, De Lytse Jouwer, Ljussens, Mitselwier, Moarre, Moddergat, Nes, Nijewier, Peazens, Raard, Ternaard, Waaksens, Wetsens un Wierum Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Wûnseradiel is ne fröiere Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente was 317,68 km² un deer woonje 11,886 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente was in Wytmarsum. Uur Steeden in ju fröiere Meente wieren Allingawier, Arum, Breesândyk, Burchwert, Dedzjum, Eksmoarre, Ferwâlde, Gaast, Hartwert, Hichtum, Hieslum, Kimswert, Koarnwert, Koarnwertersân, Lollum, Longerhou, Makkum, Parregea, Penjum, Piaam, Skettens, Skraard, Skuzum, Surch, Tsjerkwert un Wûns. Siet dän 1. Januoar 2011 heerd ju Meente tou ju näie Meente Súdwest Fryslân. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Andernay is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Andernay is 4,32 km². Andernay häd n Ienwoonertaal fon 228 (1999).


Wymbritseradiel is ne fröiere Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente was 162,74 km² un deer woonje 16,137 Moanskene (2006). Sit fon ju Meente was in Drylts. Uure Steeden in ju fröiere Meente wieren Abbegea, Aldegea, Blauhûs, Easthim, Folsgeare, De Gaastmar, Gau, Goaiïngea, Greonterp, Heech, De Hommerts, Idzegea, Yndyk, Ypekolsgea, Jutryp, Koufurderrige, Nijlân, Sânfurd, Skearnegoutum, Smelbrêge, Toppenhuzen, Tsjalhuzum, Turns, Twellingea, Wâldsein, Westhim un Wolsum. Siet dän 1. Januoar 2011 heerd ju Meente tou ju näie Meente Súdwest Fryslân.


Weststellingwerf (stel. Weststellingwarf) is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 228,36 km² un deer woonje 25,502 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Wolvegea (stel. Wolvege). Uur Täärpe in ju Meente sunt Aldeholtpea (stel. Hooltpae), Aldeholtwâlde (stel. Hooltwoolde), Aldetrine (stel. Ooldetriene), Aldlemmer (stel. Ooldelaemer), Blesdike (stel. Blesdieke), De Blesse (stel. De Blesse), Boyl (stel. Buil), Easterstreek (stel. De Oosterstreek), Finkegea (stel. Vinkege), De Hoeve (stel. De Hoeve), De Langelille (stel. De Langelille), Munnikebuorren (stel. Munnikeburen), Nijeholtpea (stel. Ni'jhooltpae), Nijeholtwâlde (stel. Ni'jhooltwoolde), Nijetrine (stel. Ni'jtriene), Nijlemmer (stel. Ni'jlaemer), Noardwâlde (stel. Noordwoolde), Pepergea (stel. Peperge), Sânhuzen (stel. Zaandhuzen), Skerpenseel (stel. Scharpenzeel), Slikenboarch (stel. Sliekenborg), Sonnegea (stel. Sunnege), Spangea (stel. Spange), Steggerda (stel. Steggerde) un Teridzert (stel. Der Izzerd). Websteede fon ju Meente


Tytsjerksteradiel is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 161,42 km² un deer woonje 32,352 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Burgum. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldtsjerk, Earnewâld, Eastermar, Garyp, Gytsjerk, Hurdegaryp, Jistrum, Mûnein, Noardburgum, Oentsjerk, Ryptsjerk, Sumar, Suwâld, Tytsjerk un Wyns. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Snits (Meente) (nl. Sneek) is ne fröiere Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente was 34,04 km² un deer woonje 33,115 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente was in ju Stääd Snits. Uure Steeden in ju fröiere Meente sunt Ysbrechtum, Loaiïngea un Offenwier. Siet dän 1. Januoar 2011 heerd ju Meente tou ju näie Meente Súdwest Fryslân. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Smellingerlân is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 126,15 km² un deer woonje 54,993 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Drachten. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldegea, Boarnburgum, Drachtster Kompenije, De Feanhoop, Goaiïngahuzen, De Houtigehage, Koartehimmen, Nyegea, De Pein, Rottefalle, Smelle Ie, De Tike en De Wylgen. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Skylge is aan fon do wäästfräiske Ailounde un ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 674 km² un deer woonje 4,702 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Wääst-Skylge. Uur Täärpe in ju Meente sunt Aasterein, Baaidunen, Formearum, Hee, Hoarne, Kaart, Kinum, Landerum, Lies, Midslân, un Stryp. Dät Wäädailound It Gryn, bekoant as Fuugelailound, heerd uk tou ju Meente Skylge. In Hoarne stound ju St. Janssäärke uut dät 13. Jierhunnert. In dän aastelken Deel fon dät Ailound wäd n fräisken Dialekt, dät Aastersk boald, in dän wäästelken Deel fon Skylge wäd dän fräisken Dialekt Skylgersk un in dät Midden fon dät Eilound wäd dän holloundsken Dialekt Midsloundsk boald. Ap Skylge stound de Brandaris, die ooldste Fjuurtouden fon do Niederlounde. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk


Eaststellingwerf is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 226,08 km² un deer woonje 26,229 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Easterwâlde. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldeberkeap, Appelskea, Donkerbroek, Elslo, De Fochtel, De Haule, Haulerwyk, Langedike, Makkingea, Nijeberkeap, Ravenswâld un Waskemar. Websteede fon ju Meente Niederlounsk


Ferwerderadiel is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 133,11 km² un deer woonje 24,876 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Ferwert. Uure Steeden in ju Meente sunt Burdaard, Blije, Ginnum, Hallum, Hegebeintum, Jannum, Jislum, Lichtaard, Marrum, Reitsum en Wânswert. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Flielound is aan fon do wäästfräiske Ailounde un ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 315,79 km² un deer woonje 1,190 Moanskene (2020). Sit fon ju Meente is in Wääst-Flielound, et rakt neen uure Täärpe ap dät Ailound. Die oolde flieloundske Dialekt, dät Flieloundsk, is siet 1993 uutstuurwen. Däälich wäid ap Flielound allinich Niederloundsk boald, wierin oawers noch litje Rääste fon dän oolden flieloundsken Dialekt änthoolde sünt. Flielound is ju insichste Meente in gans Wäästfräislound, wier allinich Niederloundsk boald wäid. Websteede fon ju Meente Niederlounsk


Frjentsjerteradiel waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 209,29 km² un deer woonje 10,259 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Frjentsjer. Uur Steeden in ju Meente sunt Achlum, Doanjum, Easterbierrum, Furdgum, Hitsum, Hjerbeam, Peins, Pitersbierrum, Rie, Seisbierrum, Skalsum, Sweins, Tsjom en Tsjummearum. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Apremont-la-Forêt is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Apremont-la-Forêt is 32,89 km². Apremont-la-Forêt häd n Ienwoonertaal fon 3371 (1999).


Gaasterlân-Sleat waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 209,29 km² un deer woonje 10.208 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Balk. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldegea, Aldemardum, Bakhuzen, Ealahuzen, Harich, Kolderwâlde, Murns, Nijemardum, Riis, Rûgehuzen, Sleat, Sondel un Wikel. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Harns (Meente) is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 387,67 km² un deer woonje 15,450 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Harns. Uure Steeden in ju Meente sunt Mullum un Winaam. Websteede fon ju Meente


It Hearrenfean (Meente) is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 140,15 km² un deer woonje 42,754 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in It Hearrenfean. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldhoarne, Aldskoat, Bontebok, Gersleat, Hoarnstersweach, Jobbegea, Ketlik, De Knipe, Lúnbert, Mildaam, Nijhoarne, Nijskoat, It Oranjewâld, Terbant en Tsjalbert. Websteede fon ju Meente Niederlounsk Crackstate Posthûstjooter


Kollumerlân is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 116,33 km² un deer woonje 13,140 Moanskene (2007). Tou ju Meente heere 12 Täärpe un 15 Burskuppe. Sit fon ju Meenteferwaltenge is Kollum. Uur Täärpe in ju Meente sunt Aldwâld, Boerum, Feankleaster, Kollumerpomp, Kollumersweach, Lytsewâld, Muntsjesyl, De Trieme, Warfstermûne, Westergeast en Sweagerbosk. In ju Meente wäid aan fon do fjouwer groote fräiske Dialekte boald, dät Wooldfräisk. In dät Täärp Kollumerpomp wäd n läichsaksisk-grinslounder Dialekt, dät Pompstersk boald. Websteede fon ju Meente Niederlounsk


Lemsterlân waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 124,38 km² un deer woonje 13,437 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in de Lemmer. Uur Täärpe in ju Meente sunt Bantegea, Dolsterhuzen, Eastersee-Buorren, Eastersee-Giterskebrêge, Follegea, Ychten, Ychtenbrêge en Jistergea. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Littenseradiel waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 132,57 km² un deer woonje 10,869 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Wommels. Uure Steeden in ju Meente sunt Baaium, Baard, Bears, Boazum, Britswert, Easterein, Easterlittens, Easterwierrum, Hidaard, Hilaard, Hinnaard, Húns, Iens, Itens, Jellum, Jorwert, Kûbaard, Leons, Lytsewierrum, Mantgum, Reahûs, Rien, Spannum, Waaksens, Weidum, Winsum, Wiuwert un Wjelsryp. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Ljouwert (Meente) is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 84,11 km² un deer woonje 91,375 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Ljouwert. Uure Steeden in ju Meente sunt Goutum, Himpens, Lekkum, Miedum, Snakkerbuorren, Swichum, Tearns, Wurdum un Wytgaard. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Ljouwerteradiel waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 41,38 km² un deer woonje 10,398 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Stiens. Uure Steeden in ju Meente sunt Alde Leie, Britsum, Feinsum, Hijum, Jelsum en Koarnjum. Websteede fon ju Meente Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Arrancy-sur-Crusne is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Arrancy-sur-Crusne is 20,16 km². Arrancy-sur-Crusne häd n Ienwoonertaal fon 322 (1999).


Menameradiel waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 70,03 km² un deer woonje 13,808 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Menaam. Uur Steeden in ju Meente sunt Berltsum, Bitgum, Bitgummole, Blessum, Boksum, Deinum, Dronryp, Ingelum, Marsum, Skingen, Slappeterp un Wier. Websteede fon ju Meente Niederloundsk, Wääst-Fräisk Commons: Menameradiel – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Nijefurd is ne fröiere Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente was 289,17 km² un deer woonje 10,868 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente was in Warkum. Uure Steeden in ju Meente wieren Himmelum, Hylpen, Koudum, Molkwar, Nijhuzum, Starum un Warns. Siet dän 1. Januoar 2011 heerd ju Meente tou ju näie Meente Súdwest Fryslân. Websteede fon ju Meente Niederlounsk


Opsterlân is ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 227,68 km² un deer woonje 29,585 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in Beetstersweach. Uur Täärpe in ju Meente sunt Bakkefean, Fryske Peallen, De Gordyk, De Himrik, Jonkerslân, Langsweagen, Lippenhuzen, Lúkswâld, Nij Beets, Oerterp, Olterterp, Sigerswâld, Terwispel, Tynje un Wynjewâld. Websteede fon ju Meente Ängelsk, Düütsk, Niederlounsk, Wääst-Fräisk


Skarsterlân waas ne Meente in ju Provinz Fryslân, in do Niederlounde. Dät Gebiet fon ju Meente is 216,89 km² un deer woonje 27.059 Moanskene (2007). Sit fon ju Meente is in De Jouwer. Uure Steeden in ju Meente sunt Aldehaske, Alde Ouwer, Boarnsweach, De Broek, Diken, Dunegea, Eagmaryp, Goaiïngaryp, Haskerdiken, Haskerhoarne, Jiskenhuzen, Langwar, Legemar, Nijbrêge, Nijehaske, Ousterhaule, Ousternijegea, Reahel, Rotstergaast, Rotsterhaule, Rottum, Sint Jansgea, Sint Nyk, Skarsterbrêge, Sniksweach, Terkaple, Teroele, Tsjerkgaast un Vegelinsoard. Websteede fon ju Meente Niederlounsk


Neobiota (N Pluralwoud, ap Seeltersk: Näie Lieuweweesen) sunt wüülde Lieuweweesen, do do Moanskene in n uur Ökosystem importierden. Ju Wietenskup, ju sik mäd Neobiota befoatet, is ju Invasionsbiologie. Fuul Neobiota skoadje dät autochthone Ökosystem, toun Biespiel truch Fertringenge fon autochthone Oarde. Man eenige Neobiota skoadje uk ju Wirtskaft, as do suudamerikoanske Woaterhyazinthen (ferskeedene Plonten uut dän Sleek Eichhornia), do do Moanskene in uur tropiske Gewoater ienfierden. Do Woaterhyazinthen swimme riekelk fräi (as n Flot uut Plonten) ap dät Woater, un wan die Wiend joo in n Hoawen waait, kon der neen Fiskerboot uutfiere. Düt Problem hääbe toun Biespiel do Ljuude an dän Viktoria-See. Neozoa (Sg: Neozoon) sunt importierde Dierte. Hier sunt eenige Biespiele: N bekoand Neozoon is dät Kanienken (Oryctolagus cuniculus). In ju Antike waas dät Kanienken bienaist bloot ap ju Iberiske Hoolfinsel un Suudfrankriek tou fienden, man däälich rakt dät Kanienkene ap dät ganse europäiske Fäästlound, ap do britiske Ailounde, in Irlound, in Noud-Afrikoa un in Australien. Me fierde do Kanienkene uk in Suudafrikoa un Noud- un Suudamerikoa ien, man dät hied naan Ärfoulch. N Kanienken Liewendsruum däälich fon dät Kanienken N Kanienken in Australien. Do australiske Kanienkene feruurseekje deelwiese Erosione un Dierte-Süüken. Die australiske 3.256 km. loange Rabbit


Dät Froamdwoud Autochthon betjut so fuul as Uursproangelk heemsk. Me bruukt düt Froamdwoud toun Biespiel in ju Biologie. Lieuweweesen, do fon Natuur uut heemsk sunt, naamt me autochthon, dät Juundeel fon autochthon is allochthon. Foar allochthone Lieuweweesen, sjuch unner Neobiota!


Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review. Do Amphibien (Amphibia) sunt ju ooldste Klasse fon do Tetrapoda (Dät sunt aal do Wirbelde Dierte buute do Fiske). Aal uur Tetrapoda stamme fon do Amphibien ou. Fuul Amphibien-Oarde naamt me uk Pudde. Ju Häid fon n Amphib bestoant, as bie Moanskene uk, uut Uurhäid, Leederhäid un Unnerhäid. Dät rakt ferskeedene Käddele in ju Leederhäid: Neen Sweet-Käddele, as bie Moanskene, man Sliem- un Giftkäddele. Do Sliem-Käddele sunt goud, uum ju Häid fuchtich tou hoolden, wiertruch dät Amphib beeter uur ju Häid omje kon. Mäd Giftkäddele kon sik dät Diert goud ferdäägenje. Man gjucht gefoarelk is dät Gift bloot bie moonige Oarde. So fergiftje ferskeedene suudamerikoanske Indioanere hiere Piele mäd dät gjucht gefoarelke Gift fon Poagen uut ju Familie Dendrobatidae. Bie ju heemske Oard Salamandra salamandra (Düütsk:Feuersalamander) kon dät Gift bloot säilden litje Huunde un Katte doodje, foar Moanskene däd dät bloot n bitje seer. Seer däd dät uk bie uur Amphibien, wan me jo ounfoated häd un sik ätters in dät Ooge loanget. Twiske do Käddele sunt do litje Dingere, do Faawen feruurseekje: Melanophoren moakje ju Häid swot af bruun, do Xanthophoren un Erythrophoren moakje dät Diert jeel af rood. Amphibien häidje sik, dät


Dät Froamdwoud Allochthon betjut so fuul as Uursproangelk nit heemsk. Me bruukt düt Froamdwoud toun Biespiel in ju Biologie. Lieuweweesen, do fon Natuur uut nit heemsk sunt, naamt me allochthon, dät Juundeel fon allochthon is autochthon. Foar allochthone Lieweweesen, sjuch unner Neobiota.


As biologiske Invasion beteekent me in't meene do truch Moanskene bewierkede Uutspreedenge fon een invasive Oard in een Rebät. Düsse wäd fon't Buundes-Natuurskuts-Gjucht, stöänt ap ju EU-Feroardenge Nr. 1143/2014 fon't Europäiske Parlemänt un dän Räid fon dän 22. Oktober 2014, definierd as een „eine gebietsfremde Art, deren Einbringung oder Ausbreitung die Biodiversität und die damit verbundenen Ökosystemdienstleistungen gefährdet oder nachteilig beeinflusst;“ Mäite is somäd nit dät nasjonoale Skeed, man ju Ruumte fon een natüürelke Lieuwends-Meenskup. Do nit ienheemske Lieuweweesen naamt me Neobiota, me unnerskat Dierte (Neozoen), Plonten (Neophyten) un Pilze (Neomyceten). Neobiota konnnen invasiv weese, man jo mouten dät nit. Die Invasions-Begriep sälwen wäd fon wäkke kritisk säin, uumdät die Begriep uut dän militärisken / kriegerisken Beriek kumt un somäd negativ konnotierd is. Rien uut natuurwietenskuppelke Perspektive kon dät ientringen fon Neobiota nit positiv of negativ bewäided wäide, dät Boantje fon do Natuurwietenskuppere is een wäid-fräie, empiriske Beskrieuwenge. Do invasive Spezies konnen unner wäkke Bedingengen do Ökosysteme feruurje un heemske Oarde fertringe. Jo konnen ju Biologiske Fuulfoold fon een Lieuwendsruumte wieder moakje of uk litjer. Dän Uutsleek foar een Ienoardenge fon suk aan Foargong is dät Ferbrangen fon do Lieuweweesen in ju näie Lieuwendsruumte truch dän Moanske. Dät natüürelke Foartringen


Do Fläddermuuse sunt buute do nai früünde Pteropodidae do eensichste Suugedierte, do gjucht fljooge konnen. Aal uur "fljoogende" Suugedierte, toun Biespiel do Pteromyini (Düütsk:Gleithörchen) konnen bloot gliede. In Europa heemske Oarden freete Insekte, man dät rakt uurswain ne ganse Unnerfamilie, ju sik maastendeels fon Fruchte ärneert. Aal Oarden fon disse Unnerfamilie lieuwje in Middel- un Suudamerikoa. Do Fläddermuuse orientierje sik mäd Echolot. Do Fläddermuuse sunt foarallen an hiere Flöägele goud tou ärkannen, ju Juuke-häid gungt oafte bit tou dän Stäit, uurs as bie do nai früünde Pteropodidae, do bääte bloot n bitje Häid uum do Beene hääbe. Die Bupperierm („Bupperjuuke“) is gjucht kuut, man die Unnerierm („Unnerjuuke“) is loange. Gjucht wichtich sunt oawers, as bie aal Flädderdierte, do Hounde. Die Tuume stoant, ju Fläddermuus kon deermäd klatterje un sik fäästhoolde, wierbie jo sik in n Släip maasttied bloot mäd do Fäite fäästhoolde un mäd dän Kop deel bummelje. Sunne Juuke kon foolded wäide un ju Fläddermuus kon sik deermäd bewikkelje. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9


Do Pteropodidae sunt nai früünd mäd do Fläddermuuse, man jo hääbe (buute ju ägyptiske Oard Rousettus aegyptiacus) neen Echolot-Orientierenge. Dät rakt disse Dierte in Afrikoa, Suud-Asien, Australien, Wääst-Ozeanien un Zypern. Me kon do uk in n Zoo hoolde. Jo sunt ju eensichste Familie fon ju Unneroardenge Megachiroptera. In ju Fäksproake kwäd me deeruum, disse Unneroardenge is monotypisk.


Ju Atomphysik unnersoacht dän Apbau fon do Atome uut Atom-Kääden un Elektronen-Skille un do Wiksel-Wierkengen fon do Atome un Ionen mäd uurse Atome un Ionen, mäd Fäästköärpere, mäd elektromagnetiske Stroalenge, mäd elektriske Fäildere un magnetiske Fäildere. Physik Käädenfusion Käädenkleeuwenge Magnet-Resonanz-Tomographie (MRT)


Do Flädderdierte (Chiroptera) sunt do eensichste Suugedierte, do nit bloot gliede, sunnern gjucht fljooge konnen. Wan me bloot do rezente Chiroptera, dät hat, do, do noch nit of eerste in ju historiske Tied uutstuurwen sunt, meent, kon me disse Oardenge apdeele in 2 Unneroardengen, 18 Familien, 192 Sleeke un 977 Oarden! Flädderdierte rakt et ap allebee Hoolfkuugeln, man bloot in temperierde un tropiske Regione. Buppedät kon me ap n poor oustoundende Ailounde in Ozeanien neen Flädderdierte fiende. In Europa (buute Zypern) rakt et bloot Fläddermuuse, man uurswier rakt et uk uur Flädderdierte uut ju Unneroardenge blw. ju Familie fon do Pteropodidae (Flädderhuunde). Fläddermuuse orientierje sik mäd Echolot, Pteropodidae (buute ju ägyptiske Oard Rousettus aegyptiacus) konnen dät nit. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9


Do Mammute (Mammuthus) wieren n Sleek fon Elefante. Dät roate bloot een rezente Oard, nämmelk dät Wullmammut (Mammuthus primigenius). Foar 4000 Jiere stoorf die lääste uurich blieuwene Koppel fon Dwärch-Wullmammute ap dät Wrangel-Ailound bie Sibirien uut. Mammuthus africanavus Afrikoansk Mammut, Afrikoa, Pliozän, Ju ooldste Mammut-Oard. Ju Unneroard Mammuthus africanavus subplanifrons, Suudafrikoansk Mammut uut Suudafrikoa, Pliozän Mammuthus columbi Columbianisk Mammut uut Noudamerikoa Mammuthus meridionalis Suudelefant, Ädder Pleistozän, waas ju eerste Mammut-Oard, ju fon Afrikoa tou Eurasien uutwondered is. Mammuthus exilis Columbianisk Dwärchmammut Disse Oard stamt fon dät Columbianiske Mammut ou un waas tou fienden ap do Columbianiske Kanoalailounde. Mammuthus imperator Köönichsmammut. Moonige Ljuude leeuwe, dät waas ju sälge Oard as dät Columbianiske Mammut un Jeffersons Mammut, man dät weet me nit so gnau. Innerdoad waas Mammuthus imperator grooter as dät Columbianiske Mammut. Noudamerikoa, Leet Pleistozän Mammuthus jeffersonii Jeffersons Mammut, Noudamerikoa, Pleistozän Mammuthus trogontherii Gäärslound-Mammut, Eurasien, Midde fon dät Pleistozän Mammuthus primigenius Wullmammut uut Sibirien, leeter uuk in Europa un Nordamerikoa, bit tou 2000 foar Kristus roate et ne Reliktpopulation ap dät Wrangel-Oailound, man dät waas ne Dwärch-Foarm fon disse Oard. (Pleistozän bit tou dät ädder Holozän) Mammuthus lamarmorae Sardinisk Dwärchmammut uut Sardinien Mammuthus sungari Songhua-Äi-Mammut uut dät däälich China (Middel -


Aubréville is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Aubréville is 28,99 km². Aubréville häd n Ienwoonertaal fon 383 (1999).


Die Wälp of Wülp is n Fuugel uut ju Familie fon do Snippenfuugele. Hie lieuwet in Aast-Middel-Europa, Aasteuropa un Änglound. In dät Noudwääste gungt sin Liewendsruum bit tou Noudwääst-Frankriek. Moonige Wälpe luuke in dän Winter tou do Foaralpenseen, man eenige blieuwe uk in hiere Broudgebiet. Die Wälp rapt normoal "tlüü tlüü tlüü", wät gans as ne Flöitepiepe klingt. Die Wälp frät ferskeedene litje Dierte do hie uut dän Gruund pluudert, besunners Äisen, man in dät Wääd uk Musselken un litje Krääpse. Säilden frät hie uk Bäien un litje Plonten. Wan n monnelken Wälp sin Gebiet ferdäägent, fljucht hie hääruume. Dät sjucht so uut: Hie sticht stum an, un dann glit hie wier n bitje deel un rapt deerbie uk wier as ne Flöite, man djapper as normoal. Ätter dissen Roup moaket hie n "trrrrrr". Wan me him äärgert af hie sik sonst apiewert, moaket hie "tüi-tüi-tüi-tüi". In ju Tied fon ju Foutplontenge rapt die Wälp n anstiegend: "tlüütlüütlüütlüütlüürrrrrrrrr". Hie lait sin gräinske tou bruunske, dunker sprinkelge Oaiere (67 x 46 mm) in dän April of in dän Moai in ne litje Molle, ju hie as Nääst skrabbed un wooked hied. Allebee Oolden broude do Oaiere in fjauer Wieke uut. Deerätter


Spanien is n Lound in dät Suudaaste fon Europa. In dät Noudaaste gränset Spanien an Frankriek un Andorra, in dät Wääste an Portugal. Spanien is sänt 1986 Meedglid in ju Europäiske Union. Die hoochste Bierich fon Spanien is die Pico del Teide mäd n Höchte fon 3.718 m ap dät Ailound Teneriffa, dät tou do Kanariske Ailounde heert. Do grootste Äien fon Spanien sunt die Duero, die Tajo un die Ebro. In Spanien woonje 46.063.000 Moanskene (2008), deerfon sunt 5,22 Millione Uutloundere. In Spanien rakt et ieuwenske ju spoaniske Sproake uk noch Katalanisk, Galisisk, Baskisk un Aranesisk. In Spanien rakt et 17 autonome Regione. Andalusien (Spoanisk: Andalucía) Aragonien (Spoanisk: Aragón) Asturien (Spoanisk: Asturias) Baleariske Ailounde (Spoanisk: Islas Baleares, Katalanisk: Illes Balears) Baskenlound (Spoanisk: País Vasco, Baskisk: Euskadi) Extremadura Galicien (Spoanisk: Galicia) Kanariske Ailounde (Spoanisk: Islas Canarias) Kantabrien (Spoanisk: Cantabria) Kastilien-La Mancha (Spoanisk: Castilla-La Mancha) Kastilien-León (Spoanisk: Castilla y León) Katalonien (Spoanisk: Cataluña, Katalanisk: Catalunya) La Rioja Madrid (Spoanisk: Comunidad de Madrid) Murcia (Spoanisk: Región de Murcia) Navarra (Spoanisk: Baskisk: Nafarroa) Valencia (Spoanisk: Comunidad Valenciana, Katalanisk: Comunitat Valenciana) Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $33.600 in 2007. In 2007 waas 3,6% fon ju ganse Wirtskaft Loundwirtskaft, 30,2% Industrie un 66,1% Tjoonste. www.spaininformation.org


Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review. Auger-Elektrone-Spektroskopie (AES) is ne Analysemethode fon Uurflächen mäd Hälpe fon Auger-Elektrone. Wan me in Vakuum ne Materioalprobe bestroalt mäd (primäre) Elektrone mäd ne Energie fon sun 1 bit 10 keV, dan soant dät Materioal sälwen wier Elektrone uut. Do sekundäre Elektrone hääbe aal Grööten fon Energie, man deertwiske dwo wäkke skäärpe Spitsen apfaale, do sonaamde Auger-Elektrone. Do Auger-Elektrone hääbe ne Energie, ju der bestimd wäd fon do Elemente in dät Materioal fon ju Probe. Gjuchts is dät Effekt skizzierd foar n Molekül mäd twäin Boane. Sukke Boane hääbe ne foar älk Element charakteristiske Energie. Wan nu dät Molekül fon n Primärelektron träfd wäd, dan kon een fon do bee binnere Elektrone (rood) ne haagere Energie kriege un deertruch in n haageren Boan broacht wäide. Ätter ne bestimde Tied faalt dät dan in sin oolde Boan tourääch (ounroat mäd n Pieler un ne loose blaue Steede), wierbie dan ne Energie fräiwäd juust gliek an dät Unnerskeed in Energie fon do bee Boane. Ju Energie wäd dan meedeeld (Pieler mäd Krulle) an wier n uur Elektron, wät dan as Auger-Elektron uutsoand wäd un uk ne loose Steede bääte lät. Auger-Doaten wäide gewöönelk roat as Spektra in


Andalusien (Spoanisk: Andalucía) is een fon do 17 autonome Gemeenskuppe fon Spanien, et lait in dät Suude fon Spanien. Andalusien häd 8 Provinzen: Granada Sevilla Córdoba Cádiz Málaga Huelva Jaén Almería


Ne Nominatfoarm of n Nominotypisk Taxon is in ju Biologie dät typiske Unner-Taxon fon n Taxon, wan et dän Noome fon dit Taxon wierhoalt. Normoal meent me mäd "Nominatfoarm" ju typiske Unneroard fon ne Oard, wan se dän Oardnoome wierhoalt. Toun Biespiel is ju Nominatfoarm fon dän Hauk (die der Accipiter gentilis hat) ju Unneroard Accipiter gentilis gentilis. Man me naamt uk mongs ju typiske Oard fon n Sleek "Nominatfoarm", wan ju dän Sleek-Noome wierhoalt. Toun Biespiel is ju Oard Capreolus capreolus (dät is dät Räi) ju Nominatfoarm fon dän Sleek Capreolus.


Aragonien (Spoanisk: Aragón, Katalanisk: Aragó) is een fon do 17 autonome Gemeenskuppe fon Spanien, et lait in dät Noude fon Spanien. Aragonien häd 3 Provinzen: Huesca Saragossa (Zaragoza) Teruel


Baleariske Ailounde (Spoanisk: Islas Baleares, Katalanisk: Illes Balears) is een fon do 17 autonome Gemeenskuppe fon Spanien, aastelk fon dät Fäästlound fon Spanien. Do Ailounde Mallorca, Menorca, Ibiza un Formentera hääbe n Ailounderoat.


a. Woudebouk, n Bouk wieroun me Information uur bestimde Woude apsäike kon. b. Woudebouk, dät, Mz. Woudebouke, 'Wörterbuch'. c. Woudebouk, Wuddebouk, Wooudeboouk. Dät rakt ferscheedene Soarten fon Woudebouke. Sats a is n Biespil uut n foarschrieuwend (präskriptiv) Woudebouk. Deeruut kon me leere wät dät Bouk betjut un wo me dät schrift. Sats b deerjuun stamt uut n twosproakich Woudebouk; deeruut kon me leere, wo dät Woud in n uur Sproake hat. Sun Woudebouk bruukt me, wan me n uur Sproake leere wol. Sats c eendelk is n Biespil uut n beschrieuwend (deskriptiv) Woudebouk; deeroun kon me t.B. aal do ferscheedene Foarme un Anweendengen fiende, do dät Woud in n praktisken Gebruuk häd. Dät wäd foarallen bruukt in ju Sproakwietenskup. Dät Apsäiken gungt maast ätter ABC (alphabetisk Woudebouk), man dät kon uk ätter bestimde Themoas, t.B. ju Eedgreeuweräi (systematisk Woudebouk). Fröier moast die Skrieuwer fon n Woudebouk eerste aal Woude, do hie heerde of luus, touhoope mäd ju Fiendesteede ap litje Koarten skrieuwe, do der dan ätters alfabetisierd wuuden. Leeter wuuden ganse Textdeele t.B. 50-fooldich ap sukke Koarten drukt, sodät me ap älke Koarte wier n uur Woud anstriepje kuude, wierätter do dan alfabetisierd wäide kuuden. Noch fuul gauer gungt dät


Aulnois-en-Perthois is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine (Lothringen), in Frankriek. Dät Gebiet fon Aulnois-en-Perthois is 10,75 km². Aulnois-en-Perthois häd n Ienwoonertaal fon 421 (1999).


Dät Extremadura is een fon do 17 autonome Gemeenskuppe fon Spanien, et lait in dät Wääste fon Spanien.


Do Kanariske Ailounde (Spoanisk: Islas Canarias) is een fon do 17 autonome Gemeenskuppe fon Spanien, et is n Ailoundekoppel suudwäästelk fon Spanien un wäästelk fon Marokko. Bie dän Ailoundekoppel rakt et do naiste Ailounde: Teneriffa Lanzarote Fuerteventura Gran Canaria La Gomera La Palma El Hierro Alegranza Graciosa Montaña Clara Lobos Roque del Este Roque del Oeste Instituto Canario de Estadística[1]


Kastilien-León (Spoanisk: Castilla y León) is een fon do 17 autonome Gemeenskuppe fon Spanien, et lait in dät Wääste fon Spanien. Kastilien-León häd 9 Provinzen: Ávila Burgos Palencia Segovia Soria Valladolid León Salamanca Zamora


Do Insekte (Insecta) sunt litje Dierte, do träi groote Körper-Deele hääbe, un, as aal do Dierte uut ju Uurklasse Hexapoda, säks Beene hääbe. Dät Insekt sjucht mäd sin träi groote Deele so uut as af wäl et ounsnieden häd. Dät is die Gruund, wieruum se Insekten of Insecta heete: dät latienske Woud "insecare" betjut so fuul as 'ounsniede' un Insectum, wierfon die Moortaal Insecta hat, is dät Partizip II derfon. Dät me do Dierte "ounsniedene [Dierte]" naamt un nit uurs, kumt in dissen Faal uut dät Griechiske, man dät rakt in dät Düütske uk dät Woud "Kerfe" as Synonym foar "Insekten", wät fielicht mäd dät Woud "Kerbe" (Seeltersk: Käärf) touhoopehonget. Do Insekte hääbe, as al kweeden is, träi groote Körper-Deele, do bloot mäd gans smälle Ferbiendengen touhoopehongje: Die Kop (Fäkwoud: Caput), ju Brust (Fäkwoud: Thorax) un dät Bääterdeel (Fäkwoud: Abdomen). Buppedät hääbe se n Exoskelet uut Chitin un säks Beene. Dät Nervesystem fon do Insekte häd eenige Ganglia (Eentaal: Ganglion); dät sunt litje Nerveknätte, do mongs as ne gjuchte Brainge oarbaidje. Dät grootste Ganglion, wät mäd do Woarniemengen fon do Oogene un do Fäilere oarbaidet, naamt me sogoar "Brainge". Unner disse Brainge, noch in dän Kop, man nai bie ju


Katalonien (Katalanisk: Catalunya, Spoanisk: Cataluña, Aranesisk: Catalonha) is een fon do 17 autonome Gemeenskuppe fon Spanien, et lait in dät Aaste fon Spanien. Katalonien häd 4 Provinzen: Barcelona Tarragona Lleida Girona Unner ju Franco-Diktatuur wieren dät Katalaniske un dät Aranesiske unnertaid. Ieuwenske Katalanisk un Spoanisk häd dät Aranesiske mäd uungefeer 7000 Baalere uk n offiziellen Status in Katalonien. Salvador Dalí Antoni Gaudí Joan Miró Antoni Tàpies Montserrat Caballé Josep Carreras Pau Casals Jordi Savall


Autrécourt-sur-Aire is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Autrécourt-sur-Aire is 10,85 km². Autrécourt-sur-Aire häd n Ienwoonertaal fon 110 (1999).


Autréville-Saint-Lambert is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Autréville-Saint-Lambert is 4,01 km². Autréville-Saint-Lambert häd n Ienwoonertaal fon 43 (1999).


Kurdistan is dät Woongebiet fon do Kurden in dän suudwäästelke Deel fon Asien. Ju Etymologie fon dän Noome Kurdistan is striedich, wült die Noome Kurdistan in ju Geskichte in geografisken un politisken Sin ferwoand wuude. Däälich wäd die Noome soowät as Lound fon do Kurden uursät. Kurdistan is uungefeer so groot as Frankriek un deer woonje uungefeer 40 Million Kurden. Do Gränsen fon Kurdistan kon me uum ferskeedene Gruunde nit eenfach definierje. In Irak rakt et ne Autonome Region Kurdistan (Suudkurdistan), in Iran n Provinz Kurdistan (Aastkurdistan). Uungefeer 30 % fon ju Turkäi skäl Kurdisk weese (Noudkurdistan). In Syrien woonje bie de turske Gränse fuul Kurden (Wäästkurdistan).


Avillers-Sainte-Croix is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Avillers-Sainte-Croix is 5,5 km². Avillers-Sainte-Croix häd n Ienwoonertaal fon 70 (1999).


Die Riekelüün uk luudmoalersk as Tüütrobüülo beteekend, is n Fuugel uut Eurasien (do touhoopewoaksene Waarelddeele Europa un Asien). Dät rakt ferskeedene Meenengen, af die Indiske un die Europäiske Riekelüün nu ferskeedene Oarde af bloot ferskeedene Unneroarde sunt. Die Europäiske Riekelüün hat as Nominatfoarm fon dän Riekelüün as een Oard Oriolus oriolus oriolus, wan me do bee as ferskeedene Oarde sjucht, hat hie bloot Oriolus oriolus. Die indiske Riekelüün hat, wan me him as Unneroard sjucht, Oriolus oriolus kundoo, un wan me him as oaine Oard sjucht, Oriolus kundoo. Uum do twäin Riekelüüne unnerskeede tou konnen, mout me goud pierje: Commons: Riekelüün – Mediendoatäie


Die Foaks (Vulpes vulpes) is ne Oard fon Roowdiert. Hie is fier wieded. As Neozoa raakt dät sogoar Foakse in Australien. Die Körper fon dän Foaks is buute dän Stäit 45,5 bit 90 Zentimetere loange, die Stäit is 30 bit 55,5 Zentimetere loange. Hie wächt 3 bit 14 Kilo: In Noudamerikoa] is ju middelmäitige Sweeregaid fon n Wiefken 4,1 bit 4,5 Kilo un dät fon n Montje 4,5 bit 5,4 Kilo In Europa wächt n middelmäitigen Foaks 8 bit 10 Kilo N Foaks is normoal toun grootsten Deel roodhierich, man dät rakt uk Faawe-Varianten, do me ap Ängelsk "Silverfox" (Ap Seeltersk betjut dät:Säälwerfoaks) un "Crossfox" (Ap Seeltersk betjudt dät:Miskling-Foaks) naamt. N "Silverfox" häd wiete un swotte Hiere, do so bunt truchnunner ferdeeld sunt, dät me toanke kuud, die Foaks waas säälwer-faawich. Die "Crossfox" sjucht so uut as af hie n Miskling uut n roodhierigen Foaks un n "Silverfox" waas. Dät is die Gruund foar sin Noome. Dät raakt uuk ne Variation fon dän "Silverfox", die der min wiete Hiere häd, man moor swotte. Dät is die sonaamde "Swotte Foaks" In Europa is bloot 1 Prozent fon aal Foakse swot, in Amerikoa fuul moor N normoalen roodhierigen Foaks Disse Variante naamt


Die Ulk (Mustela prutorius), ek wol bekend as de gewoane ulk, swarte of boskpôle, Jeropeeske fret, of wylde fret, is ne Oard fon Modder. Dät raakt Ulke in dät ganse Europa buute Irlound, dät noudelke Skandinavien un Sizilien. In Näiseelound rakt et him as Neozoon. Die Ulk is n gedriggeden Modder mäd wiete Paade in dät Gesicht. Hie häd ne jeel-wietelke Unnerwulle, ju an do Sieden truch ju bruune Hiere skiemert. Kop un Rump sunt touhoope bie Montjene 40 un bie Wiefkene 35 cm loange. Dät Montje wächt 1130 g un dät Wiefken 660 g. Hie frät litje Dierte, toun Biespiel Amphibien fon juu Oard Bufo bufo un uut dän Sleek Rana (Dät sunt do normoale Poagen). Buppedät frät hie uk litje Suugedierte uut do Sleeke Microtus, Apodemus un Rattus, säilden ok Spitsmuuse (ju Familie Soricidae). Fuugele un hiere Oaiere sunt bloot uunwichtich. Informatione uur dän Ulk fon dän Oarbaidekring Wüüldbiologie oun ju Justus-Liebig-Universität Gießen e.V.


La Rioja is een fon do 17 autonome Gemeenskuppe fon Spanien, et lait in dät Noude fon Spanien.


Avioth is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Avioth is 6,5 km². Avioth häd n Ienwoonertaal fon 115 (1999).


Ju Wieselke (Mustela nivalis) is ne Oard fon Modder. Ju is ju litste Roowdiert-Oard. Ju is so kleen, dät ju n Muusegat gunge kon, uum Muuse tou freeten. Wieselken rakt dät in gans Europa buute Irlound. Buutewais kon me do uk in Noudamerikoa, Noud-Afrikoa, Litje Asien, Middel- un Noud-Asien fiende. Do Wieselken hääbe n loangsken Körper mäd kuute Liede un n kuuten Stäit. Buppe is ju bruun un an dän Buuk wiet. In hooge Bierge (as do Alpe) un in dän noudelke Deel fon sin Lieuwendsruum (t.B. Skandinavien) kricht düt Diert n wiet Winterfäl. Dät Montje is 15 bit 25 cm loange un wächt 30 bit 105 g. Dät Wieuwke is 14 bit 16 cm loange un wächt 30 bit 45 g. N nochternen Wieselke-Söögling wächt 1 bit 3 g. Doo Mäiten wuuden in Düütsklound ärfoarsked. Uurswain konnen doo Dierte gans uur Mäiten hääbe. Ju Wieselke frät toun Biespiel Fäildmuuse un uur Oarden uut dän Sleek Microtus. Dät frät buutendät groote Suugedierte as Kanienken-Bäidene (Oryctolagus cuniculus), litje Suugedierte as uut ju Familie Soricidae, do Sleeke Arvicola, Apodemus, Myodes, un uk Sauropsida as Fuugele un Ässluupere. Dät raakt tjo Wieselke-Unneroarde: Mustela nivalis nivalis (juu Nominatfoarm) in Noudamerikoa, Ruslound, Noud-Skandinavien un doo


Die Boommodder is ne Modder-Oard. Fon dän nai früünden Steenmodder is hie bienaist bloot deertruch tou unnerskeeden, dät hie uum sin Hoals n jeelen "Slabberlappe" häd un die Steenmodder n wieten. Dät rakt natüürelk uk uur Unnerskeede, man nit fuul, do so apfaalend sunt as dissen. Die Boommodder is ju Nominatfoarm fon dän Sleek Martes.


Die Steenmodder is ne Modder-Oard. Fon dän nai früünden Boommodder kon me him bienai bloot deertruch unnerscheede, dät hie uum sin Hoals n wieten "Slabberlappe" häd un die Boommodder n jeelen. Dät rakt natüürelk uk uur Unnerscheede, man bloot min, do so apfaalend sunt as dissen.


Die Fiskotter (Lutra lutra) is ne Oard fon Modder, ju der goud an dät Lieuwend in dät Woater anpaased is. Hie frät Fiske.


Avocourt is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Avocourt is 14,66 km². Avocourt häd n Ienwoonertaal fon 107 (1999).


Twizelerheide (nl. Twijzelerheide), is n Täärp in ju Meente Achtkarspelen in Wääst-Fräislound. Dät Täärp häd uum 2000 Ienwoonere.


Fräislound (dt. Friesland) is dät Gestrich äntloang ju Noudseekuste in Düütsklound un do Niederlounde. In Seelterlound wäd deermäd oawers besunners Aast-Fräislound mäd meend. Deerbuute rakt dät dan noch Noudfräislound an ju Wäästkuste fon Släswiek-Holstein, die ooldenbuurchske Loundkring Fräislound uum Wilhelmshoawen un dan in do Niederlounde die Provinz Wäästfräislound un noch wäästelker uur n Ousluutdiek dät Gestrich Wääst-Fräislound in ju Provinz Noud-Hollound. Fräisen Radbod


Mustela is n Sleek fon Moddere. In dissen Sleek raakt dät 5 Unnersleeke un 17 Oarde. Sleek Mustela Unnersleek Grammogale Oard Mustela felipei uut Wääst-Kolumbien un Noud-Ecuador Oard Mustela africana, nit uut Afrikoa, sunnerje uut dät Amazonas-Bäkken in Brasilien. Unnersleek Mustela Oard Mustela erminea, fon Skandinavien bit tou Noudaast-Sibierien un dän Wääst-Himalaya; uk in Japan, un Noud-Gräinlound bit New Mexico un Maryland. Oard Wieselke (Liewendsruum sjuch in dän Wieselke-Artikel) Oard Mustela frenata fon Suud-Kanada bit tou Guyana un Bolivien. Oard Mustela altaica fon Suud-Sibirien bit tou dän Himalaya un Korea Oard Mustela kathiah uut dän Himalaya bit tou Suud-China (mäd dät Ailound Hainan) un Noud-Vietnam Unnersleek Lutreola Oard Mustela lutreola fon Frankriek bit tou Wääst-Sibierien. Oard Mustela sibirica fon dän aast-europäisken Deel fon Ruslound bit Aast-Sibirien, Thailound, Japan un Taiwan Oard Mustela lutreolina uut Deele fon Indonesien (Suud-Sumatra un Java) Oard Mustela nudipes uut Malaysia, Borneo un Sumatra Oard Mustela strigidorsa fon Nepal bit Noud-Vietnam Unnersleek Vison Oard Mustela vison uut Alaska, Kanada un do touhoopehongjende USA buute Deele fon dät Suudwääste. As Neozoa rakt dät disse Oard uk in Europa. Oard Mustela macrodon fon ju Atlantik-Kuste fon New Brunswick bit Massachusetts Unnersleek Ulk-Änelke (Putorius) Oard Ulk (Mustela prutorius) (Lieuwendsruum


Die Taks (Meles meles) is ne Oard fon Modder. Hie is, wät oawers striedich is, fielicht ju eensichste Oard fon dän Sleek Meles. In ju Fäksproake naamt me sun Taxon, dät der bloot een Unnertaxon häd, n monotypisk Taxon. Buute ju Nominatfoarm rakt dät ook ju Unneroard Meles meles anakuma uut Deele fon Japan. Wan disse Unneroard nu, as moonige Wietenskuppere leeuwe, daach ne oaine Oard is, is die Sleek daach nit monotypisk. Die Taks häd ne Kop- un Rumploangte fon 56 - 90 cm, ne Stäitloangte fon 11,5 - 20,2 cm un n Gewicht fon normoal 10 - 16 kg. Juu Bupperkaante fon n Taks is gries, juu Unnerkaante mäd juu Kääle dunker. Die Taks häd ap älke Siede fon dät in't algemeen wiete Gesicht n dunkeren Loangsstriepe. Dät rakt Takse ap dät Fäästlound fon Europa, ap do britiske Ailounde, ap moonige Middelmeer-Ailounde (toun Biespiel Kreta, Rhodos un Sizilien). Dät rakt uk Takse in Asien, nämmelk in Japan, Palästina, Iran, Tibet un in dät suudelke China. In düt Gebiet kumt hie in Woolde un uur ticht bewoaksene Loundskuppe foar. Deer lieuwet hie in Baue unner ju Äide. Mongs woonje n Taks un n Foaks in dän sälgen Bau! Die


Littik Asien mäd dän grootsten Deel fon ju Turkäi is ne Hoolichinsel un tougliek die Paat fon Asien, die sik ap maaste tou Europa touwoant, besunners tou Griechenlound.


Azannes-et-Soumazannes is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lorraine, in Frankriek. Dät Gebiet fon Azannes-et-Soumazannes is 18,11 km². Azannes-et-Soumazannes häd n Ienwoonertaal fon 169 (1999).


Do Moddere (Mustelidae) sunt ne Familie fon do Roowdierte (Carnivora). Wan me bloot do rezente Taxa beoachtet, rakt dät (do Stjunkdierte, do ätter ne genetiske Unnersäikenge ne oaine Familie sunt, meetäld) 6 Unnerfamilien, 25 Sleeke un 67 Oarden in disse Familie. Wät me so normoal unner "Modder" ferstoant, sunt Oarden as die Boommodder (Martes martes), die Steenmodder (Martes foina), die Ulk (Mustela putorius) af dät Wieselke (Mustela nivalis). Man die Taks (Meles meles) un die Fiskotter heere ook dertou. Moddere rakt dät sänt dät Eozän, dät der foar 55,8 Millione Jiere begon un foar 33,9 M. foarbie waas. Doomoals wieren jo bloot in Europa, man as in dät Oligozän (dät der foar 33,9 Millione Jiere begon un foar 23,03 M. Jiere foarbie waas) Europa un Asien sik truch geografiske Ferannerengen (as ju Waarelddeeldrift un foarallen Ferannerengen fon dän Meeresspeegel) ferkoppelden, koomen jo ook ätter Asien un Noudamerikoa. In dät Pliozän (foar 1,8 bit 5,3 Milione Jiere, as uus Foaroolden uut dän Sleek Australopithecus so uutseegen) koomen do Moddere ätter Afrikoa. In dät leete Pliozän, as ju Loundbrääch fon Panama Noud- un Suudamerikoa ferboont, koomen jo ook ätter Suudamerikoa. Hier is nu ne Koarte. Europa, as et in dät Eozän uutsaach,


Dät Froamdwoud Rezent betjut in ju Biologie lieuwjend af in ju historiske Tied uutstuurwen. Wät in ju prähistoriske Tied uutstuurwen is, is nit rezent.


Tou juu Ängelske Kultuur heere: Ju Ängelske Köäkene Ju Anglikaniske Säärke Ju Ängelske Sproake Ju Ängelske Baukunst (toun Biespiel Tudor-Baukunst)


Ängelsk (dt. Englisch, eng. English) is ne Germaniske Sproake. Ju ängelske Sproake heert tou ju Ängelsk-Fräiske Sproakfamilie (Anglofräisk). Ängelsk wäd truch ungefeer 380 million Moanskene baald, foarallen in Groot-Britannien, Irlound, Australien, Näi-Seelound, do Fereende Stoaten un dät suudelke deel fon Afrikoa. Truch rieke Ljuude un Bedrieuwe in Groot-Britannien un do Fereende Stoaten häd dät Ängelsk fuul ienfloud ap ju Waareld. Tou Biespil in Indien, wier dät Ängelsk ju Ferwaltengssproake is, baald truch n groot Deel fon ju Befoulkenge, man neen Määmesproake is. Dät Ängelsk häd sik daach uurs äntwikkeld as dät Fräisk. In dät 8. Jierhunnert gungen Ljuude uut Fräislound, Saksen un Jutlound ätter Britannien wai. Deertruch äntstounde ju ängelsaksiske Sproake in Britannien, wier deerfoar allerwaiens Keltisk baald wuude. Truch die ienfloud fon do Wikinger un Normandier ferannere dät oolde Ängelsaksiske sik tou dät Mid-Ängelsk. Truch ju ängelske Luudferschuuwenge äntstounde in dät 15. Jierhunnert dät moderne Ängelsk, dät as Dialekt fon ju Haudstääd Londen fääre uur dät Lound wiede häd. Ängelsk: The boy caressed the girl round the chin and kissed her on the cheeks. Seeltersk: Die Wänt strookede dät Wucht uum ju Keeuwe un oapede hier ap do Sooken. Noudfräisk (Mooring): Di dreng aide dåt foomen am dåt kan


Baden-Würtembierich is n Buundeslound in dät Suudwääste fon Düütsklound. Dät Buundeslound häd ne Uurfläche fon 35,751,46 km² un häd 11.280.257 Ienwoonere. Ju Haudstääd is Stuttgart. Baden-Würtembierich wäd begränsed fon dän Swaits in dät Suude, Frankriek in dät Wääste un fon do düütske Buundeslounde Rhienlound-Pfalz, Hessen un Bayern. Foar dät wäästelke Scheed un deelwiese uk foar dät suudelke Scheed is die Rhien äntscheedend. Dät Swotte Woold is dät Bierichlound aastelk fon dän Rhien. Baden-Würtembierich deelt dän Bodensee un do Alpen mäd dän Swaits. Ju Donau fangt oun in Baden-Würtembierich tichtebie Donaueschingen. Baden-Würtembierich häd fjauer Regierengsbetsirke, do der mädununner 35 Loundkringe hääbe un njuugen kringfräie Stääde. Freiburg Karlsruhe Stuttgart Tübingen Baden-Baden Freiburg im Breisgau Heidelberg Heilbronn Karlsruhe Mannheim Pforzheim Stuttgart Ulm


Die Begriep Hoangst kon moorere Seeken betjuude: Dät Suugediert, dät der Hoangst hat (sjuch Hoangst (Suugediert) Juu Insekte-Oardenge Odonata, fon juu me doo Oarden, doo dertou heere, Hoangst af Päärtjen naamt(sjuch unner Päärtjene)


Do Roowdierte sunt ne Oardenge fon do Suugedierte (Mammalia). Ätter dät Bouk Walkers Mammals of the World rakt dät 8 rezente Familien, 97 rezente Sleeke un 246 rezente Oarde in disse Oardenge, man disse Wälle tält do Rubben nit tou do Roowdierte. Moonige Wällen as Mammal Species of the World af Animal Diversity Web tälle do Rubben tou do Roowdierte bietou, man nit as eenhaidelk Taxon, sunnern aal trjo Rubbenfamilien as eenpelde Familien binne ju Unneroardenge fon do Huundeoardige (Caniformia). Ne uur Wälle, dät Informationszentrum Chemie Biologie Pharmazie in Zürich kwäd, dät do Rubben innerdoat n Roowdierte-Taxon sunt, man buute do Huundeoardige. Oardenge: Roowdierte (Carnivora) Familie: Huunde-Äänelke (Canidae) Familie: Boare (Ursidae) Familie: Procyonidae Familie: Moddere (Mustelidae) (Walkers Mammals of the World leeuwt ook, dät do Stjunkdierte tou do Moddere heere) Familie: Viverridae Familie: Herpestidae Familie: Hyaenidae Familie: Katte (Felidae af Feloidea) Oardenge: Roowdierte (Carnivora) Unneroardenge: Katte-Oardige (Feliformia) Familie: Katte (Felidae) Familie: Viverridae Familie: Eupleridae Familie: Nandiniidae Familie: Herpestidae Familie: Hyaenidae Unneroardenge: Huundeoardige (Caniformia) Familie: Huundeäänelke (Canidae) Familie: Boare(Ursidae) Familie: Otariidae (Ne Rubbenfamilie) Familie: Odobenidae (Ne Rubbenfamilie) Familie: Phocidae (Ne Rubbenfamilie) Familie: Moddere (Mustelidae) Familie: Stjunkdierte (Mephitidae) Familie: Procyonidae Familie: Ailuridae Roowdierte (Carnivora) Boare (Ursidae) Huunde-Äänelke (Canidae) Hyaeninae Katte (Felidae) Procyonidae


Do Boaren (Ursidae) sunt ne Familie fon do Roowdierte. In Düütsklound is juu europäiske Unneroard - juu Nominatfoarm - fon dän Bruunboare (Ursus arctos) autochthon, man disse Boarenoard is nu in groote Deele fon Europa, ook in Düütsklound, uutstuurwen, wült hie mongs do Huusdierte fon do Moanskene friet. In Afrikoa roate dät ook bloot ne Unneroard fon dän Bruunboare, gnau: in do Atlas-Bierge. Hier is hie sänt dät 19. Jierhunnert uutstuurwen (fermoudelk uum sowät 1870-1880) un dät rakt neen gnauere Informatione uur disse Population. In Noudamerikoa rakt dät ook two Bruunboaren-Unneroarden un in Asien ook n poor. Juu Kost fon do Bruunboaren is Flask, Bäien, Huunich, Gäärs, Fiske un Poagestoule. Die Amerikoaniske Swotte Boare (Ursus americanus) lieuwet ook in Noudamerikoa un frät foarallen Plonten, un wan hie Dierte frät, sunt dät normoal Insekte, man säilden ook groote Suugedierte, wierbie dät maastens kroanke Dierte sunt. Äänelk uutsjo-ende Oarde rakt dät in Asien ook: Die Asiatiske Swotte Boare (Ursus thibetanus), die Malayiske Boare (Ursus malayanus) un, n bitje knooperger, juu Oard Melursus ursinus. In Suudamerikoa rakt dät bloot een Boarenoard, dän Anden-Boare Tremarctos ornatus), juu ook swot is. In juu Arktis rakt dät dän Iesboare (Ursus maritimus). Die "Panda", as me ne


Badonvilliers-Gérauvilliers is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Badonvilliers-Gérauvilliers is 21,03 km². Badonvilliers-Gérauvilliers häd n Ienwoonertaal fon 131 (1999).


Sleesisk belukt sik ap ju Region Sleesien, do Ienwoonere fon Sleesien, do Sleesier, Sproaken, sjuch dän fröier in Sleesien boalde un däälich bienaist uutstuurwene Deel fon ju Aastmiddeldüütske Dialektgruppe, sjuch Sleesisk (germaniske Sproake) ju slawiske Sproake in Buppesleesien un in Teschener-Sleesien, sjuch Sleesisk (slawiske Sproake)


Ju Sleesiske Sproake (Slesisk ślůnsko godka, ślůnski, bietiede uk pů našymu) is ne Sproake ju der boald wäd in Buppesleesien in Polen, man uk in Tschechien un Düütsklound. In 2011 ärkläärden 509 000 Ljuude, dät Sleesisk hiere Määmesproake waas, man ju Taal Baalere mäd schätsed ap 1 250 000. Sleesisk is nai früünd tou ju polniske Sproake, wieruum dät fon wäkke Sproakwietenskuppere as Polnisk betrachted wäd. Dät rakt nit een sleesisk Alphabet. Do sleesiske Baalere sunt deeran woand, hiere Sproake mäd do polniske Teekene tou schrieuwen. In 2006 wuud n näi sleesisk Alphabet foarstoald, gruunded ap aal do sleesiske Schrieuwwiesen (deerfon rakt dät tjoon). Dät wäd alleweegense bruukt ap dät Internet, as uk in ju sleesiske Wikipedia. Aa Bb Cc Ćć Čč Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Ńń Oo Pp Rr Řř Ss Śś Šš Tt Uu Ůů Ww Yy Zz Źź Žž Un wäkke Digraphe: Ch Dz Dź Dž. Ju Sleesiske Wikipedia Pů našymu – djalykt ślůnski kodyfikowůny Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen: Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników - Central Statistical Office of Poland


Die Kat, gnauer: Huuskat, (Felis silvestris catus, de. Katze) is ne Oard fon do Roowdierte. Hie stamt fon dän Afrikoanske Wüüldkat (Felis silvestris lybica) ou. Säilden rakt dät ook Misklinge uut dän Europäiske Wüüldkat (Felis silvestris silvestris) un dän Huuskat, man doo sunt säildener as allebee skeene Foarme, wült jo nit so goud an dät Lieuwend in dän Woold un uk nit so goud an dät Lieuwend bie do Moanskene anpaased sunt. Manske Kat


Ju Banneetel (Urtica dioica) häd Baadenhiere an do Bleede. An dän Top fon sun Baadenhier sit ne litje Wierhoake. Wan me deeran kumt, dan hoaket die Wierhoake in de Häid un bräkt die Knop fon dät Baadenhier ou un kumt ne Miskenge fon Miegelkesüüre acetylcholine, histamine, serotonine un n noch nit indentifizierden Stok ätter buuten, wät n baanerch Geföil ap de Häid rakt un leeter Blädderen reeke kon. Ju Histamine suurget deerfoar, dät do Hiergefeete sik ferwiedje, ju Miegelsüüre stäkt. Truch Äätek uur ju Steede tou wrieuwen, wäd dän Kalk aplöösd, un uur Stoffe wäide fertäänd un ferljoose hiere Oarbaidsoamkaid. Ieuwenske af in de Naite fon Banneetele woakse maasttied wül Suurke, Riesenpintje af Gundelkruud, wierfon dät Sap dät bie Wrieuwen fräi wäd, juust sun Effekt häd as Äätek. Do buppergruundske Paate fon de Banneetel änthoolde fuul Vitamin A en C un uk kumt Vitamin D foar un Iersen un Mineralen. Bit 20% an Kieselsuur, Kalium un Nitroat kon in ju Plonte sitte. Ju Banneetel is ne Heelplonte.


Dät Stellingwerfske (Stellingwarfs, wäästfräisk uk Oertsjongersk naamd) is n läichsaksisken Dialekt, die der boald wäd in dän grootste Deel fon do Meenten Aast- un Weststellingwerf (touhoope do Stellingwerve), Steenwijkerlound un n litjen anlääsendenden Deel fon Drenthe. Uutnoamen sunt do Täärpe Haulerwijk un Waskemeer (bee Ooststellingwerf), wier Wäästfräisk boald wäd, un dät Gestrich uum dät Täärp Noordwolde tou, wier sik unner Ienfloud fon do Feenkolonie ne oaine Sproake äntwikkeld häd. Do Stellingwerve sunt n Gebiet in Wäästfräislound wier siet oolden Tieden neen Fräisk boald wäd. Dät Skeed twiske Stellingwerfsk un Fräisk Gebiet wäd markierd fon ju Äi die Kuunder [küünder], die der ap Wäästfräisk Tsjonger hat. Die wäästfräiske Noome Uurtsjongersk foar dät Stellingwerfske kumt deerhäär. Ju Biebeluursättenge in dät Stellingwerfske waas ap n 12. Moai 2010 ärskienen. Dät Stellingwerfsk Woudebouk bestoant uut fjauer Beende mäd uungefeer 70.000 bit 80.000 Woude. 2005 ärskeenen n Hondwoudebouk Stellingwerfsk-Niederloundsk un ne Woudelieste Niederloundsk-Stellingwerfsk. N gjucht bekoanden Dialektskrieuwer is Johan Veenstra. Hie häd Bouke in dät Stellingwerfske skrieuwen un sien maast ferkoopede Bouk Een brogge van glas is in dät Wäästfräiske uursät wuuden. Do lääste Jiere häd sik Pop-Soang in dät Stellingwerfske äntwikkeld. Dät lapt ju fon tradionelle Donsmusik as De Muiters bit Soang mäd n


Końskowola (IPA : [kɔɲskɔ'vɔla]) is n Täärp in Polen in juu Woiwodskup Lubelskie, dät lait twiske Puławy un Kurów an ju Äi Kurówka. Dät Täärp häd 2.188 Ienwoonere (2004). Websiede


Bannoncourt is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet foan Bannoncourt is 8,72 km². Bannoncourt häd n Ienwoonertaal fon 195 (1999).


Dät Froamdwoud Phänotyp stoant in ju Biologie foar dät bloote Uutsjoon fon n Lieuweweesen. Juunuur dän Genotyp is die Phänotyp nit altiede n Märkmoal, dät ju systematiske Ställenge anwiest - bloot ju Ökologiske Niske kon me smoals an dän Phänotyp sjo.


Paltsersk (Düütsk: Pfälzisch; oaine Beteekenge:Pälzisch [ pɛltsɪʃ ]) is n Dialekt fon dät Düütske. Dät Paltserske kon besunners in ju Uutsproake fon Täärp tou Täärp unnerskeedelk weese. Toun Biespiel kon dät Woud "noa" (hoochdüütsk:nein) ap Paltsersk disse Lokal-Varianten hääbe: nǽ [næ ̃ː], ney [nɛɪ] un nää [nɛː]. Dät Paltserske häd as n Dialekt ook neen ofizielle Skrieuw'wiese, un so skrift, wäl dissen Dialekt uurhaud skrift, as hie wol. In Pennsylvanien baale moonige Ljuude ook n düütsken Dialekt, die dät ooldewaareldske Faanderpaltserske gans äänelk is, wült fuul fon do Ljuude uut ju Faanderpfalz ätter Amerikoa uutwonderd sunt. Sälwen beteekend sik dissen Dialekt as "Deitsch", wät die Paltserske Noome foar "Düütsk" is, of uk as "Pensilfaanisch" (ap Seeltersk "Pennsylvoansk"). Ju Paltserske Miskenge uut dät Hoochdüütske „sch“ un dät hoochdüütske „ch“ is hier as n „sh“ skrieuwen. N gjucht ch rakt dät bloot in dät Suudpaltserske. Dät „ái“ wäd bienaist so boald as dät hoochdüütske „ai / ei“, man dät A is n bitje stäärker betoond. Dät hier is ne Oard fon Noud-Paltsersk. Wikipedia ap Paltsersk


Bantheville is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Regio Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Bantheville is 14,28 km². Bantheville häd n Ienwoonertaal fon 140 (1999).


Needer is n Noome foar ferskeedene Taxa Ju Oard Vipera berus, ju der ap düütsk Kreuzotter hat Foar ju Familie Colubridae - Disse Dierte heete uk ap Düütsk "Natter" wät etymologisk dät sälge is. "Slangen" in't Meene.


Dät Barock is een Stil-Epoche in ju Geskichte fon do Kunste un duurde sowät fon 1575 tou 1770 tou. Dät stuude unner dän Ienfloud stuude fon Juunreformation ap ju gäistelke un Absolutismus ap ju waareldske Ieuwene. Dät ferkloort wildääge uk ju baldoarige Prunksucht, ju in do ferskeedene Kunste tou Uutdruk kumt. In ju Bieldende Kunst is die Stil känteekend truch uurmäitige Fersierenge uum ju Bewäägenge tou akzentuierjen mäd Faawen, Fersierenge un dät Lucht-Skaad-Effekt. In ju Baukunst sunt swierde Fassoadenfoarmen apfaalend, deer ju Epoche uurigens uk hieren Noome fon häd: "Barock" lat sik ou fon een Portugiesisk Woud foar uunräägelmäitich foarmde Poarele un waas uurspröängelk een Skäildwoud. Bekoande Moalere sunt t.B.: Pieter Pauwel Rubens, Rembrandt van Rijn, Johannes Vermeer, Jan Steen, Frans Hals, Pieter Claesz, Willem Claesz Heda, Francisco de Goya, Caravaggio, Diego Rodríguez de Silva y Velázquez, Annibale Carracci. Bekoande Bieldehauere sunt t.B.: Gian Lorenzo Bernini, Franz Ignaz Günther, Balthasar Permoser, Egid Quirin Asam, Andreas Schlüter un Georg Raphael Donner Bekoande Architekten sunt: Gian Lorenzo Bernini, Francesco Borromini, Johann Dientzenhofer, Johann Bernhard Fischer von Erlach, Joseph Anton Feuchtmayer, Guarino Guarini, Gottfried Heinrich Krohne, Baldassare Longhena, Johann Balthasar Neumann, Andreas Schlüter, Dominikus Zimmermann Een allegoriske Deerstaalenge fon ju Moalerkunst fon Jan


Wäl ju Baukunde pleeget is n Architekt. Baustiel is ne Samlenge ju der spezifisk is foar ju Baukunde. Hoomer Knieptonge Tuumstok Potlood Paster Winkelhoake Swoaihoake Skruuftwinge Skruufstok Duunkraft Soage Skoawe Boore Booruumesleek Mööker Boitel Äkse Tjuksel Holt Spiekere Liem


Ägypten is n Lound in Noudaast-Afrikoa. Ju loangste Äi fon ju Waareld, die Nil, fljut truch Ägypten. Ägypten is bekoand foar sien Fergeenhaid mäd een tiedige Hoochkultuur. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Jabal Katrina (2.637 m). Ju grootste Äi fon Ägypten is die Nil. Ägypten wäd begränsed fon: Dät Middelmeer, in dät Noude, Israel, in dät Noudaaste, Saudi Arabien, in dät Aaster, Sudan, in dät Suude, Libyen, in dät Wääste. Afro-Asiatiske Sproaken Semitiske Sproaken


Ju Baukunst belukt sik ap ju Wiese, wierap Huuse baud wäide. In Seelterlound waas originoal dät Eepene Huus. Deerfoar in de Steede koom leeter dät aastfräiske Huus. Deerfoar hied me two Systeme: Onkerboolke-Konstruktion Dakboolke-Konstruktion Uk in ju Baukunst häd me ferscheedene Stiele, do oafte touhoopehongje mäd do in do uur Kunste, t.B. ju Moalerkunst. Renaissance (Wiergebuurt) ju touräächgreep ap ju Kunst fon dät klassiske Oaler. Barock känteekend truch uurmäitige Fersierenge uum ju Bewäägenge tou akzentuierjen mäd Faawen, Fersierenge un dät Lucht-Schaad-Effekt. Rokoko in Frankriek ätter Ludwig XIV., wierbie ju Fierelkhaid ärsät wuude truch spieleriske Oard. Jugendstil. uk naamd Art-Nouveau af Modern Style. Optimistisken Stiel. Neen Ferweendenge fon Symmetrie. Bruukt jädden fuul Ornamente, wierbie krullerge Wieuwljuude-, Bloumen-, un Fuugelmotive dominierje. Antonio Gaudi.


Juu Älfenbeenkuste is n Lound in Wäästafrikoa. Juu Flagge fon juu Älfenbeenkuste sjucht bienaist uut as juu fon Irlound, man Irlound häd links gräin un gjuchts orange. Juu wäd begränsed fon... Liberia un Guinea in dät Wääste Mali un Burkina Faso in dät Noude Ghana in dät Aaste Dän Atlantik in dät Suude


Rapmusik heert tou ju Hiphopkultuur. Rapmusik is am maasten moaked mäd n Beat, man oafte uk A capella. Dät Woud 'rappe' is äntsteen in ju amerikoanske Uumgongssproake un dät betjut baale. Mäd dän Begriep „Rap-Musik“ beteekent me uk ju Hip-Hop-Musik. Tupac Shakur 50 Cent Dr. Dre Eminem Snoop Dogg Timbaland Wu-Tang Clan


Curtis James Jackson III (* 6. Juli 1975 in New York City), beeter bekoand as 50 Cent, is n Gangsta-Rapper uut do Fereende Stoaten. 2005: Get Rich Or Die Tryin' 2006: Home of the Brave Wällen: UK US


Algerien is n Lound in Noudafrikoa. Algerien wäd begränsed in dät Noude fon dät Middelmeer in dät Wääste fon Marokko, Mauretanien un juu striedige Wäästsahara in dät Suude fon Mali un Niger in dät Aaste fon Libyen un Tunesien Afro-Asiatiske Sproaken


Eminem (uk Slim Shady; * 17. Oktober 1972 in St. Joseph, Missouri as Marshall Bruce Mathers III) is n Rapper un Musikproduzent uut do Fereende Stoaten. Hie is Grammy- un Oscar-Priesdreeger. Hits and Disses The Slim Shady Show E The Up In Smoke Tour All Access Europe The Wash 8 Mile Fuck You All The Eminem Show Who's The Best The Anger Management Tour Eminem - Live From New York City Da Hip-Hop Witch (2000) The Wash (2001) 8 Mile (2002) Behind the mask: The unauthorized biography (DVD) His true face (DVD, 2005) Offizielle Siede (ängelsk) Offizielle Siede (düütsk)


Timbaland (* 10. Meerte 1972 in Norfolk, Virginia as Timothy Z. Mosley) is n Hip-Hop- un R&B-Spielmon un Produzent uut do Fereende Stoaten, wäls Produktions- un Arrangement-Stil sänt hoolichwais de 90er Jiere gjucht ienfloudriek in dät Genre is. Commons: Timbaland – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Timbaland in do UK Top 40 Timbaland in do Billboard-Charts


Baâlon is n Täärp in dät Departement Meuse, in ju Region Lothringen, in Frankriek. Dät Gebiet fon Baâlon is 14,76 km². Baâlon häd n Ienwoonertaal fon 267 (1999).


Snoop Dogg (* 20. Oktober 1971 in Long Beach, Kalifornien as Calvin Cordozar Broadus, Jr.), is n Rapper un Schauspieler uut do Fereende Stoaten. Fröier häd hie n laangeren Noome häiwed, Snoop Doggy Dogg. 1993: Doggystyle (Death Row Records) 1994: Murder Was The Case OST 1996: Tha Doggfather (Death Row Records) 1998: Da Game Is to Be Sold Not to Be Told (No Limit Records) 1998: Smokefest 1999: No Limit Top Dogg (No Limit Records) 2000: Dead Man Walkin' (Death Row Records) 2000: Tha Eastsidaz: Snoop Dogg Presents Tha Eastsidaz 2000: Tha Last Meal (No Limit Records) 2001: Tha Eastsidaz: Duces N' Trays - The Old Fashioned Way 2002: Doggy Style Allstars: Welcome to Tha House (Doggystyle Records) 2002: Paid Tha Cost To Be Da Bo$$ (Priority / Capitol Records / Doggystyle) 2003: Tha Dogg- The best of the works (Death Row Records) 2004: R&G (Rhythm & Gangsta): The Masterpiece (Doggystyle Records / Geffen Records / Star Trak) 2004: 213 - The Hard Way (Doggystyle Records) 2005: Snoop Dogg presents: Welcome To Tha Chuuch - Da Album (Doggystyle Records / Koch Records) 2006: Tha Dogg Pound: Cali Iz Active 2006: Tha Blue Carpet Treatment 2007: Snoop Dogg presents: The Big


André Romell Young alias Dr. Dre (* 18. Februoar 1965 in Compton, Kalifornien) is n Rapper uut do Fereende Stoaten un jält as aan fon do maast bekoande Hip-Hop-Produsänte un as aan die der dän G-Funk meegruunded häd. 1992: The Chronic 1999: 2001 1987: N.W.A. and the Posse (Macola) 1988: Straight Outta Compton (Ruthless) 1990: 100 Miles and Runnin' (Ruthless) 1991: Niggaz4Life (Ruthless) 1994: Concrete Roots (Triple X) 1996: First Round Knock Out (Triple X) 1996: Back 'N The Day (Blue Dolphin) 1996: Dr. Dre Presents... The Aftermath (Aftermath Entertainment/Interscope) 2002: Death Row Records Presents The Chronicle: The Best Of The Works... (Death Row) 2005: Dr. Dre & Friends (K-Town) 2006: Greatest Hits (Street Dance) 2006: Chronicles - Death Row Classics (Death Row) 1996: Set It Off 1999: Whiteboys 2001: Training Day 2001: The Wash Websiede fon Dr. Dre


Tupac Amaru Shakur (* 16. Juni 1971 in Brooklyn, New York City as Lesane Parish Crooks; † 13 September 1996 in Las Vegas, Nevada), uk bekoand as 2Pac un Makaveli, waas aan gjucht bekoanden Rapper uut do Fereende Stoaten. Hie häd uur ju ganse Waareld moor as 75 Millione Toondreegere ferkooped. Uk ätter sien Dood sunt sien Archivapnoamen Ferkoopärfoulge wuuden. Normdoaten: GND: 120393336 (OGND) | VIAF: 54339977


Angola is n Lound in Afrikoa. Angola wäd begränsed fon... Dän Atlantik in dät Wääste Namibia in dät Suude Sambia in dät Aaste Juu Demokratiske Republik Kongo in dät Noudaaste un Noude.


Uursicht fon bekoande Philosophe. Anaxagoras Anaximandros Anaximenes Aristoteles Augustinus Cicero Confucius Democritus fon Abdera Empedocles Glauco Gorgias Herakleitos Kallikles Mencius Meton Nezahualcoyotl Parmenides Pythagoras Plato Plotinos Protagoras Seneca Socrates Thales Trasymachos Xenophanes Zeno fon Citium Zeno fon Elea Zhuangzi Petrus Abelardus Anselmus fon Canterbury Thomas fon Aquino Averroes Avicenna Bonaventura Siger fon Brabant Eckhart Petrus Lombardus Albertus Magnus Maimonides Willem fon Ockham Johannes Duns Scotus Francis Bacon Desiderius Erasmus Niccolò Machiavelli Thomas More George Berkeley Edmund Burke René Descartes Denis Diderot Gottlieb Fichte Thomas Hobbes David Hume Immanuel Kant Gottfried Leibniz John Locke Marin Mersenne Charles Montesquieu Thomas Paine Blaise Pascal Jean-Jacques Rousseau Baruch de Spinoza Voltaire Wilhelm Dilthey Ludwig Feuerbach Gottlob Frege Johann von Goethe Georg Hegel Søren Kierkegaard Karl Marx John Stuart Mill Friedrich Nietzsche Arthur Schopenhauer Jnan Hansdev Adhin Leo Apostel Jean Beaudrillard Simone de Beauvoir Henri Bergson Gerardus Bolland Titus Brandsma Luitzen Egbertus Jan Brouwer Martin Buber Albert Camus Ernst Cassirer Rudolf Carnap Noam Chomsky Benedetto Croce Jacques Derrida Paul Feyerabend Michel Foucault Eugenio Garin Romano Guardini Bierens de Haan Jürgen Habermas Donna Haraway Martin Heidegger Tiberius Hemsterhuis Edmund Husserl Ivan Illich Thomas Kuhn Imre Lakatos Ervin Laszlo Emmanuel Levinas Jean-François Lyotard Emmanuel Mounier John Norman


Äquatorioal Guinea is n Lound in Afrikoa. Äquatorioal Guinea wäd begränsed... In dät Wääste fon dän Atlantik In dät Noude fon Kamerun In dät Aaste un in dät Suude fon Gabun


Äthiopien af Abessinien is n Lound in Afrikoa. Äthiopien wäd begränsed... In dät Wääste un Noudwääste fon dän Sudan In dät Suude un Suudwääste fon Kenia In dät Suude, Suudaaste un Aaste fon Somalia Ook in dät Aaste fon Dschibuti In dät Aaste un Noudaaste fon Eritrea, wät fröier n Deel fon Äthiopien waas. Äthiopisk Hoochlound Bierge in dän Semien-Nationoalpark Afro-Asiatiske Sproaken Semitiske Sproaken


Benin is n Lound in Afrikoa, an dän Golf fon Guinea. Benin wäd begränsed... in dät Noude fon Niger in dät Aaste fon Nigeria in dät Suude fon dän Atlantik in dät Wääste fon Togo in dät Noudwääste fon Burkina Faso


Botsuana is n Lound in Afrikoa. Die Woalspruch un die Noome fon juu Munte (Pula, ap Seeltersk: "Rien" af "Rien schäl kuume", wät ook n Gröitnis is), heere sik fielicht foar n europäisken Moanske n bitje kerjöölsk an, man in sun heet un soor Lound fraue sik doo Ljuude, foarallen doo Bauloundbuure, uur älk bitjen Rien. Rien betjut foar disse Ljuude Riekdum af nit gans so groote Äärmoud. Uut dissen Gruund is dät ook die Noome foar dät Jäild, un juu Unnerdeelenge fon dät Jäild, Thebe (een Pula sunt hunnert Thebe), ook Riendruppe. Botsuana wäd begränsed... In dät Noude un Wääste fon Namibia In dät Suude, foarallen oawers in dät Suudaaste fon Suudafrikoa In dät Noudaaste fon Simbabwe In dät Noude ook mäd n litjen Timpe fon Sambia.


Belgien is n Lound in Wääst-Europa. Ju Haudstääd is Brussel un die Köönich fon dät Köönichriek is Filip. Die Ministerpräsident is siet 2020 Alexander De Croo. Dät Lound lait twiske ju Noudsee, un do Ardennen un gränset an do Niederlounde, Düütsklound, Luxembuurich un Frankriek. Truch ju desäntroale Ferwaltenge rakt et naist ju nationoale Regierenge uk tjo Regionen (Flandern, Wallonien un Brüssel) un ne niederloundiske, franske un düütske Meenskup. Die Nome 'Belgien' kumt fon Gallia Belgica, ne römiske Provinz in dät Noude fon Gallien. Foar ju römiske Invasion in't 1. Jierhunnert f.Chr. woonden do Belgae in disse Region. Do Belgae wieren ferskeedene bestuude uut germaniske un keltiske Befoulkengsgruppen. Do keltiske Gruppen wuuden in dän Loop fonne Tied romanisiert. Do germaniske frankiske Stomme wuuden in't 5. Jierhunnert touhoopebroacht unner ju Heerskup fon do merowingiske Köönige. In't 8. Jierhunnert wuude dät Köönichriek fon do Franken n Kaiserriek, dät sonaamde Frankiske Riek. 843 wuude truch dän Ferdraach fon Verdun dät Frankiske Riek apdeeld in tjo Stukke, Belgien liech tou disse Tied in't Middelfrankiske Riek un deels in dät Aastfrankiske Riek. In't Leetmiddeloaler wuuden do flämiske un italieniske Stääden do wichtichste Hondelsregion fon gans Europa. In Flandern waas ju Doukinsdustrie heel groot. Do ferskeedene Gebiete


Burkina Faso is n Lound in Wääst-Afrikoa. Burkina Faso wäd begränsed... In dät Noudwääste un Noude fon Mali In dät Noudaaste fon Niger In dät Suudaaste fon Benin In dät Suude fon Togo un Ghana In dät Suudwääste fon juu Älfenbeenkuste


Berlin is ju Haudstääd fon Düütsklound. Ju Stääd häd 3,4 Millionen Ienwoonere un is ju grootste Stääd fon Düütsklound, un ju füüftgrootste Stääd in ju Europäiske Union. In dät Stäädgebiet befiende sik do Äien Spree un Havel, as uk ferskeedene litje Äien un taalrieke Meere. In dät 13. Jierhunnert wuude foar dät eerste Moal uur Berlin skrieuwen in ne Uurkunde. Fon 1961 bit 1989 waas Berlin in twäin Deele deeld truch ju Berliner Muure. Amt für Statistik Berlin-Brandenburg


Buutergäärs is die Noome foar ferscheedene Plonten: Ne Oard fon Hoonepootplonte (sjuch Buutergäärs (Hoonepootplonte)) Juu Plonte, juu ap düütsk "Beinbrech" hat (sjuch Buutergäärs (Narthecium ossifragum))


Ju Berliner Muure trände fon dän 13. August 1961 bit tou dän 9. November 1989 Wääst- un Aast-Berlin fonnunner. Ju Berliner Muure waas 45,3 Km loang un n Paat fon dät Düütsk-Düütske Skeed. Ju Berliner Muure waas dät bekoandste Symbol fon dän koolde Kriech un ju Deelenge fon Düütsklound. Bie ju Berliner Muure sunt sun 200 Fluchtlinge uum t Lieuwend keemen. Berlin waas ne Enklave in Aast-Düütsklound, ju der ätter dän Twäide Waareldkriech in fjauer Sektore ferdeeld wuude un ferwalted wuude fon dät Fereende Köönichriek, do Fereende Stoaten, Frankriek un ju Sowjet-Union. Ju Sowjet-Union fersoachte gans Berlin binne hier Ienfloudgebiet tou kriegen un isolierde ju Stääd fon 1948 bit tou 1949 truch Ferkier fon un ätter Berlin uut dät Wääste tou blokkierjen. Ätter ju Gruundenge fon Wääst- un Aast-Düütsklound (DDR) in 1949 ron ju ekonomiske Äntwikkelenge fon dät Wääste un dät Aaste uutnonner. Wääst-Düütsklound en Wääst-Berlin kreegen finanzielle Hälpe fon do Alliierde, man Aast-Düütsklound en Aast-Berlin moasten Wiergoudmoakengs-Betoalengen an ju Sowjet-Union moakje. Truch ju Ienfierenge fon ju Planekonomie äntwikkelde ju Ekonomie sik loangsoamer un roate dät min Uutwoal in Produkte, wüült do maaste Bewoonere fon Wääst-Berlin Utwoal un Luxus genouch hieden. Ju Muure is baud fon ju DDR ap aastdüütske


Burundi is n Lound in Afrikoa. Burundi wäd begränsed... In dät Noude fon Ruanda In dät Aaste bit Suude fon Tansania In dät Wääste fon ju Demokratiske Republik Kongo


Dschibuti is n Lound in Afrikoa. Dschibuti wäd begränsed... In dät Noude fon Eritrea In dät Aaste fon dät Roode Meer In dät Suudaaste fon Somalia In dät Suude bit Wääste fon Äthiopien


Eritrea is n Lound in Afrikoa. Eritrea wäd begränsed... Noudelk bit wäästelk fon dän Sudan Suudwäästelk fon Äthiopien Suudelk fon Dschibuti. Aastelk fon dät Roode Meer


Wan Seelterlound wuudelk tou ju Comitia Sygeltra heerde, dan skuul ju Besiedelenge (dt. Besiedlung) fon dät Suude häär keemen weese. In Touhoopehong mäd ju daach fräiske Sproake fon do Seelter wäd dan ju Konzeption fon "Hümlingfräisen" nöödich (Sello 10). Kramer (1994:35) häd wiesd dät die Noome fon Seelterlound uk Ruumte foar n uur Apfoatenge rakt, wierbie Besiedelenge uut dät Noude muugelk blift. Deerbie skäl dan in Betracht nuumen wäide, dät do fräiske Kustenstrieke in dät Middeloaler tou do tichtst befoulkede Gebiete fon Europa heerden (Slicher van Bath 1973.201ff.). N Besiedelenge loangs do Honnelsweege ätter dät Binnenlound kuud deerbie muugelk weese. Dät deerbie uk Ienfloude fon t Suude häär aptrieden, waas fielicht deeran outouleesen (Se22, 62 Anm.), dät do allere seelter Buurenhuuse fon skeen niedersaksisken Typ sunt (wan uk ätter näiere Ansichte do "Fräiske Huuse" eerste fuul leeter deeruut äntsteen sunt, fgl. t.B. Van der Veen 27). Man in sproakelke Apsicht häd dät Noude wonnen un sik soogoar heelden ätterdät in dät eegentelke Aastfräislound ju fräiske Sproake fon dät Läichdüütske fertroangen waas. Sello meende, dat do amtelke Foarme fon do seelter Täärpnoomen ap ne originoal "düütske" Befoulkenge wise (Se22), man as wie leeter (Kramer1994: 37-45) sjo, läite do sik goud uut


Do geskichtelke Wällen läite us gans in Tjuustergaid uur ju Besiedelengstied fon Seelterlound. An ju Foarm fon dät seelter Woud Jool 'Rad' is oawers ättertouwiesen, dät dät Seelterske sik al fon dät Aastfräiske ouskat hiede foar ju Besiedelenge fon Noudfräislound, also foar ju Midde fon dät alfte Jierhunnert (Århammar 1969:59f.) N wiederen Iendruk kuud wonnen wäide uut ju Ferspreedenge uur Europa fon do Noomen doo uureenstämme mäd do seelter Täärpnoomen Boukeläsk, Roomelse, Hollen un Skäddel (sjuch Koarte,Kramer 1994:17). Disse Noomen heere tou do maast foarkuumende Noomentypen un uut hiere Ferspreedenge is mäd Foarbehoold outouleeden, dät ne Wälle fon Kolonisatione sik fon dät Muudegebiet fon de Oamse häär (also uum Oamde tou) ätter dät Binnenlound wai bewääged hääbe kuude. Ju Ferspreedenge fon do Noomen stimt tou n grooten Deel mäd do Hoohaidsgebiete fon do frankiske un angelsaksiske Rieke in dät njuugende Jierhunnert. Bie glieke Äntstoundenge fon aal do Täärpe un Stääde waas dan ap ne Äntstoundenge fon do Seelter Täärpe in dät 7. bit dät 9. Jierhunnert tou sluuten. Uum ju Tied wäd disse Oart Noomen uk tou n eersten Moal naamd (Kramer 1978:64). Uur dät Oaler fon do Säärken ferglieke Trenkamp 13 + Anm. 15. Literatuur uur Seelterlound.


Ju Wu-Tang Clan is n Hiphopkoppel uut New York, Fereende Stoaten. Fröier häd die Koppel 9 mc's häiwed, bit Ol’ Dirty Bastard stoorf in 2004. Meegliedere fon dän Koppel wieren: RZA GZA Ghostface Killah Ol’ Dirty Bastard (d. 2004) Raekwon Method Man U-God Inspectah Deck Masta Killa 1992 "Protect Ya Neck/M.E.T.H.O.D. Man" 1993 "Protect Ya Neck" 1994 "Can It Be All So Simple" 1994 "C.R.E.A.M." 1994 "Da Mystery OF Chessboxin'" 1997 "Triumph" 1997 "Reunited" 1997 "It's Yourz" 2000 "Protect Ya Neck (The Jump Off)" 2000 "Gravel Pit" 2001 "I Can't Go To Sleep" 2001 "Careful (Click, Click)" 2002 "Uzi (Pinky Ring)" 2002 "Rules" 2002 "Back In The Game" 2007 "The Heart Gently Weeps" Offizielle heemsiede


New York (offiziel City of New York) is ju grootste Stääd fon do Fereende Stoaten in dän Stoat New York. Ju Stääd is dät Säntrum fon internationoalen Hondel, Politik, Musik, Moude un Kultuur. Deer sunt fuul goude Museen un groote internationoale Bedrieuwe. Fon ju Befoulkenge is 11,7 % aller as 65 Jier. Ju Oarbaidloosegaidtaal is soowät 5,7 %. Uungefeer 27 % fon do Ienwoonere sunt Hispanic of Latino, 26,6 % kuumt uut Afrikoa, un 9,8 % uut Asien. Ju Taal Ienwoonere wuuks fon 7.322.564 in 1990 ätter 8.008.278 in 2000 un ätter 8.336.817 in 2019. Stuuns woonje deer uungefeer 8,3 millione Ljuude. Normdoaten: GND: 4042011-5 (OGND) | VIAF: 266415900


Ju Pinyin-Uumskrift is ne Methode, dät Hoochchinesiske, wät normoal sien oaine Skrift häd, mäd latienske Skrift tou skrieuwen. Die chinesiske Noome fon disse Uumskrift, Hànyǔ Pīnyīn Fāng'àn betjut so fuul as Programm foar ju Fixierenge fon do Kloange in dät Chinesiske. Disse Uumskrift is innerdoat bloot foar dät Hoochchinesiske, owwol dät Woud "Hànyǔ" nit bloot dät Hoochchinesiske, sunnern aal Han-Chinesiske Sproaken beteekent. Hàn sunt do Han-Chinese, yǔ betjut niks uurs as Sproake. Die gans gjuchte Begriep foar dät Hoochchinesiske is "Pǔtōnghuà". Dät Hoochchinesiske häd fjauer Toone, do der in Pinyin truch Akzente skrieuwen wäide: 1. Toon: fān - truchwöile, uursätte,... 2. Toon: fán - Uumstände moakjend, in ne groote Masse existierjend, stööre,... 3. Toon: fǎn - tourääch, uumekiere 4. Toon: fàn - wät ferbreeke,... Dät rakt natüürelk ook Vokale sunner n Toon, dät sunt maastens Woude mäd ne grammatiske Betjuudenge (as dät Woud "de", wät foarallen in ju Strukturierenge fon n Sats ne Rulle spielt, man ook ap Seeltersk "fon" betjuude kon).


Do Han-Chinesiske Sproaken (dt. Han-Chinesisch, Hoochchinesisk:Hànyǔ, Seeltersk: Han-Sproake, dissen Begriep wäd in ju Uumgongssproake foarallen foar dät Hoochchinesiske bruukt) sunt do Sproaken fon do Han-Foulke. Do Han-Chinesiske Sproaken heere tou do Tibetisk-chinesiske Sproaken.


Ju Bikbäie uk Heedbäie af Buskbäie, is n Heedekruudgewoaks mäd Bäien. Do Plonten woakse in dän Foan un smoakje besünners goud. Deerfon kon me Marmeloade, Tee un Sap moakje. Foar dän Tuun rakt dät kultivierde Oarde. Ne blöiende Bikbäie Dät sälge Do Bäien Bäien Plonten Commons: Bikbäie – Bielden, Videos un Audiodoatäie


Doo Goddeshankene (Coccinellidae) sunt ne Familie fon Ruste. Ap juu Waareld rakt dät sowät 5500 ferskeedene Oarden fon Goddeshanken! N poor sunt hier in juu Bieldengallerie: Goddeshanken-Oard Coccinella septempunctata mäd soogen Tuddelke. Juu Moade fon disse Oard Juu Oard Psyllobora vigintiduopunctata mäd eenuntwintich Tuddelke Juu Moade fon disse Oard Bielde mäd ferskeedene Varianten fon dät Asiatiske Goddeshanken, dän et hier as Neozoon rakt. Juu Moade fon disse Oard


Binnerplanete (dt. innere Planeten) Dät sunt do litjere Planete, do der ap tichtste bie de Sunne lääse. Hier unner do fjauer Binnerplanete in hiere respektive Grööte. Fon links: Merkur, Venus, Äide, Mars.


Biologie is ju Wietenskup fon dät Lieuwend un fon do Lieuweweesen. Ju Biologie lät sik in fuul Deelgebiete iendeele. Hier sunt doo wichtichste aplisted. Twiske düsse Deelgebiete rakt dät fonsäärm uk Uursniedengen. Cytologie - ju befoatet sik mäd ju Ärfoarskenge fon Sällen Evolutionsbiologie - ju befoatet sik mäd ju Evolution Ferhooldensbiologie - ju befoatet sik mäd dät Ferhoolden fon Dierte Invasionsbiologie - ju befoatet sik mäd Neobiota. Molekuloarbiologie - ju befoatet sik mäd do chemiske Gruundloagen fon't Lieuwend un wäd deeruum uk Biochemie naamd. Neurobiologie - ju befoatet sik mäd dät Näärwensystem Ökologie - ju befoatet sik mäd doo Beluukengen twiske ferskeedene Lieuweweesen, t.B. in n Ökosystem Systematik - Do Lieuweweesen kon me unnerscheede in Archäe, Bakterie un Eukariote. Düsse Domänen kon me apdeele in Rieke. Toun Biespil bestoant ju Domäne Eukariote uut 4 Rieke: Protiste, Poagenstoule, Plonten un Dierte. Animalia - Bos primigenius taurus Planta - Triticum Fungi - Morchella esculenta Stramenopila/Chromista - Fucus serratus Bacteria - Gemmatimonas aurantiaca (- = 1 Micrometer) Archaea - Halobacteria Virus - Gamma phage