Bjunt (Molinia caerulea) woakst wüüld in de Foan un Heede an Gruppen. Fröier in de Bouketetied wuuks Bjunt an de Kaante fon de Bouketenäkker un wuud mäind un as Hoo ferfodderd. Aan Buur kwad: "Wan uus Bäiste Bjunt freeten häbbe, dan wippet de Köätel an de Hielde". Bjunt is n goud Fodder foar Jungbäiste, Säägen un Skäipe. Do Stängele wäide 40 bit 80 cm loang. Ticht an de Wuttele sunt aan bit träi Knätte, dan is de ganse Hoolm glääd. Deer wuuden uut do loangste un tjukste Hoolme do Bjuntbäiseme moaked. Do saach man fröier in alle Huuse bie dät eepene Fjuur stounden. De Bjuntbäisem bie dät eepene Fjur, de Heedebäisem in de Köäkene un Stoowe un de Riesebäisem ap e Toal. Dät waas t aal, moor Bäiseme roat et toufoarne nit, kooped wuuden neen Bäiseme, do wuuden sälwen moaked.


Ju Blaumeeske (Cyanistes caeruleus un fröier Parus caeruleus) is n Fuugel die der sjungen däd. Ju Blaumeeske frät Insekte, uur litje Dierte, Säid un in dän Winter uk Fat. Me kon Blaumeesken fiende in gans Europa buute in dän koolde Noude. Ap groote Bierge, toun Biespiel in do Alpen, fint me Blaumeesken bienaist bloot in Näddelboom-Woolde. Ieuwenske ju Koolmeeske rakt dät sicher n poor duusend fon düsse Fuugele in 't Seelterlound. Commons: Blaumeeske – Bielden, Videos un Audiodoatäie Michael Lohmann:BLV-Bestimmungsbuch Vögel ISBN 3-8289-1668-6 Fideo An n Fatknöödel Nääst mäd tjoon Junge


Die Loundkring Ammerlound is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Westerstede. In dän Ammerloundske Kringdai is et siet 10. September 2006 so ferdeeld:


Die Loundkring Aurk is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Aurk. Uk do Ailounde Baltrum, Juist un Norderney heere tou dän Loundkring Aurk. In dän Aurkske Kringdai is et siet n 10. September 2006 so ferdeeld: Offizielle Webside Düütsk Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen: Ehemalige Landkreise Aurich und Norden zusammengerechnet


Die Loundkring Celle is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Celle. Die Kringdai (foar juu Köär an n 10. September 2006) waas so apbaud: Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Cuxhaven is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Cuxhaven. Offizielle Webside Düütsk


Die Loundkring Diepholz is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Diepholz. Offizielle Webside Düütsk


Die Loundkring Oamselound (dt. Emsland) is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Meppen. Offizielle Webside Düütsk


Do Boone (Phaseolus), so, as dät Woud däälich maasttieds bruukt wäd, sunt n Sleek fon Leguminosen, do uurspröängelk uut Amerikoa twiske 37 °N und 30 °S foarkoomen. Dät rakt sowät soogentich Oarde fon düssen Sleek. In Suudamerikoa rakt ju Archäologie Tjuuchnis, dät ju Meene Boone (Phaseolus vulgaris) al uum 2700 foar Kristus ounbaud wuude, dät waas also juust in ju Tied, as do Ljuude in Suudamerikoa mäd ju Buuräi begonnen (Neolithiske Revolutsjoon). Ätter ju Äntdäkkenge fon Amerikoa truch do Europäere wuuden do Boone ätter Europa broacht. Wäkke deerfon wäide as Ietelweeren ounbaud. Do wichtichste sunt in Seelterlound two Oarde mäd unnerskeedelke Soarten: Ju Meene Boone (Phaseolus vulgaris) mäd unnerskeedelke Soarten, apliested fon läich tou hooch: Kruupboone af Paadligger Buskboone af Gräine Boone Stokboone Ätter ju Anweendenge: Snippelboone un Iensätboone. Ju Prunkboone (Phaseolus coccineus) Dät Woud seelterske Woud Boone kumt uut Ooldfräisk bāne un fääre, so as me dät rekonstruierd, fon Ooldgermanisk *baunō. Düt germaniske Woud häd sik in masse germaniske Sproaken ärheelden, so as Düütsk Bohne (uur Middelhoochdüütsk bōne, fääre Ooldhoochdüütsk bōna); Ängelsk bean (uur Ooldängelsk bēan), Iesloundsk baun (uur Ooldnoudisk baun). So is dät goud ättertouwiesen. Een indogermaniske Wuttel is wät stuurer tou fienden. Juust düsse Plonten, do wie


Die Loundkring Gifhorn is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Gifhorn. Offizielle Webside Düütsk


Die Loundkring Goslar is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Goslar. Offizielle Webside Düütsk


Die Loundkring Fräislound (dt. Friesland) is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Jever. Do historiske Landstrieke fon dän Loundkring sunt dät Jeverlound un ju Fräiske Weede. Tou dän Loundkring heert dät aastfräiske Ailound Wangerooge. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Göttingen is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Göttingen. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Hameln-Pyrmont is n Loundkring in Läichsaksen. Ju Haudstääd is Hameln. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Harburg is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Winsen (Luhe). Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Helmstedt is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Helmstedt. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Hildesheim is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Hildesheim. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Holzminden is n Loundkring in Läichsaksen. Ju Haudstääd is Holzminden. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Lier is n Loundkring in Aast-Fräislound in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Lier. Aktuelle Touhoopestaalenge fon dän Kringdai ätter do Kommunoalwoalen 2011 (gultich ap n 1. November 2011): SPD: 39,6 % / 21 Sitte CDU: 33,1 % / 18 Sitte Grüne: 13,5 % / 7 Sitte AWG: 4,6 % / 3 Sitze Die Linke: 2,7 % / 2 Sitte BfR (Bürger für Rhauderfehn): 2,6 % / 1 Sit FDP: 2,0 % / 1 Sit Do Fräisen: 1,1 % / 1 Sit Offizielle Websiede Düütsk


Brasilien is n Lound in Suud-Amerikoa. Ju Haudstääd is Brasilia un die Präsident is sänt 2019 Jair Bolsonaro (Stound: Juli 2019). Brasilien is mäd 8,5 Millionen km² dät grootste Lound fon Suud-Amerika, dät is die Haaldeel fon dän Kontinent. Ap't tichteste besiedeld is dät in't Aaste, oun'e Kuste fon'e Atlantik Dät waas ieuwen dät Eerste, wät fon do Kolonioalisten roaked wuude. Groote Deele fon ju Befoulkenge hääbe Foaroolden, do uut Europa un Asien ienwonnerd sunt of uut Afrikoa as Sklouen ferslieped wuuden. Ju grootste Rulle hääbe do Portugiesen spield, deeruum is dät Portugiesiske bit däälich tou Amtssproake. N grooten Deel fon dät Lound lait in ju Amazonas-Niede, dät grootste Rebät fon Tropisken Rienwoold ap ju Äide. Bekoand is oaber uk, dät die Rienwoold truch dät Foardrieuwen fon Siedelengen un groot-industrielle Buuräi ätter't Wääste moor un moor fernäild wäd, besunners loangs do Äien, wier me mäd ju Uurbeer-Moakenge licht beginne kon. In dän Uurwoold rakt dät toumäts noch Indioaner-Foulke, do lieuwje as fröier un aleer, deelwiese totoal uunkontaktierd fon ju äiwendloundske Sivilisatsjoon. Jo wäide oafter betruued of sogoar bekamped fon mafiöse Koppele un uk fon Konzerne, do do Räistoffe fon dän Uurwoold uutroowje wollene. Brasilien wäd begränsed fon: Venezuela, Guyana, Suriname


Die Loundkring Lüchow-Dannenberg is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Lüchow (Wendland). Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Lüneburg is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Lüneburg. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Nienburg/Weser is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Nienburg/Weser. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Northeim is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Northeim. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Ooldenbuurich (de. Oldenburg) is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Wilshuusen. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Ossenbrääch is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Osnabrück. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Osterholz is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Osterholz-Scharmbeck. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Osterode am Harz is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Osterode am Harz. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Peine is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Peine. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Rotenburg (Wümme) is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Rotenburg (Wümme). Offizielle Websiede Düütsk


Dät Bretoniske (Brezhoneg) is ne Insel-Keltiske Sproake, ju der trots ju Klassifikation daach ap dät Fäästlound boald wäd. Disse Sproake äntstamt also nit dät Galliske, man is eer äntsteen uut do Brythoniske Sproaken, foarallen uut dät Korniske. Leeter koomen do Bretone ätter dät Fäästlound ( 4. bit 7. Jierhunnert) un deerbie noomen jo hiere Sproake mee, wierbie jo uk noch eenige Elemente uurnoomen fon dät in Gallien domoals noch sporadisk boalde Galliske. In dit Gestrich fon Asterix wäd uk noch Gallo boald, ne litje Sproake, ju der fon dät Latienske oustammen däd un also Romanisk is, just as dät Frantsööske. Dät Bretoniske waas ju Sproake fon do hooge Ljuude bit dät 12. Jierhunnert, wierättter die Oadel dät ätter hiere Meenenge stilfullere Frantsööske as Standoardsproake uurniemen diede. As schrieuwene Sproake wuude in ju Bretagne, ju der bit in dät 16. Jierhunnert altied ne gewisse Uunouhongegaid hiede, dät Latienske ferwoand, man ou dät 15. Jierhunnert uurwon hier uk dät Frantsööske. Dät Bretoniske wäd däälich noch fon sun 300.000 bit 500.000 Ljuude boald un fersteen, fuul minner as do 1.300.000 Ljuude do dät in 1930 kuuden. Dät is je so, dät ju Sproake maast noch fon do allere Ljuude boald wäd un dät


Die Loundkring Schaumburg is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Stadthagen. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Heidekreis is n Loundkring in Läichsaksen. Bit 31. Juli 2011 waas dät die Loundkring Soltau-Fallingbostel. Sien Haudsteede is Bad Fallingbostel. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Stade is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Stade. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Uelzen is n Loundkring in Aast-Läichsaksen. Sien Haudsteede is Uelzen. Offizielle Websiede Ap Düütsk


Die Loundkring Fächt is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Vechta. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Verden is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Verden (Aller). Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Wesermarsch is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudstääd is Brake (Unterweser). Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Wittmund is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Wittmund. Tou dän Loundkring heere 19 Meenten, wierunner do two aastfräiske Ailounde Langeooch un Spiekerooch. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Wolfenbüttel is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Wolfenbüttel. Offizielle Websiede Düütsk


Die Loundkring Grafskup Bentheim is n Loundkring in Läichsaksen. Sien Haudsteede is Nordhorn. Offizielle Websiede Düütsk


Die Kring Dithmarschen is n Kring in Släswiek-Holstein. Sien Haudstääd is Heide. Offizielle Websiede Düütsk


Die Kring Herzogtum Lauenburg is n Kring in Släswiek-Holstein. Sien Haudsteede is Ratzeburg. Offizielle Websiede Düütsk


Die Kring Nordfriesland is n Kring in Släswiek-Holstein. Sien Haudsteede is Husum. Regio Noudfräislound Offizielle Websiede Düütsk


Die Kring Ostholstein is n Kring in Släswiek-Holstein. Sien Haudsteede is Eutin. Offizielle Websiede Düütsk


Die Kring Pinneberg is n Kring in Släswiek-Holstein. Ju Haudstääd is Pinneberg. Dät Oailound Hälgelound heert uk tou dän Kring Pinneberg. Uetersen Offizielle Websiede Düütsk Commons: Kring Pinneberg – Mediendoatäie


Die Kring Plön is n Kring in Släswiek-Holstein. Sien Haudsteede is Plön. Offizielle Websiede Düütsk


Die Kring Rendsburg-Eckernförde is n Kring in Släswiek-Holstein. Sien Haudsteede is Rendsburg. Offizielle Websiede Düütsk


Die Kring Schleswig-Flensburg is n Kring in Släswiek-Holstein. Sien Haudstääd is Schleswig. Offizielle Websiede Düütsk


Juu Brummelbäie, Brommelbäie af Brummelse Bäie, woaksje an dän Brummelbäiestruuk (Rubus sectio Rubus), ne Sektion uut dän Sleek Rubus. Dät rakt fuul ferskäidene Soorten. Do Plonten woakse fuul an Sträiten un Dome un dät raakt deerfon fuul ferskeedene Oarde. Foar dän Tuun rakt dät kultivierde Oarde. Bäien Plonten Bielde ap COMMONS


Die Kring Segeberg is n Kring in Släswiek-Holstein. Sien Haudsteede is Bad Segeberg. Offizielle Websiede Düütsk


Die Kring Steinburg is n Kring in Släswiek-Holstein. Sien Haudsteede is Itzehoe. Offizielle Websiede Düütsk


Die Kring Stormarn is n Kring in Släswiek-Holstein. Ju Haudstääd is Bad Oldesloe. Offizielle Websiede Düütsk


Ju Bruune Anemoonfisk (Amphiprion biaculeatus, fröier:Premnas biaculeatus) is n Fisk un heert tou do Dierte (Metazoa). Ju tropiske Fisk kumt foar bie do Riffe un do Lagunen fon die Indo-Australiske Arkipel. Ju Bruune Anemoonfisk kon 17 cm loang wäide. Me toachte fröier, disse Oard heert tou n oainen Sleek (Premnas) un mout uut dissen Gruund (Premnas biaculeatus) heete. Man ätter ne ärfoulchrieke Hybridisierenge (Fermiskenge) mäd ju nai früünde Oard Amphiprion ocellaris kon me nu fermoudje, dät disse Oard uk tou dän Sleek Amphiprion heert. ju bruune Anemoonfisk


Bulgarien is n Lound in Suudaast-Europa. Ju Haudstääd is Sofia un die Präsidänt fon ju Republik is sänt 2017 Rumen Radev (Румен Радев). Bulgarien wäd begränsed fon: Rumänien in dät Noude, ju Turkäi in dät Suude, Noudmakedonien un ju in dat Suudwääste. Serbien in dat Noudwääste. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Musala (2925 m). Do grootste Äien fon Bulgarien sunt Donau, Iskar, Mariza un Struma. 681-1018, Eerste Bulgariske Riek 1393-1876, Bulgarien besät fon dät Osmaniske Riek 1915-1918, Eerste Waareldkriech in Bulgarien 1941-1944, Twäide Waareldkriech in Bulgarien 1945-1990, in die Koolde Kriech is Bulgarien besät fon ju Sowjetunion 1990, Bulgarien komplet uunouhongich. Der lieuwje uungefeer 7,8 Millione Ljuude in Bulgarien. Ju Befoulgenstichte lait bie 70 Ienwoonere /km². Etniske Gruppen Ätter ju Foulkställenge 2001 sunt 83,9 % fon ju Befoulkenge etniske Bulgaren; 9,4 % sunt Türken, 4,7 % Roma un noch wät litjere Gruppen. Religione 83,9% is kristelk, 12,2% is islamisk. Sproaken Bulgarisk is ju offizielle Sproake. Ieuwenske ju offizielle Loundsproake rakt et Türkisk, Romani un Armenisk. Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $11.800 in 2007. In 2007 waas 6,2% fon ju ganse Wirtskaft Loundwirtskaft, 32,3% Industrie un 61,5% Tjoonste.


Ju Doarne af Doddene (Vespa crabro) is een groote Oard fon Häspe un heert also tou do Insekte. Dät rakt moorere Unneroarden in disse Oard. Ju Doarne is in fuul Loundskuppe aiske säilden un stoant deer unner Natuurskuul. Ju Doarne sjucht bolde so uut as een heel woanelke Häspe uk, man mäd ne Loangte fon 18-35 mm is ju besunners groot. Ju monnelke Doarne is mäd bit tou 23 mm litjer as dät Wieuwke mäd bit tou 35 mm. Dät Kop-Skild fon ju Doarne (n Skild ap dän Kop (Caput), unner juu Stierne) is jeel. Die Räst fon dän Kop un uk fon dän Thorax (Brustousnied fon n Insekt) is swot un rood. Uk dät Abdomen (Bääterdeel fon n Insekt) häd n litjen rooden Deel, die Räst derfon is swott un jeel strieped. Gjuchts un links sjucht me do groote Facettenoogene, ap ju Stierne tjo Punktoogene, in ju Midde sunt do Fäilere anwoaksen un deerunner is dät jeele Kopskild. Ju Doarne häd, as die Nome (fergliek him mäd dät Düütske Woud "Dorn" foar "Stiekel", wät woarschienelk etymologisk früünd is), n Stiekel. 500 bit 1000 Stääke sunt freeselk foar normoale Moanskene. Een Doarne stat uk nit fluks, man ju moaket aan


Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review. Ju Ieme (Apis mellifera) is ne Oard fon do Insekte. Dät rakt fuul Unneroarden fon disse Oard, wierfon in Seelterlound ju Nominatfoarm (Apis mellifera mellifera) heemsk is. Daach häbe masse Imkere in Middel-Europa däälich uurswäkke, as ju Unneroard Apis mellifera carnica (ap Deele fon dän Balkan heemsk) af Buckfast-Iemen (een Misk-Tuchtenge uut Änglound). Ju Nominat-Foarm is deeruum in wäkke Rebätte fon't Uutstierwen betruued. Do Moanskene nutsje do Iemen, deermäd jo Huunich, Woaks un uur Ärtjuuchnisse hääbe. Dät naamt me Imkeräi. Wan me fon Iemen baalt, meent me normoal disse Oard, dät rakt uk uur nai früünde Oarden, toun Biespiel Moasiemen, do me uk Iemen naamt. Een noch äänelkere Oard, Apis cerana rakt dät uk in't Aaste un Suudaaste fon Asien, fon düsse Oard is ju freeselke Miete Varroa destructor ap uus wäästelke Iemen uurgeen, ju do Ieme al as Moaden läip süük moaket un, juust so as t.B. wäkke Gifte, do in ju Buuräi (deelwiese indäid legoal!) iensät wäide, waareldwied een iedensthoaftige Betruuenge foar do Iemenbestounde is. Iemen fon ju hier beskrieuwene Oard Apis mellifera rakt dät däälich truch Imkeräi in ju heele Waareld, man fon Natuur uut kuume do bloot in Europa, Afrikoa


Dät Bullekruud (Drosera rotundifolia) frät Insekten, un heert also tou doo Konsumente uur Plonten sunt deerjuun Produzente. Dät wäd uk Bäiste roat, dät do bulje wollen.


Aan Buundesstoat in do Fereende Stoaten fon Amerikoa, uk kuut US-Buundesstoat (ängelsk: U.S. state) is aan Deelstoat. Do Fereende Stoaten sunt aan Föderoalen Stoat mäd hoast füüftich deel-souveräne oankelde Deelstoaten. Do eerste Buundesstoaten sunt in 1776 truch ju US-Ferfoatenge uut do 13 Kolonien foargeen. Foaraaln truch dät Foarsteeten ätter't Wääste, man uk truch dän Louisiana Purchase, dän Bietreed fon ju Republik Texas un ju Uumewonnelenge fon Hawaii un Alaska in Buundesstoaten koomen deer noch masse moor bietou. Touhoope mäd dän Buundesdistrikt un do Buute-Rebätte bilgje do Buundesstoaten dät Stoats-Rebät fon do Fereende Stoaten. Fjauer Stoaten - Kentucky, Massachusetts, Pennsylvanien un Virginia - hääbe ju formelle Beteekenge Commonwealth, sunner dät deer moor Gjuchte of Plichten uut äntstuuden - uurs as do Commonwealth-Territorien Puerto Rico un Noudelke Marioanen.


Dät Buutergäärs mäd do Buuterbloumen (Ranunculus repens), düütsk gelbe Ranunkel sjucht me gjucht oafte un woakst maast ap gjucht fuchtige Steeden un is oafte fon uur Gewoakse uurdäkt.


Tadarida brasiliensis is ne Oard fon doo Fläddermuuse un juu eensiche Oard uut dän Unnersleek Rhizomops. Die Lieuwendsruum fon disse Oard is in groote Deele fon Noud- un Suudamerikoa. Ätter juu Foartplontenge-Tied, dät is in Noudamerikoa Februoar un Meerte, wäd in dän Juni af dän Juli dät litje Bäiden bädden. It wächt 3-4 Gramm. Juu Muur mout dät Bäiden 5 Wieke söögje. Mongs stält n uur Bäiden juu Molk fon uurs een Muur, man maasttieds ärkant juu Muur hier Bäiden, filiecht an dän Röäk un juu Stämme. In n Oaler fon 38 Deege kon juu litje Fläddermuus al gjucht fljooge un is mäd 60 Deege uutwoa AWESOME RANDOMNESS ksen. Mäd 18 bit 22 Mounde kon juu Fläddermuus al sälwen Bäidene kriege. Suk een Tadarida brasiliensis wäd, wan't aal goud gungt, touminst 8 Jiere oold. Disse Oard häd n poor Unneroarde: T. b. brasiliensis (Juu Nominatfoarm) T. b. antillularum T. b. bahamensis T. b. constanzae T. b. cynocephala T. b. intermedia T. b. mexicana T. b. murina T. b. muscula Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9 Ju Internetversion fon dät Bouk "Mammal Species of the World" Ju Internetversion fon Mammal species of the World


Tadarida is n Sleek fon doo Fläddermuuse. Dät rakt 2 rezente Unnersleeke un 8 rezente Oarde in dissen Sleek. Sleek Tadarida Unnersleek Tadarida Oard T. teniotis Middelmeerregione fon Europa un Afrikoa bit Japan, Taiwan, Madeira un doo Kanariske Ailounde. Oard T. lobata uut Kenia un Simbabwe Oard T. fulminans uut groote Deele fon Afrikoa Oard T. ventralis uut Äthiopien, Kenia, dät Aaste fon juu Demokratiske Republik Kongo, Malawi, Sambia, Suud-Sudan un dät Noude fon Suudafrikoa. Oard T.aegyptica uut Ägypten, Algerien, Nigeria, Sudan, Suudafrikoa, juu sudelke Arabiske Hoolfinsel, Iran, Pakistan, Indien un Sri Lanka Oard T. australis uut Deele fon Australien Oard T. kuboriensis uut Deele fon Papua-Näiguinea Unnersleek Rhizomops Oard T. brasiliensis uut groote Deele fon Noud- un Suudamerikoa Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9


Tadarida teniotis is ne Oard fon Fläddermuus juu dät in doo Middelmeer-Regione fon Europa un Afrikoa bit Japan, Taiwan, Madeira un doo Kanariske Ailounde rakt. Die Wietenskupper YOSHIYUKI kwad 1989, dät juu japaniske Foarm ne oaine Oard is un Tadarida insignis hat, man dät is unner doo Biologen noch striedich. Tadaria tenitotis teniotis RAFINESQUE, 1814, Juu Nominatfoarm, uut dän grootsten Deel fon dän Lieuwendsruum, beschrieuwen mäd Dierte uut Sizilien un dät italieniske Fäästlound. Tadaria teniotis rueppellii TEMMINCK, 1826, uut Ägypten un juu Arabiske Hoolichinsel Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9 Ju Internetversion fon dät Bouk "Mammal Species of the World" Ju Internetversion fon Mammal species of the World


Doo Molossinae sunt ne Unnerfamilie fon doo Molossidae un heere tou doo Fläddermuuse. Doo Molossinae kon me apdeele in Sleeke: Chaerephon Cheiromeles Cynomops Eumops Molossops Mops Mormopterus Myopterus Nyctinomops Otomops Platymops Promops Sauromys Tadarida Juu Internetversion fon dät Bouk Mammal Species of the World


Do Molossidae sunt ne Familie fon Fläddermuuse. Me kon do apdeele in Unnerfamilien: Tomopeatinae MILLER, 1907 - (Bloot een Oard, Tomopeas ravus) Molossinae, GERVAIS, 1856 Ju Internetversion fon dät Bouk Mammal Species of the World


Tomopeas ravus is ne Fläddermuus un juu eensige Oard fon dän Sleek Tomopeas un juu Unnerfamilie Tomopeatinae. Moonige Ljuude kweede ook, dät disse Oard tou juu Unnerfamilie Vespertilionidae heert. Die Lieuwendsruum fon disse Oard sunt Deele fon Peru in Suudamerikoa. Juu ganse Körperloangte fon n uutwoaksen Diert is 73 bit 85 mm, juu Stäitloangte 34 bit 45 mm. Die Unnerierm (in dissen Fal die "Unnerjuuke") is 31,2 bit 34,5 mm loange. Tomopeas ravus wächt 2 bit 3,5 Gramm. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9 Juu Internetversion fon dät Bouk Mammal Species of the World


Cajun Frantsöösk (bietiede naamd Louisiana Regional Frantsöösk [1]) is een fon tjo Variatäte of Dialekte fon ju frantsööske Sproake do der foarallen boald wäide in dän U.S. Stoat Louisiana, foarallen in do suudelke Meenten. Uur Louisiana frantsööske Dialekte sunt Napoleonic Frantsöösk un Colonial of Plantation Society Frantsöösk, do der foarallen boald wäide in Orleans, St. Bernard, St. Tammany, St. Charles, St. John the Baptiste, Jefferson, West Bâton-Rouge, Pointe-Coupée, Avoyelles, St. Mary, Iberia, Assumption, un St. Landry Meenten. Cajun Frantsöösk is nit dätsälge as Louisiana Creole. Gewöönelk wäd ounnuumen, dät Cajun Frantsöösk bolde gans stamt fon Akadisk Frantsöösk so as dät boald wuude in ju frantsööske Kolonie Akadien (wät liech in wät nu do Kustenprovinze sunt fon Kanada un in dän U.S. Stoat Maine). Cajun unnerskat sik fon Frantsöösk in Uutsproake, Woudskat un Intonation. Acadia Allen Assumption Avoyelles Calcasieu Cameron Evangeline Iberia Jefferson Davis Lafayette Lafourche Pointe Coupee St. James St. Landry St. Martin St. Mary Terrebonne Vermilion In 1755 (unner dän Frantsoosen- un Indioanekriech), wuude sowät 75% fon ju Akadiske Befoulkenge fon ju kanadiske Provinz Nova Scotia deportierd in wät oafte naamd wäd ju Groote Ferdrieuwenge. Moonige fon do siedelden sik wier an in Louisiana, un gruundeden deer hiere Kultuur


Chaerephon is n Fläddermuus-Sleek mäd 14 Oarde. Dät rakt disse Oarden in Deele fon Afrikoa, Asien un Australien. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9


Ju Cajun-Musik is n Musikstiel, die fon do 1755 uut Kanada ferdrieuwene Akadier (Frantsoosen) ätter Louisiana broacht wude. Dät is uursproangelk Foulksmusik uut Frankriek. Ju moanskelke Stämme waas dät wichtichste Instrument, man deerieuwenske wuud klatsked, tikked un rattersked mäd do Hounden, mäd Lätsen, mäd Waaskbreede un wät et man roate. Jo bruukten uk sälwen moakede Instrumente, do der ätter een Fjoole lieten. Fon hiere Noabere in Kanada koomen deer uk ängelske un keltiske Ienfloude oane un leeter in Louisiana uk Jazz, Blues un Soul. Man ap ju uur Siede koom uk ju bie Jazz ferbeedene Kwätskeboode in Bruuk un noch däälich spielje Harmonikas un Akkordeone een groote Rulle. http://www.schwarzaufweiss.de/cajun/musik.htm http://npmusic.org/artists.html Cajun music mp3 https://web.archive.org/web/20071218214252/http://www.accordionman.net/CAJUN/ Cajun MIDI


Nyctinomops is n Sleek fon do Fläddermuuse. Moonige Wietenskuppere kweede ook, dät waas n Unnersleek fon dän Sleek Tadarida. Dät rakt fjauer Oarde in dissen Sleek: Nyctinomops aurispinosus (PEALE, 1848) fon do mexikaniske Kusten (Aast un Wääst), in dät Suude ook in dät mexikaniske Inlound, Kolumbien, Peru, Bolivien, Venezuela un Aast-Brasilien. Ook ap Kuba. Nyctinomops femorosaccus (MERRIAM, 1889) uut do suudwäästelke USA un ook Noud- un Wääst-Mexiko. Nyctinomops laticaudatus (E. GEOFFROY, 1805) uut dät suudelke un dät aastelke Mexiko bit Noud-Argentinien un Suud-Brasilien. Nyctinomops macrotis (GRAY, 1840) uut do USA, Noud- un Zentral-Mexiko, groote Deele fon Suudamerikoa, Kuba, Hispaniola, Jamaika, ap maaste noudelke Populatione bit Suudwääst-British Columbia un Iowa, normoal nit so fier ätter dät Noude, ap maaste aastelke Populatione in South Carolina. Ju Internetversion fon dät Bouk Mammal Species of the World Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9


Nyctinomops macrotis is ne Oard fon Fläddermuus. In n Truchsleek wächt ne kubaniske Nyctinomops macrotis 20,6 Gramm (Unnersoacht wuuden 9 Dierte). Ätter Unnersäikengen in Arizona lieuwet disse Oard in ferscheedene Loundskuppe, toun Biespiel in ne Loundskup mäd Plonten as Pinus ponderosa (Dät is ne Oard fon Fjuurenboom), Näddelboome uut dän Sleek Pseudotsunga (ap Dütsk: Douglasie), man ook in Wüüsten-Gestrup un in Loundskuppe as Steenbierge mäd Kleeuwe, uum tou släipen: Fläddermuuse hongje sik jädden toun släipen in ne Fäls-Kleeuwe un släipe deer mäd dän Kop ätter unnern. Disse Oard wäd ook mäd uur wietenskuppelke Noomen beteekend: ...aequatoralis J. A. ALLEN, 1914 ...affinis J. A. ALLEN, 1900 ...auritus WAGNER, 1843 ...depressus WARD, 1891 ...megalotis DOBSON, 1876 ...molossa HERSHKOVITZ, 1949 (nit bloot as "Nyctinomops molossa", man 1959 fon HALL un KELSON ook as Oard uut dän Sleek Tadarida, also "Tadarida molossa" ...nevadensis H. ALLEN, 1894 Juu Internetversion fon dät Bouk "Mammal Species of the World" Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9


Casper Deeken waas Buur, Oargelist un Koorleeder in Roomelse, wier hie dän 30.6.1912 bädden waas. Eenige Läidertexte fon him stounde in dät Lesebouk foar Seelterlound Nr. 9: Nu kumpt ju flugge Vorjierstied Litje Lound in de grote Fohn Text fon dät Lesebouk fon Seelterlound hier online


Rousettus is n Sleek fon doo Pteropodidae, doo, as doo Fläddermuuse ook, tou doo Flädderdierte heere.


Rousettus aegyptiacus is ne Oard fon do Pteropodidae, do der, as do nai früünde heemske Fläddermuuse uk, tou do Flädderdierte heere. Disse Oard is ju eensige fon do Pteropodidae, ju sik, as dät normoal bloot Fläddermuuse moakje, mäd Echolot orientierje kon. Disse Oard frät bienaist bloot Fruchte, man fon ju Boomoard Ceratonia siliqua ok gans litje Bleede. Jo lieuwje ap Zypern, gans in dät Suude fon ju Turkäi, in Israel, Jordanien, Iran, Pakistan, Saudi Arabien un in dät Nil-Delta in Ägypten. Ätter SPITZENBERGER, 1979, kuud me do in disse Tied noch in gans groote Gruppen fon bit tou 800 Dierte in Höölen fiende, do der 20 bit 40 Minuten ätter dän Sunnenunnergong uutkoomen. Man wült do Appeltuun-Oainere disse Oard (owwol ju bienaist bloot fuule Fruchte frät) fernäile wollen, kon me der däälich bloot noch litje Gruppen mäd bit tou 20 Dierte fiende. Rousettus aegyptiacus häd ne keetich griesbruune Faawe, man is an ju Unnersiede un an ju Näkke moor bruunelk jeel. Junge fon disse Oard hääbe äänelke Faawen, man jo hääbe n kuuter Fäl. Ju Laangte fon Kop un Rump is 138 bit 168 mm. Die Stäit is 16,8 bit 24,5 cm un die Unnerierm (beeter gekweeden: Unnerjuuke) is 89


Bielde:Henrika Šantel - Kemičarka.jpg Ju Chemie is ju Wietenskup fon do chemiske Gruundstoffe un do chemiske Ferbiendengen as uk do Ferannerengen deerfon, sowied do nit ap Atomkäädenreaktione beraue. Ju Chemie befoatet sik mäd ju Touhoopesättenge fon do Stoffe, hieren Apbau uut do Elemente, hiere Oainskuppe un Uumsättengen. Ju Chemie ferdeelt sik in: skeene Chemie un anwoande Chemie af in anorganiske Chemie un organiske Chemie ... ... Auger-Elektrone-Spektroskopie (AES) Sekundär-Ione-Massen-Spektroskopie (SIMS) Periodiske Tabelle


Rhinolophus mehelyi is ne Oard fon Fläddermuus. N Bäiden fon disse Fläddermuus wäd eenpeld bädden. Dät kon in dän twäiden Juni-Haaldeel fljooge un ätter 2 bit 3 Jiere sälwen Bäidene kriege. Disse Oard kon säilden bit tou 12 Jiere oold wäide, man in n Truchsleek bloot 2,5 bit 3 Jiere. Dät rakt disse Fläddermuusoard in fuul Gegende uum dät Middelmeer. Wilfried Schober, Eckhard Grimmberger: Die Fledermäuse Europas Kennen Bestimmen Schützen KOSMOS naturführer ISBN 3-440-07597-4


Ap Gruund fon dän Noome fon Seelterlound wäd wäil ounnuumen dät dät Lound fröier tou ju uum Suugel (Sögel) ap n Hümling tou situierjende Comitia Sygeltra heerde. Dät is oawers daach uunsicher af ju Besiedelenge uk fon dät Suude häär geböärd is. Josef Möller, Im Saterland Sögeler Friesen?, Jahrbuch für das Oldenburger Münsterland 1999, S. 99-130.


N Computer is n Apparoat dät ätter n Program Doatäie feroarbäidet. Fuul Computere sunt digitoal, man et rakt uk analoge Computere. Die eerste Computer waas kloor ap n 5 Dezember 1941, die Z3 fon Konrad Zuse. Man deeruum dät die Twäide Waareldkriech waas, un düssen Z3 bie n Bombardement fernichted wuude, waas dät nit bie älkuneen bekoand. Deeruum wuude toacht, dät die ENIAC-Computer fon do Fereende Stoaten die eerste ächte Computer waas. Do Amerikoaner hääbe dän Computer fääre äntwikkeld, daach roate et ätter dän Twäide Waareldkriech ferskeedene Soarten Computere. Kiek uk ap: Seelterfräiske Computer-Begriepe Dät rakt noch nit fuul offizielle Seelterfräiske Computer-Begriepe, man in dät Seelterfräiske wäd uk uut dät Düütske of Ängelske uursät un dan hat ne ängelske Mouse ap Seelterfräisk Muus. Fuul Begriepe sunt also uut uur Sproaken häär uurnuumen wuuden. Computerspil Personal Computer Säikmaskiene Doatenboank


Do Sinti un Roma sunt ne Minnerhaid in ferskeedene europäiske Lounde. Sinti un Roma sunt twäin ferskeedene Sammelnoomen foar two ferskeedene Foulkskoppele. Ju tjo nit so fuul moor truch Wääst-Europa, man ap dän Balkan moakje jo dät noch immer. In Düütsklound un ätter europäisk Gjucht sunt do Sinti un Roma ieuwenske do Fräisen un Sorben skutsed. Romani


Ersjanisk (rusk: эрзянь кель erzjan kel) is een fon do bee Sproaken, do der touhoope mäd dät Mokscha tou dät Mordwiniske reekend wäide. Dät wäd boald fon sowät ne hoolwe Millione Ljuude in dät Wääste fon ju Republik Mordovien un anlääsende Gestriche as Nischni Nowgorod, Tschuwaschien, Pensa, Samara, Saratow, Orenburg, Uljanowsk, Tatarstan un Baschkortostan, aal in dän Föderationskring Wolga. Ne Foarm fon dät Erzjaniske rakt dät uk in Armenien, Estlound, Kasachstan un uur knu uunouhongich wuudene Lounde in Zentroal-Asien. Dät Erzjaniske wäd schrieuwen in ne nit-anpaasede Foarm fon dät ruske kyrilliske Alphabet. In Mordovien is dät ieuwenske dät Ruske ju eepentelke Sproake, man ju Loage is betruued, deeruum dät dät Unnergjucht in Rusk roat wäd. Ju Sproake heert tou ju mordwiniske Takke fon do Finnisk-Permiske Sproaken, ne Unnertakke fon do Finnisk-ugriske Sproaken. Erzjani lät ap Mokscha, man is wät uurs in Uutsproake un Woudschat. Wikipedia ap Ersjanisk


N Compjuterspil of Video-Spil is n Spil, wierbie die Spieler interaktiv beleeken is mäd n Gamepad, wiertruch ne visuelle Interaktion ap dät Bieldskerm kumt. Et rakt ferscheedene Mediums, wiermäd man n Compjuterspil spielje kon. Fröier kuud dät mäd n Spilcompjuter of n persöönelke Compjuter, un dät wäd uk spield mäd PDA's, Handy's un litje dreegboare Spilcompjutere. Bie näie kommerzielle Spiele is dät Wichtichste dät visuelle Effekt fon dät Spil. Microsoft (mäd ju Xbox) un Sony (mäd ju Playstation) sunt gjucht bekoand. Bie uur Spiele is ju Äntwikkelenge fon bloot dät Spieljen wichtich (Gameplay). Ne Uursicht fon Compjuterspiele mäd Biespiele fon bekoante Tittele:


Finno-ugrisk is ne Sproakfamilie. Tou juu Finno-ugriske Sproakfoamilje wäide do ätterstoundene Sproaken / Sproakgruppen reekend: Finno-Permisk: Finsk Estisk Ersjanisk Livisk Samiske Sproaken Ugrisk: Ungarisk


Birmanisk, uk Burmesisk (dt. Birmanisch), is ju Amtssproake in Myanmar (Birma) un wäd fon sowät 25 Millione Moanskene boald. Hiertou heere uk dialektiske Variante, as dät Arakanesiske un dät Intha. Deerbuute wäd dät Birmaniske noch fon fuul ethniske blw. sproakelke Minnerhaide in Birma as wiedere Sproake ieuwenske ju Määmesproake ferwoand. Birmanisk häd ne oaine Skrift, ju sik uut ju indiske Brahmi-Skrift äntwikkeld häd. Die ienheemske Noome fon ju Sproake is မြန်မာစာ ([mjà?màsà] of [b?màsà]) foar ju skrieuwenen Sproake un မြန်မာစကား ([mjà?màs?gá] of [b?màs?gá]) foar ju boalde Sproake. Ju birmaniske Wikipedia


Igbo of Ibo is ne Sproake fon ju Benue-Kongo Sproakfamilie. Ju wäd boald in Nigeria fon sowät 18 Millione Moanskene (do Igbo}, foarallen in dät Suudaaste, fröier Biafra. Dät is ne Toonsproake: ju Toonhööchte fon ne Silwe is wichtich foar ju Betjuudenge. Toun Biespil: mma met een hooch-middel Toonpatroon ([ḿmā]) betjut goud, man mäd n hooch-läich Toonpatroon ([ḿmà]) Soaks. Toon wäd nit altied ounroat in schrieuwen Igbo. Igbo wäd schrieuwen in latienske Schrift mäd as extroa diakritiske Teekene: n Punkt unner wäkke Vokoale uum two Samlengen fon Vokoale fonnunner tou unnerscheeden, loang un kuut: /i e o u/ juun /ị ạ ọ ụ/. Dät Igbo häd uk Vokoalharmonie: gewöönelk rakt dät in een Woud bloot ne Kombination fon bestimde Vokoale. Simeon Onyewueke Eboh: An African Concept of Law and Order. A Case Study of Igbo traditional Society. IKO, Frankfurt am Main 2004, ISBN 3-88939-695-X Obiora F. Ike: Afrika in eigener Sache. Weisheit, Kultur und Leben der Igbo. Verlag für Interkulturelle Kommunikation, Frankfurt am Main 2003, ISBN 3-88939-691-7 Igbo-Ängelsk Woudebouk un Leerbouk mad oachte Heerkassetten. Tou bestaalen bie: Dept. of Linguistics, University of California, Los Angeles, USA Wikipedia ap Igbo


Die Begriep Aastfräisk (dt. ostfriesisch) stoant foar two Seeken: Ju oolde Fräiske Sproake fon Aastfräislound, ju däälich mäd Uutnoame fon dät Seelterske uutstuurwen is, sjuch Aastfräiske Sproake Ju Platdüütske Sproake fon Aastfräislound, sjuch Aastfräisk (Läichdüütske Sproake)


Emilianisk of Emiliano-Romagnolo (dt. Emilianisch) is ne Romaniske Sproake. Geographisk un sproakelk kon ju iendeeld wäide bie do Gallo-Romaniske Sproaken, juust as dät Frantsööske, dät Katalaniske, dät Oksitaniske, dät Lombardiske, dät Piemontesisk, dät Liguriske un dät Venetiske. Dät wäd betrachted as ne Minnerhaidssproake, is strukturell schat fon dät Italieenske un stoant ap ju Roode Lieste fon betruuede Sproaken fon UNESCO. Wan do Italjener un sogoar Baalere fon ju Sproake sälwen dät as n Italjeensk Dialekt betrachtje, so äntstamt ju Sproake daach nit dät Italjeenske. Dät Emilianiske wäd boald in do noud-italjeenske Regione Emilia-Romagna un [Lombardije]] (in do Provinze Pavia un Mantua, do zentroal-italjeenske Regione Toskana (Provinz Massa-Carrara) un Marche (Italien) (Provinz Pesaro e Urbino) un in ju Republik San Marino. Emilianisk fon Bologna Pèder nòster (= Uus Foar) Pèder nòster, ch't î int al zîl, ch'al séppa santifichè al tô nómm, ch'ai véggna al tô raggn, ch'ai séppa fâta la tô volontè, cómm in zîl, acsé anc in tèra. Dâs incû al nòster pan d ògni dé, e dscanzèla i nûster dèbet, cme nuèter a i dscanzlän ai nûster debitûr, e brîsa lasèr ch'a cascaggna in tentaziån, mo lébbres dal mèl. Âmen. Italjeensk Padre nostro Padre Nostro Che sei nei


Ju Roode Lieste fon betruuede Sproaken (Red Book of Endangered Languages) wäd hääruutroat fon UNESCO un rakt ne fulständige Lieste fon aal Sproaken in de Waareld, do der fon Uutstierwen betruued wäide. Ätter UNESCO sunt moor as dän Haaldeel fon do sowät 6000 Sproaken (Schätsengen gunge fon 3000 bit 10000 un wäide bestimd fon ju Definition fon ‘Sproake’, ju me hontiert) in de Waareld gefoarelk uuttoustierwen. 96% fon do 6000 Sproakne wäide boald fon bloot 4% fon Waareldbefoulkerenge. Truchnunner ferswint älke fjautien Deege ne Sproake. Betruuede Sproake UNESCO Red Book of Endangered Languages (Dät Seelterske fint sik deer in Europa as Eastern Frisian; ju Information stimt nit gans tou Sproakstatistik un Uursproang). Internet rakt betruuede Sproaken Toukumst


Doo Niger-Kongo-Sproaken sunt ne Sproakfamilie mäd bienaist 1400 Sproaken deer oane. Igbo


Biespiele foar Gjuchthondskrifte sunt Dät Seelter Loundgjucht, 1587, läichdüütsk Dät Brookmer Gjucht, 13. Jierhunnert, ooldfräisk Die Skäipebreeuw fon 1228, ooldfäröisk Dät Edictum Theoderici (Gjucht fon Theodorich dän Grooten, latiensk, ätter dät Jier 500 ätter) Dät Seelter Loundgjucht Dät Brookmer Gjucht Die Skäipebreeuw Dät Edictum Theoderici Josef Möller, Im Saterland Sögeler Friesen?, Jahrbuch für das Oldenburger Münsterland 1999, S. 99-130.


Bruunkoole wäd oafte oubaud in eepene Gate, sodät me Täärpe un Loundskuppe oubaagerje mout, uum dät Tjuch tou kriegen. Wan heele Täärpe fernäild wäide, uum Bruunkoole uuttougreeuwen, wäide uk Toankmoal-skutsede histooriske Bauwierke oubreeken, so as ju Säärke St. Lambertus in Immerath un die Duisserner Hoaf in Lützerath. Dät is uk juun dän Wille fon masse Ienwoonere, man deer wäd aaltied dät Bierich-Gjucht foarheelden, dan wäd kweeden, dät dät aal foar dät aalmeene Wäil weese skäl, un dan is aal dät uur niks moor wäid. Natuur, Klima, Heemat, Kultuuräärfgoud skäl aal wieke. Juu Bruunkoole wäd foarallen wonnen, uum juu in Kraftwierke tou ferbaadenjen. Bie dät ferbaadenjen entstoant CO2, wäd n Ienfloud ap juu Klimaferannerenge häd: Dät CO2 honget in juu Luft. Et reflektiert n bitje fon dät Sunnenlucht, wät fon buuten kumt, man juu Energie, juu fon binnen kumt un fon Natuur uut in dät All gunge kuud, wäd tou n fuul gratteren Deel tourääch ap juu Äide smieten, juu dertruch woormer wäd. Dissen Effekt entstoant nit bloot truch dät Ferbaadenjen fon Bruunkoole, man ook truch dät Ferbaadenjen fon Oulje (toun Biespiel in n Auto) un fon uur fossile Fjuurengen. Ätter Rheinbraun häd die Oubau fon Bruunkoole juunuur uur Energie-Gewinnengen dän


Die Gregorioanske Kalänner, däälich uus maastbruukten Kalänner, is ne ferbeeterde Ouwonnelenge fon dän Julioansken Kalänner, ju in't Jier 1582 truch Poabst Gregor XIII. ounoardend wuude. Uurloang häd hie ap ju grootste Betjuudenge fon aal do Kalänner-Systeme roaked. Ju Kalännerreform waas wichtich, uumdät die julioanske Kalänner apgruunde fon ju läppere Skalt-Räägelenge fon Tied tou Tied moor un moor ouweek fon do astronomiske Geböärnisse, ätter do sik n Kalänner gjuchte skäl. Die Kalänner skuul wier duurhoaft in't Lood weese, uurspröängelk wuude deer uur ättertoacht, dät hie sik ferhoolde skuul as in't Jier 46 f. Kr. oun tou paasjen, do begon dät Foarjier ap n 23. Meerte. In ju toulääst uumesätte Foatenge skuul die Kalänner sik äänelk ferhoolde as in dät Jier 325, uumdät domoals ap't Konzil fon Nicäa (325) ju Bereekenge fon't Paaske-Doatum ferienbeerd wuude. Die Begin fon dät Foarjier liech in 325 al ap dän 21. Meerte. In dän Oktober 1582 wuuden tjoon Deege wächlät, uum wier ap dän wonskeden Stound tou kuumen un Kalänner-Korrektuuren uumesät, uum uurloang ap dän Stound tou blieuwen. Uumdät die Sundai oaber foar dän kristelke Gloowe wichtich is, wuude ju Tällenge fon do Wiekendeege nit unnerbreeken. In dän julioansken Kalänner wuude deer mäd reekend, dät dät


Gabun is n Lound in Afrikoa. Dät wäd begränsed fon... In dät Noudwääste fon Äquatorioal Guinea In dät Noude fon Kamerun In dät Noudaaste, Aaste un Suudaaste fon juu Republik Kongo In dät Wääste fon dän Atlantik


Dialektgeographie of Sproakgeographie is ne Technik, ju sik beskäftiget, ju Ferspreedenge fon Woude un Utsproak-Unnerskeede ap Koarten tou brangen. Deertruch äntstounde Sproakatlanten. In Düütsklound un uur Lounde wäd al siet loange Tied an sukke Atlanten oarbaided. Foar Seelterlound wichtige Unnerniemen sunt deerbie: Deutscher Sprachatlas (DSA), anfangd fon Georg Wenker (1852-1911). Deerbie wuuden an 40.000 Steeden an do Koastere Froagenboogen soant. Deerbie wieren dan do 40 sonaamde Wenkersatse, t.B. Im Winter fliegen die trockenen Blätter in der Luft herum, do der bie do Ljuude oufräiged un dan uutfäld wäide skuulen. In Seelterlound sunt so do Boogen 1879/80 foar aal tjo Täärpe uutfäld wäide. Dät Materioal wuud dan ap Koarten uurbroacht un is däälich as Digitaler Wenker-Atlas (DiWA) ap dät Internet tou betrachtjen. Moor Anwiesengen. Biespiele: Bäiden - uur 'über'. Deer uk Pronomina in Nordwest-Deutschland. Deutscher Wortatlas. Von Walther Mitzka und [ab Band 5] Ludwig Erich Schmitt. [Ab Band 18:] Redigiert von Reiner Hildebrandt. 22 Bände. Gießen: Wilhelm Schmitz Verlag, 1956–1980. Deerfoar wuuden in 1938/39 noch 200 uur Woude ap jusälge Wiese oufräiged. Niedersächsisches Wörterbuch mäd 20 Froagenboogen in 1936/38. Westfälisches Wörterbuch im Auftrage der Kommission für Mundart- und Namensforschung des Landschaftsverbandes Westfalen-Lippe, Neumünster, 1973-1991. Deerfon Froagenboogen uutfäld foar Roomelse uum 1950.


Do Dierte, af in Strukelje Däirte, (Animalia), sunt n Riek fon Lieuweweesen. N normoal Diert frät organiske Stoffe un kon sik bewäägje. N Uutnoame sunt toun Biespiel do Swomme un do Seeanemonen, do fääst ap dän Gruund woakse. Wan me fon Dierte spräkt, meent me normoal do Bilateria, do uut toun Biespiel do Wirbelde Dierte (mäd Fiske, Amphibien, do Suugedierte un do Sauropsida, dät is n Taxon fon do Fuugele un do Reptilien) bestounde. Tou do Bilateria heere uk do Insekte (Flinnerkene, Ruste, Fljoogen etc.) Do Dierte kon me ferdeele in Gruppen: Riek: Dierte (Animalia) Oudeelenge: Parazoa Oudeelenge: Eumetazoa Unneroudeelenge: Bilateria Xestospongia testudinaria, n Oard fon Swom as Biespiel foar do Parazoa Aurelia aurita, düütsk: Ohrenqualle, as Biespiel foar do Eumetazoa, do der nit tou dät Taxon Bilateria heere. Hoangste (Equus caballus) as Biespiel foar do Bilateria Diertenoomen


Ju Diode is n elektrisk Bauelement mäd twäin Anslusse, dät ju Elektrizität bloot in eene Gjuchte truchlät. Moakje wie ne tänne Loage P-Typ Hoolichlaiter ap ne Loage N-Typ, dan äntstoant ap dän Uurgong af "junction" fon do bee ne Speerloage, ju sonaamde PN-barriere. Dät kumt deerhäär, dät fon ju N-Typ Siede bloot Elektrone truch ju Speerschicht wollen (dan uur Soarten rakt dät nit in N-Typ) un fon ju P-Typ Siede bloot Goatere. Dät hat, dät ju Elektrizität man in eene Gjuchte truch ju Speerloage wol ! Sluute wie dän Plus-Pool fon n Batterie an ap ju P-Typ Siede, dan lukt dät do Elektrone fon ju N-Typ Siede truch ju Speerloage, dan Uungliek lukt sik an. Un deeruum dät wie dan fonsälwen tou glieke Tied dän Minus-Pool fon de Batterie ap ju N-Typ Siede ansleeten hääbe, wäide do Goatere fon ju P-Typ Siede deerhäär leeken: in dän uur Wai truch ju Speerloage also. Truch ju Speerloage lapt dan n elektrisken Stroom: ju Diode stoant in ju Foudels-Gjuchte. Traale wie nu ju Batterie uume - die Minus-Pool an je P-Typ Siede, dan wäide do Elektrone fon ju N-Typ Siede truch ju Speerloage oustat, juustgliek as do Goatere fon ju P-Typ Siede. Dan


Gambia is n Lound in Afrikoa. Dät wäd begränsed fon... Senegal in dät Noude, Aaste un Suude Dän Atlantik in dät Wääste.


Guinea is n Lound in Afrikoa. Dät wäd begränsed fon... Guinea-Bissau in dät Noudwääste Senegal in dät Noude Mali in dät Noude, Noudaaste un Aaste Ju Älfenbeenkuste in dät Aaste un Suudaaste Liberia un Sierra Leone in dät Suudwääste Dän Atlantik in dät Wääste.


Guinea-Bissau is n Lound in Afrikoa. Dät wäd beskat fon... Senegal in dät Noude Guinea in dät Aaste bit Suude dän Atlantik in dät Wääste.


Do Fräisen sunt ne politiske Paatäi in Aast-Fräislound. Ju Paatäi is ap dän 24. Juni 2007 gruunded wuuden un wol in n Januar 2008 dän Woal in Läichsaksen meemoakje . In 2005 un 2006 koom dät Friesisches Forum touhoupe in Aast-Fräislound om uur ne politiske Paatäi tou baalen. Fräindäi dän 16. Meerte 2007 is der n Träffen in dät Aast-Fräiske Hesel weesen, uur ju Struktur fon de Paatäi. Jo hääbe bie dät Upstallboom-Träffen fon n 29. Moai 2007 sik sälwen foarstoald as politiske Paatäi. An n 24. Juni 2007 waas ju Paatäi offiziel gruunded wuuden, un deer wuud ferspreeken dät jo dän Lounddaiwoal fon 2008 in Läichsaksen meemoakje wollen. Op 7 maaie 2023 is de partij ûntbûn om't it net hannelje koe. offizielle Heemsiede fon ju Paatäi https://www.oz-online.de/artikel/1366053/Die-Friesen-gibt-es-nicht-mehr


Dät Räi is ne Oard fon doo Hirske af Harte (Cervidae), gnauer gekweeden, heert disse Oard ieuwenske dät Sibiriske Räi (Capreolus pygargus), tou dän Sleek Capreolus, die tou juu Unnerfamilie Capreolinae heert. Disse Unnerfamilie beteekend me in dät Düütske as "Trughirsche", (Uursättenge fon Woud tou Woud: "Droachhirske"), owwol joo ook tou doo Hirske heere. Dät Räi is juu Nominatfoarm fon dän Sleek Capreolus. Juu Internetversion fon dät Bouk Mammal Species of the World Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9


Doo Harte af Hirske (Cervidae) sunt ne Familie fon doo Panse. Doo Taxa in disse Familie, doo rezent sunt, sunt 17 Sleeke, doo sik in 41 Oarde apdeele. Der heert toun Biespiel dät Räi dertou. Me kon doo Harte in Europa, Asien, Amerikoa, dät noudelke Afrikoa un moonige Ailounde fiende. As Neozoa kon me joo uk in Kuba, Näi-Guinea, Australien, Näiseelound un uur Gestriche fiende, wier joo fon Natuur ut nit tou fienden sunt. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9


Die Genotyp is in ju Biologie die Begriep fon dän genetisken Typ, also foar aal do Genetiske Määrkmoale touhoope. Die Genotyp kon ju systematiske Ställenge anwiese, die Phänotyp deerjuun mongs bloot ju Ökologiske Niske.


Hyperkorrektuur häd me, wan wäl beeter boalt as goud. Dät häd me besunners wan wäl ne uur Sproake baale wol. So moakede sik fröier die Koaster fuul Moite, do Bäidene tou leeren, dät jo ap Düütsk kweede schuulen: Er ist gleich gross wie du. ‘Hie is glieke groot as du’. Man wan hie dan nit goud deerap oachtede, dan kwieden do uk: Er ist grösser wie ich ‘Hie is gratter as iek’ insteede fon gjucht Er ist grösser als ich. Dät waas dan Hyperkorrektuur: beeter as goud! Däälich stoant sowät in n Schoulprogram. Hyperkorrektuur is uk, wan wäl in ju Sproake wät uurdrift, hyperkorrekt spräkt. So häd me uk, wan wäkke Ljuude gjucht goud Seelterk leere wollen, dan kweede do t.B. Wie kriegje goud Weeder insteede foar gjucht kriege, deer jo daach woarnuumen hääbe, dät dät Seelterske sik unnerschat truch dät –je in Tiedwoude (moakje, kiekje), man deerbie ferjeete dät dät bloot jält foar ne ne bestimde Gruppe fon Tiedwoude. Wäl wät beeter touheert, bemäärkt, dät do maaste Tiedwoude dan daach uutgunge ap –e, as in kriege, loope, toanke. Man dan ferjeete wäkke wier, dät dät foar eenige Tiedwoude (do Präteritopräsentia) nit in aal Falle jält. Do konnen dan schrieuwe:


Die Begriep "Ökologiske Niske" (de. ökologische Nische) betjut niks uurs as ju Steede, ju Apgoawe, in n Ökosystem. Uum sik an hiere Ökologiske Niske an tou paasjen, hääbe moonige Oarde, do jusälge Ökologiske Niske hääbe, hieren Phänotyp un hiere Anatomie äänelk äntwikkeld, owwol jo genetisk nit so nai früünd sunt. Dät hat Konvergenz.: Die Wulf (Canis lupus) is naier mäd dät Bäist (Bos primigenius taurus) früünd, as mäd dän Tasmanisken Wulf (Thylacinus cynocephalus †?, woarskienelk uutsturwen 1936) owwol die Tasmaniske Wulf un die normoale Wulf n äänelken Phänotyp hääbe. Die Tasmaniske Wulf is ook mäd n Känguru (ju Familie Macropodidae) naier früünd as mäd dän normoalen Wulf. Man die Wulf häd jusälge Ökologiske Niske as die Tasmaniske Wulf, hie frät Flask. Wulf (Canis lupus lupus) Bäist (Bos primigenius taurus), hier n Glanbäist, ne paltserske Regionoalrasse N Känguru, also n Diert uut ju Familie Macropodidae, gnauer kweeden ju Oard Wallabia bicolor Die Tasmaniske Wulf (Thylacinus cynocephalus) Ook die Skäädel sjucht bie dän Tasmanisken Wulf un dän normoalen Wulf bienaist gliek uut. Ap ju foulgjende Bielde häd die Skäädel fon dän Wulf (bloot n Modell) ne gräine Markierenge, die Skäädel fon dän Tasmanisken Wulf (ächt) häd ne roode.: Pocheville, A., 2015. The


Ju Dongele af Dommele is n eenjierich Kruud. Dät häd Stiekele an do Säidkapsele un an dän gräine Steele. Uut do Säide kon Oulje sloain wäide. Dät is n Sleek mäd tjoon ferskeedene Oarde un fääre uk masse Bastardisierengen, do sik maast in Eurasien fiende.


N Ökosystem is dät Touhoope fon ju Biozönose (aal do Lieuweweesen) un dät Biotop (die Lieuwendsruum). An Lound un in dät Woater rakt dät n litjen Unnerskeed, wült n Fisk uurs omje kon as n Loundlieuweweesen. Do Ökosysteme, do wie an Lound hääbe, bestounde uut... Produzente (Ärtjuugere), do mäd Photosynthese uut CO2, Sunnenlucht, Mineralien un Woater organisk Materioal un Suurstof produzierje. Dät sunt normoal Plonten. Do Konsumente (Ferbruukere), maasttied sunt dät Dierte, freete organisk Materioal, omje dän Suurstof mäd ju Luft ien un omje CO2 foar do Ärtjuugere, uut. Die eerste Ferbruuker, dät kon toun Biespiel n Räi Capreolus capreolus weese, frät Gäärs, also dän Ärtjuuger direkt. Die lääste, die Wulf, die dät Räi fielicht frät, frät Dierte. Hie häd normoal neen Fäinde un stärft fon Oaler. Dood organisk Materioal: Die Wulf ferwäd un wäd tou n Deel fon Oasfreetere ieten un tou n Deel oubaud. Ook deelfaalen Loof un doode Boome wäide oubaud. Ap dän Mul kon n näien Ärtjuuger woakse, man tou n Deel wäd dät ook gans oubaud tou näi mineralisk Materioal, wierap ook n näien Ärtjuuger woakse kon. Do Destruente (Oubauere): Dät sunt Bakterien, Amöben, Poagestoule etc. un baue dood organisk Materioal ou. Dierte as toun


Die Doorik af Doodriek (Rhinanthus angustifolius / uur Synonyme rakt dät uk) is ne Plonte, juu in Düütsklound, owwol juu in Gefoar is, nit besunners schutsed is. Hie woakst in dät Gäärslound un besunners jädden, wier dät säädsoamen un fuchtigen Leem rakt. Hie wäd bit tou 60 cm groot un häd fon Moai bit Juli jeele Blöiten. Ap Floraweb.de Dietmar Aichele:Was blüht denn da?KOSMOSnaturklassiker ISBN 3-440-08598-8


Ju Jiepeke (Phylloscopus collybita) af luudmoalerisk die Tsälp-Tsalp, wät mäd dät düütske Woud "Zilpzalp" tou ferglieken is, is n Fuugel. Ju Jiepeke sjucht so äänelk uut as ne uur Oard, Phylloscopus trochilus, ju mäd hier nai früünd is, un, as me an dän wietenskuppelken Noome sjucht, tou dän sälgen Sleek heert. Man me kon ju Jiepeke seeker mäd Hälpe fon ju Stämme ärkanne, ju, as al die uur Noome "Tsälp-Tsalp" kwäd, as "trrrrr-tsälp-tsalp-tsalp-tsälp-tsälp-tsalp-trrrr" klingt. ( Die Song fon ju Jiepeke ?/i) ( Tou n Fergliek die Song fon ju äänelke Oard, Phyloscopus trochilus ?/i) Ju Jiepeke häd trjo Unneroarde: Ju Nominatfoarm (Phylloscopus collybita collybita) lieuwet in Europa, aastelk bit Polen un Bulgarien, noudelk häd ju sik sänt 1970 uutbreeded ätter Skandinavien, bienaist bit tou dän suudelken Raant fon dän Lieuwendsruum fon ju Unneroard Phylloscopus collybita abietinus [1]. Do maaste fljooge in Winterdai ätter dän noudelken Deel fon Afrikoa wai, af uurswain uum dät Middelmeer häruume. Ju Unneroard Phylloscopus collybita abietinus lieuwet in Skandinavien un Noud-Ruslound, bie Winterdai in dät suudaastelke Europa un in dät noudaastelke Afrikoa. Ju Unneroard Phylloscopus collybita tristis lieuwet in Sibirien, aastelk fon ju Äi Petschora (Kyrillisk: Печора). In Winterdai fljucht disse Unneroard ätter do läigere Deele


Dopheede (Erica tetralix) woakst ap sumpige Foan un läige Soundgruunde. Ju blöit wät eer as de Riesheede in Klokkenfoarm, flaaskrood un wiet fon Juni tou Oktober. Deer wuuden Bäiseme uut moaked foar de Köäkene un Stoowe un Heedebounere foar de Waskköäkene. Uut Dopheede wäide Bäiseme moaked. Ne äänelke Oard, juu me ook Dopheede naamt, is een uut de Alpen hierhäärkeemen as Tuunplonte "Erica carnea" un blöit flaaskrood fon Meerte tou Moai.


Die Begriep Twillingstaxa stoant in juu Biologie foar two Taxa, doo n äänelken Phänotyp hääbe un do me uut dissen Gruund bienaist goarnit unnerscheede kon. Dät betjut nit aaltiede, dät joo Sustertaxa sunt, man oafte is dät uk so.


Sustertaxa (Sg.:Sustertaxon) - n internationoal bruukboar Fäkwoud is "Adelphotaxa" - sunt two Taxa, doo mäd dät jeewielich uur Taxon genetisk naier früünd sunt as mäd aal uur Taxa, inne Phylogenetiske Systematik betjuudt dät, dät doo bee in n eersten Groad fonne phylogenetiske Ferwandtskup touhoopestounde, un touhoope n monophyletisk Superspezifisk Taxon sunt. Dät betjudt nit, dät joo ook Twillingstaxa sunt - dät hat, dät joo ook n äänelken Phänotyp hääbe - ook wan dät oafte so is. So sjucht toun Biespiel die Sleek Elephas - däälich rakt dät deer bloot noch dän Asiatisken Elefant - so äänelk uut as die Sleek Loxodonta - dät is die Sleek fon doo afrikoanske Elefante. Man owwol disse Taxa n äänelken Phänotyp hääbe, is die Sleek Elephas mäd dän Sleek Mammuthus - doo uutsturwene Mammute - genetisk naier früünd as mäd dän Sleek Loxodonta. Die Sleek Elephas is also dät Sustertaxon fon dän Sleek Mammuthus. N Wooldelefant (Loxodonta cyclotis) mäd sin Bäiden as Biespiel foar dän Sleek Loxodonta. Juu Unneroard Elephas maximus bengalensis fon dän Asiatisken Elefant (Elephas maximus) as Biespiel foar dän Sleek Elephas. Rekonstruktion fon dät Wullmammut (Mammuthus primigenius) as Biespiel foar doo Mammute (Mammuthus) Hier n Kladogramm mäd Variablen, uum dät beeter


Ju Dröiselke is n Sleek fon do Sjungfuugele wierfon do heemske Oarde ap Seeltersk aal ferskeedene Noomen hääbe. Wan me n Dröiselkestrik moakje wol, dan nimt me n wülgene Jädde un moaket deerfon n Bail. Dan stat me ap bee Siede n Gat mäd n Soaks truch dän Bail un lukt dät Lid deertruch un stoalt et ap. Dan mout me unner do Liede mäd n Soaks wier n Gat steete truch dän Bail un lukt dan Dröiselkebäie mäd n Steel deertruch. Wan nu die Fuugel kumt un bikket do Bäie, dan stat er dän Kop truch do Liede un bie 't Wächfljoogen lukt dät Lid tou, un die Fuugel is fangd. Dröiselken rakt dät in Afrikoa, Amerikoa, Asien un Europa. Fon doo Europäiske Oarde rakt dät fieuw in Seelterlound. Hier is ne fullständiche Lieste fon aal doo Dröiselke-Oarde, doo et ap juu Waareld rakt: Ju Swotte Dröiselke af Swotte Kraansfuugel (Turdus merula, de: Schwarzdrossel af Amsel) hat so, wült monnelke Swotte Dröiselke swott sunt. Song Swotte Kraansfuugel ?/i Ju Sjung-Dröiselke (Turdus philomelos, de: Singdrosssel) Song Sjung-Dröiselke ?/i Die Dubbelde Kraansfuugel (Turdus viscivorus, de: Misteldrossel) Ju Bunte Dröiselke, Wiendröiselke, Litje Kraansfuugel af Wienfuugel (Turdus iliacus, de: Rotdrossel af Weindrossel) Wintergriese


Loxodonta is n Sleek fon Elefante, dän it in Afrikoa rakt. Mooniche Ljuude leeuwe, dät dät bloot een Oard in dissen Sleek rakt, dän Afrikoansken Elefant (Loxodonta africana). Joo leeuwe, dät juu uur Oard, die Wooldelefant (Loxodonta cyclotis) ne Unneroard fon Loxodonta africana is, also Loxodonta africana cyclotis heete skull. Uurswäkke kweede, dät dät uk een trääde Oard rakt, Loxodonta pumilio, wiertou fuul Wietenskupler oawers kweede, dät disse Oard bloot ne Dwärchfoarm fon dän Wooldelefant is. Juns Oard is kryptisk, dät hat, neemens weet so niep, af dät hier rakt af nit. Afrikoanske Elefante in Kenia Wooldelefant (Loxodonta cyclotis) in Kongo Lieuwendsruum fon doo bee Oarde Informatione uur Loxodonta pumilio fon ne kanadiske Universität ap Ängelsk un Frantsöösk Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9


Ju Duusendtakke (Achillea millefolium) hat so ätter dät gjucht ferdeelde Bläád, wiertruch dät lät, as wan dät uut gjucht fuul litje Bleedere bestoant. Ju Plonte kumt algemeen foar in Europa un Noud-Amerikoa un häd n apaaten Röäk. Die latienske Noome is oulat fon Achilles, die ju Duusendtakke mäd sien Heer meenoom tou Behonnelenge fon Kriechswuunden. Ju Plonte wäd 15 bit 50 cm hooch un bildet unnergruundsk Wuttelstokke foar vegetative Ferspreedenge. Ju Duusendtakke bloit fon Juni bit November mäd wiete bit rosa litje Bloumen. Ju kumt foar ap neerrieke, ferstöörde Gruunde un ap Broakäkkere. Ju kon goud Druuchte ferdreege. Ju Duusendtakke is ne Heelplonte.


EBLUL (European Bureau for Lesser Used Languages) is dät Europäiske Komitee foar Regionoal- un Minnerhaidssproaken. Foarsitsender fon ju düütske Oudeelenge is die Seelter Karl-Peter Schramm. Wanderer in zwei Sprachen, Unbekannte Sprachen Deutschlands, Göttingen 2001. Mäd Täkste in Deensk, Läichdüütsk, Noudfräisk, Seeltersk un Läich- un Hooch-Sorbisk. Foar dät Seelterske lääwerden Oarbaid: Theodor Griep, Margaretha Grosser, Wilhelm Kramer un Gesina Lechte-Siemer mäd Teekengen fon Eugenia Hartung un Catharina Janssen uut Roomelse. Theo Deddens [Red.], 25 Jahre Heimatverein -Seelter Buund- 1977-2002. EBLUL-Internetsiede


Europäiske Organisatione rakt dät binne un buute dän Roome fon ju Europäiske Union Sukke Organisatione sunt: EBLUL Juu Europäiske Ruumfoartorganisation


Deenemäärk is n skandinavisk Lound in Noud-Europa. Ju Haudstääd is Kopenhagen (København) un Köönig fon ju parlamentariske Monarchie is siet 2024 Frederik X.. Fon do 5.593.785 (2016) lieuwt dät grootste Deel in do Stääde. Ju Befoulkengstichte waas 129,8/km² (2016). Deenemäärk, do Färöer un Grönlound deele touhoope dän offitsiellen Noomen Köönichriek Deenemäärk. Deenemäärk un do Färöer heere tou Europa, Grönlound heert tou Noudamerikoa. Deenemäärk is siet 1949 Meeglid in ju NATO un siet n 1. Januoar 1973 in ju Europäiske Union. Do autonome Gebiete Grönlound un do Färöer hääbe oaine Flaggen, oaine Amtsproaken un heere tou ju NATO, man nit tou ju EU. Dät deenske Muurlound häd ne Fläche fon 43.094 km² un bestound uut dät Hoolichailound Jutlound, do tjo groote Ailounde Fünen, Seelound un Lollound un moor as 400 litjere Ailounde. Alleenich Jutlound häd ne Loundgränse mäd Düütsklound. Suudelk fon ju Gränse woont ju deenske Minderhaid, noudelk fon ju Gränse woont ju düütske Minderhaid. Dät Foulk do Dänen skällen in dät 6. Jierhunnert uut Schonen wai ätter Jütland un ap ju wäästelke Aastseeailounde, wier ju uur germaniske Stämme fertroangen hääbe, keemen weese. In dät 10. Jierhunnert fereeniget Gorm die Oolde († 950) n poor litje Köönichrieke unner sien Heerskup. Sien


Ne Säimaskiene is n Apparoat, wiermäd me dät Säien fon Göitjen hoolich-automatisk moakje kon. Uum 1755 wuud in ferscheedene europäiske Lounde fersoacht, ne Maskiene uuttoufienden, ju dät Säien mäd de Hounde ärsätte kuude. Do Äntwiklengen gjuchten sik ap do groote Sniederäie, wier do Sniedergesällen fonsälwen goarnit bliede wieren, dät him so ju Oarbaid uut de Hounde nuumen wuude. In Frankriek roate dät uum 1830 do eerste Maskienen in do Sniederäie. Ju eerste bruukboare Maskiene wuud äntwikkeld fon Barthlemy Thimonnier. Mäd sien Ärfiendenge bekoom hie n Kontrakt foar dät Moakjen fon frantsööske Uniforme. In n Ounfang fon dät 20. Jierhunnert wuud ju Säimaskiene fääre ferbeeterd, wiertruch ju nu uk touhuus fon do Wieuwljuude bruukt wäide kuude. Ne reelle Ferbeeterenge koom truch ju Äntwiklenge fon ju Treedmaskiene, wiel me nu bee Hounde fräi hiede foar dät Säigoud. Deer ieuwenske kreegen do Maskienen moor Muugelkhaide, as dät Moakjen fon ferscheedene Stääke, as Zickzack un Seemen. Leeter koomen do Säimaskienen mäd elektriske Andrieuwenge un däälich sunt do al Komputer-stjuurd. Ne Säimaskiene foar in ju Huushollenge ferwoant two Träide Jäiden, in Juundeel tou dät Säien mäd de Hounde, wät gewöönelk man een Träid benutset. Een fon do bee Träide is apwinneld ap ne litje Spoule,


Düütsklound is n Lound in Middel-Europa. Ju Haudstääd is Berlin un die Buundeskansler fon ju Republik is sänt 2021 Olaf Scholz. Dät Lound häd 16 Buundeslounde un is n demokratiske Gjuchtstoat. Ju Buundesrepublik Düütsklound wuude 1949 gruunded, dät Düütske Riek (1871-1945) waas die eerste düütske Nationaalstoat. Düütsklound häd njuugen Noaberlounde un lait an ju Noudsee un Aastsee in ju mäitige Klimasone. Dälich häd Düütsklound moor as 83 Millionen Ienwoonere ap ne Fläche fon 357.588 Quadratkilometern. Mäd 232 Ienwoonere pro Quadratkilometer heert Düütsklound tou do tichtbefoulkste Lounde appe Waareld. Ju grootste Stääd is Berlin; Hambuurich, München un Köln hääbe älk moor as een Million Ienwoonere; dät grootste Stäädgebiet is dät Ruhrgebiet. Frankfurt am Main is dät finanzielle Säntrum fon Düütsklound. Düütske Wieuwljuude kriege truchgungenswäch 1,53 Bäidene (2020). Düütsklound is sänt 1950 Meeglid in ju Roat fon Europa un sänt 1955 fon ju NATO. Aast-Düütsklound waas fon 1955 bit 1990 Meeglid fon dät Warschaupakt. Düütsklound is uk n Meeglid in ju Europäiske Union. Sänt 1973 is Düütsklound Meeglid fon do Fereende Natione. Dät Hillige Roomske Riek (962-1806) kon me betrachtje as dät eerste düütske Riek, äntsteen uut dän aastelke Deel fon dät Frankiske Riek. In 1450 wuude die Noome fon dät Hillige


Ju Wroute (Talpa europaea, dt. Maulwurf) is n Suugediert. Dät rakt Wrouten in dän grootste Deel fon Europa, buute Irlound un Deele fon juu Middelmeerregion. Aastelk gungt sin Lieuwendsruum truch Ruslound bit tou doo Äien Ob un Irtysch. Ju Wroute is deegens un snoagens aktiv un wrot, as die Noome al kwäd, sien Höölen truch ju Äide. Die Skäädel Die "Sköifel" fon ne Wroute: Soo sjucht dät Faanderbeen uut. Albino


Die Irtysch (Kyrillisk skrieuwen:Иртыш, Kasachisk: Ертіс/Ertis, Chinesisk: 额尔齐斯河/É’ěrqísī Hé) is n 4.248 Kilometer loangen Ieuwenstroom fon dän Ob in China, Kasachstan un Ruslound (Asien).


Ephesos (lat. Ephesus, griech. Ἔφεσος, türk. Efes, hethitisk Apaša) waas in dät Oalerdum ne groote Ioniske Hoawen- un Honnelsstääd an ju Wäästkuste fon Littik-Asien, däälich in ju turske Provinz Izmir, juunuur dät Oailound Samos. Ephesos is dät wichtichste archäologiske Gestrich fon ju Turkäi. Uursproangelk (uum 1100 f.Chr.) waas dät ne Gruppe ienheemske Siedlengen, do der liegen uum dät Hillichdum tou fon ju groote asiatiske Fruchtboarhaidsgoddin, naamd Artemis fon Ephesos. Ephesos is däälich bekoand as dät grootste Fräiluchtmuseum fon dät Roomske Riek ap e Waareld. Leeter siedelden sik deer Griechen an, foarallen Ionier, do ju lokoale Goddin glieksätten mäd hiere oaine Goddin Artemis. As hieren Anfierder wäd Androclus ärwäänd, die uk as Gruunder fon Ephesos jält. Ephesos unnergeen dätsälge as aal do ioniske Stääde. Ätter ju Äroberenge in 560 f.Ch. truch Köönich Croesus fon Lydien wuud Ephesos truch Synoikismus tou een Stääd touhoopeföiged. In dät Jier 550 f.Chr. wäd ounfangd mäd dän Bau fon dän eerste Tempel fon Artemis in Ephesos, die der 436 f.Chr. kloorstoald wäd. Unner persiske Ferwaltenge noom Ephesos 499 f.Chr. Deel an dän Ioniske Apstand un ätter do Persiske Kriege an dän Delisken Buund. Ätter 415 f.Chr. stuud Ephesos in dän Pelopponesisken Kriech an je Siede fon


Ju Turkäi is n Lound in Littik Asien un tou n gans litjen Deel uk in Europa. In dät Jier 2008 lieuwden ungefeer 70 Millione Moanskene in ju Turkäi. Deerfon sunt 78% tursk un 18% kurdisk. Do maaste fon do uur 6 prootsänt kuume uut Noaberlounde. 25,5% fon do Ienwoonere sunt junger as 15 Jier. 90,5% fon ju Befoulkenge boalt Tursk, ju offizielle Sproake. Dan rakt et noch two grattere Minnerhaidssproaken, dät Kurdiske (18%) un dät Arabiske (3%). Litje Sproaken in ju Turkäi sunt Armenisk, Lazisk, Georgisk, Adyghe, Sefardisk un noch gans litje Sproaken so as do Sinti un Roma-Sproaken. Die Islam is die grootste Gloowe in ju Turkäi. Ätter ferskeedene Foulkställengen is ungefeer 99,8% fon ju Befoulkenge moslemisk. Do Minnerhaide bestounde uut Griechisk-Ortodokse, Armenisk-Ortodokse un Juuden. Touhoope is ju Minnerhaid so ungefeer 0,2% fon ju Befoulkenge. Mustafa Kemal Atatürk ju Hagia Sophia Anıtkabir-Mausoleum. Kocatepe Moskee in Ankara. Diyarbakir Ephesos Osmaniske Riek


Die Düüwelsbit is ne Oard fon Hoonepoot un woakst in Sloote. In do Bleedere sit n wiet Sap. Dät skäl n Heelplonte weese. Ju Plonte is giftich. Dät honnelt sik NIT uum jusälge Plonte as Suldoatensknoop (Succisa pratensis Moench) - die der ap Düütsk Teufelsabbiss hat - dan ju wäd apaat in dätsälge Kapittel fon Minssen naamd. Düssen Düüwelsbit sjucht gans uurs uut as Suldoatenknoope, hie is nit blau, sunnern jeel sunt do Blöiten.


Rhinolophus hipposideros is ju litste europäiske Oard in dän Sleek Rhinolophus, die tou do Fläddermuuse heert. Kop un Rump sunt touhoope 37-47 mm loange. Wilfried Schober, Eckhard Grimmberger: Die Fledermäuse Europas Kennen Bestimmen Schützen KOSMOS naturführer ISBN 3-440-07597-4


Dissen Artikkel stoant in dät Wikipedia-Review. Do Ruste sunt ne Oardnenge fon do Insekte. In ju Biologie sunt bit däälich sowät 350.000 Oarde bekoand, deerfon rakt dät sowät 8.000 in Middel-Europa. In Middeleuropa is ju Rustefauna so goud bekoand, dät ne Äntdäkkenge fon ne näie middeleuropäiske Oard uunwoarskienelk is. Ju Wietenskup fon do Ruste, n Deelgebiet fon ju Biologie, hat Koleopterologie. Ju Entomologie, dät biologiske Deelgebiet fon aal do Insekte, befoated sik ook mäd do Ruste. Al in ju Midde fon dät 19. Jierhunnert häd C. G. CALWER ne Touhoopefoatenge fon juns Themoa unner dän Noome "Die Naturgeschichte der Käfer Europas" skrieuwen un Alfred Russel Wallace sammelde in ju Malaiiske Inselgruppe (däälich:Indonesien) Ruste fon ju Familie Cerambycidae. Leeter, 1895 bit 1899 häd L. GANGELBAUER sien "Käfer Mitteleuropas" in tjo Beende skrieuwen, man sunner Bielden. 1908 bit 1916 koom "Fauna Germanica - Die Käfer des deutschen Reiches" fon EDMUND REITTER hääruut, ne Oarbaid, ju uk däälich noch bie fuul Wietenskuppere as seriös un nit feroalerd jält. Do Ruste sunt in n Fergliek mäd uur Insekte relativ eenhaidelk in 't Uutsjoon. As aal Insekte hääbe jo n Chitin-Buutenskelett, wät normoal bie Ruste besunners häd is, bloot bie n poor Uutnoamen, as do


Kamerun is n Lound in Afrikoa. Dät wäd begränsed... in dät Noudaaste un Aaste fon dän Tschad uk in dät Aaste fon juu Zentroalafrikoanske Republik in dät Suudaaste un Suude fon juu Republik Kongo in dät Suude fon Gabun un Äquatorioal Guinea in dät Suudwääste fon dän Atlantik (Deer rakt dät uk noch dät Ailound Bioko, dät heert tou Äquatorioal Guinea) in dät Wääste fon Nigeria.


Titanus giganteus uut juu Familie Cerambycidae is ieuwenske juu Oard Dynastes hercules die grootste Rust, dän et rakt. Allebee hääbe ne Loangte fon bit tou 17 cm. University of Florida


Kenia is n Lound in Afrikoa. Dät wäd begränsed... In dät Noude fon Äthiopien In dät Aaste fon Somalia un fon dän Indiske Ozean In dät Suude/Suudwääste fon Tansania In dät Wääste fon dän Victoria-See un fon Uganda In dät Noudwääste fon dän Sudan.


Eala waas ne Fäktiedskrift foar Fräiske Geskichte un Kultuur. Ju Tiedskrift wuude twosproakich skreeuwen, ap Düütsk un Seelterfräisk. Dät rakt pro Jier two Uutgoawen fon ju Tiedskrift.


Doo Komore sunt n Ailound-Stoat in dän Indiske Ozean un heere tou Afrikoa.


Mustela altaica is ne Oard fon doo Moddere. Dät rakt disse Oard fon Suudsibierien bit Korea un juu Himalaya-Region in Woold un Gäärslound bit in ne Hööchte fon 3500 m. Dissen Modder häd bloot ne litje Betjuudenge in n Pälshonnel un schäl foar juu Buuräi nutselk weese, fielicht, wült hie Gnauedierte, Ochotonidae un litje Fuugele frät. Ronald M. Nowak: Walker's Mammals of the World Sixth Edition, ISBN 0-8018-5789-9


Koleopterologie is n Deelgebiet fon juu Entomologie (juu Insekte-Wietenskup), also uk fon juu Biologie (juu Lieuweweesen-Wietenskup). Juu Koleopterologie befoatet sik mäd Ruste (Coleoptera). (Sjuch uk in dän Artikkel Ruste) Al in juu Midde fon dät 19. Jierhunnert häd C. G. CALWER ne Touhoopefoatenge fon juns Themoa unner dän Noome "Die Naturgeschichte der Käfer Europas" schrieuwen un Alfred Russel Wallace sammelde in juu Malaiiske Inselgruppe (däälich:Indonesien) Ruste fon juu Familie Cerambycidae. Leeter, 1895 bit 1899 häd L. GANGELBAUER sien "Käfer Mitteleuropas" in tjo Beende schrieuwen, man sunner Bielden. 1908 bit 1916 koom "Fauna Germanica - Die Käfer des deutschen Reiches" fon EDMUND REITTER hääruut, ne Oarbaid, juu uk däälich noch bie fuul Wietenskuppere as seriös un nit feroalerd jält. Älken Koleopterologe häd sien oaine Trike, Ruste tou fangen. Ap ferscheedene Wiesen kon me Fallen moakje, toun Biespiel mäd fuule Fruchte as Budden. Moonige Koleopterologen wollen nit bloot dood fuunene Dierte in hiere Sammelengen dwo, sunnern ook doo lieuwende Ruste, doo joo dan uumebrange. Deertou kon me Soagelse af suugend Papier (as in n Schiethuus) mäd Äätek-Äther truchwäitje un in n Buddel mäd n breeden Hoals oundwo. Me mout dän Buddel oawers noch goud mäd n Koark fersluute konne. Me mout appaasje,


Ju Demokratiske Republik Kongo is n Lound in Afrikoa. Dät wäd begränsed... In dät Noude fon ju Zentroalafrikoanske Republik un dän Sudan In dät Aaste fon Uganda, Ruanda, Burundi un Tansania In dät Aaste, Suudaaste un Suude fon Sambia Uk in dät Suude fon Angola In dät Wääste tou n gans litjen Deel fon dän Atlantik, fon ne Exlave fon Angola, un fon ju Republik Kongo Wo ju groote Koarte paaset in ju politiske Koarte fon däälich:


Albrecht Dürer (* 21. Moai 1471 in Nürnberg; † 6. April 1528 in Nürnberg) waas n Moaler, Koopersteeter un Holtsnitteekener. Hie häd in Nürnberg, Augsburg, Venedig un doo Niederlounde oarbaided. Hie tält tou do wichtichste Kunstlere fon ju Renaissance. Hoase, 1502 Rousenkraans-Fääst, 1506 Oubieldenge fon sien Muur, 1514 Bielde fon een Soode, 1503 Albrecht Dürer (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 11852786X (OGND) | VIAF: 54146999


Christian Albrecht Jensen (* 26.06.1792 Bredstedt; † 13.07.1870 Kopenhagen) waas n noudfräisken Moaler, die oawers in Dänemark oarbaidede. Christian Albrecht Jensen (Düütske Biographie)


Juu Republik Kongo is n Lound in Afrikoa. Dät wäd beskat... In dät Noude fon Kamerun un juu Zentroalafrikoanske Republik In dät Aaste, Suudaaste un Suude fon juu Demokratiske Republik Kongo Uk in dät Suude fon ne litje Exklave fon Angola In dät Suudwääste fon dän Atlantik In dät Wääste fon Gabun


Lesoto is n Lound in Afrikoa. Juns Lound wäd fon Suudafrikoa gans uumroat.


Eed (dt. Torf) wuude greeuwen foar oaine Fjuurenge un tou n Ferkoop. Däälich wäd dät wäil maasttieds industriell moaked, toun Biespil in n Wäästfoan af Aastfoan. Eerste wuude oubunked, dät hat dät me ju buppeste Loage fon de Foan - dät Bunkeed of Grieseed - ougreeuwen diede un do Bunkstukke in dät oolde Eedgrääb smeet. Eerste dan koom me ap dan eegentelke Foan. Wan me foar dän Froast tou fuul oubunked hiede, dan ferfroos die blootlääsende Foan tou Smuus, wät nit bruukt wäide kuude. Dät waas träiderch (Taaks) un dät Taaks wuud wäil fon do Wänte rooked, bit jo der sljucht fon wuuden. Foar dät Greeuwen wuud dät Eedgrääb (ju Putte) mäd dän 3,07m loange Stok oumeeten in Bratte fon 2,70m (32 Sooden). Sun Eedmuure hat Woodenje of Boank. Foar älke Lichtenge (Steede wier me gräft) waas n Greeuwer. Die waas dan eerste mäd dän Stikker tougong. Eerste stikkede hie dät in e Bratte fon do Sooden un dan miet er dät ou ap Laangte fon do Sooden, sun 30 cm. Deerätter wuud mäd de Stikker deer bääte loangs stikked un dan koom die Joager. Dät waas n holtenen Spoade mäd n lieken Steele. Deer wuud mäd unner loangs stat


Juu Systematik is n Deelgebiet fon juu Biologie. Juu Systematik befoated sik mäd juu Früündskup twiske ferscheedene Taxa. Tou beoachtjen is deerbie foarallen die Genotyp, nit die Phänotyp. Moonige Ljuude hääbe juu Meenenge, dät me moor juu Oustammenge fon n Taxon beoachtje schuul. Dät naamt sik Kladistik.


Doo Pterygota sunt ne Deelklasse fon doo Insekte. Deer heere aal doo Insekte deertou, doo deer Juuken hääbe (toun Biespiel juu Doarne) af doo Foarfoaren hieden, doo Juuken hieden (Toun Biespiel Flee-e).


Siet 2004 rakt dät ju Seelter Seendenge "Middeeges" ap dän nit-kommerzielle Lokoalseender Ems-Vechte-Welle, die deertou ne Studio in Seelterlound häd. Do Programme ap Seeltersk un Platdüütsk wäide Sundeeges insen in do fjautien Deege uutsoand fon 11:00 bit 13:00. Do Seendefrequenze foar Antennenämpfang sunt: Molbergen: 99.30 MHz Nordhorn: 95.20 MHz Lingen: 95.60 MHz Ap ju Huussiede fon dän Seender fint me do Koabelfrequenze Uk kon me do Seendengen nu uur Internet ämpfange. Of klik fluks HIER un dan in SHOUTcast ap Listen. (Deertou bruukt me dan wäil n Spieler, die der *.pls-Doatäie feroarbaidje kon. Dät is t.B. kostenloos QuickTime mäd iTunes. Me kon deermäd uk do *.ogg-Luuddoätäie fon Wikipedia ouheere.) Do Programme foar do naiste fjauer Wieke fint me ap Sendung auf Saterfriesisch und Plattdeutsch. Huussiede fon dän Seender Begjucht fon ju NLM Infosiede fon ju NLM Diskussion Reportage


Elektrizität is die Uurbegriep foar aal Ärskienengen, doo mäd Stroom af rauende Leedenge tou dwoon hääbe. Stroom - Laistenge - Energie Wierstand Laitere un Isolatore "ächte" Wierstande LED-Lampe Leedenge Plus un Minus Kondensatore Riegenskaltenge un Parallelskaltenge Spoulen Transformatore Skaltteekene Hoolichlaitere Dioden Glieksponnenge Wikselsponnenge Gliekgjuchtenge Transistore Ferstäärkere Fäild-Effekt-Transistore Elektrone-Röire Spreedengswierstand Fjauerpunktsmeetenge


Eer as do Transistore un Hoolichlaiter-Dioden roate dät Elektrone-Röire. Foar eenige Speziel-Anweendengen wäide do noch bruukt. Die eenfachste is ju Diode, ju der in Prinzip bestoant uut ne Gloilaampe mäd ne apaate Platte deeroane - ju Anode. Die glöinige Gloiträid soant Elektrone uut, do truch ju Anode apfangd wäide. Ju (koolde) Anode kon neen Elektrone uutseende un also kon die Stroom man een Kaante uut loope. Ferstäärkje kon mäd ne Triode. Ju häd twiske Anode un Gloiträid n Roster ("Gitter") wiermäd die Anodenstroom be-ienflouded wäide kon. Uum die Ienfloud fon ju Anode litjer tou moakjen, kon twiske Roster un Anode noch n Skiermroster stoald wäide un so kricht me: ju Tetrode. Do lääste Elektrone-Röire hieden twiske Skiermroster un Anode noch n Brämsroster montierd; do hieten dan: ju Pentode.


Dät Elektronemikroskop is ne Reewe, ju me bruukt uum mäd Hälpe fon Elektrone Dingere tou bekiekjen, do der tou littik sunt foar n optisk Mikroskop (also litjer as sun hoolwe Mikron). Dät rakt moorere Soarten, t.B.: Dät Transmissionselektronemikroskop (TEM). Deerbie Wäide do Elektrone truch ne tän sliepede Schieuwe fon ju tou bekiekjende Materioalprobe scheeten un dan projektierd ap ne fluoreszierende Platte, so dät me se sjo kon. Do Bielden konnen photographisk fäästlaid wäide. Dät Rasterelektronemikroskop (REM), ängelsk Scanning Electron Microscope (SEM). Deerbie wäd dät Materioal ätter n Raster outaasted fon n fienen Elektronestroal. Do reflektierde Elektrone wäide apfoangen un dän eene Punkt ätter dän uur fäästlaid in ne Bielde. Fergratterenge bit 100.000 Moal is muugelk, mäd n aplöösend Fermuugen fon sowät een Nanometer. Weegen dän fiene Stroal is ju Schäärptedjupte gjucht groot, wiertruch oafte n 3D-Effekt äntstoant. Ju Gauegaidssponnenge bedrächt twiske 100V un 30 kV, wierbie ju Lääste gans fiene Bielden rakt, man dät Materioal uk moor stukken moaket. Foarallen bie organiske Materioale bruukt me deeruum ljauer läigere Sponnengen. Foar REM houget ju Materioalprobe eerste nit slieped tou wäiden un deerfoar is dät ne fuul mäkkelker Methode as TEM. Bloot houget ju Luft ut ju Probekoomere pumped tou wäiden, dan


je-Tiedwoude (dt. je-Zeitwörter) bildje ne apaate Klasse fon swäkke Tiedwoude, do der karakterisierd sunt truch n Jot in fuul Foarme. N Biespil is moakje ‘machen’. Disse Klasse rakt dät bloot noch in do fräiske Sproaken, also nit bloot ap Seeltersk, man uk ap Wäästfräisk un in mäd Räste in dät Föhringer. In dät Ooldfräiske waas dät uk al fertreeden (makia), as uk in dät Ooldängelske (macian). Dät schäl ooldgermanisk -ôjô äntstamme (ahd. salbôjên ‘soolwje’ [1. pl.]) un fääre indogermanisk -âjô. Luudgesätselk failt dät j in fuul Foarme, man do sunt dan oafte wier tou ärkannen an n Twiske-e (as in moaket ‘macht’), wät ooldfräisk a, ahd. ô äntspräkt. Dät Twiske-e is oawers wächfaalen ätter l, n un r, in dät Präteritum uk ätter uw un w. In ju Uursicht hierunner sunt do bee tjuk oudrukt. 1. Infinitiv moakje 2. Infinitiv tou moakjen un deeruut: dät Moakjen Imperativ sg. moake! Imperativ pl. moakjet! Präsens 1. iek moakje Präsens 2. du moakest Präsens 3. hie moaket Präsens pl. wie moakje Präteritum 1. iek moakede 1 Präteritum 2. du moakedest 1 Präteritum 3. hie moakede 1 Präteritum pl. wie moakeden 1 1. Partizip moakjen(d) 2. Partizip moaked 1 1. Unner bestimde Uumstände kon


Dät Latienske Alphabet: Aa Bb Cc Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv Ww Xx Yy Zz Juu Koarte wiest, wier me bloot deermäd schrift (dunkergräin) un wier me ook deermäd schrift, ieuwenske uur Alphabete (ljoachtgräin). Minnerhaide-Alphabete as dät Cherokee-Silwenschrift sunt deerbie ignorierd, uut dissen Gruund sunt doo USA dunkergräin.


Liberia is n Lound in Afrikoa. Dät wäd beskat... in dät Noude/Noudaaste fon Guinea. in dät Aaste fon juu Älfenbeenkuste. in dät Suudwääste fon dän Atlantik. in dät Noudwääste fon Sierra Leone. Commons: Liberia – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Ju Cherokee-Silwenskrift is ne oaine Skrift fon ju Cherokee-Sproake. Dät häd sik Sequoyah, die nit skrieuwe kuude, touhoope mäd sien Dochter, foar sien Määmesproake uuttoacht. Moonige Bouksteeuwe liekje do latienske Bouksteeuwe oarich, stounde oawers foar uurs n Luud. Dät fint sin Gruund deeroun, dät Sequoyah ätter n Truumult juun doo wiete Amerikoanere ju Geläägenhaid hiede, sik ne Drukkeräi tou bekiekjen un do noom hie sik doo Bläibouksteeuwe, do hie in ju Drukkeräi foont, as ne Foarbielde. As me sjucht, fertreede do Bouksteeuwe älkemoal ne Silwe insteede fon n eenpeld Luud. Deeruum honnelt sik dat hier uum ne Silwenskrift.


Düssen Stoat häd hoast een Revolutsjoon bääte sik. Wildääge konnen sik deer Seeken so gau uurje, dät die Wikipedia-Artikkel nit heel aktuell is. Libyen is n Lound in dät noudelke Afrikoa. Dät wäd beskadt... In dät Noude fon dät Middelmeer In dät Aaste fon Ägypten un dät Sudan In dät Suude fon Niger un Tschad In dät Wääste fon Algerien In dät Noudwääste fon Tunesien. Die libyske Diktator Muammar al-Gaddafi wude ap n 20. Oktober 2011 in Sirte doodskeeten.


Ju Elektronik is dät Gebiet fon ju Elektrotechnik, dät sik beschäftiget mäd dät Ferhoolden fon elektriske Stroome in Vakuum, Gaase un Hoolichleedere un ju Ferweendenge deerfon in dät Stjuuren fon Lucht-, Luud- un Radiowoogen un uk techniske Prozessen un Reekenoperatione. Elektronik basiert ap ju Wierkenge fon Elektrizität.


Monochamus scutellatus is n Rust uut juu Familie Cerambycidae. Dät rakt disse Rustoard in Noud-Amerikoa. Moonige Wietenskupler leeuwe, dät juu Unneroard Monochamus scutellatus oregonensis ne oaine Oard is, also Monochamus oregonensis heete skuul. Lieste fon ferskeedene Oarde un Unneroarde, ook disse Informatione ap Ängelsk


As Nomenklatuur beteekent me n System fon wietenskuppelke Noomen. In juu Biologie beteekent me doo Nomenklatuure oafte as "Latiensken Noome". Dät is falsk, wült ne biologiske Nomenklatuur oafte, man nit aaltiede Latiensk is. So häd die uutstuurwene Sleek Teinolophos (dät is n Foarfoar fon dät Snoabeldiert fon däälich) n griechisken Noome un die Noome Xianglong zhaoi is fon dät Chinesiske woud Xiànglóng (fljoogende Droake), bloot die Oardnoome zhaoi is innerdoat chinesisk, man latinisierd, dät sjucht me an dät Genitiv-I. Also lät sik die Noome uursätte mäd "fljoogende Droake fon Zhao" (latinisierd Zhaous). An disse Biespiele sjucht me nu, dät nit aaltiede n latiensken Noome is.


Foane rakt dät in fuul Lounde ap de Waareld. Do maaste Foane rakt dät up dän noudelke Deel fon ju Waareld, uk in Europa. Wäästelk fon Düütsklound sünt in Belgien un do Niederlounde fuul Foangebiete. An do Niederlounde is dät al deeroan tou sjoon, dät fuul Meenten n Noome hääbe mäd -veen (Wäästfräisk -fean). um dät Skeed twiske dät Oamselound un do Niederlounde läit dät grootste Foangebied fon Europa, die Bourtanger Foan. Foangestriche ap ju Waareld Ökologieske Foantypen Apbau fon n Foan Uk in Düütsklound sünt där fuul Gestriche mäd Foane. Do maaste Foane sünt oubaud af kultivierd. Fuul Foangebiede stounde unner Natuurskuts, där kon naan Eed moor greeuwen wäide. Do Eedgreeuwbedrieuwe mouten maast do Foangebiede wier renaturierje. Do maasten Foane in Düütsklound sünt in Nouddüütsklound. In Läichsaksen un Bremen roakt dät mädnunner so n 249.200 Hektoar Foan.In Läichsaksen stounde 54.000 Hektoar Foan unner Natuurskuts. 12.000 Hektoar sünt renaturierd, dät skälle bit dät Jier 2050 62.000 Hektoar wäide. Der sünt blood noch 3.600 Hektoar, do noch nit oubaud sünt. Twiske Bremen, Ossenbrääch un Hannover in Läichsaksen läit ju Diepholzer Moorniederung. Dät is n Foangebied fon 105.000 Hektoar, wierfon 15.000 Hektoar unner Natuurskuts stounde. Fon ju Diepholzer Moorniederung sünt noch groote


Litauen (litauisk Lietuva) is n Stoat in Europa un ju suudelke fon do tjo baltiske Stoaten. Litauen is siet dän 1. Moai 2004 Meeglidstoat fon ju Europäiske Union. Do hoochste Biergen fon dät Lound sunt Aukštasis kalnas un Juozapinės kalnas (294 m). In dät Wääste gränset Litauen an ju Aastsee un fääre wäd dät begränsed fon Letlound, Wietruslound, Polen un Ruslound (Kaliningrad). Do grootste Stääde sunt (2008): Vilnius, 544.206 Ienw. Kaunas, 355.586 Ienw. Klaipėda, 184.657 Ienw. Litauen häd siet ju Ferwaltengsreform in do 90er Jiere 10 Ferwaltengsbesirke: Distrikt Alytus Distrikt Kaunas Distrikt Klaipėda Distrikt Marijampolė Distrikt Panevėžys Distrikt Šiauliai Distrikt Tauragė Distrikt Telšiai Distrikt Utena Distrikt Vilnius Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $16.800 in 2007. In 2007 waas 5,3% fon ju ganse Wirtskaft Loundwirtskaft, 33,3% Industrie un 61,4% Tjoonste.


Ju Republik Malta is n suudeuropäisken Ailoundstoat in dät Middelmeer. Ap n 1. Moai 2004 wuude Malta Meedglid fon ju Europäiske Union. Siet dän 1. Januoar 2008 häd Malta die Euro as nationoale Munte. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Ta' Dmejrek (253 m). Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $23.400 in 2007. In 2007 waas 2,7% fon ju ganse Wirtskaft Loundwirtskaft, 22,3% Industrie un 74,9% Tjoonste.


Portugal is n Stoat in Europa. Ju Haudstääd is Lissabon. Tou dät portugiesiske Stoatsgebiet heeren uk do Azoren un Madeira. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Torre (1.993 m). Ju grootste Äi fon Portugal is die Tejo. Portugal wäd begränsed fon Spanien in dät Aaste un Noude, in dät Wääst un Suudwääste gränsed Portugal an dän Atlantisken Ozean. Wäästelk fon ju Haudstääd Lissabon lait Cabo da Roca, die wäästelkste Punkt fon dät europäiske Fäästlound. In dät 15. un 16 Jierhunnert waas Portugal ne rieke Kolonialmacht. Portugal ferloos fuul Riekdum truch dät stäärke Äidbieuwjen in Lissabon in 1755, ju Besättenge fon dät frantsööske Kaiserriek unner Napoleon, un ju Uunouhongelkaid fon sien riekste Kolonie Brasilien in 1822. 1910 waas dät Eende foar ju köönichelke Familie, truch ne Revolution wuude ju Republik gruundet. Ju Tied fon ju Republik waas in 1933 uute, do de 'Estado Novo' (Näie Stoat) gruundet wuude. Die Estado Novo waas n autoritären Diktatuur. 1974 griepen Soldoaten ju Macht in Portugal. Een Jier leeter foulgjede ju Uunouhongelkaid foar aal do portugiesiske Kolonien in Afrika. Siet 1986 is Portugal n Meeglidstoat in ju Europäiske Union un is uk Gruundengsmeeglid fon ju NATO. In Portugal woonje uungefeer 10,6 Millionen Moanskene.


Elektrotechnik is monken do Ingenieurswietenskuppe kju, ju sik mäd ju Foarskenge un ju Äntwikkelenge juust so as ju Produktsjoonstechnik fon Elektroreewen befoated, do touminst foar n Deel ap elektriske Energie foutje. Deer heert Biespilswiese die Beriek fon do Uumegjuchtere tou, do elektriske Maskienen un Bauelemente juust so as Skaltengen foar ju Stjuur-, Meet-, Räägelengs- un Reeknertechnik bit tou ju Techniske Informatik un Energietechnik. Stäärkstroomtechnik Elektronik Informatik


Zypern (griechisk: Κυπριακή Δημοκρατία/ tursk: Kıbrıs Cumhuriyeti/ äng., nl. Cyprus) is n Ailound in dät Middelmeer. Aleer waas dät gjucht truchmisked fon Griechen un Turken bewoond. Däälich lieuwje (ätter Ferdrieuwengen un Flucht) in dät Noude foaraaln Turken un in dät Suude foaraaln Griechen, dät Noude häd sik as Turske Republik Noudzypern faktisk uunouhongich moaked, man dät wäd in do Fereende Natione fon neemens buute ju Turkäi anärkoand. Zypern is siet 1. Moai 2004 n Lidstoat fon ju Europäiske Union. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Olympos (1.952 m). Geografisk heert Zypern tou Asien. Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $27.100 in 2007. Fon ju ganse Wirtschaft waas 2007 bit 2,7% Loundwirtschaft, 19,2% Industrie un 78% Tjoonste.


Die Distrikt Alytus is n Ferwaltengsbesirk in Litauen.


Die Distrikt Kaunas is n Ferwaltengsbesirk in Litauen.


Die Distrikt Klaipėda is n Ferwaltengsbesirk in Litauen.


Die Distrikt Marijampolė is n Ferwaltengsbesirk in Litauen. (Ienwoonere an n 1. Januar in dät Jier 2006) Kalvarija (13.524) Kazlų Rūda (14.749) Marijampolė (69.565) Šakiai (37.197) Vilkaviškis (48.838)


Die Distrikt Panevėžys is n Ferwaltengsbesirk in Litauen. Die Distrikt Panevėžys wäd apdeeld in 6 Stääd- un Besirksmeenten. Ju gliek naamde Stäädmeente heert nit tou ju Besirksmeente Panevėžys. Panevėžys (115.314) Biržai (33.900) Kupiškis (23.691) Panevėžys (43.293 Pasvalys (33.382) Rokiškis (40.032) (Ienwoonere an n 1. Januar in dät Jier 2006)


Die Distrikt Šiauliai is n Ferwaltengsbesirk in Litauen. Et rakt in dät Distrikt uk n Flugplats mäd die Noome Šiauliai.


Die Distrikt Tauragė is n Ferwaltengsbesirk in Litauen.


Die Distrikt Telšiai is n Ferwaltengsbesirk in Litauen.


N chemisk Element is n Element, dät nit mäd ne gewöönelke chemiske Methode in litjere Paate tou ferdeelen is. N Element is apbaud uut Atome. N Element unnerschat sik fon uur Stoffe (chemiske Ferbiendengen) also deertruch, dät et bie Ferdeelen bit ap dät Litste daach sien Oainskuppe behaalt. Deerjuun sunt aal Ferbiendengen apbaud uut moorere Elemente. Do Oainskuppe fon n Element wäide bestimd truch sien Atomtaal, dät is ju Taal fon Protone in sien Atomkääden. Do Atomtaale loope fon 1 bie Woaterstof bit 92 bie Uran. Dät Gewicht fon een Atom (Atommasse) wäd bestimd fon do Protone touhoope mäd do neutroale Neutrone. Wan me ju Atommasse fon Woaterstof ap 1 definiert, dan häd Uran ne Atommasse fon uungefeer 238. Buppe Uran rakt dät noch swarrere Elemente, man do äntstounde bloot bie Käädenreaktione un klinge ätters wier ou, so dät do in ju fräie Natuur bolde nit bestounde. Do wäide nit stabil naamd. Uk rakt et bie älke Element Sunnerfoarme (Isotope), do der moor of minner Neutrone hääbe. Fon do Isotope rakt et uk wier stabile un instabile. Sun Element is also ne Moangelse fon Isotope; deeruum sunt do Atommassen uk neen ganse heele Taale. Do Oainskuppe fon do Elemente annerje


Die Distrikt Utena is n Ferwaltengsbesirk in Litauen.


Die Distrikt Vilnius is n Ferwaltengsbesirk in Litauen. Ju Haudstääd fon dät Distrikt is Vilnius un dät is uk ju Haudstääd fon dät Lound Litauen.


Bayern is n Buundeslound in Düütsklound. Bayerisches Landesamt für für Statistik und Datenverarbeitung (de)


Bremen is n Buundeslound in Düütsklound.


Hambuurich is n Buundeslound un Stääd in Düütsklound. Ju Stääd Hambuurich is ju twäidgrootste Stääd fon Düütsklound. Commons: Hambuurich – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Statistisches Amt für Hamburg und Schleswig-Holstein (de)


Engelbert Wallschlag uut Strukelje, gebooren 1902, lääwerde as EW eenige Geschichten foar dät Lesebouk foar Seelterlound (ounroat mäd Siedenummer): 18. Kasper koopede sik n Bril. 18. Di Fersjoogong. 23. Ake ap Fräiersfäite. 36. Dät Aler gunkt vorut. Wikisource: Kasper koopede sick 'n Brill – Wällensammelenge Wikisource: Di Fersjoogong – Wällensammelenge Wikisource: Ake ap Fräiersfäite – Wällensammelenge Wikisource: Dät Aler gunkt vorut – Wällensammelenge


Mecklenbuurich-Foarpommern is n Buundeslound in Düütsklound. Greifswald Neubrandenburg Rostock Schwerin Stralsund Wismar


Saksen is n Buundeslound in Düütsklound. Do Loundkringe sunt: Bautzen (Budyšin) Erzgebirgskreis Görlitz (Zhorjelc) Leipzig Meißen Mittelsachsen Nordsachsen Sächsische Schweiz-Osterzgebirge Vogtlandkreis Zwickau Do 3 kringfräie Stääde fon Saksen sunt: Chemnitz Dresden Leipzig


Saksen-Anhalt is n Buundeslound in Düütsklound. In äänelke Foarm bestuude dät Lound al in'e DDR-Tied fon 1947 bit 1952 tou, dan wuude dät de facto deeld, uk wan't de jure noch n bitje langer bestuude. Ätter ju Weende is dät nit heel un aal, man steedenwiese in dän sälge Skeedferloop wiergruunded wuuden. Dät Lound Saksen-Anhalt is in't Noude fon een läige Loundskup bestimd, fääre suudelk rakt dät uk Bierge, biespilswiese die Harz in't Suudwääste, wier uk die Bloksbierich (Brocken) lait, mäd 1141,1 m u. NN die hoochste Punkt fon't Lound. Truch Saksen-Anhalt ferlopt uk ju Benrather Linie, ju Isoglosse twiske machen un maken, also dät Skeed twiske Plat un Bupperloundsk Düütsk. Deer mout me oaber tou kweede, dät dät Platdüütske, dät ätter dän oolde Bruuk in't Noude fon Saksen-Anhalt boald wuude, junner nit moor oafter tou heeren is. Do Loundkringe sunt: Altmarkkreis Salzwedel Anhalt-Bitterfeld Börde Burgenlandkreis Harz Jerichower Land Mansfeld-Südharz Saalekreis Salzlandkreis Stendal Wittenberg Do kringfräie Stääde sunt: Dessau-Roßlau Halle (Saale) Magdeburg


Thüringen is n Buundeslound in Düütsklound. Do kringfräie Stääde sunt: Erfurt Eisenach Gera Jena Suhl Weimar


Ju Aastsee of Baltiske See is n See twiske Skandinavien un dän Räst fon Europa. Ju Aastsee wäd begränsed fon: Dänemark un Düütsklound (Släswiek-Holsten) in dät Wääste Sweden in dät Noudwääste, Finlound in dät Noude, Estlound, Letlound, Litauen un Ruslound in dät Aaste Polen un Düütsklound (Mecklenbuurich-Foarpommern) in dät Suude Do grootste Ailounde in ju Aastsee sunt: Gotlound Ölound Saaremaa Hiiumaa Rügen Bornholm


Ju Noudsee is n Deel fon dän Atlantiske Ozean un läit in dät Noudwääste fon Europa. Ju wäd begränsed fon Norwegen und Dänemark in dät Aaste, Düütsklound, do Niederlounde, Belgien un dät Sleeuwekanoal in dät Suude un Groot-Britannien in dät Wääste. Ju truchsleek Djüpte is uungefeer 95 m. Bie ju Kuste fon Norwegen läit die djoopste Punkt (uungefeer 700 m). In ju Noudsee rakt et fuul Oulje un Gas wierfon al fuul uut dän Boudem hoald wuuden is. Fröier waas ju Noudsee bekoand as Mare Frisicum weegen do Fräisen do deer an ju Kuste woonden un n wichtigen Skipfoart hieden.


Brussel is ju Haudstääd fon Belgien. Deer woonje uungefeer 1 million Moanskene. Die Haudsit fon dän Europäiske Union un NATO sunt in Brussel.


Ne Enzyklopädie is ne strukturierde, skrieuwene Samlenge fon moanskelk Wieten, oafte uutwieded mäd Bielden, Luudapnoamen un Video-Materioal. Enzyklopädien konnen algemeen weese un Artikkele änthoolde uur allerhound Themen, af do konnen spezialisierd weese Ne Enzyklopädie wäd touhoopestoald fon Enzyklopädiste. Gewöönelk rakt dät ne zentroale Redaktion, ju der Fäkspezialiste anstoalt uum Artikkele tou skrieuwen af tou beoarbaidjen.


Panama (Spanisk: República de Panamá; IFA: re'puβlika ðe pana'ma) is n Lound ap ju deerätter benaamde Loundbrääch fon Panama twiske Noud- un Suudamerikoa. Ju Haudstääd is Panama-Stääd. Dät Lound wuude in 1903 truch Suldoaten fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa besät un foar uunouhongich ferkloort, uum dän Bau fon dän Panamakanoal beeter unner Kontrolle tou hääben. In't Foaren hiede dät n Deel fon Kolumbien weesen. Panama lait in Middel-Amerikoa, ap ju smälle Loundbrääch fon Panama, ju Noud-Amerikoa un Suudamerikoa ferbindt. Uumdät düsse Ferbiendenge n bitje beeged is un nit gans liek ferlopt, lait ap ju Noudersiede die Atlantik, wilst ap ju Suudersiede die Pazifik is. As kunstelke Woatersträite twiske do bee Ozeane tjoont die Panama-Kanoal, die twäärs truch dät Lound ferlopt. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Volcán Barú (3477 m). Ju grootste Äi fon Panama is dät Panama Kanoal. Ju Noudkuste hiert geografisk tou dät Karibiske Gebiet. Do Noaberlounde fon Panama sunt: Costa Rica, in dät Wääste, Kolumbien, in dät Aaste. Do ooldste archäologiske Funste uut Panama sunt tweelichduusend Jiere oold, dät honnelt sik uum Piel-Spitsen. Touminst sänt düsse Tied rakt dät also Ljuude in dät Rebät. Ju Neolithisierenge, also die Uurgong fon een Joagd- un Sammel-Wirtskup


Do Kurden sunt n Foulk, wierfon do Meegliedere nit bloot in Kurdistan lieuwje, man uk in fuul uur Lounde appe ganse Waareld. Mädnunner rakt et twiske do 30 bit 37 Millione Kurden, wierfon 15-20 Millione in ju Turkäi, 6.6 Millione in Irak, 6-9 Millione in Iran un 2 Millione in Syrien. In Europa woonje uungefeer 1 Millione Kurden. Ju Meerhaid fon do Kurden sunt sunnitiske Muslime, do 3-5 % Schiiten woonje grootendeels in Irak un Iran. Do Kurden hääbe ne rieke Foulksliteratuur, hierfon kon dät Nationoalepos Mem û Zîn (1695) fon Dichter Ehmedê Xanî naamd wäide. In dät Jier 1935 is die eerste Roman fon ju Näitied in dät Kurdiske skrieuwen wuuden, Şivanê Kurd, skrieuwen fon Ereb Şemo. Truch do ferskeedene Dialekte is ju Äntwikkelenge fon dät Kurdiske as Skriftsproake stuur. Ätter wäkke skäl ju oustamme fon dät oolde Mediske. Kurdica.com - Kurdisk Enzyklopedia


Bielde:Drone video of Estonia 2021.webm Estlound is n Lound in Europa. Ju Haudstääd is Tallinn un die Präsidentin fon ju Republik is siet 2016 Kersti Kaljulaid. Estlound is litjer as Läichsaksen. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Suur Munamägi (318 m). Ju grootste Äi fon Estlound is die Narva. Dät grootste Meer is die Peipsi Järv. Tou dät Lound heere moor as 1500 Ailounde. Estlound wäd begränsed fon: Ruslound in dät Aaste, Letlound in dät Suude, Ju Aastsee in dät Noude un Wääste. Dät Bruttoinloundsprodukt pro Kop waas $21.800 in 2007. In 2007 waas 3% fon ju ganse Wirtskaft Buuräi, 28,5% Industrie un 68,5% Tjoonste. Estlound häd 1.340.021 Ienwoonere (2008), deerfon woonje 403.505 in ju Haudstääd Tallinn (2006). 68% fon do Ienwoonere sunt Esten, 25% is Rusk un 7% sunt Uurswäkke. Dät Estniske is ju offizielle Sproake in Estlound, dät Ruske is ju grootste Minderhaidssproake.


Ju Etymologie befoatet sik deermäd, outouleeden wier uus Woude häärkuumen dwo. Foar do ‘groote’ Sproaken as dät Düütske is dät in wieduut do maaste Fälle al oarich uutsoacht wuuden en fäästlaid in Etymologiske Woudebouke. Foar do litjere Sproaken - mäd Uutnoame fon t.B. dät Hümlingske - is dät oawers nit so. Foar fuul fräiske un uk wäkke seelter Woude bestounde oawers al Sunnerstudien. Foar dät Wäästfräiske kon me deerfon fuul bienunner fiende bie Spenter (1968) un foar dät Noudfräiske bie Löfstedt (1928) un (1931). Besunners Regionoalwoude fint me bie Book (1996). Fääre rakt dät oafte uk kuute etymologiske Bemäärkengen in ‘algemeene’ Woudebouke, as foar dät Seelterske in do al ärschienene Beende fon dät NSW. Deerbie honnelt sik dät dan uum kuute Ferwiese ätter uur Sproaken, wierbie do Ferhältnisse oafte noch goarnit uutoarbaided wuuden sunt. Bie ju etymologiske Beschrieuwenge bruukt me bestimde Teekene, as: > wäd tou < äntsteen uut * äntsleetene man nit belaide Foarm fon n Woud. Do behonnelde Woude wäide scheeuw stoald un ju Betjuudenge twiske ‘ ’. Fääre wäide Sproakoukuutengen ferwoand. Do Woude sunt ap ferscheedene Wiesen in ju Sproake keemen: Äärfwoude. Biespil: kweede "sagen", dät ooldfräisk quetha äntstamt. Deer ieuwenske koom al sidza foar, wier do


Europa is n eurasisken Subkontinent, die in dät eeuwendloundiske Toanken daach moor as n Kontinent beteekend wäd. Dät is in dät Wääste kulturäl un historisk feronkerd is. Europa häd ne Fläche fon 10,5 Mio. km² un is deermäd ätter Australien die twäidlitste Kontinent. Mäd uungefeer 680 Mio. Ljuude, do deer lieuwje, häd et oawers moor Ienwoonere as Australien, Noud- of Suudamerikoa. Europa gränset in dät Suude an dät Middelmeer, in dät Wääste an dän Atlantik, in dät Noude an ju Arktis un dät Skeed in dät Aaste is nit gans fäästlaid, deer rakt dät Diskussione, man maastens wäide dät Gebierge Ural mäd glieknoomigen Flus Ural, as Kaspisk Meer, dän Kaukasus un ju Swotte See as natüürelk Skeed juun Asien nuumen. Europa bestoant däälich politisk uut 46 souveräne Stoate: Europa häd mäd 680 Mio. Ienwoonere ätter Asien un Afrikoa die träädgrootste Befoulkengstaal fon aal Kontinente un heert tou do ticht besiedelde Deele fon de Waareld. Ju Befoulkengstichte is in n Truchsleek 65 Ienwoonere/km². Ap hoochste is ju in Wääst-, Middel- un Suudeuropa, in Gjuchte Noude un Aaste wäd ju läiger. Fuul europäiske Lounde oarbaidje nu touhoope in ju Europäiske Union. Moor as 90 Prozent fon do Ienwoonere baale indogermaniske Sproaken. Ap


Dät Köönichriek Thailound is n Lound in dät Suudaaste fon Asien. Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Doi Inthanon (2565 m). Ju grootste Äi fon Thailound is die Chao Phraya. In dät Aaste gränset Thailound an dän Gulf fon Thailound, in dät Wääste an dät Andamaniske Meer. Groote Stääde ieuwenske ju Haudstääd Bangkok sunt: Chiang Mai, Nonthaburi, Samut Prakan, Nakhon Ratchasima (fröier Khorat), Khon Kaen un Chonburi. Thailound wäd fon do naiste Lounde begränsed: Laos, in dät Noudaaste, Kambodscha, in dät Aaste, Malaysia, in dät Suude, Myanmar, in dät Wääste. Dät Klima is tropisk-monsunoal, ju Temperatuur lait dät ganse Jier in truchsleek buppe de 18 °C. In Thailound rakt et nit so as bie uus do fjauer Jierstieden, man moundelke Rienfal wäd deer meeten. So rakt et in Thailound do tjo Rienjierstieden. (1) fon November bit Februoar ju foarhärskjende Noud- bit Noudaastwiende druuch un köilige Luft hääroun, (2) in die Foarmonsuun-Tied bit Moai härskje do hoochste Temperatuure (oafte düüdelk uur 35 °C), (3) fon Juni bit September duuret ju Rientied mäd dän Monsuun uut dät Suudwääste wai. Foargeskichte un Wonderengsperiode Dät Köönichriek fon Sukhothai (13. – 14. Jh.) Dät Köönichriek fon Ayutthaya (15. Jh. – 1767) Die Thonburi-Periode


Asien is fon sien Flakte, 44.614.500 km², sowät n Träädel fon ju Loundmasse, die grootste Waarelddeel; juust so is dät uk mäd moor as fjauer Milliarden Moanskene, moor as n Haaldeel fon ju Moanskhaid, die befoulkengsstäärkste. Touhoope mäd dät litjere Europa wäd Asien oafter tou Eurasien touhoopefoated. Uumdät Asien so groot is, uumfoatet dät masse ferskeedene Klima- un Vegetatsjoons-Rebätte fon do noudelke Poloar-Rebäte in Sibirien uur ju mäitigede Soone, uur do kontinentoale Steppen biespilswiese in Kasachstan un druuge Binnenwöisten as ju Taklamakan, bit tou dät fon'n Monsun bestimde Tropiske Klima in't Suude. Dät sunt uk bloot Biespile. Asien bestoant däälich politisk uut do naiste Stoate: Aast-Timor Afghanistan Armenien Aserbaidschan Bangladesch Bahrain Bhutan Brunei Foulksrepublik China do Fereende Arabiske Emiroate Georgien Indien Indonesien Irak Iran Israel Japan Jemen Jordanien Kambodscha Katar Kasachstan Kirgisien Kuweit Laos Libanon do Maledive Malaysia ju Mongoläi Myanmar (Burma) Nepal Noud-Korea Oman Pakistan Palästina do Philippine Ruslound Singapore Syrien Sri Lanka Suud-Korea Tadshikistan Taiwan Thailound Turkäi Turkmenistan Usbekistan Vietnam


Antarktikoa is n Waarelddeel uum dän Suudpool fon ju Äide, mäd ne Loundmasse fon 13,2 Millionen km². Uum dän Waarelddeel tou lait die Antarktiske Ozean, die uurgungt in dän Pazifiske Ozean un dän Indiske Ozean. Uungefeer 90 % fon aal dät Ies ap ju Äide un 75 % fon do Swäitwoater-Reserven sunt in ju bit tou 4500 m tjukke Iesdäkke äntheelden. Uungefeer 280.000 km² fon dän Waarelddeel is iesfräi, dät is sowät 2,4 Prozent fon ju ganse Loundfläche. Et rakt neen Lounde ap Antarktikoa, man dät rakt Lounde do Ansprüche moaked hääbe ap Deele fon Antarktikoa. Do fertreedene Lounde moakje Foarskenge ap dät Waarelddeel un deerfoar rakt et ferscheedene Foarskengsstatione. Die Arktiske Ferdraach is fon ferscheedene Lounde unnerteekend. Deeroun stoant, dät do nit bewoonde Gebiete fon Antarktikoa twiske 60 un 90 Groad suudelke Bratte bloot foar freedelke Benutsenge of wietenskuppelke Foarskenge foarbeheelden blieuwe.