Acrylmoaleräi is dät Moaljen mäd Acrylfaawen. Wät deer bie ruutkumt, lät oafter so as Ouljemoaleräi, man ju Äntstoundenge is heel uurs. Acrylfaawen druugje fuul gauer as Ouljefaawen, also mout me uk gauer moalje. Buutedät basiert Acrylfaawe ap Woater un Ouljefaawe ap Oulje. Misked wäide konnen do bee normoal bloot mäd Hälpe fon Seepe, man dät wäd säilden moaked.


Adolph Friedrich Erdmann von Menzel (bädden ap dän 8. Dezember 1815 in Breslau, oadeld 1898, stuurwen ap dän 9. Februoar 1905 in Berlin) waas aan Kunstler un wäd oafter blouked as die wichtichste düütske Reeoalist fon dät Njuugentienste Jierhunnert. Bisunners bikoand moakeden him sien Oubieldengen fon Freerk dän Groote. Interessant is, dät hie, as Suun fon aan Steenpränter al kunstlersk foarbielded, bloot foar een hoolich Jier ju "Berliner Akademie der Künste" bisoachte, un dät bolde wier aproate un sik säärm aal biebroachte. Daach wude hie aan bikoanden Kunstler. Een Skilleroatsje, wierap die musikoalske Prüüsenheersker Freerk die Groote een Floiten-Konsäärt spiedelt Een Iersenwalswierk Bläistik-Teekenge fon een Jeerefät ap aan Woain Adolph von Menzel (Düütske Biographie)


Aiskylos waas foar Sophokles un Euripides die ooldste fon do träin groote Dichtere fon ju Griechiske Tragödie. Fon eenige Stukke sunt bloot Deele uurlääwerd, man hier een Lieste fon do, do heel un aal uurlääwerd sunt: Πέρσαι (Pérsai; Do Päärsere) (472 f. Kr.) (Fäärme Pries bie do Dinonysien; Ju ooldste ärheeldene griechiske Tragödie.) Uur dän Ousleek fon do Päärsere bie Salamis. Προμηθεύς δεσμώτης (Prometeús desmótes; Die buunene Prometheus (uum 470 f. Kr.; Wäkke Foarskere bitwieuwelje, dät dät Stuk äächt is.) Biginnenge fon een Prometheus-Trilogie. Ἑπτὰ ἐπὶ Θήβας (Heptá epí Thébas; Do soogen juun Theben) (467 f. Kr.) Eendenge fon ju Theboanske Trilogie Ικέτιδες (Hikétides; Do uum Skuul smeekende (twiske 465 f. Kr. un 460 f. Kr.) Woarskienelk ju Biginnenge fon ju Danaiden-Trilogie. Ὀρέστεια, Orestie (458 v. Chr.), in do Deele Ὀρέστεια α, ᾿Αγαμέμνων (Orésteia 1., Agamemnon Agamemnon) (458 f. Kr.). Fäärme Deel fon ju Trilogie. Keening Agamemnon wäd möärend. Ὀρέστεια β, Χοηφόροι (Orésteia 2. Choephóroi; Do Wäiwiendreegersken) (458 f. Kr.) Klytaimnestra wäd truch hieren Suun Orest möärend. Ὀρέστεια γ, Εὐμενίδες (Orésteia 3. Eumenídes; Do Eumeniden) (458 f. Kr.) Entsühnung des Muttermörders Orest.


Aísōpos waas aan griechisken Dichter fon Foabeln un Lieknisse, die uum 600 foar Kristus lieuwde. Hie jält as die Gruundlääser fon ju europäiske Foabeltraditsjoon. Uur him is nit moor fuul fääststoalboar, uumdät sik do Uurlääwerengen tou aan Deel juunbaale. Hie waas wäil aan griechisken Skloue (un dät is woarskienelk, uumdät ju Foabel in düsse Tied een Literatuur-Foarm fon dät meene Foulk waas), un koom fielicht uut Phrygien, ätter Aristoteles uut Thrakien. Hie skäl moorere Boase tjoond häbe, bit aan him fräiliet. Dan koom hie ätter dän Hoaf fon Keening Kroises, wier hie truch sin klouken Wit so fuul Ounsjoon roakede, dät bolde tou aan Soanden fon dän Keening wude. Ätter Aristophanes wude hie dan in Delphi fon do Priestere wain Goddeslästerenge möärend.


Albert Bierstadt (bädden 7. Januoar 1830 in Solinge, stuurwen 18. Februoar 1902 in New York City) waas aan US-amerikoansken Moaler fon limbuurichsken Uursproang. Man hie unnernoom Raisen ätter Europa, wier hie moor fon ju Moalerkunst leerde. Albert Bierstadt moalde romantisk, un uumdät hie, as eenige Moalere (foarallen in Amerikoa) fuul mäd dramatiske Ljoacht-Effekte wierkede, wäd deer mongs fon aan oainen Stil, dän Luminismus, boald. Man mäd düssen Bigriep skuul me gjucht foarsichtich uumgunge, Luminismus wäd näämelk noarmoal tou een spesjoale Oard fon dän leeten Impressionismus kweeden, un dät is heel uurswät! Ju riesende Sunne in dät Yosemite-Doal Monken do Berner Alpen Een Leeger fon Indioanere Ju kaliforniske Kuste


Alexander Sergejewitsch Puschkin (Rusk: Алекcа́ндр Серге́евич Пу́шкин, wietenskupelke Transliteratsjoon Aleksandr Sergeevič Puškin; bädden ätter dän julioanske Kalänner ap dän 26. Moai, ätter dän gregorioanske Kalänner ap dän 6. Juni 1799 in Moskau; stuurwen ätter dän julioanske Kalänner ap dän 29. Januoar un ätter dän gregorioanske Kalänner ap dän 10. Februoar 1837 in Sänt Päitersbuurich) jält as rusken Nasjonoal-Dichter un Gruundlääser fon ju moudeerne ruske Literatuur.


1836: Ätter dän Dood fon Köönich Anton kumt sin Suun Freerk August II. ap dän Troon fon't Köönichriek Saksen 1920: Rieksdaisköäre: Ju Weimarer Koalitsjoon ferljust hiere Moorhaid un dät rakt stäärke Winste foar USPD un gjuchte Paatäie (DNVP, DVP). 1944: Begin fon ju Loundenge fon do wäästelke Allierden in ju Normandie. Ju Operation wäd Operation Overlord of D-day naamd. 1982: Israel begint dän eerste Libanonkriech, uum ju Fernäilenge fon ju PLO tou roakjen. 1986: Dät Foan- un Feenmuseum Elisabethfeen wäd gruunded. 2013: Die foarige Agent Edward Snowden lät fon ju Washington Post un dän Guardian ju stoatelke Uurwoakenge t.B. truch dät PRISM-Programm fon dän Amerikoanske Stilkentjoonst NSA eepentelk moakje. 1799 - Alexander Sergejewitsch Puschkin, aan rusken Skrieuwer (Ounjääfte fonsäärm ätter dän gregorioanske Kalänner) 1946: Gerhart Hauptmann, düütsken Skrieuwer un Dramoatiker 2003: Angelika Kill, düütske Nunne un Skoulkoasterske


1840: Prins Albert von Sachsen-Coburg und Gotha hilket ju britiske Kööniginne Victoria. 1919: Dät Wät uur ju Foarloopende Rieks-Moacht räägelt dän Uurgon fon't düütske Kaiser-Riek tou ju Weimarer Republik. 1981: As eerst arabisk Stoats-Upperhaud boalt Anwar as-Sadat foar dät Europa-Parlemänt in Luxemburg, hie aasket fon Israel un do Palästinensere, sik juunsiedich antouärkannen. 1837 - Alexander Sergejewitsch Puschkin, aan rusken Skrieuwer (Ounjääfte fonsäärm ätter dän gregorioanske Kalänner)


Ambrogio Lorenzetti, mongs uk Ambruogio Laurati (bädden uum 1290 in Siena, stuurwen uum 1348 juust deer) waas aan italieensken Kunst-Moaler uut dät Middeloaler, die as Foarlooper fon ju Renaissance jält. Hie greep näämelk, afwäil hie in een Tied lieuwde, wier ju griechiske Literatuur uut dät Oalerdum in't wäästelke Europa nit goud bikoand waas, ap Motive fon Homer un Hesiod tourääch. Een Altoarbielde in Foarm fon een Triptychon Uutwierkenge fon een goude Heerskup in ju Stääd Ljoachtmisse-Bielde (In een noch nit fuleendede Foarm fon Säntroalperspektive)! Ferkändigenge oun Maria


Andy Warhol, uurspröängelk Andrew Warhola (bädden ap dän 6. August 1928 in Pittsburgh, Pensylvanien; stuurwen ap dän 22. Februoar 1987 in New York City) is wäil die bekoandste Fertreeder fon ju Pop Art. Hie waas aan Suun fon russiniske Oolden un begon al in sien Bäidenstied, tou teekenjen un tou moaljen. Uum 1950 begon hie, uut Hoat ap ju elitäre Kunst fon do Expressionisten, mäd ju Pop Art. In düssen Stil äntwikkelde hie sik fon aan ärfoulchrieken Rekloamegrafiker tou aan waareldwied bekoanden "Star" fon ju Bieldende Kunst. Tou Begin moakede hie fergratterde Comic-Bielden, man bolde määrkede hie, dät Roy Lichtenstein in düsse Tied in New York juust dät sälge diede - un beeter! Also moaste sik Andy Warhol uurswät ienfaale läite. Leeter wude hie foarallen deerfoar bekoand, dät hie Photographien moakede un mäd ju Sieuw-Pränt-Technik präntede. Man hie moakede uk uur Seeken, so troalde hie t.B. uk Filme. Sien twodimensjonoale Bielden, t. B. ju bekoande Bielde fon Ju Marilyn Monroe, aan Sieuwpränt, konnen hier nit oubielded wäide, uumdät deer noch Uurhieuwergjucht ap is. Fon Andy Warhol uumewierkeden BMW M1


Andrea Pozzo, uk Puteus af Pozzi (bädden ap dän 30. November 1642 in Trient; stuurwen ap dän 31. August 1709 in Wien) waas aan Moaler un Architekt, die foarallen foar sien Trompe-l’œil-Kuppel-Fresken bikoand is. Man hie diede nit bloot praktisk moaljen, hie waas uk aan wichtigen Theoretiker fon ju illusionistiske Moaleräi fon sien Tied. Buutedät waas hie aan Laienbruur fon do Jesuiten.


Antonín Leopold Dvořák [ˈantɔɲiːn ˈlɛɔpɔlt ˈdvɔr̝aːk] (bädden ap dän 8. September 1841 in Nelahozeves; stuurwen ap dän 1. Moai 1904 in Praag) waas aan böömisken Komponist. Hie ferboont Oainskuppe fon Klassik, Romantik un böömiske Foulksmusik, man aaltouhoope kon hie as Fertreeder fon ju romantiske Musik blouked wäide. Bisunners bikoand is sien 9. Sinfonie "Uut ju Näie Waareld". Deer oane sunt uk pentatoniske Steeden tou fienden, do oun ju Indioaner-Musik ärinnerje, un ieuwenske dät uk Synkopen, as do uut Negro Spirituals bikoand sunt. Man hie uurnoom deer neen Motive direkt fon.


Die Noome Athene biteekent: Ju Haudstääd fon Griechenlound, deer foar kiek bie Athene (Stääd)! Een Godinne fon do Oolde Griechen, deer foar kiek bie Athene (Godinne)!


Antonio Lucio Vivaldi waas aan venesioansken Komponist. Hie komponierde toufäärme Musik in dän Stil fon dän Barock, ätters wikselde hie dan tou ju Galante Musik, ju een Foarfoarm fon ju Klassik waas. Man dät wüülen dan do Ljuude in Venedig nit moor heere, also geen hie ätter Wien, wier hie sowät een Jier leeter stoorf. Dät bikoandste Wierk fon Vivaldi sunt wäil Do fjauer Jierstiede.


Aquarellfaawe af Aquarellklöär is een in Woater löösboare Faawe, ju, mäd een normoale Woatermasse fermoald, nit däkket (dät hat, die Unnergruund skiemert truch). Ju bistoant uut een Biendemiddel (Gummi arabicum) un Pigmente un wäd mäd Woater fertänd. Aquarellmoaleräi


Ju Aquarellmoaleräi is dät Moaljen mäd Aquarellfaawen. Mäd Woater fermoalde Faawen wuden al in ju Steentied bruukt, t.B. in Höölenmoaleräien. Man dät wieren noch neen Aquarellfaawen in dän Sin fon däälich, do däkkeden fuul moor, un do wuden uk uurse Techniken bruukt, t.B. mäd stuuwende Faawpigmänte un aal sowät. Aleer wude Aquarellfaawe bloot bruukt, uum Skizzen un Studien tou moakjen. Wäkke Aquarelle fon Albrecht Dürer sunt indäid bikoand wuden un häbe dän Roup fon ju Aquarellmoaleräi een bitje stäärked, man daach häd Albrecht Dürer säärm sien Aquarelle bloot as Skizzen un Studien blouked, un so bleeuw dät uk noch een poor hunnerd Jiere. Läiweloa broachte aan Romantiker uut Änglound, dät waas Joseph Mallord William Turner, ju Aquarellmoaleräi tou ju Bitjuudenge, ju ju däälich in ju Moalerkunst häd. Kop fon aan Räi-Buk, moald fon Albrecht Dürer Ju Päiterssäärke fon dät Suude, moald fon Joseph Mallord William Turner In ju Aquarellmoalwiese rakt dät two wichtige Moalwiesen, dät is dät Lasierjen un dät Lavierjen. Maasttieds wäide ferskeedene Moalwiesen ferbuunen. Dät Lasierjen (af: ju Lasuurtechnik) is, wan me mäd wäite Faawe ap druugen Unnergruund moald. Dät is dan so, dät me in moorere Faaw-Loagen moalt, wiertou een Faawloage aaltied druuged weese mout, eer ju


Arnold Böcklin (bädden ap dän 16. Oktober 1827 in Basel; stuurwen ap dän 16. Januar 1901 in San Domenico bie Fiesole, Provins Florenz, Italien) waas aan Swaitser Moaler, Teekner, Graphiker un Bieldehauer fon dän Symbolismus. Hier een poor Wierke. Uumdät dät symolistisk is, kon deer fuul uutinterpretierd wäide. "Venus Genitrix" - Latiensk foar: Venus, ju Ärtjuugerske. Venus waas in dät Oolde Room ju Goddine fon ju Ljoofte. Hier nimt Böklin ju Sinbielde un wiest deermäd, wo wichtich sowät as Ljoofte is, dät dät Lieuwend in Gong blift. Uk Venus hieren Suun, Amor (Latiensk foar: Ljoofte), uk naamd "Cupido" (Liedenskup), spiedelt een wichtige Rulle, hie stikket unner dät Poor een Fjuur oun, wier een Sinbielde. Dät Böcklin ju Foarm fon dät Triptychon bruukt, ju aleer maasttieds foar Altoarbielden bruukt wude, wiest, dät him dät wichtich waas, dät düsse Seeke aleer in dän heedenske Gloowe een wichtige Rulle spiedeld häd. Dät Dooden-Ailound (III). Die Dood spiedelde foar Böcklin een wichtige Rulle. In sien Lieuwendstied ferloos hie aachte fon sien fjautien Bäidene, hie kreech säärm dät Narrenfiewer un aan Sleek. Bie ju fäärme un ju twäide Version noch nit, man fon ju trääde Version oun skreeuw hie sien Initioalen ap een fon do


Carl Spitzweg (mongs uk: Karl Spitzweg; bädden ap dän 5. Februoar 1808 in Unterpfaffenhofen; stuurwen ap dän 23. September 1885 in München) waas aan düütsken Moaler uut dät Njuugentienste Jierhunnert. Hie waas aan rieken Mon un kuude sik dät laistje, tou moaljen, sunner Bielden tou ferkoopjen un ju Moalerkunst hiede hie sik maast säärm biebroacht. Hie gjuchtede sik also nit ätter Koastere un uk nit ätter do Wonske fon Kunden, deeruum häd hie aan gjucht oainen Stil. Mongs wäd hie dät Biedermeier touoarderd (aan Stil, die ju Idylle fon dät Burgerdum beswoor), man dät paaset uk nit so gjucht, uumdät Carl Spitzweg dät Burgerdum un sien Idylle nit säilden in sien Bielden ferspotede - aaldät hie deer säärm tou heerde. Spitzweg sien Kunst is ful fon Wit un Spot, me kon fuul fon sien Bielden as karikatuurenhaftich beteekenje. Ieuwenske ju Moalerkunst befoatede hie sik uk mäd Dichtenge. "Joagd-Uunluk" Ju Bielde wiest aan uunbiholpenen Sundaisjeeger "Die Boukewurrm" "Die braidjende Foarpost" "Die Postlooper in't Rousendoal"


Caspar David Friedrich (tou Waareld keemen ap dän 5. September 1774 in Griepswoold; stuurwen ap dän 7. Mai 1840 in Dresden) waas aan düütsken Moaler fon ju äddere Romantik. Hie belieuwde säärm dän Ferfaal fon dät Hillige Roomske Riek un waas nit toufree mäd dät in litje Fürstendume kleeuwde Düütsklound. Sien Loundskupsbielden wiese nit aaltied, man oafter ferskeedene Düütske Regionen, un uk oun ju Dracht fon Ljuude, do hie moalde, lät sik ärkanne, dät hie sik een eenich Düütsklound wonskede. Wonnersmon uur een See fon Dook, 1818 Kriet-Fälsen ap Rügen, 1818 Ju Ies-See, 1823 / 1824 Die Watzmann, 1824 - 1825 Caspar David Friedrich (Düütske Biographie)


Dät Violoncello, oafter kuut Cello naamd (in Seelterske Skrieuwwiese: "Tsjällo"; Moortaal: Celli) is een wichtich Striek-Instrument, dät een Fjoole lieket, man fuul gratter is un apgjucht spiedeld wäd, juust so as aan Kontrabass. In een Striek-Kwattät häd dät Cello ju Tenor-Stämme. Naiapnoame Ernst Reijseger mäd Cello Luigi Boccherini (18. Jierhunnert) spiedelt Cello. Goud tou ärkannen is, dät dät in düsse Tied noch naan Stiekel hiede un mäd do Beene heelden wude.


Dät Cembalo (Uurspröängelk: Clavicembalo, uk: Gravicembalo; in Seelterske Skrieuwwiese: Tsjämbalo; Moortoal: Cembali) is aan Foarlooper fon dät Klavier, bie dän do Säiden mäd Fuggenkiele tuuked wäide. Cembali rakt dät sänt dät Füüftienste Jierhunnert, jo hieden hiere Bloitetied in ju Renaissance un dän Barock. Wier äntdäkked wude dät Cembalo in dät äddere twintichste Jierhunnert, man in düsse Tied häd me dät oolde Intrumänt unner Ferweendenge fon näimoudiske Klavier-Technik baud, un dät klingt nit so goud. Do läipe Ätterbaue uut düsse Tied häbe dän Roup fon dät Cembalo foar loange Tied ferduurwen. Däälich bruukt me wier moor ju oolde, histooriske Technik.


César Auguste Jean Guillaume Hubert Franck (bädden ap dän 10. Dezember 1822 in Lüttich, Belgien; stuurwen ap dän 8. November 1890 in Paris) waas aan belgisk-frantsöösken Komponist un Oargelist mäd limbuurichske un düütske Wuttele. Hie wäd ju Romantik touoarderd un komponierde fuul Säärkemusik. César Franck (Düütske Biographie)


Charles John Huffam Dickens (as Pseudonym uk Boz; bädden ap dän 7. Februoar 1812 in Landport bie Portsmouth, Änglound; stuurwen ap dän 9. Juni 1870 ap Gad’s Hill Place bie Rochester, Änglound) waas aan ängelsken Skrieuwer. In sien Bäidenstied waas hie gjucht äärm un moaste Jäild fertjoonje, uumdät sin Foar mäd dän Räst fon sien Foamielje in dät Pieson waas, uumdät hie Skeelden hiede. Do Bilieuwnisse uut ju Äärmoud fiende sik wier in Charles Dickens sien Literatuur, wier oane hie sik oafter kloor ap ju Siede fon do äärme Ljuude stoalt, un do rieke un gietsige Ljuude kritisiert. Tou do bikoandste Wierke fon Dickens heere Oliver Twist un Een Wienoachtstälster. Normdoaten: GND: 118525239 (OGND) | KB (Niederlounde): 068342853 | LCNAF: n78087607 | VIAF: 88666393


Sir Charles Spencer Chaplin, naamd Charlie Chaplin (bädden ap dän 16. April 1889 fermoudelk in London; stuurwen ap dän 25. Dezember 1977 in Vevey, Swaits) waas aan britisken Komiker, Skauspiedeler, Regisseur, Komponist un Film-Produsänt.


Charles-Édouard Jeanneret-Gris, bikoand unner dän Kunstlernoome Le Corbusier (bädden ap dän 6. Oktober 1887 in La Chaux-de-Fonds in dän Swaitser Kanton Neuenburg; stuurwen ap dän 27. August 1965, in Ròcabruna Caup Martin in Suudaast-Oksitanien, tichte bie Monaco) waas aan swaitserisk-frantsöösken Baukunstler, Baukunsttheoretiker, Stäädploaner, Moaler, Teekner, Bieldehauer un Mööbelploaner. "Centre Le Corbusier" in Zürich Huus in Stuttgart-Weißenhof Een fon do eepentelke Iengjuchtengen in Chandigarh, Indien Huus in Berlin


Me boalt fon aan Chor, wan moorere Sjungere mädeenuur sjunge, un, in dän Fal, dät jo moorstämmich sjunge, älke Stämme fon moor as aan bisät is. Is älke Stämme bloot eenpeld bisät, boalt me fon een Vokoal-Ensemble. Die Bigriep fon dän Chor as Koppel fon Sjungere wude toufäärme in dät 17. un 18. Jierhunnert definierd, eer kwad me dät tou älken Koppel fon Musikere.


Ju Bieldehaueräi is een Foarm fon ju Bieldende Kunst, ju tjodimensionoale Kunstwierke häärstoalt. Dät sunt Skulptuuren: Uut Steen häuwene, uut Holt snitkede af uurs uut fääst Materioal moakede tjodimensionoale Kunstwierke Plastiken: Uut Metall geetene, uut Toon foarmde af uurs uut wook Materioal moakede tjodimensionoale Kunstwierke Reliäffe: Moor of minner flakke Skulptuuren af Plastiken, do bloot een bitje in't tjodimensjonoale gunge. Däälich wäd twiske do Bigriepe Plastik un Skulptuur oafter nit moor so strom tränd. Dät mai deer oun lääse, dät do Techniken däälich mongs fermisked wäide.


Claude Monet waas aan Moaler uut Frankriek. Sien ädder Wierk gjuchtet sik ätter dän Realismus, man dät wonnelde sik moor un moor ätter dän Impressionismus, sodät Claude Monet däälich as Impressionist bekoand is. Monet sien Skilleroatsje "Impression, riesende Sunne" roate dän Impressionismus uurigens sin Noome. Monet is uk bekoand foar sin Tuun, dän hie säärm bääte sien Huus in Giverny ounlaid häd, deerfon hie uk eenige Skilleroatsjen moald häd. "Camille in't gräine Klood" Skilleroatsje fon 1866, deerap Monet sien leetere Wieuwmoanske moald häd. "Impression, riesende Sunne" Skilleroatsje fon 1872, deerap Monet dän Hoawen fon Le Havre moald häd. "Boanhoaf Saint Lazare in Paris, Ounkumst fon aan Toach" Skilleroatsje fon 1877, deerap Monet aan Boanhoaf moald häd. "Tuunwai" Skilleroatsje fon 1902, deerap Monet aan Wai in sin Tuun in Giverny moald häd. Normdoaten: GND: 11858345X (OGND) | KB (Niederlounde): 069126062 | LCNAF: n79055527 | VIAF: 24605513


Een Skulptuur is een uut Steen häuwen, uut Holt snitked af uurs uut fääst Materioal moaked tjodimensionoal Kunstwierk. Dät Moakjen fon Skulptuuren (uk Skulptuur naamd, as dät Ärtjuugnis) is ieuwenske ju Plastik aan Deelbiriek fon ju Bieldehaueräi. Däälich wäd die Uutdruk Skulptuur oafter uk in aan wiederen Sin bruukt, ju Plastik heert deer dan uk mee tou. Düsse nit moor so stromme Trännenge twiske do bee Bigriepe mai deer oun lääse, dät do Techniken däälich mongs fermisked wäide.


Een Plastik is een uut Metall geeten, uut Toon foarmd af uurs uut wook Materioal moaked tjodimensionoal Kunstwierk. Dät moakjen fon Plastiken is ieuwenske ju Skulptuur aan Deelbiriek fon ju Bieldehaueräi. Däälich wäd twiske do Bigriepe Plastik un Skulptuur oafter nit moor so strom tränd. Dät mai deer oun lääse, dät do Techniken däälich mongs fermisked wäide.


Ju Bieldende Kunst is aan Deelbiriek fon ju Kunst, in dän dät deeruum gungt, Wierke tou moakjen, do me griepe kon (uurs as t.B. in ju Musik, ju me bloot heere kon). Ju Bieldende Kunst säärm lät sik groaf iendeele in: Baukunst Bieldehaueräi Plastik Skulptuur Moalerkunst in dän gratteren Sin Kolloasje Kunst-Pränt Moalerkunst Teekenge


Moalerkunst (uk: Moaleräi af eenfach Moaljen) is dät Moakjen fon normoal twodimensionoale (flakke) Kunst-Wierke mäd Hälpe fon Faawe, ju ap Flakten apbroacht wäd. Deertruch unnerskadt sik ju Moalerkunst in dän strommen Sin fon ju Teekenge, ju nit uut Faaw-Flakten, man uut Faaw-Linien bistoant. Deertwiske rakt dät fonsäärm uk Uurgongs-Foarmen, do sik nit kloor ienoarderje läite. Ju Moalerkunst stoalt Skilleroatsjen häär. Ätter do bruukte Faawen un Techniken kon me twiske do foulgjende wichtige Foarmen fon Moalerkunst unnerskeede: Acrylmoaleräi Aquarellmoaleräi Fresko Ouljemoaleräi un moor. Fonsäärm kon me dät aal uk ätter Stilgjuchten iendeele, man een Iendeelenge ätter Stilgjuchten is een Seeke, ju sik nit bloot spesjoal ap ju Moalerkunst, man ap älke Foarm fon Kunst, iensluutend Musik, Literatuur un wät dät noch aal rakt, bilukt.


Allegorie is, wan ju Kunst een Seeke (oafter aan abstrakten Bigriep) truch uurs een Seeke, ju is griepboar, uutdrukt. Bisunners bikoand is ju Allegorie in ju Bieldende Kunst, deer rakt dät fuul allegoriske Skilleroatsjen, Skulptuuren uas. Man uk in ju Literatuur rakt dät Allegorien. Oafter sunt Allegorien Personifikationen. So sunt uk wäkke fon do griechiske blw. roomske Godde skiere Allegorien tou een Themoa, so toun Biespil ju roomske Godinne Iustitia - dät is Latiensk un hat fääre niks as Gjuchtfäidegaid.


Diego María de la Concepción Juan Nepomuceno Estanislao de la Rivera y Barrientos Acosta y Rodríguez, kuut: Diego Rivera (bädden ap dän 8. af 13. Dezember 1886 in Guanajuato; stuurwen ap dän 24. November 1957 in Mexiko-Stääd) waas aan bikoanden mexikoansken Moaler fon ju Moudeerne. Hie skäl kreoliske, ruske un indioanske Foaroolden häbe, man fielicht kwad hie dät uk bloot so. In sien Bielden ferwierkede hie uk sien kommunistiske Uurtjuugenge. Hie waas twäie mäd Frida Kahlo ferhilked. Deele fon do Fresken unner ju Biteekenge "Epos fon dät mexikoanske Foulk", äntsteen twiske 1929 un 1935 in dän Palacio Nacional. Uk uut dät "Epos fon dät mexikoanske Foulk": "Mexiko däälich un mäiden". Wan me ju Bielde toufäärme in sien Symbolik bikikt un ätters in dän Touhoopehong fon dät heele Kunstwierk sjucht, is tou ärkannen, wäkke Hoopenge Rivera mäd dän Komunismus ferbindt. Do Bielden deerfoar wiese dän Kamp twiske Azteken, un noch deerfoar wiese jo do Azteken mäd hier Moanskenoffer. Man mäd düsse Bielde lät Rivera do Ljuude positiv in ju Toukumst kieke. "Die Moanske foar ju Paad-Skiere" (1934 in dän Palacio de Bellas Artes in Mexiko-Stääd) - düsse Bielde is moald ätter dän atheistiske Toacht, dät die Moanske säärm dän Loop fon


Ju Gotik waas n Kunststil in dät leete Middeloaler. Die Kunststil äntstuude in Frankriek un spratte sik noudelk fon do Alpen gau uut. Ju Gotik is bikoand uum hiere Säärken mäd ju (Glääs-)Moalerkunst un do Spitboogen. Do gotiske Säärken weeren deerbie een Uumsättenge fon kristelke Toachte mäd fuul Symbolik. Man ju Gotik is nit bloot aan Stil fon ju Baukunst, afwäil ju deerfoar fonsäärm ap bikoandste is. Uk ap ju Musik, spesjoal ap ju Säärkemusik, hiede ju Gotik aan grooten Ienfloud: Ju Oargel wude nu tou aan wichtigen Deel fon dän Goddestjoonst. Ju Gotik häd sik in dät 12. Jierhunnert uut dän romaniske Kunststil äntwikkeld. In dät 16. Jierhunnert spratte ju Renaissance sik uut uur Europa, wiertruch ju Gotik hiere Ienfloud gau ferloos. Die Bigriep "Gotik" wude uurigens toufäärme in Italien fon Giorgio Vasari (1511 bit 1574) bruukt; it waas een Skäildwoud, dät sik fon dät Germanenfoulk fon do Goten oulatte. Vasari saach ju Gotik as babariske Kunst oun un wonskede sik ju Kunst fon dät Oalerdum (Antike) tourääch. Loange Tied bruukte me foar ju Gotik in ferskeedene Toale Woude, do sik mäd "Spitboogestil" af "Frantsööske Stil" uursätte läite. Daach häbe foarallen in dät njuugentienste Jierhunnert eenige Ljuude nit wist,


Diego Rodríguez de Silva y Velázquez (kristend ap dän 6. Juni 1599 in Sevilla; stuurwen ap dän 6. August 1660 in Madrid, waas aan barocken Moaler uut Spanien, die foarallen foar sien Portrait-Moalerkunst bikoand is. Hie hiede uk Kontakt tou Peter Paul Rubens, die fon him mäd ju spoanske Kunst fertjoud moaked wäide wüül. Skilleroatsjen fon Velázquez hieden in eenige Faale Ienfloud ap ju leetere Moalerkunst. Ounbeedenge truch do Hillige träin Keeninge, Bielde fon 1619 Bielde fon Philipp IV. (Spanien), Skilleroatsje fon sowät 1631 / 1632 Bielde fon dän Dwäärch Sebastian de Morra, die as Hoaf-Jöäkel heelden wuude, äntsteen twiske 1635 un 1645. "Las Menias" - Do Hoafwuchtere, Skilleroatsje fon 1656


Florenz is ju Haudstääd fon ju Region Toskana in Italien un waas fon 1865 bit 1870 ju Haudstääd fon dät Köönichriek Italien. In et 14. un 15. Jierhunnert blöide ju Stääd un hiede n grooten Ienfloud ap ju europäiske Kunst un Kultuur. Foar ferskeedene Kunstler un Geleerden waas Florenz hiere Woonsteede of Geboortstääd (so as Leonardo da Vinci un Dante Alighieri). Commons: Firenze – Mediendoatäie


Breinigerberg is n Täärp in dät departement Aachen in Noudrhien-Wäästfoalen, Düütsklound. Dät Gebiet foan Breinigerberg is ca. 4 km². Breinigerberg häd n Ienwoonertoal fon 971 (2005). Websteede fon Breinigerberg Breinig + Breinigerberg


1550: Helsinki, leeter ju Haudstääd fon Finlound wäd ap Befeel fon Gustav I. Wasa gruunded. 1817: Die badiske Ärfiender Karl Drais is foar dät eerste moal mäd sien "Loopmaskiene" ap Paad. Ju Maskiene jält as ooldsten Foarlooper fon dät Flitsepee. 1848: Bie dät twäide Wartburgfääst aaskje Studenten, oun ju Frankfurter Nasjonoalfersammelenge gjuchted, ju Uurfierenge fon do Universitäten in Nasjonoal-Oaindum, akademiske Sälwenferwaltenge un Finansierenge truch dän heele Stoat. 1866: Twiske dän frantsööke Kaiser Napoleon III. un dät Kaiserdum Aastriek wäd die Aastriekisk-Frantsööske stilkene Ferdraach ousleeten, die in dän Faal fon ne Aastriekiske Uurwinnenge Venetien uum dän Pries fon dät näitroalblieuwen fon Frankriek toutält. Uk Aastriek bräkt deermäd do Ferienbeerengen fon ju Düütske Buundesakte. 1935: Eende fon dän Chacokriech twiske Bolivien un Paraguay. Dät uumkampede Rebät Gran Chaco faalt an Paraguay. 1940: Ätterdät düütske Troppen ju Maginot-Linie truchbreeken hääbe, rüümje do frantsööske Eenhaide Lothringen. 1987: Dät Skoulmuseum Folmhusen wäd eepend. 1990: In dän Ferfaal fon ju Sowjetunion ferkloort Ruslound sien stoatelke Souveränität. 2018: In Singapur mäite sik US-Präsident Donald Trump un Kim Jong-un, die Diktoatoor fon Noud-Korea. Dät is dät eerste Moal, dät do Stoats-Upperhaude fon do bee Atoom-Moachte touhoope kuume. 1827: Johanna Spyri, Swaitser Skrieuwerske 1981: Nora Tschirner, düütske Skauspielerske un


Aan God - in wäkke Religionen gungt me fon moorere Godde uut - is foar ferskeedene Mythologien, Religionen un Gloowensuurtjuugengen as uk in ju Metaphysik een buppenatüürelk Weesen of een haagere Macht. In do ferskeedene Leeren fon do religiöse Uurtjuugengen häd aan God bisunnere Oainskupe un kricht een bisunnere Fereerenge. Commons: God – Mediendoatäie


Jerusalem is ju Haudstääd fon Israel un wäd uk as Haudstääd fon do Palästinensiske Autonomielounde in Ansproak nuumen, uumdät in dät Aaste ful Arabere lieuwje un foarallen uumdät Jerusalem uk foar do Muslime een Betjuudenge as hillige Stääd häd. Ju lait in do Judäiske Bierge twiske dät Middelmeer un Doode See un häd 933,200 Ienwoonere.


Diderik Buxtehude (bädden uum 1637 woarskienelk in Helsingborg, stuurwen ap dän 9. Moai 1707 in Lübeck, maast ap Düütsk "Dietrich Buxtehude" naamd) waas aan uut Deenemäärk stommenden Oargelist, die fon 1668 oun in ju Säärke St. Marien in Lübeck wierkede, wier hie as barocken Komponist bikoand wude. 1705 koom Johann Sebastian Bach tou Fout moor as 400 Kilomeetere fon Arnstadt ätter Lübeck wai, uum Buxtehude spiedeljen tou heeren; fermoudelk wude hie deer uk fon Buxtehude unnergjuchted.


Irlound is n Lound in Wääst-Europa un ju Haudstääd is Dublin. Irlound is n höägelich Lound mäd fuul Weeden un foarallen näi anplontede Buske. Hier un deer sjucht me middelhooge Bierge, In dät Wääste rakt dät n koal Foangebiet (do Bogs), wier Ljuude noch Eed greeuwe foar oaine Gebruuk. Ju Wäästkuste is an Steeden gjucht stail un fälsich (Moher). Die hoochste Bierich fon dät Lound is die Carrauntoohil (1.041 m). Ju grootste Äi fon Irlound is die Shannon. Wichtige Stääde in ju Republik sunt Dublin, Limerick, Donegal, Galway, Tralee, Cork. Irlound wäd begränsed fon: ju Iriske See in dät Aaste die Atlantiske Ozean in dät Wääste un dät Noude, ju Keltiske See in dät Suude, Noud-Irlound in dät Noudaaste. Irlound is al ädder befoulked wuuden fon do Kelten. Dät unnerschat sik deertruch, dät dät sieläärge neen roomske Besättenge häiwed häd. In dät Middeloaler roat et deer ferscheedene litje Köönichrieke, man leeter koomen do Wikinger, do aan Köönich foar dät ganse Lound anstoalden. Noch leeter koomen doo Angelsaksen, man eerste do Normandier moakeden Irlound gans tou ne Kolonie. Jo fäästigeden sik alleweegense in groote Kastäile un unnerdrukten ju keltiske Befoulkenge. Leeter wai broacht die ängelske Köönich fuul Protestante uut Schotlound ätter


Heinrich Christian Wilhelm Busch (15. April 1832 in Wiedensahl bie Stadthagen - 9. Januoar 1908 in Mechtshausen, däälich n Stääddeel fon Seesen in dän Harz) waas n betjuudenden Humorist un Satiriker, un wäd reekend as Stamfoar fon do Bieldefertälstere (Comics). Busch waas die Ooldste fon ne Familie mäd soogen Bäidene. As hie 9 Jiere oold waas, koom hie 1841 unner ju Suurge fon sin Oom Georg Kleine, Pestoor fon Ebergötzen bie Göttingen). Eerst trjo Jiere leeter saach er sien Oolden wier. Busch sin Oom roat him Privoatunnergjucht. In n Häärst 1846 look Wilhelm Busch mäd ju Familie Kleine ätter Lüthorst bie Solling, wier hie 1847 fon Pestoor Kleine konfirmierd wuud. In dätsälge Jier begon hie n Maskinenbau-Studium an ju Polytechniske Universität fon Hannover. 1851 unnerbriek hie sien Studium un studierde Bieldjende Kunst in Düsseldorf, Antwerpen un toulääst in München. In dät Jier 1854 wuud Wilhelm Busch Meeglid fon dän Kunstfereen Jung München. Ätterdät sien Suster stoorf in n Juni 1858, konzentrierde hie sik intensiv ap anatomisk Teekenjen un Moaljen. Do Gjuchte ap Max un Moritz ferkoopede er in dät Jier 1865, as hie Student waas, foar 1700 GouldMaak an sin Ferlääser Kaspar Braun, die deermäd n Fermuugen fertjoonde. Eerste in


Giuseppe Fortunino Francesco Verdi (9. of 10. Oktober 1813 - 27. Januoar 1901) waas n italieensken romantisken Komponist, die der foarallen Opern komponierde. Hie waas aan fon do ienfloudriekste Komponiste fon dät 19. Jierhunnert. Sien Oarbaiden wäide oafte uutfierd in Opernhuuse uur ju ganse Waareld, un do Themen uut eenige fon sien Wierke hääbe al siet loang Fout foated in ju populäre Kultuur, as "La donna è mobile" uut Rigoletto, Va, Pensiero", die hebräiske Skloawechor fon Nabucco, Libiamo ne' lieti calici", Drinkliäid uut La traviata un die Triumphmarsk uut Aida. Wan sien Oarbaid uk kritisierd wäd foar ju Ferweendenge fon ne Standoard-diatoniske musikaliske Sproake insteede foar ne chromatiske un ne Naigenge tou hääben tou Melodram, dominierje Verdi sien Mästerwierke daach dät algemeene Opernrepertoire, 150 Jiere ätterdät jo komponierd wuuden. Enrico Caruso sjungt La donna è mobile fon Verdi sien Opera Rigoletto, uum 1908 Oberto, Conte di San Bonifacio (1839) Un Giorno di Regno (1840) Nabucco (1842) I Lombardi alla prima crociata (1843) Ernani (1844) I due Foscari (1844) Giovanna d'Arco (1845) Alzira (1845) Attila (1846) Macbeth (1847) I masnadieri (1847) Jérusalem (1847) Il corsaro (1848) La battaglia di Legnano (1849) Luisa Miller (1849) Stiffelio (1850) Rigoletto (1851) Il trovatore (1853)


Paul Klee (Münchenbuchsee, 18. Dezember 1879 - Muralto, 29. Juni 1940) waas n düütsk/swaitserisken Moaler, die der figurative Skilleroatsjen moakede mäd n uutwainen Faawe-Technik. Sien Wierk heert tou do Moderne. Paul Klee sin Foar (Hans Klee, 1849-1940) waas aan Musiker, die der soang, Klavier, Oargel un Fjoole spielde. Sien Määme, Ida Frick (1855-1921) waas een Sjungerske. Paul Klee hied een Suster, Mathilde, gebooren 1876. Paul wuuks ap in Bern, Swaits, hied oawers, juust as sin Vater, ju düütske Stoatsanheeregaid. Hie spielde gjucht goud Fjoole, man äntskatte sik - juun dän Wierstand fon sien Oolden - foar ju Moaleräi. Klee mäldede sik 1898 in ju Kunstakademie München, wuud oawers ouliend. Hie foulgede deeruum eerste Privoatunnergjucht bie Heinrich Knirr (1875 - 1944). Tou ju Tied hied hie ferskeedene Ferhoolden tou Wieuwljuude en kreech bie een fon him n Bäiden, dät oawers man n poor Wiek lieuwde. In dät Jier 1900 koom Klee daach iech ap ju Kunstakademie, wier hie oafte swänste un min leerde. Hie kreech unner uur Läksen fon dän Symbolist Franz von Stuck. In n Suumer 1901 ferliet hie München un unnernoom er ne Raise ätter Room, Neapel un Florenz. Ju ädderkristelke un byzantiniske Kunst moakeden deer fuul Iendruk ap


Dät Haudwoud beteekent n Ding af Begrip. Konkrete Substantive (of Konkreta) beteekenje physiske Eenhaide, do der, in n Prinzip toumindest, fon een fon do Sinsorgoane beooboachted wäide konnen (t. B. Stoul, Appel of Atom, man uk Noomen as Sienke). Deerjuun ferwiese Abstrakte Substantive (of Abstrakta) ap abstrakte Objekte, dät hat, Ideen of Konzepte (t. B. Fräiegaid of Hoopenge, man uk eenfach Keelde of Djuurte, also wät me nit sjo kon). Maastens is dissen Unnerskeed uutsluutend, man daach hääbe eenige Substantive moorere Betjuudengen, eenmoal konkret un eenmoal abstrakt, t.B. dät Substantiv Kunst, dät sik in de Räägel belukt ap n Konzept (t.B. Kunst is n wichtich Element fon ju moanskelke Kultuur), man wät sik uk ap ne bestimde Grafik beluuke kon (t.B. iek klieuwje uus Wucht hiere Kunst an dät Köilskap). Eenige abstrakte Substantive hääbe n abstrakten, as uk n konkreten Sin, wierbie die eerste truch figurative Äntwikkelenge uut dän lääste äntsteen is. Deertou heere Koai un Sieuwe. Ap Seeltersk sunt fuul abstrakte Substantive bilded uut Oainskupswoude un Tiedwoude mäd Eendengen as -e, -enge, -haid, -dum, -skup). Biespiele sunt Ljoowe (fon dät Oainskupswoud ljo), Deelenge (fon dät Tiedwoud deele), Falskhaid (fon falsk), Oaindum (fon oain), Bliedskup (fon bliede).


Maurits Cornelis Escher (Ljouwert 17. Juni, 1898 - 27. Meerte, 1972) waas n Niederloundsken Kunstmoaler, berüümd weegen sien Holtsnit- en lithografisk Wierk. Themas, do me in sien Wierk oafte mät, sunt: unmuugelke Konstruktione; skienboar uuneendelke Mustere; fon Foarm annerjende innunner paasjende geometriske Mustere. Maurits Cornelis Escher is ap n 17. Juni 1898 gebooren in Ljouwert in dät Huus wier däälich dät Keramikmuseum Princessehof is. Hie waas die jungste Suun fon Ingeniör George Arnold Escher un dän sien twäide Moanske Sarah Gleichman. Hie waas n kroankelk Bäiden. In dät Jier 1903 ferlook ju Huushollenge ätter Arnhem, wier Escher bit sien trettiende Jier Läksen in Holtbeoarbaidenge un Klawierspieljen kreech. Fon 1912 bit 1918 geen er ätter ju Buppeskoule: wan hie sik deer uk al uutteekende in dät Teekenjen, so kreech er deer fääre man middelmäitige Ziffere. Hie moast ju twäide Klasse uurmoakje un fäl truch foar sien Abituur. Deeruum dät ju Familie do ätter Oosterbeek ferlook, koom Escher deerap in Delft ap ju Haagere Techniske Skoule, wier hie ap Anreegenge fon R. N. Roland Holst ounfäng mäd Holtsnitkjen. As Escher 1919 ätter ju Haachske Skoule foar Architektuur un dekorative Kunst koom foar ne Architektuurstudie, skaltede hie fluks uur ap dekorative Kunst. Hie


Nazi is maasttieds aan Kuut-Begriep foar Ounhongere fon dän Nasjonoal-Sosjoalismus, besunners foar Fertreedere fon ju NS-Diktoatuur unner Adolf Hitler. Uurspröängelk waas deer die Nasjonoal-sosjoale Fereen unner Friedrich Naumann twiske 1896 un 1903 meend, die niks mäd do leetere Nasjonoal-Sosjoalisten tou dwoon hiede. Sänt 1923 belukt sik die Uutdruk definitiv ap ju NSDAP. Däälich unnerskat me twiske Oold-Nazis, do in ju NS-Diktoatuur däidich wieren un Neo-Nazis, do in een leetere Tied moanskenfäindelke un rassistiske Thesen fertreede, do ju NS-Ideologie äntspreeke of touminst naikuume. In ju Politik fon däälich wäide Ounhongere fon ju NPD, man toumäts uk fon ju AfD as Nazis beteekent, uumdät jo sukke moanskenfäindelke un rassistiske Thesen fertreede un deelwiese Oold-Nazis ferdäägenje un hiere Rhetorik bruuke.


Johannes Vermeer (dööped Delft, dän 31. Oktober 1632 - deer begreeuwen dän 15. Dezember 1675) is aan fon do bekoandste Niederloundske Kunstlere uut dät Goulden Tiedoaler fon do Niederlounde. Hie wuud in dät 19. Jierhunnert ju Sphinx von Delft naamd, deeruum dät sun Bitjen uut Lieuwend bekoand waas. Vermeer hied buutendät ne Foarljoowe foar tiedloose, sljuchte Momente. Hie blift weegen sien nit ättertoumoakjende Faawen un dän ferblufjende Luchtienhoold räätselhaft. Vermeers Skilleroatsjen, maast Genrebielden un n poor Historiemoaleräie, Allegorien un Stäädbielden, teekenje sik uut truch ne subtile Ferweendenge fon Faawen un ne perfekte Komposition. Hie ferwoande bietiede djuure Pigmente un hied ljoust Skoanelkenblau un Loodtin-jeel. Skilleroatsjen in dät Rijksmuseum Amsterdam (en) Die wuddelke Vermeer (en) Johannes Vermeer ap Artcyclopedia mäd fuul Ferbiendengen (en) Web Galerie fon Kunst Vermeerzentrum Delft Falskenge Van Meegeren Websiede uur it Interieur un Inventoar bie Vermeer touhuus


Mäd Photographie wäd gewöönelk meend, dät Moakjen fon Oubieldengen truch ne chemiske Ienwierkenge fon dät Lucht ap ne Ploate of Film. Dät Subjekt Photographie kon me skeede in Deelgebiete. Die chemiske Paat beskrift die Film of ju Ploate un ju Äntwikkelenge fon ju Bielde, die optiske Paat beskrift do ferskeedene Deele fon ju Kamera. Die chemiske as uk die optiske Paat sitte in dät Gehüüse fon ju Kamera, ju der ap Bääste beskrieuwen wäide kon as ne litje Kaste of Döise mäd n Gat deeroane. N besunner sliept Stuk Glääs foar dät Gat fon ju Kaste is ju Linse. Ju Linse of Objektiv moaket ap de Ploate of dän Film ne litje Oubieldenge fon dät tou photographierjende Objekt. Deerbie is ju so ienstoald, dät dät Lucht juust fokussierd (skäärpstoald) is, ju Bielde also skäärp is. Ju Linse in ne Kamera wierket as n Brillenglääs of Fergratterengsglääs. Dät Moakjen fon ne Photo-Bielde wäd däin, truch dän Ferslus tou eepenjen. Die Ferslus sit foar dät Gat in dät Gehüüse juust bääte ju Linse, so dät gewöönelk neen Lucht in ju Kamera oane kumt. Bloot wan me ap n Knoop ap de Kamera drukt, gungt die Ferslus gans kuut eepen. In ju kuute


Jan Havickszoon Steen (dööped 1626 - begreeuwen dän 3. Februoar 1679) waas n niederloundsken Genre-Moaler uut dät 17. Jierhunnert (uk bekoand as dät Gouldene Tiedoaler fon do Niederlounde). Psychologiske Iensicht, Sin foar Humor un ne Fulle fon Faawen sunt Maake fon sien Oarbaid. Steen wuud gebooren in Leiden, wier sien wäilhääbende katoolske Familie Bjouere wieren un al foar two generatione dät Weershuus Die roode Halbert hieden. As sien noch berüümdere Tiedgenosse Rembrandt van Rijn, besoachte Jan Steen ju Latienskoule un wuud Student in Leiden. Hie kreech sien moaleriske Uutbildenge fon Nicolaus Knüpfer (1603-1660), n düütsken Moaler fon historiske un figurative Szenen in Utrecht. Ienfloude fon Knupfer konnen in Steens Anweendenge fon Komposition un Faawe fuunen wäide. N uur Wälle fon Inspiration wieren Adriaen van Ostade un Isaac van Ostade, Moalere fon loundelke Szenen, do der woonden in Haarlem. Of Steen wuddelk leerde bie van Ostade is nit bekoand. In dät Jier 1648 gruundeden Jan Steen un Gabriel Metsu ju Lukasgilde foar Moalere in Leiden. Kuut deerätter wuud er Assistent fon dän berüümde Loundskupsmoaler Jan van Goyen un look in sien Huus ap dän Bierkade in Den Haag. An n 3. Oktober 1649 hilkede hie van Goyen sien Dochter Margriet, mäd


Avril Ramona Lavigne (* 27. September 1984 in Belleville, Ontario) is ne kanadiske Rock- un Pop-Sjunferske, Gitarristin, Songwriterske, Skauspielerske un Designerske, ju bie eenige fon hiere Läidere uk uk Produzentin waas.


Dresden (sorbisk: Drježdźany; oulat uut dät ooldsorbiske Drežďany foar Sump- of Auwoold-Bewoonere) is ju Loundeshaudstääd fon dän Fräistoat Saksen. Ju lait in ju Dresdner Elbetoalwiedenge an do Uurgonge fon dän Buppe- tou dän Middelloop fon ju Elbe un fon dän Middelgebiergedräppel tou dät Nouddüütske Läichlound in dät Suude fon Aastdüütsklound. Dresden is dät politiske un kulturelle Säntrum fon n Deelstoat Saksen. Dresden lait an bee do Ougere fon de Elbe. Dät Säntrum fon ju Stääd lait ap n Hööchte fon 113 m buppe NN. Die hööchste Punkt is dän Triebenbierich un lait 383 m buppe NN. Groote Stääde do ticht bie Dresden lääse sunt (80 km) in dät Suudwääste, Leipzig (100 km) in dät Noudwääste, un Berlin (200 km) in dät Noude. 150 km suudelk fon Dresden lait ju tschechiske Haudstääd Prag, 230 km aastelk lait Breslau (Wrocław). Dresden heert tou ju düütsk/tschechiske Euroregion Elbe/Labe. Dät Klima is koold-mäitich bit kontinentoal. Do Suumere sunt woarmer as de düütske Truchsleek, do Wintere sunt koolder. Die truchsleek Temperatuur in Februoar is -1,7 °C un 18,1 °C in Juli. Die truchsleek Jiertemperatuur in ju Binnenstääd is 10,2 °C. Do maast wäite Mounde sunt Juli un August, mäd 61 mm per Mound. Dät Mikroklima


Ju UNESCO ferloant dän Tittel Waareldäärwe (Waareldkultuuräärwe un Waareldnatuuräärwe) an Steeden, do sik apgruund fon hiere Eensichoardegaid un hiere Authentizität deerfoar kwalifizierje un do fon do Stoaten foar dissen Tittel foarsloain wäide. Ju UNESCO ferloant dissen Tittel in dän Roome fon ju fon uur 185 Stoaten ratifizierde Waareldäärwekonvention fon 1972. Deermäd nimt ju UNESCO disse Steeden in ju Waareldäärwelieste ap. Uur Klassen sunt dät Waarelddokumentenäärwe (hääruutraagjende Dokumente fon de Moanskhaidsgeskichte) fon ju UNESCO un dät ieuwenfals ap ne Konvention (fon 2003) stuttede Immaterielle Waareldäärwe (t.B. Dons, Tjooter, Musik, mundelke Literatuur un Hondwierkstraditione). In uus Naite heert tou ju Lieste ju Wäädsee. Commons: Welterbe – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Doatenboank fon ju UNESCO mäd uumfangrieke Beskrieuwengen fon do eenpelde Steeden (englisch, französisch) Samlenge fon dät UNEP-WCMC mäd eenhaidelke Doatenbleedere tou aal Steeden fon dät Waareldnatuuraärwe blw. miskede Steeden Schätze der Welt – Hier kon me sik Dokumentationsfilme uur do maaste Kultuur- un Natuurtoankmoale mäd dät UNESCO-Prädikat as fjoondelsuure RealPlayer-Videos ankiekje un -heere Nationoales: Nationoale UNESCO-Kommissione: Düütsklound, Aastriek, Swaits


Pensilvanien offiziellen Noome „Commonwealth of Pennsylvania“ is n Buundesstoat in dät Aaste fon do Fereende Stoaten. Sin Noome häd dät fon William Penn. Pennsylvanien is een fon do Trättien Kolonien, do do Fereenigde Stoaten gruunded hääbe. In dät Aaste stat sien Skeed an New Jersey, in dät Suudaaste an Delaware, in dät Suude an Maryland, in dät Suudwääste an West Virginia, in dät Wääste an Ohio un in dät Noude an dän Buundesstoat New York un an dät Eriemeer. Aaltouhoope is Pennsylvania 119.283 km² groot. Paltsersk Philadelphia Pittsburgh Universität fon Pensilvanien (UPenn) Staatliche Universität fon Pensilvanien (Penn State) Commons: Pennsylvania – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie


Tom Puss (holloundsk Tom Poes) is ju bekoandste Comicfiguur fon dän niederloundske Comicteekener Marten Toonder. Die anthropomorphe Koater Tom Puss wuud al 1938 äntwikkeld, ferskeen eerste oawers bloot in Argentinien un ju Tschechoslowakei. In do Niederlounde ferskeen Tom Puss toun eersten Moal dän 16. Meerte 1941 in dät Deegeblääd De Telegraaf. Al in ju trääde Foulge bie dän Telegraaf kreech Tom Puss mäd dän ieuwenfals anthropomorphe Boare Oliver Bommel n räägelmäitigen Beglaiter. Fon n 28. November 1947 bit toun Juni 1951 ärskeen in do Niederlounde mäd Tom Poes Weekblad n Comicwiekenblääd, dät ieuwenske dän Titelfiguur noch moor Protagoniste äntheelt. ref>Tom Poes Weekblad bie lambiek.net (nl.)</ref> Ju lääste Geskichte fon Tom Puss & Hr. Bommel ärskeen 1986. Waas ju Figuur fon dän Tom Puss toueerst foar litje Bäidene as Sielgruppe anlaid, so gjuchte sik die Comic in do 1960er un 1970er Jiere moor an Jungfoulk un junge Woaksene. Deerbuute wuud ju uk in Teekentrickfilme un as Wierwedreeger iensät. In n Ounfang äntheelten do Comics mäd Tom Puss neen Spräkbläisen, man die Text waas bloot unner do Bielden anoardend. Eerste 1945 wuude dät tiedwiese annerd. In dän düütsksproakigen Ruum ferskeen Tom Puss unner uur in do Jiere 1983 bit 1985 bie Carlsen.


Lufthoawen Cam Ranh is die Lufthoawen foar Nha Trang, Khanh Hoa Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 36 km fon dät Säntrum fon Nha Trang.


Dong Hoi is ju Haudstääd fon Khanh Hoa, Vietnam. Buute ju Stääd lait die internationoale Lufthoawen Cam Ranh. Nha Trang - Wikivoyage (en)


Ba Ria is ju Haudstääd fon Ba Ria-Vung Tau, Vietnam. Buute ju Stääd lait die internationoale Lufthoawen Long Thanh.


Vung Tau is ju Haudstääd fon Ba Ria-Vung Tau, Vietnam. Buute ju Stääd lait die internationoale Lufthoawen Long Thanh, Lufthoawen Vung Tau.


Jane Austen (* 16. Dezember 1775, Steventon, Hampshire; † 18. Juli 1817, Winchester, Änglound) waas ne Skrieuwerske uut Groot-Britannien. Jane Austen (Kritikatur)


Sänt Päitersbuurich is ju grootste Stääd in Ruslound an ju Äi Newa, mäd ne Flakte fon 1.439 km2. Ju Stääd häd 4.953.219 Ienwoonere.


Domínikos Theotokópoulos waas aan Moaler. Hie moalde toufäärme in dän Stil fon ju Skoule fon Kreta, ju dän oolde Ikonen-Stil mäd ju Renaissance fermiskede, leeter, as hie in Venedig un Rom waas, moalde hie in ju Renaissance, in Spanien moalde hie in dän Manierismus un ap't lääste is hie gjucht oainwillich wuden. Toufäärme waas hie Ikonen-Moaler ap Kreta. Kreta waas in düsse Tied unner ju Heerskup fon ju Republik Venedig, man ju Kultuur fon dät unnergeene byzantienske Riek wierkede noch ätter. Theotokópoulos heerde tou ju Skoule fon Kreta ju do Stile fon ju Renaissance un fon ju oolde Ikonen-Moaleräi ferboont. Dan geen wonnerde hie uut sien Heemoat uut un look truch do wäästelke Middelmeer-Lounde. Uut düsse Tied kumt uk sin Öökelnoome "El Greco", die hoolich spoansk un hoolich italieensk is: Uum 1565 begon hie, in ju Wierksteede fon Tiziano Vecellio ("Tizian") in Venedig tou wierkjen un stuude uk unner dän Ienfloud fon Jacopo Bassano un Jacopo Tintoretto. In 1570 geen hie ätter Rom wai, deer in düsse Tied ju Kunst fon Michelangelo in Moude waas. Dät wüül Theotokópoulos nit un look in 1577 toufäärme ätter Madrid, fon deer uut fääre ätter Toledo wai, deer hie bit tou sin Dood tou


Die Hümmling is n Geest bit tou 73 m buppe NN in dät Oamselound. Die Hümmling lait in dät Noude fon dät Oamselound, uungefeer 10 km aastelk fon ju Oamse. Fon dät Noude ätter dät Suude is dän Hümmling uungefeer 28 km, dät Gebiet is fon dät Wääste ätter dät Aaste wai sun 14 km groot. Dät Gebiet lait suudelk fon dät Kustenkanoal un begint in dät Noude bie Äästerweede, dät maast suudelke Täärp is Stavern. Ju Hümmlinger Sproake fon Loorp is beskrieuwen in Heinrich Book un Hans Taubken, ‘Hümmlinger Wörterbuch auf der Grundlage der Loruper Mundart’, Sögel 1993, 1998. Ju Region is bekoand uum do prehistoriske Steengreewe (Hunengreewe). In Äästerweede rakt et n Informationssäntrum foar dät fröiere KZ Äästerweede. Bie Suugel lait dät bekoande Slot Clemenswerth.


Katsushika Hokusai (葛飾北斎); Oktober of November 1760 - 10. Moai 1849) waas n Japanisken Holtsnitkunstler fon Ukiyo-e, ju traditionelle Japaniske Kunst fon dän Holtsnit. Hokusai häd binne aal Genren fon Ukiyo-e oarbaided, man ap berüümdeste wuud hie truch sien Londskupsoubieldengen. Tou sien bekoandste Wierke heere do Säksuntrütich Ansichte fon dän Bierich Fuji un do Hokusai Manga. Hokusai wuud gebooren in Edo (däälich Tokio) in dät njuugende Mound fon dät tjaande Jier fon ju Horeki-Periode. Uur sien Oolden is niks bekoand. As hie tjo Jiere oold waas, wuud hie as Bäiden annuumen fon Nakajim Ise, die der Speegele moakede foar dät Hoaf fon dän Shogun. Ap sien achttienste, as hie al wät Ärfoarenge hied mät Holtsnitdruk, fäng hie oun tou oarbaidjen in ju Wierksteede fon dän Ukiyo-e-Kunstler Katsugawa Shunso, die der sik uutlaid hiede ap Bielden fon Tjooterspielere. Deeruum dät hie artistisk n uur Meemenge hiede as sin Leerder, moaste hie 1785 ju Wierksteede ferläite. Hierätter koom ne Tied fon Äärmoud foar Hokusai. Man hie studierde daach fääre uum sik artistisk tou ferbeeterjen. Hokusai moakede Bielden foar Bouke un Holtsnitte mäd as wichtichste Subjekte dät Deegslieuwend in Japan un do japaniske Traditione un Soagen. Sien bekoandste Wierke moakede hie ätter sien


Een Luchtfoartjuuch is een Reewe, ju in ju Lucht foare kon. Dät rakt deer gjucht ferskeedene Funktsjoonswiesen, do me groaf iendeele kon in Luchtfoartjuuge, do sweerer sunt as ju Lucht (Fljoogere, Hoochskruuwere) , un wäkke, do lichter sunt as Lucht (Ballone un Luchtskiepe). Bee do Ideen sunt aller, as me toankt. Litje Skienfät-Ballone, do Kǒng-Míng-Skienfeete wuden al foar bolde twoduusend Jiere fon dän Chineesiske Politiker Zhūgě Liàng ärfuunen. Ju fäärme Ballonfoart mäd Moanskene an Boud waas in 1783, die groote Ballon waas fon do Bruure Mongolfier ärfuunen wuden. In ju Theorie wuden al foar moorere hunnert Jiere Luchtfoartjuuge uuttoacht, do sweerer sunt as Lucht, t.B. fon Leonardo da Vinci, man bit dät funktjoonierde, duurde dät noch een Tied. Albrecht Ludwig Berblinger, bekoand as "die Snieder fon Ulm" stoalde al in 1811 aan Glied-Fljooger foar, die oaintelk funktsjoonierde, man as hie deermäd uur ju Donau fljooge skuul, geen dät nit, uumdät deer do Wiend-Ferhooldnisse läip sunt. Deeruum is hie bloot uutlaached wuden. Loange Tied heelt me do Luchtskiepe foar ju Technik fon ju Toukumst, man däälich sunt do Fljoogere ap't wichtichste. Heetlucht-Ballon fon do Bruure Mongolfier Zeppelin NT ("Neuer Technologie") Glied-Fljooger fon Albrecht Ludwig Berblinger Aan moudeernen Fljooger


1842: Die twäide Seminolenkriech, in dän do Fereende Stoaten fersoacht häbe, do Seminolen uuttouroodjen af in Reservoate tou ferdrieuwen, eendet mäd aan Deel-Ärfoulch foar do USA. Wäkke fon do Seminolen sunt bit däälich in Florida blieuwen un häbe naan amtelken Free-Ferdraach mäd do USA moaked. 1919: Ju Weimarer Ferfoatenge loost dät Wät uur ju foarloopende Rieks-Moacht ou. 1947: Die Stoat Pakistan wäd uunouhongich fon Britisk-Indien. 1908: Friedrich Paulsen, noudfräisken Philosoph un Pädagoge. 2003: Helmut Rahn, düütsken Foutbaal-Spieler


Dät Spacelab was een wierferweendbeer Ruumtelabor, uum wietenskuppelke Fersäike in ju Sweereloosegaid tou moakjen. Dät waas bloot in een Space Shuttle, een Oard fon Ruumtefeer, tou bruuken. Deer kuude dät in dän Leederuum ienbaud wäide.


Edgar Allan Poe (bädden ap dän 19. Januoar 1809 in Boston, Massachusetts, USA; stuurwen ap dän 7. Oktober 1849 in Baltimore, Maryland) waas aan amerikoansken Skrieuwer, die foarallen foar sien gruusige Tälstere bekoand is. Man hie häd sik uk mäd ju Dichtenge fon Riemsele befoated. Edgar Allan Poe (Perlentaucher)


1858: Köönich Freerk Wülm IV. blift nominell Köönich uur't Prüüske Riek, man uurrakt sin Bruur, dän leetere Köönich un Kaiser Wülm I., ju Regentskup. 1949: Ju Gruundenge fon ju DDR skjucht truch ju Konstituierenge fon dän twäide Düütske Foulksräid fon ju Sowjetiske Besättengs-Soone as Provisoorisken Foulkskoomer; Tougliek wäd ju fon dän Foulksräid ap dän 30. Moai bewilligede Ferfoatenge tou ju Ferfoatenge fon dän näie Stoat ferkloord. Tou dän eerste Ministerpräsidänt wäd Otto Grotewohl kädden. 1979: Ju Bremer Gräine Lieste roaket as eerste gräine Paatäi Mandoate in een Loundsparlemänt un lukt mäd fjauer Ouoardende in ju bremiske Burgerskup ien. 2001: Unner dät Propaganda-Motto "Kriech juun dän Terror" beginne do USA dän Kriech juun do Taliban in Afghanistan. 1520: Alessandro Farnese, italieensken Kardinoal 1920: Georg Leber, düütsken Politiker fon ju SPD. 1849 - Edgar Allan Poe, amerikoansken Skrieuwer (tou Waareld keemen in 1809) 1873 - Knut Jungbohn Clement, noudfräisken Skrieuwer, Sproakwietenskupper un Nasjonoalist (tou Waareld keemen in 1803)


Hilaire Germain Edgar de Gas maasttieds bekoand unner dän Noome Edgar Degas (* 19. Juli 1834 in Paris; † 27. September 1917 juust deer) waas aan frantsöösken Moaler, die dän Impressionismus naistuude. Daach unnerskadt sik sien Moalwiese deerfon truch ju niepniemende Struktuurisierenge fon sien Bielden. Hie moalde maast Ljuude, man uk uurswät. Bielde fon een jung Wieuw Kuste bie Äbbe, moald sowät 1869 - 1870 Ballettprouwe, moald in 1873 Wieuw bie't Hiere-Keemen, moald uum 1894 Normdoaten: GND: 118524291 (OGND) | KB (Niederlounde): 068855184 | VIAF: 41863744


Édouard Manet (* 23. Januoar 1832 in Paris; † 30. April 1883 juust deer) waas aan frantsöösken Moaler, fon dän kweeden wäd, dät hie aan wichtigen Foarlooper fon ju moudeerne Moalerkunst waas. Bielde fon aan spoansken Sjunger, moald in 1860 Dät Mäddenmäil in't Gräine, moald in 1863 Bielde fon two Ljuude bie ju Seine in dät Täärp Argenteuil, moald in 1874 Bielde fon een Bar in do Foiles-Bergère, moald 1881-1882 Normdoaten: GND: 11857700X (OGND) | KB (Niederlounde): 068374461 | LCNAF: n79043160 | VIAF: 97379936


Edvard Munch (* 12. Dezember 1863 in Løten, Hedmark, Norwegen; † 23. Januoar 1944 in Oslo) waas aan wichtigen expresjonistisken Moaler uut Norwegen. Edvard Munch (Düütske Biographie)


Edvard Hagerup Grieg (* 15. Juni 1843 in Bergen; † 4. September 1907 juust deer) waas aan norsken Komponist fon ju Romantik. Edvard Grieg (Düütske Biographie)


Edward Hopper (* 22. Juli 1882 in Nyack, Buundesstoat New York; † 15. Moai 1967 in New York City, Buundesstoat New York) waas aan amerikoansken Moaler. Normdoaten: GND: 118553534 (OGND) | VIAF: 32101533


N Kluntje of Kandis is n Kristal fon Sukker, die fuul in Aastfräislound in dän Tee bruukt wäd. Kluntjes wäide tou dät swäiten fon Tee bruukt un hääbe ne groote Betjuudengen in ju aastfräiske Teekultuur. Traditionel is dän aastfräiske Tee mäd Kluntjes un ne bitje Molk. Sunner Kluntjes is Aastfräisentee neen Aastfräisentee, da de echte Smoak fon dän Tee bepeelt wäd truch do Kluntjes.


Bernhard Wilkens, Roupnoome: Hinnerksin, was Buur un woonde in Bäätholt, nit fääre fon ju oolde Bäätholter Skoule. Hie was hilked mäd Karola, geb. Awick, un hied two Dochtere, do däälich in Munster un in Wäästoverledingen woonje. Hie hied Dr. Marron Curtis Fort fuul uur Seeltersk un dät oolde Seelterlound fertäld un häd Biedroage läwerd tou dät Bouk "Saterfriesische Stimmen" fon Dr. Fort. Biedroage in: Marron C. Fort: Saterfriesische Stimmen, Ostendorp Verlag, Rhauderfehn 1990. Foulkskundelke Texte mäd düütske Uursättenge ut Skäddel (fertäld fon Maria Awick, Theodor Griep, Heinrich Kröger, Fokke Hämken, Leni Seeger, un Bernhard Wilkens), 196 Sieden A4.


Liliuokalani (Honolulu (Hawaii), 2. September 1838 - deer, 11. November 1917) waas Köönigin un läästen Monarch fon dät Köönichriek Hawaii. Ju wuud uk wäil Lydia K. Dominis naamd. Ap n 16. September 1862 hilkede ju John Owen Dominis, dän Gouverneur fon O'ahu un Maui. Liliuokalani hieren Bruur, Köönich Kalakaua stoorf dän 17. Januar 1891, wierap ju dän 29. Januar dän Thron besteech. Ju fersoachte ätter hiere Kröönenge n näi Gruundgesäts ientoufieren, deeruum dät ju ap dän Moment gultige Bayonet Constitution ju Gewalt fon dän Fürst gjucht ienskränkede un uk ju politiske Ienfloud fon ienheemske Hawaiianere. Die Sukkerhonnel twiske Hawaii un do Fereende Stoaten waas in Hounden fon ne Gruppe amerikoanske Geskäftsljuude, do der Hawaii sunner Stuts fon ju amerikoanske Regierenge fersoachten ientoudeelen bie do USA uum hieren Honnel tou beskutsjen. In dät Jier 1893 wuud ju Köönigin ousät un ne pro-amerikoanske Regierenge anstoald. Ju Obrigkaid fon do Fereende Stoaten ferkloorde ju Machtsuurnoame foar uungültich un bood Liliuokalani hieren Throon an, as ju aal do Feroantwoudelken foar dän Coup pardonierje wüül. Ju Köonigin liende dät Bod ou weegen ju Gewalt ju anwoand waas bie hiere Ousättenge; Präsident Grover Cleveland laide ju Seeke foar an dän Amerikoanske Kongres, die der fluks ju


Mustafa Kemal Atatürk (* 19. Moai (nit seeker) 1881 in Thessaloniki, † 10. November 1938 in Istanbul) waas die turske Stoatsgruunder un eerste Präsident fon ju Turkäi. Normdoaten: GND: 118650793 (OGND) | KB (Niederlounde): 068926839 | LCNAF: n80044800 | VIAF: 87758727


Lufthoawen Buon Ma Thuot is die Lufthoawen foar Buon Ma Thuot, Tay Nguyen Vietnam. Die Lufthoawen lait uungefeer 7 km fon dät Säntrum fon Buon Ma Thuot.


Makbule Hande Özyener beeter bekoand as Hande Yener (bädden dän 12. Januoar, 1973, Istanbul, Turkäi) is een turske Sjungerske un Songskrieuwerske. Senden İbaret (2000) Sen Yoluna... Ben Yoluma... (2002) Aşk Kadın Ruhundan Anlamıyor (2004) Apayrı (2006) Nasıl Delirdim? (2007) Hipnoz (2008) Hayrola? (2009) Hande'ye Neler Oluyor? (2010) Hande'yle Yaz Bitmez (2010) Teşekkürler (2011) Rüya (2012) Extra (2001) Hande Maxi (2006)


1904: In dän beginnde Apstound fon do Herero un Nama in Düütsk Suudwäästafrikoa fernäile do Herero mäd een Iersenboanbrääch bie Osona un een Telegroafenferbiendenge wichtige Ferbiendengen ätter Windhoek. 1919: Eende fon dän Spartakus-Apstound. Hie is fon "Freikorps" in dän Apdraach fon ju Regierenge blouderch deelsloain wuden. 2010: Bie een Äidbieuwjen in Haiti stierwe sowät twohunnerttwintichduusend Ljuude, moor as een Million hääbe neen Huusenge moor. 1973: Hande Yener, turkske Sjungerske


Sranan (uk Surinamisk, Taki-taki, Surinaams of Sranan Tongo, «ju surinamiske Sproake») is ne Sproake, ju der as Muursproake boald wäd fon 120 000 Moanskene in dät suudamerikoanske Lound Suriname. Dät is ne Kreolesproake mäd Elemente uut foarallen Niederloundsk, Ängelsk, Portugiesisk un ferskeedene zentroal- un wäästafrikoanske Sproaken, oawers dät rakt uk Elemente uut dät Spoanske, Frantsööske, Hindi, Javanesiske, Chinesiske un ferskeedene indiske Sproaken. Düütsklound - doysrikondre Huund - dagu Kat - puspusi Moundai - munde njuugen - neygi soogen - seybi Sproake - tongo Woudebouk - wortubuku Wi Tata na hemel, joe nem moe de santa ! Joe kondre moe kom ! Joe wani moe go doro na grontapo so leki na hemel ! Gi wi tidei da njanjam vo wi ! Gi wi pardon vo dem ogri, di wi doe, so leki wi toe de gi pardon na dem soema, disi doe wi ogri ! No meki wi kom na ini tesi ! Ma poeloe wi na da ogriwan ! Bikasi ala kondre da vo joe en ala tranga nanga glori da vo joe, teego. Amen . Woudebouk Seeltersk <-> Sranantongo. Uur Woudebouk Seeltersk - Sranantongo. (foarallen Lounde).


Peking of Beijing is ne Stääd in dät Noudaaste fon dän Foulksrepublik China. Peking


Ju Unnergjuchtsgeskichte fon Skäddel begint aal in dät 17. Jierhunnert. Däälich häd Skäddel ne Gruundskoule, ju häd dän Noome "Litje Skoule Skäddel". Uut 1613 is deer n Dokument, dät die Pestoor do Bäidene Unnnergjucht rakt. Siet dän 1. Nov. 1657 wieren deer 2 Jesuiten in't Seelterlound un deer wuuden two Skoulen iengjucht, een in Roomelse un een in Skäddel. Ju eerste Skoule wuud 1658 baud, die eerste Koaster waas Hermann Kiep. Deer wäd begjucht, dät deer in een Jierhunnert bloot Koastere mäd dän Noome Janssen wieren, dät waas fielicht in dät 18. Jierhunnert. 1812 wuud deer ne näie Skoule baud, ju häd 792 Taler kosted. In dät Jier 1855 wieren deer 157 Sköilere bie Koaster Bergemeister in dän Unnergjucht. Koaster Bergemeister waas uur 50 Jiere an ju Skäddeler Skoule, fon 1827 bit 1878. 1881 keem deer ne twäide Klasse bie. 1906 wuud ne näie Skoule mäd 2 Klassen baud, 1936 wuud ju Skoule ap 4 Klassen fergratterd. 1909 waas deer n Koaster Schrand. Fon 1940 bit 1950 waas ju Skoule sleeten. 1969 koomen do Bäidene fon Bäätholt un fon ju evangeelske Skoule deerbie. 1973 wuud ju Skoule ne Gruundskoule. 1996 un 2002 wuud ju Skoule wier fergratterd un deer wieren


Motörhead is n rockkoppel uut Änglound. Meegliedere fon dän Koppel wieren: Lemmy Kilmister Philip Campbell Mikkey Dee Motörhead (1977) On Parole (1979) Overkill (1979) Bomber (1979) Ace of Spades (1980) Nö Sleep 'til Hammersmith (1981) Iron Fist (1982) Another Perfect Day (1983) No Remorse (1984) Orgasmatron (1986) Rock 'n' Roll (1987) Nö Sleep at All (1988) 1916 (1991) March ör Die (1992) Bastards (1993) Sacrifice (1995) Overnight Sensation (1996) Snake Bite Love (1998) Everything Louder Than Everything Else (1999) We Are Motörhead (2000) Hammered (2002) Live at Brixton Academy (2003) Inferno (2004) BBC Live & In-Session (2005) Kiss of Death (2006) Motörizer (2008) The Wörld is Yours (2010) Aftershock (2013) Bad Magic (2015) Eat the Rich (1987) Lemmy: 49% Motherfucker, 51% Son of a Bitch (2010)


1935 - Do Nürnbieriger Rassenwätte („Gesetz zum Schutze des deutschen Blutes und der deutschen Ehre“, „Blutschutzgesetz“, Reichsbürgergesetz) kuume uut. 1981: Ägypten wiest dän Boskupper fon ju Sowjetunion un säks uur Diplomoaten uut, do bääte een Fersweerenge fon ju Regierenge fon Anwar as-Sadat stounde skällen. 2014: In't kurdiske Noude fon Syrien begint ju Slacht uum Kobanê. Do Terroristen fon dän Islamiske Stoat wollen Kobanê (kurdisken Noome, arabisk: Ain al-Arab) ärooberje un do kurdiske Foulksferdäägengseenhaide (YPG) ferdäägenje ju Stääd. 2017: Cassini Huygens, een Ruumtefoart-Mission fon ju NASA in Touhoopewierk mäd ju ESA, eendet mäd dän ploanden Ientreed fon ju Sonde in ju Atmosphäre fon dän Saturn. 1890: Agatha Christie, ängelske Skrieuwerske 1824: Josef Hergenröther, düütsken katoolsken Säärken-Historiker un Kardinoal


1345: In ju Slacht bie Warns winnen do Fräisen huushooch uur do Holloundere. Wilhelm IV. fon Hollound wäd deerbie dooded. 1580: Francis Drake kumt fon sien tjojierige Waareld-Uumsailenge tourääch ätter Änglound. 1991: Dät Experimänt Biosphäre 2 (die Fersäik, aan fon ju Äidatmosphäre ousleetenen Lieuwendsruum mäd ferskeedene Ökosysteme tou ärhoolden) begint. 2021: Ju Buundesdais-Köär, Köär fon dät Berliner Ouoardendenhuus, Lounddais-Köär in Mecklenbuurich-Foarpommern, Kommunoalköär in Läichsaksen un Lounddais-Köär in Bupper-Aastriek wäide ouheelden. 1791: Théodore Géricault, Moaler fon ju Romantik 1981: Collien Ulmen-Fernandes, düütske Wiedkieker-Moderatorinne 1981: Serena Williams, Tennis-Spielerske 2021: José Freire Falcão, brasilioansken roomsk-kathoolsken Kardinoal un Äärts-Biskop fon Brasília


Ouddorp is n Täärp in ju Provinz Suudhollound in do Niederlounde. Dät Täärp lait ap Goeree-Overflakkee an ju Noudsee. 1747 - 1.286 1815 - 1.796 1840 - 2.469 1895 - 2.724 1940 - 3.705 1966 - 4.322 1997 - 5.790 2009 - 6.047 Blaeuwe Huus in 2006 Räidhuus Commons: Ouddorp – Sammelenge fon Bielden, Filme un Heerdoatäie Website Ouddorp (nl, än)


It Fryske Gea (Ju Fräiske Loundskup) is n Natuurskutsbuund in ju Provinz Fryslân. Die Buund häd sien Haudsit in Olterterp, juust suudelk fon Drachten, in een fon do Natuurskutsgebiete fon It Fryske Gea. In dät Jier 2012 hiede dän Buund 28.500 Meeglide. Siel fon It Fryske Gea is dän Natuur, ju Loundskup un et Kultuuräärwe in ju Provinz Fryslân tou skutsjen, ferwalten un behoolden. Die Buund häd moor as 50 ferskeedene Natuurskutsgebiete in ju ganse Provinz Fryslân, do touhoope 20.000 Hektoar groot sunt. Ap n 22. Februoar 1930 wuude It Fryske Gea apgjuchted. Die Buund kreech fon Foarstandmeeglid Dr. Jacob Botke dän Noomen 'It Fryske Gea'. Dät eerste Natuurskutsgebiet wät fon It Fryske Gea ferwaltet wuude waas dän Lânwar bie Allardseach, suudelk fon Bakkefean. Die Lânwar is nu apnuumen in dät Natuurskutsgebiet it Mandefjild. Do Natuurskutsgebiete fon It Fryske Gea sunt: Websiede fon It Fryske Gea Wällen, Anmäärkengen un Ätterwiesengen:


Emil Erich Kästner waas aan düütsken Skrieuwer. Hie is foarallen bekoand foar sien tiedkritiske Riemsele un sien Bäidensbouke, wier uk oafter Kritik, wan uk snurrich ferpakked, ienwierked is. Herz auf Taille, (1928) Emil und die Detektive, (1928) Lärm im Spiegel, (1929) Ein Mann gibt Auskunft, (1930) Arthur mit dem langen Arm, (1931) Pünktchen und Anton, (1931) Fabian, Die Geschichte eines Moralisten, (1931) Der 35. Mai, (1932) Das verhexte Telefon, (1932) Gesang zwischen den Stühlen, (1932) Die Entwicklung der Menschheit, (1932, Riemsel) Das fliegende Klassenzimmer, (1933) Seelterfräiske Uursättenge: Die fljoogende Klassenruum, (uursät fon Gretchen Grosser, 2013) Drei Männer im Schnee, (1934) Emil und die drei Zwillinge, (1934) Die verschwundene Miniatur, (1935) Doktor Erich Kästners lyrische Hausapotheke, (1936) Der Zauberlehrling, (1936) Georg und die Zwischenfälle, (1938), uk wäil Der kleine Grenzverkehr naamd Münchhausen, (1943) Bei durchsicht meiner Bücher (1946) Das doppelte Lottchen, (1949) Die Konferenz der Tiere, (1949) Das fliegende Klassenzimmer, (1954) Die dreizehn Monate, (1955) Die Schule der Diktatoren, (1957) Als ich ein kleiner Junge war, (1957) Notabene 45, ein Tagebuch, (1961) Das Schwein beim Friseur, (1962) Der kleine Mann, (1963) Der kleine Mann und die kleine Miss, (1967) Erich Kästner (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118559206 (OGND) | KB (Niederlounde): 068897901


1811: In dän Uunouhongegaidskriech wäd Caracas, däälich ju Haudstääd fon Venezuela truch Spoanske Troppen tourääch-ärooberd. 1900: Wladimir Iljitsch Uljanow (leeter "Lenin" naamd) lukt uut Ruslound uut un gungt uur Genf ätter München wai in een fieuwjierich Exil. 1914: Belgrad wäd fon aastriekisk-ungariske Donau-Skiepe uut beskeeten. Foar't Eerste faalt Belgrad in do Hounden fon do Oungriepere. 1890: Vincent van Gogh, niederloundsken Moaler (tou Waareld keemen in 1853) 1974: Emil Erich Kästner, düütsken Skrieuwer (tou Waareld keemen in 1899) 2002: Tesfamariam Bedho, eritreisken Biskop 2018: Fiachra Ó Ceallaigh, irisken roomsk-kathoolsken Biskop 2021: Albert Vanhoye, roomsk-kathoolsken Kardinoal uut Frantsöösk-Flandern


1836: Ju mexikoanske Armee unner Generoal Antonio López de Santa Anna begint mäd ju Beleegerenge fon dät Fort Alamo in San Antonio, dät fon apstoundiske Texoanere heelden wäd, deerunner die Kommandant Bupperstleutnant William Travis, die bienaist 40-jierige James (Jim) Bowie un die 49-jierige Kriechshäld un Politiker Davy Crockett. 1903: Do USA hierje fon Kuba foar 99 Jiere ju Bucht fon Guantánamo uum hiere Marine deer tou statsjoonierjen. 1982: In Gräinlound rakt dät een Foulksoustämmenge uur ju Lidskup in ju Europäiske Union, deerbie stämje twounfüüftich Prosänt foar't Uuttreeden. Gruund deer foar is foaraaln ju uurmäitige Fiskeräi truch wäästdüütske Fiskere in Gräinloundsk Woater. Ap dän 1. Januoar 1985 trät Gräinlound uut uut ju Europäiske Union. 1992: Ju juudske Blanka Zmigrod wäd in Frankfurt an'n Main ap eepene Sträite fon aan sweedisken Neonazi doodskeeten. 1827: Raffaele Monaco La Valletta, italieensken Kurienkardinoal 1834: Gustav Nachtigal, düütsken Afrikoa-Foarsker. 1899: Emil Erich Kästner, düütsken Skrieuwer (stuurwen in 1974) 1981: Jan Böhmermann, düütsken Satiriker, Heerfunk- un Wiedkieker-Moderator 1792: Joshua Reynolds, ängelsken Moaler 1930: Horst Wessel, düütsken Nazi


1899: Begin fon dän Buurenkriech in Suudafrikoa 1982: Do Räste fon dät 1545 fersakkede ängelske Skip Mary Rose sunt buurgen un kuume in een Museum in Portsmouth. 2021: Ätterdät Sebastian Kurz twäin Deege in't Foaren sien Boantje deellaid häd, kumt die fon him bestimde Alexander Schallenberg as sien Ätterfoulger in't Boantje. 2003: Georg-Siegfried Schmutzler, düütsken luthersken Pestoor un Wierstoundler juun ju DDR-Diktoatuur.


Ferdinand Victor Eugène Delacroix waas aan frantsöösken Moaler, die oafter tou ju Romantik reekend wäd, man uk as aan wichtigen Foarlooper fon dän Impressionismus jält. Tiger hoalt sik aan Hoangst; moald twiske 1825 un 1828 Ju Fräiegaid fiert dät Foulk; moald in 1830 as in Paris ju Julirevolution waas. Twäin Mauriske Riedere kollidierje; moald twiske 1843 un 1844 Kristus ap dän See Genesareth, moald in 1854


Trier is een oolde un groote Stääd in't Moseldoal in Rhienlound-Palts nit fier fon dät Skeed tou Luxembuurich. Die Pound waas al foar do Roomere bewoond, un do Roomere moakeden deer uut hiere Stääd Augusta Treverorum, "Augustiske [Stääd] fon do Treverer" uumdät deer die keltiske Stom fon do Treverer lieuwde. Leeter hiet dät dan bloot noch "Treveris", deer "Trier" uut wuden is.


Paul Cézanne (Oksitoansk: Pau Cesana, bädden ap dän 19. Januoar 1839 in Ais de Provença oksitoanske Noome, ap Frantsöösk: Aix-en-Provence), stuurwen 22. Oktober 1906 juust deer) waas aan Moaler. Toufäärme stuude hie unner dän Ienfloud fon Romantik un Realismus, leeter moor fon dän Impressionismus. Hie fersoachte in dän Loop fon sien Äntwikkelenge, Impressionistiske Faawen mäd klassisistiske Foarmreekenge tou fereenigjen. Een Stilllieuwend, moald in 1865 Loundskupsbielde, moald twiske 1886 un 1890 Träin Doodenkoppe ap aan Täppich, moald in 1904 Boadende, moald uum 1906


1956: Die brasilioanske Präsident Juscelino Kubitschek oardent ätter aan Jiertjaande oolden Ploan oun, Brasília, een näie Haudstääd foar dät Lound, tou bauen. Kuut leeter begint in't brasilioanske Binnelound ju Oarbaid. 2002: Regierengsbieldenge in Düütsklound - Ätter ju Buundesdais-Köär wäd dät Kabinett Schröder II as Foutsättenge fon ju in't Foaren al bestoundende Rood-Gräine Koalitsjoon apstoald. Buundeskansler blift Gerhard Schröder. 2002: Kuba ratifisiert as läästen fon do karibiske un latienamerikoanske Stoaten dän Ferdraach fon Tlatelolco, die ju Karibik un Latien-Amerikoa tou een Rebät fräi fon Atomwoapen ferkloort. 1906: Paul Cézanne, aan Moaler fon dän Impressionismus 2019: Marieke Vervoort, belgiske Rulstoul-Licht-Atlethinne in dän Behinnerden-Spoart.


Euripides (griech. Εὐριπίδης (* 480 f. Kr. af 485/484 f. Kr. ap Salamis; † 406 f. Kr. in Pella; begreeuwen in Makedonien) is ätter Aiskylos un Sophokles die jungste fon do träin groote klassiske griechiske Tjooterskrieuwere. Wäkke Stukke, so as sien Tragödie Medea wäide däälich noch oafter spiedeld.


Dät Woud "Buurenkriech" häd moorere Betjuudengen: düütsk: Bauernkrieg: Ferskeedene Apstounde fon europäiske Buuren juun hiere Heerskup twiske dät 15. un dät 17. Jierhunnert. Fääre wäide mäd dän Begriep "Buurenkriech" (düütsk: Burenkrieg) wäide twäin Kriege beeteekend, do in't Njuugentienste Jierhunnert deer uutkamped wuden, wier däälich Suudafrikoa is, uumdät dät deer een Foulk unner dän Noome "Buuren" rakt (do Afrikoansk af "Kapholloundsk" baale): Die fäärme Buurenkriech (1880 bit 1881) Die twäide Buurenkriech (1899 bit 1902) - Düssen Kriech is maasttieds meend, wan fon dän Buurenkriech boald wäd.


Die Twäide Buurenkriech fon 1899 bit 1902 waas aan Kriech fon do buurske (betjudt hier: "kapholloundske") Fräistoaten Oranje un Transvaal juun do Briten, do dät truch Ienrichelengs-Politik (Ounsluut fon Regionen in ju Noaberskup fon do Buurenrepubliken) provoksierd häbe. In dät Eende heelten do Briten ju Uurwinnenge uur do Buuren, man jo moasten him daach fiergungende Autonomiegjuchte läite.


Friedrich Nietzsche (bädden ap dän 15. Oktober 1844 in Röcken bie Lützen; stuurwen ap dän 25. August 1900 in Weimar) waas oaintelk aan klassisken Philologe, man hie häd ful philosophisk ättertoacht, t.B. uur Sin un Gjuchtfäidigenge fon Moroal, Metaphysik un Religion, man uk uurswät. Hie waas Atheist (as hie dät kwaad, uut aan Instinkt hääruut) un meende, uk, wan ju Muugelkhaid blift, dät dät wät buppe ju Natuur rakt, dät me dät nit roakje kon un dät dät do Moanskene deeruum eenerläi weese skuul. Hie uurlaide uk ful uur Moanskene, uur ju Äntwikkelenge fon dän moanskelke Gäist un dät Touhoopelieuwend fon Moanskene. So gjucht bekoand wuden is Nietzsche läiweloa in do 1890er Jiere, man deer häd hie wäil niks moor fon meekriegen, uumdät hie - wildääge in Foulge fon Syphilis, man dät is nit heel un aal kloor - maal un dement wuden is. Leeter hiede hie noch een poor Sleeke, sodät hie nit moor baale un stounde kuude. Hie waas fieuwunfüüftich Jiere oold, as hie oun een Omme-Seeregaid un do Foulgen fon noch aan Sleek stoorf. Fon 1872 bit 1876 stuude Nietzsche unner dän Ienfloud fon Richard Wagner un Arthur Schopenhauer. Wät hie skreeuw, hiede aan romantisken Iensleek. In


Aan Aphorismus is aan oankelden Toacht, een Uurdeel of een Lieuwendswiesegaid un kon uut aan Sats of uut min Satse bestounde. Oafter foarmulierd hie een besunnere Iensjucht rhetorisk kunstriek as aalmeenen Sinspröäk (Sentenz, Maxime, Aperçu, Bonmot). Deerjuun jäilde Woude mäd Juuken un pointierde Zitoate literatuurwietenskuppelk nit as Aphorismen.


1427: Ju Slacht ap do wüülde Äkkere: Die fräiske Hauding Fokko Ukena uurwint dän uur Fräiske Hauding Okko II. tom Brok, wiermäd düt Kän ju Heerskup eendgultich ferljust. 1834: Bie dät Massaker fon Pinjarra brange Dreguuner-Troppen fon ju britiske Kolonioalmoacht bit tou trüütich Aborigines uume, deerbie uk Bäidene. 1918: Uunouhongegaids-Ferkloorenge un Uutroupenge fon ju Eerste Tschechoslowakiske Republik. 1962: Eende fon ju Kuba-Krise: Nikita Chruschtschow rakt tou un wol do sowjetiske Käädenwoapen wäch fon Kuba brange, unner ju Bedingenge, dät do USA hiere Raketen uut ju Turkäi ouluuke. 2004: Ju Fäk-Tiedskrift Nature publiziert ju wietenskuppelke Eerst-Beskrieuwenge fon dän fossilen Homo floresiensis, die bolde unner ju populäre Beteekenge "Hobbit" bekoand wäd. 2018: Die oafter as gjuchtskonservativ bit neoliberoal ienoardende Jair Bolsonaro, die mäd Spröäke juun Wieuwljuude, Indioanere, Homosexuelle un uurswäkke Stämmenge moaket, wäd foar'n Präsident fon Brasilien kädden. 1520: Pier Gerlofs Donia, fräisken Fräidums-Strieder 2020: Anthony Soter Fernandez, malaysisken roomsk-kathoolsken Äärtsbiskop fon Kuala Lumpur un Kardinoal


Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy waas aan Pianist, Oargelist un Komponist fon ju Romantik. Hie jält uk as die fäärme Dirigent in ju Foarm fon däälich. Ieuwenske ju Musik diede hie uk moaljen. Hie waas een Bäidensbäiden fon Moses Mendelssohn, dän bekoande joodske Philosoph. Felix Mendelssohn Bartholdy (Düütske Biographie)


2018: Bie aan neo-faschistisken, rassistisken Terror-Oungriep in Macerata (Italien) skjut aan Mon uut een Auto ap Ljuude mäd swotte Haudfaawe. Fieuw Monljuude un een Wieuw uut Mali, Ghana, Nigeria un Gambia wäide ferseerd, man jo uurlieuwje aal. 1480: Ferdinand Magellan, portugiesisken Seefoarder. 1809: Felix Mendelssohn Bartholdy, aan Komponist fon ju Romantik 1520: Sten Sture die Jungere, Sweedisken Rieksferwalter 2003: Natascha A. Brunswick, US-amerikoanske Mathematikerske un Fotogroafinne


1520: Die deenske un norweegiske Köönich Christian II. kon ätter loange Beleegerenge in Stockholm ienluuke, man deerfoar mout hie fuul Juunstriedere so as Christina Gyllenstierna, dät Wiedewieuw fon dän Rieksferwalter Sten Sture dän Jungeren, Amnestie toutälle. 1791: Ferkloorenge fon do Gjuchte fon dät Wieuw un ju Burgerinne („Déclaration des Droits de la Femme et de la Citoyenne“) truch Olympe de Gouges. 1812: In ju Slacht fon Borodino, een fon do blouderchste Slachte fon dät Jierhunnert, kon ju Grande Armée unner Napoleon Bonaparte, wan uk mäd masse Faalene, ju ruske Armee unner Marschall Michail Illarionowitsch Kutusow slo. Die Wai ätter Moskau is somäd fräi. 1821: Unner Simón Bolivar wäd Grootkolumbien gruunded, een Föderatsjoon, wier masse do Rebätte tou heerden, do däälich tou Ecuador, Kolumbien, Panama un Venezuela heere. 1822: In São Paulo wäd ju brasilioanske Uunouhongegaid ferkloord, in't foaren hiede dät tou Portugal heerd. 1901: Ätter dän Bokser-Apstound Unnerteekenge fon dät sonaamde "Bokser-Protokoll" twikse China (Qing-Dynastie) un do wäästelke Kolonioalmachte juust so as Japan un Ruslound. 1922: Die Gruundsteen foar ju ploande brasilioanske Haudstääd Brasília wäd laid, man dät duurt noch bit 1956, dät ju Oarbaid begint. 1977: Twiske Panama un do Fereende Stoaten wäide do Torrijos-Carter-Ferdraage ousleeten, ätter do ju


13. -- 14. -- 15. -- 16. Jierhunnert -- 17. -- 18. -- 19. Jiere: 1547 - 1548 - 1549 - 1550 - 1551 - 1552 - 1553 - 7. Februoar: Kardinoal Giovanni Maria del Monte, Konzilspräsident in Trient un Bologna, wäd ap dät Konklave in Room foar'n Poabst kädden un nimt dän Noome Julius III. oun. 12. Juni: Helsinki, leeter ju Haudstääd fon Finlound wäd ap Befeel fon Gustav I. Wasa gruunded.


Ju Fjoole is wäil dät bekoandste Striek-Instrumänt in ju europäiske Musik. Ju häd fjauer Säiden ap do Toone g – d1 – a1 – e2. Me kon ap een Fjoole also nit japper spiedelje as bit tou dät litje g, man in ju Hööchte gungt dät gjucht loange fääre, uumdät me truch do Griepe ju Säide ferkuutet, deertruch die Toon haager wäd. Een Fjoole is uut ferskeedene Soarten Holt baud un wäd, as aal do Striekinstrumänte, woanelk fon aan Booge strieken. Man dät rakt uk Uutnoamen, t.B. dät Pizzicato, dät is, wan een Fjoole mäd aan Finger tuuked wäd juust as een Gitarre.


As Foabel beteekent me een kuut Tälster, deeroane maasttieds Dierte, mongs uk Plonten af uurswät, moanskelke Oainskuppe häbe. Aleer wude suk een Tälster bruukt, uum ju moanskelke Sälskup un foarallen ju Heerskup sunner Freeselkhaid kritisierje tou konnen. Wichtige Foabeldichtere sunt: Aisopos (Aesop), Phaedrus, Hans Sachs, Jean de La Fontaine, Jean-Pierre Claris de Florian, Christian Fürchtegott Gellert, Magnus Gottfried Lichtwer, Wolfhart Spangenberg, James Thurber, Gotthold Ephraim Lessing und Martin Luther.


Fra Giovanni Angelico (bädden as Guido di Pietro twiske 1386 un 1400 in Vicchio bie Florenz; stuurwen 18. Februoar 1455 in Room) waas aan Dominikoaner-Mönk, die as Moaler fon ju italieenske äddere Renaissance bekoand wude. Kjuusigenge, moald in do 1420er Jiere Meräienbielde mäd Kristus-Bäiden un tweelich Ängele, moald uum 1430 Miniatuur-Boukmoaleräi uur ju Konversioon fon Sänt Paul, moald uum 1430 Fräsken oun ju Noudwooge fon ju Cappella Niccolina in dän Vatikoan, moald twiske 1447 un 1449 "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"


Francis Jean Marcel Poulenc waas aan frantsöösken Pianist un Komponist.


1519: Die spoanske Hernán Cortés sailt mäd een groote Monskup fon Havanna ap Kuba uut ätter dät mexikoanske Fäästlound wai, wier hie sik bolde as Ärooberer fon dät Azteken-Riek aan Noome moaket. 1861: Jefferson Davis wäd as Präsident fon do Konföderierde Stoaten fon Amerikoa fereediged. 1902: Twiske ju Stralauer Poute un dän Potsdamer Ploats fiert ju eerste Berliner U-Boan. 1965: Dr. Dre (André Romell Young), amerikoansken Rapper 1455: Fra Angelico, italieensken Dominikoaner-Mönk un Moaler fon ju äddere Renaissance. 1902: Albert Bierstadt, aan Moaler in ju Romantik.


12. -- 13. -- 14. -- 15. Jierhunnert -- 16. -- 17. -- 18. Jiere: 1452 - 1453 - 1454 - 1455 - 1456 - 1457 - 1458 - 17. Meerte: Dät Klaaster Andechs wäd as Benediktiner-Klaaster gruunded. 24. Meerte: Poabst Nikolaus V. stäärft. 8. April: Alonso de Borja wäd toun Poabst kädden. Hie nimt dän Noome Kalixt III. oun. 22. Moai: Mäd ju Slacht fon St Albans beginne in Änglound do Rousenkriege, do mäd Unnerbreekengen bit 1487 tou uum ju ängelske Kroune uutfächted wäide. 8. Juli: Kunz von Kauffungen äntfiert bie dän Altenburger Prinsenroow do 14- un 11-jierige Prinsen Ernst un Albrecht von Sachsen. Deermäd wol hie dän Kuurfüürst Friedrich dän Sachtmoudigen fon Saksen twinge, him dän Skoade tou betoaljen foar sien ferläddene Lounderäie. Insteede wäd hie uum Breek fon dän Loundfree bekloaged. Hie beropt sik ap sien gjuchtfäidige Aaskenge un ap dän "Fehde"-Bräiw, die dän Loundfree ätter jäildend Gjucht buute Krit sät. Man die Bräiw is tou leet keemen. 13. Juli: Kauffungen, die Äntfierder in dän Altenburger Prinsenroow, wäd skeeldich spräkt un tou dän Dood feruurdeeld. Ap dän touken Dai wäd him un wäkke fon sien Hälpere in Freiberg die Kop ousloain. 7. November: In ju Kathedroale Notre


1763: Rio de Janeiro wäd Haudstääd fon dät Vize-Köönichriek Brasilien. 1834: Fertreedere fon do liberoale Swaitser Kantone Luzern, Bern, Zug, Solothurn, Basel-Loundskup, St. Gallen, Aargau un Thurgau besluute in Baden do Badener Artikkele. Ju Roomsk-Katoolske Säärke sät sik deer strääwich juun. Dät is dät Kiensel fon dän leeteren Sunnerbuundskriech in't Jier 1847. 2009: Protäste juun ju Regierenge fon Madagaskar unner Marc Ravalomanana beginne, uumdät ju aan Kanoal fon't Fiersjoon sluute wüül, die een Rääde fon dän foarige Präsident Didier Ratsiraka uurdrain hiede. Anfierder fon do Protäste is die Oainer fon dän Kanoal un Buurmääster fon Andry Rajoelina, die een Juunregierenge uutropt. 2018: In ju Midde fon Kabul, ju Haudstääd fon Afghanistan, kumt dät tou aan Terror-Ounsleek truch aan Taliban-Sälwenmoort-Ättentäter, die aan Kranken-Woain as Auto-Bumbe bruukt häd. Dät rakt 103 doode un 235 ferseerde. 1756: Wolfgang Amadeus Mozart, Komponist fon ju Wiener Klassik 1928: Hans Modrow, DDR-Politiker 1901: Giuseppe Verdi, italieensken Komponist fon ju Romantik 2001: Marie José fon Belgien, lääste Kööniginne fon Italien 2006: Johannes Rau, fon 1999 bit 2004 die oachte Buundespräsidänt fon ju Buundesrepublik Düütsklound 2006: Rindert Straatsma, fräisken Politiker FNP un uk uurs aktiv foar do Fräisen in do Niederlounde. 2020: Eva Marks, aastriekisk-austroalske Skrieuwerske, ju dän


1842: In dän Eersten Ängelsk-Afghanisken Kriech kumt dät tou ju Slacht fon Gandamak, wier do Briten läip sloain wäide un in't Eende bloot aan britisken Suldoat uurlieuwet. 2021: Juun dän Präsidänt fon do Fereende Stoaten Donald Trump wäd foar dät twäide Moal een Ferfieren besleeten, uum him uut sien Boantje tou kriegen, uk wan hie so of so bloot noch een Wiek loang Präsidänt is. 1400: Johann fon Portugal, Heertoach fon Aveiro uut dät Huus Avis († in 1442) 1850 - Hermann Möller, Linguist, die sik monken uur uk mäd dät Seelterske uuteenuursätte. 2017: Udo Ulfkotte, gjuchtspopulistisken, islamfäindelken un fersweerengstheoretisken Skrieuwer 2021: Eusébio Scheid, brasilioansken roomsk-kathoolsken Kardinoal un Äärts-Biskop fon Rio de Janeiro 2021: Siegfried Fischbacher, düütsken Dompteur un Oogenferköäkeler


1842: Josef Groll bjout in Pilsen dät fäärme "Pilsner Urquell" (een Bjoorsoarte) un deermäd fon ju Pilsner Bjouwiese uurhaud. 1925: Dät Ferhonneljen fon do Ferdraage fon Locarno begint. 1923 - Hermann Möller, Linguist, die sik monken uur uk mäd dät Seelterske befoatede.


1834: Die Apstound fon do Sieden-Weeuwere in Liyon (fr.: Lyon) wäd fon Suldoaten blouderch deelsloain. Moor as 600 Ljuude ferljoose hier Lieuwend. 1900: In Paris eepent ju Waarelduutstaalenge. 1912: Ju Titanic is ap hiere fäärme Foart ätter Amerikoa ätter een Touhoopesteeten mäd aan Iesbierich in dän Atlantik fersakked. 2019: Aan grooten Bround in ju Kathedroale Notre-Dame in Paris moaket grooten Skoade, man dät läipste kon ferhinnerd wäide. Aan Fjuurweermon un twäin Dreguunere wäide licht ferseerd, wichtige Kunst-Objekte un Reliquien wäide rädded, Deele fon dät Gewölft wäide bie dän Bround fon dät Täk truchsloain, man dät maaste fon ju Säärke stoant noch. 1832: Wilhelm Busch, Kunstler, die foarallen foar sien mäd Riemsele unnerlaide Bieldetälstere bekoand is, do as Foarloopere fon dän Comic jäilde. 1920: Richard Karl Freiherr von Weizsäcker, fon 1984 bit 1994 tou die säkste Buundespräsident fon ju Buundesrepublik Düütsklound. 1946: Francis Antonysamy, indisken Biskop 1946: Fernando Filoni, italieensken Kurienkardinoal 2020: John Houghton, britisken Klimafoarsker


12. -- 13. -- 14. -- 15. Jierhunnert -- 16. -- 17. -- 18. Jiere: 1424 - 1425 - 1426 - 1427 - 1428 - 1429 - 1430 - 25. Meerte: In ju Slacht bie Zwettl twiske hussitiske un kaiserelk-aastriekske Troppen roakje do Hussiten nit ju Innoame fon ju Stääd Zwettl in Läichaastriek, man jo konnen masse Fangst moakje un bewierkje een baldoarige Fernäilenge in dät Rebät. 4. August: Die fjoode Kjuustoach juun do Hussiten wäd in ju Slacht bie Mies ferlädden. Foar't eerste moal bilgje do Kjuusriedere deerbie een Woainbuurich, juust as hiere Fäinde, man Kröäk an Unnerfiendenge deerbie lät do katoolske Troppen ferljoose. 28. Oktober - Ju Slacht ap do wüülde Äkkere: Die fräiske Hauding Fokko Ukena uurwint dän uur Fräiske Hauding Okko II. tom Brok, wiermäd düt Kän ju Heerskup eendgultich ferljust. 2. Dezember: Uum dän Kriech juun do Hussiten tou betoaljen, rakt die Rieksdai tou Frankfurt unner dän Düütsk-Roomske Köönich Sigismund Ferlof foar een Riekskriechstjuur, leeter "Hussitenpännich" naamd. 8. Dezember: Die Mainzisk-Hessiske Kriech eendet. In Frankfurt wäd Free sleeten un somäd aan two Jierhunnerde duurjenden Twist twiske Kurmainz un dän Loundgroaf fon Hessen uum ju territorioale Foarheerskup in Hessen be'eendet.


Francisco José de Goya y Lucientes (bädden ap dän 30. Meerte 1746 in Fuent de Totz (aragoneesiske Noome fon dät Täärp, spoansk: Fuendetodos) in Aragonien, stuurwen ap dän 16. April 1828 in Bordèu (oksitoanske Noome, frantsöösk: Bordeaux)) waas aan aragonesisken Moaler, Teekner un Pränter. Die Släip fon ju Fernul ärtjucht Monstere. Fon 1799. Ju Foamielje fon Koarel IV., moald in 1800/1801 Ju bekloodede Froaie, moald twiske 1800 un 1803. Goya häd uk noch een Bielde fon dät sälge Wieuw in ju sälge Hooldenge, man noakend, moald. Ju waas dan bääte ju Bielde fon dät bekloodede Wieuw ferbuurgen, man dät kuude mäd aan besunnere Mechanismus foarhoald wäide. Ju Seeke suurgede foar Skändoal. Do Apstoundiske wäide doodskeeten, moald in 1814. Ju Bielde wiest een Situatsjoon uut 1808, as do Frantsööske Besättere unner Napoleon dän Bruur fon dän spoanske Keening ferbanne wüülen. In Madrid fersoachte deeruum ju Befoulkenge aan Apstound, wierfoar do Frantsoosen masse fon him brutoal waigjuchteden. "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"


30. Meerte - Francisco de Goya, aragoneesisken Moaler "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"


Do Tataren sunt een Turkfoulk, dät, so tou kweeden, fläkkenwiese ferspradt, foarallen in dät Suude fon ju Ruske Föderation lieuwet. Jo baale traditsjonell Tatarisk. Hieren Noome häbe do Tataren fon aan mongolisken Stom unner Dschingis Khan, dän do Europäere him roat häbe, uum dät jo meenden, do kuume uut dän Tartaros. Uk uur Turkfoulke, so as do Krimtataren, wäide mäd dän Noome beteekend.


1337: Do Ängloundere slo een Heer fon ju Groafskup Flandern in ju Slacht fon Cadzand. 1520: Die twäide Dai fon dät sonaamde Stockholmer Bloudboad, deeroane mäd ju Begruundenge fon Kätseräi sowät hunnert fröiere Juunstriedere fon Köönich Christian II. in Stockholm waigjuchted wäide. 1918: Die Troon-Ferticht fon dän düütsken Kaiser Wülm II. wäd bekoand moaked un truch dän Sosjoaldemokroat Philipp Scheidemann wäd ju Republik uutruupen. 1938: In ju Noacht ap dän 10. November ju Riekskristallnoacht 1989: Ju Berliner Muure faalt. 2018: In Melbourne (Australien) lait aan Mon uut Somalia Fjuur in sien Auto, dät mäd Gas-Buddele fulpakked is. Man do Buddele explodierje nit. Hie gungt mäd een Soaks ap do Ljuude loos, möärent aan un ferseert twäin moor. Die Oungrieper wäd leeter fon Dregunnere beskeeten un stäärft ätters in't Kroankenhuus. Die Oungriep is ap'e eene Siede inspirierd truch dän Terror fon dän sonaamden Islamisken Stoat, man die Terrorist skäl uk maal weesen hääbe. 2020: In dän äthiopisken Burgerkriech rakt dät een Massaker in May Cadera, Tigray. Amhariske un Tigrinniske Milizen juust so as Zivilisten sunt deeroun ferwikkeld, Amharer un Tigrinner brange sik juunsiedich uume. Dät rakt 767 Doode. 2020: Amadou Toumani Touré, malisken Politiker un fon 2002 bit 2012 Präsidänt fon


1799: Dät frantsööske Rump-Parlemänt ferkloort unner Druk fon't Militär Napoleon Bonaparte foar'n Eersten Konsul. 1848: Die Ienmarsk fon prüüske Troppen unner Generoalfäildmarschall Friedrich von Wrangel lädt dät Eende fon ju Revolutsjoon in Berlin ien. 1920: Michael Mayr wäd eersten Buundeskanzler fon Aastriek. 1937: In Brasilien lät Getúlio Vargas sien Heerskup as "wäilwollenden Diktoator" fäästskrieuwe. 1938: In ju Noacht fon dän 9. ap dän 10. November is ju Riekskristallnoacht 1759: Friedrich Schiller, düütsken Dichter 2015: Helmut Schmidt, düütsken Politiker un Buundeskansler fon ju BRD.


1840 - Claude Monet, frantsöösken Moaler fon dän Impressionismus "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"


42 f. Kr. - In ju twäide Slacht bie Philippi wädt Marcus Inius Brutus fon Octavian un Marcus Antonius äntskeedend sloain. Dät Twäide Triumviroat kricht deermäd ju Heerskup uur dät Roomske Riek. 1532: In dän Loop fon ju Spoanske Ärooberenge fon Peru kumt dät tou ju Slacht fon Cajamarca, deerbie 4000 uunbewoapende Inka fon Francisco Pizarro un sowät 170 Conquistadoren uurfaalen un ousloachted wäide; die Inka-Heersker Atawallpa un sien Foulgskup wäide ienspeerd. 1797: Freerk Wülm III. wäd ätter dän Dood fon sin Foar Köönich fon't Prüüske Riek. 1951: Kneppelfreed ("Knäppelfräindai") in Ljouwert. 1797: Freerk Wülm II., Köönich fon't Prüüske Riek 2003: Augustine Eugene Hornyak, Biskop un Exarch fon ju Ukrainiske Griechisk-Kathoolske Säärke in Groot-Britannien.


Die twountwintichste November is die tjohunnertsäksuntwintichste Dai in dän gregorioanske Kalänner (die tjohunnertsoogenuntwintichste in Skaltjiere), also blieuwe deer njuugenuntrüütich Deege bit dät Jierseende tou. 1963: John F. Kennedy, fieuwuntrüütichsten Präsidänt fon do Fereende Stoaten wäd in Dallas fermöärend. 2005: Angela Merkel fon ju CDU wäd Buundeskanslerske fon Düütsklound. 1594: Martin Frobisher, ängelsken Seefoarer (* sowät 1535) 1902: Friedrich Alfred Krupp, aan Essener Industriellen 1963: John F. Kennedy, fieuwuntrüütichsten Präsidänt fon do Fereende Stoaten 1981: Hans Adolf Krebs, düütsk-britisken Mediziner un Biochemiker


Dallas is ju träädgrootste Stääd fon Texas in do Fereende Stoaten fon Amerikoa. Dät wude 1841 in ju domoals noch uunouhongige Republik Texas gruunded un kreech 1856, as dät al tou do USA heerde, dät Stäädgjucht un is sänt 1871 amtelk een Stääd. As me dät 1873 tougjuchte kreech, dät do two wichtichste Iersenboan-Lienjen fon Texas sik in Dallas kjuusje, waas die Gruundsleek deerfoar laid, dät Dallas een Honnelssäntrum wude. Tou Begin fon dät 20. Jierhunnert groide Dallas stäärk, däälich wäd dät as Waareldstääd betrachted. In 1963 wude John F. Kennedy in Dallas fermöärend.


Baruch de Spinoza , Hebräisk: ברוך שפינוזה, Portugiesisk: Bento de Espinosa, latinisierd: Benedictus de Spinoza (* 24. November 1632 in Amsterdam; † 21. Februoar 1677 in Den Haag), waas aan niederloundsken Philosoph mit sephardiske (iberisk-joodske) Foaroolden un ju Muurtoal Portugiesisk. Hie wäd dän Rationalismus touoardend un jält as aan fon do Gruundlääsere fon ju moudeerne Bibelkritik. Thomas Blume: Baruch de Spinoza, UTB-Online-Wörterbuch Philosophie. Normdoaten: GND: 118616242 (OGND) | KB (Niederlounde): 068360002 | LCNAF: n79018753 | VIAF: 22149024


1859: Charles Darwin sien Oarbaid The Origin of Species, n wichtich Wierk tou juu Evolutionstheorie, kumt hääruut. 1944: Do Fereende Stoaten fon Amerikoa beginne mäd een Riege fon läipe Luchtangriepe ap Tokio. 1632 - Baruch de Spinoza, niederloundsken Philosoph. 1957 - Diego Rivera, aan Moaler uut Mexiko


Kneppelfreed (wäästfräisk foar Knäppelfräindai) waas dän 16. November 1951 in Ljouwert in Wäästfräislound. Ap dät Saailân, dän Määrkedsplats fon Ljouwert sunt Dreeguunere mäd Knäppele un Woaterspritsere ap do Ljuude loos geen. Do Ljuude hieden sik foar dat Gjucht fersammeld, uum n Protsäs juun dän Skrieuwer Fedde Schurer tou ferfoulgjen. Hie hied n Artikkel uur dän Gjuchter mr. Wolthers in dät Blääd Heerenveense Koerier skrieuwen, deeruum dät die Gjuchter uuremäite häd juun doo Wäästfräiske uurdeeld hiede. Insen häd hie n Molkmon bestroafed, deeruum dät hie sien Molk ap Wäästfräisk ounpriesede, un n uur Moal häd er dän Bäistedokter Sjirk van der Burg ferbeeden, foar dät Gjucht Wäästfräisk tou baalen. Buute stuuden do Ljuude un ruupen: “Wie wollen Schurer sjoo!” Die Stoatsadwookoat mr. Hollander wuud dät toufuul, un doo ruup hie doo Dreeguunere, uum do Ljuud etou ferdrieuwen. Uur dät Foargungen wieren do Wäästfräiske so dul, dät twäin Ministere uut den Haag kuume moasten, uum do Ljuude tou berauigjen. Jo ferhonnelden deer two Wieke un beslooten do, dät dät Wäästfräiske ju uur Amtssproake wäide skuul. Leeter wai is Wäästfräisk uk in do Skoulen ienfierd wuuden. uutspreeken: "Sküürer"


François Boucher (* 29. September 1703 in Paris; † 30. Moai 1770 juust deer) waas aan frantsöösken Moaler fon dän Rokoko. Aan wichtigen Skoulker fon him waas Jean-Honoré Fragonard. Rebekka kricht do Jääften fon Abraham, moald in 1725 Studie fon een jung Wieuw, moald in 1740 Vertumnus un Pomona, moald in 1749 Madame Bergeret, weerskienelk moald in 1766


29. September - François Boucher, frantsöösken Moaler fon dän Rokoko "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"


1498: Christoph Kolumbus begint sien trädde Raise ätter Amerikoa. Hie kumt in 1500 wieruume. 1925: Nasjonoale Revolutsjoon in China. 1975: Grundenge fon ju Europäiske Ruumfoartorganisation 2019: Brigitte Bierlein wäd as eerst Wieuw in ju Geskichte fon ju Republik Aastriek as Buundeskanzlerske designierd. Ju kricht fon Buundespräsident Alexander Van der Bellen dän Apdraach, een Uurgongsregierenge tou bieldjen, ätterdät ju oolde Regierenge infoulge fon ju Ibiza-Affäre ousät wuuden is. Ap dän 3. Juni wäd ju amtelk "angelobt". 1770: François Boucher, frantsöösken Moaler fon dän Rokoko 1826: André Coindre, frantsöösken katoolsken Pestoor un Ordens-Gruunder 1992: Karl Carstens, fon 1979 bit 1984 die füüfte Buundespräsidänt fon Düütsklound


5. Meerte: Bie dät Massaker fon Boston wäide bie een Sträitenslacht fieuw Ziwilisten truch een provozierde britiske Bewoakengs-Eenhaid uumebroacht. Ätter dän Foarfaal sunt do Kolonisten noch minner toufree. 5. Juli: Eenhaide fon ju ruske Marine fiende in ju Tied fon ju Orlow-Revolte ju osmoanske Flotte in ju Bucht fon Çeşme un beginne mäd ju Seeslacht fon Çeşme. 7. Juli: Ätter ju träin Deege duurjende Seeslacht fon Çeşme in dän Füüften Rusk-Tursken Kriech is ju Fernäilenge fon ju osmoanske Flotte truch do Russen bienaist ousleeten. In ju Noacht tou dän 8. Juli klinge lääste litje Kampe uut. 19. April: Marie Antoinette wäd in ju Wiener Augustinersäärke mäd dän frantsöösken Troonfoulger Louis-Auguste ferhilket, die goar nit deerbie is, man aan Fertreeder soand häd. Twäin Deege leeter begint ju hiere Raise ätter Versailles uum tou hieren Mon tou kuumen. 20. Meerte: Friedrich Hölderlin, düütsken Dichter 3. August: Freerk Wülm III., prüüsken Köönich 9. Juli: Kaspar Maximilian Droste zu Vischering, düütsken roomsk-katoolsken Biskop 27. August: Georg Wilhelm Friedrich Hegel, düütsken Philosoph 27. Oktober: Pietro Francesco Galleffi, italieensken Kardinoal 19. November: Adam Johann von Krusenstern, düütsk-baltisken Admiroal fon ju ruske Flotte Silme ap dän 17. Dezember: Ludwig van Beethoven, düütsken Komponist 6. Februoar: Franz Kaspar


Frank Lloyd Wright (* 8. Juni 1867 in Richland Center, Wisconsin; † 9. April 1959 in Phoenix, Arizona) waas aan Baukunstler (Architekt) uut do Fereende Stoate fon Amerikoa. Dät geen him foarallen uum ju Äntwikkelenge fon aan authentisk amerikoansken Stil in ju Baukunst, uumdät Amerikoa sik in düsse Seeke noch stäärk an ju oolde Waareld heelt. Dät Huus fon William H. Winslow, baud in 1893 Dät Huus Fallingwater, baud in 1937. "Falling water" hat ap Seeltersk "Faalend Woater" Dät Solomon R. Guggenheim Museum in New York, baud in 1956 Ju griechisk-orthodoxe Ferkändigengs-Säärke in Wauwatosa in Wisconsin


1867: Mäd ju fierdelke Krounenge fon Kaiser Franz Joseph I. un sien Wieuwmoanske Elisabeth tou dät ungariske Köönichspoor findt die Aastriekisk-Ungariske Uutgliek n fierdelken Ousluut. 2015: Ap Slot Elmau in Bayern eendet ne G7-Mäitenge. Do Fertreedere fon ju G7 wollen monken uur Seeken ju Dekarbonisierenge fon ju Waareldwirtskup wilst dät 21. Jierhunnert roakje. 1810: Robert Schumann, düütsken Komponist 1867: Frank Lloyd Wright, US-amerikoansken Baukunstler (Architekt) 2020: Pierre Nkurunziza, Diktoator fon Burundi


Franz Kafka (* 3. Juli 1883 in Prag, in düsse Tied bie Österreich-Ungarn; † 3. Juni 1924 in Kierling – däälich Stääddeel fon Klosterneuburg, Aastriek; säilden uk tsjechisk František Kafka) waas aan Skrieuwer. Uut een joodske Foamielje in Böömen stomjend, boalde hie fon Huus uut Düütsk, man hie kwad, dät hie ju Tsjechiske Toal ljauer liede moate. Truch Besäike in dät jiddiske Tjooter kreech hie uk tichteren Kontakt tou dät Jiddiske, deerfon hie eepenbeer begäisterd waas. Daach skreeuw hie ap Düütsk. Sien Skrieuwen häd Ienfloude fon, monken uur, Franz Grillparzer, Heinrich von Kleist, Fjodor Dostojewski, Søren Aabye Kierkegaard, Friedrich Nietzsche, Siegmund Freud, un dät Juudendum. Kafka is bekoand foar ju spoukske Fäilenge in sien Wierke. Franz Kafka (Düütske Biographie) Normdoaten: GND: 118559230 (OGND) | KB (Niederlounde): 068494157 | VIAF: 56611857


1866: Ju Slacht bie Königgrätz äntskat dän Düütske Kriech goadelk foar't Köönichriek Prüüsen. 2013: In Ägypten uurnimt dät Militär ju Macht un sät Mohammed Mursi ou. 1883: Franz Kafka, Skrieuwer in Düütske Toal "bädden" is een oold Woud foar "gebooren"


1887: Die düütske Kaiser Wülm I. lait bie dät Kieler Kwattier Holtenau dän Gruundsteen foar dän Noud-Aastsee-Kanoal. 2019: In ju sudoanske Haudstääd Khartum slo do näie Moachthääbere fon dät Transitional Military Council een Demonstratsjoon brutoal deel. Dät rakt 118 Doode un touminst 650 moor wäide ferseerd. 1720: Cristoforo Munari, Stillieuwend-Moaler in dät leete Barock. 1924: Franz Kafka, Skrieuwer in Düütske Toal 2001: Anthony Quinn, US-amerikoansken Film-Skauspieler 2001: Friedl Rinder, düütske Schach-Spielerske 2016: Muhammad Ali, US-Bokser 2018: Miguel Obando Bravo, nicaraguoansken roomsk-kathoolsken Kardinoal


Franz Moritz Wilhelm Marc waas aan Moaler, die foarallen mäd sien expressionistiske Wierke bekoand wuden is. Man hie häd tiedwiese uk uurs moald. In aan Bräif oun Ludwig August Macke beskreeuw hie in 1910 sien Toanken: "Blau ist das männliche Prinzip, herb und geistig. Gelb das weibliche Prinzip, sanft, heiter und sinnlich. Rot die Materie, brutal und schwer und stets die Farbe, die von den anderen beiden bekämpft und überwunden werden muß! Mischst Du z. B. das ernste, geistige Blau mit Rot, dann steigerst Du das Blau bis zur unerträglichen Trauer, und das versöhnende Gelb, die Komplementärfarbe zu Violett, wird unerläßlich. […] Mischst Du Rot und Gelb zu Orange, so gibst Du dem passiven und weiblichen Gelb eine megärenhafte, sinnliche Gewalt, daß das kühle, geistige Blau wiederum unerläßlich wird, der Mann, und zwar stellt sich das Blau sofort und automatisch neben Orange, die Farben lieben sich. Blau und Orange, ein durchaus festlicher Klang. Mischst Du nun aber Blau und Gelb zu Grün, so weckst Du Rot, die Materie, die Erde, zum Leben" Franz Marc, afwäil hie mäd (bee) Frantsöösk un Düütsk groot wuden is, uumdät sien Muur Elsasserinne waas, meende daach, dät die fäärme Waareldkriech dät eensige Middel waas, uum


1665: Koarl II. fon Änglound fangd n Kriech oun juun juu Republik fon doo fereende Niederlounde. Düssen Kriech is bekoand wuden as Twäiden Ängelsk-Niederloundsken Seekriech. 1801: Boantje-Ienfierenge fon Thomas Jefferson as trääden Präsidänt fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa, hie foulget John Adams. 1825: John Quincy Adams wäd as säksten Präsident fon do Fereende Stoaten fon Amerikoa fereediged. 1893: Amts-Ienfierenge fon Grover Cleveland as 24. US-Präsident, hie foulget ap Benjamin Harrison. Cleveland is deermäd die 22. un die 24. Präsident fon do Fereende Stoaten un die eerste, die two fonnuur trände Amtstiede hiede. 2009: Seelter bie Merkel 2018: Sergei Wiktorowitsch Skripal, toufoarne Mee-Oarbaider fon aan rusken stilkenen Tjoonst un ätters fon aan britisken, wäd touhoope mäd sien Dochter in ju ängelske Stääd Salisbury flaufaalen un mäd een Fergiftenge apfuunen. Do bee kuume in't Kroankenhuus. Premierministerske Theresa May ferkloort, dät Ruslound mäd groote Weerskienelkgaid foar ju Fergiftenge feroantwoudelk is, man Ruslound stridt dät ou. 2020: Uumdät sin Foargunger Bodo Ramelow (ju Linke) as näien Ministerpräsidänt fon Thüringen kädden wäd, eendet Thomas Kemmerich sien Tied in dät Boantje ätter bloot 27 Deege. So kuut as Kemmerich häd uurs noch neemens dät Boantje fon aan Ministerpräsidänt fon een düütsk Buundeslound häiwed. 1678: Antonio