| kʀəativɛ kɔmɔ̃s n'ɛst pas yn kabinɛt d'avɔkats ɛt nɛ fuʀnit pas dɛ sɛʀvizəs d |
| kɔ̃səj ʒyʀidikɛ. l'ɔœvʀɛ (tɛlɛ kɛ defɛ̃jɛ si-dɛsus) ɛst mizə a |
| dispɔzisjɔn səlɔn lɛs tɛʀmɛs dy pʀesɑ̃t kɔ̃tʀat apɛle kɔ̃tʀat pyblik kʀəativ |
| kɔmɔ̃s (denɔme izi «kpkk» u «kɔ̃tʀat»). 1) definisjɔ̃s. 4) ʀɛstʀiksjɔ̃s. 7) |
| ʀeziljasjɔn. vus avəz suɛte yn debat a sɛ syʒɛt dɑ̃s ləs pʀɔʃɛ̃s ʒuʀs, o |
| kuʀs də sɛtɛ peʀjɔdɛ dɛ sɛsjɔn. lɛ paʀaɡʀafə 6 dy ʀapɔʀt kyna syʀ l |
| pʀɔɡʀɑməs d'ɔʀjɛ̃tasjɔn plyʀjɑnɥɛls, ki sɛʀa sumis o paʀlɛmɑ̃t sə ʒœdi, |
| pʀɔpɔzə d'ɛ̃tʀɔdɥiʀɛ dɛs sɑ̃ksjɔ̃s aplikablɛs oks pɛs ki nə ʀɛspɛktɑ̃t pa |
| ləs ɔbʒɛktifs ɑnɥɛls dɛ ʀedyksjɔn dɛ lœʀ flɔtɛ. ʃɛʀ kɔlɛɡ nus alɔ̃ |
| veʀifjəʀ tut sɛla. ʒɛ vudʀɛs ɑ̃kɔʀɛ abɔʀdɛʀ yn dɛʀnjɛʀ pɔɛ̃t: tut ən saʃɑ̃ |
| kə sɛ n'ɛst la k'yn pɛtit pas vɛʀs ynɛ plys ɡʀɑ̃dɛ sekyʀite ɛn masjɛʀə d |
| tʀɑ̃spɔʀt, ʒə vus pʀjɛ d'apʀuvɛʀ sɛ ʀapɔʀt. k'ɛst la pʀɑ̃jɛʀɛ fwas kə ʒ |
| pʀɑ̃ds la paʀɔlə ɛn plenjɛʀɛ, il i a dɔ̃k dɛ kwa ɛtʀɛ yn pəy nɛʀvœks, yn pø |
| kɔmə avɛk lɛ pʀɑ̃jɛʀ amuʀ, mɛs lɛ pʀɑ̃jɛʀ amuʀ a kɑ̃d mɛmə dyʀe |
| œʀœzəmɑ̃t plys dɛ dœks minytɛs. lɛ kɔ̃tɛkstɛ kə kɔnɛsɑ̃t nɔs difeʀɑ̃ |
| etats mɑ̃bʀəs ɛst, a bjɛ̃ dəs eɡaʀds, divɛʀs. si m. kɔʃ a ʀediʒe sɔn bɔ̃ |
| ʀapɔʀt, k'ɛst paʀsə kɛ lɛ tʀave n'a pas ete ɛɡzekyte dɛ mɑ̃jɛʀə tʀɔp ʀapid |
| o səin dy sɛn ɛt dɛ la kɔmisjɔn ekɔnɔmikɛ dɛs nasjɔ̃s ynjəs. mɔ̃sjœʀ l |
| pʀezidɑ̃t, ʒə ʀeitɛʀɛ dɛ nuvo məs felizitasjɔ̃s a m. kɔʃ dy tʀave k'il a |
| akkɔ̃pli puʀ sət otʀɛ ʀapɔʀt, ki vjɛ̃t kɔ̃pletɛʀ d'ynɛ sɛʀtɛnɛ mɑ̃jɛʀə l |
| debat kə nus avɔ̃s ɛy o mwas d'ɔktɔbʀɛ syʀ lə tʀɑ̃spɔʀt paʀ ʀe. il fo |
| təniʀ kɔ̃ptɛ dy fɛt kɛ l'ɛspazɛ ʀyʀal ʀɛpʀesɑ̃tɛ pʀɛskɛ katʀɛ sɛ̃kjɛməs dy |
| tɛʀʀitwaʀə dɛ l'ynjɔn œʀɔpeɑnɛ. nus sɔmɛs mɛ̃tɛnɑ̃t tʀɛs ɛn ʀətaʀd. nu |
| nus ɔpɔzɔ̃s a l'ɛ̃tɛʀvɑ̃sjɔnismə dɛ l'administʀasjɔn sɑ̃tʀalɛ də l'ynjɔn ɛ |
| də sɛlɛ dɛs etats mɑ̃bʀɛs ɛt nus dɛmɑ̃dɔ̃s ynɛ ʀedyksjɔn dɛ la byʀəokʀati |
| ki s'ɛst ɛ̃kʀyste dɑ̃s l'elabɔʀasjɔn ɛt la ʀealizasjɔn dɛs pʀɔɡʀɑməs. l |
| fɔ̃ds stʀyktyʀɛls ɔ̃t ʒwe yn ʀolə fɔ̃damɑ̃tal dɑ̃s lɛ devɛlɔpɛmɑ̃t dəs zɔn |
| yʀbɛnəs ɛt ʀyʀalɛs dɛs pɛs peʀifeʀikɛs, pʀɛ̃sipaləmɑ̃t paʀ l'ameljɔʀasjɔ̃ |
| dəs ʀutɛs, dy tʀɛtɛmɑ̃t dɛ l'o ɛt dɛs ʀezoks də tʀɑ̃spɔʀts afeʀɑ̃ts. |
| kɔmɑ̃t puvɔ̃s-nus fɛʀə ɛn sɔʀtɛ kɛ la pɔlitikɛ dɛ l'ynjɔn s'aʀtikylɛ avək |
| ləs pɔlitikɛs nasjɔnalɛs sybsidjɛʀɛs d'amenaʒɛmɑ̃t dy tɛʀʀitwaʀə. puʀ l |
| ɛkspɛʀts dy plan fʀɑ̃sɛs, paʀ əksɑ̃plɛ, lɛ senaʀjɔ lɛ plys pʀɔbablə ɛs |
| oʒuʀd'ɥi yn kʀœzəmɑ̃t dɛs difeʀɑ̃sjasjɔ̃s ʀeʒjɔnaləs a l'ɛ̃teʀjœʀ d |
| ʃakə pɛs. dɛ plys, si vus ʃwazisɛz d'ytilizɛʀ fazɛbɔɔk a paʀtiʀ də vɔtʀ |
| telefɔnə mɔbilɛ, nɔtɛz kɛ vus ɛtɛs ʀɛspɔ̃sablɛ dəs fʀɛs asɔsjes a |
| l'ytilizasjɔn d'ɛ̃tɛʀnət ɛt/u oks sms, sɛlɔn lɛs tɛʀmɛs dɛ vɔtʀə ɔpeʀatœʀ d |
| telefɔ̃jə mɔbilɛ. puʀ vus ɛ̃skʀiʀɛ ɛt kʀeʀ yn tut nuvo kɔ̃ptə, sɛzisɛ |
| vɔtʀə nɔm, vɔtʀɛ datɛ d'ɑnivɛʀsɛʀɛ, vɔtʀɛ sɛɡzɛ ɛt vɔtʀɛ adʀɛsə elɛktʀɔnik |
| o fɔʀmat. pyblizites fazəbɔɔk. apʀɔfɔ̃disɛz vɔs ʀəlasjɔ̃s. yn toks d |
| kɔ̃vɛʀsjɔn də 10% dɛs vizitɛs pʀɔvɛnɑ̃t dɛs pyblizites fazəbɔɔk. (21) l |
| pʀɔdɥits kɔ̃sɔmatœʀs d'enɛʀʒjə kɔ̃fɔʀmɛs oks ɛɡziʒɑ̃səs d'ekɔkɔ̃sɛpsjɔ̃ |
| etabljəs dɑ̃s lɛs mɛzyʀɛs d'ɛɡzekysjɔn dɛ la pʀesɑ̃tɛ diʀɛktivɛ dwavɑ̃t pɔʀtəʀ l |
| maʀkaʒə sɛ ɛt lɛs ɛ̃fɔʀmasjɔ̃s asɔsjes, afin dɛ puvwaʀ ɛtʀə mis syʀ l |
| maʀʃe ɛ̃teʀjœʀ ət i siʀkylɛʀ libʀɛmɑ̃t. ɛt l'yn dəs atɛljɛʀs a abuti a yn |
| pʀɔpɔzisjɔn də ʀɛkɔmɑ̃dasjɔn dy kɔ̃sɛj dɛ la paʀt dɛs etats mɑ̃bʀəs. |
| kɔ̃sideʀɑ̃t kə la ʀɛkɔnɛsɑ̃sɛ dɛ la diɲite ineʀɑ̃tɛ a tus lɛs mɑ̃bʀəs d |
| la famijə ymɛnɛ ɛt dɛ lœʀs dʀwats eɡoks ɛt inaljenablɛs kɔ̃stity l |
| fɔ̃dəmɑ̃t dɛ la libɛʀte, dɛ la ʒystizɛ ɛt dɛ la pɛks dɑ̃s lɛ mɔ̃də. 1. tu |
| ɛ̃dividy a dʀwat a ynə nasjɔnalite. k'ɛst sɛtɛ piʀamidɛ. ɛt dɛ kɛlə fasɔn? ɛ |
| sə pʀedatœʀ sypʀɛmɛ, k'ɛst nus bjɛ̃ syʀ. ʒ'ɛmɛ lɛs defis, ɛt sovəʀ la tɛʀʀ |
| ɛst pʀɔbabləmɑ̃t yn bɔn defi. nus savɔ̃s tus kɛ la tɛʀʀɛ ɛst ɛn dɑ̃ʒəʀ. nu |
| sɔməs ɑ̃tʀes dɑ̃s lɛ siksjɛmɛ ks: la siksjɛmɛ ɡʀɑ̃dɛ ɛkstɛ̃ksjɔn dɛ la planɛtə. ʒ |
| pɑ̃sə kɛ sɛ vɔtɛ sɛ deʀulɛ ɛn sɛ mɔmɑ̃t mɛmɛ. ʒɛ sjɛ̃s a vus pʀesɑ̃təʀ yn |
| seʀjə dɛ siks sɔlysjɔ̃s mikɔlɔʒikɛs ki ytilisɑ̃t lɛs ʃɑ̃piɲɔ̃s, ət s |
| sɔlysjɔ̃s sɔ̃t fɔ̃des syʀ lɛ mizeljym. lə mizɛljym ɛst pʀesɑ̃t dɑ̃s tus l |
| pɛzaʒəs, il ʀɛsjɛ̃t lɛs sɔls, il ɛst ɛkstʀɛmɛmɑ̃t tɛnazɛ. səlɥi-si ʀɛsjɛ̃ |
| ʒysk'a 30000 fwas sa masə. sɛ sɔ̃t lɛs ɡʀɑ̃ds dezasɑ̃blœʀs mɔlekylɛʀəs d |
| la natyʀə - lɛs maʒisjɛ̃s dy sɔl. ils ʒenɛʀɑ̃t l'ymys syʀ tus ləs kɔ̃tinɑ̃ |
| də la tɛʀʀɛ. dysti ɛt mwa, nus nus plɛzɔ̃s a diʀɛ kɛ lɛ dimɑ̃ʃə, k'ɛst la |
| kə nus alɔ̃s a l'eɡlizɛ. ʒɛ sɥis amuʀœks dɛs fɔʀɛts ɑ̃sjɛnɛs, ɛt ʒə sɥis yn |
| patʀjɔtə ameʀikɛn paʀsɛ kɛ nus ɛn avɔ̃s. la plypaʀt d'ɑ̃tʀə vus kɔnɛsɛ |
| bjən lɛs ʃɑ̃piɲɔ̃s dɛ paʀis. ɛt fʀɑ̃ʃɛmɑ̃t, ʒɛ sɥis fazə a yn ɔbstakl |
| maʒœʀ: ʒ'ɛspə̀ʀɛ dɔ̃k fɛʀɛ eklatɛʀ sɛ pʀeʒyʒe ynɛ fwas puʀ tutɛ avək vɔtʀ |
| ɡʀupə. nus apɛlɔ̃s sa la mikɔfɔbjɛ, la pœʀ iʀʀasjɔnɛlɛ də l'ɛ̃kɔny kɑ̃ |
| il s'aʒit də ʃɑ̃piɲɔ̃s. lɛs ʃɑ̃piɲɔ̃s ɔ̃t ynɛ kʀwasɑ̃sɛ tʀɛs ʀapidə. l |
| ʃɑ̃piɲɔ̃s pʀɔdɥisɑ̃t də pɥisɑ̃ts ɑ̃tibjɔtikɛs. ɛn fɛt, nus sɔməs ply |
| pʀɔʃəs dɛs ʃɑ̃piɲɔ̃s kɛ dɛ tut otʀɛ ʀɛɲɛ. nus paʀtaʒɛɔ̃s lɛs mə̂m |
| aʒɑ̃ts patɔʒə̀nɛs. lɛs ʃɑ̃piɲɔ̃s n'ɛmɑ̃t pas puʀʀiʀ a kozɛ dɛ bakteʀjəs, ɛ |
| dɔ̃k nɔs mɛjlœʀs ɑ̃tibjɔtikəs vjɛnɑ̃t dəs ʃɑ̃piɲɔ̃s. mɛs vwazi yn |
| ʃɑ̃piɲɔn ki n'ɛst plys də pʀɑ̃jɛʀɛ ʒœnɛsɛ. apʀə̀s avwaʀ spɔʀyle, i |
| puʀʀisɑ̃t. mɛs ʒə pɔstylɛ kɛ la seʀjɛ dɛ mikʀɔbəs ki apaʀɛsɑ̃t syʀ l |
| ʃɑ̃piɲɔ̃s ən tʀɛn dɛ puʀʀiʀ sɔ̃t ɛsɑ̃sjɛls puʀ la sɑ̃te dɛ la fɔʀə̂t. i |
| pɛʀmɛtɑ̃t oks aʀbʀəs dɛ pusɛʀ, ils kʀeɑ̃t lɛs ʃɑ̃ps də debʀis ki |
| nuʀʀisɑ̃t lə mizeljym. ɛt dɔ̃k, nus vwajɔ̃s izi yn ʃɑ̃piɲɔn ən tʀɛn d |
| spɔʀyləʀ. ɛt lɛs spɔʀɛs ʒɛʀminɑ̃t, ɛt lɛ mizeljym sɛ fɔʀmɛ ət va dɑ̃s l |
| sus-sɔl. dɑ̃s yn sœl puzə kybɛ dɛ sɔl, il pœt i avwaʀ plys dɛ ɥit miləs d |
| səs sɛlylɛs. mɔn pjɛd kuvʀɛ ɑ̃viʀɔn 300 milɛs də mizeljym. vwazi d |
| mikʀɔfɔtɔɡʀafjəs dɛ nikk ʀɛad ɛt patʀikk ikkɛj. ɛt ʀɛmaʀkɛz kə pɑ̃dɑ̃t k |
| lə mizeljym sɛ devɛlɔpɛ, il kɔ̃kjɛʀt lɛ tɛʀʀitwaʀɛ ɛt pɥis il kɔmɑ̃sə a |
| fɔʀməʀ yn ʀezo. nus ɛkspiʀɔ̃s dy djɔɡzidɛ dɛ kaʀbɔnɛ, lə mizeljym osi. i |
| inalə dɛ l'ɔɡziʒɛnɛ, tut kɔmɛ nus. mɛs sɛ sɔ̃t ɛsɑ̃sjɛlɛmɑ̃t dəs ɛstɔmak |
| ət dɛs pumɔ̃s ɛkstɛʀnalizes. ɛt ʒɛ vus pʀesɑ̃tɛ yn kɔ̃sɛpt sɛlɔn lɛkɛl sə sɔ̃ |
| dəs mɑ̃bʀanɛs nœʀɔlɔʒikɛs etɑ̃dɥɛs. ɛt dɑ̃s sɛs kavites, səs mikʀɔkavites s |
| fɔʀmɑ̃t, ət alɔʀs k'ɛlɛs fysjɔnɑ̃t lɛs sɔls, ɛlɛs absɔʀbɑ̃t dɛ l'əo. s |
| sɔ̃t də pɛtits pɥits. ɛt a l'ɛ̃teʀjœʀ dɛ sɛs pɥits, dəs kɔmynote |
| mikʀɔbjɛnəs kɔmɑ̃sɑ̃t a sɛ fɔʀmɛʀ ɑ̃sɥitə. ʒ'ai d'abɔʀd avɑ̃se, o debyt d |
| ɑnes 1990, kɛ lɛ mizeljym ɛst l'ɛ̃tɛʀnɛt natyʀɛl dɛ la planɛtə. kɑ̃d vu |
| ʀəɡaʀdɛz lɛ mizeljym, il ɛst tʀɛs ʀamifje. lɛ mizeljym ɛst dwe də sɑ̃sasjɔ̃s. |
| il sɛt kə vus ɛtɛs la. lɔʀskɛ vus vus pʀɔmɛnɛz a tʀavɛʀs lɛs pɛzaʒəs, i |
| bɔ̃dit dɑ̃s ləs tʀazɛs dɛ vɔs pas ɛn ɛsaiɑ̃t dɛ ʀekypeʀɛʀ dɛs debʀis. ʒə pɑ̃s |
| dɔ̃k kə l'ɛ̃vɑ̃sjɔn dɛ l'ɛ̃tɛʀnɛt dɛs ɔʀdinatœʀs ɛst ynə kɔ̃sekɑ̃s |
| inevitablə d'yn mɔdɛlɛ abuti ɑ̃teʀjœʀɛmɑ̃t ɛt bjɔlɔʒikəmɑ̃t pʀuve. si ɔ̃ |
| pusə a l'ɛkstʀɛmɛ, la masjɛʀɛ nwaʀɛ sɥit lɛ mɛmɛ aʀʃetipɛ mizeljɛʀɛ. ət k'ɛs |
| lə paʀadiɡmɛ kɛ nus vwajɔ̃s dɑ̃s tut l'ynivɛʀs. la plypaʀt d'ɑ̃tʀə vus n |
| savɑ̃t pœt-ə̂tʀɛ pas kɛ lɛs ʃɑ̃piɲɔ̃s ɔ̃t ete lɛs pʀɑ̃jɛʀs ɔʀɡanismɛs a vəniʀ |
| syʀ la tɛʀʀə. ils sɔ̃t vɛnys syʀ la tɛʀʀɛ il i a 1,3 mijjaʀds d'ɑnes, ət l |
| plɑ̃təs ɔ̃t sɥivi plysjœʀs sɑ̃tɛnɛs dɛ mijjɔ̃s d'ɑnes plys taʀd. kɔmɑ̃ |
| ɛst-sə pɔsiblɛ? il fɛt s'ɛfʀitɛʀ lɛs ʀɔʃɛʀs, ɛt k'ɛst la pʀɑ̃jɛʀɛ etapə dɑ̃ |
| la pʀɔdyksjɔn də sɔl. l'azidɛ ɔɡzalikɛ ɛst fɛt dɛ dœks mɔlekylɛs dɛ djɔɡzidə d |
| kaʀbɔnə asɑ̃bles. ɛ̃si, lɛs ʃɑ̃piɲɔ̃s ɛt lə mizɛljym ʀɑ̃fɛʀmɑ̃t dy djɔɡzid |
| də kaʀbɔnɛ sus la fɔʀmɛ d'ɔɡzalatɛs dɛ kalsjym. ɛt tutɛs sɔʀtəs d'otʀ |
| ɔɡzalatəs ʀɑ̃fɛʀmɑ̃t osi dy djɔɡzidɛ dɛ kaʀbɔnɛ paʀ lɛ bjɛs dəs mineʀoks ki |
| sɔ̃t fɔʀmes ət sɔʀtis dɛ la matʀizɛ ʀɔʃœzɛ. ɔn a dekuvɛʀt səla puʀ la |
| pʀɑ̃jə̀ʀɛ fwas ɛn 1859. vwazi ynɛ fɔtɔɡʀafjɛ dɛ fʀɑ̃z ɥɛbəʀ. sɛt |
| fɔtɔɡʀafjə a ete pʀizɛ ɛn 1950 ɛn aʀabjɛ sauditə. il i a 420 mijjɔ̃ |
| d'ɑnes, sɛt ɔʀɡanismɛ ɛɡzistɛt. ɔn l'a apɛle pʀɔtɔtaɡzitɛs. pʀɔtɔtaɡzitəs, |
| kuʃe, məzyʀɛt ɑ̃viʀɔn 90 km dɛ otœʀ. lɛs plys ɡʀɑ̃dɛs plɑ̃təs syʀ la tɛʀʀ |
| a l'epɔkə mɛzyʀeɛ̃t mɔɛ̃s dɛ 60 km. səs ʃɑ̃piɲɔ̃s ʒeɑ̃ts eteɛ̃t disemine |
| syʀ tutə la tɛʀʀɛ. syʀ la plypaʀt dɛs tɛʀʀɛs emɛʀʒes. ɛt ils ɔ̃t əɡziste |
| pɑ̃dɑ̃t dəs dizɛnɛs dɛ mijjɔ̃s d'ɑnes. la tɛʀʀɛ a ete fʀape paʀ yn |
| asteʀoidə, ynɛ enɔʀmɛ kɑ̃tite dɛ debʀis a ete laʀɡɥe dɑ̃s l'atmɔsfɛʀə. la |
| lœ̃jə̀ʀɛ dy sɔlɛj n'aʀʀivɛt plys, ɛt lɛs ʃɑ̃piɲɔ̃s ɔ̃t eʀite dɛ la tɛʀʀə. |
| ləs ɔʀɡanismɛs ki s'eteɛ̃t asɔsjes avɛk dəs ʃɑ̃piɲɔ̃s ɔ̃t ete ʀekɔ̃pɑ̃ses, |
| paʀsə kɛ lɛs ʃɑ̃piɲɔ̃s n'ɔ̃t pas bɛzwan dɛ lœ̃jɛʀɛ. ɛ̃si, la pɛʀspɛktivə d |
| ʃɑ̃piɲɔ̃s əɡzistɑ̃t elœʀs syʀ d'otʀɛs planɛtɛs, ɛst, ʒə kʀwas, kuʀy |
| d'avɑ̃sə; o mɔɛ̃s dɑ̃s mɔn ɛspʀit. lɛ plys ɡʀɑ̃d ɔʀɡanismɛ o mɔ̃də ɛst dɑ̃ |
| l'ɛst də l'ɔʀɛɡɔn. 2200 akʀɛs dɛ sypɛʀfisjɛ, 2000 ɑ̃s d'aʒɛ. lə plys ɡʀɑ̃ |
| ɔʀɡanismə dɛ la planɛtɛ ɛst yn tapis mizɛljɛʀɛ, ynɛ paʀwa avɛk ynə sœl |
| sɛlylə d'epɛsœʀ. lɛ mizeljym, dɑ̃s dɛ bɔnəs kɔ̃disjɔ̃s, pʀɔdɥit yn |
| ʃɑ̃piɲɔn - il tʀavɛʀsə lɛ sɔl avɛk ynɛ feʀɔzite tɛlɛ k'il pœt bʀizəʀ |
| l'asfaltə. nus avɔ̃s paʀtizipe a plysjœʀs ɛkspeʀjɛ̃sɛs. ʒɛ vɛs vus mɔ̃tʀəʀ |
| siks, si ʒə lɛ pœks, sɔlysjɔ̃s puʀ ɛdɛʀ a sovɛʀ lɛ mɔ̃dɛ. ləs labɔʀatwaʀ |
| batɛlə ɛt mwa-mɛmɛ avɔ̃s tʀavele ɑ̃sɑ̃blə a bɛlɛ̃ɡam, dɑ̃s l'etat d |
| wasɛ̃ɡtɔn. |
|
|
