tripitaka-mbu / 44 /440050.csv
uisp's picture
add data
3c90236
Book,Page,LineNumber,Text
44,0050,001,พระผู้มีพระภาคเจ้ามิได้ตรัสต่อหน้าภิกษุทั้งหลาย แม้อุทานเหล่านั้น
44,0050,002,ภายหลัง พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสแก่ท่านธรรมภัณฑาคาริกอีก. พึง
44,0050,003,ทราบว่า อุทานเหล่านั้นแม้ทั้งหมดดังกล่าวมานี้ ท่านพระอานนท์ทรง
44,0050,004,จำได้หมด และบอกแก่ภิกษุทั้งหลาย ภายหลังต่อมา ได้ยกขึ้นสู่สังคายนา
44,0050,005,ว่า อุทานนั่นเอง ในคราวทำมหาสังคายนาครั้งแรก.
44,0050,006,ก็บทว่า <B>เตน สมเยน</B> ในบทมีอาทิว่า <B>เตน โข ปน สมเยน</B> เป็น
44,0050,007,ตติยาวิภัตติใช้ในอรรถแห่งสัตตมีวิภัตติ. บทว่า <B>โข ปน</B> เป็นนิบาต อธิบาย
44,0050,008,ว่า <B>ตสฺมึ สมเย</B> ในสมัยนั้น. ก็ในสมัยไหน ? พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสรู้
44,0050,009,ครั้งแรก ประทับอยู่ที่ควงไม้โพธิ์ ใกล้ฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา ณ ตำบล
44,0050,010,อุรุเวลา ตลอดสมัยใด ในสมัยนั้น. บทว่า <B>สตฺตาหํ</B> แปลว่า ๗ วัน คือ
44,0050,011,สัปดาห์หนึ่ง. บทว่า <B>สตฺตาหํ</B> นี้ เป็นทุติยาวิภัตติ ลงในอรรถแห่งอัจจันต-
44,0050,012,สังโยคะ แปลว่า ตลอด. เพราะเหตุที่พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสำราญอยู่
44,0050,013,ด้วยสุขอันเกิดผลสมาบัติส่วนเดียว โดยไม่ขาดสายตลอดสัปดาห์นั้น ฉะนั้น
44,0050,014,ท่านจึงกล่าวทุติยาวิภัตติด้วยอำนาจอัจจันตสังโยคะว่า <B>สตฺตาหํ</B> แปลว่า
44,0050,015,ตลอดสัปดาห์. บทว่า <B>เอกปลฺลงฺเกน</B> ความว่า โดยนั่งขัดสมาธิท่าเดียว
44,0050,016,เท่านั้น ไม่ได้เสด็จลุกขึ้นสักคราวเดียว ตั้งแต่เวลาที่ประทับนั่งบนวชิรา-
44,0050,017,อาสน์อันเป็นอปราชิตบัลลังก์อันประเสริฐ ในเวลาพระอาทิตย์ยังไม่
44,0050,018,อัสดงคต ในวันวิสาขปุณณมี เพ็ญเดือน ๖. บทว่า <B>วิมุตฺติสุขํ ปฏิสํเวที</B>
44,0050,019,ความว่า พระองค์ประทับนั่งเสวยวิมุตติสุข คือสุขเกิดแต่ผลสมาบัติ.
44,0050,020,บรรดาบทเหล่านั้น บทว่า <B>วิมุตฺติ</B> ได้แก่ วิมุตติ ๕ คือ <B>ตทังควิมุตติ
44,0050,021,วิกขัมภนวิมุตติ สมุจเฉทวิมุตติ ปฏิปัสสัทธิวิมุตติ นิสสรณวิมุตติ</B>
44,0050,022,บรรดาวิมุตติ ๕ เหล่านั้น ความหลุดพ้น โดยหลุดพ้นจากธรรมอันเป็น