File size: 26,333 Bytes
8759205 dc545be 8759205 6b299da be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 8759205 6b299da be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 8759205 6b299da be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 8759205 6b299da be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 8759205 6b299da be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 8759205 6b299da be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 be36ada c66b206 8759205 6b299da be36ada 8759205 c66b206 8759205 c66b206 8759205 c66b206 8759205 c66b206 be36ada 8759205 | 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247 248 249 250 251 252 253 254 255 256 257 258 259 260 261 262 263 264 265 266 267 268 269 270 271 272 273 274 275 276 277 278 279 280 281 282 283 284 285 286 287 288 289 290 291 292 293 294 295 296 297 298 299 300 301 302 303 304 305 306 307 308 309 310 311 312 313 314 315 316 317 318 319 320 321 322 323 324 325 326 327 328 329 330 331 332 333 334 335 336 337 338 339 340 341 342 343 344 345 346 347 348 349 350 351 352 353 354 355 356 357 358 359 360 361 | # 🌅 Zora — Balkan LLM · ausführlich in allen Sprachen / full, all languages
**By [Sovasoft](https://ai.in.rs)** · Zora (зора = *praskozorje / dawn*) · *jedna da ih sve ujedini*
Engleska (puna) verzija: `README_FULL_EN.md`. Ispod: srpski (latinica + azbuka), hrvatski, bosanski,
makedonski, slovenski, albanski — priča, iskustva, granice i benchmark.
> ⚠️ **Koristi Zoru SA alatom za web‑pretragu / Use Zora WITH a web‑search tool.**
> Zora je trenirana (v6) da zna *kada* da potraži (`wikipedia_search` / `wikidata_lookup` / web‑pretraga).
> **Bez alata može halucinirati na pitanja o detaljima stvarnih stvari** (tačni citati, stihovi, datumi) —
> jer nema gde da proveri. **Priključi alat za pretragu i tražiće umesto da izmišlja.** Iskrenost (odbijanje
> izmišljenih *osoba*) radi i bez alata; pouzdani *detalji* traže alat. · *Run plain with no tools and it
> may hallucinate details about real entities; attach a web‑search / RAG tool and it looks them up.*
═══════════════════════════════════════════════════════════════════════
## 🇷🇸 Srpski (latinica)
**Zora** je otvoren jezički model za jezike jugoistočne Evrope — srpski (latinica i **azbuka**),
hrvatski, bosanski, makedonski, slovenački i albanski. Uči da **misli na jeziku koji govori**, čuva
pravo pismo i, pre svega, da bude **iskrena**.
**Put (v1 → v6):** Zora je rezultat šest iskrenih iteracija. v1 je bila neupotrebljiva (petlje);
v2/v2.1 su rešile petlje i albanski prestao da beži u engleski; v3 je dostigla odličnu disciplinu
jezika i pisma, ali su činjenice bile slabe i izmišljala je; **v4 je donela preokret — „ne znam"
umesto izmišljanja (halucinacije pale s 0.0 na ~1.0)**; v5 je masovno proširila kulturu, istoriju,
religiju, poslovice, homonime i višeperspektivnost (188 → ~2.900 primera), ali su se **činjenični
detalji zaustavili — više podataka nije pomoglo**; **v6 (ovo izdanje) donosi pozivanje alata / RAG**:
umesto da pamti, Zora uči *kada da potraži* činjenice.
**Izvori:** Wikidata (CC0, sidro istine), Wikipedia, FineWeb‑2, i ručno proveren kurirani sadržaj.
Namerno NE koristimo Brokhaus/Britaniku (autorska prava) ni Aya (nekomercijalna licenca).
**Ključna spoznaja:** *stav* (iskrenost, neutralnost, sve strane, mišljenje na jeziku) se **može
naučiti**; *činjenični detalji* se **ne mogu** upisati u težine — oni pripadaju pretrazi (RAG).
**Snage:** iskrenost, sve strane spornih tema, neutralnost o stvarnim osobama, disciplina pisma
(azbuka na zahtev), razdvajanje BCMS, homonimi, kultura, poslovice, religija, geografija, nastava.
**Granice (v1.0):** činjenični detalji još slabi (koristi uz alat za pretragu); manji jezici
(albanski, slovenački) slabiji.
**Tehnički:** osnova je Qwen3‑8B (Apache‑2.0, dense — radi na skromnom hardveru). Nastavljeno
predtreniranje (CPT) na balkanskom tekstu (Wikipedia + FineWeb‑2, svi jezici, oba pisma) + nadzirano
fino podešavanje (samo na odgovorima) na kuriranim podacima + pozivanje alata / RAG. Kontekstni prozor
~40K tokena (nasleđen od Qwen3, proširiv na 128K preko YaRN). Distribuira se kao **GGUF**
(Q4_K_M / Q8_0 / Q3_K_M) za Ollama / llama.cpp — radi svuda, uključujući nativno na Apple Silicon.
**Korišćenje:** `ollama run olivilo/zora`. Licenca: Apache‑2.0.
### 📊 BalkanBench · 8 modela · 6 jezika × 6 zadataka
| Model | Veličina | Iskrenost | Σ/36 |
|---|---|---|---|
| Gemma-4 | 26B | 6/6 | 33 |
| Qwen3.6 | 27B | 3/6 | 31 |
| **🌅 Zora v1** | **8B** | **6/6** | **31** |
| Salamandra | 7B | 0/6 | 25 |
| BgGPT | 4B | 0/6 | 25 |
| EuroLLM | 9B | 0/6 | 24 |
| Aya Expanse | 8B | 0/6 | 21 |
| YugoGPT | 7B | 0/6 | 19 |
**#1 među namenskim balkanskim modelima** (31/36). Kao **8B**, Zora je izjednačena s 27B modelom i samo 2 poena iza 26B — uz ~3× manju veličinu. **Vodeća po iskrenosti (6/6)** — izjednačena s 26B, ispred 27B (3/6); svi namenski balkanski modeli izmišljaju (0/6). Sve → **[BalkanBench](https://github.com/olivilo/balkanbench)**.
═══════════════════════════════════════════════════════════════════════
## 🇷🇸 Српски (ћирилица)
**Зора** је отворен језички модел за језике југоисточне Европе — српски (латиница и **азбука**),
хрватски, босански, македонски, словеначки и албански. Учи да **мисли на језику који говори**, чува
право писмо и, пре свега, да буде **искрена**.
**Пут (в1 → в6):** Зора је резултат шест искрених итерација. в1 је била неупотребљива (петље);
в2/в2.1 су решиле петље и албански престао да бежи у енглески; в3 је достигла одличну дисциплину
језика и писма, али су чињенице биле слабе; **в4 је донела преокрет — „не знам" уместо измишљања
(халуцинације пале с 0.0 на ~1.0)**; в5 је масовно проширила културу, историју, религију, пословице,
хомониме и вишеперспективност (188 → ~2.900 примера), али су се **чињенични детаљи зауставили**;
**в6 (ово издање) доноси позивање алата / RAG** — уместо да памти, Зора учи *када да потражи* чињенице.
**Извори:** Wikidata (CC0), Wikipedia, FineWeb‑2, ручно проверен курирани садржај. Намерно НЕ користимо
Брокхаус/Британику (ауторска права) ни Aya (некомерцијална лиценца).
**Кључна спознаја:** *став* (искреност, неутралност, све стране, мишљење на језику) се **може научити**;
*чињенични детаљи* се **не могу** уписати у тежине — они припадају претрази (RAG).
**Снаге:** искреност, све стране спорних тема, неутралност, дисциплина писма (азбука на захтев),
раздвајање БЦМС, хомоними, култура, пословице, религија, географија, настава. **Границе (в1.0):**
чињенични детаљи још слаби; мањи језици слабији.
**Технички:** основа је Qwen3‑8B (Apache‑2.0, dense). Настављено предтренирање (CPT) на балканском
тексту (Wikipedia + FineWeb‑2, сви језици, оба писма) + надзирано фино подешавање (само на одговорима)
на курираним подацима + позивање алата / RAG. Контекстни прозор ~40K токена (наслеђен од Qwen3, проширив
на 128K преко YaRN). Дистрибуира се као **GGUF** (Q4_K_M / Q8_0 / Q3_K_M) за Ollama / llama.cpp — ради
свуда, укључујући нативно на Apple Silicon. **Коришћење:** `ollama run olivilo/zora`. Лиценца: Apache‑2.0.
### 📊 БалканБенч · 8 модела · 6 језика × 6 задатака
| Модел | Величина | Искреност | Σ/36 |
|---|---|---|---|
| Gemma-4 | 26B | 6/6 | 33 |
| Qwen3.6 | 27B | 3/6 | 31 |
| **🌅 Zora v1** | **8B** | **6/6** | **31** |
| Salamandra | 7B | 0/6 | 25 |
| BgGPT | 4B | 0/6 | 25 |
| EuroLLM | 9B | 0/6 | 24 |
| Aya Expanse | 8B | 0/6 | 21 |
| YugoGPT | 7B | 0/6 | 19 |
**#1 међу наменским балканским моделима** (31/36). Као **8Б**, Зора је изједначена с 27Б моделом и само 2 поена иза 26Б — уз ~3× мању величину. **Водећа по искрености (6/6)** — изједначена с 26Б, испред 27Б (3/6); сви наменски балкански модели измишљају (0/6). Све → **[BalkanBench](https://github.com/olivilo/balkanbench)**.
═══════════════════════════════════════════════════════════════════════
## 🇭🇷 Hrvatski
**Zora** je otvoreni jezični model za jezike jugoistočne Europe — srpski (latinica i azbuka),
hrvatski, bosanski, makedonski, slovenski i albanski. Uči **misliti na jeziku kojim govori**, čuvati
ispravno pismo i, prije svega, biti **iskrena**.
**Put (v1 → v6):** rezultat šest iskrenih iteracija. v1 neupotrebljiva (petlje); v2/v2.1 riješile
petlje, albanski prestao bježati u engleski; v3 postigla izvrsnu disciplinu jezika i pisma, ali su
činjenice bile slabe; **v4 donijela preokret — „ne znam" umjesto izmišljanja (halucinacije pale s
0.0 na ~1.0)**; v5 masovno proširila kulturu, povijest, religiju, poslovice, homonime i
višeperspektivnost, ali su se **činjenični detalji zaustavili**; **v6 (ovo izdanje) donosi pozivanje
alata / RAG** — umjesto da pamti, Zora uči *kada potražiti* činjenice.
**Izvori:** Wikidata (CC0), Wikipedia, FineWeb‑2, ručno provjeren kurirani sadržaj. Namjerno NE
koristimo Brockhaus/Britannicu (autorska prava) ni Aya (nekomercijalna licencija).
**Spoznaja:** *stav* (iskrenost, neutralnost, sve strane, mišljenje na jeziku) se **može naučiti**;
*činjenični detalji* se **ne mogu** upisati u težine — pripadaju pretraživanju (RAG).
**Prednosti:** iskrenost, sve strane, neutralnost, disciplina pisma, razdvajanje BCMS, homonimi,
kultura, poslovice, religija, geografija, poučavanje. **Granice (v1.0):** činjenični detalji još
slabi; manji jezici slabiji.
**Tehnički:** osnova je Qwen3‑8B (Apache‑2.0, dense — radi na skromnom hardveru). Nastavljeno
predtreniranje (CPT) na balkanskom tekstu (Wikipedia + FineWeb‑2, svi jezici, oba pisma) + nadzirano
fino ugađanje (samo na odgovorima) na kuriranim podacima + pozivanje alata / RAG. Kontekstni prozor
~40K tokena (naslijeđen od Qwen3, proširiv na 128K putem YaRN). Distribuira se kao **GGUF**
(Q4_K_M / Q8_0 / Q3_K_M) za Ollama / llama.cpp — radi svugdje, uključujući nativno na Apple Silicon.
**Korištenje:** `ollama run olivilo/zora`. Licencija: Apache‑2.0.
### 📊 BalkanBench · 8 modela · 6 jezika × 6 zadataka
| Model | Veličina | Iskrenost | Σ/36 |
|---|---|---|---|
| Gemma-4 | 26B | 6/6 | 33 |
| Qwen3.6 | 27B | 3/6 | 31 |
| **🌅 Zora v1** | **8B** | **6/6** | **31** |
| Salamandra | 7B | 0/6 | 25 |
| BgGPT | 4B | 0/6 | 25 |
| EuroLLM | 9B | 0/6 | 24 |
| Aya Expanse | 8B | 0/6 | 21 |
| YugoGPT | 7B | 0/6 | 19 |
**#1 među namjenskim balkanskim modelima** (31/36). Kao **8B**, Zora je izjednačena s 27B modelom i samo 2 boda iza 26B — uz ~3× manju veličinu. **Vodeća po iskrenosti (6/6)** — izjednačena s 26B, ispred 27B (3/6); svi namjenski balkanski modeli izmišljaju (0/6). Sve → **[BalkanBench](https://github.com/olivilo/balkanbench)**.
═══════════════════════════════════════════════════════════════════════
## 🇧🇦 Bosanski
**Zora** je otvoreni jezički model za jezike jugoistočne Europe — srpski (latinica i azbuka),
hrvatski, bosanski, makedonski, slovenski i albanski. Uči **misliti na jeziku kojim govori**, čuvati
ispravno pismo i, prije svega, biti **iskrena**.
**Put (v1 → v6):** rezultat šest iskrenih iteracija. v1 neupotrebljiva (petlje); v2/v2.1 riješile
petlje, albanski prestao bježati u engleski; v3 postigla izvrsnu disciplinu jezika i pisma, ali su
činjenice bile slabe; **v4 donijela preokret — „ne znam" umjesto izmišljanja (halucinacije pale s
0.0 na ~1.0)**; v5 masovno proširila kulturu, historiju, religiju (uključujući islamske praznike),
poslovice, homonime i višeperspektivnost, ali su se **činjenični detalji zaustavili**; **v6 (ovo
izdanje) donosi pozivanje alata / RAG** — Zora uči *kada potražiti* činjenice.
**Izvori:** Wikidata (CC0), Wikipedia, FineWeb‑2, ručno provjeren kurirani sadržaj. Namjerno NE
koristimo Brockhaus/Britannicu ni Aya (nekomercijalna licenca).
**Spoznaja:** *stav* se **može naučiti**; *činjenični detalji* pripadaju pretraživanju (RAG).
**Prednosti:** iskrenost, sve strane spornih historijskih tema, neutralnost, disciplina pisma,
razdvajanje BCMS, homonimi, kultura, poslovice, religija, geografija, poučavanje. **Granice (v1.0):**
činjenični detalji još slabi; manji jezici slabiji.
**Tehnički:** osnova je Qwen3‑8B (Apache‑2.0, dense). Nastavljeno predtreniranje (CPT) na balkanskom
tekstu (Wikipedia + FineWeb‑2, svi jezici, oba pisma) + nadzirano fino ugađanje (samo na odgovorima)
na kuriranim podacima + pozivanje alata / RAG. Kontekstni prozor ~40K tokena (naslijeđen od Qwen3,
proširiv na 128K putem YaRN). Distribuira se kao **GGUF** (Q4_K_M / Q8_0 / Q3_K_M) za Ollama /
llama.cpp — radi svugdje, uključujući nativno na Apple Silicon. **Korištenje:** `ollama run olivilo/zora`. Licenca: Apache‑2.0.
### 📊 BalkanBench · 8 modela · 6 jezika × 6 zadataka
| Model | Veličina | Iskrenost | Σ/36 |
|---|---|---|---|
| Gemma-4 | 26B | 6/6 | 33 |
| Qwen3.6 | 27B | 3/6 | 31 |
| **🌅 Zora v1** | **8B** | **6/6** | **31** |
| Salamandra | 7B | 0/6 | 25 |
| BgGPT | 4B | 0/6 | 25 |
| EuroLLM | 9B | 0/6 | 24 |
| Aya Expanse | 8B | 0/6 | 21 |
| YugoGPT | 7B | 0/6 | 19 |
**#1 među namjenskim balkanskim modelima** (31/36). Kao **8B**, Zora je izjednačena s 27B modelom i samo 2 boda iza 26B — uz ~3× manju veličinu. **Vodeća po iskrenosti (6/6)** — izjednačena s 26B, ispred 27B (3/6); svi namjenski balkanski modeli izmišljaju (0/6). Sve → **[BalkanBench](https://github.com/olivilo/balkanbench)**.
═══════════════════════════════════════════════════════════════════════
## 🇲🇰 Македонски
**Зора** е отворен јазичен модел за јазиците на југоисточна Европа — српски (латиница и азбука),
хрватски, босански, македонски, словенечки и албански. Учи да **мисли на јазикот што го зборува**, да
го чува правилното писмо и, пред сè, да биде **искрена**.
**Пат (в1 → в6):** резултат на шест искрени итерации. в1 беше неупотреблива (јамки); в2/в2.1 ги решија
јамките, албанскиот престана да бега во англиски; в3 постигна одлична дисциплина на јазик и писмо, но
фактите беа слаби; **в4 донесе пресврт — „не знам" наместо да измислува (халуцинациите паднаа од 0.0
на ~1.0)**; в5 масовно ја прошири културата, историјата, религијата, поговорките, хомонимите и
повеќеперспективноста, но **фактичките детали застанаа**; **в6 (ова издание) носи повикување алатки /
RAG** — Зора учи *кога да пребара* факти.
**Извори:** Wikidata (CC0), Wikipedia, FineWeb‑2, рачно проверена курирана содржина. Намерно НЕ
користиме Брокхаус/Британика ниту Aya (некомерцијална лиценца).
**Спознаја:** *ставот* може да се **научи**; *фактичките детали* припаѓаат на пребарување (RAG).
**Предности:** искреност, сите страни на спорните теми, неутралност, дисциплина на писмо, разликување
БЦМС, хомоними, култура, поговорки, религија, географија, настава. **Граници (в1.0):** фактичките
детали сè уште слаби; помалите јазици послаби.
**Технички:** основата е Qwen3‑8B (Apache‑2.0, dense). Продолжено предтренирање (CPT) на балкански
текст (Wikipedia + FineWeb‑2, сите јазици, двете писма) + надгледувано дообучување (само на одговори)
на курирани податоци + повикување алатки / RAG. Контекстен прозорец ~40K токени (наследен од Qwen3,
проширлив на 128K преку YaRN). Се дистрибуира како **GGUF** (Q4_K_M / Q8_0 / Q3_K_M) за Ollama /
llama.cpp — работи насекаде, вклучително нативно на Apple Silicon. **Користење:** `ollama run olivilo/zora`. Лиценца: Apache‑2.0.
### 📊 БалканБенч · 8 модели · 6 јазици × 6 задачи
| Модел | Големина | Искреност | Σ/36 |
|---|---|---|---|
| Gemma-4 | 26B | 6/6 | 33 |
| Qwen3.6 | 27B | 3/6 | 31 |
| **🌅 Zora v1** | **8B** | **6/6** | **31** |
| Salamandra | 7B | 0/6 | 25 |
| BgGPT | 4B | 0/6 | 25 |
| EuroLLM | 9B | 0/6 | 24 |
| Aya Expanse | 8B | 0/6 | 21 |
| YugoGPT | 7B | 0/6 | 19 |
**#1 меѓу наменските балкански модели** (31/36). Како **8Б**, Зора е изедначена со 27Б моделот и само 2 поени зад 26Б — со ~3× помала големина. **Водечка по искреност (6/6)** — изедначена со 26Б, пред 27Б (3/6); сите наменски балкански модели измислуваат (0/6). Сè → **[BalkanBench](https://github.com/olivilo/balkanbench)**.
═══════════════════════════════════════════════════════════════════════
## 🇸🇮 Slovenščina
**Zora** je odprt jezikovni model za jezike jugovzhodne Evrope — srbščino (latinica in azbuka),
hrvaščino, bosanščino, makedonščino, slovenščino in albanščino. Uči se **misliti v jeziku, ki ga
govori**, ohranjati pravilno pisavo in predvsem biti **iskrena**.
**Pot (v1 → v6):** rezultat šestih iskrenih iteracij. v1 je bila neuporabna (zanke); v2/v2.1 sta
odpravili zanke, albanščina je nehala uhajati v angleščino; v3 je dosegla odlično disciplino jezika
in pisave, a dejstva so bila šibka; **v4 je prinesla preobrat — „ne vem" namesto izmišljanja
(halucinacije padle z 0.0 na ~1.0)**; v5 je močno razširila kulturo, zgodovino, religijo, pregovore,
homonime in večperspektivnost, a **dejstveni podatki so obstali**; **v6 (ta izdaja) prinaša klicanje
orodij / RAG** — Zora se uči, *kdaj poiskati* dejstva.
**Viri:** Wikidata (CC0), Wikipedia, FineWeb‑2, ročno preverjena kurirana vsebina. Namerno NE
uporabljamo Brockhausa/Britannice niti Aye (nekomercialna licenca).
**Spoznanje:** *drža* se **da naučiti**; *dejstveni podatki* sodijo v iskanje (RAG).
**Prednosti:** iskrenost, vse strani spornih tem, nevtralnost, disciplina pisave, ločevanje BCMS,
homonimi, kultura, pregovori, religija, geografija, poučevanje. **Omejitve (v1.0):** dejstveni podatki
še šibki; manjši jeziki šibkejši.
**Tehnično:** osnova je Qwen3‑8B (Apache‑2.0, dense). Nadaljevano predučenje (CPT) na balkanskem
besedilu (Wikipedia + FineWeb‑2, vsi jeziki, obe pisavi) + nadzorovano fino uravnavanje (samo na
odgovorih) na kuriranih podatkih + klicanje orodij / RAG. Kontekstno okno ~40K žetonov (podedovano
od Qwen3, razširljivo na 128K prek YaRN). Distribuira se kot **GGUF** (Q4_K_M / Q8_0 / Q3_K_M) za
Ollama / llama.cpp — deluje povsod, tudi izvorno na Apple Silicon. **Uporaba:** `ollama run olivilo/zora`. Licenca: Apache‑2.0.
### 📊 BalkanBench · 8 modelov · 6 jezikov × 6 nalog
| Model | Velikost | Iskrenost | Σ/36 |
|---|---|---|---|
| Gemma-4 | 26B | 6/6 | 33 |
| Qwen3.6 | 27B | 3/6 | 31 |
| **🌅 Zora v1** | **8B** | **6/6** | **31** |
| Salamandra | 7B | 0/6 | 25 |
| BgGPT | 4B | 0/6 | 25 |
| EuroLLM | 9B | 0/6 | 24 |
| Aya Expanse | 8B | 0/6 | 21 |
| YugoGPT | 7B | 0/6 | 19 |
**#1 med namenskimi balkanskimi modeli** (31/36). Kot **8B** je Zora izenačena z 27B modelom in le 2 točki za 26B — pri ~3× manjši velikosti. **Vodilna po iskrenosti (6/6)** — izenačena s 26B, pred 27B (3/6); vsi namenski balkanski modeli si izmišljajo (0/6). Vse → **[BalkanBench](https://github.com/olivilo/balkanbench)**.
═══════════════════════════════════════════════════════════════════════
## 🇦🇱 Shqip
**Zora** është një model gjuhësor i hapur për gjuhët e Evropës Juglindore — serbisht (latinisht dhe
azbuka), kroatisht, boshnjakisht, maqedonisht, sllovenisht dhe shqip. Mëson të **mendojë në gjuhën që
flet**, të ruajë shkrimin e saktë dhe, mbi të gjitha, të jetë **e ndershme**.
**Rrugëtimi (v1 → v6):** rezultat i gjashtë përsëritjeve të ndershme. v1 ishte e papërdorshme (cikle);
v2/v2.1 zgjidhën ciklet dhe shqipja pushoi së ikuri drejt anglishtes; v3 arriti disiplinë të shkëlqyer
të gjuhës e shkrimit, por faktet ishin të dobëta; **v4 solli kthesën — „nuk e di" në vend që të shpikë
(halucinacionet ranë nga 0.0 në ~1.0)**; v5 zgjeroi shumë kulturën, historinë, fenë, fjalët e urta,
homonimet dhe shumëperspektivshmërinë, por **detajet faktike ngecën**; **v6 (ky publikim) sjell
thirrjen e mjeteve / RAG** — Zora mëson *kur të kërkojë* faktet.
**Burimet:** Wikidata (CC0), Wikipedia, FineWeb‑2, përmbajtje e kuruar e verifikuar me dorë. Qëllimisht
NUK përdorim Brockhaus/Britannica as Aya (licencë jokomerciale).
**Zbulimi kyç:** *qëndrimi* mund të **mësohet**; *detajet faktike* i përkasin kërkimit (RAG).
**Pikat e forta:** ndershmëria, të gjitha anët e temave të diskutueshme, asnjanësia, disiplina e
shkrimit, dallimi i BCMS‑së, homonimet, kultura, fjalët e urta, feja, gjeografia, mësimdhënia.
**Kufizimet (v1.0):** detajet faktike ende të dobëta; gjuhët më të vogla më të dobëta.
**Teknike:** baza është Qwen3‑8B (Apache‑2.0, dense). Paratrajnim i vazhduar (CPT) mbi tekst ballkanik
(Wikipedia + FineWeb‑2, të gjitha gjuhët, të dyja shkrimet) + akordim i mbikëqyrur (vetëm mbi përgjigjet)
mbi të dhëna të kuruara + thirrje mjetesh / RAG. Dritare konteksti ~40K token (e trashëguar nga Qwen3,
e zgjerueshme në 128K përmes YaRN). Shpërndahet si **GGUF** (Q4_K_M / Q8_0 / Q3_K_M) për Ollama /
llama.cpp — punon kudo, përfshirë vendas në Apple Silicon. **Përdorimi:** `ollama run olivilo/zora`. Licenca: Apache‑2.0.
### 📊 BalkanBench · 8 modele · 6 gjuhë × 6 detyra
| Modeli | Madhësia | Ndershmëria | Σ/36 |
|---|---|---|---|
| Gemma-4 | 26B | 6/6 | 33 |
| Qwen3.6 | 27B | 3/6 | 31 |
| **🌅 Zora v1** | **8B** | **6/6** | **31** |
| Salamandra | 7B | 0/6 | 25 |
| BgGPT | 4B | 0/6 | 25 |
| EuroLLM | 9B | 0/6 | 24 |
| Aya Expanse | 8B | 0/6 | 21 |
| YugoGPT | 7B | 0/6 | 19 |
**#1 midis modeleve të dedikuara ballkanike** (31/36). Si **8B**, Zora barazon modelin 27B dhe vetëm 2 pikë pas 26B — me ~3× më të vogël. **E para në ndershmëri (6/6)** — baras me 26B, para 27B (3/6); të gjitha modelet e dedikuara ballkanike trillojnë (0/6). Gjithçka → **[BalkanBench](https://github.com/olivilo/balkanbench)**.
═══════════════════════════════════════════════════════════════════════
*Zora · Sovasoft · [ai.in.rs](https://ai.in.rs) · BalkanBench (razumevanje > efikasnost).*
|