File size: 11,955 Bytes
b3d11b8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
393bb89
 
 
 
 
b3d11b8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6d68f94
9838759
 
 
 
 
b3d11b8
 
 
9838759
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
b3d11b8
 
 
 
 
 
 
 
393bb89
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
b3d11b8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6d68f94
 
 
 
 
 
 
 
b3d11b8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
9838759
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
b3d11b8
 
 
 
9838759
 
 
 
 
 
 
 
b3d11b8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
393bb89
 
 
6d68f94
b3d11b8
6d68f94
 
 
b3d11b8
 
 
 
 
 
6d68f94
b3d11b8
 
 
 
 
 
 
 
 
6d68f94
 
b3d11b8
6d68f94
 
b3d11b8
6d68f94
 
 
 
 
 
 
 
b3d11b8
393bb89
 
 
b3d11b8
 
 
6d68f94
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
b3d11b8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
6d68f94
 
b3d11b8
6d68f94
 
b3d11b8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
9838759
b3d11b8
 
9838759
 
b3d11b8
 
 
 
393bb89
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
from __future__ import annotations

import argparse
import csv
from pathlib import Path

import torch
from transformers import AutoModelForCausalLM, AutoTokenizer

from experiments.common import ARTIFACT_DIR, DATA_DIR, load_jsonl, set_seed
from featurelens.config import SETTINGS
from featurelens.interventions import (
    InterventionSpec,
    joint_residual_delta,
    normalized_random_control,
)
from featurelens.metrics import js_divergence_from_logits, sequence_logprob_summary
from featurelens.sae import SAEStore
from featurelens.selection import load_feature_sets


def parse_args() -> argparse.Namespace:
    parser = argparse.ArgumentParser(description='Run top-k joint SAE feature-set ablations.')
    parser.add_argument('--tasks', type=Path, default=DATA_DIR / 'causal_tasks.jsonl')
    parser.add_argument('--catalog', type=Path, default=ARTIFACT_DIR / 'feature_catalog.csv')
    parser.add_argument('--output', type=Path, default=ARTIFACT_DIR / 'feature_set_results.csv')
    parser.add_argument('--sizes', type=int, nargs='+', default=[1, 3, 5])
    parser.add_argument('--seed', type=int, default=42)
    parser.add_argument('--random-controls', type=int, default=8)
    parser.add_argument(
        '--resume',
        action='store_true',
        help='Resume from task-level rows already checkpointed in --output.',
    )
    return parser.parse_args()




def _completion_marker(path: Path) -> Path:
    return path.with_suffix(path.suffix + '.complete')


def _write_rows_atomic(path: Path, rows: list[dict]) -> None:
    if not rows:
        return
    path.parent.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
    temporary = path.with_suffix(path.suffix + '.tmp')
    with temporary.open('w', newline='', encoding='utf-8') as handle:
        writer = csv.DictWriter(handle, fieldnames=list(rows[0].keys()))
        writer.writeheader()
        writer.writerows(rows)
    temporary.replace(path)


def _load_checkpoint_rows(path: Path) -> list[dict]:
    if not path.exists():
        return []
    with path.open(newline='', encoding='utf-8') as handle:
        return list(csv.DictReader(handle))


def hidden_from_output(output):
    return output[0] if isinstance(output, tuple) else output


def replace_hidden(output, hidden):
    return (hidden, *output[1:]) if isinstance(output, tuple) else hidden


def _make_capture_hook(capture: dict):
    """Bind a per-task capture dictionary before registering the hook."""

    def capture_hook(_module, _inp, output):
        if 'hidden' not in capture:
            capture['hidden'] = hidden_from_output(output).detach()

    return capture_hook


def _make_batch_edit_hook(
    applied: dict[str, bool],
    prompt_len: int,
    deltas: torch.Tensor,
):
    """Bind per-task edit state so hooks cannot capture a later loop iteration."""

    def edit_hook(_module, _inp, output):
        if applied['done']:
            return output
        hidden = hidden_from_output(output)
        modified = hidden.clone()
        modified[:, prompt_len - 1, :] = (
            modified[:, prompt_len - 1, :] + deltas.to(hidden.device, hidden.dtype)
        )
        applied['done'] = True
        return replace_hidden(output, modified)

    return edit_hook


def append_target(inputs: dict[str, torch.Tensor], target_ids: list[int]) -> dict[str, torch.Tensor]:
    prompt_ids = inputs['input_ids']
    target = torch.tensor(target_ids, dtype=prompt_ids.dtype, device=prompt_ids.device).unsqueeze(0)
    attention = inputs.get('attention_mask', torch.ones_like(prompt_ids))
    target_mask = torch.ones((1, len(target_ids)), dtype=attention.dtype, device=attention.device)
    return {
        'input_ids': torch.cat([prompt_ids, target], dim=1),
        'attention_mask': torch.cat([attention, target_mask], dim=1),
    }


def make_random_controls(delta: torch.Tensor, seed: int, count: int) -> list[torch.Tensor]:
    if count < 1:
        raise ValueError('--random-controls must be at least 1.')
    return [
        normalized_random_control(delta, seed=int(seed) + 104729 * idx)
        for idx in range(int(count))
    ]


@torch.inference_mode()
def main() -> None:
    args = parse_args()
    set_seed(args.seed)
    sizes = sorted({int(size) for size in args.sizes if int(size) > 0})
    if not sizes:
        raise ValueError('At least one positive feature-set size is required.')

    tasks = load_jsonl(args.tasks)
    selected = load_feature_sets(args.catalog, max(sizes))
    missing = sorted({task['concept'] for task in tasks}.difference(selected))
    if missing:
        raise RuntimeError(f'No feature sets for concepts: {missing}')

    device = torch.device('cuda' if torch.cuda.is_available() else 'cpu')
    model_dtype = torch.float16 if device.type == 'cuda' else torch.float32
    tokenizer = AutoTokenizer.from_pretrained(SETTINGS.model_id)
    if tokenizer.pad_token_id is None:
        tokenizer.pad_token = tokenizer.eos_token
    model = AutoModelForCausalLM.from_pretrained(
        SETTINGS.model_id,
        torch_dtype=model_dtype,
        low_cpu_mem_usage=True,
    ).to(device)
    model.eval()
    layers = sorted({int(item['layer']) for item in selected.values()})
    sae_store = SAEStore(
        SETTINGS.sae_repo_id,
        layers=layers,
        device=device,
        dtype=torch.float32,
        top_k=SETTINGS.sae_top_k,
    )

    marker = _completion_marker(args.output)
    if args.resume:
        results: list[dict] = _load_checkpoint_rows(args.output)
    else:
        results = []
        args.output.unlink(missing_ok=True)
        marker.unlink(missing_ok=True)

    completed_counts: dict[str, int] = {}
    for row in results:
        task_id = str(row.get('task_id', ''))
        completed_counts[task_id] = completed_counts.get(task_id, 0) + 1

    for task_idx, task in enumerate(tasks):
        concept = task['concept']
        layer = int(selected[concept]['layer'])
        candidate_ids = [int(x) for x in selected[concept]['feature_ids']]
        valid_sizes = [size for size in sizes if size <= len(candidate_ids)]
        expected_rows = len(valid_sizes) * (1 + int(args.random_controls))
        task_id = str(task['id'])
        if args.resume and completed_counts.get(task_id, 0) == expected_rows:
            print(f"SKIP feature-set task {task_idx + 1}/{len(tasks)}: {task_id}", flush=True)
            continue
        if args.resume and completed_counts.get(task_id, 0):
            results = [row for row in results if str(row.get('task_id', '')) != task_id]
        sae = sae_store.get(layer)
        prompt_inputs = tokenizer(task['prompt'], return_tensors='pt', truncation=True, max_length=192)
        prompt_inputs = {key: value.to(device) for key, value in prompt_inputs.items()}
        prompt_len = int(prompt_inputs['input_ids'].shape[1])
        target_ids = tokenizer(task['target'], add_special_tokens=False)['input_ids']
        if not target_ids:
            raise RuntimeError(f"Target tokenization empty for task {task['id']}")
        target_ids = [int(x) for x in target_ids]
        full_inputs = append_target(prompt_inputs, target_ids)
        capture: dict = {}
        handle = model.model.layers[layer].register_forward_hook(
            _make_capture_hook(capture)
        )
        single_baseline_out = model(**full_inputs, use_cache=False)
        handle.remove()
        single_logits = single_baseline_out.logits[0]
        _, single_mean, _ = sequence_logprob_summary(
            single_logits,
            prompt_length=prompt_len,
            target_ids=target_ids,
        )
        residual = capture['hidden'][0, prompt_len - 1]
        encoding = sae.encode(residual)

        condition_meta: list[tuple[int, str, int, list[int], torch.Tensor]] = []
        for size in valid_sizes:
            feature_ids = candidate_ids[:size]
            activations = [encoding.activation_for(feature_id) for feature_id in feature_ids]
            directions = torch.stack([sae.decoder_direction(feature_id) for feature_id in feature_ids])
            delta, _ = joint_residual_delta(
                directions,
                activations,
                InterventionSpec('ablate', 0.0),
            )
            condition_meta.append((size, 'sae_feature_set', -1, feature_ids, delta))
            controls = make_random_controls(
                delta,
                seed=args.seed + task_idx * 1009 + size * 100_003,
                count=args.random_controls,
            )
            for control_id, control in enumerate(controls):
                condition_meta.append(
                    (size, 'random_norm_matched', control_id, feature_ids, control)
                )

        zero = torch.zeros_like(condition_meta[0][4])
        deltas = torch.stack([zero, *[item[4] for item in condition_meta]], dim=0)
        repeated = {key: value.repeat(deltas.shape[0], 1) for key, value in full_inputs.items()}
        applied = {'done': False}
        hook = model.model.layers[layer].register_forward_hook(
            _make_batch_edit_hook(applied, prompt_len, deltas)
        )
        edited_out = model(**repeated, use_cache=False)
        hook.remove()

        baseline_logits = edited_out.logits[0]
        baseline_next = baseline_logits[prompt_len - 1]
        baseline_seq, baseline_mean, _ = sequence_logprob_summary(
            baseline_logits,
            prompt_length=prompt_len,
            target_ids=target_ids,
        )
        execution_drift_mean = float(baseline_mean - single_mean)
        execution_drift_js = js_divergence_from_logits(single_logits[prompt_len - 1], baseline_next)

        for row_idx, (size, condition, control_id, feature_ids, applied_delta) in enumerate(
            condition_meta,
            start=1,
        ):
            logits = edited_out.logits[row_idx]
            seq_logp, mean_logp, _ = sequence_logprob_summary(
                logits,
                prompt_length=prompt_len,
                target_ids=target_ids,
            )
            active_count = sum(encoding.activation_for(feature_id) > 0 for feature_id in feature_ids)
            results.append(
                {
                    'task_id': task['id'],
                    'concept': concept,
                    'prompt': task['prompt'],
                    'target_text': task['target'],
                    'target_token_count': len(target_ids),
                    'layer': layer,
                    'set_size': int(size),
                    'feature_ids': ','.join(str(x) for x in feature_ids),
                    'active_selected_features': int(active_count),
                    'condition': condition,
                    'control_id': control_id,
                    'random_control_count': args.random_controls,
                    'perturbation_l2': float(torch.linalg.vector_norm(applied_delta.float()).item()),
                    'execution_context_mean_logprob_drift': execution_drift_mean,
                    'execution_context_js_drift': execution_drift_js,
                    'baseline_target_sequence_logprob': baseline_seq,
                    'modified_target_sequence_logprob': seq_logp,
                    'target_sequence_logprob_delta': seq_logp - baseline_seq,
                    'baseline_target_mean_logprob': baseline_mean,
                    'modified_target_mean_logprob': mean_logp,
                    'target_mean_logprob_delta': mean_logp - baseline_mean,
                    'js_divergence': js_divergence_from_logits(
                        baseline_next,
                        logits[prompt_len - 1],
                    ),
                }
            )
        _write_rows_atomic(args.output, results)
        print(f"Feature-set task {task_idx + 1}/{len(tasks)}: {concept}", flush=True)

    _write_rows_atomic(args.output, results)
    marker.write_text('complete\n', encoding='utf-8')
    print(f'Wrote {len(results)} feature-set rows to {args.output}')


if __name__ == '__main__':
    main()