GuestUser33 commited on
Commit
2896ff7
·
verified ·
1 Parent(s): 91c3e56

Upload 4 files

Browse files
knowledge-base/proverbs/proverbs.txt ADDED
@@ -0,0 +1,520 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ Адалдық — ардың ісі - адалдық туралы (мақал-мәтел)
2
+ Құлан өз қағынан өзі жерімес - адалдық туралы (мақал-мәтел)
3
+ Асылдың бірі — адалдық - адалдық туралы (мақал-мәтел)
4
+ Арқанды ат қазығына оралар - адалдық туралы (мақал-мәтел)
5
+ Ақкөңілден арамдық шықпас, Арамдық шықса да жамандық шықпас - адалдық туралы (мақал-мәтел)
6
+ Адалдық — ерлік нышаны - адалдық туралы (мақал-мәтел)
7
+ Адалдық ақыры бір көрінеді - адалдық туралы (мақал-мәтел)
8
+ Адалдық жүрген жерде, адамдық жүреді - адалдық туралы (мақал-мәтел)
9
+ Адалдық үшін арыдым деме - адалдық туралы (мақал-мәтел)
10
+ Адалдық ана сүтінен де абзал - адалдық туралы (мақал-мәтел)
11
+
12
+ Адам бір-біріне қонақ - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
13
+ Ат жақсысын мақта, Адам жақсысын жақта - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
14
+ Адам қайғысы - заман қайғысы - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
15
+ Күйесіз қазан жоқ, Қайғысыз адам жоқ - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
16
+ Жасық адам жасына жетпей қартаяр, Асыл адам жасына жетпей марқаяр - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
17
+ Он адам жүрген жерде із қалады, Жүз адам жүрген жер - соқпақ, Мың адам жүрген жерде жол қалады - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
18
+ Кісіні кейде таршылық сынайды, Кейде баршылық сынайды - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
19
+ Әркімнің өзі шығар биігі бар - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
20
+ Жұмсақ ағаш құртқа жем, Жұмсақ адам жұртқа жем - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
21
+ Бейтаныс кісі - Бітеу жаңғақ - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
22
+ Ақылсыз адам айқай келеді Жан-жағын жайпай келеді Ақылды адам жай-жай сөйлейді, Жан жағын байқай келеді - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
23
+ Қағазға тіл бітірген - қалам, Жансызға жан бітірген - адам - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
24
+ Адам ойға тоймас, Бөрі қойға тоймас - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
25
+ Темір сырын отта танытады, Адам сырын жоқта танытады - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
26
+ Жаман адам кетсе, Дүние кеңіп қалғандай Жақсы адам кетсе, Дүние кеміп қалғандай - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
27
+ Жақсы сыйлағанның құлы, Жаман қорыққанның құлы - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
28
+ Жақсының соңынан көп ереді, Жаманның соңынан шөп ереді - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
29
+ Адам деген ардақты ат - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
30
+ Адамгершілікке арналған үш сауал бар: Шөлге құдық қазған бір сауап, Өзенге көпір салған бір сауап, Жолға ағаш еккен бір сауап - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
31
+ Еңбек адамның көркі, Адам заманның көркі - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
32
+ Біреу, біреуге сүйеу - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
33
+ Талабы жоқ жас - Қанаты жоқ құс - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
34
+ Ормансыз жер - жалаңаш, Армансыз ер - жалаңаш - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
35
+ Адамның күні адаммен - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
36
+ Бітер істің басына, Жақсы келер қасыңа - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
37
+ Сырласуға дос жақсы, Сыйласуға жат жақсы - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
38
+ Ақ сауыттың жағасы бар, Жеңі жоқ Шын жақсының ашуы бар Кегі жоқ - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
39
+ Ақылсыз атқа мінсе, Атасын басып кете жаздайды - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
40
+ Болар адам – он бесінде бас болар, Болмас адам – қырық бесінде жас болар - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
41
+ Айла алтау, Ақыл жетеу, Айла мен ақыл қосылса, Алдырмайтын екеу - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
42
+ Өзін ғана ойлаған, Жамандықтың белгісі Өзгені де ойлаған, Адамдықтың белгісі - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
43
+ Ақылды өзінен көреді, Ақылсыз ағайыннан көреді - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
44
+ Ақымақ ішкен-жегенін айтады, Ақылды көрген-білгенін айтады - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
45
+ Көргенді кісі, Көргенін айтар Көргенсіз кісі, Бергенін айтар - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
46
+ Жақсының айтқаны келмейді, Жаманның сандырағы келеді - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
47
+ Біреуге ор қазба, өзің түсесің - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
48
+ Жаман болса алғаның, Шын досың да шеттейді - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
49
+ Жақсыны жамандасаң, Аруағы тасады Жаманды жамандасаң, Құты қашады - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
50
+ Жыланға түк біткен сайын, Қалтырауық болады Жаманға мал біткен сайын, Бақырауық болады - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
51
+ Басыңа іс түссе, Жақсы көмек етеді, Жаман күліп кетеді - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
52
+ Жақсы өз басынан көреді, Жаман жолдасынан көреді - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
53
+ Жаман адам төршіл - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
54
+ Жақсыдан жаман туады, Бір аяқ асқа алғысыз Жаманнан жақсы туады, Адам айтса нанғысыз - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
55
+ Жаман мақтанса қатынын сабар - адамгершілік туралы (мақал-мәтел)
56
+
57
+ Жалғыз баласы атқа шапса, Атасы ауылда тұрып Тақымын қысады - бала туралы (мақал-мәтел)
58
+ Ана жақсылығын, Ауырсаң білерсің Қайын жақсылығын, Қыдырсаң білерсің - бала туралы (мақал-мәтел)
59
+ Баланың өзі болғандай, Келіннің өзі келгендей - бала туралы (мақал-мәтел)
60
+ Ата-ананың қадірін Балалы болғанда білерсің; Ағайынның қадірін Жалалы болғанда білерсің - бала туралы (мақал-мәтел)
61
+ Ақ шашты ана: «Жастығым — балам» дейді Ақылды бала: «Ай-күнім — анам» дейді - бала туралы (мақал-мәтел)
62
+ Ана алдында — құрмет, Ата алдында — қызмет - бала туралы (мақал-мәтел)
63
+ Малды баққан өсірер, Баланы тапқан өсірер - бала туралы (мақал-мәтел)
64
+ Мейрімі мол ананың — Жүрегі жылы, қолы кең Кең пейілді атаның Жүзі жылы, жолы кең - бала туралы (мақал-мәтел)
65
+ Ақ жаулығы ананың — Ақ көрпесі баланың - бала туралы (мақал-мәтел)
66
+ Ағайын — алтау, Ана — біреу - бала туралы (мақал-мәтел)
67
+ Ана алақанының аясы — Ақ шынардың саясы - бала туралы (мақал-мәтел)
68
+ Анадан артық дос бар ма? Ашудан жаман қас бар ма? Жиырма бестен жақсы жас бар ма? Қымыздан тәтті ас бар ма? - бала туралы (мақал-мәтел)
69
+ Ананың сүті—бал, Баланың тілі — бал - бала туралы (мақал-мәтел)
70
+ Бала тентек болатыны — үйінен, Ердің тентек болатыны — биінен - бала туралы (мақал-мәтел)
71
+ Көне киім жаңаны сақтайды, Кәрі кемпір баланы сақтайды - бала туралы (мақал-мәтел)
72
+ Ананың сүйген жері: Отқа күймейді, Оқ та тимейді - бала туралы (мақал-мәтел)
73
+ Ананың ойы ұяда, Баланың ойы қияда - бала туралы (мақал-мәтел)
74
+ Жетімге жеті бидай да тамақ - бала туралы (мақал-мәтел)
75
+ Анаңа ауыр сөз айтпа! Атыңа ауыр жүк артпа! - бала туралы (мақал-мәтел)
76
+ Ана сүтін ақтамағанды ешкім мақтамайды - бала туралы (мақал-мәтел)
77
+ Балапанды торғайлар Өрт болмасын тілейді Балаларға аналар Дерт қонбасын тілейді - бала туралы (мақал-мәтел)
78
+ Баласыз ана — гүлсіз алма - бала туралы (мақал-мәтел)
79
+ Әзілің жарасса, Атаңмен ойна - бала туралы (мақал-мәтел)
80
+ Ата балаға сыншы - бала туралы (мақал-мәтел)
81
+ Ата баласының Ат меңіндей белгісі болады - бала туралы (мақал-мәтел)
82
+ Атаңа не қылсаң, Алдыңа сол келер - бала туралы (мақал-мәтел)
83
+ Ілгері басатын жасты Кері тартқан кәрі қайтарады - бала туралы (мақал-мәтел)
84
+ Үлкен бастар Кіші қостар - бала туралы (мақал-мәтел)
85
+ Атасы жоқ — мас жетім, Анасы жоқ — қас жетім - бала туралы (мақал-мәтел)
86
+ Итпен ойнасаң — үрерсің, Баламен ойнасаң — күлерсің - бала туралы (мақал-мәтел)
87
+ Ат болатын құлынның, Бауыры жазық келер, Адам болатын баланың, Маңдайы жазық келер - бала туралы (мақал-мәтел)
88
+ Жылайын деген баланың Үш күн бұрын көзі қышиды - бала туралы (мақал-мәтел)
89
+ Нар баласын қарпып сүйер - бала туралы (мақал-мәтел)
90
+ Алты жасар бала атқа мінсе, Алпыстағы шал Алдынан шығып атын ұстар - бала туралы (мақал-мәтел)
91
+ Балалы үйрек көлден кетпес, Балалы жесір елден кетпес - бала туралы (мақал-мәтел)
92
+ Болатын елдің баласы Бірін бірі: «Батыр!»дер Болмайтын елдің баласы Бірін бірі: «Қатын!» дер - бала туралы (мақал-мәтел)
93
+ Ашаршылықты көп көрген Өзі тоймай «мә» демес, Жетімдікті көп көрген, Үш шақыртпай «ә» демес - бала туралы (мақал-мәтел)
94
+ Жаманға айтқан ақылың — Далаға атқан оқпен тең Талабы жоқ жас ұлың — Жалыны жоқ шоқпен тең - бала туралы (мақал-мәтел)
95
+ Қазанға тиме, қарасы жұғар, Балаға тиме, бәлесі жұғар - бала туралы (мақал-мәтел)
96
+ Мал балада қалды, Бай далада қалды - бала туралы (мақал-мәтел)
97
+ Атадан жақсы ұл туса, Елінің қамын жейді; Атадан жаман ұл туса, Елінің малын жейді - бала туралы (мақал-мәтел)
98
+ Балалы үйдің ұрлығы жатпас - бала туралы (мақал-мәтел)
99
+ Боранды күні бала құтырар, Желді күні ит құтырар - бала туралы (мақал-мәтел)
100
+ Жақсы бала қонаққа үйір, Жақсы тай атқа үйір - бала туралы (мақал-мәтел)
101
+ Күлшелі бала — сүйкімді - бала туралы (мақал-мәтел)
102
+ Қыз «қуыршақ» дейді, Бала «құлыншақ» дейді - бала туралы (мақал-мәтел)
103
+ Келіннің сөзі кетпендей, Баланың сөзі батпандай - бала туралы (мақал-мәтел)
104
+ Болатын бала — пысық, Жауатын күн — ыстық - бала туралы (мақал-мәтел)
105
+ Өлетін бала молаға қашады - бала туралы (мақал-мәтел)
106
+ Жылайын деген бала, Әкесінің сақалымен ойнайды - бала туралы (мақал-мәтел)
107
+ Өз балаң, ��зекке тепсең де кетпейді; Кісі баласы, Кісендесең де тұрмайды - бала туралы (мақал-мәтел)
108
+ Үш баланы өсіргенше, Үш шаһар апат болады - бала туралы (мақал-мәтел)
109
+ Баласы бардың өңі ойнар, Балтасы бардың қолы ойнар - бала туралы (мақал-мәтел)
110
+ Қарға баласын «аппағым» дейді, Кірпі баласын «жұмсағым» дейді - бала туралы (мақал-мәтел)
111
+ Балаөз несібесін ала туады - бала туралы (мақал-мәтел)
112
+ Күндес көргеннің қызын алма - бала туралы (мақал-мәтел)
113
+ Бір бала, атаға жете туады, Бір бала, атадан өте туады, Бір бала, кейін қарай кете туады - бала туралы (мақал-мәтел)
114
+ Жалғызбаласы бардың Шығар-шықпас жаны бар Екі баласы бардың, Өкпе, бауыр, жалы бар Үш баласы бардың Бұқарада пұлы бар - бала туралы (мақал-мәтел)
115
+ Балаханнан үлкен, Ашамайнардан үлкен - бала туралы (мақал-мәтел)
116
+ Немере етін жеп, сүйегін береді - бала туралы (мақал-мәтел)
117
+ Жетімнің ризығы — жұрттан - бала туралы (мақал-мәтел)
118
+ Бала — бауыр, Дос — тамыр - бала туралы (мақал-мәтел)
119
+ Көргенсіз бала — көкірек, Өнерсіз бала — өкірек - бала туралы (мақал-мәтел)
120
+ Ерке бала — екі жылар - бала туралы (мақал-мәтел)
121
+ Ат болар тай саяққа үйір, Адам болар бала қонаққа үйір - бала туралы (мақал-мәтел)
122
+
123
+ Дос — ажарың, жолдас — базарың Азаматпен дос бол, қадіріңді біледі - дос туралы (мақал-мәтел)
124
+ Айрылғысы келген дос аяулыңды сұрайды Айрылар дос ердің артқы қасын сұрайды - дос туралы (мақал-мәтел)
125
+ Айрылмастай досыңа қайрылмастай сөз айтпа - дос туралы (мақал-мәтел)
126
+ Айтулы достың малы бір, кемедегінің жаны бір - дос туралы (мақал-мәтел)
127
+ Алыстағы досыңа ат берсең де жарасар — үйіне мініп барсын деп Жақындағы досыңа хат берсең де жарасар — ұмытса есіне алсын деп - дос туралы (мақал-мәтел)
128
+ Ауыр сөз айтқан дос емес - дос туралы (мақал-мәтел)
129
+ Босқа бергенше досқа бер - дос туралы (мақал-мәтел)
130
+ Бір пайдадан кешкен мың кісімен дос болады - дос туралы (мақал-мәтел)
131
+ Дәмді болса - достық қымбат, Мәнді болса - жастық қымбат - дос туралы (мақал-мәтел)
132
+ Дос — ажарың, жолдас — базарың - дос туралы (мақал-мәтел)
133
+ Дос басқа қарайды, дұшпан аяққа қарайды - дос туралы (мақал-мәтел)
134
+ Дос бергеннің түсіне қарама - дос туралы (мақал-мәтел)
135
+ Дос болмас сыртта жүріп мақтамаса, бірін-бірі жамаңдықтан сақтамаса (Әбубәкір) - дос туралы (мақал-мәтел)
136
+ Дос болсаң берік бол, досыңа серік бол - дос туралы (мақал-мәтел)
137
+ Дос деп сынамай сыр айтпа, достың да досы бар - дос туралы (мақал-мәтел)
138
+ Дос досқа жалынса, достың көңілі алынады - дос туралы (мақал-мәтел)
139
+ Дос досқа зиянкер емес, зиянкер болса дос емес - дос туралы (мақал-мәтел)
140
+ Дос егіз, дұшпан сегіз - дос туралы (мақал-мәтел)
141
+ Дос емес достың сөзін бөтен десе, Достықтан бір өкпемен кетем десе (Серәлі) - дос туралы (мақал-мәтел)
142
+ Дос емес досты сырттан жамандаса, Кісі емес бір қатені жаба алмаса (Ақмолда) - дос туралы (мақал-мәтел)
143
+ Дос жылатып айтады, Дұшпан күлдіріп айтады - дос туралы (мақал-мәтел)
144
+ Дос көбейсе дұшпан аяқ астында - дос туралы (мақал-мәтел)
145
+ Дос көңіліңді суытып айтады, Қасың ойыңды жылытып айтады - дос туралы (мақал-мәтел)
146
+ Дос көргеннен түңілме - дос туралы (мақал-мәтел)
147
+ Дос көтерер көңілді, Мал көтерер өлімді - дос туралы (мақал-мәтел)
148
+ Досқа ат берме, ат берсең "жай жүр" деме - дос туралы (мақал-мәтел)
149
+ Досқа ауырлығыңды салма, Достан қарыз алма - дос туралы (мақал-мәтел)
150
+ Досқа келсең босқа келме - дос туралы (мақал-мәтел)
151
+ Дос құшағы — жаз - дос туралы (мақал-мәтел)
152
+ Доспен дос болғанша шаттан, Дұшпанмен дос болғаннан сақтан - дос туралы (мақал-мәтел)
153
+ Күлме досыңа, келер басыңа - дос туралы (мақал-мәтел)
154
+ Досыңмен көп сөйлеспе, Жолынан қалтырасың Дұшпаныңмен көп сөлеспе, Сырыңды алдырарсың - дос туралы (мақал-мәтел)
155
+ Дос сыртыңнан мақтар, Дұшпан көзіңе мақтар - дос туралы (мақал-мәтел)
156
+ Денің сау болса, Жарлымын деме Жолдасың көп болса, Жалғызбын деме - дос туралы (мақал-мәтел)
157
+ Аз қайғыны ас басады, Көп қайғыны дос басады - дос туралы (мақал-мәтел)
158
+ Жаман жолдастан, Жақсы дұшпан артық - дос туралы (мақал-мәтел)
159
+ Әкесі құрдастың баласы да құрдас - дос туралы (мақал-мәтел)
160
+ Досыңа өтірік айтпа, Дұшпаныңа сырыңды айтпа - дос туралы (мақал-мәтел)
161
+
162
+ Дос жылатып айтар, Дұшпан күлдіріп айтар - достық туралы (мақал-мәтел)
163
+ Қажымалы мың жолдас, жоқпен тең, Жанын қиған бір жолдас, көппен тең - достық туралы (мақал-мәтел)
164
+ Досы көпті жау алмайды, Ақылы көпті дау алмайды - достық туралы (мақал-мәтел)
165
+ Жаман туғаның болғанша, Жақсы жолдасың болсын - достық туралы (мақал-мәтел)
166
+ Құрдастардың құдайы бір - достық туралы (мақал-мәтел)
167
+ Тектімен достас, тексіз доспен қоштас - достық туралы (мақал-мәтел)
168
+ Досыңның досын, досың ет - достық туралы (мақал-мәтел)
169
+ Досы көпті жау алмас - достық туралы (мақал-мәтел)
170
+ Жақсы досқа жақсы мал бер - достық туралы (мақал-мәтел)
171
+ Досың ұрса аңқылда - достық туралы (мақал-мәтел)
172
+ Досыңның пышағымен мүйіз кес - достық туралы (мақал-мәтел)
173
+ Нағыз дос дұшпан болмас - достық туралы (мақал-мәтел)
174
+ Дос айырған боқ жейді - достық туралы (мақал-мәтел)
175
+ Есепті дос айрылмас - достық туралы (мақал-мәтел)
176
+ Досыңның атын алма, тайын ал - достық туралы (мақал-мәтел)
177
+ Ас бар күнде дос жалықпас Дос сүйгеннің түсіне қарама - достық туралы (мақал-мәтел)
178
+ Дос табылса ас табылмайды, Ас табылса дос табылмайды - достық туралы (мақал-мәтел)
179
+ Айтулы достың малы бір - достық туралы (мақал-мәтел)
180
+ Дос болып, қатасқаннан сақта құдай - достық туралы (мақал-мәтел)
181
+ Қасқырда жолдасына жат қас қылмайды - достық туралы (мақал-мәтел)
182
+ Ай көрмесең туысың жат, Жыл көрмесең жолдасың жат - достық туралы (мақал-мәтел)
183
+ Төбелеске бергісіз араша бар, Ағайынға бергісіз жанаса бар - достық туралы (мақал-мәтел)
184
+ Дос та дос, дұшпан да дос мал барында - достық туралы (мақал-мәтел)
185
+ Жалған жолдас көзіне мақтар, Сырт айналып, сойылын баптар - достық туралы (мақал-мәтел)
186
+ Айырылмас досыңа қайырылмас сөз айтпа - достық туралы (мақал-мәтел)
187
+ Тістем нанның қадірін тарыққанда білерсің, Анық достың қадірін зарыққанда білерсің - достық туралы (мақал-мәтел)
188
+ Жақсы көрші тапқаның, Мол олжаға батқаның - достық туралы (мақал-мәтел)
189
+ Аталастан ауылдас жақын - достық туралы (мақал-мәтел)
190
+ Жалған достан жау артық - достық туралы (мақал-мәтел)
191
+ Өз басыңды дауға берсең де, Жолдасыңды жауға берме - достық туралы (мақал-мәтел)
192
+ Дос тұтқанды қадірле - достық туралы (мақал-мәтел)
193
+ Жақсының күнде бір үйі кеңиді Жаманның күнде бір үйі кемиді - достық туралы (мақал-мәтел)
194
+ Досы көптің жаны семіреді, Асы көптің тәні семіреді - достық туралы (мақал-мәтел)
195
+ Жақсымен жүрсең, Жақсы боларсың Жаманмен жүрсең Жын ұрып, бақсы боларсың - достық туралы (мақал-мәтел)
196
+ Шошқаға ерген балшыққа аунар - достық туралы (мақал-мәтел)
197
+ Пайданың зоры – дос үшін шеккен зиян - достық туралы (мақал-мәтел)
198
+ Жолдасын тастаған жолда қалар - достық туралы (мақал-мәтел)
199
+ Біреу жаныңа жолдас, Біреу малыңа жолдас - достық туралы (мақал-мәтел)
200
+ Заттың жаңасы жақсы, Достың ескісі жақсы - достық туралы (мақал-мәтел)
201
+ Жартыны жарып жеген – Татулықтың белгісі - достық туралы (мақал-мәтел)
202
+ Жаңа дос келгенде, Ескі достың көзінен жас шығады - достық туралы (мақал-мәтел)
203
+ Достың орны - төр, Дұшпанның орны – көр - достық туралы (мақал-мәтел)
204
+ Жаман дос жауыңмен бірге шабады - достық туралы (мақал-мәтел)
205
+ Досы жоқ адам - Тұзы жоқ тағам - достық туралы (мақал-мәтел)
206
+ Досыңа ат берме, Ат берсең, ақырын жүр деме - достық туралы (мақал-мәтел)
207
+ Жолдасың соқыр болса, Сен де бір көзіңді қысып қой - достық туралы (мақал-мәтел)
208
+ Тар жерде табысқан, Кең жерде келіседі - достық туралы (мақал-мәтел)
209
+ Елсізде ит те жолдас - достық туралы (мақал-мәтел)
210
+ Қадіріңді білгің келсе, Көршіңнен қарыз сұра - достық туралы (мақал-мәтел)
211
+ Жолдасың жақсы болса, Жолым ұзын деме Жолдасың жаман болса, Қолым ұзын деме - достық туралы (мақал-мәтел)
212
+ Көршің қолайлы болса, қораң кең - достық туралы (мақал-мәтел)
213
+ Дос таппай көңіл тыным таппас - достық туралы (мақал-мәтел)
214
+ Екі жақсы қосылса, Өлгенінше дос болады Екі жаман қосылса, Өлгенінше қас болады - достық туралы (мақал-мәтел)
215
+ Досы көппен сыйлас, Досы азбен сырлас - достық туралы (мақал-мәтел)
216
+ Ерегескен ел болмайды, Есептескен дос болмайды - достық туралы (мақал-мәтел)
217
+ Ауыл итінің достығы Сүйек тастағанша - достық туралы (мақал-мәтел)
218
+ Қасың менен досыңды Қас-қабағың танытар - достық туралы (мақал-мәтел)
219
+ Жолдасты жол айырады - достық туралы (мақал-мәтел)
220
+ Жаман жолдастан мықты таяқ - достық туралы (мақал-мәтел)
221
+ Ұрыстың мерейі – ерлік, Ырыстың мерейі – бірлік - достық туралы (мақал-мәтел)
222
+ Ағаш тамырымен, Адам досымен мықты - достық туралы (мақал-мәтел)
223
+ Досыңды мақтағаның - өзіңді жақтағаның - достық туралы (мақал-мәтел)
224
+ Татулық табылмас бақыт - достық туралы (мақал-мәтел)
225
+ Айырылар дос ердің алдыңғы қасын сұрайды - достық туралы (мақал-мәтел)
226
+ Жаман дос – көлеңке: басыңда күн барда қа��ып құтыла алмайсың, бұлт төнсе, іздеп таба алмайсың - достық туралы (мақал-мәтел)
227
+ Достық пен жолдастық Тату үйдің бақыты тасыр, Ұрыс-керіс үйдің ырысы қашар - достық туралы (мақал-мәтел)
228
+ Жолдасы көптің – олжасы көп - достық туралы (мақал-мәтел)
229
+ Қимас досың сұраса қимасыңды бересің - достық туралы (мақал-мәтел)
230
+
231
+ Он адам жүрген жерде із қалады, Жүз адам жүрген жер – соқпақ, Мың адам жүрген жерде жол қалады - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
232
+ Жұмсақ ағаш құртқа жем, Жұмсақ адам жұртқа жем - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
233
+ Жақсының соңынан көп ереді, Жаманның соңынан шөп ереді - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
234
+ Адамгершілікке арналған үш сауап бар: Шөлге құдық қазған бір сауап, Өзенге көпір салған бір сауап, Жолға ағаш еккен бір сауап - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
235
+ Біреу – біреуге сүйеу - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
236
+ Жақсының айтқаны келмейді, Жаманның сандырағы келеді - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
237
+ Басыңа іс түссе, Жақсы көмек етеді, Жаман күліп кетеді - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
238
+ Жақсылыққа жақсылық, Әр кісінің ісі Жамандыққа жақсылық, Ер кісінің ісі - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
239
+ Жақсыға қылған жақсылық Өміріңде тозбайды Жаманға қылған жақсылық Бір күнгідей болмайды - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
240
+ Қайыр қылсаң, бүтін қыл - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
241
+ Жақсылық қылсаң, жасыр, Жақсылық көрсең, асыр - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
242
+ Жамандықты көп қуған Бір бәлеге жолығар Жақсылықты көп қуған, Бақ дәулетке молығар - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
243
+ Кең болсаң, кем болмайсың - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
244
+ Жамандық пайда етпейді, Жақсылық зая кетпейді - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
245
+ Мейірімділік жүректен, Мейірімсіздік білектен - қайырымдылық туралы (мақал-мәтел)
246
+
247
+ Алтын ұяң — Отан қымбат, Құт-берекең — атаң қымбат, Аймалайтын — анаң қымбат, Асқар тауың — әкең қымбат (Қазыбек би) - отан туралы (мақал-мәтел)
248
+ Бұлбұл гүлзарын сүйеді, Адал адам Отанын сүйеді - отан туралы (мақал-мәтел)
249
+ Жауда қалған бұлбұлдан Отанға кайтқан ит артық - отан туралы (мақал-мәтел)
250
+ Орағың өткір болса, қарың талмайды, Отаның берік болса, жауың алмайды - отан туралы (мақал-мәтел)
251
+ Отан елдің анасы, Ел ердің анасы - отан туралы (мақал-мәтел)
252
+ Отан қадіріне жетпеген өз қадіріне жетпейді - отан туралы (мақал-мәтел)
253
+ Отан от басынан басталады - отан туралы (мақал-мәтел)
254
+ Отан оттан да ыстық, жалыны бар шоқтан да ыстық - отан туралы (мақал-мәтел)
255
+ Отансыз адам — ормансыз бұлбұл - отан туралы (мақал-мәтел)
256
+ Отансыздың оты жанбайды - отан туралы (мақал-мәтел)
257
+ Отан үшін еңбек етсең халқыңның сүйген ұлы боласың - отан туралы (мақал-мәтел)
258
+ Отан үшін күрес — ерге тиген үлес - отан туралы (мақал-мәтел)
259
+ Отан үшін отқа түс — күймейсің, Арың үшін алыссаң — өлмейсің - отан туралы (мақал-мәтел)
260
+ Отанын сатқан оңбас - отан туралы (мақал-мәтел)
261
+ Отанын сүйген: отқа жанбайды, суға батпайды - отан туралы (мақал-мәтел)
262
+ Отаның тыныш — сен тыныш - отан туралы (мақал-мәтел)
263
+ Отан — елдің анасы Ел - ердің анасы - отан туралы (мақал-мәтел)
264
+ Туған жердей жер болмас, Туған елдей ел болмас - отан туралы (мақал-мәтел)
265
+ Отанды сүю — от басынан басталады - отан туралы (мақал-мәтел)
266
+ Отан оттан да ыстық - отан туралы (мақал-мәтел)
267
+ Ел іші — алтын бесік - отан туралы (мақал-мәтел)
268
+ Пәлен жерде алтын бар, Өз жеріңдей кайда бар - отан туралы (мақал-мәтел)
269
+ Ел-елдің бәрі жақсы, Өз елің бәрінен де жақсы - отан туралы (мақал-мәтел)
270
+ Туған жердің жуасы да тәтті - отан туралы (мақал-мәтел)
271
+ Әркімнің өз жері — жұмақ - отан туралы (мақал-мәтел)
272
+ Ер елінде, гүл жерінде - отан туралы (мақал-мәтел)
273
+ Өз елінде көртышқан да батыр - отан туралы (мақал-мәтел)
274
+ Өз елінің иті де қадірлі - отан туралы (мақал-мәтел)
275
+ Ауыл итінің құйрығы қайқы - отан туралы (мақал-мәтел)
276
+ Отан ұшін күрес — Ерге тиген үлес - отан туралы (мақал-мәтел)
277
+ Кұртақандай торғай да, Өз ұясын қорғайды - отан туралы (мақал-мәтел)
278
+ Орағын өткір болса, Қарың талмайды Отаның берік болса, Жауың алмайды - отан туралы (мақал-мәтел)
279
+ Пәлен жерде алтын бар, Іздеп барсам мыс та жоқ - отан туралы (мақал-мәтел)
280
+ Туған жердің қадірін Шетте жүрсең білерсің - отан туралы (мақал-мәтел)
281
+ Үйде оңбаған, Түзде де оңбайды - отан туралы (мақал-мәтел)
282
+
283
+ Інісі бардың тынысы бар, Ағасы бардың жағасы бар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
284
+ Төркін десе қыз төзбейді, Көкпек десе түйе төзбейді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
285
+ Апасының киген тонын сіңлісі де киер - отбасы туралы (мақал-мәтел)
286
+ Қазаны басқаның қайғысы басқа - отбасы туралы (мақал-мәтел)
287
+ Ата – баланың қорғаны - отбасы туралы (мақал-мәтел)
288
+ Атаға баланың алалығы жоқ - отбасы туралы (мақал-мәтел)
289
+ Енесі тепкен құлынның еті ауырмас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
290
+ Қарындасқа бұрмағанның қары сынсын - отбасы туралы (мақал-мәтел)
291
+ Үй ішінен жау шықса, Тұра қашып құтылмассың - отбасы туралы (мақал-мәтел)
292
+ Тұлпардың өз тұяғы өзіне дәрі - отбасы туралы (мақал-мәтел)
293
+ «Сіз», «біз» - деген жылы сөз, Ағайынға жарасар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
294
+ Қарындасың – қарлығашың - отбасы туралы (мақал-мәтел)
295
+ Ине өткен жерден жіп өтер - отбасы туралы (мақал-мәтел)
296
+ Атаның көңілі балада, Баланың көңілі далада - отбасы туралы (мақал-мәтел)
297
+ Балалы үйдің ұрлығы жатпас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
298
+ Торғай жаңбыр жауса баласын қорғар, Бұршақ жауса, басын қорғар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
299
+ Жалғыз түйе бақырауық, Жалғыз бала жылауық - отбасы туралы (мақал-мәтел)
300
+ Жылайын деген бала әкесінің сақалымен ойнайды - отбасы туралы (мақал-мәтел)
301
+ Бала – ананың бауыр еті - отбасы туралы (мақал-мәтел)
302
+ Бала қадірін балалы болғанда білерсің - отбасы туралы (мақал-мәтел)
303
+ Балалы үй базар, Баласыз үй қу мазар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
304
+ Бала – бауыр етің - отбасы туралы (мақал-мәтел)
305
+ Сақау баланың тілін шешесі біледі - отбасы туралы (мақал-мәтел)
306
+ Балаң жаман болса, Көрінгеннің мазағы - отбасы туралы (мақал-мәтел)
307
+ Бала, баланың ісі шала - отбасы туралы (мақал-мәтел)
308
+ Балам – балым, Баланың баласы – жаным - отбасы туралы (мақал-мәтел)
309
+ Қарға баласын аппағым дер, Кірпі баласын жұмсағым дер - отбасы туралы (мақал-мәтел)
310
+ Бойымдай бой табылса да, Ойымдай ой табылмас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
311
+ Сыйға сый, сыраға бал - отбасы туралы (мақал-мәтел)
312
+ Иесін сыйлағанның итіне сүйек таста - отбасы туралы (мақал-мәтел)
313
+ Тіріде сыйласпаған, Өліде жылыспайды - отбасы туралы (мақал-мәтел)
314
+ Танымас, танымасын сыйламас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
315
+ Көңілдегі сырды көз білдіреді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
316
+ Өз үйім өлең төсегім - отбасы туралы (мақал-мәтел)
317
+ Балаға пышақ бермесең бір жылар, Берсең екі жылар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
318
+ Ат болатын тай саяққа үйір, Адам болатын бала қонаққа үйір - отбасы туралы (мақал-мәтел)
319
+ Ат болатын құлынның, Бауыры жазық келер Адам болар баланың, Маңдайы жазық келер - отбасы туралы (мақал-мәтел)
320
+ Отыз ұлым болса да орны басқа - отбасы туралы (мақал-мәтел)
321
+ Немере етін жеп, сүйегін берер - отбасы туралы (мақал-мәтел)
322
+ Бас екеу болмай, Мал екеу болмас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
323
+ Сүйгенін шұнағым дейді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
324
+ Сұлу, сұлу емес, Сүйген сұлу - отбасы туралы (мақал-мәтел)
325
+ Көш жүре түзеледі - отбасы туралы (мақал-мәтел)
326
+ Жылы – жылы сөйлесең, Жылан інінен шығады - отбасы туралы (мақал-мәтел)
327
+ Жақсы әйел жаман еркекті ер қылады, Жаман еркек жақсы әйелді жер қылады - отбасы туралы (мақал-мәтел)
328
+ Жақсы таз басын жасырмайды, Жақсы әйел асын жасырмайды - отбасы туралы (мақал-мәтел)
329
+ Қалған көңіл шыққан жанмен семіреді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
330
+ Шын жыласа соқыр көзден жас шығады - отбасы туралы (мақал-мәтел)
331
+ Қайғысыз қара суға семіреді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
332
+ Аталастың аты озғанша, Ауылдастың тайы озсын - отбасы туралы (мақал-мәтел)
333
+ Ағайында өкпе бар да, кек жоқ - отбасы туралы (мақал-мәтел)
334
+ Ағайын — ағайынның айнасы - отбасы туралы (мақал-мәтел)
335
+ Ағайын туған кімде жоқ, Сыйласпаса одан жат жуық - отбасы туралы (мақал-мәтел)
336
+ Үйдің жылы-суығын қыс түскенде білерсің, Кімнің жақын-алысын іс түскенде білерсің - отбасы туралы (мақал-мәтел)
337
+ Жыласуға көз жақсы, Сыйласуға жат жақсы - отбасы туралы (мақал-мәтел)
338
+ Сұлу, сұлу емес, сүйген сұлу - отбасы туралы (мақал-мәтел)
339
+ Көш жүре түзеледі - отбасы туралы (мақал-мәтел)
340
+ Жылы-жылы сөйлесең, Жылан інінен шығады - отбасы туралы (мақал-мәтел)
341
+ Жақсы әйел жаман еркекті ер қылады, Жаман еркек жақсы әйелді жер қылады - отбасы туралы (мақал-мәтел)
342
+ Жақсы таз басын жасырмайды, Жақсы әйел асын жасырмайды - отбасы туралы (мақал-мәтел)
343
+ Қалған көңіл шыққан жанмен бірдей - отбасы туралы (мақал-мәтел)
344
+ Жаным десе жан семіреді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
345
+ Шын жыласа соқыр көзден жас шығады - отбасы туралы (мақал-мәтел)
346
+ Қайғысыз қара суға семіреді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
347
+ Аталастың аты озғанша, Ауылдастың тайы озсын - отбасы туралы (мақал-мәтел)
348
+ Тәрбие - тәлімнен - отбасы туралы (мақал-мәтел)
349
+ Өнегелі отаудың өрісі кең - отбасы туралы (мақал-мәтел)
350
+ Келіні жақсының керегесі алтын - отбасы туралы (мақал-мәтел)
351
+ Сүйіктің жоқта дүние суық - отбасы туралы (мақал-мәтел)
352
+ Баталы сөз - балаға азық - отбасы туралы (мақал-мәтел)
353
+ Адам болар жігіттің, Жары өзіне лайық Керуен бастар жігіттің, Нары өзіне лайық - отбасы туралы (мақал-мәтел)
354
+ Алып - анадан, Ат - биеден - отбасы туралы (мақал-мәтел)
355
+ Екі жақсы қосылса, Ай мен Күндей жарасар Екі жаман қосылса, Ырылдасып таласар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
356
+ Елуінде — ер дана, Елуінде — ел жаңа - отбасы туралы (мақал-мәтел)
357
+ Туысы бірге кетпейді, Түбі бірге түтпейді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
358
+ Жалғыз ағаш үй болмас, Жалғыз жігіт би болмас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
359
+ Ағайынды жігіттің отарында малы бар, Жалғыз-жарым жігіттің шығыр-шықпас жаны бар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
360
+ Көп ақымақтың ағасы болғанша, Көп ақылдының інісі бол - отбасы туралы (мақал-мәтел)
361
+ Әдептіліктің белгісі иіліп сәлем бергені, Жақындықтың белгісі көп кешікпей келгені - отбасы туралы (мақал-мәтел)
362
+ Ат арқасына ер батса, Аяңшыл болады - отбасы туралы (мақал-мәтел)
363
+ Ерге жаттың тізесі батса, Ағайыншыл болады - отбасы туралы (мақал-мәтел)
364
+ Туман туысқандай болмайды, Тұрман құйысқандай болмайды - отбасы туралы (мақал-мәтел)
365
+ Туысы жақын жақын емес, Қонысы жақын жақын - отбасы туралы (мақал-мәтел)
366
+ Жақынынды жаттай сыйла, Жат жанынан түңілсін - отбасы туралы (мақал-мәтел)
367
+ Қай қолынды кессең де, Жанға батуы бірдей - отбасы туралы (мақал-мәтел)
368
+ Арық деген жаман тай, Жазға шығып ат болар Жамандығың сезілсе, Жақын кісі жат болар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
369
+ Төбелеске бергісіз араша бар, Ағайынға бергісіз жанаса бар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
370
+ Ағайында алтау босаң, адам тимейді, Тура жүрсең, лебізің күймейді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
371
+ Жеткіншектен айырылған, Жер таянбай тұрмайды - отбасы туралы (мақал-мәтел)
372
+ Көлденең кісі көңілге қарамайды - отбасы туралы (мақал-мәтел)
373
+ Адам сөйлескенше, жылқы кісінескенше - отбасы туралы (мақал-мәтел)
374
+ Сыйынғаныңнан сүйенгенің күшті болсын - отбасы туралы (мақал-мәтел)
375
+ Бас жарьшса, бөрік ішінде, Қол сынса, жең ішінде - отбасы туралы (мақал-мәтел)
376
+ Мыңнан жүзін білгенше, Бірдің атын біл - отбасы туралы (мақал-мәтел)
377
+ Бір көрген біліс, Екі көрген таныс - отбасы туралы (мақал-мәтел)
378
+ Келер кезек, терме тезек - отбасы туралы (мақал-мәтел)
379
+ Көрмесе жат, көріспесе ұят - отбасы туралы (мақал-мәтел)
380
+ Айға жетпес асыңды, Ауылдастан аяма - отбасы туралы (мақал-мәтел)
381
+ Бойымдай бой табылса да, Ойымдай ой табылмас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
382
+ Сыйға сый, сыраға бал - отбасы туралы (мақал-мәтел)
383
+ Иесін сыйлағанның итіне сүйек таста - отбасы туралы (мақал-мәтел)
384
+ Тіріде сыйласпаған, Өліде жыласпайды - отбасы туралы (мақал-мәтел)
385
+ Танымас, танымасын сыйламас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
386
+ Көңілдегі сырды көз білдіреді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
387
+ Өз үйім өлең төсегім - отбасы туралы (мақал-мәтел)
388
+ Қарындасқа бұрмағанның қары сынсьш - отбасы туралы (мақал-мәтел)
389
+ Үй ішінен жау шықса, Тұра қашып құтылмассың - отбасы туралы (мақал-мәтел)
390
+ Тұлпардың өз тұяғы өзіне дәрі - отбасы туралы (мақал-мәтел)
391
+ «Сіз», «біз» — деген жылы сөз, Ағайынға жарасар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
392
+ Қарындасың - қарлығашың - отбасы туралы (мақал-мәтел)
393
+ Ине өткен жерден жіп өтер - отбасы туралы (мақал-мәтел)
394
+ Інісі бардың тынысы бар, Ағасы бардың жағасы бар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
395
+ Төркін десе қыз төзбейді, Көкпек десе түйе төзбейді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
396
+ Апасының киген тонын сіңілісі де киер - отбасы туралы (мақал-мәтел)
397
+ Қазаны басқаның қайғысы басқа - отбасы туралы (мақал-мәтел)
398
+ Ата — баланың қорғаны - отбасы туралы (мақал-мәтел)
399
+ Атаға баланың алалығы жоқ - отбасы туралы (мақал-мәтел)
400
+ Енесі тепкен құлынның еті ауырмас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
401
+ Сақау баланың тілін шешесі біледі - отбасы туралы (мақал-мәтел)
402
+ Балаң жаман болса, Көрінгеннің мазағы - отбасы туралы (мақал-мәтел)
403
+ Бала, баланың ісі шала - отбасы туралы (мақал-мәтел)
404
+ Балам — балым, Баланың баласы — жаным - отбасы туралы (мақал-мәтел)
405
+ Қарға баласын аппағым дер, Кірпі баласын жұмсағым дер - отбасы туралы (мақал-мәтел)
406
+ Атаның көңілі балада, Баланың көңілі далада - отбасы туралы (мақал-мәтел)
407
+ Балалы үйдің ұрлығы жатпас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
408
+ Торғай жаңбыр жауса баласын қорғар, Бұршақ жауса, басын қорғар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
409
+ Жалғыз түйе бақырауық, Жалғыз бала жьшауық - отбасы туралы (мақал-мәтел)
410
+ Жылайын деген бала әкесінің сақалымен ойнайды - отбасы туралы (мақал-мәтел)
411
+ Бала — ананың бауыр еті - отбасы туралы (мақал-мәтел)
412
+ Бала қадірін балалы болғанда білерсің - отбасы туралы (мақал-мәтел)
413
+ Балалы үй базар, Баласыз үй қу мазар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
414
+ Бала - бауыр етің - отбасы туралы (мақал-мәтел)
415
+ Балаға пышақ бермесең бір жылар, берсең екі жылар - отбасы туралы (мақал-мәтел)
416
+ Ат болатын тай саяққа үйір, Адам болатын бала қонаққа үйір - отбасы туралы (мақал-мәтел)
417
+ Ат болатын құлынның, Бауыры жазық келер Адам болар баланың, Маңдайы жазық келер - отбасы туралы (мақал-мәтел)
418
+ Отыз ұлым болса да орны басқа - отбасы туралы (мақал-мәтел)
419
+ Немере етін жеп, сүйегін берер - отбасы туралы (мақал-мәтел)
420
+ Бас екеу болмай, Мал екеу болмас - отбасы туралы (мақал-мәтел)
421
+ Сүйгенін шұнағым дейді - отбасы туралы (мақал-мәтел)
422
+
423
+ Адамның табиғатсыз күні жоқ, Табиғаттың оны айтар тілі жоқ - табиғат туралы (мақал-мәтел)
424
+ Табиғат жер байлығы, Батырлар ел байлығы - табиғат туралы (мақал-мәтел)
425
+ Нөсер алдында найзағай ойнайды - табиғат туралы (мақал-мәтел)
426
+ Күн күркіресе, көп дүркірер - табиғат туралы (мақал-мәтел)
427
+ Күркіреген бұлттың жаңбыры аз - табиғат туралы (мақал-мәтел)
428
+ Боранда күні ит пен бала құтырады - табиғат туралы (мақал-мәтел)
429
+ Адам мен табиғаттың тілдескені - өмірдің үндескені - табиғат туралы (мақал-мәтел)
430
+ Алпыс күнде тасыған су, Алты күнде қайтар - табиғат туралы (мақал-мәтел)
431
+ Жауынмен жер көгереді, Батамен ел көгереді - табиғат туралы (мақал-мәтел)
432
+ Жаздың бір күні, қыстың мың күні - табиғат туралы (мақал-мәтел)
433
+ Ағаш жапырағымен, жер топырағымен - табиғат туралы (мақал-мәтел)
434
+ Түз тағысы — Табиғатпен тілдес - табиғат туралы (мақал-мәтел)
435
+ Су аққан жерінен айнымас - табиғат туралы (мақал-мәтел)
436
+ Қыстың көзі қырау - табиғат туралы (мақал-мәтел)
437
+ Сәуір болса күн күркірер - табиғат туралы (мақал-мәтел)
438
+ Сәуір болмай, тәуір болмас - табиғат туралы (мақал-мәтел)
439
+ Жаңа айдан жақсылық - табиғат туралы (мақал-мәтел)
440
+ Жел дауылды шақырады, Бұлт жауынды шақырады - табиғат туралы (мақал-мәтел)
441
+ Қыстағы қар - жерге ырыс, Жердегі ылғал – елге ырыс - табиғат туралы (мақал-мәтел)
442
+ Су табиғаттың ажары - табиғат туралы (мақал-мәтел)
443
+ Таумен тасты су бұзар, Ел арасын қу бұзар - табиғат туралы (мақал-мәтел)
444
+ Жаңбыр бір жауса, Терек екі жуады - табиғат туралы (мақал-мәтел)
445
+ Ағаш тамырымен мықты, Адам дос-жарымен мықты - табиғат туралы (мақал-мәтел)
446
+ Су жетпейін демейді, жар жеткізбейді, Ер жетпейін демейді, мал жеткізбейді - табиғат туралы (мақал-мәтел)
447
+ Жазғытұрым жел жардай атанды жығар - табиғат туралы (мақал-мәтел)
448
+ Қаз келсе, жаз келер, Қарға келсе қатқақ келер - табиғат туралы (мақал-мәтел)
449
+
450
+ Нан бар жерде ән бар - тамақ туралы (мақал-мәтел)
451
+ Дәнді шашпа, нанды баспа - тамақ туралы (мақал-мәтел)
452
+ Нан— тамақтың атасы Ынтымақ — көптің батасы - тамақ туралы (мақал-мәтел)
453
+ Нан — асалы, Ана — адамның асалы - тамақ туралы (мақал-мәтел)
454
+ Нан астығын жинаймын, Елге астық сыйлаймын - тамақ туралы (мақал-мәтел)
455
+ Ас атасы - нан - тамақ туралы (мақал-мәтел)
456
+ Таңғы асты тастама - тамақ туралы (мақал-мәтел)
457
+ Дастарқанның басында дұшпан да дос - тамақ туралы (мақал-мәтел)
458
+ Атың барда – жер таны желіп жүріп, Асың барда – ел таны беріп жүріп - тамақ туралы (мақал-мәтел)
459
+ Берген ас түске жетпейді, Ниет естен кетпейді - тамақ туралы (мақал-мәтел)
460
+ Жоқты бар десең – құт болар, Барды жоқ десең – жұт болар - тамақ туралы (мақал-мәтел)
461
+ Сыйлап берсе суын іш - тамақ туралы (мақал-мәтел)
462
+ Тату үйдің тамағы тәтті - тамақ туралы (мақал-мәтел)
463
+ Ас тұрған жерде ауру тұрмайды - тамақ туралы (мақал-мәтел)
464
+ Жарлының бір тойғаны шала байығаны - тамақ туралы (мақал-мәтел)
465
+ Сыйласқанның суын іш - тамақ туралы (мақал-мәтел)
466
+ Жейтін ауызды жемес ауыз байлайды - тамақ туралы (мақал-мәтел)
467
+ Аштың ақылы астан әрі аспайды - тамақ туралы (мақал-мәтел)
468
+ Шай ішіп үйренген, қымыз деп қыстамайды - тамақ туралы (мақал-мәтел)
469
+ Тоқ адамды ұйқы басады, Аш адамнан ұйқы қашады - тамақ туралы (мақал-мәтел)
470
+ Дастарханда наны жоқтың, Тамағының сәні жоқ - тамақ туралы (мақал-мәтел)
471
+ Қарны ашқан қазанға қарар - тамақ туралы (мақал-мәтел)
472
+ Ішіп тоймаған, жалап тоймайды - тамақ туралы (мақал-мәтел)
473
+ Асы жоқ алтын аяқтың, Алтынын ал да отқа жақ - тамақ туралы (мақал-мәтел)
474
+ Есек мінген ат сұрамайды, Балық жеген ет сұрамайды - тамақ туралы (мақал-мәтел)
475
+ Шыбын да балға қонады - тамақ туралы (мақал-мәтел)
476
+ Қайнаған қара суда қасиет бар - тамақ туралы (мақал-мәтел)
477
+ Қазан қайнап тұрса, ақыл сайрап тұрады - тамақ туралы (мақал-мәтел)
478
+ Атты қамшымен айдама, жеммен айда - тамақ туралы (мақал-мәтел)
479
+ Ат адамның қанаты, Ас адамның қуаты - тамақ туралы (мақал-мәтел)
480
+ Өле жегенше, бөле же - тамақ туралы (мақал-мәтел)
481
+ Ашқа қазан астырма, Тоңғанға отын жақтырма - тамақ туралы (мақал-мәтел)
482
+ Асы бар аяқтан аттама - тамақ туралы (мақал-мәтел)
483
+ Жаманнан жарты қасық ас қалар - тамақ туралы (мақал-мәтел)
484
+ Дүниеде тас қатты, Тасты еріткен ас тәтті - тамақ туралы (мақал-мәтел)
485
+ Күріштің мәнін май келтірер - тамақ туралы (мақал-мәтел)
486
+ Арпа, бидай ас екен, Алтын, күміс тас екен - тамақ туралы (мақал-мәтел)
487
+ Құр аяққа бата жүрмес - тамақ туралы (мақал-мәтел)
488
+ Қыздың тамағы қылдай - тамақ туралы (мақал-мәтел)
489
+ Жақсы ас қалғанша, Жаман қарын жарылсын - тамақ туралы (мақал-мәтел)
490
+ Ет - етке, сорпа - бетке - тамақ туралы (мақал-мәтел)
491
+ Қойдың басы - құданың асы - тамақ туралы (мақал-мәтел)
492
+ Ет дәмділігін қойса, мен ұрлығымды қояр едім - тамақ туралы (мақал-мәтел)
493
+ Аспаздың қарыны асқанына тояды - тамақ туралы (мақал-мәтел)
494
+ Қуыс үйден құр шықпа - тамақ туралы (мақал-мәтел)
495
+ Кісі кірмеген үй көрмен тең, Ішілмеген ас умен тең - тамақ туралы (мақал-мәтел)
496
+ Жаман ауруға жақсы ас - тамақ туралы (мақал-мәтел)
497
+ Ас қадірін білмеген аштан өледі, ат қадірін білмеген жолда қалады - тамақ туралы (мақал-мәтел)
498
+ Дәнді шашпа, нанды баспа - тамақ туралы (мақал-мәтел)
499
+ Ет дегенде бет бар ма? - тамақ туралы (мақал-мәтел)
500
+ Қуырдақтың әкесін түйе сойғанда көресің - тамақ туралы (мақал-мәтел)
501
+ Ат жаманы – сүріншек, ет жаманы – шеміршек - тамақ туралы (мақал-мәтел)
502
+ Туған ай – тураған ет - тамақ туралы (мақал-мәтел)
503
+ Қой еті – қоян еті - тамақ туралы (мақал-мәтел)
504
+ Еттің соры - қуырдақ, ұнның соры – бауырсақ - тамақ туралы (мақал-мәтел)
505
+ Еттің бәрі қазы емес, иттің бәрі тазы емес - тамақ туралы (мақал-мәтел)
506
+ Таспен ұрғанды аспен ұр - тамақ туралы (мақал-мәтел)
507
+ Аштықта жеген құйқаның дәмі ауыздан кетпейді - тамақ туралы (мақал-мәтел)
508
+ Қызды кім айттырмайды, Қымызды кім ішпейді - тамақ туралы (мақал-мәтел)
509
+ Байтал мінсең, құлын жоқ, Саумал ішсең, қымыз жоқ - тамақ туралы (мақал-мәтел)
510
+ Қыз жігіттікі, Қымыз көптікі - тамақ туралы (мақал-мәтел)
511
+ Бір аяқ қымыздың екі аяқ желігі бар - тамақ туралы (мақал-мәтел)
512
+ Ет жақсысы қарта-ды, Ол нәсіліне тартады - тамақ туралы (мақал-мәтел)
513
+ Қонақ асына емес қабақ – қасыңа риза - тамақ туралы (мақал-мәтел)
514
+ Бауыр шырын, бас тәтті, Ағайынмен ішкен ас тәтті - тамақ туралы (мақал-мәтел)
515
+ Пышағы бар, сүйгенін жер Пышағы жоқ, тигенін жер - тамақ туралы (мақа��-мәтел)
516
+ Тарта жесең, тай қалар, Қоя жесең, қой қалар, Қоймай жесең не қалар? - тамақ туралы (мақал-мәтел)
517
+ Қыдырып жеген жамбастан, Шақырулы жеген жауыр артық - тамақ туралы (мақал-мәтел)
518
+ Аз қайғыны ас басады, Көп қайғыны дос басады - тамақ туралы (мақал-мәтел)
519
+ Аз ғана асым, Даусыз басым - тамақ туралы (мақал-мәтел)
520
+ Асты сұрап бергенше, сабап бер - тамақ туралы (мақал-мәтел)
knowledge-base/proverbs/proverbs2.txt ADDED
@@ -0,0 +1,523 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ Анам берген туған тілім, Атам берген құрал тілім - тіл туралы (мақал-мәтел)
2
+ Ана сүті бой өсіреді, Ана тілі ой өсіреді - тіл туралы (мақал-мәтел)
3
+ Ана тілің алпыс тілге татиды - тіл туралы (мақал-мәтел)
4
+ Әрбір халық өзінің ана тілінде ғана бақытты - тіл туралы (мақал-мәтел)
5
+ Ана тілі – бәріміздің анамыз, Өйткені ол – ұлтымыздың анасы - тіл туралы (мақал-мәтел)
6
+ Тілін білмейтіндер емес, тілін білгісі келмейтіндер - мәңгүрт - тіл туралы (мақал-мәтел)
7
+ Тіл мәртебесі - ел мәртебесі - тіл туралы (мақал-мәтел)
8
+ Тіл - достықтың алтын көпірі - тіл туралы (мақал-мәтел)
9
+ Тіл - ұлттың сүйенетін тамыры, сыйынатын тәңірі - тіл туралы (мақал-мәтел)
10
+ Халық үшін өзге тілде сөйлеу қауіпті емес, өзге тілде ойлау қауіпті - тіл туралы (мақал-мәтел)
11
+ Тілі өлген ел - тірі өлген ел - тіл туралы (мақал-мәтел)
12
+ Тіл - өлшеусіз қазына, өрісі кең әлем Тілден тілдің кеңдігі болмағанымен, кемдігі жоқ - тіл туралы (мақал-мәтел)
13
+ Өз тілің - бірлік үшін, Өзге тілің - тірлік үшін - тіл туралы (мақал-мәтел)
14
+ Тіл сүйексіз болса да, сүйектен өтеді - тіл туралы (мақал-мәтел)
15
+ Тіл қоса алар жер мен көктің арасын, тіл айырар анасының баласын - тіл туралы (мақал-мәтел)
16
+ Тіл ақылдың - өлшемі - тіл туралы (мақал-мәтел)
17
+ Ішімдегінің бәрі тілімде, тілімдегінің бәрі түрімде - тіл туралы (мақал-мәтел)
18
+ Жақсы тауып айтар, жаман қауып айтар - тіл туралы (мақал-мәтел)
19
+ Ашынған тілді болар, ашыққан ұры болар - тіл туралы (мақал-мәтел)
20
+ Көнектей басыңа шүмектей тілің жау - тіл туралы (мақал-мәтел)
21
+ Тіл жүйрік емес, ой жүйрік - тіл туралы (мақал-мәтел)
22
+ Аузы құлып сандықты тіс ашпаса, тіл ашады - тіл туралы (мақал-мәтел)
23
+ Сөз қадірін білмеген - өз қадірін білмейді - тіл туралы (мақал-мәтел)
24
+ Ми ойлағанды тіл тындырады - тіл туралы (мақал-мәтел)
25
+ Құлаққа кірген суық сөз, көңіліңе барып мұз болар - тіл туралы (мақал-мәтел)
26
+ Туған ел – тұғырың, Туған тіл – қыдырың - тіл туралы (мақал-мәтел)
27
+ Қазақтың ақылы – көзінде, Қасиеті сөзінде - тіл туралы (мақал-мәтел)
28
+ Тіл — буынсыз, Ой - түпсіз - тіл туралы (мақал-мәтел)
29
+ Тілі өлген ел – тірі өлген ел - тіл туралы (мақал-мәтел)
30
+ Еттен өткен таяқтан, Сүйектен өткен сөз жаман - тіл туралы (мақал-мәтел)
31
+ Ішімдегінің бәрі тілімде, Тілімдегінің бәрі түрімде Тіл, тил туралы макал на казахском, тіл туралы мақал мәтелдер, тил туралы макал мателдер, туған тіл, ана тілі, қазақ тілі, тил туралы макал мател казакша, Тіл туралы мақал-мәтелдер, мақал-мәтелдер Құр судан май шықпайды, Құр сөзден мән шықпайды - тіл туралы (мақал-мәтел)
32
+ Аталы сөзге арсыз ғана жауап қайырады - тіл туралы (мақал-мәтел)
33
+ Аңдамай сөйлеген ауырмай өледі - тіл туралы (мақал-мәтел)
34
+ Орақты ора білмесең, Қолыңды кесерсің Сөзіңді сөйлей білмесең, Жолыңды кесерсің - тіл туралы (мақал-мәтел)
35
+ Ажал келмей жан шықпас, Қысыр сөзден мән шықпас - тіл туралы (мақал-мәтел)
36
+ Тілі бардың тіріде ақысы кетпейді Тіл, тил туралы макал на казахском, тіл туралы мақал мәтелдер, тил т��ралы макал мателдер, туған тіл, ана тілі, қазақ тілі, тил туралы макал мател казакша, Тіл туралы мақал-мәтелдер, мақал-мәтелдер - тіл туралы (мақал-мәтел)
37
+ Жүйелі сөз — Жүйесін табар; Жүйесіз сөз — Иесін табар - тіл туралы (мақал-мәтел)
38
+ Жақсының сөзі Өлшеп, пішкендей, Жаманның сөзі Түйеден түскендей - тіл туралы (мақал-мәтел)
39
+ Тілден тілдің кеңдігі болғанымен, кемдігі жоқ - тіл туралы (мақал-мәтел)
40
+ Тіл – қылыштан да өткір - тіл туралы (мақал-мәтел)
41
+ Сөз бергенге ерме, Бөз бергенге ер Сөз — бейнет болар, Бөз — көйлек болар - тіл туралы (мақал-мәтел)
42
+ Ине көзінен сынады, Шешен сөзінен сынады - тіл туралы (мақал-мәтел)
43
+ Жатып сөйлеген жігітке жараспайды - тіл туралы (мақал-мәтел)
44
+ Сөйлей білмеген кісіден Үре білген ит артық - тіл туралы (мақал-мәтел)
45
+ Тілі алмасқа сөз айтсаң, Адам таппас жауап айтар - тіл туралы (мақал-мәтел)
46
+ Аяғы жаман төрді былғар, Аузы жаман елді былғар - тіл туралы (мақал-мәтел)
47
+ Тәрбие тілден басталады - тіл туралы (мақал-мәтел)
48
+ Басқа пәле тілден - тіл туралы (мақал-мәтел)
49
+ Бал тамған тілден у да тамар - тіл туралы (мақал-мәтел)
50
+ Малға кедей – жарлы, Тілге кедей – сорлы - тіл туралы (мақал-мәтел)
51
+ Әңгіме бұзау емізер, Бұзау таяқ жегізер - тіл туралы (мақал-мәтел)
52
+ Бас кеспек болса да, Тіл кеспек жоқ - тіл туралы (мақал-мәтел)
53
+ Аузы құлып сандықты, тіс ашпаса тіл ашар - тіл туралы (мақал-мәтел)
54
+ Шешеннің тілі – шебердің бізі - тіл туралы (мақал-мәтел)
55
+ Ашынған тілді болар, Ашыққан ұры болар - тіл туралы (мақал-мәтел)
56
+ Ашуың келсе — қолың тарт, Айтпас жерде — тілің тарт - тіл туралы (мақал-мәтел)
57
+ Жақсы байқап сөйлер, Жаман шайқап сөйлер - тіл туралы (мақал-мәтел)
58
+ Алажағым кетсе де, Айташағым кетпесін - тіл туралы (мақал-мәтел)
59
+ Әділ сөздің зілі жоқ, Көп көзінен өткен істің міні жоқ - тіл туралы (мақал-мәтел)
60
+ Біреу қасып айтады, Біреу басып айтады, Біреу жаны ашып айтады - тіл туралы (мақал-мәтел)
61
+ Найзалассаң, найзалас, Тіл найзаңмен түйреме Тіл найзаңа түйреп ап, Олай - бұлай сүйреме - тіл туралы (мақал-мәтел)
62
+ Өлеңді қосылып айтқан жақсы, Сөзді тосып айтқан жақсы - тіл туралы (мақал-мәтел)
63
+ Сөз – көмек, тіл – құрал - тіл туралы (мақал-мәтел)
64
+ Тәрбие тілден басталады - тіл туралы (мақал-мәтел)
65
+ Тілін білмейтіндер емес, тілін білгісі келмейтіндер – мәңгүрт - тіл туралы (мақал-мәтел)
66
+ Тіземнен сүріндірсе сүріндірсін, Тілімнен сүріндірмесін - тіл туралы (мақал-мәтел)
67
+
68
+ Туған жердің ауасы да шипа, Туған жердің жуасы да тәтті - туған жер туралы (мақал-мәтел)
69
+ Туған жердің тасы да таныс - туған жер туралы (мақал-мәтел)
70
+ Туған жердің күні де ыстық, түні де ыстық - туған жер туралы (мақал-мәтел)
71
+ Туған жердің түйе жейтін жапырағы да, түйе аунайтын шаңдақ топырағы да дәрі - туған жер туралы (мақал-мәтел)
72
+ Туған жердің жуcаны жұпар - туған жер туралы (мақал-мәтел)
73
+ Туған жердің күні де ыстық, күлі де ыстық - туған жер туралы (мақал-мәтел)
74
+ Туған жердің қадірін шетте жүрсең білерсің - туған жер туралы (мақал-мәтел)
75
+ Туған жерге туың тік - туған жер туралы (мақал-мәтел)
76
+ Туған елдің түтіні күйесіз - туған жер туралы (мақал-мәтел)
77
+ Туған жердей жер болмас, Туған елдей ел болмас - туған жер туралы (мақал-мәтел)
78
+ Кімнің жерін жерленсең, Соның жырын жырларсың - туған жер туралы (мақал-мәтел)
79
+ Ит тойған жеріне, Ер туған жеріне - туған жер туралы (мақал-мәтел)
80
+ Жақсы жігіт жер шолып, Ақыр түбі айналар - туған жер туралы (мақал-мәтел)
81
+ Жеріңнен аусаң, жақсы атыңды қалдыр - туған жер туралы (мақал-мәтел)
82
+ Бөтен жердің гүлініен Туған жердің тікені артық - туған жер туралы (мақал-мәтел)
83
+ Барар жерің балқан тау, Ол да біздің барған тау - туған жер туралы (мақал-мәтел)
84
+ Әркімнің өз жері — жұмақ - туған жер туралы (мақал-мәтел)
85
+ Туған жер – тұғырың, Туған ел – қыдырың - туған жер туралы (мақал-мәтел)
86
+ Туған жер алтын бесік - туған жер туралы (мақал-мәтел)
87
+ Акқу көлін аңсайды, Адам туған жерін аңсайды - туған жер туралы (мақал-мәтел)
88
+ Атамекен — анаң екен, Қысылғанда панаң екен - туған жер туралы (мақал-мәтел)
89
+ Басқа жердің отынан туған жердің түтіні артық - туған жер туралы (мақал-мәтел)
90
+ Акқу көлін аңсайды, Адам туған жерін аңсайды - туған жер туралы (мақал-мәтел)
91
+ Ата қоныс — алтын мекен - туған жер туралы (мақал-мәтел)
92
+ Атамекен — анаң екен, Қысылғаңда панаң екен - туған жер туралы (мақал-мәтел)
93
+ Атамекен туған жер: кір-қоңыңды жуған жер, кіндігіңді кескен жер, кісі болып өскен жер - туған жер туралы (мақал-мәтел)
94
+ Әркімнің өз жері — Мысыр шаһары - туған жер туралы (мақал-мәтел)
95
+ Әркімнің өз жері — ұжмақ - туған жер туралы (мақал-мәтел)
96
+ Бақыр қазан кайнаса бәріміздің бағымыз, Туған жердің әр тасы біздің алтын тағымыз - туған жер туралы (мақал-мәтел)
97
+ Бақа батпағына, балық көліне - туған жер туралы (мақал-мәтел)
98
+ Баланың өскен бесігі кең дүниенің есігі - туған жер туралы (мақал-мәтел)
99
+ Басқа жердің отынан туған жердің түтіні артық - туған жер туралы (мақал-мәтел)
100
+ Дарақ бір жерден көгереді - туған жер туралы (мақал-мәтел)
101
+ Дуадақ шөлін мақтайды, Көкала каз көлін мақтайды Кемеңгер елін мақтайды, Дихан жерін мақтайды - туған жер туралы (мақал-мәтел)
102
+ Ерінен айрылған көмгенше жылайды, Елінен айрылған өлгенше жылайды - туған жер туралы (мақал-мәтел)
103
+ Жалықтырса ұзақ сапар, жат мекен Туған елдің түтіні де тәтті екен - туған жер туралы (мақал-мәтел)
104
+ Жат жерде жаның қиналса — ел қадірін білерсің Жұтым суға зар болсаң — көл қадірін білерсің - туған жер туралы (мақал-мәтел)
105
+ Жат жердің қаршығасынан, өз жеріңнің қарғасы артық - туған жер туралы (мақал-мәтел)
106
+ Жекен жерінде көгерер, Ер елінде көгерер - туған жер туралы (мақал-мәтел)
107
+ Ит екеш ит те туған жерін аңсайды - туған жер туралы (мақал-мәтел)
108
+ Ит тойған жеріне, Ер туған жеріне - туған жер туралы (мақал-мәтел)
109
+ Кісі елінде күркірегенше, өз еліңде дүркіре - туған жер туралы (мақал-мәтел)
110
+ Кісі елінде сұлтан болғанша,өз елінде ұлтан бол - туған жер туралы (мақал-мәтел)
111
+ Мал екеш мал да от жеп, су ішкен жеріне тартады - туған жер туралы (мақал-мәтел)
112
+ Өз інінде көртышқан да батыр - туған жер туралы (мақал-мәтел)
113
+ Пәлен жерде пайда бар, өз жеріңдей қайда бар? - туған жер туралы (мақал-мәтел)
114
+ Сұңқар киясын сағынады, Торғай ұясын сағынады - туған жер туралы (мақал-мәтел)
115
+ Туған елдің тезегі де дәрі - туған жер туралы (мақал-мәтел)
116
+ Туған елің болмаса, Тумай-ақ қойсын күн мен ай - туған жер туралы (мақал-мәтел)
117
+ Туған жерге туың тік - туған жер туралы (мақал-мәтел)
118
+ Туған жердей жер болмас, Туған елдей ел болмас - туған жер туралы (мақал-мәтел)
119
+ Туған жердің жері де көрікті, елі де сүйікті - туған жер туралы (мақал-мәтел)
120
+ Туған жердің жуасы да тәтті - туған жер туралы (мақал-мәтел)
121
+ Туған жердің күні де ыстық, күлі де ыстық - туған жер туралы (мақал-мәтел)
122
+ Туған жердің тасы да болысады - туған жер туралы (мақал-мәтел)
123
+ Туған жердің торғайы да сүйкімді - туған жер туралы (мақал-мәтел)
124
+ Туған жердің торғайы: тұрымтайдай көрінер, құлыны тайдай көрінер, қыздары айдай көрінер - туған жер туралы (мақал-мәтел)
125
+ Туған жердің түйе жейтін жапырағы да дәрі, түйе аунайтын топырағы да дәрі - туған жер туралы (мақал-мәтел)
126
+ Туған жер — тұғырың, Туған ел — Қыдырың - туған жер туралы (мақал-мәтел)
127
+ Ұлтарақтай болса да ата қоныс — жер қымбат Ат төбеліндей болса да туып-өскен ел қымбат - туған жер туралы (мақал-мәтел)
128
+
129
+ Жақсылыққа жақсылық, Әр кісінің ісі Жамандыққа жақсылық, Ер кісінің ісі - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
130
+ Жақсы арман оздырар, Жаман құлқын тоздырар - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
131
+ Жақсыға қылған жақсылық Өміріңде тозбайды Жаманға қылған жақсылық Бір күнгідей болмайды - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
132
+ Құдықтан су ішкен, Қазғанға рахмет айтады Ағашты көлеңкелеген, Еккенге рахмет айтады - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
133
+ Бір күн тұзын татқанға, қырық күн сәлем - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
134
+ Жауызға айтқан жылы сөз - Суға жазған сертпен тең - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
135
+ Өзім асыраған күшігім өзімді қапты - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
136
+ Қадіріңді білмеске Қадамыңды көтерме - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
137
+ Бөрі баласын асырағанмен ит болмас - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
138
+ Таршылықты көрмесең кемшілікті білмессің - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
139
+ Өзі болған қыз төркінін танымайды - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
140
+ Ашаршылықта жеген құйқаның дәмі кетпейді - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
141
+ Саңырауға сәлем берсең "атаңның басы" дер - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
142
+ Есекті отқа айдасаң, боққа қашар - жақсылық туралы (мақал-мәтел)
143
+
144
+ Ақ шашты ана: "жастығым — балам" дейді Ақылды бала: "ай-күнім — анам" дейді - ана туралы (мақал-мәтел)
145
+ Алты ұл тапқан ананы "ханым" десе болады Сыйласа білген адамды "жаным" десе болады - ана туралы (мақал-мәтел)
146
+ Алып анадан туады, Ат биеден туады - ана туралы (мақал-мәтел)
147
+ Ана алақанының аясы, Ақ шынардың саясы - ана туралы (мақал-мәтел)
148
+ Ана алдында құрмет, Ата алдында қызмет - ана туралы (мақал-мәтел)
149
+ Анаға баланың алалығы жоқ - ана туралы (мақал-мәтел)
150
+ Анадан алтау туғанша жалғыз туса нетеді — елге тұлға болғалы Қарағайға қарсы бұтақ біткенше еменге айыр бүтақ бітсе нетеді — құсқа тұғыр болғалы - ана туралы (мақал-мәтел)
151
+ Анадан артық дос бар ма? Ашудан жаман қас бар ма? Жиырма бестен жақсы жас бар ма? Қымыздан тәтті ас бар ма? - ана туралы (мақал-мәтел)
152
+ Анадан өнеге көрмеген қыз жаман, Атадан тағылым алмаған ұл жаман (Қорқыт) - ана туралы (мақал-мәтел)
153
+ Ана жақсылығын ауырсаң білерсің, Қайын жақсылығын қыдырсаң білерсің - ана туралы (мақал-мәтел)
154
+ Ана көркі алдындағы баласы, Қала көркі үйі, орман-ағашы - ана туралы (мақал-мәтел)
155
+ Аналы баланың өзі тоқ, Анасыз баланың көзі тоқ - ана туралы (мақал-мәтел)
156
+ Анамды жақсы көргендіктен келісін түйдім Аулымды жақсы көргендіктен желісін сүйдім - ана туралы (мақал-мәтел)
157
+ Ананың алақаны балаға айдынды қоныс - ана туралы (мақал-мәтел)
158
+ Ананың басқан жерінде пейіш бар - ана туралы (мақал-мәтел)
159
+ Ананың ойы ұяда, Баланың ойы қияда - ана туралы (мақал-мәтел)
160
+ Ананың сүйген жері отқа күймейді, оқ та тимейді - ана туралы (мақал-мәтел)
161
+ Ананың сүті — бал, Баланың тілі — бал - ана туралы (мақал-мәтел)
162
+ Ананың ізін қыз басар, Атаның ізін ұл басар - ана туралы (мақал-мәтел)
163
+ Анаңа ауыр сөз айтпа, Атыңа ауыр жүк артпа - ана туралы (мақал-мәтел)
164
+ Анаңды Меккеге үш арқалап апарсаң да қарызынан құтыла алмайсың - ана туралы (мақал-мәтел)
165
+ Ана сүті бой өсіреді, Ата тілі ой өсіреді - ана туралы (мақал-мәтел)
166
+ Ана сүтін ақтамағанды ешкім мақтамайды - ана туралы (мақал-мәтел)
167
+ Анасыз өмір — сөнген көмір - ана туралы (мақал-мәтел)
168
+ Анасын көріп қызын ал, Аяғын көріп асын іш - ана туралы (мақал-мәтел)
169
+ Анасын сүйгеннің баласын сүй - ана туралы (мақал-мәтел)
170
+ Анасы ұятсыз болса, баласы миятсыз болады (Нақысбек шешен) - ана туралы (мақал-мәтел)
171
+ Баланың білегі ауырса ананың жүрегі ауырады - ана туралы (мақал-мәтел)
172
+ Балапанды торғайлар өрт болмасын тілейді Балаларға аналар дерт қонбасын тілейді - ана туралы (мақал-мәтел)
173
+ Баласы тәуше жесе анасының тісі қамасады - ана туралы (мақал-мәтел)
174
+ Буаз бие тебіспейді, Буаз сиыр сүзіспейді - ана туралы (мақал-мәтел)
175
+ Ел жатса да енекем жатпайды Ердің анасы — елдің анасы - ана туралы (мақал-мәтел)
176
+
177
+ Опасызда ұят жоқ, Ұятсызда опа жоқ (Ә Науаи) - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
178
+ Маңайлама ар-ұяттан безгенге, Мыңдап алғыс инабатты сезгенге (Ж Баласағұни) - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
179
+ Пәле-жала жолын ұят кеседі, Ұятсыздық-ердің емсіз кеселі Ашық мінез, пәктік, ұят серік боп, Жарасады қуанышқа көрік боп Адал ар мен ақ көңіл де еленер- Екі жалған бақытына бөленер (Ж Баласағұни) - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
180
+ Ұят-жаман ойдың жүгені (Ж Баласағұни) - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
181
+ Көп сөзден ұял-тек отыр (Ш Сүлеймен) - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
182
+ Ұятсыз адам иттен де жаман (ССарайи) - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
183
+ Өлімнен ұят күшті («Орхон жазу ескерткіші») - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
184
+ Арсыз-адамның қоры (Ж Баласағұни) - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
185
+ Бар бәледен ұят сақтайды Барлық жақсы істің байламы да ұятта (Ж Баласағұни) - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
186
+ Бұл жалғанды бұзатын-арсыз адам (Ж Баласағұни) - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
187
+ Ұяты бармен-ұрыс, Ұятсызбен-ұстаспа (М Қашқари) - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
188
+ Ақылың болса, арыңды сақта, Ар, ұят керек әр уақытта - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
189
+ Ар жазасы бар жазадан ауыр - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
190
+ Арсыз болса, қыз жаман, Ақылсыз болса, ұл жаман - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
191
+ Арын сатып ер болмас, Ажарын сатып сері оңбас - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
192
+ Мал сақтама, ар сақта - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
193
+ Малыңа сүйенбе, арыңа сүйен - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
194
+ Жарлы болсаң да, арлы бол - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
195
+ Арыңды жеме, барыңды же - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
196
+ Әрлі болғанша, арлы бол - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
197
+ Жақсы - арына құл, Жаман - малына құл - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
198
+ Тәнім - жаным садағасы, Жаным - арым садағасы - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
199
+ Малым - жаным садағасы, Жаным - арым садағасы - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
200
+ Бар малын жейді, Ұятсыз арын жейді - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
201
+ Жақсы аттың жалын сақтағанша, Жақсы жігіттің арын сақта - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
202
+ Ұйқы арсыз, Күлкі арсыз, Тамақ арсыз - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
203
+ Арлы арына қараса, Арсыз «жеңдім» дейді - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
204
+ Атың жаман болса, қарың кетер, Балаң жаман болса, арың кетер - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
205
+ Малсыз болсаң да, арсыз болма - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
206
+ Ары таза нар жүгін көтереді - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
207
+ Абырой - ар еңбегі - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
208
+ Ердің құны - жүз жылқы, Ары - мың жылқы - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
209
+ Жаманның жаны қымбат, Жақсының ары қымбат - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
210
+ Нарым қымбат, Нарымнан арым қымбат - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
211
+ Арамзада ар болмайды, Талғамсызда сән болмайды - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
212
+ Қызғаншақтың іші тар, Болмас онда ұят-ар - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
213
+ Нәпсі арды айыртқызбайды - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
214
+ Қанша тұлпар десе де, Мініп болмас жалсызды Қанша білгіш десе де, Халық сүймес арсызды - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
215
+ Адам болам десең, Арыңды ақшаға сатпа - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
216
+ Арсыз - адамның қоры - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
217
+ Арыстанға темір шынжыр ар - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
218
+ Беттің арын белбеуге түйме - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
219
+ Жігітке жар қымбат, Намыс пен ар қымбат - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
220
+ Арсыздың сөзінде тұрақ жоқ Көзі бар да, құлақ жоқ - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
221
+ Неғұрлым арлы болсаң, Соғұрлым сопы боларсың - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
222
+ Намысы бар жігіттің, Нар күшіндей күші бар - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
223
+ Намысы жоқ жігіттің намыспен не ісі бар? - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
224
+ Намысы бар жігіттің нар күші бар, Намысы жоқ жігіттің қай күші бар? - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
225
+ Ел намысы - ер намысы - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
226
+ Ер жігіт - елінің ұлы, намысының құлы - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
227
+ Бөріктінің намысы бір - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
228
+ Ерді намыс өлтіреді, Қоянды қамыс өлтіреді - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
229
+ Атты қамшы айдайды, Ерді намыс айдайды - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
230
+ Шөлдің қамысы болмайды, Жаманның намысы болмайды - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
231
+ Жолдас күту - жарға сын, Жалған сөздік - арға сын - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
232
+ «Кел» демек - парыз, «Кет» демек - намыс - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
233
+ Жүйрік - алысқа, жігіт - намысқа - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
234
+ Тексізде жүйе болмайды, Кексізде кие болмайды - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
235
+ Арудың әміршісі - ары - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
236
+ Арлану - ақылдың ісі - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
237
+ Ар қиналмай, жан қиналмайды - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
238
+ Арсызға сәлем - борыға, сөз - қулық - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
239
+ Өлімге берер жаным бар, Пендеге берер арым жоқ - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
240
+ Адам санасын ар түзейді - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
241
+ Рух пен намыс - егіз - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
242
+ Арға - мінәжат - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
243
+ Ар сатып ырыс жинама - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
244
+ Арға тартпай арман құл, Намыс қумай мақсат тұл - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
245
+ Арсыздықтың адамды жеңетін де жері бар - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
246
+ Ождан - екі өмірдің азығы - ар-ұят, намыс туралы (мақал-мәтел)
247
+
248
+ Нар тәуекел - ер ісі - батыр туралы (мақал-мәтел)
249
+ Тәуекел нарды жығады - батыр туралы (мақал-мәтел)
250
+ Тәуекелдің көңілі тоқ - батыр туралы (мақал-мәтел)
251
+ Тәуекелсіз іс бітпейді, Тәуекел етпеген арыңтан өтпейді - батыр туралы (мақал-мәтел)
252
+ Тәуекел ет те, тас жұт, Ажал жетпей өлмек жоқ - батыр туралы (мақал-мәтел)
253
+ Ер жолдасы - тәуекел - батыр туралы (мақал-мәтел)
254
+ Уайым түбі — тұңғиық, Батасың да, кетесің Тәуекел түбі - желқайық, Мінесің де, өтесің - батыр туралы (мақал-мәтел)
255
+ Тәуекел бас жарады, Бас жармаса, тас жарады - батыр туралы (мақал-мәтел)
256
+ Қанша берік дегенмен, Тәуекел де қажиды - батыр туралы (мақал-мәтел)
257
+ Тісің барда ысқыр, Мұрның барда пысқыр - батыр туралы (мақал-мәтел)
258
+ Мұрның барда бір сіңбір - батыр туралы (мақал-мәтел)
259
+ Екі кеменің құйрығын ұста, жетсе бұйрығың - батыр туралы (мақал-мәтел)
260
+ Көз - қорқақ, қол - батыл - батыр туралы (мақал-мәтел)
261
+ Күш батылдыққа ереді - батыр туралы (мақал-мәтел)
262
+ Батыл болсаң, батыр да боласың - батыр туралы (мақал-мәтел)
263
+ Шешінген судан тайынбас - батыр туралы (мақал-мәтел)
264
+ Көз жұмбай дария кешпек жоқ - батыр туралы (мақал-мәтел)
265
+ От ішінде туған оттан қорықпайды - батыр туралы (мақал-мәтел)
266
+ Тәуекелдің нары күшті - батыр туралы (мақал-мәтел)
267
+ Таудан арқасы бардың, Тастан жүрегі бар - батыр туралы (мақал-мәтел)
268
+ Тисе терекке, тимесе бұтаққа - батыр туралы (мақал-мәтел)
269
+ Тісің барда бір шайна - батыр туралы (мақал-мәтел)
270
+ Жалаң аттың жалымен, Жалаң қылыш жүзімен - батыр туралы (мақал-мәтел)
271
+ Қылышты қорқақты Сойылды батыл соғады - батыр туралы (мақал-мәтел)
272
+ Тәуекел тау жығады - батыр туралы (мақал-мәтел)
273
+ Тәуекелдің кемесі суға батпас - батыр туралы (мақал-мәтел)
274
+ Тәуекел ел сақтар - батыр туралы (мақал-мәтел)
275
+ Тәуекел дария кештіреді - батыр туралы (мақал-мәтел)
276
+ Тәуекел - көзсіз батылдық - батыр туралы (мақал-мәтел)
277
+ Тәуекел тау бұзады - батыр туралы (мақал-мәтел)
278
+ Батыр - елдің сәулеті, Балқұрақ - колдің сәулеті - батыр туралы (мақал-мәтел)
279
+ Батыр мың қол бастайды, Шешен тар жерде сөз бастайды - батыр туралы (мақал-мәтел)
280
+ Батырға оқ дарымайды, Батылға жау жоламайды - батыр туралы (мақал-мәтел)
281
+ Батыр бастас - батыр туралы (мақал-мәтел)
282
+ Батыр - айғақ, палуан - куә - батыр туралы (мақал-мәтел)
283
+ Батырдан - сауға, мергеннен - сыралғы - батыр туралы (мақал-мәтел)
284
+ Батырға да жан керек, Пақырға да жан керек - батыр туралы (мақал-мәтел)
285
+ Батырлық айқаста танылар - батыр туралы (мақал-мәтел)
286
+ Батыр мақтанса, жауға шапқанын айтар, Қу мақтанса, алдап қаққанын айтар - батыр туралы (мақал-мәтел)
287
+ Батырға таяқ та жарақ - батыр туралы (мақал-мәтел)
288
+ Айлалы батыр алдырмас - батыр туралы (мақал-мәтел)
289
+ Екі батыр елде жатыр, Жеке батыр жерде жатыр - батыр туралы (мақал-мәтел)
290
+ Шамасыз батырлық - шарасыз өлім - батыр туралы (мақал-мәтел)
291
+ Елуінде ер дана - батыр туралы (мақал-мәтел)
292
+ Ер мойнында қыл арқан шірімейді - батыр туралы (мақал-мәтел)
293
+ Ер шекіспей (өліспей) бекіспейді - батыр туралы (мақал-мәтел)
294
+ Ер тарықпай молықпас - батыр туралы (мақал-мәтел)
295
+ Ер қаруы - бес қару - батыр туралы (мақал-мәтел)
296
+ Ер кезегі үшке дейін - батыр туралы (мақал-мәтел)
297
+ Ер елуде бала мінезді, Ер сайыста шала мінезді - батыр туралы (мақал-мәтел)
298
+ Ер - елдің ық жағының қалқасы, Жел жағының панасы - батыр туралы (мақал-мәтел)
299
+ Ер жігіт ел үшін туады, ел үшін өледі - батыр туралы (мақал-мәтел)
300
+ Ер - елдің айнасы - батыр туралы (мақал-мәтел)
301
+ Ер сасқанда белгілі, Ат шапқанда белгілі - батыр туралы (мақал-мәтел)
302
+ Ер есімі ел есінде - батыр туралы (мақал-мәтел)
303
+ Ер арыса - аруақ, ат арыса - тулақ - батыр туралы (мақал-мәтел)
304
+ Ер не көрмейді, Ер көңіл есе бермейді - батыр туралы (мақал-мәтел)
305
+ Ер болсаң, бопсаға шыда - батыр туралы (мақал-мәтел)
306
+ Ер жігіт бір күнде бір кісілік, Бір күнде мың кісілік - батыр туралы (мақал-мәтел)
307
+ Ер қосы жүре түзеледі - батыр туралы (мақал-мәтел)
308
+ Ер татулығы — ел татулығы - батыр туралы (мақал-мәтел)
309
+ Ер басына күн туса, Долданар да, тасынар Жауын жеңсе жарқырап, Жауған күндей ашылар - батыр туралы (мақал-мәтел)
310
+ Ер айтса, ел айтқаны, Елдің қамын жегі айтқаны - батыр туралы (мақал-мәтел)
311
+ Ер аруағьі қарулы - батыр туралы (мақал-мәтел)
312
+ Ердің сыкшысы - елі Ерден ердің қаупі бар - батыр туралы (мақал-мәтел)
313
+ Ерді кебенек ішінде таны - батыр туралы (мақал-мәтел)
314
+ Ер жігіт не көрмейді, Ер көңіл не бермейді - батыр туралы (мақал-мәтел)
315
+ Еруліге - қарулы - батыр туралы (мақал-мәтел)
316
+ Ерді көрсең, Қыдыр тұт, Асты көрсең, қадір тұт - батыр туралы (мақал-мәтел)
317
+ Ерді жаяулық емес, қаяулық аздырар - батыр туралы (мақал-мәтел)
318
+ Ердің малы - елдің малы - батыр туралы (мақал-мәтел)
319
+ Ерлік білекте емес, жүректе - батыр туралы (мақал-мәтел)
320
+ Ердің малы елде, еріккенде қолда - батыр туралы (мақал-мәтел)
321
+ Ерлікте қорлық жоқ - батыр туралы (мақал-мәтел)
322
+ Ерліктің шарты - өзіне сенгендік - батыр туралы (мақал-мәтел)
323
+ Ерлік көрсеткенге оқ та дарымас - батыр туралы (мақал-мәтел)
324
+ Ердің ерлігін білмеген Құдайдың бірлігін білмейді - батыр туралы (мақал-мәтел)
325
+ Ерге берсең асыңды, Ерлер сыйлар басыңды - батыр туралы (мақал-мәтел)
326
+ Ердің атағы туырлықтай, Өзі бұлдырықтай - батыр туралы (мақал-мәтел)
327
+ Ел - ырыстың кілті, Ер - ырыстың қорғаны - батыр туралы (мақал-мәтел)
328
+ Етігін шешпей ер тыңаймас, Ер-тоқымын сыпырмай ат тыңаймас - батыр туралы (мақал-мәтел)
329
+ Ел даусыз болмас, Ер жаусыз болмас - батыр туралы (мақал-мәтел)
330
+ Ел шаруасыз болмас, Ер жарасыз болмас - батыр туралы (мақал-мәтел)
331
+ Ер көрмеймін деген жерік үш көреді, Ат баспаймык деген жерік үш басады - батыр туралы (мақал-мәтел)
332
+ Ездің тілі - батыр, Ердің қолы - батыр - батыр туралы (мақал-мәтел)
333
+ Ат басына күн туса, Ауыздығымен су ішер Ер басына күн туса, Етігімен су кешер - батыр туралы (мақал-мәтел)
334
+ Болат қайнауда шынығады, Батыр майданда шынығады - батыр туралы (мақал-мәтел)
335
+ Жауынгерге жара да жарасады - батыр туралы (мақал-мәтел)
336
+ Шын ер жеңсе тасымас, жеңілсе жасымас - батыр туралы (мақал-мәтел)
337
+ Қаһарлы қамал бұзады - батыр туралы (мақал-мәтел)
338
+ Назыңды ер көтерер, Ер көтермесе, ел көтерер - батыр туралы (мақал-мәтел)
339
+ Өзіңді ер білсең, өзгені шер біл - батыр туралы (мақал-мәтел)
340
+ Тымырсық болса, ер оңбас, Тоңға жатса, мал оңбас - батыр туралы (мақал-мәтел)
341
+ Ел үмітін ер ақтар, Ер атағын ел сақтар - батыр туралы (мақал-мәтел)
342
+ Аман ердің аты шығар - батыр туралы (мақал-мәтел)
343
+ Су тасыса - жиегіне, Ер тасыса - еліне - батыр туралы (мақал-мәтел)
344
+ Өкпеден соққан жел жаман, Елінен безген ер жаман - батыр туралы (мақал-мәтел)
345
+ Ылдисыз өр болмайды, Қапысын таппас ер болмайды - батыр туралы (мақал-мәтел)
346
+ Алыстан шабынған батырдың күші қайтар - батыр туралы (мақал-мәтел)
347
+ Жүк ауырын ер көтереді - батыр туралы (мақал-мәтел)
348
+ Оқсыз мылтық - таяқ - батыр туралы (мақал-мәтел)
349
+ Шын батыр сын үстінде танылар - батыр туралы (мақал-мәтел)
350
+ Түзде жүріп, жау жайратқан батырмын, Үйге келіп, құрт қайнатқан батырмын - батыр туралы (мақал-мәтел)
351
+ Алыстан ердің дәрібі бар, Қасына барсаң, баладай Алыстан таудың дәрібі бар, Қасына барсаң, обадай - батыр туралы (мақал-мәтел)
352
+ Ер қартайса, қазаншыл болады, Бүркіт қартайса, тышқаншыл болады - батыр туралы (мақал-мәтел)
353
+ Табақ тамағымен жарасты, Батыр жарағымен жарасты - батыр туралы (мақал-мәтел)
354
+ Жаулық тартқанның бәрі қатын емес, Бөрік кигеннің бәрі батыр емес - батыр туралы (мақал-мәтел)
355
+ Ердің атын не аты шығарады, Не қатыны шығарады - батыр туралы (мақал-мәтел)
356
+ Ер жаңылып қолға түсер, Құс жаңылып торға түсер - батыр туралы (мақал-мәтел)
357
+ Ер айтпас, айтса қайтпас - батыр туралы (мақал-мәтел)
358
+ Батырдың басы екеу болмайды - батыр туралы (мақал-мәтел)
359
+ Ер басына күн туса, Ереуіл атқа ер салар - батыр туралы (мақал-мәтел)
360
+ Алмас қанжарды жұмсақ қайраққа жаниды - батыр туралы (мақал-мәтел)
361
+ Ер иесіз қос табар - батыр туралы (мақал-мәтел)
362
+ Ел күйінгенде күйінген батыр, Ел сүйінгенде сүйінген батыр, Ерегісте мыңға татыр - батыр туралы (мақал-мәтел)
363
+ Жомарт бергенін айтпас, Ер айтқанынан қайтпас - батыр туралы (мақал-мәтел)
364
+ Ердің жасы - екі елу - батыр туралы (мақал-мәтел)
365
+ Батыр - аңғал, палуан - аптық - батыр туралы (мақал-мәтел)
366
+ Саналы ерде сауыт бар, Санасыз ерде қауіп бар Ерді ел мүддесі өсіреді - батыр туралы (мақал-мәтел)
367
+ Ер қуаты - қаруы - батыр туралы (мақал-мәтел)
368
+ Ерден иман құтылмас - батыр туралы (мақал-мәтел)
369
+ Батыр түсінде жау кореді, Балықшы түсінде ау көреді - батыр туралы (мақал-мәтел)
370
+ Ебін тапқан ер өлмес - батыр туралы (мақал-мәтел)
371
+ Ат сыны - біреу, ер сыны - мың - батыр туралы (мақал-мәтел)
372
+ Баталы батыр арымас - батыр туралы (мақал-мәтел)
373
+ Ердің ері - егеудің сынығы - батыр туралы (мақал-мәтел)
374
+ Ер намысына қарай шабады - батыр туралы (мақал-мәтел)
375
+ Батыр әлмейді, мерт болады - батыр туралы (мақал-мәтел)
376
+ Байға жалтақ, батырға қошемет көп - батыр туралы (мақал-мәтел)
377
+ Шын жомартқа жолықсаң, Су орнына бал берер Шын батырға жолықсаң, Сен үшін жан берер - батыр туралы (мақал-мәтел)
378
+ Ердің құны - екі елу - батыр туралы (мақал-мәтел)
379
+ Сарман тауда салқын жоқ, Саналы ерде ұйқы жоқ - батыр туралы (мақал-мәтел)
380
+ Жерді тамшы, ерді қамшы ширатады - батыр туралы (мақал-мәтел)
381
+ Тамшы — жерге пайда, талқы — ерге пайда - батыр туралы (мақал-мәтел)
382
+ Корқақ қонған жерінен де қорқады, Батыр жауын жеңгенше жортады - батыр туралы (мақал-мәтел)
383
+ Ер - егіз - батыр туралы (мақал-мәтел)
384
+ Ер - елінде әз - батыр туралы (мақал-мәтел)
385
+ Ердің аты көлдей, өзі шөлдей - батыр туралы (мақал-мәтел)
386
+ Асылды зергер, ерді ер таниды - батыр туралы (мақал-мәтел)
387
+ Ердің аты елменен, Ел қорғаны ерменен - батыр туралы (мақал-мәтел)
388
+ Ердің құны - жүз түйе, Көздің құны - елу тайлақ - батыр туралы (мақал-мәтел)
389
+ Керуен көркі - нармен, Батыр көркі - армен - батыр туралы (мақал-мәтел)
390
+ Қой еркесі - серке, Ел еркесі - ер - батыр туралы (мақал-мәтел)
391
+ Бай бастас, Би құлақтас, Батыр қандас - батыр туралы (ма��ал-мәтел)
392
+ Нар жолына шөгер, Ер жөніне көнер - батыр туралы (мақал-мәтел)
393
+ Кілем төрге керек, Қылыш ерге керек - батыр туралы (мақал-мәтел)
394
+ Аттан аттың несі артық? Жүрісі мен күші артық; Ерден ердің несі артық? Ерлігі мен ісі артық - батыр туралы (мақал-мәтел)
395
+ Ат үйірін сағынса, Артқы аяғын қағынар - батыр туралы (мақал-мәтел)
396
+ Ер елін сағынса, Ер-тұрманын тағынар - батыр туралы (мақал-мәтел)
397
+ Ерден ердің несі артық? Бір сөйлеген сөзі артық - батыр туралы (мақал-мәтел)
398
+ Ат сүрінбей жер танымас, Ер сүрінбей ел танымас - батыр туралы (мақал-мәтел)
399
+ Ат күйгелек болса, арық болар, Ер күйгелек болса, кәріп болар - батыр туралы (мақал-мәтел)
400
+ Ат ерінді, ер мұрынды келер - батыр туралы (мақал-мәтел)
401
+ Айбынды салтын ел бұзбас, Адамдық антын ер бұзбас - батыр туралы (мақал-мәтел)
402
+ Өзінің елін таныған ер, Әрбір істің қамын жер Өзінің елін танымаған ер, Намысын сатып, арын жер - батыр туралы (мақал-мәтел)
403
+ Ен-таңбасы болмаса, Малды қайдан танырсың? Аң найзасы болмаса, Ерді қайдан танырсың? - батыр туралы (мақал-мәтел)
404
+ Аққу құсқа оқ тисе, Қанатын суға тигізбес Айтулы ерге оқ тисе, Қиналғанын білдірмес - батыр туралы (мақал-мәтел)
405
+ Арғымаққа оқ тисе, Жабыдай боп туламас Қас батырға оқ тисе, Жамандай боп шуламас - батыр туралы (мақал-мәтел)
406
+ Өршіл рухтан өлмес батыр туады - батыр туралы (мақал-мәтел)
407
+ Батырдан барымташыл туады - батыр туралы (мақал-мәтел)
408
+ Инабат - ер азығы, Инабатты ер - ел қазығы - батыр туралы (мақал-мәтел)
409
+ Ерлігі бар елге жағар Айласыз батыр алдырар - батыр туралы (мақал-мәтел)
410
+ Ел ебелек емес, Ер көбелек емес - батыр туралы (мақал-мәтел)
411
+ Көңілі пасық ерде дәулет болмас - батыр туралы (мақал-мәтел)
412
+ Мал тапқан ердің жазығы жоқ - батыр туралы (мақал-мәтел)
413
+ Жолбарыстың артында тері, Батырдың артында елі қалады - батыр туралы (мақал-мәтел)
414
+ Жер нені көтермейді, Ер не көрмейді - батыр туралы (мақал-мәтел)
415
+ Он екі жылда ердің басы салауат - батыр туралы (мақал-мәтел)
416
+ Ердің ғайбатын айтпа, Қайратын айт - батыр туралы (мақал-мәтел)
417
+ Пірдің соңы - Бекет, Ердің соңы - Есет - батыр туралы (мақал-мәтел)
418
+ Батыр аңғал, ер көдек - батыр туралы (мақал-мәтел)
419
+ Ердің басы - тәуекел - батыр туралы (мақал-мәтел)
420
+ Алдында жатыр ақмарал, атып ал да олжалан - батыр туралы (мақал-мәтел)
421
+ Арпасыз ат қыр аса алмас, Арқасыз батыр жау ала алмас - батыр туралы (мақал-мәтел)
422
+ Арыстан айға шауып мерт болғанмен артында жортқан баласы арыстандық етпей қоймас Ақсұңқар ауға шырмалғанмен ұясынан ұшқан балапан сұңқарлық етпей қоймас - батыр туралы (мақал-мәтел)
423
+ Байы өлген қатынның беті жара, Бағы тайған батырдың еті жара - батыр туралы (мақал-мәтел)
424
+ Бақ-бақ еткен текені қар жауғанда көріңіз Батырсынған жігітті жау келгенде көріңіз - батыр туралы (мақал-мәтел)
425
+ Балпаң, балпаң кім баспас, басарға балтыр шыдамас - батыр туралы (мақал-мәтел)
426
+ Басым бұлтқа тиер деп бұққан — батыр "Кесірім жүртқа тиер" деп ыққан — батыр - батыр туралы (мақал-мәтел)
427
+ Батыл аңғал, ер көдек - батыр туралы (мақал-мәтел)
428
+ Батыл,батылдың ісі мақұл - батыр туралы (мақал-мәтел)
429
+ Батыл болмай батыр болмас - батыр туралы (мақал-мәтел)
430
+ Батылдық батырлықтың сауыты - батыр туралы (мақал-мәтел)
431
+ Батыл жігіт жол бастар, Ақын жігіт той бастар - батыр туралы (мақал-мәтел)
432
+ Батыр аңғырт, бай саңғырт - батыр туралы (мақал-мәтел)
433
+ Батыр бастас, бай қоныстас - батыр туралы (мақал-мәтел)
434
+ Батыр болатын бала ерге үйір, Қызтеке бала зерге үйір - батыр туралы (мақал-мәтел)
435
+ Батыр болған ханға қас, Мерген болған аңға қас - батыр туралы (мақал-мәтел)
436
+ Батыр болсаң жауды қайтар, Шаруа болсаң малды қайтар, Шешен болсаң дауды қайтар - батыр туралы (мақал-мәтел)
437
+ Батыр бір оқтық, Бай бір жұттық - батыр туралы (мақал-мәтел)
438
+ Батырға да жан керек, Пақырға да жан керек - батыр туралы (мақал-мәтел)
439
+ Батырға оқ дарымайды, Батылға жау жоламайды - батыр туралы (мақал-мәтел)
440
+ Батырға таяқ та жарақ - батыр туралы (мақал-мәтел)
441
+ Батырдан барымташы туар даңғой (Абай) - батыр туралы (мақал-мәтел)
442
+ Батырдан сауға, мергеннен сыралғы - батыр туралы (мақал-мәтел)
443
+ Батырдан хат — достарға қуат - батыр туралы (мақал-мәтел)
444
+ Батыр деме батырды шеп құрған дауға батпаса Төре деме төрені ел тілегін таппаса (Дулат) - батыр туралы (мақал-мәтел)
445
+ Батырды бәрекелді өлтіреді - батыр туралы (мақал-мәтел)
446
+ Батырды жауда, Шешенді дауда сына - батыр туралы (мақал-мәтел)
447
+ Батырдың атын жау шығарады, Шешеннің атын дау шығарады - батыр туралы (мақал-мәтел)
448
+ Батырдың бір ісі тентек, Қорқақтың екі ісі тентек - батыр туралы (мақал-мәтел)
449
+ Батырдың да басы екеу емес - батыр туралы (мақал-мәтел)
450
+ Батырдың көзі өмірге түседі, Қорқақтың көзі өлімге түседі - батыр туралы (мақал-мәтел)
451
+ Батырдың өмірі қысқа - батыр туралы (мақал-мәтел)
452
+ Батыр елдің ажары, Бал құрақ көлдің ажары - батыр туралы (мақал-мәтел)
453
+ Батыр елінде, балық көлінде - батыр туралы (мақал-мәтел)
454
+ Батыр жарасыз болмас - батыр туралы (мақал-мәтел)
455
+ Батыр жарқырап жүреді, Қорқақ қалтырап жүреді - батыр туралы (мақал-мәтел)
456
+ Батыр қол бастар, Көсем жол бастар, Шешен сөз бастар - батыр туралы (мақал-мәтел)
457
+ Батырлығың не керек, байсалдылық болмаса Ақындығың не керек айтарлығың болмаса - батыр туралы (мақал-мәтел)
458
+ Батырлықтың белгісі жауға шапқан ұрандап Балуандықтың белгісі алқаға түсіп сыбанбақ - батыр туралы (мақал-мәтел)
459
+ Батыр мақтанса жауға шапқанын айтар Қу мақтанса алдап қаққанын айтар - батыр туралы (мақал-мәтел)
460
+ Батырмын деп кім айтпас, барарға жүрек шыдамас (Ақтамберді) - батыр туралы (мақал-мәтел)
461
+ Батыр мың қол бастайды, Шешен тар жерде сөз бастайды - батыр туралы (мақал-мәтел)
462
+ Батыр ортақ, бақ жалқы - батыр туралы (мақал-мәтел)
463
+ Батыр ортақ, ер ортақ, күн ортақ, ай ортақ - батыр туралы (мақал-мәтел)
464
+
465
+ Алтау ала болса, Ауыздағы кетеді; Төртеу түгел болса, Төбедегі келеді - бірлік туралы (мақал-мәтел)
466
+ Тозған қазды Топтанған қарға алады - бірлік туралы (мақал-мәтел)
467
+ Ынтымақ түбі –игілік, Тірлік, тірлік түбі – бірлік - бірлік туралы (мақал-мәтел)
468
+ Ағайын тату болса – ат көп, Абысын тату болса – ас көп - бірлік туралы (мақал-мәтел)
469
+ Теңге – тиыннан, Ынтымақ – ұйымнан - бірлік туралы (мақал-мәтел)
470
+ Ынтымақ түбі — игілік - бірлік туралы (мақал-мәтел)
471
+ Екі құзғын таласса, Бір қарғаға жем болар - бірлік туралы (мақал-мәтел)
472
+ Көнектен шошынған бие оңбас, Көптен бөлінген үй оңбас - бірлік туралы (мақал-мәтел)
473
+ Бір жеңнен қол шығар, Бір жағадан бас шығар - бірлік туралы (мақал-мәтел)
474
+ Саусақ бірікпей — Ине ілікпейді - бірлік туралы (мақал-мәтел)
475
+ Ауыл болса — қауым бол - бірлік туралы (мақал-мәтел)
476
+ Аз да бітер, көп те бітер, Татулыққа не жетер? - бірлік туралы (мақал-мәтел)
477
+ Біршілік болмай — тіршілік болмайды - бірлік туралы (мақал-мәтел)
478
+ Ұйымдасқан ұтады - бірлік туралы (мақал-мәтел)
479
+ Тоқтығында жараспаған, Аштығында қараспайды - бірлік туралы (мақал-мәтел)
480
+ Қосылғанның — қолы ұзын, Қос керуеннің — жолы ұзын - бірлік туралы (мақал-мәтел)
481
+ Байлық байлық емес, бірлік — байлық - бірлік туралы (мақал-мәтел)
482
+ Қол жұмылмай — жылынбайды - бірлік туралы (мақал-мәтел)
483
+ Ынтымақ жүрген жерде, Ырыс бірге жүреді - бірлік туралы (мақал-мәтел)
484
+ Құрама жиып ел өткен, Құрақ жиып шөп еткен - бірлік туралы (мақал-мәтел)
485
+ Ұйымдасқан ұтады - бірлік туралы (мақал-мәтел)
486
+ Ынтымақтың арты игі - бірлік туралы (мақал-мәтел)
487
+ Ынтымақсыз елді — Ұрысы билейді Ынтымақты елді — Дұрысы билейді - бірлік туралы (мақал-мәтел)
488
+ Жұрт келгендей жиын болсын, Жұмылған қолдай ұйым болсын - бірлік туралы (мақал-мәтел)
489
+ Қырық кісі — бір жақ, Қыңыр кісі — бір жақ - бірлік туралы (мақал-мәтел)
490
+ Көптеген жау алады, Көмектескен дау алады - бірлік туралы (мақал-мәтел)
491
+ Күшенген жеңбейді, Күші көп жеңеді - бірлік туралы (мақал-мәтел)
492
+ Ынтымақ — бұзылмайтын қорған, Қосылып еккен ағаш — орман - бірлік туралы (мақал-мәтел)
493
+ Біреуің бас, біреуің аяқ бол, Біреуің құйрық, біреуің қанат бол - бірлік туралы (мақал-мәтел)
494
+ Аздың азаншысы болғанша, Көптің қазаншысы бол - бірлік туралы (мақал-мәтел)
495
+ Күш — бірлікте - бірлік туралы (мақал-мәтел)
496
+ Бір кісінікі — мақұл Екі кісінікі — ақыл - бірлік туралы (мақал-мәтел)
497
+ Төртеуі түгел төрге шығар - бірлік туралы (мақал-мәтел)
498
+ Тірлік басқа болса да, Тілек бір Бармақ басқа болса да, Білек бір - бірлік туралы (мақал-мәтел)
499
+ Адассаң, көппен адас - бірлік туралы (мақал-мәтел)
500
+ Әрі жат, бері жат — Таршылықтың белгісі Сен же, мен же — Баршылықтың белгісі - бірлік туралы (мақал-мәтел)
501
+ Жас-жастың тілегі бір, Ынтымақтың білегі бір - бірлік туралы (мақал-мәтел)
502
+ Тірліктің күші — бірлікте - бірлік туралы (мақал-мәтел)
503
+ Адамның күні адаммен - бірлік туралы (мақал-мәтел)
504
+ Бас жарылса, бөрік ішінде, Қол сынса, жең ішінде - бірлік туралы (мақал-мәтел)
505
+ Дәулетіне қарай сәулеті - бірлік туралы (мақал-мәтел)
506
+ Бірліксіз істе береке жоқ - бірлік туралы (мақал-мәтел)
507
+ Бірлігі күшті ел азбайды, П��шуі кең көйлек тозбайды - бірлік туралы (мақал-мәтел)
508
+ Алтын алма, алғыс ал, Алтын деген — жер сыйы, Алғыс деген — ел сыйы - бірлік туралы (мақал-мәтел)
509
+ Бірлік еткен озар, Бірлеспеген тозар - бірлік туралы (мақал-мәтел)
510
+ Ынтымақ — ырыс қазығы, Уәде — жанның азығы - бірлік туралы (мақал-мәтел)
511
+ Береке көзі — бірлікте - бірлік туралы (мақал-мәтел)
512
+ Көңілің тартпаған іске қол ұрма - бірлік туралы (мақал-мәтел)
513
+ Итпен ит ырылдасса Тамағының тоқтығы Жігітпен жігіт қырындасса Ынтымағының жоқтығы - бірлік туралы (мақал-мәтел)
514
+ Жері азған елде Тоқшылық болмайды Ері ынтымақты елде Жоқшылық болмайды - бірлік туралы (мақал-мәтел)
515
+ Біреуге біреу сеп, Тамға тіреу сеп - бірлік туралы (мақал-мәтел)
516
+ Тату елдің тамағы таусылмайды - бірлік туралы (мақал-мәтел)
517
+ Ұрыстың арты — реніш, Татулықтың арты — кеніш - бірлік туралы (мақал-мәтел)
518
+ Берекені көктен тілеме, Бірлігі мол көптен тіле - бірлік туралы (мақал-мәтел)
519
+ Бірлігі бар елдің, Белін ешкім сындырмас - бірлік туралы (мақал-мәтел)
520
+ Біріккен бітіреді, Ұйымдасқан ұтады - бірлік туралы (мақал-мәтел)
521
+ Саусақ ашылса қылдырық, Жұмылса — жұдырық - бірлік туралы (мақал-мәтел)
522
+ Кеңеспен шешкен шешімнің Кемісі болмас - бірлік туралы (мақал-мәтел)
523
+ Ынтымақ жүрген жерде — Ырыс жүреді - бірлік туралы (мақал-мәтел)
knowledge-base/proverbs/proverbs3.txt ADDED
@@ -0,0 +1,526 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ Әуелгі байлық — ден саулық, Екінші байлық — он саулық, Үшінші байлық — ақ жаулық - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
2
+ Денсаулық — зор байлық - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
3
+ Жарлының байлығы — Дәнінің саулығы - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
4
+ Жан ауырса тән азады, Қайғы басса,' жан азады - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
5
+ Айдалада атқан оқ Ажалдыға тиеді - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
6
+ Жеңіл барып, ауыр қайт, Аман барып, сау қайт - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
7
+ Бас аманда мал тәтті, Бас ауырса, жан тәтті - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
8
+ Аяншақ көзге шөп түскіш - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
9
+ Күлегештің көңілі азбас, Күтіншектің өзі азбас Қырықта қылау, Сексенде шылау - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
10
+ Ұрынарға қара таппай, Емдетуге жара таппай - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
11
+ Жасырғанның жарасы асқынады - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
12
+ Өлгенге өкпе жүрмейді - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
13
+ Сақинаны сәнге салмайды, Тазалыққа таразы - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
14
+ Боранын бұрқыратқан қыстан, Сай-сүйегіңді сырқыратқан Сары уайым жаман - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
15
+ Күлкі — ашылған гүл, Көңіл — шашылған нұр - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
16
+ Қотырды қаси берсең қаны шығар Киізді қаға берсең шаңы шығар - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
17
+ Соқырдың қолына түспе, Саңыраудың астына түспе - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
18
+ Таздыңтарағы алтын, Мергеннің садағы алтын - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
19
+ Көбікті қарда түлкі ойнар, Көңілді көзде күлкі ойнар - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
20
+ Ауру жайын баққан біледі, Аңның жайын атқан біледі - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
21
+ Үшнәрсенің алдынал: Аурудың алдын ал, Жаудың алдын ал, Қайта қозған даудың алдынал - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
22
+ Біреуге өлім тілегенше Өзіңе жүрім тіле - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
23
+ Тісі ауырғанның көңілінсұрамайды - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
24
+ Өлім деген ойран, Өмір деген майдан - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
25
+ Кесел батпандап кіріп, Мысқылдап шығады - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
26
+ Жас жігіттің жарасы, Жол-жөнекей жазылар - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
27
+ Алты қатын азаға келсе, Әр қайсысы өз мұңын Айтып жылайды - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
28
+ Бірге тумақ бар, Бірге өлмекжоқ - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
29
+ Біреудің ажалы оттан, Біреудің ажалы судан - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
30
+ Сырқат тән жарасы, Қайғы жан жарасы - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
31
+ Өлінің тілін тірі алмас - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
32
+ Аурудың жақсысы жоқ, Дәрінің тәттісі жоқ - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
33
+ Тер шықпаған кісіден, Дерт шықпайды - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
34
+ Басы жұмыр пенденің Барар жері белгілі - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
35
+ Орта жолда атың өлмесін Орта жолда қатының өлмесін - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
36
+ Адам өмірге Иықтап келеді, Кетерінде «ұйықтап» кетеді - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
37
+ Өлсең көрің көң болсын, Тіріде терің кең болсын - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
38
+ Жылан шаққан адам, Ала арқаннан аттамайды - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
39
+ Ажалды жылан, жол үстінде жатады - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
40
+ Тостағандай басымда Тоғыз жара Жұдырықтай жүректе Жеті жара - денсаулық туралы (мақал-мәтел)
41
+
42
+ Рахат түбі — кейіс, Бейнет түбі — кеңіс - еңбек туралы (мақал-мәтел)
43
+ Ер дәулеті — еңбек - еңбек туралы (мақал-мәтел)
44
+ Келген дәулет, Кеткен бейнет - еңбек туралы (мақал-мәтел)
45
+ Ер еңбегіне бір тойсын - еңбек туралы (мақал-мәтел)
46
+ Бейнетің қатты болса, Татқаның тәтті болар - еңбек туралы (мақал-мәтел)
47
+ Қолы қимылдағанның Ауызы қимылдар - еңбек туралы (мақал-мәтел)
48
+ Еңбегіне қарай, өнбегі - еңбек туралы (мақал-мәтел)
49
+ Жас кезімде бейнет бер Қартайғанда дәулет бер - еңбек туралы (мақал-мәтел)
50
+ Еңбек ерлікке жеткізер Ерлік елдікке жеткізер - еңбек туралы (мақал-мәтел)
51
+ Еңбек ет те, міндет ет - еңбек туралы (мақал-мәтел)
52
+ Көп еңбегі — көңілді - еңбек туралы (мақал-мәтел)
53
+ Еңбегің сайлы болса, Ішің майлы болар - еңбек туралы (мақал-мәтел)
54
+ Еңбек ет те мақтан, Ойнап-күл де шаттан - еңбек туралы (мақал-мәтел)
55
+ Еңбек — ширатады Өмір — үйретеді - еңбек туралы (мақал-мәтел)
56
+ Кетпен шауып өлгем жоқ, Кемтаршылық көргем жоқ Таңмен таласа тұрғанның Талай ісі бітеді Тал түске дейін жатқанның Талай ісі кетеді? - еңбек туралы (мақал-мәтел)
57
+ Еңбек пен бақыт егіз - еңбек туралы (мақал-мәтел)
58
+ Еңбекпен ер өседі, Егізден төл өседі - еңбек туралы (мақал-мәтел)
59
+ Елің сені елесе, Еңбегіңнің жанғаны, Елің сені шенесе, Көз қырына алғаны - еңбек туралы (мақал-мәтел)
60
+ Мал өсірсең мол өсір, Кеңейтеді пейіліңді Еңбек етсең — көл көсір Қандырады мейіріңді - еңбек туралы (мақал-мәтел)
61
+ Еңбек ет те, егін ек, Жарымасаң маған кел Белді бу да бейнет қыл, Байымасаң маған кел - еңбек туралы (мақал-мәтел)
62
+ Еңбекте қорлық жоқ Шындықта зорлық жоқ - еңбек туралы (мақал-мәтел)
63
+ Еңбектен алғанның бүйірі шығады Кісіден алғанның екі көзі шығады - еңбек туралы (мақал-мәтел)
64
+ Еңбек түбі —қуаныш, Сауда түбі — реніш - еңбек туралы (мақал-мәтел)
65
+ Еңбегіне қарай — құрмет Жасына қарай — ізет - еңбек туралы (мақал-мәтел)
66
+ Халық — қазы, Еңбек — таразы - еңбек туралы (мақал-мәтел)
67
+ Екі көзің ойнаса, Жақұт емей немене? Екі қолың ойнаса Бақыт емей немене?! - еңбек туралы (мақал-мәтел)
68
+ Еңбек — өмірді ұзартады, Ұят бетті қызартады - еңбек туралы (мақал-мәтел)
69
+ Еркін еңбек — Баршаны жеңбек - еңбек туралы (мақал-мәтел)
70
+ Жер — өмірдің бесігі Еңбек — ердің несібі Еңбек еткен — Мұратқа жеткен - еңбек туралы (мақал-мәтел)
71
+ Кедейлік кетсін десең, еңбек ет Молшылық жетсін десең, еңбек ет - еңбек туралы (мақал-мәтел)
72
+ Еңбек етсең — еленерсің, Еңбегіңе кенелерсің Есің жиып, етек жауып, Елге жетіп теңелерсің - еңбек туралы (мақал-мәтел)
73
+ Күшіңе сенбе, Ісіңесен - еңбек туралы (мақал-мәтел)
74
+ Өзенжағалағанның Өзегіталмас - еңбек туралы (мақал-мәтел)
75
+ Түйменің ине��із күні жоқ - еңбек туралы (мақал-мәтел)
76
+ Жігіттің жұмсаған күшін сұрама, Бітірген ісін сұра - еңбек туралы (мақал-мәтел)
77
+ Елге қылған жақсылық, Еленбей қалмайды Еңбек еткен ерінбей — Кенелмей қалмайды - еңбек туралы (мақал-мәтел)
78
+ Ергенек болмаса, Есік тұра ма? Еңбеккер болмаса, Несіп тұра ма? - еңбек туралы (мақал-мәтел)
79
+ Отты үрлеген жағады Шындықты іздеген табады - еңбек туралы (мақал-мәтел)
80
+ Бір еңбектің — бір рахаты бар - еңбек туралы (мақал-мәтел)
81
+ Көңілсіз жұмыс — өнімсіз - еңбек туралы (мақал-мәтел)
82
+ Ерінген екі істейді - еңбек туралы (мақал-мәтел)
83
+ Қалған іске — қар жауар - еңбек туралы (мақал-мәтел)
84
+ Жұмысы жемістінің — Өмірі келісті - еңбек туралы (мақал-мәтел)
85
+ Сөзі — аз, Ісі — саз - еңбек туралы (мақал-мәтел)
86
+ Даярға — аяр - еңбек туралы (мақал-мәтел)
87
+ Жақсы болар жігіттің Жұмыссыз жүрген күні жоқ Жаман болар жігіттің Еш жұмысқа қыры жоқ - еңбек туралы (мақал-мәтел)
88
+ Бал ұстаған бармағын жалар - еңбек туралы (мақал-мәтел)
89
+ Ынта болса адамда Қиын іс жоқ ғаламда - еңбек туралы (мақал-мәтел)
90
+ Әрекет болмай — берекет жоқ Еңбексіз — рахат жоқ - еңбек туралы (мақал-мәтел)
91
+ Еңбек — ырыстың бұлағы, Еңбек — бақыттың шырағы - еңбек туралы (мақал-мәтел)
92
+ Ерінбей еңбек істесең — Етек-жеңің кеңейер Етек-жеңің кеңейсе Терезең жұртпен теңейер - еңбек туралы (мақал-мәтел)
93
+ Үдере көшкен уығын сындырады, Жұмыла жұмыс істеген Жұмысты тындырады - еңбек туралы (мақал-мәтел)
94
+ Ерінбей еңбек етсең — Ерінің асқа тиеді Ерініп ілбіп кетсең, Иегің тасқа тиеді - еңбек туралы (мақал-мәтел)
95
+ Еңбексіз тапқан мал Есепсіз кетер - еңбек туралы (мақал-мәтел)
96
+ Шапқан озар, жатқан тозар - еңбек туралы (мақал-мәтел)
97
+ Еңбектің наны тәтті Жалқаудың жаны тәтті - еңбек туралы (мақал-мәтел)
98
+ Істеу қиын, сынау оңай - еңбек туралы (мақал-мәтел)
99
+ Еңбек адамды бүтіндейді Жалқаулық адамды түтіпжейді - еңбек туралы (мақал-мәтел)
100
+ Ер тынысы — еңбек, Ез тынысы — ермек - еңбек туралы (мақал-мәтел)
101
+ Есті бір өледі, Еріншек мың өледі - еңбек туралы (мақал-мәтел)
102
+ Жалқауға жатса да — мейрам, Тұрса да — мейрам - еңбек туралы (мақал-мәтел)
103
+ Берекесіз бейбақтар Терлеп еңбек етпейді Терлеп еңбек етпеген Тілегіне жетпейді - еңбек туралы (мақал-мәтел)
104
+ Кедейлік жаны тәтті жалқауға үйір, Еңбек ете білмейтін, аңқауға үйір - еңбек туралы (мақал-мәтел)
105
+ Жалқаудың жұмысы өнбейді Жаяудың жүрісі өнбейді - еңбек туралы (мақал-мәтел)
106
+ Аузымен астау шапқан Қолымен жаңқа жара алмас - еңбек туралы (мақал-мәтел)
107
+ Еңбектен қашпа, Ырысыңды шашпа - еңбек туралы (мақал-мәтел)
108
+ Ез —езер, Езерден ырыс безер - еңбек туралы (мақал-мәтел)
109
+ Іңірден жатқан — ырыссыз қалады - еңбек туралы (мақал-мәтел)
110
+ Жұмысы жоқтың ырысы жоқ - еңбек туралы (мақал-мәтел)
111
+ Еріншектіңегіні піспес - еңбек туралы (мақал-мәтел)
112
+ Еңбексіз ел кезгенің — ар-ұяттан безгенің - еңбек туралы (мақал-мәтел)
113
+ Қырқына шыдаған Қырық біріне де шыдайды - еңбек туралы (мақал-мәтел)
114
+ Аттың сүріншегі, Жігіттің еріншегі жаман - еңбек туралы (мақал-мәтел)
115
+ Саудың асын ішіп аурудың ісін істейді - еңбек туралы (мақал-мәтел)
116
+ Уақытыңның босқа өткені — өміріңнің бос кеткені - еңбек туралы (мақал-мәтел)
117
+ Еріншекке есік пен төр — екі күндік жер - еңбек туралы (мақал-мәтел)
118
+ Еңбегің болмаса, Елге өкпелеме Ықтасының болмаса, Желге өкпелеме - еңбек туралы (мақал-мәтел)
119
+ Еріншектің ертеңі бітпес, Жеңілтектің селтеңі бітпес - еңбек туралы (мақал-мәтел)
120
+ Опасызбен дос болма, Еріншекпен қос болма - еңбек туралы (мақал-мәтел)
121
+ Жалқау — жарты кісі - еңбек туралы (мақал-мәтел)
122
+ Жалқау жатып ішер, Отырып ұйықтар - еңбек туралы (мақал-мәтел)
123
+ Еңбекке ебі жоқтың, елдікке себі жоқ - еңбек туралы (мақал-мәтел)
124
+ Жемісті жұмыс жаныңды тындырады Сауыққұмарлық Сағыңды сындырады - еңбек туралы (мақал-мәтел)
125
+ Ақпаса, су бұзылады - еңбек туралы (мақал-мәтел)
126
+ Сөзге көп — іске жоқ - еңбек туралы (мақал-мәтел)
127
+
128
+ Кітап - алтын қазына - кітап туралы (мақал-мәтел)
129
+ Кітап алтын сандық: іші толған қазына, құт, оқы, оқы, ойыңа тұт - кітап туралы (мақал-мәтел)
130
+ Кітап - білім бұлағы, Білім - өнер шырағы - кітап туралы (мақал-мәтел)
131
+ Кітап - ғалым, тілсіз мұғалім - кітап туралы (мақал-мәтел)
132
+ Кітап көзі жұмыққа арзан, көзі ашыққа маржан - кітап туралы (мақал-мәтел)
133
+ Кітап - қаймақ, білім - оймақ - кітап туралы (мақал-мәтел)
134
+ Кітап - оқығандікі, білім тоқығандікі - кітап туралы (мақал-мәтел)
135
+ Күш – білімде, білім – кітапта - кітап туралы (мақал-мәтел)
136
+ Наданмен дос болғанша, Кітаппен дос бол - кітап туралы (мақал-мәтел)
137
+
138
+ Ел көркі — мал, Өзен көркі — тал - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
139
+ Ақсақ қой түстен кейін маңырайды - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
140
+ Таңбасыз тай, енсіз қой болмайды - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
141
+ «Көктемде бір тойдым, Көбік қарда бір тойдым» депті-міс тоқты - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
142
+ Семіздікті қой ғана көтереді - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
143
+ Бір биеден ала да, құла да туады - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
144
+ Саулықтың жасы үлкен, Қошқардың басы үлкен - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
145
+ Алуан – алуан жүйрік бар, өз әлінше шабады - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
146
+ Жылқы еті: «Тісіңе кіремін, тісіңе кірмесем түсіңе кіремін» - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
147
+ Байтал шауып бәйге алмас - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
148
+ Ат жаманы – сүріншек, ет жаманы – шеміршек - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
149
+ Жылқыда өт жоқ, өсер малда өлім жоқ - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
150
+ Адам баласы сөйлескенше, жылқы баласы кісінескенше - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
151
+ Арық атқа қамшы ауыр - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
152
+ Адам жылқы мінезді - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
153
+ Жылқыда өт жоқ, өсер малда өлім жоқ - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
154
+ Ат сүрінбей жер танымас - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
155
+ Ат тұяғын тай басар - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
156
+ Мал – адамның бауы�� еті - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
157
+ Ағайын тату болса, ат көп, абысын тату болса, ас көп - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
158
+ Алып анадан туады, тұлпар биеден туады - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
159
+ Ат – ердің қанаты Жүзден - жүйрік, мыңнан – тұлпар - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
160
+ Жылқының сүті – шекер, еті бал - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
161
+ Жылқыда өт жоқ, құста сүт жоқ - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
162
+ Жылқы – малдың патшасы - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
163
+ Жаман атқа жал бітсе, жаныңа торсық байлатпас - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
164
+ Тай тулап үйірінен кетпес - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
165
+ Жылқы құлыңнан көбейер, ақша тиыннан көбейер - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
166
+ Тай мінген балаға жарасар - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
167
+ Тұлпар болар құлын мүшесінен белгілі - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
168
+ Сырын білмеген аттың сыртынан жүрме - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
169
+ Ат айналып қазығын табады, ер айналып елін табады - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
170
+ Құнан атқа жеткізер, ат мұратқа жеткізер - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
171
+ Тұлпардың өз тұяғы өзіне дәрі - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
172
+ Жақсы айғырдың үйірін ат жақтайды - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
173
+ Өлеңді жерде өгіз семіреді, Өлімді жерде молда семіреді - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
174
+ Жүйрік атқа мінген құдайын ұмытар - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
175
+ Құнан атқа жеткізер, ат мұратқа жеткізер - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
176
+ Байтал мінсең, құлын жоқ, Саумал ішсең, қымыз жоқ - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
177
+ Тоғыз қабат торқадан, тоқтышақтың терісі артық - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
178
+ Айшық мүйіз ақ серке қойды бастар, Қыпша белді жігіттер топты бастар - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
179
+ Түйе - шудасын, Жылқы - жалын, Сиыр – мүйізін төсейді - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
180
+ Қонақ қойдан жуас - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
181
+ Арық малды асырасаң, аузы-мұрның май болар, Жаман адамды асырасаң, аузы-мұрның қан болар - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
182
+ Кісінеген айғырдың үйірін көр, Шіренген жігіттің үйін көр - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
183
+ Түйенің бурасы жақсы, Сөздің турасы жақсы - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
184
+ Құтты қонақ келсе, қой егіз табады - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
185
+ Қой еті – қоян еті - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
186
+ Қойдың сүті - қорғасын, Қойды соққан оңбасын - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
187
+ Мал өсірсең қой өсір, Өнімі оның көл-көсір - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
188
+ Есі кеткен ешкі жияр, Ешкісімен есін жияр - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
189
+ Нар жолында жүк қаомас - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
190
+ Ат ерінді келер, Ер мұрынды келер - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
191
+ Айғырды неден салсаң, Атты содан мінерсің - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
192
+ Сиыр сипағанды білмейді, Жаман сыйлағанды білмейді - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
193
+ Ары тартсаң өгіз өледі, Бері тартсаң арба сынады - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
194
+ Соңғы түйенің жүгі ауыр - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
195
+ Түйе ботасымен жарасты, Тамақ батасымен жарасты - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
196
+ Бағы тайған адамды, Түйе үстінде ит қабар - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
197
+ Ат жаманы таймен ойнар - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
198
+ Ат тұяғын тай басар - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
199
+ Есек семірсе, иесін тебер - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
200
+ Ер тұрманы алтын болса да, Есектің есек аты қалмас - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
201
+ Есекті өсек десең, Иесінің көңіліне келер - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
202
+ Тегін келген аттың тісіне қарама - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
203
+ Сыйыр сипағанды білмейді, Жаман сыйлағанды білмейді - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
204
+ Өгізге туған күн, Бұзауға да туады - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
205
+ Ешкі бастаған қой, Егінге түседі - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
206
+ Қойшы көп болса, Қой арам өлер - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
207
+ Екі қошқардың басы, Бір қазанға сыймайды - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
208
+ Қойдың қойдан несі артық, Қол басындай еті артық Ерден ердің несі артық, Ойлап айтқан сөзі артық - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
209
+ Тоқал ешкі мүйіз сұраймын деп құлағынан айрылыпты - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
210
+ Айдағаның бес ешкі, Ысқырғаның жер жарады - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
211
+ Тай тайға жеткізер, Тай құнанға жеткізер, Құнан атқа жеткізер, Ат мұратқа жеткізер - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
212
+ Бір қозы туса, бір түп жусан артық өсер - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
213
+ Бір бие үйдікі, екі бие елдікі - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
214
+ Бір биеде екі емшек, бірі кетсе сүті жоқ Бір түйеде екі өркеш, бірі кетсе күші жоқ Түйе сілкінсе, бір есекке жүк қалар - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
215
+ Жүйрік ат бірде ат, бірде қанат - төрт түлік мал туралы (мақал-мәтел)
216
+
217
+ Айтқызған - жамандықтың белгісі, Қамшылатқан - шабандықтың белгісі - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
218
+ Адам мен адам арасы, аспан мен жердей - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
219
+ Ақ сауыттың жағасы бар, жеңі жоқ, Шын жақсының ашуы бар, кегі жоқ - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
220
+ Ай - ортақ, күн - ортақ, жақсы - ортақ - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
221
+ Адам туа жаман болмайды, Жүре жаман болады - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
222
+ Адамға қылсаң жақсылық, Жақсылық білмес кей заңғар Жақсылыққа жамандық жасайтын, Дүниеде бейиман көп жандар - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
223
+ Айыратын жаман бар, қосатын жаран бар - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
224
+ Екі жаман ауыл болмас, Ауыл болса қауым болмас - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
225
+ Арғымаққа оқ тисе, мәстектей туламас Сыпайыға оқ тисе, жамандардай жыламас - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
226
+ Арғымақ аттың құйрығы - әрі жібек, әрі қыл, Қас жақсының белгісі - әрі мырза, әрі құл - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
227
+ Арық малды асырасаң аузы-мұрның май болар, Жаман адамды асырасаң аузы-мұрның қан болар - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
228
+ Екі жақсы қосылса, айрылысуға қиыспайды, Екі жаман қосылса, кең дүниеге сиыспайды - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
229
+ Жақсы арына құл, жаман малына құл - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
230
+ Арықпенен семіздің бауыры бірдей, Жақсыменен жаманның жаны бірдей - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
231
+ Арық атқа жал бітсе, жанына торсық байлатпас, Жаман адамға мал бітсе, қасына қоңсы қондырмас, қондырса да ондырмас - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
232
+ Атасы жақсы, көргенін айтады, Атасы жаман, бергенін айтады - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
233
+ Әркім жолдас болады амандықта, жаман тастап кетеді жамандықта - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
234
+ Басыңа іс түскенде жақсы көмектесер, жаман күліп кетер - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
235
+ Биік тауды алыстан көріп, түбіне барма, Жақсының атын естіп үйіне барма - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
236
+ Биікке шықсаң көзің ашылады, Жақсымен сөйлессең көңілің ашылады - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
237
+ Бір қарын майды бір құмалақ шірітеді, Бір жақсы мың қолды ерітеді - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
238
+ Бітісі жаман қамысты, су ішінен өрт шалар, Туысы аман жігітті, түйе үстінен ит қабар - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
239
+ Бір сынаған жаманды, екі қайтып сынама, Өлшеп-пішпей шамаңды, құр жаныңды қинама - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
240
+ Бітер істің басына, жақсы келсін қасына - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
241
+ Бұқаның өзі қартайса да, өзі қартаймайды, Жақсының өзі қартайса да, көңілі қартаймайды - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
242
+ Жақсы болсаң жаның көп - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
243
+ Жақсы адам жолдасынан белгілі - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
244
+ Бұлттан шыққан күн ащы, Жаман қатынның тілі ащы - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
245
+ Ескіге жаңа өлшеуіш, Жаманға жақсы өлшеуіш - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
246
+ Жақсы адам елдің ырысы, Жақсы сөз жанның тынысы - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
247
+ Жақсы туса елдің ырысы, Жаңбыр жауса жердің ырысы - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
248
+ Жақсы жатырқамайды, аңқау алдамайды, әңгі тыңдамайды Жақсыда жаттық жоқ, Жаманда жақындық жоқ - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
249
+ Жақсы жерге жатсаң, жақсы түс көрерсің - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
250
+ Жақсы көргенін мақтап жүрер, Жаман көргенін даттап жүрер - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
251
+ Жақсы іске келді, жаман асқа келді - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
252
+ Жақсыға қылған жақсылық, өмірінше тозбайды, Жаманға қылған жақсылық, бір күнгідей болмайды - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
253
+ Жақсы көпке құлық қылмайды, азға зорлық қылмайды - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
254
+ Жақсы көрісіп келіседі, Жаман келісіп керіседі - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
255
+ Жақсы келді дегенше, жарық келді десеңші, Жақсылықтың ұрығын алып келді десеңші - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
256
+ Жақсы қыдырып жүрер, Қыдыры артынан шұбырып жүрер - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
257
+ Жақсы қырқында толады, Жаман қырқында солады - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
258
+ Жақсы қартайсад да, ақылынан танбас, Жаман ат қартайса да, жүрісінен танбас - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
259
+ Жақсы кісі текшіл, Жаман кісі кекшіл - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
260
+ Жақсы кісінің ашуы - шай орамал кепкенше - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
261
+ Жақсы - суы тәтті көлмен тең, Жаман - желі қатты шөлмен тең - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
262
+ Жақсыға ерсең, жетерсің мұратқа, Жаманға ерсең, қаларсың ұятқа - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
263
+ Жақсының қадірін жақсы білер - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
264
+ Жақсы болсаң - озарсың, Жаман болсаң - азарсың - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
265
+ Жақсы сынаумен жариды, Жаман сынаумен қариды - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
266
+ Жақсы мақтанса, есебін табар, Жаман мақтанса, қатынын сабар - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
267
+ Жақсыға берсең асыңды, жақсы сыйлар басыңды Жаманға берсең асыңды, итке тастар басыңды - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
268
+ Жақсыменен жарыққа кім қарамайды - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
269
+ Жақсы өзін қосып сөйлейді, Жаман босқа бөсіп сөйлейді - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
270
+ Жақсыны жаман десең, аққудай мойнын созады, Жаманды жаман десең, аяғынан тозады - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
271
+ Жақсыны сыйласаң есінен кетпейді, Жаманды сыйласаң есігіңнен кетпейді - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
272
+ Таудың басын көр де, Түбіне барма; Жақсының өзін көр де, Үйіне барма - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
273
+ Ақ сауыттың жағасы бар, Жеңі жоқ, Шын жақсының ашуы бар, Кегі жоқ - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
274
+ Жақсыда кек жоқ - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
275
+ Жақсы әйел теңі жоқ жолдас, Түбі жоқ сырлас - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
276
+ Жақсының жаны – жаннат - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
277
+ Жақсы адам жолдасынан танылғы - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
278
+ Жақсымын деп мақтанба, Халық айтпай, Батырмын деп мақтанба, Жеңіп қайтпай - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
279
+ Жақсы – ай мен күндей – Әлемге бірдей - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
280
+ Күн ортақ, Ай ортақ Жақсы ортақ - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
281
+ Жақсы кісі қартайса да, Ақылынан танбас, Жақсы ат қартайса да, Жүрісінен танбас - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
282
+ Ай жарығы – әлемге, Шам жарығы – түбіне - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
283
+ Жақсыны көрмек үшін - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
284
+ Сыпайыны үйде көрме, Түзде көр - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
285
+ Асыл әйел – Әрі еркек, әрі қатын - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
286
+ Жақсы лепес – Жарым ырыс - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
287
+ Жақсының аты өлмейді, Ақынның хаты өлмейді - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
288
+ Жақсыны жатқа санама, Аласаны атқа санама - жақсы жаман туралы (мақал-мәте��)
289
+ Жақсы адамда жаттық жоқ, Тәуекелдің көңілі жоқ - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
290
+ Аққу құстың төресі, Жалғыз жатып оттамас Қас жақсының белгісі Қара сөзді жақтамас - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
291
+ Жақсы қыз – Жағадағы құндыз, Жақсы жігіт – Көктегі жұлдыз - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
292
+ Жақсы туса – ел ырысы, Жауын жауса – жер ырысы - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
293
+ Атадан — өсиет, Анадан — қасиет - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
294
+ Жақсылықты басыңа қыл, Басыңнан артылса досыңа қыл - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
295
+ Достың ескісі, Тонның жаңасы жақсы - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
296
+ Жаны жақсы ағаның Етегін баспа, жолын қу Болайын деген баланың Бетін қақпа, белін бу - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
297
+ Жақсы жанның Майлығы мен сулығы бірдей - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
298
+ Қызың жақсы болса, Өрісің кеңейеді Ұлың жақсы болса, Қонысың кеңейеді - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
299
+ Жақсыға барсаң — Жазылып қайтарсың Бақсыға барсаң — Қағынып қайтарсың - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
300
+ Жақсыны көрмек үшін, Сұлуды сүймек үшін - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
301
+ Жақсы ат аяғынан қалады, Жақсы адам құлағынан қалады - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
302
+ Бітер істің басына — Жақсы келер қасына - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
303
+ Алтын белдік — бел сәні, Асы жігіт — ел сәні - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
304
+ Сырласуға дос жақсы, Сыйласуға жат жақсы - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
305
+ Асылдың сынығы — Айдынның тұнығы - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
306
+ Жақсылық біреуден қайтпаса, Біреуден қайтады - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
307
+ Жоқтыққа жүйрік жетпейді - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
308
+ Адалдық ардың ісі, Ауырлықты көтеру нардың ісі Жақсы іске жан сүйінер - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
309
+ Жақсының жаттығы жоқ - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
310
+ Жақсыжастаншығады, Темір тастан шығады - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
311
+ Жігіт жақсысын — Сұлтан дейді, Ит жақсысын — Сырттан дейді - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
312
+ Жақсы — елдің мақтаны, Жұпар гүл — жердіңмақтаны - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
313
+ Жақсы кісі өлмесін, Жамандықты көрмесін - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
314
+ Жақсы ай менен күндей, Жақсылығы жанның бәріне бірдей - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
315
+ Өгіздің өзі қартайса да, Мұрыны қартаймайды Жақсының өзі қартайса да, Көңілі қартаймайды - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
316
+ Жақсылық ұмытылмас - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
317
+ Ақылды кісіні аяла, Ақымақ кісіні аяма - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
318
+ Жақсыны көріп — Жан семіреді - жақсы жаман туралы (мақал-мәтел)
319
+
320
+ Жетімге жеті бидай да тамақ - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
321
+ Жетімнің қарны жетеу - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
322
+ Жеті қарақшыны таныған, жеті күнде адаспас - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
323
+ Айла алтау, ақыл жетеу - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
324
+ Қыстың соңы жеті тоғыс, көктем басы бес тоғыс - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
325
+ Жігіт бір сырлы, сегіз қырлы болсын - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
326
+ Алты аға бірігіп әке болмас, жеті жеңге бірігіп ана болмас - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
327
+ Алты жастан жинасам асырам, жеті жастан жинасам жеткізем - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
328
+ Жетелі мен іскерге жеті күннің бәрі сәтті - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
329
+ Тоғыз ат бір қазыққа байланбас - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
330
+ Тойған үйге тоғыз бар - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
331
+ Егістікті бір рет сыйламасаң, ол сені тоғыз рет қинайды - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
332
+ Тоғыз қатынның толғағы бір келді - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
333
+ Тоғыз ат бір қазыққа байланбас - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
334
+ Екі аяқтыда бажа тату, төрт аяқтыда бота тату - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
335
+ Бір ит көріп үреді, Екі ит еріп үреді - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
336
+ Бірінші байлық – денсаулық, Екінші байлық – ақ жаулық, Үшінші байлық – он саулық - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
337
+ Бір жылға қоян терісі де шыдайды - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
338
+ Аларманға алтау аз, Берерменге бесеу көп - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
339
+ Екі баланың ортасындағы шал бала болады, Екі шалдың ортасындағы бала дана болады - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
340
+ Бас екеу болмай, мал екеу болмас - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
341
+ Біреуге мал қайғы, біреуге жан қайғы Мың қайғы бір борышты өтемейді - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
342
+ Елуінде – ер дана, Елу жылда-ел жаңа - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
343
+ Тоқсан сөздің тобықтай түйіні бар Отыз тістен шыққан сөз, Отыз руға тарайды - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
344
+ Мыңның жүзін білгенше, Бірдің атын біл - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
345
+ Екі қарға таласса, бір қарғаға жем түсер - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
346
+ Тоғыз қабат торқадан, тоқтышақтың терісі артық - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
347
+ Жақсы кісі қырқында толады, жаман кісі қырқында солады - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
348
+ Ер бір рет өледі, ез мың рет өледі - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
349
+ Жүз дімкеске бір лепес - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
350
+ Бірінші әйел – шекер, екінші әйел – бекер - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
351
+ Бірінші әйелді құдай қосады, екіншісін адам қосады, үшіншісін сайтан қосады - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
352
+ Екі уыс алтын берсе, үшіншісін қоса сұра - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
353
+ Біреу жаныңа жолдас, біреу малыңа жолдас - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
354
+ Біреу тойып секіреді, біреу тоңып секіреді - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
355
+ Ағайын – алтау, ана – біреу - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
356
+ Аласыға алтау аз, бересіге бесеу көп - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
357
+ Төртеу түгел болса, төбедегі келеді, алтау ала болса, ауыздағы кетеді - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
358
+ Алтаумын деме, жетеуге жолығасың, жетеумін деме, сегізге жолығасың - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
359
+ Шындық – сегіз, бақыт егіз - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
360
+ Ер- егіз, еңбек- жалғыз - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
361
+ Еңбегі жанғанның тоқтысы егіз туады, Еңбек пен бақыт – егіз - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
362
+ Құтты қонақ келсе, қой егіз табады - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
363
+ Қорқаққа қос көрінер - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
364
+ Құдай бір ұрғанды, қос қолдап ұрады - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
365
+ Бір жебемен қос нысана оққа ұшты - жеті саны туралы (мақал-мәтел)
366
+
367
+ Жердің сәні - егін, Ердің сәні - білім - білім туралы (мақал-мәтел)
368
+ Жер - ырыстың кіндігі, Білім - ырыстың тізгіні - білім туралы (мақал-мәтел)
369
+ Білімді бесіктен тесікке дейін ізден - білім туралы (мақал-мәтел)
370
+ Өнер - ағып жатқан бұлақ, Ілім - жанып тұрған шырақ - білім туралы (мақал-мәтел)
371
+ Білімді өлсе, Қағазда аты қалар Ұста өлсе, Істеген заты қалар - білім туралы (мақал-мәтел)
372
+ Кітап - алтын қазына - білім туралы (мақал-мәтел)
373
+ Көп жасаған білмейді, көп көрген біледі - білім туралы (мақал-мәтел)
374
+ Тіліңмен жүгірме, біліммен жүгір - білім туралы (мақал-мәтел)
375
+ Көргенсіз дегенге кек тұтпа, Көргеніңнен көрмегенің көп - білім туралы (мақал-мәтел)
376
+ Ғылым - теңіз, білім - қайық - білім туралы (мақал-мәтел)
377
+ Алтын алма, білім ал - білім туралы (мақал-мәтел)
378
+ Ұстаздан шәкірт озар - білім туралы (мақал-мәтел)
379
+ Оқымаған бір бала, Оқыса екі бала - білім туралы (мақал-мәтел)
380
+ Жеті жұрттың тілін біл, Жеті түрлі білім біл - білім туралы (мақал-мәтел)
381
+ Әліппенің ар жағы - білім бағы - білім туралы (мақал-мәтел)
382
+ Ғылыммен жақын болсаң , қолың жетер, Залыммен жақын болсаң, басың кетер - білім туралы (мақал-мәтел)
383
+ Шәкіртсіз ұста - тұл - білім туралы (мақал-мәтел)
384
+ Ұстазыңды ұлы әкеңдей сыйла - білім туралы (мақал-мәтел)
385
+ Кітап-ғылым - тілсіз мұғалім - білім туралы (мақал-мәтел)
386
+ Білімі жоқ ұл - жұпары жоқ гүл - білім туралы (мақал-мәтел)
387
+ Мың малың болғанша, бір балаң ғалым болсын - білім туралы (мақал-мәтел)
388
+ Наданмен дос болғанша, Кітаппен дос бол - білім туралы (мақал-мәтел)
389
+ Асу бермес асқар жоқ - білім туралы (мақал-мәтел)
390
+ Білегіңе сенбе, біліміңе сен - білім туралы (мақал-мәтел)
391
+ Білім арзан, білу қымбат - білім туралы (мақал-мәтел)
392
+ Екпей егін шықпас, Үйренбей білім жұқпас - білім туралы (мақал-мәтел)
393
+ Жаста оқыған оқуың - тасқа жазғанмен бірдей, Егде тартқанда оқыған оқуың - мұзға жазғанмен бірдей - білім туралы (мақал-мәтел)
394
+ Білім ауысады, Ырыс жұғысады - білім туралы (мақал-мәтел)
395
+ Ақыл - тозбайтын тон, Білім – таусылмайтын кен - білім туралы (мақал-мәтел)
396
+ Білген кісі тауып айтады, Білмеген кісі қауып айтады - білім туралы (мақал-мәтел)
397
+ Өз білмегеніңді кісіден сұра, Үлкен жоқ болса кішіден сұра - білім туралы (мақал-мәтел)
398
+ Ақыл –дария, Ой – теңіз - білім туралы (мақал-мәтел)
399
+ Оқығанның бәрі жарық, Оқымағанның беті шарық - білім туралы (мақал-мәтел)
400
+ Білек сүріндіре алмағанды, Білім сүріндіреді - білім туралы (мақал-мәтел)
401
+ Білегі күшті бірді жығады, Білімі күшті мыңды жығады - білім туралы (мақал-мәтел)
402
+ Қына тасқа бітеді, Білім басқа бітеді - білім туралы (мақал-мәтел)
403
+ Ғылым – теңіз, білім – қайық - білім туралы (мақал-мәтел)
404
+ Білетінің бір тоғыз, Білмейтінің тоқсан тоғыз - білім туралы (мақал-мәтел)
405
+ Жердің сәні – егін, ердің сәні – білім - білім туралы (мақал-мәтел)
406
+ Күш - білімде, білім - кітапта - білім туралы (мақал-мәтел)
407
+ Кісінің кісілігі, Киімінде емес, Білімінде - білім туралы (мақал-мәтел)
408
+ Киіміне қарап,қарсы алады, Біліміне қарап шығарып салады - білім туралы (мақал-мәтел)
409
+ Білім гауһар- Бағасы жоқ Надандық кесел- Дауасы жоқ - білім туралы (мақал-мәтел)
410
+ Қарғыстың ең жаманы - Өзің білме, Білгеннің тілін алма - білім туралы (мақал-мәтел)
411
+ Түстік өмірің болса, Кештік білім жи - білім туралы (мақал-мәтел)
412
+ Білмесең үндеме, Білгенді күндеме - білім туралы (мақал-мәтел)
413
+ Білетінің бір тоғыз, Білмейтінің тоқсан тоғыз - білім туралы (мақал-мәтел)
414
+ Білмесең үндеме, Білгенді күндеме - білім туралы (мақал-мәтел)
415
+ Білім гауһар, бағасы жоқ Надандық кесел, дауасы жоқ - білім туралы (мақал-мәтел)
416
+ Киіміне қарап қарсы алады, Біліміне қарап шығарып салады - білім туралы (мақал-мәтел)
417
+ Күш - білімде, білім - кітапта - білім туралы (мақал-мәтел)
418
+ Қына тасқа бітеді, Білім басқа бітеді - білім туралы (мақал-мәтел)
419
+ Білегі күшті бірді жығады, Білімі күшті мыңды жығады - білім туралы (мақал-мәтел)
420
+ Өз білмегеніңді кісіден сұра, Үлкен жоқ болса кішіден сұра - білім туралы (мақал-мәтел)
421
+ Ақыл - тозбайтын тон, Білім – таусылмайтын кен - білім туралы (мақал-мәтел)
422
+ Білім арзан, білу қымбат - білім туралы (мақал-мәтел)
423
+ Жаста оқыған оқуың - тасқа жазғанмен бірдей, Егде тартқанда оқыған оқуың - мұзға жазғанмен бірдей - білім туралы (мақал-мәтел)
424
+ Екпей егін шықпас, Үйренбей білім жұқпас - білім туралы (мақал-мәтел)
425
+ Наданмен дос болғанша, Кітаппен дос бол - білім туралы (мақал-мәтел)
426
+ Оқымаған бір бала, Оқыса екі бала - білім туралы (мақал-мәтел)
427
+ Ұстаздан шәкірт озар - білім туралы (мақал-мәтел)
428
+ Алтын алма, білім ал - білім туралы (мақал-мәтел)
429
+ Ғылым - теңіз, білім - қайық - білім туралы (мақал-мәтел)
430
+ Тіліңмен жүгірме, біліммен жүгір - білім туралы (мақал-мәтел)
431
+ Көп жасаған білмейді, көп көрген біледі - білім туралы (мақал-мәтел)
432
+ Білімді өлсе, Қағазда аты қалар Ұста өлсе, Істеген заты қалар - білім туралы (мақал-мәтел)
433
+ Өнер - ағып жатқан бұлақ, Ілім - жанып тұрған шырақ - білім туралы (мақал-мәтел)
434
+ Білімді бесіктен тесікке дейін ізден - білім туралы (мақал-мәтел)
435
+ Жердің сәні - егін, Ердің сәні - білім - білім туралы (мақал-мәтел)
436
+ Өмірдің өзі - ұлы ұстаз - білім туралы (мақал-мәтел)
437
+ Білім басы - бейнет, соңы - зейнет - білім туралы (мақал-мәтел)
438
+ Ілім - бұлақ Білім - шырақ - білім туралы (мақал-мәтел)
439
+ Оқусыз білім жоқ, Білімсіз күнің жоқ - білім туралы (мақал-мәтел)
440
+ Оқу инемен құдық қазғандай - білім туралы (мақал-мәтел)
441
+ Оқу түбі тоқу - білім туралы (мақал-мәтел)
442
+ Ойнада күл, Оқыда біл - білім туралы (мақал-мәтел)
443
+ Білім - ер азығы, Ер - ел азығы - білім туралы (мақал-мәтел)
444
+ Оқу - білім азығы, Білім - ырыс қазығы - білім туралы (мақал-мәтел)
445
+ Оқу - білім бұлағы, Білім - өмір шырағы - білім туралы (мақал-мәтел)
446
+ Білімдіге дүние жарық, Білімсіздің күні қаріп - білім туралы (мақал-мәтел)
447
+ Білім таппай мақтанба, Өнер таппай баптанба - білім туралы (мақал-мәтел)
448
+ Көргеннен көрмегенің көп Білгеннен білмегенің көп - білім туралы (мақал-мәтел)
449
+ Білім алып құрасын, Еңбек етіп сұрасын - білім туралы (мақал-мәтел)
450
+ Білім ауысады, Ырыс жұғысады - білім туралы (мақал-мәтел)
451
+ Біреу білмегеңді, біреу білер, Біреу жылайтынға, біреу күлер - білім туралы (мақал-мәтел)
452
+ Туа білмейді, жүре біледі - білім туралы (мақал-мәтел)
453
+ Білімдіден ақыл шығар Ақылды қарттан нақыл шығар - білім туралы (мақал-мәтел)
454
+ Қарғыстың ең жаманы: Өзің білме, білгеннің тілін алма - білім туралы (мақал-мәтел)
455
+ Қой асығы демей-ақ Қолыңа толса, сақа тұт, Жасы кіші демей-ақ Ақылы асса, аға тұт - білім туралы (мақал-мәтел)
456
+ Қолдағы бар алтынның қадірі жоқ - білім туралы (мақал-мәтел)
457
+ Ақыл азбайды, Білім тозбайды - білім туралы (мақал-мәтел)
458
+ Сақтықты соқырдан үйрен, Кішілікті түйеден үйрен - білім туралы (мақал-мәтел)
459
+
460
+ Ел көркі — мал, Өзен көркі — тал - ел халық туралы (мақал-мәтел)
461
+ Азған елдің баласы бірін-бірі жамандар, қақпан құрып алдына құлатуға амалдар - ел халық туралы (мақал-мәтел)
462
+ Озған елдің баласы бірін-бірі "батыр" дер, қойны-қоншы құйылып, толып тұрған ақыл дер - ел халық туралы (мақал-мәтел)
463
+ Аз қойда айран бар, өре жоқ, Аз елде азар бар, төре жоқ - ел халық туралы (мақал-мәтел)
464
+ Айрылған болсаң еліңнен, қуатың кетер беліңнен - ел халық туралы (мақал-мәтел)
465
+ Айрылған ел — азады, Қосылған ел — озады - ел халық туралы (мақал-мәтел)
466
+ Ақбөкенді "жатыр" деме, Көшкен елді "отыр" деме - ел халық туралы (мақал-мәтел)
467
+ Акқу көлге, ер елге паналайды - ел халық туралы (мақал-мәтел)
468
+ Арқа сүйер елің болсын, Аунап жатар жерің болсын - ел халық туралы (мақал-мәтел)
469
+ Алысып ойнар теңің болсын, Сүңгіп бойлар көлің болсын - ел халық туралы (мақал-мәтел)
470
+ Арша өскен жерінде, Азамат өскен еліңде - ел халық туралы (мақал-мәтел)
471
+ Атауы кеткен елдің матауы кетеді - ел халық туралы (мақал-мәтел)
472
+ Бабын тапсаң: байлық — жерде, береке, салтанат — елде - ел халық туралы (мақал-мәтел)
473
+ Бақа көлінде патша, Балық суында патша, Жігіт елінде патша - ел халық туралы (мақал-мәтел)
474
+ Бақа көлін сүйеді, Бұлдырық шөлін сүйеді, - ел халық туралы (мақал-мәтел)
475
+ Ер жігіт елін сүйеді - ел халық туралы (мақал-мәтел)
476
+ Білек түр де еңбек ет, Етек түр де елге жет - ел халық туралы (мақал-мәтел)
477
+ Дос та елден, жау да елден (Дулат) - ел халық туралы (мақал-мәтел)
478
+ Ел аралаған сыншы болар, Орман аралаған үйші болар - ел халық туралы (мақал-мәтел)
479
+ Ел артындағы шаң жұтады, Ел алдындағы май жұтады - ел халық туралы (мақал-мәтел)
480
+ Ел ауызы дуалы, Көп ауызы куәлі - ел халық туралы (мақал-мәтел)
481
+ Ел барда ер қор болмас, Ер барда ел қор болмас - ел халық туралы (мақал-мәтел)
482
+ Ел боламын десең — бесігіңді түзе - ел халық туралы (мақал-мәтел)
483
+ Ел бұзылса салады шайтан өрнек (Абай) - ел халық туралы (мақал-мәтел)
484
+ Елге берсең асыңды ел қадірлер басыңды Итке берсең асыңды ит мүжиді басыңды - ел халық туралы (мақал-мәтел)
485
+ Елге дұшпан жерге сыймас, Жерге дұшпан елге сыймас - ел халық туралы (мақал-мәтел)
486
+ Елге, елек те керек, желек те керек - ел халық туралы (мақал-мәтел)
487
+ Елге ел қосылса — құт, Желге сел қосылса — жұт - ел халық туралы (мақал-мәтел)
488
+ Елге ерсі іс істеме - ел халық туралы (мақал-мәтел)
489
+ Елге жақса қылығың — елдің іші тынымың Елге жақпаса қылығың — үзіледі жұлының - ел халық туралы (мақал-мәтел)
490
+ Елге келген жұмыска: жақсы жүрер қайысып, жаман жүрер майысып (Майлықожа) - ел халық туралы (мақал-мәтел)
491
+ Елге қылған жақсылық еленбей қалмайды, Еңбек еткен ерінбей кенелмей қалмайды - ел халық туралы (мақал-мәтел)
492
+ Елге мал көптік қылмайды, Жерге тал көптік қылмайды, Тарыға май көптік қылмайды, Күрішке су көптік қылмайды - ел халық туралы (мақал-мәтел)
493
+ Елге сыймаған жерге сыймайды - ел халық туралы (мақал-мәтел)
494
+ Ел даусыз болмайды, Ер жаусыз болмайды - ел халық туралы (мақал-мәтел)
495
+ Елде болса ерінге тиеді, Ауылда болса ауызға тиеді - ел халық туралы (мақал-мәтел)
496
+ Ел дегенде езіліп, жұрт дегенде жұмылып істе - ел халық туралы (мақал-мәтел)
497
+ Елді ерке бұзады, Етті желке бұзады - ел халық туралы (мақал-мәтел)
498
+ Елді есі кеткен жамандайды - ел халық туралы (мақал-мәтел)
499
+ Елді жерде түлкі аштан өлмес - ел халық туралы (мақал-мәтел)
500
+ Елді жер — еңісті жер, Еңісті жер — жемісті жер - ел халық туралы (мақал-мәтел)
501
+ Елді қу бұзады, Сүтті су бұзады - ел халық туралы (мақал-мәтел)
502
+ Елдің даңқын қонағы шығарар, Жердің даңқын бұлағы шығарар - ел халық туралы (мақал-мәтел)
503
+ Елдің елдігі ерінен танылар, Елдің байлығы жерінен танылар - ел халық туралы (мақал-мәтел)
504
+ Елдің көзі елу - ел халық туралы (мақал-мәтел)
505
+ Елдің күші елу батпан - ел халық туралы (мақал-мәтел)
506
+ Елдің күші селдің күші - ел халық туралы (мақал-мәтел)
507
+ Елдің іші береке, Көптің іші мереке - ел халық туралы (мақал-мәтел)
508
+ Елді сөкпе, кенді төкпе - ел халық туралы (мақал-мәтел)
509
+ Ел ебелек емес, Ер көбелек емес - ел халық туралы (мақал-мәтел)
510
+ Ел-елдің бөрі жақсы, өз елің бәрінен де жақсы - ел халық туралы (мақал-мәтел)
511
+ Еленем десең елге жақ, Жер емем десең жерге жақ - ел халық туралы (мақал-мәтел)
512
+ Елеулі болғың келсе елден ас - ел халық туралы (мақал-мәтел)
513
+ Ел жаусыз болмас, Жер таусыз болмас - ел халық туралы (мақал-мәтел)
514
+ Ел-жүртыңның қадірін, Іс түскенде білерсің - ел халық туралы (мақал-мәтел)
515
+ Cары тонның қадірін, Қыс түскенде білерсің - ел халық туралы (мақал-мәтел)
516
+ Тозған елді там жияр - ел халық туралы (мақал-мәтел)
517
+ Толған ел тарихын таспен жазады, Тозған ел тарихын жаспен жазады - ел халық туралы (мақал-мәтел)
518
+ Шетте жүріп тарығарсың, өз елінді сағынарсың - ел халық туралы (мақал-мәтел)
519
+ Іргесі берік елді жау алмас, Дауысы бірге елді дау алмас - ел хал��қ туралы (мақал-мәтел)
520
+ Халық ханға бағынғанда - бала, Ашуланғанда - әке - ел халық туралы (мақал-мәтел)
521
+ Халықтан аспа, жамандыққа баспа - ел халық туралы (мақал-мәтел)
522
+ Қарға тамырлы қазақ Қазақ ауылы қарайлас, Шеру соңы орайлас - ел халық туралы (мақал-мәтел)
523
+ «Қазақ» десең, өзіңе тиеді, «Соқыр» десең, көзіне тиеді Қазақ, қырғыз бір туған, Сарт шіркінді кім туған? Қазақ қартайса, түйе бағады, Қарақалпақ қартайса, томар қазады Түйеге мінген қазақ Төрт ауыз өлең біледі - ел халық туралы (мақал-мәтел)
524
+ Ноғай, қазақ - бір кісі Қазақтың айраны көп, Орыстың мейрамы көп Қазақ байыса, қатын алады, Өзбек байыса, үй салады Сары орыс, сары орыстың бәрі орыс Кәрі орыс мұсылман болмайды Орыстың ойыны жаман, Шошқаның мойыны жаман - ел халық туралы (мақал-мәтел)
525
+ Орыспен жолдас болсаң, Жаныңда айбалтаң болсын Қара қытай қаптаса, Сары орыс өз әкеңдей көрінер Қытай көп пе, қыпшақ көп пе? Өзбек - өз ағам, сарт - садағам - ел халық туралы (мақал-мәтел)
526
+ Өзбектің кигенін ал, Қазақтың мінгенін ал - ел халық туралы (мақал-мәтел)
knowledge-base/proverbs/proverbs4.txt ADDED
@@ -0,0 +1,447 @@
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
+ Құс қанатымен ұшады, құйрығымен қонады - құстар туралы (мақал-мәтел)
2
+ Ит тамағы үшін жүгіреді Құс тамағы үшін ұшады - құстар туралы (мақал-мәтел)
3
+ Тоты құс бойына қарап зорланады, аяғына қарап қорланады - құстар туралы (мақал-мәтел)
4
+ Қыран құс шашып жейді, қара құс басып жейді - құстар туралы (мақал-мәтел)
5
+ Қыран құстың баласы ұшса келмес ұяға - құстар туралы (мақал-мәтел)
6
+ Құс баласы қырымға қарайды Қаршыға ілген қазға сын - құстар туралы (мақал-мәтел)
7
+ Қаршығалыға қоян кездеспейді, Жарақтыға жау жолықпайды - құстар туралы (мақал-мәтел)
8
+ Жарқанатқа жарықтан қараңғы артық - құстар туралы (мақал-мәтел)
9
+ Қаз келсе, жаз келер, Қарға келсе, қатқақ келер - құстар туралы (мақал-мәтел)
10
+ Шағала келмей жаз болмас, Шаңқан келмей, боз болмас - құстар туралы (мақал-мәтел)
11
+ Жапалақ мақтанса, Жардан қоян алдым дер Жаман мақтанса, Жақсының жағасынан алдым дер - құстар туралы (мақал-мәтел)
12
+ Қарға қарғаның көзін шұқымас - құстар туралы (мақал-мәтел)
13
+ Қыран құс қисық ұшып, түзу ілер - құстар туралы (мақал-мәтел)
14
+
15
+ Ер қадірін ер білер, Зер қадірін зергер білер - өнер туралы (мақал-мәтел)
16
+ Жігіт адамға жетпіс өнер де аз - өнер туралы (мақал-мәтел)
17
+ Жігіт көркі — өнер - өнер туралы (мақал-мәтел)
18
+ Қыз еркем кестесімен көркем, Ұл еркем өнерімен көркем - өнер туралы (мақал-мәтел)
19
+ Ата өнері — балаға мұра - өнер туралы (мақал-мәтел)
20
+ Ұстаны соққан пышағынан таниды - өнер туралы (мақал-мәтел)
21
+ Шеберлікке шек жоқ - өнер туралы (мақал-мәтел)
22
+ Қазаншының өз еркі Қайдан құлақ шығарса - өнер туралы (мақал-мәтел)
23
+ Күшіңе сенбе, ісіңе сен - өнер туралы (мақал-мәтел)
24
+ Қолы білген құм үстінен кеме жүргізер - өнер туралы (мақал-мәтел)
25
+ Киім пішсең кең піш, Тарылтуың оңай Темір кессең қысқа кес, Ұзартуың оңай - өнер туралы (мақал-мәтел)
26
+ Өнерліге есік ашық - өнер туралы (мақал-мәтел)
27
+ Көлеңкеге қарап көйлек пішпес болар - өнер туралы (мақал-мәтел)
28
+ Шебердің қолы көпке ортақ - өнер туралы (мақал-мәтел)
29
+ Қалауын тапса, қар жанар - өнер туралы (мақал-мәтел)
30
+ Болат біз қап түбінде қалмас - өнер туралы (мақал-мәтел)
31
+ Алтынды ала білген бөле де біледі - өнер туралы (мақал-мәтел)
32
+ Еңбек ептілікті сүйеді - өнер туралы (мақал-мәтел)
33
+ Өтпес пышақ қол кесер - өнер туралы (мақал-мәтел)
34
+ Өнерлінің өзегі талмас - өнер туралы (мақал-мәтел)
35
+ Өнерпаздың он қолы бар - өнер туралы (мақал-мәтел)
36
+ Қол өнері — кілемде, Сөз өнері - өлеңде - өнер туралы (мақал-мәтел)
37
+ Оймақ пішсең де ойлап піш - өнер туралы (мақал-мәтел)
38
+ Әр нәрсеге асық болғанша, Бір нәрсеге машық бол - өнер туралы (мақал-мәтел)
39
+ Күш жақсы, күштен іс жақсы - өнер туралы (мақал-мәтел)
40
+ Жігітке жеті өнер аз, жетпіс өнер көп емес - өнер туралы (мақал-мәтел)
41
+ Шеберді шеге қағысынан таны - өнер туралы (мақал-мәтел)
42
+ Өнерлінің өрісі ұзақ - өнер туралы (мақал-мәтел)
43
+ Өнерлінің қолы алтын, Өлеңшінің сөзі алтын - өнер туралы (мақал-мәтел)
44
+ Асыл тастан шығады, Өнер жастан шығады - өнер туралы (мақал-мәтел)
45
+ Ө��ер өрге жүзгізеді - өнер туралы (мақал-мәтел)
46
+ Ақыл көпке жеткізер, Өнер көкке жеткізер - өнер туралы (мақал-мәтел)
47
+ Өнерлі жігіт өрде озар, Өнерсіз жігіт жер соғар - өнер туралы (мақал-мәтел)
48
+ Жантақтан ине, жаңқадан түйме жасаған - өнер туралы (мақал-мәтел)
49
+ Темірге тіл, жаңқаға жан бітіретін - өнер туралы (мақал-мәтел)
50
+ Шешеннің сөзі мерген, шебердің көзі мерген - өнер туралы (мақал-мәтел)
51
+ Ерінбеген етікші болады - өнер туралы (мақал-мәтел)
52
+ Өнерліге өлім жоқ - өнер туралы (мақал-мәтел)
53
+ Қайратыңа әдісіңді жолдас ет - өнер туралы (мақал-мәтел)
54
+ Қолың ұста болсын, сөзің қысқа болсын - өнер туралы (мақал-мәтел)
55
+ Тамызығын тапсаң, тас та жанады - өнер туралы (мақал-мәтел)
56
+
57
+ Көл көлге құяды, Сел селге құяды — шұқанаққа дым да жоқ - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
58
+ Көлмін деп көпіресің ішінде бір балығың жоқ - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
59
+ Көл тартылса кұс қашар - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
60
+ Казғанмен су шықпайды қыр басынан(Біржан сал) - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
61
+ Қара суға жапалақтап қар жауса қара балық ұрық салады - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
62
+ Құдық қазсаң көлді каз, көл суалмай суалмас (Ақтамберді жырау) - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
63
+ Қыдырдың қасыңда болғанша, бұлақтың басында бол - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
64
+ От — арық, су — семіз - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
65
+ Өзен ақса — көл, Дария ақса — сел - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
66
+ Өзен бойы тұрғанда өзге жерге қонбаңыз - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
67
+ Өзен жағалағанның өзегі талмас - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
68
+ Өзен-суға жарасқан қамысы мен қоғасы, Қарияға жарасқан аузындағы тобасы - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
69
+ Өзен суын жаңбыр тасытады, Адам қадірін еңбек асыртады - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
70
+ Өзен ұзақ ағады бұлағы болса басында, Іздеген бақыт табады жалықпаса жасында - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
71
+ Ағын су арнасын табады - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
72
+ Ағын су бал татыр, Ақ шабағы май татыр - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
73
+ Ағын су жолын табады, Ақ адам оңын табады - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
74
+ Ақ қар көп болса — ақ нан көп - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
75
+ Ақпаса су бұзылады - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
76
+ Алпыс күн тасыған су алты күнде қайтар - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
77
+ Арық бар жерде су бар, Су бар жерде ну бар - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
78
+ Арық қазбасаң су келмейді - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
79
+ Бұлағы болмаса өзен де саркылар - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
80
+ Бұлақ көрсең көзін аш - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
81
+ Бүлаққа бүлақ қосылса — "егізбіз" дейді, Көлге көл қосылса — "теңізбіз" дейді - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
82
+ Дария арам болмайды ит қанша сигенмен - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
83
+ Дария басы — бұлақ - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
84
+ Дария толы су болса ит тілімен су ішер - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
85
+ Жеті күн жауған жаңбырдан желіп өткен су артық (Кыпшақ Сейітқұл) - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
86
+ Иірімі жоқ суда�� иірілген балық не табады? - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
87
+ Көлдің көркі — құрақ, Таудың көркі — бұлақ - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
88
+ Көл жағалағанның көні кеппес - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
89
+ Сағадағы су ішеді, Аяқтағы у ішеді - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
90
+ Сай қуалап су ағар, Жел қуалап от жанар - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
91
+ Сасық суда жайын жоқ, Олжа малда қайыр жоқ - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
92
+ Саяз су сарқырап ағады - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
93
+ Су аққан жерінен ағар, шөп шыққан жеріне шығар - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
94
+ Су ақса — сайына, Жылқы жоғалса — үйіріне - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
95
+ Су анасы — бұлақ, Сөз анасы — құлақ - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
96
+ Су аяғы — құрдым - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
97
+ Су байлық — алты айлық, Қар байлық — үш айлық - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
98
+ Су бар жерде ырыс бар: ұстап балық жейсің, ақ бидай егіп, нанын жейсің - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
99
+ Су басынан бұзылады - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
100
+ Су басынан тынады, Балық басынан шіриді - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
101
+ Су бергеннің сауабы бар, Су төккеннің жауабы бар - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
102
+ Су бермегенге сүтіңді бер — ақ ниетінді білсін - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
103
+ Су болмай балық аулауга болмас, Жүз жыртпай дау даулауға болмас - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
104
+ Суға кеткен тал қармайды - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
105
+ Суға салған тонның енді аяйтын несі қалды? - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
106
+ Суға тері и болмас, Сұғанақ жігіт би болмас - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
107
+ Судағы балыққа қуанба, өлі сенікі емес - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
108
+ Су — диханның каны, Жер — қолыңдағы наның - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
109
+ Судың басы бұлақ болса, аяғы құяр теңізге Жақсыдан жаман туса да, тартпай қоймас негізге - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
110
+ Судың да сұрауы бар - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
111
+ Судың жолын құм бөгер, Ердің жолын сұм бөгер - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
112
+ Судың терең саязын ағысынан білерсің, Аттың жақсы, жаманын шабысынан білерсің - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
113
+ Судың түбін шым бекітеді, Сөздің түбін шын бекітеді - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
114
+ Суды өзі кешіп ішпей мал қоңданбайды, Шөпті өзі орып жемей мал жонданбайды - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
115
+ Суды шым бөгейді, дауды қыз бөгейді - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
116
+ Суды шым тоқтатар, Сөзді шын тоқтатар - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
117
+ Су жүрген жер молшылық, абат емей немене Жақсылардың сөздері қанат емей немене - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
118
+ Су жүрген жер шүлен - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
119
+ Су — зер, сушы — зергер - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
120
+ Су кезегінен қалған он екі ай аш - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
121
+ Су келтірер мәрт кісі, Егін егер ер кісі - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
122
+ Су кетсе тас қалады, Сүрме кетсе қас қалады - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
123
+ Су — қан, еңбек — жан - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
124
+ Су қатайса мұз болар (Марабай ақын) - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
125
+ Сулы жердің қасиеті сағасында, Нулы жердің қасиеті ағашында - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
126
+ Сулы жер қүрақсыз болмас, Таулы жер бүлақсыз болмас - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
127
+ Сулы жер — нулы жер, Бұлақты жер — тұрақты жер - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
128
+ Сумен ойнама — батарсың, Отпен ойнама — жанарсың - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
129
+ Су патшасы — мұрап, Түн патшасы — шырақ - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
130
+ Су перісі сұлтан - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
131
+ Сусағанның түсіне су кіреді - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
132
+ Су сағасы — бұлақ, Сөз сағасы — құлақ - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
133
+ Су сүреңін табады - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
134
+ Сусыз жердің оты арам - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
135
+ Сусыз жердің шөбі сұйық, Суайт адамның сөзі сүйық - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
136
+ Сусыз өмір жоқ, Отсыз темір жоқ - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
137
+ Су тасыса жиегіне, Ер тасыса еліне - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
138
+ Су түбіне жетпейсің бойлағанмен, Ой түбіне жетпейсің ойлағанмен - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
139
+ Суы ащы теңізден томар да болса көл артык, - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
140
+ Суы бардың буы бар - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
141
+ Суымен Жайық әдемі, Ескегімен қайық әдемі - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
142
+ Су ырыстың көзі, Еңбек кірістің көзі - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
143
+ Су ішетін арығы жоқ еддің сүзіп алатын балығы жоқ - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
144
+ Су ішкен құдығыңа түкірме - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
145
+ Сылдырсыз аққан судан без - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
146
+ Терең құдықтың суы тәтті - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
147
+ Терең судың ағысы білінбес - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
148
+ Терлей-терлей тоған байласаң қызара бөртіп су ішерсің - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
149
+ Толықсып акқан дария — мейірманды қария - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
150
+ Түнгі су — ну, күңдізгі су — бу - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
151
+ Шөлдегі шұқанақ суға тоймас - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
152
+ Шөлдеп ішкен қара су шекер емей немене Тебінгенмен біткен мал бекер емей немене - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
153
+ Шөл жағалап қонба, көл жағалап қон - өзен көл туралы (мақал-мәтел)
154
+
155
+ Сөздің көркі – мақал, Иектің көркі – сақал - сөз туралы (мақал-мәтел)
156
+ Түйенің бурасы жақсы, Сөздің турасы жақсы - сөз туралы (мақал-мәтел)
157
+ Қымбат дүние қолға түсе бермейді, Қымбат сөз ауызға түсе бермейді - сөз туралы (мақал-мәтел)
158
+ Күн шалмас қараңғы көңілді сөз шалады, Күн жылытпас сұм жүректі сөз жылыта алады - сөз туралы (мақал-мәтел)
159
+ Асыл сөзге өлім жоқ - сөз туралы (мақал-мәтел)
160
+ Көп сөз ұтпайды, Дөп сөз ұтады - сөз туралы (мақал-мәтел)
161
+ Сөйлей-сөйлей шешен болар, Көре-көре көсем болар - сөз туралы (мақал-мәтел)
162
+ Жалғыз сөйлеген жігіт шешен - сөз туралы (мақал-мәтел)
163
+ Сөз асылы – мақал - сөз туралы (мақал-мәтел)
164
+ Ақын тілі – наркескен - сөз туралы (мақал-мәтел)
165
+ Ақынның хаты өлмейді, Жақсының аты өлмейді - сөз туралы (мақал-мәтел)
166
+ Сөз тапқанға қолқа жоқ - сөз туралы (мақал-мәтел)
167
+ Шешеннің тілі – семсердің жүзі - сөз туралы (мақал-мәтел)
168
+ Отыз тістен шыққан сөз, Отыз руға тарайды - сөз туралы (мақал-мәтел)
169
+ Тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні бар - сөз туралы (мақал-мәтел)
170
+ Сөзге сөз келгенде сөйлемесе, атасы өледі - сөз туралы (мақал-мәтел)
171
+ Сөз жіп, созсаң кете береді - сөз туралы (мақал-мәтел)
172
+ Аузы қисық болса да, байдың баласы сөйлесін - сөз туралы (мақал-мәтел)
173
+ Сөз тапқанға қолқа жоқ - сөз туралы (мақал-мәтел)
174
+ Адамның өзі жетпеген жерге сөзі жетеді - сөз туралы (мақал-мәтел)
175
+ Мал шөпке, адам сөзге тоқтайды - сөз туралы (мақал-мәтел)
176
+ Ойнап сөйлесең де, ойлап сөйле - сөз туралы (мақал-мәтел)
177
+ Жақсы сөз жан сүйіндірер, Жаман сөз жан күйіндірер - сөз туралы (мақал-мәтел)
178
+ Байлауы жоқ шешеннен, Үндемеген есті артық Бәйгі алмаған жүйріктен, Белі жуан бесті артық - сөз туралы (мақал-мәтел)
179
+ Жылы-жылы сөйлесе жылан да інінен шығады - сөз туралы (мақал-мәтел)
180
+ Арық айтып, семіз шық - сөз туралы (мақал-мәтел)
181
+ Адам аласынан сөз аласы жаман, Оттың шаласына сөз таласы жаман - сөз туралы (мақал-мәтел)
182
+ Сөйлегенше – сөзіңе өзің қожа, Сөйлеген соң - өзіңе сөзің қожа - сөз туралы (мақал-мәтел)
183
+ Шебердің қолы ортақ, Шешеннің тілі ортақ - сөз туралы (мақал-мәтел)
184
+ Жақсы байқап сөйлейді, Жаман шайқап сөйлейді - сөз туралы (мақал-мәтел)
185
+ Ат айналып иесін табар, Сөз айналып жүйесін табар - сөз туралы (мақал-мәтел)
186
+ Жақсы адам ел ырысы, Жақсы сөз жанның тынысы - сөз туралы (мақал-мәтел)
187
+ Сөз сүйектен өтеді, Таяқ еттен өтеді - сөз туралы (мақал-мәтел)
188
+ Ұлы сөзде ұят жоқ - сөз туралы (мақал-мәтел)
189
+ Ауруда — шаншу жаман, Сөзде — қаңқу жаман - сөз туралы (мақал-мәтел)
190
+ Ала сөйлеп, ұлыққа жаққанша, Адал сөйлеп, жұртқа жақ - сөз туралы (мақал-мәтел)
191
+ Артында баласы қалса, көзі қалды де, Артында сөзі қалса, өзі қалды де - сөз туралы (мақал-мәтел)
192
+ Қылышынан қан тамған батырды, Тілінен бал тамған ақын алады - сөз туралы (мақал-мәтел)
193
+ Дәлдеп атып жауды өлтір, Дәлдеп айтып дауды өлтір - сөз туралы (мақал-мәтел)
194
+ Тілге шешен — іске мешел - сөз туралы (мақал-мәтел)
195
+ Жалғыздық құдайға жарасар, Көпсөзділік құранға жарасар - сөз туралы (мақал-мәтел)
196
+ Көңілдегі құпияны - Көзің айтып қояды, Көп сөйлеген күпілдеп - Сөзің айтып қояды - сөз туралы (мақал-мәтел)
197
+ Орынды айтылған сөз - Орнына қағылған шеге сияқты - сөз туралы (мақал-мәтел)
198
+ Әзілде кек жоқ, Өсекте шек жоқ - сөз туралы (мақал-мәтел)
199
+ Тілде тиек жоқ, Ауызда жиек жоқ - сөз туралы (мақал-мәтел)
200
+ Қысыр сөзде қырсық көп - сөз туралы (мақал-мәтел)
201
+ Өсекшінің тілі қышып тұрады - сөз туралы (мақал-мәтел)
202
+ Ауызбен орақ орғанның белі ауырмайды - сөз туралы (мақал-мәтел)
203
+ Байлауы жоқ шешеннен, үндемеген есті артық - сөз туралы (мақал-мәтел)
204
+ Ақынның тілі қылыштан өткір, қылдан нәзік - сөз туралы (мақал-мәтел)
205
+ Көп сөз — есекке жүк - сөз туралы (мақал-мәтел)
206
+ Ділмардың сөзі ұстаның бізінен өткір - сөз туралы (мақал-мәтел)
207
+ Шешендік күші — шындық - сөз туралы (мақал-мәтел)
208
+ Сөзшеңді үндемеген жеңеді - сөз туралы (мақал-мәтел)
209
+ Мылжың үндемесе басы ауырады - сөз туралы (мақал-мәтел)
210
+ Аз сөйлесең де саз сөйле - сөз туралы (мақал-мәтел)
211
+ Отқа барған әйелдің - отыз ауыз сөзі бар - сөз туралы (мақал-мәтел)
212
+ Түймедейді түйедей етіп - сөз туралы (мақал-мәтел)
213
+ Ине көзінен сынады, Шешен сөзінен сынады - сөз туралы (мақал-мәтел)
214
+ Көп сөйлесең тақылдақ дер, Сөйлемесең ақымақ дер - сөз туралы (мақал-мәтел)
215
+ Аузымен астау шапқан Қолымен жаңқа жара алмас - сөз туралы (мақал-мәтел)
216
+ Ауыз — дарбаза, сөз — самал, Құдай ұрғанға не амал - сөз туралы (мақал-мәтел)
217
+ Тілменен тікен тартып болмайды - сөз туралы (мақал-мәтел)
218
+ Ұялмас бетке талмас жақ береді - сөз туралы (мақал-мәтел)
219
+
220
+ Бала тәрбиесі бесіктен - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
221
+ Қар қылаумен өседі, Бала сылаумен өседі Таяқтау оңай, тәрбиелеу қиын - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
222
+ Тұңғышыңды дұрыс үйретсең, Соңғылары өздері үйренеді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
223
+ Алдыңғы арбаның доңғалағы қайда жүрсе, Соңғы арбаның доңғалағы сонда жүреді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
224
+ Ағадан - ақыл, атадан - нақыл - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
225
+ Ізет - ініден, әділдік - ағадан - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
226
+ Мейірімділікті анадан үйрен, Әділдікті данадан үйрен - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
227
+ Аяз би әліңді біл, Құмырсқа жолыңды біл - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
228
+ Әкесі ұлын ұрып, түзетеді, Анасы қызын ұрып, жүдетеді Аз-аздан үйреніп дана болар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
229
+ Дұрыс қанаттанған түзу ұшар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
230
+ Балаға өз тіліңмен сөйлеме, Өз тілімен сөйле - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
231
+ Балапан ұяда не көрсе, Ұшқанда соны іледі - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
232
+ Тәрбиелі адам тағаланған атпен тең - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
233
+ Балаға байқап сөйлесең, ақылыңа көнер, Байқамай шет сөйлесең, көп ішінде өлер - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
234
+ Көш жүре түзелер - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
235
+ Әркім өз бойына тон пішеді Көлеңкеге қарап көйлек пішпес болар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
236
+ Қызы анадан үйренбей өнеге алмас, Ұлы атадан үйренбей сапар шекпес - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
237
+ Ана сүтімен бітпеген қасиет Тана сүтімен сіңбейді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
238
+ Әдептілік - әдемілік - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
239
+ Әдептілік белгісі - иіліп сәлем бергені - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
240
+ Әдепсіз өскен адамнан Тәртіппен өскен тал артық Әдепсіз аяқ боқ басарӘдеп әдет емес, жөн - әдет Дәстүрдің озығы бар, тозығы бар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
241
+ Тозаң басқан құдық та бір, Тозығы жеткен ғұрып та бір Ағаштан ағаш сәнін алады, Адамнан адам тәлім алады Жақсыға ізет, Жаманды күзет Ас ішсең, аяғыңды жина - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
242
+ Үйге кіргенде дыбыс қыл, Ентелемей дұрыс кір - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
243
+ Бір адамға қадірің жүрмесе, Екі адамға күлкі боларсың - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
244
+ Үйден ұзап шықсаң, Қатыныңа қадірің артады - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
245
+ Ауылдан ұзап шықсаң, Жақыныңа қадірің артады - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
246
+ Өз қадірін білмеген, Қадірлінің қадірін білмес - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
247
+ Болмасаң да ұқсап бақҚадіріңді білмегенге қадіріңді кетірме - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
248
+ Бүгінгі ашуыңды ертеңге қалдыр Тақиялы бас талайды көреді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
249
+ Кісі есігі - темір (тоң) есік - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
250
+ Тәтті өмірдің сұрауы қатты - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
251
+ Тек жүрсең - тоқ жүресің - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
252
+ Гүл бар жерде тікен бар Отырған адам үйге кіргенге орын берер - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
253
+ Қамысты бос ұстасаң қол кесер Ине өткен жерден жіп те өтеді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
254
+ Құрмет етсең - құрмет көресің Бас - тымақтың үлгісі - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
255
+ Сұрағаннан берген артық Шүкіршілік қылғанның ырысы артық - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
256
+ Біреу білмегенді біреу біледі, Біреу жылайтынға біреу күледі Бес саусақ бірдей емес - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
257
+ Тәттінің дәмсізі, балдың уы бар Алтын мен күміс, әманда, таспен бірге жатады - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
258
+ Ағадан қалғанды іні киіп өседі, Ападан қалғанды сіңлі киіп өседі, Көрмегендерін ойына түйіп өседі - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
259
+ Өз білмегеніңді кісіден сұра, Үлкен болмаса, кішіден сұраОтының болмаса, көршіден сұра, Өзің білмесең, кісіден сұра - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
260
+ Көрегенді көнеден сұра, Көне білмесе, көп жүргеннен сұра - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
261
+ Көргенді кісі көргенін айтар, Көргенсіз кісі бергенін айтар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
262
+ Көргені бар көргенін істейді, Көргені жоқ ойына келгенін істейді Көз көруге, құлақ естуге тоймайды - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
263
+ Көргенсіз десе кек тұтпа, Көргеніңнен көрмегенің көп Көргенсіз дегенге ашуланба, Көрмей білмейсің - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
264
+ Көрген көргенін істейді, Көсеу түрткенін істейді Көрмегенге көсеу таң - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
265
+ Көп жасаған білмейді, Көп көрген біледі - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
266
+ Көргеннен көрмегенің көп, Білгеннен білмегенің көп - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
267
+ Сыпырғышың жаман болса, шаңға өкпелеме - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
268
+ Қатаң болсаң, қашады,Босаң болсаң, аяққа басады - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
269
+ Адасқанды артындағысы біледі, Жаңылғанды жанындағысы біледі - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
270
+ Бұрынғының адамынан ақыл сұра, Бұрын қонғаннан қоныс сұра - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
271
+ Тазалық - иманның жартысы - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
272
+ Қарғыстың ең жаманы - Өзің білме, білгеннің тілін алма - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
273
+ Өзіңнен бір жас үлкеннен ақыл сұра - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
274
+ Май пілікті көмсе, шам сөнеді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
275
+ Елгезек екі айтқызбайды Ауру қалса да, әдет қалмайды - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
276
+ Сүйекпен кірген мінез сүйекпен кетеді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
277
+ Е��кі киімді баптағаның - Жаңа киімді сақтағаның - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
278
+ Бір елі ауызға екі елі қақпақ - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
279
+ Отқа салып ерітсең де, Алтын, сірә, жез болмас - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
280
+ Аяққа шұлғау қылсаң да, Асыл жібек бөз болмас - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
281
+ Қазаннан қара нәрсе жоқ, Ассаң, қарын тойдырар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
282
+ Қардан аппақ нәрсе жоқ, Ұстасаң, қолды тоңдырар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
283
+ Ауру емес, сау емес, Мінезді қалай жазамыз? - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
284
+ Өнегенің өрісі кең - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
285
+ Өзі жығылған өкінбес - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
286
+ Тайып жығылған таянып тұрар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
287
+ Пышағыңды өткір қайра, Не кесеріңді білмесең Көрінгенге сырыңды айтпа, Не десеріңді білмесең - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
288
+ Түкіргеннің де түбі бар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
289
+ Бұрау, бұраудың түбі - сұрау - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
290
+ Жыраққа қойсаң, жаныңнан аларсың - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
291
+ Қабағанға қаптырма, Тебегенге тептірме - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
292
+ Шам жарығы түбіне түспейді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
293
+ Үлкеннің әмірі уәжіп - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
294
+ Жаза баспас қадам жоқ, Жаңылмайтын адам жоқ Қолдан Құдай жасалмайды - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
295
+ Өрттің өзінен бұрын түтіні көзге түседі Кісі айыбын ашқаннан жапқан кісілік - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
296
+ Ақылдан жақын дос бар ма? - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
297
+ Ашудан жаман қас бар ма? - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
298
+ Жиырма бестен артық жас бар ма? Қымыздан дәмді ас бар ма? - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
299
+ Дарияға ат салмай тұрып өткелін тап - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
300
+ Тікен де гүлін қорғайды Екі аяқ бір етікке сыймайды - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
301
+ Қыста жалаңаш жатпа, Жазда өзің білесің - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
302
+ Шыбынға шоқпар көтермес болар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
303
+ Өткендерін ескерген - Өскендіктің белгісі - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
304
+ Өткендерін ұмытқан - Өшкендіктің белгісі - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
305
+ Жақсылықтың үлгісі - Жанып тұрған шамдай - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
306
+ Шешеннің сөзі - Ағып тұрған балдай - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
307
+ Ескі темір біз болмас, Ескі мата бөз болмас - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
308
+ Оң қолың сол қолыңа арашашы болсын - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
309
+ Үлкен үйдегі күлсе, Кіші үйдегі езу тартар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
310
+ Кетпеннің басын бассаң, Сабы өзіңе тиеді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
311
+ Тасты бассаң кетілер, Сазды бассаң жетілер - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
312
+ Әр елден келін келер, Әр түрлі ырым келер - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
313
+ Ырысңа қарай ұл өсер, Ананы көріп қыз өсер - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
314
+ Қызды асырай алмаған күң етер, Ұлды асырай алмаған құл етер - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
315
+ Қарағайға қарай тал өсер,Қатарына қарай бала өсерТаршылық адамды шынықтырады, Баршылық адамгершілікті ұмыттырадыТарш��лық болмай, кеңшілік болмайды - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
316
+ Ана алдында - құрмет, Ата алдында - қызмет - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
317
+ Жасы кіші ініні Ақылы асса, аға тұт - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
318
+ Жасы үлкен ағаны Жақсы сыйлап, жаға тұт - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
319
+ Жақсыға құрмет - Жас жаранға міндет - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
320
+ Ескі киім - жаңа киімнің қорғаушысы - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
321
+ Жоқ табылмайды емес, Іздеуі жетіспейді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
322
+ Адам бермейді емес, Сұрауы жетіспейді - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
323
+ Қанаттыға қақтырма, Тұмсықтыға шоқытпа Ұлы - ұрымға, қызы — Қырымға - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
324
+ Еменді и, иілетін кезінде, Баланы үйрет, үйренетін кезінде - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
325
+ Болат қынға тоқтайды, Тентек көпке тоқтайды, Жомарт жоққа тоқтайды - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
326
+ Салтын білмеген сауапты түсінбейдіЖаңылмайтын жан жоқ,Сүрінбейтін тұяқ жоқ - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
327
+ Үлкен иманды болса, Кіші ибалы болады - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
328
+ Қостың кішісі болғанша, Иттің күшігі болІстегенің маған жақсы, Үйренгенің өзіңе жақсы Әдеп бастауы - тәрбие - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
329
+ Ескіні еске алмай, жаңа жадыңа түспейді Атаңа не істесең, алдыңа сол келер - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
330
+ Жаман деген атпен жасағанша, Жақсы деген атпен жаныңды қи Жақсы атағыңды жоғалтқанша, Жұлыныңды үз - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
331
+ Құдай сұлу етпесе, бәрі бекер, Опа-далап бүгін жаққан ертең кетер - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
332
+ Қанағат қарын тойғызар, Қанағатсыз жалғыз атын сойғызар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
333
+ Сомсынғанға балға бар, Қомсынғанға Алла бар - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
334
+ Тәрбие — тәртіптің құлы, Тәртіпті - елдің құлы - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
335
+ Балаңды беске дейін патшаңдай сыйла, Он беске дейін құлыңдай жұмса,Он бестен асса, жан досыңдай құрметте - тәрбие туралы (мақал-мәтел)
336
+
337
+ Бай мақтанса табылар, Кедей мақтанса шабылар - байлық туралы (мақал-мәтел)
338
+ Жоқтық ұят емес, Байлық мұрат емес Байдың қатыны өлсе, төсек жаңғырар, Жарлының қатыны өлсе, басы қаңғырар - байлық туралы (мақал-мәтел)
339
+ Жарлы болсаң да арлы бол - байлық туралы (мақал-мәтел)
340
+ Бірінші байлық – денсаулық, Екінші байлық – ақ жаулық, Үшінші байлық – он саулық - байлық туралы (мақал-мәтел)
341
+ Есіктегі ебейді кейбір тоқал жебейді - байлық туралы (мақал-мәтел)
342
+ Қас екеніңді қабағыңнан танимын, Сараң екеніңді табағыңнан танимын - байлық туралы (мақал-мәтел)
343
+ Өзі сұрағаннан сарқыт дәметпе - байлық туралы (мақал-мәтел)
344
+ Сараң да бір, сасық су да бір - байлық туралы (мақал-мәтел)
345
+ Етпен қарның тоқ, Ниетпен жаның тоқ - байлық туралы (мақал-мәтел)
346
+ Өзі тоймастың көзі тоймас - байлық туралы (мақал-мәтел)
347
+ Екі сараңның қолы бір-біріне әрең жетеді - байлық туралы (мақал-мәтел)
348
+ Алаған қолым береген - байлық туралы (мақал-мәтел)
349
+ Сараңның қолы қалтырауық - байлық туралы (мақал-мәтел)
350
+ Қас сараң өз тамағ��н өзінен тығады - байлық туралы (мақал-мәтел)
351
+ Сараңның асы піскенше, таудың тасы піседі - байлық туралы (мақал-мәтел)
352
+ Соқырдың бидайын өзіне қуырып беріп - байлық туралы (мақал-мәтел)
353
+ Берместің асы піспес, Қазаны оттан түспес - байлық туралы (мақал-мәтел)
354
+ Сараңдық ауылдастан жұғады, Я бауырластан жұғады - байлық туралы (мақал-мәтел)
355
+ Қолы ашықтың — жолы ашық - байлық туралы (мақал-мәтел)
356
+ Берместің сылтауы көп - байлық туралы (мақал-мәтел)
357
+ Иттен сүйек қарыздар - байлық туралы (мақал-мәтел)
358
+ Өзі тойса да көзі тоймайды - байлық туралы (мақал-мәтел)
359
+ Жетімнің қарны жетеу - байлық туралы (мақал-мәтел)
360
+ Табақты үйдің тауығы - Қос жұмыртқадан туады - байлық туралы (мақал-мәтел)
361
+ Сараң асын бермейді, Көзінің жасын береді - байлық туралы (мақал-мәтел)
362
+ Сараңнан сарқыт жегенше, Иттен тартып же - байлық туралы (мақал-мәтел)
363
+ Алтын көрсе періште жолдан таяды - байлық туралы (мақал-мәтел)
364
+ Жыланға түк біткен сайын қалтырауық болады - байлық туралы (мақал-мәтел)
365
+ Екі тышқан бір байдың жұртына таласыпты - байлық туралы (мақал-мәтел)
366
+ Ақылды арын қорғайды, Сараң малын қорғайды - байлық туралы (мақал-мәтел)
367
+ Жақсыны арман аздырар, Жаманды құлқын тоздырар - байлық туралы (мақал-мәтел)
368
+ Жақсы — арына құл, Жаман - малына құл - байлық туралы (мақал-мәтел)
369
+ Жебір түйе жабуын жер - байлық туралы (мақал-мәтел)
370
+ Түлкі түсінде тауық көреді - байлық туралы (мақал-мәтел)
371
+ Алмақтың да салмағы бар - байлық туралы (мақал-мәтел)
372
+ Аузы қисық болса да, байдың баласы сөйлесін - байлық туралы (мақал-мәтел)
373
+ Бай – балпаң келер, Жарлы – жалаң келер - байлық туралы (мақал-мәтел)
374
+ Барыңа шүкір ет, жоғыңа сабыр ет - байлық туралы (мақал-мәтел)
375
+ Біреуге мал қайғы, біреуге жан қайғы - байлық туралы (мақал-мәтел)
376
+ Малы жоқ деп ерден түңілме, Егіні жоқ деп жерден түңілме - байлық туралы (мақал-мәтел)
377
+ Біреу тойып секіреді, Біреу тоңып секіреді - байлық туралы (мақал-мәтел)
378
+ Ағайының бай болса – шайнағаның май болар - байлық туралы (мақал-мәтел)
379
+ Тоқтығында жараспаған, Аштығында қараспайды - байлық туралы (мақал-мәтел)
380
+ Бай бауырын танымас, Сауда досқа қарамас - байлық туралы (мақал-мәтел)
381
+ Ашаршылықта бай баласы бірінші өледі - байлық туралы (мақал-мәтел)
382
+ Жарлы байғұс жаманар, Жаманар да қуанар - байлық туралы (мақал-мәтел)
383
+ Нені кем тұтсаң, соған жар боларсың - байлық туралы (мақал-мәтел)
384
+ Несие ет жесең, Сүйегі ішегіңді жыртар - байлық туралы (мақал-мәтел)
385
+ Аш бала Тоқ баламен ойнамайды, Тоқ бала Аш болам деп ойламайды - байлық туралы (мақал-мәтел)
386
+ Жіп жіңішке жерінен үзіледі - байлық туралы (мақал-мәтел)
387
+ Асы жоқ үйді ит те сүймейді - байлық туралы (мақал-мәтел)
388
+ Аштың ақылы тамағында Жаяудың ақылы табанында - байлық туралы (мақал-мәтел)
389
+ Қарны ашқанға Қара талқан майдай көрінеді - байлық туралы (мақал-мәтел)
390
+ Күші жоқ ит те жүгірмес - байлық туралы (мақал-мәтел)
391
+ Төреге ерген ер-тоқымын арқалар - байлық туралы (мақал-мәтел)
392
+ Аспанна кигіз жауғанда, Сорлыға ұлтарақ та тимепті - байлық туралы (мақал-мәтел)
393
+ Адасқанға — жұлдыз айдай, Қарны ашқанға - көже майдай - байлық туралы (мақал-мәтел)
394
+ Тоңған тонын мақтайды, Адасқан жолын мақтайды - байлық туралы (мақал-мәтел)
395
+ Алпыс қарсақ ат болмас - байлық туралы (мақал-мәтел)
396
+ Қысқа жіп күрмеуге келмес - байлық туралы (мақал-мәтел)
397
+ Ай бетінде де дақ бар - байлық туралы (мақал-мәтел)
398
+ Қасық тары ботқа болмас, Ботқа болса да жұртқа жетпес - байлық туралы (мақал-мәтел)
399
+ Жоққа жүйрік жетпейді - байлық туралы (мақал-мәтел)
400
+ Мысық жоқта тышқан төбеге шығады - байлық туралы (мақал-мәтел)
401
+ Жоқ болса, тұз да қат - байлық туралы (мақал-мәтел)
402
+ Ұста пышаққа жарымас, Етікші етікке жарымас - байлық туралы (мақал-мәтел)
403
+ Балықшының аты шөлден өледі - байлық туралы (мақал-мәтел)
404
+ Балық жоқ та бақа да балық - байлық туралы (мақал-мәтел)
405
+ Сауыны аздың жазы қысқа - байлық туралы (мақал-мәтел)
406
+ Етік жамағанды көрдік, Тақия жамағанды көрмедік - байлық туралы (мақал-мәтел)
407
+ Құсы жоққа тұрымтай Сұңқармен тең Аты жоққа қотыр тай Тұлпармен тең - байлық туралы (мақал-мәтел)
408
+ Басқа түссе — баспақшыл - байлық туралы (мақал-мәтел)
409
+ Жоқшылық жомарт елдің қолын байлар - байлық туралы (мақал-мәтел)
410
+ Кедей менен бай жолдас болмас, Қасқыр менен қой жолдас болмас - байлық туралы (мақал-мәтел)
411
+ Қасқыр ішігі бар кісі Жолдасының тоңғанын білмес - байлық туралы (мақал-мәтел)
412
+ Қойың болмаса, байлыққа ойың болмасын - байлық туралы (мақал-мәтел)
413
+ Жуан жіңішкергенше, жіңішке үзілер - байлық туралы (мақал-мәтел)
414
+ Жаяушылық тартқанда, Жүрмес есек ат болар Қарын қатты ашқанда, Қара талқан қант болар - байлық туралы (мақал-мәтел)
415
+ Жарлылығын жасырған жарымас - байлық туралы (мақал-мәтел)
416
+ Ақша ашпайтын құлып жоқ - байлық туралы (мақал-мәтел)
417
+ Ақшада көз жоқ - байлық туралы (мақал-мәтел)
418
+ Арық атқа қамшы жау, Жыртық үйге тамшы жау - байлық туралы (мақал-мәтел)
419
+ Ит арық болса ауылдың намысы - байлық туралы (мақал-мәтел)
420
+ Тар киім — тозғақ - байлық туралы (мақал-мәтел)
421
+ Түк таппаған тұз жалар - байлық туралы (мақал-мәтел)
422
+ Жұтаған шүкірге тоймайды - байлық туралы (мақал-мәтел)
423
+ Барлық жарастырады, жоқтық таластырады - байлық туралы (мақал-мәтел)
424
+ Тамыр тартқан тарықпас - байлық туралы (мақал-мәтел)
425
+ Аш атасын тыңдамас - байлық туралы (мақал-мәтел)
426
+ Түйесі жоқ ауылға тайлақ атан көрінеді - байлық туралы (мақал-мәтел)
427
+ Кедейге өлең айтқан да - шығын - байлық туралы (мақал-мәтел)
428
+ Қалтасында тиыны жоқ, түйенің тісін ашып көреді - байлық туралы (мақал-мәтел)
429
+ Еліктің мойнын оқ кеседі, Ердің мойнын жоқ кеседі - байлық туралы (мақал-мәтел)
430
+ Қарны ашқанға қара нан да май татыр - байлық туралы (мақал-мәтел)
431
+ Шөлдегенге қара су да бал татыр - байлық туралы (мақал-мәтел)
432
+ Базар бай, алушы кедей - байлық туралы (мақал-мәтел)
433
+ Базар ақшалыға базар, ақшасызға назар - байлық туралы (мақал-мәтел)
434
+ Қарыз қатынас бұзады - байлық туралы (мақал-мәтел)
435
+ Адамды тарлық шынықтырады, Адамгершілікті барлық ұмыттырады - байлық туралы (мақал-мәтел)
436
+ Тіленшіге жел қарсы - байлық туралы (мақал-мәтел)
437
+ Бай атқа мінсе құтты болсын дейді, Кедей атқа мінсе қайдан алдың дейді - байлық туралы (мақал-мәтел)
438
+ Байға жағынамын деп жарлының тоқтылы қойы шығыпты - байлық туралы (мақал-мәтел)
439
+ Ер қолында мал тұрмайды, Елек ішінде су тұрмайды - байлық туралы (мақал-мәтел)
440
+ Бай аузында семіз сөз - байлық туралы (мақал-мәтел)
441
+ Құзғын ас таңдамайды - байлық туралы (мақал-мәтел)
442
+ Қарғаның бір көзі оқта, бір көзі боқта - байлық туралы (мақал-мәтел)
443
+ Көз бір уыс топыраққа тояды - байлық туралы (мақал-мәтел)
444
+ Алтын тыққан адам аштан өлер - байлық туралы (мақал-мәтел)
445
+ Аласыға алтау аз, Бересіге бесеу көп - байлық туралы (мақал-мәтел)
446
+ Көтере алмаған қосып арқалайды - байлық туралы (мақал-мәтел)
447
+ Түйе сойған, ешкі сойғаннан дәметіпті - байлық туралы (мақал-мәтел)