init

.claude/settings.local.json

@@ -0,0 +1,12 @@
+{
+  "permissions": {
+    "allow": [
+      "Bash(npm run dev:*)",
+      "Bash(if exist \".next\\dev\\lock\" del /f \".next\\dev\\lock\")",
+      "Bash(pnpm add:*)",
+      "Bash(pnpm tsc:*)"
+    ],
+    "deny": [],
+    "ask": []
+  }
+}

.dockerignore

@@ -0,0 +1,54 @@
+# Dependencies
+node_modules
+npm-debug.log*
+yarn-debug.log*
+yarn-error.log*
+package-lock.json
+
+# Build output
+dist
+
+# Environment files
+.env
+.env.*
+!.env.example
+
+# IDE
+.vscode
+.idea
+*.swp
+*.swo
+*~
+
+# OS
+.DS_Store
+Thumbs.db
+
+# Git
+.git
+.gitignore
+.gitattributes
+
+# Testing
+coverage
+.nyc_output
+test_api_usecases.js
+test-websocket.js
+
+# Documentation (keep README.md for HF Spaces)
+BE_Document.md
+AI Agent.md
+
+# Logs
+*.log
+logs
+
+# Temporary files
+*.tmp
+.cache
+
+# Docker
+Dockerfile
+.dockerignore
+docker-compose.yml
+

.github/workflows/deploy-hf.yml

@@ -0,0 +1,33 @@
+name: Deploy to HuggingFace Spaces
+
+on:
+  push:
+    branches:
+      - main
+      - master
+  workflow_dispatch:
+
+jobs:
+  deploy:
+    runs-on: ubuntu-latest
+    steps:
+      - name: Checkout code
+        uses: actions/checkout@v3
+        with:
+          fetch-depth: 0
+
+      - name: Push to HuggingFace Space
+        env:
+          HF_TOKEN: ${{ secrets.HF_TOKEN }}
+          HF_USERNAME: ${{ secrets.HF_USERNAME }}
+          HF_SPACE_NAME: ${{ secrets.HF_SPACE_NAME }}
+        run: |
+          git config --global user.email "github-actions[bot]@users.noreply.github.com"
+          git config --global user.name "github-actions[bot]"
+          
+          # Add HuggingFace remote
+          git remote add hf https://${HF_USERNAME}:${HF_TOKEN}@huggingface.co/spaces/${HF_USERNAME}/${HF_SPACE_NAME}
+          
+          # Push to HuggingFace
+          git push hf main --force
+

.gitignore

@@ -0,0 +1,25 @@
+node_modules/
+dist/
+.env
+.env.local
+*.log
+.DS_Store
+coverage/
+.vscode/
+.idea/
+
+# Document
+QUICKSTART.md
+SETUP.md
+TESTING.md
+PROJECT_STRUCTURE.md
+IMPLEMENTATION_SUMMARY.md
+BE_Document.md
+TEST_RESULTS.md
+
+# Test
+test-endpoints.sh
+
+# PDF files (not allowed on HuggingFace)
+*.pdf
+data/*.pdf

.gitmodules

@@ -0,0 +1,3 @@
+[submodule "frontend"]
+	path = frontend
+	url = https://github.com/blu1606/Medagen_FE

AI Agent.md

@@ -0,0 +1,219 @@
+# PROJECT SPECIFICATION: MEDAGEN AI-AGENT ARCHITECTURE (UPDATED CV LOGIC)
+
+Dưới đây là TỔNG QUAN TOÀN BỘ Ý TƯỞNG AI-AGENT CỦA DỰ ÁN MEDAGEN — phiên bản cập nhật logic CV Router, đầy đủ, hệ thống, bao phủ toàn bộ thiết kế Agent, tools, workflow và vai trò trong kiến trúc tổng thể.
+
+---
+
+## 🧠 TỔNG QUAN IDEA VỀ AI-AGENT — MEDAGEN
+
+### ⭐ 1. AI-Agent là “Bộ Não Điều Phối” của toàn hệ thống
+Medagen không phải là một mô hình đơn lẻ. Nó là hệ sinh thái nhiều năng lực (tools):
+* **Computer Vision Tools:** Hệ thống đa tầng (Router xác định vùng → Model chuyên sâu).
+* **Triage Rules Engine:** Engine luật lâm sàng.
+* **RAG Guideline Search:** Tra cứu hướng dẫn Bộ Y Tế/WHO.
+* **Search Database + Vector (Supabase):** Truy xuất dữ liệu cấu trúc.
+* **Location Search:** Google Maps.
+
+→ **AI-Agent** là trung tâm điều phối, tiếp nhận input từ người dùng và quyết định tool nào sẽ làm việc gì.
+
+### ⭐ 2. Agent thực hiện “Clinical Reasoning” dạng ReAct
+Agent dùng **ReAct Framework**:
+> **Thought → Action (Tool) → Observation → … → Final Answer**
+
+Không đoán mò. Agent sẽ:
+1.  Phân tích input.
+2.  Tự quyết định cần gọi tool nào (CV Router? Rules? RAG?).
+3.  Xử lý kết quả trả về.
+4.  Tạo ra suy luận lâm sàng an toàn:
+    * Triệu chứng chính & Red flags.
+    * Mô tả nguy cơ & Mức độ Triage.
+
+### ⭐ 3. Agent chỉ làm TRIAGE — KHÔNG CHẨN ĐOÁN
+**Guardrails quan trọng:**
+* Không chẩn đoán bệnh cụ thể.
+* Không kê đơn, không điều trị.
+* Không đưa kết luận y khoa vượt ngưỡng an toàn.
+
+**Agent chỉ:**
+* Phân tích triệu chứng.
+* Gợi ý mức độ nguy cấp (Emergency/Urgent/Routine/Self-care).
+* Tóm tắt red flags.
+* Đưa ra hướng dẫn dựa trên guideline.
+
+---
+## KIẾN TRÚC CV 3 TẦNG (3-LAYER FILTER)
+
+Hệ thống sử dụng mô hình phễu lọc 3 bước để đảm bảo tính chính xác và tối ưu hóa tài nguyên xử lý.
+
+---
+
+### TỔNG QUAN CÁC TẦNG
+
+#### 🔹 Tầng 1: ĐỊNH VỊ (Body Region)
+Đây là tầng sơ loại để xác định vị trí giải phẫu trên cơ thể.
+* **Input:** Ảnh gốc (Raw Image).
+* **Nhiệm vụ:** Phân loại vùng cơ thể (Body Part Detection).
+* **Output:** Label vùng (Ví dụ: `Thorax`, `Face`, `Abdomen`, `Bone structure`...).
+
+#### 🔹 Tầng 2: ĐIỀU HƯỚNG (Specialty Router)
+Tầng trung gian quyết định chuyên khoa nào sẽ chịu trách nhiệm xử lý.
+* **Input:** Label Vị trí (từ Tầng 1) + **Triệu chứng lâm sàng (Text)** từ người dùng.
+* **Nhiệm vụ:** Mapping sang chuyên khoa y tế để chọn model đích.
+* **Output:** ID Chuyên khoa (Ví dụ: `Oncology`, `Dermatology`, `Orthopedics`...).
+
+#### 🔹 Tầng 3: CHẨN ĐOÁN (Specific Pathology)
+Tầng phân tích chuyên sâu sử dụng các model State-of-the-art cho từng loại bệnh.
+* **Input:** Vùng quan tâm (ROI) đã được crop hoặc focus.
+* **Nhiệm vụ:** Xác định tên bệnh lý cụ thể và mức độ nghiêm trọng.
+* **Output:** Tên bệnh + Confidence Score + Grade/Stage (Cấp độ).
+
+---
+
+### VÍ DỤ THỰC TẾ (USE CASES)
+
+#### 📌 Ví dụ 1: Chẩn đoán Phổi (Case Nặng)
+> **Luồng đi:** Phổi $\rightarrow$ Ung bướu $\rightarrow$ K Phổi Giai đoạn cuối
+
+* **Tầng 1 (Region):**
+    * **Input:** Ảnh X-quang hoặc CT scan lồng ngực.
+    * **Output:** `Thorax / Lung` (Lồng ngực/Phổi).
+
+* **Tầng 2 (Specialty):**
+    * **Context:** Region là `Lung` + Text user cung cấp: *"Ho ra máu, sụt cân nhanh trong 1 tháng"*.
+    * **Logic:** Triệu chứng cảnh báo đỏ (Red flags) $\rightarrow$ Ưu tiên **Ung bướu** hơn là Hô hấp thông thường.
+    * **Output:** `Oncology` (Ung bướu).
+
+* **Tầng 3 (Pathology):**
+    * **Model Selection:** Gọi model `Onco_Lung_CT_Net` (Chuyên phát hiện khối u).
+    * **Action:** Quét khối u, đo kích thước và độ xâm lấn.
+    * **Output:** **Malignant Tumor (Khối u ác tính)** - Suggestive of Stage IV.
+
+---
+
+#### 📌 Ví dụ 2: Chẩn đoán Mặt (Case Phổ thông)
+> **Luồng đi:** Mặt $\rightarrow$ Da liễu $\rightarrow$ Mụn trứng cá
+
+* **Tầng 1 (Region):**
+    * **Input:** Ảnh chụp selfie cận cảnh khuôn mặt bằng điện thoại.
+    * **Output:** `Face` (Mặt).
+
+* **Tầng 2 (Specialty):**
+    * **Context:** Region là `Face` + Text user cung cấp: *"Nổi nốt đỏ, sờ thấy đau nhẹ"*.
+    * **Logic:** Các triệu chứng và hình ảnh khớp với bệnh lý bề mặt da.
+    * **Output:** `Dermatology` (Da liễu).
+
+* **Tầng 3 (Pathology):**
+    * **Model Selection:** Gọi model `Derm_Acne_Classifier` (Chuyên phân loại mụn).
+    * **Action:** Phân tích tổn thương da (lesion analysis).
+    * **Output:** **Acne Vulgaris (Mụn trứng cá)** - Grade: Moderate (Mức độ trung bình).
+
+---
+
+## 🧠 I. USECASE 1 — ĐỦ THÔNG TIN
+
+### 1.1. Chỉ có TEXT nhưng RÕ RÀNG
+* **Ví dụ:** “Em bị đỏ mắt, chảy nước mắt, hơi mờ nhẹ 2 ngày nay.”
+* **Flow:**
+    1.  Agent đọc text → xác định chuyên khoa: Ophthalmology (Mắt).
+    2.  Match bệnh cụ thể (Viêm kết mạc, Dry eye...) → Dùng **CSDL (Database Search)**.
+    3.  Nếu bệnh rõ → KHÔNG cần RAG (ưu tiên CSDL vì cấu trúc và chính xác hơn).
+    4.  Gọi **Triage Rules** → Phân loại mức độ khẩn cấp.
+    5.  Nếu cần → Gọi **Maps**.
+
+### 1.2. Có cả TEXT và IMAGE (Flow cập nhật CV Router)
+* **Ví dụ:** “Da chân em nổi mẩn đỏ, ngứa.” + [Ảnh chụp chân]
+* **Flow:**
+    1.  **Phân tích Text:** Agent nhận diện sơ bộ là "Da liễu" ở vùng "Chân".
+    2.  **Phân tích Ảnh (Bước 1 - Router):**
+        * Agent gọi `CV_Body_Classifier`.
+        * Kết quả xác thực: "Đây là vùng Chân (Leg)" + "Bề mặt da (Skin surface)".
+    3.  **Chọn Model (Bước 2):**
+        * Khớp Text (Da) + Ảnh (Skin surface) → Quyết định dùng `tool_derm_cv`.
+    4.  **Chạy Model (Bước 3):**
+        * `tool_derm_cv` phân tích tổn thương → Trả về: "Viêm da cơ địa (80%), Nấm da (15%)..."
+    5.  **Tổng hợp:**
+        * Dùng kết quả CV (probability > 0.6) để query **CSDL**.
+        * Nếu kết quả thấp → Query **RAG** vùng Da liễu.
+        * Chạy Triage Rules & Maps.
+
+---
+
+## 🧠 II. USECASE 2 — KHÔNG ĐỦ THÔNG TIN
+
+### 2.1. Có TEXT nhưng MƠ HỒ
+* **Flow:** Agent hỏi lại (Clarification). Nếu user bổ sung → quay lại flow đủ thông tin. Nếu không → Dùng RAG hẹp hoặc từ chối.
+
+### 2.2. Có IMAGE nhưng KHÔNG CÓ TEXT (Flow cập nhật CV Router)
+* **Ví dụ:** User gửi 1 ảnh, không nói gì.
+* **Flow:**
+    1.  **Agent yêu cầu text:** "Bạn có thể mô tả thêm không?"
+    2.  **Nếu User im lặng/không biết, Agent tự kích hoạt CV Pipeline:**
+    3.  **Bước 1 (Router):**
+        * Gọi `CV_Body_Classifier`.
+        * *Giả sử kết quả:* "Vùng mắt (Eye)" hoặc "Cận cảnh giác mạc".
+    4.  **Bước 2 (Mapping):**
+        * Mapping "Eye" → Chuyên khoa Mắt (Ophthalmology).
+        * Quyết định gọi `tool_eye_cv`.
+    5.  **Bước 3 (Inference):**
+        * `tool_eye_cv` trả về: "Xuất huyết dưới kết mạc".
+    6.  **Final:** Agent dùng kết quả đó để query CSDL/RAG và trả lời user (kèm cảnh báo đây là phỏng đoán dựa trên ảnh).
+
+---
+
+## 🧠 III. USECASE 3 — OUT OF SCOPE
+Các trường hợp Agent **PHẢI TỪ CHỐI**:
+1.  **Yêu cầu kê đơn:** "Cho tôi thuốc..." → Từ chối.
+2.  **Thủ tục hành chính:** "BHYT, giá tiền..." → Từ chối.
+3.  **Expert-to-Expert:** Câu hỏi so sánh chuyên sâu bác sĩ → Từ chối.
+4.  **Hình ảnh không liên quan (CV Router phát hiện):**
+    * Nếu `CV_Body_Classifier` trả về: "Xe hơi", "Con mèo", "Phong cảnh".
+    * Agent: "Hình ảnh không liên quan đến y tế. Vui lòng gửi ảnh tổn thương hoặc mô tả triệu chứng."
+
+---
+
+## 🧠 IV. QUY TẮC CHỌN TOOL (Updated)
+
+1.  **CSDL (Database):** Ưu tiên số 1. Dùng khi bệnh/triệu chứng đã rõ ràng, có cấu trúc.
+2.  **RAG (Vector Search):** Ưu tiên số 2. Dùng khi thông tin mơ hồ, cần tra cứu guideline dài, hoặc tìm kiếm ngữ nghĩa (semantic search).
+3.  **CV (Computer Vision):** Dùng khi có ảnh.
+    * **Quy tắc mới:** BẮT BUỘC phải đi qua bước **Xác định Vùng/Chuyên khoa (Router)** trước khi gọi model bệnh học. Không bao giờ gọi thẳng model bệnh nếu chưa biết ảnh chụp cái gì.
+
+---
+
+## 🧠 V. KIẾN TRÚC AGENT MEDAGEN (MASTER FLOW)
+
+```text
+User Input
+   │
+   ├── [Text Only]
+   │      ├── Clear intent ──> CSDL ──> Triage ──> Maps
+   │      └── Unclear ──> Ask User ──> (If still unclear) ──> RAG (Broad)
+   │
+   ├── [Image Included]
+   │      ├── 1. CV Router (Body Part/Domain Check)
+   │      │       ├── Non-medical ──> Reject
+   │      │       ├── Skin ──> call derm_cv
+   │      │       ├── Eye ──> call eye_cv
+   │      │       ├── Wound ──> call wound_cv
+   │      │       └── Bone/Xray ──> call ortho_cv (future)
+   │      │
+   │      ├── 2. Get Disease Probability
+   │      └── 3. Combine with Text ──> CSDL/RAG ──> Triage ──> Maps
+   │
+   └── [Out of Scope] ──> Reject (Safety Guardrails)
+```
+
+## 🧠 VI. TÓM TẮT HỆ THỐNG
+
+**AI-Agent Medagen** là hệ thống Triage y tế thông minh, vận hành dựa trên cơ chế phối hợp đa công cụ (Multi-tool orchestration) với logic xử lý hình ảnh 2 lớp (Two-step CV):
+
+1.  **Phân loại (Router Step):**
+    * Agent nhìn ảnh → Xác định **Vùng cơ thể** (Tay, Chân, Mắt...) hoặc **Miền dữ liệu** (Da liễu, Nhãn khoa...).
+    * *Mục đích:* Điều hướng chính xác, tránh dùng sai model (ví dụ: không dùng model da liễu để phân tích ảnh mắt).
+
+2.  **Phân tích (Inference Step):**
+    * Dựa vào kết quả Router, Agent gọi đúng **Model chuyên sâu** (`derm_cv`, `eye_cv`, `wound_cv`) để trích xuất đặc điểm bệnh lý và độ tin cậy (probability).
+
+3.  **Tổng hợp & Ra quyết định (Reasoning Step):**
+    * Agent kết hợp: **Triệu chứng (Text)** + **Kết quả ảnh (CV)** + **Kiến thức y khoa (CSDL/RAG)**.
+    * Chạy qua **Triage Rules** để đưa ra mức độ khẩn cấp và lời khuyên an toàn (Emergency / Urgent / Routine / Self-care).

Dockerfile

@@ -0,0 +1,63 @@
+# Multi-stage build for optimized production image
+FROM node:18-alpine AS builder
+
+# Set working directory
+WORKDIR /app
+
+# Copy package files
+COPY package*.json ./
+COPY tsconfig.json ./
+
+# Install all dependencies (including devDependencies for build)
+RUN npm ci --legacy-peer-deps
+
+# Copy source code
+COPY src ./src
+
+# Build TypeScript to JavaScript
+RUN npm run build
+
+# Production stage
+FROM node:18-alpine
+
+# Set working directory
+WORKDIR /app
+
+# Install dumb-init for proper signal handling
+RUN apk add --no-cache dumb-init
+
+# Copy package files
+COPY package*.json ./
+
+# Install production dependencies only
+RUN npm ci --only=production --legacy-peer-deps && \
+    npm cache clean --force
+
+# Copy built files from builder stage
+COPY --from=builder /app/dist ./dist
+
+# Copy migration and data files (if needed)
+COPY migration.sql ./
+COPY data ./data
+
+# Create non-root user for security
+RUN addgroup -g 1001 -S nodejs && \
+    adduser -S nodejs -u 1001 && \
+    chown -R nodejs:nodejs /app
+
+# Switch to non-root user
+USER nodejs
+
+# Expose port (HuggingFace Spaces uses 7860 by default)
+EXPOSE 7860
+
+# Health check
+HEALTHCHECK --interval=30s --timeout=10s --start-period=40s --retries=3 \
+  CMD node -e "require('http').get('http://localhost:7860/health', (r) => {process.exit(r.statusCode === 200 ? 0 : 1)})" || exit 1
+
+# Use dumb-init to handle signals properly
+ENTRYPOINT ["dumb-init", "--"]
+
+# Start the application
+CMD ["node", "dist/index.js"]
+

README.md

@@ -1,8 +1,8 @@
 ---
-title: Backend
-emoji: 📈
-colorFrom: gray
-colorTo: red
+title: Medagen BE
+emoji: 🌖
+colorFrom: pink
+colorTo: pink
 sdk: docker
 pinned: false
 ---

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA DO NẤM SỢI/CHẨN ĐOÁN.txt

@@ -0,0 +1,58 @@
+3. CHẨN ĐOÁN
+a) Lâm sàng
+- Nấm ở bàn chân
+Thường hay gặp ở những người đi giầy nhiều nhất là các vận động viên điều
+kinh do vậy bệnh còn được gọi là “bàn chân vận động viên điều kinh” (Athlete's
+foot).
+Nguyên nhân: chủ yếu do Trichophyton rubrum và Trichophyton
+mentagrophytes. Một số trường hợp có thể do Epidermophyton floccosum.
+Lâm sàng nấm ở bàn chân có 3 hình thái
++ Hình thái bong vảy: lòng bàn chân đỏ, bong vảy nhiều, có thể bong vảy
+từng đám nhỏ hoặc lan tràn toàn bộ lòng bàn chân. Thường ở 1 bên sau lan sang 2
+bên, ngứa ít.
++ Hình thái viêm kẽ: thường ở kẽ ngón 3-4 bàn chân. Bệnh rất hay gặp ở
+những vận động viên điền kinh do đi giày nhiều. Tổn thương đỏ, nứt trên có nhiều
+bợ trắng, chảy nước. Người bệnh có thể đau và ngứa nhiều.
++ Hình thái tổ đỉa: mụn nước nằm sâu dưới da, khó vỡ, các mụn nước vỡ để
+lại bề mặt lỗ chỗ, ngứa nhiều và đau.
++ Hình thái viêm móng: móng có những đám trắng, đường trắng từ bờ tự do
+hoặc bờ bên, dần móng dầy lên, màu vàng bẩn, dễ mủn.
+- Nấm bẹn
+Thường do Epidermophyton inguinale, Trichophyton rubrum gây nên.
+Lâm sàng
++ Tổn thương là những chấm đỏ, có vảy nhỏ, dần lan ra thành mảng hình tròn
+hoặc bầu dục, bề mặt đỏ, bờ hơi gồ cao, trên bờ có nhiều mụn nước và vảy da. Các
+mảng liên kết với nhau thành mảng lớn hình cung, giữa nhạt màu.
++ Ngứa
+Cần phân biệt nấm bẹn với:
++ Erythrasma: bệnh do nhiễm khuẩn khu trú ở vùng bẹn, thành dát đỏ hoặc
+nâu, có bờ rõ nhưng không có mụn nước và vảy. Dưới ánh sáng đèn Wood, thương
+tổn có màu đỏ gạch.
++ Viêm kẽ do Candida: dát đỏ, bờ rõ, ngoài bờ có bong vảy rất mỏng như lột
+vỏ khoai tây, bề mặt đỏ tươi và láng bóng, có các thương tổn vệ tinh.
+- Nấm vùng mặt
+Do T. rubrum, T. mentagrophytes, M. canis gây nên.
+Lâm sàng: thường là dát đỏ, kích thước 1-5 cm, bờ hơi nổi cao đôi khi không
+rõ, bong vảy, ngứa.
+- Nấm thân mình
++ Dịch tễ: bệnh có thể lây nhiễm từ bất kỳ nguồn nào.
++ Căn nguyên: bất kỳ loại nấm sợi nào cũng có thể gây bệnh ở thân mình.
+Hay gặp nhất là T. rubrum, T. mentagrophytes, M. canis và T. tonsurans.
++ Tổn thương là mụn nước,thành đám tạo thành hình tròn hay hình nhiều
+cung. Tổn thương có xu hướng lành giữa, lan ra xung quanh, ngứa nhiều. Nhiễm
+nấm có thể khu trú hay lan toả toàn thân tuỳ thuộc vào đặc điểm vi nấm hay vật
+chủ..
+- Nấm vùng râu
+Ít gặp, thường ở nông dân tiếp xúc với súc vật.
+Lâm sàng: có 2 hình thái lâm sàng
++ Hình thái nông: do Violaceum, T. rubrum gây nên. Sợi râu gãy và bong vảy
+hoặc tồn tại nhưng khô, không bong, khi nhổ lên chân vẫn bình thường.
++ Hình thái sâu: do T. mentagrophytes gây nên. Tiến triển chậm, các u nhỏ
+liên kết với nhau tạo thành mảng thâm nhiễm và ăn sâu xuống hình thành các áp xe.
+Da trên bề mặt viêm tấy, sợi râu rụng hoặc không có, mủ chảy ra qua lỗ chân râu.
+b) Xét nghiệm cận lâm sàng
+- Soi tươi tìm sợi nấm: xét phát hiện các sợi nấm chia đốt trên nền tế bào
+sừng.
+- Nuôi cấy trên các môi trường để định loại chủng nấm dựa vào đặc điểm
+khuẩn lạc của từng loại nấm.
+c) Chẩn đoán xác định dựa vào các triệu chứng lâm sàng và xét nghiệm.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA DO NẤM SỢI/NGUYÊN NHÂN.txt

@@ -0,0 +1,13 @@
+2. NGUYÊN NHÂN
+Có 3 loài nấm sợi thường gặp gây bệnh ở người: Trichophyton,
+Epidermophyton, Microsporum. Các chủng nấm sợi có thể lây nhiễm từ đất
+(geophilic organisms), từ động vật (zoophilic) hoặc từ người bệnh (anthropophilic).
+Các loại nấm này cần có keratin để phát triển, do vậy không thể gây bệnh ở niêm
+mạc.
+Điều kiện thuận lợi:
+- Điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, sống tập thể, ngủ chung và dùng chung quần
+áo.
+- Khí hậu nóng ẩm, ra nhiều mồ hôi làm thay đổi pH của da.
+- Da bị xây sát, da khô, rối loạn cấu tạo lớp sừng.
+- Rối loạn nội tiết, suy giảm miễn dịch, dùng kháng sinh lâu ngày, dùng thuốc
+ức chế miễn dịch.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA DO NẤM SỢI/PHÒNG BỆNH.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+6. PHÒNG BỆNH
+- Vệ sinh các nhân, không mắc quần áo ẩm ướt, không dùng chung quần áo.
+- Tránh tiếp xúc với các vật nuôi trong nhà như chó, mèo bị bệnh.
+- Điều trị sớm khi mắc bệnh.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA DO NẤM SỢI/TIẾN TRIỂN VÀ BIẾN CHỨNG.txt

@@ -0,0 +1,10 @@
+5. TIẾN TRIỂN VÀ BIẾN CHỨNG
+a) Tiến triển
+- Bệnh tiến triển lành tính, khỏi hoàn toàn nếu áp dụng các biện pháp điều trị
+đúng cách. Các trường hợp tái phát thường do điều trị không triệt để.
+- Trong một số trường hợp, tổn thương có thể lan rộng toàn thân do sử dụng
+các thuốc corticoid tại chỗ hoặc toàn thân hoặc ở những người bệnh suy giảm miễn
+dịch.
+b) Biến chứng
+Biến chứng chủ yếu của nấm da là bội nhiễm và chàm hoá do người bệnh gãi
+nhiều và vệ sinh không tốt.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA DO NẤM SỢI/ĐIỀU TRỊ.txt

@@ -0,0 +1,30 @@
+4. ĐIỀU TRỊ
+a) Nguyên tắc điều trị
+- Xác định và loại bỏ các yếu tố thuận lợi cho nấm phát triển.
+- Sử dụng thuốc bôi tại chỗ hoặc toàn thân.
+b) Điều trị cụ thể
+- Vệ sinh cá nhân, tránh mặc quần áo ẩm ướt.
+- Là quần áo thường xuyên hoặc phơi quần áo dưới ánh nắng mặt trời, nhất
+là quần áo lót.
+- Tránh tiếp xúc với các nguồn lây như chó, mèo.
+- Không dùng chung quần áo, chăn màn với người mắc bệnh.
+- Tránh tắm xà phòng.
+- Dùng các thuốc chống nấm bôi tại chỗ đơn thuần hoặc kết hợp thuốc bôi với
+thuốc uống đường toàn thân tùy thuộc vào mức độ thương tổn.
+* Thuốc bôi tại chỗ: các loại kem chống nấm
+- Ciclopiroxolamin 1%
+- Ketoconazol 2%
+- Terbinafin 1%
+- Clotrimazol 1%
+Bôi ngày 1-2 lần, thời gian bôi thuốc ít nhất từ 3 - 4 tuần.
+* Thuốc kháng nấm toàn thân
+- Khi thương tổn lan rộng hoặc dai dẳng bôi lâu không khỏi.
+- Nên kiểm tra chức năng gan trước và trong quá trình điều trị
+- Liều lượng và thời gian uống thuốc tùy thuộc từng bệnh.
+- Các thuốc kháng nấm toàn thân thông dụng:
++ Griseofulvin viên 500mg: trẻ em dùng liều 10- 20mg/kg/ngày. Người lớn
+1-2 viên/ngày, thời gian điều trị 4-6 tuần.
++ Hoặc terbinafin 250mg/viên/ngày x 10-14 ngày, uống trước bữa ăn. Chống
+chỉ định với phụ nữ có thai hoặc cho con bú, trẻ dưới 16 tháng, bệnh nhân suy gan,
+suy thận nặng.
++ Hoặc itraconazol 100mg/viên x 2 viên/ngày x 3-4 tuần, uống sau bữa ăn.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA DO NẤM SỢI/ĐẠI CƯƠNG.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+1. ĐẠI CƯƠNG
+- Bệnh da do nấm sợi (dermatophytosis) rất thường gặp, nhất là ở các nước có
+khí hậu nhiệt đới nóng ẩm, rất thuận lợi cho các chủng nấm phát triển.
+- Bệnh tuy không nguy hiểm đến tính mạng nhưng thường có triệu chứng cơ
+năng ngứa nhiều, nếu không được điều trị hay điều trị không đúng, thương tổn nấm
+có thể lan tỏa, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA VÀ NIÊM MẠC DO CANDIDA/CHẨN ĐOÁN.txt

@@ -0,0 +1,68 @@
+3. CHẨN ĐOÁN
+a) Chẩn đoán xác định
+- Biểu hiện lâm sàng đặc trưng cho từng thể lâm sàng khác nhau.
+- Soi tươi phát hiện nấm men nảy chồi và giả sợi.
+- Nuôi cấy, phân lập nấm candida.
+Lâm sàng
+- Nhiễm Candida da: vị trí hay gặp là kẽ như kẽ ngón tay, ngón chân, nếp lằn
+dưới vú, mông, nách, khoeo. Các yếu tố thuận lợi mắc bệnh là ngâm nước nhiều,
+nóng, ẩm và béo phì. Nhiễm Candida da biểu hiện mảng ban đỏ rõ rệt, đôi khi trợt
+thường đi kèm với mụn mủ vệ tinh. Candida có thể phát triển trên tổn thương kẽ do
+viêm da dầu hoặc bệnh vảy nến.
+- Nhiễm Candida niêm mạc
+Viêm miệng (tưa miệng): hay gặp nhất, xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng bệnh
+biểu hiện nặng ở trẻ nhỏ, phụ nữ nuôi con bú và người già. Yếu tố thuận lợi là: sử
+dụng kháng sinh, corticoid, sử dụng răng giả, ung thư, điều trị tia xạ, HIV/AIDS.
++ Viêm lưỡi giả mạc: biểu hiện có thể cấp và mãn tính. Cấp tính hay gặp ở
+phụ nữ cho con bú và người già với biểu hiện đốm giả mạc màu hơi trắng, trên nền
+niêm mạc đỏ, phù nề ở lưỡi, vòm miệng, má, vùng hầu. Triệu chứng cơ năng là rát
+và bỏng nhẹ. Ở thể mạn tính, tổn thương ít đỏ và phù nề hơn nhưng lan rộng, có thể
+xuống thực quản. Giả mạc có thể dễ lấy bỏ để lại nền niêm mạc đỏ hoặc trợt.
++ Viêm teo: thượng bì miệng mỏng, cảm giác dát bỏng, bóng, phù. Có thể
+teo, đỏ và loét ở niêm mạc lưỡi. Thể này hay gặp ở người sử dụng răng giả.
++ Bạch sản: là đốm, màu hơi trắng với bờ không đều, khó lấy bỏ.
++ Viêm góc miệng: vết nứt ở da góc miệng, vảy da trắng, cảm giác đau khi
+nhai và tổn thương có thể lan ra xung quanh miệng. Yếu tố thuận lợi là suy dinh
+dưỡng, tăng tiết nước bọt, tật lấy lưỡi chà xát.
+- Viêm âm hộ/âm đạo: tiến triển mạn tính. Tổn thương là mảng đỏ có giả mạc
+trắng, ngứa, có thể kèm mụn mủ ở vùng xunh quanh tổn thương, có thể lan xuống
+vùng đáy chậu. Hay gặp hơn ở phụ nữ có thai, đặt dụng cụ tử cung, sử dụng thuốc
+tránh thai. Các yếu tố thuận lợi khác là đái đường, béo phì hoặc điều trị corticoid.
++ Viêm quy đầu: thường gặp hơn ở người chưa cắt bao quy đầu. Vị trí ở quy
+đầu và bao da quy đầu. Tổn thương là sẩn đỏ, mụn mủ, tăng tiết, cảm giác kích ứng,
+đau. Bệnh hay tái phát.
++ Nhiễm Candida quanh móng và móng: hay gặp ở ngón tay và xuất hiện ở
+mọi lứa tuổi nhưng thường gặp hơn ở người đái đường. Triệu chứng khởi đầu
+thường là sưng ở da bờ gần móng tay, da có màu hơi trắng, nhợt, vàng nhạt hoặc
+hơi vàng xanh. Sự liên kết da với móng bị mất ở bờ gần. Nấm có thể gây tổn thương
+bề mặt của móng. Móng trở nên mất bóng, màu trắng, có thể lõm, có nhiều đường
+lõm. Viêm quanh móng có thể kèm theo với triệu chứng sưng đỏ, cảm giác đau, đặc
+biệt khi ấn vào. Các yếu tố thuận lợi là ẩm, cắt tỉa móng tay, bệnh lý mạch máu.
++ Nhiễm Candida da/niêm mạc mạn tính và u hạt:
+Gặp ở người suy giảm miễn dịch, có bệnh lý nội tiết, tự miễn dịch, u ác tính.
+Tổn thương là mảng đỏ, dày sừng, dày da, niêm mạc và có thể tổn thương cả móng.
+Vị trí hay gặp là ở mặt, da đầu, tay, thân mình. Bệnh tiến triển mãn tính.
+Cận lâm sàng
+- Soi tươi trong dung dịch KOH hay trong tiêu bản nhuộm gram, giêm-sa
+thấy hình ảnh bào tử nấm men kèm giả sợi.
+- Nuôi cấy trong môi trường Sabouraud mọc khuẩn lạc màu trắng hoặc vàng
+kem, bề mặt bóng, mịn. Nuôi cấy lên men đường để phân lập các loài Candida khác
+nhau.
+- Xét nghiệm PCR: giúp phân loại các loài Candida, tuy nhiên, có thể gặp
+khó khăn khi trong bệnh phẩm có nhiều hơn một loài Candida.
+- Sinh thiết được sử dụng trong chẩn đoán nhiễm Candida da/niêm mạc mạn
+tính. Biểu hiện chủ yếu là viêm dạng u hạt mạn tính.
+b) Chẩn đoán phân biệt:
+- Nhiễm Candida da: viêm da tiếp xúc kích ứng, viêm da tiếp xúc dị ứng,
+phản ứng chàm, nhiễm nấm da khác không phải candida.
+- Nhiễm Candida niêm mạc
++ Viêm miệng: bạch sản, phì đại gai lưỡi, viêm lưỡi bản đồ, loét áp tơ, viêm
+lưỡi do nhiễm khuẩn.
++ Viêm âm hộ/âm đạo: viêm âm đạo do trùng doi, viêm âm đạo do vi khuẩn,
+viêm da tã lót.
++ Viêm quy đầu: viêm quy đầu do nhiễm khuẩn, do herpes, vảy nến, hồng
+sản Queyrat.
+- Nhiễm Candida quanh móng và móng: viêm quanh móng do vi khuẩn, bệnh
+trắng móng, sang chấn móng, vảy nến, chàm đầu chi.
+- Nhiễm Candida da/niêm mạc mạn tính và u hạt: vảy nến, dày sừng nang
+lông, bệnh lý đỏ da toàn thân.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA VÀ NIÊM MẠC DO CANDIDA/NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH.txt

@@ -0,0 +1,9 @@
+2. NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ BỆNH SINH
+- Chủ yếu do C. albicans. Đây là loài nấm men có hình bầu dục, kích thước
+2-6 × 3-9 µm, có thể tạo ra tế bào nấm nảy chồi, giả sợi hoặc sợi thực sự.
+- Ngoài C. albicans, Candida bao gồm hơn 100 chủng khác, hầu hết trong số
+đó không phát triển và gây bệnh trên người. Các chủng khác của Candida, ví dụ C.
+tropicalis, C. dubliniensis, C. parapsilosis, C. guilliermondii, C. krusei, C.
+pseudotropicalis, C. lusitaniae, C. zeylanoides và C. glabrata (trước đây là
+Torulopsis glabrata) là nguyên nhân gây bệnh cho người, đặc biệt là trong các bệnh
+nhiễm trùng lan tỏa.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA VÀ NIÊM MẠC DO CANDIDA/PHÒNG BỆNH.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+6. PHÒNG BỆNH
+- Vệ sinh da thường xuyên.
+- Giữ khô các nếp gấp, có thể sử dụng các bột talc làm khô.
+- Quần, áo, tất, giầy cần làm khô, phơi nắng, là trước khi sử dụng
+- Hạn chế dùng các thuốc kháng sinh kéo dài.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA VÀ NIÊM MẠC DO CANDIDA/TIẾN TRIỂN VÀ BIẾN CHỨNG.txt

@@ -0,0 +1,7 @@
+5. TIẾN TRIỂN VÀ BIẾN CHỨNG
+- Nấm Candida có thể tiến tiển mạn tính, gây chàm hóa và bội nhiễm vi
+khuẩn.
+- Một số trường hợp có thể viêm hầu họng, gây lây truyền cho bạn tình.
+- Tổn thương móng gây viêm mủ, mất móng.
+- Trong các trường hợp nặng hoặc suy giảm miễn dịch, nấm có thể xâm nhập
+sâu và có thể gây nhiễm nấm phổi, huyết.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA VÀ NIÊM MẠC DO CANDIDA/ĐIỀU TRỊ.txt

@@ -0,0 +1,50 @@
+4. ĐIỀU TRỊ
+a) Nguyên tắc chung
+- Xác định và loại bỏ các yếu tố nguy cơ là rất quan trọng trong điều trị nấm
+Candida da/niêm mạc.
+- Dùng kháng sinh chống nấm.
+b) Điều trị cụ thể
+- Nhiễm Candida da:
++ Tổn thương khu trú: thuốc bôi gồm imidazol (bifonazol, clotrimazol,
+fenticonazol, isoconazol, ketoconazol, miconazol, omoconazol, oxiconazol,
+terconazol), allylamines (terbinafin) bôi 2 lần/ngày đến khi tổn thương khỏi.
++ Trường hợp tổn thương kéo dài, không đáp ứng với thuốc bôi, có thể sử
+dụng một trong các thuốc kháng sinh chống nấm sau:
+Ketoconazol 200 mg/ngày, trong 7 ngày.
+Fluconazol 150 mg/tuần, trong 4 tuần.
+Itraconazol 200 mg x 2 lần/ngày, trong 4 tuần.
+Posaconazol 800 mg/ngày, trong 3 tuần.
+Voriconazol tiêm tĩnh mạch 4 mg/kg/12 giờ hoặc uống 100-200 mg/12 giờ.
+Trong trường hợp Candida kháng thuốc: sử dụng thuốc chống nấm
+echinocandin (caspofungin, micafungin).
+- Nhiễm Candida niêm mạc
++ Viêm miệng: nystatin dạng dung dịch, súc miệng 2-3 lần/ngày (khuyến cáo
+sau khi súc miệng nên nuốt thuốc). Trong trường hợp nặng có thể dùng thuốc đường
+uống như trên.
++ Viêm âm hộ/âm đạo: thuốc chống nấm nhóm azol dạng đặt hoặc dạng kem
+gồm butoconazol, clotrimazol, econazol lipogel, fenticonazol, ketoconazol,
+miconazol, omoconazol, oxiconazol và terconazol. Thuốc đặt tại chỗ: miconazol
+hoặc clotrimazol 200 mg, đặt âm đạo 1 lần/tối trong 3 ngày; clotrimazol 500 mg,
+đặt âm đạo liều duy nhất; econazol 150 mg, đặt âm đạo 1 lần/tối trong 2 ngày. Có
+thể sử dụng thuốc uống: fluconazol 150 mg, uống liều duy nhất; itraconazol 100
+mg, uống 2 lần/ngày trong 3 ngày.
++ Viêm quy đầu: các thuốc bôi và uống tương tự như nấm Candida da.
+- Nhiễm Candida quanh móng và móng:
++ Thuốc bôi: dung dịch amorolfin bôi 1 lần/tuần trong 6 tháng,
+ciclopiroxolamin 8% bôi 1 lần/ngày trong 3-6 tháng.
++ Thuốc đường toàn thân: itraconazol 200 mg/ngày trong 3 tháng, hoặc 200
+mg/12 giờ trong 1 tuần của 1 tháng và lặp lại 2 tháng kế tiếp, hoặc fluconazol 150-
+300 mg/tuần trong 4-6 tuần, hoặc terbinafin 250 mg/ngày trong 3 tháng
+- Nhiễm Candida da/niêm mạc mạn tính và u hạt:
++ Sử dụng thuốc chống nấm toàn thân như nhiễm Candida quanh móng và
+móng.
++ Trong trường hợp đáp ứng kém hoặc kháng lại thuốc chống nấm, điều trị
+amphotericin B tiêm tĩnh mạch 1 lần, cách nhau 3 ngày, liều ban đầu 0,1 mg (với
+tổn thương khu trú) và 0,7 mg/kg (tổn thương lan rộng và tiến triển). Khi tổn
+thương đáp ứng thì chuyển sang sử dụng các thuốc như itraconazol 200 mg/12 giờ
+trong 4 tuần; hoặc fluconazol 150-300 mg/tuần trong 4 tuần; hoặc voriconazol tiêm
+tĩnh mạch 4 mg/kg/12 giờ, posaconazol 800 mg/ngày. Nếu nấm Candida kháng
+thuốc có thể sử dụng với liều 70 mg/ngày đầu tiên, tiếp đến 50 mg/ngày trong 30
+ngày.
+- Lưu ý: các thuốc kháng sinh dùng đường uống có nhiều tác dụng phụ, đặc
+biệt đối với gan, thận vì vậy cần xét nghiệm trước khi điều trị để có chỉ định đúng.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH DA VÀ NIÊM MẠC DO CANDIDA/ĐẠI CƯƠNG.txt

@@ -0,0 +1,11 @@
+1. ĐẠI CƯƠNG
+- Từ thời Hippocrates, tác giả đã mô tả hình ảnh nhiễm Candida ở miệng
+(bệnh tưa miệng).
+- Năm 1847, nhà nấm học người Pháp, Charles Philippe Robin phân loại các
+loại nấm Oidium albicans và sử dụng từ albicans nghĩa là "trắng" để đặt tên cho loại
+nấm gây bệnh tưa miệng.
+- Năm 1954, từ Candida albicans chính thức được sử dụng.
+- Nấm Candida có thể gây bệnh ở các lứa tuổi khác nhau và ở cả hai giới.
+Bệnh thường xuất hiện ở những người có yếu tố nguy cơ như đái đường, chứng khô
+miệng, băng bịt, tăng tiết mồ hôi, sử dụng corticoid và kháng sinh phổ rộng và suy
+giảm miễn dịch, bao gồm nhiễm HIV/AIDS.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH GHẺ/CHẨN ĐOÁN.txt

@@ -0,0 +1,31 @@
+3. CHẨN ĐOÁN
+a) Chẩn đoán xác định
+- Lâm sàng
++ Thời gian ủ bệnh trung bình từ 2-3 ngày đến 2-6 tuần.
++ Thương tổn cơ bản
+. Mụn nước trên nền da lành, rải rác, riêng rẽ, thường ở vùng da mỏng như ở
+kẽ ngón tay, mặt trước cổ tay, cẳng tay, vú, quanh thắt lưng, rốn, kẽ mông, mặt
+trong đùi và bộ phận sinh dục. Ở trẻ sơ sinh mụn nước hay gặp ở lòng bàn tay, chân.
+. Đường hầm ghẻ còn gọi là “luống ghẻ” dài 3-5mm.
+. Săng ghẻ thường xuất hiện ở vùng sinh dục, dễ nhầm với săng giang mai.
+. Sẩn cục hay sẩn huyết thanh: hay gặp ở nách, bẹn, bìu.
+. Vết xước, vảy da, đỏ da, dát thâm. Có thể có bội nhiễm, chàm hoá, mụn mủ.
+. Ghẻ Na Uy là một thể đặc biệt, gặp ở người bị suy giảm miễn dịch. Thương
+tổn là các lớp vảy chồng lên nhau và lan toả toàn thân, có thể tìm thấy hàng nghìn
+cái ghẻ trong các lớp vảy.
+- Triệu chứng cơ năng
+Ngứa nhiều, nhất là về đêm.
+- Cận lâm sàng: soi tìm ký sinh trùng tại tổn thương.
+b) Chẩn đoán phân biệt
+- Tổ đỉa: thương tổn là các mụn nước nhỏ ở vùng rìa các ngón tay hay bàn
+tay, bàn chân, ngứa, tiến triển dai dẳng.
+- Sẩn ngứa: thương tổn là sẩn huyết thanh rải rác khắp cơ thể, rất ngứa.
+- Viêm da cơ địa: thương tổn dạng sẩn mụn nước tập trung thành từng đám,
+chủ yếu ở các chi dưới, rất ngứa, tiến triển dai dẳng.
+- Nấm da: thương tổn là mảng da đỏ, các mụn nước và vảy da ở rìa thương
+tổn, bờ hình vòng cung, có xu hướng lành ở giữa. Ngứa nhiều, xét nghiệm tìm thấy
+sợi nấm.
+- Săng giang mai: thương tổn là một vết trợt nông, nền cứng, không ngứa,
+không đau, hay gặp ở vùng hậu môn sinh dục. Kèm hạch bẹn to, thường có hạch
+chúa. Xét nghiệm trực tiếp soi tươi tìm thấy xoắn khuẩn giang mai tại thương tổn và
+hạch vùng, xét nghiệm huyết thanh giang mai dương tính.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH GHẺ/NGUYÊN NHÂN.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+2. NGUYÊN NHÂN
+Ký sinh trùng ghẻ có tên khoa học là Sarcoptes scabiei hominis, hình bầu
+dục, có 08 chân, lưng có gai xiên về phía sau, đầu có vòi hút thức ăn đồng thời để
+đào hầm ở. Mỗi ngày ghẻ cái đẻ 1-5 trứng, sau 3-7 ngày trứng nở thành ấu trùng, ấu
+trùng lột xác nhiều lần thành ghẻ trưởng thành.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH GHẺ/PHÒNG BỆNH.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+6. PHÒNG BỆNH
+- Vệ sinh cá nhân hàng ngày sạch sẽ.
+- Điều trị bệnh sớm, tránh tiếp xúc và dùng chung các đồ dùng của người bị
+bệnh.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH GHẺ/TIÊN LƯỢNG VÀ BIẾN CHỨNG.txt

@@ -0,0 +1,7 @@
+5. TIÊN LƯỢNG VÀ BIẾN CHỨNG
+a) Chàm hoá: người bệnh ngứa, gãi, chàm hoá xuất hiện các mụn nước tập
+trung thành đám.
+b) Bội nhiễm: các mụn nước xen kẽ các mụn mủ, có thể phù nề, loét.
+c) Lichen hoá: ngứa nên người bệnh gãi nhiều gây dầy da, thâm da.
+d) Viêm cầu thận cấp: ở trẻ bị ghẻ bội nhiễm, không được điều trị hoặc điều
+trị không khỏi gây bệnh tái phát nhiều lần.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH GHẺ/ĐIỀU TRỊ.txt

@@ -0,0 +1,30 @@
+4. ĐIỀU TRỊ
+a) Nguyên tắc chung
+- Điều trị cho tất cả những người trong gia đình, tập thể, nhà trẻ...nếu phát
+hiện bị ghẻ.
+- Nên tầm soát các bệnh lây qua đường tình dục với các người bệnh trên 18
+tuổi.
+- Quần áo, chăn màn đệm, vỏ gối, đồ dùng… giặt sạch phơi khô, là kĩ.
+b) Điều trị cụ thể
+- Bôi tại chỗ
++ Gamma benzen 1%
++ Permethrin 5%
++ Benzoat benzyl 25%
++ Diethylphtalat (DEP)
+Có thể dùng các thuốc khác như:
++ Mỡ lưu huỳnh 5-10% cho trẻ em và cho người lớn, đặc biệt là người bệnh
+dưới 2 tháng tuổi, phụ nữ có thai và cho con bú (rất an toàn, nhược điểm có mùi
+hôi).
++ Crotaminton 10%
++ Có thể dùng vỏ cây ba chạc đen tắm hoặc dầu hạt máu chó.
+Cách bôi: tắm sạch bằng xà phòng, sau đó bôi thuốc vào thương tổn ngày một
+lần vào buổi tối. Giặt sạch phơi khô quần áo, chăn màn.
+Ghẻ bội nhiễm dùng milian hoặc castellani.
+Nếu có chàm hóa, dùng hồ nước hoặc kem chứa corticoid bôi trong 1-2 tuần.
+Ghẻ Na Uy: ngâm, tắm sau đó bôi mỡ salicylé để bong sừng rồi bôi thuốc
+diệt ghẻ.
+- Toàn thân
++ Uống kháng histamin tổng hợp.
++ Ivermectin liều 200µg/kg cân nặng, liều duy nhất. Chỉ định trong những
+trường hợp ghẻ kháng trị với các thuốc điều trị cổ điển, ghẻ Na Uy, ghẻ ở người
+nhiễm HIV. Chống chỉ định cho trẻ dưới 5 tuổi, phụ nữ có thai.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/BỆNH GHẺ/ĐẠI CƯƠNG.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+1. ĐẠI CƯƠNG
+- Là một bệnh da khá phổ biến, thường xuất hiện ở những vùng dân cư đông
+đúc, nhà ở chật hẹp, thiếu vệ sinh, thiếu nước sinh hoạt.
+- Bệnh lây qua tiếp xúc trực tiếp hoặc qua quần áo, chăn màn.
+- Bệnh có thể gây ra các biến chứng nhiễm trùng, chàm hoá, viêm cầu thận
+cấp...

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/LANG BEN/CHẨN ĐOÁN.txt

@@ -0,0 +1,33 @@
+3. CHẨN ĐOÁN
+a) Lâm sàng
+- Tổn thương là dát hình tròn hay hình bầu dục trên có vảy da mỏng. Có thể
+cào nhẹ trên bề mặt tổn thương để phát hiện vảy da trong trường hợp khó phát hiện
+(dấu hiệu vỏ bào). Các tổn thương liên kết với nhau thành mảng lớn hình nhiều
+cung. Vị trí thường gặp ở vùng da tiết bã, đặc biệt là vùng ngực và vùng liên bả vai.
+Ngoài ra, tổn thương có thể gặp ở mặt (thường gặp ở trẻ em), da đầu, khoeo, dưới
+vú và bẹn.
+- Màu tổn thương hay gặp nhất là màu nâu (tăng sắc tố) và nâu vàng (giảm
+sắc tố); thỉnh thoảng có hiện tượng viêm nhẹ (màu hồng).
+- Dưới ánh sáng đen Wood, tổn thương lang ben có màu vàng sáng hoặc vàng
+huỳnh quang. Màu huỳnh quang được phát hiện ở vùng rìa của tổn thương.
+- Bệnh nhân có thể có ngứa nhẹ nhất là khi thời tiết nóng bức.
+b) Xét nghiệm
+- Soi trực tiếp: hình ảnh bào tử xen kẽ với sợi nấm ngắn từ bệnh phẩm được
+lấy bằng băng dính hoặc cạo vảy da ở thương tổn.
+- Nuôi cấy: khi nuôi cấy Malassezia cần phủ trên đó lớp dầu bởi khả năng ưa
+dầu tự nhiên của nấm.
+c) Chẩn đoán xác định
+- Tổn thương da tăng hoặc giảm sắc tố, vảy da mỏng
+- Đèn wood thấy có màu huỳnh quang vàng.
+- Soi tươi thấy hình ảnh bào tử xen kẽ với sợi nấm ngắn.
+d) Chẩn đoán phân biệt
+- Chàm khô (pityriasis alba)
+- Giảm sắc tố sau viêm của các bệnh lý khác
+- Bạch biến
+- Phong thể I
+- Viêm da dầu
+- Vảy phân hồng Gilbert
+- Nấm thân
+- Giang mai II.
+- Viêm nang lông do nguyên nhân khác, đặc biệt viêm nang lông có ngứa và
+trứng cá.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/LANG BEN/NGUYÊN NHÂN.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+2. NGUYÊN NHÂN
+Lang ben do nấm thuộc nhóm Malassezia gây nên. Hiện nay đã xác định và
+phân loại được 12 chủng ưa mỡ Malassezia khác nhau, trong đó có 8 chủng hay gây
+bệnh cho người: M. sympodialis, M. globosa, M. restricta, M. slooffiae, M.
+furfur, M. obtusa và mới được phân lập là M. dermatis, M. japonica , M.
+yamotoensis, M. nana , M. caprae và M. equina.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/LANG BEN/ĐIỀU TRỊ.txt

@@ -0,0 +1,19 @@
+4. ĐIỀU TRỊ
+- Thuốc chống nấm tại chỗ: ketoconazol (1-2%) hoặc selenium sulfid (2,5%)
+có hiệu quả. Điều trị 2 lần/tuần trong 2 đến 4 tuần. Để thuốc trong 10-15 phút rồi
+rửa.
+- Các thuốc khác như nhóm azol, allylamin dạng kem và dung dịch, glycol
+propylen, nystatin, axit salicylic.
+- Điều trị thuốc kháng sinh đường toàn thân:
++ Ketoconazol 200 mg/ngày x 5-7 ngày
++ Itraconazol 100-200 mg/ngày x 5 ngày
++ Fluconazol 300 mg/tuần x 2 tuần
+- Phòng tái phát:
++ Loại bỏ và hạn chế các yếu tố thuận lợi.
++ Sử dụng dầu gội ketoconazol 1 lần/tuần như xà phòng.
++ Ketoconazol 400 mg x 1 lần/tháng
++ Fluconazol 300 mg x 1 lần/tháng
++ Itraconazol 400 mg x 1 lần/tháng
+Lưu ý: các thuốc điều trị bằng đường toàn thân có thể gây nhiều tác dụng
+phụ, đặc biệt là cho gan, thận vì vậy cần được xét nghiệm trước khi chỉ định và
+trong quá trình điều trị.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/LANG BEN/ĐẠI CUƠNG.txt

@@ -0,0 +1,7 @@
+1. ĐẠI CUƠNG
+Lang ben (pityriasis versicolor) là bệnh da thường gặp.
+Ở một số vùng nhiệt đới có tới 30-40% dân số đã từng bị. Khí hậu ấm và ẩm
+là điều kiện tốt cho nấm phát triển.
+Bệnh hay gặp ở tuổi thiếu niên và người trẻ. Một số yếu tố thuận lợi như
+vùng da dầu, mồ hôi quá nhiều, suy giảm miễn dịch, dinh dưỡng kém, mang thai và
+sử dụng corticosteroid...

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM MÓNG/CHẨN ĐOÁN.txt

@@ -0,0 +1,55 @@
+3. CHẨN ĐOÁN
+a) Biểu hiện lâm sàng: tùy từng vị trí thâm nhập của vi nấm mà biểu hiện lâm
+sàng khác nhau.
+- Tổn thương ở phần bên và phần xa dưới móng (DLSO: Distal and lateral
+subungual onychomycosis):
++ Là dạng lâm sàng thường gặp nhất.
++ Tổn thường bắt đầu ở phía xa bờ bên của móng.
++ Tăng sừng hóa dưới móng tiến triển tăng dần theo trục của móng làm phá
+hủy móng.
++ Móng trở nên đục, trắng và mủn.
++ Xen kẽ với các những vùng sừng hóa là những vùng tách móng, là nơi cư
+trú của nấm sợi.
++ Màu sắc của móng thay đổi: trắng, vàng cam.
+- Tổn thương ở bề mặt móng:
++ Trên bề mặt móng có đốm hoặc khía trắng (SWO: Supperficial white
+onychomycosis).
++ Là dạng đặc trưng của nhiễm dermatophyte do Trichophyton
+mentagrophytes hoặc Trichophyton rubrum. Ngoài ra, có thể gặp một số chủng nấm
+mốc. Bệnh hay gặp ở móng chân hơn ở móng tay.
++ Thể này thường gặp ở những người suy giảm miễn dịch (ghép tạng, dùng
+liệu pháp corticoid toàn thân...), tổn thương có xu hướng lan tỏa và nhiều móng bị
+tổn thương.
+- Tổn thương ở gốc móng (PSO: Proximal subungual onychomycosis) và
+viêm quanh móng (perionyxis):
++ Viêm nếp da phía gốc móng và nhất là nếp gấp sau.
++ Bản móng xuất hiện các đường rãnh ngắn, gần nhau, song song, sắp xếp
+dọc theo một dải nâu. Sau một thời gian tiến triển mạn tính xen kẽ những đợt cấp
+tính, tổn thương ngày càng nặng và gây rối loạn phát triển móng và teo móng.
+Nguyên nhân thường gặp là Candida spp., vi khuẩn (thường là gram âm).
+- Loạn dưỡng toàn móng (TDO: Total dystrophic onychomycosis):
+Toàn bộ móng bị tiêu hủy do hậu quả tiến triển lâu ngày của ba dạng nhiễm
+nấm trên.
+b) Cận lâm sàng:
+- Soi trực tiếp: tất cả các trường hợp nghi nhiễm nấm móng nên được làm xét
+nghiệm trực tiếp tìm nấm.
++ Lấy bệnh phẩm: tùy từng thương tổn lâm sàng mà có cách lấy bệnh phẩm
+phù hợp: cắt và cạo khối sừng mủn dưới móng, cạo rãnh quanh móng.
++ Hóa chất: KOH 20% và KOH 20% kết hợp với mực Parker (tỷ lệ 2:1).
++ Nhận định kết quả: sau 1-3 giờ có thể quan sát sợi nấm và/ hoặc tế bào nấm
+men.
+- Nuôi cấy và định loại
++ Nuôi cấy trên môi trường Sabouraud có chloramphenicol.
++ Nhiệt độ 22-25oC.
++ Thời gian: sau 1-2 ngày với nấm Candida, sau 2-3 tuần với nấm sợi và
+nấm mốc.
+- Sinh thiết nhuộm PAS: ít được chỉ định.
+c) Chẩn đoán xác định
+- Dựa vào lâm sàng đa dạng.
+- Cận lâm sàng.
+d) Chẩn đoán phân biệt
+- Vảy nến thể móng
+- Lichen móng
+- Loạn dưỡng móng
+- Viêm quanh móng do nhiễm khuẩn
+- Hội chứng vàng móng...

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM MÓNG/NGUYÊN NHÂN.txt

@@ -0,0 +1,8 @@
+2. NGUYÊN NHÂN
+- Nấm sợi (dermatophyte): Chiếm trên 90% các trường hợp nấm móng. Chủ
+yếu do một số chủng Trichophyton spp. như T. rubrum, T. violaceum, T.
+mentagrophyte, hiếm khi do E. floccosum.
+- Nấm men (yeast): chủ yếu do một số chủng nấm Candida: C. albicans, C.
+tropicalis…Ngoài ra, còn do Malassezia spp. như M. furfur nhưng hiếm gặp.
+- Nấm mốc (non dermatophyte moulds): ít gặp, do Fusarium spp., Aspergilus
+spp., S. hyalium, H. toruloidea…

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM MÓNG/PHÒNG BỆNH.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+5. PHÒNG BỆNH
+- Vệ sinh cá nhân: cắt tỉa gọn gàng móng tay, móng chân.
+- Mang giày tất thoáng rộng.
+- Điều trị thuốc chống nấm đúng, đủ liều khi mắc bệnh.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM MÓNG/ĐIỀU TRỊ.txt

@@ -0,0 +1,35 @@
+4. ĐIỀU TRỊ
+a) Thuốc bôi tại chỗ
+- Ciclopiroxolamin dạng dung dịch 8%: bôi hàng ngày đến khi khỏi.
+- Amorolfin (loceryl) 5%: bôi 1 tuần 1 lần.
++ Nếu móng chân còn tốt, chỉ có ít thương tổn ở bờ ngoài hoặc viêm quanh
+móng nhẹ 1-2 móng, có thể sử dụng thuốc sát khuẩn và kem bôi chống nấm.
++ Nếu thương tổn nhiều móng hoặc viêm từ 3 móng trở nên thì kết hợp bôi và
+uống thuốc chống nấm.
+b) Thuốc uống:
+- Fluconazol: 150-200 mg/tuần × 9 tháng.
+- Griseofulvin: 1-2 g/ngày cho tới khi móng trở nên bình thường.
+- Itraconazol: 200 mg/ngày × 12 tuần hoặc 200 mg x 2 lần/ngày × 1
+tuần/tháng trong 23 tháng.
+- Terbinafin: 250 mg/ngày × 12 tuần hoặc 250 mg/ngày x 4 tuần, nghỉ 4 tuần,
+điều trị tiếp 4 tuần.
+Các thuốc trên không nên chỉ định đối với phụ nữ có thai và cho con bú.
+Đối với nấm móng trẻ em, dùng một trong các thuốc sau:
++ Fluconazol: 6 mg/kg/tuần × 12-16 tuần (móng tay) hoặc 18-26 tuần (móng
+chân).
++ Griseofulvin: 20 mg/kg/ngày cho tới khi móng trở về bình thường.
++ Itraconazol: 5 mg/kg/ngày (<20 kg), 100 mg/ngày (20-40 kg), 200 mg/ngày
+(40-50 kg), hoặc 200 mg x 2 lần/ngày (>50 kg) × 1 tuần/tháng trong 2 tháng liên
+tiếp (móng tay) hoặc 3 tháng liên tiếp (móng chân).
++ Terbinafin: 62,5 mg/ngày (<20 kg), 125 mg/ngày (20–40 kg) hoặc 250
+mg/ngày (>40 kg) × 6 tuần (móng tay) hoặc 12 tuần (móng chân)
+c) Điều trị hỗ trợ
+- Bào mòn móng.
+- Loại bỏ móng bằng phẫu thuật, đắp ure 40%.
+d) Tiêu chuẩn khỏi bệnh
+- Xét nghiệm nấm âm tính.
+- Móng mọc lại bình thường.
+e) Tiến triển và biến chứng
+- Bệnh tuy không nguy hiểm tính mạng, nhưng giảm khả năng lao động và
+mất thẩm mỹ, ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống bệnh nhân.
+- Nấm móng tiến triển âm thầm, không tự hồi phục, có thể dẫn tới mất móng.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM MÓNG/ĐẠI CƯƠNG.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+1. ĐẠI CƯƠNG
+Là bệnh viêm móng thường gặp, tiến triển âm thầm, mãn tính.
+Ở châu Âu, ước tính khoảng 2-6% dân số mắc bệnh nấm móng.
+Bệnh do nhiều chủng nấm gây nên và có thương tổn lâm sàng đa dạng. Việc
+chẩn đoán dựa vào biểu hiện lâm sàng và xét nghiệm tìm nấm .

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM TÓC/CHẨN ĐOÁN.txt

@@ -0,0 +1,74 @@
+3. CHẨN ĐOÁN
+a) Chẩn đoán xác định
+- Nấm tóc Piedra: có hai dạng chính là Piedra đen và Piedra trắng.
+Lâm sàng
++ Người bệnh Piedra đen thường biểu hiện triệu chứng nốt màu nâu hoặc đen
+dọc theo thân tóc. Nhiễm nấm thường bắt đầu dưới lớp biểu bì của sợi tóc và lan
+rộng ra ngoài. Tóc vỡ có thể xảy ra do vỡ nốt tại thân tóc. Khi các nốt lớn, chúng có
+thể bọc thân tóc.
++ Trong nấm tóc Piedra trắng, nhiễm nấm cũng bắt đầu bên dưới lớp biểu bì
+và phát triển thông qua thân tóc gây suy yếu và gẫy tóc. Các nốt mềm, ít dính, màu
+trắng nhưng cũng có thể là màu đỏ, xanh lá cây hoặc màu nâu sáng. Tỷ lệ Piedra
+trắng tăng lên kể từ khi bắt đầu của đại dịch HIV. Ở những người bệnh suy giảm
+miễn dịch, T. beigelii có thể gây ra nhiễm nấm hệ thống nghiêm trọng với sốt, nấm
+huyết, thâm nhiễm phổi, tổn thương da (sẩn mụn nước và xuất huyết, hoại tử trung
+tâm) và bệnh thận.
++ So sánh Piedra trắng và đen
+Đặc điểm Piedra trắng Piedra đen
+Màu của nốt Trắng (có thể đỏ, xanh Nâu đến đen
+hoặc màu sáng)
+Mật độ của nốt Mềm Cứng
+Kết dính nốt với thân tóc Lỏng lẻo Chắc chắn
+Vị trí điển hình Mặt, lách và vùng sinh Đầu và mặt (đôi khi vùng
+dục (đôi khi vùng đầu) sinh dục)
+Khí hậu hay gặp Ôn đới Ôn đới
+Nguyên nhân Trichosporon beigelii Piedraia hortae
+Soi tươi KOH Dạng sợi với bảo tử Sợi nấm với bào tử asci và
+blastoconidia và ascospores
+arthroconidia
+Môi trường nuôi cấy Khuẩn lạc dạng kem, màu Khuẩn lạc màu nâu đến đen,
+Sabouraud vàng kem, ẩm phát triển chậm
+Điều trị Nhổ tóc bị nhiễm nấm, Nhổ tóc bị nhiễm nấm, gội
+gội đầu bằng thuốc chống đầu bằng thuốc chống nấm
+nấm
+- Nấm đầu (Tinea capitis)
+Lâm sàng:
++ Biểu hiện có thể nhẹ không viêm tương tự như viêm da dầu (nguyên nhân
+hay gặp là T. tonsurans) đến phản ứng mụn mủ nặng kèm rụng tóc, với tên hay gọi
+là kerion (tầng ong). Rụng tóc có hoặc không kèm vảy da.
++ Là hậu quả phản ứng quá mức của cơ thể gây biểu hiện mảng mủ, ướt, kèm
+hình thành các ổ áp xe nhỏ và rụng tóc. Một số người bệnh có biểu hiện toàn thân,
+mệt mỏi, sưng hạch. Tóc ở vùng tổn thương có thể mọc lại, tuy nhiên khi tổn
+thương lâu, có thể để lại sẹo và gây rụng tóc vĩnh viễn.
++ Tình trạng mang nấm T. tonsurans là tình trạng không biểu hiện lâm sàng
+nhưng khi nuôi cấy nấm dương tính. Tình trạng này thường gặp hơn ở người lớn,
+người có tiếp xúc với trẻ bị bệnh. Có thể coi người mang nấm cũng là tình trạng
+nhiễm bệnh và nên được điều trị để hạn chế sự tái phát ở trẻ nhỏ.
+Nấm dermatophytes xâm nhập và tồn tại ở tóc theo ba hình thức, nội sợi,
+ngoại sợi và favus.
+. Dạng nội sợi: biểu hiện lâm sàng đa dạng với vảy da, mảng rụng tóc với
+chấm đen, hình thành kerion. T. tonsurans và T. violaceum là hai nguyên nhân quan
+trọng của nhiễm nấm nội sợi.
+. Dạng ngoại sợi: lớp biểu bì bên ngoài sợi tóc bị phá hủy. Nhiễm nấm ngoại
+sợi có thể bắt màu huỳnh quang (Microsporum) hoặc không (Microsporum và
+Trichophyton) dưới ánh sáng đèn Wood. Biểu hiện lâm sàng đa dạng từ mảng bong
+vảy hoặc mảng rụng tóc kèm viêm từ ít đến nặng, hình thành kerion.
+. Dạng Favus là dạng nặng nhất của nhiễm nấm dermatophyte ở tóc. Nguyên
+nhân chủ yếu là do T. schoenleinii. Dưới đèn Wood có thể thấy ánh sáng huỳnh
+quang màu trắng hơi xanh da trời. Favus biểu hiện mảng vảy tiết màu vàng, dày
+chứa sợi và mảng da chết. Khi nhiễm nấm mãn tính có thể gây nên rụng tóc sẹo.
+Cận lâm sàng
++ Soi tươi: bệnh phẩm là vảy da, tóc. Soi tươi trực tiếp trong KOH 10-20%,
+có thể sử dụng với mực xanh. Kết hợp nhuộm với màu cam acridin, màu trắng
+calcofluor và blankophor và sử dụng kính hiển vi huỳnh quang phát hiện
+polysaccharid của thành tế bào nấm. Trên tiêu bản soi tươi trực tiếp thấy hình ảnh
+sợi nấm chia đốt và phân nhánh.
++ Nuôi cấy: môi trường cơ bản là Sabouraud. Thời gian nuôi cấy để kết luận
+dương tính là 7-14 ngày và để kết luận âm tính là 21 ngày.
++ Mô bệnh học: sinh thiết thường ít được chỉ định trong chẩn đoán nấm nông.
+Chẩn đoán xác định chủ yếu dựa vào lâm sàng và xét nghiệm trực tiếp tìm
+nấm tại thương tổn.
+b) Chẩn đoán phân biệt
+- Nấm tóc Piedra: chấy, gẫy tóc, tóc nốt, Trichomycosis axillaris, rận mu.
+- Nấm đầu: viêm da dầu, rụng tóc thể mảng, tật nhổ tóc, vảy nến, viêm da mủ,
+viêm nang lông, lichen phẳng, lupus đỏ dạng đĩa, viêm nang lông.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM TÓC/NGUYÊN NHÂN.txt

@@ -0,0 +1,16 @@
+2. NGUYÊN NHÂN
+- Nấm dermatophyte là nguyên nhân chủ yếu của nấm tóc. Trong đó, nấm hay
+gặp là Microsporum và Trichophyton. Ở Anh và Bắc Mỹ, nguyên nhân hay gặp nhất
+là do nấm Trichophyton tonsurans (chiếm 90%). Tuy nhiên, nghiên cứu ở Việt nam
+cho thấy nấm M. canis hay gặp hơn.
+- Nấm tóc Piedra trắng do nấm Trichophyton beigelii gây nên. Nấm tóc
+Piedra đen do nấm Piedraia hortae gây nên. Cùng với đại dịch HIV (Human
+Immunodeficiency Virus-virút gây suy giảm miễn dịch ở người), nhiễm nấm tóc
+Piedra cũng gia tăng. Ngoài biểu hiện ở tóc, nấm tóc Piedra cũng có thể gây nhiễm
+nấm huyết và các cơ quan nội tạng.
+- Phân loại nấm dermatophyte dựa trên cách lây truyền
+Phân loại Cách lây truyền Biểu hiện lâm sàng
+Anthropophilic Từ người sang người Viêm nhẹ hoặc không, mạn tính
+Zoophilic Từ động vật sang người Viêm nặng (mụn mủ và có thể
+có mụn nước), cấp tính
+Geophilic Từ đất sang người hoặc động vật Viêm trung bình

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM TÓC/PHÒNG BỆNH.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+6. PHÒNG BỆNH
+- Vệ sinh tóc thường xuyên.
+- Hạn chế gội đầu vào ban đêm.
+- Giữ khô tóc.
+- Hạn chế trẻ nhỏ chơi với súc vật.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM TÓC/TIẾN TRIỂN VÀ BIẾN CHỨNG.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+5. TIẾN TRIỂN VÀ BIẾN CHỨNG
+- Một số trường hợp có thể gây rụng tóc vĩnh viễn, gây sẹo.
+- Trong các trường hợp nặng hoặc suy giảm miễn dịch, nấm có thể xâm nhập
+sâu và có thể gây nhiễm nấm huyết hoặc nội tạng.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM TÓC/ĐIỀU TRỊ.txt

@@ -0,0 +1,21 @@
+4. ĐIỀU TRỊ
+a) Nguyên tắc chung
+- Cắt tóc ngắn
+- Gội đầu bằng các dung dịch sát khuẩn và chống nấm.
+- Sử dụng thuốc chống nấm thận trọng và theo dõi kỹ.
+- Điều trị các nhiễm khuẩn kèm theo.
+b) Điều trị cụ thể
+- Nấm tóc Piedra: nhổ tóc có tổn thương nốt cùng với gội đầu bằng dầu gội
+có lưu huỳnh, ketoconazol 2%. Terbinafin uống có hiệu quả.
+- Nấm da đầu
+Người lớn: dùng một trong các thuốc sau
++ Fluconazol: 6 mg/kg/ngày × 3-6 tuần
++ Griseofulvin: 20 mg/kg/ngày × 6-8 tuần
++ Itraconazol: 5 mg/kg/ngày × 4-8 tuần
++ Terbinafin: 250 mg/ngày × 2-4 tuần
+Trẻ em: dùng một trong các thuốc sau
++ Fluconazol: 6 mg/kg/ngày × 6 tuần
++ Griseofulvin: 20-25 mg/kg/ngày × 6-8 tuần
++ Itraconazol: 3-5 mg/kg/ngày × 6 tuần
++ Terbinafin: 62,5 mg/ngày (<20 kg), 125 mg/ngày (20-40 kg) hoặc 250
+mg/ngày (>40 kg) × 2-6 tuần.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/NẤM TÓC/ĐẠI CƯƠNG.txt

@@ -0,0 +1,7 @@
+1. ĐẠI CƯƠNG
+- Nấm tóc là tình trạng viêm, gây thương tổn tóc, nang tóc da đầu và vùng da
+xung quanh do nấm.
+- Bệnh chủ yếu gặp ở trẻ nhỏ mà hiếm gặp hơn ở người lớn. Bệnh phân bổ
+rộng khắp trên thế giới. Tuy nhiên, nấm tóc hay gặp ở vùng nông thôn hơn thành
+thị. Bệnh thường mang tính lây truyền và gặp ở các thành viên trong gia đình hoặc
+cùng lớp học.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/VIÊM DA TIẾP XÚC DO CÔN TRÙNG/CHẨN ĐOÁN.txt

@@ -0,0 +1,30 @@
+3. CHẨN ĐOÁN
+a) Chẩn đoán xác định
+- Lâm sàng
++ Tại vị trí côn trùng đốt, bị chà xát xuất hiện phản ứng viêm da. Ban đầu chỉ
+có một hoặc vài đám da đỏ, dài như vết cào xước, hơi phù nề, kích thước từ vài mm
+đến vài cm. Sau vài giờ hoặc một ngày xuất hiện mụn nước, bọng nước giữa dát đỏ.
++ Nếu bệnh nhẹ, người bệnh chỉ cảm thấy rát, ngứa, nổi một vài vết đỏ lấm
+tấm kèm mụn nước, mụn mủ nhỏ. Sau 3-5 ngày, tổn thương khô mà không thành
+phỏng nước, bọng mủ. Nếu nặng hơn, thương tổn rộng, bọng nước, bọng mủ nông
+lan rộng, có thể trợt loét, hoại tử.
++ Vị trí: bất kỳ nơi nào nhưng hay gặp ở các vùng da hở. Khi bị tổn thương ở
+mắt có thể có sưng nề, trợt đỏ, chảy nước mắt; các vị trí khác như nách, bẹn, sinh
+dục... có thể gây sưng đau làm hạn chế đi lại.
++ Cơ năng: bỏng rát, ngứa. Nếu bội nhiễm sẽ thấy đau nhức, khó chịu.
++ Toàn thân: một số trường hợp tổn thương lan rộng có thể gây đau nhức, sốt,
+mệt mỏi, nổi hạch cổ, nách, hoặc bẹn tùy theo vùng tổn thương.
+- Cận lâm sàng
+Không có gì đặc biệt, một số có phỏng mủ lan rộng, hạch sưng to, bạch cầu
+có thể tăng cao.
+b) Chẩn đoán phân biệt
+- Bệnh zona
++ Dễ chẩn đoán nhầm nhất.
++ Do nhiễm Varricella-zoster virút (VZV).
++ Thương tổn là dát đỏ, sau nổi mụn nước, bọng nước lõm giữa tập trung
+thành đám dọc theo thần kinh ngoại biên. Đau rát nhiều tại tổn thương.
++ Xét nghiệm tế bào Tzanck thấy tế bào ly gai và tế bào đa nhân khổng lồ.
+- Bệnh herpes da: mụn nước nhỏ tập trung thành chùm trên nền dát đỏ ở vùng
+bán niêm mạc (môi), niêm mạc (miệng, sinh dục), đau rát nhiều tại tổn thương.
+- Viêm da tiếp xúc do các nguyên nhân khác: viêm da tiếp xúc dị ứng, viêm
+da tiếp xúc kích ứng.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/VIÊM DA TIẾP XÚC DO CÔN TRÙNG/CĂN NGUYÊN.txt

@@ -0,0 +1,11 @@
+2. CĂN NGUYÊN
+- Bệnh do một loại côn trùng vùng nhiệt đới nóng, ẩm có tên khoa học là
+Paederus hay còn gọi là kiến khoang (hay kiến kim, kiến lác, kiến nhốt, kiến cằm
+cặp, kiến cong đít...).
+- Thuộc họ cánh cứng, có mặt khắp nơi trên thế giới, thường gặp nhất là ở
+châu Phi và châu Á.
+- Côn trùng có mình dài khoảng 7-10mm, mảnh, có 3 đôi chân, cơ thể có 2
+vòng đỏ, 3 vòng đen rất điển hình; bay và chạy rất nhanh, thường ẩn náu ở những
+nơi ẩm ướt, hoạt động chủ yếu vào ban đêm và rất thích ánh sáng đèn huỳnh quang.
+Khi bị chà xát, côn trùng bị dập nát và phóng thích chất dịch trong cơ thể chứa chất
+paederin gây viêm da tiếp xúc.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/VIÊM DA TIẾP XÚC DO CÔN TRÙNG/PHÒNG BỆNH.txt

@@ -0,0 +1,16 @@
+6. PHÒNG BỆNH
+- Cách phòng bệnh tốt nhất là tránh tiếp xúc với côn trùng gây bệnh.
+- Nếu đã tiếp xúc hoặc nghi ngờ tiếp xúc thì nên:
++ Khi phát hiện côn trùng đang bò trên da, lấy ra khỏi người bằng cách thổi
+hoặc để tờ giấy để côn trùng bò lên. Sau đó rửa sạch vùng da đã tiếp xúc.
++ Khi đã vô tình chà xát côn trùng, phải rửa sạch tay và những vùng da đã
+tiếp xúc.
++ Khi phát hiện côn trùng trong khu vực sinh sống, nên ngăn bằng cách đóng
+cửa hoặc sử dụng lưới mắt nhỏ ngăn côn trùng hoặc thay đèn huỳnh quang bằng đèn
+ánh sáng vàng.
++ Nên ngủ màn và kiểm tra giường chiếu, chăn màn, khăn, quần áo trước khi
+sử dụng.
++ Làm sạch khu vực quanh nhà. Nếu làm việc dưới ánh đèn, tránh dùng tay
+đập hoặc quệt khi có cảm giác vướng trên da.
+- Khi thấy biểu hiện nghi ngờ bệnh, cần đi khám chuyên khoa da liễu để được
+khám, tư vấn và điều trị kịp thời.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/VIÊM DA TIẾP XÚC DO CÔN TRÙNG/TIẾN TRIỂN.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+4. TIẾN TRIỂN
+- Nếu được điều trị sớm, bệnh đỡ nhanh, tổn thương đóng vảy tiết sau khoảng
+4-6 ngày, khô dần, bong vảy để lại vết da sẫm màu, mất đi dần.
+- Người bệnh có thể tái phát vài lần. Ở tập thể, có thể nhiều người bị bệnh tại
+cùng thời điểm.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/VIÊM DA TIẾP XÚC DO CÔN TRÙNG/ĐIỀU TRỊ.txt

@@ -0,0 +1,15 @@
+5. ĐIỀU TRỊ
+Điều trị tại chỗ là chủ yếu, tùy theo giai đoạn tổn thương.
+a) Tại chỗ
+- Ngay khi bị tổn thương: có thể dùng nước muối sinh lý (NaCl 9% ), rửa tổn
+thương 3-4 lần/ngày nhằm trung hòa độc tố của côn trùng. Tránh kì cọ làm tổn
+thương lan rộng.
+- Khi các tổn thương đỏ, đau rát: dùng các thuốc làm dịu da, chống viêm như
+các loại hồ (hồ nước, hồ Tetra-Pred) hay các loại mỡ kháng sinh phối hợp với
+corticoid bôi 2-3 lần/ngày.
+- Trường hợp bọng nước, bọng mủ: chấm dung dịch màu milian, castellani,
+nước thuốc tím pha loãng...bôi 1-2 lần/ngày.
+b) Toàn thân: thường không cần phải điều trị.
+- Trường hợp thương tổn lan rộng, bọng mủ rộng và có dấu hiệu nhiễm trùng
+toàn thân: kháng sinh uống.
+- Kháng histamin để giảm ngứa, giảm kích ứng da.

data/Da liễu/BỆNH DA DO KÝ SINH TRÙNG CÔN TRÙNG/VIÊM DA TIẾP XÚC DO CÔN TRÙNG/ĐẠI CƯƠNG.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+1. ĐẠI CƯƠNG
+- Là một phản ứng cấp tính của da với các chất kích ứng từ côn trùng.
+- Viêm da tiếp xúc do Paederus là loại thường gặp nhất.
+- Ở Việt Nam, bệnh thường xuất hiện vào mùa mưa bão, thành dịch, có thể
+rải rác suốt cả năm.
+- Bệnh không nguy hiểm nhưng làm người bệnh lo lắng.

data/Da liễu/BỆNH DA DO VI RÚT/BỆNH HẠT CƠM/CHẨN ĐOÁN.txt

@@ -0,0 +1,38 @@
+3. CHẨN ĐOÁN
+a) Chẩn đoán xác định
+- Lâm sàng
++ Hạt cơm thông thường (common warts)
+Hạt cơm thông thường chiếm tỷ lệ cao nhất, từ 58-70% trong tổng số bệnh
+nhân mắc hạt cơm.
+Ban đầu thường là những sẩn nhỏ bằng hạt kê, màu da. Sau vài tuần hoặc vài
+tháng, thương tổn lớn dần, nổi cao, có hình bán cầu, bề mặt sần sùi thô ráp, dày
+sừng với nhiều kích thước khác nhau. Các thương tổn rải rác hoặc thành dải hoặc
+thành đám hay gặp ở mu bàn tay, mu bàn chân, ngón tay và ngón chân, quanh
+móng, da đầu.
++ Hạt cơm bàn tay, bàn chân (palmo-plantar warts)
+Hạt cơm ở bàn tay, bàn chân thường đa dạng.
+Điển hình là các sẩn, kích thước từ 2-10mm, bề mặt xù xì làm mất những
+đường vân trên bề mặt. Tổn thương sắp xếp riêng rẽ hoặc tập trung thành đám ở
+những vùng tỳ đè, quanh móng được gọi là hạt cơm thể khảm. Đôi khi biểu hiện của
+hạt cơm chỉ là sẩn nhẵn, bằng phẳng với mặt da, màu vàng đục hoặc màu da. Đôi
+khi sẩn xù xì có gai nhỏ và lõm ở giữa.
+Khi dùng dao mổ cắt bỏ hết phần dày sừng thấy bên dưới là một mô màu
+trắng trên có các chấm đen. Biểu hiện đó là do hiện tượng tắc các mạch máu nhỏ ở
+lòng bàn chân tạo nên. Đây là dấu hiệu có giá trị giúp chẩn đoán phân biệt giữa hạt
+cơm với những bệnh khác khu trú ở lòng bàn chân như chai chân hay dày sừng bàn
+tay bàn chân khu trú.
+Đau khi đi lại, nhiều trường hợp rất đau và không thể đi lại được.
++ Hạt cơm phẳng (flat warts)
+Hạt cơm phẳng chiếm 24-34% tổng số hạt cơm, thường gặp ở tuổi học
+đường.
+Thương tổn là những sẩn hơi nổi cao trên mặt da, bề mặt thô ráp, kích thước
+nhỏ từ 1 đến 5 mm, hình tròn hay hình đa giác, màu da hay thẫm màu, ranh giới rõ
+đứng riêng rẽ hay thành đám, đôi khi thành dải (dấu hiệu Koebner). Số lượng
+thương tổn thường ít nhưng ở những trường hợp lan tỏa có tới vài trăm thương tổn.
+Vị trí hay gặp ở vùng da hở nhất là ở mặt, cánh tay và thân mình làm ảnh hưởng đến
+thẩm mỹ, lao động và sinh hoạt hàng ngày của người bệnh.
++ Hạt cơm ở niêm mạc (xem bệnh sùi mào gà)
+b) Chẩn đoán phân biệt
+- Hạt cơm thông thường cần phân biệt với dày sừng da dầu, dày sừng ánh
+nắng, ung thư tế bào gai.
+- Hạt cơm phẳng cần phân biệt với các sẩn trong bệnh lichen phẳng.

data/Da liễu/BỆNH DA DO VI RÚT/BỆNH HẠT CƠM/NGUYÊN NHÂN.txt

@@ -0,0 +1,9 @@
+2. NGUYÊN NHÂN
+- Có khoảng trên 100 type HPV đã được xác định và được chia thành 3
+nhóm: type gây bệnh da: type 1, 2, 3, 4; type gây bệnh ở niêm mạc sinh dục: type 6,
+11, 16, 18 và type gây loạn sản biểu bì dạng hạt cơm là type 5 và 8.
+- Khi xâm nhập vào các tế bào biểu bì, virút có thể tồn tại lâu từ 2 đến 9
+tháng, không có các triệu chứng lâm sàng. Hạt cơm có thể xuất hiện ở bất kỳ vị trí
+nào của cơ thể, nhất là ở bàn tay, bàn chân. Tiến triển của bệnh có thể khỏi tự nhiên
+từ 20-25% trường hợp. Những trường hợp hạt cơm rải rác, mạn tính hay tái phát có
+liên quan đến tình trạng suy giảm miễn dịch.

data/Da liễu/BỆNH DA DO VI RÚT/BỆNH HẠT CƠM/PHÒNG BỆNH.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+5. PHÒNG BỆNH
+- Sát khuẩn làm vệ sinh thường xuyên các địa điểm cộng cộng như bể bơi,
+nhà tắm công cộng, phòng tập thể thao…
+- Cần có bảo hộ lao động đối với một số nghề nghiệp có nguy cơ mắc bệnh
+cao như thợ giết mổ gia súc, trồng hoa..
+- Điều trị loại bỏ các tổn thương nếu có thể nhằm loại bỏ nguồn lây nhiễm.