--- title: Thoth emoji: 📜 colorFrom: gray colorTo: gray sdk: docker app_port: 7860 pinned: false --- # Thoth Yapay zekâ destekli, Türkçe arayüzlü LaTeX yazım platformu. Akademisyenler, öğrenciler ve öğretmenler için: tarayıcıda yazın, derleyin, PDF'i yanında görün. Varsayılan yazım biçimi **APA 7**'dir ve çıktılar **siyah-beyazdır**; kullanıcı başka bir biçim isterse belgesini değiştirebilir. ## Özellikler - **Editör:** LaTeX renklendirme, komut / atıf / etiket tamamlama, biçimlendirme araç çubuğu, otomatik kaydetme. - **Derleme ve önizleme:** Sunucuda [Tectonic](https://tectonic-typesetting.github.io) ile derleme, yan panelde PDF. Hatalar dosya ve satırıyla, Türkçe açıklamalı gösterilir. - **SyncTeX:** Editördeki "PDF'te göster" düğmesi imlecin bulunduğu satırı PDF'te bulup vurgular; PDF'te bir yere çift tıklamak kaynak dosyada o satırı açar. - **Şablonlar:** APA 7 biçiminde boş belge, makale (profesyonel), tez ve ödev/rapor (öğrenci); siyah-beyaz sunum (Beamer) ve sınav kâğıdı. APA şablonları `apa7` sınıfını ve `biblatex-apa` kaynakçasını kullanır; Türkçe APA yerelleştirmesi (`vd.`, `t.y.`, `ss.`, `Yüksek lisans tezi`…) sunucuda hazırdır. - **Kurum şablonları:** Anadolu Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü'nün tez ve dönem projesi yazım şablonları (Biçim-1). Enstitünün Word şablonlarındaki yerleşim (kenar boşlukları, başlık sayfaları, jüri/onay sayfası, özet, beyanlar, dizinler, Roma/Arap sayfa numaraları) ve Tez Yazım Kılavuzu'ndaki kurallar (5 başlık düzeyi, tablo/şekil/görsel başlıkları, uzun alıntı, kaynakça) `anadolu-lee` sınıfında uygulanır; şablon dosyaları `server/sablonlar/` altındadır. - **Yapay zekâ asistanı (ortak araştırmacı):** Bilimsel ilkelere bağlı çalışır: iddialarını gerçek kaynaklara dayandırır; projenin kaynakçasında uygun kaynak yoksa OpenAlex, Crossref, arXiv ve OSF'de arar, yalnızca özeti iddiayı destekleyen kayıtlara atıf yapar ve bunları kendiliğinden `.bib` dosyasına ekler; kaynak bulamazsa bunu açıkça söyler. Hakemli dergi düzeyinde akademik dil kullanır (paragraf başı kalın başlık, madde listesiyle alanyazın ve Markdown yok); belirsiz isteklerde önce soru sorar; yöntemi eleştirel değerlendirir; bilimsel ya da etik açıdan uygun olmayan isteklerde uyarır ve gerekirse karşı çıkar. Açık dosyayı ve seçili metni görür; önerdiği değişiklik tek tıkla uygulanır; görseldeki denklem ya da tabloyu LaTeX'e çevirir. Claude ve OpenAI uyumlu uç noktalarla çalışır. Panelin genişliği kenarından sürüklenerek ayarlanır. - **Kaynakça:** OpenAlex, Crossref, arXiv ve OSF Preprints araması; kayıt `.bib` dosyasına eklenir, metne APA belgelerinde `\parencite{}`, diğerlerinde `\cite{}` konur. - **Paylaşım:** Projeyi e-postayla düzenleyici ya da görüntüleyici olarak paylaşma, metne iliştirilen yorumlar. - **Sürüm geçmişi:** Adlandırılmış sürümler, 10 dakikada bir otomatik kayıt, geri yükleme. - **Biçimlendirme:** Editördeki fırça düğmesi (Shift+Alt+F) [tex-fmt](https://github.com/WGUNDERWOOD/tex-fmt) ile girintileri ve boşlukları düzenler; paragraf satırları yeniden kırılmaz. Ctrl+Z ile geri alınır. - **Word'e aktarma (APA 7):** Üst çubuktaki "Word" düğmesi projeyi [Pandoc](https://pandoc.org) ile `.docx` dosyasına çevirir. Belge APA 7 düzenindedir: Times New Roman 12 punto, çift satır aralığı, 2,54 cm kenar boşluğu, sağ üstte sayfa numarası (makalede kısa başlıkla), başlık sayfası, özet, numarasız APA başlık düzeyleri, "Tablo 1" / "Şekil 1" başlıkları, numaralı denklemler, İçindekiler ve asılı girintili "Kaynaklar" ([APA 7 CSL stili](https://github.com/citation-style-language/styles), CC BY-SA 3.0). - **Şablona giydir:** Dergi ya da kurum şablonu yüklenir, çalışma (bu proje ya da bir Word dosyası) içeriği değiştirilmeden şablona aktarılır. Word şablonunda (.docx, .dotx) biçemler, kenar boşlukları ve üst/alt bilgiler şablondan alınır ve sonuç Word olarak iner (şablonun kapak gibi sabit sayfaları doldurulmaz). LaTeX şablonunda (.zip, .tex) yapay zekâ çalışmayı şablonun ana dosyasına yerleştirir, sonuç yeni proje olarak açılır; aktarılmayan metin varsa uyarı verilir. - **İçe / dışa aktarma:** `.zip` olarak proje alma ve verme. ## Kurulum Gereken: Node.js 24 ya da üstü. ```bash npm install npm run setup ``` `npm run setup`, sunucunun kullandığı dört açık kaynak aracı resmî sürümlerinden `bin/` klasörüne indirir: Tectonic (derleyici), biber 2.17 (APA 7 kaynakçası; Tectonic 0.15'in biblatex sürümüyle uyumlu sürüm), tex-fmt (biçimlendirici) ve Pandoc (Word'e dönüştürme). Ardından `.env.example` dosyasını `.env` adıyla kopyalayıp yapay zekâ için bir API anahtarı girin (asistan dışındaki her şey anahtarsız çalışır). ## Çalıştırma Geliştirme (arayüz http://localhost:5173, API 3001): ```bash npm run dev ``` Üretim (arayüz ve API tek adreste, http://localhost:3001): ```bash npm run build npm start ``` Testler: ```bash npm test ``` İlk derleme, gereken LaTeX paketleri internetten indirildiği için bir iki dakika sürebilir; sonrakiler hızlıdır. ## Sunucuya taşıma 1. Depoyu sunucuya kopyalayın; `npm install`, `npm run setup`, `npm run build` çalıştırın. 2. Aşağıdaki **güvenlik uyarısını** uygulayın. 3. `.env` içinde `COOKIE_SECURE=true` yapın ve uygulamayı HTTPS sonlandıran bir ters vekilin (nginx, Caddy) arkasına koyun. Ters vekil aynı makinedeyse `HOST=127.0.0.1` kalabilir. 4. `npm start` komutunu bir servis yöneticisiyle (systemd, pm2) sürekli çalıştırın. 5. `data/` klasörünü düzenli yedekleyin: veritabanı (`thoth.db`) ve tüm projeler buradadır. 6. Kayıtları kapatmak için `ALLOW_REGISTRATION=false` yapın. ## Hugging Face Space'te yayınlama Depo, Docker Space olarak doğrudan çalışır (`Dockerfile`, bu dosyanın başındaki `sdk: docker` ve `app_port: 7860`). 1. Space ayarlarında (Settings → Variables and secrets) şunları tanımlayın: - **Secret** `ALLOWED_EMAILS`: kayıt olabilecek e-postalar, virgülle ayrılmış. - **Secret** `ANTHROPIC_API_KEY` ve/veya `OPENAI_API_KEY` (yapay zekâ için). - **Variable** `OPENAI_BASE_URL`, `OPENAI_MODEL` (ör. Groq: `https://api.groq.com/openai/v1`, `openai/gpt-oss-120b`). 2. Depoyu Space'e gönderin (`git push`). İmaj oluşturulurken araçlar indirilir ve şablon paketleri önbelleğe alınır; ilk oluşturma birkaç dakika sürer. 3. Uygulamayı Space'in doğrudan adresinden açın: `https://KULLANICI-thoth.hf.space`. huggingface.co sayfasındaki gömülü görünümde tarayıcılar oturum çerezini engelleyebilir. 4. `https://KULLANICI-thoth.hf.space/api/saglik` adresi derleme kafesinin durumunu gösterir; `"ok": true` olmalıdır. Ücretsiz Space'te disk kalıcı değildir: Space yeniden başladığında (her güncellemede ya da uykudan uyanınca) hesaplar ve projeler silinir. Önemli projeleri `.zip` olarak indirin ya da Space'e bir depolama alanı (Storage Bucket, `/data`) bağlayıp `DATA_DIR=/data` yapın. ## Güvenlik uyarısı: başkalarına açmadan önce Derleyici (Tectonic) ve biber, `--untrusted` kipinde bile belgede mutlak yolla verilen dosyaları (`\input{C:/...}`, `\addbibresource{/...}`) okuyabilir; Tectonic `\openout` ile mutlak yola dosya da yazabilir. Platform birden çok kişiye açıldığında bu, bir kullanıcının sunucudaki dosyaları (ör. `.env`, veritabanı) kendi PDF'ine basabilmesi, hatta sunucu dosyalarının üzerine yazabilmesi demektir. Tectonic'in kendi ayarları bunu engellemez. Bu yüzden sunucu varsayılan olarak yalnızca bu bilgisayardan erişilecek biçimde (`HOST=127.0.0.1`) çalışır; aynı ağdaki başka biri bağlanamaz. Word'e aktarma bu açıktan etkilenmez: Pandoc dosya erişimi kapalı kipte çalışır. **Derleme kafesi (Linux):** `COMPILE_SANDBOX=landlock` ile her derleme `bin/kafes` içinde çalışır (kaynağı `server/kafes.c`). Kafes, Linux çekirdeğinin [Landlock](https://docs.kernel.org/userspace-api/landlock.html) özelliğiyle derleyicinin ve biber'in yalnızca sistem kitaplıklarını, araçları, paket önbelleğini ve o projenin derleme klasörünü görmesine izin verir; uygulama kodu, veritabanı, diğer projeler ve `/proc` (sunucunun ortam değişkenleri) kapalıdır. Derleyiciye API anahtarları gibi ortam değişkenleri de geçirilmez. Sunucu açılışta kafesi sınar (`/api/saglik`); kafes çalışmıyorsa derleme kapatılır. Docker imajında bu ayar açıktır. Kalan risk: paket önbelleği projeler arasında ortaktır; bir kullanıcı önbelleğe dosya yazarak başka bir kullanıcının derlemesini etkileyebilir. Bu nedenle platformu yalnızca güvendiğiniz kişilere (`ALLOWED_EMAILS`) açın. ## Ayarlar (`.env`) | Değişken | Varsayılan | Açıklama | |---|---|---| | `ANTHROPIC_API_KEY` | – | Claude için API anahtarı | | `ANTHROPIC_MODEL` | `claude-opus-5-5` | Kullanılacak Claude modeli | | `AI_EFFORT` | `high` | Claude'un düşünme düzeyi (`low`, `medium`, `high`, `xhigh`, `max`) | | `OPENAI_API_KEY` | – | OpenAI ya da uyumlu uç nokta anahtarı | | `OPENAI_BASE_URL` | OpenAI | Uyumlu uç nokta adresi (ör. Ollama: `http://localhost:11434/v1`) | | `OPENAI_MODEL` | `gpt-5.2` | Kullanılacak model | | `OPENALEX_API_KEY` | – | İsteğe bağlı OpenAlex anahtarı (anahtarsız da çalışır, günlük ortak kota daha düşüktür) | | `AI_HOURLY_LIMIT` | `60` | Kullanıcı başına saatlik yapay zekâ isteği | | `PORT` | `3001` | Sunucu kapısı | | `HOST` | `127.0.0.1` | Sunucunun dinlediği adres; derleme yalıtılmadan ağa açmayın | | `ALLOW_REGISTRATION` | `true` | Yeni hesap açılabilsin mi | | `ALLOWED_EMAILS` | – | Doluysa yalnızca bu e-postalar kayıt olabilir (virgülle ayrılmış) | | `COMPILE_SANDBOX` | `none` | `landlock`: derleme kafeste çalışır (Linux; Docker imajında açık) | | `COOKIE_SECURE` | `false` | Oturum çerezi yalnızca HTTPS üzerinden gönderilsin mi | | `TECTONIC_BIN`, `TEXFMT_BIN`, `PANDOC_BIN` | `bin/` | Araçlar başka bir yere kuruluysa yolları | | `COMPILE_TIMEOUT_MS` | `180000` | Derleme süre sınırı | | `DATA_DIR` | `data` | Veri klasörü | Claude kullanılırken, model isteği güvenlik gerekçesiyle geri çevirirse API aynı isteği yedek bir modelde yeniden dener (sunucu taraflı `fallbacks`). ## LaTeX notları - Derleyici XeTeX tabanlıdır: Türkçe için `fontspec` + `polyglossia` kullanın; `inputenc` / `fontenc` gerekmez. - Kaynakça varsayılan olarak `biblatex` + `biber` ile APA 7 biçiminde işlenir (`\usepackage[style=apa,backend=biber]{biblatex}`, `\addbibresource{kaynakca.bib}`, `\printbibliography`). `natbib` + BibTeX de çalışır. - Yazı tiplerini dosya adıyla yükleyin (ör. `\setmainfont{texgyretermes}[Extension=.otf, ...]`); sistem yazı tipi adları bulunamayabilir. - `apa7` sınıfı Türkçe adları yalnızca babel ile yükler; polyglossia kullanan şablonlar bunları (`\keywordname` vb.) kendisi tanımlar. - `server/tex/` klasöründeki destek dosyaları (Türkçe APA yerelleştirmesi `turkish-apa.lbx`) her derlemede projeye eklenir ve `.zip` dışa aktarmaya konur; projede aynı adda dosya varsa projeninki kullanılır. - Kabuk komutu çalıştırma (`shell-escape`) güvenlik nedeniyle kapalıdır; `minted` yerine `listings` kullanın. ## Klasör yapısı ``` server/ Express API: hesaplar, projeler, derleme, yapay zekâ, kaynakça, geçmiş, Word server/tex/ Derlemede projeye eklenen destek dosyaları (Türkçe APA yerelleştirmesi) server/csl/ APA 7 kaynakça stili (Word'e aktarma) web/ React + CodeMirror + PDF.js arayüzü scripts/ Araç kurulum betiği bin/ Tectonic, biber, tex-fmt, Pandoc (npm run setup ile gelir) data/ Veritabanı, derleme çıktıları, paket önbelleği ``` ## Bilinen sınırlar - Eş zamanlı ortak düzenleme yoktur. Aynı dosyayı iki kişi düzenlerse sonradan kaydedene çakışma uyarısı gösterilir. - Word'e aktarma LaTeX'in yaygın yapılarını çevirir; özel makrolar, TikZ çizimleri ve PDF/EPS görseller Word'e taşınmaz (PDF görsellerin yerine belgede bir not çıkar). APA 4. ve 5. düzey başlıklar Word'de ayrı paragraf olarak yazılır (APA'da paragrafın başında yer alırlar). İçindekiler, Word'de alanlar güncellenince (F9) dolar. - Arayüz masaüstü ekranlar için tasarlanmıştır.