File size: 16,498 Bytes
97a4bf8
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
# utils/shap_explainer.py
import streamlit as st
import pandas as pd
import numpy as np
import shap
import plotly.express as px
import plotly.graph_objects as go
from typing import Dict, Any, Union, Optional
from sklearn.pipeline import Pipeline
import h2o
import streamlit as st
import pandas as pd
import numpy as np
import shap
import plotly.express as px
import plotly.graph_objects as go
from typing import Dict, Any, Optional, Union
from sklearn.pipeline import Pipeline

class SHAPExplainer:
    """
    Clase para realizar explicaciones de modelos usando SHAP (SHapley Additive exPlanations)
    """
    def __init__(self, model, X: pd.DataFrame, problem_type: str = 'classification', explanation_method: str = 'auto'):
        """
        Inicializar el explicador SHAP

        Args:
            model: Modelo de machine learning entrenado
            X (pd.DataFrame): Datos de entrada para el modelo
            problem_type (str): Tipo de problema ('classification' o 'regression')
            explanation_method (str): Método de explicación ('auto', 'tree', 'linear', 'kernel')
        """
        self.model = model
        self.X = X
        self.problem_type = problem_type
        self.explanation_method = explanation_method
        self.explainer = self._create_explainer()
        self.X_sample = None  # Inicializar X_sample

    def _create_explainer(self):
        """
        Crear el explicador SHAP apropiado según el tipo de modelo y método seleccionado,
        manejando correctamente los Pipelines y modelos de H2O.

        Returns:
            Explainer de SHAP
        """
        try:
            # Si el modelo es un Pipeline, extraer el estimador final
            if isinstance(self.model, Pipeline):
                estimator = self.model.steps[-1][1]
            else:
                estimator = self.model

            # Verificar si el modelo es de H2O
            if isinstance(estimator, h2o.estimators.H2OEstimator):
                # Usar KernelExplainer para modelos de H2O
                # Obtener función de predicción compatible con SHAP
                def predict_function(x):
                    h2o_frame = h2o.H2OFrame(x)
                    preds = estimator.predict(h2o_frame)
                    return preds.as_data_frame()['predict'].values

                return shap.KernelExplainer(predict_function, shap.sample(self.X, 100))
            
            # Crear el explicador usando el método seleccionado
            if self.explanation_method.lower() == 'tree':
                return shap.TreeExplainer(estimator)
            elif self.explanation_method.lower() == 'linear':
                return shap.LinearExplainer(estimator, self.X, feature_dependence="independent")
            elif self.explanation_method.lower() == 'kernel':
                return shap.KernelExplainer(estimator.predict, shap.sample(self.X, 100))
            else:
                # 'auto' o cualquier otro valor: usar shap.Explainer que selecciona automáticamente
                return shap.Explainer(estimator, self.X)

        except Exception as e:
            st.error(f"Error al crear explicador SHAP: {str(e)}")
            return None

    def compute_shap_values(self, X_sample: Optional[pd.DataFrame] = None, max_samples: int = 100):
        """
        Calcular valores SHAP

        Args:
            X_sample (pd.DataFrame, opcional): Muestra de datos para calcular SHAP
            max_samples (int): Número máximo de muestras a procesar

        Returns:
            Valores SHAP
        """
        try:
            # Usar muestra si no se proporciona
            if X_sample is None:
                X_sample = self.X.sample(n=min(max_samples, len(self.X)), random_state=42)

            # Almacenar el subconjunto de datos utilizado
            self.X_sample = X_sample

            # Asegurarse de que X_sample es 2D
            if X_sample.ndim != 2:
                raise ValueError(f"Debe pasar una entrada 2D a SHAP. La forma actual es {X_sample.shape}")

            # Calcular valores SHAP usando el explicador
            shap_values = self.explainer.shap_values(X_sample)

            # Para clasificación multiclase, SHAP devuelve una lista de arrays
            if isinstance(shap_values, list):
                # Promediar las contribuciones de todas las clases
                shap_values = np.mean(np.abs(shap_values), axis=0)

            else:
                shap_values = np.abs(shap_values)

            return shap_values

        except Exception as e:
            st.error(f"Error al calcular valores SHAP: {str(e)}")
            return None

    def plot_summary(self, shap_values, title: str = "SHAP Summary Plot"):
        """
        Generar gráfico de resumen de valores SHAP

        Args:
            shap_values: Valores SHAP calculados
            title (str): Título del gráfico

        Returns:
            Figura de Plotly
        """
        try:
            feature_names = self.X.columns.tolist()

            # Calcular importancia de características
            feature_importance = np.mean(shap_values, axis=0)
            importance_df = pd.DataFrame({
                'feature': feature_names,
                'importance': feature_importance
            }).sort_values('importance', ascending=False)

            # Gráfico de barras de importancia
            fig = px.bar(
                importance_df, 
                x='importance', 
                y='feature', 
                orientation='h',
                title=title,
                labels={'importance': 'Importancia SHAP', 'feature': 'Características'}
            )

            return fig

        except Exception as e:
            st.error(f"Error al generar gráfico de resumen: {str(e)}")
            return None

    def plot_dependence(self, shap_values, feature_name: str):
        """
        Generar gráfico de dependencia para una característica

        Args:
            shap_values: Valores SHAP calculados
            feature_name (str): Nombre de la característica

        Returns:
            Figura de Plotly
        """
        try:
            feature_idx = self.X.columns.get_loc(feature_name)

            # Preparar datos usando el mismo subconjunto de datos utilizado para SHAP
            if self.X_sample is not None:
                x = self.X_sample.iloc[:, feature_idx]
            else:
                x = self.X.iloc[:, feature_idx]

            y = shap_values[:, feature_idx]

            # Verificar que las longitudes coincidan
            if len(x) != len(y):
                raise ValueError(f"Longitud de 'x' ({len(x)}) y 'y' ({len(y)}) no coinciden.")

            # Crear scatter plot
            fig = px.scatter(
                x=x, 
                y=y, 
                title=f'SHAP Dependence Plot - {feature_name}',
                labels={'x': feature_name, 'y': 'SHAP Value'}
            )

            return fig

        except Exception as e:
            st.error(f"Error al generar gráfico de dependencia: {str(e)}")
            return None

    def generate_feature_importance_report(self, shap_values) -> Dict[str, Any]:
        """
        Generar un informe detallado de importancia de características

        Args:
            shap_values: Valores SHAP calculados

        Returns:
            Diccionario con información de importancia de características
        """
        try:
            # Calcular importancia
            feature_importance = np.mean(shap_values, axis=0)

            # Crear DataFrame de importancia
            importance_df = pd.DataFrame({
                'feature': self.X.columns,
                'importance': feature_importance
            }).sort_values('importance', ascending=False)

            # Generar informe
            report = {
                'top_features': importance_df.head(5).to_dict('records'),
                'bottom_features': importance_df.tail(5).to_dict('records'),
                'total_features': len(importance_df),
                'max_importance': importance_df['importance'].max(),
                'min_importance': importance_df['importance'].min()
            }

            return report

        except Exception as e:
            st.error(f"Error al generar informe de importancia: {str(e)}")
            return {}

def create_shap_analysis_dashboard(model, X: pd.DataFrame, problem_type: str = 'classification'):
    """
    Crear un dashboard de análisis SHAP en Streamlit

    Args:
        model: Modelo de machine learning
        X (pd.DataFrame): Datos de entrada
        problem_type (str): Tipo de problema
    """
    st.title("🔍 Análisis de Explicabilidad SHAP")

    # Inicializar los valores SHAP en session_state si no existen
    if 'shap_explainer' not in st.session_state:
        # Parámetros por defecto
        explanation_method = 'auto'
        max_samples = 100

        # Crear y almacenar el explicador SHAP
        st.session_state.shap_explainer = SHAPExplainer(
            model=model,
            X=X,
            problem_type=problem_type,
            explanation_method=explanation_method
        )

        # Calcular y almacenar los valores SHAP
        st.session_state.shap_values = st.session_state.shap_explainer.compute_shap_values(
            max_samples=max_samples
        )

    shap_explainer = st.session_state.shap_explainer
    shap_values = st.session_state.shap_values

    if shap_values is None:
        st.error("No se pudieron calcular los valores SHAP")
        return

    # Pestañas para diferentes visualizaciones
    tab1, tab2, tab3, tab4 = st.tabs([
        "Resumen de Importancia", 
        "Dependencia de Características", 
        "Informe Detallado", 
        "Configuración Avanzada"
    ])

    with tab1:
        st.header("Resumen de Importancia de Características")

        # Gráfico de resumen
        summary_fig = shap_explainer.plot_summary(shap_values)
        if summary_fig:
            st.plotly_chart(summary_fig, use_container_width=True)

        # Selector de características para análisis detallado
        selected_feature = st.selectbox(
            "Seleccionar característica para análisis detallado",
            X.columns.tolist()
        )

        # Gráfico de dependencia para la característica seleccionada
        dependence_fig = shap_explainer.plot_dependence(shap_values, selected_feature)
        if dependence_fig:
            st.plotly_chart(dependence_fig, use_container_width=True)

    with tab2:
        st.header("Análisis de Dependencia de Características")

        # Matriz de correlación de valores SHAP
        shap_correlation = pd.DataFrame(shap_values).corr()

        # Heatmap de correlación de valores SHAP
        fig_corr = px.imshow(
            shap_correlation, 
            title="Correlación entre Valores SHAP de Características",
            labels=dict(x="Características", y="Características", color="Correlación")
        )
        st.plotly_chart(fig_corr, use_container_width=True)

    with tab3:
        st.header("Informe Detallado de Importancia")

        # Generar informe de importancia de características
        importance_report = shap_explainer.generate_feature_importance_report(shap_values)

        # Mostrar características más importantes
        st.subheader("Top 5 Características Más Importantes")
        top_features_df = pd.DataFrame(importance_report.get('top_features', []))
        st.dataframe(top_features_df)

        # Visualización de características más importantes
        fig_top_features = px.bar(
            top_features_df, 
            x='importance', 
            y='feature',
            orientation='h',
            title="Top 5 Características por Importancia SHAP"
        )
        st.plotly_chart(fig_top_features, use_container_width=True)

        # Métricas de resumen
        col1, col2, col3 = st.columns(3)
        with col1:
            st.metric("Total de Características", importance_report.get('total_features', 'N/A'))
        with col2:
            st.metric("Máxima Importancia", f"{importance_report.get('max_importance', 'N/A'):.4f}")
        with col3:
            st.metric("Mínima Importancia", f"{importance_report.get('min_importance', 'N/A'):.4f}")

    with tab4:
        st.header("Configuración Avanzada")

        # Controles de configuración
        st.subheader("Parámetros de Explicación")

        # Selector de método de explicación
        explanation_method = st.selectbox(
            "Método de Explicación",
            ["auto", "tree", "linear", "kernel"]
        )

        # Número de muestras para cálculo
        num_samples = st.slider(
            "Número de Muestras para Análisis",
            min_value=10,
            max_value=min(1000, len(X)),
            value=min(100, len(X))
        )

        # Botón para recalcular con nuevos parámetros
        if st.button("Recalcular SHAP"):
            with st.spinner("Recalculando valores SHAP..."):
                try:
                    # Crear y actualizar el explicador SHAP con nuevos parámetros
                    shap_explainer = SHAPExplainer(
                        model=model,
                        X=X,
                        problem_type=problem_type,
                        explanation_method=explanation_method
                    )
                    st.session_state.shap_explainer = shap_explainer

                    # Calcular y actualizar los valores SHAP
                    shap_values = shap_explainer.compute_shap_values(
                        max_samples=num_samples
                    )
                    st.session_state.shap_values = shap_values

                    st.success("Valores SHAP recalculados correctamente.")

                except Exception as e:
                    st.error(f"Error al recalcular SHAP: {str(e)}")

def validate_shap_compatibility(model):
    """
    Validar si un modelo es compatible con SHAP
    
    Args:
        model: Modelo de machine learning
    
    Returns:
        bool: True si es compatible, False en caso contrario
    """
    compatible_types = [
        'RandomForestClassifier',
        'RandomForestRegressor',
        'GradientBoostingClassifier',
        'GradientBoostingRegressor',
        'XGBClassifier',
        'XGBRegressor',
        'DecisionTreeClassifier',
        'DecisionTreeRegressor',
        'LogisticRegression',
        'LinearRegression'
    ]
    
    return any(
        comp_type in str(type(model).__name__) 
        for comp_type in compatible_types
    )

def generate_shap_documentation():
    """
    Generar documentación sobre el uso de SHAP
    
    Returns:
        str: Documentación en formato markdown
    """
    documentation = """
    ## 🔍 Explicabilidad de Modelos con SHAP

    ### ¿Qué es SHAP?
    SHAP (SHapley Additive exPlanations) es una metodología para explicar las predicciones 
    de modelos de machine learning basada en la teoría de juegos.

    ### Características Principales
    - Interpretación global y local de modelos
    - Calcula la contribución de cada característica a la predicción
    - Funciona con diferentes tipos de modelos

    ### Tipos de Visualizaciones
    1. **Summary Plot**: Importancia general de características
    2. **Dependence Plot**: Relación entre características y predicciones
    3. **Force Plot**: Contribución individual de características

    ### Limitaciones
    - Computacionalmente intensivo para grandes datasets
    - Puede ser lento con modelos complejos
    - Requiere comprensión estadística para interpretación precisa

    ### Mejores Prácticas
    - Usar como complemento, no como única fuente de verdad
    - Combinar con otras técnicas de explicabilidad
    - Interpretar en contexto del problema de negocio
    """
    return documentation

# Punto de entrada principal para pruebas
def main():
    import streamlit as st
    from sklearn.ensemble import RandomForestClassifier
    from sklearn.datasets import load_iris
    
    # Cargar datos de ejemplo
    iris = load_iris()
    X = pd.DataFrame(iris.data, columns=iris.feature_names)
    y = iris.target
    
    # Entrenar modelo de ejemplo
    model = RandomForestClassifier(n_estimators=100, random_state=42)
    model.fit(X, y)
    
    # Crear dashboard de análisis SHAP
    create_shap_analysis_dashboard(model, X)

if __name__ == "__main__":
    main()