File size: 10,298 Bytes
a081d81
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
23b1977
 
 
 
a081d81
 
 
 
 
 
 
 
1380c2c
 
 
 
 
 
a081d81
 
 
23b1977
 
a081d81
 
 
1380c2c
a081d81
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1380c2c
a081d81
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1380c2c
 
 
 
 
 
a081d81
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1380c2c
a081d81
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
"""Genere les artefacts ACP de cadrage analytique utilises par le rapport.

Usage :
    python3 scripts/acp.py

Role dans le projet :
- `preparation.ipynb` reste le notebook de reference pour calculer l'ACP
  de cadrage analytique sur `data/simulation/crop_yield.csv` et produire les artefacts dans
  `artifacts/pca/`.
- `rapport.ipynb` ne recalcule pas l'ACP : il relit uniquement les tableaux
  et figures présents dans `artifacts/pca/`.
- ce script permet de régénérer les mêmes artefacts en mode headless, sans
  relancer tout `preparation.ipynb`, lorsque seul le rapport a besoin d'être
  rafraîchi.
"""

from pathlib import Path
import sys

import matplotlib
matplotlib.use("Agg")

import matplotlib.pyplot as plt
import numpy as np
import pandas as pd
import seaborn as sns
from sklearn.decomposition import PCA
from sklearn.preprocessing import StandardScaler

PROJECT_ROOT = Path(__file__).resolve().parents[1]
if str(PROJECT_ROOT) not in sys.path:
    sys.path.insert(0, str(PROJECT_ROOT))

from scripts.project_config import load_preparation_config
from scripts.simulation_dataset import (
    SIMULATION_ACP_NUMERIC_COLUMNS,
    load_normalized_simulation_dataset,
)

SEED = 42
PREPARATION_CONFIG = load_preparation_config(ensure_dirs=True)
DATA_PATH = PREPARATION_CONFIG["AGRI_CROP_YIELD_PATH"]
ARTIFACTS_DIR = PREPARATION_CONFIG["PCA_ARTIFACTS_DIR"]


def load_clean_dataset() -> tuple[pd.DataFrame, list[str]]:
    """Charge et normalise le dataset de simulation utilise pour l'ACP.

    Returns:
        tuple[pd.DataFrame, list[str]]: Dataset nettoye et liste des colonnes
        quantitatives retenues pour l'ACP.
    """
    if not DATA_PATH.exists():
        raise FileNotFoundError(f"Fichier introuvable : {DATA_PATH}")

    df = load_normalized_simulation_dataset(DATA_PATH, boolean_dtype="boolean")
    return df, SIMULATION_ACP_NUMERIC_COLUMNS


def save_correlation_projection(pca_input: pd.DataFrame, pca_model: PCA, pca_scores: pd.DataFrame) -> None:
    """Genere la heatmap de correlation et la projection PC1-PC2."""
    correlation = pca_input.corr().round(3)
    correlation.to_csv(ARTIFACTS_DIR / "pca_correlation.csv")

    pca_scores_sample = pca_scores.sample(n=min(5000, len(pca_scores)), random_state=SEED)

    fig, axes = plt.subplots(1, 2, figsize=(16, 6))

    sns.heatmap(
        correlation,
        annot=True,
        cmap="coolwarm",
        center=0,
        vmin=-1,
        vmax=1,
        ax=axes[0],
    )
    axes[0].set_title("Corrélations des variables quantitatives")

    sns.scatterplot(
        data=pca_scores_sample,
        x="PC1",
        y="PC2",
        hue="yield_level",
        palette={"faible": "#457b9d", "intermediaire": "#2a9d8f", "eleve": "#e76f51"},
        alpha=0.35,
        s=18,
        ax=axes[1],
    )
    axes[1].set_title("Projection sur le plan PC1-PC2\n(points colores selon le rendement)")
    axes[1].set_xlabel(f"PC1 ({pca_model.explained_variance_ratio_[0]:.1%} de variance)")
    axes[1].set_ylabel(f"PC2 ({pca_model.explained_variance_ratio_[1]:.1%} de variance)")
    axes[1].axhline(0, color="lightgray", linewidth=1)
    axes[1].axvline(0, color="lightgray", linewidth=1)
    axes[1].legend(title="Niveau de rendement", loc="best")

    plt.tight_layout()
    fig.savefig(ARTIFACTS_DIR / "pca_correlation_and_projection.png", dpi=150, bbox_inches="tight")
    plt.close(fig)


def save_loadings_visuals(pca_model: PCA, pca_numeric_cols: list[str], pca_scores: pd.DataFrame) -> None:
    """Produit les visuels de charges factorielles et de lecture de PC1."""
    loadings = pd.DataFrame(
        pca_model.components_.T,
        index=pca_numeric_cols,
        columns=[f"PC{i + 1}" for i in range(len(pca_numeric_cols))],
    )
    variable_coords = pd.DataFrame(
        pca_model.components_.T * np.sqrt(pca_model.explained_variance_),
        index=pca_numeric_cols,
        columns=[f"PC{i + 1}" for i in range(len(pca_numeric_cols))],
    )

    pc1_contributions = (
        variable_coords["PC1"]
        .abs()
        .sort_values(ascending=False)
        .rename("contribution_absolue_pc1")
        .to_frame()
        .reset_index()
        .rename(columns={"index": "variable"})
    )
    pc1_contributions.to_csv(ARTIFACTS_DIR / "pca_pc1_contributions.csv", index=False)

    pca_scores_sample = pca_scores.sample(n=min(5000, len(pca_scores)), random_state=SEED)

    fig, axes = plt.subplots(1, 2, figsize=(20, 8))

    correlation_circle = plt.Circle((0, 0), 1, color="lightgray", fill=False, linestyle="--")
    axes[0].add_patch(correlation_circle)

    for variable in pca_numeric_cols:
        x = variable_coords.loc[variable, "PC1"]
        y = variable_coords.loc[variable, "PC2"]
        axes[0].arrow(0, 0, x, y, color="#d62828", head_width=0.04, length_includes_head=True)
        axes[0].annotate(
            variable,
            xy=(x, y),
            xytext=(10 if x >= 0 else -10, 10 if y >= 0 else -10),
            textcoords="offset points",
            color="#1d3557",
            ha="left" if x >= 0 else "right",
            va="bottom" if y >= 0 else "top",
            bbox=dict(boxstyle="round,pad=0.2", facecolor="white", edgecolor="none", alpha=0.8),
        )

    axes[0].set_title("Cercle des corrélations (PC1-PC2)", pad=18)
    axes[0].set_xlabel(f"PC1 ({pca_model.explained_variance_ratio_[0]:.1%} de variance)")
    axes[0].set_ylabel(f"PC2 ({pca_model.explained_variance_ratio_[1]:.1%} de variance)")
    axes[0].set_xlim(-1.25, 1.25)
    axes[0].set_ylim(-1.25, 1.25)
    axes[0].set_aspect("equal", "box")
    axes[0].axhline(0, color="lightgray", linewidth=1)
    axes[0].axvline(0, color="lightgray", linewidth=1)

    axes[1].scatter(
        pca_scores_sample["PC1"],
        pca_scores_sample["PC2"],
        alpha=0.15,
        s=14,
        color="#8ecae6",
    )

    for variable in pca_numeric_cols:
        x = loadings.loc[variable, "PC1"] * 4
        y = loadings.loc[variable, "PC2"] * 4
        axes[1].arrow(0, 0, x, y, color="#d62828", head_width=0.08, length_includes_head=True)
        axes[1].annotate(
            variable,
            xy=(x, y),
            xytext=(10 if x >= 0 else -10, 10 if y >= 0 else -10),
            textcoords="offset points",
            color="#1d3557",
            ha="left" if x >= 0 else "right",
            va="bottom" if y >= 0 else "top",
            bbox=dict(boxstyle="round,pad=0.2", facecolor="white", edgecolor="none", alpha=0.8),
        )

    axes[1].set_title("Lecture de la première composante principale", pad=18)
    axes[1].set_xlabel("PC1")
    axes[1].set_ylabel("PC2")
    axes[1].axhline(0, color="lightgray", linewidth=1)
    axes[1].axvline(0, color="lightgray", linewidth=1)

    plt.tight_layout()
    fig.savefig(ARTIFACTS_DIR / "pca_correlation_circle_and_loadings.png", dpi=150, bbox_inches="tight")
    plt.close(fig)


def save_variance_outputs(pca_model: PCA, pca_numeric_cols: list[str]) -> tuple[int, float]:
    """Sauvegarde les tableaux et la figure de variance expliquee.

    Returns:
        tuple[int, float]: Dimension intrinseque retenue et variance cumulee
        correspondante.
    """
    variance = pd.DataFrame(
        {
            "composante": [f"PC{i + 1}" for i in range(len(pca_numeric_cols))],
            "variance_expliquee": pca_model.explained_variance_ratio_,
            "variance_cumulee": np.cumsum(pca_model.explained_variance_ratio_),
        }
    ).round(4)
    variance.to_csv(ARTIFACTS_DIR / "pca_variance.csv", index=False)

    intrinsic_dimension = int(np.argmax(variance["variance_cumulee"].to_numpy() >= 0.90) + 1)
    variance_pc2 = round(float(variance.loc[min(1, len(variance) - 1), "variance_cumulee"]), 4)
    retained_variance = round(float(variance.loc[intrinsic_dimension - 1, "variance_cumulee"]), 4)

    summary = pd.DataFrame(
        {
            "indicateur": [
                "dimension_intrinseque_90pct",
                "variance_cumulee_pc2",
                "variance_cumulee_conservee",
            ],
            "valeur": [intrinsic_dimension, variance_pc2, retained_variance],
        }
    )
    summary.to_csv(ARTIFACTS_DIR / "pca_summary.csv", index=False)

    positions = np.arange(len(variance))
    fig, ax1 = plt.subplots(figsize=(12, 6))
    ax1.bar(positions, variance["variance_expliquee"], color="#457b9d")
    ax1.set_xlabel("Composante principale")
    ax1.set_ylabel("Variance expliquée")
    ax1.set_xticks(positions)
    ax1.set_xticklabels(variance["composante"])

    ax2 = ax1.twinx()
    ax2.plot(positions, variance["variance_cumulee"], marker="o", color="#e63946")
    ax2.axhline(0.90, linestyle="--", color="gray", linewidth=1)
    ax2.set_ylabel("Variance cumulée")
    ax2.set_ylim(0, 1.05)

    plt.title("Variance expliquée par les composantes principales")
    plt.tight_layout()
    fig.savefig(ARTIFACTS_DIR / "pca_explained_variance.png", dpi=150, bbox_inches="tight")
    plt.close(fig)

    return intrinsic_dimension, retained_variance


def main() -> None:
    """Regenerer les artefacts ACP a partir du dataset de simulation."""
    ARTIFACTS_DIR.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
    sns.set_theme(style="whitegrid")

    df, pca_numeric_cols = load_clean_dataset()
    pca_input = df[pca_numeric_cols].copy()
    pca_scaled = StandardScaler().fit_transform(pca_input)

    pca_model = PCA()
    pca_features = pca_model.fit_transform(pca_scaled)
    pca_scores = pd.DataFrame(
        pca_features,
        columns=[f"PC{i + 1}" for i in range(len(pca_numeric_cols))],
    )
    q1, q2 = df["yield_tons_per_hectare"].quantile([0.33, 0.66]).tolist()
    pca_scores["yield_level"] = pd.cut(
        df["yield_tons_per_hectare"],
        bins=[-np.inf, q1, q2, np.inf],
        labels=["faible", "intermediaire", "eleve"],
        include_lowest=True,
    )

    save_correlation_projection(pca_input, pca_model, pca_scores)
    save_loadings_visuals(pca_model, pca_numeric_cols, pca_scores)
    intrinsic_dimension, retained_variance = save_variance_outputs(pca_model, pca_numeric_cols)

    print(f"Artefacts ACP générés dans : {ARTIFACTS_DIR.resolve()}")
    print(f"Dimension intrinsèque retenue : {intrinsic_dimension}")
    print(f"Variance cumulée conservée : {retained_variance:.1%}")


if __name__ == "__main__":
    main()