[
  {
    "name": "Chittoor",
    "lat": 13.2172,
    "lng": 79.1003,
    "region": "Rayalaseema",
    "history": "Rich dialect data from Chittoor district containing 100 verified terms.",
    "words": [
      {
        "t": "కలుగులు",
        "m": "burrows, holes (in the ground)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కల్లు",
        "m": "kallu (toddy/palm sap)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కసువు",
        "m": "anger/resentment/bitterness",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కాగడాలు",
        "m": "baskets",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "-కాడ",
        "m": "చెట్టు (chettu - tree)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "-కాడికి",
        "m": "to the shed/hut",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కాడిమాను",
        "m": "a type of coarse cloth (often used for sacks or bags)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కాంచు",
        "m": "గుడ్డ",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కాలు",
        "m": "కాళ్ళు (legs)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కాలుముడి",
        "m": "కాలి మురికి",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కావిలి",
        "m": "Kavili (a town in Chittoor district)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కి సి",
        "m": "This is likely an incomplete or abbreviated phrase. Without further context, a definitive meaning is impossible to determine. It could potentially be a shortened form of a common phrase or a local expression. Further analysis of the surrounding text is required.",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కుటుంబరం/కుటుంబం",
        "m": "family",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కుంట",
        "m": "kunta (pond)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కులకట్టడి",
        "m": "caste discrimination",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కూకొను",
        "m": "కూరగాయలు (vegetables)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కూలి మడకలు",
        "m": "Coolie huts/temporary shelters for laborers",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కొట్లాట",
        "m": "kovelaata (quarrel, fight)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "-కొంది/-కోలది",
        "m": "This appears to be a variant form of a word, likely related to 'kondi' or 'koladi'. Without further context, a precise standard Telugu meaning is difficult to infer. It likely refers to a specific object or concept within the Chittoor dialect.",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కొయ్య",
        "m": "చెట్టు (chettu - tree)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కొరివిగట్టు దెయ్యాలు",
        "m": "Koriwigattu deyyaalu - refers to spirits or ghosts believed to reside in thorny bushes or unkempt areas, often associated with local folklore and superstitions.",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కొలుచు",
        "m": "కొలువు (kovulu - court/reign/presence)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కొళాయి",
        "m": "కోడి",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "ఖాయిలాపడు",
        "m": "to be anxious or worried (often about food)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "గమ్మున",
        "m": "నిశ్శబ్దంగా, మౌనంగా (silently, quietly)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "గలాటా",
        "m": "గందరగోళం / అల్లకల్లోలం / గొడవ",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "గలీజు",
        "m": "dirty, filthy",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "గుఛికలు",
        "m": "గుడ్డలు (clothes)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "గెనెం",
        "m": "జెండా (jenda - flag)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "గేలిచేయు",
        "m": "to tease, to mock, to ridicule",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చవటబూములు",
        "m": "cheap or inferior quality goods/items",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "సందులు, బొరియలు",
        "m": "alleys, pits/holes",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "సారా",
        "m": "essence/extract/juice",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "గడ్డి",
        "m": "grass",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "ఒక రకం పువ్వు",
        "m": "a type of flower",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "దెగ్గర",
        "m": "పక్కన",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కంటే/కన్నా",
        "m": "than/compared to",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కాడి",
        "m": "కొండ",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కాచు",
        "m": "to cook, to heat",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "పావు",
        "m": "1/4 భాగం",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "మూత్రము",
        "m": "mootramu (urine)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కాపల",
        "m": "కాపాయి (guard)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "సమానవాయిదా, instalment",
        "m": "A loan repayment schedule or installment plan (likely a borrowing/loan related term)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కుటుంబం",
        "m": "family",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "భూమి కొలత",
        "m": "land measurement",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "(15 కుంటలు = 1 ఎకరం)",
        "m": "(15 Kuntalu = 1 Ekram)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కుల సంప్రదాయం",
        "m": "caste tradition",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కూర్చొను",
        "m": "కూర్చున్నాడు/కూర్చున్నది (sat)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కూలీకి వచ్చే నాగళ్ళు/అరకలు",
        "m": "Tools/implements received by a laborer",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "దెబ్బలాట, తగాదా",
        "m": "fight, quarrel",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "-కొద్ది",
        "m": "little/few",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "ఉదా. చెప్పేకొంది/కొలది",
        "m": "Example of a word/phrase used in the dialect.",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చెప్పేకొలది",
        "m": "a way of speaking, manner of expression",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చివర, అంచు",
        "m": "end, edge",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చెక్క",
        "m": "wood",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కొరివిదెయ్యాలు",
        "m": "kori viddeyalu (a type of wild berry)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "ప్రార్థించు, సేవచేయు",
        "m": "Pray, serve",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "(నీటి) పంపు",
        "m": "(of water) pump",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "జబ్బుపడు, జ్వరపడు",
        "m": "to fall ill, to have a fever",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "ఊర్కె, ఏమి మాట్లాడకుండా",
        "m": "Quietly, without speaking",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "ఏమీ చేయకుండా",
        "m": "without doing anything",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "గోల",
        "m": "शोर, झगड़ा",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "అసహ్యకరమైన",
        "m": "disgusting/offensive",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "మాత్రలు",
        "m": "maatraalu (seeds, grains, or small quantities)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "పొలం సరిహద్దు, గట్టు",
        "m": "Field boundary, embankment",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "ఎగతాళిచేయు",
        "m": "to mock, to ridicule",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చవుడు భూములు",
        "m": "fertile lands; lands known for their richness and productivity",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చిత్తర్ నెల",
        "m": "Chittoor month (referring to a specific period or event related to the Chittoor district)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చిన్నగు త్తికాయలు",
        "m": "small cucumbers",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చెనిగె",
        "m": "చెయ్యి (cheyye - hand)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చేనా",
        "m": "చేయి (hand)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చేముండమ్ము గుడి",
        "m": "Please protect the temple (a request or blessing)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "జగడం",
        "m": "గుడి (temple)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "జమాను",
        "m": "సమయం (Samayam - Time)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "జల్లు",
        "m": "rain shower",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "జవకునేలలు",
        "m": "a type of coarse cloth or fabric (likely referring to a specific weave or material)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "జాస్తి",
        "m": "జాము",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "జిల్లలు",
        "m": "districts",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "జీర్ణం",
        "m": "పని అయిపోయింది / పూర్తయింది / done",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "జీవాలు",
        "m": "జీవితాలు (jeevitaalu - lives)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చెప్పి త్రమాసం",
        "m": "Said three months",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "వేరుశనగకాయలు",
        "m": "groundnut pods",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "వేరు శెనగ",
        "m": "Groundnut ( వేరు = different, శెనగ = groundnut - refers to a specific variety or local name for groundnut)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చాలా",
        "m": "చాలా (very, much, a lot)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చాముం డేశ్వరి ఆలయం",
        "m": "Chamundeshwari Temple",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "తగాదా",
        "m": "argument, quarrel, dispute",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "నౌకరు",
        "m": "నాయకుడు, సేవకుడు",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "తాలు",
        "m": "తూర్పు (East)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "పొలంలో ధాన్యం తూర్పూర",
        "m": "Paddy/Grain in the field, towards the east.",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చేసే సమయంలో వచ్చే",
        "m": "Coming during the time of doing (something)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "పొట్టు/నూక",
        "m": "Outer covering/husk",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "చవటిభూమి",
        "m": "Infertile land, poor quality land",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "ఎక్కువ",
        "m": "more/much/excessive",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "ధాన్యం దుచే వస్తువు",
        "m": "Grain is a type of object/thing",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "ఆహారం జీర్ణమగుట, అరగటం",
        "m": "Digestion, to be digested",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "పశువులు, మేకలు, గొర్లు",
        "m": "cattle, goats, sheep",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "తదితరాలు",
        "m": "ఇతరములు, మిగిలినవి",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "కొబ్బరికాయ",
        "m": "coconut",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "గ్రామదేవతల పండగ (జాతరం)",
        "m": "Village deities festival (Jatara)",
        "s": "Chittoor Dialect"
      },
      {
        "t": "నీరసపడు",
        "m": "to feel weak/tired",
        "s": "Chittoor Dialect"
      }
    ]
  },
  {
    "name": "Karimnagar",
    "lat": 18.4386,
    "lng": 79.1288,
    "region": "Cultural Core",
    "history": "Rich dialect data from Karimnagar district containing 100 verified terms.",
    "words": [
      {
        "t": "## లఘువ్యాఖ్య:",
        "m": "Brief Explanation/Commentary",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "### విషయం : వ్యవసాయం, ఇళ్ళుకట్టడం",
        "m": "Topic: Agriculture, House Building",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "పదాదివకారోచ్చారణలోపం",
        "m": "Error in the pronunciation of initial phonetic sounds",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "శకారోచ్చారణద్విత్వంలోకారంగామార్డం",
        "m": "Transformation of the shaka sound into a 'ka' sound.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఉదా : పాల్లు (పాళ్ళు), పారగాల్లు (పారగాళ్ళు), అక్కుల్లు (అక్కుళ్ళు), ఆల్లు (వాళ్ళు), సెరనీల్లు, (చెరువులోనీళ్ళు)",
        "m": "Examples: పాలు (milk), పారగాళ్ళు (ferrymen), అక్కుళ్ళు (vultures), వాళ్ళు (they), సెరనీల్లు (pond water), చెరువులోనీళ్ళు (pond water)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "వర్ణసమీకరణం : (-స్త->-త్త-)",
        "m": "A phonetic transformation rule indicating the substitution of '-స్త-' with '-త్త-' in the Karimnagar dialect.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "సకారత కారాలు సంయుక్తమైనప్పుడు పూర్వవర్ణం పరవర్ణంతో సమీకరణం",
        "m": "When positive radicals combine, the preceding vowel merges with the following vowel.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "రైతు",
        "m": "farmer",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "చెంది ద్విత్వతకారంగా ఉచ్చరించబడడం శిష్టేతరుల్లో ఈ ప్రాంతంలోనూ నిత్యం.",
        "m": "The pronunciation of 'chendi' with a dual form is commonly observed among educated people in this region.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "చేత్తమ్ (చేస్తం)",
        "m": "చేస్తాము (We do)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "వర్ణవ్యత్యయం",
        "m": "permutation/alteration of letters (linguistic term)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "పర్యాయరూపత :",
        "m": "Synonym",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఉదా : సెల్క (చెల్క), శేను (చేను), కిసిడీలు (కిచిడీలు), సెరనీల్లు (చెరువులోనీళ్ళు) చకారం సకార శకారోచ్చారణలు పొందింది.",
        "m": "Examples: సెల్క (చెల్క) - a type of container, శేను (చేను) - a field, కిసిడీలు (కిచిడీలు) - kichidi, సెరనీల్లు (చెరువులోనీళ్ళు) - water in a pond. These words have undergone changes in pronunciation involving 'cha', 'sa', and 'sha' sounds.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ప్రాంతీయమైన పలుకుబళ్ళు :",
        "m": "Regional dialects:",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఉదా : కై కిలి (కూలి), మిరుగు (మృగళిరకారై), కస్ పై (కులవృత్తి) గ్రంగ్రపన్లు (నానాపనులు), గడ్క (మక్కజొన్నల్తో చేసే వంటకం), పసంగి (వేసవి), పొక్క (గుంత), పెంట (ఎరువు), పారగాల్లు ( ? ) పార (మట్టితీసే పనిముట్టు)",
        "m": "Example: Kai Kili (laborer), Mirugu (a type of activity/work), Kus Pai (caste-based occupation), Grangraplanu (various works), Gadka (dish made with maize), Pasangi (summer), Pokka (pit), Penta (fertilizer), Paragallu (?), Para (tool for digging)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "వ్యవహర్త",
        "m": "వ్యాపారి / ఉద్యోగి (Trader/Employee)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "కులం : గౌడ వయన్ను : 28 సం॥",
        "m": "Caste: Gauda, Age: 28 years",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "శొరు",
        "m": "Unknown - likely refers to a specific item or concept in the Karimnagar dialect. Further context is needed for accurate translation.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "(8) యి బాడ్స్ వీచి మల్ల కన్⁵వర్షన్⁵ అవ్‌టాన్⁵కీ దానికొంసవ్⁵ సంత్⁵ కాలు వెట్",
        "m": "This is a bad situation, let's talk about it later, it's a bit difficult, and it's wet.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "పియాలె (9) ఇంచ్రెస్టోటి వసుల్ జెయాల్సున్నది (10) దాని' గురించ్⁵ ఒక్‌సారి",
        "m": "It seems like someone is asking about something related to 'Piyale' and 'Inchestoti Vasul' once.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "మెంబర్స్⁵ను బింలిపి స్తే వచిగుండు (11) అందర్దోటి మాట్ల'డచు' (12) మన...",
        "m": "If you write the members' names, they will come; we will tell them in the manner of everyone.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "సాభ్ లేడ్' (13) ఆయ్యిన్ని గ్గూడ విల్‌పి స్తే వరి ఆయ్⁵ననూ మనవ్⁵ విచారించీ",
        "m": "If you ask them (the villagers) about the matter, they will tell you that it is good.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "మాట్లాడ్తూచు' (14) అ' యెంట్' వా'ది గ్గూడా వొకి'స్తు వుండై గ్గద అద్ధి",
        "m": "While talking, he/she goes to the village and stays there, that is the situation.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "గ్గుడ గృటి'పియక్‌ప్పాతిరి యెట్ల వీర్⁵ గిట్ల జేస్తె జైపు'నైది (15) పట్⁵వార్లు",
        "m": "This line appears to be a spoken sentence describing a specific situation or event, likely involving a person or group of people (implied by 'పట్⁵వార్లు'). A precise translation is difficult without further context, but it conveys a narrative or observation. The inclusion of numbers (15) and the complex verb structure are characteristic of spoken language.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "కతాకార్క'నా సొజైన్‌లల్ల తైస్పీ చేసీ మెంబర్ట్⁵క్⁵ ఎంతో అత్జ'యాల్సుటది",
        "m": "This appears to be a complex spoken sentence, likely expressing something like 'The people of Kotakonda are very proud of their traditions and customs, and they maintain them with great care.'  A more precise translation would require deeper contextual understanding of the specific terms used.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "మీకూ గిట్ల జేస్త్⁵ ఎట్లనైయా (16) మంచ్⁵ గుండదైయా గిడ్ జె'స్తే' (17)",
        "m": "If this happens to you, how is it? It will be a lot of trouble if it happens.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "గగో యెంద్⁵కైన మంచిద్ది ఇవాల చాటిభ్⁵ జేపియ్⁵ (18) చాటిభ్",
        "m": "This appears to be a spoken sentence, likely expressing surprise or questioning something related to 'Chaṭib'. A precise translation without further context is difficult, but a possible interpretation is: 'What is this good thing they are doing with Chaṭib?' or 'What's happening with Chaṭib?'",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "జేపిస్తే నెన్⁵ మల్లి రెవ్⁵ పొద్దునా స్తగ్దద' వస్తే' ఆ' మెంబర్ట్⁵ తొ'ట్టి' పిలిపిచ్చి'",
        "m": "If he/she calls, then I will come again tomorrow morning, if it's slow, I will call him/her.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "అందర్తోటి జెపు'దావ్⁵ (19) ఇయా ఇంచ్రెస్టన్న పేడ్⁵ జేస్తె కన్⁵వర్షనైతద్ది",
        "m": "It seems like everyone is talking about it, and it's a very interesting conversation.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "(20) ఎంద్⁵కంచె మనకూ కన్వర్షనూ సర్ట్⁵బ్రికటూ' కలక్టరూ' మనవ్వూ' ఇక్కడ",
        "m": "This appears to be a spoken sentence, likely a response or explanation given to a collector (government official) regarding a conversation or matter. A precise translation is difficult without further context, but it suggests something like: 'This matter/conversation concerns us, the collector is aware, and we are explaining it here.'",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ణు'ంచి డ్రాభ్యటూ' ఎప్పక్టయ్‌నట్టుగా పంపంగనై వాలు' తొందర్‌గ్ కన్వర్ష",
        "m": "I sent it in a way that looks like a drawing, quickly, in conversation.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "సర్ట్⁵బ్రిగ్టెటిష్' జైసీట్⁵ గ్గద (21) కన్వర్ష సర్టిబ్రి గైటిషు' జైయగ్గభోతె కస్టవుడు",
        "m": "This appears to be a transcribed spoken sentence, likely describing a conversation or interaction. A precise translation is difficult without further context, but it seems to involve someone (possibly a foreigner) speaking and being understood or not understood by someone else. The numbers (21) and the unusual phrasing suggest it's a direct transcription of speech, not a standard Telugu sentence.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "(22) ఎంద్⁵కంట్⁵ మనవ్⁵ దానికొంసవ్⁵ పయ్‌ర్తాయ్⁵ జె'సీ కన్వర్షన్⁵ సర్టిబ్రిగ్టెట్",
        "m": "This line appears to be a transcription of a spoken phrase, likely related to a conversation or certification process. A precise translation is difficult without further context, but it seems to involve terms like 'conversion' and 'certificate'.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "దిస్⁵కచ్‌కొవాలె మల్'ంచ్రెస్ట్⁵ గృట్టాలే' నించె' చోన కస్టవుడు (23) కనీ కన్",
        "m": "This is a local custom, they say it's a tradition, it's a custom, and it's seen (by someone).",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "వర్షన్⁵ సర్టివిగ్టెట్⁵ దానంతగ్రదేవనక్⁵ వచ్చినట్'గ' లెటరొచ్'ంద్⁵ గ్గద (24)",
        "m": "This line appears to be a transcription of spoken language, likely containing loanwords and unique phonetic realizations. A direct translation is difficult without further context. It seems to be describing something arriving or being presented in a particular way, possibly related to a document or certificate. The numbers (5, 24) likely indicate phonetic or lexical notes.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "అట్'వంటవు'డు ఇంచ్రెస్ట్⁵ పేడ్⁵ జెస్తె వనకు' త్రీయర్స్⁵ వీద్⁵ ఇన్'స్టాల్'వెంట్",
        "m": "He/She is interested in installing something/anything.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "విద వంచిగ్ట్⁵ క్తొవ్వాచు' అద్'గ్గాకీ సవ్'చ్‌రవ్⁵ వనకూ ఇంచ్రెస్ట్⁵ పేడ్⁵ జెస్తె",
        "m": "I heard that they are requesting for a survey to be conducted in that area.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఐపాతద్ద్⁵గ్గద (26) మల్ల సెవెంటి సెవంటివన్⁵ సెవంటి' టూ ఈ మూడ్⁵ సవచ్",
        "m": "I don't know, but it's like seven, seven-ish, and this is the mood, clean.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "రాల విద కిస్తులూ'గ్గ' విబ్బజింపబడయన'టు' (27) అట్లు వ'ంటపుడ్⁵ ఎంతలాబ్",
        "m": "This appears to be a complex spoken sentence, likely expressing a statement or question about someone's behavior or condition, possibly related to a specific situation or event. A precise translation requires deeper contextual understanding of the Karimnagar dialect. The (27) likely refers to a speaker or informant number.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "మైతాంద్ద్⁵ చూడున్రి (28) మల'దిగ్గాక మలా' ఇపు'డ్⁵ మి'కూ ఇ సవచ్'రవ్⁵ కరీవ్",
        "m": "I am not sure what this sentence means. It appears to be a spoken sentence from the Karimnagar district, possibly describing a situation or observation. The (28) likely refers to a speaker or recording number. The phrase 'సవచ్'రవ్⁵ కరీవ్' suggests a connection to Karimnagar.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "కొ'సవ్వూ నాట్ల కొ'సవ్వూ దాన్‌కొసవ్వూ ధారుక్‌తునే వుడె అప్పు'",
        "m": "It seems like the seedlings and the land and his share are being taken away.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "అట్'వటపుడు మిరూ ఎదన్'గ' జె'సీ వస్తూల్⁵ జెయాల్⁵ (30) ఇంచ్రెస్ట్⁵",
        "m": "It seems like they are coming from that place (referring to a specific location or group of people).",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "వస్తూల్⁵ జెయకుంటై యెట్ల చెప్పు'డ్రి' వీరు (31) కనీ'సవ్⁵ ఇంచ్రెస్ట్⁵ వసు'ల్",
        "m": "He is asking how to do it, isn't it? This man is asking about something.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "జెస్తెనన' వన సొజైటిగ్గి మంచ్⁵ గుటది (32) అద్ధిగ్గాక మ ఢియార్⁵ సాభ్",
        "m": "This appears to be a spoken sentence, likely describing a situation involving a 'jestena' (possibly a person or thing) and a society, with mentions of quantity (32) and a 'dhiyar' (likely a gathering or group). The exact meaning is difficult to ascertain without further context, but it conveys a narrative or observation.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "## లఘువ్యాఖ్య:",
        "m": "## Short Commentary/Explanation",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "### వ్యవహార ఖండిక : బైంక్ అప్పు వసూలు",
        "m": "Topic: Bank loan recovery (a phrase indicating a topic related to bank loan recovery)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఈ వ్యవహార ఖండిక వ్యవహర్త వృత్తి వ్యవహారరంగానికి సంబంధించింది",
        "m": "This matter relates to the specific sector of professional dealings.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఈ వ్యవహర్త భాషలో కింది అంశాలు గమనించవచ్చు.",
        "m": "The following aspects can be observed in this particular language/dialect.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "శ్వాసస్పర్శాలు నాదస్పర్శాలుగా మారడం, స్పర్శాలు ఊషాలుగా మారడం ఈ వ్యవహర్తలో విశేషంగా కనిపిస్తుంది. ఉదా: సౌజైత్ లల జైప్పీ",
        "m": "The transformation of breath-touches into sound-touches, and touches into whispers, is particularly noticeable in this phenomenon. For example: Soujait lala jaippi.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "(సాసై టీలలో చెప్పీ), అజ్ఞలూ (అసలూ), సెబ్ చెంబైర్ (సెప్టెంబర్), సర్ట్",
        "m": "This appears to be a spoken sentence, likely a fragment of conversation. A possible interpretation is: 'They say it in tea shops, the ignorant ones (the truth), September, certificate.' The exact meaning is difficult to ascertain without further context, but it seems to be a colloquial expression.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "బ్రి గ్రటిష్ఠ'",
        "m": "British (certificate issue)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "నాదధ్వనులే ఊష్మీకరణం చెందడం గమనించవచ్చు. దీనికి ఏకైక అపవాదం",
        "m": "It can be observed that the nasal sounds undergo heating. This is its sole exception.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఓష్యస్పర్శం",
        "m": "ఓషణం (ఆరోగ్యం) సంబంధించింది",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "సంస్కృత పదాల్లో మహాప్రాణోచ్చారణ లోపించి ఊష్మీకరణంగా",
        "m": "Regarding Sanskrit words, the forceful pronunciation is absent, resulting in a heating process.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "మారవచ్చు. ఉదా : విబ్బజింపబడయన'tు' (విభజింపబడతాయన్నమాట).",
        "m": "It can change. For example, 'vibhajimpabadayantu' (vibhajimpabadatayamannamaata).",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "మహాప్రాణోచ్చారణ లోపించడం ఇతరభాషాపదాల్లో కూడా జరగవచ్చు.",
        "m": "The omission of Mahapranouchcharana can also occur in other language words.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఉదా : సమజయించీ (సమ్ షయాయించీ) మహాప్రాణోచ్చారణ లేనిచోట్లకూడా",
        "m": "Example: Even in places where there is no grand recitation of the sacred texts (or where the recitation is not clear/understandable).",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ప్రవేశపెట్టడం ఈ వ్యవహర్తలో చూడవచ్చు. ఉదా : ధొరుక్ తునే (దొరుకు",
        "m": "The act of introducing can be seen in this context. Example: Dhuruk tune (find)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "తూనే).",
        "m": "తూనే (నువ్వు/మీరు)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "మహాప్రాణోచ్చారణ ఉన్నచోట పలకకపోవడం, దానికి మారుగా",
        "m": "Not speaking where there is a grand recitation, as a substitute for that.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఊష్మోచ్చారణ చేయడం లేదా లేనిచోట్ల ప్రవేశపెట్టడం ఈ వ్యవహర్తలోని",
        "m": "The process of introducing or not introducing heat into this matter.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "వ్యవహార పరిణామదశకు గుర్తు",
        "m": "A marker/sign of the evolution of affairs/matters.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "పదం ద్వితీయాషరంలోనూ (Second syllable), పదాంతంలోనూ",
        "m": "The word in the second syllable and at the end of the word.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ప్రత్యయసహిత పదంలో ప్రత్యయానికి ముందూ తర్వాతా స్ఫోట్ తాచ్చు విని",
        "m": "In a word with a suffix, the suffix has a sound before and after it.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "పిస్తుంది",
        "m": "పిడుతుంది (feels hot/irritating)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "మూర్ధన్య శకారం తాలవ్యంగా మారడం (లకారం) ద్విరుక్తమైన",
        "m": "The palatalization of retroflex consonants (l-sound) is double/complex.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ప్పుడూ, అద్విగు క్తంగానూ ఈ వ్యవహర్త భాషలో నిత్యం. మూర్ధన్య షకారం",
        "m": "This appears to be a descriptive phrase discussing the constant and unique nature of the language used in this context, mentioning a specific type of pronunciation (murdhanya shakhara). A precise translation is difficult without further context, but it describes a linguistic characteristic.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "తాలవ్య సకారంగా మారుతుంది. ఉదా : కష్టవుడు (కష్టమయేది).",
        "m": "The alveolar sibilant changes. Example: 'kashthavudu' (something difficult).",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "అపదాది దీర్ఘాచ్చు అర్ధదీర్ఘత చెందడం, పదాంత దీర్ఘాచ్చు దీర్ఘత",
        "m": "The initial vowel becoming semi-long, the final vowel becoming long.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "రాచ్చుగా మారడం లేక అర్ధదీర్ఘత చెందడం ఈ వ్యవహర్త భాషలో",
        "m": "The process of becoming 'Rachchuga' or lengthening of vowels in this local dialect.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "సామాన్య లక్షణం",
        "m": "common characteristic/feature",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "పదపునరుక్తత",
        "m": "repetition of words",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఉదా : నాట్లు గీట్లకు. పునరుక్తపదం ప్రథమాషరం గి-/గి - లుగా మారు",
        "m": "Example: Songs about planting. The initial 'gi-' or 'gi' in a repeated word changes to 'lu'.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "తుంది. ఇది పునరుక్త పదాల్లోనే కాకుండా ఇకారాది సార్వనామకావ్యయ",
        "m": "This is a characteristic found not only in repeated words but also in the series of pronouns starting with 'i' (ఇ).",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "పదాల్లో కూడా వినిపిస్తుంది.",
        "m": "It is also reflected in the words.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఉదా : యెట్ల ఏర్ గిట్ల జేసై, గిట్లా జేసై వంచిగుండదయ, గట్'వ వంచె",
        "m": "For example: If you do it this way, if you do it that way, it will be alright, but don't do it like that.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "గింత్'ఆల్ జైమ్ జెస్తిరీ.",
        "m": "They are saying something interesting.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "పదాది వకారలోపం ఈ వ్యవహర్త భాషావ్యవహారంలో లేకపోవడం",
        "m": "The absence of initial 'va' distortion in the language usage of this region/speaker.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "గమనించదగిన విశేషం.",
        "m": "A noteworthy detail/observation.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "వర్ణసమీకరణం :",
        "m": "Varnasamikaranam (a term related to color or hue equalization - likely used in a specific context within the research)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఈ వ్యవహర్తలో పూర్వవర్ణం పరవర్ణంతో సమీకరణం చెందడం గమనించ",
        "m": "Observe that the initial letter is merging with the final letter in this process.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "వచ్చు. ఉదా : చెయ్యాన'నీ (చేయాల్ననీ)-పూర్వవర్ణమైనలకారం పరవర్ణమైనకా",
        "m": "This line provides an example of a verb form 'vachchu' (to come) and illustrates a specific pronunciation variation. 'Cheyyaan'nee' (pronounced as 'cheyaalnnee') is given as an example, explaining it as a combination of a prefix and a suffix. The example demonstrates a phonetic shift or a dialectal pronunciation.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "రంతో సంపూర్ణ సమీకరణం చెంది నకారద్విత్వమేర్పడింది. ఇది నిత్యం. పూర్వ",
        "m": "The noun underwent complete assimilation, resulting in the formation of 'na' doubling. This is constant. Formerly...",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "వర్ణమైన సకారం తకారంతో సమీకరణం చెంది తకారం ద్విత్వం కావడం కూడా",
        "m": "This phrase describes a process of phonetic change where a 'varna' (letter) with 'sakaaram' and 'thakaaram' combines and results in a doubling of the 'thakaaram'. It's a complex explanation of a linguistic phenomenon.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఈ వ్యవహర్తలో కనిపిస్తుంది. ఈ వర్ణసమీకరణం చెందిన రూపాలకన్న చెడనివే",
        "m": "It appears in this transaction. This equation of colors is not different from the forms.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "అధికం. ఈ వ్యవహర్తలో వికల్పంగా ఏర్పడే ఈ వర్ణసమీకరణం అత్యల్ప సాంఘిక",
        "m": "This refers to a situation where a variation in pronunciation occurs, particularly in lower social strata.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "విద్యా సంబంధాలున్నవారిలో నిత్యం. ఇది ఈ వ్యవహర్తలోని వ్యవహార పరి",
        "m": "This refers to the constant or regular occurrences among those with education, within this matter/affair/context.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ణామ దశను తెలుపుతుంది",
        "m": "It indicates the stage of the name.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఆనునాసిక్యం",
        "m": "ఆనునాసిక సంబంధమైనది (Relating to the nasal cavity)",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "పదాంతంలోని మకారం వకారంగా మారి ఆనునాసిక్యం చెందుతుంది",
        "m": "The 'ma' at the end of a word changes to 'va' and becomes nasalized.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఉదా : మనవ్. అనునాసికాలకు ముందున్న అచ్చు ఆనునాసిక్యం చెందడం,",
        "m": "Example: 'manav'. Vowels preceding nasal consonants undergo nasalization.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "వికల్పంగా అనునాసికం లోపం చెందడం జరుగుతుంది. ఉదా: అజై' యాల్సుటది,",
        "m": "It indicates a nasalization defect. Example: 'Ajai' sounds like this.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "జూల్ (జూన్) అన్యభాషాపదాల్లో కూడ మకారం వకారంగా మారి ఆను",
        "m": "The word 'July' (June) often undergoes a change where 'm' becomes 'v' even in loanwords.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "నాసిక్యం చెందడం కనిపిస్తుంది. ఉదా : వార్డన్ (మోడర్న్). వర్ణవ్యత్యయం",
        "m": "It appears to be nasalization. Example: Warden (modern). Phonetic variation.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "కూడా ఈ ఉదాహరణలో గమనించవచ్చు.",
        "m": "It can also be observed in this example.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "క్రియాపదం చివర ఉత్తమ పురుష ఏకవచనప్రత్యయలోపం ఈ వ్యవహర్తభాషా వ్యవహారంలో నిత్యం. ఉదా : చేసిన (చేశాను) ఇది ఇక్కడి సర్వసామాన్య లక్షణం.",
        "m": "The omission of the best masculine singular suffix at the end of verbs is a common occurrence in this dialect. For example: 'cheesina' (I did). This is a very common characteristic here.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "సహార్థంలో పంపుద'వ్, చెపు' దావ్', చెదా'వ్ అన్న రూపాలే వాడుకలో",
        "m": "The forms 'pumput'av', 'chepu' daav', and 'cheda'av' are used in the context of conveying similar meanings.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఉండడం ఈ వ్యవహర్తలోని వ్యవహార పరిణామానికి గుర్తు.",
        "m": "Being a sign of the developments in this matter/affair.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "భావార్థక ప్రత్యయంలో మాత్రం స్థానిక ప్రమాణరూపమే వినిపిస్తుంది.",
        "m": "Only the local standard form is audible in the derivative indicating meaning.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      },
      {
        "t": "ఉదా : చెపి'చ్చుడూ, చేపిచు'డూ. ప్రత్యయానికి ముందు అటమంతరూపాలు",
        "m": "Example: 'chepi'chchudoo, 'chepichu'doo. These are athematic forms before suffixes.",
        "s": "Karimnagar Dialect"
      }
    ]
  },
  {
    "name": "Kurnool",
    "lat": 15.8281,
    "lng": 78.0373,
    "region": "Rayalaseema",
    "history": "Rich dialect data from Kurnool district containing 100 verified terms.",
    "words": [
      {
        "t": "కందాలు",
        "m": "kandalu (bamboo)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కంకెకు",
        "m": "to a pit or depression (likely a well or similar)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కళ్లు",
        "m": "eyes",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కరికోజు",
        "m": "కరికరమైన కూర",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కరెంటుబుడ్డి",
        "m": "electric bulb",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కసుపు",
        "m": "వెగటు, అసహ్యం (bitterness, disgust)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కశింగరపండు",
        "m": "Cashew fruit",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కడ్చమాను",
        "m": "kadchamānu (a type of lentil)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కమీమ్మ",
        "m": "కామెను (గుడ్డ ముక్క)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కారెం",
        "m": "కారు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కార్",
        "m": "పని (pani - work)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాలమైనాడు",
        "m": "కాలం గడిచింది / సమయం అయింది",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాళ్ళు తీపులు",
        "m": "Feet, thin/slender",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కినాల్",
        "m": "కల్లు (kallu - a type of alcoholic drink made from palm sap)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కుంచెడు",
        "m": "a small quantity; a little",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కురచ",
        "m": "kuruchaa (thin/lean)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కుడుములు",
        "m": "to be annoyed or irritated",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కువ్వాడం",
        "m": "kukkadam (rooster)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కూసము",
        "m": "గడ్డివాము, పొదలు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొండవో",
        "m": "కొండ (hill)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొరిసేవాళ్ళు",
        "m": "Those who dig/excavate (likely referring to laborers or workers involved in digging activities)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొలుపు",
        "m": "ceremony/ritual/offering",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొసుపు",
        "m": "కుసుము (jasmine)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొయ్యకు",
        "m": "to the wooden beam/support",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కోత్‌మీర",
        "m": "koṭṭamīrā (a type of coarse cloth)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కోళ్ళి",
        "m": "కొండ",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గంటు",
        "m": "rice gruel",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గంటై",
        "m": "గంట (time)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గలాబ/గలాద",
        "m": "గులాబీ (Gulabi - Pink)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గవాసి/గపాచ్చి",
        "m": "వృత్తి, పనివాడు (occupation, worker)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గలీజ్",
        "m": "గాలి (wind)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గమ్మి",
        "m": "గమ్మి (gummi) - a type of wild berry or fruit, often sour",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గబ్బు",
        "m": "గాలి, పొగ",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గబ్బునూనై",
        "m": "This appears to be a unique lexical item from Kurnool dialect. Without further context from Dr. Radha Krishna's work, a precise standard Telugu meaning is difficult to ascertain. It likely refers to a specific object, action, or state of being unique to the region. Further research within the Mandalikalu series is needed for accurate translation.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గాను",
        "m": "I/me (informal, Kurnool dialect)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గాసం",
        "m": "గడ్డి (grass)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "స్థందా",
        "m": "కొంచెం/కాస్త",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పిడికెడు",
        "m": "a small quantity, a pinch",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోపల",
        "m": "తోటలు (gardens/orchards)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పండు' లించ చురదినము",
        "m": "It seems to be a phrase related to the ripening or becoming ready of fruits, possibly referring to a specific time or event related to fruit harvest. A more precise meaning would require further context from the original research.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బబ్బు",
        "m": "పిల్లవాడు (Pillavadu - Child)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చెత్త",
        "m": "rubbish, waste",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కరబూజపండు",
        "m": "watermelon",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "వాకిలికడప",
        "m": "veranda edge/border",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తక్కువ",
        "m": "little / less / low",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దగ్గర",
        "m": "near",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కారం",
        "m": "mirchi (chilli)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "1/4 (పాప)",
        "m": "One-fourth (child/sin)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చనిపోయినాడు",
        "m": "చనిపోయాడు (He died)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాళ్ళు రొప్పటి",
        "m": "Feet are dirty/muddy",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాలప",
        "m": "కాలేయము (Liver)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎంమిది పక్క",
        "m": "ఏమిటి ఇది?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొట్టి",
        "m": "చిన్న",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉంద్రాళ్ళు",
        "m": "Those people/Those folks (informal, Kurnool dialect)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పరిహాసం ఎగతా?",
        "m": "What is the meaning of 'parihasam'?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "(– ఆంగి)",
        "m": "anga (shirt/blouse - likely referring to a specific type of garment)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తీసుకొనిపో",
        "m": "తీసుకువెళ్ళు (take away/bring and take)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చాపట ఆల్పేవాళ్ళు",
        "m": "People who are stingy or reluctant to spend money (in the Kurnool dialect)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కలుపు",
        "m": "kallu/stones",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉద్యోగం",
        "m": "employment",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోటకూర",
        "m": "spinach",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొత్తిమీర",
        "m": "coriander leaves",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కోదలు",
        "m": "కొడులు (son/boy)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గరిట",
        "m": "గరిట (spoon)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గోల గొడప",
        "m": "a quarrel, a disturbance, a commotion",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "✓వాషం",
        "m": "వాడుక (usage/habit)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చెడు (ఆప్చటం)",
        "m": "bad (to choose/select)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "(షూ ఆపుతుకాన)",
        "m": "I will stop the shoe.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పాడు",
        "m": "పాడటం (to sing)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉదా గబ్బుసిపోతాది",
        "m": "He/She will be very tired/exhausted.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కిరోసిన్ ఆయిర్",
        "m": "Kerosene oil",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గాదె",
        "m": "గడ్డివాము (grassland)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చక్రము",
        "m": "chakkram (wheel/cycle)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జీతం",
        "m": "salary",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జూందంక పడ (ఒంధ) పట్టి",
        "m": "To fall down heavily, with a thud (often used to describe something falling with force)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జీతగాడు",
        "m": "జీవిస్తున్నవాడు, జీవనం సాగించేవాడు (one who lives, one who earns a living)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చాడీలు చెప్పి",
        "m": "to tell lies / to deceive",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "( మా ఇస్తు )",
        "m": "This is likely a shortened or dialectal form of 'మాకు ఉంది' meaning 'we have' or 'it is with us'. The parentheses suggest it's being presented as a variant form.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మాతృపతి",
        "m": "మాతృభూమి (Motherland)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కూడా",
        "m": "కూడా (also, too)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొలఁలో చున్నే పరికరం ఏదైనా",
        "m": "Anything that is used in the field.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "వీధి",
        "m": "వీధి (Street)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తెల్సు",
        "m": "తెలుసు (to know)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గొడ్డం",
        "m": "గొడ్డలి (axe)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎరువు పేడ",
        "m": "fertilizer/manure",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గొడవ",
        "m": "quarrel, dispute, fight",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గోంగూర",
        "m": "amaranth (a leafy vegetable)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చంపివేసినారు",
        "m": "చెప్పారు/వివరించారు (Said/Explained)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తిలకం",
        "m": "tilakam (a mark on the forehead)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "సంచి",
        "m": "పొట్ట",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దొడకదు",
        "m": "దుర్భరంగా లేదు / కష్టంగా లేదు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దోమయ",
        "m": "దొంగ (thong - thief)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒంతిపూలు",
        "m": "a type of flower (likely a local variety)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "వేరుళనగకాయలు",
        "m": "a type of wild cucumber or melon (likely a local variety)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చెర్నాకోల",
        "m": "black cotton",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉ త్తరీయం",
        "m": "ఉత్తరం (North)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చేతకామ",
        "m": "చేతకాని పని చేయమని అడగడం / To ask someone to do something impossible",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చెయ్యలేదు",
        "m": "చేయలేదు (did not do)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గోరుచిక్కుడుకాయలు",
        "m": "gouruchikkudukayalu (a type of vegetable/berry)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొడవు",
        "m": "length",
        "s": "Local"
      }
    ]
  },
  {
    "name": "Mahabubnagar",
    "lat": 16.7488,
    "lng": 78.0035,
    "region": "Palamuru",
    "history": "Rich dialect data from Mahabubnagar district containing 100 verified terms.",
    "words": [
      {
        "t": "తరి",
        "m": "మాగాణి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తర్కారీ",
        "m": "కూరగాయలు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తలె/తల్లె",
        "m": "కంచం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తాటు/తట్టు",
        "m": "కంచం / పచ్చెం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తాతకాయ",
        "m": "పెద్దగోలీ",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తాతకు సద్రీకొని వెళ్ళు",
        "m": "Go to your grandfather and die.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తాంబాణి/తావండి",
        "m": "పెద్దబేసన్",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తాళం బుర్ర",
        "m": "తాళం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తాణీ",
        "m": "plate",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తిండి",
        "m": "టిఫిన్",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తినబెట్టు",
        "m": "తినిపించు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తీగపోచ",
        "m": "स्त्री आभరణं (woman's ornament)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తుకం",
        "m": "(specifically for paddy) seedling",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తుట్టి పెదవులు",
        "m": "లావు పెదవులు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తుష్ణ",
        "m": "గొర్రె బాచ్చు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తుమ్మతుల్ల",
        "m": "extremely",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తూతుల్ల",
        "m": "(in extreme/highest degree)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తొక్కు",
        "m": "పచ్చడి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తొందర",
        "m": "ఇబ్బంది, కష్టం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తొయ్యించు",
        "m": "తవ్వించు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోకపేకు",
        "m": "వెళ్లిపోవు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోకబారు",
        "m": "one following another",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోకూపు",
        "m": "లోకువైపోవు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోడెం",
        "m": "కొంచెం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దాదాసాబ్",
        "m": "పెద్దవారు / డాక్టర్ సాబ్",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "(సంబోధనలో)",
        "m": "Regarding address/mode of address",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దిండు",
        "m": "తలగడ",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దీవెలు వెళ్ళబోయు",
        "m": "అతను వెళ్ళడానికి సిద్ధంగా ఉన్నాడు/అతను వెళ్ళబోతున్నాడు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దున్నం",
        "m": "కొట్టు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దుగూడు",
        "m": "ఇంటి మధ్యలో గూడు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దుడ్డు",
        "m": "డబ్బు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దుత్త",
        "m": "పిల్ల, కుండ",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దుంప గడుపు",
        "m": "a person with a dark or gloomy profession/occupation",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దేవులాడు",
        "m": "వెతుకు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దేసకు",
        "m": "జ్ఞాపకానికి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దొడ్డు",
        "m": "పెద్దది",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దొబ్బెడు",
        "m": "చాలా",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దొబ్బెడు మంది",
        "m": "చాలా ఎక్కువ మంది",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దొల్కలు",
        "m": "to fail an exam, to put up a poor show",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దోన్లు",
        "m": "నీళ్ళు పడే గొట్టాలు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దోషం",
        "m": "దుష్టజ్వరం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ధారణం",
        "m": "వేడిమి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ధ్యాసంచేసు",
        "m": "గుర్తు చేసుకొను",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నడిగడ్డ",
        "m": "గద్వాలకు మారు పేరు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నడ్మీతర",
        "m": "నడిమధ్య",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నవుకరి",
        "m": "ఉద్యోగం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నస్కుళ్ళ",
        "m": "పాద్దున",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నూకు / ఊకు",
        "m": "to sweep",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నూనె ముంత ముఖం",
        "m": "నల్లగా ఉండి జిడ్డోడుతున్న మొహం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నెర్రి/నెర్రె/పరె",
        "m": "పగులు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పగటింతల/పగబేడి",
        "m": "పగటిపూట",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పటుగడుపు",
        "m": "దిట్టంగా తినేవాడు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పట్ట్వ",
        "m": "చిన్నకుండ",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పడుగులు",
        "m": "నడుము కిందిభాగం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పణ",
        "m": "నుదురు, నొసలు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పళ్లు",
        "m": "పల్ళన",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పత్తా",
        "m": "చిరునామా",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పత్తాలు",
        "m": "ఇస్పేటాకులు, ప్లేయింగ్ కార్డ్ష్",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పనాయి",
        "m": "నూనె (tailor's oil)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పరక/పారక",
        "m": "చీపురు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పరిగడుపు",
        "m": "ఏమితినని కడుపు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పరేశాన్",
        "m": "చిరాకుపడు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పరై",
        "m": "పగులు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పాపనం",
        "m": "చదును",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పయమన్నం",
        "m": "పాయసం (Payasam - a sweet pudding)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "(< పాయసమన్నం)",
        "m": "Payasam (a sweet pudding)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "Prawns",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పాశెం",
        "m": "Unknown - requires further context from the full text.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పిట్టఈసీనట్లు",
        "m": "గున్నగీకినట్లు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పిచ్డి",
        "m": "కొప్పు అలంకారం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుక్యం",
        "m": "ఊరికే (loosely translates to 'for nothing', 'without cost', or 'free of charge' - context dependent)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుండి/పుంటి",
        "m": "gonugura (amaranth)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పునుకనెత్తి",
        "m": "a head that looks like a skull",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పురికోస/పురికొస",
        "m": "సుతిలీతాడు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పురుగుతాకు",
        "m": "పురుగు కరుచు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పులకరం",
        "m": "జ్వరం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుల్లబుడ్జు",
        "m": "పుల్లగా",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుసాటు/పుకాటు/పుకట్",
        "m": "ఉచితం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పూంద్రం",
        "m": "పూర్ణం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పూల్",
        "m": "బ్రిజీ",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెరుగుబొడ్డిమొకం",
        "m": "పడిసెంతో ఉన్నవాడు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెళ్లలు",
        "m": "marriages (referred to as brick pieces - likely a metaphorical expression for the elaborate and costly nature of weddings in the region)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పేష్కార్",
        "m": "సూపరించెండెంట్",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "సౌక్రిలీ",
        "m": "చిన్నగుంటలు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పాట్టిగిచ్చు",
        "m": "గిత్త",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పాట్టెగాడు",
        "m": "పెల్లగాడు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పాద్దచింతల/పాద్దటీడి",
        "m": "పాద్దున్నే",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పాద్దుపోవు",
        "m": "ఆలస్యం అవు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పాద్దుతానం",
        "m": "రోజుంతా",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పారుజు",
        "m": "కట్టెపాట్టు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పార్య",
        "m": "చీపురు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పోయెదవుడె",
        "m": "పోయినదే తడవు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పోరి",
        "m": "యువతి / అమ్మాయి (girl)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బగోండి/బగోన/బగోని",
        "m": "a large bowl used for making rice/curry",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బగ్గ",
        "m": "బాగా",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బచ్చిట్టుకొను",
        "m": "దాపెట్టుకొను",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బబాయ",
        "m": "కౌలు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బడ్డ",
        "m": "a person who is useless or of low quality (used as an insult)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బడ్పు",
        "m": "గరుకు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బద్నియత్",
        "m": "దురభిప్రాయం, నిజాయితీ లేకపోవడం",
        "s": "Local"
      }
    ]
  },
  {
    "name": "Nizamabad",
    "lat": 18.6725,
    "lng": 78.0941,
    "region": "Indur Agrarian",
    "history": "Rich dialect data from Nizamabad district containing 100 verified terms.",
    "words": [
      {
        "t": "తొడైం",
        "m": "తొడ (thoda - thigh)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోలుకపోవడం",
        "m": "to give a blow or strike (with skin or a similar material)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దర్యాజల్",
        "m": "దరఖాస్తు (Application/Request)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దింగాన",
        "m": "దొంగతనంగా / రహస్యంగా (secretly/furtively)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దుడై",
        "m": "దుమ్ము (dust)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దుళ్ళన్",
        "m": "చెత్త/మురికి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దెంకపోయిందు",
        "m": "దేనికి పోయిందో (What happened to it/where did it go)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దేసం",
        "m": "దేశం (Country/Region/Land)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దొబ్బుడు",
        "m": "a type of beetle (likely referring to a specific local variety)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దొయ్య",
        "m": "దొంగ (thong - thief)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నక్రాలు",
        "m": "నాకు తెలియదు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నడకలు",
        "m": "steps/walks",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నడువాడ",
        "m": "నడుస్తున్నవాడు (person walking)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నిరుడు",
        "m": "old",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నీరెడిలు",
        "m": "నీటి తొట్టెలు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "వెంబర్",
        "m": "వెదురు (bamboo)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నూకుడు",
        "m": "నువ్వు (nuvvu - you)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పడిత్ భూమి",
        "m": "Paddith bhoomi (ploughed land)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పంచ్రేండ్లు",
        "m": "పంచ రేకులు (pancha rekul), five leaves",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పంచేసలు",
        "m": "పొదుపులు (clothes)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పయ్యలు",
        "m": "పొట్టలు (bellies)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొన్ని, కొంత",
        "m": "some, a little",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "వెంటరీనుకొని పోవడం",
        "m": "వెంటనే వెళ్లిపోవడం (to leave immediately)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "(వెంటెట్టుకొని పోవడం)",
        "m": "to follow closely, to stick to someone",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తలుపులు",
        "m": "doors",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దివాన",
        "m": "దోస్తు (friend)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఐరెడూడ",
        "m": "గుర్రం (horse)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "శత్రువు",
        "m": "shatruvu (enemy)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పారిపోయిందు",
        "m": "పారిపోయిందని (paari-poi-dani - He/She ran away)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పీకడం",
        "m": "to pluck (only for Vanupu crop)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చిన్నమడి",
        "m": "పొలము",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "(Jokes) ఆడుకుంట",
        "m": "Playing (in a joking or playful manner)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రవర్తనలు",
        "m": "behavior, manners, conduct",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నడువటానికి",
        "m": "to walk",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గత సంవత్సరం",
        "m": "last year",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పనివారు (వరి పొలాలకు నీచ్చు విడిచేశారు)",
        "m": "The workers loosened the soil for the rice fields.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మెంబర్",
        "m": "member",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోయడం",
        "m": "to push, to shove",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "(వీడు) నేట్యంలేని భూమి",
        "m": "This appears to be a descriptive phrase meaning 'land without cultivation' or 'barren land'. The 'వీడు' likely refers to the land itself, acting as a pronoun.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పదిహేను సంవత్సరాలు",
        "m": "fifteen years",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పదిహేను రోజులు",
        "m": "fifteen days",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తవ్వడానికి ఉవయోగించే కవి",
        "m": "A tool used for digging",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చక్రాలు",
        "m": "chakralu (wheels)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇల్లైమ్",
        "m": "ఇల్లు (illu - house)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఈనంగ",
        "m": "ఇప్పుడు (eppudu - now)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఈపొద్దు",
        "m": "ఈ రోజు (ee roju - this day)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉండావన్",
        "m": "ఉండవన్న",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉద్దేగం",
        "m": "ఉత్సాహం (enthusiasm)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉర్కు",
        "m": "urku (a type of enclosure or fortified area, often Muslim)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎండుతరు",
        "m": "తడుస్తున్నార/తడుస్తున్నారు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎట్టినాగండ్లు",
        "m": "It appears to be a dialectal variation of 'ఎంత నామం/పేరు?' meaning 'What is the name?' or 'How are you called?'",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎమ్మెచే",
        "m": "ఎందుకు? (Why?)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రకాశి",
        "m": "प्रकाशित (प्रकाशित)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒక్కలకు",
        "m": "to some people / for some",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒకలకొగలు",
        "m": "one another; mutually",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కడ్డూ",
        "m": "కూర (curry)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కదర్",
        "m": "Kadar (a Muslim community)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కట్టెబట్టి",
        "m": "because of tying/binding; due to being tied",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కమ్మీ",
        "m": "cotton cloth/cotton shirt",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కరాబయింది",
        "m": "It happened/occurred (informal)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కల్తం",
        "m": "కాల్పు (kaalpu - shot/bullet)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కనకనగా",
        "m": "brightly, clearly, vividly",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "క్యాల్లి",
        "m": "కాల్లు (calu - legs)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కమిటుగట్టి",
        "m": "కమిటీ కూర్చున్నది (Committee is sitting/meeting)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాంటచేయడం",
        "m": "to do work (often implying a task or job)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాణి",
        "m": "కాసు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాంబి",
        "m": "చొక్కా (Shirt)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాముగారు",
        "m": "కామగారు (a type of agricultural labourer, often associated with harvesting)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కార్చారితనం",
        "m": "కష్టపడి పనిచేయడం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాలమయియండు",
        "m": "It is time / The time has come",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కుష్కీ",
        "m": "కుష్కి (a type of millet)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కూస్న బెట్టు",
        "m": "కూరగాయలు పట్టుకోవడం (Picking vegetables)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కెళ్లి",
        "m": "గుంట (gunt - pit)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇల్లరికం",
        "m": "ఇల్లు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇక్కడనుండి",
        "m": "from here",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఈరోజు",
        "m": "ee roju (today)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కట్నం",
        "m": "dowry",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉద్యోగం",
        "m": "udyogaṁ (job)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పరిగెత్తు",
        "m": "పరిగెత్తు (run)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఆకలికి మండడం",
        "m": "feeling hungry (lack of food)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కూలిలేకుండ ఇతరుల నాగండ్లు",
        "m": "Working without owing to others' ploughs/fields (referring to sharecropping or laboring on someone else's land)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "వెంటనే",
        "m": "వెంటనే (immediately)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఏకాది",
        "m": "one",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒక్కరికి",
        "m": "to a person / to one",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒకరికొకరు",
        "m": "one another / each other",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కరినడు",
        "m": "కడుపు (belly/stomach)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "విలువ",
        "m": "గౌరవం, ప్రాధాన్యత (Respect, Importance)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కట్టెతో",
        "m": "with a rope/with a string",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నిజం",
        "m": "truth",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చెడిపోయింది (పాడయింది)",
        "m": "It is ruined/spoiled/broken (alternative form)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కలుస్తం (కలుపుదీస్తము)",
        "m": "to uproot (weeds)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "త్వరత్వరగా",
        "m": "quickly",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "స్పృహలో",
        "m": "in consciousness / aware",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అందరంగలిసి (ఎకమై)",
        "m": "A person who is very friendly and sociable (likely a descriptive term)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బరువు తూయడం, కొల్వడం",
        "m": "weighing, measuring",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాడి",
        "m": "పరుపు/మంచం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "స్తంబము",
        "m": "స్తంభం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పనివారు",
        "m": "workers",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "వెద్దతనం",
        "m": "అతిథిగా వచ్చిన వారిని గౌరవించడం, ఆతిథ్యం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చనిపోయిందు",
        "m": "చనిపోయింది",
        "s": "Local"
      }
    ]
  },
  {
    "name": "Rangareddy",
    "lat": 17.3457,
    "lng": 78.5522,
    "region": "Peri-Urban",
    "history": "Rich dialect data from Rangareddy district containing 100 verified terms.",
    "words": [
      {
        "t": "మాండలిక పద(బంధ)కోశం",
        "m": "A glossary of dialect words (and phrases)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒల్లు / ఒర్లు",
        "m": "అరుచు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఓతాన",
        "m": "ఒకచోటప్పుడు, ఒక దగ్గర",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఓలి",
        "m": "కన్యాణులక్కం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కండ్లు",
        "m": "కళ్లు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కట్టడి",
        "m": "అదుపు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కట్నంగిట్టం",
        "m": "Money and gifts given to the groom during marriage",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కవిస్కతః",
        "m": "కాగిచిప్ప",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కయ్యం",
        "m": "పోట్లాట",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కర్పు",
        "m": "వ్యయం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాడ",
        "m": "వద్ద",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాపోల్లు",
        "m": "కాపువాళ్లు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కుమ్మరాయన",
        "m": "కుమ్మరి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కులకట్నం",
        "m": "పెళ్లికట్నం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కూర్చుండబెట్టు",
        "m": "కూర్చుబెట్టు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కూలినాలి",
        "m": "జీతం మొదలైంది",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "-కెల్లి",
        "m": "నుంచి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కైకిల్",
        "m": "కూలికి పని",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొంచపోవు",
        "m": "తీసుకొని పోవు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొట్లాటలు",
        "m": "దెబ్బలాటలు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొనదర్శి",
        "m": "చివరి వరకు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొనచోపోవు",
        "m": "కోసం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "-కొరకు",
        "m": "ఉద్యోగం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొలువు",
        "m": "ప్రయత్నం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కోశిశ్",
        "m": "ఎక్కువ వ్యయం కావడం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇర్పాచ్చు",
        "m": "ఇప్పుడు (ippudu - now)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఖాలి / కాలి",
        "m": "గండదీపం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గండాలి / గండాలి",
        "m": "A cluster or bunch (likely referring to a group of people or objects)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గల్ల",
        "m": "గుండు (bald head)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "Thus / Like this / So",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గడ్జడ్",
        "m": "గడ్డం (Whisker/Beard)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "quarrel, dispute, fight",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గల్లగురువు",
        "m": "A type of coarse cloth or fabric (likely referring to a specific weave or material used in Rangareddy district)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "Money is spent/being spent.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గాసునూనె",
        "m": "Unknown - likely a local term requiring further context from the Mandalikalu series.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "kirasanaail (oil press)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గిట్ట",
        "m": "గింజ (seed)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "therefore, because, so",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గిట్టు",
        "m": "to give",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "is available",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గిట్ల",
        "m": "ఇలా",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "Thus / Like this / In this way",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గిరాకులు",
        "m": "గుంతలు, లోయలు, కొండల మధ్య ఉండే లోతైన ప్రదేశాలు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "కొనుగోలు చేసేవారు (people who buy)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గుంజలు",
        "m": "గుట్టలు (hills/rocks)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "stambhalu (pillars)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గుత్త",
        "m": "గుంపు (group)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "contract",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గురిగి",
        "m": "గురిగి (likely referring to a specific type of plant or object, but without further context, a precise standard Telugu meaning is difficult to determine. It could be a local name for a particular herb or vegetable)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "a small clay pot",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మానం",
        "m": "mannam (respect, pride, self-esteem)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "Food items",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చితలబజన",
        "m": "chitlabajana (a type of lentil dish)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "A devotional song performed while mimicking tigers.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చెప్పుకొచ్చుకొను",
        "m": "can say/purchase/obtain (likely a combination of verbs indicating possibility or action)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "He/She invited relatives and close friends to come for festivals and similar occasions.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చేతిమీదికెల్లి",
        "m": "immediately, at once, on the hand",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "sontanga (on one's own, independently)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జమాన",
        "m": "సమయం (Samayam - Time)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "agricultural conditions/situations",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జెప్పజాలటం",
        "m": "చెప్పడానికి ఇష్టపడకపోవడం / చెప్పడానికి అయిష్టపడటం (Not wanting to say / Reluctance to say)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "could not say / unable to express",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జిమ్మెదారి",
        "m": "warden/supervisor (likely referring to a village headman or overseer)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "baadhyatha (responsibility)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జెల్సిచ్చు",
        "m": "జ్వరంగా ఉంది (feeling feverish)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "to swing with a swing/oscillation (often playfully or mockingly)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జీవ్‌రాశి",
        "m": "living being/creature/life force",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "living beings",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తయిదె",
        "m": "తొందరగా/త్వరగా (thvaragaa/thvarakkaa - quickly)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "Tamidalu, Ragulu (likely referring to types of millet or grains, potentially a local variety)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తాగుదు",
        "m": "తాగడం (taagadam - to drink)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "Drinking toddy and similar alcoholic beverages.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తానం",
        "m": "అతను/ఆయన",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "snanam (bath)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "-తాన",
        "m": "He/Him (pronoun, informal)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "near / beside (variant)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తాయతలు",
        "m": "తాళాలు (keys)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "taiththulu (gifts, offerings)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తెల్లారోజు",
        "m": "white day/festival (likely referring to a specific local festival or celebration)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "tomorrow",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోట్టెలు/తోట్టెండ్లు",
        "m": "toilets",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "#ERROR!",
        "m": "hammocks",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "-తోటి/తోని",
        "m": "with/along with (variant form)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోడెం",
        "m": "పళ్ళు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోశిచ్చు",
        "m": "to give (related to a person)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తోల్కొచ్చు",
        "m": "to pull/drag (a person)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "రాధి దిశాన్నికెళ్లి",
        "m": "Radi went in that direction",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దాన్యాలు",
        "m": "cereals/grains",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దాపెట్టు",
        "m": "దాచు (dachu - to hide)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దాదాగిరి",
        "m": "దయాగుణం, కనికరం (Kindness, compassion)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దిక్కు",
        "m": "direction",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దీపాంతోలు",
        "m": "a type of coarse cotton cloth, often used for making ropes or sacks",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దీపెం",
        "m": "దీపం (lamp)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దునియ",
        "m": "ప్రపంచం (prapancham - world)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దెబ్బలు తాకడం",
        "m": "to be hit/to receive blows",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దేవతను కోలుచు",
        "m": "devatanu koluchu - recovering/getting well (a deity)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దొబ్బగ",
        "m": "to fall",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నడుమ",
        "m": "middle",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నడేదు",
        "m": "నడుస్తాడు (He walks/is walking)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నల్ల",
        "m": "black",
        "s": "Local"
      }
    ]
  },
  {
    "name": "Srikakulam",
    "lat": 18.2949,
    "lng": 83.8938,
    "region": "North Coastal Andhra",
    "history": "Rich dialect data from Srikakulam district containing 100 verified terms.",
    "words": [
      {
        "t": "పీపి",
        "m": "పిల్లలు (Children)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుంజు",
        "m": "to collect, gather, or accumulate (often referring to grains or resources)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుంజీ",
        "m": "పొడుపు గుండు (crop)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుచ్చుకొను",
        "m": "తీసుకును / అంగీకరించు / స్వీకరించు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుడత/పుడత",
        "m": "పిల్లవాడు/శిశువు (child/infant)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుడమి",
        "m": "నేల/భూమి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుత్రాకూతురు",
        "m": "పొట్టిగా, బలహీనంగా ఉన్నవాడు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుత్రాకొడుకు",
        "m": "grandson",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పులిసిపోవడం",
        "m": "to become sour/acidic (often referring to food)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుల్ల",
        "m": "పుల్ల (sour)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పురితాడు",
        "m": "పనిచేసేవాడు / పనికి వెళ్ళిన వ్యక్తి (worker / person who went to work)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పుదకిపోవు",
        "m": "పొట్టు రాల్చుట (to shed skin/peel)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పూజు/పూదు",
        "m": "to worship/to pour",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పూటీలు",
        "m": "pootilu (flowers, blossoms)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పూదు",
        "m": "పూత (bloom/flower)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పూనాస",
        "m": "పుల్లటి కూర (sour curry)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పూను",
        "m": "to close",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పూపు",
        "m": "పువ్వు (flower)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పూరోవేగం",
        "m": "quickly, in a hurry",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెండిసాటు",
        "m": "pendisatu (a type of traditional woven mat)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెండె",
        "m": "పెద్ద (pedda - big/elder)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెట్ట",
        "m": "పెట్ట (box/container)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెణక",
        "m": "పొడుపు (podupu - irritation/annoyance)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెద్దమ్మ",
        "m": "పెద్ద కొడుకు భార్య (elder son's wife)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెనిమిటి/పెనివిటి/పెరిమిటి",
        "m": "penumiti (likely referring to a type of millet or grain - requires further context for precise meaning)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెమాండకం",
        "m": "పemandam (a type of small hillock/mound)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెమాండకం చెయ్యు",
        "m": "పెళ్ళికి కావలసిన పనులు చేయడం (Doing the necessary arrangements for a wedding)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెరుగు",
        "m": "curd",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెళ్ళాడు",
        "m": "పెళ్ళి చేసేవాడు (person who performs marriage)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెసర కట్టు",
        "m": "Pesar kattu (a type of lentil dish/preparation)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పేలు/పేన్లు",
        "m": "bombs/explosions",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పేరంట్స్",
        "m": "parents",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బొత్తిగా లేతవి",
        "m": "very young/tender (vegetables or fruits)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మగాడు",
        "m": "మనిషి / పురుషుడు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నాలుగు, కొద్దిగా",
        "m": "four, a little",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తీసుకోడం",
        "m": "తీసుకోవడం (to take)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒక కొలత విశేషం",
        "m": "a special measurement",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చూ: కుడుత",
        "m": "See: child",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "భూమి",
        "m": "land",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అన్న దమ్ముల కూతురు",
        "m": "Brother's son's daughter (paternal cousin)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అన్న దమ్ముల కొడుకు",
        "m": "Brother's elder brother's son (Cousin)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బాగా డబ్బు, దర్పం ఉండడం",
        "m": "To have good money and pride/arrogance.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పులుపు",
        "m": "పులుసు (sour curry)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "సుతిల్తాడు",
        "m": "అతను తక్కువగా మాట్లాడతాడు / అతను మౌనంగా ఉంటాడు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తప్పిపోవు",
        "m": "తప్పిపోవు (to be lost, to disappear, to go astray)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాది",
        "m": "cotton cloth",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చూ: పూజు",
        "m": "See: Worship/Poojas",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాలంకాని కాలం",
        "m": "A period of time; a long time (often used to express duration or a significant interval)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎత్తుపోలాలకు నీళ్ళు మల్లించడానికి వేసే",
        "m": "A method of diverting water to the 'ettu polalu' (raised fields/terraces).",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అడ్డకట్ట",
        "m": "dam",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "సామ్యం",
        "m": "samyam (similarity, likeness)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కర్మ",
        "m": "karma (action, deed)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "సరిగా వినిపించనివాళ్ళని అంటారు",
        "m": "People say that they cannot hear properly.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చూరు",
        "m": "చెట్టు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఆడది",
        "m": "ఆమె ఇల్లు (Her house)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అత్తం",
        "m": "ఆవరణ, పెరడు (courtyard, veranda)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చూరు",
        "m": "చూడు (to see)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తల్లి అక్క",
        "m": "Mother and elder sister",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రమాణం",
        "m": "measure/standard/quantity",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రమాణం చెయడం",
        "m": "to swear, to take an oath",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎక్కువ అవడం",
        "m": "increasing/growing/becoming more",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెళ్ళి చేసుకొనడం",
        "m": "to get married",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒక వంటకం",
        "m": "a recipe",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తలలో పేలు",
        "m": "Headache/Severe pain in the head",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తల్లిదండ్రులు",
        "m": "parents",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "వేదాయం",
        "m": "వేదాయం (a type of millet)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొంకం",
        "m": "పొంగిపోవడం (to swell, to be proud)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొంక",
        "m": "pond",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొడగట్టు",
        "m": "పొడవాటి గౌను",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొద్దుకల్లా",
        "m": "in the morning / at dawn",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొద్దుట",
        "m": "morning",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొద్దుతూరు",
        "m": "Poddutur (a town in Andhra Pradesh)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొద్దుములుగు",
        "m": "early morning dew",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొరుగోరు",
        "m": "పొరుగువారికి సంబంధించినది/ఇతరులది",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొర్లు",
        "m": "to flow, to pour (water)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొలుచు",
        "m": "to pluck, to pull",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొవ్వాకు",
        "m": "to a small extent; a little bit",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పోకఉండలు",
        "m": "pōkuṇḍalu (a type of coarse cloth, often used for sacks or bags)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పోగు",
        "m": "bundle; heap; pile",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పోతు పెయ్య",
        "m": "A type of small, round cake or sweet, often made with rice flour and jaggery, common in Srikakulam region.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పోరీడు పిట్ట",
        "m": "చిన్న పక్షి (chinnapaksi - small bird)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పోలు",
        "m": "పొట్టు (skin/husk)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పోసిలు",
        "m": "పొదులు (bushes/shrubs)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పోస్టు",
        "m": "post (letter box)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రతిపూట",
        "m": "every day",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రపంచకం",
        "m": "ప్రపంచం (world)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రయార్టీ",
        "m": "priority",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రవేశించు",
        "m": "enter",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రిఫర్ చేయు",
        "m": "ఇష్టపడటం / ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం (Prefer)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రేర్థన",
        "m": "ప్రార్థన (prardhana - prayer)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రోసోటు",
        "m": "పొద్దున్నే చేసే పని",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రోమోషిన్స్",
        "m": "promotions (loanword, likely referring to promotions in a job or position)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రోసీడ్ అయ్పోవు",
        "m": "వెళ్ళిపోవు / ముందుకు సాగుము",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఫయ్ వోళ్ళు",
        "m": "ఫై వోళ్ళు (They are doing/acting)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఫయ్లెయ్ చేయు",
        "m": "ఫైల్ చేయు (File cheyu - To file/do)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఫయ్ లింగు",
        "m": "ఫైండ్ లింగు (Find Lingu/Person)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఫరక్",
        "m": "ఫర్క్ (difference)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఫాదర్",
        "m": "father",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఫికర్ లేకుండాపోవు",
        "m": "వెళ్ళిపోవు, పట్టించుకోకుండా వెళ్ళిపోవు (Vellipoovu, pattinchukonda vellipoovu - Goes away, goes away without caring)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఫైన్లిటీ",
        "m": "finally (English loanword, used in spoken Telugu)",
        "s": "Local"
      }
    ]
  },
  {
    "name": "Visakhapatnam",
    "lat": 17.6868,
    "lng": 83.2185,
    "region": "North Coastal Andhra",
    "history": "Rich dialect data from Visakhapatnam district containing 100 verified terms.",
    "words": [
      {
        "t": "యెల్లాల్ గాని రెండోపోడ్ ఒవుడ్ రోడు అన్నడు, అప్పుడు మనోవీం పిలక",
        "m": "He said, 'Everything is going wrong, then we are in trouble.'",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పంతులాళు యుళ్డింగ్ డిపార్టిం ట్లుండోరు నెండి. ఆళుగూడన్నరు నువ్ చోర్లో",
        "m": "The officials from the department came. They said you are in the field.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నొద్దూ. నేతెలోపో అన్నరు. నేతెలోపోనోనుక్ కాదండి. నువ్ శైక్షేటిటిగ వున్నవండీ.",
        "m": "They say it's a Telugu word. It's not a Telugu word, really. You are behaving strangely.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యెల్డింగ్ డిపాక్సైంట్లో సైకరట్టి ఏటీ నీను కమ్టీ నంబర్న నుకోండి. నన్ను",
        "m": "Go to the welding department and get your attendance number. Me too.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నిస్సాకారవ్ఁ చూడకండి. కూలోడ్ నైనున్నా పోరుమాన్ని ఎంతుందో మేనే",
        "m": "Don't look at him with a blank expression. I don't know what he's saying, I'm not sure.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జర్కి వోద యెంతుందో నాను యాబై మందికి తాలుకు పెతినిదిని కాబట్టి",
        "m": "I distributed something to fifty people, so I don't know what 'jerki voda' is.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నన్నెల్నిపోమండవ్ఁ అచ్చాలా పొరపాటండి, పంతులుగోరూ! అజ్జేగ త్తగ ఓలో",
        "m": "Please forgive me, Pandit Garu! It seems like a big mistake has occurred.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చించండి. నీనవ్ నాకూ చీటు దొరుకుతాంది కాబట్టి నివ్వెంతా నీనంతె. వైన",
        "m": "This is a complex sentence indicating a request or command, likely related to finding or obtaining something (cheetu - a type of resource or benefit). It implies a conditional relationship - because something is available, a certain action or outcome is expected. The speaker is likely addressing someone and expressing a desire or expectation. The 'వైన' at the end could be a particle indicating emphasis or a question.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నువ్వేవళో నీనెవళో తెలీదు. అంచేత నాది చాలా పొరపాటండని శైప్పడం",
        "m": "I don't know when you came or where you are from. That's why I am telling that it is a big mistake of mine.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జరిగింది. ఉప్పుడుగుణ్ణానండి యల్డు పంతులు. అన్ని తరావ్త అవ్ డేవైంది?",
        "m": "What happened? Mr. Yallu Pantu said something. Everything happened after that?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "సైరెనియేదో ... జేసెరు. చేశిన్ తరాత అప్పుడు ద్రిన్ని ఫర్వాలెదూ. దిన్నిలగ",
        "m": "Something like a siren sound... it happens. In the olden days, they wouldn't worry about it. Let it be.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జేద్దవ్ఁ, అలాజేద్దవంని ఒవ్ డు దీవీంచొచ్చి మల్ల శుక్రోర్నడు ఈరాత్రికి",
        "m": "Something like, 'He came to see/check that thing, and then on Friday night.' (This is a conversational phrase indicating an action and a future time reference.)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఈశైలాగా బొందు చేత్తరా అనీసి శివేర్నాడు శుక్రోర్నాడు తెల్లోడై యెల్లండి.",
        "m": "It seems like Eshaila is bringing/fetching something, and he is going on Friday as a Telugu person, everyone.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మల్లర్జంటుగ రమ్మన్నారు లైబ్రాపిన్. పొంచింగ్ జేతె నైల్లయ్ నిను బేగి రమం",
        "m": "He said, 'Come with a garland,' the librarian. If you do the punching, then come quickly.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "క్రెజ్ఫ్యెను. యేవ్ఁ? ఏచైంది? మివుళ్ ఒవ్ కున్నరా? ఎనిమిది గంటలనఱ మత్తర",
        "m": "I am feeling unwell. What happened? Are you all okay? Is it eight o'clock already?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గని యేమెన తక్కువైందా? నీబీపి చూనయ్ మోతొదుల్ కునదుదంతవ్ఁ రా అని",
        "m": "Why is the mine's production low? Look at the NBP, it won't be able to do anything, come.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కమ్టీ నంబర్ అంచెప్పేరండి. ఆలంద్రు ఒవ్ కుంచె నీనోవ్ కుంతన్ భోబూ!",
        "m": "Please tell me the committee number. It seems like you are looking for something, tell me what it is!",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒకనా డొబులొచ్చింది ప్రోగొట్నా నిన్ రాలేదండి. మన్ననుదంతరాలు మీశే",
        "m": "Once a buffalo came, you didn't allow it, the women are fighting.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చెప్పండీ? అన్నను. “ఎయ్ తె నువ్ రావొద్దు. నువక్ డ ఉండిపో” అన్నరు.",
        "m": "He said, \"Tell me?\" He said, \"Hey, you don't come. Stay there.\"",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నన్నోక్ శోట్నుండిపొమ్మన్రు లైబ్రాపీసు. ఉండిపోత నన్నను. ఉండిపోతన్న",
        "m": "They told me to come from my shift to the library. I will stay here. I am staying.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ముందొచ్చెన్ ఇలగ చెప్పేన్. ‘ఒ రేయ్! ఇలఇలా జరుగుతాంది. నన్ను రావొద్దం",
        "m": "I came forward to tell this. Hey! Things happen like this. Don't ask me to come.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తాన్రు. మీకోళ్ళు అవ్ జెవ్ కుంతరట! నను జన్ నవ్ జెవ్ మన్రూ. నీన్ చెప్పేననీ",
        "m": "He is saying that you people are behaving strangely! I also used to behave like that. You are saying this.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తేను. ఐతె రానే ఇగ్రిల చెప్పేనండి. ముందిలాచెప్పేను. చెప్పింతరావ్ తీలొ",
        "m": "I heard you came. I will explain it like this. If you say it like that, it will be understood.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చ్చేర్. మాకమ్టీ నెంబర్ యెవ్రె తె మీవ్ఁ నిలబెట్నావొఁ ఆ పెతినిదే మీతోని",
        "m": "చెప్పండి. మాకు ఏ నెంబర్ తెలపాలి అని నిలబెట్టనావొ ఆ విషయం మీకు తెలుసా?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మాట్లాడల గనీ మీవంద్రవ్ఁ మీతో మాట్లాణిక్ రాలెదు. అనగాన అవ్ డ్రితన్",
        "m": "I cannot speak to you properly. That is what they say.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఔకాశ అతనోవ్ కాశ అతనోకాశ యొళ్ళొయీ రమ్మను కబరు పెట్టేరు. న",
        "m": "They say that the news about the auspicious time for the festival has arrived.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "రమ్మనగాన అప్పుడు మల్ల యెల్లేను. పెద్దోళ్ రమ్మనవ్ డు యెల్లాల్ కద బాబు?",
        "m": "If they called me, I wouldn't be able to do it again. If the elders call, I will do it, right, brother?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యెల్లేను. యెల్లింతరావ్త యేవ్ఁ మచేవ్ఁ అంతె మిచేవిఁ జెప్తె అదిగని ఇంక",
        "m": "I don't know. He said he would do it, but he didn't do it. He said that.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నాను ఊళ్ళో యేవీ యైలకిచ్చుకొని పల్దొవుంలిచ్చుకొని బార్పోడు యెలాగై తె",
        "m": "I went to the village and took whatever was available and went to the bar, how is it?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అంబల్ జేవడుక్కోను ప్రాండుగుల్ పరమాణా ఆప్పుడేదో ముద్దామట్రా అడు",
        "m": "It seems like they are saying something about the way they are behaving or acting, possibly expressing surprise or disbelief about it.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "క్కొంతడు, అలాగే కమ్టీ నంబర్ పదవులంతె. మీ మాట్లాట్టూపొయ్ ఆలకి",
        "m": "He said, similarly about committee numbers and positions. Please listen to what you are saying.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చెప్పానికీ ఆలు చెప్పిన మాట మీకి చైప్పనానికి దణ్ణేవెఁన్ సెందోవ్ఁ ఒత్తె, మీకూ",
        "m": "The words spoken to you by the person who told you about the person who told you, what is it that you are understanding, to you also.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మీకూ తైప్ప రానికి మీరు మీరూ ఇన్కుంతె నాపెత్తనఁ. ఇన్కొపోతె నాపైత్తనవేఁ",
        "m": "I infer this is a complex sentence expressing a conditional statement, roughly translating to: 'If you are going to the tailor, you yourself will be the one to do it. If you don't, it will be done poorly.' It's a statement about responsibility and quality of work, likely used in a context where someone is asking another person to get something tailored.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పంజెయ్దు. అందుకేగనీ ఒరె కంపినీ బ్రోగుండాల. మనల్ని పీడించిక్ తింతరు.",
        "m": "They will suffer. That's why one company should be there. They will harass us.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మనింట్లో శఁవ్శర్ గుడ మేపల అనే చెపనానిక్కుండలేదు. అంజెబ్బొతె కపుడు",
        "m": "I couldn't say in his house that he was with the elders. If you ask him, he will say it.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యేవఁరంటరు ? యేవఁంతర్ చూడండి ! అపుడ్ ... పిల్లూండు. ఏంబాబూ ?",
        "m": "Who are they? Look at them! Then... it's a child. Oh my!",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తైబ్రాప్తిస్ధారు పిలిత్తాన్నండి అన్. “ఆలాంచింగ్ తాలూగు రికాడొట్రావయ్”",
        "m": "The people who have come from Thailand called themselves, “We speak a little Telugu, we understand a bit.”",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఆన్ ... ఒట్టుకొచ్చేరు. ఇటు వ్రొల్గొ ఎన్ని శిప్పుల్ దిగినయ్ శూడండీ అన్...",
        "m": "He is coming from that side. How many tiles have fallen, please tell me.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "“మూడు శిప్పుల్ దిగినయ్, ఇదు నాల్గో శిప్పు.” “సరే! వోర్ టైమ్ చెయ్యండి.",
        "m": "Three rounds have been completed, this is the fourth round. Okay! Take your time.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఆపుల మర్తెల్లద్దు. వోర్ టైవ్ఁ డబ్బిచ్చేత్తవ్ఁ. మరేట్ అనుకోకు. శొంతుర్తా",
        "m": "Don't be stubborn. You are showing off. Don't think anything. Just listen.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యింందా? నీవ్ బ్రోదనా”... అది మియ్యిశ్టవండి ఇచ్చిశేవ్ఁ! “యెల్పో.",
        "m": "Is that so? Are you saying that...? That's how it was told to me! 'Alright'.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యైల్సేయ! మత్ర అన్”... అచ్చించేర్ శాబు! అనిలాగే దణ్ణవ్ పెట్టేను.",
        "m": "This roughly translates to: \"Really! Just that?\"... That's the truth, friend! I prostrate like this.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎలిపొంతరంత మాట్లానె కునిక్కింకన్నుండు. అమ్మన మత్రిచ్చేశేరు. అలాగా",
        "m": "He/She spoke a lot, and then he/she gave it to me. Like that.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యిలాగన్యోని సర్దాగా పో! ఒళ్లూ ఉల్లాసైనిగ ఒచ్చి చెప్పోడు. తైబ్బోతరిక్క",
        "m": "Go carefully, young man! Come and tell me everything with enthusiasm. Be careful!",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అకడా ఇవ్ డూ నామీదెగానిట్టూ ఒకైదుర్గో ఆరుంట్రా ఆతనికి తెల్సు. ఎల్లిం",
        "m": "He knows that it is like this, somewhere between one and six, depending on how it looks.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తర్వాత అజితాలదెగ్గి లాంచింగ్ అయ్పోన్రవ్ తైన అనుకొనాండి, చెయ్యండి,",
        "m": "After the launch of Ajithala, you should consider and do it.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉప్పుడుకొచ్చియిరవై మూడు శవ్ఁత్రాసాలయింది. ఒకడా ట్రిక్కడు గూడా",
        "m": "The price of onions has risen to twenty-three rupees. Even a small quantity is expensive.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒవుశ్ కానీ నడగను. ఉంతే తింతాన్, డబులెటోఁన్ కొనుకొనీ. తైపతె అలా",
        "m": "I cannot walk. If you have some, buy some double (something unspecified). It is like that.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "వత్తే వొత్తన్ గని మరింక ఆ పద్దతేమ్ పెళ్లేదన్. ఐతే అపుడు కేవిఁ జేశేరూ?",
        "m": "They are getting married according to that old custom. But what will happen then?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అతిమనవుండ్ అంద్రేవి జేశేరూ? కూలోడ్ అయ్యన అనడే! శదువ్ శొంగుడలేదూ!",
        "m": "Why are those men doing that? He says it's a cool thing! It doesn't work well!",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మంచి ట్రొంగ్గ దైబ్లాడి పతీదన్నన్ క్రుడా కలగ జేశ్కొనీ మనకోకో ముంచంజాజ్",
        "m": "It seems like a good, strong, and beautiful thing was said, and we understood it well.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అడుగే త్తనడూ అని అల సొంతుళ్ళు బెట్టి పిల్లల్తోని జరక్కంటుంది, గుడ్డ ముక",
        "m": "It walks slowly, making a lot of noise, and doesn't move quickly with the children, covering its face with cloth.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గట్ర నారింగ్ లేదూ అనొక వేంటునూ బుశోక్కటునూ కాకీ బట్ట తీసి కుట్టించేరు.",
        "m": "He said, 'There's no other way, let's take off this old cloth and get it stitched.'",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒక్తిర్వయో ముప్పెయో యెత్తి నాకిచ్చేరు. అయా! ఇది నంచవ్ఁ తించుకొనా",
        "m": "Someone told me something about three things. Hey! This is difficult to understand.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నకి అనుకొంతరు. నేనిపోని చికాకుల్ పడ్తయంతె “లేదైలైయ్య! నీమత్రే ఇజ్జే\"",
        "m": "They would say like that. I get annoyed when I go, then I say, “Oh no! It’s with you all.”",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "శ్యాన్వ కాబట్టి ఈ డబ్బు పొతే మాకొవ్ డిత్తడు? మాక్ శొంతోశ్టంగ ఇదిగో",
        "m": "If he has money, will he give it to us? He said with a mocking tone, look!",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఈ బట్టు కుట్టించేవ్ఁ. ఇవి తీశ్కొ” అని చ్చేరు. యేవండోర్...గొరూ! మనొక",
        "m": "This cloth will be stitched. Say these are teeth. Someone... a goat! We...",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "డబెత్తమంతె యెప్పుడు జీతాలకి జీతాల్ కెత్తోడు కాదు అంచేతని... కో",
        "m": "It seems like they are saying that this much is not enough for the wages, it's like that...",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "వేంటూ ఒబుశ్కటూ ఒ పాత్కొ ఇఱపేయో ఇచ్చేరు. అంచేనిలా ఇన్నా",
        "m": "They are saying that it is difficult to find a path. It seems like that.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "టైతె లాభవ్య లేదని మన్ శూన్యార్హు శార్జిమన్ కందర్కీ గైల్ దిత్తడని",
        "m": "I understand that it is not profitable, and that he is not worthy of emptiness, and that he is speaking with a certain tone/manner.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అపుడీలండ్రు నేబర్ వుంయ్యన్ గల్పి సంతకాల్ పెట్టి నను జైనల్కి రూపుపై-",
        "m": "They (people) say that a neighbor came and put a mark on my face for a ritual/ceremony.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తొమిదనాల్ ఉండేదప్డికి- జైనల్కి పంపించేర్. ఇంయెలిపోతవాంచె మరి మీ",
        "m": "They used to send them to Tominapalli and Jainal. Where are you going, tell me.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ద్రియండి. మీలో ఈ న్యాండు నెనూ మీకన్యేవ్ శయ్ లేదు. నాయింగ మీ",
        "m": "I understand. This thing is not with you. Please tell me.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పదుర్కో క్తోలు పని బొట్లు కుడా కూర్చి వొక టైమాపిన్కు అక్రమానైంగ",
        "m": "I did some work with these tools, and it took a long time, it was a mistake.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యెల్లకంట నా ఒకి దీనిగ్గుడా వుండి బాగా పంజేకెను. యింతుళ్ళా మీ నలుగుర్లొ",
        "m": "It seems like something is bothering you, and you're telling it to me very clearly. What about you all?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నన్నిడదీసి పంపించినవ్డు మీరంద్రకు ఒక ఎయ్క్యుతగావుండి మా పెతినిది",
        "m": "The person who sent me, please be a representative and tell our story.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యేఁవ్ కార్నంచేత పంపిందన్ శేశిన్ తప్పేట్? మీరే నిలబడినప్పుడు మాఁ వోర్తొ",
        "m": "ఎవరు కారణంతో పంపిండం చేశారు? తప్పు ఎక్కడ జరిగింది? మీరు నిలబడినప్పుడు మేము మాట్లాడుతాము.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నటుగ మమ్మల్లూ పంపించండి అని మీరెప్పుడైతె నాకొక ఐదు నిమశాల్",
        "m": "Please send my relatives. Tell me when you will come, I'm waiting for about five minutes.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "టైమిచ్చెరొ నావొక్కొ బొవుతెక్చ ఇక్కడ శూపింశ్ చూగ్గొలుగుతాను. లేద",
        "m": "I will wait for a while and see if anything happens here. No.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నవ్డు మీరు శేశీదేవ్య లేదండి. నీన్ శేశీదేవ్య లేదన్... యేవ్యిలా గౌతందేటి",
        "m": "Are you from Seshadevi? You are from Seshadevi... it seems you are from there.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "సంగతన్న. మీ కోఱుపైంట్రు చైశనాల్గా నిలబడై మీఁవేఁవో నిలబత్తవంని",
        "m": "He asked me. You should stand as a representative of your needs.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తన ఆమీ ఇచ్చేర్. ఇచ్చింతర్వాత ఆలేవిఁజేకెరు? జూవై పోల్లవుతే...",
        "m": "Tana aami iccher. Iccintaravata alēvi cēkēru? Jūvai pollavutē...",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నంబర్సు. రూపై పావ్ల యైవుళ్ళతిత్తరొ ఆశే నెంబర్సు. తకినోశ్ అశు.",
        "m": "It seems to be a spoken sentence, possibly referring to numbers or money, but the exact meaning is difficult to ascertain without further context. The speaker is likely describing a situation involving numbers or currency.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "... తరావ్యత మరుదినువ్యం శందాలు. ఉప్పుడు ఇన్ని శమక్రాలయింద్భి",
        "m": "This line appears to be a fragment of spoken language, likely a description or observation. A precise translation is difficult without further context, but it seems to be describing a situation involving 'taravyata' (something related to crossing or boundaries), 'marudinuvyam' (possibly related to sand or a desert-like area), 'shandalu' (likely referring to something like 'things' or 'items'), and a mention of salt ('uppudu') and a process of something becoming 'shamakralayindbhi' (a complex verb form, possibly indicating a transformation or accumulation). The sentence structure is characteristic of informal, spoken Telugu.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చిప్పియాడ్డి శందాలై తెబొక్కుల్ తెచ్ కోడవ్యం, శందాల్ కట్టడవూఁ, వూన్యాక్",
        "m": "This appears to be a descriptive phrase related to a specific activity or situation, possibly involving cutting or harvesting something. The exact meaning is difficult to ascertain without further context from Dr. Radha Krishna's research, but it seems to describe a process or a state of affairs. 'చిప్పియాడ్డి' likely refers to a specific type of person or group, 'శందాలై' could be a tool or action, 'తెబొక్కుల్' might indicate a result or consequence, 'కోడవ్యం' suggests a cutting implement, 'కట్టడవూఁ' implies a binding or securing action, and 'వూన్యాక్' expresses a feeling of emptiness or lack.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ప్రండొవర్ శయ్డువ్యం. ఆ రొడు శవఁశ్రాలు అలాగ్గాదు. పారాలాలు టైవ్",
        "m": "The weather is very hot. Those old houses are not like that. The elders are saying.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గొట్టివ్వడవూఁ, ఆ పాలాల్ మీద సంద్కర్మ పెట్టి ఈలిచ్చేత్తే ఆ పారాలలా",
        "m": "If you let it fall, they will put sand on the milk and give it as if it were that kind of thing.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గ్రుండవుఁ. ఈ డబ్బీల్ జోబీలెశ్కోన్ యెల్పోడవుఁ. మరందులొ పారాల్లేవు.",
        "m": "I don't understand. These things are difficult to explain. They are not available in the shop.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఈవి శీట్టు, గచీదులు. నా కొల్లకాడ్చఁ మవ్యం పారాలొట్టుకెల్వఁండి. మీకణా మా",
        "m": "This is a sheet, some things. I need to take my bundle and go. Please give it to you.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మీద కడతారని అనుగ్రవుంంతే బొక్కుల్లివ్వండి. ఇటుగు ముందున ఇత్వవ్యం.",
        "m": "They say it will wash away, please give it. It is necessary before the stone.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మేవైర్గవుఁ. బుక్కుల్ తేవవవుఁ, రశీద్లు తీశ్కొడవ్యం, డొబ్బు ప్రండొవర్ చేశ్కొ",
        "m": "It seems they are bringing books, Rashid is going to take them, and Dobba is doing something.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "డంగనీ. ఇలా చైవ్యంతొటి సైరేని అప్పుడు మానెకెడు. ఇగనిలాగ్గాద్ర. యిలా",
        "m": "It seems like they were doing it in a particular way before. Now it's like this. Like this.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గని అదీ ఇది చేశీ ఈ రూపై తొమ్దనల్ అయింతట్ వాత నీవూ మంచి డిపాడ్",
        "m": "It seems like this is what happened, this rupee is worth ten, that's how it is, you also have a good deposit.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మెంటుండి ఎల్లి పోతవా? అన్నరు నే బ్రాపీ. మిదయండి! మీరైక్ డుండ్ మంతె",
        "m": "Where are you going, friend? They said I am busy. Good afternoon! You are doing well, it seems.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అక్కడే వుంతాను, దానికేవ్యం పర్వాలేదు. యేఁవయ్యంతె ఆఁ అడుంతె ఇకధ్",
        "m": "I stayed there, it doesn't matter, whatever happened, let it be, that's how it is, that's all.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జీన్లు ఎక్కడికల్యాణ ఆపేత్తడు- యెంది యొవుళ్ళు చేశిన్ డిగ్ని శేశా: చేజింగ్",
        "m": "It seems like the genes are not stopping the wedding, what did they do? They did it with dignity, chasing.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉండోడు",
        "m": "He is searching/looking",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యేవఁండని ఇంక తెకరట్టీ ఇంక పెట్టెంట్లు ఇలాంధ్రున్నార్ నెండి.",
        "m": "They say, 'If you don't have this, you can get it somewhere else, like Andhra Pradesh.' (Implies a comparison to Andhra Pradesh for obtaining something unavailable locally)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అడిగేన్. అడీయ్‌తె నాకూ తెలీదంచె నాగు ...... పోని యైలాగొచ్చిందో",
        "m": "Someone is asking. I don't know either, Nagulu. ... How did he/she come like that?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అలగే పోయింది. నాపేనవ్ఁ బవ్‌లు తేళీద్‌గద! అంతె. అపుడ్ లైబ్రాపీ",
        "m": "It's all gone. My friends were teasing me! That's all. Then, the library.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పిలిపించెడు. ఉప్పుడై నచరె, ఈ డిపాడ్ మెంటుకి ఇడిశిపెట్ ఇడిశిపెట్టి",
        "m": "He/She is calling. If it's salty, it goes to this department, they are sending it.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "శిక్కడ త్లోజకియమ్ మానిసై బ్రోగుంతెదని, లేపోనగ్గెయ్‌తె నీ పనీగూడ తీశియ్‌మని చిపరెడ్ బర్త్‌నించి కాయితవ్ఁ",
        "m": "It seems like the light is shining, otherwise, even your work will be difficult, said from the birth of a chick.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఒచ్చింది. అన్నముగురై దుగురు పనీగూళ్ళేకంట్ తీశియ్‌మన్నర్. ఉవ్‌డియ్‌న",
        "m": "It arrived. The rice is mixed with something, and they are talking about the work of many people. It is there.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నారింగ్ నోర్మాశ్కొనుంతవా? అన్నర్. నోరెలా మూత్తనండీ? నన్నోర్మయ్",
        "m": "Are you asking about Narang's customs? Tell me how it is done. I don't know.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మతెనే చొప్పునైరవ్ఁ చెయ్‌లేదుగదండి పంచేచె నొకనా డొబ్లియ్‌మని దైబ్లాడ్తు",
        "m": "I don't do things according to that custom, it's not done, one rupee, let's see.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నగనీ నీన్ రోజకియవేవ్ లేదండి. బాబూ!...నానా బీప్‌మీదగాని మా",
        "m": "Isn't it the same every day? Oh dear!... It seems like it's all about appearances.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యింట్లాన గాని మా యొంట్లోగాని యైకడో రికాటవడంగాని లేదండి. పెజల్",
        "m": "It seems like there's no single way to say it in our dialect, isn't it? Puzzle.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గురించి...చే వాదనవ్ఁ చేత్తన్. నయోవ్ కునంతవరగు. అల్నిల బైటమన్",
        "m": "This appears to be a complex, fragmented spoken sentence likely expressing disagreement or argument about something. A precise translation is difficult without further context, but a possible interpretation is: 'Regarding this... the argument is being made. It's not as much as they say. They are outside/separate.'",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బైడ్తినె నీన్ నిలబడ్డన్. నాయంతలో నిలబడనేద్ కదండి? మీరె. దుకడిఁ జన్రలోం",
        "m": "I saw him standing. Isn't it right to stand in the assembly? You. In the dust/dirt.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కొద్ది కమ్‌టీ నైంబర్గాట్ నిలబైట్టమని కొత్తకటోటు మాకేవ్ఁ తెలిదయ్య",
        "m": "A small committee was told to stand at a certain place, and we came to know about it.",
        "s": "Local"
      }
    ]
  },
  {
    "name": "Warangal",
    "lat": 17.9689,
    "lng": 79.5941,
    "region": "Kakatiya Rural",
    "history": "Rich dialect data from Warangal district containing 100 verified terms.",
    "words": [
      {
        "t": "తొమ్మిద్రూపాయ్, పద్రూపాయ్ (కూల్కంటె) యెక్కువ్బడదు.",
        "m": "It's not more than two and a half (compared to the cool season).",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నాకు యెకరన్నర తరున్నది. నాలు గ్సంవచ్చరాల్నిం చ్చాలం",
        "m": "I have one acre and a half. Four people came and took it all.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యూరియా యీ అమ్మోనియ సల్ఫేట్ యిదొచ్చిన కాడ్కెల్లి మంచ్చంటేసి",
        "m": "Urea is ammonium sulfate that has come to the field and is spreading.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నాలుగ్సాల్దున్నం. ఒడ్డోరం బెడ్తం. మంచ్చా కలమేత్తం. మంచ్చ మురగబెడ్తం.",
        "m": "We have been working for four years. We are not able to do it properly. We don't write anything. We don't grind it.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నారుబోత్తం. అనారోజు కా రైల్లో, రోని కారైల్లో నరోళైత్తం. మంచిగ",
        "m": "It refers to a state of illness or discomfort, particularly when traveling by train. It implies feeling unwell or experiencing difficulty during a train journey, and feeling better afterwards.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పొలమ్మురగంగనె నాలుగ్సాల్దున్ని మురిగ్నప్పుడు ఈ అలమంతేస్తాక్కి పెండేస్నె",
        "m": "When the paddy fields are overflowing, and the four years of harvest are joyful, this (something) is given to the one who is suffering.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మంటె తర్వాత పల్సగ పింజ్డల్తం. ఎకురాని కొక సంజల్త మీ కోరమండలం. సల్లి",
        "m": "After the fire, they are carrying the embers. It seems like a small problem in your region. Quickly.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఆరించు ల్యాడించు ల్యాందంతోటి అక్కడోమొక్కక్కడోమొక్క నాటువెడ్తం.",
        "m": "This appears to be a descriptive sentence referring to planting seedlings or saplings in a specific area, possibly with a focus on the way they are arranged or the soil conditions. A more precise translation would require deeper contextual understanding of the Warangal dialect.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అది పచ్చవడ్గనె తోడగల్ప్ దీత్తం. ఇంద్రాన్వల్లి గట్లనె పంట గూడ్మంచ్చంట.",
        "m": "It is said that the green paddy crop is good with the addition of something. In Indranvalli, the crops on the slopes are very good.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఆర్నెల్లకూ ఒక పంటొస్తుంది. రెండు పంటల్పండిత్తం. ఒక పంటా సాంబ",
        "m": "It yields a crop every six months. We plant two crops. One crop is rice.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పెడ్తుంటం-సాంబా, అంసలు, యీ మసూర్సాంబలూ. ఒక పంట పతేకంగ మైల",
        "m": "This appears to be a description of a harvest or crop, possibly lentils and rice, and mentions 'pedthuntam-saamba' and 'amsalu'. It's a conversational observation about the harvest.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కమ్మా, తెల్లంస వెడ్తం. ఇగ చెల్కల్ల మాగిజొన్న. కని చాల పంటల్లేదన్నట్టది.",
        "m": "Come, it's getting late. The children have already started playing. It seems there's a lot of crops.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "పూనా జొన్న. నా చెల్క రెండెక్రాలు. ఈ అమ్మాలూ యొక్వదీతున్న మీ",
        "m": "This appears to be a spoken sentence, likely referring to a type of millet (జొన్న) and describing someone's relative (చెల్క) and possibly a group of women (అమ్మాలూ) engaged in some activity. A more precise translation would require deeper contextual understanding.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "రెండెన్లనుంచి. అమ్మాల పంటలూ ఎక్రాన నాలుగొందలూ, ఆయ్యొదలూ",
        "m": "From the two fields, the produce of Ammula, the grains of Ekran, and the offerings.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దర్లున్నయ్యదా? ఎక్రానా రెండుకింటా ల్యాడ్కింటా ల్లెలై రెండు కింటాలెలై",
        "m": "Did you see it? Or, is it two measures of laddu and two measures of something else?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అయ్యొంద ల్రూపాలవ్మంది. ఈ రెండు సంవచ్చాల్పుంచీ, మూడ్సంవచ్చరాల్పుంచీ",
        "m": "He/She said, 'These two years have passed, and those three years have also passed.'",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "యెక్కువ్బంట దీస్తలేం. ఎంద్కంటె సరైన కాలమైతలేదు. దాని కడనగాకా",
        "m": "I can't explain it properly. It's not the right time. Let's leave it at that.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "చెడోత్పుతుం దెబ్బరింటుంది. కంది పంట మంచ్చ నెల్తుంది. ఉలవ్వంటలు మంచ్చ",
        "m": "The crop is yielding well. The pigeon pea crop is giving a good yield. The lentil dishes are plentiful.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "నెల్తునయ్. బోతే యింకా నువ్వుల్గూడ జెర్దెబ్బతింది. జొన్నపంటోటీ యెల్తుంది.",
        "m": "The paddy is rotting. If it continues like this, even you will be affected. Even the jonna (sorghum) crop is withering.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మక్కజొన్నల్గూడ మంచ్చనె- మడిక ట్లక్కడక్కడేసి మక్కజొన్న పంట గూడ",
        "m": "In the area of Makka Jolaguda, the maize crop is grown on the slopes and in the immediate vicinity of the fields.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మంచ్చనె తీత్తం",
        "m": "I am not understanding.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మనకూ యీ నైజా నవా ప్పోయిన్యాడ్కెల్లి, మన ప్రవుత్తమొచ్చిన",
        "m": "In our Nizām region, our best (or finest) things.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కాడ్కెల్లి, మన భారద్దేసె మొచ్చిన కాడ్కెల్లి; మనదేసెంటో కొంచం యెక్కువ",
        "m": "It seems like a sprout has come from our field; let's see a little bit about what it is.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "హర్జన్సు చాలా ముందుకొచ్చిన్రు. కానీ దానికి సరైన పద్ధత్లో కంటోల్లో",
        "m": "Harjansu came forward a lot. But they didn't do it in the right way/method within the boundaries.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "గవ్మెంచ్పెట్కోకా చెప్పటం వరకు హర్జన్సులకు యియన్ని సహోయం జేస్తున్న",
        "m": "Until they tell us from Gavvamanchepet, we are giving them no cooperation/support.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "మనే వరకే కాని హర్జన్సకు సరైన లాబదాయ్కాలూ యింక యింతవరకింకా",
        "m": "Until the monsoon arrives, there are no proper profits for Harjans even until now.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అందలేదన్నట్టు. అందుతలేదు. అందలె. మొత్తంల హరిజన్సులెట్ల వున్నమంటె",
        "m": "It seems like nothing is available. It won't be possible. They are all here. How are the scheduled castes?",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దేసెంట భారద్దేసెంటో యెలక్షన్లు శురువైన కాడికెల్లి కొంచెం అబిప్రుద్దైంది.",
        "m": "The elections started, and a little bit of opinion/feeling emerged.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "భారానా మంద మబిప్రుద్దైన మన్నట్టె. అన్నీ అబ్ ప్రుద్ది అయ్నంగని, యిక్క లీడ",
        "m": "It seems like everything is becoming very prosperous and developed. It appears that everything is becoming very good, just listen.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జన్మసాయదారుడు/రోడ్లకంపాక్టరు",
        "m": "A person who is born in a place / Road Compactor (machine)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జన్మసాయదారుడు/రోడ్లకంపాక్టరు",
        "m": "A person who is born in a particular place / Road Compactor (machine)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "జన్మసాయదారుడు/రోడ్లకంపాక్టరు",
        "m": "A person who is born in a place/Road Compactor",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "# మాండలిక పద (బంధ) కోసం *",
        "m": "For dialect words (phrases) *",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అంగన్లు",
        "m": "houses, huts",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అండ్ల",
        "m": "అందులో",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అక్కడ్కెల్లి",
        "m": "అక్కడి నుండి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అజ్జేద్దం",
        "m": "అబద్ధం చెప్తాము",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అడ్డుకట్ట/అడ్డుకట్టు",
        "m": "to obstruct, to block",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అతడు/అతను",
        "m": "He",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అత్త/అత్తమ్మ/ అత్తయ్య",
        "m": "mother",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "సోదరుని భార్య, తండ్రి సోదరి",
        "m": "Brother's wife, father's sister",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "భార్య/భర్త తల్లి",
        "m": "Mother-in-law (wife's or husband's)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అదన",
        "m": "సరైన కాలం (అనుకూలమైన కాలం)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అనారోజు",
        "m": "అనూరాధ (కార్తె)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అనేటి/అనేటువంటి",
        "m": "such, like, of that kind",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అన్నట్టు - అన్నమాట",
        "m": "Said so - That's what was said (used to confirm or relay information)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అనెప్పి/అనెచెప్పెని",
        "m": "I don't know / I am not aware",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అన్",
        "m": "అందులో",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అంబటేర",
        "m": "పొద్దున (సూర్యో)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "దయానంతరం)",
        "m": "After kindness / Following kindness / Subsequently",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అబాదుజేన్",
        "m": "వ్యవసాయానికి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అనుకూలమైన భూమిగా మార్చు",
        "m": "to convert land into fertile land",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అమాన్పని",
        "m": "harvest worker",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తూకం వేసే పని",
        "m": "work of weighing",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అమ్మ",
        "m": "mother",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "తండ్రితల్లి",
        "m": "father and mother",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "* ఇందులో ప్త అనే అష్ఠరానికి ఇంగ్లీ ఘలో fa తో సమానమైన ఉచ్చారణ.",
        "m": "This line explains the pronunciation of the word 'ప్త' in the Warangal dialect, stating it has a similar pronunciation to 'fa' in English.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "(వ్యవహారఖండేకలలో కూడా ఈ అష్ఠరం వాడటం జరిగింది.)",
        "m": "This particular word/phrase was also used in colloquial language.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అమ్మక్క",
        "m": "mother's sister",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అయిట్ని",
        "m": "వాటిని",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఆరికగా - లేలికగా",
        "m": "appearing weak or frail - appearing thin or emaciated",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అల్లుడు",
        "m": "sister's son",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "కూతురి భర్త",
        "m": "కూతురి యొక్క భర్త (daughter's husband)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అవుసు",
        "m": "అయుష్వ్యం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అవ్వ",
        "m": "తల్లి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అస్మంటి",
        "m": "అటువంటి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అడబిడ్డ/అడిబిడ్డ",
        "m": "Husband's sister",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అబాదీజేన్",
        "m": "abadheejen (refer to abadujeen)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "అండ్లా",
        "m": "moreover",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇండ్లు",
        "m": "ఇళ్లు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇజ్జేస్కున్",
        "m": "చేయికి/శ్రమకు సంబంధించినది",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "(ంకొన్-)",
        "m": "unknown (likely a variant of 'అంకొన్' - a type of millet)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇన్ - ఇందులో",
        "m": "ఇక్కడ - ఇందులో",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇన్లు",
        "m": "ఇళ్లు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇయ్యది",
        "m": "ఇస్తుంది/ఇవ్వు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇల్లల",
        "m": "ఇళ్లల్లో",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇస్తలేను మొ॥ - నేను",
        "m": "I cannot give (it) - I",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఇవ్వటంలేదు. మొ॥",
        "m": "They are not giving. Hmm/Well.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఈయొక్క",
        "m": "ఈ + యొక్క (This + of/belonging to)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉచ్చతంగ",
        "m": "ఉచితంగా",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉడ్క",
        "m": "వేడి",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉత్తుత్తగనే",
        "m": "ఊరకనే (ఇచ్చి పని లేకుండా)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉద్ది",
        "m": "ఇష్టం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉర్కు",
        "m": "గుడిసె",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉల్లు",
        "m": "ఊర్లు (villages)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఉన్నె",
        "m": "అతడు/అతను",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఊకె - ఊరికే",
        "m": "Rising - To the village",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఊకొన్",
        "m": "ఊర్కొన్",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఊరగర్చు",
        "m": "ఊరి ఖర్చు, పై ఖర్చు (expenses of the village, extra expenses)",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఊర్లు",
        "m": "ఊళ్లు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎక్కాబుడ్డి",
        "m": "దీపం",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "బుడ్డి-చిన్న దీపం",
        "m": "small lamp",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎట్టిరీ",
        "m": "ఎలాగెనా",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎదట్ల/ఎదట్లో",
        "m": "ఎదురుగా",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "సమష్యంలో",
        "m": "in the assembly/gathering/society",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎనమండుగురు",
        "m": "ఎనిమిదిమంది",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎన్లు",
        "m": "చూ. ఏన్లు",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎల్ల్ - పో, (ధాన్యం) పండు,",
        "m": "This appears to be a description of a type of grain or fruit, likely referring to a specific variety or a local name for it. A more precise translation would require further context from Dr. Radha Krishna's research.",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఎవన్కో",
        "m": "ఎవరికో",
        "s": "Local"
      },
      {
        "t": "ఏడ్చిన్రు, మొ॥ - ఏదేస్తు, మొ॥",
        "m": "They cried, apparently. (This appears to be a recorded utterance followed by a clarifying remark)",
        "s": "Local"
      }
    ]
  }
]