ARotting's picture
Publish Independent non-Gaussian source-mixture benchmark
57e11c5 verified
Raw
History Blame Contribute Delete
11.1 kB
from __future__ import annotations
import json
from pathlib import Path
import numpy as np
import pandas as pd
import torch
import trackio
from data import generate_sources
from model import CoordinatePredictor, LinearCodec, parameter_count
from safetensors.torch import save_file
from sklearn.decomposition import PCA, FastICA
from sklearn.feature_selection import mutual_info_regression
from sklearn.linear_model import LinearRegression, Ridge
from torch.nn import functional as F
PROJECT_DIR = Path(__file__).resolve().parent
ARTIFACT_DIR = PROJECT_DIR / "artifacts" / "factorial-code-forge"
DATA_DIR = PROJECT_DIR / "data"
def standardize(code: torch.Tensor) -> torch.Tensor:
return (code - code.mean(0)) / (
code.std(0, unbiased=False).clamp_min(1e-4)
)
def whitening_loss(code: torch.Tensor) -> torch.Tensor:
centered = standardize(code)
covariance = centered.T @ centered / len(centered)
return (covariance - torch.eye(2)).pow(2).mean()
def train_control(observations: np.ndarray, steps: int) -> LinearCodec:
model = LinearCodec()
optimizer = torch.optim.Adam(model.parameters(), lr=3e-3)
tensor = torch.from_numpy(observations)
rng = np.random.default_rng(2043)
for _ in range(steps):
batch = tensor[rng.choice(len(tensor), 512, replace=False)]
code = model.encode(batch)
loss = F.mse_loss(model.decoder(code), batch) + 0.5 * whitening_loss(code)
optimizer.zero_grad()
loss.backward()
optimizer.step()
return model
def train_predictability_minimization(
observations: np.ndarray, steps: int
) -> tuple[LinearCodec, CoordinatePredictor, CoordinatePredictor, list[dict]]:
codec = LinearCodec()
predictor_01 = CoordinatePredictor()
predictor_10 = CoordinatePredictor()
codec_optimizer = torch.optim.Adam(codec.parameters(), lr=2e-3)
predictor_optimizer = torch.optim.Adam(
[*predictor_01.parameters(), *predictor_10.parameters()], lr=2e-3
)
tensor = torch.from_numpy(observations)
rng = np.random.default_rng(3043)
history = []
for step in range(1, steps + 1):
batch = tensor[rng.choice(len(tensor), 512, replace=False)]
with torch.no_grad():
detached_code = standardize(codec.encode(batch))
predicted_0 = predictor_10(detached_code[:, 1:2])
predicted_1 = predictor_01(detached_code[:, 0:1])
predictor_loss = F.mse_loss(
predicted_0, detached_code[:, 0:1]
) + F.mse_loss(predicted_1, detached_code[:, 1:2])
predictor_optimizer.zero_grad()
predictor_loss.backward()
predictor_optimizer.step()
code = codec.encode(batch)
normalized = standardize(code)
prediction_loss = F.mse_loss(
predictor_10(normalized[:, 1:2]), normalized[:, 0:1]
) + F.mse_loss(
predictor_01(normalized[:, 0:1]), normalized[:, 1:2]
)
reconstruction = F.mse_loss(codec.decoder(code), batch)
whiten = whitening_loss(code)
codec_loss = reconstruction + 0.7 * whiten - 0.18 * prediction_loss
codec_optimizer.zero_grad()
codec_loss.backward()
torch.nn.utils.clip_grad_norm_(codec.parameters(), 2.0)
codec_optimizer.step()
if step % 100 == 0:
record = {
"training_step": step,
"reconstruction_loss": float(reconstruction.detach()),
"whitening_loss": float(whiten.detach()),
"predictor_loss": float(prediction_loss.detach()),
}
history.append(record)
trackio.log(record)
return codec, predictor_01, predictor_10, history
def source_recovery(code: np.ndarray, sources: np.ndarray) -> float:
regressor = LinearRegression().fit(code, sources)
return float(regressor.score(code, sources))
def polynomial_features(values: np.ndarray, degree: int = 7) -> np.ndarray:
return np.column_stack([values**power for power in range(1, degree + 1)])
def select_factorial_rotation(
observations: np.ndarray,
) -> tuple[LinearCodec, float, float]:
fit, validation = observations[:15_000], observations[15_000:]
pca = PCA(n_components=2, whiten=True, random_state=2043).fit(fit)
fit_code = pca.transform(fit)
validation_code = pca.transform(validation)
best_angle = 0.0
best_score = -float("inf")
for angle in np.linspace(0, np.pi / 2, 181, endpoint=False):
rotation = np.asarray(
[
[np.cos(angle), -np.sin(angle)],
[np.sin(angle), np.cos(angle)],
]
)
train_rotated = fit_code @ rotation.T
validation_rotated = validation_code @ rotation.T
predictor_01 = Ridge(alpha=1e-3).fit(
polynomial_features(train_rotated[:, 0]),
train_rotated[:, 1],
)
predictor_10 = Ridge(alpha=1e-3).fit(
polynomial_features(train_rotated[:, 1]),
train_rotated[:, 0],
)
error_1 = np.mean(
(
predictor_01.predict(
polynomial_features(validation_rotated[:, 0])
)
- validation_rotated[:, 1]
)
** 2
)
error_0 = np.mean(
(
predictor_10.predict(
polynomial_features(validation_rotated[:, 1])
)
- validation_rotated[:, 0]
)
** 2
)
score = float(error_0 + error_1)
if score > best_score:
best_score = score
best_angle = float(angle)
rotation = np.asarray(
[
[np.cos(best_angle), -np.sin(best_angle)],
[np.sin(best_angle), np.cos(best_angle)],
],
dtype=np.float32,
)
whitening = (
np.diag(1.0 / np.sqrt(pca.explained_variance_)) @ pca.components_
).astype(np.float32)
weight = rotation @ whitening
codec = LinearCodec()
with torch.no_grad():
codec.encoder.weight.copy_(torch.from_numpy(weight))
codec.encoder.bias.copy_(
torch.from_numpy((-pca.mean_ @ weight.T).astype(np.float32))
)
codec.decoder.weight.copy_(
torch.from_numpy(np.linalg.inv(weight).astype(np.float32))
)
codec.decoder.bias.copy_(
torch.from_numpy(pca.mean_.astype(np.float32))
)
return codec, best_angle, best_score
def dependence(code: np.ndarray) -> dict:
correlation = float(abs(np.corrcoef(code.T)[0, 1]))
mi_01 = mutual_info_regression(
code[:, [0]], code[:, 1], random_state=2043
)[0]
mi_10 = mutual_info_regression(
code[:, [1]], code[:, 0], random_state=2043
)[0]
return {
"absolute_correlation": correlation,
"symmetric_mutual_information_estimate": float((mi_01 + mi_10) / 2),
}
def main() -> None:
torch.manual_seed(2043)
torch.set_num_threads(1)
train_sources, train_observations = generate_sources(20_000, 2043)
test_sources, test_observations = generate_sources(5_000, 3043)
trackio.init(
project="factorial-code-forge",
name="predictability-minimization-v1",
config={"training_examples": 20_000, "training_steps": 2_500},
)
control = train_control(train_observations, steps=2_500)
adversarial_codec, predictor_01, predictor_10, history = (
train_predictability_minimization(train_observations, steps=2_500)
)
codec, selected_angle, validation_predictor_error = (
select_factorial_rotation(train_observations)
)
with torch.inference_mode():
control_code = standardize(
control.encode(torch.from_numpy(test_observations))
).numpy()
adversarial_code = standardize(
adversarial_codec.encode(torch.from_numpy(test_observations))
).numpy()
factorial_code = standardize(
codec.encode(torch.from_numpy(test_observations))
).numpy()
pca = PCA(n_components=2, whiten=True, random_state=2043).fit(
train_observations
)
pca_code = pca.transform(test_observations)
ica = FastICA(
n_components=2,
whiten="unit-variance",
random_state=2043,
max_iter=2_000,
tol=1e-5,
).fit(train_observations)
ica_code = ica.transform(test_observations)
codes = {
"autoencoder_control": control_code,
"neural_adversarial_ablation": adversarial_code,
"predictability_minimization": factorial_code,
"pca_whitened": pca_code,
"fastica": ica_code,
}
results = {
name: {
**dependence(code),
"linear_source_recovery_r2": source_recovery(code, test_sources),
}
for name, code in codes.items()
}
with torch.inference_mode():
reconstruction = codec(torch.from_numpy(test_observations)).numpy()
report = {
"benchmark": "Two-source factorial code recovery",
"codec_parameters": parameter_count(codec),
"adversary_parameters": parameter_count(predictor_01)
+ parameter_count(predictor_10),
"test_reconstruction_mse": float(
np.mean((reconstruction - test_observations) ** 2)
),
"selected_rotation_radians": selected_angle,
"validation_polynomial_predictor_error": validation_predictor_error,
"results": results,
"training_history": history,
}
ARTIFACT_DIR.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
DATA_DIR.mkdir(parents=True, exist_ok=True)
save_file(codec.state_dict(), ARTIFACT_DIR / "codec.safetensors")
save_file(
predictor_01.state_dict(), ARTIFACT_DIR / "predictor_01.safetensors"
)
save_file(
predictor_10.state_dict(), ARTIFACT_DIR / "predictor_10.safetensors"
)
(ARTIFACT_DIR / "evaluation.json").write_text(
json.dumps(report, indent=2), encoding="utf-8"
)
np.savez_compressed(
ARTIFACT_DIR / "latent_comparison.npz",
sources=test_sources,
observations=test_observations,
**codes,
)
pd.DataFrame(
np.column_stack([train_sources, train_observations]),
columns=["source_1", "source_2", "mixture_1", "mixture_2"],
).to_parquet(DATA_DIR / "factorial_sources.parquet", index=False)
trackio.log(
{
"factorial_mutual_information": results[
"predictability_minimization"
]["symmetric_mutual_information_estimate"],
"control_mutual_information": results["autoencoder_control"][
"symmetric_mutual_information_estimate"
],
"factorial_source_recovery": results[
"predictability_minimization"
]["linear_source_recovery_r2"],
"fastica_source_recovery": results["fastica"][
"linear_source_recovery_r2"
],
}
)
trackio.finish()
print(json.dumps(report, indent=2))
if __name__ == "__main__":
main()