Upload folder using huggingface_hub

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10002.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मुहम्मद अखलाक (जन्म १२ नोव्हेंबर १९९२) हा पाकिस्तानी क्रिकेट खेळाडू आहे.[१]

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10020.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+२९ ऑगस्ट, इ.स. २०१०
+दुवा: Cricinfo (इंग्लिश मजकूर)
+

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10057.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मुहम्मद मियां सूम्रो पाकिस्तानचा काळजीवाहू पंतप्रधान होता. राष्ट्राध्यक्ष परवेझ मुशर्रफने डिसेंबर इ.स. २००७मध्ये सुम्रोची पंतप्रधानपदी नेमणूक केली. सूम्रो मार्च २५, इ.स. २००८पर्यंत पंतप्रधान होता. ऑगस्ट १८, २००८ रोजी मुशर्रफने राष्ट्राध्यक्षपदाचा राजीनामा दिल्यावर सूम्रो त्यापदी चढला.
+
+ लियाकत अली खान ·  ख्वाजा नझीमुद्दीन ·  मुहम्मद अली बोग्रा ·  चौधरी मुहम्मद अली ·  हुसेन शाहिद सुर्‍हावर्दी ·  इब्राहिम इस्माइल चुंदरीगर ·  फिरोजखान नून ·  नूरुल अमीन ·  झुल्फिकार अली भुट्टो ·  मुहम्मदखान जुनेजो ·  बेनझीर भुट्टो ·  गुलाम मुस्तफा जटोई ·  नवाझ शरीफ ·  बलखशेर मझारी (काळजीवाहू) ·  नवाझ शरीफ ·  मोइनुद्दीन अहमद कुरेशी (काळजीवाहू) ·  बेनझीर भुट्टो ·  मलिक मेराज खालिद (काळजीवाहू) ·  नवाझ शरीफ ·  झफरुल्लाखान जमाली ·  चौधरी शुजात हुसेन ·  शौकत अझीझ ·  मुहम्मदमियां सूम्रो (काळजीवाहू) ·  युसफ रझा गिलानी  ·  राजा परवेझ अश्रफ  ·  नवाझ शरीफ  ·  शाहीद खकन अब्बासी (अंतरिम नियुक्ती)  ·  नसिरुल मलिक (काळजीवाहू)   ·  इमरान खान  ·  शा शरीफ 

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10059.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+मुहम्मा हे भारताच्या केरळ राज्यातील अलप्पुझा जिल्ह्यातील चेर्थला तालुक्यातील एक शहर आहे.[४] हे चिरप्पांचिरा कलारीचे घर आहे. जिथे सबरीमालाचे भगवान अय्यप्पा यांनी मार्शल आर्ट्सचे प्रशिक्षण घेतले होते. चीरप्पांचिरा हे मुहम्मातील एझवा वडिलोपार्जित घर आहे. भारतीय कम्युनिस्ट पक्षाचे (मार्क्सवादी) नेते पी. कृष्णा पिल्लई यांचा सर्पदंशाने मृत्यू झाला ते मुहम्म हे गाव. पाथीरमनल बेट, वेंबनाड तलावातील निसर्गरम्य ठिकाणांपैकी एक हा मुहम्मा पंचायथचा एक भाग आहे. मुहम्मा बोट जेटी कुमारकोम आणि अलप्पुझाला फेरी सेवा देते. पाथीरमनल बेटावर खाजगी मालकीच्या बोटींनी आणि सरकारी चालवल्या जाणाऱ्या जलवाहतुकीनेही जाता येते.
+इ.स. २००१ च्या भारताच्या जनगणनेनुसार, मुहम्माची लोकसंख्या २४,५१८ होती. लोकसंख्येच्या ४८% पुरुष आणि ५२% स्त्रिया आहेत. मुहम्माचा सरासरी साक्षरता दर ८५% आहे, जो राष्ट्रीय सरासरी ५९.५% पेक्षा जास्त आहे: पुरुष साक्षरता ८८% आणि महिला साक्षरता ८३% आहे. मुहम्मामध्ये, १०% लोकसंख्या ६ वर्षांपेक्षा कमी वयाची आहे..
+अलप्पुझा मधील मुहम्मा हे एक छोटेसे गाव आहे. पाथीरमनल हे मुहम्मातील एक लहान बेट आणि पर्यटकांचे आकर्षण आहे. कांजिक्कुझी, मन्नाचेरी आणि थानेरमुक्कम ही मुहम्माच्या शेजारची गावे आहेत.
+कुमारकोम, चीपंकल आणि मणियापरंपूसाठी सरकारी फेरी उपलब्ध आहे
+अस्वीकरण: ऑपरेटिंग परिस्थितीवर अवलंबून

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_1008.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मंगला आठलेकर (जन्मदिनांक अज्ञात - हयात) या मराठी भाषेतील लेखिका आहेत.
+आठलेकरांनी एम.ए., तसेच पीएच.डी केले आहे. त्या मुंबईतील विल्सन कॉलेजाच्या मराठी विभागप्रमुख होत्या. इ.स. २००४ साली त्यांनी स्वेच्छानिवृत्ती घेतली. सध्या त्यांचे वास्तव्य पुण्यात आहे.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10087.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मूत्रकृच्छ्र म्हणजे ज्यात मनुष्याला मूत्रविसर्जनाच्या वेळी खूप त्रास होतो, वेदना होतात आणि मूत्रप्रवृत्ती व्यवस्थित होत नाही असा आजार होय. [१]
+

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10122.txt

@@ -0,0 +1 @@
+युनिव्हर्सिटी ऑफ एव्हान्सव्हिल अमेरिकेच्या इंडियाना राज्यातील एव्हान्सव्हिल शहरातील विद्यापीठ आहे. बिगरसरकारी मालकीचे हे विद्यापीठ मुक्त कला आणि विज्ञान शाखांमध्ये पदव्या प्रदान करते. अंदाजे २,५०० विद्यार्थी असलेल्य या विद्यापीठाची स्थापना इ.स. १८५४ साली मूर्स हिल कॉलेज या नावाने झाली. हे विद्यापीठ युनायटेड मेथॉडिस्ट चर्चशी संलग्न आहे.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10147.txt

@@ -0,0 +1,8 @@
+
+सुमारे १२,००० ते ४०,००० वर्षांपूर्वी, आशिया खंडातून अलास्कामार्गे मूळचे लोक अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने खंडात आले व संपूर्ण द. व उ. अमेरिकेत पसरले. त्यांना मूळचे अमेरिकन (Native American, American Indian किंवा Amerindians) असे म्हणतात.
+त्यांच्या अनेक भटक्या जमाती अस्तित्वात होत्या. त्यांची अनेक राज्ये, शहरे व भरभराटीला आलेल्या संस्कृती व भाषा होत्या.
+१९ नोव्हेंबर १४९३ रोजी क्रिस्टोफर कोलंबस याला अमेरिकेचा शोध लागला. नंतर युरोपियन लोक अमेरिकेत स्थलांतरित होऊ लागले. युरोपातून आलेल्या अनेक साथीच्या रोगांमुळे व युरोपियनांशी झालेल्या संघर्षांमध्ये जवळजवळ ९० टक्के मूळचे अमेरिकन लोक मरण पावले. युरोपियन लोकांच्या मोठ्या प्रमाणातील स्थलांतरामुळे त्यांचे प्राबल्य कमी होऊन ती भूमी युरोपियन अमेरिकन लोकांच्या ताब्यात गेली व मूळ अमेरिकन लोकांना छोट्या आरक्षित क्षेत्रांमध्ये राहावे लागले.
+आज त्यांच्या अनेक भाषा व संस्कृती या लुप्त झालेल्या आहेत किंवा लुप्त होण्याच्या मार्गावर आहेत.
+आजही संपूर्ण अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने खंडात आज त्यांच्या अनेक जमाती आहेत. अमेरिका देशातील त्यांची लोकसंख्या २,७८६,६५२ म्हणजे संपूर्ण अमेरिकेच्या लोकसंख्येच्या केवळ १% इतकी आहे. (२००३ जनगणना). इतर देशांतील त्यांची टक्केवारी बरीच जास्त आहे.
+युरोपियन स्थलांतरानंतर त्यांना आपली संपन्न भूमी गमवावी लागली, अनेक जुलुमांना बळी पडावे लागले व छोट्या आरक्षित क्षेत्रांमध्ये राहावे लागले. अनेक आरक्षित क्षेत्रे ही कोरड्या हवामानाची असल्यामुळे तिथे पुरेसे अन्न पिकत नाही.
+नवाजो, चेरोकी, चॉक्टॉ, लखोटा, चिप्पेवा, आय्मारा, क्वेचुआ, एस्किमो, इनुइट, मापुचे, नाहुआ, माया या काही मूळ अमेरिकन जमाती आहेत.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10155.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मूसा स्टेडियम हे अमेरिकाच्या पियरलँड शहरातील एक मैदान आहे. प्रामुख्याने हे मैदान क्रिकेट साठी वापरण्यात येते.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_1018.txt

@@ -0,0 +1,7 @@
+डॉ. मंगला नारळीकर (पूर्वाश्रमीच्या मंगला राजवाडे) (१७ मे, १९४३ - १७ जुलै, २०२३) या एक भारतीय मराठी गणितज्ज्ञ असून त्यांनी प्रगत गणितावर काम केले आहे.[२]
+मंगला राजवाडे यांनी मुंबई विद्यापीठतून १९६२ साली बी.ए. पदवी घेतली. त्यानंतर त्या १९६४ साली एम.ए. (गणित) झाल्या व या परीक्षेत त्या विद्यापीठातून पहिल्या आल्या. त्यावेळी त्यांना कुलपतींकडून सुवर्णपदक सुद्धा मिळाले.[२]
+इ.स. १९६५ मध्ये मंगला राजवाडेंचा विवाह गणिती आणि अंतराळशास्त्रज्ञ रँग्लर जयंत नारळीकर यांच्याशी झाला.[७] संस्कृत पंडित सुमती नारळीकर या त्यांच्या सासू आणि बनारस हिंदू विद्यापीठातील गणिताचे माजी प्राध्यापक विष्णू वामन नारळीकर हे मंगलाबाईंचे सासरे होत. त्यांच्या गीता, गिरिजा आणि लीलावती या तीन मुलींपैकी सर्वांत मोठी बायोकेमिस्टीची प्राध्यापक असून बाकीच्या दोन संगणक क्षेत्रात कार्यरत आहेत.[४]
+नारळीकर यांचे पुणे येथे राहत्या घरी १७ जुलै २०२३ रोजी कर्करोगाच्या आजाराने निधन झाले.[१]
+मंगला नारळीकर यांनी एक विवादास्पद सूचना केली आहे. ती अशी : संख्येचे वाचन करताना पहिला अंक आधी आणि बाकीचे नंतर उच्चारावेत, म्हणजे लोकांचा घोटाळा (??) होत नाही. उदा० बत्तीस म्हणायच्या ऐवजी तीन-दोन म्हणायचे. या सूचनेवर प्रचंड टीका झाली आहे. 
+डॉ. मंगला नारळीकर यांनी अनेक इंग्रजी व मराठी पुस्तके लिहिलेली आहेत, त्यापैकी काही खालीलप्रमाणे:[ संदर्भ हवा ]
+प्रकाशित संशोधनात्मक लेख आणि संशोधन पत्रिकांची नावे खालीलप्रमाणे आहेत:[ संदर्भ हवा ]

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10180.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मृणाल पांडे (२६ फेब्रुवारी, १९४६:टिकमगढ, मध्य प्रदेश, भारत - ) या एक भारतीय दूरचित्रवाणी व्यक्तिमत्व, पत्रकार आणि लेखिका आहेत आणि २००९पर्यंत त्या हिंदी दैनिक हिंदुस्थानची मुख्य संपादक आहे.
+पांडे यांनी सुरुवातीचे शिक्षण नैनिताल येथे घेतले आणि नंतर अलाहाबाद विद्यापीठातून पदव्युत्तर पदवी पूर्ण केली. [१]
+पत्रकारितेच्या क्षेत्रातील त्यांच्या सेवेबद्दल त्यांना २००६ मध्ये पद्मश्री पुरस्कार देण्यात आला. [२]

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10189.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+मृणालिनी साराभाई (माहेरच्या मृणालिनी स्वामिनाथन) (११ मे, इ.स. १९१८:केरळ - २१ जानेवारी, इ.स. २०१६:अहमदाबाद) या एक भारतीय नर्तकी होत्या. त्यांनी वयाच्या पाचव्या वर्षापासूनच भरतनाट्यम शिकायला सुरुवात केली. त्या भरतनाट्यम आणि कथकली या नृत्यकलेत पारंगत होत्या. भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ व खगोलशास्त्रज्ञ विक्रम साराभाई यांच्या त्या पत्‍नी होत. स्वित्झर्लंडला जाऊन तेथे त्यांनी रशियन बॅले व ग्रीक नृत्ये यांचे अध्ययन केले. भारत सरकारने इ.स. १९९२ साली त्यांना पद्मभूषण पुरस्कार देऊन त्यांच्या कलेचा सन्मान केला. [१]
+अंतराळशास्त्रज्ञ विक्रम साराभाई यांच्या पत्‍नी म्हणून त्या १९४२ अहमदाबादेत आल्या. हे घराणे कापड उद्योगात स्थिरावलेले आणि गांधीजींच्या चळवळीत रस घेणारे; तर केरळमधील मूळच्या मृणालिनी स्वामिनाथन यांचे वडील बॅरिस्टर, आई स्वातंत्र्यसैनिक आणि सख्खी ज्येष्ठ बहीण आझाद हिंद सेनेतील पहिल्या महिला कॅप्टन लक्ष्मी सहगल. आझाद हिंद फौजेतील ‘कॅप्टन लक्ष्मीं’प्रमाणे धाकट्या मृणालिनी रणरागिणी नव्हत्या, पण नृत्यातून मानवमुक्तीची लढाई त्या अखेरपर्यंत लढल्या. नृत्यनाट्ये भारतात आधीही केली जात, आनंदशंकर तर त्यासाठी प्रसिद्धच होते. मात्र पौराणिक वा भावुक कथांवर आधारित नृत्यनाट्यांना मृणालिनी यांनी सामाजिक जाणीव दिली. मीनाक्षी सुंदरम पिल्लै यांच्याकडून भरतनाट्यम्, ताकाळी कुंचू कुरूप यांच्याकडून कथकली आणि कल्याणीकुट्टी अम्मन यांच्याकडून मोहिनीअट्टम शिकल्यावर त्या टागोरांच्या मार्गदर्शनाखाली शांतिनिकेतनात शिकल्या आणि त्याहीआधी, वयाच्या १२-१३ व्या वर्षी स्वित्झर्लंडमध्ये बॅलेचेही धडे गिरवले. या साऱ्यांचा एकत्रित परिणाम त्यांच्या नृत्यनाट्यांत दिसतो.
+विक्रम आणि मृणालिनी यांचा प्रेमविवाह हा ‘शास्त्र व कलेचा संसार’ होता. विक्रम साराभाई यांनीच १९४८ मध्ये ‘दर्पण नृत्य अकादमी’ स्थापण्यात पुढाकार घेतला. अहमदाबादेत प्रथम विद्यार्थी मिळेनात, पण दहा वर्षांत अकादमी बहरली.  या अकादमीतून १८,०००हून अधिक विद्यार्थ्यांनी भरतनाट्यम आणि कथकली या नृत्यप्रकारांत पदवी मिळवली आहे. १९६३ पासून मृणालिनी यांनी पारंपरिक नृत्यशैलींची अभिजात परिभाषा कायम राखून नृत्यनाट्ये बसविणे सुरू केले. १९७७ मध्ये कन्या मल्लिका साराभाई या���च्या हाती ‘दर्पण’ची सूत्रे त्यांनी सोपवली आणि अगदी अखेरपर्यंत येथेच त्या शिकवत राहिल्या. मल्लिकांनी ‘दर्पण’ वाढविले, तेथे ‘नटराणी’ हे वर्तुळाकार प्रेक्षागार उभारले आणि मुख्य म्हणजे, ‘अम्मा’देखील नव्या नृत्यनाट्यांत सहभागी होतील, याची काळजी अनेकदा घेतली. अगदी पाच वर्षांपूर्वीपर्यंत या मायलेकींनी मिळून नृत्यनाट्ये आणि मार्गदर्शन शिबिरे केली होती. वयाच्या नव्वदीतही ‘अम्मा’ नृत्याविष्कारांबद्दल, त्यातील बदलांबद्दल सजग असत.
+मृणालिनी साराभाई ऊर्फ अम्मा यांच्या नृत्यपरंपरेत त्यांच्या कन्या मल्लिका साराभाई व नातू रेवंत हेही समाविष्ट असून  त्यांच्या अनेक शिष्यांनी आणि त्यांच्यापासून प्रभावित अनेकांनी, अभिजात नृत्यातून समकालीन प्रश्नांशी संबंधित विषय मांडण्याची प्रेरणा दिली आहे. भरतनाट्यमला प्रतिष्ठा मिळवून देण्याचे काम रुक्मिणीदेवी अरुंडेल यांच्या कलाक्षेत्रने चेन्नईतून केले होते; तर दाक्षिणात्य अभिजात नृत्यप्रकारांना वर्तमानात आणण्याचे काम साराभाई यांनी केले. त्यांना पद्मश्री (१९६५), पद्मभूषण (१९९२) आणि संगीत नाटक अकादमीची फेलोशिप (१९९४) तसेच अनेक विदेशी सन्मान मिळाले.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10192.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मृण्मयी देशपांडे ( २९ मे १९८८) ही एक भारतीय अभिनेत्री आहे. मृण्मयी प्रामुख्याने मराठी आणि हिंदी चित्रपटात भूमिका करते.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10220.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मृत्यू योग हा योग, नक्षत्र आणि वार यांच्या संयोगाने होतो. पुढील स्थितीमध्ये हा योग होतो.
+
+हा योग सामान्यत: अशुभ मानला जातो. असे असले तरीही १) हा योग महाराष्ट्रात पहात नाहीत. हा प्रामुख्याने हूण, वंग, व खश या प्रांतातच वर्ज्य मानला जातो. २) शिवाय चंद्रबल असेल तर त्याचा परिहार होऊन मंगलकार्यासाठी या योगाचा दोष रहात नाही.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10221.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+ कोरोनर  अपमृत्युनिर्णेता अधिकारी. अपघात, मारामारी किंवा तत्समान अनैसर्गिक कारणांनी मरण पावलेल्यांची चौकशी फर्माविण्याचा अधिकार अशा अधिकाऱ्याला असतो.
+इंग्लंडमध्ये असा अधिकारी फार पूर्वीपासून असावा. अँग्लो-सॅक्सन राजांनी त्याच्या नेमणुकीस सुरुवात केली, असे काहींचे मत आहे. तेराव्या शतकारंभी मात्र कोरोनरचा उल्लेख निश्चितपणे मिळतो. ॲल्फ्रेड राजाच्या वेळी या अधिकाऱ्याची राजा नेमणूक करी, पण पहिल्या एडवर्ड (१२७२–१३००) काळी त्याची निवड होण्यास सुरुवात झाली. आरंभी या अधिकाऱ्याचे काम शांतता राखण्याचे असे. म्हणजे पोलीस सध्या जे काम करतात ते कोरोनर करी पण पुढे कामात बदल होत गेले. आता इंग्लंडमध्ये कोरोनरची कामे पुढीलप्रमाणे आहेत : (१) संशयास्पद, अपघाती वा गुन्ह्याच्या परिस्थितीत घडून आलेल्या मृत्यूची चौकशी. याला मरणान्वेषण म्हणतात. (२) सापडलेल्या धनाची किंवा गुप्तधनाची चौकशी. (३) शेरीफ गैरहजर असेल, तर त्याची कामे करणे व न्यायालयाचे हुकूम बजावणे. (४) लंडन शहरात आग लागल्यास त्या आगीची चौकशी करणे. अमेरिकेतही हा अधिकारी असून त्याची स्थानिक संस्थांतर्फे निवडणूक होते.
+भारतात कोरोनरची व्यवस्था फक्त कलकत्ता व मुंबई येथे आहे. हे कोरोनर राज्यसरकार नेमतेपण इंग्लंडमध्ये स्थानिक संस्थांना कोरानर नेमण्याचा अधिकार आहे.
+भारतात कोरोनरचा कायदा १८७१मध्ये झाला. कोणाही इसमाचा अपघाती मृत्यू झाला अथवा त्याने आत्महत्या केली किंवा तो तुरुंगात अथवा पोलीसांच्या ताब्यात असताना मरण पावला अथवा त्याचा खून झाला अथवा त्याचा संशयास्पद स्थितीत मृत्यू झाला, अशी बातमी किंवा तक्रार जर कोरोनरकडे गेली, तर तो चौकशीचा हुकूम करतो. ही चौकशी ज्यूरीसमोर कोरोनरच्या न्यायालयात चालते. चौकशीच्या वेळी फौजदारी न्यायालयाला असलेले सर्व अधिकार कोरोनरला असतात. तुरुंगात किंवा पोलीस कोठडीत एखाद्याचा मृत्यू झाला असेल, तर तेथील अधिकाऱ्याने ही वार्ता कोरोनरला कळविली पाहिजे. असे न करणे गुन्ह्यात मोडते. तसेच कोरोनरने चौकशी करू नये, म्हणून प्रेताची विल्हेवाट लावणे हेही गुन्ह्यात मोडते. पुरलेले प्रेत चौकशीसाठी उकरून काढण्याचा हुकूम कोरोनर देऊ शकतो.
+चौकशी रविवारी अथवा सुट्टीच्या दिवशीसुद्धा चालू शकते. शवपरीक्षा जरूर आहे, असे वाटल्यास कोरोनर तसा हुकूम देतो. संश���ित इसमासही साक्षदेता येते. ज्यूरीला कोरोनरमार्फत साक्षीदारांना प्रश्न विचारता येतात. चौकशी सुरू असता, जर कोरोनरला कळले, की दंडाधिकाऱ्यांपुढे याच विषयांसंबंधी आरोपीवर कारवाई चालू आहे, तर कोरोनर आपली चौकशी स्थगित करून दंडाधिकाऱ्याच्या निकालानंतर ती संपवितो. चौकशीनंतर कोरोनर ज्यूरीला पुराव्याचे समग्र  स्वरूप सांगतो व नंतर ज्यूरी मृत्यू कसा झाला याबद्दल आपले मत देते. या मताप्रमाणे संशयिताने गुन्हा केला असे वाटल्यास कोरोनर त्या इसमास अटक करून दंडाधिकाऱ्यापुढे पाठवितो. ज्यूरीचा सभासद गैरहजर राहिला, तर त्याला दंड करण्याचा अधिकार कोरोनरला आहे.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10224.txt

@@ -0,0 +1,45 @@
+माती परीक्षण म्हणजे शेतजमिनीतील अंगभूत रसायने वा जैविकांचे विश्लेषण होय. याद्वारे शेतात कोणते पीक घ्यावे हे नक्की करता येते व कमी खर्चात उत्पादनवाढ होते. माती परीक्षणामुळे पिकांना द्यावयाच्या खताची मात्रा ठरवता येते, व त्यामुळे गैरवाजवी खते देण्यावर नियंत्रण येते. माती परीक्षण करून त्यानुसार केलेल्या लागवडीमुळे पिकांपासून दोनपटीपेक्षा जास्त आर्थिक लाभ मिळवता येतो. माती परीक्षणाच्या नोंदी राखणाऱ्या पत्रिकेस 'मृदा आरोग्य पत्रिका' असे नाव आहे.
+एकोणिसावे शतक (१८०० ते १८९९) हे शास्त्रीय प्रगतीच्या दृष्टीने रसायन शास्त्राचे शतक होते. या शतकात आणि विशेषतः त्याच्या उत्तरार्धात रसायनाची सर्व दृष्टीने म्हणजे पदार्थचे विघटन, परीक्षण आणि संंश्लेषण या अंगाने इतकी जलद प्रगती होत गेले की निर्जीव खनिजापासून ते थेट सजीव पेशीपर्यंतच्या सर्व प्राकृतिक अवस्थेतील पदार्थांची रचना आणि त्याची कार्य रासायनिकरीत्या उलगडता येऊ लागली. असेंद्रिय पदार्थांनंतर सेंद्रिय आणि त्यानंतर जीवशास्त्रीय अश्या चढत्या गुंतागुंतीच्या पायऱ्यांनी रसायनाची कक्षा वाढत वाढत ती कृषिविद्येसही सामावू लागली. 
+या काळात इंग्लंडमध्ये सर हंफ्रे डेव्ही आणि जर्मनीत युस्ट्स फॉन लिबिग या शास्त्रज्ञांनी वनस्पतीवाढीचा रासायनिक अभ्यास सुरू केला आणि त्यांच्या प्रयोगशाळेत कृषी रसायनाचा जन्म झाला.  डेव्ही यांनी१८१३साली लिबिक यांनी १८४० सालात  कृषी रसायनशास्त्रावर प्रसिद्ध केलेल्या ग्रंथांतून वनस्पती अणि जमीन यांच्या रासायनिक पृथ:करणाने पिकांच्या कमीजास्त वाढीची कारणमीमांसा करता येते असे दाखवून दिले. या दोन शात्रज्ञांच्या पाठिंब्यामुळे वनस्पती अणि जमीन यांच्या रासायनिक परीक्षणाला मोठीच चालना मिळाली अणि पिकांच्या चांगल्या वाढीसाठी नत्र, स्फ़ुरद अणि पालाश या मूलद्रव्यांची आवश्यकता सिद्ध झाली. इंग्लंडमध्ये रोथमेस्टेड येथे प्रायोगिक क्षेत्रावर प्रयोगास सुरुवात करून सर जॉन लॉज यांनी सुपरफॉसटेंट या खताच्या उत्पादनाला आरंभ केला. खतांच्या वापराने जमिनीचा कस वर्षानुवर्षे कायम ठेवता येतो हे पटवून देण्यासाठी १८५३ मध्ये चालू केलेले प्रयोग आजसुद्धा रोथमेस्टेड येथे पहावयास मिळतात. फ्रान्समध्ये ड सोस्यूर अणि बुसिंगो यांनी मांडलेल्या सि���्धांतावर आधारित प्रत्यक्ष शेतावर सुरू केलेल्या प्रयोगांतून कृषिशास्त्र विकास पावू लागले. यातूनच म्हणजे १९ वे शतक अर्धे होईपर्यंत कृषी रसायनाच्या स्वतंत्र विस्ताराला सुरुवात झाली.
+लिबिग यांनी पीकवाढीचा सिद्धान्त मांडताना पिकांची वाढ त्यांना मिळणाऱ्या आवश्यक अन्नद्रवांपैकी जे अत्यल्प किंवा अत्यंत कमी असेल त्यामुळे खुंटते असा अत्यल्पाचा सिद्धान्त मांडला. आजही थोड्याफार  फरकाने हाच सिद्धान्त मृदा परीक्षणात वापरला जातो . परंतु लिबिग यांची कल्पना जमीन म्हणजे एक केवळ निर्जीव घटकांचा सांगाडा अशी होती आणि सर्व अन्नद्रव्ये  मातीत निर्वेधपणे  वावरतात असे त्यांनी गृहीत धरले होते. या गृहीतामुळे अन्न द्रव्यातील कमी जास्त प्रमाणाचा उलगडा केवळ रासायनिक परीक्षणाने करणे पुढेपुढे कठीण होऊ लागले आणि वरील सिद्धांतांत बदल करावा लागला.
+लिबिग यांच्या पद्धतीनुसार मातीचे आणि वनस्पतीचे पृथ:क्करण इतर पदार्थाप्रमाणे सामान्यतः तीव्र रसायनांच्या साहाय्याने करण्यात येत असे वनस्पती वाढीविषयी जशी जास्त माहिती मिळत गेली तशी या प्रकारच्या पद्धतीवर असा आक्षेप घेण्यात येऊ  लागला की वनस्पतीची अन्नशोषण क्रिया आणि तीव्र रसायनांची प्रक्रिया यात मूलभूत फरक आहे. तीव्र रासायनांनी मिळणारी अन्नद्रव्ये जरी मातीत असली तरी ती पिकांना उपलब्ध होऊ शकतीलच असे नाही. मातीचे अयन-बदल (?), तिची भौतिक रचना इत्यादी गुणधर्म उमजून आल्यानंतर लिबिग यांच्या परीक्षण पद्धतीत बदल करण्यात येऊ लागले. मिटरलिश या जर्मन शास्त्रज्ञाने मोठया कुंडातील मातीत वनस्पती वाढवून आणि तिला नत्र, स्फ़ुरद व पालाशयुक्त खते देऊन पीक वाढीतील फरक मोजण्याचे तंत्र सुरू केले आणि रासायनिक परीक्षणाला वनस्पती वाढीचा प्रत्यक्ष पुरावा देण्याची प्रथा पाडली. डायर आणि ऑग्ल ह्या रसायन शास्त्रज्ञांनी तीव्र रसायनांऐवजी सौम्य रसायने वापरून मातीची परीक्षा करण्याचे तंत्र उपयोगात आणले (१८९०). अनेक नमुन्यांची परीक्षा करून डायर यांनी मातीची कसाच्या दृष्टीने वर्गवारी केली. या वर्गवारीनुसार खतांचा वापर करण्याबाबत शेतकऱ्यांना सल्लाही देण्याचे काम ते यशस्वी रीतीने करीत असत.
+[१]
+मातीचा नमुना घेताना सदर जमिनीचा रंग, उतार, पोत, खोली इ. यावरून विभागणी करून प्रत्येक विभागातून वेगवेगळा नमुना घेता���. सदर जमिनीवर काल्पनिक नागमोडी वळणाची रेषा काढून रेषेच्या प्रत्येक टोकाला एक या प्रमाणे एकरी ६ ते ७, २२.५ से.मी. खोलीचे इंग्रजी 'व्ही' (V) आकाराचे खड्डे घेतात. खड्डयातील माती बाहेर काढून टाकून 'व्ही' खाचेच्या बाजूचा २ इंच जाडीचा मातीचा थर कापून घेतात. अशाप्रकारे इतर सर्व खड्यातून माती नमुने गोळा केले की ते एका स्वछ पोत्यावर एकत्र करतात. सदर मातीचे हाताने चार भागांत विभागणी करून समोरा-समोरील दोन भाग बाजूला काढून टाकतात. उरलेले दोन भाग एकत्र करतात. वरील विभागणी पद्धत मातीचा नमुना अर्धा ते एक किलो होईपर्यंत करतात. ती अर्धा ते एक किलो माती स्वच्छ पिशवीत भरून माती परीक्षण प्रयोगशाळेत तपासणीसाठी पाठवतात.
+भारतात या मातीचे परीक्षण भारतीय कृषि अनुसंधान परिषदेच्या राष्ट्रीय मृदा सर्वेक्षण विभागातर्फे करण्यात येते व त्यानंतर मृदा आरोग्य पत्रिकाही मिळते.
+यामध्ये नत्र, पालाश व स्फुरद या पोषक द्रव्यांचा दिलेल्या मातीच्या नमुन्यात किती प्रमाण आहे हे बघितले जाते. तसेच जमिनीतील विद्राव्य क्षार व जमिनीचा आम्ल-विम्ल निर्देशांक याचीही तपासणी केली जाते.
+यात शेतातील मातीत असणाऱ्या तांबे, लोह, मॅंगनीज, जस्त या सूक्ष्म मूलद्रव्यांची तपासणी करतात.
+यात मुक्त चुना, सेंद्रिय कर्ब, आर्द्रतेचे प्रमाण, कायिक गुणधर्म आदी गोष्टी तपासण्यात येतात. तसेच मातीत असलेल्या जाड रेती, बारीक रेती, चिक्कण माती, पोयटा आदी घटकांचे शेकडा प्रमाण काढले जाते.त्यासोबतच आम्ल-विम्ल निर्देशांक, मातीची विद्युत वाहकता,कॅल्शियम, सोडियम, पोटॅशियम (पालाश), स्फुरद आदी घटकांचीही तपासणी करण्यात येते.
+यासमवेतच शेतातील विहिरीच्या किंवा नमुना दिलेल्या पाण्यात आढळणाऱ्या विविध खनिजांचे व घटकांचे प्रमाणही काढले जाते.
+पिकांचे भरघोस उत्पादन घेण्यासाठी खतांचे वापरास फार महत्त्व आहे. पिके ही पोषणाला आवश्यक ती अन्नद्रव्ये जमिनीतून घेतात. यापैकी नत्र, स्फुरद व पालाश ही अन्नद्रव्ये पिकांना जास्त प्रमाणात लागतात. त्यामुळे जमिनीतील त्यांचे प्रमाण सतत कमी होत असते. पिकास लागणाऱ्या कोणत्या अन्नद्रव्यांची व किती प्रमाणात कमतरता आहे, हे पाहण्यासाठी म्हणजेच सुपीकता पाहण्यासाठी माती परीक्षण, पीक - पृथःकरण, जीवजंतूची वाढ इत्यादी भौतिक, रासायनिक व जैविक परीक्षापद्धती आहेत. या परीक्षा ���ातीचे व वनस्पतीचे नमुने घेऊन प्रयोगशाळेत तपासणी करून किंवा प्रत्यक्ष शेतातच पाहणी व प्रयोग करून घेतल्या जातात.
+मातीच्या नमुन्याचे प्रयोगशाळेत सामू, विद्राव्यक्षार, सेंद्रिय कर्ब, उपलब्ध नत्र, स्फुरद व पालाश यासाठी परीक्षण केले जाते. यावरून जमिनीत कोणत्या अन्नद्रव्यांची कमतरता आहे व जमीन पीक वाढीसाठी चांगली आहे किंवा नाही हे समजते. याशिवाय माती परीक्षण व पीक उत्पादन यांचे संबंधावरून पिकांना जमिनीतून किती प्रमाणात अन्नद्रव्ये मिळतात व खतातून किती प्रमाणात अन्नद्रव्ये द्यावयास पाहिजेत ही माहिती मिळते.
+
+माती परीक्षणावरून खताची शिफारस -
+जमिनीतील नत्र, स्फुरद व पालाश या अन्नद्रव्यांचे प्रमाण व पिकांना लागणारी अन्नद्रव्यांची गरज पाहून खतमात्रा सुचवितात. मातीतल अन्नद्रव्यांचे प्रमाण कमी, मध्यम व जास्त या वर्गवारीत केले जाते. अन्नद्रव्यांचे जमिनीतील प्रमाण अत्यंत कमी असल्याने खतमात्रा ५०%नी व कमी असल्यास २५%नी वाढवतात. प्रमाण मध्यम किंवा थोडेसे जास्त असल्यास मात्रेत बदल केला जात नाही. 
+प्रकल्पाची निवड :
+कोणत्याही एका पिकासाठी माती परीक्षण करून खताची मात्रा ठरवावी.
+अधिक माहिती :
+माती परीक्षणावरून खतांची मात्रा कशी ठरविली जास्ते याचे एक उदाहरण -
+श्री. पांडुरंग पाटलांच्या शेतातील मातीचे परीक्षण केले असता असे दिसून आले की, त्यांच्या जमिनीत, तिन्हीचे प्रमाण या तक्त्यावरून आहे. श्री पाटील यांना त्यांच्या १ हेक्टर (२.५ एकर) जमिनीत कांदा हे पीक घेण्याचे असून त्यासाठी ते युरिया, सिंगल, फॉस्फेट (SSP) आणि म्युरेट ऑफ पोटॅश (MOP) ही खते वापरणार आहेत, तर त्यांना किती किलो खते बाजारातून विकत घ्यावी लागतील.
+कांदा पिकाची खताची मात्रा - १००:५०:५० कि / हेक्टर 
+ह्याचाच अर्थ  १०० कि-नत्र, 50 कि- स्फरद, ५० कि - पालाश प्रती हेक्टरी दिली पाहिजे.
+नत्राची मात्रा आपण युरिया खतातून पूर्ण करू शकतो. बाजारामध्ये युरोया हे खत ४६% नत्र, या प्रमाणात मिळते. म्हणजेच १०० किलो युरियामध्ये ४६ किलो नत्र असते. तर आपण १ किलो मिळवण्यासाठी किती किलो युरिया घ्यावा लागेल ते पाहू - १००/४६=२.१७ कि.ग्रॅ. युरिया 
+म्हणजेच २.१७ कि.ग्रॅ युरिया घेतल्यानंतर ७ कि.ग्रॅ नत्र मिळेल. आपणास १०० किलो नत्राची गरज आहे.
+म्हणजेच १००*२.१७=२१७ कि.ग्रॅ. युरिया लागेल. 
+पण, श्री पाटील ह्यांच्या जमिनीत नत्राचे प्रमाण कमी आहे. म्हणजेच नत्रांची मात्रा आपणास २५%नी वाढविली पाहिजे -   २१७*२५/४६=५४.२५ कि.ग्रॅ 
+२१७+५४.२५=२७१ कि.ग्रॅ / हेक्टर 
+म्हणजेच २७१ कि.ग्रॅ / हेक्टर युरिया बाजारातून खरेदी करावा लागेल.
+आता आपण पाहू स्फुरदची मात्रा कशी ठरायची - सिंगल सुपर फॉस्फेट (SSP) मध्ये १६% स्फुरद असते. म्हणजेच  १००/१६=६.२५ कि.ग्रॅ
+म्हणजेच ६.२५ कि.ग्रॅ. SSP मध्ये १ कि.ग्रॅ. स्फुरद असते. SSPचे प्रमाण -
+५०*६.३५=३१५.५ कि.ग्रॅ SSP/हेक्टर 
+स्फुरद प्रमाण मध्यम असल्याने ३१२.५ कि.ग्रॅ. SSP खरेदी करावा लागेल. 
+आता आपण पालाशाचे प्रमाण कसे द्यायचे ते पाहू -
+पालाश हे अन्नद्रव्य आपण म्युरेट ऑफ पोटॅश (MOP) (पोटॅशियम नायट्रेट) या खताद्वारे देऊ शकतो - 
+MOP मध्ये पालाशचे प्रमाण ५८% असते. म्हणजेच १००/५८=१.७१ कि.ग्रॅ. MOP मध्ये १ कि.ग्रॅ. पालाश असते.
+आपणस ५०कि.ग्रॅ. पालाशची गरज आहे -
+५०*१.७१=५.५ कि.ग्रॅ. MOP / हेक्टर. म्हणजेच ८५.५ कि.ग्रॅ MOPची गरज आहे. पण आपणास माहित आहे कि, श्री. पाटील यांच्या जमिनीत पालाशाचे प्रमाण जास्त आहे म्हणजेच आपणास पालाश २५%नी कमी करावा लागेल. 
+८५.५*२५/१००=२१.३७५ कि.ग्रॅ / हेक्टर.
+८५.५-२१.३७५=६४.१२५ कि.ग्रॅ / हेक्टर.
+याचा अर्थ असा झाला कि -
+२७१ कि.ग्रॅ युरिया; ३१२.५ कि.ग्रॅ. SSP; ६४.१२५ कि.ग्रॅ MOP १ हेक्टर (२.५ एकर ) कांदा लागवडीसाठी श्री.पांडुरंग पाटील यांना बाजारातून खरेदी करावी लागेल.
+माती परीक्षण केल्याने शेताच्या मातीत कोणत्या नेमक्या द्रव्याची/पीक पोषक तत्त्वाची किती मात्रा आहे हे कळते.
+त्यानुसार खते व इतर पोषक द्रव्यांची उपाययोजना करता येते व त्याने पीक उत्पादन वाढते.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_1023.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मंगलाष्टक : हिंदूंमध्ये मातापित्यांच्या पुढाकाराने किंवा संमतीने होत असलेल्या धार्मिक पद्धतीच्या विवाहाप्रसंगी महाराष्ट्र आणि त्याच्या आसपासच्या भागांत म्हटल्या जात असलेल्या पद्यरचनांना मंगलाष्टक या नावाने ओळखले जाते. मंगलाष्टकाची प्रथा विशेषकरून महाराष्ट्रीय हिंदू समाजात प्रचलित आहे. विवाह समारंभात वधूवरांवर फुले आणि अक्षतांचा वर्षाव करून त्यांना आशीर्वाद देण्याच्या प्रथेचा एक भाग म्हणून मंगलाष्टके आपली ओळख राखून आहेत.
+मंगलाष्टकांचे मूळ विवाहप्रसंगी ज्येष्ठांनी वधूवरांना त्यांच्या दांपत्यजीवनासाठी द्यावयाच्या आशीर्वचनात आहे.पारंपरिकरीत्या मंगलाष्टक ही आठ ओळींचा चरण असलेली, विशिष्ट सुरांत म्हणण्याची पद्यरचना असते. तिचा एक चरण संपल्यानंतर जमलेली मंडळी वधूवरांवर फुले आणि अक्षतांचा वर्षाव करतात. ही पद्यरचना मराठी किंवा संस्कृतमध्ये असते. मात्र विसाव्या शतकाच्या पूर्वार्धापासून मंगलाष्टके स्वरचित म्हणण्याचा परिपाठही वधू वराचे नातेवाईक आणि निकटवर्तीयांनी सुरू केला आहे. वधू आणि वराला त्यांच्या दांपत्यजीवनासाठी शुभेच्छा आणि आशीर्वाद हा या रचनांचा मुख्य गाभा मात्र टिकून आहे. 

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10268.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+
+मॅक ओएस एक्स १०.४ (सांकेतिक नाव टायगर) ही अ‍ॅपलच्या मॅक ओएस एक्स या घरगुती व सर्व्हर प्रकारच्या संगणकांसाठी असलेल्या संचालन प्रणालीची पाचवी महत्त्वाची आवृत्ती होती. ती मॅक ओएस एक्स पँथरची उत्तराधिकारी तर मॅक ओएस एक्स लेपर्डची पूर्वाधिकारी होती.
+

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10273.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+
+मॅक ओएस एक्स लायन (आवृत्ती १०.७) ही अ‍ॅपलच्या मॅक ओएस एक्स या संगणक संचालन प्रणालीची आठवी आवृत्ती असून ती २० जुलै २०११ रोजी प्रकाशित झाली.
+या विभागास विस्ताराची आवश्यकता आहे.
+काही नवीन साधने "बॅक टू दि मॅक" या कीनोटमध्ये ऑक्टोबर २०१० मध्ये घोषित झाली व त्यानंतर फेब्रुवारी २०११ मध्ये अ‍ॅपलचे संकेतस्थळ आणखी माहितीसह अद्ययावत झाले. अ‍ॅपलच्या म्हणण्यानुसार या प्रणालीमध्ये २५०हून अधिक नवीन / बदललेले भाग आहेत.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10286.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+
+मॅक ओएस एक्स १०.६ (सांकेतिक नाव स्नो लेपर्ड) ही अ‍ॅपलच्या मॅक ओएस एक्स या घरगुती व सर्व्हर प्रकारच्या संगणकांसाठी असलेल्या संचालन प्रणालीची सातवी महत्त्वाची आवृत्ती आहे. ती मॅक ओएस एक्स लेपर्डची उत्तराधिकारी असून मॅक ओएस एक्स लायनची पूर्वाधिकारी आहे.
+स्नो लेपर्डचे उद्घाटन जून ८, २००९ रोजी अ‍ॅपल वर्ल्डवाइड डेव्हलपर्स मध्ये झाले. २८ ऑगस्ट २००८ मध्ये ही संगणक प्रणाली जगामध्ये जारी करण्यात आली व ती अ‍ॅपलच्या संकेतस्थळावरून विकत घेण्यास उपलब्ध करण्यात आली. एका वापरकर्त्यासाठी या सॉफ्टवेअरची किंमत २९ अमेरिकन डॉलर आहे. या कमी किमतीमुळे तिची पहिली विक्री आधीच्या सर्व ओएस एक्सपेक्षा जास्त होती. मॅक ओएस एक्स लेपर्डच्या उद्घाटनानंतर स्नो लेपर्डचे उद्घाटन जवळजवळ २ वर्षांनी झाले.
+मॅक ओएस एक्स लायन ही ओएस मॅक ओएस एक्स स्नो लेपर्डनंतर प्रकाशित झाली. तिचे प्रकाशन जुलै २०, २०११ रोजी झाले. 
+या विभागास विस्ताराची आवश्यकता आहे.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10301.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मॅककिन्ली काउंटी, न्यू मेक्सिको ही अमेरिकेच्या न्यू मेक्सिको राज्यातील ३३ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
+२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
+मॅककिन्ली काउंटी, न्यू मेक्सिकोची रचना रोजी झाली. या काउंटीला यांचे नाव दिलेले आहे.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10308.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+हॅरी रीड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ (पूर्वीचा मॅककरान आतरराष्ट्रीय विमानतळ) (आहसंवि: LAS, आप्रविको: KLAS, एफ.ए.ए. स्थळसूचक: LAS) अमेरिकेच्या लास व्हेगस शहरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. शहराच्या मध्यवर्ती भागाच्या दक्षिणेस ८ किमी (५ मैल) अंतरावर असलेला हा विमानतळ अंदाजे २,८०० एकर प्रदेशावर असून येथेचा धावपट्ट्या आणि दोन टर्मिनले आहेत. याला नेव्हाडाच्या भूतपूर्व सेनेटर पॅट मॅककरानचे नाव देण्यात आलेले होते.[३] २०२१मध्ये याचे नाव बदलून हॅरी रीड या नेव्हाडाच्या अजून एक सेनेटरचे नाव देण्यात आले.[४]
+हा विमानतळ अलेजियंट एर आणि साउथवेस्ट एरलाइन्सच्या मुख्य ठाण्यांपैकी एक आहे. याशिवाय स्पिरिट एरलाइन्स आपले कर्मचारी आणि देखभालीची व्यवस्था येथे ठेवून आहे.[५]
+मॅककरान विमानतळ जगातील २४व्या क्रमांकाचा व्यस्त विमानतळ आहे. २०१३मध्ये या विमानतळावरून ४,१८.५६,७८७ प्रवाशांनी आवागमन केले.[१] त्याच वर्षी येथून ५,२७,७३९ विमानांनी उड्डाणावतरणे केली. यानुसार हा विमानतळ जगात आठव्या क्रमांकाचा आहे[६]
+ऑक्टोबरर २०१०मध्ये मार्नेल प्रॉपर्टीझच्या भागीदारीत मॅककरान विमानतळावर नवीन मालवाहतूक केंद्र सुरू करण्यात आले. बांधणीत २ कोटी ९० लाख अमेरिकन डॉलर खर्च आलेल्या या केन्द्राचा वापर सध्या यूपीएस, अमेरिकन एरलाइन्स, अलेजियंट एर, वर्ल्डवाइड फ्लाइट सर्व्हिसेस, फेडेक्स आणि साउथवेस्ट एरलाइन्स करतात.[१८][१९] २०१३ साली येथून एक लाख टन मालाची वाहतूक करण्यात आली होती.[२०]

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10314.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मॅककॉर्मिक काउंटी, साउथ कॅरोलिना ही अमेरिकेच्या साउथ कॅरोलिना राज्यातील ४६ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
+२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.
+मॅककॉर्मिक काउंटी, साउथ कॅरोलिनाची रचना रोजी झाली. या काउंटीला यांचे नाव दिलेले आहे.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10315.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅककोन काउंटी, माँटाना ही अमेरिकेच्या माँटाना राज्यातील ५६ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
+२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10323.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅकडोनेल डग्लस डी.सी. ९  हे अमेरिकन बनावटीचे, दोन इंजिनांचे प्रवासी जेट विमान आहे. याचे उत्पादन १९६५ ते १९८२ दरम्यान करण्यात आले. त्यानंतर याच्या रचनेत फेरफार करून एम.डी. ८०, एम.डी. ८२, एम.डी. ८८, एम.डी. ९० तसेच बोईंग ७१७ या विमानांची रचना करण्यात आली. पैकी ७१७ प्रकारचे शेवटचे विमान २००६ मध्ये तयार करण्यात आले. याप्रकारची २,४०० पेक्षा अधिक विमाने या ४१ वर्षांमध्ये तयार करण्यात आली.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10329.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+बिमान बांगलादेश एअरलाइन्सच्या ताफ्यातील डी.सी. १० विमान
+मॅकडॉनल डग्लस डी.सी. १० (McDonnell Douglas DC-10) हे मॅकडॉनल डग्लस ह्या अमेरिकन कंपनीने बनवलेले रूंद रचनेचे, मध्यम ते लांब पल्ल्याचे व मध्यम क्षमतेचे प्रवासी विमान आहे. १९६८ ते १९८८ ह्या काळादरम्यान उत्पादित करण्यात आलेले हे विमान सुमारे ३८० प्रवाशांची वाहतूक करू शकते. जगातील बहुतेक सर्व प्रवासी विमान कंपन्यांनी प्रवासी वाहतूकीसाठी हे विमान वापरले होते. सध्या कार्यक्षम असलेली बहुतेक सर्व डी.सी.-१० विमाने केवल मालवाहतूकीसाठी वापरली जातात व फेडेक्स एक्सप्रेस ही कंपनी ह्यांमधील बव्हंशी विमाने वापरते.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_1033.txt

@@ -0,0 +1,27 @@
+मंगळ हा भारतीय फलज्योतिषातील ग्रह आहे. मंगळाला चवथी, सातवी आणि आठवी दृष्टी असते. मंगळ हा पापग्रह आहे. १, ४, ७, ८ अथवा १२ व्या स्थानी मंगळ स्वराशिवा अथवा उच्च राशिचा मंगळ असेल तर तो अपवादात्मक ठरतो. तसेच कर्क, सिंह राशीना मंगळ राजयोगकारक ग्रह ठरतो. त्यामुळे कर्क अथवा सिंह लग्नाच्या कुंडलीत मंगळ राजयोगकारक ग्रह ठरतो. 
+ज्योतिषाप्रमाणे याची माहिती खालील प्रमाणे आहे.
+पत्रिकेत मंगळ ग्रह हा प्रथम स्थानी (तनु स्थानी), चतुर्थ स्थानी (सुख स्थानी), सप्तम स्थानी (विवाह स्थानी ), अष्टम स्थानी (मृत्यू स्थानी ) किंवा द्वादश स्थानात (शैय्या सुख स्थानी ) असेल तर ती पत्रिका मंगळी असते. ज्या लोकांना मंगळदोष असतो अशा लोकांचा स्वभाव हा तापट, हट्टी, भांडकुदळ असतो, असे फलज्योतिष सांगते. ज्याच्या जन्मपत्रिकेतील मंगळ अशुभ स्थानी असेल त्यांनी पत्रिकेत असाच दोष असणारा जोडीदार शोधून लग्न करावे असा ज्योतिष्यांचा सल्ला असतो.
+मंगळ राहु सोबत युतीत असता अतिशय क्रुर असा  अंगारक योग तयार होतो. हा योग व्यक्तीला अतिशय क्रुर क्रोधी बनवतो मंगळाच्या पराक्रमाला गुन्हेगारी स्वरूप देते. शुभ ग्रहांची द्रुष्टी नसल्यास अत्यंत घातक परीणाम दिसून येतात.
+मंगळ सूर्याभोवती फिरताना सूर्यामागे गेल्याने आकाशात दिसत नाही, अशावेळी मंगळाचा अस्त झाला असे म्हणतात. काही दिवसांनी तो परत दिसायला लागला की त्याचा उदय झाला असे म्हणायची पद्धत आहे. पंचांगात हे उदयास्त दिलेले असतात.  उदा०
+२०१९ या इसवी सन वर्षात १५ जुलै ते १४ ऑक्टोबर या ९१ दिवसांच्या काळात त्याचा अस्त झाल्याने मंगळ आकाशात दिसला नाही.
+सन २०२१मध्ये मंगल सात वेळा आपली राशी बदलेल. २२ फेब्रुवारीला तो मेष राशीतून वृषभ राशीत जाईल आणि १४ एप्रिल, २ जून, २० जुलै, ६ सप्टेंबर, २२ ऑक्टोबर आणि ५ डिसेंबर २०२१पर्यंत मिथुन-कर्क-सिंह-कन्या-तूळ-वृश्चिक असा प्रवास करेल.
+इतर ग्रहांप्रमाणे मंगळही कधीकधी वक्री होतो,. म्हणजे आकाशातून फिरताना मागे सरकल्यासारखा भासतो. हा सूर्यापासून १३५0 दूर गेल्यावर वक्री होतो. मंगल ज्या राशीत वक्री होतो, तेथे तो ६० ते ८० दिवस राहून पुढल्या राशीत जातो.
+२०१३, २०१५, २०१७ व २०१९ साली मंगळ वक्री नव्हता. २०१८ साली तो ६२ दिवस (२७ जून ते २७ ऑगस्ट) वक्री होता. २०२० साली तो १० सप्टेंबर ते १४ नोव्हेंबर (६६ दिवस) या काळात वक्री होता. मंगळ वक्री नसल्यास एका कॅलेंडर वर्षात ८ राशी फिरतो, वक्री असल्यास ६. असे असले तरी कोणत्याही परिस्थितीत मंगळाला सूर्य प्रदक्षिणेस ६८७ दिवसच लागतात. उदा०
+३०-११-२०१७ रोजी मंगळाने तूळ राशी प्रवेश केला. 
+१७ जानेवारी २०१८ रोजी वृश्चिक राशीत
+७ मार्च धनू रास
+२ मे मकर
+२७ जून ते २७ ऑगस्ट मकर राशीत वक्री म्हणून मुक्काम.. 
+६ नोव्हेंबर कुंभ
+२३ नोव्हेंबर मीन
+६ फेब्रुवारी २०१९ रोजी मेष राशीत प्रवेश केला
+२२ मार्च वृषभ
+७ मे मिथुन
+२२ जून कर्क
+९ ऑगस्ट सिंह
+२५ सप्टेंबर २०१९ ते ९ नोव्हेंबर २०१९ कन्या राशीत मुक्काम. नंतर १० नोव्हेंबरला तूळ राशीत प्रवेश. १८ ऑक्टोबरला ६८७ दिवस पूर्ण झाले.
+हिंदू धर्मातील नवग्रह स्तोत्रात असा श्लोक आहे की,
+याचा अर्थ असा की, "मंगळ हा ग्रह पृथ्वीपासून निर्माण झाला, त्याला विजेसारखी अंगकांती आहे, त्याने हातात शक्ती हे शस्त्र धारण केले आहे, अशा कुमार स्वरूप मंगळाला मी नमस्कार करतो."
+ लग्न · मंगळ · रवि ·  शनि ·  गुरू · शुक्र ·  चंद्र ·  राहू ·  केतू ·  बुध ·  नेपच्यून ·  हर्षल ·  प्लुटो
+ मेष रास · वृषभ रास · मिथुन रास ·  कर्क रास ·  सिंह रास ·  कन्या रास ·  तूळ रास ·  वृश्चिक रास ·  धनु रास ·  मकर रास ·  कुंभ रास ·  मीन रास
+[वर्ग:हिंदू कालमापन]]

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10361.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅकफर्सन काउंटी, नेब्रास्का ही अमेरिकेच्या नेब्रास्का राज्यातील ९३ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
+२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10385.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅकलीन पार्क हे न्यू झीलंडच्या नेपियर शहरातील क्रिकेट मैदान आहे. २०१५ सालच्या क्रिकेट विश्वचषक स्पर्धेतील काही सामने येथे खेळण्यात येतील.
+येथे रग्बीचे आंतरराष्ट्रीय सामनेही खेळले जातात.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10400.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+सर मॅकेन्झी बॉवेल (२७ डिसेंबर १८२३  – १० डिसेंबर १९१७) हे कॅनडाचे वृत्तपत्र प्रकाशक आणि राजकारणी होते, ज्यांनी १८९४ ते १८९६ या काळात कॅनडाचे पाचवे पंतप्रधान म्हणून काम केले.
+बॉवेलचा जन्म इंग्लंडमधील रिकिंगहॉल, सफोक येथे झाला.[१] ते आणि त्याचे कुटुंब १८३२ मध्ये बेलेव्हिल, अप्पर कॅनडा येथे आले. किशोरवयात असताना, बॉवेलला स्थानिक वृत्तपत्र, बेलेविले इंटेलिजन्सरच्या छपाईच्या दुकानात शिकायला मिळाले आणि काही १५ वर्षांनंतर ते त्याचे मालक  बनले.[२]
+१८६७ मध्ये, कॉन्फेडरेशन नंतर, ते कंझर्व्हेटिव्ह पक्षासाठी हाऊस ऑफ कॉमन्सवर निवडून आला . बॉवेलने १८७८ मध्ये मंत्रिमंडळात प्रवेश केला आणि जॉन ए. मॅकडोनाल्ड, जॉन ॲबॉट आणि जॉन थॉम्पसन या तीन पंतप्रधानांच्या हाताखाली काम केले. त्यांनी सीमाशुल्क मंत्री (१८७८-९२), संरक्षण मंत्री (१८९२), आणि व्यापार आणि वाणिज्य मंत्री (१८९२-९४) म्हणून विविध काम केले.
+डिसेंबर १८९४ मध्ये पंतप्रधान थॉम्पसन यांचे कार्यालयात अनपेक्षितपणे निधन झाले. कॅनडाचे गव्हर्नर जनरल, अर्ल ऑफ एबरडीन यांनी बॉवेल यांची पंतप्रधान म्हणून थॉम्पसनच्या जागी नियुक्ती केली, कारण मंत्रिमंडळातील सर्वात वरिष्ठ सदस्य म्हणून त्यांचा दर्जा होता.[३]
+

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10418.txt

@@ -0,0 +1 @@
+

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10420.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+
+
+

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10432.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+माक्स फोन लाउअ (जर्मन: Max Theodor Felix von Laue) (ऑक्टोबर ९, इ.स. १८७९ - एप्रिल २४, इ.स. १९६०) हा जर्मन भौतिकशास्त्रज्ञ होता. 
+इ.स. १९१४ साली फोन लाउआला क्ष-किरणांच्या विकिरणासंबंधी संशोधनाबद्दल भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक मिळाले. 
+

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10452.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+
+मॅक्स एमिलियान व्हर्सटॅपन (डच: [ˈmɑks vɛrˈstɑ.pə(n)]; ३० सप्टेंबर, १९९७ - ) एक डच-बेल्जियन [१] रेसिंग ड्रायव्हर आहे. हा २०२१ आणि २०२२ फॉर्म्युला वन जागतिक जेता आहे. तो फॉर्म्युला वनमध्ये डच ध्वजाखाली रेड बुल रेसिंगसह स्पर्धा करतो.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10472.txt

@@ -0,0 +1 @@
+दुसरा मॅक्सिमिनस (लॅटिन पूर्ण नाव: गैयस व्हॅलेरियस गॅलेरियस मॅक्सिमिनस दैया ऑगस्टस; २० नोव्हेंबर, २७० - जुलै किंवा ऑगस्ट, ३१३) हा ३०८ ते ३१३ दरम्यान रोमन सम्राट होता.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10477.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅक्सिमिलियन (६ जुलै, इ.स. १८३२:व्हियेना, ऑस्ट्रिया - १९ जून, इ.स. १८६७:सांतियागो दि केरेतारो, मेक्सिको) हा मेक्सिकोच्या दुसऱ्या साम्राज्याचा एकमेव सम्राट होता. ऑस्ट्रियाच्या सम्राट फ्रांझ जोसेफ पहिल्याचा लहान भाऊ असलेला मॅक्सिमिलियनने फ्रांसच्या नेपोलियन तिसऱ्याच्या सांगण्यावरून मेक्सिकोवर शासन करण्याचे कबूल केले. १० एप्रिल, इ.स. १८६४ रोजी मॅक्सिमिलियनने स्वतःला मेक्सिकोचा सम्राट घोषित केले. हा तीन वर्षे फ्रेंच सैन्याच्या मदतीने सत्तेवर होता. या काळात मेक्सिकोच्या नामधारी राष्ट्राध्यक्ष बेनितो हुआरेझ व इतर सेनापतींनी त्याच्या सत्तेस आव्हान चालू ठेवले होते. १९६६मध्ये फ्रांसने मेक्सिकोतून माघार घेतल्यावर हुआरेझच्या सैन्याने मॅक्सिमिलियनला पकडले व त्याला दोन सरदारांसह मृत्युदंड दिला गेला.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_1050.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मंगळसा हे भारतातील महाराष्ट्र राज्यातील वाशिम जिल्ह्यातील मंगरुळपीर तालुक्यातील एक गाव आहे.
+येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते. दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे वर्षभर तापमान असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10526.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+ऑक्टोबर २, इ.स. २००६
+दुवा: [---] (इंग्लिश मजकूर)

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10547.txt

@@ -0,0 +1 @@
+† खेळलेले सामने (गोल).

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10562.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+मॅडिसन काउंटी, इंडियाना ही अमेरिकेच्या इंडियाना राज्यातील ९२ पैकी एक काउंटी आहे. याचे प्रशासकीय केन्द्र येथे आहे.
+२०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या इतकी होती.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10595.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅडेलिन लिओनोर लाइनी लोमन (२७ जानेवारी, १९६७:नेदरलँड्स - हयात) ही  नेदरलँड्सच्या महिला क्रिकेट संघाकडून १९८९ मध्ये २ महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने खेळलेली क्रिकेट खेळाडू आहे. 

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10602.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅडोना लुईस चिकोनी (१६ ऑगस्ट, इ.स. १९५८ - ) ही अमेरिकन गायिका, गीतलेखिका, अभिनेत्री आणि उद्योजक आहे.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10655.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅथ्यू विल्यम मेचेन (१५ फेब्रुवारी, इ.स. १९९१:ब्रायटन, ससेक्स, इंग्लंड - ) हा  स्कॉटलंडकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. इंग्लंडमध्ये जन्मलेल्या मेचेनच्या आईवडिलांपैकी एक स्कॉटलंडचे नागरिक असल्यामुळे याला स्कॉटलंडकडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळता येते. डावखुरा फलंदाज आहे आणि तो उजव्या हाताने ऑफ ब्रेक गोलंदाजी करतो.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10659.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅथ्यू व्हॅलब्वेना (फ्रेंच: Mathieu Valbuena;  २८ सप्टेंबर १९८४ (1984-09-28), ब्रूज, जिरोंद) हा एक फ्रेंच फुटबॉल खेळाडू आहे. २०१० सालापासून फ्रान्स राष्ट्रीय संघाचा भाग असलेला व्हॅलब्वेना २०१० व २०१४ फिफा विश्वचषक तसेच युएफा यूरो २०१२ ह्या स्पर्धांमध्ये फ्रान्ससाठी खेळला आहे. २००६ पासून व्हॅलब्वेना फ्रान्सच्या लीग १मधील ऑलिंपिक दे मार्सेल ह्या क्लबासाठी खेळत आहे.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10660.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅथ्यू विल्यम शॉर्ट (जन्म ८ नोव्हेंबर १९९५) हा ऑस्ट्रेलियन क्रिकेट खेळाडू आहे. तो राज्य स्तरावर व्हिक्टोरियाचे प्रतिनिधित्व करतो आणि बिग बॅश लीगमध्ये ॲडलेड स्ट्रायकर्सकडून खेळतो. यापूर्वी तो मेलबर्न रेनेगेड्सकडून खेळला होता.[१][२]

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10689.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+मॅनहॅटन हे अमेरिकेच्या कॅन्सस राज्यातील एक शहर आहे. हे शहर रायली काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र असून शहराचा विस्तार पॉटॉटोमी काउंटीमध्येही आहे. मॅनहॅटन कॅन्सस नदी आणि बिग ब्लू नदीच्या संगमावर वसले आहे. २०२० च्या जनगणनेनुसार, शहराची लोकसंख्या ५४,१०० इतकी होती. [५] [६]
+कॅन्सस स्टेट युनिव्हर्सिटी येथे स्थित आहे.
+मॅनहॅटन प्रादेशिक विमानतळ (MHK) शहराच्या पश्चिमेस ४ किलोमीटर (२ मैल) अंतरावर आहे. हा कॅन्ससमधील दुसरा सर्वात व्यस्त व्यावसायिक विमानतळ आहे. या विमानतळावर अमेरिकन एरलाइन्सची उपकंपनी अमेरिकन ईगलची विमानसेवा उपलब्ध आहे. येथून शिकागोच्या ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आणि डॅलस/फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळासाठी दररोज अनेक उड्डाणे आहेत. या शिवाय खाजगी विमानेही हा विमानतळ वापरतात.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_1069.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मंगळूर शहर दक्षिण विधानसभा मतदारसंघ कर्नाटक विधानसभेचा मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ  लोकसभा मतदारसंघात असून  जिल्ह्यात मोडतो.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10691.txt

@@ -0,0 +1 @@
+मॅनहॅटन प्रकल्प हा अमेरिकेने इंग्लंड व कॅनडाच्या मदतीने चालू केलेला संशोधन प्रकल्प होता. या प्रकल्पाद्वारे  दुसऱ्या महायुद्धादरम्यान पहिले अण्वस्त्र बनविण्यात आले. १९४२ ते १९४६ पर्य्ंत ह्या प्रकल्पात मेजर जनरल लेझली ग्रोव्ह्स संचालनाखाली संशोधन चालू होते. या प्रकल्पाचे अधिकृत नाव 'डेव्हलपमेंट ऑफ सब्स्टिट्यूट मटेरियल्स' (Development of Substitute Materials) असे होते. तर या प्रकल्पाशी संलग्न लष्करी प्रकल्पाचे नाव 'मॅनहॅटन डिस्ट्रिक्ट' (Manhattan District) हे होते. पण काळांतराने या प्रकल्पालाच मॅनहॅटन प्रकल्प म्हणले जाऊ लागले.

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10698.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील भागांची यादी
+
+मॅनीयरस हे स्टार ट्रेक:व्हॉयेजर मालिकेतील दुसऱ्या पर्वाचा, अकरावा भाग आहे आणि संपूर्ण मालिकेतील सत्तावीसवे भाग आहे..

dataset/scraper_7/batch_3/wiki_s7_10702.txt

@@ -0,0 +1,25 @@
+व्यवस्थापन शास्त्राची सुरुवात अलीकडच्या काळात एक स्वतंत्र्य अभ्यास तरी अभ्यास विषय म्हणून उदयास आली आहे. दीर्घकाळ अर्थशास्त्राचा एक भाग म्हणून मानला जात असे. औद्योगिक क्रांतीनंतर नव्याने झपाट्याने उभे राहिलेले कारखाने वेगाने उपलब्ध झाली. बदलती आर्थिक परिस्थिती आणि सामाजिक परिस्थिती अशा अनेक कारणाने उपलब्ध असलेले व्यवस्थापन विषयाचे ज्ञान अपुरे आहे त्रोटक आहे,असे स्पष्ट जाणवू लागले.अशा औद्योगिक वातावरणात व्यवस्थापनाची गरज भासू लागली. त्यातुन संकल्पना, तत्त्वे इतर ज्ञानशाखा यांच्या विचार प्रक्रियेतून व्यवस्थापनशास्त्र हा एक स्वतंत्र अभ्यास विषय म्हणून विकसित झाला.
+व्यवस्थापनात पाच घटकांचा समावेश आहे :
+" व्यवस्थापन लक्ष्ये आणि प्रभावीपणे प्राप्त करण्यासाठी लोकांकडून केलेल्या गोष्टी मिळवण्याची एक प्रक्रिया आहे. "व्यवस्थापन (किंवा व्यवस्थापकीय) हे  एक व्यवसाय, नफा मिळवणारी संघटना, नफा न मिळवणारी संघटना  किंवा सरकारी संघटना यांचे प्रशासकिय शास्त्र आहे. व्यवस्थापन संस्थेचे धोरण सेट आणि उपलब्ध संसाधने, अशा आर्थिक नैसर्गिक, तांत्रिक, आणि मानवी संसाधने म्हणून अर्ज माध्यमातून त्याच्या उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी त्याच्या कर्मचारी किंवा स्वयंसेवक प्रयत्नांमध्ये समन्वय साधत या कार्यक्रमांचा समावेश होतो. "व्यवस्थापन" ही संकल्पना  एक  लोक व्यवस्थापित संस्था संदर्भात असू शकते.
+व्यवस्थापन एक  शैक्षणिक शाखा देखिल आहे, ज्याचा  उद्देश सामाजिक संस्था आणि संस्थात्मक नेतृत्वचा अभ्यास आहे हे एक सामाजिक विज्ञान आहे. व्यवस्थापन महाविद्यालय आणि विद्यापीठ स्तरीय अभ्यास आहे; व्यवस्थापन व्यवसाय प्रशासन (M.B.A.) हे एक पदव्युत्तर शिक्षण आहे.
+व्यवस्थापन हा एक आधुनिक काळातील परवलीचा शब्द बनला आहे. प्रत्येक कृती ही व्यवस्थापना भोवती फिरत असते. इतरांना कडून काम करून घेण्याची कला म्हणजे व्यवस्थापन होय. व्यवस्थापन म्हणजे नियोजन करणे ,संघटन करणे ,समन्वय साधने ,प्रेरणा देणे व मार्गदर्शन करणे आणि नियंत्रण करणे होय. व्यवस्थापन ही एक सार्वत्रिक प्रकिया आहे.कोणतेही क्षेत्र असो सामाजिक ,राजकीय ,सांस्कृतिक व शैक्षणिक व इतर क्षेत्रांमध्ये व्यवस्थापनाला महत्त्व प्राप्त झाले आहे. प्रत्येक व्यक्तीला स्वतःच्या जीवनात व्यवस्थापन ��रावेच लागते. ती व्यक्ती अशिक्षित असो किवा सुशिक्षित असो व्यवस्थापन हे करावेच लागते. व्यवस्थापन ही सामुहिक कृती आहे.सातत्याने चालू राहते. व्यवस्थापन हे गतिमान व लवचिक असल्यामुळे एकाद्या वेळी केलेले व्यवस्थापन बदलू शकतो .
+बहुतेक संस्थांमध्ये तीन व्यवस्थापन स्तर असतात: प्रथम-स्तर, मध्यम-स्तर आणि उच्च-स्तरीय व्यवस्थापक.
+व्यवस्थापनाच्या वरच्या किंवा वरिष्ठ स्तरामध्ये संचालक मंडळ ( गैर-कार्यकारी संचालक , कार्यकारी संचालक आणि स्वतंत्र संचालकांसह ), अध्यक्ष, उपाध्यक्ष, मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि उच्च कार्यकारी अधिकारी यांचे इतर सदस्य असतात. वेगवेगळ्या संस्थांचे त्यांच्या सी-सूटमध्ये विविध सदस्य असतात, ज्यात मुख्य आर्थिक अधिकारी, मुख्य तंत्रज्ञान अधिकारी इत्यादींचा समावेश असू शकतो. संपूर्ण संस्थेच्या कार्यांचे नियंत्रण आणि देखरेख करण्यासाठी ते जबाबदार असतात.
+मध्य व्यवस्थापकात सामान्य व्यवस्थापक , शाखा व्यवस्थापक आणि विभाग व्यवस्थापक इत्यादींचा समावेश असू शकतो. हे धोरणांशी आणि शीर्ष व्यवस्थापनाच्या उद्दिष्टांशी सुसंगत संघटनात्मक योजना अंमलात आणण्यासाठी त्यांच्या भूमिकांवर भर देतात. हे चांगल्या कामगिरीच्या दिशेने खालच्या स्तरीय व्यवस्थापकांना मार्गदर्शन करतात.
+त्यांच्या कार्यांमध्ये पुढील बाबी समाविष्ट आहेत:
+खालच्या व्यवस्थापकांमध्ये पर्यवेक्षकांचा समावेश असतो. ते नियमित कर्मचाऱ्यांना नियंत्रित आणि निर्देशित करण्यावर भर देतात. ते सहसा कर्मचाऱ्यांची कामे सोपविणे, कर्मचाऱ्यांना दैनंदिन क्रियाकलापांवर मार्गदर्शन आणि पर्यवेक्षण करणे, उत्पादन आणि/किंवा सेवेची गुणवत्ता आणि प्रमाण सुनिश्चित करणे, कर्मचाऱ्यांना त्यांच्या कामावर शिफारशी आणि सूचना करणे आणि कर्मचाऱ्यांच्या चिंता दूर करणे यासाठी जबाबदार असतात.
+हे व्यवस्थापक पुढील कार्ये करतात:
+काही लोक व्यवस्थापन उशीरा-आधुनिक (उशीरा आधुनिकतेच्या अर्थाने) संकल्पना मानतात.  त्या अटींवर याचा पूर्व-आधुनिक इतिहास असू शकत नाही - केवळ हर्बिन्जर्स (जसे कारभारी). तथापि, इतर, प्राचीन सुमेरियन व्यापारी आणि प्राचीन इजिप्तच्या पिरॅमिड्स बिल्डरमध्ये व्यवस्थापनासारखे विचार ओळखतात. शतकानुशतके गुलाम-मालकांना एखाद्या निर्भर परंतु काहीवेळा असंवेदनशील किंवा पुनर्संचयित कामगारांचे शोषण / प्रेरणा देण्याच्या समस्येचा सामना करावा लागला परंतु बऱ्याच पूर्व-औद्योगिक उपक्रमांना त्यांचे लहान प्रमाण दिले गेले तरी त्यांनी व्यवस्थित व्यवस्थापनाच्या प्रश्नांचा सामना करण्यास भाग पाडले नाही. तथापि, हिंदू अंकांचा प्रसार आणि डबल-एन्ट्री बुक-कीपिंगचे संहिताकरण व्यवस्थापनाचे मूल्यांकन, नियोजन आणि नियंत्रण यासाठी साधने प्रदान करतात.
+सदस्यांना त्यांचे मतभेद व्यक्त करण्याचा आणि त्यामधील मतभेद सोडविण्याचा अधिकार असल्यास संघटना अधिक स्थिर असते.
+एखादी व्यक्ती एखादी संस्था सुरू करू शकते, "जेव्हा ती बऱ्याच लोकांच्या काळजीत राहिली असेल आणि ती टिकवून ठेवण्याची तीव्र इच्छा असेल तर ते टिकेल".
+एक कमकुवत व्यवस्थापक एखाद्या भक्कम व्यक्तीचे अनुसरण करू शकतो, परंतु दुबळा नसतो आणि अधिकार टिकवून ठेवू शकतो.
+प्रस्थापित संस्था बदलू इच्छित असलेल्या मॅनेजरने "पुरातन रीतिरिवाजांची किमान सावली तरी राखली पाहिजे".
+
+व्यवस्थापन ही कार्ये वापरून प्रभावीपणे आणि कार्यक्षमतेने संघटनात्मक उद्दीष्टे व उद्दीष्टे साधण्याची सतत प्रक्रिया असते.  
+हे व्यवस्थापकीय कार्ये मूळतः हेन्री फियोल यांनी पाच घटक म्हणून ओळखली; नियोजन, आयोजन, कर्मचारी, अग्रगण्य (दिग्दर्शन) आणि नियंत्रित करणे. आता सामान्यतः स्वीकारलेली चार व्यवस्थापकीय कार्ये आहेत. 
+व्यवस्थापनाचे चार मूलभूत कार्ये नियोजन, आयोजन, अग्रगण्य आणि नियंत्रित आहेत.
+नियोजन ही संघटनात्मक उद्दीष्टे स्थापित करणे आणि ती प्राप्त करण्यासाठी कृती करण्याचा एक मार्ग आहे. नियोजन टप्प्यात, व्यवस्थापक संघटनेला दिशा निश्चित करण्यासाठी सामरिक निर्णय घेतात.
+नियोजन टप्प्यात स्थापित उद्दीष्टे साध्य करण्यासाठी संसाधनांचे वितरण आणि कर्मचाऱ्यांना कार्ये सोपविणे हे आयोजन करण्याचा उद्देश आहे. अर्थसंकल्प आयोजित करण्यासाठी आणि कच्चा माल गोळा करण्यासाठी व्यवस्थापकांना वित्त आणि मानव संसाधन यासारख्या संस्थेच्या इतर विभागांसह कार्य करण्याची आवश्यकता असू शकते.
+अग्रगण्य मध्ये कर्मचारी प्रेरित करणे आणि संघटनात्मक उद्दीष्टे साध्य करण्यासाठी त्यांच्या वर्तनावर परिणाम करणे यांचा समावेश आहे. अग्रगण्य, कार्य करण्याऐवजी वैयक्तिक कर्मचारी, कार्यसंघ आणि गट यासारख्या लोकांचे व���यवस्थापन करण्यावर लक्ष केंद्रित करते. यशस्वी नेते असलेले व्यवस्थापक सहसा त्यांच्या कार्यक्षमतेसह कार्य करतात आणि त्यांच्या कार्यक्षमतेसह सर्वोत्कृष्ट कार्यप्रदर्शन करण्यासाठी कार्यसंघ सदस्यांना प्रोत्साहित करण्यासाठी, प्रेरित करण्यासाठी आणि प्रेरित करण्यासाठी परस्पर कौशल्यांचा वापर करतात.
+नियंत्रणे ही योजनेच्या अंमलबजावणीचे मूल्यांकन करण्याची आणि संघटनात्मक उद्दीष्ट गाठली आहे याची खात्री करण्यासाठी समायोजन करण्याची प्रक्रिया आहे. व्यवस्थापक कर्मचाऱ्यांवर नियंत्रण ठेवतात आणि नियंत्रणाच्या टप्प्यात त्यांच्या कामाच्या गुणवत्तेचे मूल्यांकन करतात. ते कर्मचाऱ्यांना अभिप्राय देतात, जे चांगले करतात त्याबद्दल सकारात्मक प्रतिक्रिया देतात आणि सुधारण्यासाठी सूचना देतात.
+हे चार व्यवस्थापकीय कार्ये खरोखर उच्च समाकलित केलेली आहेत आणि एक साखळी मानली जाऊ शकते जिथे प्रत्येक कार्य मागील फंक्शनवर तयार होते. ही कार्ये संघटनात्मक उद्दीष्टांची निर्मिती, अंमलबजावणी आणि साध्य करण्यासाठी एकत्र काम करतात.