Add files using upload-large-folder tool

Rani-Samyuktha/page_0012.txt

@@ -0,0 +1,17 @@
+జుట్టుఁ గూరుచుండి యుండిరి. కొంతవడికా శరీరము కదలెను. దానింగాంచి యొకఁడు. "అరే వీనిదెంత మొండిప్రాణము ? ముండవాడింత నదిలోఁబడి కొట్టుకొనివచ్చియు బ్రతికినాఁడే. "
+
+అత్తరి నీ సమూహమునకుఁ గొంచెము దూరముననుండిన మఱియొకఁడు దగ్గరకువచ్చి "ఏమీ : ప్రాణమున్నదా?” యని యడుగ నున్నదని వచించిరి. అంత నా సిపాయి.
+
+“ అట్లయిన మరల నెత్తుఁడు. నీటఁబారవైచివత్తము. " " చీ : దుర్మార్గుఁడా ! ప్రాణిని గాపాడిన నెట్టి మోక్షసుఖములు కల్గునో తెలియవా?" అని తక్కినవారు వచించిరి. అప్పుడు వారందఱకు నాయకుఁడుగానున్న వానికిని నా తురకకును ఈక్రింది సంభాషణ జరిగెను. 
+
+సిపాయి : ఇప్పుడెట్టి సౌఖ్యము కలిగినను, నీ వార్త సుల్తాను గారికిఁ దెలిసినపిదపఁ గలుగు సౌఖ్యము తరువాతనే ! 
+
+నాయకు : ఈ సంగతి సుల్తానుగారి కేల తెలియవలయును ? 
+
+సిపా : దొంగతనము. రంకుతనము, దాగునాయేమి ? 
+
+నాయ : ఏడిచినావులే! సేనాపతిగూడ నామాట జవదాటఁడు. ఈ వార్త సుల్తానుగారి కెఱుకఁబఱప వలదంటే తెలుపనే తెలుపఁడు. ఇఁక నీవంటవారలుండినసరి, 
+
+సిపా : నాబోటి వారలమాట నటుండనిమ్ము. సుల్తానుగారి యాజ్ఞలఁ బాలింతువా ? లేదా ? కాఫర్ కంటబడినటులైన దత్క్షణము వానిఁ జంపి వేయమనికదా వారియుత్తరువు. 
+
+నాయ : నీ యధిక ప్రసంగముఁ జాలించి యావలకు పో!

Rani-Samyuktha/page_0015.txt

@@ -0,0 +1,9 @@
+నని పల్కెను. అప్పుడింకొకఁడు ముందరికివచ్చి తక్కినవారితో " అరే! వీఁడు గొఱ్ఱెల కాపరికదా ! వీని నెటులైన లోఁబఱచుకొని యుంచుకొంటిమా మాంసము దొఱకక చచ్చిపోవుచున్న మనకీ దేశమునఁ గావలసినంత పలలము పుష్కలముగ లభింప గలదు." అన నందఱు నియ్యకొని గొఱ్ఱెలకాపరితో నిట్లు మాటలాడసాగిరి. 
+
+సిపా : అరే నీవు మా వద్దనుండి రోజుకు మాకుఁగావలసినన్నిమేకలఁ దెచ్చియిచ్చెదవా? 
+
+కాప : మీకు గొఱ్ఱెలతో నేమిపని? పాలకొఱకేకదా ? 
+
+సిపా : పాలెవరికిఁ గావలయును . వాఁటి మాంసముకొఱకు. దినమున కిరువది ముప్పది గొఱ్ఱెలనిచ్చితివా యొక్కొక్క దానికి నాలుగైదు వరహాలవంతున నిచ్చెదము.
+
+సిపాయిలట్లు వచించిన వెంటనే జీవహింస యనినఁ గంటగించు కొనునట్టి యా యుత్తమ బ్రాహ్మణుఁడు చింతాక్రాంతుడై “హా! పవిత్రవంతమగు నార్యావర్తమున కెంత గతిపట్టినది. ఇదివరకు జరుగుచున్న వామమార్గులయల్లరులకే పడలేకయుండ నిప్పుడీ దుష్టులుగూడ ప్రాప్తించినారు. హా ! నోరులేని దనంపుమృగముల ఖండించి వానిపలలమునా వీరలు దినగోరుట ! ఇంతకన్న దమలో గొందఱి వధించియేల భక్షింపరాదు? ఇప్పుడు వీరివాక్యములకు సమ్మతించకున్న నన్నిక్కడనే కడఁదేర్తురు. దైవమా ! ఈ కఠినాత్ముల హృదయముల వజ్రములతో నిర్మించితివా ఏమి? లేకున్న వీరలకట్టి దుర్వాంఛ

Rani-Samyuktha/page_0020.txt

@@ -0,0 +1 @@
+యభిషేకార్ఘ్యపాద్య నైవేద్యాది క్రియలఁ గ్రమముగ నొనర్చుచునే యుండెను. మఱియు గుడ్లగూబలు మొదలగుఁ బక్షులును దమశక్త్యానుసారముగ నుడుతబత్తిఁ జేయుచుండెను, గాలి గోపురము సగముకూలి దివాంధములకును గొండచిలువకును నావాసమై వాటియారావములతో నిండియుండెను. ప్రాకారపు గోడలన్నియు నెక్కడివక్కడ కూలి నేలతోఁ జదరమగు చుండెను. గుడివెలుపటి భాగమున ననగా బ్రాకారపు లోపలి భాగమున నున్న గుళ్ళన్నియుఁ బసులకాపరుల జంతువులు వైచిన పెంటలతో రోతగలుగఁజేయుచుండెను. కొండంతయు నిట్లు పాడుపడి ఉన్నను మధ్యనున్న కాళికాలయము మాత్రము శక్తిపూజాధురంధరులగు వామమార్గ మతస్థులవలన జాగరూకత తోడఁ గాపాడఁబడుచుండెను. గజినీచే మొండిగఁ జేయఁబడిన దేవీవిగ్రహమునకు వెండికన్నులు మొదలగునవి యలంకరించి శిధిలములైన గోడల బాగుపఱచుకొని ద్వారమొకదాని నేర్పఱచుకొని యందుపూజలు యధావిధిగఁ జేసికొనుచుండిరి. మఱియుఁగొండపైనున్న సగము పడిపోయిన గదులకుఁ బాషండులగు బైరాగులు కొందరప్పుడప్పుడు దర్శన మిచ్చుచుందురు. కొండదరికేగిన గంజాయి యొక్కయుఁ గబ్బిలపుఁ బెంటల యొక్కయు మురికికంపుతక్క వేరొండు శుభ్రమగు వాయువు లేని కారణమున సజ్జనులగు వారలచటి కేగుట మానివేసిరి. అట్టి యా పాడుపడిన మెట్లమీఁదుగ నొకనాఁటి సాయంకాల మాఱు ఘంటలవేళ బాటసారి యొకఁడు కొండపైకేగి యచటి స్థల

Rani-Samyuktha/page_0027.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+నాలుగవ ప్రకరణము</p>
+
+నేక సంవత్సరములకు పూర్వ మార్యచక్రవర్తియగు యుధిష్ఠిరుని కాలమున నిర్మింపబడి యింద్రప్రస్థమను ప్రసిద్ధనామంబున బ్రఖ్యాతిగాంచి యేడెనిమిదివందల సంవత్సరముల క్రిందటివరకు నా యార్యచక్రవర్తుల స్వాధీనమందేయుండి తదనంతరము
+మ్లేచ్చ సుల్తానుల పాలఁబడిన డిల్లీనగరమగూర్చి మీరందఱు వినియేయుందురు. మహోన్నతములగు సౌదప్రాకార సంచయములచేతను, నతివిశాల మనోహరములగు నుద్యానవన వాటికల చేతను, వినుతికెక్కి క్రీస్తుశకము పదునెనిమిదవ శతాబ్దాంతము వరకు జక్రవర్తులకే వాసభూమియగుచు వచ్చిన ఢిల్లీనిగూర్చి వేరుగ వచింపనేల? ఈ నగరముయొక్క దక్షిణదిశనుండి మధురాపురమునకొక గొప్ప రాదారిబాట నిర్మింపబడియున్నది. ఈ దారి పట్టణము వెలుపట మూడు మైళ్లదూరమున ఢిల్లీని జుట్టుకొని

Rani-Samyuktha/page_0052.txt

@@ -0,0 +1 @@
+యక్కడనుండి క్రింది యంతస్థునకు దిగసాగిరి. ఈ క్రింది నికేతనము సంయుక్త ధరించునట్టి యమూల్యములగు వస్త్రాభరణ మందనములు గలిగి పై ప్రాసాదమున కెంతమాత్రము దీసిపోవకుండెను. అందుఁబ్రవేశింపకయే వారిద్దఱు దానికింది యంతస్థునకు దిగనారంభించిరి. ఇది సంయుక్త దేహపరిశ్రమఁ జేయునట్టిగది. ఎల్లప్పుడు ధరించునట్టి వస్త్రములుగాక యస్త్రవిద్య నలవరచుకొను తరి బ్రత్యేకముగ దాల్చునట్టి యుడుపు లనేకము లక్కడక్కడ వ్రేలాడు చుండెను. గోడలకొక వైపునఁ దళతళలాడు గత్తులును మఱియొక వైపున బందూకులు మొదలగునవి తగిలించి యుంచిరి. మొదట బేర్కొన్న ప్రాసాదమునకుంబలె దీని ముందు నొక విశాలమగు బహిరంగ ప్రదేశము గలదు. సంయుక్త దన చెలితో నందుఁ బ్రవేశించి వయ్యాళికేగునప్పుడు మామూలుగ ధరించునట్టి చేతికత్తినొక దానిఁగైకొని క్రింద యంతస్థునకు దిగసాగెను. ఈ క్రింది యంతస్థు సంయుక్త విద్యాభ్యాస మొనరించుకొను హర్మ్యము, వరుసలుగ దీర్పబడి బీరువాలు లెక్కింపనలవికాని గ్రంథరాజములఁ గూడుకొని యుండెను. సంయుక్త పుస్తకాగారముఁ బ్రవేశింపకయే దాని క్రింది యంతస్థునకు దిగి యట నిద్రాపరవశలై యున్న దాసీనికరంబుల కెఱుకరాకుండ మెల్లన నడుగు లిడుచు గ్రిందికిదిగి యటనుండి తోటలోనికిఁ బోవు తలుపు దెఱచుకొని వనములోని కేగి విరియఁబూచిన వెన్నెలలో మఱింత మనోహరములుగ నున్న బొండుమల్లియల విలా

Rani-Samyuktha/page_0060.txt

@@ -0,0 +1 @@
+లెక్కడికైనఁ బోవుట చూచితిరా?" యని యచటి కావలి వారల నడుగ "అమ్మలారా రాత్రంతయు నిదే ప్రకారము గాచుకొనియున్నాము. మాకెవ్వరు గాన్పించలేదని" వచింప నందఱు సంభ్రమాక్రాంత హృదయులై వేవేగ నంతఃపురమున కేగి రాణికాసమాచార మెఱిఁగించిరి. ఆమెయుఁ దల్లడమంది లేచిపోయి జయచంద్రునకు విన్నవించ భయాకులుఁడై యేమి చేయుటకును గాలుసేతులాడక కోట నాల్గుమూలల వెదకించియు గార్యముగానక భటులఁ గొందఱ నన్నికడల పురము లోపల వెలుపల రోయఁబంచి.. యాందోళనమున సుండెను. రాణివాస మంతయు నల్లకల్లోల మగుచుండెను. ఈ సమాచార మప్పుడే నగరమంతట వ్యాపింపఁ బౌరజనంబు లెల్లరుసు విచారపడ సాగిరి. పట్టణమందలి జనంబు కెల్లరు నామె సుగుణములకును, విద్యకుసు, జక్కఁదనమునకును నావాసమని వేనోళ్ళ శ్లాఘింపు చుందురు. మఱియుఁ గాన్యకుబ్జమున రూపొంది వెలసిన లక్ష్మి యని భావించుచుందురు. పౌరులెల్లరు దమ స్వంతబిడ్డలు పోయినట్లు విలపింపసాగిరి. ఇక రాణియొక్క యవస్థ నేమని చెప్పనగు ! జయచంద్రు డించుక ధైర్యవంతు డగుటచే మంజరియు లేనందున వారిద్దరు గలిసి యెక్కడికో పోయియుందురనియు, నిరువురు గలసియున్నంతవరకు వారి కేయిక్కట్టులు సంభవింపవనియు నెంచుకొనుచుఁ గంటికి మంటికి నేకధారగా విలఫించుచున్న రాణినోదార్చి కొలువు కూటమునకేగి చారు లనేకుల నన్నిదిక్కుల వెతకఁబంపి పురమునం దంతట సంయుక్తను

Rani-Samyuktha/page_0067.txt

@@ -0,0 +1 @@
+లేదు. మనోహరా ! నీ యుత్సంగంబుస వసించు భాగ్యము దౌర్భాగ్యురాలనగుట నాకులేకపోయినది. పరమేశ్వర ! ఎన్ని జన్మములకైనను నీ హృదయనాథుడగు పృధ్వీరాజునే ప్రాణ కాంతునిగా నొనర్పు " మని తనవారి నందఱిఁ దలంచుకొని యొక్క పర్యాయమేడ్చి చేయునదిలేక నిరాధారయై వ్వాఘ్రముల మధ్యఁ జిక్కిన లేడివడువునఁ బడియుండెను, పురోహితుఁ డాదిగాఁగల తక్కిన నలుపురు తమతమ పూజాకార్యముల నెరవేర్పఁదొడగిరి. పురోహితుఁ డెఱ్ఱని పుష్పములతోడను, నక్షత్రములతోడను, మంత్రముల జపించుచు విగ్రహమునకుఁ బూజసేయుచుండెను. వేరొకండు రెండుమూడు బిందెల యన్నమును గుమ్మరించిదానిలో నెఱ్ఱని రంగుఁబోసి కలుపుచుండెను. ఇంకొకఁడు శక్తియెదుట నుండు గుండములో హీనవస్తువుల తుచ్ఛములగు మంత్రములఁ బఠింపుచు వ్రేల్చుచుండెను, ఆంత నర్థరాత్రము గావచ్చినందునఁ జేయవలసిన కార్యము లన్నియు జేసి యిరువురా కన్నియను లేపియెదుటకుఁ గొనివచ్చి నిలువఁబెట్టి యొరగిపడకుండఁ బట్టుకొనియుండిరి. నిర్జీవ ప్రతిమవలె నా కన్నియ నిలచియుండెను. ఒకడు శంఖముబూరించుచు గంట వాయించుచుండెను. పురోహితుండతి తీక్షణమగు గత్తినొకదానిం గైకొని మంత్రోచ్చారణము సలుపుచు నామె శిరంబుఁ దెగవ్రేయ సిద్ధమై యుండెను. అట్టి మహోపద్రవమగు సమయంబున తేజశ్ళాలియగు యౌవనవంతుఁ డొకఁ డతిత్వరిత గమనంబున గుడితలుపులు గుభాలున నెట్టుకొనివచ్చి తలదెగ వ్రేయుటకు

Rani-Samyuktha/page_0071.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+పదియవ ప్రకరణము</p>
+
+టులా రాజపురుషుండు డేరాయందు దిగవిడిచి చనుటతోడనే సంయుక్త యట నమర్పఁబడియున్న నొకపాన్పుమీద గూరుచుండి తనకిక్కట్టులు సంభవించుటయు వానినన్నిటిఁ గడచి బయటపడుటయు మొదలుగాఁగల తలంపులు మనస్సునకురాఁ గొంతసేపటి వరకు నేమేమొ యాలోచించు కొనుచు నలసి యున్నది గావునఁ బ్రత్యూషవాయువులు మేనుసోకుచుండ సుమా రైదున్నర గంటవేళ నించుక నిద్రఁగూర్కెను. వెంటనే మంజరి చనుదెంచి తన పార్శ్వమున గూరుచుండినట్లొక కలగని “హా! మంజరీ ఎన్నిదినములకు నిన్నుఁ జూడఁగంటినే" యని పలవరించుచు మంచముపై లేచి కూరుచుండెను. అట్లు లేచి కనులుదెఱచి వీక్షించిన తోడనే యా కన్యకుఁ గలిగిన సంతోషమేమని చెప్పుదును? నిజముగ మంజరివచ్చి తన

Rani-Samyuktha/page_0083.txt

@@ -0,0 +1 @@
+సంతోషమునఁ బరుగెత్తుకొని వచ్చుచుండిరి. ఈ లోపల నిట సంయుక్త సవారిదిగి మొదటిద్వారము గడచి రెండవద్వారము సమీపించుచుండెను. అప్పుడందఱు నొక్క పర్యాయముగ జనుదెంచి సంయుక్తం కౌగిలించుకొని గొల్లుమనసాగిరి. కొంతసేపటి కా సంరంభమణగి పట్టరాని సంతోషమున నానంద బాష్పములు రాలుచుండ నందరు నంతఃపురము జేరిరి. రాజ దంపతులు మహోల్లాసంబునఁ బరవశత్వమందుచు గొంతసేపటి వరకు గూతును గౌగిలించుకొనియే యుండి ముంగురులు దిద్దుచు " అమ్మా | తిరిగివచ్చి మా కండ్లయెదుటబడి మమ్మందఱ బ్రతికించితివా? తల్లీ ఇన్ని దినంబులు మమ్మెడబాసి యొంటరిగ నెటులుంటివి"వని యడుగ "దల్లిదండ్రులారా ! ముందు మంజరి మన్నింపుడు. మంజరి మూలమునే మిమ్మెల్లర మరలఁ గాంచు భాగ్యము గల్గినదని తమవృత్తాంత మంతయు నెఱుంగింప మితిలేని ప్రేమంబున నామెం దగ్గరకుతీసుకొని మంజరీ! నీ సాహసకార్యములకు మేమేమని పొగడువారము. ఆపత్కాలంబునకు మిత్రుడనుమాట నీవె సార్థక పరచితివి . నా ముద్దుకూనను రక్షించి మమ్మెల్లర బ్రతికించితివి ! మీ నెయ్యమును సార్థకము గావించుకొంటివి. భూమిపై బతికినంతకాలము మీ కట్టి స్నేహమే వర్ధిల్లుగాకని పలువిధంబుల నుతించి వెంటవచ్చిన దక్కినవారల కుపచారములొనర్ప తమ పరిచారికా జనంబుల నియోగించిరి. ఇట్లు కొంతవడి నిష్టగోష్ఠీ వినోదముల గడపి యనంతరము మృష్టాహారముల భుజించి యందఱు

Rani-Samyuktha/page_0084.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+నొక్క స్థలమందే శయనించిరి. అదివరకు గంటినిండ విద్రలేనందున నందఱు హాయిగ నిదురింపసాగిరి. కాని సంయుక్త వెంటవచ్చిన నిపుణిక యనునది మేలుకొనియుండి రాజకొమారికం గనిపెట్టియుండెను. సంయుక్తయుఁ బరున్నను నిద్ర రానందున దన మంచముపై లేచికూర్చుండి తమ కట సహాయపడిన మహత్ముని దిరిగి సందర్శించు భాగ్యము గలుగకపోయెనే యని చింతించుచు, బ్రక్క పైనుండిలేచి ఇటునటు సంచరించుచు మరల బాన్పుజేరి పవళించి వెండియు లేచి తిరుగుచు నాందోళమున నుండెను. ఈ విధమంతయు గాంచుచున్న నిపుణిక లేచి రాజపుత్రికను సమీపించి " అమ్మా! నీ వింకను మేలుకొనియే యున్నావా?" అందులకు సంయుక్త “అవును నా కింకను నిదుర రాలేదు." ఇటు రమ్మని తనదగ్గరకు బిలచెను, అప్పుడు వారిట్లు సంభాషింప మొదలిడిరి.
+
+నిపు : అమ్మా ! ఇంతవరకు నే మాలోచించుచుంటివి? 
+
+సంయు ; ఏమియులేదు. నిద్రవచ్చునేమోయని యిటునటులదిరుగుచున్నాను. అంతియేగాక మమ్ము ఘోర విపత్సముద్రమునుండి దరిజేర్చిన యా పరోపకారపారణుని గన్నులార గాంచుటకైనను వీలుకలుగక పోయెగదా యను చింత నా మనంబున దృఢముగ నాటుకొని యున్నది. తుదకా యుత్తముని పేరైన విననోచుకోనైతి గదా!

Rani-Samyuktha/page_0103.txt

@@ -0,0 +1 @@
+సంయుక్త సభలోని వారల నెవ్వరి లక్ష్యపెట్టక త్వరితగతినా శిలావిగ్రహముకడకేగి దానికంఠమున పుష్పహారము వైచెను. చెంతనున్నవారు కళవళమందసాగిరి. రాజకుమారులు విషణ్ణులై తమ చోటులఁబాసి లేవసాగిరి. ఎక్కడికేగునో యని చూచుచు కూర్చున్న జయచంద్రున కా వార్త తెలిసినతోడనే మధ్యందిన మార్తాండునింబోలె రోషభీషణాకారుఁడై సంయుక్తను లోపలికిఁ గొనిపొండని పరిచారికలకు దెలియబఱచి తాను రాణీసమేతుడై యంతఃపురమున కరిగెను. ఆశాభంగమగుటచేఁ దక్కిన రాజులును దమతమ నివాసముల కేగిరి,

Rani-Samyuktha/page_0104.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+పదునేనవ ప్రకరణము</p>
+
+న్యాకుబ్జనగరమందలి వృత్తాంతము లటులుంచి యించుక డిల్లీని గూర్చి విచారింతము. చౌహానవంశస్థుఁడగు పృధ్వీరాజాపురమును బాలించుచుండెనని యిదివరకే తెలిపియుంటిమిగదా! ఇత డార్యమతావలంబకుఁడును, న్యాయపరిపాలకుడును, బుద్దిశాలియు, నతిభోగశాలియునై రాజ్యమేలుచుండెను. ఇతఁడార్యమతమువాఁ డగుటచే సమస్తకులములవారిని వారివారి యోగ్యతానుసారము మన్నించుచువచ్చెను. అందులకు నిదర్శనముగ మనకధా సందర్భమున వచ్చువా రినిరువుర వక్కాణించెదను. ఈశ్వరభట్టను నతఁడు జైనమతస్థుడు. ఇతడు త్రివిష్టపము నుండి చనుదెంచి రాజు నాశ్రయించి మొదట నొకచిన్న యధికారిగనుండి క్రమముగ యుక్తిచాతుర్యములవలన నొకముఖ్యాధికారి యయ్యెను. గొప్పయధికారము చేకూరి నదిమొదలు

Rani-Samyuktha/page_0129.txt

@@ -0,0 +1 @@
+కమితమగు ప్రేమయు, భక్తియు గలదు. జయచంద్రుడు సహిత మితని విద్యానైపుణ్యమునకు మెచ్చి యందఱకన్న నెక్కుడుగ గౌరవించుచుండును. ప్రధానమంత్రికి నితనికి నమితస్నేహము. దేవశర్మ మున్ముందు వినయశీలుని మందిరమునకేగ నతడును గాంచినంతనే లేచివచ్చి యాలింగన మొనరించుకొని లోనికిఁ గొంపోయి కూరుచుండబెట్టుకొని యాదరణ పూర్వకముగ క్షేమసమాచారము అడిగి తెలుసుకొని కొంతతడవునకు "దేవశర్మా ! నీ వింత కాలమైనను రాకుండుట వలన నా కేమేమో యాలోచనలు పోయినవి. నిన్ను సురక్షితముగ మఱల నా కగపఱచి నందుల దైవము కనేకవందనములు. నీ వేయే స్థలములం దింతకాలము వరకుఁ గ్రుమ్మరుచుంటి" వన నా వృత్తాంతమంతయు నిపుడు చెప్పుటగాదు. సావకాశముగ దెలిపెదను. నగరమందలి విశేషములేమి? సంయుక్త బాగుగనున్నదా యని దేవశర్మ యడిగెను. అంత వినయశీలుడు "రాజ్యమందలి వృత్తాంతము లన్నియుఁ బెద్ద భారతముగ నున్నవి. నీవు పోయిన తరువాత నీశ్వరభట్టను నతఁడొకడు ఢిల్లీనుండివచ్చి మన జయచంద్రుని దయకుఁ బాత్రుఁడై దుష్ట ద్వయముతో గలసి యనేక దుష్కార్యములు గావింపు చున్నాడు. వారు మువ్వురు గలసి చేయుచున్న కుతంత్రము లిట్టివని వచింపజాలను. నేనేమి చేయుదును. జయచంద్రుడును వారి స్తోత్రపాఠముల కుబ్బిపోయి వారి యిష్టానుసారమే నడచు కొనునుగాని నా మాటఁ బాటింపఁడు. ఏవోపూర్వకాలపు వాడను

Rani-Samyuktha/page_0131.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+క్షేమసమాచార మడిగి కూరుచుండ నియోగించెసు, అత్తరి వినయశీలుండు దేవశర్మతో " ఈ కంచుకి మనకు బరమాప్తుడు ఇతఁడు పైకి దుష్టత్రయమునకు మిత్రుడుగనుండి వారి సమాచారములన్నియు నాకుఁ దెల్పుచుండును.” అని కంచుకివంకఁ దిరిగి " నేఁడేమైన నూత్న వృత్తాంతములున్నవా ! నీ వెప్పుడును రానీయకాలమున వచ్చితి " వన "మహాప్రభో ! వారు చివరకు జయచంద్రునకే మోసము గావింపఁ బూనుకొన్నారు. ఇంకేమున్నది? వారు సంయుక్తా దేవినిం జంపు ప్రయత్నములు చేయుచున్నారు." అని కంచుకి పలుక " ఎట్లు ! సంయుక్త నే ! హా ! నాప్రాణములుండ నా ముద్దు బిడ్డ కట్టి యపాయము రానిత్తునా? యని దేవశర్మ ధీరముగ వక్కాణించెను. అంత నా సంగతులేమో వివరముగ వచింపుమన గంచుకి యిట్లనియె --
+
+“కడచినరాత్రియం దాదుష్టులు మువ్వురు నొక రహస్యంపుఁ జోటఁజేరి మూడుగంటలసేపు సంయుక్తను గడ దేర్చు పన్నుగడలు పన్నుకొని యెవరిండ్లకు వారు వెడలిపోయిరి. ఈశ్వరభట్టు తెల్లవారినతోడనే నన్ను వెంటగొని సంయుక్త యుండు నతఃపుర మందిరములోనికిఁ జని ద్వారముకడ నన్నుంచి తాను లోపలికరిగెను. నేనును వానికి దెలియకుండ వెంటనేపోయి తలుపుచాటున దాగుకొనియుంటిని. సంయుక్త యొంటరిగ నొక సోఫాపైఁ గూరుచుండియుండెను. భట్టుగా రామెనుగాంచినంతనే సాగిలఁబడి నమస్కారము చేసెను. అత్తరి సంయుక్త

Rani-Samyuktha/page_0136.txt

@@ -0,0 +1 @@
+నీయవలదు. అటు లొనర్చితివా నీ ప్రాణములు నీవి కా " వన " మహాప్రభో ! ఏలినవారియాజ్ఞకు భిన్నముగా నడచుకొందునా? యని సమ్మతించెను, పండ్రెండు గంటలగుడు సంయుక్త మేడ మీదనుండి బండివచ్చి సిద్ధముగనుండుట దెలుసుకొని తానిదివర కేర్పరచుకొని యుంచుకొన్న రహస్యమార్గమునఁ జనుదెంచి బండికడ నిలచెను. నిలచిన వెంటనే భట్టుగారుచూచి నమస్కరించి లోపల నొకప్రక్క నాసీనంజేసి మిత్రులను సూతుని స్థలమున గూరుచుండజేసి దీపములఁ దీయించి తానును లోపల నొకవైపునఁ గూరుచుండి బండిని మధురాపురము దారిబోనియ్య నాజ్ఞాపించెను. మైలుదూర మరిగినపిదప దానొక వస్తువు నింటికడ మఱచి వచ్చితిననియు నొకనిమిషములో దానిఁజేకొని వచ్చెద ననియు సంయుక్తకుజెప్పి బండిని మెల్లగ బోనిచ్చు చుండుమని సూతునకాజ్ఞాపించి తాను వెనుకకు మరలిపోయెను. భట్టుగారు చనిన పిమ్మట మఱియొక మైలు వరకు బండినిబోనిచ్చి యప్పటికి నతఁడు తిరిగి రానందునఁ దన ప్రక్కనున్నవారి " ఏమి !మీ యజమానుఁడు గారింకనురాలేదని" సూతుఁడడుగ నా యిద్దఱు రహస్యముగ " భట్టుగారికరారు. నీవు త్వరితముగ బండి నింకొక మైలుదూరము పోనిమ్ము. మనమీ బండియందలి కన్నియను జంపవలయు " నన సూతుండు దనలో “ఔరా ! దుర్మార్గులారా : మీయూహ" యని భట్టుగారు తప్పించుకొని పోయి నందులకు లోలోపల నొచ్చుకొనుచు ముందేగిన నేమగునో యనుతలంపున దానక్కడ దిగవలయునని వారితోఁజెప్పి దిగి

Rani-Samyuktha/page_0138.txt

@@ -0,0 +1 @@
+మొదలగువారు చేయుచున్న కుట్రలు తెలిసినవి. వీరలు నిన్ను వధింప గొంపోవుచున్నారను వార్తవిని సూతుని వేషమూని వచ్చితిని. అమ్మా ! దుర్మార్గులు వచించు కల్లమాటలకులోనై యతఃపురమువిడచి యొంటరిగ నిట్లురానగునా? నేను సమయమునకు వచ్చియుండ నిన్ను రక్షింపగలిగితి. లేకున్న నీవేమగుదు" వన నాశ్చర్యకలితయై యా దుష్టుఁడగు భట్టుపన్నిన పన్నుగడకు విస్మయమందుచు మహాత్మా ! చక్రవర్తిపైఁగల మోహమున నిట్టికార్యముంజేయఁ బాల్పడితిని. ఆదియుంగాక చక్రవర్తికడకు మీరుకొనిపోయిన లేఖను దెచ్చి యీశ్వరభట్టు నాకు గనుబఱచుటవలన రూఢియని నమ్మి మోసపోయితివి . మీరు కైకొనిపోయినలేఖ యా దురాత్మునికడ కెట్లు వచ్చినది? అని సంయుక్త యడుగ దానిసమాచారము సావకాశముగ దెలిపెద గాని నీ విఁక ముందెన్నటికి నిట్లురాకుము. ఈశ్వరభట్టు నీతో మాటలాడిన సంగతులన్నియు వానికడనుండు కంచుకివలన వినియున్నాను. వాఁడుచెప్పినదంతయు వట్టియబద్ధము, చక్రవర్తి రేపో మాపో యుద్ధమునకు రానున్నాఁడట ఘోరసంగ్రామంబు జరుగనున్నది. పురుషవేషమూని నీవాచక్రవర్తి సేనకు దోడ్పడుచు సంగరమున నీ మనోకాంతుండు మెచ్చుకొను కార్య మే దైన సలిపితివా యతఁడు నిన్ను ఢిల్లీకి గొనిపోవును. నేను మరల ఢిల్లీ కేతెంచి నీ మవోవాంఛితంబు నెరవేర్చెదను. నేను వచ్చువరకు నీవృత్తాంత మెవరికిఁ దెలియ పఱచవలదు." అని బోధించి మరల నా బండియందే కూరుచుండ బెట్టుకొని యామె నంతఃపురముఁ జేర్చి తాను వెడలిపోయెను,

Rani-Samyuktha/page_0143.txt

@@ -0,0 +1 @@
+నదియే సూచీవ్యూహము. తాము చనుచున్న మార్గమున కెదురుగ పిరంగులు మొదలగునవి పెట్టించియుండుట తెలిసికొని మహా మాయుడనువానికిఁ గొంతసేననిచ్చి సర్పవ్యూహమున వాని నాసనము గావింపఁ బంపెను. వైరుల కెరుకలేకుండ నేలపై బరుండి ప్రాకిపోయి పట్టుకొనుటే సర్పప్యూహమున ముట్టడించు టందురు. ఇట్లు మూఁడు ప్రక్కలకు మువ్వుర నంపి మిగిలిన సేనను వజ్రవ్యూహము క్రిందమార్చి నడిపించుకొనుచు నాతతాయి దక్షిణముదాకఁ జను దెంచు చుండెను. వీరందఱకు వెనుక నిపుణులగు సేనానులు కొందఱు సేనతోఁ జుట్టుగొలువ జక్రవర్తి పోవుచుండెను. అత్తరి బ్రభాత కాలమున నారుగంటలైనను సేనల పాదఘట్టనముల వలన లేచిన ధూళి యంతయు నుదయింపబోవు సూర్యునిగప్పి ప్రొద్దుదెలియకుండ జేయుచుండెను. అట్టి తరుణమున నా తతాయి వలన నేర్పఱుపబడిన నాలుగుసేనలు నొక్క పర్యాయముగఁ బ్రచండుని దాకి బందూకుల మ్రోయించిరి. శత్రువులు కంటబడిన వెంటనే ప్రచండుని సేనాభటులును సాహస ధైర్యములతోఁ బోరాడ దొడగిరి. ఒండొరుల బందూకుల ప్రయోగము లవలన ననేకులు భటులు గూలుచుండిరి. ప్రచుండుని నేన సార్వభౌమ వాహిని కంటె నెన్ని యో రెట్లు చిన్న దయ్యుఁ జక్రవర్తి మొదలగువారు సహితము మెచ్చుకొనునట్లు రణము సేయుచుండెను. ఈ గతి పగలు పదిగంటల పర్యంతము సందీక పెనంగు చుండెగాని యెంతటికిఁ దఱుగక తండ తండములుగనున్న వైరిసేనలం

Rani-Samyuktha/page_0152.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+ఇరువదిరెండవ ప్రకరణము</p>
+
+చండుని నోడించిన మరుసటి దినమునఁ దెల్లవారినతోడనే చక్రవర్తి నానతి నాతతాయి తమసైన్యమును గన్యాకుబ్జము ముట్టడింప నడిపించెను. ప్రచండుని పరాజయంబువిని జయచంద్రుఁ డత్యంత రోషమూని చక్రవర్తిం జంపిగాని రణము మానఁగూడదని తన సేనాపతులఁ బురిగొల్పు చుండెను. వినయశీలుండు చక్రవర్తితో సంధి గావింప ననేక ప్రయత్నములు సలిపెఁగాని యవన్నియు నిష్ఫలములై నందునఁ దాను గయ్యమున సంబంధము గలుగజేసుకొనక దూరముగనుండి సమయము వచ్చిన రాజునకుఁదోడ్పడ దలఁపూని యుండెను. చక్రవర్తి నగరమున కెనిమిది మైళ్ల దూరమున డేరాలు వేయించి సేనను విడియింపఁజేసి దాని మూఁడు భాగములుగ విభజించి యందొక భాగమునకు గంకటుఁబతిని జేసి తూర్పు దిశయందలి ద్వారమును

Rani-Samyuktha/page_0171.txt

@@ -0,0 +1 @@
+నున్నదో వచింపు" మని దీనముగ వేడుకొనుచున్న చక్రవర్తి యవస్థనంతయు గాంచి కమలాకరుఁ డేమియుఁ జేయఁజాలక యూరక నిలచియుండెను. అత్తరిఁ జక్రవర్తి యుస్సురని నిట్టూర్పులు విడచుచు “హా ! మనోహరిణీ ! నన్నిట్టి బెట్టిదములకుఁ బాలుచేసి నీ వెచటి కేగితివి? ఇంత యవస్థపడు నన్నుఁ గాంచిన నీకు భయము గలుగదా? నా సహృదయస్థురాలవైన నాటినుండియుఁ దిన్నగ నిద్రాహారంబులుగూడ లేవు. రమ్మా ! ఏల జాలముఁ జేసెద" వని యొక సోఫాకుఁ జేరగిలంబడి కనులు మూసుకొనియుండఁ గమలాకరుండు చెంతకేగి యతని శరీరము నిమురుచు " రాజచంద్రా! లెమ్ము ! ఇట్టి దీనాలాపంబు లాడుట నీవంటి ధీరులకుఁ దగునా?" యన స్పర్శసౌఖ్యము నంది చక్రవర్తి దిగ్గునలేచి చెంత గమలాకరుఁడు దక్క పరులెవ్వరు లేకుండుటఁ జూచి విషణ్ణుడై కమలాకరా ! నీ కరస్పర్శనంబున నమితమగు నానందము గలిగినది. ఆహా ! నీహస్త మెంత మృదువుగనున్నది. ఇటుర " మ్మని చేరువఁ గూరు చుండబెట్టుకొని యేమేమో వచింపుచుండ నూకొట్టుచు “నయ్యో! నా యుపాధ్యాయుఁ డేతెంచి యితని మనోరధ మెప్పుడు దీర్చునోగదా” యని కమలాకరుండు తలవోయుచుండెను. ఇట్లు చక్రవర్తి చింతాకులుడై యుండ రెండురాత్రులు గడచెను. మూడవనాడు తెల్లవారి యేడుగంట లగునప్పటికి గమలాకరుండు నిదురలేచి ప్రాతఃకాల కృత్యముల నెరవేర్చుకొని చక్రవర్తి యప్పటి కింకను లేవనందున దా నొంటరిగ బయటికేతెంచెను.

Rani-Samyuktha/page_0176.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+ఇరువదియైదవ ప్రకరణము</p>
+
+గి తాను వచించిన ప్రకారము మఱునాడు మహావైభవముతోఁ జక్రవర్తికిని సంయుక్తకును వివాహము గావించి నూతన దంపతుల దీవించి మరల వచ్చెదనని సెలవుపుచ్చుకొని వెడలిపోయెను. చక్రవర్తియు గమలాకరుండు సంయుక్తయే యని తెలిసిన పిమ్మటఁ బట్టరాని యానందమునొంది తనకట్టి యుత్తమసతి యర్ధాంగి యగుటచే గర్వమునందియుండెను, కొలువుకూటమునకేగుట మాని సదా యంతఃపురమందేయుండుచు వచ్చెను. ఇటులున్నను విజ్ఞానశీలుండుమాత్ర మేమరక జాగరూకుఁడై రాచకార్యములఁ జక్కబఱచుచుండెను. మ్లేచ్చుల దాడి కోర్వఁజాలకున్నామని పరగ్రామములనుండి యనుదినము లేఖలువచ్చుచుండెను. ప్రధానియు జక్రవర్తికి లభించిన నూత్న సౌఖ్యమునకుఁ బ్రతిబంధకము గలిగింప నిష్టములేనివాడై తానే

Rani-Samyuktha/page_0183.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+ఇరువదియారవ ప్రకరణము</p>
+
+ల్తా౯ షహబుద్దీన్ మహద్‌గోరీగా రటుల నార్యచక్రవర్తి సేనచే నోడింపబడి లాహోరు దుర్గముసైతము వోయినందున విచారమగ్నుడై యార్యావర్తము జయించునాస యడుగంట నాకస్మికముగ నెవరైన నెత్తివచ్చిన నెదురింపదగిన సేనయు లేమి నిక నిటనున్న ప్రాణాపాయకరమని తక్షణమ నాఫ్‌గ౯ స్థానమునకేగ బయలు వెడలి సింధునదిం జేరి కుతుబుద్దీన్ సలహా ప్రకారము ఘాజీఘాటుయొద్ద విడిసెను. ఈ వార్తలన్నియు గన్యాకుబ్జనగరమున దెలిసినవెంటనే జయచంద్రునకు గలిగిన కడుపుమంట యింతింతని వచింప నలవికాదు. ఇతనికి మఱింత రోష మెక్కించుటకుగా నీశ్వరభట్టు పూనుకొని యుండెను. ఆ మఱువాడు సుల్తానుగారికి సహాయ మొనరించుటఁ గూర్చి యొక పెద్దసభ గావించిరి. దానియందు బ్రధానులు,

Rani-Samyuktha/page_0213.txt

@@ -0,0 +1 @@
+బ్రోత్సాహ పఱచుచున్న సంయుక్తకా వార్త తెలిసి వెంటనే భర్తకడకేతెంచి " నాథా! మీరేటికిట్లు యోచించెదరు. అచలునికి దోడ్పడఁబోవుట కేనుసిద్ధముగ నున్నదానను. నన్నుఁబంపుటకు మీ రెంతమాత్రము సందేహింపఁబనిలేదు. వేవేగ సెలవొసఁగు డని " వెనుదీయక పలుకుచున్న తన ప్రాణప్రియను వదల నిష్టము లేనివాఁడయ్యు నేమియు సేయఁజాలక యటుపొమ్మని సమ్మతించెను. అంత నామె కొంత సైన్యమును బ్రయాణమునకు సిద్ధపఱచి బయలు వెడలిపోవుటకుముందు చక్రవర్తికడ కేతెంచి యతని గాఢాలింగన మొనర్చుకొని " ప్రాణనాథా ! యుద్ధమున జయాపజయంబులు దైవాధీనములుగదా? నాకచట నొకవేళ నేదైన నపాయము సంభవించినచో మీరు ధైర్యము వదలక మీ కార్యముల ప్రమత్తులరై యొసరించుకొన బ్రార్థించుచున్నదాన " నన నతఁ డత్యంతవిచారమున "సతీ ! నిన్నొంటరిగఁబంప మనసొప్పకున్నను విధిలేక పంపుచున్నాను. జాగ్రత్తతోడ రణభూమిని సంచరింపుము. మరల మనమిరువురము గలిసికొను భాగ్యమున్న నెట్లును గలసికొనఁగలము. పోయిరమ్మని " బిగియార గౌగిలించుకొని దీవించిపంప నామెయు నతనికి బ్రణమిల్లి లేచి బయలు దేరి నేనంతయు నతినిపుణముగ సడిపించుకొని గైజియాపురమున కేగుచుండెను.

Rani-Samyuktha/page_0226.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+ముప్పదియొకటవ ప్రకరణము</p>
+
+ట్లు చక్రవర్తి రణమునకు దిగి రోషభీషణాకారుండై శత్రు సంహారము గావింప మొదలిడ నొకవార మగునప్పటికి జయచంద్రునిసేన పూర్తిగ నాశనమయ్యెను. అనేక వేల మ్లేచ్చులును హతులైరి. అంత నిక నాలస్యమొనరించిన మోసమగునని సుల్తాన్ తన సైన్యమును వెనుకకు మరలించెను. సుల్తాన్ యాజ్ఞప్రకారము సేనలు బరుగెత్తిపోవుచుండ స్వసైన్యములేమి ముందుఁబోయిన యెటువచ్చునో యని జయచంద్రుఁ డొక రాత్రివేళ నెవరికి దెలియకుండ నీశ్వరభట్టును వెంటఁగొని వెండియు యుద్ధమారంభమైనది మొదలు దనకు దార్శ్వవర్తులుగ నుండి మిక్కిలి నమ్మకముతో మెలఁగుచు వచ్చిన జలీమ్‌నేర్, షైదాఖాన్, మిర్జాఖాన్ అను మువ్వురు సేవకులఁ గూడ గైకొని వేరొండు మార్గమున వెడలిపోయెను. చక్రవర్తి పరువెత్తుచున్న

Rani-Samyuktha/page_0239.txt

@@ -0,0 +1 @@
+నిలువ నీడలేక చేసి యడవులపాలు కావించితివా? ఇక నేను జీవించి యేమి ప్రయోజనము? రాజ్యమా పోయె. బంధువులా నశించిరి. ప్రియతనూజయా మరణించె. నాకు గష్టములు కల్గిన యెడఁ దోడ్పడి రక్షింపగలవాడని తలఁపక నిష్కారణముగ నతిధీమంతుఁడగు జామాతతో వైరము బెట్టుకొంటి. తుద కతడును నాశనమయ్యె. హా! ప్రియకుమారీ ! సంయుక్తా ! నీ వచనంబు లెంతయాదరణీయములే ! అమ్మా ! తండ్రినని దయదలంపక నన్నప్పుడే చంపియుండిన నింతకానేరదుగదా ! సుగుణగణసమేతవగు నిన్నుఁ దిరస్కారము గావించి యింత దెచ్చుకొంటి. తల్లీ ! అప్పటికి నీ వచనసుధాధారలు విషతుల్యములై యా క్రూరుని విషవాక్యములే యమృతోప మానములయ్యె. అయ్యో ! నీ వెంతపరితపించి యుంటివోగదా? నేను నిన్నంత నీచముగ నొవ్వనాడినను నాపైఁ గిన్కఁబూనక నీ మరణకాలంబున నాతోఁ జెప్పఁబంపిన వాక్యము లెంత శ్లాఘాపాత్రములు! అమ్మా ! నీ వన్నట్లు నాకు గహన సంవాసమే ప్రాప్తమైనది. హా ! జామాతా ! చక్రవర్తీ ! నీవు నన్ను కన్యాకుబ్జనగరపు ముట్టడియప్పుడే యేలజంపవైతివి? అయ్యో : తలచుకొన్న కొలది నా కడుపు తఱుగుకొని పోవుచున్నది. చీ ! జయచంద్రహతకా ! మాతృదేశ ఘాతకుడవగు నీ వింకను బ్రతికి యుండ నెంచెదవా ? పోయి యిప్పుడే యెక్కడనైన మృతినొందరాదా యని తన్నుదాన దూషించుకొనుచు మిక్కుటమైన శోకమునఁ దన ఖడ్గముగైకొని కొండ యావలి

Rani-Samyuktha/page_0245.txt

@@ -0,0 +1,28 @@
+అనేక ఆంధ్ర, ఆంగ్ల, దైనిక మాసపత్రికలు, అనేకమంది ప్రముఖులు, ఆలిండియా రేడియో వారి ప్రశంసల నందుకొన్న
+- ఉత్తమ బాలసాహిత్యం :పిల్లల బొమల రామాయణం 1.50 శకుంతల
+0-60 పిల్లల బొమ్మల భాగవతం 150న్సీరాణీ పిల్లల బొమ్మల భారతిము 1.50 నాయకురాలు
+0.68 బొమల భారత నారీమణులు 1.50 చాంద్ బీబీ
+0.58 బొమ్మల భారత వీరాంగనలు 1.50 రుద్రమదేవి
+0.60 బొమ్మల భారత వీరులు 1.50 అశోకచక్రవర్తి 0.50 పిల్లల పాటలు
+చంద్రగుప్తుడు
+8.50 పిల్లల కధలు
+అగ్బర్ చక్రవర్తి
+0.50 పిల్లల హాస్యకథలు
+చత్రపతి శివాజీ
+0.50 పిల్లల పురాణకధలు 1.0 హర్షవర్ధనుడు
+6.50 పిల్లల మధురగాధలు
+పురుషోత్తముడు ...50 తాతయ్య కధలు
+1.0
+ప్రతాపరుద్రుడు ఆమ్మమ్మ కధలు
+శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 0.50 పిల్లల సామెత కథలు 0.50 బుద్ధ భగవానుడు బొమ్మరిళ్లు
+0.50
+రామకృష్ణవరమహంస బాల కాశీమజిలీ కథలు)
+స్వామివివేకనంద 1,2,3,4,5,6,7,8,8,10, 12.
+0 ర వీంద్రనాయాగూర్ 11, 12 భాగముల నెట్టు)
+బాపూజీ సతీసావిత్రి 8.50 నేకాజీబోస్
+1.0 అనసూయాదేవి
+0-50 రాజేంద్రప్రసాద్ దమయంతి
+05 ప్రధాని నెహ్రూ డా. సౌమ్ము ముందు అడ్వాన్స్ పంపాలి. పోస్టుఖర్చులు ప్రత్యేకం.
+వివరాలకు కాళహస్తి తమ్మారావు అండ్ సన్స్ సంసృతాంధ్ర బుక్ డిపో ( 1882) రాజమండ్రి
+0.600
+1.0

Sarada_Lekhalu_Vol_1/meta.json

@@ -0,0 +1,659 @@
+{
+  "status": "done",
+  "saved": 217,
+  "total_pages": 228,
+  "filename": "Sarada Lekhalu Vol 1.pdf",
+  "pages": {
+    "3": {
+      "quality": 4
+    },
+    "4": {
+      "quality": 4
+    },
+    "5": {
+      "quality": 4
+    },
+    "6": {
+      "quality": 4
+    },
+    "7": {
+      "quality": 3
+    },
+    "8": {
+      "quality": 3
+    },
+    "9": {
+      "quality": 3
+    },
+    "10": {
+      "quality": 3
+    },
+    "11": {
+      "quality": 3
+    },
+    "12": {
+      "quality": 3
+    },
+    "13": {
+      "quality": 3
+    },
+    "14": {
+      "quality": 3
+    },
+    "15": {
+      "quality": 3
+    },
+    "16": {
+      "quality": 3
+    },
+    "20": {
+      "quality": 3
+    },
+    "21": {
+      "quality": 3
+    },
+    "23": {
+      "quality": 4
+    },
+    "24": {
+      "quality": 3
+    },
+    "25": {
+      "quality": 4
+    },
+    "26": {
+      "quality": 3
+    },
+    "27": {
+      "quality": 3
+    },
+    "28": {
+      "quality": 3
+    },
+    "29": {
+      "quality": 3
+    },
+    "30": {
+      "quality": 3
+    },
+    "31": {
+      "quality": 3
+    },
+    "32": {
+      "quality": 3
+    },
+    "33": {
+      "quality": 3
+    },
+    "34": {
+      "quality": 3
+    },
+    "35": {
+      "quality": 3
+    },
+    "36": {
+      "quality": 3
+    },
+    "37": {
+      "quality": 3
+    },
+    "38": {
+      "quality": 3
+    },
+    "39": {
+      "quality": 3
+    },
+    "40": {
+      "quality": 3
+    },
+    "41": {
+      "quality": 3
+    },
+    "42": {
+      "quality": 3
+    },
+    "43": {
+      "quality": 3
+    },
+    "44": {
+      "quality": 3
+    },
+    "45": {
+      "quality": 3
+    },
+    "46": {
+      "quality": 4
+    },
+    "47": {
+      "quality": 3
+    },
+    "48": {
+      "quality": 4
+    },
+    "49": {
+      "quality": 3
+    },
+    "50": {
+      "quality": 3
+    },
+    "51": {
+      "quality": 3
+    },
+    "52": {
+      "quality": 3
+    },
+    "53": {
+      "quality": 3
+    },
+    "54": {
+      "quality": 3
+    },
+    "55": {
+      "quality": 3
+    },
+    "56": {
+      "quality": 3
+    },
+    "57": {
+      "quality": 3
+    },
+    "58": {
+      "quality": 3
+    },
+    "59": {
+      "quality": 3
+    },
+    "60": {
+      "quality": 3
+    },
+    "61": {
+      "quality": 3
+    },
+    "62": {
+      "quality": 3
+    },
+    "63": {
+      "quality": 3
+    },
+    "64": {
+      "quality": 3
+    },
+    "65": {
+      "quality": 3
+    },
+    "66": {
+      "quality": 3
+    },
+    "67": {
+      "quality": 3
+    },
+    "68": {
+      "quality": 4
+    },
+    "69": {
+      "quality": 3
+    },
+    "70": {
+      "quality": 3
+    },
+    "71": {
+      "quality": 4
+    },
+    "72": {
+      "quality": 3
+    },
+    "73": {
+      "quality": 3
+    },
+    "74": {
+      "quality": 3
+    },
+    "75": {
+      "quality": 3
+    },
+    "76": {
+      "quality": 3
+    },
+    "77": {
+      "quality": 3
+    },
+    "78": {
+      "quality": 3
+    },
+    "81": {
+      "quality": 3
+    },
+    "82": {
+      "quality": 3
+    },
+    "83": {
+      "quality": 3
+    },
+    "84": {
+      "quality": 3
+    },
+    "85": {
+      "quality": 3
+    },
+    "86": {
+      "quality": 3
+    },
+    "87": {
+      "quality": 3
+    },
+    "88": {
+      "quality": 3
+    },
+    "89": {
+      "quality": 3
+    },
+    "90": {
+      "quality": 3
+    },
+    "91": {
+      "quality": 3
+    },
+    "92": {
+      "quality": 3
+    },
+    "93": {
+      "quality": 3
+    },
+    "94": {
+      "quality": 3
+    },
+    "95": {
+      "quality": 3
+    },
+    "96": {
+      "quality": 3
+    },
+    "97": {
+      "quality": 3
+    },
+    "98": {
+      "quality": 3
+    },
+    "99": {
+      "quality": 4
+    },
+    "100": {
+      "quality": 3
+    },
+    "101": {
+      "quality": 3
+    },
+    "102": {
+      "quality": 3
+    },
+    "103": {
+      "quality": 3
+    },
+    "104": {
+      "quality": 3
+    },
+    "105": {
+      "quality": 3
+    },
+    "106": {
+      "quality": 3
+    },
+    "107": {
+      "quality": 3
+    },
+    "108": {
+      "quality": 3
+    },
+    "109": {
+      "quality": 3
+    },
+    "110": {
+      "quality": 3
+    },
+    "111": {
+      "quality": 3
+    },
+    "112": {
+      "quality": 3
+    },
+    "113": {
+      "quality": 3
+    },
+    "114": {
+      "quality": 3
+    },
+    "115": {
+      "quality": 3
+    },
+    "116": {
+      "quality": 3
+    },
+    "117": {
+      "quality": 3
+    },
+    "118": {
+      "quality": 3
+    },
+    "119": {
+      "quality": 3
+    },
+    "120": {
+      "quality": 3
+    },
+    "121": {
+      "quality": 3
+    },
+    "122": {
+      "quality": 3
+    },
+    "123": {
+      "quality": 3
+    },
+    "124": {
+      "quality": 3
+    },
+    "125": {
+      "quality": 3
+    },
+    "126": {
+      "quality": 3
+    },
+    "127": {
+      "quality": 3
+    },
+    "128": {
+      "quality": 3
+    },
+    "129": {
+      "quality": 3
+    },
+    "130": {
+      "quality": 3
+    },
+    "131": {
+      "quality": 3
+    },
+    "132": {
+      "quality": 3
+    },
+    "133": {
+      "quality": 3
+    },
+    "134": {
+      "quality": 3
+    },
+    "135": {
+      "quality": 3
+    },
+    "136": {
+      "quality": 3
+    },
+    "137": {
+      "quality": 3
+    },
+    "138": {
+      "quality": 3
+    },
+    "139": {
+      "quality": 3
+    },
+    "140": {
+      "quality": 3
+    },
+    "141": {
+      "quality": 3
+    },
+    "142": {
+      "quality": 3
+    },
+    "143": {
+      "quality": 3
+    },
+    "144": {
+      "quality": 3
+    },
+    "145": {
+      "quality": 3
+    },
+    "146": {
+      "quality": 3
+    },
+    "147": {
+      "quality": 3
+    },
+    "148": {
+      "quality": 3
+    },
+    "149": {
+      "quality": 3
+    },
+    "150": {
+      "quality": 3
+    },
+    "151": {
+      "quality": 3
+    },
+    "152": {
+      "quality": 3
+    },
+    "153": {
+      "quality": 3
+    },
+    "154": {
+      "quality": 3
+    },
+    "155": {
+      "quality": 3
+    },
+    "156": {
+      "quality": 3
+    },
+    "157": {
+      "quality": 3
+    },
+    "158": {
+      "quality": 3
+    },
+    "159": {
+      "quality": 3
+    },
+    "160": {
+      "quality": 3
+    },
+    "161": {
+      "quality": 3
+    },
+    "162": {
+      "quality": 3
+    },
+    "163": {
+      "quality": 3
+    },
+    "164": {
+      "quality": 3
+    },
+    "165": {
+      "quality": 3
+    },
+    "166": {
+      "quality": 3
+    },
+    "167": {
+      "quality": 3
+    },
+    "168": {
+      "quality": 3
+    },
+    "169": {
+      "quality": 3
+    },
+    "170": {
+      "quality": 3
+    },
+    "171": {
+      "quality": 3
+    },
+    "172": {
+      "quality": 3
+    },
+    "173": {
+      "quality": 3
+    },
+    "174": {
+      "quality": 3
+    },
+    "175": {
+      "quality": 3
+    },
+    "176": {
+      "quality": 3
+    },
+    "177": {
+      "quality": 3
+    },
+    "178": {
+      "quality": 3
+    },
+    "179": {
+      "quality": 3
+    },
+    "180": {
+      "quality": 3
+    },
+    "181": {
+      "quality": 3
+    },
+    "182": {
+      "quality": 3
+    },
+    "183": {
+      "quality": 3
+    },
+    "184": {
+      "quality": 3
+    },
+    "185": {
+      "quality": 3
+    },
+    "186": {
+      "quality": 3
+    },
+    "187": {
+      "quality": 3
+    },
+    "188": {
+      "quality": 3
+    },
+    "189": {
+      "quality": 3
+    },
+    "190": {
+      "quality": 3
+    },
+    "191": {
+      "quality": 3
+    },
+    "192": {
+      "quality": 3
+    },
+    "193": {
+      "quality": 3
+    },
+    "194": {
+      "quality": 3
+    },
+    "195": {
+      "quality": 3
+    },
+    "196": {
+      "quality": 3
+    },
+    "197": {
+      "quality": 3
+    },
+    "200": {
+      "quality": 3
+    },
+    "201": {
+      "quality": 3
+    },
+    "202": {
+      "quality": 3
+    },
+    "203": {
+      "quality": 3
+    },
+    "204": {
+      "quality": 3
+    },
+    "205": {
+      "quality": 3
+    },
+    "206": {
+      "quality": 3
+    },
+    "207": {
+      "quality": 3
+    },
+    "208": {
+      "quality": 3
+    },
+    "210": {
+      "quality": 3
+    },
+    "211": {
+      "quality": 3
+    },
+    "212": {
+      "quality": 3
+    },
+    "213": {
+      "quality": 3
+    },
+    "214": {
+      "quality": 3
+    },
+    "215": {
+      "quality": 3
+    },
+    "216": {
+      "quality": 3
+    },
+    "217": {
+      "quality": 3
+    },
+    "218": {
+      "quality": 3
+    },
+    "219": {
+      "quality": 3
+    },
+    "220": {
+      "quality": 3
+    },
+    "221": {
+      "quality": 3
+    },
+    "222": {
+      "quality": 3
+    },
+    "223": {
+      "quality": 3
+    },
+    "224": {
+      "quality": 3
+    },
+    "225": {
+      "quality": 3
+    },
+    "226": {
+      "quality": 3
+    },
+    "227": {
+      "quality": 3
+    },
+    "228": {
+      "quality": 3
+    }
+  }
+}

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0003.txt

@@ -0,0 +1 @@
+దేశాభ్యుదయావాప్తికి స్త్రీజనాభ్యూదయసాధనము, ప్రధమకర్తవ్యమను పూర్ణవిశ్వాసముతో శ్రీయుత డా॥ కే. యౝ. కేసరిగారు, సం 1928 రపు మార్చిమాసము నుండియు, నాంధ్రభాషలో "గృహలక్ష్మి" యను సచిత్ర మాసపత్రిక నొకదానినిఁ బ్రచురించుచుండుట, లోకవిదితము, కదా! ప్రతిఫలాపేక్షా రహితమగు వీరి పరిశ్రమవలన నాంధ్రదేశమున యువతీజనసమాజములయం దపూర్వమైన యుత్సాహము కలుగఁజొచ్చినది. పెక్కండ్రు, స్వయముగ వ్యాసరచయితలు, ఈ సంచిక తమకొరకే యుద్దేశింపఁబడియుండుట కెంతయు సంతోషపడి, దీనినిఁ బ్రాణపదిలముగాఁ గాపాడుకొనఁ జొచ్చిరి. ఇట్టి సోదరీలోకమున సగ్రగణ్యయనఁబడఁ దగిన వ్యక్తియే యీ,

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0004.txt

@@ -0,0 +1,11 @@
+<center>శ్రీమతి కనుపర్తి వరలక్ష్మమ్మగారు.</p></center>
+
+ఈధన్యజీవిని, తెనుఁగుసీమలయందున్న తనజాతివారికి వివిధవిషయపరిజ్ఞానముఁ గలిగించు నుద్దేశముతో వ్రాసిన వివిధవిషయిక వ్యాసములే యీ,
+
+శారద లేఖలు.</p>
+
+వీటినిఁ జదువుటకుముం దీ సోదరీరత్నముయొక్క పూర్వవృత్తము నించుక యెరుగుట యప్రస్తుతము కాదు.
+
+ఈ కవయిత్రి, పాలపర్తివారింటి యాడపడుచు. తల్లిపేరు హనుమాయమ్మగారు; తండ్రిపేరు శేషయ్యగారు; బ్రాహ్మణులు, నార్వేలవారును భారద్వాజస గోత్రులు. వీరి కాపురస్థలము గుంటూరు మండలమందలి బాపట్ల. ఈ శేషయ్యగారు, బాపట్ల సబ్‌రిజిస్ట్రారు కచ్చేరీలో నొక యుద్యోగిగా నుండి మంచివ్య్వహార దక్షులను ప్రతీతిని గడించిరి. వీరికి రామమూర్తిగారు, నరసింహంగారు, భావనారాయణగారు, ఆంజనేయులుగారు, కృష్ణమూర్తిగారు ననువారు పుత్రులేవురును, సుబ్బలక్ష్మమ్మ, ఈవరలక్ష్మమ్మ, అనసూయమ్మగార్లను వారు పుత్రికలు మూవురును సన్తానము.
+
+'జగమెరిఁగినబాపనయ్య'లగు నీ రామమూర్తిగారు మొదలగు సహోదరవర్గమును గురించి విశేషముగాఁ జెప్పనవ

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0005.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+సరములేదు. మొదటివారు, 'దర్బారు' పత్రికాధిపతులు; రెండవవారు, 'ధర్మసాధనీ' నేతలు; మూడవవారొక డి॥ బోర్డు హైస్కూలులో నుపాధ్యాయులు; నాలవవారు ప్రకృతి చికిత్సాయోగ సాధకులు; పూర్వము బందరు జాతీయకళాశాలలో నధ్యాపకులుగా నుండినవారు; ఐదవవారు ప్రస్తుతము బాపట్ల పోస్టుమాస్టరుగా నున్నారు. ఇఁక నీ వరలక్ష్మమ్మగారియక్క, అచ్యుతుని వారికోడలు, స్వర్గస్థురాలైనది. ఆమె కిద్దరాడుపిల్లలు. చెల్లెలు, భీమరాజువారి కోడలు; తెనాలిలో నిపుడు మేజస్ట్రీటుగా నున్న శ్రీయుత శ్రీనివాసరావుగారి ధర్మపత్ని.
+
+ఈ మనసహోదరి శ్రీమతి వరలక్ష్మమ్మ గారు. 6-10-1896 తేదీని జన్మించెను. ఈయమకు సం 1909 రమునఁ బెండిలియైనది. అత్తవారు కనుపర్తివారు, ఆర్వేలవారు, కాశ్యపసగోత్రులు; బాపట్ల తాల్లూకా పందిళ్లపల్లి గ్రామస్థులును కరణీకోద్యోగులు. ఈమె యత్తగారిపేరు ఆదెమ్మగారు; మామగారిపేరు, రఘుపతిరావుగారు. ఈ రఘుపతిరాయదంపతులు, తమ బిడ్డల విద్యాభివృద్దికొరకుఁ బూర్వాగతమైన యాగ్రామకరణీకమును మానుకొని బాపట్లకు వచ్చిరి. వీరికి నలుగురు పుత్రులును, నొకకొమార్తెయు గలిగిరి. వీరిలో హనుమంతరావుగారు మూడవ కొమారులు. ఈయనయే మన వరలక్మమ్మగారి భర్త. వీ రారోగ్యశాఖ

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0012.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+దేవి యుపన్యాసమును, కన్నప్పకథయు, గౌరవబిరుదములవలెనే శారదా శాసన చర్చయు స్త్రీల నాటకరంగప్రవేశమును, శారదకు లేఖావిషయ లగుచున్నవి ! పుస్తకరచనమున ప్రాఁతదారి త్రొక్కి పురుషుల యభిప్రాయములె చిలుక పలుకులవలె శారద, యేకరువు పెట్టునదికాదు. స్త్రీజన సహజమగు సదయహృదయత, స్వభావసారళ్యమును, పుస్తకమందలి ప్రతిపుటయందును ప్రతిబింబితమగుచున్నవి. ఆంధ్రవాఙ్మయమున నీపుస్తకమునకు గౌరవస్థాన మొనఁగూర్చుట కిది యొకటియె చాలును. పరదేశ
+మందున్నను, రెయిలుపయనము చేయుచున్నను, పుణ్యతీర్థసందర్శనమందున్నను స్త్రీలసభలోఁ బాల్గొనుచున్నను, శారద యూహలు, పలుకులు హిందూయువిదవియె ! భావముననెగాక భాషయందును ఈ లేఖావళియందెల్లెడలను స్త్రీస్వభావము చిప్పిలుచున్నది! 'ఊరుగాయజాడీలకు పచ్చడి బానలకు మాత్రమె రెయిలులో నొక పెట్టెయు, ఇంటియం దొకగదియు మనకుఁ గావలయును! ఈ మధ్య మన ప్రాంతములనుండి యొక రీ గ్రామమున కుద్యోగసందర్భమున నేతెంచిరి. వారి సామాను నాలుగైదు బండ్లు నిండియుండెను. ఐదారు మంచములుగూడ తెచ్చిరి. ఈ ప్రాంతమున మంచములు వాడుకొను అభ్యాసములేదు!' అని శారద, తన తెలుఁగు చెలికత్తెలను మెత్తని యెత్తిపొడుపుమాట లనుచున్నది! కాళహస్తిలో దొరకు కొయ్యదువ్వెనలు నల్ల గాజులును శారదకు మిగుల ప్రియము. ఈ దువ్వెనలను నిరాకరించి, విదేశపు మెఱుఁగు దువ్వెనల కెగఁబడు తెలుగుమగువలమీఁద, స్వదేశవన్తుప్రియయగు శారద, కోపానల మిట్లు కురియుచున్నది 'మెఱుఁగే మన కనులలో కంపకొట్టుచున్నది. దువ్వెనలకు మెఱుఁగు, గాజులకు మెఱుఁగు, గుడ్డలకు మెఱుఁగు, మొగములకు మెఱుఁగు! ఈ విదేశపు మెఱుఁగులు మన మెఱుఁగును రూపుమాపు చున్నవి!' 'సిగనిండ పువ్వులు దుఱుముకొని, యొడలినిండ నగలుపెట్టుకొని, వన్నెవన్నెల విలువ చీరలు ధరించి, ప్రతి చిన్నహరికథకును తండోపతండములుగ వచ్చెడి బెజవాడపుర వనితలు' ఇటీవల నచట జరిగిన ఆంధ్ర

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0013.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+మహిళాసభపై 'శీత కన్నువేయుటకు' శారద మిగుల కనలెను. అచట జరిగిన యింకొక సభలో స్త్రీలు నలువైపులదిరిగి గలగల మాటలాడుట చూచిన శారదకు, ‘ఆనాఁడు మన స్త్రీల అశిక్షితవ్యవహారము బాగుగ విశదమయ్యెను.' శారదాచట్టము చర్చకువచ్చినప్పుడు, 'ఇచ్చవచ్చినట్లు స్త్రీలు సభలో కేకలుపెట్టిరి. అంతతోఁబోక, వీధిపొడుగునను, నోటికి తాళముదీసి, బారలుసాచిరి !'
+
+పూర్వాచారమను పేరుతో ప్రజానుమోదమువడసిన ప్రాఁత చెడుగులవలెనే, నవనాగరకపుముసుఁగుతో నిర్భయముగ నడయాడు నూతన దురభ్యాసములును, శారదకుఁగంటకసదృశములె! శారదాశాసన చర్చ సందర్భమున గ్రంథకర్త్రికిఁగల చక్కని స్వతంత్రబుద్ధి సునిశిత మేధాశక్తియు వ్యక్తమగుచున్నవి. దక్షిణాదినుండి తనతో రెయిలు ప్రయాణముచేసిన తరుణులనోటనే శారద యీచర్చ సాగించెను. బాల్య వివాహానర్థముల వాతఁబడిన ముగ్గురు ముదితలుచెప్పిన తమ దైన్యవృత్తాంతములవలననె యచటి స్త్రీ జనమునకు శారదాచట్టము సమ్మతమయ్యెను. స్త్రీలు నాటకరంగ మెక్కవచ్చునను లక్ష్మీదేవమ్మగారి వాదనను, శారద
+తన దీర్ఘ లేఖావాక్యములచే తుత్తునియలుచేసెను. ‘తలిదండ్రు లెవరి కొసఁగిన వారినే పరదైవము గా నెంచి ప్రేమించి గౌరవించెడి హిందూ స్త్రీలు, చిత్తమొకనికి శరీరమొకనికి నొసంగుచున్నారని నీవు వ్రాసిన వ్రాత మిక్కిలి యనుచితము * * నీమతమే నిజమగుచో, మన తల్లులు, పుత్రికలు, * * వేయేల భారతమహిళలెల్లరు, చెడ్డవారే యనవలసి వచ్చును. సోదరీ! మన వివాహసంస్కారమునందు లోపములున్న సంస్కరింపనగును గాని, నీనాటకరంగప్రవేశోద్యమ సమర్థనముకొఱకు, స్త్రీల నెల్లర కట్టగట్టి, యిట్టి హేయమగు నిందకు గుఱిసేయుట కడుంగడు సాహసము, అక్రమము!'

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0014.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+శారదతీవ్రతర్కమునకు లొంగని ప్రతిస్పర్థులవాదమును బూర్తిగ ఖండింపఁగల చమత్కృతి యామె పరిహాసమునకుఁగలదు! 'ఆపద్ధర్మముగా ఈ సంస్కారమునకు (అతిబాల్య వివాహములకు) శాస్త్రమొప్పినదట! పాపము, మనశాస్త్రములు చాలమంచివి. ఎవరి కేవీలుకావలెనో దాని కనుగుణ్యమగు నుదాహరణ శ్లోకమునుజూపి పూర్వాచారపరాయణులను రక్షించును. ఆకల్పవృక్షముప్రాపున వారుచేయని సాహసములేదు. పసిబాలలకు పరిణయము చేసిరి. కసుగందులను గూర్చుండబెట్టి గర్భాధాన మంత్రములు వల్లెవేయించిరి! * * రాళ్లు దేవుళ్లయిన రాసులు మ్రింగవా యని వేమన యోగీంద్రుడు సందేహించినట్టుగానే, యీశిశువివాహములలో దేవుళ్లు రాళ్ళయినారు. లేకున్న, ఆయాస్వాములసన్ని ధానమున తలిదండ్రు లిట్టి యక్రమవివాహములు జరుపఁగలిగియుందురా?'మగడు చావగనే మగువవాంఛ లేవిధముగా నడుగంటిపోవునో, మగువచావగనే మగవానికోరిక లావిధముగా నీరికలెత్తుచుండును. భర్తృవిహీన పసిదే యగుగాక యామె వాంఛ లడవిపువ్వులవలె నిరుపయోగముగ రాలిపోవలెను. * * ఆపసిదానిమోమున భస్మ రేఖలును, ఈముసలివాని మోమున చాదుచుక్కయునా!'
+
+మనుజులవర్ణనమునందు - ముఖ్యముగ స్త్రీస్వభావమును చిత్రించుట యందు - శారదకరము ప్రకృతి కద్దముచూపించుచుండును. 'శారద పెండ్లిండ్ల' సందర్భమున కొన్నియేండ్లక్రిందట దేశమున పెండ్లిండ్లమీఁద
+పెండ్లిండ్లు జరిగెనుకదా. ఒక యూరేగింపులో 'పెండ్లికూతురు మూడేండ్లు నిండియు నిండని పసికూన, కట్టుకొనిన క్రొత్తపరికిణి యెత్తియెత్తి దులుపు కొనుచును, తొడుగుకొనిన పట్టుచొక్కాను పట్టి పట్టి చూచుకొనుచును, బొమ్మల పెండ్లిండ్లలోని బొమ్మవలె కూర్చున్నది. పెండ్లికొడుకో పదేండ్లవాడు, నిద్రచే తూగుచున్నాడు.' ఇంకొక యూరేగింపులో, 'పిల్లకొక పెద్దచీర చుట్టపెట్టి, పొదలకమ్మవలె కూర్చుండబెట్టినారు. ఆబాలిక యా

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0015.txt

@@ -0,0 +1,7 @@
+చీరలోపడి, చిక్కములో పిట్టవలె గొట్టుకొనుచున్నది.' * * * 'మళయాళస్త్రీలు సాధారణముగా నగలు ధరింపరు. రంగువస్త్రములు కట్టరు. వారి కట్టుబట్ట యాఱుమూరలె * * కేరళ కాంతలు చక్కగ జారుముడివైచుకొందురు. * సహజ దంతధవళిమయు నధరరక్తిమయు కేరళవనితల వదనారవిందములకు చెలువుగూర్చుచుండును. * దక్షిణ హిందూస్త్రీలలో కేరళస్త్రీలే చక్కనివారు.'
+
+ప్రకృతి సౌందర్యవర్ణనమందు శారద యసమానప్రజ్ఞ యని చెప్ప నొప్పును. 'అపుడు మధ్యాహ్నమై, సూర్యుఁడు తీక్ష్ణముగా నెండగాయుచున్నను, మాబాటల కిరుప్రక్కలనున్న యెడతెగని వృక్షపంక్తుల ఛాయలచే, మే మెండకన్నెఱుఁగని శుద్ధాంతజనముల భాతినైతిమి ! * * కల్పలతా ! ఆపడమటికనుమలభాగ్య మేమని చెప్పుదును? సమస్త పాదపములు, అఖిలలతావితానములు సర్వగుల్మములు, వానిసొత్తు. * కుంకుమరాసులు పోసిన ట్లొకచోటను, పసుపుకుప్పలుపోసిన ట్లొక చోటను, నీలాంబరముగప్పిన ట్లొకచోటను, వెల్లముసుఁగువేసిన ట్లొక చోటను, వివిధ వర్ణపర్ణ విరాజితమై, యాకనుమలయందలి వృక్షవల్లరులు సొంపునింపుచుండెను!'
+
+కాంచీ మధురా రామేశ్వరాది పుణ్యక్షేత్రదర్శనముచేసి వచ్చిన శారదకు మంచిభక్తి చేకూరెనని మనము సంతసింపవచ్చును. కాని యందందు కానవచ్చిన పీడలు నక్రమముల నామె మనస్సునఁ గొంత
+కలవరము నసహ్యతయును బుట్టించెను. గుళ్లలోని యర్చకుల చర్యలు పొడ గాంచిన శారద,
+'సంపత్తిగలవారికే స్వామిదర్శనముగదా !' యని యాశ్చర్యపడెను.' ‘ఈవిధమున దేవతలు నేడు దౌర్జన్యపరులగు మానవుల చేతిలోఁజిక్కి, భక్తజనసులభులు గాకున్నారు!' అని యామె, వెతనందెను. ఐనను, ఆమె యాస్తిక్యబుద్ధిని దృఢపఱుచు ననుభవములును లేక

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0020.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+
+ 
+
+
+{{smaller|కుర్తాళం: స్థలవర్ణనము; జలవర్ణనము; తత్ప్రదేళ సౌభాగ్యవివరణ; మళయాళదేశ పవేశము; పడమటికనుమల వర్ణనము; ప్రకృతి సౌందర్య విశేషవర్ణనము: దేశ్య ప్రజలవృత్తి విచారణ: తిరువాన్కూరు రాజ్యము; జనార్ధన తీర్థము; సముద్ర స్నానము; పురాణ విచారణ; జనార్ధనస్వామి సందర్శన వివరములు; మళయాళ మహిళా జనాభివర్ణనము; (తిరుఅనన్తపురము;) అనన్తపద్మనాభదేవదర్శన వివరణము; రాజులపూర్వగాధ; విపరీతపూర్వభ్రాన్షినివారణము; రాజ్యాధికార శాసనవివేచనము (కన్యాకుమారి;) దైవదర్శనము; సముద్ర స్నానాదివివరణ; (శుచీంద్ర క్షేత్రము) వర్ణనాదిము;
+పోస్టేజినిగూర్చి ప్రజలు పడుచున్నయిబ్బందులు; నాగర్కోయిల్ తిరునెల్వేలి బస్సుప్రయాణికుల కష్టములు; పోలీసుల యక్రమము; (తిరునెల్వేలి) తామ్రాపర్ణీ స్నానము; (శ్రీరంగ క్షేత్రము) వైష్ణవ

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0021.txt

@@ -0,0 +1 @@
+స్వాముల దురాచారములు; యాత్రికుల యిబ్బందులు; ఏజంట్లు చేయునట్టి ప్రజా పీడనము; యాత్రాపరిసమాప్తి;}}

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0026.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+స్వాతంత్ర్యమునకును, ప్రభుత్వ సభలలో స్త్రీలహక్కులకును ఆందోళనమును గావించుటయు స్త్రీలయందు గలిగిన తీవ్ర ప్రబోధమునకు దార్కాణములని చెప్పవచ్చును.
+
+ఈసంవత్సరము మద్రాసునందు జరిగిన సంఘసంస్కార సభ కేవలము స్త్రీజనాభ్యుదయచింతనమునకై యేర్పడిన సభయనియే చెప్పిన చెప్పవచ్చును. దాని కధ్యక్షుడు సుప్రసిద్ధ సంఘ సంస్కర్తయగు నటరాజనుగారు. ఇక నాహ్వాన సంఘాధ్యక్షత నెవరు వహించి రను కొంటివి? చెన్నపురి శాసనసభోపాధ్యక్షురాలును, నిరంతరము స్త్రీజనాభ్యుదయకరములగు తీర్మానములు సభయం దుపపాదించి ప్రజలను ప్రభుత్వమును గూడ తొందరించుచున్న విదుషీమణియు పవిత్ర భారత వర్షమునకు కళంకదాయకమును భారతస్త్రీల సద్యశస్సును మలిన పఱచుచున్నట్టియు మిస్‌మేయో మున్నగు రంధ్రాన్వే
+షకురాండ్రయాక్షేపణల కాస్పదమిచ్చుచున్నట్టియు కళావంతుల సంఘము, నుద్ధరింప కంకణము గట్టుకొనిన సాధ్వీమణియు అహర్నిశలు స్వజాత్యభివృద్ధికై కృషిచేయుచున్న పరోపకార పారీణయునైన శ్రీ డాక్టరు ముత్తులక్ష్మిరెడ్డిగారు. స్త్రీలయున్నతి మనః పూర్వకముగ నాశించు మహనీయుడు అధ్యక్షుడుగను,
+నిరంతరము స్వజాత్యభివృద్ధికే పాటుపడెడు నారీరత్నమాహ్వాన సంఘాధ్యక్షురాలుగను నేర్పడినప్పు డిక మన యభివృద్ధిని గూర్చిన విషయములే యందధికముగఁ జర్చకువచ్చెననిన అందాశ్చర్యమేమి? అందు స్త్రీవిద్యను గూర్చియు, ప్రౌఢ వివాహములను గూర్చియు, పునస్సంధాన వయోనిర్ణయమును

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0027.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+గూర్చియు, స్త్రీల వారసత్వపు హక్కులను గూర్చియు, బాల వితంవులను గూర్చియు, వేశ్యా సంఘమును గూర్చియు ముత్తులక్ష్మమ్మగారు చెప్పిన విషయము లెంతయు నొప్పిదములై యున్నవి. అధ్యక్షుఁడు గూడ స్త్రీల యున్నతిని గూర్చియే బహు దూరము చర్చించెను. మహోత్సాహముతో శంకరనాయరుగారు గావించిన హెచ్చరిక యెంతయు సంస్తవనీయమై స్త్రీల కర్తవ్యము నుద్బోధింపుచున్నది. పెక్కుతీర్మానములలో స్త్రీలు పాల్గొని నిపుణముగ మాట్లాడిరి. ఆవిషయముల నెల్ల వివరింప నొక గ్రంథమగును. ఈచిన్న లేఖయందు వానినెల్ల వివరింప సాధ్యముగాదు. కాన ఆసభా విషయములఁ బ్రచురించిన వార్తాపత్రికలను దెప్పించి చదువుము. నీవు చదువుటయే గాదు - నీకు పరిచయముగల స్త్రీలకుఁగూడ చదివి వినిపించుము.
+
+నెచ్చెలీ! నీ వదృష్టవంతురాలవు. నీపెనిమిటి న్యాయవాది యగుటచే నూరూరు దిరిగెడి యవస్థ నీకు లేదు. కడుపులో చల్ల కదలకుండ నుండవచ్చును. మా యుద్యోగమో అట్టిదికాదు. ఈ చెన్నరాజధాని యెల్లమాదే. క్రొత్తక్రొత్త ప్రాంతముల కేగుటయు అచ్చటి జనుల నడవడులను, ఆచారములను, వేష భాషలను ఆరయు చుండుటయు సంతోషకరముగనేయుండును. కాని మాటి మాటికి సామానులు
+సర్దుకొనుట — విప్పుకొనుట మాత్రము మిక్కిలి విసువును గలిగించుచుండును. అయినను నే నిప్పుడా పనికి చాల యలవాటుపడితిని. నెల కొక

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0028.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+యూరు వెళ్లవలసివచ్చినను తదనుగుణ్యముగ బ్రయాణమగుట నేర్చుకొంటిని.
+
+తఱుచు మార్పులు గలుగు చుండెడి యుద్యోగికి యిల్లాలైన స్త్రీ కొద్ది యుపకరణములతో గృహకృత్యములను
+పచనకార్యములను నెరవేర్చెడి నేర్పును గలిగియుండవలెనని నే నిప్పుడు నా యనుభవమువలన తెలిసికొన గలిగితిని. మన యాంధ్ర స్త్రీలు అందు ముఖ్యముగ నుత్తర సర్కారులకుఁ జెందిన మన మీ విషయమున అసమర్థలమని యొప్పుకొనక తప్పదు. ఊరగాయ జాడీలకు, పచ్చడి బానలకు మాత్రమే రైలులో నొకపెట్టెయు యింటియందొక గదియు మనకుఁ గావలయును. కావుననే "తమిళ స్త్రీలవలె మీకు క్లుప్తత
+చేతగాదు. ప్రయాణమునకు మీరు పనికి రా"రని మగవారనుట మనకు పరిపాటియైనది. ఈ మధ్య మన ప్రాంతమునుండి యొక రీగ్రామమున కుద్యోగసందర్భమున నేతెంచిరి. వారి సామాను నాలుగైదు బండ్లనిండ యుండెను. అయిదాఱు మంచములను గూడ దెచ్చిరి. ఈ ప్రాంతమున మంచముల వాడుకొను అభ్యాసములేదు. శిశువులు, వృద్ధులు, వ్యాధిగ్రస్తులు, నిండుచూలింతలు, పచ్చి బాలెంతలుగూడ క్రిందనే
+పడుకొందురు. కాన పైఁజెప్పిన వారి సామానులను ముఖ్యముగా మంచములను బండ్లనుండి దింపుచుండగా నిచ్చటి వారాబాలవృద్ధు లతిచోద్యముతో సర్కసు కంపినీవారి సామానును చూచినట్లు మూగిమూగి చూడసాగిరి. నా కూరక

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0029.txt

@@ -0,0 +1 @@
+నవ్వువచ్చెను. ఇది తెలుఁగు దేశమే యైనను నీదత్తమండలములకును మన ప్రాంతమునకును ఎంతయో వ్యత్యాసము కలదు. ఇచ్చటి దేశ్యపదము లన్యభాషాపదములవలెనే అబోధకములై ప్రయత్నపూర్వకముగా నేర్చుకొనవలసివచ్చినది. ఆ విషయములనెల్ల మరియొక కమ్మయందు లిఖించెదను.

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0030.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+సౌభాగ్యవతియగు కల్పలతకు :-
+
+నెచ్చెలీ,
+
+నీవు వ్రాసిన యుత్తరమందినది. మనము పూర్వము జాబులు వ్రాసికొనెడి కాలమునకును నేటికిని సమస్త విషయములయందు నెంతయో మార్పుగలిగినదని వ్రాసితివి. సత్యమే. కాని భాషావిషయమునగూడ మిక్కిలి మార్పుగలిగినదే, ఆవిషయము నీవేల గమనింపలేదు? గమనించియు ననర్హమని యుజ్జగించితివా? భారతి మున్నగు మాసపత్రికలలో వాడుక భాషయందు వ్రాయబడెడి కథలు, నాటకములు, ప్రహసనములు, చదివినకొలది నాకు వాడుక భాషయందు మక్కువెక్కువగుచున్నది. 'కథగాదు, కావ్యముగాదు, ఈ యుత్తరములలో మధురమైన వ్యవహారభాష మనమేల యుపయోగింపరాదు? సొగసైన వాడుకభాషలో లేఖలు వ్రాసికొనుటకు నీకుగల సందేహమేమియో తెలుపగోరెదను' అని వ్యవహార భాషయందు నీకుగల మక్కువకొలది కడు దీర్ఘముగ వ్రాసితివి. వ్యవహార భాషయందు వ్రాయుట నీకు ప్రీతికరమగుచో నీవటులనే వ్రాయుము. కాని యాంధ్రదేశమున నలువైపుల గ్రుమ్మరుచున్నకొలది వాడుకభాషయందు వ్రాయుట వలన గలిగెడి యిబ్బందు లధికముగ గన్పట్టుచున్నవి. ఆ విషయమై నాకుగల సందేహములను ననుభవములను రాగల లేఖలో విశదపఱచెదను. ఏలనందువా శ్రీకాళహస్తీ క్షేత్రమందు మహాశివరాత్రి సందర్భమున నేగాంచిన విశేషములు

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0031.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+నీకు సాకల్యముగఁదెలుప మానసం బువ్విళులూరుచున్నది. కాన యొకటిగోర నొకటి వ్రాసితినని నాపైఁ గోపింపకుమా!
+
+శ్రీకాళహస్తి పురాతన పుణ్యక్షేత్రములలో నొక్కటి. ఈ పుణ్యక్షేత్రమునకు దక్షిణ కైలాసమని గూడ మఱియొక నామధేయముగలదు. ఇచ్చట స్వామికి శ్రీకాళహస్తీశ్వరుఁడనియు, అమ్మవారికి జ్ఞానప్రసూనాంబిక యనియు
+పేర్లు. శ్రీ అనగా సాలెపురుగు. కాళ్ళమన సర్పము. హస్తి యన నేనుగు. ఈ మూటికిని ఈశ్వరుఁడు మోక్షమిచ్చెనుగాన భక్తవాత్సల్య చిహ్నముగా నీశ్వరుఁడా మూఁడు జీవముల పేరఁబిలువబడుచున్నాడు. కాని ఈస్వామి నిజనామధేయము నాగలింగేశ్వరుఁడు. శివరాత్రి సందర్భమున నిచ్చట పదిదినములు గొప్ప యుత్సవము జరుగును. దూరస్థలముల నుండి గూడ చాలమంది యాత్రికు లేతెంతురు. మొదటి దినమున స్వామికిఁ గడుగూర్చిన భక్తుడగు కన్నప్ప ధ్వజారోహణము. మఱునాడు స్వామి ధ్వజారోహణము. ఆదినమునుండియు స్వామి, పూటకొక వాహనముపై రెండు పూటల పదిదినము లూరేగును. వాహనములలో పెక్కులు వెండివి. ఒకటి రెండు మాత్రమే లక్క, కొయ్య మున్నగువానితోఁ జేసినవి. నిత్యము స్వామితోఁబాటు విఘ్నేశ్వరుఁడు, కుమారస్వామి యను నిద్దరు కుమారులును, కన్నప్ప, చండికేశ్వరులను నిరువురు భక్తులును, గంగ, జ్ఞానప్రసూనాంబిక యను నిరువురు దేవేరులును గూడ
+నూరేగుదురు. గంగ స్వామికి ప్రక్కనేయుండును. కాని

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0036.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+ముక్కలున్న వేమి? ఏక్రూరకిరాతకుడీ యమంగళము చేసిపోయె? పూజ్యుడగు స్వామికిట్టి యపచారము గావించినవాడు తప్పక వధ్యుడుగదా యని చింతించి యా మాంసపుముక్కలనెల్ల నెత్తి పాఱవైచి మరల స్నానముచేసి స్వామినర్చించి వెడలిపోయెను.
+
+అట స్వామికి నంజుడు తే నేగిన కన్నప్ప పెక్కుమేలి మెకంబుల జంపి వానిని చక్కగా తేనెతో పక్వముగావించి తాను తినిచూచి మిక్కిలి రుచ్యముగా నున్నదని సంతసింపుచు నెప్పటివలె పుక్కిట నభిషేకజలమును శిరమున బిల్వపత్రములను చేత నంజుడును పట్టుకొనివచ్చి శివగోచరి యర్చించిన
+పుష్పపత్రాదులను దనచెప్పుకాలితో దొలఁగద్రోచి యెప్పటి వలెనే స్వామినర్చించి యా రాత్రి మరల నాస్వామి సన్నిధినే గడపి తెల్లవారగనే మరల నైవేద్యపు నంజుడుల కొఱకు నడవి కేగెను. ఇంతలో శివగోచరివచ్చి మరల స్వామి సాన్యిధ్య మమంగళమై యుండుటకుఁ దద్దయు దుఃఖించి మరల నన్నియు చక్కఁజేసి స్వామి నర్చించి వెడలిపోయెను. ఈ విధముగా నైదు దినములు గడచెను. శివగోచరి దుఃఖ మగ్గలమగుచుండెను. కాన స్వామి యాతనిదుఃఖ ముడుపగోరి యా రాత్రి యాతని కలయందుగన్పడి భక్తశిరోమణీ! నిత్యము మాసాన్నిధ్యమశుద్ధమై యున్నదని నీవేల వాపోయెదవు. ఆ మాంసపు ముక్కల మాకు నివేదించుచున్నవాడు పాపాత్ముడుగాడు. పాషండుడు గాడు. మాకుఁ గడుగూర్చిన భక్తుడు. అవి

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0038.txt

@@ -0,0 +1,4 @@
+దుష్టులెవ్వరో కనుపించిన కత్తికి రెండు తుండ్లుగా నఱికి వేయనా? అయ్యో! ఏమిదారి! ఎట్లీరక్తస్రావము కట్టును? ఏదియైన మందాకుల రసము పిండిచూతునా యని చెంతనున్న యడవి కేగి రకరకముల మందాకులు తెచ్చి రసము పిండిచూచెను. కాని లాభములేదు. రక్తము కారుచునేయున్నది. కన్నప్ప
+చేయునదిలేక దిగులొంది కన్నీరు కాల్వలై పాఱుచుండ మ్రాన్పడినట్లు నిలిచెను. కొంతతడ విట్లునిలువ కండకు కండయను సామ్యము తోఁచెను. ఆహా! మంచిమందు తోఁచెను. స్వామి కంటికి నాకంటి నంటింతు ననుకొనెను. తోడనే కత్తితో తాటికాయనుండి ముంజె నెత్తినట్లు తనకన్ను నూడదీసి
+స్వామికంటి కంటించినాడు. అద్భుతముగాస్వామికన్ను చక్కఁబడిపోయినది. కన్నప్పకు పరమానంద మైనది. స్వామిని కౌఁగలించు కొనినాడు. ముద్దు పెట్టుకొనినాఁడు. సాష్టాంగ పడినాఁడు. ఆడినాడు. పాడినాడు. భగవంతుడు భక్తునిచేతి ముద్దుబిడ్డ. భక్తు డెన్నెన్ని విధముల నుపలాలించిన యన్నన్ని విధముల ప్రియము
+గూర్చుట యా మహామహునకు సంతోష ప్రదము. ఈ విధముగా గొంతసే పానందనమగ్నుడై కన్నప్ప నృత్యముచేసి స్వామివంక చూచినాడు. ఆహా! ఏమి చెప్పుదు నాభీభత్సము! స్వామి రెండవకంటినుండి నెత్తురు కారుచున్నది. స్వామి నేత్రము చక్కఁబడుటకు దగిన యౌషధము తనవద్దనే యుండ కన్నప్ప కిక దిగులేమి ? కాని తన రెండవకన్ను గూడ నూడబెఱికినచో దాని నంటించుటకు స్వామి కన్నెక్కడగలదో

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0043.txt

@@ -0,0 +1,6 @@
+సౌభాగ్యవతియగు కల్పలతకు :—
+
+నెచ్చెలీ, ఒక శుభసమాచారము. ఏ కవయిత్రీమణి వాగమృతముల సెవులార గ్రోల ఖండ ఖండాంతర వాసులెల్ల రభిలాషతో నెదురుజూచుచుందురో, ఏవిదుషీమణి విమల వాగ్ఝరి ప్రవహించిన తమకష్టములెల్ల గొట్టుకొనిపోవునని వలస రాష్ట్ర భారతీయు లాసతో నాహ్వానింపుచుందురో ఏసాధ్వీమణి గంభీరోపన్యాస మాలింపవలెనని భారతీయులెల్ల రనిశ ముత్కంఠపడుచుందురో అట్టి సుప్రసిద్ధకవయిత్రియు, విదుష
+మణియు నారీరత్నమునునగు శ్రీమతి సరోజినీదేవిగారి మహత్తరోపన్యాసమును ఈనెల 28 - 4 - 28 తేదీని మదనపల్లియందు వింటిని. నీవు వినలేదని యనుకొంటిని. లేఖామూలముగా దెలుపవచ్చును గదా యని మరల తృప్తిగంటిని.
+
+ఈ పురము నందలి హిందూ స్త్రీసమాజమువారి యాజమాన్యమున పైసభ జరుపఁబడినది. నెమలి పట్టాభిరామరావు పంతులుగారి కొమార్తెయగు శ్రీమతి పద్మాసనీదేవి (బి.ఏ.,) గారు నాటిసభ కగ్రాసనాధిపురాలు. సమావేశమైన స్త్రీలు కొద్దిమందియైనను, వచ్చిన స్త్రీ లెల్లరు దాదాపుగా నాంగ్లభాషా పరిచయము లేని తెలుగు స్త్రీలేయైనను, శ్రీమతి సరోజినీ దేవిగారు మిక్కిలి శాంతముతో స్త్రీలకు సంబంధించిన పెక్కు విషయములను గుఱించి యుపన్యసించిరి. దేవి చెప్పిన

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0044.txt

@@ -0,0 +1,8 @@
+ప్రతివాక్యమును నొక మహనీయుఁడు తెలుఁగుచేసి చెప్పెను. శ్రీ సరోజినీదేవిగారి యుపన్యాస సారాంశ మీవిధముగనుండెను.
+
+"సోదరీమణులారా!
+
+నేను నా కొమార్తె కనారోగ్యముగా నుండుటచే నిక్కడకువచ్చి యుంటిని. నేను వచ్చిన సందర్భము సంతాపకరమైనదేయైనను మిమ్ములనందఱను గలిసికొనుట సంభవించుటచే నాకు మిగుల సంతోషకరముగా నున్నది. నేను తెలుఁగుదేశపు స్త్రీని కాకపోయినను మీభాషా పరిచయము నాకు లేకపోయినను నేనుగూడ మీస్త్రీజాతికిఁ జెందిన దాననగుటచే మీకును నాకును సన్నిహిత సంబంధముగలదు. మీ సమాజ
+స్థాపకురాలగు కజిన్సుదొరసానిగారు ఐరిషుదేశపుస్త్రీ. సర్వ విషయములను నామెకును మీకును నెంతయో భేదముగలదు. అయినను ఆమెవచ్చి మనదేశమున స్త్రీ సమాజమును స్థాపించి స్త్రీల యభివృద్ధికై పాటుబడుటకు గారణము ఆమెకును మీకునుగల స్త్రీత్వమే గదా. ఈమధ్య ఢిల్లీయందు భారత
+మహిళాసభ జరిగినది. దానికి అధ్యక్షురాలు భోపాలు బేగముగారు. అమె మహమ్మదీయ స్త్రీ. ఆసభకు పూర్వము జరిగిన సభ కధ్యక్షురాలు బరోడామహారాణిగారు. ఆమె హిందూ యువతి. చూడుడు. ఒకామె హిందువు. ఒకామె ముసల్మాను. అయినను సభా విషయములలో నెట్టి యసందర్భము గలుగ లేదు. కాన ఆశయ మొక్కటైనపుడు జాతి మత భేదము లేవియు నడ్డుకొనవు. పైడిల్లీ మహిళాసభవారు స్త్రీలకు
+సంబంధించిన పెక్కువిషయములనుగూర్చి చర్చించి

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0052.txt

@@ -0,0 +1 @@
+దని మన దేశంలోగూడ శాసనం వస్తున్నదట గాదా” అని నన్నడిగెను. అవునని నేనంటిని. “ఏమి కానికాలం వచ్చిందమ్మ! అన్నేండ్లు పెంచితే పిల్ల పెద్దమనిషికాదా?” అని యామె యడిగెను. “కావచ్చు”నని నేనంటిని. "అయితే బ్రాహ్మణీకం బండలైపోయినట్లేగా, శూద్రులతోపాటే మనమూను?" అని ఆమె కోపముగా బలికెను. నేనేమియు మాట్లాడలేదు. ఇంతలో ఒక లేబ్రాయపు వితంతువు అందుకొని "పోతేపోనీ పదునాలుగేండ్లయినా రాని పిల్లకు పెండ్లేమిటి? అయిదేండ్ల కుంకకు పెండ్లిచేశారు. ఇట్లా ముసుగేసుకొని యేడుస్తున్నాను. అయినదేమో అయినది. ఇక ముందు వాండ్లకైనా న్యాయం జరిగితే అంతేచాలు” అనెను. “పిచ్చిదానా, ఎవరికర్మము వారిది. ఎవరి నొసటివ్రాలు వారిది. పద్నాలుగేండ్లకు పెండ్లిచేస్తేమాత్రము విధవరికము తప్పుతుందా” అని వెనుక ప్రశ్నించి నామె పలికెను. “పదునాలుగేండ్లలోపు వైధవ్యమైన తప్పుతుంది గాదా? పెనిమిటిసంగతీ పెండ్లిసంగతీ కొంచెమైనా బోధపడుతుందిగాదా? ఇపుడు యే మట్టీలేదుగా, నామట్టుకు నాకు అయిదోయేట పెండ్లిచేశారుట. ఆ తరువాత మూడునెలలకే ఆ పిల్లవాడు పోయినాడట. నాకు ఆ పెనిమిటిపోలికైనా గుర్తులేదు. ఇది న్యాయమని విూరంటారా?” అని యా వితంతువు పలికెను. ముసలమ్మ నిరుత్తరయయ్యెను. ఇంతలో మఱొకస్త్రీ అందుకొని "దేవుని దయవల్ల ఆ శాసనము రావలసినదే; అపుడుగాని యీ తల్లిదండ్రుల ఆటలు కట్టువడవు. రామ! రామ! తల్లి

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0053.txt

@@ -0,0 +1,5 @@
+దండ్రులు ఆడపిల్ల నెంత అన్యాయము చేస్తున్నారు? అమ్ముకోవడము, అప్రయోజకుడి కియ్యడము. బదులుకు బదులిచ్చి చేసుకోవడము. ఒకటా అకృత్యము? ఆడపిల్లంటే అమ్మా నాయనలచేతి చెలామణి నాణెము; కాకపోతే పుచ్చినవక్క, చిల్లిగవ్వ, ఎంత నిస్సారం” ఇట్లనుచుండగా నామెకన్నుల నీళ్లు గిఱ్ఱునదిరిగినవి. పలుకులు గద్దదికమైనవి. ఆ స్థితినిజూడ తల్లిదండ్రులచే నామెగూడ నేదియో సంసారపు కష్టమునకు లోనైనట్లుగా నాకు దోఁచెను. ఆమె వృత్తాంతమును పూర్తిగా నెఱుగవలెనని యూహించితిని. కాని యామె నెట్లడుగనగునో, ఏమడిగిన నేమనుకొనునో యని క్షణమాత్ర మాలోచించితిని. తుదకు యేమైన ననుకొననిమ్ము చెప్పిన విందును. చెప్పకున్న నూరకుందును. అడిగిన తప్పేమియని సాహసించి "అమ్మా మిమ్ములనుచూడ చాల కష్టపడినవారుగా గన్పట్టుచున్నారు. తల్లిదండ్రు లనాలోచితముగా గావించిన వివాహమే మీ కష్టములకు కారణమని యూహ గలుగుచున్నది” అని నేను పిఱికిపిఱికిగా వ్యత్యస్తముగా
+నడిగితిని.
+
+“తల్లికి నేను నోచుకొనలేదు. తండ్రిచేసిన యువకారము వల్లనే యిట్లా అల్లాడుచున్నాను.” ఆమెకు మరల కన్నులనీళ్లు క్రమ్మెను. పైట చెఱగుతో నద్దుకొనెను. ఆమె యిచ్చిన జబాబువలన నాప్రశ్నకు సుముఖయైయున్నట్లు నాకుదోచెను. కాన"పాపము! మీకు తల్లి చిన్నతనముననే పోయినదా? ఆడఁది
+చేసికొనిన పాపములలో చిన్నతనముననే తల్లి కఱవగుటొక

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0054.txt

@@ -0,0 +1 @@
+పెద్దపాప”మని నేనంటిని. “అవును, మాతల్లిపోవునప్పటికి నావయస్సైదేండ్లు, మా పెద్దక్కయ్యకు పద్దెనిమిదేండ్లు, మా చిన్నఅక్కయ్యకు పదైదేండ్లు, మాపెద్దన్నయ్య పదిరెండేండ్లవాడు, మాచిన్నన్నయ్య యెనిమిదేండ్లవాడు. అప్పటికే మాఅక్క లిద్దఱు కాపురమునకు వెళ్ళినారు. మాపెద్దన్నకు వడుగైనది. తక్కిన పసికూనలమైన మమ్ము కష్టపరంపరలకు గుఱిచేసి మాతల్లి చనిపోయినది. మా నాయనకప్పటి కేబదేండ్లున్నవి. తల పులగము పదునుగా నెఱసియున్నది. అప్పటికి మా పెద్దక్క కొక కొడుకుగూడ పుట్టియుండుటచే తాత గూడయైనాడు. న్యాయమున కాయన వివాహము మాట మనస్సునగూడ స్మరింపరాని సమయమది. అయిననేమి. పాపిష్ఠి లోకము పెండ్లము చావగనే మగవానిని పెండ్లికొడుకును జేయుచుండునుగదా. “నాయనా! వచ్చేది పెత్తనము. ఇంట్లో ఆడదిక్కులేకపోతె ఎట్లాజరుగుతుంది? కోడళ్లు కూతుళ్లు ముప్పుగడుపుతారా? చేసుకున్నదానికంటే తప్పదు. ఏదో పదిరూపాయలు కర్చైనా ఒకచిన్నదాన్ని ముడిపెట్టుకుంటే సరిపోతుంది.” అని బంధువులలోను పరిచయులలోను పెద్ద పెద్దలందఱు పదే పదే సలహా చెప్పుట సాగించినారు. భార్యచావగనే పెండ్లాడుద మనెడి కోరిక మనదేశములో ప్రతివానికి, అందులో యేండ్లుచెల్లినవాని కుండుట సర్వసాధారణమే కదా! మగడు చావగనే మగువ వాంఛ లేవిధముగా నడుగంటిపోవునో మగువ చావగనే మగవాని కోరికలావిధముగా నీరిక లెత్తుచుండును. భర్తృహీన పసిదేయగుగాక, యామెవాంఛ

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0055.txt

@@ -0,0 +1,2 @@
+లడవి పువ్వులవలె నిరుపయోగముగ రాలిపోవలెను. కళత్రవిహీనుడు వృద్ధుడేయగుగాక, వాని వాంఛలు మ్రోడు మ్రాకున చిరువులెత్తినట్లు చిగిరించవలెను. ఇది యెట్టి న్యాయము? బాలవిధవ వైరాగ్యమునకు సిద్ధపడవలెనా? నష్టకళత్రుఁడగు వృద్ధుడు భోగలాలసతకు సిద్ధపడవలెనా? ఆ పసిదాని మోమున భస్మరేఖలును నీ ముసలివాని మోమున చాదుచుక్క_యునా? అయ్యో! ధర్మాధర్మ విచక్షణ లోకములో నడుగంటినదనుట కీతార్కాణము చాలదా? వివరింప సాధ్యముగాని యా దురన్యాయములనుగూర్చి మనలో మన మూహించుకొనిన చాలును. న్యాయము మనకే తెలియును. అదియట్లుండె. వెఱ్ఱిధోరణిలోబడి విషయము మఱచితిని. మా నాన్న పెండ్లికి సిద్ధమైనాడు. కన్యాన్వేషణ మారంభించినాడు. బహుయత్నముమీద, బహు ధనవ్యయమువిూద, బహు దారుణపు టేర్పాటులమీద నొక కన్య లభించినది.
+తలిదండ్రు లాకన్యను మా నాన్నకిచ్చుటకు కొన్ని షరతులను కోరిరి. అవి యేవియనగా తమ కన్యను మా నాన్న కిచ్చుటకు నన్ను తమ కొమారునకు బదులియ్యవలెను. మఱియు తమకు వేయిరూపాయలు కన్యాశుల్కముగూడ నీయవలేను. ఈ యుభయవివాహములను తన కర్చుతో తన యింటనే మా తండ్రి జరుపుకొనవలెను. అంతియేగాక మా యిరువురకును వేయిరూపాయలకు తక్కువగాని నగలను మా నాన్న పెట్టవలెను. మా తండ్రి యన్నిటికిని యొప్పుకొనెను. వివాహము జరిగెను. మా తండ్రి యప్పటికి కొంచెము స్థితి

Sarada_Lekhalu_Vol_1/page_0060.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+నాయొక్కరిత చరిత్రమేగాదు. ఇట్టి వివాహము లసంఖ్యాకములుగా మనదేశమున నిత్యమును జరుగుచున్నవి. ఇట్టి యక్రమ వివాహ ప్రవాహమును నాపుటకే నేను హరవిలాసశారదాగారి బాల్యవివాహ నిషేధచట్టము నాహ్వానించుచున్నాను. నేనేగాదు. దయార్ద్రహృదయులగు స్త్రీ పురుషులెల్ల రీబిల్లు నాహ్వానించెదరుగాక యని కోరుచున్నాను. అంతియే గాక నలుబదేండ్లు మించిన పురుషుడు వివాహమాడ
+రాదనియు, అధవా చేసికొనినచో బాలికల జేసికొనరాదనియు గూడ నేమహనీయుఁడైన శాసనము దీసికొనివచ్చినచో స్త్రీలోక మామహనీయుని కలకాలము కృతజ్ఞయై స్మరింపగలదు. దీనిసంగతి యిట్లుండనిండు. ఇది భవిష్యద్విషయము. ఇప్పుడీ బాల్యవివాహ శాసనము విషయమై మనస్త్రీ లుపేక్షా
+భావముతోఁ జూడరాదు. స్వార్థచింతచే పురుషులు దీనికి ప్రతికూలురుగానుండ రజస్వలాభయముచే స్త్రీలు దీనికి వ్యతిరేకలగుట మనగోతిని మనము త్రవ్వుకొనుట సుమా. పిల్లలు పద్నాలుగేండ్ల వఱకుంచినచో ఈడేరరా? అని అవ్వగారు భయముతో అడిగినారు. తగిన వరులు లభింపక కన్నెలను పదునాలుగేండ్లవఱకుంచినచో నాపిల్ల లీడేరకుండిరా? చాటునకు సంఘపు తోడ్పాటును, బహిరంగమునకు బహిష్కారమునా? ఇంతకు మనకు మన శాస్త్రములు ప్రతికూలముగాలేవు. ప్రతికూలముగా నున్నది యాచార ఛాందస శ్రోత్రియ సం.....