id
stringlengths
1
7
url
stringlengths
31
408
title
stringlengths
1
239
text
stringlengths
1
345k
2
https://pl.wikipedia.org/wiki/AWK
AWK
AWK – interpretowany język programowania, którego główną funkcją jest wyszukiwanie i przetwarzanie wzorców w plikach lub strumieniach danych. Jest także nazwą programu początkowo dostępnego dla systemów operacyjnych będących pochodnymi UNIX-a, obecnie także na inne platformy. AWK jest językiem, który w znacznym stopni...
4
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alergologia
Alergologia
Alergologia – dziedzina medycyny zajmująca się rozpoznawaniem i leczeniem schorzeń alergicznych, czyli takich, u podstaw których stoi zjawisko nadwrażliwości, zwłaszcza inicjowane przez mechanizmy immunologiczne. W Polsce konsultantem krajowym alergologii od 19 lutego 2020 jest prof. dr hab. n. med. Karina Jahnz-Różyk....
6
https://pl.wikipedia.org/wiki/ASCII
ASCII
ASCII (czyt. aski, skrót od ) – siedmiobitowy system kodowania znaków, używany we współczesnych komputerach oraz sieciach komputerowych, a także innych urządzeniach wyposażonych w mikroprocesor. Przyporządkowuje liczbom z zakresu 0−127: litery alfabetu łacińskiego języka angielskiego, cyfry, znaki przestankowe i inne s...
7
https://pl.wikipedia.org/wiki/Atom
Atom
Atom – podstawowy składnik materii. Składa się z małego dodatnio naładowanego jądra o dużej gęstości i otaczającej go chmury elektronowej o ujemnym ładunku elektrycznym. Słowo atom pochodzi z greckiego – átomos (od α-, „nie-” + τέμνω – temno, „ciąć”), oznaczającego coś, czego nie da się przeciąć ani podzielić. Idea i...
8
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aksjomat
Aksjomat
Aksjomat, postulat, pewnik (gr. axíōma, godność, pewność, oczywistość) – jedno z podstawowych pojęć logiki matematycznej. Od czasów Euklidesa uznawano, że aksjomaty to zdania przyjmowane za prawdziwe, których nie dowodzi się w obrębie danej teorii matematycznej. We współczesnej matematyce definicja aksjomatu jest nie...
10
https://pl.wikipedia.org/wiki/Arytmetyka
Arytmetyka
Arytmetyka (łac. arithmetica, gr. ἀριθμητική arithmētikē, z ἀριθμός – liczba) – dział matematyki zajmujący się liczbami; jeden z podstawowych i najstarszych. Obejmuje co najmniej dwa obszary wiedzy: arytmetyka elementarna opisuje podstawowe działania na liczbach, zwłaszcza tych rzeczywistych, choć mówi się także o ar...
12
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alkeny
Alkeny
Alkeny – organiczne związki chemiczne z grupy węglowodorów nienasyconych, w których występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne między atomami węgla (). Razem ze związkami, które posiadają dwa lub więcej wiązań podwójnych (polienami, takimi jak dieny, trieny itd.) oraz z analogami pierścieniowymi (cykloalkenami i cyklo...
13
https://pl.wikipedia.org/wiki/ActiveX
ActiveX
ActiveX – przestarzała biblioteka komponentów i kontrolek stworzona przez Microsoft. ActiveX mógł służyć do wymiany danych pomiędzy różnymi aplikacjami działającymi pod kontrolą systemów operacyjnych Windows. W szczególności był wykorzystywany w przeglądarce Internet Explorer do wywoływania różnych funkcji systemowych ...
14
https://pl.wikipedia.org/wiki/Interfejs%20programowania%20aplikacji
Interfejs programowania aplikacji
Interfejs programowania aplikacji, interfejs programistyczny aplikacji, interfejs programu aplikacyjnego (, ) – zbiór reguł ściśle opisujący, w jaki sposób programy lub podprogramy komunikują się ze sobą. API jest przede wszystkim specyfikacją wytycznych, jak powinna przebiegać interakcja między komponentami programow...
15
https://pl.wikipedia.org/wiki/AmigaOS
AmigaOS
AmigaOS – system operacyjny opracowany przez firmę Commodore International dla produkowanych przez nią komputerów Amiga. Wersja 1.0 została wydana w 1985 roku, wraz z premierą komputera Amiga 1000. Charakterystyka System od początku 32-bitowy, napisany został dla procesora Motorola 68000. Obsługiwane procesory to: MC...
16
https://pl.wikipedia.org/wiki/Association%20for%20Computing%20Machinery
Association for Computing Machinery
Association for Computing Machinery (ACM) to największa na świecie społeczność ludzi nauki, nauczycieli i profesjonalistów zajmujących się informatyką. Nazwa w tłumaczeniu na język polski to Stowarzyszenie dla Maszyn Liczących. Celem ACM jest rozwój nauki, sztuki oraz inżynierii i zastosowań IT poprzez dialog, integr...
18
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alternatywa
Alternatywa
Alternatywa, suma logiczna, alternatywa zwykła, alternatywa nierozłączna, alternatywa łączna – zdanie logiczne o postaci p lub q, gdzie p, q są zdaniami. W logice matematycznej alternatywę zapisuje się Alternatywa p lub q jest zdaniem prawdziwym, gdy co najmniej jedno z jej zdań składowych p, q jest prawdziwe. W logi...
19
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aksjomat%20indukcji
Aksjomat indukcji
Aksjomat indukcji – aksjomat, a właściwie nieskończony przeliczalny zbiór aksjomatów pierwszego rzędu, pozalogicznych rozważany zwłaszcza w teorii arytmetyki liczb naturalnych. Jest on formalizacją zasady indukcji matematycznej. Jego treść przedstawia się następująco: gdzie oznacza: „dla każdego n” ⇒, to wynikanie...
21
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alleny
Alleny
Alleny – organiczne związki chemiczne, węglowodory nienasycone, w których jeden z atomów węgla jest związany z dwoma innymi atomami węgla wiązaniami podwójnymi (tzw. układ ). Zwyczajowo allenem określa się najprostszy związek z tej grupy, czyli . Skumulowanie dwóch podwójnych wiązań chemicznych obok siebie powoduje, ż...
22
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alkiny
Alkiny
Alkiny (zwyczajowo: acetyleny) – grupa organicznych związków chemicznych będących węglowodorami nienasyconymi, w których występuje jedno wiązanie potrójne między atomami węgla (). Najprostszym alkinem jest etyn, zwykle zwany acetylenem, . Alkiny są bardziej reaktywne od alkanów i alkenów, są nietrwałe i podlegają wiel...
23
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alkany
Alkany
Alkany (parafiny, z = mało powinowaty) – łańcuchowe węglowodory nasycone, organiczne związki chemiczne zbudowane wyłącznie z atomów węgla i wodoru, przy czym atomy węgla połączone są ze sobą wyłącznie wiązaniami pojedynczymi. Ogólny wzór sumaryczny alkanów ma postać . Według obowiązującej systematyki IUPAC węglowe ła...
24
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alkohole
Alkohole
Alkohole – związki organiczne zawierające jedną lub więcej grup hydroksylowych połączonych z atomem węgla o hybrydyzacji sp3. Najprostsze i najczęściej spotykane w życiu codziennym alkohole, to pochodne alkanów zawierające jedną grupę hydroksylową w cząsteczce, o wzorze ogólnym CnH2n+1OH, czyli alkohole monohydroksyl...
25
https://pl.wikipedia.org/wiki/Anarchizm
Anarchizm
Anarchizm – doktryna polityczna i ruch społeczny, które cechują się niechęcią wobec władzy oraz odrzuceniem własności prywatnej i wszelkich przymusowych form hierarchii. Anarchizm wzywa do zniesienia państwa, które uważa za niepotrzebne i szkodliwe. Pojawiły się pewne kontrowersje co do definicji anarchizmu, a tym sa...
26
https://pl.wikipedia.org/wiki/Anarchia
Anarchia
Anarchia ( – "bez władcy") – forma struktury społeczno-politycznej, w której nie ma żadnej ukonstytuowanej władzy, ani nie obowiązują żadne normy prawne. W rozumieniu politycznym (w anarchizmie) to taka struktura, w której państwo zostaje zastąpione przez nieprzymusową i niescentralizowaną organizację społeczeństwa (n...
28
https://pl.wikipedia.org/wiki/Abstract%20Syntax%20Notation%20One
Abstract Syntax Notation One
ASN.1 (skrót od Abstract Syntax Notation One – abstrakcyjna notacja składniowa numer jeden) – standard ITU-T służący do opisu struktur przeznaczonych do reprezentacji, kodowania, transmisji i dekodowania danych. Dostarcza zbiór formalnych zasad pozwalających na opis struktur obiektów w sposób niezależny od konkretnych ...
29
https://pl.wikipedia.org/wiki/Algorytm
Algorytm
Algorytm – skończony ciąg jasno zdefiniowanych czynności koniecznych do wykonania pewnego rodzaju zadań, sposób postępowania prowadzący do rozwiązania problemu. Można go przedstawić na schemacie blokowym. Słowo „algorytm” pochodzi od łacińskiego słowa algorithmus, oznaczającego wykonywanie działań przy pomocy liczb ar...
30
https://pl.wikipedia.org/wiki/Przyl%C4%85dek%20Igielny
Przylądek Igielny
Przylądek Igielny, Przylądek Agulhas (port. Cabo das Agulhas, wym. []) – przylądek stanowiący najbardziej wysunięty na południe kraniec Afryki. Przebiegający przez niego południk uznawany jest za umowną granicę dwóch oceanów: Indyjskiego i Atlantyckiego. Nazwa Przylądka Igielnego w języku portugalskim, Agulhas, dosłow...
31
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aldehydy
Aldehydy
Aldehydy ( = „alkohol odwodorniony”) – klasa organicznych związków chemicznych posiadających grupę aldehydową, czyli grupę karbonylową () połączoną z jednym () lub dwoma () atomami wodoru. Proste aldehydy, będące pochodnymi alkanów i zawierające w cząsteczce jedną grupę aldehydową to alkanale o wzorze ogólnym . Pokrew...
32
https://pl.wikipedia.org/wiki/Agatha%20Christie
Agatha Christie
Agatha Christie, lady Mallowan, DBE, właśc. Agatha Mary Clarissa Miller Christie (ur. 15 września 1890 w Torquay, zm. 12 stycznia 1976 w Wallingford) – brytyjska autorka powieści kryminalnych i obyczajowych. Najbardziej znana na świecie pisarka kryminałów oraz najlepiej sprzedająca się autorka wszech czasów. Wydano po...
33
https://pl.wikipedia.org/wiki/Allel
Allel
Allel – jedna z wersji genu. Allel najczęściej występuje w określonym locus na danym chromosomie homologicznym, jednak pojęcie to odnosi się także do genomu cytoplazmatycznego oraz prokariotycznego. Allele tego samego genu różnią się jednym lub kilkoma nukleotydami. Istnienie więcej niż jednej wersji danego genu okreś...
34
https://pl.wikipedia.org/wiki/Anatole%20France
Anatole France
Anatole France, właśc. Jacques-Anatole-François Thibault (ur. 16 kwietnia 1844 w Paryżu, zm. 12 października 1924 w Saint-Cyr-sur-Loire) – poeta, powieściopisarz i krytyk francuski. Zapalony bibliofil i historyk, przedstawiciel postawy racjonalistycznej oraz sceptycznej. Przez jemu współczesnych porównywany do Voltaire...
35
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alkaloidy
Alkaloidy
Alkaloidy (arabskie alkali – potaż i eidos – postać = „przyjmujący postać zasady”) – według rekomendacji IUPAC z 1995 roku jest to grupa naturalnie występujących zasadowych związków organicznych (na ogół heterocyklicznych), głównie pochodzenia roślinnego, zawierających azot. Aminokwasy, peptydy, białka, nukleotydy, kw...
37
https://pl.wikipedia.org/wiki/Archeologia
Archeologia
Archeologia (z gr. ἀρχαῖος archaīos – dawny, stary i -λογία -logiā – mowa, nauka) – nauka, której celem jest odtwarzanie społeczno-kulturowej przeszłości człowieka na podstawie znajdujących się w ziemi, na ziemi lub w wodzie źródeł archeologicznych, czyli materialnych pozostałości działań ludzkich. Źródła archeologicz...
38
https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrespol
Andrespol
Andrespol – wieś w Polsce, położona w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim, siedziba gminy Andrespol. Historia Do roku 1809 tereny sołectw obecnej gminy Andrespol (oprócz Kraszewa i Zielonej Góry) oraz łódzkiej dzielnicy Andrzejów nosiły nazwę Bedoń. Pierwsza wzmianka o Bedoniu pochodzi z roku 1391, z ł...
39
https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzejewo%20%28wojew%C3%B3dztwo%20mazowieckie%29
Andrzejewo (województwo mazowieckie)
Andrzejewo – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowskim, w gminie Andrzejewo. Dawniej miasto. Do 1954 roku siedziba gminy Warchoły. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego. Miejscowość jest siedzibą władz gminy Andrzejewo oraz parafii rzymskoka...
40
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aminy
Aminy
Aminy – organiczne związki chemiczne zawierające w swojej budowie grupę aminową, będącą organiczną pochodną amoniaku. Rzędowość amin Rzędowość amin wyznacza się tak samo jak rzędowość atomów węgla. Jest więc równa liczbie atomów wodoru przy atomie azotu zastąpionych atomami węgla. Stąd aminy dzielą się na pierwszorzę...
42
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aceton
Aceton
Aceton, propanon, keton metylowy – organiczny związek chemiczny z grupy ketonów, najprostszy keton alifatyczny. Ma ostry, charakterystyczny zapach. Miesza się w każdych proporcjach z wodą, etanolem, eterami i innymi ketonami o niskiej masie cząsteczkowej. Występowanie i otrzymywanie Aceton obecny jest w niewielkich i...
44
https://pl.wikipedia.org/wiki/Algebra
Algebra
Algebra (, al-dżabr) – jedna z głównych dziedzin matematyki, zajmująca się wszelkimi strukturami algebraicznymi, czyli zbiorami – lub bardziej ogólnymi klasami – wyposażonymi w działania; struktury te bywają też nazywane algebrami ogólnymi. Początkowym przykładem takiego obiektu, długo definiującym tę dziedzinę, były l...
45
https://pl.wikipedia.org/wiki/Atomistyka
Atomistyka
energetyka jądrowa fizyka jądrowa ochrona radiologiczna atomizm Atomistyka – album Elektrycznych Gitar
49
https://pl.wikipedia.org/wiki/Polonezk%C3%B6y
Polonezköy
Polonezköy (także Adampol; nazwa turecka oznacza „polska wieś”) – wieś w Turcji, założona w połowie XIX wieku, licząca 346 mieszkańców (2022 r.). Osada polskich imigrantów na obrzeżach Stambułu, położona po azjatyckiej stronie cieśniny Bosfor, w dystrykcie Beykoz, na północny wschód od centrum metropolii. Do około 1960...
50
https://pl.wikipedia.org/wiki/AtheOS
AtheOS
AtheOS – zaprojektowany przez norweskiego programistę Kurta Skauena system operacyjny, przeznaczony do zastosowań multimedialnych i biurowych. Obecnie projekt nie jest rozwijany, jego kontynuację stanowi Syllable. Architektura systemu posiada wiele podobieństw do systemu BeOS oraz AmigaOS. Jądro systemu obsługuje arch...
52
https://pl.wikipedia.org/wiki/AIX
AIX
AIX () – odmiana systemu Unix tworzona przez firmę IBM na podstawie zarówno SysV, jak i BSD. W systemie zostały zaimplementowane także technologie z systemów mainframe, które zwiększają jego niezawodność i dostępność. System operacyjny AIX jest przeznaczony dla serwerów firmy IBM z procesorami z rodziny Power (RS/6000,...
53
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aparat%20Golgiego
Aparat Golgiego
Aparat Golgiego – organellum występujące powszechnie w komórkach eukariotycznych, służące chemicznym modyfikacjom wytwarzanych przez komórkę substancji, ich sortowaniu oraz dystrybucji w obrębie komórki. Składa się ze stosu spłaszczonych cystern. Organellum zostało odkryte przez Camilla Golgiego w roku 1898. Od nazwisk...
54
https://pl.wikipedia.org/wiki/Acetylocholina
Acetylocholina
Acetylocholina, ACh – organiczny związek chemiczny, ester kwasu octowego i choliny. Jest neuroprzekaźnikiem syntetyzowanym w neuronach cholinergicznych. Występuje w: połączeniach nerwowo-mięśniowych, synapsach przedzwojowych układu współczulnego, zakończeniach zazwojowych układu przywspółczulnego, a także w różnych str...
55
https://pl.wikipedia.org/wiki/Adobe%20Photoshop
Adobe Photoshop
Adobe Photoshop – program graficzny przeznaczony do tworzenia i obróbki grafiki rastrowej, będący sztandarowym produktem firmy Adobe. Program jest dostępny na platformy Windows i macOS. Projekty programu zapisywane są w dedykowanym formacie plików PSD. Historia W roku 1987 Thomas Knoll na komputerze Apple Macintosh ...
56
https://pl.wikipedia.org/wiki/Architektura%20komputera
Architektura komputera
Architektura komputera oznacza w informatyce technicznej zbiór zasad i metod opisujących funkcjonalność, organizację i implementację komputerów. Niektóre definicje architektury komputerów definiują ją jako opis możliwości i model programowy komputera, ale nie konkretną implementację. W innych definicjach architektura k...
58
https://pl.wikipedia.org/wiki/Amiga
Amiga
Amiga (hiszp. amiga – przyjaciółka) – marka komputerów produkowanych od 1985 r. między innymi przez firmę Commodore, popularna w XX wieku. Po bankructwie Commodore marka została przejęta przez firmę Escom, a następnie przez Gateway. W końcu wyłoniła się samodzielna firma Amiga INC, która po bankructwie sprzedała wszelk...
59
https://pl.wikipedia.org/wiki/Albania
Albania
Albania, Republika Albanii () – państwo w południowo-wschodniej Europie na Bałkanach. Albania na zachodzie ma dostęp do Morza Adriatyckiego, a na południowym zachodzie do Morza Jońskiego. Od Włoch oddziela ją cieśnina Otranto o szerokości ok. 72 km. Łączna długość granic lądowych wynosi 720 km, natomiast wybrzeża mors...
60
https://pl.wikipedia.org/wiki/Austria
Austria
Austria (, ), Republika Austrii (niem. , ) – państwo śródlądowe położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych ze stolicą w Wiedniu. Od 1995 Austria należy do Unii Europejskiej. Pochodzenie nazwy W języku niemieckim Österreich ze starowysokoniemieckiego ôstarrîhhi, znaczącego „państwo na wscho...
61
https://pl.wikipedia.org/wiki/Andora
Andora
Andora, Księstwo Andory (kat. ), nazwa historyczna (tradycyjna): Doliny Andory (kat. ) – małe państwo w południowo-zachodniej Europie, bez dostępu do morza. Leży w Pirenejach, granicząc od północy z Francją, a od południa z Hiszpanią. Geografia Andora to kraj leżący w Pirenejach i całkowicie pokryty górami. Ma powi...
62
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aromorfoza
Aromorfoza
Aromorfoza – termin wprowadzony przez Aleksieja Siewiercowa na określenie kluczowej innowacji w rozwoju istot żywych – istotnych zmian w budowie i funkcjonowaniu organizmów, podnoszące je na wyższy poziom rozwoju ewolucyjnego, umożliwiające opanowanie nowych środowisk (w odróżnieniu od drobnych zmian przystosowawczych,...
64
https://pl.wikipedia.org/wiki/Azot
Azot
Azot (N, ) – pierwiastek chemiczny o liczbie atomowej 7, niemetal z grupy 15 (azotowców) układu okresowego. W warunkach normalnych jest bezbarwnym, bezzapachowym gazem. Został odkryty w 1772 roku przez Daniela Rutherforda. Azot jest podstawowym składnikiem powietrza (78,09% objętości), a jego zawartość w litosferze Zi...
65
https://pl.wikipedia.org/wiki/Amedeo%20Avogadro
Amedeo Avogadro
Amedeo Avogadro, in. Amadeo Avogadro (ur. 9 sierpnia 1776 w Turynie, zm. 9 lipca 1856 tamże) – włoski fizyk, jeden z najważniejszych na przestrzeni wieków naukowców rozwijających atomistyczną teorię budowy materii. Życiorys Pełne jego nazwisko brzmiało: Lorenzo Romano Amedeo Carlo Avogadro hrabia di Quaregna e Cerret...
67
https://pl.wikipedia.org/wiki/Uwierzytelnienie
Uwierzytelnienie
Uwierzytelnienie – czynność polegająca na sprawdzeniu, stwierdzeniu i poświadczeniu, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania metrologiczne ustalone w przepisach, normach, zaleceniach międzynarodowych lub innych właściwych dokumentach, a jego wskazania zostały odniesione do państwowych wzorców jednostek miar i są z nimi...
68
https://pl.wikipedia.org/wiki/Autoryzacja%20%28prawo%20prasowe%29
Autoryzacja (prawo prasowe)
Autoryzacja – wyrażenie zgody przez udzielającego informacji prasie na publiczne rozpowszechnienie swej wypowiedzi w danej formie. Potocznie: W przypadku wywiadów prasowych, autoryzacja polega na wspólnym uzgodnieniu ostatecznego tekstu wywiadu przez osobę jej udzielającą i dziennikarza, przed jego publikacją. Według...
69
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet
Alfabet
Alfabet, abecadło (od stgr. nazw pierwszych liter alfabetu: alfa i beta lub z ) – najpopularniejszy system zapisywania mowy. Termin ten bywa używany w kilku znaczeniach, co jest źródłem licznych nieporozumień w dziedzinie historii i teorii pisma. Nieściśle „alfabetami” nazywa się też systemy pisma, które nimi nie są (...
70
https://pl.wikipedia.org/wiki/AMP
AMP
Akronim AMP oznaczać może: Asynchronous multiprocessing – wieloprocesorowość asynchroniczna w architekturze komputera adenozyno-5′-monofosforan – organiczny związek chemiczny, jeden z nukleotydów Akademickie Mistrzostwa Polski – ogólnopolskie rozgrywki sportowe AMP – zestaw oprogramowania Apache, MySQL, PHP/Perl/P...
71
https://pl.wikipedia.org/wiki/Wieloprocesorowo%C5%9B%C4%87%20asynchroniczna
Wieloprocesorowość asynchroniczna
Wieloprocesorowość asynchroniczna (, AMP) – architektura komputerowa mająca na celu zwiększenie mocy obliczeniowej komputera poprzez wykorzystanie kilku procesorów pracujących niezależnie od siebie. W architekturze asynchronicznej, która jest odmianą wieloprocesorowości asymetrycznej, poszczególne procesory nie są tra...
73
https://pl.wikipedia.org/wiki/Apla
Apla
Apla – pojęcie z zakresu poligrafii, może oznaczać: jednobarwną, nierastrowaną płaszczyznę mogąca stanowić tło np. plakatu, okładki, na którym można umieścić tekst czy ilustracje, a także wykorzystać je jako swoisty kontrast wobec innych elementów powierzchnię zadrukowaną w powyższy sposób blachę cynkową służącą jak...
74
https://pl.wikipedia.org/wiki/Asembler
Asembler
Asembler (z ) – termin informatyczny związany z programowaniem i tworzeniem kodu maszynowego dla procesorów. W języku polskim oznacza on program tworzący kod maszynowy na podstawie kodu źródłowego (tzw. asemblacja) wykonanego w niskopoziomowym języku programowania bazującym na podstawowych operacjach procesora zwanym j...
76
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfred%20Jodl
Alfred Jodl
Alfred Jodl (ur. 10 maja 1890 w Würzburgu, zm. 16 października 1946 w Norymberdze) – niemiecki dowódca wojskowy z czasów II wojny światowej w stopniu generała pułkownika (Generaloberst), skazany na śmierć i stracony jako zbrodniarz wojenny i zbrodniarz przeciwko ludzkości. Życiorys Po ukończeniu akademii wojskowej i ...
77
https://pl.wikipedia.org/wiki/Antonio%20L%C3%B3pez%20de%20Santa%20Anna
Antonio López de Santa Anna
Antonio de Padua María Severino López de Santa Anna y Pérez de Lebrón (ur. 21 lutego 1794 w Xalapa-Enríquez, zm. 21 czerwca 1876 w Meksyku) – meksykański polityk konserwatywny i wojskowy, wielokrotny prezydent Meksyku. W 1821 roku, po proklamacji „planu z Iguali”, poparł Agustina de Iturbide (1783–1824) i walczył o ni...
78
https://pl.wikipedia.org/wiki/Armia%20Radziecka
Armia Radziecka
Armia Radziecka () – oficjalna nazwa wojsk lądowych, sił powietrznych, wojsk obrony przeciwlotniczej i wojsk rakietowych przeznaczenia strategicznego Sił Zbrojnych ZSRR (w latach 1946–1991) i WNP (1991–1992), które tworzyła razem z marynarką, wojskami pogranicznymi i wewnętrznymi. Nazwa została wprowadzona w 1946 roku ...
79
https://pl.wikipedia.org/wiki/Argon
Argon
Argon (Ar, ) – pierwiastek chemiczny będący gazem szlachetnym. Jest praktycznie niereaktywny i nie ma żadnego znaczenia biologicznego, jest także jednym ze składników powietrza. Argon wyodrębnili i zidentyfikowali Lord Rayleigh i sir William Ramsay w 1894 roku, usuwając z powietrza tlen, azot, dwutlenek węgla i parę wo...
80
https://pl.wikipedia.org/wiki/Akulturacja
Akulturacja
Akulturacja – termin stosowany w naukach społecznych (m.in. antropologia, etnologia, pedagogika, psychologia, socjologia) oraz naukach o zarządzaniu (m.in. zarządzanie międzykulturowe, kultura organizacji) na określenie zjawisk zachodzących na styku kultur pomiędzy ludźmi (jednostkami i grupami). Akulturacja w naukach...
81
https://pl.wikipedia.org/wiki/Achtung%20%E2%80%93%20Panzer%21
Achtung – Panzer!
Achtung – Panzer! (z niem. Uwaga, czołg!) – opublikowana w 1937 roku książka autorstwa Heinza Guderiana, twórcy niemieckich wojsk pancernych. Autor wyraził w niej opinię, że Niemcy mogą sobie pozwolić tylko na krótką wojnę, zanim zostaną wyczerpane skromne zapasy surowców strategicznych. Można to zrealizować, wykorzys...
82
https://pl.wikipedia.org/wiki/Apartheid
Apartheid
Apartheid (z ) – ideologia głosząca konieczność osobnego rozwoju społeczności różnych ras, a także bazujący na tej teorii system polityczny panujący w Południowej Afryce do połowy lat 90 XX wieku, oparty na segregacji rasowej. System segregacji był oparty na przekonaniu o wyższości rasy białej i dyskryminował ludność c...
83
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksander%20Or%C5%82owski
Aleksander Orłowski
Aleksander Orłowski – malarz koni i scen batalistycznych Aleksander Orłowski – urzędnik pocztowy, radny, działacz plebiscytowy, dyrygent chórów, kompozytor i organizator życia muzycznego Aleksander Orłowski – filozof
84
https://pl.wikipedia.org/wiki/American%20National%20Standards%20Institute
American National Standards Institute
() – instytucja ustalająca normy techniczne obowiązujące w USA. Historia ANSI powstała w 1918 roku. Początkowo działała pod nazwą (), w 1928 roku zmieniła nazwę na (). W 1966 roku ASA została zreorganizowana i otrzymała nazwę (). Nazwa obecna, czyli ANSI (ang. ) jest noszona przez tę instytucję od 1969 roku. Stat...
85
https://pl.wikipedia.org/wiki/Abelard
Abelard
Abelard – imię męskie zapewne pochodzenia francuskiego (prowansalskiego), którego pierwotne znaczenie wywodzone jest od wyrazu prowansalskiego abelha, oznaczającego „pszczelarza”. Jednak bywa ono także łączone z niemieckimi imionami Adalhard (dosł. „szlachetna siła”) bądź też Eberhard (dosł. „silny jak dzik”). Początk...
86
https://pl.wikipedia.org/wiki/Autochton
Autochton
Autochton ( autochthon – „z tej ziemi”, „tuziemiec, tubylec”, od autós „sam” i chthōn „ziemia”) – człowiek należący do rdzennej ludności danego obszaru. W odróżnieniu od ludności autochtonicznej mówi się o ludności napływowej. Według profesora Andrzeja Saksona, socjologa specjalizującego się w badaniach mniejszości e...
87
https://pl.wikipedia.org/wiki/Archimedes
Archimedes
Archimedes z Syrakuz (gr. Archimedes ho Syrakosios; ok. 287–212 p.n.e.) – grecki matematyk, fizyk i inżynier. Powszechnie uznawany za najwybitniejszego matematyka starożytności i jednego z największych w dziejach. Życiorys Urodzony i zmarły w Syrakuzach; wykształcenie zdobył w Aleksandrii. Był synem astronoma Fidias...
88
https://pl.wikipedia.org/wiki/Arystofanes
Arystofanes
Arystofanes z Aten (gr. , Aristophanes) (ok. 446–385 p.n.e.) – grecki komediopisarz, jeden z twórców komedii staroattyckiej, syn średnio zamożnego chłopa o imieniu Filippos. Jego działalność przypadła na schyłkowy okres demokracji ateńskiej, gdy następowały zmiany w życiu politycznym, społecznym i kulturalnym, a także ...
90
https://pl.wikipedia.org/wiki/Amonity
Amonity
Amonity, amonitowate (Ammonoidea) – podgromada wymarłych głowonogów (Cephalopoda), przeważnie o symetrycznej, płaskospiralnej skorupie. Nieliczne rodzaje miały nietypowe kształty, np. prostej muszli, spirali zwiniętej w pionie, spirali o niestykających się skrętach. Takie formy, nazywane heteromorfami, występowały głów...
91
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet%20hebrajski
Alfabet hebrajski
Alfabet hebrajski, nazywany też pismem żydowskim lub pismem kwadratowym – alfabet spółgłoskowy stosowany do zapisu języka hebrajskiego, jidysz, ladino, judeo-arabskiego i innych języków żydowskich, wywodzący się z alfabetu aramejskiego, a pośrednio z fenickiego i egipskich hieroglifów. Język hebrajski przejął ten rodza...
92
https://pl.wikipedia.org/wiki/Albert%20Camus
Albert Camus
Albert Camus (wym. []; ur. 7 listopada 1913 w Mondovi, zm. 4 stycznia 1960 w Villeblevin) – francuski pisarz, dramaturg, eseista i reżyser teatralny. Urodzony w Algierii Francuskiej, tworzył swoje dzieła głównie we Francji europejskiej. Jest uważany za czołowego reprezentanta absurdyzmu (często błędnie uznawany za repr...
93
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alabama%20%28ujednoznacznienie%29
Alabama (ujednoznacznienie)
geografia Alabama – stan w USA Alabama – miasto w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Genesee Alabama (ang. Alabama Township) – gmina w Stanach Zjednoczonych, w stanie Arkansas, w hrabstwie Nevada Alabama (ang. Alabama Town) – gmina w Stanach Zjednoczonych, w stanie Nowy Jork, w hrabstwie Genes...
94
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alaska%20%28ujednoznacznienie%29
Alaska (ujednoznacznienie)
Alaska – stan USA, Alaska – półwysep w północno-zachodniej części Ameryki Północnej Alaska – pasmo górskie w Kordylierach Zatoka Alaska – zatoka Oceanu Spokojnego
95
https://pl.wikipedia.org/wiki/Arizona%20%28ujednoznacznienie%29
Arizona (ujednoznacznienie)
Arizona – gatunek węży Arizona – stan w USA Arizona – amerykański western z 1940 roku w reżyserii Wesleya Rugglesa Arizona – polski film dokumentalny USS "Arizona" – okręty US Navy Arizona – gmina w Hondurasie
97
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alabama
Alabama
Alabama (wym. ) – stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, położony nad Zatoką Meksykańską. Obszar nizinny, od północnego wschodu ograniczony wyżyną Cumberland, od północnego wschodu górami – Appalachami. Na północy sąsiaduje ze stanem Tennessee, na wschodzie z Georgią, na południu z Florydą i Zatoką ...
99
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alaska
Alaska
Alaska () – stan Stanów Zjednoczonych w północno-zachodniej części Ameryki Północnej, będący eksklawą Stanów Zjednoczonych. Graniczy od wschodu z Kanadą, a od zachodu, przez Cieśninę Beringa, z Rosją. Dominują góry, z najwyższym punktem Ameryki Północnej, którym jest szczyt Denali (McKinley, 6194 m n.p.m.), oraz wyżyny...
100
https://pl.wikipedia.org/wiki/Ameryka%20P%C3%B3%C5%82nocna
Ameryka Północna
Ameryka Północna – kontynent o powierzchni 24 230 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Jego krajem o największej powierzchni jest Kanada. Do Ameryki Północnej należy również tzw. Ameryka Środkowa. Dane geograficzne Od zachodu Ame...
101
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksandr%20Baranow
Aleksandr Baranow
Aleksander Andriejewicz Baranow (; ur. 14 lutego 1746 w Kargopolu, zm. 28 kwietnia 1819 w Dżakarcie) – rosyjski kupiec i handlarz futer, jeden z organizatorów kolonizacji Alaski. Został skierowany na Alaskę przez rosyjską kompanię handlową (Rosyjsko-Amerykańska Kompania Handlowa), która zajmowała się eksploatacją bogac...
102
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alabama%20%28rzeka%29
Alabama (rzeka)
Alabama () – rzeka w Stanach Zjednoczonych, w stanie Alabama, o długości 512 km. Powstaje około 11 km na północ od miasta Montgomery z połączenia rzek Coosa i Tallapoosa, które biorą swój początek w Appalachach. 71 km na północ od Mobile łączy się z rzeką Tombigbee, dając początek rzece Mobile (ta uchodzi do zatoki Mob...
103
https://pl.wikipedia.org/wiki/Ameryka%20%C5%9Arodkowa
Ameryka Środkowa
Ameryka Środkowa – centralny region geograficzny Ameryki. Jest definiowany jako południowa część Ameryki Północnej, w której skład wchodzą dwie części: kontynentalna (Ameryka Centralna), rozciągająca się między przesmykiem Tehuantepec a Przesmykiem Panamskim, i wyspiarska (Antyle). Obszar liczy około 850 000 km² powier...
104
https://pl.wikipedia.org/wiki/Arizona
Arizona
Arizona () – stan w południowo-zachodniej części Stanów Zjednoczonych, od południa sąsiadujący z meksykańskimi stanami Sonora i Kalifornia Dolna, od zachodu z Kalifornią i Nevadą, od północy z Utah, a od wschodu z Nowym Meksykiem. Stolicą stanu jest Phoenix, którego obszar metropolitalny jest dziesiątym co do wielkośc...
106
https://pl.wikipedia.org/wiki/Anime
Anime
– skrót słowny w języku japońskim, pochodzący od angielskiego słowa „animation”, które jest wymawiane po japońsku animēshon. Oznacza ono film animowany, z tym że w Japonii terminem tym określa się wszystkie filmy i seriale animowane, bez względu na kraj ich pochodzenia. Natomiast poza Japonią słowo anime służy do okreś...
107
https://pl.wikipedia.org/wiki/Arkansas
Arkansas
Arkansas () – stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, sąsiadujący z Missouri, Oklahomą, Teksasem, Luizjaną, Missisipi i Tennessee. Stolicą oraz największym miastem jest Little Rock. Stan położony na zachód od rzeki Missisipi. Większość obszaru stanu jest nizinna (dolina Missisipi), a południowo-zacho...
108
https://pl.wikipedia.org/wiki/Ameryka%20Po%C5%82udniowa
Ameryka Południowa
Ameryka Południowa – kontynent o powierzchni 17,8 miliona km² leżący na półkuli zachodniej oraz w większej części na półkuli południowej, a w mniejszej – na półkuli północnej. Niekiedy uważana jest również za subkontynent Ameryki. Amerykę Południową oblewa od wschodu Ocean Atlantycki, a od zachodu Ocean Spokojny. Od p...
110
https://pl.wikipedia.org/wiki/Antybiotyki
Antybiotyki
Antybiotyki (z , „przeciw” i , „życie”) – naturalne wtórne produkty metabolizmu mikroorganizmów, które działając wybiórczo w niskich stężeniach wpływają na struktury komórkowe lub procesy metaboliczne innych mikroorganizmów, hamując ich wzrost i podziały. Antybiotyki są przedmiotem badań auksanografii, stosuje się je...
112
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alergen
Alergen
Alergen – każdy antygen zewnątrzpochodny wywołujący reakcję alergiczną (uczuleniową, zależną od przeciwciał IgE lub niezależną od nich). Alergeny nie posiadają wspólnej budowy chemicznej i strukturalnej. Mogą to być substancje pochodzenia roślinnego i zwierzęcego, a także różne proste związki chemiczne o charakterze ha...
113
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alergia
Alergia
Alergia (popularnie stosowane synonimy: uczulenie, nadwrażliwość) – patologiczna, jakościowo zmieniona odpowiedź tkanek na oddziaływanie różnych obcych substancji, zwanych alergenami, polegająca na reakcji immunologicznej związanej z powstaniem swoistych przeciwciał, które po związaniu z antygenem doprowadzają do uwoln...
114
https://pl.wikipedia.org/wiki/Algorytm%20Euklidesa
Algorytm Euklidesa
Algorytm Euklidesa – algorytm wyznaczania największego wspólnego dzielnika dwóch liczb. Został opisany przez greckiego matematyka, Euklidesa w jego dziele „Elementy”, w księgach siódmej oraz dziesiątej. Pierwsze wzmianki na temat tego algorytmu pojawiły się w dziele Euklidesa zatytułowanym „Elementy”, około trzysetneg...
115
https://pl.wikipedia.org/wiki/Argyll
Argyll
Argyll () – historyczne hrabstwo w Szkocji, obecnie w okręgu Argyll and Bute. Od II w n.e. zamieszkane przez Celtów z Irlandii (Szkoci). Już w wieku III Argyll znalazł się pod panowaniem Celtów, którzy stworzyli na jego obszarze królestwo Dalriada (V-IX w.). W drugiej połowie IX wieku weszło w skład Szkocji. Zobacz te...
116
https://pl.wikipedia.org/wiki/Adaptive%20Transform%20Acoustic%20Coding
Adaptive Transform Acoustic Coding
Adaptive TRansform Acoustic Coding (ATRAC) – format stratnej kompresji dźwięku stworzony przez firmę Sony. Kompresja ATRAC stosowana jest w Minidiskach. System jest przystosowany do kompresji 16-bitowego dźwięku PCM o częstotliwości próbkowania 44.1 kHz, czyli dźwięku o jakości płyty CD-Audio, zmniejszając jego rozmia...
117
https://pl.wikipedia.org/wiki/Antoninus%20Pius
Antoninus Pius
Antoninus Pius (ur. 19 września 86, zm. 7 marca 161), inaczej Caesar Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius, przed adopcją Titus Aurelius Fulvius Boionius Arrius Antoninus – cesarz rzymski w latach 138–161. Życiorys Pochodził z rodziny senatorskiej z Nemausus w Galii Narbońskiej. Urodził się w Lanuvium jako s...
119
https://pl.wikipedia.org/wiki/Anglowie
Anglowie
Anglowie () – lud pochodzenia germańskiego, który w V wieku n.e. najechał wraz z Sasami i Jutami Brytanię. Od nich nazwę wzięła Anglia. Po raz pierwszy wspomina o nich Tacyt (I wiek n.e.), mówiąc jako o wyznawcach bogini Nerthus. Według Bedy Czcigodnego pochodzili z prowincji Angeln w Szlezwiku. W wiekach od V do VI ...
121
https://pl.wikipedia.org/wiki/Aidan%20%28kr%C3%B3l%20Dalriady%29
Aidan (król Dalriady)
Aidan, inaczej Aedan – król Dalriady, syn Gabrana. Zmarł w 609 roku. Koronowany na wyspie Iona przez św. Kolumbę, odmówił uznania zwierzchności irlandzkiej części królestwa Dalriady. Poprowadził też armię do boju z Ethelfrithem, królem Nortumbrii i został pokonany w bitwie pod Degsastan. Dalriada (gael. Dál Riata) by...
123
https://pl.wikipedia.org/wiki/Autostereotyp
Autostereotyp
Autostereotyp – stereotyp, wyobrażenie o sobie lub własnej grupie społecznej lub narodowej, tak pozytywne, jak i negatywne, o jej zaletach i wadach. Samoocena własnej grupy, do której przyrównujemy przedstawicieli innych grup. W badaniach przeprowadzonych przez CBOS w 2015 roku wśród Polaków wskazano na następujące c...
125
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet%20%C5%82aci%C5%84ski
Alfabet łaciński
Alfabet łaciński, pismo łacińskie, łacinka, alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim około 35% ludzkości. W odróżnieniu od greckiego jest de facto abecadłem – ponieważ jego ...
126
https://pl.wikipedia.org/wiki/Albert%20Einstein
Albert Einstein
Albert Einstein (wym. ) (ur. 14 marca 1879 w Ulm, zm. 18 kwietnia 1955 w Princeton) – fizyk teoretyk, noblista, obywatel Szwajcarii i USA pochodzenia niemiecko-żydowskiego. Profesor różnych placówek w Szwajcarii, Austro-Węgrzech, Niemczech i USA: Uniwersytetu w Zurychu, Uniwersytetu Karola w Pradze, Politechniki Federa...
127
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet%20grecki
Alfabet grecki
Alfabet grecki – pismo powstałe około IX w. p.n.e., służące do zapisu języka greckiego, oraz niektórych innych języków ludów znajdujących się pod wpływem kultury greckiej. Litery alfabetu służyły Grekom także do zapisu liczb oraz jako notacja muzyczna. Alfabet ten stworzono pod wpływem kontaktów z ludami Lewantu. Alfab...
128
https://pl.wikipedia.org/wiki/Alba
Alba
Alba – imię żeńskie Alba – róża biała ALBA (Boliwariańska Alternatywa dla Ameryki) – porozumienie gospodarcze Alba Mons (d. Alba Patera) – wulkan tarczowy na Marsie Jessica Alba – aktorka amerykańska Hiszpania Alba – średniowieczna pieśń prowansalska Dom Alba (hiszp. La Casa de Alba) – jeden z najstarszych rodó...
129
https://pl.wikipedia.org/wiki/Albion
Albion
Albion – starodawna i literacka nazwa Anglii (Wielkiej Brytanii) spotykana u autorów starożytnych. Historia Pierwszy raz użył jej Awienus (IV w. n.e.), prawdopodobnie jednak opierał się on na jakichś starszych źródłach, być może na pismach Pyteasza z Massalii lub tradycji celtyckiej. Pochodzenie nazwy Albion nie jest...
130
https://pl.wikipedia.org/wiki/Awienus
Awienus
Awienus, właściwie Rufus Festus Avienus (IV wiek n.e.) – geograf rzymski, arystokrata i poeta. Był prawdopodobnie prokonsulem Afryki (366) i Achai (372). Był przywiązany do tradycyjnej religii rzymskiej. Znany jest jako autor m.in. pierwszego znanego opisu wybrzeży zachodniej Europy Ora maritima, czyli "Brzeg morski". ...