id stringlengths 1 7 | url stringlengths 31 408 | title stringlengths 1 239 | text stringlengths 1 345k |
|---|---|---|---|
271 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Angstrem | Angstrem | Angstrem (Å) – jednostka długości równa 10−10 m. Angstrem nie jest w Polsce legalną jednostką miar; nie jest jednostką układu SI.
Użycie
Służy do liczbowego wyrażania wartości bardzo małych długości, porównywalnych z rozmiarami atomów. Często stosowany w chemii i fizyce przy opisywaniu obiektów i zjawisk zachodzących... |
273 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Amper | Amper | Amper – jednostka natężenia prądu elektrycznego (nazywane też po prostu prądem elektrycznym). Jest jednostką podstawową w układzie SI i układzie MKSA oznaczaną w obu układach symbolem A.
Aktualnie obowiązująca definicja
Podczas 26. Generalnej Konferencji Miar przyjęto rezolucję dotyczącą m.in. redefinicji ampera. Now... |
274 | https://pl.wikipedia.org/wiki/A%20%28ujednoznacznienie%29 | A (ujednoznacznienie) | A – pierwsza litera alfabetu polskiego i łacińskiego.
A
A – oznaczenie jednostki fizycznej amper
jednostka natężenia prądu elektrycznego zalegalizowana w układzie SI i MKSA
jednostka siły magnetomotorycznej i napięcia
magnetycznego, jednostka pochodna w układzie SI
A, ang. absolute temperature – temperatura absol... |
276 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Azja%20Po%C5%82udniowo-Wschodnia | Azja Południowo-Wschodnia | Azja Południowo-Wschodnia – region Azji obejmujący Półwysep Indochiński i Archipelag Malajski wraz z Filipinami. Należą do niego następujące państwa:
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
.
Zajmują one powierzchnię około 4,495 mln km², z liczbą ludności przekraczającą 550 mln mieszkańców (szacunek na rok 2004).
Niekiedy do A... |
277 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Azja%20%C5%9Arodkowa | Azja Środkowa | Azja Środkowa (także Azja Centralna, Środkowy Wschód) – region wyróżniany w geografii historycznej i politycznej.
Zasięg Azji Środkowej wyznacza się w oparciu o kryteria antropogeograficzne, przede wszystkim według granic państw regionu. Zgodnie z przeważającym obecnie nazewnictwem Azja Środkowa to zespół państw pomię... |
278 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Azja%20Zachodnia | Azja Zachodnia | Azja Zachodnia, Azja Południowo-Zachodnia, Azja Przednia – region geograficzny Azji obejmujący wyspę Cypr, półwyspy: Azja Mniejsza, Arabski, Synaj; teren górzysty na styku kontynentów Azji i Europy (tak zwane Zakaukazie) oraz wyżyny: Armeńską i Irańską.
Na terenie Azji Zachodniej leżą państwa Bliskiego Wschodu i (całk... |
279 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Azja%20Po%C5%82udniowa | Azja Południowa | Azja Południowa – region Azji obejmujący kraje subkontynentu indyjskiego na południe od Himalajów, czyli: Indie, Pakistan, Nepal, Bhutan, Bangladesz oraz wyspiarskie państwa Sri Lankę i Malediwy, zależnie od ujęcia również kraje położone bardziej na zachód (w Azji Zachodniej).
W 2015 liczba ludności Azji Południowej w... |
280 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Azja%20Mniejsza | Azja Mniejsza | Azja Mniejsza – rozległy półwysep na zachodniej granicy Azji, otoczony morzami Czarnym od północy, Marmara od północnego zachodu, Egejskim od zachodu i Śródziemnym od południa. Od Europy oddziela go Morze Marmara oraz cieśniny Bosfor i Dardanele. Azja Mniejsza ma około 0,5 mln km² powierzchni i stanowi około dwóch trze... |
281 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej%20Sapkowski | Andrzej Sapkowski | Andrzej Sapkowski (ur. 21 czerwca 1948 w Łodzi) – polski pisarz fantasy, z wykształcenia ekonomista. Twórca postaci Wiedźmina. Jest najczęściej po Stanisławie Lemie tłumaczonym polskim autorem fantastyki.
Życiorys
Jego matka urodziła się w podkieleckiej wsi, a ojciec – pod Wilnem. Dziadek od strony ojca pochodził z d... |
282 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Al | Al | Luksemburg:
Al Esch – dzielnica Esch-sur-Alzette
Norwegia:
Ål – gmina
Inne:
AL – Aeroklub Lubelski
AL – Aeroklub Lwowski
AL – Armia Ludowa, organizacja partyzancka w czasie II wojny światowej
al. – skrót od słowa aleja, np. aleja Pokoju
Al. – skrót od słowa aleje, np. Aleje Jerozolimskie
.al – krajowa domena... |
283 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Ar | Ar | Geografia:
Ar – miasto biblijne w Moabie
Inne:
.ar – krajowa domena internetowa najwyższego poziomu przypisana dla stron internetowych z Argentyny
ar – jednostka powierzchni
Ar – komputerowe narzędzie do archiwizacji danych
Ar – symbol chemiczny pierwiastka argon
Ar – we wzorach chemicznych symbol oznaczający gr... |
284 | https://pl.wikipedia.org/wiki/As | As | As – symbol chemiczny arsenu
as – karta do gry
as – moneta w cesarstwie rzymskim
as – dźwięk
as – symbol attosekundy
as – w astronomii, symbol pozaukładowej sekundy łuku (z )
As – polski samochód osobowy produkowany w latach 20. XX w.
As – polski miniserial nakręcony w 2002 roku
"As" – polski tygodnik ukazujący... |
285 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Abu%20Nidal | Abu Nidal | Abu Nidal (właśc. Hassan Sabri al Banna, pseudonim oznacza „Ojciec Walki”) (ur. 1937 w Jaffie, zm. 16 sierpnia 2002 w Bagdadzie) – terrorysta palestyński, przywódca organizacji Rewolucyjna Rada Fatah.
Życiorys
Urodził się w Jaffie w 1937 roku pod nazwiskiem Sabri al-Banna. Był dwunastym dzieckiem bogatego plantatora ... |
287 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Autosomy | Autosomy | Autosomy – wszystkie chromosomy kariotypu, z wyjątkiem allosomów (chromosomów płci). Odpowiadają za dziedziczenie wszystkich cech z wyjątkiem cech sprzężonych z płcią. U organizmów diploidalnych autosomy występują w parach (chromosomy homologiczne), u poliploidalnych jest ich odpowiednio więcej. U różnych organizmów li... |
289 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Afrodyzjak | Afrodyzjak | Afrodyzjaki – substancje, co do których panuje opinia, że powodują one zwiększony popęd płciowy lub potencję. Zwykle działają bezpośrednio lub pośrednio na przewodnictwo dopaminergiczne lub modyfikują poziom hormonów płciowych. Często są to zwykłe pokarmy i napoje. Uważa się, że działanie takie ma szampan, kawa z dodat... |
290 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Anastazjusz%20I | Anastazjusz I | Anastazjusz (Flavius Anastasius; ur. ok. 430, zm. 9 lipca 518), zwany Dikoros – cesarz bizantyński w latach 491–518.
Życiorys
Pochodził prawdopodobnie z okolic miasta Dyrrachium (obecnie w Albanii), leżącego w Epirze. Zanim został imperatorem, sprawował rozmaite godności w administracji pałacowej, m.in. był sekretarz... |
291 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej%20Wajda | Andrzej Wajda | Andrzej Witold Wajda (ur. 6 marca 1926 w Suwałkach, zm. 9 października 2016 w Warszawie) – polski reżyser filmowy i teatralny, w młodości aktywny jako malarz. W sezonie 1989/1990 dyrektor artystyczny Teatru Powszechnego w Warszawie. Czterokrotnie jego filmy były nominowane do Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycz... |
292 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Anthony%20Minghella | Anthony Minghella | Anthony Minghella (ur. 6 stycznia 1954 w Ryde, Anglia, zm. 18 marca 2008 w Londynie) – brytyjski dramaturg i reżyser filmowy. Zobywca Oscara za film Angielski pacjent (1996).
Życiorys
Wczesne lata
Jego rodzice byli Włochami. Studiował na University of Hull w Kingston upon Hull, a w 1981 r. rozpoczął karierę dramatu... |
293 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Adam%20Mickiewicz | Adam Mickiewicz | Adam Bernard Mickiewicz (ur. w Zaosiu lub Nowogródku, zm. 26 listopada 1855 w Stambule) – polski poeta, działacz polityczny, publicysta, tłumacz, filozof, działacz religijny, mistyk, organizator i dowódca wojskowy, nauczyciel akademicki.
Obok Juliusza Słowackiego i Zygmunta Krasińskiego uważany za największego poetę ... |
294 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Adam%20S%C5%82odowy | Adam Słodowy | Adam Stanisław Słodowy (ur. 3 grudnia 1923 w Czarnkowie, zm. 10 grudnia 2019 w Warszawie) – polski popularyzator majsterkowania, autor i prowadzący programu telewizyjnego Zrób to sam (1959–1983), autor książek i scenariuszy, major Ludowego Wojska Polskiego.
Życiorys
Urodził się w Czarnkowie nad Notecią w Wielkopolsce... |
296 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Album | Album | album – w starożytnym Rzymie, część muru pomalowana na biało przeznaczona do umieszczania ogłoszeń
album – zbiór reprodukcji, fotografii, pocztówek, znaczków itp.
album – wydawnictwo książkowe o charakterze ilustracyjnym, z niewielką ilością tekstu objaśniającego
album – wydawnictwo zawierające nagrania muzyczne w f... |
297 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet%20hawajski | Alfabet hawajski | Alfabet hawajski – alfabet, oparty na alfabecie łacińskim, służący do zapisu języka hawajskiego.
Składa się z 12 liter oraz jednego symbolu, przez co jest prawdopodobnie najkrótszym alfabetem na świecie. Litery: a, e, h, i, k, l, m, n, o, p, u oraz w. Zwarcie krtaniowe jest oznaczane przez pojedynczy otwierający apost... |
298 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Ahenobarbus | Ahenobarbus | Ahenobarbus ( – miedziany oraz barba – broda; Miedzianobrody) – przydomek jednej z dwu głównych gałęzi rzymskiego rodu plebejskiego Domicjuszów.
Jak głosiła legenda, Dioskurowie zwiastowali protoplaście rodu, Lucjuszowi Domicjuszowi, zwycięstwo Rzymian nad Latynami w 496 p.n.e. nad jeziorem Regillus i na potwierdzeni... |
299 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Antropologia%20kulturowa | Antropologia kulturowa | Antropologia kulturowa (antropologia społeczna) – dyscyplina nauk społecznych badająca organizację kultury, rządzące nią prawa, historyczną zmienność i etniczną różnorodność kultur w celu skonstruowania ogólnej teorii kultury. Jest to jeden z głównych działów szeroko rozumianej antropologii, zajmuje się badaniem kultur... |
301 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Adobe%20Illustrator | Adobe Illustrator | Adobe Illustrator – rozbudowany program graficzny przeznaczony do tworzenia i edycji grafiki wektorowej, będący jednym ze sztandarowych produktów firmy Adobe Inc.
Program jest dostępny na platformy Windows i macOS. Projekty zapisywane są w formacie plików AI.
Adobe Illustrator do wersji 8 był przeznaczony głównie do ... |
303 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Aureus | Aureus | Aureus, nummus aureus (złoty pieniądz), denarius aureus – złota moneta rzymska bita od I w. p.n.e. do początków IV w.
Po raz pierwszy wybita przez Sullę w czasie jego konsulatu 84/83 p.n.e., następnie przez Pompejusza (71 p.n.e.) oraz Cezara (48/47 p.n.e.) W tym okresie bito 40 aureusów z libry (pondusa, funta) złota,... |
305 | https://pl.wikipedia.org/wiki/As%20%28moneta%29 | As (moneta) | As (skr. od łac. assarius) – moneta z brązu, podstawowa jednostka monetarna starożytnego Rzymu, emitowana od początku III wieku p.n.e. Pierwotnie odlewany (aes grave), odpowiadał wadze ówczesnego rzymskiego funta (libra), tj. 272,88 g, i jako tzw. as libralny dzielił się na 12 uncji. Z biegiem czasu (szczególnie po wpr... |
306 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Antoninian | Antoninian | Antoninian (łac. antoninianus) – moneta bita w cesarstwie rzymskim, wprowadzona przez Karakallę na początku III wieku jako nominał srebrny o wartości 2 denarów.
Szybko uległa zepsuciu i bita była z bilonu, a nawet z miedzi aż do panowania Dioklecjana (284-305) włącznie.
W III wieku legionista otrzymywał żołd w wysok... |
308 | https://pl.wikipedia.org/wiki/As%20my%C5%9Bliwski | As myśliwski | As myśliwski – tytuł honorowy nadawany pilotom myśliwskim, którzy zestrzelili określoną liczbę samolotów nieprzyjaciela, zwykle co najmniej 5, lub nieoficjalne określenie takiego pilota.
System ewidencji zestrzeleń i swojego rodzaju rankingu pilotów, połączony z nadawaniem tytułów asa, powstał we Francji w czasie I wo... |
310 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Awers%20i%20rewers | Awers i rewers | Awers i rewers (łac.) – dwie strony zdobionego przedmiotu płaskiego, pokrytego jedno- lub dwustronnie malowidłem, grafiką lub drukiem, zawierającego płaskorzeźbę, wizerunek wykonany metodą rycia, kucia lub zdobionego w jeszcze inny sposób. Oba pojęcia funkcjonują wyłącznie razem, gdy w danym przedmiocie występuje swobo... |
312 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Au | Au |
Ortografia
Au – dwuznak występujący w języku francuskim
Geografia
Austria
Au – gmina w kraju związkowym Vorarlberg, w powiecie Bregencja
Au am Leithaberge – gmina targowa w kraju związkowym Dolna Austria, w powiecie Bruck an der Leitha
Niemcy
Au – gmina w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w powiecie Br... |
316 | https://pl.wikipedia.org/wiki/At | At | AT – skrót od analiza transakcyjna
AT – skrót od analiza techniczna
AT (informatyka) – standard konstrukcji płyt głównych (Advanced Technology), wyróżnik komputerów z procesorem Intel serii 80286–80486 (w przeciwieństwie do komputerów wcześniejszych XT)
AT – zestaw komend do obsługi modemów
at – jedno z poleceń sys... |
317 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Achemenidzi | Achemenidzi | Achemenidzi (staropers. 𐎧𐏁𐏂, ) – dynastia panująca w Persji w latach 550–330 p.n.e.
Nazwa dynastii wiąże się z imieniem legendarnego Achemenesa. Szczyt potęgi dynastii przypada na czasy Dariusza I Wielkiego i jego syna Kserksesa I. Za ich czasów Iran osiągnął największe rozmiary rozciągając się od Azji Mniejszej i ... |
318 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Arianizm | Arianizm | Arianizm – doktryna teologiczna Ariusza (zm. 336), prezbitera Kościoła w Aleksandrii w Egipcie, odrzucająca dogmat Trójcy Świętej i wpisująca się w nurt antytrynitaryzmu, powstała w kontekście sporów o rozumienie chrześcijańskiego monoteizmu. Ariusz, wykształcony w szkole antiocheńskiej, uznawał pochodzenie Syna od Bog... |
321 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Ankara | Ankara | Ankara (wcześniej Angora, łac. Ancyra, gr. Ἄγκυρα, ‘kotwica’) – miasto w środkowej Turcji, będące jej stolicą od 1923 roku. Jest po Stambule drugim co do wielkości miastem Turcji. Położone na wysokości 938 m n.p.m.
Leżąca w środkowej Anatolii Ankara jest ważnym ośrodkiem handlowym i przemysłowym, siedzibą rządu państw... |
323 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Ariowie | Ariowie | Ariowie (lub Indo-Irańczycy) – termin używany dawniej dla indoirańskiego odłamu ludów indoeuropejskich, który w III i II tysiącleciu p.n.e. zamieszkiwał Azję Środkową, by następnie rozprzestrzenić się na tereny Afganistanu, Iranu (ludy irańskie) i Indii (Indoariowie).
Termin Aryjczycy pochodzi z sanskrytu od słowa arj... |
324 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Asyria | Asyria | Asyria (akad. māt Aššurki) – starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii istniejące od drugiej połowy III tysiąclecia p.n.e. do pierwszej połowy I tysiąclecia p.n.e.
Nazwa
W piśmie klinowym nazwa tego państwa była zapisywana na kilka różnych sposobów. Do najczęściej stosowanych należą formy (māt Aš-šurki), ... |
326 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Afrochrze%C5%9Bcija%C5%84stwo | Afrochrześcijaństwo | Afrochrześcijaństwo (Kościoły afrochrześcijańskie) – ruchy religijne powstałe w Czarnej Afryce w wyniku oderwania się od misyjnych Kościołów chrześcijańskich (zarówno katolickich, jak i protestanckich). Uniezależnienie to dokonało się zarówno na płaszczyźnie organizacyjnej, jak i dogmatycznej. W wielu przypadkach było ... |
327 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Arabizm | Arabizm | Arabizm – wyraz, zwrot lub konstrukcja składniowa zapożyczona z języka arabskiego.
Arabizmami jest wiele terminów związanych z islamem i całą kulturą arabską, a także terminy naukowe zapożyczone w średniowieczu, gdy nauka w krajach arabskich stała na wyższym poziomie w porównaniu z nauką europejską.
Ponieważ kultura ... |
328 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Aflatoksyny | Aflatoksyny | Aflatoksyny – grupa związków chemicznych zaliczanych do mykotoksyn. Są wytwarzane przez grzyby z rodzaju Aspergillus, głównie kropidlaka żółtego (A. flavus) i A. parasiticus. Grzyby te występują na fistaszkach (orzechach ziemnych), zbożu, migdałach w wilgotnych rejonach tropikalnych. W sprzyjających warunkach (wysoka ... |
329 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Abbott%20i%20Costello | Abbott i Costello | Abbott i Costello – duet amerykańskich aktorów komediowych, którzy byli popularni przede wszystkim w latach 40. i na początku lat 50.
Abbott (Bud Abbott) był wysoki i szczupły, natomiast Costello (Lou Costello) był niski i tęgi. Ich filmy to często burleski i parodie znanych tematów filmowych, np.: Abbott i Costello s... |
330 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Absolwent%20%28film%29 | Absolwent (film) | Absolwent (ang. The Graduate) – amerykański film fabularny z roku 1967 w reżyserii Mike’a Nicholsa, powstały na podstawie powieści Charlesa Webba pod tym samym tytułem.
W 1968 film zdobył Oscara za reżyserię. Oprócz tego był nominowany w następujących kategoriach: film, aktor, aktorka, aktorka w roli drugoplanowej, sc... |
331 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Akwaforta | Akwaforta | Akwaforta, kwasoryt (wł. acquaforte – mocna woda, czyli kwas azotowy) – technika graficzna wklęsła, także odbitka otrzymana tą techniką. Technika akwaforty została wynaleziona na przełomie XV i XVI wieku, a spopularyzowano ją w XVI wieku.
Polega na wykonaniu metalowej formy drukowej z rysunkiem uzyskanym za pomocą tra... |
332 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Aedh | Aedh | Aedh, Aed, (ur. ok. 840, zm. 878) – król Szkotów 877–878.
Życiorys
Młodszy syn króla Kennetha I MacAlpina, objął władzę po swoim bracie Konstantynie I. Szczegóły jego krótkich rządów nie są znane. Miał dwóch synów: starszy objął tron szkocki jako Konstantyn II w 900 r., młodszy, jako Donald I panował w podleglym Szko... |
333 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Hiroshige%20And%C5%8D | Hiroshige Andō | , zwany także – jeden z najbardziej znanych japońskich malarzy, grafików i twórców ukiyo-e.
Życiorys
W dzieciństwie nosił imię Tokutarō. Był synem strażaka. W wieku dwunastu lat stracił rodziców.
Imię Hiroshige przyjął w 1811 r., gdy rozpoczął naukę w pracowni Toyohiro Utagawy. Z tego powodu mógł używać nazwy szko... |
334 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Anton%20de%20Bary | Anton de Bary | Heinrich Anton de Bary (ur. 26 stycznia 1831 we Frankfurcie nad Menem, zm. 19 stycznia 1888 w Strasburgu) – niemiecki botanik, mykolog i fitopatolog, twórca briologii.
Był jednym z dziesięciorga dzieci lekarza Augusta Theodora de Bary i Emilie Meyer de Bary. Ojciec zachęcał go do przyłączenia się do wycieczek aktywnej... |
336 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Antygen | Antygen | Antygen (źródłosłów niejasny: anti, przeciw, genos, ród, rodzaj; przytaczane także = antibody generator, generator przeciwciał) – substancja, która wykazuje antygenowość (właściwość wiązania się ze swoistymi przeciwciałami) oraz immunogenność (właściwość wywołania przeciw sobie odpowiedzi odpornościowej), przy czym ... |
337 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Amenominakanushi | Amenominakanushi | – japońskie bóstwo (kami) shintō. Występuje w kiki jako pierwszy byt powstały z pramaterii. Wraz z Takamimusubi i Kamimusubi należy do trójcy najstarszych bogów. Podobnie jak sześć kolejnych pokoleń bogów, mieli oni "ukryć swoje ciała" i nie pozostawili po sobie potomstwa, nie występują już także później w żadnych mita... |
338 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Amaterasu | Amaterasu | , – japońska bogini słońca, narodzona z lewego oka boga Izanagiego i wyznaczona przez niego do panowania na Wysokiej Równinie Niebios (tłum. również: Równina Wysokich Niebios, jap. Takama-ga-hara), główne bóstwo shintō. Siostra władcy oceanu i boga burz Susanoo oraz boga księżyca Tsukuyomiego (lub Tsukiyomi, Tsuki-yom... |
339 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Apoptoza | Apoptoza | Apoptoza (z starogr. ἀπό [apó, „od”] + πτῶσις [ptôsis, „padanie”]) – jeden z naturalnych procesów biologicznych zaprogramowanej i podlegającej kontroli destrukcji własnych komórek w organizmie wielokomórkowym.
Ten mechanizm jest potrzebny i wpływa korzystnie na prawidłowy rozwój, homeostazę i zapobieganie nadmiernej, ... |
341 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Andrzej%20Frycz%20Modrzewski | Andrzej Frycz Modrzewski | Andrzej Frycz Modrzewski, właśc. Andrzej Piotr Modrzewski herbu Jastrzębiec (ur. 20 września 1503 w Wolborzu, zm. 1572 tamże) – polski pisarz polityczny okresu renesansu, sekretarz królewski.
Życiorys
Był synem Jakuba, dziedzicznego wójta wolborskiego, używającego przydomka „Fricz”. Przydomek ów pochodził od drugiego... |
342 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Aha | Aha | aha – ukryta granica ogrodu
Aha – faraon egipski
a-ha – zespół muzyczny
AHA – Amerykańskie Stowarzyszenie Kardiologiczne (American Heart Association)
American Hockey Association – Federacja Amerykańskiego Hokeja
AHA – kwasy owocowe, alfa-hydroksykwasy |
343 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksandria | Aleksandria | Aleksandria (, Al-Iskandarijja; ; , Aleksandreia;
kopt. ⲣⲁⲕⲟϯ, Rakodī) – drugie co do wielkości miasto w Egipcie (z liczbą 4,11 mln mieszkańców w 2006) i aglomeracja z liczbą 4,48 mln mieszkańców w 2008, co stawia ją na szóstym miejscu wśród wszystkich aglomeracji Afryki. Leży nad brzegiem Morza Śródziemnego, jest najw... |
344 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Amenhotep | Amenhotep | Amenhotep – imię faraonów z XVIII dynastii.
Amenhotep I
Amenhotep II – ojciec Totmesa IV
Amenhotep III – syn Totmesa IV i królowej Mutemuje
Amenhotep IV (Echnaton) – syn Amenhotepa III
Amenhotep – architekt Amenhotepa III
Imię Amenhotep znaczy "Amon jest rad" |
345 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Alexander%20Fleming | Alexander Fleming | Alexander Fleming (ur. 6 sierpnia 1881 w Lochfield koło Darvel w East Ayrshire, zm. 11 marca 1955 w Londynie) – szkocki bakteriolog i lekarz. Odkrywca lizozymu i penicyliny. Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny.
Życiorys
Uczęszczał do Louden Moor School, Darvel School i Kilmarnock Academy, a następnie podjął s... |
346 | https://pl.wikipedia.org/wiki/ASVD | ASVD | ASVD (ang. Analog Simultaneous Voice and Data) – analogowy system jednoczesnego przesyłania dźwięku i danych stosowany w modemach.
Przypisy
Modemy |
347 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Adenina | Adenina | Adenina, 6-aminopuryna – organiczny związek chemiczny z grupy puryn, jedna z pięciu zasad azotowych, wchodzących w skład podstawowych nukleotydów kwasów nukleinowych (DNA i RNA). W dwuniciowych kwasach nukleinowych adenina tworzy parę komplementarną z tyminą lub uracylem za pomocą dwóch wiązań wodorowych.
Adenina połą... |
348 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Antoni%20van%20Leeuwenhoek | Antoni van Leeuwenhoek | Antoni van Leeuwenhoek (wym. ; ur. 24 października 1632 w Delfcie; ochrzczony 4 listopada 1632 jako Thonius Philipszoon ; zm. 26 sierpnia 1723 tamże) – holenderski urzędnik miejski, przedsiębiorca i przyrodnik (bez formalnego wykształcenia uniwersyteckiego). Nazywany jest ojcem mikrobiologii (prawdopodobnie pierwszy cz... |
349 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Anekumena | Anekumena | Anekumena (z an- „nie, bez” + oikoumene „świat zaludniony”) – obszar na kuli ziemskiej trwale i całkowicie niezamieszkany przez człowieka i niewykorzystywany gospodarczo, w przeciwieństwie do ekumeny, czyli terenów stale zamieszkanych i subekumeny – terenów zamieszkanych czasowo.
Do anekumeny można zaliczyć np. obsz... |
350 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Azory | Azory | Azory (, wym. ; ), administracyjnie Region Autonomiczny Azorów – archipelag dziewięciu wysp wulkanicznych należących do Portugalii, położony w środkowej części Oceanu Atlantyckiego, na Grzbiecie Śródatlantyckim. Znajduje się około 1500 km od wybrzeży Półwyspu Iberyjskiego i jest zaliczany do Makaronezji. Na długości 65... |
351 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfred%20Russel%20Wallace | Alfred Russel Wallace | Alfred Russel Wallace (ur. 8 stycznia 1823 w Usk, zm. 7 listopada 1913 w Broadstone) – brytyjski biolog i przyrodnik, współtwórca (obok Charlesa Darwina) teorii ewolucji poprzez dobór naturalny; laureat Medalu Copleya (nagrody, którą wcześniej otrzymał też Darwin).
Życiorys
Alfred Wallace urodził się w 1823 w walijsk... |
352 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfabet%20gocki | Alfabet gocki | Alfabet gocki – alfabet stworzony prawdopodobnie w IV wieku n.e. przez biskupa Wulfilę w celu przekładu Biblii na język gocki. Składał się z 27 znaków. Według obecnych hipotez mógł powstać na podstawie alfabetów:
greckiego (20 znaków)
łacińskiego (5 znaków)
runicznego (2 znaki).
Wulfila przełożył na język gocki Sta... |
353 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Albert%20Schweitzer | Albert Schweitzer | Albert Schweitzer (ur. 14 stycznia 1875 w Kaysersbergu, zm. 4 września 1965 w Lambaréné) – francusko-niemiecki (alzacki) teolog i duchowny luterański, filozof, organista, muzykolog, lekarz. W 1952 otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla za założenie szpitala w Lambaréné w Gabonie.
Życiorys
Był synem alzackiego pastora. Odebr... |
354 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Aldous%20Huxley | Aldous Huxley | Aldous Leonard Huxley (ur. 26 lipca 1894 w Godalming, zm. 22 listopada 1963 w Los Angeles) – angielski powieściopisarz, nowelista, eseista, poeta.
Życiorys
Jego ojcem był Leonard Huxley, pisarz i wydawca, a dziadkiem Thomas Huxley, znany biolog i eseista. Matka zmarła w 1908 roku, kiedy Huxley miał 13 lat. Wstępną e... |
355 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksander%20Fredro | Aleksander Fredro | herbu własnego (ur. 20 czerwca 1793 w Surochowie koło Jarosławia, zm. 15 lipca 1876 we Lwowie) – polski hrabia, komediopisarz, pamiętnikarz, poeta, ziemianin, oficer, wolnomularz, tworzył w epoce romantyzmu. Uważany jest za najwybitniejszego komediopisarza w historii literatury polskiej.
Życiorys
Urodził się 20 czerw... |
356 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Ambrose%20Bierce | Ambrose Bierce | Ambrose Gwinett Bierce (ur. 24 czerwca 1842, zm. w grudniu 1913 lub na początku 1914 roku prawdopodobnie w Meksyku) – dziennikarz, satyryk i nowelista amerykański, uczestnik wojny secesyjnej; także aforysta i filozof sceptyk.
Często określany jako prekursor „czarnej literatury XX wieku”, jeden z najwybitniejszych twór... |
358 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Alfred%20de%20Musset | Alfred de Musset | Alfred Louis Charles de Musset (ur. 11 grudnia 1810 w Paryżu, zm. 2 maja 1857 tamże) – francuski poeta, dramaturg, prozaik, przedstawiciel romantyzmu, członek Akademii Francuskiej.
Życiorys
Chociaż sztuki Musseta były w większości niedoceniane za jego życia, od początku XX wieku są z powodzeniem grane na wielu scenac... |
359 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Antoni%20K%C4%99pi%C5%84ski | Antoni Kępiński | Antoni Ignacy Tadeusz Kępiński (ur. 16 listopada 1918 w Dolinie, zm. 8 czerwca 1972 w Krakowie) – polski lekarz, psychiatra, naukowiec, humanista i filozof. Jeden z najbardziej znanych polskich lekarzy psychiatrów, uważany za geniusza psychiatrii.
Jest znany między innymi jako twórca koncepcji metabolizmu energetyczno... |
360 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Antoni%20S%C5%82onimski | Antoni Słonimski | Antoni Słonimski, ps. „Pro-rok” i in. (ur. 15 listopada 1895 w Warszawie, zm. 4 lipca 1976 tamże) – polski poeta pochodzenia żydowskiego, dramatopisarz, prozaik, felietonista, tłumacz, członek założyciel kabaretu „Pod Picadorem” (1918) i grupy literackiej „Skamander” (1918), w latach 1924–1939 współpracownik tygodnika ... |
361 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Arthur%20Schopenhauer | Arthur Schopenhauer | Arthur Schopenhauer (ur. 22 lutego 1788 w Gdańsku, zm. 21 września 1860 we Frankfurcie nad Menem) – filozof niemiecki, przedstawiciel pesymizmu w filozofii.
Życiorys
Arthur Schopenhauer urodził się w Gdańsku w domu przy ul. św. Ducha 47 (stary numer 114) jako syn zamożnego kupca Heinricha Florisa Schopenhauera i lit... |
362 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Alan%20Turing | Alan Turing | Alan Mathison Turing (ur. 23 czerwca 1912 w Londynie, zm. 7 czerwca 1954 w Wilmslow k. Manchesteru) – brytyjski matematyk, informatyk i wojskowy. Zajmował się głównie matematyką stosowaną: probabilistyką, teorią obliczalności, kryptologią i biomatematyką.
Turing to jeden z pionierów informatyki jako twórca koncepcji m... |
364 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Andriej%20Markow | Andriej Markow | Andriej A. Markow (starszy) (1856-1922) – rosyjski matematyk
Andriej A. Markow (młodszy) (1903-1979) – rosyjski matematyk
Andriej Markow (ur. 1978) – rosyjski hokeista |
365 | https://pl.wikipedia.org/wiki/August%20Ferdinand%20M%C3%B6bius | August Ferdinand Möbius | August Ferdinand Möbius (ur. 17 listopada 1790 w Schulpforte, zm. 26 września 1868 w Lipsku) – niemiecki matematyk i astronom. Najbardziej znany z badań kształtu, który nosi jego nazwisko – wstęgi Möbiusa – oraz jako pionier topologii.
Życiorys
Studiował na Uniwersytecie w Lipsku, początkowo prawo, później zmienił za... |
366 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Armator | Armator | Armator – osoba (osoba prawna lub fizyczna) eksploatująca własny lub wynajęty statek. Zatrudnia kapitana i załogę oraz odpowiada cywilnie za zobowiązania wynikające z eksploatacji statku.
W Polsce
Według art. 7 Kodeksu morskiego armatorem jest ten, kto we własnym imieniu uprawia żeglugę statkiem morskim własnym lub c... |
367 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Ameryka | Ameryka | Ameryka – część świata położona na zachodniej półkuli Ziemi, w skład której wchodzą dwa kontynenty: Ameryka Północna i Ameryka Południowa. Rozciąga się na długości ponad 15 tysięcy km od Archipelagu Arktycznego po Ziemię Ognistą. Niekiedy na oznaczenie obu Ameryk używa się także określeń Nowy Świat lub półkula zachodni... |
368 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Ameryka%20Centralna | Ameryka Centralna | Ameryka Centralna
Ameryka Centralna (hiszp. Centroamérica lub América Central) – centralny region geograficzny Ameryki, położony między Morzem Karaibskim na wschodzie a Oceanem Spokojnym na zachodzie. Definiowany jest jako południowa część Ameryki Północnej, na południowym wschodzie łącząca się z Ameryką Południową.
P... |
369 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Angloameryka | Angloameryka | Angloameryka, Ameryka Anglosaska – określenie na część Ameryki położoną na północ od Meksyku, używane w opozycji do terminu Ameryka Łacińska. Angloameryka obejmuje Kanadę i Stany Zjednoczone, czyli kraje o przeważającej kulturze anglosaskiej – dominujący język angielski, wyznania protestanckie.
Angloameryka zajmuje ob... |
370 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Amfibole | Amfibole | Amfibole (z amphibolos – "nieokreślony", ze względu na różnorodność koloru i formy) – duża grupa minerałów skałotwórczych, krzemianów, czasami też glinokrzemianów.
Właściwości
Wzór chemiczny ogólny amfiboli:
A BVI2 CIV5 T8 O22 (OH, F, Cl)2
Wzór chemiczny amfiboli oblicza się przy założeniu 24 (O, OH, F, Cl), gdzi... |
371 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Argentyt | Argentyt | Argentyt ( ‘srebro’) – rzadki minerał z grupy siarczków, rozpowszechniony tylko w niektórych rejonach Ziemi.
Właściwości
Tworzy kryształy mające postać sześcianów, ośmiościanów i ich kombinacji. Występuje w skupieniach ziarnistych, skrytokrystalicznych i dendrycznych. Często tworzy wrostki w innych minerałach (takich... |
372 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Archipelag%20Bismarcka | Archipelag Bismarcka | Archipelag Bismarcka – grupa wysp w zachodniej części Oceanu Spokojnego, w Melanezji, na północny wschód od Nowej Gwinei, od której oddzielają ją Morze Bismarcka (Nowogwinejskie) i Morze Salomona, administracyjnie część Papui-Nowej Gwinei.
Geografia
Powierzchnia archipelagu wynosi 49,2 tys. km². Największym miastem j... |
373 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Andreas%20Schl%C3%BCter | Andreas Schlüter | Andreas Schlüter (ur. 20 maja 1660 prawdopodobnie w Gdańsku lub 20 maja 1664 w Hamburgu, zm. 1714 w Petersburgu) – gdański rzeźbiarz i architekt, przedstawiciel nurtu klasycyzującego w sztuce baroku.
Życiorys
Pierwsze nauki miał pobierać u gdańskiego rzeźbiarza Davida Christopha Sapobiusa (zm. 1710). Początkowo dział... |
374 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Anna%20Walentynowicz | Anna Walentynowicz | Anna Walentynowicz z domu Lubczyk (ur. 15 sierpnia 1929 w Siennem, zm. 10 kwietnia 2010 w Smoleńsku) – polska robotnica i działaczka społeczna pochodzenia ukraińskiego, opozycjonistka w PRL, współzałożycielka Wolnych Związków Zawodowych, działaczka NSZZ „Solidarność”. Dama Orderu Orła Białego.
Życiorys
Anna Walentyno... |
375 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Aida%20%28opera%29 | Aida (opera) | Aida – opera w 4 aktach, z librettem napisanym przez Antonia Ghislanzoniego oraz muzyką Giuseppe Verdiego.
Historia utworu
Opera została zamówiona w 1869 przez Ismaila Paszę, kedywa Egiptu, na otwarcie Opery w Kairze.
Paul Draneth Bey, założyciel pierwszej kolei w Egipcie i dyrektor Opery Kairskiej, już w 1869 r. z... |
377 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Amnesty%20International | Amnesty International | Amnesty International – międzynarodowa organizacja pozarządowa, której celem jest zapobieganie naruszeniom praw człowieka poprzez wszelkie pokojowe akcje obywatelskie – od organizowania pisania listów do rządów krajów łamiących te prawa, poprzez publikowanie informacji o takich naruszeniach, po realną pomoc finansową i... |
378 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Alban%20Berg | Alban Berg | Alban Maria Johannes Berg (ur. 9 lutego 1885 w Wiedniu, zm. 24 grudnia 1935 tamże) – austriacki kompozytor, jeden z prekursorów muzyki atonalnej. Jeden z trzech czołowych muzyków drugiej szkoły wiedeńskiej.
Życiorys
Urodził się w średniozamożnej rodzinie mieszczańskiej. Otrzymał typowe dla epoki domowe wykształcenie ... |
379 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Aleksandr%20Borodin | Aleksandr Borodin | Aleksandr Porfirjewicz Borodin (Алекса́ндр Порфи́рьевич Бороди́н ur. w Petersburgu, zm. tamże) – rosyjski chemik i kompozytor. Należał do grupy pięciu kompozytorów rosyjskich, która przeszła do historii muzyki pod nazwą „Potężna Gromadka”.
Dorobek naukowy (chemia)
jako pierwszy przeprowadził reakcję bromo-dekarbok... |
380 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Action%20Internationale%20Contre%20la%20Faim | Action Internationale Contre la Faim | Action Internationale Contre la Faim (z fr., znana również pod angielską nazwą Action Against Hunger) – pozarządowa organizacja międzynarodowa mającą na celu walkę z głodem na świecie.
Historia
Została założona w 1979 przez grupę francuskich lekarzy, naukowców, dziennikarzy i pisarzy, aby pomóc afgańskim uchodźcom z ... |
384 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Abraham | Abraham | Abraham ( ’Awrāhām, akad. A-bi-ra-mu, Ibrāhīm, dosł. „kochający ojciec”) – pierwotnie zwany Abramem, pierwszy z hebrajskich patriarchów. Wśród historyków nie ma konsensusu, czy faktycznie istniał. Najprawdopodobniej żył na początku II tysiąclecia p.n.e. Według relacji biblijnych był praojcem narodu żydowskiego, arabsk... |
385 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Alimenty | Alimenty | Alimenty (z „pokarm”, od „karmić, żywić”) – świadczenia na rzecz osób fizycznych, które nie mogą uzyskać środków utrzymania własnymi siłami, do których zobowiązywane są inne osoby bliskie.
Obowiązek alimentacyjny może wynikać z:
pokrewieństwa
powinowactwa
małżeństwa.
Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych (dz... |
386 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Akcydens%20%28poligrafia%29 | Akcydens (poligrafia) | Akcydens, druk akcydensowy ( „coś przypadkowego”) – wyrób poligraficzny niebędący ani książką, ani czasopismem, ani też zadrukowanym opakowaniem. Zasadniczo jest to wyrób jednoarkuszowy, występujący w postaci jednej kartki lub nierozciętej składki.
Akcydensy to samoistne druki o charakterze użytkowym lub okolicznościo... |
387 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Astrometria | Astrometria | Astrometria, astronomia pozycyjna – najstarszy dział astronomii zajmujący się pomiarami pozornych położeń i ruchów ciał niebieskich. Dzieli się na astronomię sferyczną, zawierającą matematyczną teorię potrzebną do opisywania ruchów ciał na sferze niebieskiej oraz astronomię praktyczną, obejmującą teorię przyrządów astr... |
391 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Apsyda%20%28architektura%29 | Apsyda (architektura) | Apsyda (lub absyda) – pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione do bryły budynku, często świątyni i otwarte do jej wnętrza. Zazwyczaj zamyka prezbiterium, czasem nawy boczne i ramiona transeptu lub westwerk. Apsyda jest zwykle mniejsza lub równa bryle części budynku, która jest przez nią zamk... |
392 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Avarua | Avarua | Avarua – stolica i największe miasto Wysp Cooka – terytorium stowarzyszonego z Nową Zelandią. Położona jest w północnej części wyspy Rarotonga – największej w archipelagu. Zamieszkuje je 13,6 tys. osób (2006), czyli blisko ⅔ wszystkich mieszkańców terytorium. Miasto położone jest na stosunkowo płaskim obszarze wybrzeża... |
393 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Antyle%20Holenderskie | Antyle Holenderskie | Antyle Holenderskie (, , ) – istniejące w latach 1848–2010 holenderskie terytorium autonomiczne w Małych Antylach (Ameryka Środkowa) obejmujące 5 wysp na Morzu Karaibskim: dwie większe u wybrzeży Wenezueli – Curaçao (444 km²) i Bonaire (288 km²), oraz trzy mniejsze na wschód od Portoryko (Wyspy Podwietrzne) – Sabę (13 ... |
394 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Arytmometr | Arytmometr | Arytmometr – mechaniczna lub cyfrowa maszyna licząca, poprzedniczka kalkulatora. Arytmometr najczęściej wykonywał jedynie dodawanie i odejmowanie, natomiast mnożenie i dzielenie przez liczby naturalne wykonywało się przez wielokrotne dodawanie lub odejmowanie. Napędzany był ręcznie (korbką lub dźwignią) lub elektryczni... |
395 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Adam%20Asnyk | Adam Asnyk | Adam Prot Asnyk, pseudonim „Jan Stożek”, „El...y” (ur. 11 września 1838 w Kaliszu, zm. 2 sierpnia 1897 w Krakowie) – polski poeta i dramatopisarz; w czasie powstania styczniowego (1863–1864) członek Rządu Narodowego (1863); doktor filozofii (1866), w latach 1889–1894 redaktor dziennika „Nowa Reforma”, inicjator i pierw... |
396 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Architektura%20von%20Neumanna | Architektura von Neumanna | Architektura von Neumanna – rodzaj architektury komputera będąca implementacją koncepcji The Stored-Program gdzie dane przechowywane są wraz z kodem programu. Opracowana została przez Johna von Neumanna, Johna W. Mauchly’ego oraz Johna Presper Eckerta w 1945 roku. Pierwszymi komputerami zbudowanymi w oparciu o tą archi... |
397 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Architektura%20harwardzka | Architektura harwardzka | Architektura harwardzka – rodzaj architektury komputera. W odróżnieniu od architektury von Neumanna, pamięć danych programu jest oddzielona od pamięci rozkazów.
Podstawowa architektura komputerów zerowej generacji i początkowa komputerów pierwszej generacji.
Prostsza (w stosunku do architektury von Neumanna) budowa ... |
398 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Biedrzeniec%20any%C5%BC | Biedrzeniec anyż | Biedrzeniec anyż (anyż, anyżek) (Pimpinella anisum L.) – gatunek jednorocznej rośliny z rodziny selerowatych. Pochodzi, najprawdopodobniej, ze wschodnich obszarów basenu Morza Śródziemnego. Jego przodkiem, jako rośliny uprawnej, jest biedrzeniec kretycki (Pimpinella cretica Poir), pochodzący z wyżyn Iranu. Współcześnie... |
399 | https://pl.wikipedia.org/wiki/Arkusz%20wydawniczy | Arkusz wydawniczy | Arkusz wydawniczy – jednostka obliczeniowa stosowana w wydawnictwie w celu określenia objętości zawartości treściowej (tekstowej i graficznej) publikacji. Wchodzi w to zarówno wkład autora (lub tłumacza) czyli tzw. arkusz autorski, jak i cały pozostały materiał stworzony lub nadzorowany przez redakcję, o ile nie pochod... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.