Instruction
stringlengths 32
52
| Input
stringlengths 24
51
| Response
stringlengths 171
444
|
|---|---|---|
न्यूटन के गति के नियमों को समझाइए।
|
न्यूटन के गति के तीन नियम क्या हैं?
|
न्यूटन के गति के तीन नियम हैं: 1. पहला नियम (जड़त्व का नियम): कोई वस्तु अपनी विरामावस्था या सरल रेखा में एकसमान गति की अवस्था में तब तक रहती है जब तक कि उस पर कोई बाह्य बल न लगाया जाए। 2. दूसरा नियम (बल का नियम): किसी वस्तु का त्वरण उस पर लगने वाले बल के समानुपाती होता है और वस्तु के द्रव्यमान के व्युत्क्रमानुपाती होता है (F = ma)। 3. तीसरा नियम (क्रिया-प्रतिक्रिया का नियम): प्रत्येक क्रिया की एक समान और विपरीत दिशा में प्रतिक्रिया होती है।
|
विद्युत धारा और विद्युत विभवांतर में अंतर बताइए।
|
विद्युत धारा और विद्युत विभवांतर क्या हैं?
|
विद्युत धारा (I) आवेश के प्रवाह की दर है और इसे एम्पीयर (A) में मापा जाता है। विद्युत विभवांतर (V) दो बिंदुओं के बीच विद्युत स्थितिज ऊर्जा का अंतर है और इसे वोल्ट (V) में मापा जाता है। विभवांतर ही धारा के प्रवाह का कारण बनता है।
|
प्रकाश का परावर्तन क्या है? इसके नियमों को समझाइए।
|
प्रकाश के परावर्तन के नियम क्या हैं?
|
प्रकाश का परावर्तन वह प्रक्रिया है जब प्रकाश किरण किसी सतह से टकराकर वापस लौटती है। इसके दो नियम हैं: 1. आपतन कोण (i) परावर्तन कोण (r) के बराबर होता है (i = r)। 2. आपतित किरण, परावर्तित किरण और आपतन बिंदु पर अभिलंब सभी एक ही तल में होते हैं।
|
ऊष्मा और तापमान में क्या अंतर है?
|
ऊष्मा और तापमान को परिभाषित कीजिए।
|
ऊष्मा एक प्रकार की ऊर्जा है जो दो वस्तुओं के बीच तापमान के अंतर के कारण स्थानांतरित होती है और इसे जूल (J) में मापा जाता है। तापमान किसी वस्तु की ऊष्मीय ऊर्जा का माप है और इसे डिग्री सेल्सियस (°C) या केल्विन (K) में व्यक्त किया जाता है।
|
ध्वनि तरंगों के विशेषताएँ बताइए।
|
ध्वनि तरंगें क्या हैं और उनकी विशेषताएँ क्या हैं?
|
ध्वनि तरंगें यांत्रिक तरंगें हैं जो संपीडन और विरलन के माध्यम से एक माध्यम (जैसे हवा, पानी) में यात्रा करती हैं। इनकी विशेषताएँ हैं: 1. आवृत्ति (पिच), 2. आयाम (प्रबलता), 3. तरंगदैर्ध्य, 4. वेग, और 5. कला।
|
गुरुत्वाकर्षण के सार्वत्रिक नियम को समझाइए।
|
न्यूटन का गुरुत्वाकर्षण का सार्वत्रिक नियम क्या है?
|
न्यूटन के गुरुत्वाकर्षण के सार्वत्रिक नियम के अनुसार, ब्रह्मांड का प्रत्येक पिंड दूसरे पिंड को एक बल से आकर्षित करता है जो दोनों पिंडों के द्रव्यमानों के गुणनफल के समानुपाती होता है और उनके बीच की दूरी के वर्ग के व्युत्क्रमानुपाती होता है (F = Gm₁m₂/r²)।
|
चुंबकीय क्षेत्र की परिभाषा दीजिए।
|
चुंबकीय क्षेत्र क्या होता है?
|
चुंबकीय क्षेत्र वह क्षेत्र है जिसमें चुंबकीय बल का अनुभव होता है। यह चुंबक या विद्युत धारा के कारण उत्पन्न होता है और इसकी दिशा उत्तरी ध्रुव से दक्षिणी ध्रुव की ओर होती है। इसे टेस्ला (T) या गॉस (G) में मापा जाता है।
|
ऊर्जा के संरक्षण के नियम को समझाइए।
|
ऊर्जा संरक्षण का नियम क्या कहता है?
|
ऊर्जा संरक्षण का नियम कहता है कि ऊर्जा न तो उत्पन्न की जा सकती है और न ही नष्ट, बल्कि इसे एक रूप से दूसरे रूप में परिवर्तित किया जा सकता है। एक बंद प्रणाली में कुल ऊर्जा स्थिर रहती है।
|
लेंस क्या है? उत्तल और अवतल लेंस में अंतर बताइए।
|
उत्तल और अवतल लेंस के बीच क्या अंतर है?
|
लेंस एक पारदर्शी माध्यम होता है जो प्रकाश को अपवर्तित करता है। उत्तल लेंस (अभिसारी) मध्य में मोटा और किनारों पर पतला होता है जो प्रकाश को एक बिंदु पर केन्द्रित करता है। अवतल लेंस (अपसारी) मध्य में पतला और किनारों पर मोटा होता है जो प्रकाश को फैलाता है।
|
आवर्त सारणी में समूह और आवर्त क्या होते हैं?
|
आवर्त सारणी में समूह और आवर्त को परिभाषित कीजिए।
|
आवर्त सारणी में समूह ऊर्ध्वाधर स्तंभ होते हैं जिनमें तत्व समान संयोजकता इलेक्ट्रॉन और समान रासायनिक गुण रखते हैं। आवर्त क्षैतिज पंक्तियाँ होती हैं जिनमें तत्वों के इलेक्ट्रॉनिक विन्यास में परिवर्तन होता है।
|
జీవకణం అంటే ఏమిటి? దాని నిర్మాణాన్ని వివరించండి.
|
జీవకణం ఎలా నిర్మించబడింది?
|
జీవకణం జీవుల ప్రాథమిక నిర్మాణ మరియు క్రియాత్మక ప్రమాణం. ఇది కణత్వచం, కణద్రవ్యం, కేంద్రకం మరియు వివిధ కణాంగాలతో నిర్మించబడింది. ప్రతి భాగం ఒక ప్రత్యేక పనిని నిర్వహిస్తుంది.
|
సస్యాలలో ప్రకాశసంశ్లేషణ ప్రక్రియను వివరించండి.
|
ప్రకాశసంశ్లేషణ ఎలా జరుగుతుంది?
|
ప్రకాశసంశ్లేషణ ప్రక్రియలో సస్యాలు సూర్యరశ్మి, కార్బన్ డయాక్సైడ్ మరియు నీటిని ఉపయోగించుకొని గ్లూకోజ్ మరియు ఆక్సిజన్ను ఉత్పత్తి చేస్తాయి. ఇది క్లోరోప్లాస్ట్లో జరిగే ఒక జీవరసాయన ప్రతిచర్య.
|
మానవ శరీరంలోని వివిధ అవయవ వ్యవస్థలను పేర్కొనండి.
|
మానవ శరీరంలో ఎన్ని అవయవ వ్యవస్థలు ఉన్నాయి?
|
మానవ శరీరంలో ప్రధానంగా 11 అవయవ వ్యవస్థలు ఉన్నాయి: జీర్ణవ్యవస్థ, శ్వాసవ్యవస్థ, ప్రసరణ వ్యవస్థ, నాడీ వ్యవస్థ, ఎముకల వ్యవస్థ, కండరాల వ్యవస్థ, విసర్జక వ్యవస్థ, అంతఃస్రావక వ్యవస్థ, ప్రతిరక్షణ వ్యవస్థ, పునరుత్పత్తి వ్యవస్థ మరియు చర్మ వ్యవస్థ.
|
డీఎన్ఎ మరియు ఆర్ఎన్ఎల మధ్య తేడాలు ఏమిటి?
|
డీఎన్ఎ మరియు ఆర్ఎన్ఎలను ఏవిధంగా వేరు చేయవచ్చు?
|
డీఎన్ఎ ద్విసర్పిల నిర్మాణం కలిగి ఉంటుంది మరియు జన్యు సమాచారాన్ని నిలువ చేస్తుంది. ఆర్ఎన్ఎ సాధారణంగా ఒకే సర్పిలం కలిగి ఉంటుంది మరియు ప్రొటీన్ సంశ్లేషణలో పాల్గొంటుంది. డీఎన్ఎలో డీఆక్సీరిబోజ్ చర్చరీ ఉంటే, ఆర్ఎన్ఎలో రైబోజ్ ఉంటుంది.
|
జీవుల వర్గీకరణ వ్యవస్థను వివరించండి.
|
జీవులను ఏవిధంగా వర్గీకరిస్తారు?
|
జీవుల వర్గీకరణ డొమైన్, రాజ్యం, విభాగం, తరగతి, క్రమం, కుటుంబం, ప్రజాతి మరియు జాతి అనే స్థాయిలలో జరుగుతుంది. ఈ వర్గీకరణ వ్యవస్థను 'టాక్సోనమి' అంటారు. ఉదాహరణకు మానవుడు యూకేరియా డొమైన్, యానిమేలియా రాజ్యంలోకి వస్తాడు.
|
సూక్ష్మజీవుల ప్రాముఖ్యతను వివరించండి.
|
సూక్ష్మజీవులు ఎందుకు ముఖ్యమైనవి?
|
సూక్ష్మజీవులు (బ్యాక్టీరియా, వైరస్లు, శిలీంధ్రాలు, ప్రోటోజోవాలు) పర్యావరణంలో కీలక పాత్ర పోషిస్తాయి. అవి కుళ్ళిపోయే ప్రక్రియలో, ఆహార ఉత్పత్తిలో (దహి, కిణ్వాలు), వైద్య రంగంలో (ప్రతిజీవకాలు) మరియు పోషక పునర్వినియోగంలో సహాయపడతాయి.
|
మానవుని హృదయ నిర్మాణాన్ని వివరించండి.
|
హృదయం ఎలా పని చేస్తుంది?
|
మానవ హృదయం 4 గదులు కలిగి ఉంటుంది: 2 ఎట్రియాలు (ప్రాంతీయ) మరియు 2 వెంట్రికలులు (నిమ్న). ఇది రక్తపరిచలన వ్యవస్థలో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది. హృదయ స్పందనలో రక్తం శరీరానికి పంపిణీ చేయబడుతుంది మరియు కార్బన్ డయాక్సైడ్ తొలగించబడుతుంది.
|
ఎంజైములు ఏమిటి? వాటి పాత్రను వివరించండి.
|
ఎంజైములు ఎలా పని చేస్తాయి?
|
ఎంజైములు ప్రోటీన్లతో చేసిన జీవవిచ్ఛిన్నకారిణులు. అవి జీవరసాయన ప్రతిచర్యల వేగాన్ని పెంచుతాయి కానీ స్వయంగా మారవు. ప్రతి ఎంజైమ్ ఒక నిర్దిష్ట సబ్స్ట్రేట్కు మాత్రమే పనిచేస్తుంది. ఉదాహరణకు అమైలేజ్ పిండిపదార్థాలను చక్కరలుగా విడగొడుతుంది.
|
మెండల్ యొక్క వంశపారంపర్యతా సిద్ధాంతాన్ని వివరించండి.
|
మెండల్ సిద్ధాంతం ఏమి చెబుతుంది?
|
గ్రెగర్ మెండల్ ప్రతిపాదించిన వంశపారంపర్యతా సిద్ధాంతం ప్రకారం, లక్షణాలు ప్రత్యేక యూనిట్లు (ఇప్పటికి జన్యువులు అని పిలువబడేవి) ద్వారా వారసత్వంగా లభిస్తాయి. ప్రతి సంతతికి ప్రతి లక్షణానికి రెండు యూనిట్లు వస్తాయి - ఒక్కొక్కటి ప్రతి తల్లిదండ్రుల నుండి. డొమినెంట్ మరియు రీసెసివ్ లక్షణాలను కూడా మెండల్ వివరించారు.
|
ఎక్కువ కొవ్వు ఆహారం తీసుకోవడం వల్ల ఏమి జరుగుతుంది?
|
అధిక కొవ్వు ఆహారం యొక్క ప్రభావాలు ఏమిటి?
|
అధిక కొవ్వు ఆహారం వల్ల ఊబకాయం, హృదయ రక్తనాళ సమస్యలు, కొలెస్ట్రాల్ స్థాయిలు పెరగడం మరియు మధుమేహం వంటి రుగ్మతలు కలిగే అవకాశం ఉంది. సంతృప్త కొవ్వులు (సాధారణంగా జంతు ఉత్పత్తులలో ఉంటాయి) హానికరం. కానీ అసంతృప్త కొవ్వులు (వృక్షజన్య నూనెలు, మత్స్యాలు) మధ్యంతరంగా మంచివి.
|
README.md exists but content is empty.
- Downloads last month
- -