text stringlengths 421 74.4k |
|---|
[Wikipedia:gd] Prìomh-Dhuilleag
Fàilte gu Uicipeid na Gàidhlig – an leabhar-eòlais a tha fosgailte do dhuine sam bith!
Thòisich sinn anns an t-Sultain, 2003, agus tha sinn a-nis ag obair air Special:Statistics| aistidhean anns a’ Ghàidhlig.
Aistidhean Matha agus na Naidheachdan · Roinnean-seòrsa · Na h-Aistidhean G... |
[Wikipedia:gd] Alba
'S e dùthaich suidhichte ann an taobh tuath Bhreatainn a th' ann an Alba (Beurla is Beurla Ghallda: Scotland). Bha i na rìoghachd neo-eisimeileach gus an 18mh linn nuair a dh'aonaich Alba agus Sasainn airson Rìoghachd Bhreatainn Mòr a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1707. Anns a' bhliadhna 1801 dh'... |
[Wikipedia:gd] Pàrlamaid na h-Alba
’S e còmhdhail reachdail na h-Albann a tha ann an Pàrlamaid na h-Alba. Tha i a’ coinneachadh ann an togalach na Pàrlamaide ann an sgìre Taigh an Ròid ann an Dùn Èideann, prìomh-bhaile na h-Albann, agus uaireannan theirear “Taigh an Ròid” gu neo-fhoirmeil rithe. Tha a’ Phàrlamaid air ... |
[Wikipedia:gd] Poileataigs na h-Alba
'S obair nan comhairlean, nam pàrlamaidean Taigh an Ròid, Westminster agus Eòrpach, iomairtean agus athchuingean ann an Alba a tha ann am poileataigs na h-Alba.
Pàrtaidhean poilitigeach
Pàrtaidhean nan suidhe ann am Pàrlamaid na h-Alba:
*Pàrtaidh Làbarach na h-Alba
*Pàrtaidh Nàise... |
[Wikipedia:gd] Poilitigs
'S e gnìomhan a tha ceangailte ri riaghlachas na stàite a tha ann am poilitigs no poileataigs.
Tha an t-ainm a' dol à obair le Aristotle, Poileataigs (Seann-Ghreugais: Πολιτικά) a tha a' dèiligeadh ri baile (πόλις) a riaghail.
Alba
* Poilitigs na h-Alba
** Achd na Gàidhlig 2005
** Buill-Pàrl... |
[Wikipedia:gd] Cruinn-eòlas
Dùthchannan an t-Saoghail
A h-uile dùthaich gu lèir:
* Dùthchannan an t-Saoghail
Mòr-roinnean
Afraga
* Afraga
Àisia
* Dùthchannan ann an Àisia
Ameireaga a Deas
* Dùthchannan Ameireaga a Deas
Ameireaga a Tuath
* Dùthchannan Ameireaga a Tuath
* Canada
** Alba Nuadh
** Eilean a' Phrionnsa... |
[Wikipedia:gd] Spòrs
Spòrs buidheann
right|220px|thumb|Gearradh-sìos, neo tackle ann an rugbaidh
right|220px|thumb|Ball-stèidhe
* Camanachd
* Geamannan Gaidhealach
* Criogaid
* Rugbaidh
* Sligheadaireachd
* Ball-basgaid
* Ball-stèidhe (Beurla: baseball)
* Goilf
* Lacrosse
* Polo-uisge
* Dòrnaireachd
Ball-coise
* Ba... |
[Wikipedia:gd] Ball-coise
thumb|300px|Ball-coise
thumb|Ann am ball-coise, is e adhbhar bunaiteach an luchd-leantainn an sgioba aca a bhrosnachadh tron gheama
Tha an aiste seo a' bruidhinn mu dheidhinn socair (soccer), airson seòrsaichean eile - faic Còdaichean ball-coise
Is e spòrs buidheann poblach a th' ann am b... |
[Wikipedia:gd] Cruinne
240px|right
Tha a' chruinne na nì a tha cruthte mar ball. Ann an matamataic, tha a' chruinne quadric bac.
Anns an àbhaist neo-mhatamataigeach tha a' chruinne air a lìonadh.
Nas cunntasaiche, 's e seat dhen puing ann am fànas Euclidean 3-thomaid a th' ann ann an cruinne, agus tha astar r bhon a'... |
[Wikipedia:gd] Matamataig
right|thumb|Snàthad Kakeya
'S e matamataig an t-eòlas a tha togte air bun-bheachdan a' mheud, an structair, an fhànais agus a' chaochlaidh, agus an sgoilearachd nan lùib. 'S e rannsachadh nam bun-bheachdan seo agus nan ceanglaichean eatorra a tha obair mhatamataichean. Thathar a' dèanamh feum... |
[Wikipedia:gd] Sasainn
'S e dùthaich san Roinn Eòrpa a tha ann an Sasainn (Beurla: England).
Bha i na rìoghachd neo-eisimeileach chun na 18mh linn. Tha i suidhichte ann am Breatainn a Deas agus 's e an dùthaich as motha anns na h-eileanan Breatannach. Air 26 am Màrt 1707, chaidh Rìoghachd Sasainn aonachadh le Rìoghac... |
[Wikipedia:gd] Bith-eòlas
thumb|Aristotle, a' chiad bhith-eòlaiche
'S e an saidheans na beatha agus nam fàs-bheairtean, mar eisimpleir luibhean agus ainmhidhean, a tha ann am bith-eòlas.
Na Seachd Comharraidhean Beatha
Tha na seachd comharraidhean beatha aig gach nì beò. Bithidh na feartan gu lèir seo aig gach gnè fà... |
[Wikipedia:gd] Saidheans
right|300px
Chan ann an saidheans (sòisealta, nàdurra neo diadhachd) ach cruinneachadh fiosrachaidh air a chuir an eagar.
Mar is tric 's an latha an diugh, is e na saidheansan nàdurra a-mhain a tha daoine a' ciallachadh nuair a chanas iad "saidheans".
Saidheans Nàdurra
Is iad na prìomh roin... |
[Wikipedia:gd] Reul-eòlas
right|250px|thumb|neul (reul-eòlas)|neul am [[partan]]
thumb|right|250px|An t-Oll. Iain Caimbeul Brown FRSE, Reuladair Rìoghail air son Alba
thumb|right|250px|Amharclann Rìoghail, Dùn Eideann
Is dòcha tha thu lorg speuradaireachd (astrology)
Is e reul-eòlas (no speur-eòlas no reuladaireachd... |
[Wikipedia:gd] Cànan
'S e siostam conaltraidh a th' ann an cànan.
'S e cànanachas a th' air sgrùdadh saidheansail cànain.
Cànanan Innd-Eòrpach
* Innd-Eòrpais:
Cànanan Ghearmaineach
* A' Bheurla Ghallda
* Beurla
* Danmhairgis
* Duitsis
* Gearmailtis
* Nirribhis
** Bokmål
** Nynorsk
* Duitsis Phennsylvania
* Seann-Lo... |
[Wikipedia:gd] Innleadaireachd
right|350px
Is ann an innleadaireachd am proifeasan a chuireas saidheans nàdurra an gnìomh a chruthaich goireasan freagarrach ri feumalachdan dhaoine. Canar innleadair, neach-innlichidh riutha a tha a' sas ann.
Is e freumh-fhacal de innleadair innlich, gnìomhair a tha a' ciallachadh a ... |
[Wikipedia:gd] Gàidhlig
'S i cànan dùthchasach na h-Alba a th' anns a' Ghàidhlig. 'S i ball den teaghlach de chànanan Ceilteach dhen mheur Ghoidhealach a tha anns a' Ghàidhlig. Tha Goidhealach a' gabhail a-steach na cànanan Gàidhealach gu lèir; Gàidhlig na h-Èireann, Gàidhlig Mhanainn, agus Gàidhlig agus gu dearbh cha... |
[Wikipedia:gd] Blàr mac Faoilteach
thumb|right|250px|Blàr mac Faoilteach, sealladh bho Mhullach nan Coirean
Tha Blàr Mac Faoilteach na chlachan croitearachd air an t-seann rathad cogail eadar An Gearasdan agus Ceann Loch Leamhain.
Anns an 18mh linn, bha sluagh de 800 duine a' fuireach anns a' bhaile ach, mar a thacha... |
[Wikipedia:gd] Pàircean Nàiseanta na h-Alba
thumb|Loch Ceiteirein, [[Na Tròiseachan]]
Ged a thòisich iomairt eadar-nàiseanta nam pàircean nàiseanta às dèidh brosnachadh Albannaich ainmeil, John Muir (eilthireach à Dùn Bàrr dha na Stàitean Aonaichte), cha d'fhuair Alba fhèin a' chiad phàirc nàiseanta gu 2002 — Pàirc Nà... |
[Wikipedia:gd] Luinn
thumb|right|Rathaid gu Culapoll
thumb|right|Eaglais bheag Cill Chatain
Is e An t-Eilean Luinn (Beurla: Luing) aon de na h-eileanan sglèat, ann an
Latharna, agus faisg air an Òban. Tha e suidhichte ann an Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid.
Is iad na bailtean: Tobar Dhonnchaidh, Culapoll agus Bl... |
[Wikipedia:gd] Eileanan Albannach
Air sgàth na h-eachdraidh geòlasaich a bh' aig Alba (coltach ris a' bhuaidh aig Linn na Deighe a bha air Nirribhidh agus Canada), tha pailteas eileanan aice, gu h-àraid air oirthir an iar. Faodar na h-eileanan Albannach
a chur ann an trì grunnanan:
* Na h-Innse Gall agus Na h-Eileanan... |
[Wikipedia:gd] Earra-Ghàidheal
right|thumb|230px|Earra-Ghàidheal
Is e Earra-Ghàidheal, no eàrr ('s e sin oirthir) nan Gàidheal, an ceàrn tùsail ann an Alba far an do shuidhich na Gàidheil. Mu dheireadh, dh'fhàs an tìr-imrich seo gu bhith an rìoghachd Dail Riata. Tha mòran làthairean ro-eachdraidheil ann, mar samplair... |
[Wikipedia:gd] An Gearasdan
Is e An Gearasdan (Fort William sa Bheurla, ainmeachadh airson an Rìgh Uilleam III Shasainn is II Alba) prìomh-bhaile Loch Abar agus, còmhla ris an Òban, aon de'n dà bhaile as motha anns a' Ghàidhealtachd an Iar.
Tha e na cheann-uidhe coiteanta airson làithean-saora agus, a' tighinn an dèi... |
[Wikipedia:gd] Muile
'S e Muile an treasa eilean Albannach as motha agus an t-eilean as motha ann an Earra-Ghàidheal. Tha e suidhichte ann an Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid. A-rèir cunntas-sluaigh 2011 bha 2,800 duine a' fuireach anns an eilean agus mar sin dh'fhàs àireamh muinntir an eilein bho 2,667 duine anns... |
[Wikipedia:gd] Ceòl
right|thumb|280px|Tchaikovsky
Seann Cheòl Ghaidhealach
* Seann Nòs
* Màiri Mhór nan Òran
Òrain Ghàidhlig
An Eala Bhàn
Ceòl Ùr Gaidhealach
* Fergie Dòmhnallach
* Na h-Òganaich
* Dòtaman
* Capercaillie
* Cathy Ann Nic a' Phì
* Oi Polloi
* Mill a h-Uile Rud
* Nad Aislingean
* Runrig
* Niteworks
Ceò... |
[Wikipedia:gd] Camanachd
right|200px|thumb|Camanachd
Tha camanachd no iomain, air a bhith ga cluich o chionn da mhìle bliadhna leis na Gàidheil. Thug a' chiad Ghàidheil an geam leatha a Èirinn nuair a ràinig iad Dal Riata ann an linn Chaluim Chille. Tha iomain ga chleachdadh mar gnìomhair cuideachd gu bitheanta anns a... |
[Wikipedia:gd] Lagh
Lagh
Is e a tha anns an lagh ach àlach de riaghailtean stèidhichte air feadh nàisean. Is gnìomh an lagh an inbhe a dhaingneachadh aig gach pearsa. Nì an lagh seo le ainmeachadh an dà chuid: còirichean pearsanta aig daoine anns a' choimhearsnachd agus dleasdanasan pearsanta air daoine ris a' choimh... |
[Wikipedia:gd] Ailtireachd
right|thumb|Parthenon anns a' Ghrèig
Is e a tha ann an Ailtire, fear (neo té) a dhealbhas togalaichean. Chanar Ailtireachd ris an saor seo, agus measar anns an latha an diugh gur e ealdhain (proifeasan) a tha ann. Tha an stoidhle ailtire dìonta ann an lagh na h-Alba agus iomadh dùthchannan e... |
[Wikipedia:gd] Litreachas
thumb|right|250px|Seann Leabhar|leabhraichean
’S e corpas de theacsaichean sgrìobhte a th’ ann an litreachas, aig bun-ìre. Mar as trice, gus a bhith ga chunntadh mar theacsa litreachasail, feumaidh teacsa a bhith a’ cleachdadh a’ chànain sa bheil e sgrìobhte ann an dòigh neo-àbhaisteach no ea... |
[Wikipedia:gd] Somhairle MacGill-Eain
'S e prìomh bhàrd Gàidhlig an fhicheadamh linn a bh' ann an Somhairle MacGill-Eain (26 an Dàmhair 1911, Òsgaig - 24 an t-Samhain 1996, Inbhir Nis). Dh'atharraich e saoghal bàrdachd na Gàidhlig gu tur nuair a dh'fhoillsich e Dàin do Eimhir ann an 1943. Tha an sreath bàrdachd seo a'... |
[Wikipedia:gd] Ealain
Airson am baile: Ealain, Siorrachd Obar Dheathain (Ellon)
Ealain Gaidhealach
* Pròiseact nan Ealan
* An Leabhar Mòr
* Ealain Cheilteach-Eileanach
Ealain Eadar-Naiseanta
* Bauhaus
* Pop Art
* Abstract expressionism
* Action painting
* Anti-realism
* Arabesque
* Art Deco
* Art Nouveau
* Arte Pove... |
[Wikipedia:gd] Runrig
thumb|right|Runrig ann an Odense 2008
'S e Runrig am prìomh chòmhlan-ciùil ròc riamh a thàinig a-mach à Gàidhealtachd na h-Alba. Thòisich iad ann an 1973 mar 'The Run Rig Dance Band' anns an Eilean Sgitheanach. ’S iad Ruaraidh Dòmhnallach (giotàr is giotàr beus) agus Calum Dòmhnallach (drumaiche... |
[Wikipedia:gd] Eachdraidh
Freumh-Cinnich
* Na Gàidheil
* Na Cruithnich
* Na Goill
Daoine
* Aymer de Valence
* Raibeart Ruadh MacGriogair
* Teàrlach Eideard Stiùbhairt
Rìghrean
* Rìghrean na h-Alba
* Fergus Mòr Mac Earca
* Coinneach I na h-Alba
* Domhnall II na h-Alba
* MacBheatha I na h-Alba
* Alasdair III na h-Alb... |
[Wikipedia:gd] Liosta chreideamhan
Buddhachd
* Buddha
* Bodhisattva
* Theravada
* Mahayana
* An Tìr Ghlan
* Nichiren
* Shingon
* Tendai
* Vajrayana
* Zen
Crìosdaidheachd
* Dia
* Ìosa Chrìost
* An Spiorad Naomh
* Pròsdanachas
* Naoimh is na h-Abstolan
Creudan is Ùrnaighean
* Ùrnaigh an Tighearna
* Creud nan Abstol
F... |
[Wikipedia:gd] Film
thumb|Seann fhilm a' sealltainn fear a' cromadh air each
'S e sreath de dhealbhan leantainneach a th’ ann am film, le no às aonais fuaim, a’ cur an cèill susbaint sònraichte, air a chlàradh ann am meadhan a bheir sealladh air gluasad.
Eisimpleirean de filmichean
* Whisky Galore
* Star Wars (Cogadh... |
[Wikipedia:gd] Cultar mòr-thaitneach
Cultar Mòr-thaitneach Gaidhealach
* Am Mod Naiseanta Rioghail
* Feis Cheilteach Innse-Gall
* Pairc Bar Ghlaschu
* Cathy Bhan
* Donnie Murdo
* Sam Smalaidh
* Calum Clachair
* Padraig Post
* Spot
* Na Daoine Beaga
Taighean-seinnse
* Taigh-òsta na Pàirce
* The Snaffle Bit
* Islay In... |
[Wikipedia:gd] Àiteachas
right|300px|thumb|Treabhadh anns a' Ghearmailt le crann dà eich. Tha an crann uidheamaichte le roth-fhearainn, feart a tha neonach air crann-eich, ach abhaisteach do cruinn-treilichte nan tractaran tràth.
Chanar àiteachas ris a' gnìomhachas a tha ann am fàs barra air talamh. Chanar talamh-àit... |
[Wikipedia:gd] Comainn agus eagrachaidhean na Gàidhlig
B
*BBC Alba
*Bòrd na Gàidhlig
C
*Colm Cille (Iomairt Chaluim Cille)
*Comunn na Gàidhlig
*An Comunn Gàidhealach
*Comunn Gàidhlig Inbhir Nis
*Comunn Oiseanach Oilthigh Ghlaschu
*Comhairle na Eilean Siar
*Comhairle nan Sgoiltean-Àraich
*Comhairle na Gaidhealtachd
*... |
[Wikipedia:gd] Bòrd na Gàidhlig
Is e Buidheann Phoblach Neo-Roinneil (NDPB) a tha ann am Bòrd na Gàidhlig a tha stèidhichte le, agus cunntachail do, Mhinistearan na h-Alba. Bidh uallach air Bòrd na Gàidhlig (Alba) airson stiùireadh iomlan is riaghladh Plana Nàiseanta na Gàidhlig.
Eachdraidh
Chaidh Bord na Gàidhlig a ... |
[Wikipedia:gd] Foghlam
Is e gnìomh a tha ann an fhoghlam. An gnìomh a tha ann an ionnsachadh le amas a thogail comas-inntinn. Air feadh an t-Saoghal is ann air pàrantan a tha am prìomh dhleasdanas foghlam a thoirt do’n cuid cloinne. Ann an iomadh cultur, cuirear clann ri sgoiltean airson foghlam fhoirmeil ann an leugh... |
[Wikipedia:gd] Am Mòd Nàiseanta Rìoghail
'S e am Mòd Nàiseanta Rìoghail am prìomh thachartas cultarach ann an saoghal na Gàidhlig, a rèir An Comunn Gàidhealach, am buidheann a chuir am Mòd air bhonn ann an 1874.
B'e tachartas farpaiseach neo-dhreuchdail, do dh'òigridh agus inbhich, a th'anns a Mhòd. Tha farsaingeachd... |
[Wikipedia:gd] Agnostachd
Tha agnostachd 'na bheachd nach gabh fhiosrachadh a bheil dia ann gus nach eil.
An neo-làthaireachd de "gnosis" no eòlas. An creideamh feallsanta nach eil eòlas de Dhia comasach idir air sgàth de na bacadhan ann-fèin ‘s do-cheannsachail den inntinn daonna. Mar as trice tha e a’ cur an aire a... |
[Wikipedia:gd] Geòlas
right|200px|thumb|Đavolja Varoš (Bail' an Diabhail) anns an t-Sèirb.
Is e eòlas-talmhainn neo sgoil-chreige an saidheans nàdarra a sgrùdas stuth agus cruth na talmhainn.
Suas dhan 18mh linn, bha feallsanaichean Eòrpach a' creidsinn nach robh an talamh ach mu 7000 bliadhna dh'aois. Is e an sgeul... |
[Wikipedia:gd] Eòlas-inntinn
thumb|Postar airson Meur na h-Alba de Chomann Saidhgeolais Bhreatainn
‘S e sgrùdadh saidheansail na h-inntinne, na h-eanchainne agus giùlain a th’ anns an eòlas-inntinn (ainmean eile: inntinn-eòlas / saiceolas / saidhgeolas). Tha na cuspairean a’ gabhail a-steach smaoineachadh, lèirsinn, ... |
[Wikipedia:gd] Comunn Oiseanach Oilthigh Ghlaschu
thumb|Suaicheantas a' Chomuinn
Chaidh Comunn Oiseanach Oilthigh Ghlaschu a stèidheachadh ann an 1831 agus is e an dara comann as sine air a' champus. Bhon a bhith na chomann deasbaid Gàidhlig, tha e air leudachadh gu bhith na bhuidheann a tha a' brosnachadh ùidh ann an... |
[Wikipedia:gd] Feallsanachd
‘S e sgrùdadh cheistean bhunasaich a th’ ann am feallsanachd agus tha i a’ cur ceistean mu bheò-bhith, eòlas, luachmhorachd, reusan, inntinn agus cànan. Canar feallsanaiche ri neach a nì feallsanachd.
Feallsanaich Greugach
* Plato
* Thales
* Anaximander
* Pythagoras
* Heraclitus a Ephesus
... |
[Wikipedia:gd] Diadhaireachd
'S e ionnsachadh creideamh a tha ann an diadhaireachd.
'S e rannsaiche ann an diadhaireachd a tha ann an diadhair, mar eisimpleir Naomh Augustine à Hippo, Thomas Aquinas, Martin Luther, Iain Knox, Ásgeir Ásgeirsson, Jean Calvin, Søren Kierkegaard, Tryggvi Þórhallsson, Dietrich Bonhoeffer,... |
[Wikipedia:gd] Eaconomaidh
Is e a tha ann an eaconomaidh an iomlanas de cosnadh beòshlainte a tha muinntir ris, agus na daoine fa-leth a' dèanamh malairt le chèile. Chanar "eaconomaidh ionadail" ri leir-suim na gnìomhan a tha muinntir sgìreil a' gabhail fo làimhe, Chanar "eaconomaidh roinneil" ri leir-suim na gnìomhan... |
[Wikipedia:gd] Dannsa
thumb|right|Dannsa anns an stoidhle tràidiseanta
Is e a tha ann an dannsa, gluasad an comh-ruith le ceòl. Lorgar dannsa ann am muinntirean tùsanach, mar as trice an co-bhonn le gnàthan-chreideimh. Am measg muinntirean nas leasaichte, nochdaidh dannsaichean ann an co-theacs sòisealta, còmhla ri n... |
[Wikipedia:gd] Geama
thumb|right|200px|Taibhleas, dealbh às na Meadhan-Aoisean
'S e siostam no structar airson cluiche a tha ann an geama is e an dòchas foirmeil le riaghailtean sgrìobhte, mar eisimpleir tàileisg, no mi-fhoirmeil mar na geamaichean a cluicheas clann san raon-cluiche.
Sgrìobh Wittgenstein air mìneacha... |
[Wikipedia:gd] Eadar-lìon
thumb|300px|Dealbh de na slighean aig pàirt dhen eadar-lìon leis an Opte Project
'S e rian de lìonraidhean choimpiutairean air feadh an t-saoghail a tha san eadar-lìon. Tha an lìonra mòr seo a' gabhail a-steach na milleanan de lìonraidhean prìobhaideach, poblach, malairteach, acadamaigeach no... |
[Wikipedia:gd] Turasachd
thumb|Bùth airson luchd-turais ann an Dùn Èideann
'S e còmhdhail le toil agus an gnìomhachas chòmhdhail le toil a tha ann an turasachd.
'S urrainn do turasachd a bhith cudromach ann an àitichean radharcach, mar eisimpleir a' Ghàidhealtachd agus na h-eileanan. Tha brosnachadh turasachd ann an... |
[Wikipedia:gd] Ealain nan Ceilteach Pàganach
thumb|Pìos ealain à 480 BC, a chaidh a lorg ann an Vix, an Fhraing
Ealain nan Ceilteach Pàganach
Tha ìomhaighean bheathaichean sònraichte rim faicinn anns na làmh-sgrìobhainnean Ceilteach-Eileanach de na 7mh agus 8mh linntean. An toiseach ann an Leabhar Darú, thàinig eilea... |
[Wikipedia:gd] Teicneòlas
thumb|Speuradair
Is e a tha ann an teicneòlas an àlach de sgilean agus fiosrachadh a tha sònraichte ri cruthachadh goireasan de gach seòrsa.
Aithnichear anns an latha an diugh trì inbhe de teicneòlas: Teicneòlasan Ìosail, Teicneòlasan Meadhanach agus Ard Teicneòlasan.
Mar sin tha teicneòla... |
[Wikipedia:gd] Glaschu
'S e am baile as motha ann an Alba a th' ann an Glaschu [IPA: ˈɡ̊ɫ̪as̪əxu] (Beurla: Glasgow, a' Bheurla Ghallta: Glesgie no Glesca) ged as e Dùn Èideann prìomh-bhaile na dùthcha.
'S e fear de na 32 ùghdarrasan ionadail ann an Alba a tha ann. Tha freumhan an ainm stèidhichte air glas + cu, a' ci... |
[Wikipedia:gd] Cù-Chulainn
250px|right|thumb|Cù-Chulainn
'S e gaisgeach mòr ceilteach a bh' ann an Cù-Chulainn, a shabhail Uladh aig àm an Tàin Bò Chuailgne. Bha neart mòr aige air sgàth 's gun robh Lugh na athair. Chuir e seachad ùine anns an Eilean Sgitheanach ag ionnsachadh sgilean cogaidh fo Sgathach. Bha e pòsta ... |
[Wikipedia:gd] Liosta nam beathach
Teamplaid:Beathach
Fìleam Annelida (Lamarck, 1809)
Clas Clitellata
Òrdugh Haplotaxida
* Boiteag
Òrdugh Hirudinea (Lamarck, 1818)
* Deala
Clas Polychaeta (Grube, 1850)
* Fiolan-raga an Rìgh (Alitta virens)
* Fiolan-raga bàn (Nepthys spp.)
* Fiolan-raga calaidh (Hedista diversicol... |
[Wikipedia:gd] Teaghlach
Ma shireas sibh "teaghlach" ann an bith-eòlas, faic Teaghlach (bith-eòlas).
right|300px
'S e buidheann dhaoine a tha a' fuireach còmhla no aig a tha ceanglaichean fala a tha ann an teaghlach.
Seòrsaichean theaghlaichean
Tha trì seòrsaichean teaghlaich ann: teaghlach niùclasach, teaghlach le... |
[Wikipedia:gd] Croitearachd
thumb|right|Croit ann an Àird Eilbh|Àird Eilbh Uachdarach faisg air [[Loch Aillse]]
Is e modh àiteachais a tha ann an croitearachd. Is e gnìomh croitear a tha ann an croitearachd. Is croitear fear, neo té a sheilbheas gabhaltas croite. Is e a tha ann an croit mion-tuathanas a thathas seilbh... |
[Wikipedia:gd] The Far Side
Bha An Taobh Thall no The Far Side na shreath de dhealbhan-abhachdais a chaidh a dhealbhadh le Gary Larson, anns na 80an agus na 90an. Bha na dealbhan aig Larson ainmeil airson na suidheachdain os-fhireachas a bhiodh a' nochdadh a h-uile latha agus gu dearbh na boin aig an robh comas labhai... |
[Wikipedia:gd] Iasgach
thumb|300px|Iasgairean anns na h-Innseachan
Is iasgair neach a chosnas a bheo-shlainte le faighinn iasg a mach as bùrn neo sal. Is iasgaireachd gnìomh iasgair.
Iasgaireachd an Albann
Is e iasgaireachd na mara an seòrsa iasgaireachd as cudthromaiche do dh'eaconomaidh na h-Alba, agus tha na prì... |
[Wikipedia:gd] Bàrdachd
Bàrdachd Ghàidhlig
Bàrdachd Ghàidhlig
Bàrd agus Bàrdachd an Cànain Eile
* Dante
*Mehmed II
* Sappho
*Fujiwara no Kintō
* Homer
*Fiódor Tiútchev
*Juana Inés de la Cruz
*Carlos Drummond de Andrade
*Machado de Assis
* Layla al-Akhyaliyya
*Al-Khansa
Bàrdachd sa Bheurla
* Ted Hughes
* Sylvia Plat... |
[Wikipedia:gd] Rosg
Seorsa sgriobhadh mar ur-sgeulachdan, nobhailean, sgeulachdan goirid agus ficsean san fharsaingeachd, agus neo-ficsean (non-fiction) m.e. artagailean, aistidhean 7c.
Seorsaichean
* ficsean
* nobhail
* nobhaileag (novella)
* sgeulachdan goirid
* ur-sgeulachdan
* ficsean-saidheans
Litreachas
*An t-... |
[Wikipedia:gd] U2
Ged nach eil Gaeilge na h-Èireann aig U2, chlàr iad òran le tiotal Gàidhlig air, An Cat Dubh, mu dheidhinn nighean aig an robh Gàidhlig, air a bha Bono glè mheasail 's a dhiùlt e nuair a bha iad òg ann am Baile Àtha Cliath. Tha U2 air deagh obrach a dhèanamh ann an co-bhann còmhla ri Anton Corbijn, d... |
[Wikipedia:gd] Eòlas-leighis
thumb|Làmh-lèighean ag obair
Is e saidheans mu dheidhinn slàinte agus tinneasan a tha ann an eòlas-leighis.
Tha mòran speisealachaidhean ann an eòlas-leighis an-dràsta, mar eisimpleir cion-faireachdain, eòlas-leighis èiginn, eòlas-leighis teaghlaich, lèigh-eòlas bhan, sùil-leigheas, leig... |
[Wikipedia:gd] Suòmaidh
'S e dùthaich anns an Roinn-Eòrpa a tha ann an Suòmaidh neo An Fhionnlann. Tha i suidhichte ann an Lochlainn eadar an t-Suain agus an Ruis, tha Nirribhidh san taobh tuath dhith. Tha Helsinki na prìomh-bhaile.
Tha eileanan beaga ann ris an canar Åland. Tha iad nan stàit saor ann an Suòmaidh.
Th... |
[Wikipedia:gd] An Tuirc
'S e dùthaich eadar an Roinn-Eòrpa agus ceann an iar-thuath Àisia a th' anns an Tuirc (IPA: tyɾcije, ainm oifigeil: Türkiye Cumhuriyeti, Gàidhlig: Poblachd na Tuirce, IPA: tyɾcije d͡ʒumˈhuɾijeti).
Tha crìochan aice le Bulgàiria gun iar-thuath, leis a' Ghrèig gun iar, leis a' Chairtbheil gun ear... |
[Wikipedia:gd] An t-Seic
Is e dùthaich ann am meadhan na h-Eòrpa a tha anns an t-Seic. Tha mòran ainm eadar-dhealaichte aice mar ainm oifigeil:
* Poblachd na Seice
* Poblachd nan Seacach
* Poblachd nan Seiceach
* Poblachd nan Seic
* A' Phoblachd Sheiceach
Tha crìochan aice 'sa tuath leis a' Phòlainn, san ear leis a'... |
[Wikipedia:gd] Nobhail
'S e gnè-sgrìobhaidh a th' ann an nobhail, pìos rosg fada, gu h-àraid nas fhaide na 70,000 faclan.
An Sean-Nobhail
Chan eil mòran sean nobhailean air fhàgail, ach tha fear no dha againne bhon Romanaich, m.e. An Satyricon le Petronius (60 AC) agus An Asal Or le Apuleius (an 2na linn).
Nobhail an... |
[Wikipedia:gd] Nobhaileag
'S e pios ficsein nas fhaide na sgeul ghoirid ach nas lugha na nobhail a th' ann an an Nobhaileag. Faodaidh e a bhith eadar 10,000 agus 60,000 faclan a dh'fhaid, a rèir iomadh rud: cànan agus gnè litreachais nam measg. Ach, mar as trice, bidh daoine ag ràdh gun e nobhail a th' ann ann teacsa ... |
[Wikipedia:gd] Dùn Aluinn
'S e Dùn Aluinn (1912) a’ chiad nobhail Ghàidhlig a bh’ ann a-riamh is chaidh a sgrìobhadh le Iain MacCormaig. Tha e mu uabhas nam fuadaichean agus oighre den uachdar aintighearnach, Cailean Òg, a chaill oighreachd. 'S e an caractar as inntinniche air fad ministear a nì òraid mu shòisealachd.... |
[Wikipedia:gd] Miguel de Cervantes
B’ e Miguel de Cervantes Saavedra saighdear, dràmaire, ùghdar, bàrd agus sgrìobhadair dràma às an Spàinn on Aois an Òir. Tha e coltach gun do rugadh e air an 29 an t-Sultain 1547 ann an Alcalá de Henares is gun do chaochail e ann am Madrid air an 22 an Giblean 1616 ged nach do deach ... |
[Wikipedia:gd] Leo Tolstoj
B' e Lev Nikolaevič Tolstoj (Лев Николаевич Толстой) (9 an t-Sultain 1828 – 7 an t-Samhain 1910) na sgrìobhadair, neach-feallsanach, dràmaire, sìochantair agus fear-leasachaidh sòisealtas Ruiseanach. Tha e air a smaoineachadh air mar aon de na nobhailichean as lìonmhor ann an eachdraidh. Tha... |
[Wikipedia:gd] Corg
'S e Corg, Màrt neo Màrs (samhla: ) an t-ainm a tha air a' cheathramh phlanaid. 'S e "A' Phlanaid Dhearg" am far-ainm air.
* Ascraeus Mons
* Hellas Planitia
* Ma'adim Vallis
* Noctis Labyrinthus
* Olympus mons
* Tharsis Tholus
* Twin Peends
* Valles Marineris
Soitheachan-fanais aig no air a' Chorg
... |
[Wikipedia:gd] Iain Banks
B' e sgrìobhadair Albannach a bh' ann an Iain Banks, a rugadh air an 16mh latha dhen Ghearran, 1954, ann an Dùn Phàrlain, Fìobha. Sgrìobh e ficsean ginearalta fon ainm Iain Banks agus ficsean-saidheans fon ainm Iain M. Banks. Sgrùd Banks Beurla agus feallsanachd aig Oilthigh Sruighlea. Dh' fh... |
[Wikipedia:gd] Cas Chaolais
Tha Cas Chaolais no Cas Faoileas (South Queensferry sa Bheurla) ’na bhaile air Linn Giùdain, deas air inbhir Uisge For agus faisg air Dùn Èideann. Tha Port na Banrighinn (North Queensferry sa Bheurla) tarsainn Linn Giùdain bhuaipe.
'B e port-aiseig cudromach a tha ann an Cas Chaolais bho 1... |
[Wikipedia:gd] Dùn Èideann
'S e Dùn Èideann (Beurla: Edinburgh) prìomh-bhaile na h-Alba (bho 1437) ach chan e am baile as motha – sin Glaschu. 'S e 453,670 àireamh-shluaigh a' bhaile agus 's e an seachdamh cathair as motha a tha anns an Rìoghachd Aonaichte. Tha Dùn Èideann suidhichte air an oirthir aig taobh an ear na... |
[Wikipedia:gd] Pop-ealain
thumb|250px|Angelina Probst, 'The Sexiest Gallery', [[Berlin, A' Ghearmailt ]]
'S e gluasad ealain a tha ann am pop-ealain a thòisich aig deireadh nan 1950an sa Bhreatainn Mhòr.
Dealbhadairean Pop ainmeil
* Peter Blake
* Richard Hamilton
* Keith Haring
* David Hockney
* Robert Indiana
* Jas... |
[Wikipedia:gd] Dada
thumb|right|200px
'S e Dada gluasad cultarach a thòisich ann an Zürich, an Eilbheis neo-phàirteil rè A' Chiad Chogaidh Mhòir. Bha an gluasad is motha a' tarraing air ealain lèirsinneach, litreachas, dràma agus dealbhadh grafaigeach. Bha an ealain air a sònrachadh le gòrachas, tuairmeachas, os-ìrea... |
[Wikipedia:gd] Donnie Murdo
'S e seann phrògram cloinne a tha ann an Donnie Murdo ris an canar Danger Mouse 'sa Bheurla.
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach bho na 1980an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 1981
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebh... |
[Wikipedia:gd] Pàdraig Post
'S e prògram cloinne air BBC Alba a tha an am Pàdraig Post (Beurla: Postman Pat).
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach bho na 1980an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 1981
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thàinig gu crìch ann an 1982
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean ... |
[Wikipedia:gd] Sam Smalaidh
'S e prògram cloinne air BBC Alba a tha ann an Sam Smalaidh (Cuimris: Sam Tân), Beurla: Fireman Sam).
Chaidh an sreath a' sgrìobhadh Rob Lee air na beachdan aig Dave Gingell agus
Dave Jones, luchd-smàlaidh à Shasainn. An tòiseach bha Sam Tân ri fhaicinn ann an telebhisean Cuimreach S4C ann... |
[Wikipedia:gd] Calum Clachair
'S e prògram cloinne air CBBC agus BBC Alba a tha ann an Calum Clachair (Beurla: Bob the Builder) air a chraoladh bho 12 Giblean, 1999 gu 31 Dùbhlachd, 2011.
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean Breatannach bho na 1990an
Roinn-seòrsa:Sreath telebhisean a thòisich ann an 1999
Roinn-seòrsa:Srea... |
[Wikipedia:gd] Ali Abbasi
B' e craoladair Albannach a bh' ann an Ali Abbasi (6 an Lùnastal 1961 – 30 an t-Iuchar 2004). Bha e ainmeil mar dhuine eirmseach, èibhinn. Bha Beurla, Urdu agus Gàidhlig aige.
Rugadh Abbasi ann an Karachi, Pacastan ann an 1961 agus thàinig e a dh'Alba ann an 1963.
B' àbhaist dha obair mar n... |
[Wikipedia:gd] Pagastàn
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann am Pagastàn neo
Pacastan neo Pagastan.
Tha i suidhichte eadar Ioràn, Afganastan agus na h-Innseachan.
Cànanan: Urdu, Beurla agus mòran eile.
Bailtean mòra ann am Pagastàn
* Islamabad
* Karachi
Iomraidhean
thumb|left|250px|Pagastàn
Roinn-seòrsa:Dùthcha... |
[Wikipedia:gd] Ioràn
'S e dùthaich ann an Àisia an Iar a tha ann an Ioràn neo Iaran, Ìran neo Iran.
B' e "Peirse" an seann ainm a bha oirre. Tha crìochan aice san ear le Afganastan is Pagastàn, sa tuath le Airmeinia, Asarbaideàn is Turcmanastàn agus san iar leis an Tuirc is Ioràc. Tha am Muir Caspach san àird a tuath... |
[Wikipedia:gd] Ioràc
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann an Ioràc neo Iarac neo Iraq, ainm oifigeil: Poblachd Ioràic (Arabais: جمهورية العراق (Jumhūrīyatu l-‘Irāq). Tha i suidhichte aig ceann an earra-thuath na ruith-bheanntan Zagros agus a’ gabhail a-steach pàirt den Fhasach Sirianach agus den Fhasach Araibianach. T... |
[Wikipedia:gd] An Iapan
'S e dùthaich eileanach a th' ann an Iapan (Iapanais: 日本 Nihon no Nippon, 日本国 Nihon-koku no Nippon-koku gu h-oifigeil; uaireannan an t-Seapan sa Ghàidhlig) suidhichte far oirthir Àisia an Ear. Tha na prìomh eileanan - Hokkaidō, Honshū, Shikoku, Kyūshū agus Okinawa - am measg tuilleadh air 6,800... |
[Wikipedia:gd] Malaidhsia
'S e dùthaich ann an Àisia a tha ann am
Malaidhsia neo Malàisia neo Malèisia. Tha i a' gabhail a-steach 13 stàitean agus 3 roinnean feadarail.
Tha dà phàirt ann, am Peninsular Malaidhsia agus Malaidhsia an Ear. Tha am Muir Shìona a Deaseadarra.
Tha crìochan aice sa tuath le Dùthaich nan Tàidh... |
[Wikipedia:gd] Aonghas Pàdraig Caimbeul
'S ann às an Leth Mheadhanach ann an Uibhist a Deas a tha Aonghas Pàdraig Caimbeul (no Aonghas Phàdraig, mar a chanas a choimhearsnachd fhèin sa cheann a deas). Chaidh e gu Sgoil Gheàrraidh na Mònadh agus an uair sin gu Àrd-sgoil an Òbain, far an do ghabh e ùidh ann an litreacha... |
[Wikipedia:gd] Iosrael
Is e dùthaich bheag ann an Àisia a tha ann an Iosrael neo Israel, (Eabhra: , ; Arabais: , ), ainm oifigeil: Stàit Iosrael. Tha crìochan aice san ear le Iòrdan, sa tuath le Leabanon, san iar-dheas leis an Èipheit agus san ear-thuath leis an t-Siria. 'S e Iùdhaich a tha ann an cuid as motha de na ... |
[Wikipedia:gd] Na h-Innseachan
'S e dùthaich ann an Àisia a tha anns na h-Innseachan neo na h-Innsean. Tha crìochan aice san ear le Bangladais is Mianmar, san ear-thuath le Sìona, Neapàl is Butàn agus san iar le Pagastàn.
Chaidh na h-Innseachan a stèidheachadh mar nàisean neo-eisimeil ann an 1947 (bha iad nan colonai... |
[Wikipedia:gd] An Èipheit
Tha an Èipheit neo Èiphit (ainm oifigeal sa Bheurla: Arab Republic of Egypt) suidhichte ann an Afraga a Tuath. Tha crìochan aice san iar le Libia, sa deas le Sudàn agus san ear leis an Raon Ghàsa 's Iosrael. Tha am Muir Meadhanach san àird a tuath agus am Muir Ruadh san ear dhith.
Eachdraidh
... |
[Wikipedia:gd] A' Cheinia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha anns a’ Cheinia neo Ceinia.
Tha crìochan aice ‘sa tuath leis an Itiop, san ear-thuath le Somàilia, sa deas le Tansainìa agus san iar le Uganda agus le Sudàn a Deas. Tha an Cuan Innseanach san earra-dheas na dùthcha. Thàinig ainm na dùthcha bho Beinn Kenya, a... |
[Wikipedia:gd] Maroco
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann am Maroco, ainmean eile: Morogo neo Moroco.
Tha i suidhichte aig a’ Chuan Siar agus a’ Mhuir Mheadhanach. Tha crìochan aice le san ear le Aildiria agus 'sa tuath leis an Spàinn.
Bruidhnidh iad Arabais is Berber ann am Maroco. 'S e Rabat prìomh-bhaile na dùt... |
[Wikipedia:gd] Beurla
Is cànan Gearmailteach a tha ann am Beurla (English) mar a tha Duitsis, Gearmailtis agus cànanan Lochlainn msa. 'S i a' Bheurla tè dhe na cànanan as motha air an t-saoghal; a thaobh àireamh luchd-labhairt dùthchasach, tomhaisear gur i an treasamh cànan sa chruinne an dèidh Sìonais (1mh) agus Hind... |
[Wikipedia:gd] Saimbia
'S e dùthaich ann an Afraga a tha ann an
Saimbia, neo
Zambia ainm oifigeil: Poblachd Shaimbia.
Tha crìochan aice san ear le Malabhaidh, sa tuath le Poblachd Dheamocrach na Congo, san ear-thuath Tansainìa, san iar le Angòla agus sa deas le Mòsaimbic, Siombabue, Botsuana agus Naimibia.
Tha Lusak... |
[Wikipedia:gd] Siombabue
'S e dùthaich ann Afraga a tha ann an
Siombabue, neo Zimbabwe; ainm oifigeil: Poblachd Shiombabue.
Tha e suidhichte eadar an Abhainn Zambezi agus an Abhainn Limpopo. Tha crìochan aice sa deas le Afraga a Deas, san iar-dheas le Botsuana, san iar-thuath le Saimbia agus le Mòsaimbic san ear.
Th... |
[Wikipedia:gd] Ceimigearan ainmeil
Seo liosta de Ceimigearan Ainmeil
* Duais Nobel ann an Ceimigeachd
__NOTOC__
A
* Emil Abderhalden, (1877-1950), Ceimigear Eilvéiseach
* Richard Abegg, (1869-1910), Ceimigear Gearmailteach
* Arthur Aikin, (1773-1854), Ceimigear Sasannach
* Johan August Arfwedson, (1792-1841), Ceimige... |
[Wikipedia:gd] Duais Nobel
thumb|Alfred Nobel (1833-1896), a chuir an Duais Nobel air bonn
Is e duaisean airson saidheans agus sith a tha anns na duaisean Nobel. Thug Alfred Nobel, saothraiche nan buill-arm à Nirribhidh, airgead ann a thiomnaidh airson na duaisean a stèidheachadh, seachas duais ann an eacaonomachd, dè... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.