Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
text
stringlengths
421
74.4k
[Wikipedia:gd] Prìomh-Dhuilleag Fàilte gu Uicipeid na Gàidhlig – an leabhar-eòlais a tha fosgailte do dhuine sam bith! Thòisich sinn anns an t-Sultain, 2003, agus tha sinn a-nis ag obair air Special:Statistics| aistidhean anns a’ Ghàidhlig. Aistidhean Matha agus na Naidheachdan · Roinnean-seòrsa · Na h-Aistidhean G...
[Wikipedia:gd] Alba 'S e dùthaich suidhichte ann an taobh tuath Bhreatainn a th' ann an Alba (Beurla is Beurla Ghallda: Scotland). Bha i na rìoghachd neo-eisimeileach gus an 18mh linn nuair a dh'aonaich Alba agus Sasainn airson Rìoghachd Bhreatainn Mòr a stèidheachadh anns a' bhliadhna 1707. Anns a' bhliadhna 1801 dh'...
[Wikipedia:gd] Pàrlamaid na h-Alba ’S e còmhdhail reachdail na h-Albann a tha ann an Pàrlamaid na h-Alba. Tha i a’ coinneachadh ann an togalach na Pàrlamaide ann an sgìre Taigh an Ròid ann an Dùn Èideann, prìomh-bhaile na h-Albann, agus uaireannan theirear “Taigh an Ròid” gu neo-fhoirmeil rithe. Tha a’ Phàrlamaid air ...
[Wikipedia:gd] Poileataigs na h-Alba 'S obair nan comhairlean, nam pàrlamaidean Taigh an Ròid, Westminster agus Eòrpach, iomairtean agus athchuingean ann an Alba a tha ann am poileataigs na h-Alba. Pàrtaidhean poilitigeach Pàrtaidhean nan suidhe ann am Pàrlamaid na h-Alba: *Pàrtaidh Làbarach na h-Alba *Pàrtaidh Nàise...
[Wikipedia:gd] Poilitigs 'S e gnìomhan a tha ceangailte ri riaghlachas na stàite a tha ann am poilitigs no poileataigs. Tha an t-ainm a' dol à obair le Aristotle, Poileataigs (Seann-Ghreugais: Πολιτικά) a tha a' dèiligeadh ri baile (πόλις) a riaghail. Alba * Poilitigs na h-Alba ** Achd na Gàidhlig 2005 ** Buill-Pàrl...
[Wikipedia:gd] Cruinn-eòlas Dùthchannan an t-Saoghail A h-uile dùthaich gu lèir: * Dùthchannan an t-Saoghail Mòr-roinnean Afraga * Afraga Àisia * Dùthchannan ann an Àisia Ameireaga a Deas * Dùthchannan Ameireaga a Deas Ameireaga a Tuath * Dùthchannan Ameireaga a Tuath * Canada ** Alba Nuadh ** Eilean a' Phrionnsa...
[Wikipedia:gd] Spòrs Spòrs buidheann right|220px|thumb|Gearradh-sìos, neo tackle ann an rugbaidh right|220px|thumb|Ball-stèidhe * Camanachd * Geamannan Gaidhealach * Criogaid * Rugbaidh * Sligheadaireachd * Ball-basgaid * Ball-stèidhe (Beurla: baseball) * Goilf * Lacrosse * Polo-uisge * Dòrnaireachd Ball-coise * Ba...
[Wikipedia:gd] Ball-coise thumb|300px|Ball-coise thumb|Ann am ball-coise, is e adhbhar bunaiteach an luchd-leantainn an sgioba aca a bhrosnachadh tron ​​gheama Tha an aiste seo a' bruidhinn mu dheidhinn socair (soccer), airson seòrsaichean eile - faic Còdaichean ball-coise Is e spòrs buidheann poblach a th' ann am b...
[Wikipedia:gd] Cruinne 240px|right Tha a' chruinne na nì a tha cruthte mar ball. Ann an matamataic, tha a' chruinne quadric bac. Anns an àbhaist neo-mhatamataigeach tha a' chruinne air a lìonadh. Nas cunntasaiche, 's e seat dhen puing ann am fànas Euclidean 3-thomaid a th' ann ann an cruinne, agus tha astar r bhon a'...
[Wikipedia:gd] Matamataig right|thumb|Snàthad Kakeya 'S e matamataig an t-eòlas a tha togte air bun-bheachdan a' mheud, an structair, an fhànais agus a' chaochlaidh, agus an sgoilearachd nan lùib. 'S e rannsachadh nam bun-bheachdan seo agus nan ceanglaichean eatorra a tha obair mhatamataichean. Thathar a' dèanamh feum...
[Wikipedia:gd] Sasainn 'S e dùthaich san Roinn Eòrpa a tha ann an Sasainn (Beurla: England). Bha i na rìoghachd neo-eisimeileach chun na 18mh linn. Tha i suidhichte ann am Breatainn a Deas agus 's e an dùthaich as motha anns na h-eileanan Breatannach. Air 26 am Màrt 1707, chaidh Rìoghachd Sasainn aonachadh le Rìoghac...
[Wikipedia:gd] Bith-eòlas thumb|Aristotle, a' chiad bhith-eòlaiche 'S e an saidheans na beatha agus nam fàs-bheairtean, mar eisimpleir luibhean agus ainmhidhean, a tha ann am bith-eòlas. Na Seachd Comharraidhean Beatha Tha na seachd comharraidhean beatha aig gach nì beò. Bithidh na feartan gu lèir seo aig gach gnè fà...
[Wikipedia:gd] Saidheans right|300px Chan ann an saidheans (sòisealta, nàdurra neo diadhachd) ach cruinneachadh fiosrachaidh air a chuir an eagar. Mar is tric 's an latha an diugh, is e na saidheansan nàdurra a-mhain a tha daoine a' ciallachadh nuair a chanas iad "saidheans". Saidheans Nàdurra Is iad na prìomh roin...
[Wikipedia:gd] Reul-eòlas right|250px|thumb|neul (reul-eòlas)|neul am [[partan]] thumb|right|250px|An t-Oll. Iain Caimbeul Brown FRSE, Reuladair Rìoghail air son Alba thumb|right|250px|Amharclann Rìoghail, Dùn Eideann Is dòcha tha thu lorg speuradaireachd (astrology) Is e reul-eòlas (no speur-eòlas no reuladaireachd...
[Wikipedia:gd] Cànan 'S e siostam conaltraidh a th' ann an cànan. 'S e cànanachas a th' air sgrùdadh saidheansail cànain. Cànanan Innd-Eòrpach * Innd-Eòrpais: Cànanan Ghearmaineach * A' Bheurla Ghallda * Beurla * Danmhairgis * Duitsis * Gearmailtis * Nirribhis ** Bokmål ** Nynorsk * Duitsis Phennsylvania * Seann-Lo...
[Wikipedia:gd] Innleadaireachd right|350px Is ann an innleadaireachd am proifeasan a chuireas saidheans nàdurra an gnìomh a chruthaich goireasan freagarrach ri feumalachdan dhaoine. Canar innleadair, neach-innlichidh riutha a tha a' sas ann. Is e freumh-fhacal de innleadair innlich, gnìomhair a tha a' ciallachadh a ...
[Wikipedia:gd] Gàidhlig 'S i cànan dùthchasach na h-Alba a th' anns a' Ghàidhlig. 'S i ball den teaghlach de chànanan Ceilteach dhen mheur Ghoidhealach a tha anns a' Ghàidhlig. Tha Goidhealach a' gabhail a-steach na cànanan Gàidhealach gu lèir; Gàidhlig na h-Èireann, Gàidhlig Mhanainn, agus Gàidhlig agus gu dearbh cha...
[Wikipedia:gd] Blàr mac Faoilteach thumb|right|250px|Blàr mac Faoilteach, sealladh bho Mhullach nan Coirean Tha Blàr Mac Faoilteach na chlachan croitearachd air an t-seann rathad cogail eadar An Gearasdan agus Ceann Loch Leamhain. Anns an 18mh linn, bha sluagh de 800 duine a' fuireach anns a' bhaile ach, mar a thacha...
[Wikipedia:gd] Pàircean Nàiseanta na h-Alba thumb|Loch Ceiteirein, [[Na Tròiseachan]] Ged a thòisich iomairt eadar-nàiseanta nam pàircean nàiseanta às dèidh brosnachadh Albannaich ainmeil, John Muir (eilthireach à Dùn Bàrr dha na Stàitean Aonaichte), cha d'fhuair Alba fhèin a' chiad phàirc nàiseanta gu 2002 — Pàirc Nà...
[Wikipedia:gd] Luinn thumb|right|Rathaid gu Culapoll thumb|right|Eaglais bheag Cill Chatain Is e An t-Eilean Luinn (Beurla: Luing) aon de na h-eileanan sglèat, ann an Latharna, agus faisg air an Òban. Tha e suidhichte ann an Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid. Is iad na bailtean: Tobar Dhonnchaidh, Culapoll agus Bl...
[Wikipedia:gd] Eileanan Albannach Air sgàth na h-eachdraidh geòlasaich a bh' aig Alba (coltach ris a' bhuaidh aig Linn na Deighe a bha air Nirribhidh agus Canada), tha pailteas eileanan aice, gu h-àraid air oirthir an iar. Faodar na h-eileanan Albannach a chur ann an trì grunnanan: * Na h-Innse Gall agus Na h-Eileanan...
[Wikipedia:gd] Earra-Ghàidheal right|thumb|230px|Earra-Ghàidheal Is e Earra-Ghàidheal, no eàrr ('s e sin oirthir) nan Gàidheal, an ceàrn tùsail ann an Alba far an do shuidhich na Gàidheil. Mu dheireadh, dh'fhàs an tìr-imrich seo gu bhith an rìoghachd Dail Riata. Tha mòran làthairean ro-eachdraidheil ann, mar samplair...
[Wikipedia:gd] An Gearasdan Is e An Gearasdan (Fort William sa Bheurla, ainmeachadh airson an Rìgh Uilleam III Shasainn is II Alba) prìomh-bhaile Loch Abar agus, còmhla ris an Òban, aon de'n dà bhaile as motha anns a' Ghàidhealtachd an Iar. Tha e na cheann-uidhe coiteanta airson làithean-saora agus, a' tighinn an dèi...
[Wikipedia:gd] Muile 'S e Muile an treasa eilean Albannach as motha agus an t-eilean as motha ann an Earra-Ghàidheal. Tha e suidhichte ann an Comhairle Earra-Ghàidheal agus Bhòid. A-rèir cunntas-sluaigh 2011 bha 2,800 duine a' fuireach anns an eilean agus mar sin dh'fhàs àireamh muinntir an eilein bho 2,667 duine anns...
[Wikipedia:gd] Ceòl right|thumb|280px|Tchaikovsky Seann Cheòl Ghaidhealach * Seann Nòs * Màiri Mhór nan Òran Òrain Ghàidhlig An Eala Bhàn Ceòl Ùr Gaidhealach * Fergie Dòmhnallach * Na h-Òganaich * Dòtaman * Capercaillie * Cathy Ann Nic a' Phì * Oi Polloi * Mill a h-Uile Rud * Nad Aislingean * Runrig * Niteworks Ceò...
[Wikipedia:gd] Camanachd right|200px|thumb|Camanachd Tha camanachd no iomain, air a bhith ga cluich o chionn da mhìle bliadhna leis na Gàidheil. Thug a' chiad Ghàidheil an geam leatha a Èirinn nuair a ràinig iad Dal Riata ann an linn Chaluim Chille. Tha iomain ga chleachdadh mar gnìomhair cuideachd gu bitheanta anns a...
[Wikipedia:gd] Lagh Lagh Is e a tha anns an lagh ach àlach de riaghailtean stèidhichte air feadh nàisean. Is gnìomh an lagh an inbhe a dhaingneachadh aig gach pearsa. Nì an lagh seo le ainmeachadh an dà chuid: còirichean pearsanta aig daoine anns a' choimhearsnachd agus dleasdanasan pearsanta air daoine ris a' choimh...
[Wikipedia:gd] Ailtireachd right|thumb|Parthenon anns a' Ghrèig Is e a tha ann an Ailtire, fear (neo té) a dhealbhas togalaichean. Chanar Ailtireachd ris an saor seo, agus measar anns an latha an diugh gur e ealdhain (proifeasan) a tha ann. Tha an stoidhle ailtire dìonta ann an lagh na h-Alba agus iomadh dùthchannan e...
[Wikipedia:gd] Litreachas thumb|right|250px|Seann Leabhar|leabhraichean ’S e corpas de theacsaichean sgrìobhte a th’ ann an litreachas, aig bun-ìre. Mar as trice, gus a bhith ga chunntadh mar theacsa litreachasail, feumaidh teacsa a bhith a’ cleachdadh a’ chànain sa bheil e sgrìobhte ann an dòigh neo-àbhaisteach no ea...
[Wikipedia:gd] Somhairle MacGill-Eain 'S e prìomh bhàrd Gàidhlig an fhicheadamh linn a bh' ann an Somhairle MacGill-Eain (26 an Dàmhair 1911, Òsgaig - 24 an t-Samhain 1996, Inbhir Nis). Dh'atharraich e saoghal bàrdachd na Gàidhlig gu tur nuair a dh'fhoillsich e Dàin do Eimhir ann an 1943. Tha an sreath bàrdachd seo a'...
[Wikipedia:gd] Ealain Airson am baile: Ealain, Siorrachd Obar Dheathain (Ellon) Ealain Gaidhealach * Pròiseact nan Ealan * An Leabhar Mòr * Ealain Cheilteach-Eileanach Ealain Eadar-Naiseanta * Bauhaus * Pop Art * Abstract expressionism * Action painting * Anti-realism * Arabesque * Art Deco * Art Nouveau * Arte Pove...
[Wikipedia:gd] Runrig thumb|right|Runrig ann an Odense 2008 'S e Runrig am prìomh chòmhlan-ciùil ròc riamh a thàinig a-mach à Gàidhealtachd na h-Alba. Thòisich iad ann an 1973 mar 'The Run Rig Dance Band' anns an Eilean Sgitheanach. ’S iad Ruaraidh Dòmhnallach (giotàr is giotàr beus) agus Calum Dòmhnallach (drumaiche...
[Wikipedia:gd] Eachdraidh Freumh-Cinnich * Na Gàidheil * Na Cruithnich * Na Goill Daoine * Aymer de Valence * Raibeart Ruadh MacGriogair * Teàrlach Eideard Stiùbhairt Rìghrean * Rìghrean na h-Alba * Fergus Mòr Mac Earca * Coinneach I na h-Alba * Domhnall II na h-Alba * MacBheatha I na h-Alba * Alasdair III na h-Alb...
[Wikipedia:gd] Liosta chreideamhan Buddhachd * Buddha * Bodhisattva * Theravada * Mahayana * An Tìr Ghlan * Nichiren * Shingon * Tendai * Vajrayana * Zen Crìosdaidheachd * Dia * Ìosa Chrìost * An Spiorad Naomh * Pròsdanachas * Naoimh is na h-Abstolan Creudan is Ùrnaighean * Ùrnaigh an Tighearna * Creud nan Abstol F...
[Wikipedia:gd] Film thumb|Seann fhilm a' sealltainn fear a' cromadh air each 'S e sreath de dhealbhan leantainneach a th’ ann am film, le no às aonais fuaim, a’ cur an cèill susbaint sònraichte, air a chlàradh ann am meadhan a bheir sealladh air gluasad. Eisimpleirean de filmichean * Whisky Galore * Star Wars (Cogadh...
[Wikipedia:gd] Cultar mòr-thaitneach Cultar Mòr-thaitneach Gaidhealach * Am Mod Naiseanta Rioghail * Feis Cheilteach Innse-Gall * Pairc Bar Ghlaschu * Cathy Bhan * Donnie Murdo * Sam Smalaidh * Calum Clachair * Padraig Post * Spot * Na Daoine Beaga Taighean-seinnse * Taigh-òsta na Pàirce * The Snaffle Bit * Islay In...
[Wikipedia:gd] Àiteachas right|300px|thumb|Treabhadh anns a' Ghearmailt le crann dà eich. Tha an crann uidheamaichte le roth-fhearainn, feart a tha neonach air crann-eich, ach abhaisteach do cruinn-treilichte nan tractaran tràth. Chanar àiteachas ris a' gnìomhachas a tha ann am fàs barra air talamh. Chanar talamh-àit...
[Wikipedia:gd] Comainn agus eagrachaidhean na Gàidhlig B *BBC Alba *Bòrd na Gàidhlig C *Colm Cille (Iomairt Chaluim Cille) *Comunn na Gàidhlig *An Comunn Gàidhealach *Comunn Gàidhlig Inbhir Nis *Comunn Oiseanach Oilthigh Ghlaschu *Comhairle na Eilean Siar *Comhairle nan Sgoiltean-Àraich *Comhairle na Gaidhealtachd *...
[Wikipedia:gd] Bòrd na Gàidhlig Is e Buidheann Phoblach Neo-Roinneil (NDPB) a tha ann am Bòrd na Gàidhlig a tha stèidhichte le, agus cunntachail do, Mhinistearan na h-Alba. Bidh uallach air Bòrd na Gàidhlig (Alba) airson stiùireadh iomlan is riaghladh Plana Nàiseanta na Gàidhlig. Eachdraidh Chaidh Bord na Gàidhlig a ...
[Wikipedia:gd] Foghlam Is e gnìomh a tha ann an fhoghlam. An gnìomh a tha ann an ionnsachadh le amas a thogail comas-inntinn. Air feadh an t-Saoghal is ann air pàrantan a tha am prìomh dhleasdanas foghlam a thoirt do’n cuid cloinne. Ann an iomadh cultur, cuirear clann ri sgoiltean airson foghlam fhoirmeil ann an leugh...
[Wikipedia:gd] Am Mòd Nàiseanta Rìoghail 'S e am Mòd Nàiseanta Rìoghail am prìomh thachartas cultarach ann an saoghal na Gàidhlig, a rèir An Comunn Gàidhealach, am buidheann a chuir am Mòd air bhonn ann an 1874. B'e tachartas farpaiseach neo-dhreuchdail, do dh'òigridh agus inbhich, a th'anns a Mhòd. Tha farsaingeachd...
[Wikipedia:gd] Agnostachd Tha agnostachd 'na bheachd nach gabh fhiosrachadh a bheil dia ann gus nach eil. An neo-làthaireachd de "gnosis" no eòlas. An creideamh feallsanta nach eil eòlas de Dhia comasach idir air sgàth de na bacadhan ann-fèin ‘s do-cheannsachail den inntinn daonna. Mar as trice tha e a’ cur an aire a...
[Wikipedia:gd] Geòlas right|200px|thumb|Đavolja Varoš (Bail' an Diabhail) anns an t-Sèirb. Is e eòlas-talmhainn neo sgoil-chreige an saidheans nàdarra a sgrùdas stuth agus cruth na talmhainn. Suas dhan 18mh linn, bha feallsanaichean Eòrpach a' creidsinn nach robh an talamh ach mu 7000 bliadhna dh'aois. Is e an sgeul...
[Wikipedia:gd] Eòlas-inntinn thumb|Postar airson Meur na h-Alba de Chomann Saidhgeolais Bhreatainn ‘S e sgrùdadh saidheansail na h-inntinne, na h-eanchainne agus giùlain a th’ anns an eòlas-inntinn (ainmean eile: inntinn-eòlas / saiceolas / saidhgeolas). Tha na cuspairean a’ gabhail a-steach smaoineachadh, lèirsinn, ...
[Wikipedia:gd] Comunn Oiseanach Oilthigh Ghlaschu thumb|Suaicheantas a' Chomuinn Chaidh Comunn Oiseanach Oilthigh Ghlaschu a stèidheachadh ann an 1831 agus is e an dara comann as sine air a' champus. Bhon a bhith na chomann deasbaid Gàidhlig, tha e air leudachadh gu bhith na bhuidheann a tha a' brosnachadh ùidh ann an...
[Wikipedia:gd] Feallsanachd ‘S e sgrùdadh cheistean bhunasaich a th’ ann am feallsanachd agus tha i a’ cur ceistean mu bheò-bhith, eòlas, luachmhorachd, reusan, inntinn agus cànan. Canar feallsanaiche ri neach a nì feallsanachd. Feallsanaich Greugach * Plato * Thales * Anaximander * Pythagoras * Heraclitus a Ephesus ...
[Wikipedia:gd] Diadhaireachd 'S e ionnsachadh creideamh a tha ann an diadhaireachd. 'S e rannsaiche ann an diadhaireachd a tha ann an diadhair, mar eisimpleir Naomh Augustine à Hippo, Thomas Aquinas, Martin Luther, Iain Knox, Ásgeir Ásgeirsson, Jean Calvin, Søren Kierkegaard, Tryggvi Þórhallsson, Dietrich Bonhoeffer,...
[Wikipedia:gd] Eaconomaidh Is e a tha ann an eaconomaidh an iomlanas de cosnadh beòshlainte a tha muinntir ris, agus na daoine fa-leth a' dèanamh malairt le chèile. Chanar "eaconomaidh ionadail" ri leir-suim na gnìomhan a tha muinntir sgìreil a' gabhail fo làimhe, Chanar "eaconomaidh roinneil" ri leir-suim na gnìomhan...
[Wikipedia:gd] Dannsa thumb|right|Dannsa anns an stoidhle tràidiseanta Is e a tha ann an dannsa, gluasad an comh-ruith le ceòl. Lorgar dannsa ann am muinntirean tùsanach, mar as trice an co-bhonn le gnàthan-chreideimh. Am measg muinntirean nas leasaichte, nochdaidh dannsaichean ann an co-theacs sòisealta, còmhla ri n...
[Wikipedia:gd] Geama thumb|right|200px|Taibhleas, dealbh às na Meadhan-Aoisean 'S e siostam no structar airson cluiche a tha ann an geama is e an dòchas foirmeil le riaghailtean sgrìobhte, mar eisimpleir tàileisg, no mi-fhoirmeil mar na geamaichean a cluicheas clann san raon-cluiche. Sgrìobh Wittgenstein air mìneacha...
[Wikipedia:gd] Eadar-lìon thumb|300px|Dealbh de na slighean aig pàirt dhen eadar-lìon leis an Opte Project 'S e rian de lìonraidhean choimpiutairean air feadh an t-saoghail a tha san eadar-lìon. Tha an lìonra mòr seo a' gabhail a-steach na milleanan de lìonraidhean prìobhaideach, poblach, malairteach, acadamaigeach no...
[Wikipedia:gd] Turasachd thumb|Bùth airson luchd-turais ann an Dùn Èideann 'S e còmhdhail le toil agus an gnìomhachas chòmhdhail le toil a tha ann an turasachd. 'S urrainn do turasachd a bhith cudromach ann an àitichean radharcach, mar eisimpleir a' Ghàidhealtachd agus na h-eileanan. Tha brosnachadh turasachd ann an...
[Wikipedia:gd] Ealain nan Ceilteach Pàganach thumb|Pìos ealain à 480 BC, a chaidh a lorg ann an Vix, an Fhraing Ealain nan Ceilteach Pàganach Tha ìomhaighean bheathaichean sònraichte rim faicinn anns na làmh-sgrìobhainnean Ceilteach-Eileanach de na 7mh agus 8mh linntean. An toiseach ann an Leabhar Darú, thàinig eilea...
[Wikipedia:gd] Teicneòlas thumb|Speuradair Is e a tha ann an teicneòlas an àlach de sgilean agus fiosrachadh a tha sònraichte ri cruthachadh goireasan de gach seòrsa. Aithnichear anns an latha an diugh trì inbhe de teicneòlas: Teicneòlasan Ìosail, Teicneòlasan Meadhanach agus Ard Teicneòlasan. Mar sin tha teicneòla...
[Wikipedia:gd] Glaschu 'S e am baile as motha ann an Alba a th' ann an Glaschu [IPA: ˈɡ̊ɫ̪as̪əxu] (Beurla: Glasgow, a' Bheurla Ghallta: Glesgie no Glesca) ged as e Dùn Èideann prìomh-bhaile na dùthcha. 'S e fear de na 32 ùghdarrasan ionadail ann an Alba a tha ann. Tha freumhan an ainm stèidhichte air glas + cu, a' ci...
[Wikipedia:gd] Cù-Chulainn 250px|right|thumb|Cù-Chulainn 'S e gaisgeach mòr ceilteach a bh' ann an Cù-Chulainn, a shabhail Uladh aig àm an Tàin Bò Chuailgne. Bha neart mòr aige air sgàth 's gun robh Lugh na athair. Chuir e seachad ùine anns an Eilean Sgitheanach ag ionnsachadh sgilean cogaidh fo Sgathach. Bha e pòsta ...
End of preview. Expand in Data Studio

No dataset card yet

Downloads last month
2