LocalDoc/AzTC · Datasets at Hugging Face

text stringlengths 10 518k
Tibdə dərman preparatların və ekstratların alınmasında istifadə olunur.
Toxuculuq, parfümeriya və qida sənayesində geniş istifadə edilir.
Kimya sənayesində polimerlərin, sintetik liflərin istehsalı üçün xammal olaraq və həlledici kimi istifadə olunur.
1-Xlornaftalin(α-xlornaftalin) – formulu C10H7Cl olan aromatik xlor üzvi birləşmədir.
Fiziki xassəsi 1-Xlornaftalin rəngsiz yağlı mayedir.
Laboratoriya şəraitində 1-xlornaftalinin alınması, naftalinin yodud iştirakı ilə qaz şəklində olan xlorla xlorlaşma reaksiyası nəticəsində baş verir.
Tərkibində 256 q naftalin, 450 q xlorbenzol və 1,3 q yod olan məhlulu qarışdıraraq qaynama dərəcəsinə çatdırırıq və xlor qazını daxil edirik.
Sonra qarışıq soyudulur, uçucu turşuları və onların anhidridlərini çıxarmaq məqsədi ilə azotla təmizlənir və vakuumda qovulur.
Maddənin çıxımı 80% (260–265 q) təşkil edir.
C 10 H 8 + Cl 2 → t ; k a t C 10 H 7 Cl + HCl {\displaystyle {\ce {C10H8 + Cl2 ->[t; kat] C10H7Cl + HCl}}} Alüminium xloridin iştirakı ilə naftalin ilə sulfurilxloridin reaksiyasınəticəsində almaq olar: C 10 H 8 + SO 2 Cl 2 → A l C l 3 C 10 H 7 Cl + HCl + SO 2 {\displaystyle {\ce {C10H8 + SO2Cl2 ->[AlCl3] C10H7Cl + HCl + SO2}}} 1-aminonaftalindən diazoniyum duzunun alınması və sonra Zandmeyer reaksiyasının aparılması nəticəsində almaq olar: C 10 H 7 NH 2 + HNO 2 + HCl ⟶ C 10 H 7 N 2 Cl + 2 H 2 O {\displaystyle {\ce {C10H7NH2 + HNO2 + HCl ->[] C10H7N2Cl + 2H2O}}} C 10 H 7 N 2 Cl → t C 10 H 7 Cl + N 2 {\displaystyle {\ce {C10H7N2Cl ->[t] C10H7Cl + N2}}} Kimyəvi xassələri 1-Xlornaftalinin kimyəvi xassələri aromatik karbohidrogenlərin digər monoxlor törəmələri ilə oxşardır.
Yüksək temperaturda və təzyiqdə qələvilərlə hidroliz olunur: C 10 H 7 Cl + H 2 O → t ; p C 10 H 7 OH + HCl {\displaystyle {\ce {C10H7Cl + H2O ->[t; p] C10H7OH + HCl}}} Efir mühitində litium ilə reaksiyaya girərək 1-naftillitium alınır: C 10 H 7 Cl + 2 Li → E t 2 O C 10 H 7 Li + LiCl {\displaystyle {\ce {C10H7Cl + 2Li ->[Et2O] C10H7Li + LiCl}}} Spirtli məhlulda kalium sionidlə reaksiyaya daxil olmur, lakin ~220°C temperaturda və təzyiq altında piridin məhlulunda susuz mis (I) sionid ilə 1-naftilnitril alınır: 2 C 10 H 7 Cl + 2 CuCN → 220 o C 2 C 10 H 7 CN + Cu 2 Cl 2 {\displaystyle {\ce {2C10H7Cl + 2CuCN ->[220^oC] 2C10H7CN + Cu2Cl2}}} 1-Xlornaftalin kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrində, üzvi boyaların alınmasında zərərvericilərini məhv etməsində geniş istifadə edilir.
1-Xlornaftalin zəhərlidir, lakin 2-xlornaftalin istisna olmaqla, digər törəmələri arasında ən az təhlükəlidir.
Dəri ilə təmasda olduqda müxtəlif dəri xəstəliklərinə, dermatitə səbəb olur.
1-Xlornaftalinin buxarı ilə nəfəs aldıqda qaraciyərin xroniki zədələnməsinə, hepatitə, bəzən isə qaraciyərin kəskin sarı atrofiyasına səbəb olur.
Sənaye binalarının iş sahəsinin havasında buxarın icazə verilən konsentrasiyası 0,5 mq/m³ təşkil edir.
Qarayev Ş.F., İmaşev İ.B., Talıbov G.M.Üzvi kimya, Bakı, 2003.
Məhərrəmov A.M., Məhərrəmov M.M.
Üzvi kimya, BDU, Bakı, 2007.
Məhərrəmov A.M.,Allahverdiyev M.Ə.
Üzvi kimya, BDU, Bakı, 2007.
Fiziki xassələri 1-Xlorpropan rəngsis tez alışan mayedir.
Xloroforma bənzər qoxusu var.
Bir çox xloralkanlardan fərqli olaraq sudan yüngüldür, sıxlığı 0,89 q/ml təşkil edir.
Propanın xlorlaşması reaksiyası zamanı 2-xlorpropan ilə birlikdə alınır.
Məhsulların nisbəti temperaturdan asılıdır.
Dimetilformiadın katalizi zamanı tionilxloridin propanol-1-ə təsiri nəticəsində: 2.
Propan-1 –in xlorid turşusu ilə reaksiyası nəticəsində almaq olar: 3.
Hidrogenləşmə reaksiyası: Kimyəvi xassələri 1-Xlorpropan suda pis həll olunur.
Etil spirtində, dietil efirində, asetonda yaxşı həll olunur.
Dehidrogenləşmə reaksiyası 3.
Fridel-Krafts reaksiyası: CH 3 − CH 2 − CH 2 Cl ⇌ AlCl 3 CH 3 − CH ( Cl ) − CH 3 Reaksiya zamanı benzol çox götürülürki alkilləşmə davam etməsin.
Konovalov reaksiyası.
Nitrolaşma raksiyası 1-Xlorpropan tənəffüs olunduqda və daxilə düşdükdə çox zərərlidir, dərialtına keçir.
Mərkəzi sinir sisteminə pis təsir göstərir.
Göz və dəri ilə təmasda olduqda keçici qıcıqlanmaya səbəb olur.
Hava ilə qarışdıqda partlayış baş verə bilər.
Məhərrəmov A. M., Məhərrəmov M. M. Üzvi kimya, BDU, Bakı, 2007.
Coğrafi yerləşməsi rayon mərkəzindən (Baymak): 26 km, ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 71 km.
Milli tərkibi 2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (100 %) üstünlük təşkil edir.
Xarici keçidlər asmo-rb.ru — Başqırdıstan Respublikası Bələdiyyələr Şurasının rəsmi saytı
Coğrafi yerləşməsi rayon mərkəzindən (Baymak): 49 km, kənd sovetliyindən (1-ci Türkmən): 15 km.
ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 8 km.
Milli tərkibi 2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (99%) üstünlük təşkil edir.
Xarici keçidlər asmo-rb.ru — Başqırdıstan Respublikası Bələdiyyələr Şurasının rəsmi saytı
1-ci Ordu Korpusu — Bərdə korpusu olaraq da adlandırılan Azərbaycan Quru Qoşunlarının regional bir hərbi birləşməsi.
Silahlı Qüvvələrin ən təhlükəli və strateji qüvvəsi olaraq tanınır.
Bölmələrinin əksəriyyəti Ermənistanın uzun illər işğal atında saxladığı Dağlıq Qarabağla təmas xəttində yerləşirdi.
Hal-hazırda korpusun rəhbərlik vəzifələrini icra edir general-mayor Bilal Çompuzov.
Korpus 3 mart 1992-ci ildə Azərbaycanın 701-ci, 708-ci və 130-cu Motoatıcı briqadasından qurulur.
Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi General Nəcməddin Sadıkov korpusun ilk komandiri olur.
İştirak etdiyi əməliyyatlar arasında Kəlbəcər döyüşü də vardır.
İkinci Qarabağ müharibəsindəki əməliyyatları İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı korpus Suqovuşandakı qarşıdurmalarda iştirak edir.
Kəndin 3 oktyabr tarixində Azərbaycan qüvvələri tərəfindən tutulmasında əsas rollardan birini oynayır.
9 dekabrda Prezident İlham Əliyev bu münasibətlə general Hikmət Həsənovun "Qarabağ" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında bir sərəncam imzalayır.
Korpus komandirinin müavini polkovnik Babək Səmidli Suqovuşana hücumda korpusun bir hissəsinə rəhbərlik edərək 27 oktyabrda Suqovuşan su anbarının ələ keçirilməsini elan edərək Euronewsa müsahibə verir.
Babək Samidli atəşkəsdən sonra 23 noyabr tarixində Suqovuşan istiqamətində minaya düşərək şəhid olmuşdur.
O, ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Qərargahı (Bərdə) 1-ci Motoatıcı briqada 3-cü motoatıcı briqada 9-cu motoatıcı briqada 10-cu motoatıcı briqada 15-ci motoatıcı briqada 17-ci motoatıcı briqada Komandanları General-mayor Nizam Osmanov (2002-2014) General-mayor Hikmət Həsənov (2014-h.h)
1-ci Ordu Korpusu (erm.
1-ին բանակային կորպուս) — Ermənistan Ordusunun Sünik vilayətinin Gorus şəhərində yerləşən regional hərbi birləşməsi.
Bu, Ermənistanın cənub-şərqindəki hərbi mövqelərini formalaşdırmağa kömək edir.
Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra ordu quruculuğunun inkişafı böyük hərbi hissələrin formalaşdırılması zərurətini ortaya qoymuşdu.
Bu, 20 iyun 1996-cı ildə general Yuri Xaçaturovun təşəbbüsü ilə korpusun yaradılması ilə nəticələnmişdir.
Korpusun tank heyəti "Tank biatlonu-2017" beynəlxalq müsabiqəsində iştirak etmişdir.
2020-ci ilin sentyabrında korpusun bir bölməsi Rusiyada keçirilən "Qafqaz-2020" komanda-qərargah hərbi təlimində iştirak etmişdir.
İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı korpus keçmiş Ağdərə rayonuna yerləşdirilmişdir.
Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi bildirmişdir ki, korpus Ermənistanda ağ fosfordan istifadə edən üç bölmədən biridir.
Komandirlər Aşağıdakılar korpus komandiri vəzifəsində çalışmışlar: General-polkovnik Yuri Xaçaturov (1996–1997) General-leytenant Manvel Qriqoryan (1996–2000) General-mayor Leon Yeranosyan (2000–8 oktyabr 2003) General-mayor Qaregin Qabrielyan (8 oktyabr 2003–20 iyul 2007) Polkovnik Poqos Poqosyan (20 iyul 2007–2010) General-mayor Kamo Ağacanyan (2010–21 mart 2013) General-mayor Tiqran Parvanyan (21 mart 2013–16 fevral 2018) Ararat Melkumyan (16 fevral 2018 - 18 iyun 2018) General-mayor Jirayr Poqosyan (18 iyun 2018–hal-hazırda)
1-ci Saturn mükafatı — Elmi Fantastika, Fentezi və Qorxulu Filmlər Akademiyası tərəfindən 1972-ci ilin ən yaxşı elmi fantastika,fentezi, qorxu filmi janrında olan filmlərə və orda iştirak etmiş sənətçilərə verilmiş mükafatdır.
Mərasim 18 may, 1973-cü ildə baş tutumuşdu.
Qaliblər və nominasiyalar Xarici keçidlər Elmi Fantastika, Fentezi və Qorxulu Filmlər Akademiyası Saturn Mükafatı: 1973 (IMDb) Arxivləşdirilib 2016-03-07 at the Wayback Machine
Coğrafi yerləşməsi rayon mərkəzindən (Baymak): 39 km, ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 28 km.
Milli tərkibi 2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar üstünlük təşkil edir.
Xarici keçidlər asmo-rb.ru — Başqırdıstan Respublikası Bələdiyyələr Şurasının rəsmi saytı
1-ci Türkoloji Qurultay — qısametrajlı sənədli filmi.
Film Azdövlətkinoda istehsal edilmişdir.
Burada dünyada ilk dəfə Azərbaycanda Birinci Türkoloji Qurultayın keçirilməsindən bəhs edilir.
Filmdə Səməd Ağamalıoğlu, Qəzənfər Musabəyov, Əli bəy Hüseynzadə və Hüseyn Cavid iştirak edirlər.
Film dünyada ilk dəfə Azərbaycanda Birinci Türkoloji Qurultayın keçirilməsindən, türk xalqlarının yeni latın əlifbasını qəbul etmələrindən, qurultayın türk xalqları ədəbiyyatı və dil problemləri barədə yekdil qərarlar verməsindən söhbət açır.
Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası.
Memarlıq və İncəsənət İnstitutu.
Azərbaycan bədii kinosu (1920-1935-ci illər).
Həmçinin bax Azərbaycan filmlərinin siyahısı1926-cı ilin filmləri1920-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Qüsursuz xidmətə görə" medalı — SSRİ Müdafiə Naziri, Daxili İşlər Naziri və Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədrinin 1958-ci il 25 yanvar tarixli birgə sərəncamı ilə yaradılmış medal.
Qüsursuz xidmətə görə" medalı üç dərəcədən ibarətdir: I dərəcəli (20 il qüsursuz xidmət üçün) II dərəcəli (15 il qüsursuz xidmət üçün) III dərəcəli (10 il qüsursuz xidmət üçün)
Rəşadət" ordeni — Azərbaycan Respublikasının ordenlərindən biri.
Rəşadət" ordeni ilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçuları Azərbaycanın müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün və təhlükəsizliyinin təmin edilməsində xüsusi xidmətlərinə; əhəmiyyətli və ya strateji ərazinin, yaşayış məntəqəsinin, rayonun və ya şəhərin düşmən işğalından azad olunması ilə nəticələnmiş döyüş əməliyyatları zamanı hərbi hissə və birləşmələrə yüksək peşəkarlıqla rəhbərlik etdiklərinə; Vətənin müdafiəsi zamanı düşmən hücumunun qarşısının alınmasında, işğal edilmiş ərazilərin azad olunmasında, düşmənin canlı qüvvəsinin və döyüş texnikasının məhv edilməsində igidlik və mərdlik nümunəsi göstərdiklərinə; həyat və sağlamlıq üçün real təhlükə şəraitində xidməti borcu və hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirərkən mərd və qətiyyətli hərəkətlərinə; fövqəladə hallarda və ya ekstremal şəraitdə insanların xilas edilməsində xüsusi xidmətlərinə; həmçinin dövlət sərhədinin mühafizəsinin təmin edilməsində xüsusi xidmətlərinə görə təltif edilirlər.
Rəşadət" ordeninin 3 dərəcəsi var.
Orden döşün sol tərəfinə, Azərbaycanın digər ordenləri olduqda "Azərbaycan bayrağı" ordenindən sonra taxılır.
Həmçinin bax "Rəşadət" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı Xarici keçidlər Prezident üç general-leytenantı "Rəşadət" ordeni ilə təltif etdi, istefaya buraxdı
Stalin mükafatı (Stalin adına mükafat) — SSRİ vətəndaşlarının elm və texnika, hərbi biliklər, ədəbiyyat və incəsənət, istehsalat işlərində metodların köklü təkmilləşməsi sahəsində əlmətdar fəaliyyətinə görə 1940–1954-cü illərdə həvəsləndirmə forması.20 dekabr 1939-cu ildə təsis edilib.
Sonradan 1966-cı ildə təsis edilmiş SSRİ dövlət mükafatına bərabər tutuldu.
Təsis edilməsi Stalin mükafatları (ilk variantda Stalin adına mükafat adlanırdı) SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin iki qərarı ilə təsis edilib : " Stalin adına mükafat və təqaüd təsis edilməsi barəsində" — 20 dekabr 1939-cu ildə Stalinin 60 illik yubileyi münasibətilə qərar.. "Ədəbiyyat sahəsində Stalin adına mükafatın təsis edilməsi barəsində" — 1 fevral 1940 -cı il tarixli qərar..Təltif edilənlərin və mükafatın məbləği hər dəfə dəyişilirdi.. 1949-cu ildə "Xalqlar arasında sülhü möhkəmləndirməyə görə " Beynəlxalq Stalin mükafatı təsis edildi.
Ləğv edilməsi Stalinin şəxsiyyətinə pərəstişinə qarşı kampaniya zamanı Stalin mükafatları müvafiq olaraq SSRİ Dövlət Mükafatları ilə əvəz edildi.
Hətta tarix kitablarında belə " Stalin Mükafatı "sözü əvəzinə " Dövlət Mükafatı " yazılırdı.
Həmçinin bax İosif Stalin
Vətənə xidmətə görə" ordeni — 7 noyabr 2003-cü ildə təsis edilmiş Azərbaycan Respublikasının ordeni.
Azərbaycan Respublikasının üç dərəcədə "Vətənə xidmətə görə" ordeni aşağıdakılara görə verilir: — Azərbaycan Respublikasına sadiqliyə görə, vəzifə borcunu ləyaqətlə və vicdanla yerinə yetirməyə görə; — dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətə, yüksək peşəkarlığa və xüsusi nailiyyətlərə görə; — milli dövlət quruculuğu işlərində xüsusi xidmətlərə görə.
Vətənə xidmətə görə" ordeninin yüksək dərəcəsi birinci dərəcə sayılır.
Vətənə xidmətə görə" ordeninin hər üç dərəcəsi ardıcıllıqla verilir.

Tibdə dərman preparatların və ekstratların alınmasında istifadə olunur.

Toxuculuq, parfümeriya və qida sənayesində geniş istifadə edilir.

Kimya sənayesində polimerlərin, sintetik liflərin istehsalı üçün xammal olaraq və həlledici kimi istifadə olunur.

1-Xlornaftalin(α-xlornaftalin) – formulu C10H7Cl olan aromatik xlor üzvi birləşmədir.

Fiziki xassəsi 1-Xlornaftalin rəngsiz yağlı mayedir.

Laboratoriya şəraitində 1-xlornaftalinin alınması, naftalinin yodud iştirakı ilə qaz şəklində olan xlorla xlorlaşma reaksiyası nəticəsində baş verir.

Tərkibində 256 q naftalin, 450 q xlorbenzol və 1,3 q yod olan məhlulu qarışdıraraq qaynama dərəcəsinə çatdırırıq və xlor qazını daxil edirik.

Sonra qarışıq soyudulur, uçucu turşuları və onların anhidridlərini çıxarmaq məqsədi ilə azotla təmizlənir və vakuumda qovulur.

Maddənin çıxımı 80% (260–265 q) təşkil edir.

C 10 H 8 + Cl 2 → t ; k a t C 10 H 7 Cl + HCl {\displaystyle {\ce {C10H8 + Cl2 ->[t; kat] C10H7Cl + HCl}}} Alüminium xloridin iştirakı ilə naftalin ilə sulfurilxloridin reaksiyasınəticəsində almaq olar: C 10 H 8 + SO 2 Cl 2 → A l C l 3 C 10 H 7 Cl + HCl + SO 2 {\displaystyle {\ce {C10H8 + SO2Cl2 ->[AlCl3] C10H7Cl + HCl + SO2}}} 1-aminonaftalindən diazoniyum duzunun alınması və sonra Zandmeyer reaksiyasının aparılması nəticəsində almaq olar: C 10 H 7 NH 2 + HNO 2 + HCl ⟶ C 10 H 7 N 2 Cl + 2 H 2 O {\displaystyle {\ce {C10H7NH2 + HNO2 + HCl ->[] C10H7N2Cl + 2H2O}}} C 10 H 7 N 2 Cl → t C 10 H 7 Cl + N 2 {\displaystyle {\ce {C10H7N2Cl ->[t] C10H7Cl + N2}}} Kimyəvi xassələri 1-Xlornaftalinin kimyəvi xassələri aromatik karbohidrogenlərin digər monoxlor törəmələri ilə oxşardır.

Yüksək temperaturda və təzyiqdə qələvilərlə hidroliz olunur: C 10 H 7 Cl + H 2 O → t ; p C 10 H 7 OH + HCl {\displaystyle {\ce {C10H7Cl + H2O ->[t; p] C10H7OH + HCl}}} Efir mühitində litium ilə reaksiyaya girərək 1-naftillitium alınır: C 10 H 7 Cl + 2 Li → E t 2 O C 10 H 7 Li + LiCl {\displaystyle {\ce {C10H7Cl + 2Li ->[Et2O] C10H7Li + LiCl}}} Spirtli məhlulda kalium sionidlə reaksiyaya daxil olmur, lakin ~220°C temperaturda və təzyiq altında piridin məhlulunda susuz mis (I) sionid ilə 1-naftilnitril alınır: 2 C 10 H 7 Cl + 2 CuCN → 220 o C 2 C 10 H 7 CN + Cu 2 Cl 2 {\displaystyle {\ce {2C10H7Cl + 2CuCN ->[220^oC] 2C10H7CN + Cu2Cl2}}} 1-Xlornaftalin kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrində, üzvi boyaların alınmasında zərərvericilərini məhv etməsində geniş istifadə edilir.

1-Xlornaftalin zəhərlidir, lakin 2-xlornaftalin istisna olmaqla, digər törəmələri arasında ən az təhlükəlidir.

Dəri ilə təmasda olduqda müxtəlif dəri xəstəliklərinə, dermatitə səbəb olur.

1-Xlornaftalinin buxarı ilə nəfəs aldıqda qaraciyərin xroniki zədələnməsinə, hepatitə, bəzən isə qaraciyərin kəskin sarı atrofiyasına səbəb olur.

Sənaye binalarının iş sahəsinin havasında buxarın icazə verilən konsentrasiyası 0,5 mq/m³ təşkil edir.

Qarayev Ş.F., İmaşev İ.B., Talıbov G.M.Üzvi kimya, Bakı, 2003.

Məhərrəmov A.M., Məhərrəmov M.M.

Üzvi kimya, BDU, Bakı, 2007.

Məhərrəmov A.M.,Allahverdiyev M.Ə.

Üzvi kimya, BDU, Bakı, 2007.

Fiziki xassələri 1-Xlorpropan rəngsis tez alışan mayedir.

Xloroforma bənzər qoxusu var.

Bir çox xloralkanlardan fərqli olaraq sudan yüngüldür, sıxlığı 0,89 q/ml təşkil edir.

Propanın xlorlaşması reaksiyası zamanı 2-xlorpropan ilə birlikdə alınır.

Məhsulların nisbəti temperaturdan asılıdır.

Dimetilformiadın katalizi zamanı tionilxloridin propanol-1-ə təsiri nəticəsində: 2.

Propan-1 –in xlorid turşusu ilə reaksiyası nəticəsində almaq olar: 3.

Hidrogenləşmə reaksiyası: Kimyəvi xassələri 1-Xlorpropan suda pis həll olunur.

Etil spirtində, dietil efirində, asetonda yaxşı həll olunur.

Dehidrogenləşmə reaksiyası 3.

Fridel-Krafts reaksiyası: CH 3 − CH 2 − CH 2 Cl ⇌ AlCl 3 CH 3 − CH ( Cl ) − CH 3 Reaksiya zamanı benzol çox götürülürki alkilləşmə davam etməsin.

Konovalov reaksiyası.

Nitrolaşma raksiyası 1-Xlorpropan tənəffüs olunduqda və daxilə düşdükdə çox zərərlidir, dərialtına keçir.

Mərkəzi sinir sisteminə pis təsir göstərir.

Göz və dəri ilə təmasda olduqda keçici qıcıqlanmaya səbəb olur.

Hava ilə qarışdıqda partlayış baş verə bilər.

Məhərrəmov A. M., Məhərrəmov M. M. Üzvi kimya, BDU, Bakı, 2007.

Coğrafi yerləşməsi rayon mərkəzindən (Baymak): 26 km, ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 71 km.

Milli tərkibi 2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (100 %) üstünlük təşkil edir.

Xarici keçidlər asmo-rb.ru — Başqırdıstan Respublikası Bələdiyyələr Şurasının rəsmi saytı

Coğrafi yerləşməsi rayon mərkəzindən (Baymak): 49 km, kənd sovetliyindən (1-ci Türkmən): 15 km.

ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 8 km.

Milli tərkibi 2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (99%) üstünlük təşkil edir.

Xarici keçidlər asmo-rb.ru — Başqırdıstan Respublikası Bələdiyyələr Şurasının rəsmi saytı

1-ci Ordu Korpusu — Bərdə korpusu olaraq da adlandırılan Azərbaycan Quru Qoşunlarının regional bir hərbi birləşməsi.

Silahlı Qüvvələrin ən təhlükəli və strateji qüvvəsi olaraq tanınır.

Bölmələrinin əksəriyyəti Ermənistanın uzun illər işğal atında saxladığı Dağlıq Qarabağla təmas xəttində yerləşirdi.

Hal-hazırda korpusun rəhbərlik vəzifələrini icra edir general-mayor Bilal Çompuzov.

Korpus 3 mart 1992-ci ildə Azərbaycanın 701-ci, 708-ci və 130-cu Motoatıcı briqadasından qurulur.

Silahlı Qüvvələrin Baş Qərargah rəisi General Nəcməddin Sadıkov korpusun ilk komandiri olur.

İştirak etdiyi əməliyyatlar arasında Kəlbəcər döyüşü də vardır.

İkinci Qarabağ müharibəsindəki əməliyyatları İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı korpus Suqovuşandakı qarşıdurmalarda iştirak edir.

Kəndin 3 oktyabr tarixində Azərbaycan qüvvələri tərəfindən tutulmasında əsas rollardan birini oynayır.

9 dekabrda Prezident İlham Əliyev bu münasibətlə general Hikmət Həsənovun "Qarabağ" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında bir sərəncam imzalayır.

Korpus komandirinin müavini polkovnik Babək Səmidli Suqovuşana hücumda korpusun bir hissəsinə rəhbərlik edərək 27 oktyabrda Suqovuşan su anbarının ələ keçirilməsini elan edərək Euronewsa müsahibə verir.

Babək Samidli atəşkəsdən sonra 23 noyabr tarixində Suqovuşan istiqamətində minaya düşərək şəhid olmuşdur.

O, ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.

Qərargahı (Bərdə) 1-ci Motoatıcı briqada 3-cü motoatıcı briqada 9-cu motoatıcı briqada 10-cu motoatıcı briqada 15-ci motoatıcı briqada 17-ci motoatıcı briqada Komandanları General-mayor Nizam Osmanov (2002-2014) General-mayor Hikmət Həsənov (2014-h.h)

1-ci Ordu Korpusu (erm.

1-ին բանակային կորպուս) — Ermənistan Ordusunun Sünik vilayətinin Gorus şəhərində yerləşən regional hərbi birləşməsi.

Bu, Ermənistanın cənub-şərqindəki hərbi mövqelərini formalaşdırmağa kömək edir.

Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra ordu quruculuğunun inkişafı böyük hərbi hissələrin formalaşdırılması zərurətini ortaya qoymuşdu.

Bu, 20 iyun 1996-cı ildə general Yuri Xaçaturovun təşəbbüsü ilə korpusun yaradılması ilə nəticələnmişdir.

Korpusun tank heyəti "Tank biatlonu-2017" beynəlxalq müsabiqəsində iştirak etmişdir.

2020-ci ilin sentyabrında korpusun bir bölməsi Rusiyada keçirilən "Qafqaz-2020" komanda-qərargah hərbi təlimində iştirak etmişdir.

İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı korpus keçmiş Ağdərə rayonuna yerləşdirilmişdir.

Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi bildirmişdir ki, korpus Ermənistanda ağ fosfordan istifadə edən üç bölmədən biridir.

Komandirlər Aşağıdakılar korpus komandiri vəzifəsində çalışmışlar: General-polkovnik Yuri Xaçaturov (1996–1997) General-leytenant Manvel Qriqoryan (1996–2000) General-mayor Leon Yeranosyan (2000–8 oktyabr 2003) General-mayor Qaregin Qabrielyan (8 oktyabr 2003–20 iyul 2007) Polkovnik Poqos Poqosyan (20 iyul 2007–2010) General-mayor Kamo Ağacanyan (2010–21 mart 2013) General-mayor Tiqran Parvanyan (21 mart 2013–16 fevral 2018) Ararat Melkumyan (16 fevral 2018 - 18 iyun 2018) General-mayor Jirayr Poqosyan (18 iyun 2018–hal-hazırda)

1-ci Saturn mükafatı — Elmi Fantastika, Fentezi və Qorxulu Filmlər Akademiyası tərəfindən 1972-ci ilin ən yaxşı elmi fantastika,fentezi, qorxu filmi janrında olan filmlərə və orda iştirak etmiş sənətçilərə verilmiş mükafatdır.

Mərasim 18 may, 1973-cü ildə baş tutumuşdu.

Qaliblər və nominasiyalar Xarici keçidlər Elmi Fantastika, Fentezi və Qorxulu Filmlər Akademiyası Saturn Mükafatı: 1973 (IMDb) Arxivləşdirilib 2016-03-07 at the Wayback Machine

Coğrafi yerləşməsi rayon mərkəzindən (Baymak): 39 km, ən yaxın dəmiryol stansiyasından (Sibay stansiyası): 28 km.

Milli tərkibi 2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar üstünlük təşkil edir.

Xarici keçidlər asmo-rb.ru — Başqırdıstan Respublikası Bələdiyyələr Şurasının rəsmi saytı

1-ci Türkoloji Qurultay — qısametrajlı sənədli filmi.

Film Azdövlətkinoda istehsal edilmişdir.

Burada dünyada ilk dəfə Azərbaycanda Birinci Türkoloji Qurultayın keçirilməsindən bəhs edilir.

Filmdə Səməd Ağamalıoğlu, Qəzənfər Musabəyov, Əli bəy Hüseynzadə və Hüseyn Cavid iştirak edirlər.

Film dünyada ilk dəfə Azərbaycanda Birinci Türkoloji Qurultayın keçirilməsindən, türk xalqlarının yeni latın əlifbasını qəbul etmələrindən, qurultayın türk xalqları ədəbiyyatı və dil problemləri barədə yekdil qərarlar verməsindən söhbət açır.

Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası.

Memarlıq və İncəsənət İnstitutu.

Azərbaycan bədii kinosu (1920-1935-ci illər).

Həmçinin bax Azərbaycan filmlərinin siyahısı1926-cı ilin filmləri1920-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı

Qüsursuz xidmətə görə" medalı — SSRİ Müdafiə Naziri, Daxili İşlər Naziri və Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədrinin 1958-ci il 25 yanvar tarixli birgə sərəncamı ilə yaradılmış medal.

Qüsursuz xidmətə görə" medalı üç dərəcədən ibarətdir: I dərəcəli (20 il qüsursuz xidmət üçün) II dərəcəli (15 il qüsursuz xidmət üçün) III dərəcəli (10 il qüsursuz xidmət üçün)

Rəşadət" ordeni — Azərbaycan Respublikasının ordenlərindən biri.

Rəşadət" ordeni ilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçuları Azərbaycanın müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün və təhlükəsizliyinin təmin edilməsində xüsusi xidmətlərinə; əhəmiyyətli və ya strateji ərazinin, yaşayış məntəqəsinin, rayonun və ya şəhərin düşmən işğalından azad olunması ilə nəticələnmiş döyüş əməliyyatları zamanı hərbi hissə və birləşmələrə yüksək peşəkarlıqla rəhbərlik etdiklərinə; Vətənin müdafiəsi zamanı düşmən hücumunun qarşısının alınmasında, işğal edilmiş ərazilərin azad olunmasında, düşmənin canlı qüvvəsinin və döyüş texnikasının məhv edilməsində igidlik və mərdlik nümunəsi göstərdiklərinə; həyat və sağlamlıq üçün real təhlükə şəraitində xidməti borcu və hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirərkən mərd və qətiyyətli hərəkətlərinə; fövqəladə hallarda və ya ekstremal şəraitdə insanların xilas edilməsində xüsusi xidmətlərinə; həmçinin dövlət sərhədinin mühafizəsinin təmin edilməsində xüsusi xidmətlərinə görə təltif edilirlər.

Rəşadət" ordeninin 3 dərəcəsi var.

Orden döşün sol tərəfinə, Azərbaycanın digər ordenləri olduqda "Azərbaycan bayrağı" ordenindən sonra taxılır.

Həmçinin bax "Rəşadət" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı Xarici keçidlər Prezident üç general-leytenantı "Rəşadət" ordeni ilə təltif etdi, istefaya buraxdı

Stalin mükafatı (Stalin adına mükafat) — SSRİ vətəndaşlarının elm və texnika, hərbi biliklər, ədəbiyyat və incəsənət, istehsalat işlərində metodların köklü təkmilləşməsi sahəsində əlmətdar fəaliyyətinə görə 1940–1954-cü illərdə həvəsləndirmə forması.20 dekabr 1939-cu ildə təsis edilib.

Sonradan 1966-cı ildə təsis edilmiş SSRİ dövlət mükafatına bərabər tutuldu.

Təsis edilməsi Stalin mükafatları (ilk variantda Stalin adına mükafat adlanırdı) SSRİ Xalq Komissarları Sovetinin iki qərarı ilə təsis edilib : " Stalin adına mükafat və təqaüd təsis edilməsi barəsində" — 20 dekabr 1939-cu ildə Stalinin 60 illik yubileyi münasibətilə qərar.. "Ədəbiyyat sahəsində Stalin adına mükafatın təsis edilməsi barəsində" — 1 fevral 1940 -cı il tarixli qərar..Təltif edilənlərin və mükafatın məbləği hər dəfə dəyişilirdi.. 1949-cu ildə "Xalqlar arasında sülhü möhkəmləndirməyə görə " Beynəlxalq Stalin mükafatı təsis edildi.

Ləğv edilməsi Stalinin şəxsiyyətinə pərəstişinə qarşı kampaniya zamanı Stalin mükafatları müvafiq olaraq SSRİ Dövlət Mükafatları ilə əvəz edildi.

Hətta tarix kitablarında belə " Stalin Mükafatı "sözü əvəzinə " Dövlət Mükafatı " yazılırdı.

Həmçinin bax İosif Stalin

Vətənə xidmətə görə" ordeni — 7 noyabr 2003-cü ildə təsis edilmiş Azərbaycan Respublikasının ordeni.

Azərbaycan Respublikasının üç dərəcədə "Vətənə xidmətə görə" ordeni aşağıdakılara görə verilir: — Azərbaycan Respublikasına sadiqliyə görə, vəzifə borcunu ləyaqətlə və vicdanla yerinə yetirməyə görə; — dövlət qulluğunda səmərəli fəaliyyətə, yüksək peşəkarlığa və xüsusi nailiyyətlərə görə; — milli dövlət quruculuğu işlərində xüsusi xidmətlərə görə.

Vətənə xidmətə görə" ordeninin yüksək dərəcəsi birinci dərəcə sayılır.

Vətənə xidmətə görə" ordeninin hər üç dərəcəsi ardıcıllıqla verilir.