text stringlengths 1 2.48M |
|---|
Ати картинӹштӹ марынвлӓн пӧртӹм анжыктымы. Йымы лыкышты иконвлӓ шӹнзӓт. Иконвлӓ йӹр полотенцӹм, тӹрлӹм полотенцӹм сӓкӹмӹ. Пӧртӹштӹ стенӓ тӹр мычкы скамявлӓ шӹнзӓт.вара стӧл вӹлнӹ самовар шӹнзӓ,стӧл вӹлнӹ самовар шӹнзӓ, ы-ы... . Кок цӓшкӓ дӓ изирӓк тарелкӓ. Пидмӹ креслӹ стӧл сага шӹнзӓ. Сагажы, стӧл... вес монгырышты...скамяшты. Скамяшты чемодан,чемодан киӓ. Стенӓштӹ тӹгӹр кечӓ. Тӹгӹр йӹр тӹрлӹмӹ полотенцӹм сӓкӹмӹ. Окнашты ош занавескӹвлӓ кечӓт. Окна анзылны пеледӹш коршок шӹнзӓ,седӹрӓ яжон чиӓлтӹмӹ, кӹрӓн крӓскӓ доно чиӓлтӹмӹ. Потолыкышты лампат кечӓвес картинӹштӹшалахай монгырышты шипкӓ кечӓ.шипкӓ кечӓ. Шипкӓ сага плетӹмӹ сӱндӹк выргемӹм опташ. Стенӓштӹ кӓрш кечӓ. Окна туре комы стан шӹнзӓ. Станышты цилӓ шӹртӹвлӓ, цилӓ улы. Шӹцмӹлӓ дӓ пидӹмӹлӓ веле. Стенӓштӹ пидӓш.... Стенӓштӹ кечӓ... . Мӹнерӹм комы, коаш йӓмдӹлӓш цилӓ хӓдӹрвлӓжӹ шӹнзӓт. Оголышток, шӹдӹрӹмӹ... шӹдӹрӓш йӓмдӹлен шӹндӹмӹ миж кынзала шалга. |
Школ гӹц лӓкмӹкӹ... лӓкмӹкӹдӓ магазин монгырышкыла ашкедмӹлӓ. Вара асвалтыш лӓкмӹлӓ. Асвалт мычкы валедӓ, гараж якте шода. Гараж гӹцӹн изиш ӱлӹкӹрӓк валымыла дӓ вес олицӓм асвалт мыч валымыла. Асвалт гӹцӹн шукыштат агыл уже мӓнмӓн туреш шода. Мӓмнӓн томанажы жилой томанажы пӹтӓришӹ лиеш. Пакыла вара ече вес жилой тома улы. И вара уже почти клуб якте шода лиеш, фсо. |
Вӓтӹ пӹлгомым лӱдӹктен колта. Перви пӹлгом ӱлнӹ ылын. Вӓтӹ ӓзӓ шапикӹм (ӓзӓ савыцым) пӹлгомыш шуен колтен. Дӓ пӹлгом йӹрнен колтен кӱшкӹ кузен кен. Перви пӹлгом потолык кӱкшӹцӓш веле ылын. Кого вӹд лым годым когон парлана дӓ пӹлгом ӱлнӹ лиеш. |
Шуды кушкын шон, сӓ дон сален шуенӹт. Кечӹ аяреш кошкен шуды, аварташ лиеш. Ане, шуды... шуды кушмыкы шудым салаш келеш, а то пичӹшкӓт пыраш йӧнӹсӹр. Йӹрӓнвлӓ докы моло ашкед пыраш келеш йӹрӓн самылаш. Цилӓ вӓре шуды кушкын шӹнзӹн. Тене шудынажы пиш йӹле ӹш куш. Поздаракын, варажы теве юрвлӓеш яжон кушкын кен. Салашат нелӹ ӹндежӹ. Уже тӹнгжӹ шӱӓш тӹнгӓлӹн. Вот теве сален шумат, ти шудынажы моло кым кечӹ землӓ вӹлнӹ пачанг шӹндӹш, нӧреннӧрен. Вот ӹнде сален пиштӹмӹ шудым. Сӓ доно шудыжым салымыла, кид доно. Кӹзӹтшӹ народ едемвлӓжӹ бензокоса манмет доно салат. Мӓмнӓн валент корнилычшы техень бензокосам ам яраты, манеш, пиш когон шуман. Кид доно сала. Тевеш ти... пичӹм тинӓрӹм сален пиштен. Вот ӹнде тидӹм авартенӓ, сӓренӓ, вес покашкыла, кошкыдым покашкыла сӓрен... сӓрӓл пиштенӓ. Тидӹ кечӹ аярышты киӓлӓлеш. Вара ти шудым пласт корнышкы ыдыренӓ. Пласт корнышкы, кишӓвлӓшкӹ ыдырен шӹнденӓӓт. Вес кечӹн... вадеш ече араленӓ, тӹ пласт корным аравлӓм ӹштенӓ, изи аравлӓм ӹштен кенӓ. Штобы изиш ӹрӓлӓл кежӹ, кошкыжы яжоракын, вес кечӹн ти аравлӓм шӓлӓтен шуенӓ. Ече авартенӓ. Кошкен гӹнӹ вот, пласт корныш ыдырен, аравлӓм ӹштен, носилкӓвлӓ доно сарай лӹвӓкӹ, кудывичӹш намал кенӓ, саравуйышкы оптенӓ. Шенӹк доно саравуйышкы оптет, иктӹт опта, саравуйыш лӱктӓ. Весӹ саравуйышкы нӓлеш, саравуйышкы... ташка, опта тӹштӓкен. |
Тагачы кечӹ мыч юр юрын. Тӱнӹ нимат ровотаяш ак ли. Киндӹм ырвалынам дӓ паткагылым тышкенӓм. Юлалан сагажы нӓнгеӓшӹжӹ мыны паткагыль дон капшта паткагылым ӹштенӓм. Йӹрӓнӹштӹ ровотаяш ӹш ли. Шудым салаш тоже, со юр юреш. . Тенгечӹ ече шукырак юр юрын. Цӓрнӹдӹмок юрмыла чучы. Пӹлгомышты йӹрвӓш пӹц нӓлӹн шӹнден. Юла вечерӹш кеӓш тӹнгӓлӹн, икӓнӓ анжалеш мӹнгеш пыра, вес гӓнӓ лӓктешече мӹнгеш пыра. "калошым чиок",манам. "лӓвӹрӓн",манеш. Вара кемӹм чиен кеш. Кен колтыш веле, аярен шӹндӹш. Шукат ӹш ертӹ, опать юр юраш тӹнгӓлӹ. Тенге вот кечӹ мычкы со юр юрын. Пиш лӓвӹрӓн лин шӹнзӹ, солаш машинӓвлӓ пырен ак кертеп. Алона толын, пырен шӹнзӹн. Пӹтӓриш лаксешок. Укшвлӓм кӹшкенӹт, шӹкенӹт, лыкташ цаценӹт. Тагыце-ӓнӓт лӓктӹн доко. . Тене шокшыжат софсем чӹдӹ. Майынжат амат ӓшӹндӓрӹ. Союалгы. Рок ӱштӹ, нимат йӹрӓнӹштӹ ак куш. Аяран кечӹжӓт чӹдӹ, со юр юреш. Петрогечӹ скоро шоеш, ӓнӓт шокшемдӓ ӹнде. Шуды коштым веремӓ шоеш моло. |
Коклы вӹзӹмшӹ мартын ӓпшӓт-пелӓкӹштӹ, кыце маншаш, проводы руской зимым ертӓренӹт. Рушлажы, масленицӹм ертӓренӹт. Кол лемӹм шолтенӹт, стӧлвлӓм лыктыныт ӧлицӓ покшакы. Меленӓм каждый томашты почти кӱештӹннӓ, вара тӹшкӹ канденнӓ. Разный йиш меленӓвлӓм. Тетӓвлӓлӓн разный... сакой йиш мадышвлӓм ертӓренӹт, организуйенӹт. Ече ӹштенӹт...каждый... когораквлӓӓт, пенсионервлӓ, шӹм лу и ертӹшӹвлӓ, йечӹм чиен соревнованишкӹ лӓктӹнӹт. Каждыйлан грамытывлӓм ӹштенӹт, местӓвлӓм пуенӹт. Нӹнӹлӓн призвлӓм ӹштенӹт. Ече командывлӓ футболла мадыныт, пӹтӓри мадыныт кого сир доно изи сир. вара мадыныт кузнецовы... сборный командым ӹштенӹт, кузнецовывлӓ дӓ ӓпшӓт-пелӓквлӓ. Вара мадыныт тӓмӓкӓй доно изи сир, ӓпшӓт-пелӓквлӓ. Вара мадыныт тӓмӓкӓй дон кого сир, ӓпшӓт-пелӓквлӓ,мӓмнӓн сиржӹ нӓлӹнӹт кокшы местӓм. Ну, конешны, когон интересны ылын. Техень празникшӹм давно ертӓрӹделыт. Телӹм, кынам лыман, йӓмдӹленӹт дажы футболный полем. Трактыр доно чистайенӹт, вара уже шке дажы крӓскӓ доно чертавлӓм рисуйенӹт. Ну, вот, интересны ылын,пӹтӓриш гӓнӓк агыл, пӹтӓришӹ ертӓренӹт ылын мӓмнӓн сирӹштӹ, солавуйышты, но мӓ тӹнӓм, икманар и перви ылын вӓл, мӓ тӹнӓм школышкы волейболла мадаш толынна ылын. Ну, соланавлӓмсоланавлӓ верцӹн мадынна ылын. Вара уже остаткаеш веле миен шонна ылын. Лач празникшӹмок конецшӹм веле ужын шоктеннӓ ылын. Виловатыштыжы вот ам пӓлӹ, улат, наверны. Но мӓ доннажы, конешны, кыце ӹшке доны фсо равно интересны. Тетӓвлӓ когон участвуйенӹт, интересны ылын нӹнӹлӓн доко. Толшывлӓӓт ылыныт, соланавлӓ вел агыл, а именны толшы тетӓвлӓмӓт конкурсышты участвуйыктенӹт. Нӹнӹлӓнӓт призвлӓм ӹштенӹт, но йечӹ дон кенӹт изивлӓӓт. Махань местӓм, первый местӓм нӓлӹн, наверны, йечӹ доно. |
Первижӹ кырык мары народшымкырык мары народым веле агыл. Вопще алык мары дон кырык марывлӓм... марынвлӓм черемисвлӓ маныныт. А черемисвлӓ шукы и первиок пӓленӹт, ече иван грозный яктеок. Кынам тӹдӹ ааа... казаным нӓлӓш кен. Казанлан ааа... нӓлӓш кен. Летыписвлӓштӹ,ыыы... шукыиӓш летыписвлӓштӹ. Черемисвлӓвӓшлиӓлтеш. Вӓшлиӓлтеш и шайыштыт, што ааа... черемисвлӓ ылыныт. Ӹшке землӓштӹм яратенӹт, яжон лӱен мыштенӹт. Ааа... воюйенӓт мыштенӹт. Но вот ти халык гӹцӹн лӱдӹнӹт.маныныт,шӹргӹштӹ ӹлӹшӹвлӓ.улы тӹхенӹ. Язычниквлӓ ече ылыт.мам ӹштӓт. Ыдылыт шӹргӹвлӓштӹ. Шӹргӹвлӓштӹ ыдылыт. И ма... и кечӹм айырат, ма... погынат шӹргӹштӹ. Шолтат мам. Ӓптӓн гӹцӹн. Ӓптӓн гӹцӹн шолтат. Мам. Вӹржӹм... вӹржӹм капыят.тидӹ уже,алык марынвлӓнтӓгӓм, шарыкым. Ну, маныт, молнамжок, молнамжок, маныт,тенгежок уке,едемвлӓмӓт жертвӹшкӹмолелный рощывлӓ кӹзӹтӓт улы. Алык марывлӓн тидӹ воткартвлӓ маныт картвлӓ.ма доно... язычӹский тамахань верӹвлӓ доно. Язычӹский ритуалвлӓ тамаханвлӓ улы.доно. Вот теве укшвлӓм шагалтен шӹнденӹт троицӹнеш.троицӹнеш укшвлӓм шагалтенӹт. Пӹзӹлмӹ укшым шагалтат болшыжы. Рушынвлӓ куги укшвлӓм шагалтат, а мӓнмӓн вот пӹзӹлмӹ укшым шагалтат,пакы шон.масковский областышкат шоныт, маныт.черемисвлӓ ылыныт. А вара уже, вара уже поктенӹт ти народым. Рушынвлӓ кынам силам нӓлӹнӹт. Шӹргӹвлӓшкӹ колтенӹт черемисвлӓм, шӹргӹвлӓшкӹрӓк.финнаугорскийвлӓетшӹ народетвлӓжӹ. Финланди теве кышты.северштӹ вет?ада изучайы?шайыштыпотому што притеснӓйенӹт, шӹкӓлӹнӹт,силанрак народвлӓ лӓктӹнӹт. Икӓнӓ-иктӹ лоштышты воюйенӹт. Силанрак народвлӓ лӓктӹнӹт. Мӓнмӓн народвлӓжӹ уже. Шӹргӹвлӓшкӹрӓк, шӹргӹвлӓшкӹрӓк кенӹткешӹлӓштӹ, шӹргӹш кешӹлӓштӹ изиш йӹлмӹ вашталтынтамам новойым привайеныт, ум привайеныт.изиш йӹлмӹ вашталтын. |
Алыкышты сӓ дон саленнӓ пайылен пуенӹт моло каждыйлан. Тиштӓкен кид дон цилӓ салымла ыдырымыла авартымыла капнавлӓм имни дон шыпштеннӓ. Кӓвӓнӹшкӹ ӹштӓт. Кӓвӓнвлӓм шукым ӹштӓт шукы кӓвӓнӹмок кого пӓшӓ лин техень агыл. Тажоло лин ӹлӓш. Когон трутым пиштӓш келеш ылын трутым пиштӹмӹлӓ. Тенке кӹзӹтшӹлӓ механизаци агыл мӹнь кӹзӹт анжаламат о едемжӓт уке цилӓ механизаци. Вара шонгырак вуйыштат ровотаенӓм. Остатка веремӓнжӹ тиштӓкенжӹ ма токышты мол ровотаенӓм йӓл ма дон ровотаенӹт каштынам. Шукы иктӓ так двацторой годаш ылам. Ӹнде иктӓ луат кым и тама ровотайделам гӹнӹ колхозышты. Вады йӹде мам ӹштендӓ. Веселӓйендӓ мол сӓй. Со ровотайендӓ веле. Е тӹнӓм первежӹ. А шудым саленӓ дӓ вет ыдыреннӓ мам ӹштеннӓ. Мӓ вет шукы шӹргӹштӹ когон каштынна. Лесӹм роеннӓ. Лесӹм пила доно пиленнӓ. Теве тореш пилам ужында вет. тенке пӱгӹрген шагалатат сӹмӹрет вара пренӓвлӓм ӹштет. Ече пулышеш пувлӓм крузеннӓ вагонвлӓш. Тӹ пувлӓм кышкы шыпштендӓ. Тӹдӹм машты шӹргӹштӹ мӹндӹрнӹ ӹленнӓ. Участыквлӓштӹ шукы участкышты ылынна шукы веремӓ война гач война веремӓн. Кышты ӹлендӓжӹ? . Варак тӹштӹ тома улы. Баракшы маханрак? . Мавлӓ улы кӧргӹштӹжӹ моло? . Мавлӓ улы? . Йӹргешкӓ кӹртни ́камакавлӓ улы. Тылжы тӹштӹ коптилкы худа лин ӹлӓш. Сыкырым пуат пӓцот грамым качкаш кечеш. Ни столовыйжы уке. Худан шолтат вӹ веле кым пырса ком улы. Пырса ком гӹц ма пырса лем как вутывышты гороховый суп как вутывышты. Мам пиштӓт нимат ак пиштеп токо. Худан пукшат качкаш ак пуеп сакыр уке кампеткӓ уке нима уке. Тоцынет мам нӓнкет? . Рокомам нӓнкет лашашым нӓнкет санцалымат тоцынна. Тоныжок изиш ече ылын. Ма рокомажы улы киндӹжӹмӓт изиш моат тенке. Колхозы колта шӹргӹшкӹжӹ вет. окопымат капайеннӓ. Арде солашты теве ӓмпичӹвлӓм моло локтыл каштынна. Сплавышты ылынна пренӓвлӓм катайеннӓ йылышкы моло ече вагонышкат крузеннӓ пренӓвлӓм. Тонна мӓ война гач воксок ылтелна. Качкаш уке чӹдӹ ылын. Амалашыжы молат нимат уке. Выргемнӓ дон шӓрӓлтет амалет тылжат уке. Шуженок веле ровотаен кашмы. Ече йыл мычкы шал донат каштынна шукы вӓре ылынна. Пренӓетшӹ доно шалым ӹштенӹт тиштӹ вӹдӹштӹ дӓ тшӓкен колтенӹт тамавлӓм вӓрӹктӹлмӹлӓ доко. Варажы толынна тама вандитвлӓм попазеннӓ. Ходышток вагон гӹцӹн тӧргеннӓ моло. Худа веремӓ ылын когон лелӹ. Окне колхозышты труйеннӓ. Техенӹ ӓнкӓ пуат лу вочыкым торешыжы. Кид доно сарла дон тӹретмӹлӓ ӓнкӓвлӓм пуат. Ик ӓнкӓм тӹрет пӹтӓрет вара весӹм пайылен кодат. Ӓвӓм ылын шыжарем ылын кымытын кымлы вочыкым тӹредӹнӓ ылы. Тӹдӹм кӹлтевлӓм ӹштет аралет вара цилӓ иквӓреш намалаш келеш. Капнавлӓм ӹштеннӓ тӹдӹм шкеок имни дон шыпштеннӓ оптеннӓ. Техень иквӓреш кого капнам ӹштӓт. Ӹдрӓмӓшвлӓок капналат ылы а варажы шиннӓ тӹдӹм машинӓ ваш. Шукы пӓшӓм ӹштӹмӹ кӹзӹтшӹлӓ агыл вет когон лелӹ ылын. Май кыт мычкы имни дон кырал каштынна. Ширеннӓ ече ӱдӓшӓт каштынна имни дон. Телӹм имни дон шудым шыпштеннӓ тӹ кӓвӓнвлӓм йылымбал сир гӹц моло. Имнивлӓжӹм нӓнкенӹт войнашкы дӓ нӓнкетелыт коденӹт. Кодшы имни донжы кыралынна. Вара война паштекшӹ качкашыжы продуктшы улы. Окса агыл ровотайымы вет трудотнала ровотайымы вет. пандывлӓм шӹндӓт ылын пандым шӹндӓт. Ик трудотна двацпӓть сотых манмы лиеш. Йесли мӹндӹркӹ имни дон кет кӹнӹ кызмыдемянский халаш моло тӹнӓм кечӓк пелӓк пылтара день лиеш. Сотеммӹ жерӓ годымок кӹнӹлӓтӓт, кечӹ мычкы шалгет вадеш тожы кечӹ шӹцмеш вады якте ровотайымла. Шуды кошкен дык тӹдӹм ыдыраш келеш аралаш келеш. Пиш когон старателный ровотаят ылын кӹзӹтшӹлӓ агыл. Кӹзӹт тенке ак старайеп кеӓт веле толытат. Ирокок кетӓт вады якте. Тӹредмӹ годымжы кецӹ лӓкмешкӹ лӓктӹн кетӓт луат ик цӓш якте моло тӹредӓт каймешкӹ. Ялым питмӹлӓ ылы. Тин дон тӧркӹм пидӹнӓ ылы йыдал ялым. Кечӹвӓлӹм тӹдӹм шӱтӓлӓлӹнӓ вара йыдымжы тӹ питмӹ ялаок мол амаленнӓ. Ече ирок кеӓш келеш. Ышкалым урденӓ. Мӹнӹн ышкалем улы кӹзӹтӓт шкетемок ылам гӹнӓт. |
Йӱктӓлчӹ гишӓн ямакым шайышт пуем ӹнде. Вот. Ӹленӹт ылын мары дон вӓтӹ, нӹнӹн ергӹштӹ ылын. Ергӹштӹлӓн ӹдӹрӹм нӓлӓш веремӓ шон. А нӹнӹ солашты ӹлӓт ылын дӓ... шӓдӓнгӹм ӱденӹт. Шӓдӓнгӹ нырышкы тама качкаш толаш тӹнгӓлӹн. Ӹнде мам ӹштӹмӹлӓ маныт, тумаят, тумаят, ергӹжӹлӓн, " давай " манеш. Ик йыдым качкын кеӓ, вес йыдым качкын кеӓ. "давай ӹнде шӧргӹшӹм шӹндӹ",манеш. Шӧргӹшӹм ергӹ шӹнден кода. Вес... амалаш вазыт и вес кечӹн кӹнӹлӹт, ергӹ шӧргӹшӹм анжалаш кеӓ. Анжайӱксӹ попазен. Ергӹ йӱксӹм кыча дӓ пынвлӓжӹм кӹрӹн шуа. Йӱксӹм токыжы канда дӓ выргемӹм чиктен пуа. Веле йӱксӹ ӹдӹр лин шагалеш. Млойец пиш когон сусу лиеш–цевер ӹдӹр, косир. А ӓвӓжӹ дон ӓтӓжӹлӓн сӱӓнӹм ӹштӓш шӱдӓ. Сӱӓнӹм вадешок, тӹ вады ешок пиш кого сӱӓнӹм ӹштӓт. Вес кечӹн ирокок ӓвӓжӹ манеш, " шешкӹ, вӹдлӓн кеӓй!" Манеш. Шешкӹ вӹдвӓрӓм нӓлеш дӓ вӹдлӓн ӓнгӹр докы ашкедеш. Ӓнгӹрӹшкӹ миен шомыкы, йӱксӹвлӓ ин ертӓт... . Дӓ йӱксӹ ӹдӹр мыралта, " кожер ергӹ... коже мар мӹнӹн пынем йылатыш",манеш. Йӱксӹвлӓ тӹдӹн докы ин толыт дӓ ик пын рӓдӹ тӹдӹлӓн пуен кодат. Йӱктӓлчӹ тӹдӹм... ханга лӹвӓкӹ пиштен кода. Токыжы вӹдӹм канда дӓ "ма пиш шукы каштыц?" Манеш... ӓвӓжӹ ядеш. "сӱкӓн вӹд йогыш, вычен шалгышым", манеш. Яра... тенгелӓӓт... вес кечӹн ече... шешкӹм вӹдлӓн колтат. Шешкӹ ече вала ийӱксӹвлӓ шкеок мырен толыт. "тӹнӹ, йӱктӓлчӹ, вӹдлӓн валенӓт, папат йӹле кузаш шӱдеш", манеш. Ик пын рӓдӹ пуен кодатат, пакыла кеӓт. Йӱктӓлчӹ ти пынвлӓм ечеӓт ханга лӹвӓкӹ пиштен кода. Токыжы толеш, " ма пиш шукы ӹлӹшӹц?" Манеш. "сӱкӓн вӹд йогышат, шукы ӹлӹшӹм”, манеш , “вычен шалгышым”, манеш. Пакы... вес кечӹн ечеӓт вӹдлӓн кеӓ. Ага... ече йӱксӹвлӓ толыт. "тӹлӓт... ече... ой-ой... тӹн, йӱктӓлчӹ, вӹдлӓн толынат, папат йӹле кузаш шӱдеш", маныт. Ече ик пын рӓдӹ пуен кодат, йӱктӓлчӹ ече ханга лӹвӓкӹ пиштӓ. Токыжы куза, " ма пиш шукы каштыц?" Маныт, ече ядыт. "лӓвӹрӓн вӹд йогышат, вычен шалгышым", манеш. Вес кечӹн ече вӹдлӓн кеӓ дӓ ужеш–йӱксӹвлӓ палны ин каштыт, токыжы ак толеп. Йӱктӓлчӹ выргемжӹм кыдаш шуа дӓ кӓпӹшкӹжӹ пынвлӓм цикен шӹндӓ. Йӱксӹ лин шӹнзеш,и... иӓш тӹнгӓлеш. Выргемжӹм тангата вӹлӓн сӓкӓлтен кода. Вычат, вычат, шешкӹ уке, вӹдӹм ак канды. Кӹчӓлӓш кеӓш тумаят. Млойец шешкӹжӹм... вӓтӹжӹм кӹчӓл кеӓ. Вален шагалеш, ӓнгӹр тӹрӹштӹ вӓтӹ шалгалта, машанен, тангатам елтӓлен нӓлеш, тангата йӧрӹлт вазеш. Млойец вӹдӹш кен вазеш. Мӓгӹренмӓгӹрен, токыжы кузавӓтӹ уке... . Вара токыжы толеш, цилӓн ойхырат... мӓгӹрӓт, но нимат ат ӹштӹ. Тӹнӓм годшен ергӹ вес ӹдӹрӹм нӓлте. Ямак ымбак, мӹнь тембӓк. |
Пӹзӹкнырышты кӹзӹт петӹр дон павыл сватойвлӓ лӹмеш церкӹ улы. Первижок ти церкӹм ӹштӓш тӹнгӓлмӹ годымканденӹт ӓпшӓк-пелӓк вуйышкы. Ӓпшӓк-пелӓкӓпшӓтпелӓк. Ӓпшӓттошты йымылан ӹнӓнӹшӹвлӓ крестӹ гӹц лӱдӹн колтен, ти крестӹм кӹзӹтшӹ церкӹ вӓрӹшкӹ канден шӹндӓт, канден пиштӓт. Строяш толшывлӓ, крестӹм ужын, ти вӓреш строяш тӹнгӓлӹт. И ти церкӹм строяш тӹнгӓлӹт.церкӹм стройымашты пиш шукыедем ровотайен наверны. Марынвлӓжӓт ылыныт сӓй, рушынвлӓ, вес вӓре гӹц толшывлӓ, йори можыт тӓрлӹмӹ едемвлӓ ылыныт. Ну, техень шая улы,сукы кӹрпӹцӹм ти стройымашкы вӓкшлапыштышы кӹрпӹц завод гӹцӹн шыпштымы. Ече улы техень шая. Ти вӓкш мастар... вӓкшвӓкш... завод хозажы шӱдӹ коклы воз кӹрпӹцӹм церкӹлӓн такешок пуен. Ти церкӹм ӹштӹмӹ годым растворжым мыны гӹцӹн ӹштӹмӹ маныт. Вот, тумаял мимӹкӹжӹ, когон шукы мыны келӹн. Но халык тӹнӓм шукы цӹвӹм урден. Халык гӹцӓт постаренӹт.вотмоныт тӹнӓрмам... мыным. Каждый гӓнӓ церкӹшкӹвӹкӹ анжымы годым тумаялтеш, кыце первишӹ халык техень церкӹм стройен кердӹн. Техень кӱшкӹ кӹрпӹцӹмрастворым лӱктен кердӹн. Техень сводым ӹштен кердӹн.вотанжен шалгымы годым конешны техень и... нӹнӹвлӓ церкӹвлӓ стройышывлӓ гишӓн йымы гӹцӹн царствым ядаш мондаш ак кел. Нӹнӹн техень кого пуры пӓшӓштӹ война годымат пӹтӹде дӓ кӹзӹтӓт дӓ анзыкылат ровотаяш тӹнгӓлеш. |
Икӓнӓк мӹнӹ... мӹнӹ яратенӓм значит студент ылмем годымок лена гладышева снежный августым колышташ. Лена гладышевлӓн мырывлӓжӹм колышташ яратенӓм. Тӹдӹн ылы кок албомжы, вот ик кассетӹштӹ кок монгырышты сирӹмӹ манарыкы иктӓ, кӓндӓкш мыры, кӓндӓкш мыры. Тӹдӹм со колыштам ылы, лена гладышевам. "снежный август" маналтеш. Тӹдӹм колыштынамколыштынам, вара ик, ну, кассетӹжӹ, манарыкы тӹштӓкен, ик монгырыштыжы кымлы минут кеӓ, вес монгырыштыжы кымлы минут. Вара вес... вес монгырыштыжы ик мыры тӹхенӹ, ик яжо мырытӹнгӓлеш. Тӹнгӓлтӹшӹжӹ мырын пиш яжо. Тӹхень яжо мыры. Кӹзӹт келесен ам керт махань мырыжы ылы. Яжо мыры тӹнгӓлеш, и вара ик минут мыра дӓ пӹтен кеӓ. Лена гладышева мыраш веле тӹнгӓлеш, вара кассетӹ, плонкы пӹтӓ, и мыры пӹтӓ. И колыштелам. И со мӹнӹ шанен каштынам ти мырым кынам гӹнӓт моаш. Вара икӓнӓк... ну тӹнгӓлевӹ... интернетӹм телефон донат кычаш лиеш ылы. Мӹнӹн ылы телефонем. Сотовый телефоным нӓлӹнӓм ылы, кыдын доно интернетӹш лӓктӓш лиеш ылы, когон лӓктӓш тӹнгӓлӹнӓм. И анжем икӓнӓк вара тӹхень тариф линтелефон доно кычаш лиеш. И хоть мам тӹшецӹн, интернет гӹцӹн кӓчӓйен нӓлӓш лиеш: мырывлӓм, киновлӓм. Икӓнӓ ӹнде и мӹнӹ изин-олен дажы интернетӹшкӹ вады йӹде пырем ӹнде телефон гач веле интернетӹшкӹ. Хоть мам кӓчӓйен нӓлӓм ылы. Икӓнӓ тенгелӓнок шанышым, сечас, манам, ик сайтыш пырышым, лена гладышеван сайтышты, ти мырыжы улы. "во", манам, "ти мырым кӓчӓйен нӓлӓм". Телефон, телефон, компютер гач пырем гӹн, тӹштӓкен кеӓ трафик, а телефон дон пырем гӹн, трафик ак ке, телефон доно лиеш кӓчӓйен нӓлӓш, хоть манар мырым. Нӓлӹмӓт и ти мырым кӓчӓйен нӓлӹм, вот лӹмжӹм ам ӓштӹ кӹзӹт. Ти яжо мырым кӓчӓйен нӓлӹм, колышталым. "ой", манам, "ну мыры дык мыры когонжок... тӹхень когон мелыдичный агыл, ну, мыры", манам. "вот так ижӹ", манам, "ти мырым ам пӓлӹ ӹнде мӹнӹ". "колыштынам", манам. Вара икманарышты мырым кӓчӓйен нӓлӹнӓм, мырым колыштым ӹнде, ече вес пачаш манам, интернетӹш пырен анжышаш. Так амалаш ак ли ече манам, ече телефон кнопкывлӓм темдедӹштӓм, темдем. Темдедӹлӹштӓм, интернетӹш пырен анжаш, пыраш цацем. А... интернетӹш пыраш ак ли, телефоным кӱшкӹрӓк лӱктӓлӓм, кид мычкы лӱктӓлӓм, ече интернетӹш пыраш ак ли. "вара, ма тӹхень ",манам, "анжалаш келеш, манарыкы кодын оксажы телефонышты". Кнопкывлӓм темдӓлӹм тӹштӓкен балансым пӓлен нӓлӓш, анжал колтышым, тӹштӓкен мӹнӹн шӹнзӓлтӓ, значит, интересный цифры. Ик тӹжем нӹлшӱдӹ тӓнгӓ минус. Тӹжем нӹл шӱдӹ тӓнгӓ минус. Мӹн... а... ӧрӓм веле ма техень манам, токо ылы, ылы манаркы кымлы тӓнгӓ. Мӹнӹн интернетшӹ безлимитный, хоть манаркым кӓчӓйӹ, нимахань окса кешӓшлык агыл. А мӹнӹн тӹжем нӹл шӱдӹ тӓнгӓм... минусыш кен колтен. "ну яра",манам. Вара вес кечӹн звонышым оператыр докы, мегафон оператыр докы звонышым. "малын",манам,тинӓрӹ шукы кен колтен мӹнӹн?" . "вот", манеш, "тӓ кӓчӓйендӓ вап интернет", манеш, "а вап интернет", манеш, "трафик ылеш когон шергӓш, седӹндоно тӱлӹшӓшлык ылыда тӹжем нӹл шӱдӹ тӓнгӓм". "а мӹнь пӓлӹделам", манам, "што тӹхень вап лин кердеш". "а вот", тидӹ манеш, "тӓ шке", манеш, "вуйнамат ылыда, вот ӹнде тӱлӹшӓшлык ылыда", манеш. "мӹнӹ ам тӱлӹ", манам, "тинӓр оксам, тӹжем ик мыры гишӓн, тӹжем нӹл шӱдӹ тӓнгӓм". И мӹнӹ мегафон симкӹм телефон гӹц лыктын шушым ванжышым вес оператыр докы, вара емтеесым шӹнденӓм ылы, емтеес ылын тӹнӓм, пыраш тӹнгӓлӹм. Икманарышты манаркы ертен кеш, значит, пел и ертен кеш, мӹлӓнем колтат мам, техень сирмӓшӹм, пел и ертен кеш, мӹнӹ, вот, манам, токем толеш сирмӓш. Мировой судя доцын. Ме, яра, тӧрӧк мировой судя доцын, тӓ тӱлӹшӓшлык тӹхен, тӓ тӱлӹшӓшлык ылыда тӹжем нӹл шӱдӹ тӓнгӓм мегафон оператырлан казанышкы. Мӹнӹ... мӹнь ӹнде пӓлем, мӹнӹ икӓнӓ уже ылынам, мировой судышты, ти мегафон гӹц анзыц ик дела ылын, пенсионный фонд доно суялтынам. Так, мам ӹштӹмӹлӓ, значит, сирӹмӓшӹм сирен колташ келеш. Лиеш ылын ынгылдараш, малын мӹнӹ тӹхенӹ ситуациш попазенӓм. Мегафонлан тӹжем нӹл шӱдӹм ик мыры гишӓн тӱлӹшӓшлык ылам. Пырышым ече компютыр... компютырем доно набирӓйен шӹндӹшӹм текстӹммировой судя докы цилӓ тенгелӓн листокышкы, вара интернетӹшкӓт пырышым, мегафон сайтышкы анжалым: "о, тӹштӓкен ече сирен шӹндӹмӹ". Значит, ти и гӹцӹн самынь вап доступ доно пырымыкы интернетӹшкӹ, цилӓ оксам тӱлӓш... ак тӱлӹктӹктеп. Цилӓ, значит, кӱ манары тӱлӹшӓшлык, цилӓ карангкаранг кердеш, тӱлӹдеок коден кердеш мегафонлан. Вара мӹнӹ интернет гӹцӹнок, сайт гӹцӹн, мегафон сайт гӹцӹн копируйен нӓлӹм, мам сирен, тӹ текстӹм, кыштакен тӱлӓш ак кел манын сирен шӹндӹмӹ, копируйен нӓлӹм тожы вес сирӹмӓшкӹ тӹдӹм шӹндӹшӹм, тӹ текстӹм, вара вот техенвлӓм сирен шӹндӹшӹм, кок страницӹн, текстӹм сирен шӹндӹшӹм, набирӓйен шӹндӹшӹм компютырышты, мониторышты. Тӹдӹм принтер доно пецӓтлен лыктым тонна. "йӹлерӓк", манам, "колташ келеш луат мажы тӹштӓкенмировой судя доны ма улы вет, сирен шӹндӹмӹ, сирен луат нӹлӹмшӹ январь яктеколташ келеш... сирмӓшӹм, йесли ада ярыкты гӹнӹ, малын тӹхен, малын тӹхенӹ тӓмдӓн улы тӱлӹшӓшлыкдам". Вара мировой судя решеним лыктеш дӓ колта, ти окса тӱлӹшӓшлыкым колта судебный пристыфвлӓ докы. Мӹнь йӹлерӓк вот пецӓтлен лыктышым, лыктым, конверт, кешӹм почтышкы конвертӹш и сирен колтышым. Мировой судя докы кызмыдемянск халашкы. Вара вычем ӹнде, ӓрнӓ ертӓ, кок ӓрнӓ ертӓ, кокманарышты, кок ӓрнӓштӹ сирмӓш токем толы. Тӓмдӓн сирмӓштӓ лыдын... лытмы, и тӓ... мировой судя решеним принимайен, тӓ оксам тӱлӹшӓшлык ада ыл мегафонлан, нимахань оксам тӱлӹшӓшлык ада ыл. Тенге мӹнӹ тӹжем нӹл шӱдӹ тӓнгӓм тӱлӹделам мегафонышкы ик мырым кӓчӓйӹмӹ гишӓн, лена гладышеван мырыжы гишӓн. |
Молнам кынам колхозвлӓ ече уке ылыныт, каждыйын ӹшкӹмӹштӹн, каждый хозайствын ӹшкӹмӹштӹн нырвлӓ ылыныт. Нырышты имни доно кыралыныт, ширенӹт, ӱденӹт. Ӱдӓш кид доно ӱденӹт. Вара шире доно ширенӹт, штобы пӹрцӹ землӓшкӹ валыжы. Киндӹ кушмыкы кид доно, сарла доно тӹредӹнӹт. Тӹредӹнӹт, киндӹм кӹлтевлӓшкӹ пидӹнӹт, нырышты кӹлтевлӓм капнашкы оптенӹт. Вара ныр гӹцӹн... ныр гӹцӹн имни дон, арава доно шыпштенӹт ӹшке тома лишкӹ, кышты каждый хозайствын ылын йӹдӹм. Йӹдӹмӹштӹ йӓм тепенӓ маналтын, а тепенӓ йӹр ӓнӹм шагалтенӹт укшан равывлӓ гӹцӹн. Кӹлтевлӓм тӹшкӹ оптенӹт. Тепенӓеш тылым ӹлӹжтенӹт. Тӹ тыл доно кӹлтевлӓштӹш пӹрцӹм коштенӹт дӓ сотыгечӹн кӹлтевлӓм сепанды доно шинӹт. Молотилкывлӓ ече ылтелыт. Седӹндоно тожы кид доно, сепанды доно шинӹт. Ыржа вуй гӹцӹн пӹрцӹм шин лыктыныт. Вара кошташ (точны ам пӓлӹ) уже кошкышы, наверны, пӹрцӹм оптенӹт амбарышкы, ларвлӓшкӹ. Тел гач вара уже качкыныт. Вот теве тидӹ сепанды ылеш, кыдын доно кӹлтевлӓм шинӹт. |
Тидӹ ылын имештӹ. Кенӓм ылы фермер докы кавшташкы ровотаяш. Значит, кавштам пӹчкедӹмӹ, вара кавштам сеткӓшкӹ оптымы, ӹнде кавшта сеткӓвлӓм келеш грузаш трактыр тележкышкы. Мӓ ик пӱергӹ доно кузышна тележкышкы, ӹнде трактырышты сеткӓвлӓм оптенӓ. Рӓдӹн рӓдӹн тӹштӓкен, кымытын кымытын оптымыла. Оптенӓ, тӹдӹ ик вуй гӹц сеткӓм, кавшта сеткӓм кыча, мӹнь вес вуй гӹцӹн кавшта сеткӓм кычем. Йӓл тележкышкы коктын тожы пиштенпиштен пуат кавшта сеткӓвлӓм, мӓ коктын оптенӓ рӓдӹн рӓдӹн сеткӓвлӓм тележкышкы. Мӹнӹ цаклен шӹм шокты, мӹнӹ машанем, ик рӓдӹш пиштӓ. Сеткӓм... пӱергӹ... мӹнӹ анжыктен, вӓре шуен... шуен колтыш, мӹнӹн кид гӹцӹнем кавшта сеткӓ каранг кеш. Мӹнӹн кидем, шалахай кидем сӓрнӓлт кеш. И пиш когон техен, пиш когон карштен колтыш. Кидем пиш когон карштен колтыш, вара тележкым ӹнде кавшта сеткӓвлӓ доно грузен пӹтӓрӹшнӓ, анжем: кидем каршта, каршта, каршта ик туре. Со кидем каршта, ну, яра, манам. Техень кид донок вара тӹ... тӹдӹм ик тележкым грузышна. Вара кешнӓ тӹ кавштавлӓм... тележкы кыдалы, тӹштӓкен толын ӹнде, прицеп доно фуры, тӹ фурым грузаш келеш. Ик тележкым грузышна кавшта сеткӓвлӓ доно, фуры ик тележкы доно ак тем, тӹштӓкен келеш нӹлӹт, тележкы коктым грузышна, кымыт, анжем, нӹлӹмшӹ тележкым ужекавшта сеткӓм мӹнь кидем доно кычен ам керт. Нимат ӹштӓш ак ли, в опщем, кид каршта и каршта. Лапа гӹц ӱлкӹрӓк, нимат ӹштӓш ак ли. Вара манам, фсо, манам, фермерлӓн келесӹшӹм, мӹнь кешӹм токына, мӹнӹн кидем каршта. И ашкедӹм токына. Тӹ годшен, значит, имештӹ, ну, кокшы сентабырь ылын, наверны, тӹ годшен, мӹнь со... ик и кидем карштен. Вара кенӓм октабырын виловатышкы, врач докы моло пырен лӓктӹм. Пӹтӓриок ече рентген снимыкым ӹштӹмӹ. Рентгенӹштӹ кид цилӓ нормалны. Тӹнӓм, значит, мавлӓ веле... кид шыпшылт кен тагыдын туре. Вара кешӹм врач докы, пырышым, врач сирен пуш лекӓрцӹм, таблеткым, ик тӹлзӹ йӱӓт... йӱӓш келеш. Значит, таблеткым нӓлӹнӓм, лекӓрцӹм нӓлӹнӓм, мазым нӓлӹнӓм, тӹдӹм шӹренӓм ик тӹлзӹ, лекӓрцӹмӓт йӱнӓм ик тӹлзӹ, кид изиш тӧрлӓнӹмӹлӓ чучеш ылы, вара анжем, ну, техенок лин шӹнзӹ. Так и техень ясы кид доно ӹленӓм ик и. ик и ӹлӹшӹм, ик иштӓт нимахань ма, тӧрлӓнӓш воксок цацыде кид. Мам ӹштӹмӹлӓ, шошым ӹнде келеш роколмам капаяш. Колмым кычышым, ӹнде, роколмам капаяш, мам ӹнде, пӹтӓри рокым капаяш келеш. Рокым капайем, кид доно, значит, колмым кычаш ак ли, колмым кычаш лиеш, но рокым капаяш ак ли, кид каршта. Шалахай кид каршта. Мам ӹштӓш, колмым шуен колтышымат, отказышым, цӓрнӹшӹм. Рокым капаяш ак ли, ак ли капаяш, нимат ӹштӓш ак ли, нигыцеӓт. Дажы манам, вес статанат колмым кычен анжышым. Вес кидӓ, шалахай кид дон мол кычен анжем. Соиток нимат ӹштӓш ак ли. Икманарышты, вара... манар... мам ӹштӹшӹм... . Кым кечӹ йыд вашеш амалаш... перчӓткӓм чиен вургымла... шалахай кидӹшкӹ, вургымлашкы агыл, шалахай кидӹшкӹ, перчӓткӓм чиен вазам ылы, амалем. Кым кечӹ, нӹл кечӹ, вара... вара ече капайен анжышым рокым, изиш кид тӧрлӓнен. Вот, манам, тенгелӓн ӹштӓш келеш, перчӓткӓм чиӓш, йыд вашеш амалаш. Вара, манам, соиток шокшеш изиш, тӧрлӓнӓ кид. Тенге ӹштӹшӹм, вара колмым кычен анжышым ӹнде нӹлӹмшӹ кечеш, нӹлӹмшӹ кечӹн. Кид когонок ак каршты, техень кид доно, значит, рокым капайышым. А то тӹлец анзыцшы рокымат капаяш ак ли ылы. Вара значит ӹлӹшӹм тенгеок июн, июл, август, ӹнде август пӹтен уже. Маханы, кымлышы августын ӹнде ик ӹрвезӓшӹм ужымат, манам. Вот, манам, нимат болшы ровотайен ам керт. Теве ти шалахай кид доно... мӹнӹнкидем каршта. А, манеш, вот, манам, кавшта грузымы годым кидем шыпшылт кешӓт, манам, со тӹ годшен ик и ертен кеш, кидем нимат ӹштен шӹм керт, манам. А машкы, врач докат каштынам, манам. Снимыкымат рентгенӹм ӹштенӹт, манам, мазым шӹренӓм, лекӓрцӹм кок тӹлзӹ йӱнам, нимат ӹштӓш ак ли. Вара манеш, ой, манеш, мӹнӹнӓт техень ылын, манеш, роколмам грузымы годым сеткӓвлӓм... роколма сеткӓвлӓм грузымы годым техенӹ ылын, манеш. Вот, манеш, миж шӹртӹм кидеш ялштен шӹндемӓ, манеш, ялштен шӹндемӓ, манеш, толкы, толкы, манеш, ялштен мышташ келеш, манеш. Тамахан... тагыцелӓн доко ялштымыла. Ну, яра, манам. Болшы нигышкы, нимат ӹштен ам мышты. Ялштен мам ӹштӓш, манам, миж шӹртӹм. Токына кешӹм, ти кечӹнок миж шӹртӹм кидӹшкӹ ялштен шӹндӹшӹм. Яра, техень кид донок, ну, карштыш кид донок роколма погаш каштам ылы фермер докы. Каштым, каштым, кымшы ӓрнӓштӹ анжем: мӹнӹн кидем тӧрлӓнӓш тӹнгӓлӹн. Чӹдӹрӓк каршта, чӹдӹрӓк каршта. Вара каждый ӓрнӓн чӹдӹрӓк дӓ чӹдӹрӓк карштен. Уже ик тӹлзӹ миж шӹртӹм кидеш намалыштмыкеманжем уже: кид карштымым амат цаклы ылы. Вот тенгелӓн о, манам, ижӹ кидем тӧрлӓнӓш тӹнгӓлӹн, манам. Маханы ылын кид яжо, техенок кид лиеш. Вот кок тӹлзӹштӹ кид карштымым воксок ам цаклы ылы. Вот кӹзӹтӓт уже кымшы тӹлзӹ, уже тӹ шӹртӹжӹ, ну, пӹтен. Вес... вес пачаш ялштен шӹндӹшӹм вес шӹртӹм. Вот, и вара интернетӹштӓт лыдын лӓктӹм, лачок, значит, миж шӹртӹ кидӹм тӧрлӓш палша. |
Мӓ тагачы тонна колым жареннӓ. Лавалым. Лавалым жареннӓ лаштыквлӓ доно лашашеш. Мӹнӹн толыныт хынаемвлӓ. Нӹнӹлӓн мӹнь ти колым пукшен анжыктенӓм. Лавал кол... ман ылеш... луан ылеш. Тыгыды лувлӓ улы, колышты. Шукы йыл колыштыжок, йыл кол луан кол ылеш. Речной коллуан кол ылеш. Морской кол техень агыл. Йыл колвлӓ лоштыжы лутым колжы тидӹ стерлӓк дӓ белуга веле, . Шиголышты чӹдӹрӓк кол. менӹштӹ, татышты чӹдӹрӓке, чӹдӹрӓк лу. Кол агыл, лу. Ече махань колышты? . Кӹрӹш шуан, алангы шуан ылеш. Тарашкы, лавал, якшарсӹнзӓ, ти колвлӓ цилӓн шуанвлӓ ылыт. Перви изи йыл годым, стерлӓкӓт тиштӹ мӓмнӓн туре, вот йылйӓл туре стерлӓкӓт ылын. Кӹзӹт стерлӓкӓт пӹтен йылышты, шоен веле попаза. Стерлӓк ярата кышты вӹд пӹсӹн йога и пындашыжы кӱерӓн ылеш. Мӧртнӹжӹмӓт тӹдӹ кӹшкӓ кӱерӓн вӓрӹштӹ. Шошым, кынам кугин ӹлӹштӓшвлӓ вӹц копекӓн окса гань лит. тӹнӓм стерлӓк лӓктеш сир тӹрӹшкӹ кӱерӓн пындашан местӓшкӹ и тӹштӹ мӧртнӹжӹм кӹшкӓ. Стерлӓк мӧртнӹм кӹшкӓ нӹл иштӹ ик гӓнӓ веле. Вес колвлӓжӹ, якшарсӹнзӓ, нуж, судок дӓ сакой вес колвлӓ кӹшкӓт шошым. Каждый... каждый ин. мӧртнӹм кӹшкӓш тӹнгӓлӹт. Пӹтӓрикаждый кол шке веремӓштӹжӹ мӧртнӹм кӹшкӓ. , пӹтӓри мӧртнӹм кӹшкӓш тӹнгӓлеш телӹмок кого ӱштӹвлӓ годым, кынам коклыкымлы градусвлӓ шалгат. Тӹнӓм кӹшкӓш тӹнгӓлеш мен. Рушлажы . Вот тӹ кол самый пӹтӓри кӹшкӓ. Вара шошым вӹд валаш тӹнгӓлмӹкӹ, пыраш тӹнгӓлеш изи ӓнгӹрвлӓшкӹ полой вӹдӹшкӹ, изи вӹдӹшкӹ, нуж, нужгол. Тӹдӹ мӧртнӹм кӹшкӓ. Нужгол кӹшкен пӹтӓрӹмӹкӹ, таманарышты пыра алангы. Алангы мӧртнӹм кӹшкӓ. Вара икманарышты алангы паштек, якшарсӹнзӓ мӧртнӹм кӹшкӓш тӹнгӓлеш. Якшарсӹнзӓ мӧртнӹм кӹшкен пӹтӓрӓ дӓ, тӹнгӓлеш мӧртнӹм кӹшкӓш... махань кол ылы мӓмнӓн... тарашкы кӹшкӓш тӹнгӓлеш. Рушлажыманалтеш . Вара нӹнӹ паштек кӹшкӓш тӹнгӓлеш мӧртнӹм лавал. Лавал улы кок йиш йылышты. Ик лавалжы ылеш сар лавал, маныт. Тӹдӹ когон келгӹштӹ ак ӹлӹ. Улы ече шим туп лавал, маныт. Тӹдӹ келгӹштӹ ӹлӓ. Тӹдӹ лӓктеш келгӹ вӹд гӹц и пыра изи вӹдӹшкӹ. Мӧртнӹм кӹшкӹмӹ годымжы тупвлӓштӹ веле кайын шӹнзӹт. Уже амыжвлӓ лошты ыжаргаш тӹнгӓлеш, амыжвлӓ веле мылгат. Мӧртнӹм кӹшкӓт. Лавал кытланок кӹшкӓ мӧртнӹм. Дажы изиш... изиш анзыцрак силди. Силди молы. Рушлажыманалтеш. Вот вара тӹ веремӓнок варарак изиш. Стерлӓк кӹшкӓш тӹнгӓлеш. Мӓ донна кӹзӹт стерлӓк уке, конешны. Пӹтен. Вот техень колвлӓ. Шигол кынам кӹшкӓ, мӹнь ам пӓлӹ, мӹнь уштелам вот. Шиголын мӧртнӹ кӹшкӹмӹм, мӹнь цаклыделам. Вот техенӹ. Колвлӓ гишӓн мам ече шайышт пуен кердӓм? . Келесӓш мондышым. Ти сакой колвлӓ нигынамат ик веремӓн иктӧр мӧртнӹм ак кӹшкеп. Малын? Потому шты мӧртнӹм кӹшкӹм годым шке лоштышты... . Мам ӹштен кердӹт? Ну, озы мӧртнӹ дон ӓвӓ мӧртнӹ разный колвлӓн яркалалт кердӹт. Кок йиш кол гӹцӹн кымшы йиш кол лин шӹнзеш. Лин колта манмы гишӓн. Седӹндоно шке... шке лоштышты нӹнӹ пайылен шӹндӓт веремӓм. И церот доно кӹшкӓт. Вот кыце интересны ӹштӹмӹ природышты. Вот тидӹм келесӹнем ылы. |
Кок тота. Кок тота курымыштым ӹлен шоктенӹт дӓ колаш веремӓм выченӹт. Но смерть толте. Выченӹт выченӹт, со смерть ак тол. Дӓ нӹнӹ могилӓшкӹ шкеок кеӓш решенӹт. Кӹнӹлӹтӓт могилӓшкӹ ашкедӹт. Тӹшкӹ миен шот. Ӹшлӓнӹштӹ йӓмӹм капаят. Дӓ йыт лимӹкӹ тӹшкӹ пырен вазыт. Комдык пырен вазыт. Вычат вычат вычат, а смерть ак тол. Ирок лиешӓт. Ик тота ядеш: . Колыделат? . Уке. А тӹнжӹ? . Мӹнӓт колыделам. Йӓм гӹцӹн лӓктӹт, ече вычен шӹнзӓт. Кокшы йытат шоеш. Ече пырен вазыт йӓмӹшкӹ. Ече йыт ваш комдык киӓт смертӹм вычат. Выченӹт выченӹт ечеӓт толде. Колыделат? . Колыделам. А тӹнжӹ? . Мӹнӓт колыделам. Тенге киенӹт киенӹт дӓ ечеӓт лӓктӹт. Кымшы йыдымат тенгеок пырен вазыныт. Киенӹт киенӹт. Смерть ечеӓт толте. Йӓм гӹц лӓктӹтӓт попат: . "мӓмнӓм наверны смерть ак яраты. Когон сулыкан ылына. Шимӹ ылына. Йӓлӹм пырсеннӓ со. Ӧркӓненнӓ, пӓшӓм ӹштӹделна, соредӓлӹннӓ. Седӹндоно мӓмнӓм смертӓт ак нӓл". Дӓ токышты олен ашкедӹт. Токышты миӓт. "маныт,ӹленӓ, смерть ӹшкеок толеш. Ӹнде ӹшкеок ана ке могилӓшкӹ. Пускай мӓмнӓм йӓлвлӓ нӓнгеӓт, пашкудывлӓ. Кынам-гӹнӓт смерть мӓ докына толеш". Тенге нӹнӹ токышты толытат, пӓшӓм ӹштӓш тӹнгӓлӹт. Смертӹм вычен ӹлӓш сӧрӓт. |
Класышты кок пӧкенӓт окна туре шӹнзӓт, стӧл сага, стӧл ял туре иктӹжӹ, весӹжӹ сагажы, шалахай монгырышты окна туре. Класышкы тымдышы пыра дӓ ик пӧкенӹш... стӧл оголыштыш пӧкенӹш шӹнзеш. Кыдыжы? Щас келесем: тымдышыжы ыжар клеткӓӓн костуман. Книгӓжӹ... розывый книгӓм нӓлӹн. Стӧл вӹлк пиштӹш уже. Книгӓжӹм стӧл вӹлк пиштен, шкежӹ пӧкенӹш шӹнзӹн. Шӹнзӹнжӹ ак кертӹш?. Шӹнзӹн. Ага, вот, книгӓжӹм пиштен стӧл вӹкӹ. Книгӓжӹм стӧл вӹлк пиштен, да, розывый книгӓм. Такрозывый платан ӹдӹрӓш класыш пырен дӓ вургымла... вургымла велнӹ стӧл туре шалга. Розывый букет доно кидӹштӹжӹ. Так, розывый платан ӹдӹрӓш, тӹштӹ коктын ылыт. Кыце коктын ылыт?. Лубойжы, икан.иктӹжӹ, лубой агыл, вычал доко. Иканок ылыт, туфлы иканы. Так, плетонжы ылеш иктӹжӹн... . Иканок, плетонанвлӓ ылыт коктынат. Ик... ик калавачыжы можыт мажы агыл анзыкырак агыл... . Иканок,или чолкыжы когон шукырак иктӹжӹн... . Иканоклаок чӱчеш. Иканок гӹн. Так, тидӹ пыра класышкы. Класышкы пыра дӓ вургымла велнӹ стӧл тӹрӹштӹ шалга букетшӹ дон. Махань букет?. Тулпанан, кловой, маан. Вургымыла покашты,стӧл сага шалга, вургымла покашты, пырен класышкы. Паштекшӹ ӹрвезӓш кым полдышан тожы пырен класышкы, тожы тулпаным намал пырен. Кым полдышан ӹрвезӓш. Паштекшок?. Паштекшок, сагажок шалга. Иквӓреш шалгат коктын. Класыш пыренӹт. Класыш шим платан тымдышы пыра дӓ вес пӧкенӹш шӹнзеш, книгӓжӹм... пӹтӓриш тымдышын книгӓ вӹлкӹ пиштӓ изиш, ну... . Вес книгӓм намал пыра. Вес книгӓм кловойым намал пыра, вӹлкӹжӹ пиштӓ, толкы полностю агыл, изиш... кыце... . Кышкырак пиштӓ?. Кыце... машкы... юг монгырышкырак изиш мажы... книгӓжӹм пиштӓ, внаклонку изиш. Доска докы?. Доска монгырышкыла, да. Книгӓ книгӓ вӹлкок вазеш?. Книгӓ книгӓ вӹлкок вазеш, но ровны ак кеп, изиш... якшар книгӓжӹн лӹвӓлжӹ кайеш.парна наверны кайеш, лӹвӓл книгӓжӹ. Понимайышыц?. Вӹлнӹжок тидӹ ровны киӓ?. Ровны агыл, тӹрӹнрӓк пиштӹмӹ. Агыл, тӹржӹ, тӹржӹ... . Тӹржӹ... якшар тӹржӹ вашт кайеш, тӹржӹ... . Якшар агылмажы агыл, переплотшы агыл, тӹ тӹржӹ, вес тӹржӹ. Тӹржӹ... якшар книгӓн тӹржӹ ак кай, но переплот тӹржӹ кайеш. Переплот тӹржӹ агыл, ти тӹржӹ ровный ылеш, когоныштын. Ровный агыл... . Агыл, вес тӹржӹ, кышецӹн пачыт книгӓжӹм. Тӹрӹнь киӓт коктынат, ровный агылеп. Изиш тӹрӹнрӓк, внаклонку, вургымла монгырыш кловой... кловой книгӓжӹ вургымла монгырышкы изиш,вот тенгелӓн, ага... . Тамавлӓ... мусырвлӓ кайыт. Так, класышкы якшар платан ӹдӹрӓш кыргыж пыра дӓ тымдышылан шим платанлан когоохырецӹм кычыктен пуа. Так, шкежӹ толкы клас доска доны оголеш шагалеш, якшар платан ӹдӹрӓш. Кычыктен пуа тымдышылан кого... . Шим платанлан? . Шим платанлан когоохырецӹм. Шкежӹ вара мӹнгеш оголышток шалга. Оголыш шагалеш, вургымла оголеш, мӹнгеш кен. А, тӹ оголыш. Класышкы кок ӹрвезӓш пыренӹт, сар ӱпӓн дӓ весӹжӹ. Иктӹн, так, сар ӱпӓнӹн кидӹштӹ коршок кловой узоран техенӹ, розывый полосан покшалныжы. Анзылны, шайылны?. Тӹдӹ вургымла монгырышты ылеш. Сар ӱпӓн, сар ӱпӓнжӹ.пӓлем уже.ага, коршоканжы. А вес ӹрвезӓш кок полдышанжы букетӹм кычен шагалын, вот. Ялжы, тӹдӹн вуйжы, ти кым полдышан ӹрвезӓш туре вуйжы. Кыдыжы анзылныжы ылеш?. Анзылныжы кок... кӹрӓн ӱпӓнжӹ, анзылныжы. И шалгажы ма... кыце маншаш... рвезӓш, тулпанан ӹрвезӓшӹн ялаш туре вуйжы,тӹдӹ ылеш пеледӹш букетӓн, розаан. Ма тидӹжӹ?. Иктӹжӹ вот сар ӱпӓнжӹ коршокым кычен, а весӹжӹ букетӹм. Коршоканжы кыдын турештӹ шалга?. Коршоканжат тӹ уровенӹшток седӹрӓ тӹр ужат, теве доска гӹц ӱлнӹрӓк, седӹрӓ тӹр. Вуйыштын тӹ, тӹ уровенӹштӹ ылеш нӹнӹн. Когоныштынат вуйышты, седӹрӓ тӹр туре. Изиш мӱден, ага. Тымдышы когоохырецшӹм, шим платан тымдышы, когоохырецӹм стӧл покшалан шӹндӓ. Шкежӓт шагалеш, стӧл покшал туре шалга ӹнде. Тишток шалга вес учителницы туреок. Ну стӧл покшалны шалга, когоохырецӹм стӧл покшалан пиштен. Розывый платан ӹдӹрӓш тымдышылан тулпан букетӹм кычыкта. Кыдылан? . Ыжар костуманлан. Шкежӹ? . Шкежӹ ... ти кок... сар ӱпӓн ӹрвезӹ гӹц коршокым хватен, сар ӱпӓн ӹрвезӹ гӹц коршокым хватен дӓ... шалга стӧл сага, а шим платан учителницыжы тӹшецӹн карангын ӹнде... вес ыжар костуман учителницы туреок ылеш, толкы тишкӹрӓк, северӹшкӹрӓк толын, ялжы изиш теве тишкӹрӓк лӓктӹн. Ялжы ӧрдӹш лӓктӹн ма?. И дажы ялжы ӧрдӹш лӓктӹн ӹдӹрӓш, вот теве мӹнь докемлӓ. Ӱлӹкӹлӓ кӱшкӹлӓ, ӱлӹкӹлӓпокашкыла?. : мӹнь докемлӓ ялжы кайеш, ӱлӹкӹлӓ. А ученицӹ шалга стӧл сага, в опщем, коршокшым кычен шӹнден дӓ.. учителницӹн вуй туре ылеш коршокшы. Шим, шим платан учителницӹн вуй туре коршокшы. Ӹдӹрӓш... . : шим платан учителницы кыштырак шалга ӹндежӹ?. : шалга, вес учителницы донок изиш маштырак, западыштырак изишизиш кайеш тӹдӹн. А кыце ӹне маншаш?. : кыштырак ылеш, вес . : шалга, стӧл тӹр гӹцӹн карангын ӹнде... карангын... кыце маншаш?. Мӹнь докемрӓк толын, северӹшкӹ те... . : мӹнь докемрӓк северӹшкӹлӓ толын, тӹ учителницы туреок шалга, но толкы учителницыжым... . :туре кыце шалга ,стӧл донок шалга. :шалга. Мӹнь докем изиш карангын тӹрӹштӹ ти ... . Стӧл доны шалга. Стӧл оголышты шалга, да. Ну. : а шим платан ӹдӹрӓш... учителницыжы ӹнде стӧл тӹр гӹцӹн карангын, картин теве, седӹрӓ гӹцӹн теве тишкӹлӓок тӹрӹшкок почти толын. Ну. : тӹ учителницӹ кыштакен ылеш, тӹдӹ гӹц изиш карангалын, икӓнӓ иктӹштӹм левед шӹндӹделыт, пынимайышыц? Ага. В опщем шим платан учителницыжы кидшӹм... теве букетӹм кычен шӹнден вет, кидшӹ дон кидшӹм леведеш. Букетшӹ укеш!. Тӹдӹн уке букетшӹ, весӹн веле улы. Шим платан учителницын кидӹштӹжӹ нимат уке. А вот ӹдӹрӓш ӹнде розывый платан намал толын коршокым, . Шалга нинӹ... кок учителницӹ лошты манаш ак ли. Тӓгӱлӓн пушашлык ылеш, ам пӓлӹ, но шалга тӹштӹ радомок, но ече иктӹлӓнӓт путе, фсо. А кокшы ӹдӹр шим платан тут, вуйыштыжывуй туре ылеш, а, да да дада да. . Да да да да да, так, ӹрвезӓш кыды кок полдышан ылын букетшӹм мӹнгешок ыжар костуман учителницылан кычыктен пуш. Тӹдӹн кок букет лин шӹнзӹ. Ӹшкежӹ... . Кыды, кыдыжы ӹнде?. Теве тӹштӓкен класышты ӹрвезӓш ылы букетӓн, тӹ ӹрвезӓшӹжӹ букетшӹм подарыш ыжар костуман учителницылан, тымдышылан. Шкежӹ вопще карангы, вот мӹнӹнлӓктӹн кеш, теве тиштӹ ӱлнӹ ылеш. Лӓктӹн кенлӓктӹн кен, подарен коден . : ну улыам пӓлӹ. Тӹнь видны понимайдарет. Так тиштӓкен нима,лӓктӹн кен, да. Теве ӹнде сар ӱпӓн ӹрвезӓш вургымла стӧл тӹрӹштӹ шалга. Но стӧл вӹлнӹжӹ тӹрӹшток когоохырец шӹнзӓ. Тӓгӱ шӹнден, ам пӓлӹ, но шӹнзӓ когоохырец, изиш веле ак кен вац. Тӹдӹжок тӹ охырец, когоохырецок маныц?. Тӹ когоохырец кыды стӧл покшалны шӹнзен ӹнде кок, тӹдӹ ӹнде стӧл тӹрӹштӹ шӹнзӓ, тӹрӹшток, изиш дажы кен вац кердеш. А ӹрвезӓшӹжӹ стӧл сага шалга, кок полдышан сар ӱпӓн. Ече лӹвӓлнӹжӹ, ну кыце...а, ече тӹ рвезӹжӹ вот ӹнде шалга стӧл сагашты, тӹ рвезӹ, кок полдышан сар ӱпӓн рвезӹ розывый платан ӹдӹрӓш гӹцӹн коршокым намал толын и седӹрӓш пыртен шӹнден, стӧл оголешок, вот, стӧл ял туреок, вургымла монгырышты. Тӹ рвезӓш пыртен шӹнден, седӹрӓштӹ шӹнзӓ коршок. Розывый платан ӹдӹрӓшӹн кидӹштӹ нимат котте. Яра. Кловой платан ӹдӹрӓш класыш пырен кен. Класыш пырен кен дӓ доска туре шалга, клас покшалны, манаш лиеш. Доска туре, доска тӹр туре шалга, представлайышыц?. Ыжар доска тӹр туре вургымлашты шалга кловой платан ӹдӹрӓш, и пеледӹш букет дон шалга. Вуйжы... . Кым... кым полдышан ӹрвезӹ доны, ма?. Да, ӱлнӹрӓкшӹ вуйжы, тӹдӹн вуйжы седӹрӓ тӹрӹшкӹ вуйжы шоеш. Ӹдӹрӓшӹжӹн?. Мане. Кӱшкӹлӓ агыл, седӹрӓ тӹрӹштӹ как раз вуйжы ылеш, тӹдӹн турештӹ шалга. Доска тӹр туреок. И кидӹштӹ роза букет. Ече кок полдышан ӹрвезӓш, класыш пырен вес ӹрвезӓш, кыды кодын ылы да, шим ӱпӓн. Пырен класышкы, шалга тӹтӹ ӹдӹрӓш сагаи кидӹштӹжӹ корзин, когоохырец корзин, и коршок кловой пеледӹшӓн, кыды полосажы ошы. Вот ӹдӹрӓш туреок шалга,шалгат коктын. Кидӹштӹжӹ толкы... ик кидӹштӹжӹ корзин, вес кидӹштӹжӹ коршок. А когоохырец киен кодын,ик когоохырец вел киен кодын. Так, щас, кым полдышан ӹрвезӹ, кыды доска доны шалгыш, учителницылан... тымдышылан букетшӹм нӓнген кодыш. Кыдылан?. Шим платанлан, тӹдӹн кок букет лин шӹнзӹ. Кыце?. Шим платан иктӹ веле. : а... ну е... вес ӹдӹрӓш шалгаече букетӓн. Шим платанлан ӹрвезӓш кым полдышан подарыш пӹтӓри, вара кловой платан ӹдӹрӓш. Ече пуш. Пуш, тӹдӹн кок букет лин шӹнзӹн, но ӹдӹрӓшӹжӹ шалга изиш седӹрӓ тӹр гӹц ӱлнӹрӓк, а рвезӓшӹжӹнкыш... кыдын туре?. Тӹшток шалга, диван... тевеш... кыце, доска тӹр туреок шалга. Шагал мӹнгешок вӓрӹшкӹжӹ, но толкы вуйжы изиш ӱлнӹрӓк, тӹ седӹрӓ тӹр гӹцӹн. А кым полдышан ӹрвезӹ... как раз доскаштетшӹ питӹрӹмӓш улы, тӹ питӹрӹмӹ туре шалга, и кокшы полдышыжы седӹрӓ тӹр границӓштӹ, вот тенге шагалты. Ай... мажы... яра. Кыды туре вот кӱ... кӱкшӹцшӹ, кытшы, шалгымыжы, тӹдӹмжӹ шӹнӓ разбирӓйӹ, яра. Так, кок полдышан ӹрвезӓш, тевеш кыды шалга кловой платан ӹдӹрӓш сага, тӹдӹ пеледӹшӹм подарен, сагажок шалга, манымыш. Коршокан, манма ӹне. Мане, коршокан корзинӓн ӹрвезӓш. Ӹнде коршокшым дӓ корзинжӹм седӹрӓш шӹндӹш. Техенок?. Тишӓкенок ялжы туре шалга... так, ик... ик... щас... ӹдӹрӓш дон рвезӓш лоштыжы корзин, а шайылныжы коршокшы. Так, клас гӹцӹн кым ӹрвезӓшге лӓктӹн кенӹт. Лӓктӹн кенӹт клас гӹц кым ӹрвезӓш. : ну тӹнжӹн техенок лин сӓй, мӹнжӹ обяснайышымышам пӓлӹ []. Мӹнь кыце ам пӓлӹ, мӹнь пиш когон пӓлем. :пӓлӹнемвычал вычал изиш. Угущас, так, ӹнде класышты ӹдӹрӓшвлӓ тенгелӓ шалгат, анжал!. А-а-а, пӹтӓри теве доска тӹр туре ӹдӹрӓш шалга, где-то парна ӱлнӹрӓк доска тӹр гӹцӹн, доска тӹр уровенӹштӹ, седӹрӓштӹ теве кловой линолеум дон шӓрен шӹндӹмӹ вет, где-то парна ӱлнӹрӓк кловой платан ӹдӹрӓш шалга. Шалгаш тӹдӹжӹ. Тӹдӹжӹ изиш валтыш тидӹжӹ, ӱлӹкӹрӓк валтыш. Валтенӓм мӹнь уже . Валтенӓт ну яра лижӹ. Тӹштӹ ик ӹдӹрӓш шалга. Вара сагажы кловой платан ӹдӹрӓш шалга, но... . Кловой платан тидӹ шалгажы. Якшар, нет, но, нинӹ вашталтен шӹндӹш доко. Доска тӹр туре шалга розывый платан ӹдӹрӓш. Розывый тиштӹ. Угу. Изиш ӱлнӹрӓк теве ик парнатевеш ханга тӹр... седӹрӓ тӹр гӹцӹн. Кышты?. Доска... доска границӓ тӹр мычкы. А весӹжӹ ӹнде. Весӹжӹ сагажы шалга, кловой платан. Кыштырак анзылныжы шайылныжы?. Изиш ӱлнӹрӓк. Сагажок, толкы западный сторонашкы клас гӹц лӓкмӓшкӹ, понимайышыц?. Коршоквлӓ шӹнзӓтӹш. Коршоквлӓмщас мӹнь шайышт пуем, коршоквлӓм переставлайен шӹндӹш уже тидӹ. Кышкы?. Кок ӹдӹрӓш лошкы корзинӹм пыртен шӹндӹш. Ну кок ӹдӹрӓш лошкы, да, яра, корзин шӹнзӓ . Ага, ӹнде ти кловой платан корзин... кловой платан ӹдӹрӓш лошты шӹнзӓ корзин. И сагажы шалга розывый платан ӹдӹрӓш, толкы изиш кӱ... . Ти кок ӹдӹрӓшӹжӹ, розывый платан ӹдӹрӓшӹжӹ, ик уровенӹшток ылыт. Кловой... ой, кловой платанжы изиш ӱлнӹрӓк шалга. Вот ӹдӹрӓшвлӓ лошты... . Коршокетшӹ кыш кеш ?. Нӹнӹ лошты коршок шӹнзӓ. Корзин маныцыш. Иктӹ лоштыжы корзин якшаргы дон кловой лошты. Кловой дон якшаргы лошты коршок. Кымшыжы кышты?. Кыце?. Кок ӹдӹр вел шайыштыцыш. Тидӹжӹ переставлайыш полинажы, кӹзӹт токо переставлайыш. Класышты кым ӹдӹрӓш манымыш. Ну?. Вот... . Пӹтӓри якшар платан?. Пӹтӓри якшар платан шалга. Кыды... кыштырак шалга?. Шалга доска тӹр мычкы. Ну, мане, вот ӱлкӹлӓ валты, шалгашалгажы. Сагажы ял турештӹжӹ как раз корзин шӹнзӓ, вара. Ну, кловой платан ӹдӹр шалга. Вара сагажы кловой платан ӹдӹр шалга. Ну, сагажы коршок шӹнзӓ. Сагажы коршок шӹнзӓ. Ну!. И тӹ коршок сагажы, тӹрӹшток розывый платан ӹдӹрӓш толын шагалын. Вӓржӓт укеш ӹне!. Изиш улы. Чут-чуть коршокетшӹм тӓрвӓтӹ ӹдӹрӓш докырак. Ну вот. ?. , яжон шайышт!. Тӹнӹм мӹнь пынимайышашлык ылам вет.яра, яра,ӹдӹрӓшвлӓжӹ ик уровенӹштӹ шалгат?. Агыл, кловой ӹдӹрӓш изиш ӱлнӹрӓк. Так, учителницы букетвлӓжӹм... кловой платан букетвлӓжӹм седӹрӓш... е... класыш…стӧл вӹлк пиштӹш дӓ... . Кыдыжы?. Шим платан тымдышы. Стӧл вӹкӹ букетшӹм пӹтӓри пиштӹш, нӹнӹ кен вазевӹ, вара мӹнгешок лӱктӓл пиштӹш. Ну. И шалга книгӓ дон... книгӓ сага почти. Шаягаремӹштӹжӹ кловой книгӓ. Техень уровенӹштӹ. Шаягаремӹштӹжӹ кловой книгӓ. Кок книгӓге иквӓреш?. Кок книгӓге ик книгӓжӹ наискосок ылеш. Тӹрӹнрӓк киӓ. Наискосокшайышт шалгетни марла, ни рушла. Ну кловой книгӓжӹ тӹрӹнрӓк киӓ, манамыш, вӹлӓн вӹлӓнок. Вӹлӓн вӹлӓн киӓ маныцыш!. Вӹлӓн вӹлӓн киӓт, но иктӹжӹ тӹрӹнрӓк. Изиш кловойжы анзыц... анзылнырак. Переплотшы кайеш якшар книгӓн. Ане йӓ. Вот тӹнжӹ шӹдешкет,ат мам ӹштӹ. Угу. Ыжар костуман учителницы букетшӹм окна анзык пиштӹш, кок букетке. Шкежӹ пӧкенӹш шӹнзӹ. Ну, кыдышкыжы?. Окна анзыкы пиштӹш. Кыды пӧкенӹшкӹжӹ?. Пӹтӓриш пӧкенӹшкӹжӹ, кыды стӧл оголышток ылеш. Угу. Тӹнь худан ит шайыш, яжон шайыш. Ыжар костуман тымдышы кок букетке пӧкенӹш пиштен ылы, пӧкенжӹ, кыды ӱлнӹрӓкшӹ ылеш, вес пӧкенжӹ. Картин тӹрӹшток ылеш, окна анзыцын пиштӹш. Пӧкенӹшкӹ?. Пӧкенӹшкӹ, ти картин тӹрӹштӹ кокшы пӧкенӹш пиштӹш дӓ... . Вара розывый платан ӹдӹрӓш кыргыж толы ... . Кыдыжы?. Пӹтӓришӹжӹ кыды, тевеш пӹтӓриш ӹдӹрӓш, тӹрӹштӹжӹ. Кыргыж толы дӓ букетӹм мӹнгешок окна анзык пиштӹш, ӹшкежӹ стӧл туре шалга. А тымдышывлӓжӹ ӹнде стӧл сага коктынат шалгат. Ыжар костуманжы стӧл оголышток ылеш, весӹжӹ изиш анзылнырак, ну тӹдӹ кыце шалген, тенгеок шалга. Ӹдӹрӓшӹжӹ кышты?. Ӹдӹрӓшӹжӹ ти кокшы пӧкен туре шалга, учителницывлӓ гӹц окна монгырышты. Тымдышывлӓ гӹц окна монгырышты. Кӱшӹц кыштырак?. Кӱкшӹцшӹ в опщем ӹдӹрӓшӹн вуйжы тымдышын пулыш туре ылеш. Ӹдӹрӓшӹн вуйжы тымдышын пулыш якте шоеш, ну техенӹ. Вӓшӓ тӹкнӓт ма?. Коктын тӹкнӓт ма?. Иктӓт ак тӹкнеп, изиш кай... ну растояний изиш улы, свободны шалгат. Так, кым ӹрвезӓш класышкы когоохырецӹм... нет, кым ӹрвезӓш класышкы пыревӹ, шалгат вот ти ӹдӹрвлӓ туре почти, но ялвлӓштӹ почти кымыныштынат теве ти картин тӹреш пижеш, класыш пыревӹ. Ну картинетшӹм пӓлет вет?. Ӹдӹрвлӓ анзык, маныма. Ӹдӹрвлӓ анзыкы, ну худан шайыштат тӹнь вопще. Кыдыжы... . Кымытынат пырен шагалыныт. Анзылны... . Кымытынат пырен шагалыныт. Анзылныжы... . Анзылныжы кок полдышан, вара покшалны кым полдышан. Ӱпшӹ?. А тӹнжӹн... а, ӱпшӹ... сар ӱпӓнжӹ тӹрӹштӹ ти кловой платан ӹдӹрӓш монгырышты. Сек анзылныжы кыды ӹрвезӹ ылеш?. Шалга кок полдышан, шим ӱпӓн. Вот, тидӹ... тидӹ коршок... корзин анзылнырак, да?. Щас обяснайем вес статанжы. Ти кок полдышан шим ӱпӓн ӹрвезӓш... . Стӧл ял улы вет, теве кӱшнӹ ялжы, тӹдӹ... тӹдӹн турештӹ когоохырецӹм... . Ти когоохырец коршок гӹц ӱлӹкӹрӓк, когоохырецӹм пиштен, кычен кидӹштӹжӹ. Кыды когоохырец, кыды свободный ылын, картинӹштӹ ылте. Тӱцӹн пыртен. Тӱцӹн пыртен когоохырецӹм. Тӹшец когоохырец донжы шалга ма?. Агыл, коршок гӹц ӱлнӹрӓк шалга, коршок седӹрӓштӹ шӹнзӓ ылы вет.ну. Коршок гӹцӹн ӱлнӹрӓк шалга, но кычен шагалын когоохырецӹм. Коршокшы кыштырак кайеш?. Коршокшы как раз стӧл оголышток ылеш. Агыл йӓ, ӹрвезӓнжӹ кыштырак ылеш, ӹрвезӹжӹн. Рвезӹжӹн, рвезӹжӹ, коршокшы стӧл оголышты шалга. Пылвуйышты тоныжы кыштыжы, манымыш. Пылвуйышты агыл, картинжӹкартинжӹ тӹнӹн улы вет, ялжы картин тӹрӹшток ылеш, манымыш. Ялжы картин тӹреш шӹнзӹн. Угу. И... мажы, когоохырецшӹ коршок доно... . Коршокшы вуй турежӹ лиеш, маныма. Лицӓ анзылныжы лиеш. Вот, сагажы шалга кым полдышан ӹрвезӹ, ну изиш кидшӹ дон леведӹн вес ӹрвезӓшӹм. Кидшӹ... кидшӹм виктен шӹнден. Тӹдӹн уровенӹшток шалга?. Тӹдӹн уровенӹшток шалга, ну изиш кӱшнӹрӓк чут-чут, кӱшнӹрӓк. Вара сагажы шалга сар ӱпӓн ӹрвезӓш, тоже кидшӹм виктен шӹнден. Сагажок, ну, пӹтӓриш ӹрвезӓш уровень туре,а лоштышты теве ӹнде кловой платан ӹдӹрӓш дӓ корзин, когоохырец, корзин лоштыштыжы улы. Иктӓт нигышкат ак пижеп, толкы ӹрвезӓшвлӓ кидӹштӹ дон икӓнӓ иктӹштӹм леведӹт, чут-чут, лапашты дон леведӹт. Кыш пыра ?. Ӹдӹрӓш нигышкат пырыде, тӹдӹ такок шалгаат,о, тӹнь тӧр... путыйенӓт цилӓ. Как путыйенӓм, господи. Ӹдӹрӓшвлӓ тенгеок шалгат, нӹнӹнӹнӹжӹ лыкыштыжы класышты лӓкмӓштӹ ылытыш.мӹнӹ... лыкышты,границӓ тӹрӹштӹ, картин границӓ тӹрӹштӹ шалгат ӹрвезӹвлӓ. , агыл, ӹдӹрӓшвлӓжӹ. Ӹдӹрӓшвлӓ чут-чуть кӱшнӹрӓк шалгат. Границӓ тӹрӹштӹ шалгатыш. Ма, ӹдӹрӓшвлӓ границӓ тӹрӹштӹ ак шалгеп, изиш кӱшнӹрӓк шалгат, парна кӱшнӹрӓк шалгат. Лешӓнгӹжӹ маныц вет.границӓ тӹрӹштӹпросты ӹдӹрӓшвлӓ шалгат изиш границӓ тӹризиш карангалыныт. Ну ӹрвезӹ анзылныжы ылыт ӹндежӹ?. Тӹнӹпопет, седӹндоно тӹньтӹнӹ марла ат мышты манаш. Тӹнӹ марла ат... . Колышт ӹнде. Вычал. Ӹдӹрвлӓжӹ пасна шалгат, ӹрвезӹ пасна шалгат, ане?. Мане, лоштышты корзин... коршок, е, корзин. Ӹдӹрвлӓ. Ӹнде ӹрвезӹвлӓ тенгеок шалгенӹт, . Ӹнде сар ӱпӓн ӹрвезӓшӹн кидӹштӹжӹ коршок розывый полосан. Тӹдӹ хватен. Тӹдӹм хватен. А весӹжӹ покшалнышы кым полдышанжы вес коршокым ош полосаным хватен, цилӓн кычен шагалыныт мам-гӹнӓт. Тидӹжӹ кок полдышан ӹрвезӓшӹжӹ когоохырецшӹмок кычен шагалын, фсо. Теве. Ыжар костуман тымдышы шалга, е... кок книгӓге нӓлӹн, ашкедӹ ӹдӹрӓшвлӓ докы, кловой платан дон розывый платан ӹдӹрӓшвлӓ докы ашкедӹ. Ашкедӹн дӓ нӹнӹлӓн, кловой платанлан кловой книгӓм кычыктен пуш, а розывый платанлан розывый книгӓм кычыктен пуш кидӹшкӹжӹ. Шкежӹ мӹнгешок стӧл оголышкыжок... вот пулышыжы вала... стӧл, е... пулышыжы кыце шалгажы... пулышыжы стӧл оголыш соприкасаялтеш, вот тенге шагалты. Вот шалга, шим платан учителницы сага. Розывый платан ӹдӹрӓш кыды, щас, кыды шӹнзен ылы пӧкенӹштӹ, каштын толы розывый платан ӹдӹрӓш докы дӓ тӹдӹн книгӓжӹм намал толы, и, дӓ пырен шӹнзӹ пӧкенӹш. |
Ӹзӓжӹ доно шыжаржы афтобусеш... афтобус... афтобусеш толыт. Ӹдӹрӓшӹжӹ кнопкым темдӓлешӓт. Нӹнӹ афтобус гӹц лӓктӹт. Тӹштӓкен капка улы. Капкам пачытат. Тӹшецӹн ялынок кеӓш решӓт. Ялынок кыргыжыт, кеӓт, ашкедӹт. Ӹдӹрӓшӹжӹ... ой... мам шакта ылы... . Ракушка дон шакта, тӹ ракушкажы волшебный ылеш. Огоноквлӓм... тыл... . Тыл шариквлӓм лыктеш, тӹ тыл шариквлӓ нӓнгемӹ доно нӹнӹ кыргыжыт тӹ корны мычкы. Картышты сагажы ӹрвезӓшӹн улы. Тӹ карты мычкы кеӓт, кеӓт корнышты нӹнӹ. Ӹрвӹжӹм ужыт. Вара ече ашкедӹт, ашкедӹт, ашкедӹт. Барсук кайеш. Вара кеӓт корнышты, ужын колтат кӱерӹм. Тӹ кӱер гӹцӹн ӹлӹштӓшӹм нӓлӹн шуат. Тӹ кӱерӹм лӱктӓл шагалтатат. Тӹ кӱержӹ волшебный ылын. "правилны кенӓ", маныт, манеш ӹрвезӓш. И пакыла кеӓт корнышты. Кешӹлӓштӹ. "фсо, цӓрнӹ, ит шакты". Мӹнь щас картемӹм анжаламат. Ти карт мычкы кенӓ, ана ям. Ямделна. Ти карт мычкок кенӓ. Ти карт мычкок кенӓ. Нӹнӹ шӹргӹ... шӹргӹ лоштыш йонгата вӓрӹшкӹ лӓктӹт. Тӹ йонгата вӓрӹштӹ... тӹ йонгата вӓрӹштӹ ужеш ылы... . Вот ӹзӓжӹ дон шыжаржы толевӹ. Шӹргӹ лоштышы йонгата вӓрӹшкӹ. Пӱшӓнгӹвлӓм, тӹшкӓвлӓм шӹкен. Вот ти шӹргӹ лоштыш местӓш попазевӹ. Тӹштӓкенкарак шӹнзӓлтӓ. Нӹнӹ пӹлгомышкы анжалыт. Вот ӹнде картыштым опать анжат. Карт мычкы нӹнӹ. Ӹрвезӓш тыманавлӓ толко ӹнжӹштӹ толеп манеш. Колыштыт, колыштыт, тамахань юк шакта. Тӹшкӓвлӓ шайылны... тамахань ӹмӹл кайен колта. Ти ӹмӹл гӹц ӹдӹрӓш, ӹмӹл пиш когон лӱдӹн колта, ... . И нӹнӹ докы пиштӹ кыдал лӓктеш. Пиштӹ пиш когон ӹрвезӓшӹм ныла. Пӓлен колтен. Вот ти пи ӹнде тишкӹ толын мыштен. Мӓмнӓм значит мӹнгешок нӓнген мышта токына. Вот керем... кӓндӹрӓвлӓм чӓлен шӹндӓт. Пи паштек кӓндӹрӓм хватен, пиш когон кыргыжыт. Кыргыжыт, кыргыжыт нӹнӹ. Кырыквлӓ мычкы. Лапатавлӓ мычкы. Корнешышты шарык кӹтӧ попаза. Вара подстанци докы миен шот. Ӹрвезӓшӹжӹ пиш когон кыргыжеш. Шыжаржы киен кодын, янгылен. Шалга, шалга, ӹрвезӓш тожы шагалешӓт. Мӓлӓннӓ вет мӹндӹркӹ ече кеӓш келеш. "малынмам шагалыц", манеш, "ма линӓт тӹнӹ?" . Вот ӹдӹрӓш ӹнежӹ ке, янгылен, пиш когон кахыра. Кижен шӹнзӹн. Вот ӹзӓжӹ ӹнде ӹдӹрӓшӹм пи вӹкӹжӹ пыртен шӹндӓ. И пакыла кеӓт. Олен ӹндежӹ кеӓт, пиштӓт янгылен наверны. Вот чуть веле ашкедӹт. Олен ашкедӹт. Тӹштӓкен пӹлгомышты шим пӹлвлӓ постарнат. Ой, кырыквлӓм ужын колтенӹт. "вот кырыквлӓм анжал",манеш шыжаржылан. Вот кырыквлӓм ужын колтатат, ече юр пыра. "юр пыра, мӓ техень погодышты пакыла кен ана керт",манеш. Айда пыренӓ теве тишкӹ. Кӓнӓлтӓш тамахан... кырыквлӓ мычкы вален кеӓт, вот тамахань ӹлӹм вӓрӹм мот. Ӹдӹрӓшӹжӹ ече пижӹ гӹц кен вазеш. Юр юреш, юр нӧртӓ. Вот пиш когон оролат ти... ти тома докы. Болшы ашкедшӓт ак кертеп, пиштӓт янгылен. Вот ӹнде ӹзӓжӹ шыжаржым тупышкыжы кузыктен шӹнденӓт намалеш. Вот ӹнде миен шоныт. Юр пиш когон юреш. Нужер тӹшкӓвлӓ ло, нужер кушкын шӹнзӹн пиш когон тӹштӓкен. Вот тамахань томашкы толыт. Тӹштӓкен... седӹрӓшкӹ пырен вазынытат. Пижӹ седӹрӓш пырен вазын. Тӹштӓкен сартавлӓӓт йылат. Вот ӹдӹрӓшӹжӹ амаса гӹц тӱгӹ лӓктӹн кеш токо. Ӹрвезӓш ӹнде колыштеш... ракушкыжым. Шыжаржы... шыжаржым нужер чӹнген шӹнден. Наоборот, ӹзӓжӹм нужер чӹнгенӓт, вот шыжаржы ӹнде тӧрлӹнежӹ. Вот тамахань ирсӓ нужер кушкын шӹнзӹн. Махан...ти замыкшы кышты ылыныт. Тӹгӹр ганы как будты. Тӹштӓкен воттылын шариквлӓжӹ ганы валат как будты. |
K кӹдежӹштӹ кок пӧкенӹм шӹндӹмӹ, жар пӧкенвлӓм окна сага. Ик пӧкенжӹ... ик пӧкенжӹ окна доно стӧл лошты шӹнзӓ. Тӧр агыл, ну кыце... ма донжы... кыце спинкы донжы изиш сӓрӓлмӹ. Машкыла... доска докыла изиш сӓрӓлмӹ спинкы донжы. И седӹндоно мажы... вургымла ти пӧкен ӱл мычашыжы стӧл ял туре ылеш. А вес пӧкенжӹ тенгерӓкок шӹнзӓ, токы ӹнде шалахай, так... . Тӹнь ӹшке кидетвлӓ доно ориентирӹм ӹштӹ. Ӹшке кидемвлӓ доно?. Кыце шӹнзӓт. Туппӧкен тупшы вес пока ял... ял оголышты лин шӹнзӹн, вес окна монгыр ял оголышты лин шӹнзӹн, пӧкен тупшы, кӱшӹл частшы изиш тӹкнен шӹнзӹн. Ти пӧкенжок, пӹтӓришӹжок?. А кокшыжы кок пӧкен ылешӹш ӹндежӹ. Вес пӧкенжӹ ӱлнӹрӓкшӹнзӓ. Шке докетлӓ ӱлнӹрӓк шӹнзӓ кокшы пӧкенжӹ. Коктыге окна доны?. Окна доны ылыт коктыге. Тӹ пӧкенжӹ ӱлнӹрӓк шӹнзӓ, почти плинтус тӹр мычкырак почти ылеш. Теве ти спинкыжы изиш вел сӓрӓлмӹ. Вара. Вара, щас. Машкы... класышкы учителницы пыра. И сагажы пырта... книгӓ сирен шӹндӹмӹ журналым пырта. Якшарикӓ цветӓнӹм. Тӹ журналжым пиштӓ стӧл вӹкӹ агыл, а стӧл тӹрӹшкӹ, ти тӹнь монгырет тӹрӹш пиштӓ. Стӧл вӹлнӹ ак ки. Тенгежӹ пиштӓш ак ли конешны, но пиштӓ. Ик кудымшы частшы ылеш окна монгыр гӹцӹн кудымшы частшы. Покшалны или окна покашты?. Окна покашты кудымшы частшы йӓ ылеш, а... . Келесӹ просты, кышты ылеш. Стӧл вӹлнӹ агыл, тӹрӹштӹ ти... а стӧл вӹлнӹ, стӧл вӹлнӹ фсо, стӧл вӹк пиштӹш. Ӹндежӹ стӧл вӹлнӹ киӓ. Киӓ. Окна доны. Окна монгырышты стӧл вӹлнӹ киӓ. А мажы... шалахай... . Тымдышыжы кыдыжы ылеш?. Тымдышыжы шӹнзӓ пӹтӓриш пӧкенӹштӹ, кыдым... кыдым вет пӹтӓри обяснайышым, тӹ пӧкенӹштӹ шӹнзӓ, кым... . Тымдышыжы кыдыжы ылеш, тӹштӹ кок ?. Тымдышыжы ыжар блузкан, кӹрӓн юбкан. Пӧкенӹштӹ шӹнзӓ?. Пӧкенӹштӹ шӹнзӓ, рыжый ӱпӓн. Вара якшар платан, кловой воротник доно, оборкы, кужы калавачан ӹдӹрӓш пыра, кидӹштӹжӹ тыгыды якшар шукы пеледӹшӓн букет. Букетшӹ кловой дон пӹтӹрӓлмӹ ылеш, кловой пумага дон пӹтӹрӓлмӹ. Тӹдӹ ашкед миӓ дӓ парна мычаш донжы стӧл тӹр покшакы, изиш ӱлӹкӹрӓк, стӧл вӹк покшацын упирӓйӓлтеш. Кышкы кышкы толеш тидӹ?. Стӧл докы толын шагалеш, парнажы тӹкнӓ, стӧл тӹрӹш вел тӹкнӓ, изиш вел ак шо стӧл тӹрӹшкӹ. Вургымлашты?. Вургымлашты, ага. Вара пыра ӹрвезӓш. Ой, агыл. Кок ӹдӹрӓшӹжӹ иканок ылыт, ане вет?. Кыце кок ӹдӹрӓшӹжӹ?. Яра, фсо. Ам пӓлӹ ӹдӹрӓшӹжӹ маханы. Вара ӹрвезӓш ашкед миӓ. Шагалеш ӹдӹрӓш паштек. Кидӹштӹжӹ техень букеток ылеш. Луды ялашан, кӹрӓн ботинкӓн, кым полдышан. Ӱпшӹ, кӹрӓникӓ ӱпшӹ. Букет донжы кӹнервургышкыжы тӹкнен шӹнзеш. Ӹдӹрӓшӹнӹш?. Ӹдӹрӓшӹнӹшкӹ кидшӹ доно и букет доно, букет тӹр донжы. Вара ашкед пыра... . Ӹдӹрӓшӹжӹн букетшӹ стӧл вӹлнӹш, стӧл вӹлнӹ лиеш ма?. Стӧл вӹлнӹ агыл, стӧл якте кидшӹ, виктен шӹндӹмӹ кидшӹ ак шо стӧл вӹл якте. Вара пыра луды выргемӓн учителницы. Пыра и шӹнзеш вес пӧкенӹшкӹжӹ, кыды ӱлнӹрӓк ылеш. Книгӓжӹм пиштӓ вес книгӓ вӹкок. Книгӓ дон пыра. Ага, книгӓ дон пыра, книгӓжӹм стӧл вӹк пиштӓ, вес книгӓ вӹкок изиш веле, иктӓ пел книгӓеш, машкыла, ӹдӹрӓшвлӓ док тӓрвӓнен. Вес вуйышкыла книгӓжӹм пиштӓ. Вара пыра вес ӹдӹрӓш. Техень платанок, токо кидӹштӹжӹ когоохырецӹм кычен шӹнден. Когоохырецӹм кокшы учителницылан кидӹшкӹжӹ кычыкта. А тидӹ ӹнде учитель дон ылеш, тымдышы дон ылеш?. Учитель док, тымдышы док ашкед миӓ, когоохырецӹм луды платан учителницылан кидӹшкӹжӹ кычыкта, шкежӹ сӓрнӓлеш дӓ ашкедеш, пырен шагалеш оголышкы. Теве амаса доншы оголыш пырен шагалеш. Доска... . Доска вес вуйышкы. Огол гӹцӹн изиш покаштырак ылеш. Доска докыла?. Доска докыла и ӱлнӹрӓк. Ӹрвезӓшӹн тыгыр тӹр туре ялжы ылеш. Вара пырат кок ӹрвезӓш. Ик ӹрвезӓшӹжӹ кок полдышан, кидӹштӹжӹ... луды ялашан кок полдышан, ӱпшӹ кӹрӓн. Тӹдӹ ашкед миӓ и шагалеш. Охырок пыра?. Агыл, кидӹштӹжӹ букет манамыш. Шукы йиш пеледӹшӓн букет. Мане, мане. Сар пумага дон пӹтӹрӓлмӹ. Жарикӓ пумага дон. Ашкед миӓ и шагалеш, вуйжы тӹкнӓ, ти пӹтӓришӹ ӹрвезӓш, кыды вет пырен ылын, тӹдӹн кӹрӓсник туре вуйжы ылеш. Почти сагажок шалга. А пеледӹшӹжӹ важлош тӹкнӓ мычашыжы, пеледӹшӹжӹн. Паштекшӹ вес ӹрвезӓш пыра. Кидшӹ тӹкнӓ кокшы полдыш вӹкӹжӹ, виктен шӹндӹмӹ кидшӹ тӹкнӓ. А кидӹштӹжӹ ылеш коршок постол, тӹштӹ апелсинвлӓ, што ли ылыт, жаргы маан торчат доко. Тӹр мычкыжы ободокыштыжы кловойикӓ звоздычкывлӓ шӹнзӓт. Тиштӹ розывыян ече улы. Махань ободокшы?. Ободокшы розывыян ылеш, кловойикӓ мавлӓ, шкежӹ кӹрӓн ылеш. Покшалныжы ик ыжаргы, тамахань лук постол торча изи. Ӹрвезӓшӹжӹн ялашыжы шимӹ, кок полдышан, но ӱпшӹ сары ылеш. Кыце шалга?. Шалга... . Манамыш кидшӹм виктен шӹнден, машкы, кокшы полдышыш виктен... виктен шӹнден, кидшӹ кокшы полдышышкы тӹкнӓ. Иктӧрӧк шалгат, пачелӓ пачелӓ шалгат. А мӹнӹн ӹдӹрӓшӹн ял лошты вуйжы лин шӹнзеш, сары вуйжы. Вот... . Ӹдӹрӓшӹжӹ кӱшнӹрӓк лишӓшлык?. Ӹдӹрӓшӹжӹ изиш покаштырак машкыла, амаса докыла лиеш. Ну, ече пакырак?. Изиш амаса докырак. Оголышток ма шалга?. Оголышты, почти оголышток ылеш. Ти кидӹштӹжӹ тидӹм кычен шӹнден, ане?. Ага, кидӹштӹжӹ коршокым кычен шӹнден. Учителницы, луды выргемӓн учителницы ашкед миӓ, вуйжы лиеш, стӧл покшалнок лиеш вуйжы. Стӧл вӹлвӓл покшалны вуйжы лиеш, шкежӹ, ну, шалга. Когоохырецӹм пиштӓ вуй сагажы ма монгырышкыла, амаса монгырышкыла тожы покшак пиштӓ вуй сагажы. Шкежӹ покшалны шалга?. Шкежӹ покшалны шалга. Вуй мычашыжы кышкы тӹкнӓ?. Вуй мычашыжы нигышкат ак тӹкнӹ, как раз стӧл покшалны вуй мычашыжы лиеш, вуйжы стӧл покшалны лиеш. Стӧл тӹрӹш ак шо?. Агеш, агеш. Ӹнде пӹтӓриш, да, так, ӹдӹрӓш, пӹтӓриш ӹдӹрӓш, кыды стӧл сага шалга. Ага. Тӹдӹ шке букетшӹм кычыкта жар блузкаан учителницылан. Тӹ букетшӹ лиеш стӧл оголышты, изиш ӱлнӹрӓк, стӧл огол... якшар пеледӹшвлӓжӹ веле стӧл оголыш тӹкнӓт. А кловой мажы ӱлӹкӹрӓк, изиш ӱлӹкӹрӓк ылеш. Ынгылышыц? . Ӹдӹрӓшӹжӹ кышкы?. Ӹдӹрӓшӹжӹ... . Тиштокагыл, хвата теве кокшы сар ӱпӓн ӹрвезӓш гӹц, хвата мам, ти коршок постолым хвата. Ага. И ашкед миӓ ма докы, книгӓвлӓ, вуйжы книгӓвлӓш тӹкнӓ, якшар книгӓшкӹ изиш вуйжы тӹкнӓ. А учителницы шагалеш ти ыжар блузкаан доно ӹдӹрӓш лош шагалеш. Вуйжы учителницын тӹкнӓ... . Кышкы, кыце, кыце?. Жар блузкаан учителницы доно ти книгӓ... . Кок учителницы лош шагалеш ти ӹдӹрӓш?. Наоборот, ӹдӹрӓшӹжӹ шалга книгӓ туре. Книгӓ туре шалга?. Вуйжы книгӓш тӹкнӓ, ӱл тӹрӹш книгӓш тӹкнӓ. Оголыш дажы тӹкнӓ. А луды выргемӓн учителницы шалга ӹдӹрӓш доно ыжар блузкаан учителницы лошты. А коршокшы кыш кеӓ?коршокшым ӹдӹрӓш кычен шӹнден кидӹштӹжӹ. Тидӹжӹ кыце тенгежӹ получаялтеш?. Тенгеок тӹнӹн местӓет уке, ма тӹштӹ. Мӹнӹн местӓем уке. Ну изиш тӓрвӓтӹ. Ӹдӹрӓшӹжӹм изиш пакырак книгӓетшӹм пакырак шӹкӓлмӹлӓ изиш. Ма докыла, амаса докыла. И ӹдӹрӓшӹжӹмӓт тӓрвӓтӹ тенгеок. Учителницыжым кыце шагалтымыла?. Ӹдӹрӓш... учителницыжын виктен шӹндӹмӹ кидшӹ ӹдӹрӓшӹн важлош тӹкнӓ, почти, тенгерӓк. Ӱлнӹрӓк лиеш вет ...?. Ӱлнӹрӓк лиеш, ага. Ялжы лач ӱл, пумаган ӱл тӹрӹштӹ ылеш ялжы, как раз тӹрӹшток ылеш. Так, тидӹ коршокшы кидӹштӹжок ӹдӹрӓшӹн?. Коршок ӹдӹрӓшӹн кидӹшток ылеш. Ӹнде кокшы ӹрвезӓш, кыды... пӹтӓриш ӹрвезӓш, кыды разный йиш пеледӹшӹм кычен. Ага. Тӹдӹ ашкед миӓ и жар блузкаан учителницылан пеледӹшӹм подарен пуа. Пеледӹшӹжӹм... . Тӹдӹжӹн улыш уже?. Ече ик пеледӹшӹм подарен пуа, пеледӹшӹжӹм... .розанок ӧпӓт?. А?. Розанок. Агыл. Пӹтӓриш ӹрвезӓш агыл, мӹнь самынь келесӹшӹм, тӹн... . Тӹдӹм местӓшкӹжок шагалты, тӹ ӹрвезӓшӹм. Кышты шалга ӹнде вот?. Мӹнь ам ӓшӹндӓрӹ уже. Кыце ат ӓшӹндӓрӹ?. Ма сага, стӧл сага шалга ылы. Стӧл мычашты. Сагажок?. Изиш, пеледӹшӹш изиш ак тӹкнӹ, машкы. Стӧл докы?. Ага. Вуйжы кӱшӹл стӧл огол туре ылеш. Ане, так, вара?. Вара ӹнде тидӹ сар ӱпӓн рвезӓш анзылны шалгышы рвезӓш. Ага. Тӹдӹ пеледӹшӹм кычыкта жар блузкаан ӹдӹр... е... учителницылан. Ма кидӹшкӹжӹ, вургымла кидӹшкӹжӹ иквӓреш ... ну кычыкта. Кок... кок кидӹштӓт пеледӹш лин шӹнзеш ӹнде. Пеледӹшӹжӹн ӱл мычашыжы кӹрӓн юпкы дон блузкы машты ылеш, границӓштӹ, ӱл мажы. А шке ӹрвезӓшӹжӹ лӓктӹн кеӓ, убирӓйен шумыла тӹ ӹрвезӓшӹм. Кӹдеж гӹц лӓктӹн кеӓ, клас гӹц лӓктӹн кеӓ. Сар ӱпӓн рвезӓш... сар ӱпӓн рвезӓш когоохырецӹм хвата, и амаса монгыр стӧл тӹрӹшкӹ, охырецшӹ кечӓлт кеӓ дажы, пыртен шӹндӓ. Оголышкы шӹндӓ или... . Оголышкы агыл, покшакок просты тӹрӹшкӹма монгырышкы, амаса монгырышкы изиш охырецшӹ ече кечӓлт шӹнзеш. Вара ӹдӹрӓш гӹцӹн мам хвата, апелсинӓн ти кого коршокым хвата и пыртен шӹндӓ стӧл ял сага, стӧл ял гӹцӹн изиш веле, стӧл ял мычаш, ну стӧл ял мычкы торча коршокшы. Тӹ... тӹнь монгырет стӧл ялын оголышкы. А шкежӹ шагалеш, пылвуйжы тӹ коршокыш тӹкнӓ. Теве ободокыш тӹкнӓ пылвуйжы. Шкежӹ стӧл вӹлнӹ лиеш ганы?. Стӧл вуй, ну изиш... . Стӧлӹм мӱдӓ?. Изиш акизиш шӹкӓлмӹлӓ ма докыла. Стӧл ял тервенок шӹндӹмӹлӓ ма?. Стӧл ял тервенок шӹндӹмӹлӓ. Изиш иктӓ иктӓ вӹц сантиметыр кодшы тӹштӹ. Кыце... вӹзӹт агыл, тӹнжӹн вопще тӹштӹ лиеш, кым милиметыр лиеш, или вӹц милиметыр лиеш коршокшы. Ну в опщем стӧл ялышты, машты шӹнзӓ?. Ага. Вара... . Лапажы маш тӹкнӓ, стӧл ялыш тӹкнӓ, виктен шӹндӹм лапажы. Вара пыра... . Кӱвлӓ пырат ече?. Вара пырат... кловой платан ӹдӹрӓш пыра. Кловой платан стӧл оголышты шалген, пӧрт оголышты. Пӧрт оголышты шалгыде тӹдӹ. Кыце шалгыде?. Тӹштӹжӹ якшар платан шалгенӹш. Тидӹ манар шалген?. Мам кловоян шалген, якшар платан шалген. Якшар платан, кловой воротникӓн, кловой тӹрӓн, маным, вашталты. Кыце тидӹ шалген?. Уке, якшаргы шалген, манынам тӹлӓт, мавлӓм. Тидӹжӹ тишӓкок шагал кодын, теве тидӹжӹ тишкӹ кейен, иктӹтшӹ. Агыл, якшар платан, манынам тӹлӓт. Ит сӧредӓл, давай, вашталты. Тидӹ амаса оголышты шалген. Но, кынам тидӹжӹ моло шӹнден шоктышыц кловоянжым?. Мӹнь кловояным колынам. Ӹнде колышт ӹнде, кловоян, якшар воротникӓн. Тӹдӹм кидӹшкет нӓл. Кидӹштӹжӹ тӹдӹ виктен шӹндӹмӹ кид доно ну кычен шӹнден...тӹдӹ угӹцӹн толеш. Угӹц толеш, йӓ. Кидӹштӹжӹ ма ылеш?. Букетӹм кычен шӹнден, разный йиш пеледӹшӓн букетӹм. Канда?. Канда, и ыжар ма дон пӹтӹрӓлмӹ, ну ане, анесар жаргы пумага дон пӹтӹрӓлмӹ. Тӹ букетшӹ ӹрвезӓшӹн кидшӹ... виктен шӹндӹмӹ кидшӹ... якшар пеледӹшӓн ӹрвезӓш улы вет, кловой маан?. Тӹдӹн пылвуйышкыжы тӹкнӓ. Амаса монгыр пылвуйышкыжы тӹкнӓ. Мажы тӹкнӓ, манат, кӱн?. Лапажы, виктен шӹндӹмӹ лапажы. Машкы тӹкнӓ? . Якшар пеледӹшӓн, шукы пеледӹшӓн ӹрвезӓшӹн амаса монгыр... . Ти ӹдӹрӓшӹн ӹнде тӹкнӓ?. Ӹнде ӹрвезӓшӹн... ы... ӹдӹрӓшӹн тӹкнӓ тӹшкӹ. Ти ӹрвезӓш саган шагалеш. Ага, ӱлӹкӹрӓк токо шагалеш. Ӱлӹкӹрӓк пылвуй, кидшӹ пылвуйышты лижӹ ане, ӱлӹкӹ шагалтен. Вара. Кидшӹ пылвуй гач как будты пылвуйым пӹчкен шуа, парна мычашыжы полностю чӱчӹн шӹндӓ пылвуйым. Кокты хӓл?. Кокты хӓл агыл, ик пылвуйжым веле, иктӹтшӹм, но. А вес кидӹштӹжӹ кӧрзин, кыды апелсинӓн ылеш. Вес... . Тӹ ӹдӹрӓшӹнок? . Тӹ ӹдӹрӓшӹнок. Кӧрзин паштек... кӧрзинӹшкок тӹкнен шӹнзӹн, вес ӹрвезӓш пыра. Манар полдышан, мӹнь ам пӓлӹ, щас анжалам, полдышвлӓжӹ манар ылыт. Ӹрвезӓшӹн... кок полдышан ӹрвезӓш, луды ялашан, кӹрӓн ботинкӓн, кӹрӓн ӱпӓн. Вара, тӹдӹжӹ кыце шагалеш?. Тӹдӹ шагалеш, вот кӧрзин улы вет, ӹдӹрӓш вес кидеш кӧрзинӹм кычен шӹнден. Тӹ кӧрзин сага тӹкӹлӓлток шагалеш. Кидшӹ кӧрзин кӧргӹш почти мам ӹштӓ, тӹкӹлӓлток шагалеш. Ӧпӓть керӹл колтымыла ма? Лӹвӓк керӹл колтымыла, ага. Опӓть тӹ кӧрзин турешток кычен шӹнден апелсинӓн коршокым весӹм, техенок, толкы ободокшы ошы ылеш, кловой маан ылеш. Ти ӹрвезӓш кычен шӹнден?. Ти ӹрвезӓш кычен шӹнден ӹнде кид кӱшнӹжӹ ылеш?.тӹ кок ма туреок, кид кӱшнӹжӹ агыл. Оголжы, коршок оголжы, амаса монгыр оголжы важлошкыжы тӹкнӓ изиш. Ӹнде кловой платан ӹдӹрӓш шке пеледӹшӹжӹм подарен пуа серый... . А корзинжӹ сагажок кеӓ?. Корзинжӹ кодын, ӹрвезӓш доран кодын корзинжӹ. Тенгеок итӓт тӹкӓл кӧрзинжӹм. Можыт ӹрвезӓш кычен шӹнден тӹдӹм,ӹдӹрӓш веле кеӓ?. Ӹрвезӓш... ӹдӹрӓш веле кеӓ. Пеледӹшӹжӹм сар... е... луды платан учителницылан кычыкта. И тӹ веремӓнок... . Шкежӹ кышты?. Шкежӹ шке местӓшкӹжӹ мӹнгеш шагалеш. Ти ӹрвезӓш саганок?. Ага, тенгеок шагалеш. А кӱн... . Тырлайтырлайтиштӓкен. Ит тӓрвӓтӹл, мам тӓрвӓтӹлӓт?. Ти рвезӓш докок тенгеок шагалеш. Тенгеок шагалеш, цилӓ пылвуй гачок тенге ялжы, кидшӹ торча тенгеок. Ну, шагалын?. Шагалтӹшӹц?. Ӹнде те ти кӱн пылвуйым ӹдӹрӓш, вет кидшӹ мам ӹштӓ, маным, мӱдӓ, тӹ ӹрвезӓш... . Розан ӹрвезӓшӹм?. Ага, тӹ ӹрвезӓш ӧпӓть розажым подарен кода тӹ учителницыланок, токо... . Ти шим кловой платанлан?. Ага, токо розажым пӹтӓри подара. А вӹкӹжӹ вара сар мажым пиштӹ, сар пеледӹшӓнжӹм пиштӹ, мажым, букетшӹм. Кок ӹрвезӓшӹжӹ кыш кеӓ?. Ӹрвезӹ мӹнгеш тӹ местӓшкок цилӓ шагалеш тенгеок. Рвезӓш, остатка пырышы рвезӓш, кок кӧрзинжӹмӓт ял пындашкы ӱлӹкӹ пыртен шӹндӓ, пумага тервен, пумага тӹр мычкы. Ӱлӹкӹ пыртен шӹндӓ. Шкемжӹн ял?. Шкемжӹн ял лӹвӓкӹжӹ. Кӧрзинге?. Кок кӧрзинге, иктӹтшӹ лиеш амаса монгыр ял туре шӹнзӓ, весӹжӹ... . Кӧрзинжӹ?. Вес кӧрзинжӹ вес ял ӱлнӹжӹ лиеш, вес ял мычаш чуть ак тӹкнӹ. Ик тӧрӹштӹ шӹнзӓт. Рок... ма... пумага тӹр мычкы. Иктӹтшӹ коршок?. Иктӹтшӹ коршок, весӹжӹ кӧрзин. Варажы ам пӓлӹ. Рвезӹвлӓ цилӓн кен колтат. Коршоквлӓм ак тӹкӓлеп, нимат ак тӹкӓлеп. Лӓктӹн кеӓт клас гӹц. Уке лин колтат. Уке лин колтат, кен колтат. Клас гӹц лӓктӹн кеӓт. Якшар платан тенгеок шалга?. Якшар платанвлӓ тенгеок шалгат. Ӹнде ӹдӹрвлӓ цилӓн постарнат, ашкед миӓт ма туре, кӧрзинвлӓ туре шагалыт. Кыды корзинвлӓ туре?. Ну кыды... окна... амаса доны кок кӧрзин шӹнзӓт вет, ик коршок, ик кӧрзин. Нӹнӹ вӹк шагалыт?. Нӹнӹ вӹк шагалыт. Кымытынат?. Кымытынат. Иктӹтшӹ кыцеиктӹтшӹ, вычал, обяснайем, иктӹтшӹ якшар платан кловой маан, кловой оборочкан ӹдӹрӓш, вуйжы маш тӹкнӓ, оголышкы кыце, седӹрӓ оголыш тӹкнӓ. Те перекростык улыш, огол. Плинтус оголвлӓшкӹ. Вургымла пока ӹдӹрӓш?. Вургымла пока ӹдӹрӓш. Тӹкнӹш. Ага, вара, сагажы шалга, тӹ рӓдӹшток шалга кловой платан ӹдӹрӓш. Тӹдӹ тожы тенгеок шалга. Сагажы?. Сагажы. Кидвлӓштӹ... . Кидвлӓштӹ... тӹ ӹдӹрӓшӹн кидшӹ кӹнервургы якте вес ӹдӹрӓшӹн кид лӹвӓк кен колта. Кымшыжы?. Кымшыжы тожы тӹ рӓдӹшток шалга. Тожы тенгеок тенгеок лин шӹнзеш, ага. Тӧр шалгат?. Тӧр шалгат. Рӓдӹн шагалыныт, ага. Учителницы пеледӹшвлӓжӹм стӧл покшак пиштӓ. Кыдыжы?. Луды выргемӓнжӹ. Книгӓвлӓ сага?. Книгӓвлӓ гӹцӹн пакырак. Книгӓвлӓжӹ стӧл покашты покшак... покшак пиштӓ, ага, изиш покшацын амаса монгырышкырак. Когоохырец докыла?. Когоохырец докыла. Пӹтӓри кловой букетӹм пиштӓ. Вӹкӹжӹ?. Вӹкӹжӹ. Ну тевеш разный йиш пеледӹшӓнӹм. Изиш, ну мам ӹштен, тӓрвӓтен, кутанвлӓштӹ шӓрлен, ялла шӓрӓлтӓлӹн. Кыце, кышкы кеӓ ӹнде шкежӹ?. А шкежӹ, вуйжы книгӓ доно букет лошты. Тишкӹрӓк толеш?. Ага, книгӓ дон букет лошты лиеш. Вуйжы кыш, покшакрак куза ма?. Вуйжы, тӹржӹ стӧл тӹрӹштӹ ылеш, вуй мычашыжы стӧл тӹр туре ылеш. Яра. А вес учителницы кок букетке пиштӓ окна анзыкы, е, кок букет ылеш тиштӹ. Кокты кокты. Вӹкӹвӹкок пиштӓӓт, как будты ик букет гань лин шӹнзеш. Кыдыжы вӹлнӹ лиеш?. Вӹлнӹжӹ шукы йиш пеледӹшӓн, ыжаргыжы. Покан пиштӓт?. Покан пиштӹ, ага, мала, стӧл... стӧл кыце кеӓ кыт мычкыла, тенге. Тӹ паралелны стӧллӓн пиштӓ, кыт мычкыла, кыт мычкыла. Ну... . Шагалта или пиштӓ?. Пиштӓ, пиштӓ. А шкежӹподоконникӹш пиштӓ?подоконникӹш пиштӓ, ага. Вара. Учителницы... учителницы тымдышышке местӓ... жар блузкаан учителницы шке местӓ гӹц тӓрвӓнӓ. Кидшӹ... виктен шӹндӹмӹ кидшӹ лиеш ма тӹрӹштӹ... стӧл ти монгыр тӹрӹштӹ, тӹнь монгырет стӧл тӹрӹштӹ лиеш, виктен шӹндӹмӹ кидшӹ. А мычашыжы... парна мычашыжы тӹкнӓ книгӓ вӹкӹ. Ынгылдарен кердӓм?. Шкежӹ, вуйжы доска оголыш кузен кеӓ?. Доска оголышты агыл. Вуйжы лиеш машты, окнан пал... пал ӱл монгыр оголышты лиеш вуйжы. Стӧл тӹрӹшток ылеш ма тогда?. Стӧл тӹрӹшток почти ылеш, ага, мӹндӹркӹ кете. Кӱшӹл теве?. Ну мане, стӧл турерӓк лиеш, вес оголышты, стӧл турерӓк?. Ну, тенгерӓк, изиш кӱшнӹрӓк лиеш. Изиш кӱшнӹрӓк лиеш. Кыце вес огол, кыды доска доны. Ну ынгылышым йӓ. Тӹ огол гӹц изиш кӱшнӹрӓк ылеш вуйжы. Ага, вара. А вара якшар платан пӹтӓриш ӹдӹрӓш учителлӓн, учителницы, стӧл монгыр пӹтӓриш ӹдӹрӓш ашкед миӓ и шагалеш кокшы пӧкен сага, то йесть ӱлнӹшӹрӓк кокшы пӧкен сага. Кидшӹ вес покашкыла лиеш?.кидшӹ окна монгырышкыла лиеш. Пӧкен сага шагалеш?. Пӧкен сага шагалеш. Мажы, окна монгыр ялжы тӹкнӓ пӧкенӹн ӱл панды мычашкыжы тӹкнӓ. Тореш панды мычашкыжы тевеш. Ялжы?. Ага, ялжы тӹкнӓ, мычаш доно. Тупынь шагалеш учителлӓндада дада, ага, тымдышылан, тымдышылан. Ӹнде кым ӹрвезӓш ашкед пырат. Ӧпӓт?. Ӧпӓт. Пӹтӓри кӱ пыра?. Пӹтӓри пыра так, луды ялашан, кокялаш цилӓн иканыкок полдышан. Ӱпшӹ маханы? . Ӱпшӹ кӹрӓн. Ашкед пыра и шагалеш... шагалеш пӓлет кышакен... доскам ужат теве, доскам пачаш лиеш вет. мане йӓ. Амаса монгыр шелӹк туре шагалеш. Амаса монгыр пӹтӓриш шелӹкетшӹ улы доскашты. Ане. Тӹдӹн туре вуйжы лиеш, но ма гӹцӹн, седӹрӓ плинтус гӹцӹн изиш ӱлнӹрӓк. Когоохырец тӹр тӹ стӧл вӹлнӹш кишӹ, когоохырец туре почти вуйжы лиеш. Вуйжы?. Вуйжы, мычашыжы, вуй мычашыжы. Ӹне доска докок тӹкнӓ, маныцыш?. Доска агыл, доска шелӹк туре... .ага, понимайышым. И седӹрӓ плинтус гӹцӹн изиш ӱлнӹрӓк. Иктӓ сантиметӹреш ӱлнӹрӓк. Вуйжы лиеш?. Вуйжы тенге лиеш. Плинтус гӹцӹн ӱлнӹ?. Ну... . Седӹрӓштӹ лиеш?. Седӹрӓштӹ йӓ. Ага. Кидӹштӹжӹ ма монгыр... а... стӧл монгыр кидӹштӹжӹ когоохырецӹм кычен шӹнден. Кышец лӓктӹн тӹ... ?.когоохырецӹм пыртен сагажы. Вара. Паштекшӹ рӓдӹн вес ӹрвезӓш шалга, кым, кым полдышан кӹрӓн ӹрвезӓшок тенгеок шалга, кыце ӹдӹрвлӓ шалгат ылы, тенгеок. Кидшӹ тожы лӹвӓлнӹ?. Кидшӹ тожы, а, вӹлнӹ кидшӹ ӹнде тидӹн ылеш. Полдышым, кокшы полдышыжым мӱден шӹндӓ. Когоохырец вӹкӹ изиш, парна мычашыжы изиш вел ак тӹкнӹ. Паштекшӹ шалга сар ӱпӓн ӹрвезӓш, тожы тенгеок тожы вӹлнӹ, виктен шӹнден, кым, кокшы полдышым мӱдӓ, угу. А тенге шагалын, што кловой платан ӹдӹрӓш шӱшкӹ тӹкнӹктен шӹнден ти ӹрвезӓшвлӓнӹшкӹ. Шӱшкӹ?. Шӱш сар ӱпӓн... сар ӱпӓн ӹрвезӓшӹн шӱш тӹкнӹктен шӹнден. Кидшӹм?. Кидшӹм, ага, виктӹм кидшӹм. Ӹнде покшалны шалгышы ӹрвезӓш кидӹшкӹжӹ нӓлеш ош ободокан кловой звоздычкан апелсинӓн коршокым, вазым или коршокым нӓлеш. А вес сар ӱпӓн ӹрвезӓш нӓлеш... .корзинӹм. Кӧрзинӹм агыл, ӧпӓть якшар ободок, розывый ободоканым нӓлеш, апелсинӓнӹм. Седӹрӓ гӹц?. Седӹрӓ гӹц, ага. Жар блузкан учителницы стӧл вӹлецӹн кок журналым нӓлеш... . Книгӓм. Книгӓм, коктым нӓлеш, ашкед миӓ, ӹдӹрвлӓ докы, кловой обложкан журнал... книгӓм пуа кловой ӹдӹрӓшлӓн виктен шӹндӹмӹ кидӹшкӹжӹ кычыкта. А розывый обложкан книгӓм кычыкта розывый выргемӓн... платан ӹдӹрӓшлӓн. А шкежӹ?. А шкежӹ местӓ гӹц тӓрвӓнӓ дӓ шагалеш луды платан учителницы паштек. Вуйжы изиш доска монгыр стӧл оголым ак шо. Изиш окна монгырыштыла, и лапыштырак лиеш вуйжы. Кыце, палнырак шалга ?. Палнырак, ну изиш луды учителницы вӹк ак тӹкнӹ. Якшар платан ӹдӹрӓш доно луды учителницы лошты шалга. Якшар платан ӹдӹрӓш, кыды стӧл доны шалген... пӧкен доны шалген, кен толеш и вес якшар платан ӹдӹрӓш гӹц книгӓм нӓлеш кидӹшкӹжӹ. И мӹнгеш шке местӓшкӹжок шагалеш. Ти якшар книгӓм тиш канда ма?. Ага, мӹнгеш канда, ага. |
Кӓнгӹжӹм, кӓнгӹж ... шомыкы шукынок чымымла ече мадынна. Чымымлажы рисуйен шӹндет клеткӓвлӓм, тӹштӹ ма дон, панды дон, яжон рисуйен шӹндет. И техень йӹргешкӓ ӓтӹм моат, ... шайбы ганы техенӹ йӹргешкӓ ӓтӹ. Ну, мӓжӹ нӓлӹннӓ, техень ӓтӹжӹм ӹштеннӓландрин ылын молынам техень ӓтӹштӹ. Тӹ ӓтӹшкӹ оптен шӹнденӓ лӓвӹрӓм ылын,ти ма дон, и тӹдӹм шуенӓ. Тишкӹш, первишкӹ шует, вара тӹдӹ чымен кет вес ма якте. Вара ик... чымымлажы, ече ик яла чымен кемӹлӓ. ? . : . , вара... вара ече шайыкыла сӓрнӓлӓт, дӓ ече шуен колтенӓ–шует тагышкы, клеткӓш попаза или ак попазы. Йесли попаза гӹн, тожы тамахань плус, ма, тама ылы токо, тама, таманар очка приваялтеш значит. Вот. Варажы болшыжы амат ӓшӹндӓрӹ. :. . ? . ? . Уже амат пӓлӹ вот . ! . ... покшалан тамам шӹндӓт, ӹнде техен, мам, пренӓ, пренӓ гӹц ӹштен шӹндӹмӹ техень чуркывлӓм, чуркывлӓм, . ... панды дон тӹдӹм кен вацтымла. Вот, кен вацтымла. Тидӹ техень маналтеш, городкижӹ ылы. . . Йесли кен вацтет гӹн, ? . Очка лиеш ылы? . :. Ат пӓлӹ тожы. Вот ӹнде мам ӹштенӓ? . Ой, ситӓ ӹнде? . : ? . Ситӓ? . : . Ситӓ! . |
Сирӹмӹ, сирӹмӹ шон колта, вара ече таки тумайет, сирет. Тиштӹ вес тетрадемвлӓжӹ. Тагыш пиштенӓм виднӹ. Тӱгӹ лыктын шуенӓм. Ма... вес сирмемвлӓзӹ. Ну мӹнӹ, тидӹ кынам, сиренжӹ кынам... . Шоен, шоен. Кынам просты тумаялат, кынам келеш, вот... . Тетӓлӓн келешиктама. Тӹштӹ согонь вот поздравлайымы годым. Тенге веле. А так мӹнжӹ ам сирӹ вопще. Шукы мам ӹштӹмӹлӓ. Ам йӓрсӹ веремӓ уке. Веремӓ уке, ага. Тенгелӓ. Марла книгӓ ече тӹнӹн улы иктӓжӹ? . Марла книгӓ? .школышты улы? . Маханы? . Марла книгӓм теве тидӹм тӹлӓнет подарен кердӓм. Кердӓм. Вот тидӹ ылеш ӹзӓмӹн, виталий петухофын, вот.даренӓм, библиотекӹштӹ улы, пуеннӓ. Тӹштӹ тӓнгвлӓлӓн мавлӓлӓнече кодын теве... .вот тидӹ яжо книгӓ марла. Вот тиштӹ цилӓ ма марла сирӹмӹ шаявлӓм панимаяш лиеш. Стихотворный агыл тидӹ, вот. А стихотворный, стихотворныйжы теве тошты уже, теве стихотворенивлӓ. Тидӹ тожы цилӓ ӹшке сирен. Ӹзӓмӹн цилӓ тидӹ фсо, вот теве. Пиш когон яжовлӓ. Цилӓ хресӓн тетӓ цилӓ тожы. Шке ӹлӹмӓшӹштӹшӹжӹм нӓлӹн. Цилӓ вот. Лубой, первишӹжӹ мажы. Изи... изирӓк готшы гӹцӹн цилӓ ӹлӹмӓш корны куза вара: кыце тыменеш, кыце... . Ече улы теве первишӹ мырывлӓ. Еты мырывлӓ. Перви солашты маханым мыреннӓ. Вот тожыперегӹделна тетӓвлӓ цилӓ, мам ӹштӹл шӹнденӹт, вот, тӱнӹ дык вот. Симсӹн симсӹн кайеш пӹлгом мырывлӓ тидӹвлӓ ылыт вот. Мырывлӓ, мыры книгӓ. Подарен тожы тидӹм мырызы. <песенник>ага, песенникӹм рушлажы. Мыры марла, марла ылеш тидӹ марла цилӓ. Вот. Мӹнӹ мыренжӹ вотам мышты. Шке йӓлвлӓ саган мыштем, а шкетем ам керт сӓрӓлӓм.шке статанем сӓрӓл колтем. А куштен мыштем, а мырен ам мышты. Ага. Цевер яжо ӹрвезӓш. Цевер яжо ӹрвезӓш, ылат шӱмӹштем. Малан монден ам керт тӹнӹм тӹнӓмшен? Малан кӹзӹт тӹнӹм корнеш вел ужам? Дӓ малан йӓнгемжӹ трӱкок тӓрвӓнӓ? Вот вара. Иктӹмӓт тенгелӓ яратыделам, кыце тӹнӹм кӹзӹт мӹнӹ яратем. Малан кӹзӹт тӹнӹм корнеш вел ужам? Дӓ малан йӓнгемжӹ трӱкок тӓрвӓнӓ? Ит ӧпкӓлӹ тӓнгем, тӹнӹ ертӹшвлӓм. Жеп шомык ӓштӓлтет угӹц мӹнӹмӓт. Малан кӹзӹт тӹнӹм корнеш вел ужам? Дӓ малан йӓнгемжӹтрӱкок тӓрвӓнӓ?каштынна моло сӱӓнвлӓ, мавлӓ, мырывлӓм мыреннӓ вот техенӹ, тидӹ. Шустрыйрак изиш марак. Алык лапеш пеледеш кловой вуян пеледӹш, кловой вуян пеледӹш ӹдӹр курым. Кырык нереш пеледеш нарынзы вуян пеледӹш нарынзы вуян пеледӹш млойец курым. Вот тидӹ изиш быстрыйрак, ага. Алык лапеш мӹнь вӓшлинӓм... . Маханы мӹнӹн самый маемжӹ ылы. Самый яратымы мыремжӹ. Мӹнжӹн. А мӹнӹняратымы мыремжӹ, мӹнжӹ мырем ылы кыце, фу. Йыл гишӓн. Шукердшен ылделна мӓ иквӓреш. Ӓнӓт ак ли угӹц вӓшлимӓш. Жепнӓм сек цевержӹм ӓшӹндӓрен, колтем шокшы шӓлӓм шӱмем вашт. Тӹлӓт колта шӓлӓм кловой йылна, кыды мӓмнӓм рӹпшен ирӹ век. Тӹнӓм сек цӓшӓнвлӓ мӓ ылынна, тидӹм пӓлӓ кловой йылна вел. тӹлӓт колта шӓлӓм йыл сир вӹлнӹш, пеледӹш дон мадшы алык лап. Шукы жерӓм мӓ вӓшлиннӓ тӹштӹ, тидӹм мондаш ак ли нигынамат. Тӹлӓт колта шӓлӓм кловой йылна, кыды мӓмнӓм рӹпшен ирӹ век. Тӹнӓм сек цӓшӓнвлӓ мӓ ылынна, тидӹм пӓлӓ кловой йылна вел. тӹлӓт колта шӓлӓм йыл сир вӹлнӹш,фсоямым. Маремӹн махань мажы яжо мыры ылы... . А, щас, яраты... маяратыдеок ӹлӓш шанышым, тенгеок лиеш, машанышым. Анжал ӹрвезӓш йӹрӹм-вӓш, манары цевер ӹдӹрӓш. Шӱмеш яралым айыры дӓ шке йӓнгедӹм ладнангды. Даже звервлӓӓт, даже кеквлӓӓт цилӓн яратат, паран лит. анжал ӹрвезӓш йӹрӹм-вӓш, манары цевер ӹдӹрӓш, шӱмеш яралым айыры дӓ шке йӓнгедӹм ладнангды. Тидӹм колымат, пиш якшаргышым, шкӹмемӹм вырсышым, ӧпкӓлӹшӹм. Шошымжы толы, пелед кеш, яратымашем токем миш, пиш ласконласкон йӹрӓлтӹш дӓ остаткаеш попалтыш. Шошымжы толы, пелед кеш, яратымашем токем миш, пиш ласконласкон йӹрӓлтӹш дӓ остаткаеш попалтыш. Вот. Яжо, марла естрадныйвлӓм мырат а тӹнӓм гармонь ылын, вот, ага,яжоракын, ага, вот, тенгелӓ. Вот шукы шайыштам ӹнде-ӓӓ, вот ече мам интересны. |
Кыце цӹвӹвлӓм ӹштӓт. Кыце цӹвӹ пайым ӹштӓт, фабрикӹштӹ. Цӹвӹвлӓм ӹштӓт, убойный цех маналтеш. Мӹнӹ ирок толам шӹм цӓшеш пӓшӓшкӹ. Так, пӹтӓриок, ну техенӹ, йомкыст, йомкыстышкы вӹдӹм пачын колтем. Краным пачам, вӹд... ӱштӹ вӹд йогаш тӹнгӓлеш тӹштӹ. Тӹ йомкыстым вӹд темӓ. Мӹнӹ шкежӹ кейем кочыгаркышты... кочыгаркышкы кейем. Колтем котолым... камакам... газывый камакам колташ келеш. Тӧрӧк газывый камака ылеш, изи камака агыл, а кого камака техенӹ. Колтем, тӧрӧк, вӹдӹм темӓш келеш, вӹдӹм темен шӹндем. А камакажы ӹрӹктӓ йомкыст... йомкыстыштыш вӹдӹм пар доно. Пар дон ӹрӹктӓш манын, камакашкыжы пӹтӓрли вӹдӹм темен шӹндӓш келеш. Тожы краным пачындалам, ӱштӹ вӹд йога, тӹштӓкен кӧргӹштӹ темеш. Ну, тожы котолышты тамахань йомкысть улы, тӹдӹ камакашты темеш. Вара кынам уже насос вӹдӹм кӓчӓйӓ тӹ йомкыстышкы, ну йомкысть темӹн шӹнзеш. Мӹнӹ вара кнопкым темдӓлӓм, и вентилатыр тӹштӓкен сӓрнӓш тӹнгӓлеш, ... вентилатыр сӓрнӓш тӹнгӓлеш, и пакыла. Котол йылаш тӹнгӓлеш, газывый котол. Ровотаяш тӹнгӓлеш газывый котол и изин-олен тӹ йомкыстыштыш вӹдӹм ӹрӹктӓ-ӹрӹктӓ-ӹрӹктӓ. Тӹ вӹд гӹцӹн пар лиеш. Пар лиӓш тӹнгӓлеш. Пар, значит, труба мычкы кеӓ ... ӱлӹц, а, йомкысть ... вес, значит, убойный цехӹшкӹ, кочыгаркы гӹцӹн убойный цехӹшкӹ, йомкыстышкы кеӓ пар, труба мычкы. Трубажы как раз машты... труба пыра тӹ йомкысть кӧргӹшкӹ, пырен кеӓ тенгелӓн, и ... . Тӹ трубажы, кым труба, кым, тӹштӓкенжӹ кым вӹцкӹж труба йомкысть кӧргӹштӹ, и... изи ражвлӓ улы техен, ражвлӓ, ражвлӓ гӹцӹн пар лӓктеш. Ну, тӹ, тӹ паржы лӓктеш ӱштӹ вӹдӹшкӹ, йомкыстыштышты, и изин-олен вӹдӹм ӹрӹктӓ. Ну, котолжы йӹле ак ӹрӹктӹ. Мӹнь шӹм цӓшӹн колтем, обычны вӹд ӹрӓ лу цӓшеш. Лу цӓшеш вӹд ӹрӓ. Мӹнь ӹшке, ну, пӓшӓлӹшӹвлӓ, кӱвлӓ пайым ӹштӓш толыт, ӹдӹрӓмӓшвлӓ, пӱергӹвлӓ, мӹнӹ сек пӹтӓри толам, тӹштӹ мӹнь шӹм цӓшеш толам. Ӹдӹрӓмӓшвлӓ-пӱергӹвлӓ толыт кӓндӓкш цӓшеш. Кӓндӓкш цӓшеш толыт, мӹнӹн... и вычат пока мӹнӹ вӹдӹм ӹрӹктем. Вӹдӹм ӹрӹктӓш ... келеш, мӹнӹ анженӓм, вӹцлӹ кок градус якте. Вӹцлӹ кок, вот мӹнӹ вӹдӹм ӹрӹктем, пока мӹнь вӹдӹм ӹрӹктем лу цӓшеш, лу цӓшеш, а тӹ веремӓн тракторист толеш, чӓлӓ мам, тележкӹм, ... клеткӓн техень тележкӹ улы, кеӓ машкы, сарай докы, сарай докы тӹштӹ значит, едемвлӓ ровотайышывлӓ ... цӹвӹвлӓм кычен колтат. Ну, началник толеш, бригадир вот ӹшкӹмжӹм бригадир маныт, бригадир толеш, ӹдӹрӓмӓш, и анжалеш, манарын едемвлӓ тагачы лит. ну чӹдӹ едем ровотаяш тӹнгӓлеш гӹн, ну чӹдӹрӓк цӹвӹм кычаш шӱдӓт. Шукы едем толеш гӹнӹ, ну, ситӓ гӹнӹ, ну, кым тӹжем цӹвӹм моло кычат, ну кечӹштӹ кынамжы ӹштенӓ. Ӹштӓш лиеш, тӹжем вӹц шӱдӹ цӹвӹмӓт ӹштӓш лиеш ... кечӹ мычкы, и кым тӹжем цӹвӹмӓт. Вот лу цӓшеш кычен кандат ик, ик тележкӹшкӹ манаркым, ик тӹжем цӹвӹм тӹшкӹ пыра, клеткӓвлӓш оптен колтат. И трактористшӹ шыпштен канда уже цӹвӹвлӓм. Цицок тӹ тележкӹштӹ клеткӓвлӓштӹ. И вот вара вес тележкӹм чӓлен кеӓ, кым тӹжем цӹвӹ гӹнь моло. Кым... кым тележкӹ цӹвӹм кандат. Иктӹ тӹнгӓлеш, как мӹнь ужам, што вӹд хӹрен вӹцлӹ кок градус якте, " фсо",манам, "вӹд хӹрен". Кейем, келесем бригадирлӓн, началниклӓнначалник: " фсо, колты " манеш,"агрегатвлӓм". Мӹнӹ кейем и кнопкым темдӓлӓм, звонокым ӹштем, пуем, школыштыш ганок. Звонокым пуем, звонок юк шакта. Цилӓн тӓрвӓнӓлӓш тӹнгӓлӹт. Пӹтӓриок кеӓт: ик пӱергӹ лӓктеш тӱгӹ, ӹдӹрӓмӓш тӹштӓкен машты, улы тожы, цӹвӹм сӓкӓш тӹнгӓлеш. Пӱергӹ клеткӓвлӓ гӹцӹн цӹвӹм лыктеш, цӹвӹвлӓм лыктеш, кӹшкӓ изин-олен транспорторышкы. А ӹдӹрӓмӓш цӹвӹвлӓ... цӹвӹм нӓлеш, ял гӹцӹн сӓкӓлтӓ вешӹлкӹшкӹ. Лини кеӓ, тӹшкӹ иктӹн-иктӹн цӹвӹвлӓм сӓкен миӓ. Кыча, пӱергӹ шуен колта, хвата, сӓкӓлтӓ. Вот тенгелӓ сӓкен миӓ, и лини мычкы кеӓш тӹнгӓлӹт цӹвӹвлӓ. Цӹвӹвлӓ кеӓт-кеӓт-кеӓт, как раз вара мӹнӹн ик ти, кышты вӹцлӹ кок градусан вӹд, тӹ йомкыстышкы пырен лӓктӹт. Нӧрен лӓктӹт, нӧрӓт тӹштӓкен, йомкысть мычкы ик минут, тӹ... цӹвӹвлӓ йомкыстышты киӓт, вӹдӹштӹ ылыт. А пӹтӓрлиок ече, келесӓш мондышым, пӹтӓрлиок цӹвӹ кеӓ-кеӓ-кеӓ, попаза, тожы, вӹд техенӹ, йомкыстышкы изишкӹ техен. Тӹштӓкен пырен лӓктеш, тӹштӹ глушалтеш, ток пуа. Вара лӓктеш, техенӹ оглушонный, но ече ӹлӓ цӹвӹ. И... и ӹдӹрӓмӓш кӹзӹн... кӹзӹ доно шалгалта тӹштӓкен. Кӹзӹ доно шӱм пӹчкеш изиш, вӹрӹм йогтара. Фсо уже пакыла уже йомкыстышкы, вӹдӹшкӹ попазат уже ма, вӹр йога цӹвӹвлӓн цилӓн. Вӹр йога, вӹр техень ма, ну вӹр йога, ма мыч кеӓ, тӹштӹ улы техенӹ кӹртнин стӧл постолы. Кӹртнин стӧлӹшкӹ йога, вара йори мешӓкӹшкӹ вӹржӹ йога. Цӹвӹвлӓ кеӓт, попазат йомкыст... ик минут йомкыстышты ылыт. Йомкысть гӹцӹн лӓктӹт, лини мычкы кеӓт, пакыла улы кок техенӹ, ну яра, роторный машинӓ маныт. ... роторный машинӓш попазат, роторный машинӓ. Мӹнь тӹ... ужам, што цӹвӹвлӓ йомкысть гӹцӹн лӓктӹнӹт, мӹнӹ тӹ роторный машинӓвлӓм вклучайем. Перощипкӹ маналтеш. Мӹнжӹ перощипкӹ манам. Кнопкым темдӓлӓм, мӹнӹн кок перощипкӹ ровотаяш тӹнгӓлӹт пиш когон техенӹ. Перощипкӹ ровотаяш тӹнгӓлӹт, ну мӹнь тӹ перощипкӹм пӹтӓриок мам ӹштен шӹндем, анжалам. Иквӓреш, так, иквӓреш лишкӹрӓк кандем, штобы цӹвӹвлӓ, цӹвӹвлӓлӓн техень определонный растояни гӹц веле кештӹ. Цӹвӹвлӓ тӹшкӹ попазат, тӹштӓкен улы барабанвлӓ и парнавлӓ техенӹ ... резинывый парнавлӓ. Значит вот техенӹ,тидӹ ылеш цӹвӹ, тиштӹ кок техен, кок барабан ... кок диск, тиштӓкен парнавлӓ, и тӹ парнавлӓ цӹвӹ пыным кӹрӹт тенгелӓн. Ти иктӹт веле агыл, тӹштӓкен икманар кым рӓд техенӹ, мавлӓ, ... дисквлӓ. Кым рӓд, в опщем иктӓ манаркы, иктӓ лу наверны, ик перощипкӹштӹ. Техенвлӓм кӹрӹн лыктыт. Цӹвӹвлӓ ик перощипкӹ гач лӓктӹт, уже, ну, цӹвӹвлӓн пынышты уке ганок, но изиш пынышты улы. Вара попазат вес перощипкӹшкӹ. И ече цӹвӹм мам ӹштен лӓктӹт тенгелӓн. И уже кокшы перощипкӹ гӹц лӓктӹт цӹвӹвлӓ уже, мавлӓ, цӓрӓвлӓ ылыт, ик пынат уке. Ик пыныштат уке, манаш ак ли, но пынышты уке. Пынышты уке. Вара тӹштӓкен вес ӹдӹрӓмӓш шалга. Ӹдӹрӓмӓш мам ӹштӓ, ну тамам ӹштӓ доко, шӱм пӹчкедӓ. Шӱм кӹзӹ дон пӹчкедӓ, вӹр ече йогаш тӹнгӓлеш. Тӹштӹ кокшы, вес едем пакыла шалга. Вес едем кӹзӹ доно пачеш кутанжы гӹцӹн, кӹзӹ доно пачеш, кутанжым пачеш. В опщем кӹзӹ дон тенгелӓн пачеш, и пакыла кеӓ лини мычкы. Тӹштӹ, так, кутанжым пачеш, цӹвӹвлӓ кеӓт пакыла, весӹ едем тӹштӓкен кӹзӹ доно лӱктӓ, ече мам ӹштен колта, кӱшкӹлӓ тенгелӓн. Ну в опщем тӹшецӹн вара кок, кок едем,кок едем шалга тӹштӓкен, кӧргӹм лыктыт шалгат. Уже кид дон нӓлӹт вот, кӧргӹм вӓрештеш кид дон лыкташ тӹшецӹн. Цӹвӹшкӹ пырат кид доно, шыпшын лыктыт кӧргӹжӹм. Тӹштӓкен кӧргис маныт, мажым, серцӹжӹм, кишкӓжӹм, цилӓ шыпшын лыктыт. Шоды-мокшвлӓм, тамавлӓм, вот, ... шыпшын лыктыт, ик машкы, ящикышкы шуен колтат, цӹвӹ кеӓ пакыла. Цӹвӹ кеӓ пакыла, попаза машкы, мойкышкы. Мойкышты ма, тӹ тожы техенок мавлӓ сӓрнӓт, ну тӹштӹ уже кок техень ма сӓрнӓт, вал сӓрнӓ. Кок вал сӓрнӓ, и резинывый мавлӓ, кыце маншаш, ну кыцелӓ манмыла, резинывый палецвлӓ тожы техень шалгат. Резинывый парнавлӓ кужывлӓ, нӹнӹ тожы цӹвӹ... цӹвӹм тенгелӓн хватен миӓт, и кӱшӹцӹн душ йога, окни вӹд йога-йога-йога-йога-йога-йога, мойкы маналтеш. Тӹдӹ иктӹт веле, тӹдӹ вашт лӓктӹт, уже цӹвӹвлӓ ылыт ирерӓквлӓ, ... кӧргӹ... , сек кӧргӹжӹ ире лӓктеш. Цӹвӹвлӓ кеӓт-кеӓт-кеӓт пакыла, а, ече мажым мондышым. Конешнӹ перощипкӹ гӹцӹн лӓкмӹкӹжӹ, тӧрӧк шӹнзӓ техень ма, ну, мотор, ик, техень кӹзӹ ... сӓрнӓ. Кӹзӹ сӓрнӓ, шӱм... а, вуйым пӹчкеден шуа. Шӱм агыл, вуйым пӹчкеден шуа. Вуй кеӓ... кен вазеш машкы, ящикӹшкӹ, пласмасывый ящикӹшкӹ. Тӹ... мӹнӹ... мӹнжӹ анжен шалгем как раз перощипкӹ гӹцӹн... лӓкмӹкӹ штобы цӹвӹвлӓ лиштӹ цӓрӓ. Пынан гӹн, мӹнӹм вырсаш тӹнгӓлӹт, и мӹнӹ анжем мам, мам яра пынан гӹнӹ. Анжал, анжал сек анзыцок. Перощипкӹм правилны тӧрлем, настраивыйенӓм, и вӹдем шокшы или ӱштӹ, вот тӹдӹн гӹцӹн . Тӹ точны, ну ӹндежӹ тымень шонам, ӹнде тӧрӧк яжон колталтем цӹвӹвлӓм. Йесли иктама ак яры, иктӧрӧк анжаш тӹнгӓлӓм, ма ак яры тӹштӓкен. Вот кеӓт, ну уже йесли мойкы гӹцӹн лӓктӹнӹт гӹн, цӹвӹвлӓ уже кеӓт тӹштӓкен ма, цӹвӹвлӓ ... кечӓт ял гӹцӹн техенӹ. Ну тӹштӓкен улы тожы диск сӓрнӓ. Цӹвӹвлӓн ялышты пӹчкӹлт кеӓ. Цӹвӹвлӓн ялышты пӹчкӹлт кеӓ, вуйышты уке. Цӹвӹвлӓн ялышты пӹчкӹлт кеӓ, цӹвӹвлӓ кен вазыт стӧл вӹкӹ. Тӹштӹ вес едем нӓлеш вот, шӱм... пӹчкедӹн, ма дон тӹштӓкен, ик едем, ик пӱергӹ, или пӱергӹ шалга тӹштӓкен, шӱжӹм пӹчкӹн колта. Шӱвлӓм постарымыла ти ящикӹшкӹ тожы коропкаш, тидӹ пасна выжалалтеш. Шӱм пасна пога, тӹдӹм ... пӹчкедӹн колта, и фсо, цӹвӹ йӓмдӹ ылеш машкы, тӹштӓкен, тӹштӹ вес едем шалга, цӹвӹвлӓм опта контейнерӹшкӹ тенгелӓн, оптен шӹндӓ, шукы тӹштӓкен. Мавлӓ, полкывлӓ, контейнерӹш оптен шӹндӓ. Оптен шӹндӓ, контейнер цицок лин шӹнзеш, нӓнген кода, шӹкен пырта тӹдӹм охладителный камерӹшкӹ. Шӹндӓлӓлӹт ӱштӹштӹ, цӹвӹ ӱкшӓлӓлеш, ӱкшӓлӓлеш, цӹвӹм мӹнгеш лыктыт и вара уже сортируят. . Вот значит нормалный цӹвӹвлӓм тӹдӹ , а самый тоша цӹвӹвлӓ . Вот тенгелӓ сортируят цӹвӹвлӓм, оптат, картон коропкавлӓшкӹ оптен шӹндӓт тӹштӓкен. Картон коропкавлӓшкӹ оптен шӹндӓт, тӹдӹм висӓт ече, каждый... каждый коропкам висӓт. Висӓшкӹ шӹндӓт, и електронный висӓш тӧрӧк анзыц, пумага сирӓл шӹнзеш, манаркы вес, например лу кило, луат ик кило, луат кок кило. Тӹдӹм, тӹдӹм пумагам нӓлӹтӓт, тышкалтат машкы, коропка тервен. Тышкалтат, и фсо, тӹдӹм вара, вара опӓть контейнерӹш оптен шӹндӓт тӹ коропкавлӓм, оптен шӹндӓт контейнерӹшкӹ, и шӹкен кеӓт холодилникӹшкӹ, холодилникӹш шӹкен пыртат. Вот техень пӓшӓ. Мӹнӹ анжем, штоб цилӓ агрегат ровотайыжы яжон, в опщем, и цӹвӹ лижӹ яжо. Ну цехӹштӹ марла попат тӹдӹвлӓ, марынвлӓ ровотаят, цилӓн попат кырык марла, конешны. Ну кышты марынвлӓ ылыт, цилӓн попат кырык марла, марла. Вот тенге кечӹ мычкы цӹвӹм ӹштӓт. Ну, манаркы, кок тӹжем цӹвӹ, ик... иктӹ тележкӹ цӹвӹ пӹтӹмӹкӹ, тӹжем цӹвӹ пӹтӹмӹкӹ, ече, ече изиш кӓнӓлтӓлӹт лу минут, тӹштӓкен пока цӹвӹвлӓм цилӓ контейнерӹш оптен колтат, машкы, охладителный камерӹшкӹ шӹкен пыртат, лу минут, или луат вӹц минут, или коклы минут вес тӹжем цӹвӹм колталтат лини гач. Весӹм кок тӹжем цӹвӹм ӹштӓлӓлӹт, вара качкыт пырен шӹнзӹт тӹштӓкен, иктӓ нӹллӹ минут, качкындалыт иктӓ пел цӓш. Ну а вара анжалыт, ну веремӓм анжалыт, и манары цӹвӹштӹ кодын. Кок тӹжем цӹвӹштӹ кодын гӹн, вара остатка ече тӹжем цӹвӹм колталтат. Кым цӓшеш пӓшӓм пӹтӓренӓ. Вот лу цӓшӹн тӹнгӓлӹнӓ, кым цӓшеш пӹтӓренӓ. Кым цӓш гӹцӹн нӹл цӓш якте вара ече улы вет мавлӓ, желудык. Вара пырен шӹнзӹт цилӓн, и цилӓн желудык гӹцӹн, желудыкым итӹрӓйен шӹнзӓт, ну кӧргӹжӹм. Желудыкым кӹзӹ дон пачыт, кӧргӹжӹм лыктыт, шуен колтат, желудыкшым коропкаш пиштӓт, ящикӹшкӹ. Вот техень пӓшӓ. Ну пӓшӓм... ровотаят тӹштӓкен, ну, лу едем лин кердеш, луат кым едем лин кердеш, кӓндӓкш едем лин кердеш. Кӓндӓкш едем чӹдӹ. Лу едем ... ну, сек келеш. Луат кок едем, луат кым едем. Ровотайышашлык ылеш луат кым едем. Ну кынамжы едемвлӓ ак ситеп гӹн, вот лу едем ровотаят. Тӹнӓм чӹдӹрӓк. Тӹнӓм бригадир чӹдӹрӓк цӹвӹм заказа. Опташ колташ шӱдӓ, ӹштӓш. |
Ну вот мӹнӹ... тумайышым кеӓш марлан. Друженнӓ ӹрвезӓш доно. Вара тӹдӹ мӹнӹм нӓлӓш тӹнгӓлӹн ӹнде. "давай тол токем ӹнде марлан", манеш. Мӹнь докем толыныт, мӹнӹм йӱӓш толыныт. Ӹзӓжӹ доно йӱӓш толыныт. Йӱӓш толыныт мӹнь докем ӹнде. Костенецӹм канденӹт, ӓрӓкӓм канден. Ӓвӓм доно, ӓтӓм доно шайыштыныт, штобы... шайыштыт што... . Мӹнь тӓмдӓн ӹдӹрдӓм нӓлӓм. Ну ӓвӓм дон ӓтӓмтӹштӹ пашкудывлӓм сӹгӹрӓлӹнӹт. Ну мӹнӹм ӹнде йӱн коденӹт. Йӱнӹт, мӹн... тӹштӹ мӹнь уже... . Мӹнӹм йӱн коденӹт. Мӹнь ӹшкежӹ чебоксарышты ровотайенӓм. Вара... назначенӹт числам. Числам назначымы, техень числан сӱӓн лиеш. Мӹнь докем толыт йӱӓш уже, фсо, сӱӓн дон толыт. Теве ти кожланӓнгӹрвлӓ постарненӹт, кӱм шӱденнӓ. И кенӹт... мӹнь докем миенӹт. Толыныт токем. Тонна ӓвӓмвлӓ встречайенӹт, стрӓпӓйенӹт. Пиш шукы стрӓпӓйен ӓвӓм. Тӹштӹ орехывскийвлӓ толыныт, пашкудывлӓ тожы. Тишецӹн цилӓ родна миен. Ну вот... стӧл лошкы шӹнденӹт. Хыналеннӓ, ӹштеннӓ тӹштӹ цилӓ. Вара вес гӓнӓкшӹ уже вингӹ пырымым, вингӹ, вингӹ пырымым ӹштӓш. Е... тӹштӹ йӱннӓ, вара тишкӹ толынна, ӹнде млойец докы толынна. Ӓвӓмӓт толын, ӓтӓмӓт толын, цилӓн, роднавлӓ цилӓн толыныт. Цилӓ родна толыныт. И теве тиштӹ мӓ сӱӓнӹм ӹштеннӓ. Лӓшкӓм качкыныт. Цилӓ, мӹнӹ ош тыгырым чиенӓм. Ну,мӹнӹ уже ылынам. Тиштӹ мӓ цилӓн хыналеннӓ, шалгеннӓ. Подаркам пуенӓм мӹнӹ тӹ жениховый роднавлӓлӓн. Близкий роднавлӓлӓн пуенӓм подаркам. Значит, ӹдӹрӓмӓшлӓн сарапанашым, пӱергӹвлӓлӓн тыгырым. Тыгырым пуенӓм. Ече ӹдӹр-гунырвлӓ ылыныт,нӹнӹлӓнӓт пуенӓм, тожы подаркам пуенӓм. Подаркавлӓм пуеннӓ, цилӓ лӓшкӓм качкынна, обазателны лӓшкӓм картмыла. Ну кӱлӓн кыце, тыгыр сарапан, тыгырсарапан пуенӓм, цилӓ. Мужской... тидӹ мужской тыгырым, ӹдӹрӓмӓшлӓн сарапанвлӓм пуенӓм. Вот тӹдӹвлӓм пуенӓм. Вара тӹдӹвлӓм подаренӓм дӓ... и лӓшкӓм качкаш тӹнгӓлӹннӓ. Лӓшкӓетӹм шолтат, молнам вет лӓшкӓмок шолтенӹт. Кӹзӹт ӹнде рожки дон шолтат, вот тӹдӹм мӓ пӹтӓри подылынна. Ик савала доно. Волода подылын, и мӹнь подылынам, ик савала доно качкынна. Вара уже тӹнгӓлӹнӹт кӱвлӓ тыгырым чиктеннӓ, нӹнӹвлӓ. Кӱн махань подарка ылын, тӹдӹм пуенӹт. Лӓшкӓм тожы кым гӓнӓк подылыт, вот и пуат, ой, дӓ лӓшкӓ тотлы, дӓ лӓшкӓ ошы, давай тӹштӹтӹдӹ горко дӓ тама сӹгӹрӓт,тӹдӹвлӓм ӹштеннӓ яра. Вот и хыналеннӓ. Хыналеннӓ, хынален пӹтӓреннӓ. Тӹ тыгырвлӓм подареннӓ, цилӓ фсо сӱӓн пӹтен. Ӓрнӓштӹ вара мӓ кеннӓ вингӹ пыраш. Мӹнь докем вингӹм... . Значит, женихшӹ ӓтӓм дон ӓвӓмлӓн лиеш вингӹ. Вингӹ лиеш, а мӹнӹшешкӹжӹ ылам мӹнӹ,ӹнде вингӹ пыраш кеннӓ, вингӹ пыраш кеннӓ, вингӹм тӹштӹ тожы пыреннӓ. Просты куштеннӓ, мыреннӓ, качкынна, йӱннӓ и толынна. Тӹштӹ вингӹм пыраш тожы нимахань подарка уке, нимат уке. А мӓ кынам лӓшкӓм качкынна, тӹнӓм подарка. И вот тенгелӓ сӱӓн ертен. Техень сӱӓнӹм мӓ ӹштеннӓ. Ну а кӹзӹт ужеӹштӓт, кӹзӹт уже теве. Машинӓ дон кыдалыштыт, тамалын мӓ тӹнӓм техенӹ ылте. Просты сӱӓн веле ылын. Мӹнь вот тожы кок сӱӓнӹм тонна ӹштенӓм. Ӹдӹрлӓн ӹштенӓм сӱӓнӹм и теве ти сашалан, кыды тонна ылеш кӹзӹт. Тӹ сашалан тонна личны тонна ӹштенӓм сӱӓнӹм. А кымшы ергӹлӓн, ну кокшы ергӹлӓн толалан уже школышты. Школышты ӹштеннӓ. Потому што тиштӹ... . Агыл, ӹрвезӓшлӓн толалан. Ӹдӹрлӓн тиштӹ ӹштеннӓ. Цӓрлӓ мары гӹцӹн. Толыныт, тожы тиштӹ тенгеок подаркавлӓм пуеннӓ. Тенге тама ну и в опщем сӱӓн тенгеок ертен. Тамадавлӓ мӓмнӓн молнам ылте. А теве школышты ӹштеннӓ, уже тамада дон ӹштеннӓ. Тӹштӹ тамада ылын. Тӹштӹ ужетенгелӓ. Тенгелӓ ӹштеннӓ. Ну школыштыжы конешны пространствы кого, стӧлвлӓ сукы. Цилӓ шке закускывлӓм ӹштеннӓ, нӓлӹннӓ,цилӓ общий. Школышты ӹштеннӓ. Тенгелӓ. Пиш шукы сӱӓнӹш каштынна. Мӓ годымна техенвлӓ ылтелыт, нимат уке. А вот кӹзӹт теве, кӹзӹт уже современный сӱӓнвлӓм ӹштӓт, теве ресторанышкы сундырышкы каштынна. Виловатышкы столовыйшкы каштынна. Тӹштӹ уже веттеве тамахань призвлӓ, тамавлӓ, тӹдӹвлӓмвот... кӹзӹт ужевес статан ӹштӓт. А мӓ проста тагынамшы сӱӓнӹм ӹштеннӓ . А перви, . Тарантас дон толынна, имни дон толынна, маныт. Мӹнжӹмашинӓеш толынам, вот теве тенгелӓ. А кӹзӹт теве ужат, манар машинӓ,мӓмнӓжӹн тидӹ вет йошкар-олашты ылын,тидӹ... просты волода канден хынавлӓм тӧрӧкок. Мӓ тиштӹ встречайеннӓ,сӱӓнӹм тӹнгӓлӓш, тидӹ как будты мӓмнӓн ӹдӹрӹм йӱн. Йӱн, тоннаок йӱнӹт. Кумӓвӓжӹ, кумӓтӓжӹ тӹштӹ, роднавлӓштӹ, ӹзӓжӹ, кырыскажы тӹштӹ, йенгӓжӹ, ӓкӓжӹвлӓштӹ толынытат. Мӓмнӓм стӧл лошкы шӹнденӹт, хынавлӓ пока тӱнӹ ылыныт. Мӓ стӧл лошты шӹнденнӓ, и вот нинӹ запойым ӹштенӹт теве техенӹ, ну техень штобы йӱӓш манын. Вот мӓ ӹдӹрӹм йӱннӓ. Сартам чӱктеннӓ, цилӓ... основателны, цилӓ тӧрӧк вара сӱӓнӹм ӹштӓш тӹнгӓлӹннӓ, сӱӓнӹм ӹштеннӓ. Тиштӹ йӱнӹт, амаленӹт,тиштӹ тонна амаленӹт. Ирок афтобусеш нинӹ кыдалевӹ. И мӓ паштекӹштӹ кыдалынна. Ӹшке роднавлӓ доно кыдалынна. Переправышкы, переправы гӹцӹн йошкар-олашкы, йошкар-ола гӹцӹн пуялышкы. Тӹшкӹ миеннӓ, тӹштӹ мӓмнӓм встречаят цилӓ хынавлӓ. Афтобус гӹцӹн лӓктӓт, каждыйлан ӓрӓкӓм пуат, йӱт ӓрӓкӓм. И ти ӓрӓкӓ цӓркӓшкӹ пиштӹмӹлӓ монетым. Кӱкопекӹм, кӱкопек, вот техенӹ пиштӹмӹлӓ, и ти ӓрӓкӓм техень изи цӓркӓм цилӓ йӱн колтымыла. Яра, вара пыртат пӧртӹшкӹ, пӧртӹшкӹ пыртевӹ. Тота дон папа тӹштӹ, тыклацывлӓ, тамавлӓ тӹштӹ стӧл лошкы шӹцнӓ. Йӱннӓ шалгышна, вара иргодеш маныт подаркавлӓм подараш. Мӹнь манам подаркавлӓм, подаркавлӓм мӓ иргод якте ана ӹлӹ, тагачок кенӓ, потому што далний растояни, давайте кӹзӹток. Разраз нинӹ лӓшкӓм шолтен шӹндевӹ. Рожки дон шӹшерӹм шолтен шӹндевӹ. Кӱ мам подарен подарен вот, подаркавлӓм пуеннӓ цилӓ. Йӱннӓ, хыналеннӓ, лӓкнӓ дӓ толна. Куштенӹт, мыренӹт, пиш когон куштенӹт, гармониствлӓ тӹштӹ тамавлӓ,сӱӓн ертен кеш яжон. Вот пӹтӓрли тонна мӓ хыналеннӓ цилӓн. Тӹмӹрвлӓ тамавлӓ тамавлӓ... барабанвлӓ тамавлӓ. Барабанвлӓ лугымарийский. Барабанвлӓ, ага. Пиш когон куштат, цӓрлӓ марывлӓ яжон носовиквлӓм тенге кычен куштат, пӧртӹштӹ тӹштӓт куштенӹт. Пӧртӹштӹ куштенӹт. Вара тевеш мӓжӓт кеннӓ, мӓмнӓжӹнӓт концертым тӹштӹ полный анжыктенӹт, сӱӓн концертым. Кожланӓнгӹрӹштӓт нинӹ когон мыренӹт, куштенӹт. Мӓжӓт тӹштӹ. Молодож каштын, ну мары-вӓтӹ, в основном мары-вӓтӹ каштынна мӓжӹ. Вот, мӓ техень сӱӓнӹм ӹштеннӓ. А сашан сӱӓнжӹ тожы, дӓ ти... теве ти сашаемӹн сӱӓнжӹ шайыштынна махань кечеш, деватый августын ылы. Деватый августын ӹштеннӓ сӱӓнӹм. Кенӹт ирок ӓтӓжӹ доно, тӹ борис дон, ӓтӓжӹ доно, кумӓтӓжӹ. Ӓтӓжӹ дон кумӓтӓжӹ кенӹт уже , нӹл цӓшӹн ирокок лӓктӹн кенӹт ӹдӹр йӱӓш. Ӹдӹр йӱӓш кен колтенӹт саша, саша... саша, ӓтӓжӹ и кумӓтӓжӹ, сашан кумӓтӓжӹ, кенӹт кузнецовышкы ӹдӹр йӱӓш. Ӹдӹрӹм тӹштӹ йӱн коденӹт, костенецӹм пукшен коденӹт, токына толыныт. Тӹштӹ костенецӹм пуен колтенӹт, мӓ тиштӹ костенецвлӓм пукшышна, йӱктеннӓ. Кӱ толынкӱн желани ылын, йӱктеннӓ. Вара нинӹ толыныт кечӹвӓлеш уже токына. Нинӹн родна цилӓ ӹдӹрӹм канденӹт тишкӹ токына. Ӓтӓжӓт каштын, ӹдӹр нӓлӓш каштын, ӓтӓжӹ каштын. Вара ӹдӹрӹм канденӹт. Стӧл лошкы шӹцнӓ цилӓн, пыртен шӹнденнӓ. Закуска тӹштӹ, ну сыра, ӓрӓкӓ, цилӓ ылын. Сыра, ӓрӓкӓ, цилӓ ылын. Йӱннӓ, качкынна, куштеннӓ, мыреннӓ, подаркавлӓм пуевӹ, тана ӹнде шешкӹ, мӹнжӹн шешкӹ лиеш, подаркавлӓм пуенӹт. Роднойвлӓлӓн: ӓтӓжӹлӓн, мӹлӓнем, шолавлӓштӹлӓн, цилӓлӓн, кумӓтӓжӹ, кумӓвӓжӹлӓн пуен. И вот хыналеннӓ, хыналеннӓ дӓ нинӹ кен колтевӹ, кен колтевӹ, . Вара иргодеш мӓ вингӹ пыраш кеннӓ. Кузнецовышкы ... ялынок каштынна, ма тиштӹ растояни ялынок кеннӓ, тожешке роднавлӓм, цилӓм постареннӓ дӓ кеннӓ вингӹ пыраш. Тӹшкӹ миеннӓ, тӹштӹ уже готовый цилӓ, давай вингӹм пыраш. Вингӹм пырышна, тожы тенгеок куштеннӓ, мыреннӓ, качкынна, йӱннӓ, веселӓйеннӓ,техенӹ машинӓ доно кыдалыштмаш ылте тӹнӓм, дӓ машинӓжӓт, мӓмнӓжӹнӓт ылте машинӓ тӹнӓм, и вот тенгелӓ сӱӓнӹм ертӓрен колтышна. Вара танавлӓ тӹштӹ кодевӹ, таманары тонна ӹлӹкӓлевӹ дӓ вара тӹшкӹ. Так и виловатышты кӹзӹт ӹлӓт, тенгелӓ. А школыштыжы толана... тола годым,годым, кӹзӹт турмашты ровотая, тӹдӹн тожы семнацатый июнын сӱӓн ылын. Ну погода пиш когон юран ылын, мӹнжӹ йӓмдӹленӓм, мӹнжӹ йӓмдӹленӓм тонна ӹштӓш, домашний сӱӓнӹм ӹштӓш. Теве кудывичӹштӹ моло стӧлвлӓм цилӓ, тидӹ йӓмдӹлен шӹнденнӓ, скамявлӓм, стӧлвлӓм, цилӓ йӓмдӹлен шӹнденнӓ. Ну пиш когон юран. Пырен ак кертеп, машинӓ пырен ак керт. Нимат ӹштӓш ак ли. Школышты ӹштӓш школный столовыйшты сӱӓнӹм ертӓрӓш. Школный столовыйшты мӓ так и... . Кузнецовышты. Тенгеокцилӓ стӧлвлӓм йӓмдӹленнӓ. Тӹштӹ поварвлӓ палшенӹт. Стӧл пиш когон шукы ылын, закуска пиш когон яжо ылын, йори чебоксарыш каштынна ма шоным нӓлӓш. Тидӹ... чебоксарышкы каштынна,каштынна, тиштӹ продуктывлӓм йӓмдӹленӹт, ӹштенӹт, ну тиштӹ уже тамада ылын, весӹ ылын. Тӹштӹ мыренӹт, куштенӹт,цилӓ, уже вес статан ӹштӹмӹ сӱӓнӹм. Мӓмнӓн... мӓмнӓн ганы сӱӓн ылте, а вес статан сӱӓн ылын. И вот тӹ сӱӓнӹштӹ ы? . Ма,тӹштӹ цилӓ, цилӓ шотанок ӹштӹмӹ цилӓ. Тенгеок подаркавлӓм подаренӹт, тенгеок цилӓ мӓжӓт подареннӓ, ӹнде жених...тенгеок подаренӹт. В опщем кӱ мам подарен подарен, цилӓ оптенӹт ик машинӓ, е, кок машинӓ подаркам, цилӓ нӓнгевӹ вара сӱӓн паштек халашкы. Халашкы квартирӹшкӹ, толан тӹштӹ сйомный квартирӹжӹ ылын, тӹшкӹ. Вара токына толынна, токына толынна, вес кечеш тонна ӧпӓть хыналеннӓ цилӓн. Пашкудывлӓм сӹгӹрӓлӹннӓ. Роднавлӓ толыныт. В опщем толан сӱӓнӹштӹ кым кечӹмӓ гулайеннӓ. Тонна тиштӹ уже. Смоленскийвлӓ толыныт, . Шукыншукын толыныт, мӹнӹн ӧрдӹж гӹцӹн роднаем пиш когон кого, шыжаремвлӓ цилӓ вӓре, нӹнӹвлӓ цилӓн толыныт. Цилӓн палшенӹт. Тенге сӱӓнӹм ертӓрен колтышна. Кым кечӹ хыналеннӓ, сӱӓн донок кым кечӹ хыналеннӓ. Закуска шукы давай, вот тенгелӓ. Тенге сӱӓнӹм ертӓреннӓ. А школыштыжы школный поварвлӓ йӓмдӹленӹт качкышымйӓмдӹленӹт. Нӹнӹлӓнӓт подаркавлӓм пуеннӓ. Подаркавлӓм цилӓлӓн пуеннӓ, кӱ ... . Кӱлӓн савыц, кӱлӓн ну ма, цилӓн техенӹ. Тенге ӹштеннӓ. Вот сӱӓнӹшкӹ толмыла вес гӓнӓ, сӱӓн годым. Вот вара видеовлӓ доно... . Цилӓ видео толан сӱӓн годым, цилӓ видео саша годымат ылын. Сашан сӱӓн годымат видео ылын, . Цилӓ процесӹм снимаятмане, видеокамера. Дӓ ечетиштӹ тола годым церкӹшкӹкаштынна и тӧрӧкок сӱӓн годымок. Молнамшыжок конешны разрешайыделыт. Мӓмнӓн учениквлӓм, тевеш ти сашавлӓм, ти пашкуды локсандра нӓнгеӓ церкӹшкӹ, локсандрам вызываят селсоветӹшкӹ, малын канденӹт тетӓвлӓм церкӹшкӹ, ак яры. Нинӹ попазенӹт, ик-кок гӓнӓк наверны попазенӹт. Вот тенгелӓ. Тидӹн сӱӓнжӹ деватый августын ылын, а толан семнацатый июнын ылын. Вот тенгелӓ. Сӱӓнӹм ертӓреннӓ, каштынна. Мӓжӹ тевеш нерегистрированный ылынна, двацать третий двацать патый декабырына потом венчаялтынна тиштӹ ти церкӹштӹ. Ядынна батушка гӹцӹн "пожалуста толда", манеш. Мӓ кешнӓ дӓ венчаялтна коктын. Чиктен пуенӹт. Вот ма манытсартам коктынат кыченнӓ. Кого сартавлӓ кого сарта. И вот тӹдӹм... ну мӓ, тӹштӹ ма, целованиылте нимат просты венчайеннӓ дӓ фсо, венчаялтынна дӓ яраш. Тенгелӓ,манам , сирӹктӓлтӹннӓ, тенгелӓ. А варапервый февралын мӹнь семидесатилети первый февралын шӹнӓ отмечайы,отмечайеннӓ четвортый февралын. Цилӓ роднаем толын, кӱм шӱденнӓ. Тетӓемвлӓ цилӓн толыныт. Тиштӹ полный цилӓ ылын. Пиш когон яжон ертӓреннӓ. Ти семидесатилетим. А мӹнӹн теве юбилейныйдень рождени двенацатый мартын,сулык. Мӓ тӹнӓм ӹштӹделна, потому што икӓнӓк техень великий пост годым йӱннӓ, отмечайеннӓ, вара мӓ йылен кеннӓ тӹдӹ паштек. Ти пӧрт веле кодын, нимат кодде. Вот великий пост годым ак яры, ни сӱӓнӹм ӹштӓш ак яры, техень йӱмӓшвлӓм ӹштӓш ак...што постым ана соблудайы. Вот постым обазателны соблудаяш келеш...страшный пост тӹнӓм ылын,тенгелӓ веселӓйӓш агыл. А вара пост... пост ертӹмӹкӹ пыйырт ӹшке отмечӓйӓлнӓ тетӓвлӓ толыныт. Фсо отмечӓйӓлӹннӓ ӓтӓжӹнӹмӓт семидесатипатилетим. Тотан семидесатипатилетийӹ, а мӹнжӹн семдӹсӹт, |
Мӹнь кузнецовы кӹдӓлӓш школышты ровотайенӓмгодшен. Вот, тенеш иеш значит лиеш нӹллӹ и, нӹллӹ и. ти тыменмӹ, ти ровотайымы лошты шукы тетӓ дон вӓшлиӓлтӓш вӓрештӹн. Кыды-тидӹжӹ уже тымень лӓктӹнӹт, шке тымдат, линӹт инженервлӓӓт, и когорак едемвлӓӓт улы. Ну мам келесӓш лиеш ... кӹзӹтшӹ тыменшӹвлӓ дӓ совецкий веремӓ годшы тыменшӹвлӓ дон тӓнгӓштӓрен. Совецкий веремӓ годым тыменшӹвлӓ пыт тыменӹнӹт. Тоныш пӓшӓм со ӹштӓш... ӹштенӹт. Тоныш пӓшӓм ӹштӹде школышкы каштелыт. А кӹзӹт, кӹзӹт тоныш пӓшӓжӹмӓт ак ӹштеп. А цилӓ исползуят современный технологим. Ну, манаш келеш значит компютырым исползуят, интернет, свӓзь доно ровотаят. Вот седӹндон тымдаш конешны тетӓвлӓм, тымдаш конешны нелӹ кӹзӹт. Тетӓвлӓ вот ак воспринимайеп тӹ пӓлӹмӓшӹм, кыдым мӓ пуаш цаценӓ. Ну и ече махань разницыжы улы? Разницы улы весӹ. Кӹзӹт трудовой практик уке школышты, кыды когонок керӓл ылеш. Молнам значит переводым определаят ылын вӹзӹмшӹ трудовой четверть дон. Тетӓ ровотайышашлык ылын положынный веремӓм, положынный веремӓм, кӓнгӹжӹм. Началный школ гӹц тӹнгӓлӹн,лушы клас якте цилӓн трудовой практикым прохойенӹт ылын. Трудовой практикым значит мӓ прохойеннӓ кыцелӓ. Ылын ик веремӓн шкал фермӹштӹ ровотайенӹт. Лушы класышты тыменшӹвлӓ шкал фермӹштӹ ровотайенӹт. Кӓнгӹж гач оролен каштыныт тунам. Вот когонок тидӹ пӓшӓ нелӹ ылын, пӓшӓ нелӹ ылын. И класный рукывыдителлӓнӓт тӹкнен. Йесли тетӓ ак тол ышкал оролаш гӹн,поктылаш кеӓш, уке гӹн, даже шкӹлӓнӓт кӹтӓш вӓрештӹн. Вот, ну тидӹ гишӓнжӹ ма лин? Тидӹ гишӓн лиӓлтӹн значит вӹзӹмшӹ трудовой четверть маналтын. Тӹдӹн дон перевод определаялтын, луат икшӹ класышкы. Луат икшӹвот кӹзӹт теве тидӹ уке. Тидӹ уке. Вот техенӹ. Ну и вот, ече разницыжы улы иктӹт, што школышты теве дежурыкташат ак ли тетӓвлӓм. Вот мӓ со дежуреннӓ ылын. Со дежурыктеннӓ. Генералный уборкым мӓ ӹштӹктеннӓ, територийӹмӓт убирӓйӹктеннӓ ече. Кынам ылын печной отоплений гӹн, то тетӓвлӓ, каждый тетӓ кок кубыметр рӓдӹ пум пилен, шелӹн пуен. Камакашкы, камака олташ пум намал коденӹт. Качкаш, качкаш шолташ роколмам итӹрӓйен коденӹт. Вот кӹзӹтӓт тидӹ уке. Вот в опщем теве техень проблем изинекок пӓшӓ гӹцӹн ӱкшӹктенӓ тетӓм. Седӹндон тетӓвлӓ кӹзӹт пишок шӱмӹн агылеп пӓшӓ докы. Нелӹрӓк ровотаяш конешны тымдышывлӓлӓн. Вот тенгеок теве кид пӓшӓ гишӓн веле, дажы тымдымаштыжат тӹдок сказывыялтеш. Фсо, болшы нимат ам келесӹ. |
Сӓмӹрӹкем годым, пӹтӓриш ин пӓшӓлӓш кемӹкем, алык марывлӓ лошты пӓшӓленӓм. Ик гӓнӓ лапкаш кемӹкем, калпакым ужынам. Калпакшы луды цӹреӓн ылы. Мӹнь тенгеок ядам. "луды калпакым пудай",манам. Продафщица пиш когон ваштылаш тӹнгӓлӹ. "ам пӓлӹ",манам. "кыце луды калпак лин кердеш",манеш, ече мӹнь гӹцем ядеш. "тевеш,манам,луды калпак киӓ",манам. "а тидӹ,манеш,луды калпак агыл",манеш. "ам пӓлӹ... мӹн... тидӹжӹ луды калпакыш",манам. Уже споренӓ мӓжӹ. "тидӹжӹкалпак",манеш. "луды калпак лин ак керд",манеш. "луды тидӹ лыды ",манеш,"тенгелӓ перевойен". |
Тӓгӱ амасашкы стуча. Кесӹ патавлӓ амасам пачын колтат, анжат, тӹштӹ пирӹ шалгалта. Лӱдӹн колтат дӓ пиш когон шӹлӓш тӹнгӓлӹт. Пирӹ паштекӹштӹ. Тӧргештӓ, ак чуч. Ик кесӹ пата мачикӹм чымал колта и пирӹн шмарашкыжы попаза, пирӹ чуть логереш ак шӹц. Мачикӹм пырыл колта, пыдештӓлт кеӓ. Кок кесӹ пата нӓлӹт дӓ вӹд пецкӓм вуйышкыжы кымыктен пуат. Кесӹвлӓ патавлӓ кӱ кышшӹлӹн шӹнзӹнӹт. Ик кесӹ пата лустрым вылгыктен колта дӓ кесӹ... е-е... пирӹм лепкӓ гӹцӹн лустры дон лыпшал пуа. Вес кесӹ нӓлеш дӓ пу шӓжӓнӹм пирӹ вӹк урыктен пиштӓ. Шудырге веле пирӹ вӹк пу шӓжӓн урын вала. Саслен саслен пирӹ шӓжӓн лӹвӓц лӓктеш. Лӓктӹн веле шокта вес кесӹ пата нӓлеш дӓ цӓш кирӹм лепкӓшкӹжӹ мылгыктен колта. Пирӹлӓн ӧпӓть лепкӓш тӹкнӓ. Тӹ нӱжвец вес пата нӓлеш дӓ мешӓкӹм шуен шелеш. Пирӹн вуйыш мешӓк чиӓлт шӹнзеш. Пирӹ мешӓкӹм кыдаш шуа дӓ кесӹ патавлӓм поктылаш тӹнгӓлеш. Кесӹ патавлӓ ханга мычкы пиш когон кӱшкӹлӓ кузат, камака вӹкӹ. Ханга кӹрӹн кеӓ, тӹ веремӓн кесӹ патавлӓ мешӓкӹшкӹ урын валат цилӓн. Пирӹ туп гач мешӓкӹм нӓлеш дӓ... и шӹргӹшкӹ ашкедеш. Кесӹ патавлӓ мешӓкӹштӹ саслен веле кодыт. |
Ти картинӹштӹ... ти картинӹштӹ алык вел ӹдӹрӓш анжыктымы, алык вел выргемӓн. Алык марывлӓ пиш тӹрлӹмӹм яратат. Тыгыр... так... тыгыр шокшвлӓ тӹрлӹмӓнвлӓ ылыт яжо узор доно ... онгыштат тӹрлен шӹндӹмӹ. Ош тыгырышты якшаргы дӓ шим шӹртӹ дон тӹрлен шӹндӹмӹ. Тыгыр мычашты шукы тӹрлӹмӹ, манаш лиеш, якшар шӹртӹ дон, сар шӹртӹ дон, шим шӹртӹ дон. Тыгыржы пиш цевертыгыр мычашыжы складкан ылеш. Анзылныжы анзылвач улы. Анзылвачшы тожы кырык мары гӹц айыртемӓлтеш, тӹрлӹмӹ шукы... тӹрлӹмӹжӹ торешлӓ тӹрлӹмӹ шим шӹртӹ дон, якшар шӹртӹ дон полосавлӓ улы. Ну в опщем пиш яжо цӹреӓн ылеш. Анзылвачшы... сар шӹртӹ дон техенӹ волнообразный вышивкан ылеш, тӹрлӹмӓн ылеш. Так, вуйыштыжы кыце маншаш тӹрлӹмӓн... вот кыце маналтеш, ам пӓлӹ, конешны, и окса, тыгыды оксам кычымы , техенӹ полосажы, кыце маналтеш... . Нашмак агыл,келесенжӓт ам керд вуйыштыжытехенӹ ма улы. Келесен ам мышты. Сложный заданийе. Тидӹвелену тиштӹ тожы мордовский ӹдӹрӓш анжыктымы. Так, мордовский тыгыр изиш кырык мары выргем вӹлкӹ похожый маншаш. Изиш тожы ош... ош тыгыр вӹлнӹ шукы тӹрлӹмӹ, кид шокш мычаш тӹрлен шӹндӹмӹ. Шокш мычкы тожы тӹрлӹмӹ якшаргы дон шимӹ видимы тӹрлӹмӹ. Так, кырык марывлӓн вочыгач улы, нӹнӹнӓт изиш пулшышты вочыгач формы улы, но тӹрлӹмӓн видимы. Онгыштышты... шервлӓ кечӓт, ечежӹ анзылвач, маншаш, кырык марын ганок, техенӹ кӱшнӹ дӓ ӱлнӹжӓт кечӓ анзылвач. Но анзылвачышты нӹнӹн пиш когон шке статанышты тӹрлен шӹндӹмӹ. Ӱлнӹжӹ якшаргы, ошы, шимӹ полосавлӓ шукы. Почти пел анзылвачшок тӹрлен шӹндӹмӹ ылеш. В опщем техен, ой, интереснӹй узоран ылеш. Так, вуйыштыжы... свойеобразный калпак агыл конешны, техенӹ тамаханы головной убор свойеобразный. Тожы тӹрлен шӹндӹмӹ, и техень калпак статан, и шайылныжы тамахань левӓш улы доко, но келесен ам мышты кыце маналтеш. В опщемсложный задани. Так, тиштӹ кок...тиштӹ кок едем анжыктымы: пӱергӹ дӓ ӹдӹрӓмӓш. Пӱергӹм пӹтӓри кенӓ. Пӱергӹ чиен шӹнден...пӱергӹ меховой ыжгам, маншаш. Мӓмнӓн, кырык марывлӓн ыжга ылын. Ну нинӹн тожы ыжга гань ылеш чиен шӹнден. В опщем ялыштыжы унты маналтеш,унтым чиен шӹнден. Так, воротник меховой техень интереснӹй, мужикшӹн. Техень добротный богатый нарад. А ӹдӹрӓмӓшӹжӹчиен шӹнден кырык марынвлӓн ганок мӹжӓрӹм.мӹжӓр маналтеш. Нӹнӹнӓт изиш мӹжӓр ганы ылеш. Но мӹжӓрӹштӹну, вӓш колтен мӹжӓржӹм,мӹжӓр. Растогнутый шалга. Но нӹнӹн интереснӹ тӹрлен шӹндӹмӹ, вышивкан ылеш, тӹрлӹмӓн. Кыт мычкы тӹрлӹмӹ свойеобразный узор, и мӹжӓр мычашыжат когон тӹрлен шӹндӹмӹ ылеш. Так, вуйышкыжы савыцым пеледӹшӓн техень интереснӹй савыцым ялштен. А кӧргӹштӹжӹ техенӹ... шкӹмӹштӹн платым чиен, якшаргы тӹрлӹмӓн тожы. Ялыштыжы ӹдӹрӓмӓшлык унты наверны тожы тӹрлӹмӓн ылеш. Вот техень интереснӹй костум. |
. Ӧлицӓштӹ мӓ мадынна тетӓвлӓ годым войнала шукыжок, ӹрвезӹвлӓ, ӓвӹклӓ мадынна. . Ӓвӹклӓ. . Ӓвӹклӓ тидӹ получаялтеш,. Е, пайлалт шӹнзӹннӓ, в опщем, ик вӹц тетӓ вӹц тетӓ, вӹц ӹрвезӓш вӹц ӹрвезӓш, и поктылыштына икӓнӓ иктӹм. Кӱ хвата, шагалеш, вӓрӹштӹ шалга. Кӱм кычыделыт, тӹдӹ тӹ шалгышым тӹкӓл кода и мӹнгеш тожы кыргыжталаш тӹнгӓлеш. Кыцелӓн мадмыла, обяснайымыла вӓл. Вот вӹц ӹрвезӓш, кыча, ну, лубойым кычат. ... ... тӹкӓлӹтфсо, шалга вӓрӹштӹ. Пока вес партыштышы рвезӓш тӹкӓл ак коды. Вес, ма, тӹкӓл кода, вара тожы кыргыжеш, шӹлеш. Вот тенгелӓ мадынна. Вот тидӹ ӓвӹклӓ маналтеш. Кӱ победитӹл, кӱ сӹнгӹшӹжӹ кынам цилӓн шалгат. Кыды... кыды командыжын кодеш кыргыжталшы, а вес командыжыншалгат, тӹкӓл кодымы шалгат, кычымы. Вот нӹнӹ шалгат значит, нӹнӹ шкеок сӹнгӹмӹ, вот, тенгелӓн. Вес мадышвлӓгородкилӓ мадынна, пытункала мадынна. . Пытунгайыдалла маныт, кыдыжы маныт ылын, йыдалла мадыт; кыдыжы,мӓжӹ, пытункала мадына, мадына ылын. Тӹ пытунгажы ылеш стакан постолы, кашарганпун. Панды дон шуен шелӓт, тӹ пытунгам орола йыдал дон ик едем. Шуенжӹ колтышы рвезӓшӹжӹ тӹ пытунга ну, пандым шуен колтен, тӹ пандылан кыргыж кешӓшлык ылеш, нӓлшӓшлык ылеш. И йесли йыдал тӹ оролышы, йыдал дон оролышыжы тӹдӹм орола, штоб кыргыж кемӹжӹ годым ӹнжӹ шо панды яктежӹ. Тӹдӹ йыдал дон... йыдал дон шуен колта вӹлкӹжӹ тӹкнӓ гӹнӹ, тӹдӹ оролен шагалеш, пытунгам оролен шагалеш, вот. А пытунгажым мӹнгеш вӓреш шӹндӓт. Тӹштӹ шукыншукын мадыт, мадаш лиеш статан. Иктӹт орола в опщем пытунгам йыдал дон. Иктӓ вӹзӹт лу тӹштӓкен кӹшкӓт пытунгашкы. Кыдыжы ак чучиктӹт ак чуч, весӹ ак чуч, кынам чучаттӹнӓм кыргыж кеӓш яжо, пока тӹдӹ йыдал дон оролышы тӹ пытунгажым нӓлшӓшлык ылеш дӓ вӓрӹшкӹжӹ шӹндӹшӓшлык ылеш клеткӓшкӹ, техен. А йесли иктӓт ак чучеп гӹнӹ, уже рискуйымыла кыргыжмыла ылын тенгеок, ма, тӹдӹ, ма, пандывлӓлӓн мӹнгеш кыргыжмыла ылын тӹшкӹлӓ, кыце маншаш, пытунга линим ванжен кемӹлӓ. Черта, черта, линим, черта, кыце марлажы маналтеш ылы вӓл? . Вот. А, ладны, так, ладны, вот тидӹ техень мадыш ылын. . Мачиквлӓлӓ, футболла, валейболла мадынна. . Лыкмыла, кыцелӓн, марлажы кыце маналтеш ылын? . Крӱгӓштӹ шалгенӓ ылын. Мӓчӹк, ик едем крӱгӓштӹ шалга, покшалны ик едем, молжы йӹр шалгат. Мӓчӹк дон тӹдӹ вӹлкӹ кӹшкӓт ылын, мӓчӹкӹм. Йесли хвата тӹдӹ, кӱ шуен, тӹ...кычыш... покшак шагалеш тожы. Мачикӹм ӧпӓть шуат, ӧпӓть глушат тенгелӓ. Тӹ покшалнышвлӓ хватат, кӱкрӱгӓ тӱнӹшӹ кӹшкӹшӹнӹм тӹдӹ тожы тӹш миӓлӹн, вот. Цилӓн пӹтӹмешкӹ. Ну, или, е, самынрак шайыштым. Тӹштӹ йесли ак кычеп гӹнӹ, кен... кен вацтат гӹнӹ, ма, нӹнӹ кодыт тенгеок коктынок, или шкетшок кодеш, мам ӹштӓ, кыце манмыла. Обазателны кычаш келеш ылын, кен вацтараш агыл. Мӓчикым шуен шелеш, шуен шелӹт. Йесли ат кычы гӹнӹ, тенгеок кодат ече... ече тӹнӹм ече глушат. Глушенӓ ылын, севенӓ ылын, техенӹ токо, вот. Тӹштӹ техень ылын. . Марын мадышвлӓжӹну, тевеш, изирӓквлӓ годымжок. Коговлӓ годымжок уже маттелна конешнӹ, изиш, так. кравецлӓ мадынна ылын, кравец, каравайкравец, кравецлӓ, ага. "кравец, кравец", куштет тенгелӓн, крӱгӓ дон, и шагалат. Пока гармонь шакта шакта, шагал колтет. Вот, кӱ, так... мондыкаленӓм, монденӓм векӓт, тидӹм иктӓт шайышттелыт ылын техенӹм? . Шайышттелыт ылын иктӓт тӓлӓндӓ? . А,куштат крӱгӓ дон куштат, пырыт. Тӹштӓкен иктӹт лишний улы, вот так. шагалмыла, шагал поспейӹмлӓ тенгелӓн едем дон едем дон, вот. Тидӹ вес мадыш, вес мадышым шайыштам векӓт. Кӱ лишнийжӹтак, мам ӹштӓ ылы вӓл ӹнде? . Вот монденӓм, монденӓм. Кравец тенгелӓн тагыце монденӓм. Ам ӓштӹ. Так, ече мам ӓштем техенжӹм, вот. Чижиклӓ мадынна ылын. Ну, тидӹ цилӓ вӓре, рушвлӓӓт мадыт ылы чижиклӓ, чижик-пыжиклӓ. Техень изи панды, ямым капайен шӹндет, кужы пандым шкежӹ нӓлӓт, ну, иктӓимам, раз колталтет тенгелӓн вӹсӓ. Чижик,вӹсӓ. И тӹштӓкен оролывлӓ шалгат, иктӓ кымыт нӹлӹт, вӹзӹт, можыт, шалген кертеш. Тӹ чижикӹм воздухышты севӓлшӓшлык ылыт, пока. Тӹ воздухышты йесли ак севӓлеп гӹнӹжӹ нӹнӹжӹ вара мам ӹштӓт ылы . Мам ӹштӓт ылы? . Монденӓм вот мам ӹштӓтшӹ. Йесли попазат гӹнӹ, тӹдӹм ӓштем, тӹ чижикӹм попазат гӹн, севӓл колтат, севӓлкыдын колталтымы тӹдӹм севӓл колтат мӹнгеш тӓ. Не, а, линим кыргыж ванжышашлык ылыт. Тӹштӓкен тожы лини ылын, границӓ маншаш, вот, черта. Тӹдӹм ванжымла ылын доко. Ик, вот, йесли цилӓн ванжат, ма, ... ну, сӹнгӹмӓн лит, сӹнген лиеш, сӹнген, , сӹнген лиеш, получаялтеш. Ече мала мадыннажы. Празниквлӓ годым куштымаш, хороводвлӓ ти крӱгӓн куштымашвлӓ ылыныт. |
Война анзыцын совецкий союзышты нефтӹм ече чӹдӹ кӓчӓйенӹт. В основном нефтӹм бакушты, азербайджанышты лыктыныт дӓ грозный халашты. Вара уже нӹллӹмшӹ ивлӓн, , нефтӹм моныт башкириштӹ, татарстанышты. Дӓ татарстан лишнӹ тожы видимы кӹчӓлӹнӹт. Мӓ донна тиштӹ саткансола лӹвӓлнӹ, шӹндӹр тӹрӹштӹ тожы капайенӹт. Нефтӹм кӹчӓлӹнӹт, но резултатшы маханы, точны ам пӓлӹ. Шайыштыт ылы што буржы, пыдырген вашток. Плановый келгӹшкӹ шотелыт, капайен шотелыт. Тӹнӓм ече тиштӹ електричӹствы ылте. Бензинывый двигателвлӓ тожы особенны ылтелыт. Седӹндон нефтӹм... скважиным капаяш канденӹт ылын паровой машинӓм, локомотиф маныт ылы. Вот ам пӓлӹ, манары капайенӹт, махань келгӹ якте. Манар метӹрӹм, вроде шайыштыт ылы, што буржы пыдырген. Вара тӹ локомотифӹм саткансола колхозлан то ли подаренӹт, короче коденӹт. Тӹ локомотиф вара саткансола ханга пилӹм завод маныт ылы. Тӹштӹ ровотайен. Хангам пиленӹт локомотиф дон. А електричӹствым вара уже мӓ донна куд лушы ивлӓн веле шыпшыныт. Ече ик скважиным йыл тӹрӹштӹ, шартнейка сола, шӓртнӹ сола лӹвӓлнӹ капайенӹт, маныт ылы. Вот тӹнӓм значит тиштӹ мотелыт нефтӹм видимы. Вара куд лушы ивлӓн ече експедицивлӓ видимы каштыныт, но уже кӹчӓлӹнӹт пыдештӓрен, кыце маншаш. Землӓ ӹрзӹмӹ семӹнь пӓленӹт улы нефтаной слой или уке. Вот пыдештӓрен кӹчӓл каштыныт. Но вара уже капаяшыжок капайыделыт. Тӹхень юк шактыде, шайыштмаш шактыде. Вот тӹхень истори нефть гишӓн. |
Малын пӹлгом кузен. Пӹтӓри пӹлгомжы ӱлнӹ ылын. Икӓнӓ тӹредмӹ годым ик ӹдӹрӓмӓшӹн ӓзӓжӹ лӹвӓлжӹм лапайен шӹнден ылын. Ти ӹдӹрӓмӓш тӹредмӓш гӹц толын дӓ ӓзӓжӹн лапаймыжым ужын. Шӹдешкен колтен. Лапаймыжым ыдырал нӓлӹнӓт шуен колтен. Лапаймыжы пӹлгомыш попазен. Йымы пиш когон йӹрнен дӓ пӹлгомым кӱшкӹ кузыктен колтен. |
Лыктыныт книгӓм, маналтешманалтеш книгӓ. Пӓшӓленӹттӹ тӹ книгӓштӹ сирӹмӹ кышецӹн... кышец... кышец лӓктӹнӹт сола... сола лӹмвлӓ. Сола... саран сола. Саран сола названийӹм... лӹмӹм... саран сола лӹмӹм пуенӹт... . Нӹнӹ сиренӹт пуенӹт...лӹм доно. Ече сиренӹт,сӓрӓн шамак гӹц лӓктӹн. Сӓрӓн... тидӹ ылешрушлаш перевоялтешмӹн... ти... мӹнь ти... ти верси доно ылам... ыламтӹ солашты ӹленӹт ылын... шукы сарамбаев фамилиӓн едемвлӓ шукын ӹленӹт ылын. Семйӓвлӓ.гӹцӹн... йӹлмӹ гӹцӹн пӓленӓм,шамак саран ти толеш... рушлаш перевоялтешылын пӹтӓриок ӹлӹшӹ едем ылыныт... ылыныт тӹнӓм государствывлӓ: тӹ... тӹ веремӓн ӹленӹт ылын едемвлӓ. И тӹшецӹн лин шамак жепӹштӹ,тӹ солашты ӹленӹт шукы фамилиӓн сарамбаеввлӓ, и тӹшецӹн солажат лин шӹнзӹн саран сола. |
Хозайствы, значит, сурт гишӓн, маналтеш, сурт гишӓн, солаштыш сурт гишӓн. Значит, кыцелӓ определайенӹт... кыцелӓ стройенӹт суртым. Пӹтӓриок строят томам, пӹтӓриок строят томам. Значит, томажы кыцелӓ лиӓлтеш, тома сруб, дереванный сруб гӹцӹн стройенӹт. Но мӹнь первишӹм шайыштам, кӹзӹтшӹм агыл. И вара пӧртанзыл, пӧртанзыл. Вӓскӓм значит стройенӹт тӹдӹвлӓ, кӱвлӓ паянрак ылыныт. А сенӹкшӹ значит кӱвлӓ нуждарак. Сенӹк обычны стройенӹт ма гӹцӹн... ханга гӹцӹн, ханга гӹцӹн. А вӓскӓ ылеш пренӓ гӹцӹн стройымы. И сенӹкӹштӹ ӹштӓт кӹдежвлӓм, ӹштӓт кӹдежвлӓм. Ик кӹдежшӹ значит соты кӹдеж, весӹжӹ пӹцкемӹш кӹдеж. Пӹцкемӹш кӹдежӹштӹжӹ кӓнгӹжӹм амаленӹт, амаленӹт. А соты кӹдежӹштӹ ма шон выргемӹм оптенӹт. Ма пӧртӹштӹ мешӓйӓ, тӹ хӓдӹрвлӓм оптенӹт соты сенӹкӹшкӹ. А вӓскӓштӹ тенгеок ылеш, тожы кок кӹдеж, кок кӹдеж, ик кӹдежшӹ сотырак кӹдеж, весӹжӹ пӹцкемӹшрӓк кӹдеж. Пӹцкемӹш кӹдежӹштӹ амаленӹт кӓнгӹж веремӓн, а соты кӹдежӹштӹжӹ оптенӹт ма шоным, тожы, тенгеок. И вара, значит, улы куды, куды. Кудыш значит кыцелӓ ылеш. Куды значит сруб гӹцӹн ӹштӹмӹ, уке... ... . А уке гӹнӹ, ханга гӹцӹн ӹштӹмӹ. Ну, перви, значит, кудышты кок вацак ылын, кок вацак. И ... вацакым ӹштенӹт кӓштӓ туре, кӓштӓ туре. Ик вацакшы изирӓк, вес вацакшы когорак. Кого вацакышты шолтенӹт волыклан, волыклан шолтенӹт, а изи вацакышты качкаш шолтенӹт. Ну кӓнгӹжӹм камакам пӧртӹштӹ олтен шалгыделыт, тӱнӹ ровотайенӹт. Вара улы, значит ...маналтеш мӱгӹреп куды улы, мӱгӹреп куды. Значит, мӱгӹрепӹштӹ телӹмжӹ оптенӹт лоткавлӓм. Капшта лотка, санзал... охырец лотка, рижӹк лотка. А кӓнгӹжӹм, кынам лым йӹштӹргӓш тӹнгӓлеш, тӹшкӹ лымым оптенӹт, шошымжы оптенӹт, кӓнгӹжӹм оптенӹт, значит, перегӓш шӹнденӹт, ну, шӹшер хӓдӹрӹм, шӹшер хӓдӹрӹм тӹштӓкен, тывыртышыжым, ӱжӹм, шӹшержӹм шӹнденӹт, йӹле ӹнжӹ амален ке манын шӹшерӹм шӹнденӹт. Вот, а лым кыцелӓ оптет, и ече о... шӹндӓт ылын сырам, сыра пецкӓм шӹндӓт ылын кӓнгӹжӹмок. Сыражым шолтат ылын цанг лотка дон, цанг лотка дон. Вот, техень цанг лотка кого лотка ылеш значит, но кӹзӹтшӹ... кӹзӹтшӹ веремӓн техень цанг лоткажы моло иктӹнӓт уке солаштыжат наверны, ӓнӓт ӹлӓлшӹрӓквлӓжӹн переген коденӹт гӹн, улы, а йесли уке гӹн, то уке, наверны. Вот техенӹ сырам шолтат ылын, кӓнгӹжӹм шолташ веремӓ уке. Шолтен шӹндӓт ылын шошымок, шошымок и лым лоеш шӹндӓт ылын кого пецкӓеш. Вара кӹлӓт, кӹлӓт, значит, кӹлӓтӹм кузенӹт сруб дон, ма яктеок, прижим яктеок оптен кузат ылын, тӹштӓкен папка уке, папка уке ылеш, кӹлӓтӹн... пӧрт кӹлӓтӹн лепкӓжӹ пренӓ дон вашт кузат ылын. И левӓшӹм леведмешкӹжӹ кӓштӓвлӓм оптат ылын когон... шӹрен оптат ылын кӓштӓвлӓм. А, ну, потолок кыды тидӹжӹн ылын, кӹлӓтӹштӹ, кыды тидӹжӹн уке. Ну, йесли потолок улы гӹн, то кӓштӓвлӓм шоерӓкӹн оптенӹт. А йесли потолок уке гӹн, то кӓштӓвлӓм шӹрен оптымы ылыныт. И кӹлӓтӹштӹ пура улы, пура. Улы пура, значит. Пӹрцӹ опташ пура улы. Кыдым кӹдежтӓт тожы, потому што шурны... шурны шукы йиш улы, ыржан ылын, шӓдӓнгӹн ылын, шожын ылын. Вот седӹндон типӹрцӹ пурам кӹдежтен шӹндӓт ылын. И улы лашаш пура, лашаш пура. Лашаш пуражы, значит, тожы кӹдежтӹмӹ ылын, тожы кӹдежтӹмӹ,значит, махань лашаш, махань културы гӹцӹн ылын. Кӹлӓтӹштӹ первижок ылын значит, ылын, ӹштӓт ылын ик пренӓ торешӓш окнам веле кодат ылын. Шолывлӓ пырен ӹнжӹштӹ кердеп манын, техенӹм ӹштӓт ылын. А левӓшӹжӹм малын техенӹм ӹштӓт ылын, шӹрен,шолы пырен ӹнжӹ керт манын ӹштӓт ылын. И ханга доно ак питӹреп лепкӓжӹм, а пренӓ доно кузат ылын вашт, кӹлӓт техенӹ. Ну и вара кеӓт значит сарайвлӓ, сарайвлӓ. Перви значит йесли волык улы, ышкал ылын гӹнӹ, тӹдӹ паян хозайствыпаян суртеш шотлалтын ылын. Йесли вот ышкал уке гӹн, то тӹдӹ значит нуждаеш шотлалтын, вот седӹндон, ну... . Солаштыжы, в опщем, каждыйок цацен волыкым урдаш, каждыйок цацен. Улы значит кыды тидӹжӹн имни ылын, седӹндон имни сарай маныныт. Ышкал гӹн, ышкал сарай, ышкал сарай. Но ышкал сарайжат ече, ӱштӹ сарайжым просты сарайок веле маныныт ылын, шокшы сарайжым витӓ маныныт ылын доко. Вот ӓшӹндӓрем мӹнӹ, тонна вот витӓ ылын, витӓ, значит шокшы сарай ылы. Тӹдӹм рехень дон кузымы ылеш. Ну, а цӹвӹвлӓ, кеквлӓжӹ, кеквлӓ, цӹвӹ кеквлӓжӹ ӹленӹт обычны сарайвуйышты ӹленӹт ылын. Сарайвуйышкы, значит,кӓнгӹжӹмок йӓмдӹлен шӹндӓт шудым, ситӓлыкым, ситӓлыкым, но ситӓлыкшымок конешны йӓмдӹлен шӹнден ак кертеп ылын первижӹ. Пукшат ылын олым дон, олымжат чӹдӹрӓк лиеш ылын. И тӹредмӹлӓ ылын нырышты... сарла доно тӹредмӹлӓ ылы шурным и атылым кодымыла, тӹ атылым, салат ылы, тӹ атылым пукшат волыклан. Яренӓт пуат, вот, лашаш дон ярен пуат. Уке гӹнӹ, пичӹ шуды дон лӱлӹн пуат ылы. Вот техенӹ ӹлӹмӓш ылын солаштыжы. Ну кӹзӹтшӹ дон попашыжы ӹнде, тӓнгӓштӓренжӹ конешны цилӓ томажым строят кӹзӹт, халашкыла ӹштӓт, кӹрпӹцӹн томавлӓ кеӓт. Йевроамасавлӓ, йевроокнавлӓ, вот, так што кӹзӹтшӹ ӹнде попашат уке, конешны. Ӹлӹмӓш уже, кыце маналтеш, хала лишкӹлӓ лишемӓш цаца ӹлӹмӓш. Вот техенӹм келесӹшӹм мӹнӹ. . А, сырам шолтат... да сырам значит кыце шолтатшы,процесшым тожы ам ӓшӹндӓрен керт, сырам шолташыжы. В опщем, лашашым, ыржа лашашым прейӹктӓш шӹндӓт ылын, анзыц камакашкы шӹндӓт. Кого коршоквлӓеш пыртен шӹндӓт ылы прейӹктӓш, ну, ма... вӹд, вӹд ярелӓ шӹндӓт. Мӱӓнгдӓрӓт ылын тӹдӹм и вара, вара значит кудышты кого падышкы теве ти сусла маныт доко шолтат ылын, шолтат. Ымылажымат ече прейӹктӓт ылы камакаешок, тожы отделны прейӹктӓт лашаш гӹцӹн. И вара шолтен шӹндӓт когон шукы веремӓ кого падеш шолтат теве тидӹжӹм. И цанг манмы лоткажы, цанг манмы лоткажы пындашыжы ыражан ылы. Тӹштӹ кого панды, тӹшкӹ ыржа олымым пӹтӹрен шӹндӓт ылы и тӹшкӹ ӹнде теве ти шолтымы суслажым оптат, хымыла ярежӹ. И вӹдӹм постоянны шолтымым пиштӓт ылы доко. И вара тӹдӹ тырла, тырла. Тӹдӹ тырлымышкыжы вес лоткаш оптат ылы тагыцелӓ доко, но шукым... тӹштӓкен кок лотка, кым лотка каштеш ылы цангжок, цанг лоткажок, йесли правилны попем гӹнӹ, то кок пандан ылы. И тӹ пандыжы, панды... и пандым олен лӱктӓлӹн, лӱктӓлӹн, янжа шкеок вӹдшӹ, а касажы кодеш ылы олым саган кодеш ылы, вот. Ну и вара, значит, тӹшкӹ дрожим пиштӓт, дрожим, рум пиштӓт, дрожим ак маналтеп, рум пиштӓт ылы. Сыра шуеш, шун ярымыкы оптат пецкӓшкӹ, тӹ пецкӓм валтат мӱгӹрепӹшкӹ лым лошкы. Петрогечеш как раз лиеш ылы готовый сыра. Ну ече кудешок конешны кого вацакеш шолтат ылын самогонымат шолтат ылын, самогонымат шолтат. Самогоным кӹзӹт тенгелӓ ак шолтеп, конешны, молнам шолтатшы ылын, кыце, кого лоткаеш, ырвал шӹндӓт ылын. Роколмам мӱӓнгдӓрӓт, кӹлмӹктӓт ылын, роколмам мӱӓнгдӓрӓт, ыржа пӹрцӹм лӧчӹктӓт, ыржа пӹрцӹм. Тӹ лӧчӹктӹмӹ пӹрцӹм масырубкы вашт пӹтӹрӓт, ну, масырубкыжок первижок уке ылын, тӹдӹм значит тӓпкӓ дон роат ылын, ӱш дон шырат ылын и ӧпӓт-таки шокшы вӹд дон заливайен кого лоткашкы, оптен шӹндӓт роколмажы, теве ти пӹтӹрӹмӹ пӹрцӹжӹм, пӹрцӹжӹм, вӹдӹм пиштӓт, вӹдӹм пиштӓт, и сыра рум, сыра рум, фсо, брожени кеӓ. Тырлен вала таманарышты, или ӓрнӓштӹ, или манарышты, и шолтат кого падеш, кого падеш, вот техенӹ ти секрет ылын. § ну, ӓрӓкӓ шолтымаш гишӓн конешны вырсат ылын, поктылыт ылын, ти пӓшӓм ӹштӓт ылын, йывыртын веле. Йывыртын и йыдым ӹштӓт ылын. . Тымансола кыцелӓ шачын, да? . Тымансола значит ылын война яктеок ече. Гражданский война паштек или анзыцынракшок, мӹнь тӧрӧк келесен ам керт. Мӓмнӓн солана ылын карем мычкы. Тидӹ поселеништӹжок, тидӹ пӹзӹкныр поселеништӹжок, йесли анжал миӓш гӹнӹ, мӓмнӓн солана ныр тореш ылеш, ныр тореш. Ныр тореш вот шалга. Карем мычкы ак ке, а вот ныр тореш ылын. Техенӹ, но... вот ылын пӹтӓриок значит сола ӱлӹкӹлӓ, ну, шӹндӹр докыла ылын. Карем мычкы пел покан сола ылын. И тамахань нещастйы лиӓлтӹн, сола йылен кеӓ, дотла йылен кеӓ, ик тома котте, йылен кеӓ. И народ ӹлӓшет ӧпӓть тумайенӹт, пакыла тидӹ, кыце маншаш, пожар, пожарын кодшыжым постарен шалгыделыт. И нӓлӹнӹтӓт сола вес покашкыла кузенӹт, карем вес вуйышкыла кенӹт. Кӱшкӹлӓ маналтеш, вот тӹштӓкен тожы пел покан солам стройенӹт ылын. Тӹдӹ ӧпӓт-таки... ти отечӹственный война анзыц йылен кеӓ. Ӧпӓть дотла йылен кеӓ. Нимат ак код маныт. И вара когорак ӹлӹшӹрӓк, шукырак ӹлӹшӹрӓк едем келесен: " йесли ӹлӓш тумайедӓ гӹнь ти вӓрӹшток гӹнӹ, то карем тореш солам шӹндӹдӓ". И вот, карем тореш шӹнденӹт солам. Тфу-тфу-тфу, тагачат ӹленӓ. Ну вот, техенӹ, нимат техен, нимат техен, нещастйы уке доко. Ну, йымат... йымы перегӹжӹ, конешны, тидӹ гӹцӹн. Вот тенгелӓ лиӓлтӹн, ти легенды или ма, мӹнь тӧрӧк келесен ам керт, но солажы тымансола маналтеш. Малын тымансола, вроде тыманавлӓ ак кайеп доко, келесен ам керд. Вот малын тымансола лин, ам пӓлӹ, и так, когорак ӹлӹшӹ едемӓт попыделыт. Но кыце солана, сола карем тореш лин, карем тореш лин. Вот тенгелӓ попат когораквлӓ ылы доко. :ну ик сола веле, ага, улы. Вот кузнецовы поселеништӹ ик техень сола веле, кыды ныр покшалны шӹнзӓлтен колта. Молы цилӓ карем тӹр мычкы, вот анжал кедӓ, шкеок вот тумаял мимӹкӹжӹ, цилӓн... цилӓ сола ылеш. Но ӹнде новосол теве тидӹм стройымы, тидӹ уже кӹзӹт веле перестройкы паштек, перестройкы паштек стройымы, ну, ныр покшалны конешны тӹдӹ. Тидӹ уже первишӹ сола агыл, кӹзӹтшӹ сола ылеш, "маналтеш, седӹндон. Церкӹ гишӓнжӹмӹнь келесен ам керт. Тидӹ правдок или неправды, келесен ам керт. Попат, улы значит подземный ход, маныт, церкӹ гӹцӹн, шӹндӹр тӹрӹшкӹлӓ улы подземный ход. Но иктӓт тӹдӹм ак пӓлеп, тӓ улы, тӓ уке, но первижӹ когорак едемвлӓжӹ попат ылы доко тенгелӓ. Но лач церкӹ стройышы едемжӹ дон иктӓт наверны попен анжыделыт. Правды или неправды, пӓлӓш ак ли тидӹм. Но седӹрӓштӹ... седӹрӓмӓт церкӹштӹ вашталтен анженӹт, но техенӹм штобы иктӓт ак попеп,тидӹм. Ынгылаш ак ли тидӹм, пӓлӓш ак ли, ӹнӓнӓш ак ли доко техенӹжӹмок. Но церкӹнӓ мӓмнӓн тидӹ... со служба ертен, ти церкӹштӹ нигынамат... ... кыце маншаш, ӹне службаде ылте. Со ма яктеӓт ылын, кынам уже техенӹ ылын. Церкӹ ваштареш кредӓлӹнӹт гӹнӓт, но мӓмнӓн церкӹ со службам ертӓрен шалген. Петрыпавлывский храмна мӓнмӓн тидӹ лӹмлӹ храм ылеш. Пчолвлӓ кӹзӹт... вот пӹтӓри кузнецовы поселеништӹжок мӱкшӹм урдат ылы кузнецовышты яштыков, порфирь андреичӹн ылын, порфирь андреичӹн. Вот нӹнӹ потомственный пчеловодвлӓ, вара ергӹжӓт урда, урдаш тӹнгӓлӹн. Но кӹзӹтшӹ веремӓнжӹ ӹнде кузнецовы поселеништӹ шукынок мӱкш лин шӹнзӹн, мӱкш улы. Но, тӹнӓмжӹ конешны, кыце маншаш, мӱкшӹм урдашыжыкуштылгыракат ылын, песокымат нӓлӓш лиеш ылы, песок донжат пукшымыла конешны мӱкшӹм. Но кӹзӹтшӹ песок гишӓн... песок улы, пукшаш лиеш, но екологижӹ чиста агыл, екологи чиста агылвот попат, што теве тидӹ вышка тожы радиоволнывлӓм колта, дӓорентирым ямдат. Орентирым ямдат и улашкы ак толеп. Ну в опщем, корнеш ямыт шукынжы. Теве ти интернет свазь гишӓнӓт. Но мӱкшвлӓ кӹзӹт когон худан телӹм ӹлен лӓктӹт, телӹм ӹлен лӓктӹт, нелӹн. Вот попашат конешны лӱдӹш мӱкш гишӓнжӹ, вот тенеш ин мӱкшӹм вот урденӓ, конешны, нӓлӹннӓ, пакетвлӓмӓт нӓлӹнӓ. Но шкеӓт ече отводык манмым ӹштӓш цаценӓ. Но анжалына, дӓ кӹзӹт уже мӱм кӓчӓйӓш веремӓ шоеш, ече мӱштӹ нимат уке. Пустаок ылыт рамвлӓ, вот. Но кыце размножаялтеш, шукын, конешны, размножаялтыт ройени дон, ройени дон. Шукыжы размножаялтыт. Но лиеш, конешны, йесли ройени дон агыл гӹнӹ, то нуклеусвлӓм ӹштӓт, народшы. Мыштышыжок ӹштӓ, мӓжок ече ана мышты тӹдӹм ӹштен. Вот техенӹ. |
Так, сек анзыц киндӹм шӹнденӓ. Киндӹм шӹнденӓ тенге. Шӹшерӹм ливӹктенӓ. Ливӹ шӹшерӹм ӓли ӹрӹктӓлӹнӓ шӹшерӹм. Тӹшкӹ дрожим колтенӓ. Песок песок доно, сахыр доно дӓ лашашым пиштӓлтенӓ, опарым шӹнденӓ. Вара иктӓ коккым цӓшӹштӹ ик... коккым цӓшӹштӓт агыл, цӓшӹштӹ киндӹм пингӹдемденӓ. Лашашым привайенӓ ече, санзалым, ӱм привайенӓ. Ӱ кыды тидӹжӹ йӹтӱнӱм приваят. Йӹтӱнкиндӹм пингӹдемден шӹнденӓ дӓ ма доно, савыц дон, ире савыц дон леведӹнӓ. Шӱлӹжӹ манын. Вара ти веремӓн пока мӓнмӓн киндӹнӓ куза, мӓ шоктенӓ... ӹштен начинкым. Начинкыжылан нӓлӹнӓ тывыртышым. Тывыртышышкы иктӓ кило тывыртышышкы коккым мыным пиштӓлтенӓ. Коккым мыным пиштӓлтенӓ. Изиш сахырым дӓ санзалым. Яжон нӱштӹл шӹнденӓ. Лиеш савала доно, лиеш кид донат нӱштӹл шӹндӓш. Весӹжӹлӓн... . Ти тывыртыш туаткаллан йӓмдӹлӹшнӓ. Йесли ма роколма туаткаллан... . Роколма туаткаллан шолтенӓ роколмам, ӹштенӓ пӱрем. Пӱрежӹлӓн цилӓ вӹдшӹм йӧрӓл колтенӓ,кукшеш кодшашлык. Коккым мыным пиштенӓ, ече ӱм пиштенӓ и яжон ныкен шӹнденӓ. Пока тидӹм ӹштенӓ, манажат киндӹнӓжӓт кузыш, камакам олтенӓ. Камакам олташ манын, пум пыртенӓ. Пум оптенӓ, ӹлӹштенӓ, камака изиш йылалалмыкы, тылеш кӱктӓш тӹнгӓлӹнӓ. Йӹтӹр доно киндӹнӓм, киндӹм лыктына. Йӹтӹр доно раскатывыйен шӹнденӓ. Когон ман агыл вӹцкӹжӹн агыл. Но кӹжгӹнжӓт ана ӹштӹ. Тенге. Мам ӹштӹмӹкӹ киндӹ вӹкӹнӓ тывыртыш начинкынам тывыртыш туаткаллан пиштенӓ. Яжон пиштенӓ, итӹрӓн пиштенӓ. И тӹрвлӓжӹм сӓрӓлӹнӓ. Сӓрӓлӹнӓ. Ти уша вӹлецӹн вара машкы селмӓшкӹ. Селмӓжӹм лиеш ӹрӹктӓлӓш анзыцын тыл вӹлӓн изиш, лиеш тенгеок. Селмӓш пиштенӓ дӓ тылеш кӱктенӓ. Тылеш кӱктӹмӹ годым со сӓрӹкӓлен миенӓ. Лыктындалына, анжалына. Ну даша тагачы ӹштен тидӹм. Лыктеш, сӓрӓлеш, анжалеш. Ну и тенгежӓт тывыртыш туаткал паштекшӹ, роколма туаткалым ӹштеннӓ. Тарам ӹштӓш манын, тывыртышнажы кодын гӹнӹ, ти начинкы гӹцӹнок тарам ӹштен колташ лиеш. Тарам ӹштӓт... мам? . Изи мавлӓм ӹштен шӹндӓт, комочыквлӓм и изиш мам ӹштӓт. Меленӓ формым ӹштенӓ. Вара уша вӹкӹ пиштенӓ, пун уша вӹк пиштенӓ. И камакам кынам питӹренӓ, кӱешт лыктына. Тӹдӹмӓткамакам олташ манын.... . Кыце камакам олтенӓ? . Пум пыртенӓ, пум оптенӓ. Кок пум лӹвӓкӹ пиштенӓ. Вара торешӹжӹ. Торешӹжӹтореш пиштенӓ пувлӓм. Коккым пум. Вара ече кӱшӹцӹн тӹ рӓдлӓн тореш пиштенӓ. Дӓ ӹлӹштен колтенӓ тылым. Цилӓ тӹнӹн мам ӹштӹш вӓл? . |
: манар цӓшӹн кӹнӹлӹдӓ?. Амален кӹнӹлӹдӓ, . : мӓ пиш ирӹ кӹнӹлӹнӓ. Тӹнгӓлӹнӓ пӓшӓм пичӹштӹ. . : ровотайенӓ пичӹштӹ, вара пыренӓ, качкына. . : кӓнгӹжӹм мӓ качкына пичӹштӹ куштымы кӹцкӹвлӓм. : палшаш толам мӹнӹ!. : марла шайыштма!. Пуры кечӹ лижӹ!. : пуры кечӹ!. : здорова ли!. . : айда, ертӹ, ертӹ, шӹц!. Тиштӹ мӓнмӓн ӹдӹрвлӓ толыныт. : а-а. : шайышталаш москва гӹцӹн толыныт ӹдӹрвлӓ. : господи, ма тӹштӹ!. : марла шаям колышнештӹ. Айда тошты шаявлӓм шайыш пуай!. : маханым?. : иктамахань историм шайыш пу!. : ак понимайеп фсо равно нинӹ. : вот нинӹ сирӓт диктофонышкы, вара тӹдӹм изучаят. : москвашты [] университет. : марла йӹлмӹм изучаят. . Тидӹ тӹлӓнет ак кел, . : айда... . : махань ӹлӹмӓш?. : мыгырычым ӹштенӓ айда. : айда йӓ шайышт пуемӓ!. : стӧлӹм йӓмдӹлӹ, йӓмдӹлӹ!. : айда йӓ иктӓ ямакым шайышт пуемӓ!. Чайым йӱктет!. : иктӓ... иктӓ ямакым шайышт пуемӓ. : мӹнь ямакшымат ам пӓлӹ марлажы. Мам шайышташ марлажы?. : малын ат пӓлӹ?. Иктамахань историм шайышт пуемӓ. Икӓнӓ каштынат ылын пӧчӹж погаш, пӓлем мӹнь тӹдӹм. Вот, пӧчӹж погаш кемӹкӹ, пӧчӹжетшӹ уке ылын. Улы ылыш тӹнӓмжӹ!. : улы ылын ма?. : конешны улы, пиш когон шукым погеннӓ. Намалаш ак ли толкы. Намал лӓкмӹлӓ вед кӓндӓкш километӹрӹм... кӓндӓкш уштыш. : кышкы кендӓ ылын, махань солашкы?. : щас... . : пӹнжӹдӹр, агыл?. : озорка шайыкы?. : озорка шайыкы агыл, машкы ти, кышты ала тӹштӹ ӹлӓ, тӹшкӹ каштынна. : шарышкы?. . : пӧчӹж уке ылын. Вара... вара кендӓ леспромхозышкы... . : а, тӹдӹ весӹ, тӹдӹ вес случый. : тӹдӹм тӹштӓкен... . : тӹдӹ вес случый. : оптен колтенӹт. Пӧчӹж ылын или муды?. : пӧчӹж погаш каштынна тӹнӓм тенгелӓ, кеннӓ. Пӧчӹж уке, ик вӓре кыдал кенӓ, пӧчӹж уке, вес вӓре, пӧчӹж уке, . : тишкӹлӓ анжемӓ!. Ровотая ылы ти, кӱн, крафцофын вингӹжӹ. Тӹштӹ, леспромхозышты. : айда, манеш, тӹдӹн докы кенӓ щас, пӧчӹжӹм нӓлӹн кенӓ. Окса улы?. Улы. Оптеннӓ складышкы пӧчӹжӹм, ик кӧрзинӹм нӓлӹн шӹнденӓм тожы. Ӹнде нӓлӹн шӹнденнӓ тинӓр пӧчӹжӹм, и манеш ӹнде: " айда ӹнде кенӓ машкы...тӹштӹ...". Ма... кыце сола лӹмжӹ тидӹжӹ?. : козикывы?. : агыл, тиштӓкенок, кызмыдемянск гӹцӹн ванжет йыл гач, да?. : ну. : и сразу ече ... йӱксӓр агыл?. . : а?. : йевсейкины якте ече теве тидӹжӹ, кышты вара ече... . Тӹштӹ шайылныжы тӹштӓкен йӓр улы. Тӹ йӓр тӹрӹш... ... тӹрӹш кол... кол лем шолташ кеннӓ. Йӓр тӹреш кол лем шолтен шӹндӹшнӓ. Машты... лапка ече , кен толынна тӹшкӹ, нӓлӹннӓ . : но, штобы мыгырычетлӓн. . : вара толынна. : корзин полный. : кӧрзинвлӓ цилӓн полныйвлӓ<: ага>, пырышна , . Тиштӹ... пӓшӓ гӹцӹн уже толын валерий докы, мӹнь толынам вадеш, тӹшкеве якте целый... целый кечӹ ӹленнӓ тӹштӓкен. Пӓшӓ гӹцӹн толын, вара: " пӧчӹжетшӹ улы?". "улы,манам,фсо". "мӹнь ик кӧрзинӹм полный погенӓм,манам,тагачы". . Шӹм келесӹ, што каштынна и тӹшкӹ йӓр тӹрӹшкӹ. : конешны. Чайникӹм шӹндок!. : яра. |
Тенеш тел пиш ӱштӹ ылын, манаш лиеш. Южнамжы кымлы... кымлы градус утлаат ылын. Поран... поранын кечӹвлӓ шукок ылтелыт. Январын шукырак ӱштӹ шалген. Шошымжы тене ирӹрӓк толеш, уже лым шыла. У ин шке семйӓ... шке семйӓнӓ дон веле вӓшлиннӓ. Ергӹнӓ ылын, дӓ мӹнӹ. Клубыш, дом културыш, каштелна. Тӹшкӹ сӓмӹрӹквлӓ постарынат. Ну, йыд пел ертӹмӹкӹ салутым анжаш тӱгӹ лӓктӹннӓ. Виталий корныш лӓктӹн, мӓ кудывичӹ гӹцок анженнӓ салутвлӓм. Салутвлӓ яжовлӓ ылыныт. Вот тенгелӓ. У и празниквлӓшкӹ... празниквлӓеш москва гӹц ӹдӹремвлӓ толыныт, марыжы дон дӓ изи кола доно. Тонна йолкым шӹнденнӓ ылын. Изи ыныка когон сусу ылын. Тӱнӹ мадаш каштынна. Кырыкышкат мадаш каштыныт. Ӓнгӹр вуй кырыкышкы. Ӓнгӹр вуй кырыкышты мадыныт. Ну, сусу ылыныт когон доко. Вот тене лым шукы лымын. Кечӹ гач почти лымым коаш вӓрештӹн. Хапка анзылны почти метрӓкпелӓк кӱкшӹцӓн ылын лым. Когон ныр гӹцӹн оптен, кечӹ гач почти оптен поранвлӓ ылмы годым. Коаш вӓрештӹн шукы лым тене. Но лымжы кечӹ аярешок мардежешок виднӹ изин-олен шыла. Шукылажат ак чуч кӹзӹт. |
Мӓмнӓн солана. Лӹмжӹ. Солана лӹмжӹ гишӓн агыл. Так, дата... мӓмнӓн солана датируялтеш тӹжем шӹм шӱдӹ ивлӓ годшен. Но, мӓмнӓн солашты улы тӹхень пӱшӓнгӹ, тум. тӹдӹм йесли йӹржӹ кычаш гӹнӹ, вӹц метӹр дӓ пелӹ келеш. Висенӓт?. Висенӓм, вӹц метӹр дӓ пелӹ. Тӹштӹ манар едем келеш?. Кым едем донат шоаш ак ли. Вот техенок тум улы илйинкы солашты, кожла марышты. Тӹдӹ достопримечателност. Дом отдыхыштыш... . Дом отдыхышты тӹдӹ, молнамшы пионерский лагерӹштӹ. Кӹзӹтӓттӹштӹ техенок тум, техенок размерӓн обхватшы, тӹдӹн иӓшӹжӹ, вӹц шӱдӹ вӹцлӹ им шотлымы. Анжы,манмыжы кленовый горашты тӹдӹ вӹцкӹж ылешӹш. Кленовый горашты тӹдӹ вӹцкӹж, тӹдӹ сӓмӹрӹк ылеш. Ӹне, малын манытпугачофшы... . Сӓмӹрӹкрӓк ма?. Пугачоф веремӓн ылын, сӓмӹрӹкрӓк пугачофшы кынам ылын, тӹжем... . Востанижӹ.... Тӹжем кӓндӓкш шӱдӹ... . Луат кӓндӓкшӹмшӹ векӓн ылын. Мӓмнӓн тумлан тожы вӹц шӱдӹ и утла. Йесли вӹц шӱдӹ и утлам нӓлӓш гӹнӹ, тидӹ получаялтеш, мӓнмӓн тумлан... тумым шӹндӹмӹ ылын тӹжем вӹц шӱдӹ ивлӓ кытлан. Тӹнӓмшӹ тум ылеш тидӹ, значит, мӓнмӓн солана тӹнӓмок ече ылын. А малынӓпшӓк-пелӓк маналтеш?. Тидӹ гишӓнисториштӹ анжалаш келеш. |
Онар. Ӹленӹт ылын ергӹ дон ӓвӓжӹ. Ергӹ анженок кушкеш. Кушкеш, кушкеш, пиш кого лин. Йӓл гӹцӹн кого, ӓвӓжӓт кого кӓпӓн , тидӹжӓт кого кӓпӓн. Ашкыл колта моло, шӹргӹжӹм кок ашкыл доно ертен кеӓ. Йыл гач ванжаш тӹнгӓлешӓт, йылжы пылвуй яктежӹ веле шоеш. Вот техень кого едем ылын. Ӓвӓжӹ со тӹдӹм тымден. Манеш: " ергӹм",манеш,тӹнӹ мӓ гань едемвлӓм ит тӹкӓл",манеш. "худам нӹнӹлӓн ит ӹштӹ", манеш. Ергӹ икӓнӓ шӹргӹжӹ докы алык мычкы ашкедеш. Ужеш: едемвлӓ пиш когон шудым йӓмдӹлӓт. Со изивлӓ кыды кыргыжталыт кыткывлӓ ганывлӓ. Нӹнӹм кормыж донжы хвата дӓ пиш когон анжен шалга. Нӹнӹ лапаштыжы кыргыжталыт, шукын ылыт. "ой, ӓвӓмлӓн нинӹм анжыкташ келеш",манеш. Дӓ кӹшӓнӹшкӹжӹ пиштӓ. Токыжы толеш, ӓвӓжӹлӓн манеш: "ӓви, мӹнь тӹлӓнет тамам канденӓм", манеш. "теве",манеш, лыктеш кӹшӓнжӹ гӹцӹн едемвлӓм, имнивлӓм, арававлӓм. "тӹнь ма",манеш, "мам ӹштенӓт",манеш, "тидӹ едемвлӓ ылыт",манеш,"мӓмнӓн родынавлӓ ылыт",манеш. "тенге ӹштӓш ак яры",манеш. "нӓнген коды мӹнгешок, кышецӹн тӹнь канденӓт",манеш. "тӹннинӹм обижаяш ак яры". Онар тенгеок ӹштӓ, мӹнгеш нӓнген кода. Толшылажы кӓнӓлтӓш вазеш шӹргӹштӹ. Ти веремӓн пиш когон кого мардеж тӓрвӓнӓ. Мардеж шужга, пӱшӓнгӹвлӓм ӓйӓ, важге лыктеш, тангатавлӓм сӹмӹрӓ. Важге уренмамлыктыт, цилӓ сӹмӹрӓ. Онар шижӹн колта, сӹнзӓжӹ ак пачылт. Кеӓ ӓвӓжӹ докы. "ӓви",манеш,"сӹнзӓшкем тама пырын",манеш,"пачашат ак ли",манеш. Ӓвӓжӹонарынергӹжӹн сӹнзӓгомдыжым лӱктӓлеш. Тӹшецӹн кож тангатам шырен лыктеш. "ма пиш кого пырен", манеш,кынам пырен мам ӹштенӓт? ", манеш. "амалымем годым векӓт",манеш,"цаклыделамат",манеш. "ӹнде",манеш,"кол кычаш кеок",манеш. "колым кычен тол",манеш,а то мӓмнӓн колна пӹтен мӱгрепӹштӹ",манеш. Онар кол кычаш кеӓ. Анжа: йыл вӹлнӹ вес едем шалга, колым лоа. "мӹнӹн вӓрӹштем тӹнь колым лоет",манеш. "тӹнтенгелӓ ак яры вет",манеш. "ах, тӹнь пӓлет, мӹнжӹ кӱ ылам",манеш," мӹнь кугижӓ ергӹ ылам",манеш. "кугижӓ ергӹ ылат",манеш. "мӹнмӹнӹн вӓрем тидӹ",манеш,"мӹнӹн претнӹкӹм тӹнь хватенӓт",манеш. Дӓдӓ претнӹкӹм тӹдӹ гӹц хвата. Кугижӓ ергӹжӓт когоылынизирӓк веле онар гӹцӹн. "мӹнь тӹлӓнет",манеш,"анжыктем"манеш,ӓтӓмлӓн келесемӓт, тӹнӹм казнат",манеш. Онар вӓпшӹм шыпшын нӓлеш, а кугижӓ ергӹ вӹкӹжӹ шайыцын кечӓлтеш. Коктын кредӓлӓш тӹнгӓлӹт. Кредӓлӹт, кредӓлӹт, кредӓлӹт, кредӓлӹт, кым кечӹ кредӓлӹт. Ошма велешолемлӓ [] уреш, вӹсӓлтеш, уреш агыл,кымшы кечеш кугижӓ ергет манеш: " анжал",манеш,остатка гӓнӓ соты кечӹм". "тӹнӓт",манешанжы, ӓтӓтлӓн цевер ман"манеш"кидетӹм шалалтокманеш. Вара коктын пиш когон шиедӓл шӹндӓтӓт, остаткаеш кугижӓ ергӹ сарвалаш тӹнгӓлеш. Мӓгӹрен мӓгӹрен сарвала. "мӹнжӹм итпуштынжок ит шуманеш. Онар шӹдешкен колта дӓ йыл вес монгырышкывургымла монгырышкы шуен колта кугижӓ ергӹм. "ӹшкӹмдӓн монгырышты ӹлӹманешмӓ монгырышкына ит толманеш. Вара кугижӓжӹ ергӹ кен вазешӓтземлӓжӓт цӹтӹрнӓлт кеӓ. Йыл пӱӓнӓлт шӹнзеш. Йыл вес монгырышкыла шӓрлӓш тӹнгӓлеш, кымдан шӓрлӓ. И вес монгыр доно йогаш тӹнгӓлеш. Онар тидӹм ужын, пӱӓм колталтен колта. Вара йыл ӹшкекорны донжок йогаш тӹнгӓлеш. Токыжы шукы колым канда, ӓвӓжӹ сусу лиеш, йыдалжыштыжы пиш шукы ошма постарнен. Тӹдӹ кадоч кырык вӹкӹ шӹнзеш дӓ ик йыдалжым ырдаик кырыклин шӹнзеш. Вес йыдалжым ырден пачкалтен шуавес кырыклин шӹнзеш. Ти кок кырык, иктӹжӹ починкӓ сола доны, весӹжӹ вес солашты, вес сола лишнӹ. Кӹзӹтӓт ти кырыквлӓ шалгат. |
Ти котивлӓ тетӓвлӓ изи годымок шачыныт. Кыдыжы... кыдыжын ӓвӓжӹ, кыдыжын... кыдыжы тетӓжӹ тӹдӹм анат пӓлӹ. Кым котинӓ улы. Ти котивлӓм тетӓвлӓ изи годым кодаш тӹнгӓлӹннӓ. Анзыцын нинок ӓвӓштӹвлӓпапаштывлӓжӹ ылыныт, иктӹт шимӹ ылын, весӹ якшар коти ылын. Вот вара пӹтӓришӹжӹ, наверны, ти лудыжы ылеш. Вот тидӹ техень лудырак, якшаргырак пынан вроде ылын. Изижӹ годым когон яжо ылын, вот тӹдӹм тетӓвлӓлӓн кодымы ылын, яра. Вот тӹдӹжӹн весӹвлӓ шачыныт видимы, и весӹвлӓжӹ кым цӹреӓн дӓ шачаш тӹнгӓлӹнӹт. Когон яжо котивлӓ, дӓ нӹнӹм тожы тетӓвлӓ яратен мам ӹштенӹт, куштенӹт. Тетӓ годым конешны котивлӓ пиш... мавлӓ... мадшывлӓ ласкаялтшывлӓ кушкыт. Нӹнӹ когон мадаш яратышывлӓ. Вара тидӹвлӓ ече вӓкшлапышты ӹлӹмнӓ годымокшачыныт. Вара тиш кузыктеннӓ. Пӹзӹкнырыш кузыктымыкы нинӹ пӧртӹшкӹ пыраш цӓрневӹ, ӹш пыреп. Вот кӹзӹтӓт ик котижӹ хоть яратыкта, но пӧртӹшкӹ ак пыры. Пӧртӹшкӹ ӱштӹ годым моло пыртенӓ ӹшкеок гӹнӓт, со амаса порог доно веле шӹнзӓ. А весӹвлӓжӹ иктӹтшӹ вопще ма ганы. Амаса порогышток вычен шӹнзӓт, кынам пыртат манын веле. Пӧртӹшток ӹлен кердеш тӹдӹ. Весӹжӹ наоборот лӱдӓш тӹнгӓлӹн едемвлӓ гӹцӹн. Мам отвыкайен колтен манына рушлажы вот едемвлӓ гӹцӹн. И, ну... яраталат кидем тӹкнӹктен шоктет гӹнӹ. Яратыкта, а кидет пока лӱдмӹжӹ... лӱдӹн колтен кыдалын гӹн, то болшы кычаш ак ли тӹдӹм. А так кидӹм мам, тӹкнӹктенӓт, фсо, шагалеш и ужеяратыкта. Мӹнӹ школ гӹцӹн толмем годым моло, капка якте толыт кого кок алажы, мӹнӹм вӓшлиӓш. Пачым веле лӱктен шӹндӓт ур гань пачанвлӓ. Яраталат изиш дӓ вара коктын мӹнӹм провожайен мӹнгеш, встречайен толыт, токына кандат мӹнӹмӓт. Вот техенӹ яратымыкы цилӓн яратат. Шкеӓт, мам ниӓлтӹмӹкӹ едемвлӓӓт мавлӓ... ласковлӓ лит. |
Шужен шӹцшӹ пирӹ шлӓнжӹ качкышым кӹчӓлеш. Ашкедеш корны мычкы, моренвлӓм ужын колтен. Пушӓнгӹ шайылны кок морен анжалыт-анжалыт, пиш когон кыргыжыт ... пакыла. Пирӹ нӹнӹм покта. Кӹвер гач ванжаш цацат... цаца пирӹ, но вӹдӹш вален кеӓ. Лӓктеш, кӹвер вӹлец вӹдӹш вален кеӓ, лӓктеш вӹд гӹцӹн. Ече паштекӹштӹ кыргыжеш, но моренвлӓ уже шӹлӹнӹт коктын. Ужын колта тома, кесӹн томажым. Окна ваш анжалеш. Ик кесӹ тӹрӹм тӹрлӓ, весӹ...кыце маншаш... трубашкы шишкен шӹнзӓ. Кымшы кесӹ кубик доно мадеш. Пирӹ пиш когон шужен шӹнзӹн, анжа нӹнӹм. Кым кесӹ пиш когон мӓчик дон мадыт шке турешӹштӹ. А ик кесӹ, пиш ышан, буквавлӓм... букварым шӓргӓ, буквавлӓм тыменеш. Пирӹ пиш тумая, кыце нӹнӹм качкаш. Толеш кесӹ ӓвӓжӹ. |
Лӓшкӓизинӓ годым мӓмнӓн ӓвинӓвлӓ со пӓшӓштӹ ылыныт. И каждый томашток почти папивлӓ ылыт, дӓ папивлӓ мӓлӓннӓ... папинӓвлӓ мӓлӓннӓ лӓшкӓм шолтат ылын. Лӓшкӓжӹм падеш шолтат ылын, кудышты. Кечӹнок почти шолтат ылын. Пӹтӓриок ӹштен шӹндӓт нӱнжӹкӹм. Лӓшкӓлӓн йӓмдӹлен шӹндӓт, тӹшкӹ колтат: тарыкеш нӱштӹлӹт, лашашым, тарыкым пиштӓт. Содым изиш пиштӓт, санзалым дӓ лашашым. Нӱнжӹкшӹ когонок пингӹдӹ лишӓшлык агыл. Техенӹ, пышкыдырак лишӓшлык. Ма доно... йӹтӹр дон шӓрен шӹндӓт нӱнжӹкӹм. Вара пӹчкедӓт дӓ изиш... изи колбасавлӓ ганым ӹштен шӹндӓт.маншаш? Изи, изи... и вот, тӹдӹм пӹчкеден шӹндӓт, лӓшкӓвлӓм, и вӹдӹшкӹ, падышкы колтат. Падыштыжы,вӹдӹм пиштӓт, шӹшерӹм дӓ роколмам изиш пиштӓт. Тӹдӹ санзалым. Изиш шолындалеш, роколма кӱндӓлеш дӓ. Кӱн... кӱн кеӓ ганок роколмажы. Тӹшкӹ колтат тӹ лӓшкӓвлӓм. Лӓшкӓмашты... падышты шолеш изиш. Аварга, техенӹ пышкыды лиеш. Вара кӱ... кӱн шӹнзешӓт, кудышты цилӓн тетӓвлӓ пырен шӹнзӹт, дӓ папинӓ мӓлӓннӓ лӓшкӓм оптен пуа ылы. Лӓшкӓшкӹ пиштӓт ече ӱм изиш. Ну, тотлырак лижӹ манын. Вот техень лӓшкӓ изинӓ годым пиш тотлы ылын. Кӹзӹт солавлӓштӹ лӓшкӓжӹм акат ӹштеп, манаш лиеш. Ну, кынамжы, конешны, ӹштӓт. Кӱн папитотавлӓ улы,сӓмӹрӹквлӓжӹ лӓшкӓвлӓм акат шолтеп. Солавлӓштӹ каждый кудывичӹшток куды улы ылын. Кӓнгӹжӹм кудышты тӹштӹ качкаш шолтенӹт, качкыныт, ӓтӹдервлӓм тӹш оптенӹт. В опщемпӧртӹш пырыделытат, манаш лиеш. Кудышток ӹленӹт. Волыкланат тӹштӹ качкаш шолтенӹт. Ӹшкелӓнӓт тӹшкачкаш шолтенӹт. Вӹдӹмӓт... ну... мискӹвлӓштӹ шӹнзенӹт. Вӹдӓт кудышток ылын. Кудыш намалына ылын вӹдӹм карем гӹцӹн.в опщемпочти кӓнгӹж гач шукынжок кудышток ӹленӹт. Ирок качкыныт кудышты, кечӹвӓлӹн качкыныт, вадешӓт кудышты качкыныт. Дажы янгылен шӹнзӹт гӹнӓт пӓшӓ гӹц толмыкы кудышты шукы шӹнзӓт ылын. Амалаш веле пӧртӹш или кыдыжы дажы саравуйыш кузат ылын амалаш йонгатарак вӓрӹшкӹ. В опщемкуды–тидӹ кокшы тома, манаш лиеш. Кӓнгӹжеш кудышты велеӹленӹт. |
Перви мӓ пасна лӓкмӹкӹнӓ мӓ ӹленнӓ ылын... коктынат, вӓтӹ дон коктын ылына йылйӓл монгыр гӹцӹн. Вӓтӹ ылеш шӱнӓнгӹр гӹцӹн, мӹнжӹ йылйӓл гӹцӹн. Мӓ тиштӹ тошты томам нӓлӹннӓ и пасна лӓктӹннӓ. Пасна лӓктӹннӓ, сакой волыкым урденнӓ. Урденнӓ шкалым, шарыкым, комбына ылын. Витӓнӓвлӓжӓт тӹнӓм яжовлӓ ылтелыт, тоштывлӓ веле тамавлӓ ылыныт. Ну саснамат урденнӓ. Ӓтӓм сасна гӹцӹн ма шонвлӓм ӹштӹкӓлӓ ылы. Окорокым ӹштӓ, рулетӹм ӹштӓ. Шелӹм, шпикӹм копта ылы. Мӹнӓт качкаш техень качкышым яратем ылы. Седӹндоно саснам шӹшкӹлмӹкӹ тожы мӹшкӹрвушты гӹцӹн рулетӹм ӹштем ылы, кутан нацка гӹц, ... шайыл гӹц... часть гӹцӹнжӹ окорокым ӹштем. Шел гӹцӹн, кӹжгӹ шелжӹ гӹцӹн шпикӹм ӹштем. И тумаял колтенӓм колбасам ӹштӓш, тонышна колбасам. Книгӓштӹ лыдын лӓктӹнӓм, тӹштӹ шӱдӓт кишкӓм чистаяш, колбаса ... оболочкыланжы. Тӹ кишкӓм чистайенӓм, нӹжӹнӓм, санзалан вӹдеш мышкынам, уксус вӹдеш отмачивӹйенӓм. Чистайен шӹнденӓм кишкӓвлӓм, лаштыквлӓеш пӹчкӹн-пӹчкӹн. Вара колбаса ӹштӓш манын пай гӹцӹн фаршым пӹтӹренӓм масырубка доно. Фаршым пӹтӹренӓм, фаршыш пиштенӓм санзалым, перцӹм, нитрат аммоний вӓреш якшар цӹрежӹ кодшы манын пиштенӓм лимонный кислотам. Кислотажым ече валенӓм аптекӹшкӹ. Аптекӹ маря гӹц ядам: " мӹлӓм кислотам пудай",манам, "лимонныйым". "тӹ, лимонныйым агыл, витамин цем",манам. Мӹнь самынь попем, витамин цем. "манары тӹлӓт келеш?" Манеш. Мӹлӓм изи, изи пакетикым пуа. "оо,манам,тидӹ мӹлӓм чӹдӹ, мӹлӓм,манам,шукы келеш". Тӹдӹ ӓптӹрген. "мам ӹштет?" Манеш. "колбасам",манам. Вот нӓлӹн кузенӓм ош прошокым тӹдӹм, шӓвен шӹнденӓм фарш вӹкӹ. И ӱштӹ местӓш шӹнденӓм, йыт вашт шӹнзен, ӱштӹ местӓштӹ. Вара вес кечӹн тӹ кишкӓшкӹ фаршым опташ тӹнгӓлӹнӓм. Пӹтӓриш гӓнӓ пиш когон цаткыдын оптен шӹнденӓм, ялштен шӹнденӓм. Ялштым паштек когон машкы... тӹдӹм шолтымыла вӹдеш. Шолашок пырташ ак кел, иктӓ кӓндӓкш лу градус вӹдӹштӹ, таманары, кок цӓш нӓрӹ шӹнзӹктӹмӹлӓ. Мӹнӹн кишкӓвлӓ пыдештӓлтӓш тӹнгӓлӹнӹт. Утла цаткыдын шӹшкӹнӓм. Вес партым вара кишкӓм цицокок ам темӹ ылы. Изиш слапкаракым ӹштем ылы. Тӹшӓкен им дон изи ражвлӓм ӹштендӓлӓм. Вот вара шолтенӓм. Тӹ вӹд гӹцӹн лыктам, изиш кошкендӓлӹт, дӓ копташ сӓкем, холодный копчени манмедӹм ӹштем. Ӱштӹ шӹкшӹм получаяш манын рокышты капайен шӹнденӓм канавам иктӓ вӹц метӹр кытаным. Ик вуйыштыжы шӹнзӓ тошты пецкӓ. Тӹ пецкӓ кӧргешӹжӹ кылбасажым, шелжӹм, окорокшым, рулетшӹм цилӓ сӓкен шӹндем. А канава вес вуйыштыжы изи лаксак улы. Тӹ лаксакеш мӓкшӹм олтем, мӓкшлӓнжӹ йылаш волам ам пу. Олен мӓкш пӓнгеш дӓ шӹкшӹжӹ тӹ пецкӓш толеш дӓ пайым копта. Вот тенгелӓ кечӹгыт или кок кечӹ моло коптет, олен-олен коптет. Вара вот колбасаетшӹ получаялтеш. Икӓнӓ техень масак ылын. Мӹнӹ уже колбасам тӹнӓм ӹштӹделам ылын. Пашкуды мӹнӹн ӹштӹмӹ рулетӹм, шпикӹм провыйен... провыйен анжен, " мӹлӓмӓт коптен пуай",манеш. "яра, яра",манам. Ӹнде тылым пижӹктӹшӹм, шӹкшӹм мам ӹштӹшӹм. Пашкудын окороквлӓжӹм, шелвлӓжӹм сӓкӓлтенӓм тӹ пецкӓеш, дӓ шкӹмемӹнӹмӓт сӓкӓлтенӓм. Пижӹктен коденӓм, а лӹвӓкӹжӹ молнам цӓшкӓм шӹндем, цӓшкӓм агыл, подносым шӹндем ылы, штоб шелжӹ мӓкш вӹкӹ ӹнжӹ паткы. Йесли мӓкш вӹкӹ паткен шӹнзеш, шел пижӹн кен кердеш. Цӓшкӓжӹм шӹндӹделам. Ӹнде тамалын токына толындалнам ылы. Икманарышты токем тӓнгемвлӓ толыт. Айплатов кола дон вӓтӹжӹ корны ... сола мыч валат. Токына пыревӹ дӓ маныт: " оо, тамам коптет векӓт, пел солаш тотлы пыш толеш, шижнӓ",маныт. "оо",манам, "мӹн",манам,"окорокым коптем". "тотлы пышыжы лӓктеш",маныт. Мӹнь тамам тумаял колтышым, тӱгӹ кыргыж лӓктӹм, мӹнӹн окорокемжӹ цилӓ йыла. Тыл куза тӹштӹ. "ех",манам, "йылатен... тылым йӧртен шушым, мӹнӹн тӹштӹ цилӓ окорокшат шимӹ веле, сыц веле. Шпикшӓт цилӓ шимӹ. Вот тенгелӓ пашкудылан коптен пуенӓм. Пашкуды сусу лин шӹнзӹн когон. Тӹлец вара ни колбасам ӹштӹделам, ни окорокым ӹштӹделам. Мӹлӓм болшы акат кел. Ямак пак, мӹнь тембӓк. |
Ече ик историм шайышт пуем. Икӓнӓ кӓнгӹжӹм ече ровотайем ылын мӹнӹ магазинӹшток, выходной кечӹн ухашкы, кол лем качкаш кеӓш тумайеннӓ тӓкӓрӓ шӹргӹшкӹ. Вот другнавлӓ мӓмнӓн тӓнгвлӓ ылыт, кыдывлӓ дон иквӓреш ровотайеннӓ,погыналтына, ... ну шоен-шоен. ",манеш,кенӓ кол лем качкаш". "колдажы улы ма?" Манам. "колнажы уке". Тӓкӓрӓштӹ... йыл тӹрӹшток ылеш сола. "мона, иктӓжӹ гӹцӹн ядына",манеш вадим лӹмӓн, малиноф вадим. "яра, кыдалынна". Ик томаш пыревӹ ... пӓлӹшӹ докы: " кол уке, кычыделна". Вес томаш: " кол уке". Мам ӹштӓш? . Тӓкӓрӓ лапкаш пырышнаат, ... кӹлмӹктӹм селодкым нӓлӹн шӹндӹшнӓ. Валышна, кол лемӹм падеш шолтен шӹндӹшнӓ. Во! Селодкы гӹцӹн леметшӹ тожы яжо лин шӹнзӹ йыл тӹрӹштӹ. Случай техенӹ. Вот. :. Селодкы гӹцӹн , тотлы, вот. Вот техень дела. :. Камакашты, ой камакам олтен шӹндет, олтен шӹндет. Ой, мӹнь охыр камакам ам олты. Пӹтӓри кок коршокым скотинӓлӓн шолтен шӹндем, роколмам. Вара лемӹм йӓмдӹлет, обазателны вадешок тестӹм шӹндет, нӱнжӹкӹм. Камакам иргодым олтымыла гӹн, нӱнжӹкӹм ырвал шӹндет. Сыкырлан. Туаткалым ӹштет или паткагылым кӱешт лыктат, вара. Лем коршокым пыртен шӹндет, сыкырым кымытым. Когоохырецӹм пыртен шӹндет. Роколма плошкам, пай дон роколма, иквӓреш, роколма плошкам. Ече олма лемӹм. Коштым олма и шаршы. Песок, во. :. . Камакашты тотлы. И вот камакам питӹрен шӹндет. Пел цӓшӹштӹцӓшӹштӹ сыкырым лыктат. Тӹшкӹ когоохырецӹн тонгвлӓжӹм<: >, , тӧрӧлкӓеш цикӓлӓт. И вот кӱшӹл пӧртӹштӹ кечӹ мычкы техень яжо пыш, камака гӹцӹн, кӹзӹтӓт ӓшӹндӓрем, вот, кӹзӹтӓт. Мӓгӹрӓл колтен кердӓм дажы. И качкаш ... кечӹ мычкеш. Иктӹм шоеш лыктындалат, весӹм качмы шоеш лыктындалат, цилӓ улы. . :. Камака вӹлнӹ? . Камака вӹлнӹ пиш когон мӹнӹ изием годымат амалаш яратенӓм. Фсегда яратенӓм ылын. Вот тотам дон папам, ӓвӓмӹн ӓтӓжӹ доно ӓвӓжӹ, вес солашты ӹленӹт, кожланӓнгӹрӹштӹ. Мӹнӹ школ гӹцӹн тӹшкӹ кем ылын телӹм, пырем, как амасам пырем, тагачы мӹнӹ камака вӹлнӹ амалем. Уже техень ... келесем ылын тенгелӓ. Вот пиш когон яратенӓм, особенны кынам мадын пырет, кижен пырет, камака вӹкӹ кузен вазат, шокшы, а ече котим кычен вазат. :. Телӹм, телӹм. Камакам веть каждый кечӹн молнам олтенӹт. Вот кынам отоплени техень уке ылын, камакам обазателны каждый кечӹн олтымыла, а то пӧрт ӱштӹ. Вот техень дела. :. Камака вӹлнӹжӹ? . Шӓрен шӹндет, шокшы. Тӹштӹ матрасым пыртен пиштет, а то шокшы кынамжы. Случайвлӓ улы, камака вӹлнӹ кӱнӓт кенӹт, йылен кенӹт дажы. Техень случайвлӓ лиӓлтӹт, шонгы папавлӓ моло. Ти монгырышты амалат, йылатен шуен кердӹт моло, когон шокшы вӹлнетшӹ. Техень случайвлӓ лиӓлтӹт, седӹндоно мӓ фсегда тӱшӓкӹм шӓрен пиштеннӓ. Тӱшӓкӹм, одеялжат вара акат кел, тӱшӓк вӹлнӹ яжо. Техень ӹлӹмӓш ылын. Вот шукым шайыштым ӹнде ане. Ну празник яра йок шайыштына, шӹнзенӓ. |
Пирӹ пӱшӓнгӹ вуйышкы кузен шӹнзеш дӓ бинокыль дон мореным оролаш тӹнгӓлеш. Анжа: морен ташкалтыш мычкы вала. Пӱшӓнгӹ вуй гӹц,пирӹ тӹргештӓ дӓ мешӓкӹм ташкалтыш ӱлӓн шӹндӓ. Морен акат цаклы, мешӓк кӧргӹш вален вазеш. Пирӹ мешӓкӹм ялштен шӹндӓ, пӱштӹр гач шуа дӓ ӧлицӓш кыргыжеш. Анжа: полицейский мотоцикыл кыдалеш. Полицӹй гӹц морен мешӓк...моренӓн мешӓкӹм, морен дон мешӓкӹм телефонный будкашкы тайен шӹндӓ. Полицейскийвлӓ кыдалытморенӹм будка гӹц пирӹ лыкнежӹ. Морен питӹрген шӹнзӹн, пачаш ак ли. Пирӹ тумаялештумаялеш, сигаретӹм ӹлӹжтӓ, ик лу сигаретӹм икӓнӓштӹ дӓ шӹкшӹжӹм замочный скважина ваш морен докы ӹфӹлӓл лыктеш. Морен кахыраш тӹнгӓлеш, но ак пач. Вара ече иксигаретӹм ӹлӹжтӓ, но пирӹжӹ ӹшке шӹкш дон отравлаялтеш дӓ кен вазеш. Йеле-йеле так... чуть машинӓ лӹвӓк ак попазы. Ородыш кешӹ гань лин колта. Йеле-йеле телефонный будкашкы пыра дӓ звонаш тӹнгӓлеш. Ядеш: морен! Морен! Морен!манеш телефонный будкашты, дӓманеш, |
Тидӹ мавлӓ, поздравленивлӓ, шукым... согонь желанижӹ маналтеш согон. Вот согонвлӓм, кынам хыналаш кенӓ, шачмы кечӹвлӓш, юбилейвлӓшкӹ, тӹнӓм вара... мавлӓм поздравлайет... едемӹм. Ну, юбиларым поздравлайет и келесет желаним, согоным, вот. Согонжы тидӹ ма, желани. Вот например, щас, иктӓжӹм... пашкудынам... вот например... . Мам тӹлӓнет вӓл согонлаш? . Цӓшӓн лижӹ ӹлӹмӓш! . Цаткыды шулык, курым кужы, ӹвӹртӹмӓшӹм йымы пужы. Шке тетӓвлӓ, шке пелӓшет... шке... шке пелӓшет,шке тетӓвлӓ, ыныкавлӓ, сусуемден шалгышты. Паскудетвлӓ и лишӹл тӓнгвлӓ тожы шотеш пиштӹштӹ... . Вот... м-м... сусу... пашкудетвлӓ тожы шотеш пиштӹштӹ, со ласко дон вӓшлиштӹ. Лицӓшкетшӹ со йӹрӓлтӹш, ӹнжӹ шонгем тӧр кӓпет. А йӓнг... а йӓнгнӓжӹ со сӓмӹрӹк, дажы попаш акат кел. Вот, тыр ӹлӹмӓш семйӓштетшӹ лижӹ дӓ шукырак пурыжы. Анзыкылажат пумы ивлӓм куштылгынок... е...ӹлӓш...куштылгынок ӹлӓш лижӹ. Тыр ӹлӹмӓш семйӓштӹ пуры кымыл шӱмӹштӹ тидӹм келесем дӓ шукырак пурыжы. Цилӓ яжо ӹлӹмӓштӹ дӓ шукырак пужы. Цилӓ яжо ӹлӹмӓштӹ дӓ шукырак пурыжы. Вот техень согон, желанинӓ... вот техенӹ... . Техень мавлӓм... ну техень статан сиренӓм ылын, толкы... . Каждыйкаждый ман... едемӹн шке ӹлӹмӓш корныжы и шке статан... тӹ, значит, пӱергӹ. Ик статан желани, согон. Вара папа... папалан вес статан согон, ага, аӹдӹрӓмӓшвлӓн вес статан согон, вот техенӹ, ылын корны, ӹлӹмӓш корны, угу. Тенгелӓ, сирӹкӓленнӓ ылын, вот. |
Изием годым кынам тыменӹнӓм, третӹйчетвортый класышты тыменмӹ годым мӹлӓнем нӓлӹн пуенӹт изи гармоным. Гармон... кустарный гармоным. Ти гармонь дон шактенӓм, мам ӹштенӓм, ну, тымень шонам, тымен... шакташ тымень шонам. Вара мӹлӓнем нӓлӹн пуенӹт баяным. Баян донат шакташ тыменӹнӓм, мам ӹштенӓм, шакташ тымень шонам. Баян паштек нӓлӹн пуенӹт аккордеоным. Аккордеон дон тожы тыменӓш вӓрештӹн. Аккордеон дон каштынна пашкуды суасламар солашкы, харацканышкы, рушлажы маналтеш болшойе карачкиношкы, концерт дон, концерт анжыкташ. Концерт анжыкташ, ти аккордеон дон шактенӓм и сразу мыренӓм мырывлӓм. Вот техень кеннӓ харацкан сола манмышкы цилӓ имни тиреш, имни тиреш, телӹм. Корны уке, йожта. Вот техень концертвлӓштӹ участвуйенӓм. |
Лӹм шамак или глагол, пӹтӓри келесӹ. Цаткыдын кычымыла, цаткыдын кычат. Онг туре гӹцӹн дӓ... . Вара едем мылга. Рӹпшеш. Цаткыдын кычет едемӹм онгжы гӹцӹн дӓ... . Онгжы гӹцӹн кычымыла?. Едем мылгаш тӹнгӓлеш. Ӹрзӓш?. Ӹрзӓл... ?. Ӹрзӓлтӓш!. Тотлы!. Организмлан пиш когон кого ползым пушы. Мӱкшӹн пӓшӓ лӓктӹшӹжӹ. Мӱ,: марла?. А, мӱ. Тотлы,тотлы,обижӓйӓ кыды, тӹдӹм келеш обазателны... . Вес пачаш... . Просташ. Кӱ йӓлӹм обижӓйӓ, тӹдӹм келеш обазателны вес пачаш... . Шӹдешкен... . : шӹдештӓрӓш ак кел сӓй?. Едемвлӓм обижӓйӓ... ик едем... тӹдӹм вес пачаш онг гӹцӹн кычен келеш... . Ӹрзӓлӓш,агыл, малын ӹрзӓлӓш?. Ӹне мам ӹштӓш келеш?. Ик шамак дон, мам ӹштӓш келеш?. Тӹ едемӹм. Так, кӱ йӓлӹм обижӓйӓ... . Соиток, вот, марлажы, рушлажыманеш. Кӱсӹм пӧрӹктӓш. А ик шамак донжы!. Нуцкен шӹнден. Кыце маналтеш тӹдӹжӹ?. Шин, шиӓш!. Ик шамак доно, вот. Шиӓш,малын тӹштӹ йӓлӹм тӓгӱ обижӓйӓш, просты шиӓш, фсо, ыдырал пуаш. А малын пиш когон шукы техень обясненижӹ?. Фсо, фсо, фсо. Йыл вӹлнӹ мардежеш коевлӓ... . Мам ӹштӓт?. Мадыт. Ече мам ӹштӓт?. Коештӓлтӹт. Ече мам ӹштӓт?. Мадыт. Мыры теве, мӓмнӓм рӹпшен ирӹ век, мыры гӹцӹн, техенӹ корны улыш. Йылжы рӹпшен мӓмнӓм ирӹ век, а коежӹ мам ӹштӓлтеш?. Ну мам ӹштӓлтеш шкежӹ?. Йесли коежӹ мӓмнӓм рӹпша, а коежӹ мам ӹштӓ?. Коештӓлтеш. Ну мӓжӹ мам ӹштенӓ ӹне, коешӹжӹ?. Пышыжы мам ӹштӓлтеш?. Кӓчӓйӓлтеш. Ну шамакшым мӹнь уже тӹлӓт келесӹшӹм. Тӹштӹ суфиксым веле привайымыла, и фсо. Мӓмнӓм йылжы рӹпшен ирӹ век. А мӓжӹ мам ӹштенӓ ӹне кое вӹлнӹжӹ?. Рӹпшӓлтӹнӓ!. Мары дон вӓтӹлӓн келеш йывырт иктӓ вӓре... . Шыпшалаш?. Яраташ?. Йывырт мам ӹштӓш лиеш вара?. Ну кыце вот тидӹ агылмам ӹштӓш келеш?. Хытыралаш, попалташ. Агыл, тидӹ марак изиш, вот ну. Машкыла. Кышкыла?. Ну мары дон вӓтӹлӓн... . Келеш иквӓреш... . Амалаш. Агыл, ечепросты мам ӹштӓш, просты мам ӹштӓш?. Просты мам ӹштӓш?. Елтӓлӓш?. Агыл. Лиӓш. Сагарак шагалаш келеш. Пижӓш. Едем йӱкшӹ лин шӹнзӹн, вот тӹнь йӱкшӹ лин шӹнзӹнӓт. А тӹнь уке ма?. Агыл. Ну пӱергӹ йӱкшӹ шалга. Вот лапка доны шалга. Лапка доны. Ане, йӱкшӹ. Кышкы кеӓш ак пӓлӹ. И вот мам ӹштӓ?. Тӹдӹ тумая, ече мам ӹштӓ?. Ик монгырыш дӓ вес монгырыш... . Кӓчӓйӓлтеш, мылген шалга?. Мылгалтеш. Мылгалтеш. Туаткалым пӹчмӹкӹ получаялтыт... . Лаштыквлӓ. Самолот аеродром гӹцӹн тӓрвӓнӓ дӓ... . Вӹсӓ. Вӹсӓ. Или кеквлӓ тожы шокшы вӓрӹш. Арава лаксаквлӓеш кыдалмы годым... . Арава лаксаквлӓеш кыдалмы годым... . Мам ӹштӓлтеш, кырык марла шамак?. Мам ӹштӓлтеш?. Арава лаксаквлӓштӹ кыдалмы годым... . Махань арава: машинӓ араватрактыр, лубой араватрактыр арава?. Имни арава лаксаквлӓштӹ кыдалмы годым... . Молнам попат ылын техень шамакым. Именнӹ лаксакышты?. Тӧр корнышты техенӹ лин ак керт тӹдӹн донжы, тӹ техень лин ак керт, лин ак керт. Ну примернӹ ече тагышкылаӹнжӹ ли. Кишӓм кода, тӹдӹ лӓвӹрӓеш, кишӓ кодеш, лӓвӹрӓеш кишӓ кодеш. Агыл. Техень движеним ӹштӓ тӹнӓм веле, лаксакышты веле. Араважы, техен... . Сӓрнӓ, пачашпачаш сӓрнӓ. Кыдалеш, ну кыдалеш. Но тӹдӹ ече мам ӹштӓлтеш?. Ӹрзӓлтеш, араважы ӹрзӓлтмӹкӹ кыце маналтеш?. Телега, араважы ӹрзӓлтмӹкӹ кыце маналтеш?. Цӹтӹрнӓлтеш. Ече вес шамак доно. Цӹтӹрнӓлтеш, мылгалтеш. Лӧнгӓлтеш. Лӧнгӓлтеш, арава ак лӧнгӓлт. Лӧнгӓлтӓш тидӹ например дмитрий орайын цолга шӹдӹр повестӹштӹжӹ тӹштӓкен вот лӧнгӓлтӹт шалгат. Мырымы годым. Кӓчӓйӓлтеш. Ане. Лӧнгӓлтеш, тидӹ кыце?. Мӓнмӓн курым паратмарышты... . Лӧнгӓ... . Ну лӧнгӓлаксак. И лӧнгӓлтеш?. Кыце лӧнгӓлтеш?. Арава кыдалеш лӧнгӓлтеш. Лӧнгӓлӧнгӓ. Лӧнгӓм пӓлем, а лӧнгӓлтешлӧнгӓлӧнгӓлтеш. Лӧнгӓлтеш манына ма?. Корны лӧнгӓӓн. Лӧнгӓӓн...машинӓ кыдалмы годымжы лӧнгӓлтеш. Качмы годым стӧл лошты семнӓ шӹнзӓ, качкеш, а тӹштӹ ик тетӓ тамам хулиганствуя. Ӓтӓжӹ савалам нӓлешӓт, лепкӓжӹ гӹцӹн... . Севӓл колта. Севӓлеш. Пӹрцӹм тӹдӹ янгышта. Вӓкш. Ну тӹнь ман пӹрцӹм янгыштымы вӓр, фсо вот пӹрцӹм тӹдӹ вара янгышта. Тожы мыры гӹцӹн шамак лиеш ӓшӹндӓрӓш. Коештӓлтеш... . Ламаялтеш. Марла коештӓлтеш, ламаялтеш, ыржа ныр. Руашым шокшы вӓреш кодымыкы вараеш тӹдӹ тӹнгӓлеш... . Авара. Авараш. Агыл уже, ... кодышым ... шукым агыл кодымыкы. Руашым кодет шукыракым сыкыр гӹц кодшым. Тӹдӹ вара шокшы вӓрӹштӹ тӹнгӓлеш... . Тӹнгӓл кердеш... . Шапаш. А малын именнӹ руаш?. Лем шапен кердеш, качкыш шапа. Примереш,шукы ышкал или шукы шарык. Кӹтӧ. Лыжник трамплинӹшкӹ куза дӓ тӹргӓ трамплин мычаш гӹцӹн пакыла... . Тӹргештӓ. Трамплин мычаш гӹцӹн пакыла, уже пакылажы мам ӹштӓ уже?. Чонгештӓ. Ну кеквлӓ шокшы вӓрӹш... . Тӹргештӓ,чонгештӓ. Мардежеш савыц... . Вылгыжалтеш. Вылгыжалтеш. |
Шӱкшӹ йыдал. Тетӓвлӓ кок, кок командеш пайлалтыт. И шӱкшӹ йыдал игражы, мадышыжы маналтеш. Ик команды гӹцӹн ик едем лӓктеш, ик тетӓ лӓктеш и йыдалым шуен колта, вес команды монгырышкыла шуен колта. Йыдал нӹнӹ или кычышашлык ылыт, иктӓ, иктӓшт, или йыдал кен вацмыкы, йыдал кен вацмы местӓ гӹцӹн вес команды ваштареш тоже ик едем шушашлык ылеш. И тенге кӹшкӹлт-кӹшкӹлт ваштареш-ваштареш кӹшкӹлт-кӹшкӹлт определонный черта якте шошашлык ылыт. Кӱ тӹ черта якте цӓкнӹктӓ ваштареш командым, нӹнӹ сӹнгӹшӹ лит. : ? . Ари шаваш . . : ? Ари шаваш–, постарнат, команды постарна. Иктӹт орол лиеш. Пандым оптен шӹндӓт, ну, пиштӓт пандым. Панды лӹвӓкӹ изи утикӓ постол. Ик панды вуйышкыжы, е, ханга вуйышкыжы пандывлӓм оптен шӹндӓт, тӹштӹманар мадшы–тӹнӓр панды. Вес вуйышкыжы ик команды гӹцӹн ик едем ташкал колта, и тӹ пандывлӓ вӹсен шӓпнен вазыт цилӓ монгырышкы. Тӹ оролшы тӹ пандывлӓм постара. Постара и тӹ пандывлӓм постарен пӹтӓрӹмӹкӹ, кӹчӓлӓш тӹнгӓлеш. ... каждый командын игрок цилӓ вӓре шӹлӹн шӹнзӹт, ну, определонный, машты, територий, ну, вӓрӹштӹ. Мӹндӹр кеӓш ак яры. Шӹлӹн шӹнзӹт–тӹ оролшы ти едемвлӓм мошашлык ылеш, цилӓм. Ик едемӹм кӹчӓл моеш, тӹдӹм лыктеш. Пока пакырак карангеш гӹн, иктӓ тӹ команды гӹц, иктӓ едем йывырт кыргыж толеш дӓ ти пандывлӓжӹм ӧпӓть ташкал кода. Йесли оролен ак шокты гӹн, тӹ пандывлӓм ӧпӓть постараш тӹнгӓлеш мӹнгеш. Вот тенгелӓ пока цилӓштӹм мон ак лык, но тӹ пандывлӓм ак ташкалыкты. Вот тенге мадыш кеӓ. Йесли кӱ остатка, е, кӱ пӹтӓри мон, тӹдӹ вара оролаш шагалеш§ : ? . Тошты телефон маналтеш мадышыжы§ скамна... скамнаш шӹнзӹт, тетӓвлӓ шӹнзӹн кеӓт рӓдӹн, и иктӹт видӹшӹ улы. Видӹшӹ кӓтӓ шӹнзӹшӹ ӹрвезӓшлӓн пӹлӹшӹшкӹ келесӓ иктӓмахань шамакым, и тӹ рвезӓш пашкудылан йывырт пӹлӹшӹш келесӓ, пашкудыжы пашкудылан, и тенге йывырт скамна вес вуйыш скамнашты кӓтӓ ӹрвезӓш якте ти шамакым попен кеӓт. Вара тӹ шамакым ӹрвезӓшӹжӹ видӹшлӓн келесӓ. Йесли шамакшым правилнок келесӹмӹ гӹнӹ, то видӹшӹ местӓешок кодеш. Йесли самынь келесӓ гӹн, то видӹшӹ вашталтеш. Кӱ остатка келесен самынь шамакым, тӹдӹ видӹш вӓреш лӓктеш. И тенге мадыш пакыла кеӓ. |
: шайышт, шайышт, мам. : мам шайыштына коктын?. : кулаковет шайыштма веле, болшы нимат. : агыл, агыл, тенге агыл. : икӓнӓ, пынимайет, токыжы нӓнгеен йылйӓлӹшкӹ мӹнӹм. Колхозышты ровотайымем годымок. : ага. : " айда йылйӓлӹш,манеш,коллан",манеш. Теве ти кен шагалынна йылйӓлӹш, пыртен кудышкы векӓт. И вот ма. "теве тӹлӓт ти кол яра",манеш. Шӱшӹ колвлӓм опта мӹлӓнем. : шӱшӹжок агыл йӓ!. : вуйжы, ну вуйжы шӱӓш тӹнгӓлӹн веле []. : ну тӹдӹм крис качкын веле []. : вот тенгелӓ, нигынамат ам монды. : вот мӹнь ам ӓштӹ тидӹм доко. : ат ӓштӹ?. Пиш когон яжон ӓштем. Тевеш крисвлӓ качкаш тӹнгӓлмӹм шайыштеш []. "ам ӓштӹ",манеш. Пиш когон яжон ӓштӓ цилӓ. : уке. : ече оксаем шолыштын. Комсомолский взносым погенӓм. : точны, точны. : лу тӓнгӓн оксаем шолышт нӓлӹн. "давай,манам, оксам". : оксам кӹчӓлӹнӓ, кӹчӓлӹнӓ, окса уке. : " давай",манам. : кемӹшкӹжӹ керӹл пиштен оксам. : ит алталы. : кем кӧргӹштӓт []. : мане йӓ. : кем кӧргӹш. Мӹнӹн [] хватен нӓлӹн тагышецӹн. И кем кӧргӹш цикӓл пуен. : " тӹнь кыш цикенӓт?" Манеш. Шке кем кӧргӹшкӹжӹ керӹл пиштенӹт, мӹнь гӹцӹнем кӹчӓ. : мӹнӹн кошелокышкы тагыце пырен, вот анжал, махань шолы ылеш. Техень едемвлӓ сага ече ӹлӓш лиеш?. : мучыялтат, ӓ?. : мучыялтат ӹлет. |
Ну цӹтӓлтӹ! Вӹзӹмшӹ выпуск. Вӹзӹмшӹлӓктӹш, вӹзӹмшӹ лӓктӹш. Вӹзӹмшӹ лӓктӹш. Ну цӹтӓлтӹ! Вӹзӹмшӹ лӓктӹш. Пирӹ моренӹм кычаш цацен. Кузен шӹнзӹн коги мычкы шӹнгӹртӹш улаш якте. И ула гач колтен винокылым. Винокылышты пиш тусарен анжа. Ужеш: морен ташкалтыш мычкы тӧргештӹл вала. Тӧргештӹл вала, морен пиш когон сусу, ташкалтыш перилы мычкы йыжнен вала. Тӹ веремӓн пирӹ мешӓкӹм нӓлӹн дӓ... . Перилыжымешӓкӹм пачын йӓмдӹлен пирӹ. Морен мешӓкӹш пыренну кен вазеш. Пирӹ мешӓкӹм ялшталта дӓ пулыш гач шуен. Сусун ашкедеш. Асвалт мычкы,олицӓ мычкы ашкедеш, ужын колта: моторцикылышты мӧскӓ... мӧскӓвлӓ кыдалыт. Мӧскӓвлӓжӹ...мӧскӓвлӓжӹ милицейский выргемӓн ылыт. Пирӹ йӹлерӓк моренӹм телефонный буткаш питӹрен шӹндӓ. А мешӓкӹштӹжӹ моренӹн... моренӹн ракеткыжы ылын, ракеткыжы ылын. Морентелефонный буткам ракетка доно питӹрен шӹндӓ, пирӹ пырен ак керт. Пирӹ тумаятумая: " мам ӹштӓш?". Пирӹн кӹшӓнӹштӹжӹ сигарет пачкажы ылын. Сигарет пачка, значит, табакшы ылын. Сигарет пачкасигарет пачкажы ылын. Шукы сигаретӹм ӹлӹжтӓ, шӱлӓлтӓ когон силӓн дӓ шӹкшӹм телефонный буткаш ӹфӹлен колта пирӹ. Шӹкш ӱлӹкӹлӓ вален кеӓ, дӓ морен тӹрвӹнзеш когон. Но нимат но лӓктӹн ак керт. Пирӹ вес пачашма... сигаретӹм ӹлӹжтӓ, но сигарет шӹкш пышыжы пирӹн шӱм кӧргеш пырен дӓ пирӹ ӹшкеок... пирӹ шкеок...пирӹ шкеок...пирӹ шкеокшӱлӓлтен колтен. Цӹрежӓт якшарген, кловойем кен. Кловойем кен вуйжы, сӓрнӓш тӹнгӓлӹн, дӓ кен вазеш. А тӹ веремӓн морен телефонный бутка гӹц лӓктеш дӓ шӹлеш. А пирӹ телефон буткашкы кен вазеш. Морен питӹрен шӹндӓ телефон бутка амасампитӹрен шӹндӓ дӓ. Пирӹ телефон буткашты комдык кен вазеш. Шӹкш пышеш вуйжы сӓрнӓл кеӓ, дӓ кен вазеш буткаге молге комдык. Телефон бутка... каштыш телефон трупкам кыча дӓ "ало, ало" манеш. А телефон трупкашты морен отвечӓйӓ: " ну,цӹтӹ", |
: шайышт пуемӓйӓ акпарсетшӹ гишӓн, вӓтӹжӹ гишӓн ямакетшӹм. : а-а, акпарс, акпарс горнымарийский кырык мары... кырык мары... кырык мары народын воштшы ылын. Воштшы вот кыце марла лиеш вот ӓ? Воштшы, ну кыце вот. : яра вошток лижӹ ӹне. : конешно вошть агыл марлажы тагыце вес шамак, ну махань шамак ам пӓлӹ. Вот кынам казанскый ханствы ее... ее... нӓлӹн кыце мам ӹштен... ну... е... нӓлӹн агыл, нападайен, нападайенжӓт агыл марлажы вет кыце маныт вот ӓ. ну... тӹнӓм пленӹшкӹ нӓлӹт ылын ӹдӹрӓмӓшвлӓм. Зорайенӹт когон. : яжо ӹдӹрвлӓм. : яжо ӹдӹрвлӓм. : кырык мары ӹдӹрвлӓм. : яжо ӹдӹрвлӓм тожы. Казанышкы шыпштен-шыпштен кенӹт гаремӹшкӹштӹ ... гаремӹштӹ тевеш. Акпарсын вӓтӹм тожы шыпштен кенӹт гаремӹшкӹ казанышкы. Тӹштӹ<: варажы ма>вара шукы тӹштӹ гаремӹштӹ ылын. Тидӹ. Вара иван грозный годым тагынам. Казаным... казаным иван грозный воюйен нӓлмӹкӹтидӹ кузенӹт мам ӹштенӹт освобождайенӹтшӹ кыце лиеш марлажы. : освобождайенӹтшӹ? : кыце ылеш? Колтенӹт маншаш ӹне плен гӹцӹн дӓ<:. Мам ӹштенӹт кыце. Толын. Яражы канден токыжы. Канден но уже... яратыде молнамшыла. <: когоракын а то ак шакты>. Ага, яратыде молнамшыла и тӹнӓм акпарс решен еее .. вот ак ли мышташ ӓ. : ну кыце мыштет тенге шайыш. : ей, мышташ ак ли. Мары йӹлмет пӹтӓ, мары йӹлмӹ пӹтӓ шайыш мышташ ак ли мӹнь шонгы едем и то шайыш ам мышты марла . : мыштет-мыштет, айда шайыш. : сӓмӹрӹквлӓ подавны нимат ак мыштеп. . : кышак шагалыц? : ти шамаквлӓм келесен мышташ ак ли. Вот. Вара акпарс кейен... еее... москвашкы и... руш... руш царым ядын... . : защищаяш манын ... <: йӓ...>. : защищаяшыжы тожы кыце маныт?. Марлажы, защищаяш агыл вед марлажы... еее... палшаш,? : палшаш, да. : палшаш ядын. : нападений гӹцӹн. : еге, вот. Тамам ӹштен вот. Так и... так и тӹнӓмшен, ма, горнымарийский, кырык мары народ тӹнӓмшен ылеш рушын... кугижӓ... кугижӓ... руш кугижӓлӓнподчинаялтеш агыл. Марлажы кыце подчинаялтеш? :: марийский языкыведвлӓ наверны вот ну да ну правилны наверны попат. Агыл ылнежӹ марлажы. Йӹлмӹ... йӹлмӹ ... ма гӹцӹн лӓктӹн шая. Шайыштмаш гӹцӹн каждый кечӹнь шайыштмаш гӹцӹн лӓктӹн вазын маншаш кыце манжат ат мышты. Вот техенӹ. : ямак пак, мӹнь тембӓк. |
Мӹнь шачынам шерекей солаеш. Папием мӹнӹн суасламары ылеш. Ӓвӓм тожы суасламары. Изием годым хыналаш кашмыкы, мӹнӹ суасламары солашты...суасламарла шайышташ тыменӹнӓм. Школышты тыменмем годым суасламарла попыделам. Школым пӹтӓрӹмӹкӹ мӹнӹ чебоксар селскыхызайственный академиш тыменӓш пыренӓм. Тӹштӹ студентвлӓ цилӓ шукынжок суасламарывлӓ ылыт. Седӹндоно мӹнӹ нӹнӹ гӹцӹн суасламары шаявлӓм тыменӹнӓм дӓ суасламарла шайышташ тыменӹнӓм. Хынавлӓ толмыкы мӹнӹ суасламарла шайышт кердӓм. |
Мӹнжӹ марла попемӹш? . Ех, монден шуенӓм, явыл. Мӹнӹ ровотайенӓм, телефонвлӓм обслужыйенӓм. Машты... кузнецовы селсоветышты. Пӓшӓш пыренӓм тӹжем ӹндекш шӱдӹ кӓндӓкш лу вӹзӹмшӹ ин, декабырын. И... мӓ тӹнӓм тӧрлен каштынна телефонвлӓм веле агыл, радиовлӓм тӧрлен каштынна. Тӹнӓм цилӓ томашты солавлӓ йӹде радиовлӓ шӹнзенӹт, радиоточкывлӓ шӹнзенӹт. Тӹ радиоточкыжы ылын, ну, цилӓ страна мычкы, есесесер мычкы ылын, цилӓ томавлӓштӹ ылын тӹдӹ. Халавлӓштӓт, солавлӓштӓт, вот тӹдӹвлӓм тӧрлен каштынна тожы. И тӹ радиоточкывлӓ исползуялтыныт маланат: колхозын нарадым передайенӹт тӹдӹ гач, попенӹт нарадым. Каждый ирок вӹц цӓшӹн или куд цӓшӹн, мӹнь ам ӓштӹ, диктыр йори ... радиоузелышты шӹнзӹшӹ едем, нарадым попен. Кӱ, махань тракторист махань пӓшӓм ровотайышашлык, махань бригады мам ровотайышашлык, цилӓ тӹдӹм радиоузел гач попенӹт. И тӹжем ӹндекш шӱдӹ кӓндӓкш лу шӹмшӹ ин мӓлӓннӓ началник колтен мӓмнӓн селсоветышкы пӹтӓриш таксофоным. Таксофонвлӓжӹ молнам шӹнзенӹт ылын халашты, халавлӓштӹ ылыныт уже, а солавлӓштӹ ече ылтелыт. Мӓмнӓн монгырыштыжы ылтелыт. И пӹтӓриш таксофоным мӹлӓм началник пуен колтыш. Шӹндӹ маны почты лишнӹ, сыравачым пуш, таксофоным пачӹн кердӓм, оксам йӓстӓрен кердӓм. Оксам йӓстӓрӹмӹкӹ... каждый ӓрнӓн мӓ тӹ оксам шотайен, почтыш здайышашлык ылынна. Мӹнӹн пӓшӓштӹ пелӓшем ылы тӓкӓрӓ гӹцӹн ӹрвезӹ. Коктын тӹ таксофоным нӓлӹннӓ, крепен ана мышты. Кеннӓ колхозын гаражышкы, нӓлӹннӓ кӹжгӹ листӹм, пӹтӓри тӹ таксофоным тӹ листӹ тервен цаткыдын крепен шӹнденнӓ, вара церкӹ доны ылытома. Тӹштӹ ма шонвлӓм ыргат ылы, ыргызывлӓ ылевӹ. Тӹ тома оголеш кого кужы крис пачаным пыдален шӹндӹшнӓ. Ӹнде выченӓ. Ӓрнӓ ертӹшӓт, мӓ таксофоным пачын анжышна. Пачынна, тӹштӹ кок копекӓн оксавлӓ иктӓ вӹц тӓнгӓ тама. Мӓ ӹшкелӓннӓӓт изиш ӓрӓкӓ нӓлӓш кодышна, конешны, кодшым здайен кодышна почтышкы. Яра, тидӹ лин. Ӹне вес ӓрнӓн валеннӓ, пачынна, опать окса улы. Иктӓ кок кым окса лошты кӹртни шайбывлӓ попазевӹ. Ну яра. Тенге таманар гӓнӓ. Здайыкалына, анженӓ, мӓмнӓн шайбывлӓ шукемӹт дӓ шукемӹт. Ӓрнӓ гӹц ӓрнӓшкӹ шайбывлӓ шукемок миӓт. Остаткаешӹжӹ вара пачын колтеннӓ, оксажат уке, манаш лиеш, иктӓ нӹл-вӹц кок тӓнгӓн веле... кок... кок копекӓн веле, кодшыжы цилӓ шайбым шӹшкӹн шӹндӹмӹ. Тӹдӹ лин таманарышты тидӹжӹ ылын делажы телӹм. Новый год паштек, иктӓ февралын, наверны. Мӓмнӓн таксофонна ямын. Мӓ вален шагалынна, телефон провылыкшы веле киен кодын. Таксофон пыда пӓлӹвлӓжӹ дӓ телефон провылкы киен кодын. Нимажат кодде, тагыш кен. Тӹ лишнӹ сӓрнӹшнӓ, сӓрнӹшнӓ, таксофон уке. Началник вырса, кыш цикендӓ, манеш. Мӓ милициш йӓвеннӓ, милицинервлӓ толыныт, анжалыныт, мотелыт. Ну фсо, таксофон уке. Мӓ ладнангынна. Вара шошым векӹлӓ, кынам лым шылен кен, тӓгӱ мӹнь ам ӓштӹ, мӓлӓннӓ попа, таксофонда церкӹ шайылны. Ветеринарный доны киӓ, манеш. Мӓ владик дон валеннӓ, ... пелӓшем доно, анженӓ, лачок таксофонна киӓ. Лом дон ли, молот дон ли шинӹт, ма, таксофоным пачыныт. Но окса отсекшӹм пачын керттелыт. Тенгеок шуен коденӹт. Таксофоным нӓлӹнӓ, пачын анжышна, окса... окса отсекыштыжы тӹштӹ ирсӓ ӹрдӓнг шӹцшӹ шайбывлӓ киӓт. Болшы тӹ таксофоным сӓкӹделнаат. Вот техень пӹтӓриш опытна ылын кузнецовы селский советышты таксофоным сӓкӹмӓш доно. |
Ну техень ямак ылын. Мӹнӹ шукердшен мӱкшӹм урдынем ылын. Молнам ӓтӓм йылйӓлӹштӹ урден ылын. Ну вара колен пӹтенӹт мӱкшвлӓ. Мӹнь тишкӹ пасна лӓкмӹкем, иктӓ нӹлӹмшӹ или вӹзӹмшӹ иеш, пашкуды вӓтӹн пичӹшкӹ рой вазалын. Тӹштӹ кого ӱе шалга. Ӱештӹ, , кыце марла маналтеш, ыраж улы, ну кӧргисӓн ӱе ылын. Тӹ кӧргеш мӱкшвлӓ уже, рой вазалын дӓ уже шӹштӹм шыпшаш тӹнгӓлӹнӹт. Пашкуды вӓтӹ цаклен колтен и мӹлӓм попа: "валент, тӹлӓт мӱкшет ак кел?". "нӓнге "манеш. Мӹнь "келеш," манам. А мӹнь мӱкш ройжым кычен мыштыделам. Иктӹ гӹц ядынам, весӹ гӹц ядынам. В опщем мам ӹштӓш тӹнгӓлӹнӓм ӹнде тӹ ройым лыкташ. А ройжы пӱшӓнгӹ кӧргӹштӹ, пӱшӓнгӹжӹм пачмыла. Амасам, штобы ыражым когоемдӹмӹлӓ, вара веле мӱкшвлӓм лыкташ лиеш. Мӹнӹн пӓлӹмӹ пчеловод мары гӹцӹн канденӓм тошты улам. Шӹнденӓм тӹ пичӹгутаныштыш кого ӱе сага, кышты рой ылеш. И тӹ пашкуды вӓтӹн мары доно ыражым капаяш тӹнгӓлӹннӓ. А ыражым капайымы годым соиток шумымла, ӹрзӹмӹлӓ. Мӓ икӓнӓ молот доно лыпшал колтенӓ толотам тӹшец мӱкшвлӓ чӹнген... вӹсен лӓктӹт. Чӹнгӓш тӹнгӓлӹт. Мӓ тырхенӓ. Ӧпӓть лыпшалына ӧпӓть лӓктӹт. Ӧпӓть тырхенӓ. Вара уже тырхаш ак ли, валенӓ, кыргыжталына. Мӱкшвлӓ кыргыжталмашеш болшы чӹнгӓт. Мӓ ече тырхаш лижӹ манын ӓрӓкӓм подылынна. Ӓрӓкӓешӹжӹ нӹнӹ ече азнаш тӹнгӓлӹнӹт. Кӓнӓлтӓлӹнӓ ӧпӓть кок кечӹ тенге тӹ мӱкш... лыкташ манын ыражым ӱе... ӱе вӹлнӹ капайеннӓ. Остаткаеш пачынна, мӹнь пашкуды сола гӹцӹн мӱкш урдышы пчеловод гӹцӹн канденӓм сеткӹм вуйеш чиӓш, а то тырхаш ак ли. И тӹ мӱкшвлӓм оптенӓ, йӓстӓренӓ машкы, улашкы. Улаш йӓстӓрен шӹнденнӓ, мӱкшвлӓ когон чӹнген шӹнденӹт мӓмнӓм. Мӹнӹн пашкуды тотаем воксе... вуйжат сӓрнӓш тӹнгӓлӹн. Вара ӹнде тӹ мӱкшвлӓм тӹшӓк коденнӓ, иктӓ кок кечӹ кым кечӹ шӹнзӹктеннӓ, ӹнде манам: "токына кандаш келеш". А растоянижӹ кого агыл, тӹ ӱе доцын мӹнӹн пичӹ яктежӹ кым шӱдӹ метӹр веле. Мӱкш улам коктын намал толынна вадеш. Пичӹш пыртен шӹнденнӓ. И фсо ӹнде манам: " мӱкшеш шонам". Ирок пӓшӓш кемӹ анзыц лӓктӓм, анжем: мӱкшвлӓ пиш когон вӹседӹлӹт. "о-о, манам, ровотаят". Вадеш толын шагал, улам пачын колты: ик мӱкшӓт уке. Кок-кым колышы мӱкш веле киӓ. Мӱкшвлӓ кышты вара ылыт? . Кейем пашкуды тота докы. Анженӓ: мӓмнӓн... ма... улам шӹндӹмӹ тангата... нӹл тангатам шиӓт тӹштӹ. Улам шӹндӹмӹ тангата вӹлнӹ мӱкшвлӓ аран кечӓлтӹт. Мӓ улам мӹнгеш намал толынна тӹшкӹ. Ӧпӓть улашкы тӹ мӱкшвлӓм цилӓ йӓстӓренӓ. Ӧпӓть токына намал толына. Вес кечӹн техень масакок. Ирок мӱкш улы, вадеш мӱкш ӧпӓть уке. Ӧпӓть тангаташ вӹсен кенӹт. Мӹнь остаткаеш тангатажымат кӹшкен шуенӓм, цилӓ тангатам. Дела худа, кенӓм пашкуды солашкы пчеловод докы: " тенге, тенге,манам, малын вӹсӓт?". Тӹдӹ мӹнӹм тымда: " мӱкш улам кандымыкет, манеш, ражшым свезӓ пӱшӓнгӹ укшвлӓ дон чӱчӹн шӹндӹ", манеш. Вара мӱкшвлӓ вӹсен лӓкмӹкӹштӹ, корным кыце пырымыла мӹнгеш анжалыт. Ну, корным анжалыт, кыце пырымыла мӹнгеш. Вара вӹсен ак кеп. Мӹнь тенгеок ӹштӹшӹм, укшвлӓм оптен шӹндӹшӹм. И вес кечеш лачок мӱкшвлӓ мӹнгеш толевӹ. Фсо, пакы вӹсӹделыт. А тенгеокнинӹ кым километӹр гӹцӹн лишкӹ мӱкш улам тӓрвӓтет гӹнӹ, нӹнӹ тошты вӓрӹшкӹжӹ толыт. А мӹндӹркӹрӓк нӓнгет гӹнӹ, ак толеп, ак моеп. Именнӹ нӓнгеӓш келеш мӱкш улавлӓм шке местӓштӹ гӹц кым километӹр гӹц пакы. Седӹндоно ройвлӓӓт вӹсӓт, шкелӓнӹштӹ пӹжӓшӹм мот, кым километӹр, куд километӹр гӹцӹн лишкӹ ак мам ӹштеп. Ула гӹц рой лӓктӹн кеӓ, нӹнӹ вӹсӓт вот кечӹ ваштареш кым километӹр якте. Техень ямак. Мӹнӹ уже кок и мӱкшӹм урденӓм ылын. Пашкуды солашты мазик зиновий ӓвӓжӹ. Токем толын дӓ манеш... . Кӓнгӹж ӹрдӹн тидӹ дела ылын. Ече шудым салаш тӹнгӓлтелна ылын. "валент, манеш, мӱкшетвлӓ вӹсӹделыт, мӹнӹн пичӹштӹ кого рой кечӓ", манеш. Мӹнь ройжым кычен мыштыделам. Нӓлӹнӓм ик мешӓкӹм, кок мешӓкӹм, кым мешӓкӹм, валтенӓм тӹшкӹ. Ройжым ик мешӓкеш ӹрзӓлӓм, ялштен шӹндем. Мӱкшвлӓ пиш когон чӹнгӓт, тырхем. Вес мешӓкеш ӹрзӓлӓм кодшы мӱкшвлӓм, ӧпӓть ялштен шӹндем. Ну, кым мешӓкеш тӹ мӱкшвлӓм оптен шӹндӹшӹм. Мӱкшвлӓ чӹнгӓт, тырхаш ак ли. Остаткажы шӹм тырхы, мешӓквлӓжӹмӓт шуен колтышым дӓ кыргыж лӓктӹм нырышкы. И пиш когон пӓрдӓлӓш тӹнгӓлӹм шудышты. Потому што тырхаш ак ли уже, пиш когон карштарат. А ти веремӓн пашкуды мары пӓшӓ гӹц толеш ылын. Тӹдӹ ужын: тӓгӱ нырышты пачангеш. Вара токына толынам, пашкуды мӹлӓнем шайыштеш: " валент,манеш, пашкуды солашты тӓгӱ ородыш кен, манеш, пиш когон пӓрдӓлеш, манеш, шудышты". Мӹнь ӹнде толынам, тӹ ройвлӓм токем кандаш шеклӓнен шӹнзӹнӓм. Можыт мӹнӹн агыл, потому што овуцавлӓжӹм ам пӓлӹ. Иктӹ док звонем пчеловод докы, весӹ док звонем. Пашкуды солашты пчеловод тӹдӹ маны: "ех, валент, тидӹ мӹнӹн, мӹнӹн", манеш. "тетӓвлӓ ужын шоктыделыт, мӹнӹн рой вӹсен кен," манеш. "ну, тӹнӹн гӹн, манам, нӓнгеок". Тӹдӹ машинӓм тӓрлен, уазикӹм, кыдал толы. Мӹнӹн ройвлӓм грузыш, дӓ мӹнь ече нӓнгеӓшӓт палшышым. Мӓлӓннӓ пел литӹрӹм агыл, чекушкы самогонкым канден пуен ылы. И вот мӹнь тӹ ройвлӓм пуен колтенӓм токыжы. Вара ӹнде таманарышты ядыштам шӹжӹ векӹлӓ, манам: "ма статан тӹ ройетшӹ?". "тӹ ройым анжен амат керт", манеш. "как улам пачам, тӧрӧк цилӓ мӱкш вӹкем кечӓлтӹт", манеш. Хоть дымарь дон ровотайы, хоть ит ровотайы, анжаш волам ак пуеп. Шӹжӹ якте урден, ик каплы мӱмӓт нӓлӹн кертте тӹ ула гӹцӹн. А вара вес иӓшӹжӹ вопще анжыдеӓт, пачтеӓт. Ула тенгеок пӹтен. Овуца семӹнжӹ кӱ ройым кыча, тӹ рой тӹдӹн ылын. Хозажы пӓлӓ гӹнӓт, кӱ ройым кычен первый, тӹдӹ тӹ мӱкшвлӓ тӹдӹн лишӓшлык ылыт. А мӹнь тӹ овуцажым пӓлӹделам, вот тенгелӓ пуен колтенӓм ылын. |
Тетӓвлӓ ... ныр пичӹштӹ чучылым шагалтат. Ӹрвезӓш вӹдӹм поливая. Цилӓн ялыштышты крософкым чиенӹт. Вуйышты, кечеш шокшы ӹнжӹ ли манын, картузывлӓм чиенӹт. Нырышты... пичӹштӹ кечӹнӱшмӹ вуй кушкеш. Караквлӓ вӹседӹлӹт. Кечӹнӱшмӹм перегӓш манын, чучылым шагалтат, . Празникӹштӹ... . Кок ӹрвезӓш дӓ ӹдӹрӓш сценӹштӹ шалгат, празникӹм отмечаят,ти картинкӹштӹ звервлӓ шӹргӹштӹ ылыт. Морен улы, шӱлӹ кайеш, мӧскӓ ӹнгӹжӹм пога. Ӹрвӹж шке изи тетӓвлӓжӹ дон ныр... шӹргӹштӹ кыдалыштеш. Палны кек кайеш. Кӓнгӹжӹм ӓнгӹрӹштӹ тетӓвлӓ колым кычат. Кыдыжын нӱштӹлӓш пырат. Сагашты мӓчик улы. Кол кычаш ӓнгӹрваштырышты улы. Ӓвӓжӹ кок тетӓ доно шӹргӹшкӹ калавонгы погаш кен. Калавонгым шукым погенӹт. Ече тӹшток мӧрӹм качкыт. Пушӓнгӹ кӧргӹштӹ ур шӹнзӓ. Тиштӹ тетӓвлӓ кыткы шӱнгӓм перегӓш йӹржӹ пичӹм ӹштӓт. "муравейникӹм перегӓш келеш", маныт. |
Молнам ти солашты ӹштенӹт кӹрпӹцӹм. Кӹрпӹц ӹштӹмӓштӹ ылын мӹнӹн ӓтӓмӓт, тотамат, тотам кален. Шӹндӹр тӹр гӹцӹн шыпштенӹт. Извоскам, шуным шыпштенӹт имни доно. А кӹрпӹцӹжӹм каленӹт карем вес сирӹштӹ, солана, карем вес сирӹштӹ. Шукы йӓмвлӓ ылыныт. Мӓ кечӹвӓл шомыкы качкаш нӓнгеннӓ ылын, котылокышкы лӓшкӓм оптен колтат. Ӓтӓм, ӓтӓмлӓн, тотамлан ӓвӓм ӹштӓ ылын лӓшкӓм и мӓ нӓнгеннӓ качкаш. Кечӹвӓлӹм. Со анжаш дӓ мадаш тӹ кӹрпӹц ӹштӹм йӓмӹшкӹ каштынна. Кӹрпӹцӹм рӓдӹн оптен кузат, вара тотамжы пӓлӓ ылын, ну кӹрпӹц мастар ылын. Пӓлӓ кыцелӓ, манар температурышкы шоктымыла ылын. Йыд ваш олтат изи тыл доно тиштӓкен камакам кӹрпӹцӹм калат. А первижок кымдыкеш тиштӓкен ӓтӹдервлӓм ӹштенӹт. Вӓкшлапыштат тиштӓкен йӓмвлӓ улы, извоска йӓмвлӓӓт улы. А вӓкшлапыштыжы вопще мастеровой сола ылын, тиштӓкен торговлым виденӹт, ма, торговецвлӓ ӹленӹт. Покшал нер манына, тӹшкӹ покшалны, вашток кымдыкеш йӓмвлӓ пиш когон, кӹзӹтӓт йӓмвлӓжӹ кодыныт. Кымдыкеш тиштӓкен каленӹт ӓтӹдервлӓм, кӹрпӹцӹм ӹштенӹт. Кринкӓвлӓм ӹштенӹт, коршоквлӓмӓт ӹштенӹт. Ти... тӹштӓкенжок мӓжӹ покшал нерӹштӹ уштелна... уштелам, а ти мажым ӓштем когон ма кыцелӓ, кӹрпӹцӹм ӹштенӹт ӓтӓмвлӓ. Ташкенӹт, шуным ташкенӹт, кӹрпӹцӹм формавлӓм тенге пыртен шӹндӓт ылы доко. Тӹшкӹ шуным ти мажым, шуным агыл. Растворжым оптен шӹндӓт тӹ ӓтӹвлӓшкӹ. Вара кӹрпӹц, и кӹрпӹцӹм, сырой кӹрпӹцӹм, лӹкшӹ кӹрпӹцӹм оптат тӹштӹ рӓдӹн. Кыцелӓ ӹштӓт точныжок ам пӓлӹ. Вот ик масак ылын. Мӓмнӓн солана ик ну кӹзӹтшӹ ӹнде папа, ӹндекш лу кок иӓш кӹзӹт. Пӱжӹ каршташ тӹнгӓлӹн. Пӱжӹ каршташ тӹнгӓлӹн и имни доно кузыкта тӹштӹ тӹшецӹн шуным. Шӹндӹр тӹр гӹцӹн и... . Ӓтӓм докы миӓ манеш: . "ой кынстантин петӹр, манеш,мӹнӹн пӱ пиш когон каршта, мам ӹштӹмӹлӓ " манеш. Ӓтӓм манеш: " давай тӹлӓнет,манеш,махоркым пӹтӹрен пуем". И махоркым ӓтӓм пӹтӹрен пуа кытырилӓн. Ну тӹнӓм сӓмӹрӹк ылын. Мажы, махоркым пӹтӹрен пуа, ик махоркым. Имни дон мӹнгеш шӹндӹр тӹр якте шыпшын кен, кого махоркым ..., сигарым пӹтӹрен пуен махорка доно. Шыпшын кен шӹндӹр якте, пӱжӹ каршташ цӓрнен. Вара вес кӓнӓкӓт манеш: "ече, толам, ече ма. Петӹр пӹтӹрен пуай ече махоркетшӹм". Ӓтӓм ӧпӓть махоркым пӹтӹрен пуа. "вара тымень шӹнзӹнӓм, манеш,шыпшаш махоркым". "пӱ ак каршты гӹнӓт шыпшам ылын, манеш,махоркым". "вара, ой тенге ак яры, цӓрнӓш келеш,манеш,йӓл ваштылтышым ӹштӓш ак кел", манеш. "ти ӹдӹрӓмӓшӹжӹ вара койе-как,манеш, пырахенӓм тӹ махоркым шыпшаш". Вот техень истори ылын. |
Ну, котим токыжы пыртен, коти пиш когон лӓвӹрӓн ялан ылын. Лӓвӹрӓн ялан, о-о, лӓвӹрӓн борис, лӓвӹрӓн борис. Нӹнӹлӓн тӹнӹм мышкындалаш келеш. Мышкаш келеш, вӹдӹм оптен шӹнденӓ, шокшы вӹдӹм,ти вӹдӹштӹ нӱштӹлтем. Нӱштӹлтем. Итӱгӹ поктен колта. Поктен колта. Вӹдӹм йӓмдӹлен шӹндӓ, кым батокеш йӓмдӹлен шӹндӓ вӹдӹм, и дӓ ик батокышты нӱштӹлтӓ, весӹштӹ шӱӓлтӓ, кымшышты кошта. "ӹнде чиста ылат", манеш. " Тенге техень чиста лиӓш келеш", манеш. |
Ой, скоро август шоеш. Пичӹштӹ пиш шукы пӓшӓ, цилӓ йӹрӓнвлӓштӹ цилӓ постарымла. Сечас пӹтӓри чеснокым постаренӓ, вот. Лыктына, чистӓйенӓ, коштенӓ, вара вот лукым, лукым. Луквлӓӓт... тожы цилӓ постарет, коштет. Вара роколма тӹнгӓлӓлтеш тожы, цилӓ сескӓжӹм пӹтӓри сален шует, роколма вӓрӹштӹжӹ моло. Вара тӹдӹм ыдырен лыктат, чистайен шӹндет. Тӧр рӓдвлӓ кайыт, вот тӹдӹм вара колмы доно лыкмыла цилӓ. Вара тӹдӹ кошка, вара постарет. Вот урожайым ӧлвӓкӹ пиштет. Ӧлвӓкӹ моло пиштӓш гӹнӹ, тошты тӹлзӹм пиштӹмӹлӓ, штобы шукы перегӓлтшӹ манын. Шукы маеш ситӹжӹ тӹлзеш, тошты тӹлзӹн. Пингӹдӹ кечӹн: вӹргечӹн, кукшыгечӹн, вот перегӓш пиштӹмӹлӓ роколмам, лукым, вот, луквлӓм вара коштет, лукым чистайет, тенгелӓ. ... вара уже моркофым, моркофь тидӹ морко, морком убирӓйенӓ, вот. Сентабырын уже тидӹ, августын. Роколмам тӹнгӓлӹнӓ, вот, лукы, чеснокцилӓ тидӹвлӓм. Вара сентабырын уже тыквывлӓм, теве тыквы ылеш когоохырец манына, вара морком убирӓйенӓ. Ушманым вара, кормовойжым, якшар ушманым манына, якшар ушман, столовыйжым, вот. Цилӓ... цилӓ убирӓйет, коштет, шыпштет, цилӓ ӧлвӓкӹ пиштет. Мӱгӹрепӹш пиштет перегӓш, цилӓ шотан. Вот техень пӓшӓвлӓ. Вара ече шудат улы сентабырын. Манын колтенӓ, кокшы гӓнӓ салымла уже тӹдӹм. Пӹтӓри салет, вара тӹдӹм йӓмдӹлет тожы, кынам погоды яжо, тенге ровотайенӓ солашты. Волыквлӓлӓн кормам йӓмдӹлӹмӹлӓ, вот тенгелӓ. Кӹзӹт теве ягоды шукы. Кӹцкӹ маналтына, кӹцкӹм постаренӓ. Вишнам постарышна, шаптырым, вот ӹнгӹжӹм постарымыла. Цилӓ консервацивлӓм теве ӹштӹмӹлӓ, так и, тожы ӧпӓт, мӱгӹрепӹшкӹ, ӧлвӓкӹ оптен шӹндет. Охырецӹм санзалтет, маринуйет. Йесли калавонгы улы гӹнӹ, калавонгы постарашат кен колтенӓ, веремӓм мона, вот. Калавонгым тожы санзалтет, коштет, вот, ... телеш шукы йӓмдӹлӹмӹлӓ цилӓ, вот. В опщем пичӹштӹ махань ма улы, вот теве, щас чеснок гӹцок тӹнгӓлӓт, первыйок чеснокым убирӓйӹмӹлӓ. Вот тенгелӓ ровотайенӓ сентабыр. Вара октабырын вес пачаш кыралат. Ӧпӓть машкы, шошымеш шӹжӹмок шӹнден йӓмдӹлет, ечеӓт йӹрӓнӹм ӹштет, вара чеснокым ӧпӓть керӓт, вара навоз доно оптен шӹндет, хранитлӓш, ма, тел гачеш штобы ӹнжӹ кӹлмӹ. Вот, теве, тӹштӹ вара. Ече лукымат ... мӹнжӹ кынам шӹндем тожы телеш. Левед шӹндет ӹнжӹ кӹлмӹ, вара шошым лӓктеш, шӹтӓ. Ну пӓшӓ пиш шукы пичӹштӹ. Тенгелӓ ӹленӓ так и тел гачын. Телӹмеш вара цилӓ, мам йӓмдӹленнӓ, волыквлӓлӓн пукшенӓ: картошкыжым, роколмажым, своклыжым, штоб шӹшер лижӹ, вот тенгелӓ. Навозжы вара шукы, навозы... ӧпӓть йӹрӓнӹшкӹ, кыралат гӹнӹ, нимаде ак куш, келеш навоз. Обазателны подкормкым пумыла, навозым шӓлӓтен шӹндет, вара кырал шӹндет. Вот, вара йӹрӓнвлӓм ӹштен шӹндет, вара тӹштӹ , яжо, шӹндет. Кушкыт тенгелӓ. Сам пиш когон шукы вот. Пиш когон сам шукы, шокшы погоды гӹнӓт, сам шукы, тӹдӹм окни постоянны, ... тӓпкӓ доно роет, роет, вот, самлет кид доно: муянжы, тамажы. Вот самый сек трудна тидӹ, сорнак доно, сам шуды доно кредӓлмӹлӓ, самым самлымла. Иктӓт ӹнештӹ самлеп. Трудна пӓшӓ тидӹ, нелӹ. Вот техень дела, ну яра ӹне. Щас шкалвлӓ толыт, ам йӓрсӹ ӹнде. Вот, шкал щас толеш, вара питӹрӹмӹлӓ. Ече лыдывлӓм питӹрӹмӹлӓ. Шарыкым питӹрӹмӹлӓ, шарыкым пӓлет вед, , шарыкым питӹрӹмӹлӓ. Кӱн махань волык улы, цилӓ вот анжет: питӹрет, пукшет. Кӹзӹт яжо хота: каремӹштӹ шудым качкыт, ма, жар сиремӹм. А телӹм цилӓм йӱктет, пукшет, вот тенгелӓ. . Например, ик ышкаллан кок шӱдӹ тук. Кок шӱдӹ, , кок шӱдӹ тукым. Ече постеллӓн ече шӓрет, , тӹштӹ, кукшы лижӹ, вот. Солома тӹдӹлӓн келеш, олым, шуды, олым келеш. Ече келеш киндӹ,киндӹ, вот. Киндӹм пукшымыла. Своклым пукшет. Корма шукы, ага. Шарыквлӓ йесли улы гӹн, моло вот кок шӱдӹкым шӱдӹ тук. Вара уже спокойна, тел гачын пукшаш ситӓ. А йесли чӹдӹ, ага, шӱдӹ вӹцлӹ веле тукет тӹнӹн, ага, о, шошым келеш ӹнде кышты момыла, туквлӓ келӹт, вот. Чӹдӹ, чӹдӹ, корма манын колтет, анжал колтет чӹдӹ. Вара нӓлӓт ӧпӓт. Вот тенгелӓ ага, шукы йӓмдӹлӹмӹлӓ. Основной, штобы окса лижӹ манын, ӱшкӱжвлӓм урдат, ну, шукыракым. Шкал, ече ӱшкӱж, или презӹм кодат, вот. Вот седӹндонат шукы ... шудым йӓмдӹлӹмӹлӓ, тенгелӓ. |
Мадыш шӹлтӹмӹлӓ. Так, мадыш шӹлтӹмӹлӓ. Тенге мадыт: цилӓн пырен шӹнзӹт скамяшкы, шукын, йӓ лу едем нӓрӹ. Вара иктӹ шалга, тӹдӹ тамахань мадышым шӹлтӓ. Шӹлтен кеӓ, ... тенге кид дон ӹштен кеӓ, каждый докы толешӓт. И тӹ мадышым тӓгӱлӓн пиштен кода. А вес едемжӹ тидӹм пӓлӹшӓшлык ылеш, кӱн доно тидӹ мадыш. Йесли ак пӓлӹ гӹн, то тамам ӹштӹшӓшлык, тамахань или мырен пушашлык, или куштен пушашлык. Вот ти техень мадыш. ? . : . Вес мадышыжы маналтеш цӓктӓрӹмӹлӓ. Ти мадыш, мач... мӓчик дон мадмыла. Кок, сола мычкы, значит, солашты, ик вуйышты ик тетӓвлӓ, вес вуйышты вес тетӓвлӓ–кок команды. Ик команды гӹцӹн нӹнӹ мӓчикӹм шуен колтат, и тӹ мӓчик кышкы... кышкы попаза, тӹшӓк шагалыт. Вара ече мӓчикӹм вес команды тожы шуен колта. Тӹ мӓчикшӹ, тожы кӱ болшы, кӱ кышкырак болшырак шуа, тӹшӓк шагалыт. Опӓть тенге кӹшкӓт. Ик команды гӹцӹн, тӹ... едемвлӓ. Вес ... вес ... кӱшкӹлӓ, ӱл вуйвлӓ кӱшкӹлӓ шуат, кӱшӹл вуйвлӓ ӱлӹкӹлӓ шуат. Так и цӓктӓрен миӓт, мӓчикӹм. Кӱ, значит, тиштӹжӹ кӱ ... мӹндӹркӹрӓк шуа, тӹдӹ значит болшы... е, йӹлерӓк лӓктеш сола вуй якте. Сола мычкы тидӹ цӓктӓрен кеӓ. . Вес мадышнажы ӹнде маналтеш... лапту. Лаптулажы, а-а, шӱкшӹ йыдалла маныт, ече улы, шӱкшӹ йыдал. Шӱкшӹ йыдалжы техень мадыш опӓтьвышыбалкы ганракок мадышыжы. Тожы ик велнӹ, ик... вес ма шалга, ик едем шалга. Вес вуйышты вес едем шалга. Покшалны весӹвлӓ кыргыжталыт, мадыт. Тӹдӹ шӱкшӹ йыдалым шуен колта, кӱ вӹкӹ попаза, тӹдӹ покшацын лӓктеш. Так, весӹ тожы шуен колтаат –тожы покшацын лӓктеш. Вот так и икӓнӓ иктӹштӹм тӹшецӹн лыктын миӓт. Йесли тӹ йыдалым хвата кидӹшкӹжӹ, то как будты тӹдӹ техенӹ ма улы тӹдӹлӓн, техень условий улы–весӹвлӓмӓт пырташ лиеш вара цилӓнӹштӹм, кӱвлӓм вышыбайен лыктыныт гӹнӓт, тӹдӹм пырташ лиеш. Вот тидӹ мадыш шӱкшӹ йыдал. : ? . Шӱкшӹ телефонла ече. Шӱкшӹ телефонла техень мадыш. Значит, тожы скамяшты шӹнзӓт, пырен шӹнзӹнӹт шукын, тӓ лу едем нӓрӹ. А анзылнышылан келесӓ шамакым. Хоть махань шамакым. Вара ти шамакым передайен мимӹлӓ. Иктӹт передая весӹлӓн, весӹ передая весӹлӓн, . Лу едем гӹн–лу едем якте. Вара весӹ гӹцӹн ядытмам колынат, махань шамакым. Йесли шамакшым правилны гӹньтӹдӹлӓн тамахань приз лиеш техен, ма, иктамахан, мам, или канфеткӓм пуат, или мам пуат. Вот тидӹ шӱкшӹ телефон. |
Мӹнь пӹтӓриш и мӱкшвлӓм урденӓм, ик каплы мӱмӓт кӓчӓйӹделам. Вес иеш уже магазинӹм шӹнденӓм, мӱ кӓчӓйӹм веремӓ шон, мӹнь пӓлӹшӹвлӓ гӹц ядыштым, маныт: " фсо, мӱм кӓчӓйӹмӹлӓ". А магазинжӹтидӹ мӱкш ула вӹлнӹ кӓшкӓ шӹнзӓ. А тӹштӓкен луат кок магазинный рамы. Тӹдӹ гнездовой рам гӹцӹн пелжӹ веле ылеш, лапвлӓ ылыт нӹнӹ. Вот тӹшкӹ мӱкшвлӓ чиста мӱм вел оптат. Кечӹвӓл паштек кечӹ аяран ылы, мӹнӹ дымарым пижӹктӹшӹм мӱкш... левӓш... мӱкш ула левӓшӹм пачым. И рамвлӓм кедӓрӓш тӹнгӓлӹм. Кедӓрем, мӱкшвлӓм ӹрзӓл колтем, вес яшӹкӹш пиштем. И цилӓ рамым кедӓрен нӓлӹм, мӱкшвлӓ мӹнӹм ӹшӓт чӹнгеп. Мӱкш левӓшӹм, ула левӓшӹм чӱчӹн кодышым, мӱ пӱлӓ ылы, полный магазин мӱ ылы. Токына намал толым, медогонкышкы тӹдӹм чистайен чистайен шӹндӹшӹм, цилӓ кӓчӓйен лыктым. Кӓчӓйен лыктым, ӹнде манам, ти рамвлӓжӹм кошташ пуем, мӹнгеш мӱкш улаш шӹнден пуем. Пӹтӓри чӹнгӹделытат, мӹнь тенгеок нимадеок миен шагалым. Левӓшӹм пачын вел шоктышым, мӱкшвлӓ буж кӹнӹл кевӹ и цилӓн мӹнь вӹкем. Левӓшӹм пелек-турек пиштен шоктышым, пичӹгутанышкыла пиш когон кыргыжам. Мӱкшвлӓ выргем лӹвӓк пырат, кыргыжам кыргыжам, пинжӓкӹм кыдаш шуем. Соиток чӹнгӓт, кыргыжам кыргыжам, ялашым кыдаш шуем, соиток чӹнгӓт. Мӱкш сеткӹм вуйыш чимӹм шуен колтышым, мӱкшвлӓ ӱпӹш пырен шӹнзӹнӹт. Пичӹгутаныш лӓктӹн шагалынам, ӱлӹкӹлӓ карем тӹрӹшкӹлӓ когон кыргыжам. Кыргыжмашток тыгырым кыдашам. В опщем, пока лопатка иванын пичӹ тӹр якте шонам, охыр трусик дон вел кодынам, цилӓ кыдаш коденӓм. И шкежӹ, сола йӹр сӓрнӓлӹн, пичӹ тӹр доно мӹнгеш солаш пыренӓм. Мӱкшвлӓ мӹнь гӹцем кодыныт,пока токына толынам, ма ган, шӱлӹ гань цилӓ вӓре мӱкш имвлӓ вел торчат. Вӓтӹ цилӓ тӹ мӱкш имвлӓм лыктын, вара, икманарышты, иктӓ цӓшӹштӹ или коктышты вес выргемӹм чиен, тӹ шке выргемемвлӓм мӹнгеш постараш ашкедӹнӓм. Вот тенгелӓ пӹтӓриш гӓнӓ мӱм кӓчӓйенӓм. |
Уже март скоро пӹтӓ, афтобусвлӓ халаш, цикмӓ халаш кыдалыштелыт. Седӹндон едемвлӓлӓн пиш нелӹ ылын разный документвлӓм ӹштӓш кеӓш халашкы. Ти ӓрнӓн, ти ӓрнӓ гӹц уже афтобусвлӓ кашташ тӹнгӓлӹнӹт. Нӹл рейсӓт дажы улы. Ну, первый апрель гӹц ече пакылажы ма лимӹжӹм ана пӓлӹ. |
Мӓмнӓн школыштына мары йӹлмӹм пиш яратат. Цилӓн яжо отметкеш тыменӓш стараят. Шукын разный мероприятийвлӓштӹ участвуят. Конкурсвлӓштӹ. Ече... защита... защищаят разный пӓшӓвлӓм разный темеш. Напримеракпарсовский чтенийштӹ шке пӓшӓжӹм шайышт пуен. Темӹжӹ "кравец ". И тӹдӹлӓн призовой местӓм пуенӹт. Ече вес тетӓвлӓӓт разный мероприятийвлӓштӹ участвуят. Тиштӹ кого пӓшӓм видӓ . |
Тывыртыш паткагылын рецепт. Тывыртышым нӓлӹнӓ, начинкылан тывыртышым нӓлӹнӓ. Тывыртышым мыным пиштенӓ, санзалым и изиш песокым. Ӹштенӓ нӱнжӹкӹм. Нӱнжӹклӓн вӹдӹм... нӓл... вӹдӹшкӹ лашашым пыдыратенӓ, санзалым пиштенӓ. Нӱнжӹкӹм ӹштенӓ когонок пышкыдым агыл, пингӹдӹм. Вара ти нӱнжӹкӹм изи частвлӓеш пайыленӓ дӓ тывыртыш начинкым пиштен паткагылым ӹштенӓ. Ти паткагылым вӹдӹшкӹ... шолшы вӹдӹшкӹ колтенӓ, кӱктен лыктына. |
Изинӓ годым кырык неркӓ шылен лӓкмӹкӹ петунгала мадаш кенӓ ылын. Основнойжы... мадышнажы мӓнмӓн петунга. Вот тӹхень изи чурбакым ӹштен шӹнденӓ, петунга. Тӹдӹм чертам ыдыралат, корным, тӹшкӹ... . Кок команды лижӹ. Тӹшкӹ петунгам шӹнден коденӓ, вот... . Икманар метӹрӹштӹ тӹшкӹтӹшкӹ очередь дон шагал кет, церот доно. И каждыйын улы шкӹмжӹн пандыжы. Ну изиш тӹхень тонкий агыл, вӹцкӹж. Нормалный тӹхень панды. Вот тӹ пандыжы ручкаан тӹхенӹ, каждыйын шкӹмжӹн. Тӹ пандым шует, чучаш келеш петунгашкы, вот. Кӱ чучеш, тӹдӹ мӹнгеш шагалеш играшкы, видны. Вот тенге ӓштем. А кӱ ак чуч, тӹдӹ игра гӹцӹн лӓктӹн вазеш, мадыш... мадыш гӹцӹн, выча. Вот тенгелӓ мадына ылын. Вара, кӱн... кок команды... ага... городкиштӹш ганок кок команды хота. Кок команды, иктӹн ик петунга, весӹн вес петунга лиеш. Йесли чӹдӹн ылат гӹнӹ, ик игра веле просты. Ето, лӓктӓт и фсо. Кӱ остаткаеш кодеш, победитӹль тӹдӹ сӹнгӹшӹ лиеш. Вот тӹхенӹ ылын доко, тӹдӹм ӓштем. Постоянныйжы тӹ ече шошымжы. Томала мадынна, вон, веткывлӓ гӹцӹн ӹштен шӹнденнӓ. Ӹдӹрӓшвлӓжӹ шукынжок мадыт томала. Усадбым тӹхенӹм ӹштен шӹнденӓ. Кругом тӹхень мавлӓм шӹшкӹн шӹнденӓ ветычкывлӓм, укшвлӓм. Вара тӹштӹ тӹхень мам коденӓ, пырет. Как будты тидӹ мӓнмӓн томана. Вот тӹштӓкен качкаш шолтет, тӹштӹ амалем, тӹхень мала мадынна ылын. Поханала, вот тенгелӓок. Нырышты... ече мадынна, крӱгӓ доно шагал кенӓ. Тӹхень мадыш... кышты шукын сӓрненӓ. Мырым мыренӓ ылын, или тамахань мырым мыренӓ ылын, вот. "кӓмӹн шарикӹм утла,манына ылын. Кышакен или... . Вот... кышакен мыры пӹтӓ... . Тӹштӓкен пует мам. Вот тӹхень статан. Мадышвлӓ тенге мадынна ылын. Ну ам ӓштӹ когонжы вот. А солаштыжы шӹлмӹлӓ мадынна. Шӹлмӹлӓчурта севӓ, чурта севӓ тидӹ... . Панды киен. Тӹхень ма постолышты на крылечкышты. Крылцӓштӹну пӧрт анзылны. Тӹдӹм кыргыж толат севӓлӓт ылын. Тожы иктӹтшӹ водила ылын видны моло. Водилажы кӹчӓлӹн. Ам ӓштӹ. Вот тӹхенӹм, тӹдӹм ӓштем. Ну лаптажы, тӹдӹ как русскийжӹ. Чижик... чижиклӓ мадынна ылын когонжок. Ну чижиклӓ мадыт ӹрвезӓшвлӓ. Чуть севӓл колтет тӹштӹ, тӹхень изи чижик, тӹштӹ ик панды. Кок панды, кым панды, вот. Тенгежӹ когонжы уже амат ӓштӹ,вес гӓнӓ, ну тенге. Сразу ак ӓштӓлт, ага. Ам ӓштӹ когон техен, мала мадынна. Пиш шукы шон,прӓжӓлӓ. Прӓжӓлӓ мадынна. Прӓжӓпӹтӓришӹжӹ кыце?. Кыце тӹнгӓлӓлтӹн?. Клубна ылте. Тӹштӹ мӓ постарненнӓ и мадынна ылын. Встречайеннӓ. Концертвлӓм анжыктыл каштынна. Солавлӓ мычкы, вот. Вот тӹ мадышла... . Прӓжӓлӓ мадынна, свиданилӓ мадынна. Третий лишнийлӓ мадынна тожы. Кыргыжат, пырен шагалатанзыкы. Ам пынимайы. Половинжым ам ӓштӹ нимат. Тенгелӓ мадынна ылын. Балейболла мадынна, ну молодойвлӓ,гармоным шактеннӓ, мадынна, куштеннӓ. Вара... . Третий лишнийлӓ, так, свиданилӓ. Тӹдӹ прӓжӓлӓ,тамахань мадыш виднӹ ылын. Вот амат ӓштӹ когонжы. Прӓжӓ. Прӓжӓмолодыйеетшӹкӱ тӹнгӓлеш перви, пӹтӓриш гӓнӓжӹ?. Прӓжӓ. Свидани. Прӓжӓлӓ тидӹпрӓжӓсвидани прӓжӓпрӓжӓлӓ мадыннапоколени доно передаваялтын ти игравлӓжӹ доко тагыце. Но тенгелӓ мадынна, вот прӓжӓлӓ мадынна, свиданилӓ мадынна. Но сутшым, |
Шӹм лушы кӓндӓкш лушы ивлӓн солаштышы едемвлӓлӓн ӹлӓш йӧн пачылтын. Сеткӓм пидӹктӓш тӹнгӓлӹнӹт. Сеткӓм пидӓш едемвлӓн оксаштым шукемдӓшӓт палшен. Колхозышты ровотайышывлӓлӓн окса шотышты конешны шукы ылде. Вот ти сеткӓ окса ӹлӓш палшен. Сеткӓм анзыцын пидӹктӓш тӹнгӓлӹнӹт шӹндӹрвалны смирноф григорий василйевичвлӓ. Тидӹ иктӓ тӹжем ӹндекш шӱдӹ куд лу кӓндӓкшӹмшӹ инок ылын. Тиштӹ анзыцын тымден ӹшкежӹ вӓтӹжӹ пидӓш, но шукым тымдыде ылын. Вара халык ядын толын, кыдыжылан пуен, кыдыжылан и то путе. Вот изин-олен пӓшӓ шукемӓш тӹнгӓлӹн. Вот халык сеткӓм пидӓш тӹнгӓлӹн. Пӹтӓришӹ гӓнӓ сеткӓм мӓлӓннӓ тӹжем ӹндекш шӱдӹ шӹм лушы ин, наверны, пока валтымы ылын, сеткӓ шӹртӹм, бабинвлӓм валтымы ылын. Изи йиш бабинвлӓ ылыныт. Так, кымлы бабиным тама шӹндӹмӹлӓ ылын. Тидӹм бабинвлӓ шӹнзӹштӹ манын ӓтӓм хангаеш оцинкованный проводам шин, тӹхень шагалтым вӓрӹм ӹштен ылын. Вот тӹштӹ, тӹшецӹн шӹртӹвлӓ потолокышкы сӓкӓлтӹмӹ колца гач мындыра ... ылын. Вара тӹ мындыравлӓ гӹцӹн ялвандым ӹштӓт. Ялвандывлӓжӹм вара чиӓлтенӹт. Тӹ вара чиӓлтӹм шӹртӹм мӹнгеш мындыраш мындыртенӹт. Вара веле сеткӓм пидӓш лиеш ылын. Сеткӓм пидӓш халык вурды ӹштӓш йори хангам шанен лыктын. Сеткӓ вурдым ӹштӓш шӹм... куд-шӹм пачаш шӹртӹ доно сеткӓ кӹлвлӓ шачыныт, плетӓлтӹнӹт. Сеткӓм пидӓш йори шапшым ӹштенӹт ылын, шапшышкы шӹртӹм вӹдӹл шӹндӓт, дӓ ече линейкы ылын. Линейкан размержӹ кок сантиметӹр дӓ пелӹн кымдыкшы лишӓшлык ылын. Вара готовый сеткӓм мӹнгеш нӹнӹлӓн здайет ылын, вара таманарышты оксам кандат ылын. Вот техень пӓшӓвлӓ, вара шапшвлӓ вес статанвлӓ лиӓш тӹнгӓлӹнӹт. Бабинвлӓ, когорак бабинвлӓ лиӓш тӹнгӓлӹнӹт. Когорак бабинвлӓжӹм [] уже мындырам мындыртен шалгыделыт, а машинӓ, специалный машинӓм тумайен лыктын народ. Вот пӹтӓриш тӹхень машинӓ ылын валцеф софронын кукшлидӓштӹ, мӹнӹ... мӓ монгырыштынажы, вес монгырыштыжы ам пӓлӹ, вот мӓмнӓн монгырыштына ылын. Тӹдӹн машинӓм тӹхень машинӓжок манаш ак ли, но механичӹский способ, тӹштӓкен шӹртӹм тӧрӧк тӹхень шапшышкы вӹдӹл шӹндет ылын. Тӹ шапш гӹцӹн специалный ражвлӓ мычкы вӹдӹлӓлтеш ылын ялвандышкы. Нӹл оголан тӹхен, ма ылын, ... нӹл шуран. Кого велосипед арава шӹнзен ылын. Вот тӹхень круталтын, тенгелӓ вӹдӹлӓлтӹн. Пакыла вот тӹдӹмӓт тожы чиӓлтенӹт тенгеок кодшыжым. Ече ылын парсын шӹртӹ. Вот парсын шӹртӹжӹм, тӹдӹ уже ма ылын, векӓт куктым шӹртӹ ылын тӹдӹ. Тӹдӹм шӱтӓш келеш ылын, куктымы шӹртӹм, шӱтен шӹндет, мам, мындырам ӹштен шӹндет. Опать мындырам опать ялвандым ӹштет ылын, опать чиӓлтӓшӓт, кыдыжым чиӓлтӓш келеш ылын, кыдыжым ак кел ылын доко парсын шӹртӹжӹм. Вот тидӹм сеткӓм цилӓ вӓре со пидӹнӹт. Пӓшӓш кемӹкӓт дажы саганышты нӓнгеӓт ылын, кӓнӓлтӹмӹ годым пӹсӹвлӓжӹ ик сеткӓм моло пидӹн пӹтӓрӓт ылын. Шкал кӹтӹмӹ годым пидӹт ылын. Тоны вадеш телевизырым анжен шӹнзӹмӹ годым, тыменӓшыжӓт тӹштӓкен веремӓжат ак код ылын, со оксам ровотаяш цацымыла ылын. Копекӓш ылы векӓт ик сеткӓжӹ. Ам ӓштӹ когон точныжы. Ти кого окса ылын. Кок сыкыр нӓлӓш лиеш ылын. Ам ӓштӹ тӹхень ценӓжӹмок. А тӹхен... варажы вопще кого артель пачылт шӹнзӹн ылын. Цилӓнок пидӹт ылын цилӓ вӓре. Вес солавлӓштӓт вара агентвлӓжӹ ... линӹт. Вот шӹндӹрвалны вара кӱшӹлйӓлӹштӹ ылын, тымансолаштат ылын, сеткӓ пидӹктӹшӹвлӓжӹ кукшлидӓштӓт ылын, тӓкӓрӓштӹ ылын. Шукын вот. Ну тенгелӓ халык ӹшкелӓнжӹ оксам ровотайен ӹлӓш цацен. |
Армишкӹ ӹнде кемӹжӹм шайыштам мары мӹнӹм. Арсень лӹмӓн ергемжӹ ӹстӧл лӹвӓк пырен шӹнзӹн дӓ мадын шӹнзӓ ылы. Шыпшын лыктат ик монкырыш лӱктӓлӹ вес монкырыш лӱктӓлӹ толмашешем кого лиок маны. Вара лӓкнӓ капка анзылны шукын погынен шагалын. Онтони ит мӓгӹрӹ ӧлцӓш лӓкмӹкӹ маны. Кыце ат мӓгӹрӹ вара. Нудым ылы имнин трантас дон нӓнкевӹ алашкы. Пашкудыжы толын мӹнжӹн толте. Ямын сентавырынок. Кок тетӓ ылы. Мӹнжӹ кышты шон ровотайенӓм. Фермӹштӓт ровотаенӓм радовойыштат ровотайенӓм. Кышты шон ровотаенӓм ровотайыде ӹлӹделам. Качкаш уке ылы воксок вет. пӱшӓнкӹ пӓрцӓвлӓм мол качкынна кафштам качкынна лӹкшӹм так тенке веле. Худан ӹленнӓ тӹ веремӓн воксок. Кӹзӹт яжо ӹлӓш ӹлӓш лиеш. Тӹнӓм пиш худа ылы. Ик ергӹ чывакшарышты весӹжӹ соснофкышты векӓт. Ышколышты веле тыменӹнӹт. Шӹнзӹш полкыш каштынна мырым мыреннӓ мӓгӹреннӓ мыреннӓӓт. Мижӹм шӹдӹреннӓ мушым шандашеннӓ. Алыкышкат каштынна. Изивлӓ тораннаок киен кодыт ылы. Сыкыр лаштыквлӓм кодемӓт кодыт ылы. Алыкышты шудым саленнӓ вара ыдыреннӓ. Вот тенкелӓ ровотайыде ӹлӹделна воксок. Лестрансхозыш каштынна пӱшӓнкӹм сӹмӹреннӓ. Пукшат тӹштӹ ылы. Изи кок изи детӓем ылы паштекем каштыт дара. Изиш кушкылдалытат качкаш нӓлӹн мидӓй шолтем манам лӓшкӓм манам. Ярайӓ маныт. Нӹнӹ йӹле омышты ак пӹтӹ вет. нӓлӹн миенӓ маныт. Лӓшкӓжӹм качкын колтат вӹт веле вӹдӹм веле нӓлӹн миӓт ылы. Ой худан ӹленнӓ тӹ веремӓн. Ече пайым тӱлӹктӓт мыным тӱлӹктӓт. Ече оксавлӓм тӱлӹктӓт. Уке гӹнь вес веремӓеш йӓмдӹлӹ маныт. Хоть кышты мо мижӹм выжаленнӓ шарык мижӹм. Мам цӹвӹ мыным выжаленнӓ пазарыш кенӓӓт. Тӹштӹ пазар ылы. Кӹзӹтӓт пазарок сӓй. Изӓрнӓшкӓт каштынна изӓрнӓштӹ нимат техенӹ выжалаш ярал уке. Тоштывлӓм выжалат ылы изӓрнӓштӹ. Окса уке гӹнь нӓлӓт вет чиӓшӹжӹ. Трутнан ӹленнӓ тӹ веремӓн перегӹдӓок война ӹнжӹ ли. |
Молнам кымлы и перви гесым лӱктӹмешкӹ мӓмнӓн кырык мары халык каштеш ылын алыкышкы шуды салаш. Шошым вӹд дон мӱден шӹндӓ ылын йыл тӹ вӓрвлӓм. Вара кӓнгӹжӹм йыл кен колтымыкы тӹшӓкен... вӹдвлӓ... тӹ вӓреш шуды яжон кушкеш ылын. Кӓнгӹжӹм июль тӹлзӹн тӹшкӹ шуды салаш народ валат ылын. Валат ылын имни доно араваеш цилӓ саганышты качкышым йӱмӓшӹм цилӓ валтат ылын. Тӹштӓкен амашвлӓм шӹнденӹт палаткывлӓм шӹнденӹт. Каждый колхоз каждый бригада шкемжӹн участыкшы ылын. И тӹштӓкен каждый кечӹн народ ровотайен. Шудым ирок нӹл цӓшӹн салаш лӓктыт ылын. Народ цилӓн... шукын шагалыт ылын рӓдӹ доно шудым сален кеӓт ылын. Тӹнӓм цилӓ алыквлӓшкӹ валат ылын изижӹ когожы. Коговлӓ шудым салат изивлӓжӹ тожы принимаят участим. Нӹнӹ шудым аварташ палшат ылын шудым ыдыраш. Вадывлӓ йӹде народ веселаялын. Тӹштӹ фсо времӓ каждый вадеш каждый алыкышты гармоным шактат. Народ мырат, куштат, веселӓйӓт. Дӓ ече вадывлӓ йӹде кынам-тинӓмжӹ кандат ылын киноустанофкывлӓм. Киновлӓм анженӓ ылын, и тӹштӓкен народ пиш веселӓйен. Тӹштӓкен седок шукы у мырывлӓ шачыт ылын. Конешны ӹжӓл, што техень ӹлӹмӓш кӹзӹт мӓ дорцынна карангын. |
M ӓзӓ, кыце обяснайымылажы... . Ӓзӓм мадыктат тӹштӓкен. Мардежӓн годым ламаялтеш. Ламаялтеш. Мардежеш кен вазеш, манына. Мардеж мам ӹштӓ? . Кен вазеш, щас. Ашкед... ашкед кемӓшеш. Цаткыды едем ашкед кеӓ, землӓжӓт воксе тӹкнӓ. Землӓжӓт воксе... тӓрвӓнӓ манына. Тӓрвӓнӓ,мардежеш олма... . Мам ӹштӓлтеш мардежеш олма? . Мардежеш олма вилеш, ну и ма. Вилмешкӹжӹ мам ӹштӓ? . Кен вазеш. А кенкен вацмешкӹжӹ мам ӹштӓлтеш, мардеж? . Кӓчӓйӓлтеш ма, кӓчӓйӓлтеш. Ма кӓчӓйӓлтеш манмыла марла, марла? . Марла? . Марла. Мылгалтеш. Марлажы. Мылгалтеш. Мылгалтеш. Олма ак мылгалт. Рӹпшӓлтешрӹпшӓлтеш. Шипкӓ рӹпшӓлтеш. А олма? . Цӹтӹрнӓ. []. : цӹтӹрнӓ, рӹпшӓлтеш. Так, ече. Коештӓлтеш. Олма ак коештӓлт, ече кыце вот обяснайен пумыла ӹне тӹлӓнетолма>, ече ма техень лин кердеш. Ламаялтеш. Олмаву ламаялтеш. Олма ак ламаялт, ну кыце, олма... . Олмавужы... . Ну йӓлӹн мыслым наверны мӹнӓт ам керт... . Светилник. Чӱктӓ светилник, ну. Мардежеш тожы. Ӹфӹлӓл колта мардеж. Ну, лыпшалтеш. Фонарьйӧрен кеӓ> тӱнӹ... . Мам ӹштӓлтеш мардежеш? . Ну укш мардежеш ламаялтеш, манын кердӓт. Ӹрзӓлтеш укш. Ти.. тидӹм... мавлӓ... пеледӹшвлӓ гӹц постарат. Мӱм. Так, кыце ече марла шамакшым келесӹмӹлӓ? . Тетӓ хулиганствуйен гӹнӹ, кынамжы мам ӹштӓт? . Ӓтӓ ӓвӓ кынамжы когонок... кайышланен моло, то... ой ой ой. Шит. Изи ӓзӓм шипкӓштӹ мам ӹштӓт? . Рӹпшӓт. Каржангы мам ӹштӓ? . Каржангы? . Ашкед... ашкед кемӹ годым выргемеш... . Каржангы пижеш. Йӱкшӹ едем кыце ашкедеш? . Мылген. Сыкырым кыце пӹчкӹнӓ? . Ламытеш. Сыкырым кыце пӹчкӹнӓ... . Ну туаткалым пӹчкӹнӓ... . Лаштыкеш пӹчкӹнӓ. Кеквлӓ шӹжӹ шоешӓт... . Вӹсӓт. Машинӓ... молнам теве машинӓеш кыдалыштына ылын грузовойвлӓеш... . Корны... корнетшӹ йӓмӓн ылын. Пырен шӹнзӹнӓӓт... кыце вот. Цӹтӹрнен кыдалына. Цӹтӹртӓ, ече кыце? . Лӧнгӓштӹ. Лӧнгӹртӓ, цӹтӹртӓ. Мылгыкта. Кӹшкӹлтеш. Ече кыце? . Тӧргештӹлӹнӓ. Машинӓштӹ. Цӹтӹртен кеӓ. Ече кыце машинӓ шӹцмӹк, кыце кыдалаш лиеш тӹштӹ. Лӧнгӓеш. Ӹрзӓлеш. Лӧнгӓеш. Лӧнгӓеш. Лӧнгӹртӓ. Лӧнгӓлтӓшлӧнгӓеш ... цӹтӹртӓ. Корны... кужы нер лепкӓш шӹцмӹкӹ. Ышкалеш. Агыл, мам ӹштӹмӹлӓ тӹдӹм? . Севӓл колтымыла, поктен колтымыла. Ну, севӓлӓш. Севӓлмӹлӓ. Севӓлӓс, да. Тиштӓкен кышкы миж... мижӹм нӓнгенӓ, лашашым нӓнгенӓ. Вӓкш. Лашашым агыл, пӹрцӹм нӓнгенӓ. Пӱшӓнгӹ вуйым мардежеш... . Ламаялтеш. Карем... каремӹштӹ шкал... шкалвлӓ...каремӹштӹ шукы шкал. Полкы. Шукы шкал? . Кӹтӧ. Шӹшерӹм шокшеш кодет гӹнӹ... . Шапа, шапаш. Самолот пӹлгомышты... . Вӹсӓ. Мӱгӹрӓ. Чонгештӓ. Чонгештӓш. Селсовет вуйышты флаг... . Вылгыжалтеш. |
Иргодым, папамжы, мам вара ровотаяш тумайет? . Иргодым мӹнь кейем виловатышкы. Мам нӓлӓш тумайет? . Канализацийлӓн, цилӓ трубавлӓ, мавлӓ, керӓлвлӓ келӹт. Тӹдӹвлӓм нӓлӓш кейем. Яра, яра, не. сашам ужаш келеш. Саша дон коктын, ергем дон коктын, тӹштӹ нӓлӹнӓ. Яра не. тӹдӹмӓт нӓлмӹлӓ, нӓлӹн толдаок. Анжал толдаок ма келеш. Трактористым ужаш келеш, ескаватырщикым. Ескаватыр доно вара тиштӹ канализационный йӓмӹм... . Канавам капаяш. Канавам капайымыла. Вара вӹдӹм шыпшмыла теве канализацишкӹ. Яра яра, ти пӓшӓмӓт ӹштӹмӹлӓ. : а вара петрогечӹ шоеш. Петрогечӹш йӓмдӹлӹмӹлӓ. Шокшы паткагылым ӹштӹмӹлӓ. Кравецӹм но. Когер лемӹм шолтымыла. Когер лемлӓн тӓгӓнӓ уке. Тӓгӓ укесом, сом кагылым ӹштӹмӹлӓ. Шикол кагылым. Шикол кагылым, мане, паткагылым. Ӹдӹремвлӓ, вингемвлӓ толыт. Шешкӹвлӓ, ергӹвлӓ толыт. Тӹдӹлӓн йӓмдӹлӹмӹлӓ. Толмыкышты когон сусу лиӓм ылнежӹ. Карангды тидӹм. Самый мӓнмӓн церковный празникнӓ, престолный празник, вот петрогечӹ двенацатый июлын. Тӹдӹ самый кого празник мӓнмӓн. А мол празниквлӓштӹм отмечӓйӓт теве новый годым, шарталым, когечӹм, тидӹ всесоюзныйым, тидӹ ылеш, всесоюзный празник. А мӓнмӓн престолный празник петрогечӹ,вот теве церкӹнӓ ти шалга, тидӹ петро и павлын ылеш. Мӓ... тӹ приходышкы мӓ миенӓ. Кожважыш,кожважына мӓмнӓн петрогечӹ. Семӹк. Мӓ марла шайыштына. Марла шайыштына тевеш семӹк. Пӹлгомышкы куза. Манытсемӹк. Вот петрогечӹм встречӓйенӓ двенацатыйын, хынавлӓм встречӓйенӓ. Вара молнамжы ылын, петрогечӹ кечӹ цилӓ шке ротнавлӓ доно хыналат, вот петрогечӹ кечӹ, а вес кечӹш тринацатыйын уже пашкудывлӓ доно. Пашкудывлӓ докы каштыныт. Но кӹзӹт тӹ овуца уже карангын. Кӹзӹт просты петрогечӹм йӱт шке семя дон веле, а пашкудывлӓшкӹ уже ак каштеп. Вот петрогечӹ вес кечӹ, тринацатыйын толыт ма улы батушкы, районный батушкы улы, и мӓнмӓн самый главный батушкынажы, кыце маналтеш тӹдӹ, иоанн, йошкар-ола гӹцӹн толеш. Вот тӹдӹ годым пиш когон церкӹшкӹ кемӹлӓ, тӹдӹ пиш когон яжоага, кого батушкывлӓ толыттӹштӹ служба кеӓ. Вот тӹшкӹ кемӹлӓ. Тӹдӹ интересный, яжо. Мӓ каждый год каштына. Тидӹманемӓнмӓнӓт батушкына иоанн ылеш. Тожы уже кынамшен, шукы уже ровотая. Правды болной гӹнӓт, но ровотая. Тевеш тенгечӓт мӹнь церкӹшкӹ каштынам. Воскресенйӹ ылын, рушӓрнӓ ылын, церкӹшкӹ каштым. Службам шалгенӓм. Покойниквлӓм, покойниквлӓлӓн сартавлӓм шӹнденӓм. Киндӹм пиштенӓм. Сартавлӓм шӹнденнӓ, ыныкаем доно каштынна. Вот сартавлӓм тӹдӹ шӹнден. В опщемма улы службым шалгенӓм, вот тенгелӓ. Ялын. Мӓлӓннӓ уже непривычны, мӓ каштына тӧрӧк. Конешнӹ сӓмӹрӹк годымжы кыргыжтал каштынна, кӹзӹт уже пыйырткенӓ. Кого изи саран солашкы кенӓ. Ну а празниквлӓшкӹжӹ маханышкы каштынна ротнавлӓ теве троицӹн празникӹштӓт улыжы кожважышты. Тӹшкӹлӓ каштынна, молнам тидӹ каштынна. Кӹзӹт уже ана каш, кӹзӹт шонгывлӓ ылына. Мӹлӓнем шӹм лу и, тоталан шӹм лу вӹзӹт, ана каш, и ротнавлӓштӓт коленӹт уже. Вара семӹк годым тожы каштынна йылйӓлӹшкӹ, каждый семӹкӹшкӹ каштынна. Тӹштӹ ӹзӓм дон йенгӓм ылыныт, приветливыйвлӓ техенӹвлӓ. Тӹшкӹ отни каштынна. Суасламары троицӹн улы тожы. Троицӹнжӹ рушӓрнӓн чувашскийти чувашивлӓ тиштӓкен>, а кожважын шачмын тӹдӹ ылеш. Мӓжӹ суасламарыш каштынна кӱмӓвӓм докы. Тӹштӹ кӱмӓвӓмкӱмӓтӓм ӹленӹт. Мӓ тӹшкӹ каштынна отни< кросныйвлӓ>, тожытехень . Приглашайенӹт отни мӓмнӓм тӹшкӹ. Рушла , е, марла шайыш. Ну яра. Вот яра, тӹдӹ яра, вот тенгелӓ. Каштынна, пиш шукы сӱӓнӹшкӹ каштынна сӓмӹрӹкнӓ годым. Ик сӱӓнӓт ертӹде штобы мӓ кетелна лижӹ. Мӓмнӓм обазателнынӓнгенӹт. Тамалын тӓмӓ едемвлӓлӓн тӓ тама. Общителный народ ылынна. Общителный ылынна. Кӹзӹтӓт дажы сӓмӹрӹквлӓ мӓмнӓм приглашаят. Мӓжӹ уже шонгывлӓ ылына ылнежӹ. Ну соиток приглашаят. Тенгелӓ, тенгелӓ . Марла шайыштыма. Ну, тевеш, пи кыдалеш, теве. Юк лыктеок ам ертӹ. Вот тенгелӓ. Пӓлӹдӹмӹ едем дак,незнакомыйвлӓ, ам пӓлӹ гӹнӓт, теве, юк лыкте ам ертӹ, потому што волгограцкийштӹ областышты ровотайымем годым,. "мам мӹнь донем юкым ат лык, мам ат здоровайы?" Маныт. Или мӹнӹм шотеш ат пиштӹ,и тӹштӹ вот изи отделени техенӹ, кого агыл. Кого агыл,мӹнӹн лӓвӹрӓн шоран воротникӓн, тыгыр майкы, йесли ӹдӹрӓшвлӓм, комнатым ана питӹрӹ кӹдежӹм, пырат, тӹштӹ чемоданыш пырат,тӹдӹм лӓвӹрӓнӹм, пиштӓт кӹпцӹк лӹвӓкӹ,мышкын пуат, сӓкен шӹндӓт кӓндӹрӓ керемӹшкӹ, коштен, утужен пуат, вара маныт, кандат дӓ утужымы выргемӹм,тӓмдӓм клубышты лӓвӹрӓн воротникӓн выргемӹм ужмыла ӹнжӹ ли маныт. Вот штобы вот тенгелӓ толко трусик майкым велемомоцашты шкеокшке мышкына. А ти верхний мам цилӓ мышкын утужен ижӹ пуат. Вот тенгелӓ. Мӹнӓт тиштӹ колхозышты ровотайенӓм, колхозышты ровотайенӓм, пӹтӓри кенӓм ровотаяш сасна фермӹшкӹ, свинывоччӹский комплекс ылын. Тӹшкӹ кенӓм ровотаяш, саснам анжаш пыренӓм. Вара таманары иштӹ так семдӹсӹт седмойын кенӓм, восемдӹсӹть третин што ли или восемдӹсӹт четвортыйын, тагыце тенге началникӹшкӹ айыренӹт. Началникӹштӹ ровотайенӓм тӹштӹ. Красны знамывлӓм получайеннӓ, сасна игӹвлӓм получайеннӓ шукы, пайым шукы здайеннӓ, вот красны знамам получайеннӓ. Тӹштӹ ровотайенӓм восемдӹсӹть шестой ли восемдӹсӹть седмой ли год якте. Вара правда вес вӓре ванженӓм ровотаяш. Опать ваштенӹт третий фермӹшкӹ тиштӹ кырыесӹшкӹ,фермӹшкӹ началникӹшкӹ, тӹштӹ ровотайенӓм. Депутат ылынам кок созыв. Сасна фермӹштӹ шагалынам, и вот депутат кок созыв ылынам. Вара депутацкий корпусвлӓ пӹтенӹт, тагыце сокращайен колтенӹт, депутат гӹцӹн карангынам, и шагалтенӹт ергемӹм толам старостеш. Но тола ровотайен кертте, потому што вес вӓрек ровотайен. Мӹнӹ заменайенӓм тӹдӹм. Тӹдӹм заменайымы,мӹнь старыстышты ылынам. Ти солашты значит тос ылынам. Кӹзӹт тос маныт, старосты ак манеп. Пичӹм пичӹктеннӓ, кӹвервлӓм ӹштӹктеннӓ, ну в опщем солатидӹм пӓшӓм ӹштеннӓ цилӓ народ доно ӹштеннӓ. Шкетем агыл, народ доно, заставлайенӓм народым лыкташ пӓшӓшкӹ. Шошым пичӹм пичӓш моло, кӹвервлӓм ӹштӓш,йыд... йыдым ороленнӓ, ночной сторожвлӓ ылыныт. Каждый... каждый тома оролен. Ну вот десатый годын вара мӹнӹ уже , уже болнойок ровотайенӓм,седмойын лӓктӹнӓм инвалидныстышкы, . Но соиток десатый год якте ровотайенӓм, уже вара здайенӓм вес едемлӓн. Старысты гӹцӹн карангынам ужеи ясыжат темдӓ. Вот тенге ровотайеннӓ мӓ, в общем общителный едемвлӓ ылынна мӓ коктын, цилӓн уважайенӹт, селсоветӹштӓт мӹнь почотышты ылынам, тидӹвлӓм грамотывлӓм получайенӓмтенге уважайенӹт мӹнӹм, цилӓн уважайенӹт, борисӹмӓт уважайенӹт,колхозышты мӓ почотный едемвлӓ ылынна, што тиштӹ, што ӱлнӹлӓ балаковский районышты тенгелӓ. Техень вот кӹзӹт настоящий веремӓштӹ, пенсиштӹ ылына, кым тетӓнӓ улы: светлана... . Шӹм ыныкана улы. Светланасемидесатый годаш, кым тетӓжӹ улы. Ӹлӓ оршанский районышты великополйышты. Ӹшкежӹ тымень лӓктӹн началный класвлӓм тымдаш, учителницеш. Веремӓн ровотая воспитатылницӹштӹ. Малыкымплектный школвлӓммауке ылыт теве. Децкий садышты ровотая< началный ти класвлӓм>. Марыжы ровотая йошкар-олашты. Вара кокшы ергем саша,пӹтӓрен техничӹскийполитехнический институтым>... пӹтӓрен. Техникумым. Техникумым пӹтӓрен. Радиомеханик тама тӹшӓк пӹтӓрен. Ну ровотая кӹзӹт ростелекомышты, телефонвлӓ доно. Ергӹжӹ уже тыменеш разанский войенный училищӹштӹ. Вот пӹтӓрӓ кокшы курсым. Изи ӹдӹржӹ... . Ӹдӹржӹ кым... нӹл иӓш, даша. Золотой медаль дон пӹтӓрен вена разанскин... . Школым пӹтӓрен золотой медаль доно, ирсӓ паторка дон пӹтӓрен, вот. Е, вот, виловатышты ӹлӓт нинӹ. Изи ӹдӹржӹ дашажы нӹл иӓш. Кокшы ергем тола, анатолий служен армиштӹ, колхозыштат ровотайен. Москвашкат каштын анжен. Москвашкат каштын анжен. Тӹшкӹ башкир агыл, кыце... . Мордовишкӓт каштын анжен. Мордовишкӓт каштын анжен. Ну ровотаяш, тожы рабочий едем ылеш. Вара пырен ровотаяш сизошкы. Мӓмнӓн кызмыдемянский сизошкы ровотаяш пырен. Тӹштӹ ровотайен, кӹзӹт сизом питӹренӹт тиштӹ. Ровотая медведевский... медведевӹштӹ... . Тӹштӹ сизошты ровотая, турмашты ровотая. Охранник. Ну тӹштӹ ровотая, ага. Уже званийвлӓштӹ тӹдӹн тамаханывлӓ улы, мӹнь ам пӓлӹ тӹдӹм. Вӓтӹжӹ продафщица. Кок тетӓжӹ: серожа нӹл и... вӹц и, насталан кок и... кым и темӹн. Изи насталан, вот. Шӹм ыныкаем улы, ыныкана. Шӹм ыныкана улы, кым тетӓ, шӹм ыныка. Тенгелӓ. Вот изин-олен мӓ ӹнде тиштӹ кодынна тевеш, тота дон папа... тота дон папа веле тиштӹ ыленӓ. Толын краснодар гӹцӹн шыжарем: марыжы колен кен, дӓ мӹнь канденӓм тишкӹ. "ӹшкетем ам ӹлӹ",манеш,манеш. Краснодарский крайышты, станица динскаяшты ӹлен. Но мӹнь тӹштӹ кодынам, канденӓм токына. Тидӹ кӹзӹт тиштӹ ӹлӓ. Кӓнгӹжӹм тиштӹ, телӹм ӹдӹрем доно. Света доны ӹлӓ. Вот тенгелӓ. . Изинӓ мӹнжӹ тыменӹнӓм, тиштӹ кӹзӹт лесоучасток уке, орехывскый, орехывы яр, лесоучасток ылын, ылын. Мӓжӹ ӹленнӓ орехывский, орехывышты. Тӹштӹ ылынизи йыл ылын,ореховоярск восмилетний школ ылын. Мӓ тӹштӹ тыменӹннӓвосмой класым пӹтӓренӓм дӓ кенӓм чебоксарышкы ровотаяш. Чебоксар гӹцӹн вара тишкӹ толынам. Марлан толынам, вот тиштӹтенгелӓ. Техень ӹлӹмӓш. Саратовский областышты ӹленнӓ, балаковышты, тӹштӹ кым и ӹленӓм. Тӹштӹ ӹленнӓ, мӓ борис дон тӹштӹ вӓшлиннӓ. Коктынат кырык марывлӓ ылына. И тӹштӹ встречаялтынна. Тенгелӓ. Мӓ тидӹн доно гражданский брак доно ӹленнӓ. Имештӹ веле, тенеянварын,тидӹн доно. Вот со гражданский доно ӹленнӓ. Тинӓр тетӓм ӹштеннӓ гражданский доно, и варавенчаялтынна ти церкӹштӹ, мӓнмӓн церкӹштӹ. Вот кӹзӹт ӹнде мӓ законныйтенгелӓ вот. Тенгелӓ вот. Техенӹ. Ӹленӓ шотанок, ана соредӓл, ана шидӓл, тӹдӹ гишӓн мӓнмӓн тидӹ уке. Пыйыртлин колта, ну,тиштӹ лин колта пыйырт споржок. А тидӹрукыприклацтвыжок уке. Тенгелӓ. |
Мӓнмӓн кырык мары районйылын вургымла сирӹштӹ, сирӹштӹ ылешылеш. Вургымла сирӹштӹ ылеш. Но шалахай сирӹштӓт таманар сола, кырык мары сола улы. Йӱксӓр доны, арде доны, рутка дон, ветлуга тӹрӹштӹ. Молнам, вот мӹнӹн тӹжем ӹндекш шӱдӹ луат кокшы иӓш карты улы, кышты кызмыдемянский уйезд анжыктымы. Кызмыдемянский уйездӹш вургымла сирӹштӹ пырен кырык мары район веле агыл, кырык мары ӹлӹшӹвлӓ, ӹлӹмӹ солавлӓ веле агыл, а суасламары солавлӓӓт пыренӹт, почти чебоксар якте. А кырык мары солавлӓ сумкы рекӓ гӹцӹн кӱшкӹлӓ пакыла, тӹнӓм кызмыдемянский уйездӹш агыл, а нижыгыроцкий губерништӹш, ядринский уйездӹшкӹ пыренӹт. Границӓ сумкы рекӓ мычкы ылын. Седӹндоно актушевы сола доны, корны тӹрӹштӹ, кого корны тӹрӹштӹ шагалтымы ылын, кыдым тене тӹжем ӹндекш шӱдӹ луат кудшы ин мӓнмӓн районыштыш власть реставрируйен, кӹзӹт у, у мӓнгӹ ганы шалга. Кӱшнӹжӹ кок вуян орол ылеш. Тӹ веремӓн, великий отечӹственый война якте, нижний новгород гӹц казанышкы корны кейен, василсурск гач, микраково гач, виловат гач, болшой сундырыш дӓ пакыла чебоксарыш кейен. Ти корным мӓнмӓн едемвлӓ кого корны маныт ылын, рушлажыманалтын. Но война веремӓн, кынам ече асвалт уке ылын,годын, заводвлӓм халавлӓмевакуируйымы годым шукы машинӓ худа корнышты пырен шӹнзӹнӹт. Йыл вӹлнӹ тӹнӓм тӹжем ӹндекш шӱдӹ нӹллӹ икшӹ ин, видны, ӱштӹ йӹле толын, шукы пароход кӹлмен шагалыныт иеш. Вара тӹштӹш евакуируйымы едемвлӓм мӓнмӓн районышкы лыктыныт дӓ солавлӓ мычкы шӓлӓтенӹт, ӹлӓш коденӹт. Седӹндоно, так как корнывлӓ худа ылыныт дӓ василсурск доны сура гач машинӓвлӓ, имнивлӓ кӓнгӹжӹм паром доно вашталтыныт, а телӹм и мычкы кыдалыштыныт. Вара тӹжем ӹндекш шӱдӹ нӹллӹ кымшы ин сура гач кӹверӹм ӹштенӹт дӓ асвалтым шӓрӓш тӹнгӓлӹнӹт. Тӹ кого корны,мӓ тоцынна каранг кейен. Тӹштӹманаш лиеш,мӓ манына москагасы гач кыдалыштыт. Тӹштӹ когоулы,тӹжем ӹндекш шӱдӹ ӹндекш лушы ивлӓн, ти кого корны доны, картук поворот доны, мӓнмӓн... . Местный кнӓзлӓн акпарслан паматникӹм шагалтенӹт, кышты акпарс кӓрш доно шакта,акпарсшы ӹлен ылын иван грозный казаныш кемӹ годым, казань нӓлмӹ годым. Тӹнӓм казань кремӹлӹм сразы нӓлӹн керттелыт. Седӹндоно решенӹт кремӹлӹн стенӓм... . Взрыв доно пыдыртен шуаш. Пыдештӓрӓш, вот, марлажы, пыдештӓрӓш решенӹт. А пыдештӓрӓш землӓ лӹвӓцӹн ражым капайенӹт, кышкы порыхым, порых пецкӓвлӓм пыртенӹт. Вара сартам шӹнденӹт. Сарта йыленпӹтӹмӹ годым порых пижӹн нӓлӹн дӓпыдешт кейен. А штобы точны пӓлӓш, кышкеве капаяш келеш, ти казанский кремӹль стенӓ якте, землӓ лӹвӓлнӹ точны пӓлӓш ак ли. Седӹндоно капаяш тӹнгӓлмӹ вӓр гӹцӹн акпарс кӓрш доно шактен кремӹль стона якте. Кӓршӹм шактен кейен, мӹнгеш толын, ече кейен дӓ ашкылвлӓм шотлен, манар ашкылышты кремӹль стенӓ тӹнгӓлӓлтеш. Вара землӓ лӹвӓлнӓт тӹнӓр растоянийӹм капайенӹт, тӹнӓр... . Кытым, манаш лиеш, капайенӹт дӓ тӹшкӹ порыхым шӹнденӹт... кремӹль стона лӹвӓкӹ... . Акпарсшы... пиш ышан... смелый ылын... седӹндоно кӹзӹтӓт акпарсым мӓнмӓн... кыце маншаш... уважаят, ӓштӓт... . Районный центрышты, кызмыдемянскышты радиостудий акпарс маналтеш. Вара районный гербышты тожы.... Так...шайышташ келеш што... келесӓш келеш,акпарсшы мам обозначая... . Малын акпарс маныныт. Пӹтӓрижӹ, наверны, вес лӹм ылын тӹдӹн. Ти кремӹль докы ашкылвлӓм шотлен кашмыжы годым... . Татарвлӓ казанькремӹлӹн стенӓштӹ колыштыныт кӓрш шактымым. А акпарсшытӹнӓм ош тыгырвлӓм чиен каштыт ылын ош тыгыран лӱттӹмӹ, седӹндон татарвлӓманынытакпарс. Ак барсшы нӹнӹн маналтеш. Ош барс. Седӹндон мӓнмӓн районный гербӹштӓт ош барс рисуйымы. Ече мам шайышт пушаш... . Чебоксарский гес стройым якте йыл тӹр мычкы дӓ сура рекӓ мычкы шукы... рушлажыманалтеш... . Шукы алык ылын, кыдывлӓм кӹзӹт вӹд потопен нӓлӹн. Пройект семӹнь теве ти штрихуйым вӓрвлӓм цишти потопышашлык ылын, йесли чебоксарский гесӹн уровенжӹм куд лу кӓндӓкшшӹ отметкӹ якте лӱктӓлӹт ылы. Пройектный уровень куд лу кӓндӓкш метӹрӓн. Но пӹтӓри куд лу кым метӹр якте веле лӱктӹмӹ. Вара уже решенӹт пакыла лӱктӓс агыл. Куд лу кымшы отметкешок чебоксарский гесӹм кодаш. Но шукы алыкшок уже потопен шумы. А совецкий веремӓн ти гес стройымы якте каждый солан йыл тӹр мычкы алыквлӓ ылыныт, кышкы кӓнгӹжӹм шуды салаш народ валат ылын, шаторвлӓм, ош шаторвлӓм шӹндӓт. Каждый сола ӹшкӹмӹн участкашты, йесли кӱшӹц анжалаш, алыквлӓ мычкы шаторвлӓ веле шӹнзен кеӓт ылын, ош шаторвлӓ. Тӹштӹ ӓрнӓ доно народ ӹлен, шудым саленӹт, коштенӹт, вара кӓвӓнвлӓшкӹ оптенӹт. Алык мычкы кӓвӓнвлӓ веле шӹнзен кодыт ылын. Кӓнгӹжӹм фермывлӓшкӹ нӓнгеӓш веремӓ уке, шудым сален пӹтӓрӹмӹкӹ уже ыржам тӹредӓш келеш. Ти кӓвӓнвлӓ тел якте шӹнзенӹт, вара уже телӹм пӹтӓри имни доно шыпштенӹт, вара техникы лимӹкӹ трактырвлӓ доно шыпштат ылы. Целый кӓвӓнӹм трактыр хвата дӓ фермышкы шыпштен кеӓ. Ече мам шайышт пумыла? . Ситӓ? . |
Ӓкрӓм. Бой кен иван грозный годым. Оролы кырык нерӹштӹ воевода ӓкрӓм ылын. Тӹдӹ марын ылын. Тыл панды доно ядро доно кӱ маклака доно воюйенӹт. Кырык гӹц пренӓвлӓм кыргыжтенӹт тадарвлӓ вӹкӹ. Кырык гӹц кырыкыш цамавлӓм кӹшкенӹт. Колцаш цамам попазыктат кычат вара. Вара иван грозный йыл мыч цилӓ тадарым поктен кен. Мары халык организуялтын ӓкрӓм войевода вуйлатымы доно. Тадарын ахмет кугижӓ ылын. Тӹдӹм тадарвлӓ землӓштӹш йымеш шотленӹт. |
Вот мӹнӹ стихотвореним сиренӓм тетӓвлӓлӓн. Темӹжӹ ылеш шачмыну мары ма гишӓн м-м мары сӓндӓлӹк. Темӹжӹ ылеш шачмы вел. шачмы вел. шачмы вел, мары мӱлӓндӹ, когоешнӓш улы вир. Нырвлӓ, садвлӓ, шукы шӹргӹ олмыктара кырык сир. кӓсӹргӓлӹн йылжы йога. Вашталт миӓ халажат. Цеверемеш мары сола. Пыт пӓшӓлӓ халыкшат. Ылам марын лидӓ пӓлен. Шачмы велем туан пиш. Цаткыдем, мары сӓндӓлӹк. Пеледӓлт тӹнь и гӹц иш. Вот тидӹ ылешизи стихотворени. Тетӓвлӓлӓн мам вара грамотым пуенӹт тидӹ гишӓн, вот. Техенӹ. Кынам техенӹ шӹнзет ӹшке, ну тенге, тумаялат моло изин-олен. Тумайет вара тамахань вуйышкы пырен кеӓ, и сирӓлтӹмӹ шон колта. Техенӹм, нӹл куплетӓнӹм, моло. Или изи готшывлӓм ӓштӓлтет. Или ӹлӹмӓшӹм техенӹм вот ӹшке готшывлӓм. Тетӓвлӓ гиш... ну... шкешке гишӓн ӹлӹмӓш корны например. Кыце тӹнӹ кушкынат, вот. Техенӹ шаявлӓм мам ӹштӓш лиеш, сирӓлтӹлӓш лиеш. Мам ечежӹ шайышт мыштымыла. Мам интересуя, тӓ ядыда варажы. Вот техен, тидӹм сиренӓм ылын. Вара шке... ма гишӓнем, шке ӹлӹмӓш корным. Кыце мӹнь изи годым кушкынам, вот тӹдӹм. Тожы тенге тожы сирӓлтӓл шӹндем ылын. Щас вот махань тетрадышты? Ӹнде мӹнь цилӓ марла шайыштам, е-е. ӹлӹмӓш корнем теве тиштӹ тагышты. Сирӓлтӓлнӓм ылын. Тидӹм тожы лыдын пумыла? Ече пакыла? Пакыла, лыдмыла, лыдмыла? Угу, вот, ӹлӹмӓш корны тидӹ. Токо веле изи годым мадын кыргыжталынам. Сӧрмӓнӓнгӹр солаштет. Сиремӓн каремӹштет. Вараракшы кушкындалмык школыш тыменӓш каштынам. Школный жеп, тыменмӹ жеп, веселӓ жеп. Тӹнӓм шукы ӹдӹр-рвезӹ. Тыменмӹ жеп веселӓ ӹдӹр жеп ӹдӹр... ӹдӹр-рвезӹ готшыжы лучшийрӓк наверныжы. Тӹнӓм мӹнӹ шукы тӓнгвлӓ. Тӓнгвлӓ лошты... тӹнӓм мӹнӹн шукы тӓнгвлӓ. Тӓнгвлӓ лошты иктӹм монам, кыдым вара ик... . Тӓнгвлӓ лошты ик...ӹндежӹ е-е... . Шукын... а... . Тыменмӹ жеп веселӓ жеп. Ӹдӹр-млойец готшыжы лучшийрӓк наверныжы. Тӹнӓм мӹнӹӹрвезӓшӹм вӓшлинӓм, иктӹм шукын лоштыжы. Вараракшы лин пелӓшӹм кыдым мӹлӓм пуйырымы. Вот. Кыдым мӹлӓм пуйырымы. Марлан толынам кӱшӹлйӓлӹш. Телӹм, кого лым ылы. Креслӓ тиреш мӹнӹм канден, чучок лыктын кодыде. А варажы со пӓшӓштӹ. Шукыжым заводышты. Заводышты. Так ӹлӹмӓшӹм. Ӹлӹмӓшӹм ам ӧпкӓлӹ. Кертмӹ семӹнь ӹлӹмӹ. Вон тетӓвлӓмӓт куштенӓм. Ыныкавлӓеш шонам. Анзыкылажат пумы ивлӓм куштылгынок ӹлӓш лижӹ. Можыт худа мол лиӓлтӹн, тӹдӹ гишӓн простыда. Икӹжӓ иктӹм, икӹжӓ иктӹм перегалӹн,куштылгынок ӹлӹмӹлӓ. Вот тенгелӓ, вот тагыце тенгерӓк. Мажым векӓт ӹнде ӹшке. Стихотворенийемвлӓ ти ӹшке гишӓнемжӹм. Весӹм аланым тама лыктынам. Вот тенгелӓ марла цилӓ тидӹ, техенӹ шаяма. Ӹлӹмӓш корны, вот. Угу, ӹлӹмӓш корны. Ӹшкӹмемӹн кужырак ылы конешны, но... . Рукыписшӹ, рукыписшӹм ам мо. Ага, тидӹ вӓшлинӓт ага. Вотанзыкылажат, угу. Тенгеок цевер ӹлӓш лижӹ, вон теве. Тидӹ рукыпис, тидӹ школыш пуенӓм ылын. Тагачы... . |
Мӓ ти томашты вӹц ӹрвезӹ кушкынна. Ече ӓтӓм дон ӓвӓм. Вот ти пӧртӹштӹ шӹмӹтӹн ӹленнӓ. Тӹ комнатышты кухна ылы. Тиштӹ кым крават. Тӹ комнатышты ик крават. Вот цилӓжӹ нӹл кравать пӧртӹштӹ. Тиштӹ скамнавлӓ шӹнзӓт, кужы скамнавлӓ. Тиштӹ... тӹштӹ диван тӹнӓм уке ылын. Изинӓ годым пӧртӹм стройымы тӹжем ӹндекш шӱдӹ вӹцлӹ шӹмшӹ ин. тӹнӓмцишти ӹшке ӹштӹмӹ. Мебель веле ылын, вот кужы скамнавлӓ. Телевизыр ече ылте. Вӹцлӹ шӹмшӹ ин електричӹствы ылте. Радио тиштӹ, динамик. Мӹнь четвортый класышты ылам ылы, радиом сола мычкы провойевӹ, шӹндевӹ. Тидӹ вӹцлӹ ӹндекшӹмшӹ ин примерны ылын. А електричӹствым мӓлӓннӓ тӹжем ӹндекш шӱдӹ куд лу кокшы ин веле пуенӹт. Тӹшкеве якте мӓ керысинывый лампы доно ӹленнӓ. Тиштӹ лампы кечӓ керысинывый. Мӹнь стӧл лошты. Учениквлӓ уроквлӓм ӹштенӓ, домашний заданим сиренӓ. Вот, вара електричӹствым пумыкы, електричӹствым пыртымыкы, ӹлӹмӓш куштылген, колхозыштат шукы кид пӓшӓвлӓ вашталтыныт. Електрыматорвлӓ ровотаяш тӹнгӓлӹнӹт. Тӹшкеве яктефермыштат ышкалвлӓм йӱктӓш, имнивлӓм йӱктӓш цишти кид дон, ведӹрӓ дон вӹдӹм намалмы, пукшымы. Вараводопроводвлӓм ӹштӓш тӹнгӓлмӹ. Пӹрцӹм янгышташ тӹшкеве якте, електричӹствы пумы якте, шӹндӹр рекӓштӹ вӓкшвлӓ ылевӹ вӹд... вӹд вӓкшвлӓ. Вӹд вӓкш... вӹд арава. Вӓкшӹм янгыштен. Вӓкшӹм сӓртен. Так, ече мам шайыштмыла? . Телевизырат... мӹнӹ уже школым пӹтӓренӓм, мӓнмӓн телевизыр ече уке ылы. Вара примерны шӹм лушы ивлӓн веле кого ӹзӓм горкийштӹ радиотехничӹский факултетым пӹтӓрен политехничӹский институтышты. Тӹдӹ тошты телевизырым канден коден вара тишкӹ анжаш. Шолавлӓ школышты тыменмӹ годымок уже телевизырым анженӹт. А мӹнӹ школым пӹтӓрӹмӹ годым кышкы тыменӓш кеӓш, манын тумаялым. Вара журналышты ылы статя, што новычебыксарскышты... тӹнӓм новычебыксарскшат ече строялташ тӹнгӓлӹн веле. Тӹжем ӹндекш шӱдӹ куд лу кокшы ин, наверны примерны, пӹтӓриш томавлӓм строяш тӹнгӓлӹнӹт, химкомбинатым тожы. Вара журналышты статя ылы, вот, новычебыксарскышты у химичӹский комбинат строялтеш,шукы йиш продукцим ӹштӓш тӹнгӓлӹт. Вот мӹнь тумаялым химиййесли тумаяш, школыштыш учебниквлӓм анжымы годым, тӹштӹ насосвлӓ ровотаят, разный вещӹствавлӓ шкеок йогат, насосвлӓ кӓчӓйӓттолкы анжымыла веле сирӹмӹлӓ веле. Пӓшӓ нелӹ агыл. Вот манам: кейем тыменӓш химикеш. Тиштӹ ти лишнӹ тӹнӓм ече институтвлӓ техенвлӓ уке: чебоксарышты,йошкар-олаштыдӓ тӹнӓмманалтеш ылы. Вара политехническийӹш сӓртенӹт. А химий лишнӹжӹ казанышты дӓ горкийштӹ веле. Вот мӹнӹ тожы горкиш тыменӓш кеӓш тумайышым. Пӹтӓри политехничӹскиш кейем манам ылы. Ӹзӓм манеш: "тӹштӹ политехничӹскиштӹхимичӹский факултетӹштӹ ӹдӹрвлӓ веле тыменӹт. Университетӹш ке!" . Яраколыштым... колыштым ӹзӓмӹм, кешӹм университетӹш тыменӓш, химичӹский факултетӹш. А тӹштӹ,тымдатлавораторивлӓштӹ ровотаяш, химикисследыватылвлӓм ӹштӓт ылын. Но тӹнӓм мӹнь пӓлӹделам, мӹнь тумайенӓм, што тымень лӓктӓт, вара кышкы кейет, тӹштӹ... тӹштӹ ровотайет. Тымень лӓкмӹкӹ направлени дон веле кеӓш лиеш. Кышкы гысударствы колта тӹштӹ ровотайымыла кок и. вара уже каранг кердӓт. Вот мӹнӹ тымень пӹтӓрӹшӹм. Мӓнмӓн курсым почти цилӓм школвлӓшкӹ учителеш колташ решенӹт. Мӹнӹ учителеш тыменӓш тумайыделам, но мам ӹштет? . Нӓлӹм направленим татаришкӹ, тишкӹрӓк, ти лишкӹ. Вара направлени дон кешӹм. Пӹтӓри кӓнгӹжӹм тымень лӓкмӹкӹ ече строителный отрадышкы, студенчӹский строителный отрадышкы кенӓм ылы. Комишкӹ, тӹштӹ ухта хала доны пӹтӓри просекым роеннӓ. Вара ухтинский нефтӹперерабатывающий заводышты разный пӓшӓвлӓм, строителный пӓшӓвлӓм... землӓ... землӓм планируяш, тӧрлӓш, , ровотайеннӓ. Йесли кӹтӹкӹн келесӓш гӹн, мӹнӹ ман тумайенӓм, пусть пӹтӓри школвлӓштӹ учителвлӓм назначат, штобы учителвлӓтыменӓш тӹнгӓлмӹ годым уже цилӓн школвлӓштӹ лиштӹ, а мӹнӹ вара кем мӹлӓм вӓр уке. Манам, колтат мӹнгеш. Кешӹмсентабырын казаныш,ну тӹштӹ маныт: "вот ... кышкы кыды районышкы тӹнӹм колтымы, тӹштӹ уже местӓ уке, но вес районвлӓштӹ местӓ улы". "вӓрӹм мона",маныт. Мӹнь манам: "соиток школышты ам ровотайы. Мӹнь школышты ровотаяш тыментелам". "а мӓ колтен ана керд",маныт,"мӹнгеш". Мӹнь манам тӹнӓм: "кӱ колтен кердеш мӹнгешӹжӹ?" . "москва веле", маныт,"перераспределеним ӹштен кердеш". Ну мӹнь манам: "тӹнӓм москвашкы кейем". Мӹнӹн ече документвлӓм мӹнгеш ак пуеп. "соиток вӓрӹм мона",маныт. "мӹнь москваш кейем", манам, " документвлӓм". Вара документвлӓм пуевӹ, кешӹм мӹнгеш горкийӹш. Тӹштӹ кыдыжы уже школвлӓ гӹц каранг толыныт. Манам: "кыцелӓ карангында?" . "мӓ", маныт, "непосрецтвенны районышкы, роношкы каштынна, тӹштӹ сирен пуенӹт, што,местӓ уке ровотаяш". Мӹнь ече нӓлӹм мӹнгешгоркий гӹц мӹнгеш татаришкӹ тетушкий районышкы колтымы ылы направленижӹ мӹнӹн. Тӹшкӹ ронош кешӹм,тӹнӓм. "тенгетенге",манам, "мӹнӹ школышты ровотаяш тыментелам, седӹндон мӹлӓм сирен пуда", манам, "што мӹлӓнем тымдаш вӓр уке". Тӹштӹ сирен пуевӹ техень спрафкым. Тӹ спрафкы дон новычебыксарскыш толым. А тӹнӓм новычебыксарскышты химкомбинат строялтеш веле ече, шукы едем келеш. Тыменшӹвлӓ, маншаш, химиквлӓ тӹштӹ мӹнӹм ровоташ пыртевӹ. Пӹтӓри апаратчикӹштӹ ровотайенӓм, вара мастерӹштӹ. Ситӓ. |
Лиеш тӹдӹм, олмам лиеш тенге ӹштӓш. Олмавум пачкымы годым лиеш. Олмам кедӓрӹм годым. Ӓзӓм лиеш, амален кежӹ манын. Ӹрзӓш. Ӹрзӓлтӓш,тӹдӹн мӹшкӹржӹ шужымыкы юкым пуа. Махань юкым пуа? . Ма пуа? . Ӓзӓ мӓгӹрӓ. Агыл. Тӹдӹ нӹл ялан ылеш. Пи, коти, ышкал. Цилӓн юкым пуат. Шӹдешкен колтымыкы лиеш. Едемӹм. Ӓрӓкӓм йӱн шӹндӹмӹкӹ тӹнгӓлӹт вара. Соредӓлӹт пӹтӓри. Мӹнӹ шӹдешкен колтемӓт. Мары шӹдешкен колтат вӓтӹм, тӹнгӓлеш вара. Саслаш. Пӹтӓри сасла, вара уже. Кид дон шоеш. Тенгеок йӓ. Пӓрен колта. Икӓнӓ веле агыл. Шӹдешкен колтымыкы пиш когон тенгелӓн шӹдешкен шӹнзешӓт. Вырсен шуа. Вырса, тӹдӹ вырса веле агыл. Вырса тӹдӹ куштылгырак. А тидӹ вара уже вот. Шин шуа. Шиӓш, шиӓш,шин шуа, шин шуа. Шиӓш, шиӓш веле, шинжок ак шу. Шукы гӓнӓкшок шукыжы []. Шиӓш, шиеш, шидӓлӓш. Марла шайыштмыла. Ӹнде ти. Тӹдӹ киӓ. Кеӓ или киӓ? . Киӓ. Сасла, мӓгӹрӓ. Ӹнжӹ мӓгӹрӹ манын, мам ӹштӹмӹлӓ? . Соскым пумыла, нинзӹкӹм. Агыл, изиш агылрак. Агылрак? Цӹзӹм пукшымыла. Кидӹш нӓлмӹлӓ. Агыл. Машты шипкӓштӹ киӓ. Мане йӓ, шипкӓм рӹпшӹмӹлӓ. Вот пренӓ вӹкӹ изинӓ годым пырен шӹнзӹнӓ ылын. И техень пренӓ вӹкӹ. Лесӹм кандат ылын йымбацын. Тетӓвлӓ пырен шӹнзӹтӓт вара киш мам ӹштӓ? Тышкалт шӹнзеш. Ну вес статанжы? Пижӹн шӹнзеш. Вот, пижӓш, киш пижеш. Вот качы вӹдӹм йӱн шӹндӓт дӓ мам ӹштӓт мужиквлӓ? . Или ӹдӹрӓмӓшвлӓӓт? . Пачангыт. Ашкедмӹштӹ годым моло мам ӹштӓт? . Кен вазыт. Мылгат. Мылгат,лаштык. Нӹнӹ вӹд вӹлнӹ качкыт. Шукшвлӓм, колвлӓм погат дӓ вара мӹшкӹрӹм темӹмӹкӹ. Лыдывлӓ. Мам ӹштӓт вара? . Шӹжӹ толмыкы. Вӹсен кеӓт. Ну тидӹжӹ изиш нелӹрӓк шая, мӓмнӓжӹн тенге акат попеп. Ну тидӹ велосипед дон кыдалмы годым попазаш лиеш, изидир дон валымы годым попазаш лиеш. Кырык гӹцӹн валетӓт попазет. Неркӓм попазет? . Ну вес статанрак. Ой, мӹнӹ... . Канавам. Агылрак. Канава, неркӓ. Кыдалмы годым велосипед донат попазаш. Ой, тӹшкӹ попазышым, маныт. Тӹшкӓш? . Агыл. Первиш шаярак ылеш. Ну шайыштынна мӓӓт. Вот кыдалмем годым тӹш попазышымат кен вазым, манат. Йӓмӹш. Йӓмок йӓ, ну вес статанрак. Тидӹжӹ лӹмжӹ ма ылеш. Вот. Йечӹ дон кыдалмы годым. Йечӹ дон кыдалынамат. Велосипед доно кыдалам. Ма ылеш техен? . Йӹлмӹ мычашток, конешно, келесенӓт сразу тумайен лыкташ ак ли. Вот мӹнӹ тӹш попазышым, манаш лиеш, но тиштӹтак, лаксак агыл, неркӓ агыл. Ыл гӹцок тӹнгӓлеш, вес статан шая толкы. Лӓвӹрӓ? Агыл йӓ, агыл, лаксак ганок ылеш. Лаксак ганок. Вот тумайен ат лык веле просты. Сразы техень когонжок со ана попы ти шаяжым йӓ. Ой, тӹшкӹ вӓрештӹм, манатыш. Кок буквым келесӓш. Лаксакыш, лаксакыш попазышым. Ыл паштекшы. Гласныйок буква ылеш. Ке доко алфавит доно. Мӹнь ам пӓлӹ. Лӧнгӓш попазышым, лӧнгӓлтӓш. Лӧнгӓвлӓш попазышым. Но тӹдӹ лӧнгӓвлӓш... а-а-а, тӹдӹ,ну когонок ана шайышт. Обяснайышым правилнок. Кыцелаксак, лӧнгӓ? .машинӓ дон кыдалмы годым маханвлӓ попазымы кыце кыдалат вот обяснайымыла. Машинӓ дон лӧнгӓш агылыш. Лӧнгӓ. Машинӓ дон лӧнгӓлӧнгӓ. Машинӓ дон кыдалмы годым лӧнгӓ мычкы тум тумтумтум. Изидир дон лӧнгӓш, велосипед дон лӧнгӓш. Вотизидир дон лӧнгӓш попазаш ак ли, алталышыц тӹн. Яра, кыце ак ли вара, лиеш. Машинӓ манынат ылгецӹ, пӓлем ылын сразы. Ну яра. Вот иктӓжӹ докы кейет. Пыраш путайет, мам ӹштет? . Севем амасам. Севӓлӓш. А, ну, тӹдӹ перви ылыныт, кӹзӹт уке, ӹнде мӓмнӓнӓт ылы кузнецовышты. Кок йиш ижӹ ылын гаражышты. Вӓкшлапышты веремӓштӹжӹ ылын, вӹд доно ровотайен, пӓшӓм ӹштен. Вӓкш. Вӓкшлапышты ровотайен манын сразу пӓлем ылы. Ну ведь сразу келесӓш ак яры. Тумайымыла изиш. Ат понимайы. Нет, понимайем. Вот кого штурма. Пушӓнгӹ мам ӹштӓ кого штурма годым? Мылга. Ечежӹ. Пушӓнгӹ. Вес статанрак. Мылгалтеш, ламаялтеш. Вот, ламаялтеш.ага, колым кычен толатат, веремӓштӹ ик гӓнӓ кычен толыц. Ирок веле толыц. Колым кычаш каштынам маныц. Мӹнӹ шӹм санзалты. Кым кечӹштӹ каремӹш нӓнген кодышыц. Ма лин кол? Шапен кен. Ирок, ирок, в опщем, мам нӓнгеӓт? . Кышкы? Оролаш нырышкыла, каремӹшкӹ. Волыкым. Агыл, названийжӹ, кыце маналтеш? . Ышкал. : агыл. Шарык, и ма. Шукынжы. Волык парты. Агыл, изиш вес статанрак.кыцелӓн ече? . Волык парты, ышкал парты.мам оролет? .кӹтӧ.вот.ага, пӹлгомышты тидӹ лиӓлтеш. Живойвлӓӓт, кӹртнинвлӓӓт. Мам ӹштӹлӹт пӹлгомышты? .вӹседӹлӹт. Вес статанрак. Ну живойвлӓ когонжок, шылдыранвлӓ. Живойвлӓ. Пӱшӓнгӹ гӹц пӱшӓнгӹшкӹ лиеш. Кеквлӓ. Ну мам ӹштӓт? .вӹседӹлӹт. Чонгештӓт. Вот, чонгештӓт. Вот мачтышкы пандыш моло сӓкӓлтӓт, пандеш сӓкӓлтӓт. Техен. Мам сӓкӓлтӓт? . Мам сӓкӓлтӓт. Материм сӓкӓлтӓт моло. Ситцӹм? Флаг? Тӹдӹ мам ӹштӓ, .. . Вылгыжалтеш. |
Война готшым почти шты нимат ам ӓшӹндӓрӹ. Изиш мам шоным ӓшӹндӓрем. Кыце ӹленнӓ, вот, войнапӹтӹмӹкӹ, вот, уже тӹнӓм ӓшӹндӓрем, кыце ӹленнӓ. Качкаш нимат уке ылын, окни шужен шӹнзӓт каштат. Колхозышты ровотайенӹт. Нимат колхозышты ровотайым дӓреш тӱлӹделытпервый класыш, первый класышкы тыменӓш кенӓм мӹнӹ йыдал доно. Йыдалым пидӹнпидӹн пуенӹт. Чиӓш нимат уке ылын. Ӓтӓм войнаеш ямын колен. Ӓвӓм вара колен. Тӹжем ӹндекш шӱдӹ вӹцлӹгымшы ин. мӓ кодынна кымытын, тылык тетӓвлӓ. Когораквлӓжӹ нигыштат тымень тӹ школым шӹм класым пӹтӓренӹт, болшы тыментелыт. Мӹнӹм, сек изи ылынам, и мӹнӹм папам ӹшке докыжы нӓлӹн дӓ, ӓтӓмӹн ӓвӓжӹ, пакыла тымден. Лу класым пӹтӓренӓм. Тиштӓкен усалинский школыштылу класым, а вара тыменӹнӓм: пӹтӓри пӹтӓренӓм йошкар-олашты техникумым, вара казанский финансывы-еканамичиский институтым. Тидӹм цилӓ папам тымден лыктын мӹнӹм. Усолашкы, усола школышкы восмой класышкы кемӹкем , общежитийштӹ... школын... школын общежитижӹ улы ылы, школышты общежитийштӹ ӹленӓм. Ӓрнӓш папам оксам пуен колта ылы, ик рубылым. Болшы ак пу, уке оксажы потому што тӹдӹн тожы нимахан. Техникум паштек институтыш поступайымыанзыцын ече ровотайенӓм леспромхозышты ы-ы... бугалтерийштӹ. Вот вара леспромхоз гӹцӹн уже ванженӓм заводышкы кызмыдемянскышты, халашты. И пенсиш тожытӹ завод гӹцӹнок лӓктӹнӓм. Получаялтын што мӹнӹ болшинствожы заводышты ровотайенӓм. Ну, леспромхозышты ровотайымем годым ӓшӹндӓрем. Кечеш каждый кечӹн сыкырым пуат ылы норма доно. Лапкашты нӓлӓт. Тристы грамым пуат ылы ик едемлӓн. Болшы путелыт тожы, пелектурек веле ӹленнӓжӹ. Пуат ылы вет, болшы ак пуеп. Ти леспромхозышты варажы вотлиӓш тӹнгӓлӹн конешны яжорак. Кӹзӹтшӹ сравнивайымыкы кӹзӹтшӹ ӹлӹмӓшӹмсравнивайымыкы воопще кӹзӹтвоопщеты тумаялмыкыжы ик статанжы, а мӓ кушкынна, пиш когон худа ӹлӹмӓшӹм ӹленнӓ. Ну вот вара так и ӹлӹмӓш ертен тенгелӓ. Случайвлӓ тамаханвлӓӓт кынешны интереснӹйвлӓӓт ылыныт,ӓшӹндӓрем, техникумышты тыменмӹнӓ годым стипендим пуат ылы ече. Мӹн... стипендийжӹылыагыл ирокшӓлӓтеттехникумын столовыйжок улы ылы. Тӹштӓкенрубыль гӹц болшы теве шӓлӓтет обед годым. Ужын... ужынжы агылвадеш ӹшке шолтет, значитобщежитийштӹ ӱлнӹ луат кок тӓнгӓ тидӹ конешно нималанат ситӹде, ак ситӹ ылы, ну. Папам оксам путе тӹнӓм тенгеок, техникумышты тыменмем годым чӹдӹм пуа ылы пиш. Кынам тӹнӓм вӹц тӓнгӓм пуалалеш, оксажы уке тӹдӹн тожы, пенсим тӱлӹделыт, тӹнӓм папилӓн. Вот техень ӹлӹмӓшӹм ӹленӓм, ну ӹнде... . Но зато тетӓвлӓ ӹнде яжон ӹлӓт. Цилӓ шайышт пушыц? . Еге. Кӹзӹт тетӓвлӓ яжон ӹлӓт ӹнде, ыныкавлӓ улы, тожы яжон ӹлӓт, институтым пӹтӓренӹт, ага. Но... но мӓжӹ конешны пиш когонок худан ӹленнӓ, кушкынна пиш когон худан. Да. Угу. |
Мӓмнӓн традиционый пирог, традиционый кравец стрӓпӓйенӓ, кравецӹм стрӓпӓйенӓ. Тидӹ техень ... пӹтӓри тестӹм катайен шӹнденӓ. Вара шӹрӓшӹм пиштенӓ. Особенны шож шӹрӓш дон яжо. Охырам жӓрӓш пиштет и вӹлкӹ пайым оптен шӹндет. И ӧпӓть тестӹ дон левед шӹндет. И духофкыш пыртен шӹндет, печкӹшкӹ. Шӹнзӓ, кынам вӹл цӹрем нӓлӹн колта, уже тӹдӹм левед шӹндӓш келеш. И штобы пайжы кӧргӹштӹжӹ прейӹжӹ. Вара пышкыды и тотлы, сочный лиеш. Ече улы традиционый мӓмнӓн... щас, ой монден []. Кагылым ӹштенӓ, туаткалым. Туаткал тожы, ну мӓмнӓн традиционый. Вара ече маетшӹ, аварцы. Аварцшы пӓлет?. Аварцы тожы традиционый. Тидӹ именны поминкӹвлӓштӹ ӹштӓт. Аварцым ӹштӓш келеш. И аварцы тидӹ лӹвӓлжӹ тестӹ доно, вӹлкӹжӹ меленӓ ганым оптал шӹндетӓт и тожы кӱктет. Маналтеш тидӹ, малан, ну покойниквлӓлӓн. Ынгылышда, аварцы ма, ?. |
Так, ти картинӹм мӹнӹ ӓштем, школышты тыменмӹнӓ годымок анжыктат ылы. Ти картин книгӓштӹ улы ылы. Так, шӹнзӓ яжо ӹдӹрӓмӓш. Значит, петербургышты тамахан, машты, каретышты яжон чиен шӹнден. Шлӓпӓжӹ яжо. Яжо. Шлӓпӓжӹ пиш яжо. Значит, палтожы пиш яжо. Пырен шӹнзӹн, пиш тӹшлен анжа. Карета, карета шалга ӧлицӓштӹ хала лошты. Так, ти картинӹштӹ анжыктымы ӓнгӹр, ӓнгӹр кого агыл. Ну манаркы. Иктӓ манар кӓндӓкш-лу, кӓндӓкш ӓли лу метӹрӓн кымдыкшы. Тыр вӹд, вӹд ылеш тыр, ну тидӹ ӓнгӹр ылеш. Пакыла ... тӹштӓкен. Пакыла кеӓ, кайеш сирвлӓ, кайыт. Кок сир кайеш. Ик сирӹжӹ изиш веле кайеш, а вес сирӹжӹ когонок кайеш. Палны тамахань сола кайеш. Сола анзыцшы, сола анзыц шӹнзӓ ик кого кӹрпӹцӹн пӧрт. Наверны кӹрпӹц пӧртӹштӹжӹ барин ӹлӓ, а солаштыжы ӹлӓт крепоснойвлӓ. Вот техенӹ. Луат ӹндекшӹмшӹ курымым анжыкта векӓт ти картинӹштӹ. Пӹлгом соты, ире, ну изиш пӹлвлӓ улы, пӹлгом сотыгечӹ картинӹштӹ анжыктымы. Ӓнгӹрӹштӹ тожы вӹд кловойын кайеш, ну ӓнгӹрӹштӹ нимат уке. Ни пыш уке, ни едемвлӓ ак кайеп тӹштӓкен нӱштӹлшӹвлӓ. Веремӓ, махань тӹлзӹ манаш лиеш. Веремӓ август, ну, август тӹлзӹ. Ну ти картинӹм мӹнь ам пӓлӹ. Ти картинӹм пӹтӓриш гӓнӓ ужам. Картинӹштӹ анжыктымы: кым тома шӹнзӓ. Вот тидӹ наверны... . Кымлышы ивлӓштӹ тамахань художниквлӓ рисуйенӹт. А пӹлгомышты кок едемӹдӹрӓмӓш доно пӱергӹ куштат. Тенгелӓн анжыктымы, вуйта пӹлгомыштыжы покан тагыце куштат. Так, пӱергӹ ӹдӹрӓмӓшӹм хватен. Ӹдӹрӓмӓш шайыкыла кен вазеш. Мӹнь шанем, нинӹ коктын куштат. Махань вот техень картин. Техенӹ ӹлӹмӓштӹ лин ак керт, мам анжыктымы ти картинӹштӹ. Так, тидӹ... сирӹмӹ тидӹ... . Ти картинӹм мӹнь ужынам книгӓштӹ. Шалга богатырь кӱ анзылны. Ну сирӹмӹ наверны ик векӹлӓ кейеттӹш попазет. Вес... вес векӹлӓ кейет гӹньвес вӓре попазет. Кымшы вӓре попазет гӹнӹ, ече иктагышкы попазет. Копйожы улы, щитжӹ улы, имнижӹ ошы ылеш. Имнижӹ вуйым сӓкен шӹнден. Кӱ... кӱ анзылныжы ече тамахань кек .. вӹсӓ. Вот техенӹ. Ну, картинжӹ... вады, картинӹштӹ анжыктымы вады. Соты агыл, кечӹ уке. Ти картинӹштӹ анжыктымы шӹргӹ. Шӹргӹ, шӹргӹ сага йога ӓнгӹр. Ӓнгӹр ылеш кого агыл. Кымдыкшы манары. Кымдыкшы кым метӹр. Ӓнгӹр гач ванжат тамахань пичӹм пичен кемӹ, сӓвӹ доно пичӹм пичен шӹндӹмӹ. Ынгылаш ак ли, малын ӓнгӹр гач пичӹм пичен шӹндӹмӹ. Пакылажы пичӹжӓт... пичӹжӹ уке. Ну, кожвлӓ шалгалтат. Кого кожвлӓ манар иӓшвлӓ сӓй. Кымлы иӓш. Вӹцлӹ иӓш кожвлӓ шалген кеӓт. Кого пӱшӓнгӹвлӓ, кожвлӓ, манары. Лу метӹрӓн кожвлӓ шалген кеӓт. Изи кожвлӓӓт кушкыт. Кок метӹрӓн. Так, картинӹштӹ нимахань кек уке, нимахань волык уке. Ӓнгӹрӹштӹ кого кӱвлӓ улы, изи кӱервлӓ шукы киӓт. Сотыгечӹ анжыктымы картинӹштӹ. Пӹлгом кловой ылеш, и аяран кечӹ картинӹштӹ, аяран кечӹ. Мардеж уке, цилӓ ылеш ладна. Тиштӓкен анжыктымы ныр. Ныр гач... ныр шӓрлен кейен. Кайеш ма якте, пӹлгом тӹр якте. Ныр ылеш жаргы, кӓнгӹж. Махань шудывлӓ нырышты кушкыт, пӓлӓш ак ли, ну шудывлӓ кушкыт. Ныр гач кеӓ пакыла тожы... пӹлгом тӹр якте кеӓ корны. Имни корны тӹштӹ, машинӓ корны агыл, имни корны... теве, тидӹ... картин сирӹмӹ тожы луат ӹндекшӹмшӹ курымаш, картин первишӹ ылеш. Пӹлгомышты, пӹлгом гач кеӓ шанавӹл. Шанавӹл, анжыктымы шанавӹлжӹ когонок тӹтӹрӓ лошты, когонок яргата агыл. Пӹлгомжы тенгелӓнок симсӹ, но пиш когонок соты агыл, ... . Мӹндӹрнӹ... мӹндӹрнӹ кайеш кечӹ соты. Но анжыктымы тиштӓкен вады. Седӹндон техенӹ уже вады векӹлӓ. Седӹндоно пишок соты агыл. Тыр мардеж уке, значит. Мӹндӹрнӹ тамаханы неркӓ кайеш. Неркӓштӹ вуйта томавлӓ кайыт. Пӧртвлӓ шӹнзен кеӓт. Неркӓштӹ тамахань солавлӓ. Сола, ик сола кайеш. |
Перви тӹжем ӹндекш шӱдӹ кӓндӓкш лушы и якте изи йыл ылын. Йылйӓл сола дорцын йоген изи йыл. Кымдыкшы самой кымда вӓрӹштӹжӹ кым километӹр ылын. Вӹцкӹжрӓк вӓрӹштӹжӹ кышты ӓнгӹсӹр ылын, тӹштӓкен пел километӹр якте веле шон, то йесть ин ванжаш лиеш ылын. Тӹжем ӹндекш шӱдӹ кӓндӓкш лушы ин стройенӹт чебоксарский гесӹм. Тидӹ чувашский ассырын териториштӹ стройенӹт гесӹм йыл гач, гидроелектрыстанцим. Тидӹ анзыцын кырык сирӹштӹ йыл тӹр мычкы алык ылын, кыды шошым вӹд дон мӱдӓлтӹн, полой вӹд дон мӱдӓлтӹн. Кӓнгӹжӹм полой вӹд кен колтен и шукы йӓрвлӓ пачылтыныт. Неркӓ гӹц анжал колтет хала якте, кызмыдемянск хала якте дӓ ӱлӹкӹлӓ илйинкы яктецилӓ вӓре йӓрвлӓ кайыныт. Шуды веремӓн неркӓ гӹц анжал колтымыкы кайыт ылын ошын веле амашвлӓ шӹнзӓт ылын. Тидӹ халык, кырык мары халык шудым йӓмдӹлен. Шудым йӓмдӹлӓш празник гань ылын. Цилӓн итӹрӓн чиен шӹндӓт. Тетӓвлӓ, марывлӓ, вӓтӹвлӓ молода ӹдӹр-рвезӹвлӓ сусун шуды йӓмдӹлӓш кеӓт ылын. Шуды укеволыкым урдаш ак ли, седӹндоно цилӓ семйӓвлӓок шудым йӓмдӹлӓш цаценӹт, потому што шукынжок волыкым урденӹт. Халашты ровотайышывлӓ сакой заводвлӓштӹ, фабрикывлӓштӹ шке отпускыштым йори цаценӹт чучаш шуды веремӓеш. И шуды веремӓн, мавлӓштӹ, алыквлӓштӹ. Народ валат алыкыш, амашышток ӹлӓт ылын, токышты акат кузеп. Кузендӓлӹт петрогечӹ йӱӓш,маныт рушлажы, луат кокшымшы июлын. Болшы акат кузеп ылын. Тӹшток качкыт, йӱт, ну, качкыт, амалат, ровотаят, шудым салат, коштат, аралат тӹ шудым, вара кӓвӓнвлӓм шӹндӓт. Тӹ кӓвӓнвлӓм пичен кодат ылын. Йӹрвӓш сӓвӹ доно пичӓт, штобы волык сакой тӹ кӓвӓнвлӓм ӹнжӹ зорайы. И ти шудывлӓм вара кӓвӓн хӓл кузыктенӹт телӹм веле. Кынам лым вазеш, йори кого трактырвлӓ паштек, гусеничный трактырвлӓ паштек ӹштенӹт волокушывлӓм. И тӹ волокушывлӓ доно чӓлен чӓлен кӓвӓн хӓлӓ кузыктат ылын фермӹвлӓшкӹ. И вот ти цевер сӓндӓлӹк цилӓ тӹжем ӹндекш шӱдӹ кӓндӓкш лушы... кӓндӓкш лу икшӹ годын цилӓ вӹд лӹвӓкӹ кейен. Кӹзӹт тӹ алыквлӓ вӓрӹштӹ цилӓ вӓре вӹд ылеш. Йылын кымдыкшы тӹнӓм ылын... йылйӓл гӹцӹн ашкедмӹлӓ ылы йыл тӹрӹшкӹ кым километӹр дӓ пелкым уштыш дӓ пел ашкедмӹлӓ ылы. Кӹзӹт йылйӓл лӹвӓлнок йылжы ылеш. Ну, иктӓ... . Кым шӱдӹ метӹрӹштӹ йылйӓлӹштӹ уже вӹд. Йылйӓл лӹвӓкок толын шагалын. И йылын кымдыкшы йылйӓл туре кӹзӹт ылеш луат нӹл километӹр. Ӓвӓ сир манына, вес сирӹштӹ йыл вес сирӹштӹ. Вургымла покашты тӹштӓкен тожы кырык улы. Йыл сирӹжӹм ӓвӓ сир маныт. То йесть первиок йыл ик вӓр дон йогыде. Мӹнь ам пӓлӹ малын йыл тӓрвӓнӹлӹн. Шке руслыжым, вӓржӹм вашталтыл миен. Вот тенге каштын ти луат нӹл километӹр лом, каштын, олен тӓрвӓнен. Тӹ вургымла покашкыла, вара толын мӹнгеш. Тамалын тӓрвӓнӹлӹн тӓ полой гишӓн, пындашыжы ошман ылын. Видимы, ошмам тӓрвӓтӹлӹн, мышкын. И седӹндоно йылын руслы манмыжы фарватыржы тӓрвӓнӹлӹн. И тӹдӹ гишӓн йыл... шалахай покаштат, вургымла покаштат шукы йӓрвлӓ кодыныт ылын, лаксаквлӓ, маныт рушлажы. То йесть йылын тошты йогым вӓржӹ. Тӹ вӓрвлӓеш когон йӓрвлӓ ылыныт. Вот тӹ йӓрвлӓ кӹзӹт цилӓ вӹд лӹвӓлнӹ ылыт. Ече мам келесӓш лиеш? . Вот тӹ кӓндӓкш лу и годшен йыл кымдаем шӹнзӹн. Изи йыл годым когон шукы кол улы ылы. Тӹ йӓрвлӓштӹ кол пиш когон шукы ылы. И йылыштыжат кол ылы: чехон, стерлӓк, нужгол, пӓрдӓш, якшарсӹнзӓ, алангы, ече дажы угырат ылын. Угыржы мӹнь марлажы амат пӓлӹ, махань кол ылеш. Ече ылы, кӹшкӹ кол манына ылы. Пакалвлӓ маныт, то йесть вӹд, шошым вӹд вален кеӓ лаксакышты вӹд кодеш. Вот кӹшкӹ кол манына марлажы, рушлажы маналтеш. Тӹ кӹшкӹ колвлӓм мӓ изинӓ годым кӧрзин доно кычаш каштына ылы. Кужикӓ кӧрзин маныт то йесть марлажы . Вот техень корзин дон понгаш каштына ылы, тӹ пакалвлӓшкӹ колвлӓм кыченӓ ылы. Йӓрвлӓм йогтарат, шӱлӹктӓт, то йесть телӹм, кынам и кӹлмен шӹнзеш кӹжгӹ, таманар и гач йӓрвлӓ... йӓр шӱлӓш тӹнгӓлеш. То йесть кислород вӹдӹштӹ ак ситӹ, и колвлӓ колаш тӹнгӓлӹт. Седӹндоно сола йӓл народ кеӓт, уже пӓлӓт, кыды йӓр шӱлӹшӓшлык, оролат. Сола йӓл кеӓт тӹ йӓр докы, пачыт кого вӓкӹвлӓм, пачыт иштӹ, и кол тӹ вӓкӹш шыралтеш малаок, аран шыралтеш. Йори ӹштӓт пролык гӹцӹн шакы маныт, ыдыраш тӹ колым. Сирӹш тенгеок вала, лем гӹцӹн ыдырымыла тӹ колым ыдырат сирӹшкӹ. Мешӓквлӓ дон лоат ылын, потому шты тӹ кол колен пӹтӓ. Кислород ак ситӹ. И кол колен пӹтӓ ылын. Каждый годок ак шӱлӹ йӓрвлӓжӹ. Ну, иктӓ кым иштӹ, нӹл иштӹ икӓнӓ шӱлӓ. Вот народ тӹ моментым мам ӹштенӹт, исползуйенӹт, кыченӹт тӹ колым. Кӹзӹт ӹнде тӹжем кӓндӓкш шӱдӹ... кӓндӓкш лу ишӹ годшен шукы вашталтмаш лин. Йылышты колвлӓ пӹтенӹт. Пиш когон шукы вӹд пеледӓш тӹнгӓлӹн. Уже июль гӹцок кечӹ ӹрӹктӓш тӹнгӓлеш. Тамахань водорослвлӓ кушкыт, техень тыгыды водорослвлӓ. Кловоянг кеӓ, жарген кеӓ йыл. Сир тӹр мычкы цилӓ нӱштӹлӓш пыраш ак ли. Солиторан кол пиш когон шукы паша. Вӹдӹн колын тотшат вес статан. Качмы ак шо йыл колым. Йыл пындашышты когон налы шӹнзӹн. Цилӓ кӱшӹцок йоген валышы налы шошым йӹде цилӓ йыл руслыжым темӓ. Йыл уже судохоцтвыжат йылышты олен пӹтӓ. Вот тенге йылым портен шӹнденӹт. Вашталтын цилӓ йыл, сирвлӓ урыт, дамбывлӓм цилӓ вӓре стройен пӹтӹмӹ агыл, урыт, скотомогилниквлӓ попазат тӹшкӹ, дажы шӹгервлӓӓт попазат. Йылйӓл шӹгерӹм правды ӓрен коденӹт, тӹшкӹ ошма доно дамбы постолым ӹштенӹт, но шукеш агыл, тӹдӹмышкылтеш. Вот тӹхень йыл вашталтмаш. |
Ик гӓнӓ винни пух дон патачок ирокок гулайен каштыныт. Дӓ винни пух мырывлӓм сочинӓйен. Вара тумаял колтен: "может",манеш,"иктӓжӹ токы хыналаш кеӓш". "пӹтӓри давай",манеш,"патачок тӹнь докет кенӓ. Тӹнӹн качкаш иктама улы?" . Патачокшы манеш: "мӹнӹн ыжар... ик ыжар шарикем кодын". А винни пух манеш: "шарик... шарикӹм качкаш ак ли". "давай",манеш,"тӹнӓм вес вӓрӹш кенӓ хыналаш". Мӹнгеш сӓрнӓлӹт. Кеӓт винни пух докы. Винни пух манеш: " а ӹндежӹ мӹнӹ хына ам лиш, йесли мӹнь докем кенӓ". "ей!" Манеш патачок,"давай иктӓжӹ весӹ докы кенӓ хыналаш". Кеӓткеӓт, анжат: землӓштӹ ыраж. Винни пух манеш: "йесли ыраж, то значит тиштӹ кролик ӹлӓ". "а кроликӹн",манеш, "качкаш фсегда улы. Соок улы". Ыражышкы сӹгӹрӓлеш: "тоныда иктӓжӹ улы?" . А кролик манеш: "иктӓт уке". "кыце иктӓт уке? . Йесли юк улы, значит, иктӓжӹ лишӓшлык". А кролик вес ыраж гӹцӹн кӱшӹцӹн анжа. Вара пӓлӓ, што тидӹ винни пух. "а тидӹжӹ кӱ?"манеш. "тидӹ патачок". "ну пырыда", манеш, "толкы ялдам ӹштӹлӓлдӓ". Винни пух дон кролик пырат. "мӓ",манеш,"просты ертен кенӓ ылы. Вара пыралалаш тумайышна". Кролик манеш: "ну пырыда". Кролик воспитанный ылын. Варенйӹм лыктеш. Кок тӧрӧлкӓеш оптен пуа. Винни пух йӹле качкын колта. А патачоклан шымажым салфеткӹ дон ялштен шӹнден, патачок качкынжат ак керт. Варенйӹм качкын колтат. Патачок дон винни пух лӓктӹт стӧл ло гӹцӹн. Кролик манеш: "ну йесли болше нимат тӓлӓндӓ ак кел, кен кердӹдӓ. Винни пух анжалеш: шкафышты ече шукы банкывлӓ коршоквлӓ шӹнзӓт. "йесли ече ", винни пух манеш, "йесли ече иктама улы, то шӹнзӓлӓлӓт кердӹнӓ". Ече стӧл лошкы пырен шӹнзӹт. Кролик ик банкым лыктеш, оптен пуа. Вес коршок гӹцӹн оптен пуа. Качкыт качкыт, шӹнзӓт шӹнзӓт. Пока шкафышты кроликӹн ик банкат, ик коршокат ак кот. Цишти качкын колтат. Винни пух манеш: "ой, мӓлӓннӓ ӹнде кеӓш келеш". Лӓктӓш тӹнгӓлӹт. Патачокшы лӓктӹн кеӓ, а винни пух качкын шӹнден, мӹшкӹржӹ кого, лӓктӹн ак керт. Ыражышты... . Ыраж гӹцӹн лӓктӹн ак керт. Кролик вес ыраж гӹцӹн лӓктеш. Патачок манеш: "а ӹнде мам ӹштӹмӹлӓ?". Кролик... а кролик отвечӓя: "вычымыла, пока мӹнгеш ... худаланен ак ке". "а манары вычымыла?" Манеш. "ӓрнӓ, ӓрнӓ гӹц чӹдӹ агыл". Винни пух тӹрвӹц колта. Кроликӹн кӱшнӹш левӓш кен вазеш. Винни пух манеш: "ой,мӹнӹ худаланен кешӹм. Шыпшта мӹнӹм, шыпшта". Кролик доно патачок хватат винни пухым. Анзыл ялвлӓ гӹцӹн шыпшын лыктыт. Кен вазыт цилӓн. Винни пух сусу лин колтен. Патачок дон ашкедӹт ече мырым мыралтен колтат. Яжон ӹлӓ свет вӹлнӹ винни пух, седӹндоно тӹдӹ мыра ти мырывлӓм. Просты ти мырывлӓм. Дӓ ече пакыла коктын ашкедӹт. |
Вӹзӹмшӹ класышты мӓмнӓн учителна ылы, физикы доно тымда. Тӹдӹ физикы урок... еее... физикы урок годым когон интересны шайыштеш ылы. Тӹхень колышташ... пиш когон внимателны колыштына ылы. И мӹнь ти физикы уроквлӓм яраташ тӹнгӓлӹнӓм. Пӹтӓриш детектырный прийомниквлӓн деталвлӓжӹм тӹдӹ мӹлӓм такешок подарен. Мӹнь когон сусу линӓм и тӹ деталвлӓ доно частавлӓ доно постаренӓм пӹтӓриш детектырный прийомникӹм. Тонна радиоточкы маныт ылы, техень кого колхоз радио маныт шӹнзӓ ылы. Тӹдӹм пыженӓм и тӹдӹ гӹцӹн детектырный прийомникӹм постаренӓм. И тӹдӹ паштек мӹнӹ лу класым пӹтӓрӹмешкӹ одни радиокружокышты... радиокружокыш каштынам. Тыменӹнӓм мӹнь пӹтӓриш клас гӹцӹн кӓндӓкш клас якте йылйӓл кӹдӓлӓш школышты. Вара шкежӹ мӹнь шачын йылйӓл ылам. Вара радиокружок улат лу уштыш ӧрдӹж каштынам школышкы виловат. Полный школ маналтеш средний школ маналтеш. Лу клас якте кышты тымдат. Кок им тӹш ялын каштынам, лу километӹрӹм каждый кечӹн, лу уштышым. Каждый кечӹн каштынам. Тӹштӹ ылын радиокружок кыдым виден мӹнь тӹштӹ фсакой мадышвлӓм паяйенӓм. В опщем тенге занимаялтынам. Лу клас пӹтӓрӹмӹ паштек мӹнь кенӓм поступаяш марийский политехнический институтышкы. Факултетшӹ ылын мӹнь тӹш цилӓ документемвлӓм пуенӓм. Номедспрафкышты сӹнзӓ гишӓн мӹнь йори яжо мавлӓм сирӹктенӓм. Тӹштӹ шонгы папа ылы медикшы, фелтшержы. Мӹнь вӹкем анжалы дӓ маны, манеш: "сӹнзӓет тӹнӹнь худан ужеш. Ну-кы вес пачаш проверайыкты". Мӹнь поликлиникӹш кен толым. Ма мӹнь пӓлем, сӹнзӓем уже худа, ноль четыре веле. Тӹ папа мӹлӓм маны: "сӹнзӓде ӹнет код гӹнӹ, поступайы иктамахань филылыгичӹскийӹшкӹ, гуманитарныйшкы, ну. Радиотехникышты цилӓ схемывлӓ, чертожвлӓ, сӹнзӓ когон янгылаш тӹнгӓлеш тӹнӹн". И мӹлӓм поступаяш отказен, поступайен керттелам мӹнӹ в опщем. Мӹнь когон орланенӓм, хала мыч ашкедӓм, ужам:пырышым, документӹм пушым и тӹштӹ тыменӹнӓм. Тыменӹнӓм, ик и тыменӹнӓм. Пӹтӓриш курс гӹцӹнок ровотайенӓм лабырантышты. Вадеш лабырантышты ровотайым, вара куд цӓш вады гӹцӹн ӹндекш цӓш вады якте занимаялтенӓм. Радио... тыменӹнӓм радиотелеграфистеш досафышты. Шошым тӹжем ӹндекш шӱдӹ кӓндӓкш лу икшӹ ин мӹнӹм нӓнгенӹт армишкӹ тыменмӓш гӹцӹнок. Служенӓм радиоразведкышты китӓй границӓштӹ. Ылынам местӓ яжо ылы. Мӓмнӓн служым вӓр гӹц мӹндӹрнӓт агыл, кым шӱдӹ метӹрӹштӹ ылын залиф посйет. Кӓнгӹжӹм мӓ тӹш кол кычаш каштына ылы, нӱштӹлӓш. Тӹштӓкен мӹнь пӹтӓриш гӓнӓ тангыж дон вӓшлинӓм, тангыжышты пӹтӓриш гӓнӓ нӱштӹлӹнӓм. Вӹд санзалан. Когонок тӧрӧк мам ӹштӓш ак ли. Арми паштек толынам, техникумым пӹтӓренӓм. Вара толынам колхозышкы главный диспеччерышты пел и ровотайышым. Вара ванженӓм мартелкомышкы електрымантореш. И ти организациштӹ организацинӓн лӹмжӹ шукы гӓнӓ вашталтын. Кӹзӹт ылешти организациштӹ мӹнь ровотайем тӹжем ӹндекш шӱдӹ кӓндӓкш лу вӹц и гӹцӹн кӹзӹт якте, то йесть кымлы кок и утла. Улы мӹнӹн наградемвлӓ. Ну самый кого наградажы пӓшӓштӹ тамаат лиӓлтӹн. Пӓшӓ вашталток шалген. Пӹтӓри мӓ тӧрлен каштынна радиоточкывлӓм, телефонвлӓм. Ӹлӹмӓш вашталт мимӹ семӹнь пӹтӓриш станцижӹ ылын, координатный маналтын. Кӹзӹт уже цилӓ електронный, електроникӹш ванжымы. Станцивлӓ изивлӓ, уже оптичӹский кабель мычкы цилӓ передаялтеш. И тишкевек мӹнӹ ровотайенӓм. Кӹзӹт уже тӧрлен каштына интернетвлӓм, телевиденим, телефонвлӓм. Но телефонвлӓ уже чӹдемӹт солашты, цилӓн улы сотовый. Тӧрленӓ... тӧрлен каштына таксофонвлӓм, каждый солашты улы таксофон. Кыды кышецӹн звонаш лиеш такешок ноль одинӹшкӹ, сто двенацатышкы, ноль два, ноль триш. Срочный мавлӓ аварийный номервлӓшкӹ. Кӹзӹт якте тӹштӹ ровотайем. |
Шарпаным первиок... . Цилӓ каждый ӹдӹрӓмӓшӹнок перви шарпанжы ылын. Шарпаным тӹрлӓш, пиш, пиш мастарын тӹрлӓш келеш. Узорвлӓжӹ разныйвлӓ ылыт. Мӹнер гӹц шарпаным ӹштенӹт. Тӹржӹ моло когон цевер,сек мычашешыжок шӧрген ӹштӹмӹ,шарпаным празник годым веле сӓкенӹт, сӱӓнӹшкӹ сӓкӓт ылын. Каждый ӹдӹрӓмӓшӹнок ӹшкӹмжӹн шарпанжы ылын. Шарпаным тӹрленӹт, кыце маншаш... . Марлан кешӓшлык ӹдӹрвлӓн цилӓнок каждыйынок лишӓшлык ылын шарпан. Нӹнӹ уже тӹрлен йӓмдӹлӓт ылын, тӹрлен шӹнзӓт ылын. Тӹрлӓтшӹ йӓрсӹмӹштӹ годым. Даже мӹнь ӓштем, папам попа ылы, што кӓнгӹжӹмӓт шарпаным тӹрлӓт ылын. Тӹрлӓтшӹ, пӹрцӹквлӓ дон тӹрленӹт шарпаным. Каждый ӹдӹрӓмӓшок, ӹдӹрок тӹрлен мыштен первижӹ. Кӹзӹтшӹ конешнӹ ак мыштеп тӹрлен. Вот техенӹ пиш керӓл хӓдӹр ылеш, шарпан ылеш, тидӹ. Тидӹ |
Кынам пӹтӓриш гӓнӓ пандым ташкалыт, "луат кок панды" маныт и лӹмӹм келесӓт. "луат кок панды" . "луат кок панды, кола". И кола луат кок пандым погаш тӹнгӓлеш. Пога, пога, дӓ сразу кӱ шӹлӹн шоктен, кӱ шӹлӹн шоктыде, кӹчӓлӓш тӹнгӓлеш. Кӱм пӹтӓриш ... пӹтӓришӹм моеш, тӹдӹ кола сразу ташкал кода пандым, тожы "луат кок панды "манеш, вес лӹмӹм "света "манын лӹмӹм келесӓ дӓ "тӹштӓкен ылат "манын келесӓ. Вот света толшашлык дӓ пандым постаршашлык ылеш. Тенгелӓжӹ мадыш пӹсӹрӓкӹн кеӓ. А ма доно, панды доно стучымаш мӓнмӓн ылте. Тидӹ вот. И света толеш, тожы луат кок пандым постарен шокта и вара тожы кӹчӓлӓш кеӓ. Фсо. |
Мӓ изинӓ годым луат кок пандыла ӧлицӓштӹ мадына ылын. Тетӓвлӓ тӹнӓм шукын ылыныт. Условийжы техенӹ. Иктӹт... сола покшалны ханга метрӓн... метӹр кыташан улы. Тӹ хангам пиштенӓ кӱер вӹлкӹ. Ханга мычашкыжы пиштӹмӹлӓ луат кок пандым. Иктӹт... ну, крайний попаза шотаят , крайний лиеш пандым постарышы. Ик ӹрвезӓш хангам, кышкы пиштӹмӹ луат кок пандым, ташкал колта, пандывлӓ вӹсен кеӓт, и вот кӱ мошашлык, тӹдӹ ма... ... пандывлӓм оптен шӹндӓ хангашкы дӓ кӹчӓлӓш тӹнгӓлеш. "фсо, мӹнь кӹчӓлӓм",манеш. Пӹтӓри моеш, например, надам, ужын колта тӹштӹ ханга ара шайылны, например, нада шӹлӹн шӹнзӹн. Пандыжы улы ече тӹдӹн. Пандым нӓлешӓт кӱерӹшкӹ севӓлеш, " нада, лӓкок " манеш. Нада лӓктеш. Вот изин-олен цилӓм кӹчӓл моеш. Тӓгӱ иктӓ ӹрвезӓш, например васа, шӹлӹн шӹнзӹн ылын и тӹдӹм моаш ак ли, тӹдӹ йывырт лӓктешӓт хангам севӓл кода. , мӹлӓнем, йесли мӹнӹ крайний ылынам, мӹлӓнем вес пачаш ти пандывлӓм хангаш опташ, ханга мычашкы луат кок пандым. Ече цилӓм кӹчӓлӓш вӓрештеш. Вот тенгелӓ мадынна. Кынамжы ик кым гӓнӓ тама кӹчӓлӓш вӓрештеш едемвлӓм, пока цилӓм мон ат шокты, потому што кыдыжы пиш когон, кыце маншаш, шустрый агыл, просты изиш геройраквлӓ, ташкал кодат хангам. И вара вес пачаш погаш вӓрештеш. Вот техень мадыш. Мӓ йыд якте мадына ылын. Пӹцкемӹш уже лин шӹнзеш. Луат кок пандыла мадына ылын. Техенӹ ӓшеш кодын, изинӓ годым мадмы. Техень луат кок панды. |
Мӓмнӓн пичӹштӹ олма улы, шаптыр,ӹнгӹж улы. Варенйӹм тожы шолтенӓ. Ӹнгӹж варенйӹм яратем. Вишнофкан варенйӹм шолтенӓ, мӧр варенйӹм шолтенӓ. Сливаным тожы ӹштенӓ. Изи мӧрӹм шӹргӹштӹ погенӓ, тожы варенйӹм ӹштенӓ. Варенйӹ тотлы получаялтеш. Обычны куги калавонгы кушкеш, тум понгы, сыройежкы разный. Цилӓ йиш калавонгы кушкеш, шукы йиш. Кышты сӓмӹрӹк куги кушкеш или же кого шӹргӹштӹ. Шукышукы калавонгы лӓктеш. Шӹргӹш кашташ пиш когон яратем. Йесли веремӓ улы, со шӹргӹш кеӓш цацем мӹнӹ. Ага, изи годымок кашташ тӹнгӓлӹннӓ. Ой, цилӓ урденнӓ ылын: шкалым, шарыкым, кесӹм, тунам, презӹм урденнӓ, саснам урденнӓ. Кӹзӹт уже возраст ак позвылайы, наверны. Да конешны, цилӓн иктӹм агыл шкалжымат, коктым кымытым урденӹт. Кӹзӹт уже тинӓрӹ урдышы уке. Цилӓ... цилӓ йиш пичӹ хӓдӹрӹм шӹндӓш цацымыла, рок... . Роколмам шӹнденӓ, капштам, морком, ушманым, перцӹ, арбузым, дыным шӹнденӓ дажы, помидорым. Вот, клейонкы дон теплицӹм ӹштен шӹнденнӓ. Но пока ече пеледӹт веле, вара поспеят. Йесли шокшы лиеш, то цилӓ поспейен шокта каждый ин. дыным, арбузым ыныкавлӓ пиш когон яратат, качкыт. Ну наверны иктӓ лу и.махань сортым шӹндет,тидӹ... . Йесли сортым шӹндет ирӹ поспейӹшӹм, то уже первый сентабыреш готовый лиеш. Сокым уке, ӹштӹделна. Тенге веле качкынна. |
Пӹзӹкныр школым пӹтӓриок церковны-прихоцкой школ семӹньстройымы. Тидӹ ылын шӱдӹ вӹцлӹ и перви. Пӹтӓриш тымдышывлӓжӹ церкӹштӹ служышывлӓ ылыныт. Церкӹ законым тымденӹт. Дӓ школы виӓнгмӹ семӹн.. предметвлӓжӓт приваялтыныт дӓ тымдышывлӓжӹ весӹвлӓ линӹт. Сек первӹй директӹрешӹжӹ...молароф шотлалтын. Тааак... шотлалтын. Вот вара школышты шукын тыменӹннӓ. Вара кого школым стройымы. Школымтӹ кого школышты уже шукы тетӓ тыменӹн. Пристройымат стройымы школ саган. Мастырской пасна строялтын. Тӹнгӓлтӹш класвлӓ пасна, значит, тыменӹнӹт теве церковны-прихоцкой школын здаништӹжӹ. Дӓ сек шукын шӹм шӱдӹ нӓрӹн тыменӹнӹт ти школышты. Коклы вӹц и первирӓк, наверныйы болшырак ти ӱлнӹшӹ школы здани йылен кен. Вара... тидӹ шошым ылын. Вес ти ну тыменмӹ иешок, видимы, вес школым йӓмдӹлен шӹнденӹт уже, у школым стройенӹт. Тиштӓкен когон кого заслугыжы ылеш виталий иваныч йефимыфын. Школ директӹр тӹнӓм ылын. Школын тымень лӓкшӹвлӓ лошты шукы лӹмлӹ едем улы. Мам келесӓш лиеш? Нӹнӹ мары республикӹштӹ веле агыл. Вес вӓрелӓӓт шке туан пӹзӹкныр школым лӹмлештӓрӓт, манмыла. Так.. ну выпускниквлӓ лошты кӱ сек... ай... пӹтӓриок ӓшӹш вазеш, значит? Кандидат науквлӓ веле в оснывномжы ылыт, доктырскийжымат защищайышыжы уке вроде. Значит вот мӹнжӹ ӓштӹмӓштем, значит, ылеш: москвашты... корылофшты кӹзӹт ӹлӓ. Машты кыце вара... космичӹский войскавлӓштӹ служен.тӹдӹылеш. Кого едем, шке веремӓштӹжӹ, значит, опком... парти опкомыштат ровотайен. Лӹмжӹм ам пӓлӹ, вот марйы пырфирнӹн ергӹжӹ. Тожы ылеш, вроды. Ай вот ӹдӹрӓмӓшвлӓ лошты кӹзӹт поволжский техничӹский университетӹштӹ тымда. Молнамжы политехничӹский институт ылын. Тенгелӓ. Ну тымдышывлӓ лоштат лӹмлӹ едемвлӓ улы значит. Первишӹ гӹцӹнок тӹнгӓлӓш гӹн, вот рысыфысырын халык тымдышывлӓ ылыныт. Доно нинӹн тидӹ школын садым войымаш доно заслугышты ылын. Вот... мары республикӹн заслужыный тымдышывлӓ улы так... так... первирӓк тымдышывлӓ лоштыленин орден доно пӓлемдӓлтӹн.ылын ылнежӹ. Так...когоылын тӹдӹн. Вот... ну... кӹзӹтшӹ тымдышывлӓ лошты, значит,мары республикӹн заслужыный работникшы ылеш. Ну улы шукын тымдышы росийӹн тымдышы министерствӹн грамытывлӓ доно лӹмӹм намалшы тымдышывлӓ. Выпускниквлӓ лоштыиктӓмахань медалиствлӓ улы. Тыменшӹвлӓ лошты техень цацен тыменмӓш шижӓлтеш, вот ма ышан тетӓвлӓ улы тыменшӹвлӓ лоштат. Кӹзӹт школын директӹржӹ... кӹзӹтшӹ веремӓеш ылеш, завуч |
Морен. Шӓйӹк сӹнзӓн луды морен§ ныр мыч чӱктӓ, вуйта ойен. А паштекшы изи пи§ покта, кеӓ вуйта пикш. Шоеш веле пи моренӹм, § шана: § "кычем соиток". А моренжӹ§ изиш кемӹк, § лык... лыкым пуа выртышток. Акат цаклы, § пи мо... кен вазеш. Морен чӱктӓ шӹргӹ лош, § мыскылалын. Пилӓн манеш: § "пачем мытык, § мӹнӹм шо". Первишӹ книгӓвлӓштӹ пиш когон внатны... ну... едемлӓн шӱмӹшкӹ вазеш мам сиренӹт. А кӹзӹт вот ыыы... сирӓт... пынимайышыжат ак ли. Иполит лобаноф сирӓ марла пиш когон внатны цилӓ куштылгы лыдаш вот. Мӓмнӓн улы жерӓ газет. Вот газетӹм куштылгы лыдаш вот а весӹвлӓм весӹвлӓн мам уже нелӹ. |
Пӹтӓриок едемвлӓлӓн, значит, едемвлӓлӓн ма ӹлӹмӓштӹ сек керӓл, тидӹ пӓлӓш, ӓрӓкӓм йӱӓш ак яры. Ӓрӓкӓм йӱмӹ ма техенӹ ӓрӓкӓм йӱмӓш, малын едем йӱкшӹ лиеш. Ма гишӓн едем йӱкшӹ лиеш. Ик цӓркӓ ӓрӓкӓм йӱмӹкӹ, пиш когон шукы манаркы кок шӱдӹ тӹжем нейрон машты... вуй вимӹштӹ кола. Ӓрӓкӓ гишӓн, спирт гишӓн. Мам ӹштӓ ӓрӓкӓ кӓпӹштӹ? . Пӹтӓриок тӹдӹ вӓрештеш вӹдӹшкӹ спирт, вӹрӹшкӹ, вӹрӹшкӹ вӓрештеш. Тӹштӓкен каштыт еритроцитвлӓ. Еритроцитвлӓ... еритроцитвлӓн... спирт гишӓн икӓнӓ-иктӹ лошты пижӓш тӹнгӓлӹт. И, ы-ы-ы, значит, йӱкшӹ агыл гӹн, еритроцитвлӓ шке турешӹштӹ каштыт, иктӹн... иктӹниктӹн тӹр мычкы каштыт. Кислородым вуйышкы нейронвлӓ докы канден шалгат, а ӓрӓкӓ вӓрешмӹкӹ... ӓрӓкӓ гишӓн нейрон... еритроцитвлӓ икӓнӓ-иктӹ лошты пижӓш тӹнгӓлӹт. Тенгелӓн кым, нӹл, вӹц, куд еритроцит иквӓреш пижӹн шӹнзӹтӓт, нӹнӹ вӹр шӓр мычкы иквӓреш йогаш тӹнгӓлӹт. Тенгелӓн вуйыш вӓрештӹт, вуй вимӹшкӹ вӓрештӹт, а варажы капиларвлӓ мычкы йоген ак кертеп. А кислородым нейрон докы нӓнген ак шоктеп. Вуй вимлӓн нейронвлӓлӓн кислород ак ситӹ, нейронвлӓколаш тӹнгӓлӹт. Ик цӓркӓ ӓрӓкӓ гишӓн кок тӹжем нейрон колен кен кердеш. Вара вот седӹндоно каждый ӓрӓкӓ йӱмӓш, тидӹ шкемӹн вуй вимӹм пӹтӓрӹмӓш. Вес кечӹн малын лиеш мокмыр едемвлӓн ӓрӓкӓ йӱмӹ паштек. Кынамжы мокмыр уке, ну тӹ годымат значит... . Шӹренок мокмыр улы, кыдыжы шанат мокмыр годым мам йӱӓш келеш ак пӓлеп. Шанат кыдыжы ече шӱдӹ грам ӓрӓкӓм йӱн шӹндӓт, кыдыжы сырам йӱт, кыдыжы минералкым йӱн анжат, но келеш йӱӓш вӹдӹм веле. Вот икик крушка йӱӓт вара ик цӓш ертӓече ик крушкам йӱӓш келеш. Ну тенгелӓн кок литӹр якте кечӹ мычкы вӹдӹм йӱӓш келеш. Вес кечӹн, ӓрӓкӓм нейтрализуяш манын, кӓп шукы вӹрӹм... вӹдӹм кычылтеш. И вӹдӹм кӓчӓйӓ вуй вимӹшкӹ, вуй вимӹшкӹ, тӹшецӹн вӹдӹн... вӹдӹн нелӹц доно колышы нейронвлӓм шӹкен лыктеш вуй гӹцӹн. Вуй значит вуй вим итӹрӓйӓлтеш тенгелӓн, вара пакыла тӹдӹ кеӓ... колышы клеткӓвлӓ почкыш попазат, вӓрештӹт, и почкы... почкы гӹцӹн тӹштӹ мышкылт лӓктӹт, вот техенӹ. Седӹндон вот уке нимаханы куштылгы ӓрӓкӓ, хоть якшар ӓрӓкӓм йӱ, хоть ош ӓрӓкӓм. Соиток хоть сырам йӱ. Вуй вимӹштӹ клеткӓвлӓ колат. |
Петрогечӹн... тидӹ кого церковный празник. Йӓмдӹлӓт пайым. Марла шайыштыма. Йӓмдӹлӓт фсакий качкышым,тӓгӓм шӹшкӹлӹт. Тӓгӓм шӹшкӹлӹт. Ну и... . Тӓгӓ лемӹм шолтат, тӓгӓ вуй лемӹм шолтат. Когер лем маныт. Хынавлӓм ӱжӹт. Роднойвлӓ. Туанвлӓ толыт, хынавлӓ. И пашкудывлӓ тожы толыт. Пашкудывлӓ толыт. Ну и хыналат пӹтӓриш кечӹн. Двенацатыйынок. Ну, ӹшке семнӓ дон обычны хыналат. Ти сола мычкы, сола мычкы каштат. Кӱ ак... ак пырты гӹн, ак пырты. Кӱ пырта гӹнӹ,пырет, хыналет вара опатькет пашкуды мычкытенгелӓ каждый тома йӹде. Йесли мӹнь тӹшкӹ хыналаш пырыделам, то вара уже кымшы кечеш, вара нӹнӹм, тӹдӹм ужмыкем, тишкӹ токем приглашайем, потому што мӹнӹ тӹдӹн доны хыналенӓм,веселӓйенӓм. Даже кынамжы куштат, гармонь дон шактат, куштат, мырат. Осовын вадеш, вадеш, ага. Осовын вадеш тенге веселӓйӓт. Вот тидӹ ылеш ма. Мӓмнӓн ти петрогечӹ празникшӹм цилӓ вӓре ак отмечӓйеп. Йоласал...йоласалыштын тоже церковный празник ылеш, петро кечӹн. Виловатын миколны. Угу. Кожважын, йылйӓлӹн семӹк ти вознесенйе. Рушлажы, семӹк йылйӓлӹн. Тожы церкӹ ылы. Тӹнӓм вара пыдыртенӹт, шӓлӓтенӹт. И вара кӹзӹткого агыл церкӹжӹ. Часовна постолы. Часовнатӹдӹмугӹцӹн ӹштенӹт. Петрогечӹжӹм мӓмнӓн ти кузнецовы пока веле отмечӓйӓт. Шереке, кожланӓнгӹр, саран сола, кукшлидӓ, шӹндӹрвал, тӓкӓрӓ, тымансола. Кузнецовский селский поселенин. Кузнецовский округ веле. Ане. Ти йылйӓлский селсовет ылын так,, йылйӓлский селсовет дон, кузнецовский селсоветӹм уштаренӹт. Ӹнде лин, кузнецовский селский поселени лин тидӹ. А то йылйӓлӹн отделны ылын. Селсовет ылын. Ӹндежӹ вот общий вот кузнецовский селский поселени лӹмденӹт. А то маныныт кузнецовский селсовет. Анзыцшын ылын. Ӹндежӹ варан селский поселени манын... лӹмденӹт. Кузнецовский селский поселени ӹнде лин. Вот тенгелӓн петрогечӹ... вот тенгелӓн петрогечӹ мӓмнӓн ертӓ и. хыналенӓ пашкудывлӓ доно, ротнавлӓ доно, тенгелӓ фсо. : как новый годым встречаят, мӓ петрогечӹм тенге встречӓйенӓ. Варан ти мӹндӹрцӹнӓт дажы толыт кӱ ӹнде свободный гӹнӹ. Вара ти роднойвлӓ. Каждый семнӓ стрӓпӓйӓ, кӱ мам кердеш. Ну тӓгӓм обазателны шӹшкӹлӹт. Тӹдӹ молнамжок ылын и кӹзӹт. Ти традици техенӹ. Вот тошты годым... . Молнам шашлык... молнам когер лемвлӓм шолтенӹт, когер лемӹм теве. А кӹзӹт привычкашашлыкым ӹштӓш. Шашлыкым ӹштӓт просты. А молнам когер лем, кӹзӹт ӹнде когер лемжӹм редкы шолтат. Шарыкшым чӹдӹн урдат. Когер леметшӹ маналтеш ман: тӹшкӹ вуйым пиштӓт, ялым, трепухам, мышкыт цилӓ, ялым мышкыт. И вот камакаеш шолтат, прейӹктӓт. Тидӹ... техенӹ лиеш. Тидӹн ман кок... . Роколма ак пиштеп тӹштӹ, нимат ак пиштеп, толкы пай веле. Тӹдӹ когер лем маналтеш. Мишшӹм тӹдӹ уже ма дон, лампы дон нӹжӹн шуат, чистайен. Вара шокшы вӹд доно мышкын шӹндӓт. И вара тӹдӹм уже шолтат. А ти мажым, вуйжымпанежӹт тӓгӓ вуйжым пӹтӓри панеж шуат,иренок. И вара тӹдӹм ну ненужный акелжӹм, нӹл лаштыкеш пӹчкеден, вара тӹ акелжӹм шуен колтат. Мозгавлӓм, тамавлӓм... . Ну фсо ӹнде, теве теве. Мает носоглоткыжым ти тамаетвлӓжӹм, тӹдӹм выбрасываят, шуен колтат. Вара шолтат. Вара лужым тӹдӹм айырен нӓлӹт, лужым ӧрдӹшкӹ, и вара тӹдӹм тыгыдын тыгыдын пӹчкеден, вара когер лем, тӹштӹ чеснок, лаврушка, перецӹм пиштӓ кӱ, кӱн махань фкус ылеш. Вот тидӹ тенгелӓ. Вот и тӹлӓт когер лем,тӓ уже махань курсышты:седӹндон тевемарла хытыредӓ манаш лиеш. |
Колхоз гишӓн... колхозник... колхозышты ровотайыделам, конешны. Фсо мӹнӹ торговлы доно свазаный ӹшкежӹ ылам. Но колхозник... солашты колхоз ылын, кузнецовский селсоветӹштӹ. Паян колхозын ылын, яжо колхоз, крепкӓ колхоз, цаткыды. Фермӹвлӓ ылыныт, сасна фермӹ, шкал фермӹвлӓ, ӱшкӱжвлӓм откармливыйенӹт, ӱшкӱж фермӹвлӓ ылыныт. И вот ... год пӹтӓш тӹнгӓлеш, киндӹм пуат, заработанный рубылеш щитайен пуат. Олымым пуат, вара шудымат пуаш тӹнгӓлӹт, ӹлӓш когон , куштылгы ылын. Пӓшӓ вӓр шукылан ылын. Сӓмӹрӹквлӓ заводвлӓ гӹцӹн толаш тӹнгӓлӹнӹт, солашты ӹлӹмӓш яжо лин колтен, восмидесатый годвлӓн. Уже сӓмӹрӹквлӓ бригадывлӓштӹ ровотайенӹт. Фермӹвлӓштӹ дояркывлӓ цилӓн сӓмӹрӹквлӓ ровотайенӹт, зарплаты яжо ылын. Путофкывлӓ доно ленинградышкы, украинӹшкӹ, белорусишкӹ колхозниквлӓм нӓнгенӹт. Бесплатный путофкывлӓ доно. Москвашкы, нижний новгородышкы, цилӓ вӓре кандыштыныт. Ну и сола народланат пӓшӓ ылын, кӹзӹт вот колхоз пӹтен, народын пӓшӓ уке, цилӓн москвашкы, нижний новгородыш ровотаяш каштыт, самарышкы, казанышкы. Окса уке, ровотаяш келеш. Оксаде ӹлӓш ак ли. Вот техень делавлӓ. Тонна кредӓлӹнӓ, тевеш землӓм пуенӹт шукым. Куд гектар землӓ. Ече ик гектар тонна. Пичӹштӹнырыштыроколмам шӹнденӓ, шудым ӱденӓ. Ровотаяш вӓрештеш, ровотайыде солашты ӹлӓш ак ли. Ма гишӓн? . Петрогечӹ. Вот петрогечӹ, тагачы петрогечӹ, двенацатый июл,празникшӹ ылеш, вот апостол, мӓмнӓн престолный,маналтеш, кузнецовы солашты, тагачы каштынам церкӹшкӹ. Служба ылын. Вадеш хынавлӓм выченӓ, стрӓпӓйен шӹнденнӓ. Вот шӹнзенӓ стӧл лошты, хыналенӓ. Ече можыт иктӓжӹ толыт хынавлӓ. Кӱ пыра, цилӓм угощайымыла, иктӹмӓт колташ ак ярыхыналыктыде ак яры лыктын колташ. Айожы, празникшӹ. Первижӹ? . Перви когон интересный ылын, перви. Вот петрогечӹ годым сола циц народ ылын. Гармонь доно шактенӹт, куштенӹт солашты, мыренӹт. Уже хынавлӓм уже, каждый окнам пачеш: " пырыда-пырыда токыда, хоть тӹнӹн хына, хоть [] пашкудыш толын, цилӓм сӹгӹренӹт". "пырыда пырыда". Сырам шолтен шӹндӓт. Сырам целый битонвлӓеш шолтен шӹндӓт, стрӓпӓйен шӹндӓт. "токына пырыда, токына пырыда," цилӓм угощайеннӓ сола доно. Сола лошты куштенӹт гармонь доно когон, гармониствлӓ ылыныт перви. Веселӓ ылын. Кӹзӹт конешны ӹлӹмӓш техенок веселӓ агыл. Изиш вашталтынна, ӹлӹмӓш вашталтын, мӓжӓт вашталтынна. Кол духофкеш, первижӹ камакаеш, руш камакаеш, кого камакаеш шӹндем ылын. Тидӹфирменный блудем, маншаш. Лавал доно молнам шӹндем ылын. Кого лавал, килоак пелӓкӓн, кок килоан, чистайен шӹндет. Санзал дон шӹрен шӹндет. Чеснокым вӹкӹжӹ шӹрен шӹндем ылын, вара патылым, майынезӹм, и камакашкы подносеш. Вадеш лӓктеш, парнаедӹм веле нылет. Качкын колтат хынавлӓ. Кӹзӹт духофкеш, електричӹский камакаеш шӹнденӓм дӓ тагачыяра, тидӓт, якшаршӹнзӓ кол тидӹ. Лавал агыл, якшаршӹнзӓ, якшарсӹнзӓ. Тотлы, яра, тау, тау, тотлы гӹн. Ма гишӓн? . Коллоецвлӓ, коллоецвлӓ, мӹнь шкежӓт коллоец ылынам веремӓштӹ, час ик случайым шайыштам. Вот. Ванан ӹзӓжӹ мужикемӹн. Кӹзӹт пашкудыштывлӓ, пашкудынаок ылеш. Ик веремӓн ӹлӓш кен колтенӹт воркуташкы, ну ровотаяш. Вара толыныт отпускышкы. Отпускышкы толыныт дӓ, тӹштӓкен знакомыйвлӓштӹ, воркуташты ӹлӹшӹвлӓ, уже друг... тӓнгвлӓштӹ. "мӓлӓннӓ кандыда санзалан колым". Чехоным. Чехон, техень кужы яжо кол. кемӹлӓ кычаш вет, вот мӓ кеннӓ. Зоя, владик, тидӹ. Ӹзӓжӹ дон йенгӓжӹ, ванан,и мӹнӹ кеннӓ нӹлӹтӹн ӹнде кол кычаш. Претник доно,претник доно. Мӓ сир тӹреш кодына зоя доно, а владик дон вана пыш дон пырат. Претникӹм мӓ ик вуй гӹцӹн кычен шӹнденӓ, нӹнӹ пыш дон шыпшыт. Вара валат ӱлӹкӹрӓк, тенгелӓн крӱгӓм ӹштӓтӓт. Лӓктӹт сирӹшкӹ, иктӓ коклы метӹрӹштӹрӓк, и шыпшына. Нӹнӹ шыпшыт, мӓ шыпшына, и кол попаза. Вот тона, маныт, кок тонам пуеннӓ, ну ик тона, тидӹ кыченнӓ, кол уке. Вес тонам пуеннӓ, кол уке. Мам ӹштӹмӹлӓ? . Марывлӓ: " кешнӓ, фсо, токына, кол ак лӓк", маныт. Манам,час уже кечӹ лӓктеш, ирок". " Ӱлӹкӹрӓк вален анженӓ,манам,ӱлӹкӹрӓк иктӓ шӱдӹ метӹрӹм ӓлмӓдӓ, фсо равно колым кыченӓ". Шайышт сӹнгӹшнӓ. Валышна ӱлӹкӹрӓк ик шӱдӹ вӹцлӹ метӹрӹм. Илйинкы докырак, тӹ... маналтеш. Ик тонам пуенӓ. Ик тонам пушна гӹн, ик мешӓк чехон. Ой ойой, мӓ техенвлӓ ылынна сусувлӓ. Воркуташкы кол улы нӓнгеӓш, фсо, ик мешӓк. Ик мешӓк вет ӹнӓнӓш ак ли. Кок тонам шуеннӓ, кол уке. Шӱдӹ метӹрӹм валеннӓ, ик тонам шуеннӓик мешӓк кол. вот техень делавлӓ. Йыдым кеннӓ, йыдым, вадешок кеннӓ дӓ, йыдым, пока тӹштӹ йӓмдӹлет. Вот ылын, йыд пел ертен уже ылын, мӹнгеш токына толыт. Мӹнь манам: " кечӹ вет лӓктеш ирӹ, кок цӓш кым цӓш". "айда, манам, жерӓ лӓкмӹ годым, кечӹ лӓкмӹ годым кол попаза", маныт, манам. Мӹнӹ тагышец тидӹм колынам. "ӓлмӓдӓ, ну, просты сарваленнӓ, айда ече ик тонам пуенӓ, айда, айда ече ик тонам валенӓ". Вот и целый мешӓк. Колым кычат. Вот йыдым фсегда кыченӓ, сотыгечӹнжӹ... . Йыдым кычаш кенӓ доко, йыдым. Вадеш, йыдым. Ага, вадеш, ага. Тевеш анзылгечӹ тота каштын петрогечеш колым кычаш. Ну иктӓ вӹц килом канден навернӹ. Шукы. Ухам шолтен мыштедӓ?. Ухам, щас пуен колтем колым. Шолтедӓ вет?. Ухам. Кол лемӹм. Ат мышты, вот шолташ келеш. Щас колым пуен колтем мӹн, чистайымы кол холодилник гӹцӹн. Укроп улы, охыра келеш. Роколма шукы ак кел, софсем чӹдӹ веле. Вот день рожденивлӓеш моло йесли справлайенӓ гӹнӹ, ну те сӓмӹрӹкрӓквлӓ ылынна, мӓ ухам тота доно ӧпӓть фирменнӹй блудым шайыштам. Нӹллӹ вӹц и тотан, кеннӓ фазенды шайыкы, тӹштӹ яжо полана мӓмнӓн, йӓктӹвлӓӓт улы. Ухам кыце мӓ шолтенӓ народлан, хынавлӓм шукым шӱденӓ ылын. Пӹтӓрипадым сӓкӓлтенӓ. Тӹшкӹ вӹдӹм опталына, роколмам шукым агыл, иктӓ вӹцкуд роколмам, и пӹтӓри цела цӹвӹм колталтенӓ. Цӹвӹм,тӹдӹ шолын лӓктеш, цӹвӹм лыктына, вара колтенӓ колым. Вара манына. Техень кӱ пайым качкеш, кӱ колым качкеш, кӱ вӹдӹм лемӹнӹм йӱеш, тӧрӧк плошка гӹцӹн,вот пиш когон тотлы лиеш. Цӹвӓт, колат... . Цӹвӹм шолтен лыктат, шолын шӹнзеш, пиш когон шолтен шӹндет, вара колым колталтет, вот. Вара цӹвӹм лыктатат, лаштыквлӓеш пайылен шӹндет, ӧпӓть пад... тӹшкок. Кӱлӓн цӹвӹ попаза, кӱлӓн кол попаза, когон тотлы. Провыйымыла, походыш кедӓ, вес гӓнӓ. Здорова ли. |
Ти церкӹм давно стройенӹт. Легендӹ... легендӹ агыл, техенӹ шая улы. Пӹтӓрли стройышашлык ылыныт йылйӓлӹштӹ. Ну, тамалын . Йылйӓлвлӓжӹ тӹ церкӹм тӹштӹ стройыктынештӹ агыл ылыныт видны. Седӹндоно йыдым, вадеш стройыш толшывлӓлӓн йӱктен шӹнденӹт, дӓ нӹнӹ самынь ӓпшӓк-пелӓкеш вӓрӹм ӹштен коденӹт. А ӓпшӓк-пелӓквлӓ тӹдӹм кузнецовыш, тӹ пӓлӹкӹм шӹнден коденӹт. А ирок уже тӹ пӓлӹкшӹ ылын кузнецовышты. Седӹндоно ... ти церкӹм строяш тӹнгӓлӹнӹт кузнецовышты. Ти церкӹ со ик вӓрӹшток ылын. Кӹрпӹцӓн, кӹрпӹц гӹц стройымы. Служба со тӹштӹ кейен. Ик веремӓн веле таманареш цӓренӹт ылын. Но почти соок церкӹм чӱчӓш волам путелыт. Кӹзӹтшӹ веремӓн ти церкӹм... кӧргӹжӹм яжон ӹштенӹт, ече седӹрӓм шӓренӹт у гӹцӹн плиткӹвлӓ доно, вӹлвӓлжӹмӓт крӓскӓ доно чиӓлтенӹт, купылвлӓм яжоемденӹт. Церкӹш едемвлӓ со каштыт. Служба ирокат вадешӓт лиӓлтеш. Кого празниквлӓ годым народ... едемвлӓ шукын постарынат. Скоро петрогечӹ лишемеш. Тӹ кого празникеш, тидӹ кузнецовын престолный празникшӹ, церкӹштӹшӹ батушкы, матушкы, тӹдӹн палшыквлӓжӹ дӓ едемвлӓ, церкӹш кашшывлӓ йӓмдӹлӓлтӹт. Престолный празникшӹ луат кокшымшы июлын, но луат кокшымшы июлын кого служба лиеш, а ече луат кымшы, луат кымшымшы июлын йошкар-ола гӹц толыт дӓ кого служба лиеш. |
Йогор стопан тагачы шукы нырышты ровотайен. Когон янгылен. Вады лин. Имнижӹм пукшаш келешӓт. Имнижӹм кӓпшӹлтен каремӹшкӹ колтен. Имни оролаш... имни кӹтӓш лӓктӹнӓт изиш вазындалын, амален кейен. Имнивлӓжӹ хозажы амалымым шижӹнӹтӓт. Нырыш кузен кенӹт. Нырыштыжы шӹлӹм ӱдӹмӹ ылын. Шӹлӹжӹ. Васлин шӹлӹ ылын. Ирок васли кӹнӹлеш. Нырышкыжы кен, анжа. Нырыштыжы шӹль ӹжӹ кодде. Земла дон шӹлӹжӹ пыргедӓлт шӹнзӹн. Мам ӹштӹмӹлӓ? . Кӱ тидӹлӓн ти шӹлӹ тӓреш тӱлӓ? . Пӓлен лӓктеш что стопан имнивлӓжӹм колтен. Йӓлвлӓжӹ тымденӹт. Актым сирӓс келеш маныныт. Васли актшым сирен ак ... сиренжӹ ак мышты. Тенге но сойток сирӓш решӓ дӓ урӓдниклӓн пуаш... пуаш решӓ. Тенге тӹнгӓлеш. Акт факт настоящий факт. Стопанын имнивлӓжӹ, стопанын имнивлӓжӹ мӹнӹн нырыштем ныремӹм портенӹт. Дӓ кыце сирӓш? . Рушла сирӓш келеш и сирӓш тӹнгӓлеш. Сирӓш тӹнгӓлеш. Стопанын имни ныр . Шӹлӹ . Ныр , шӹлӹ . Мӹнӹн ныр . Мӹнӹн ныр . |
Пи ... солашты ӹлен. Софсемок шонгемӹн. Хозавлӓжӹ тӹдӹм урденӹт, нӹнӹ пиш пуры ылыныт. Шукы самынжым тырхенӹт. Икӓнӓ папа шӹшер доно ашкедмӹжӹ годым пим... ял лӹвӓкӹжӹ пырен кен дӓ папа шӹшер ведрӓм сӹмӹрӓл шуен. Вес гӓнӓ тота мешӓкӹм аравашкы оптымыжы годым, пим ташкал шӹндӓ дӓ мешӓкге молге кен вазеш. Пи шонгы ылын, нимат колте, нимат ужде. Икӓнӓ вадеш нӹнӹ докы шолы толеш. Шолы тамам... намал ик мешӓк киндӹм намал кеӓ []. Ирок лӓктӹн шагалыт: ик мешӓк киндӹ уке. Пим вырсаш тӹнгӓлӹт, а хозажы лыктеш дӓ тӹдӹм чымал колта, дӓ пи шӹргӹшкӹ вӓрештеш. Шӹргӹштӹ кӹнӹлмӹкӹжӹ ужеш йӹрвӓш цевер пӧртӱм. Лӹпӹвлӓ чонгештӹлӹт, ыжар шуды лошты цевер пеледӹшвлӓ кайыт. Пушӓнгӹвлӓ ыжар вуйыштым ӹрзен шалгат. Моренӹм ужын колтыш дӓ морен паштек кыдалы, поктен ӹш шо. Урым ужын колтыш, ур паштек кыдалы, ур пушӓнгӹ вуйыш кузен кеш. Пушӓнгӹ вуйышкы кузаш цацыш, кузаш ӹш ли. Анжа: тӹшкӓвлӓ лошты шарды шалга. Лӱдӹн шайыкыла цӓкнӓш тӹнгӓлӹ. Анжа: кала кыдалеш. Калам покташ тӹнгӓлӹ, кала ыражыш. Ражым пи капаяш тӹнгӓлӹ, но янгылыш. Кӓнӓлтӓш вазы. Керемӹм мо дӓ... кекӹм кычаш тумая керемеш. Вадеш лимӹкӹ, тидӹм пирӹ цакла дӓ... " мам ӹштет?" Манеш. "кекӹм кычынем",манеш. "а тӹнжӹ мам тиштӹ каштат?" Манеш. "[] солашты ӹлет ылыш!" Манеш пирӹжӹ. "ӓштет, мӹнӹм кыце поктылат ылы?" Манеш. Пин ойхырыш сӹнзӓжӹм ужеш дӓ ынгылыш. "ааа, тӹнӹмӓт поктен лыктыныт",манеш пирӹжӹ. Коктынат яжо тӓнгвлӓ лин шӹнзӹт. Но кыце гӹнӓт пилӓн солаш вӓрештӓш келеш. Ик кӓнгӹж кечӹн хозавлӓжӹ шудым саленӹт. Сагашты изи тетӓштӹм нӓнгенӹт. Тетӓ мадын шӹнзен пушӓнгӹ лӹвӓлнӹ. Трӱк пирӹ кыдал толеш дӓ тетӓм хватен кеӓ. Тетӓ саслаш тӹнгӓлеш. Коговлӓжӹ колын колтатат пиш пирӹ паштек кыргыжаш тӓрвӓнӓт. Но ти веремӓн пижӹ пушӓнгӹ шайыцын лӓктӹн шагалеш, дӓ пирӹ доно кредӓлӓш тӹнгӓлӹт. Тенге тетӓм спасаяш палша пирӹ... пижӹ... пирӹ гӹц. Дӓ пирӹ... пим мӹнгеш токышты нӓнгеӓт. Пинӓжӹ яжо ылын, цилӓ, значит, оролаш тӹнгӓлеш, тетӓмӓт спасаяш палшен, значит, яжо пи ылеш. Тидӹм урдаш нӓлмӹлӓ мӹнгешок. Пиш яжон ӹлӓш тӹнгӓлӹн. Пукшенӹт, мам ӹштенӹт, у гӹцӹн. Пӹжӓшӹшкӹ шӹнденӹт. Цилӓ мондалтын. Телӹм лым лымын, но пи доцын цилӓ итӹрӓйенӹт. Пи амален веле, шке ӹлӹмӓшӹжӹм седок ... мондыде. Икӓнӓ тӹдӹ пирӹ докы толеш дӓ ядеш: " качмет шон?" Манеш. Пирӹн конешны со шоеш качмы. А ти веремӓн хозавлӓштӹ доны сӱӓн ылын, йӱмӓш ли. Пиш шукы хына погынен, цилӓн стӧл йӹр шӹнзӓт, йӱт, качкыт. А пирӹ доно пи стӧл лӹвӓлнӹ шӹнзӓт. Пи стӧл вӹлец сыкырым, пайым, весӹмӓт качкышым нӓлеш, валта дӓ пирӹлӓн пукша. Пирӹ пиш качкын шӹнден. Мӹшкӹржӓт аварген шӹнзӹн. "ой, ӹнде щас мыралтен колтем!" Манеш. Ӹнжӹ мыры манын пи ышмашкыжы кого пай лаштыкым цикӓл пуа. Но нимат ӹштӓш ак ли. Мырымок шон колта, халык мырат, куштат. Ти веремӓн пирӓт мыралтен колта. Халык цилӓ монгырышкы кыргыжеш. А пирӓт шӹлӓш тумая. Мӹшкӹржӹ кого, когонок кыргыж... кыдал ак керт. Пи паштекшӹ покташ... поктымыла ӹштӓ. Поктен лыктеш дӓ... ну... машкы... забор гач пирӹ кеӓ шӹргӹшкӹ. Дӓ манеш: " иктама лиеш гӹнӹ, токемок тол,манеш,мӹнь тӹнӹм ам коды". Пи тӹдӹм... тӹдӹн кемӹжӹм забор доны оролен шалга. |
Изинӓ годым когон шукы мадышла мадынна, вады йӹде тонна шӹнзӹделна, телевизӹрӹм анжыделна, а ӧлицӓшкӹ пашкуды тетӓвлӓ доно мадаш лӓктӹннӓ. Пӹтӓрижок конешно шошым, лым шылен лӓкмӹкӹ, неркӓвлӓшкӹ мадаш лӓктӹннӓ ылын, пичӹгутаныштыкышты лым шылен лӓктеш неркӓштӹтӹштӓкен мадын кыргыжтална. Самый сек яратымы мадышнапетунгала мадмаш ылын. Петунгала мадаш тӹнгӓлӓтӓт, нырт кемешкӹ ситӓ ылын мадаш. Мадыш техенӹ петунга. Мӹнӹ ынгылдаренжӓт ам керт цилӓжок конешно, но ӓшӹндӓлтеш техень пу гӹцӹн ӹштӹмӹ ик изи, ну, лу сантиметр, ик шит кыташ, ма гӹцӹн пӹчкедӹн лыктат ылынӱе, кӹжгӹрӓк ӱе укш гӹцӹн. И тӹдӹжӹ виднӹ петунга ылын, дӓ пандывлӓм, каждыйын ылын панды. Тоже ӱе укш гӹцӹн пӹчкедӹн йӓмдӹлӓт ылын векӓт когорак ӹрвезӹвлӓ. Петунга, ну, церот доно пандым кӹшкенӓ ылын, и петунга векӓт. Петунгажым метржым ам ӓшӹндӓрӹ манары. Вот петунгам шӹндӓт покшалан, границӓм ӹштӓт. Вот метрвлӓм келесен ам керт, манар метр тӹ изи петунга гӹцӹн ӱл границӓ якте, и кышецӹн шуаш келеш тӹ пандыжым петунгашкытоже келесен ам керт. Но пандым шумыла дӓ чучат гӹнӹ, тӹнӹ сӹнгет ылын што ли? . Ат чуч гӹнӹ тӹшкӹ кыргыжмыла границӓ вес монгырышкы, петунгати изи петунгам ертен кемӹлӓ. А вара кӱ чучеш тӹ петунгам, тӹ квадрат гӹцӹн лӓктӹн кеӓ, чонгештӓ тагышкы тӹ изи петунгает. Тӹ веремӓн границӓ вес монгыр гӹцӹн кыргыж кемлӓ, мадыш поле мычкы манмыла вес границӓ якте. Вот теве тидӹм ӓшӹндӓрем, йесли ат шо гӹнӹ вара ма лимлӓ ылы, но тӹштӓкен ече тӓгӱ водащий ылын. Тӹдӹ видимы канда ылын тӹ петунгажым. Кышкы пакырак чонгештӓ, в опщем тӹштӓкен со чучыт гӹнӹ со тӹнь кыргыжталат. Тенгелӓрӓк ылын векӓт. Вот цилӓжок монденӓм, но мӓ ти мадышла когон мадаш яратенӓ ылын. Ну, ече мадынна ылын уврелӓ. Тӹдӹ уврелӓжӹ конешны пӧртӹштӹ изирӓк ылмы годым. Сӹнзӓм питӹрен шӹндет, ну, видӹшӹ, манына. Сӹнзӓм питӹрен шӹндетӓт кӹчӓлӓт. Тидӹ уврелӓ мадына ылын. Ече луат кок панды маныт, но мӓ луат кок пандым мантелна, ой, изи, ой, щас-щас-щас, яра, юк, вес, ситӓ. |
Шукердӹ перви ти сола вӓрӹштӹ лапата вӓр ылын. Йылйӓл лапышты торгоца ылын. Тӹ торгоцашкы йыл мычкы цилӓ вецӹн халык каштын. Руш халык йыл мычкы шке хӓдӹржӹм шыпштен ти вӓрӹштӹ выжален шалген. Ик руш ярыслафский область гӹцӹн токыжы кашташ агыл манын лапти лап вӓреш томам стройен дӓ шке хӓдӹрвлӓжӹм тиштӓкен перегӓш тӹнгӓлӹн. Сагажы вес рушынвлӓӓт... рушынвлӓмӓт шӱдӓшӱжӓш тӹнгӓлӹн, дӓ ти вӓреш сола шачын. Солалан мары лӹмӹм вӓкшлапым пуенӹт. Рушлашкы сӓрӹмӹкӹ " "маналтеш. Ти солашты лӹмлӹ ылеш руш мырызы шалапин, хыналаш купец плахин докы толын ылын. Кӹзӹт тӹ вӓрӹштӹ ик ӹлӹшӹ тома кодын дӓ нӹл охыр тома шӹнзӓ. Ти солашток тенгеоккымдан пӓлӹмӹ рысыфысерын... сылымы тымдышыжыӹлен. Тӹдӹ пиш кымда вӓреш олмавувлӓм шӹндӹлӹн, садым вояш войемӓш пӓшӓштӹ, кырык сирнӓм олмыктарымашты кого пӓшӓм виден. |
Изинӓ годым мӹнь ӓлди солашты ӹленнӓ. Тӹштӓкен конухшы... конушныжы ылын карем вес сирӹштӹ, кого сирӹштӹ, мӓ изи сирӹштӹ ӹленнӓ. Телӹм имни доно перви шудым шыпштенӹт, пум шыпштенӹт. Кудымшы январын пашкудывлӓ пум канденӹт. Пум канденӹт дӓ имнижӹм туараш колтенӹт ергӹштӹм, когорак ергӹштӹм, и карем гач кемӹлӓ. А каремӹштӹ коловец ылын. Коловецӹштӹжӹ кагак доно вӹдӹм лыктыт ылын. Пун кагак доно. Иктӓ кок метрӓнрӓк ылын или метрӓк пелӓкӓн ли. Келгӹжок агыл коловецӹжӹ. Но йӹржӹ и кӹлмен шӹнзӹн телӹм, ма, вӹд вилеш вӹд ромыжы агыл видны. Вот тирӹшкӹ иктӓ шӹм кӓндӓкш тетӓ пырен шӹнзӹннӓ, ӹнде тенгелӓ кыдалына, и каремӹштӹ коловец доны сӓрнӓл кемӹ годым тирӹм мӓмнӓн лыпшал шӹндӓ коловец тервен. Тир кымыкталтеш. Таманарынжы коловец гачын кеӓт. Мӓжӹ коктын коловецӹш кен вазынна. Кен вазынна, иӓш цаценӓ, мам ӹштенӓ, седок ма келеш. Шукын каремӹштӹ мадшы тетӓвлӓ, шукын постарнен шагалыныт. Анжаш веле постарненӹт, мам ӹштӓш лиеш. И ... ма дон кагак доно пашкудывлӓн когорак ... сек кого ӓкӓштӹ кагак доно, кагакым пуен, мӹнь кечӓлтӹнӓм ылын ... видны тӹ кагакышкыжы. Тӹлӓнет агыл, манынжы, вот малан, шолажылан пуа ылын. Но тидӹм колын колтен, саслымы юкым вес кого сирӹштӹшӹ ӹдӹрӓмӓш, вӹдӹм кузыкта ылын. Ӹдӹрӓмӓш шӹндӓлӓлеш дӓ пиш когон кыргыжын толын тӹ коловец докы. Тенге тӹдӹн палшымы доно мӓжӹ живой кодынна. Мӓмнӓм лыктыныт коловец гӹц. Вара токына пока шонна мӓ кӹлмен шӹнзӹннӓ, цилӓ выргемнӓ кӹлмен шӹнзӹн. Кыдашыныт тонна камака вӹк ... кузыктен шӹндевӹ дӓ ӹнде ӓрӓкӓм ... йӱктӓт обычны перви, ӹнжӹ простуйы манын. Мӹлӓнем пиш когон йӱктӓш цацат, манеш. Песокымат оптен шӹнденӹт цилӓ. Ма никак ам йӱ манеш, пӱм веле пырыл шӹнденӓм, манеш . А пашкудывлӓжӹн ӓрӓкӓштӹ уке ылын, нӹнӹ ӓрӓкӓм йӱт. Токына толыныт кӱслӓш, варсонлан йӱктӓш манын. Ӓвӓм таманарыкым пуен колтен, сто грамым навернӹ, цӓркӓеш веле. Тӹдӹ, манеш, цилӓ цӓркӓ хӓлӓ йӱн колтен. Тидӹжӹ кудымшы январын ылын. Школыш каштам ылын первый класышкы. Каникул паштек кемӹкем ам пӓлӹ, кышецӹн лӓктӹн лӹм сидӹр, манаш тӹнгӓлӹнӹт мӹнӹм. Сидӹр, сидӹр, так и тӹштӓкен первый класым пӹтӓрӹмешкем со сидӹр ылынам. Вара первый клас паштекшӹ мӓжӹ вӓкшлапыш ванженнӓ, тӹштӓкенжӹ техень лӹмжӹ ылте. Тенгелӓн лӹм... лӹмдӓлтӓт манат, крестӓлтӓт вес лӹм доно. Вот коловецӹш валымыжы крестӓлтмӹ дон иктӹт лин. |
Мӹнӹ марлан кенӓм тӹжем ӹндекш шӱдӹ кӓндӓкш лушы ин, семнацатый майын. Сӱӓн анзыцын пӹтӓриш, иргодым йесли сӱӓн гӹнӹ, пӹтӓриш кечӹн толыт сырам сылаш, пынзалаш маналтеш. Армары толеш, шкӹмжӹн тӓнгвлӓжӹ доно. И кымытын нӹлӹтӹн вадеш толыт, ӓрвӓтӹм пынзал кодат маныт и сырам сразы сылен кеӓт. Сырам сукым шолтен шӹндет, сырам сылен кеӓт. Вот вадеш толыныт, сырам сылен кенӹт. Вара вес кечӹн ирок толыт костенец качкаш. Ӧпӓть армары толеш ӓрвӓтӹ докы толын костенецӹм качкыныт. Сола народым цилӓ сӹгӹрен каштынна мӓ ирокок. Вара цела киндӹм кандат нӹнӹ, цела киндӹм кымытым кандат. Иктӹм тодылын, пукшенӓ цилӓлӓн стӧл лошкы народым хыналыкташ шӹнденнӓ. Вара кен колтат. Вара уже вады векӹлӓ толыныт, а! Ече толынытат сирӹктӓш кеннӓ селсоветӹшкӹ машинӓ доно юран ылын, лӓвӹрӓн ылын грузовой машинӓ кабинеш нӓнгенӹт сирӹктӓш. Толынна кузнецовы селсоветӹш, сирӹктеннӓ. Вара ӧпӓть токына нӓнген коден армары, а вадеш уже толыныт нӓлӓш. Народ целый ик кого машинӓ. Кудвичеш шилыкым стройен шӹнденнӓ, шилык, скамявлӓ тӹштӹ, пӹзӹлмӹм шагалтет, полотенцӹм ялштат, иконым. Вот нӓлӓш толыныт, когон шукын толыныт. Пӹтӓриок пӧртӹш пыреннӓ, роднавлӓн марын, армарын роднавлӓжӹм шӹндӓт пӧртӹштӹ стӧлӹм накрываят, погат. А мол народлан кудвичӹштӹ шилыкышты стӧл кругом ылын. Вот... пукшенӹт, йӱктенӹт, вара куштенӹт, мыренӹт. Вара ӓрвӓтӹм лыктын кеӓш келеш. Мӓ ӓвӓм доно решеннӓ мӓгӹрӓш агыл. Айда, манам, ана мӓгӹрӹ. Мӹндӹркок ам ке манам, тиштӹ рӓдӹм сола, саганок. Мӓгӹрӹдеок лӓктӹн кенӓм, иконым кычыкта ӓвӓм. Вара шыпштен толыныт, уже шыпштен толыныт уазикеш, тӹнӓм веть восмидесатый годын машинӓвлӓ когон ылтелыт ече. Колхоз пуен ылын уазикӹм, изим тӹшӓкен канден... кандашыжы. Лӓвӹрӓн когон, юран ылын. Ну тиштӓкен папи манына мӓ, свекровшы папи, папи уже встречайен киндӹ дон, икон дон, кым тӓнгӓн окса доно. Оксажым мӹнь кидӹш кычен шоктыделам доко, кен вазын. Вара лӱктӓлӹнӓм, нӓлӹнӓм, пыртенӹт пӧртӹшкӹ, вот тиштӓкен лык ылы. Самый ти кӹдежӹштӹ, тӹнӓм лык, тиштӹ галанкы ылын. Тӹштӹ камака пу, мӹнӹм тиштӹ... кравать шӹнзен, краватыш пыртен шӹнденӹт, шӹлтен шӹнденӹт. Вара народ толын мӹнӹн солаем гӹцӹн. Толыт паштек народ ӹнде, ӓрвӓтӹ паштек, пиш когон шукын толыныт. Юран гӹнӓт, ош тыгырвлӓм чиенӹт, ӹдӹрӓмӓшвлӓ цилӓ марийский нарад доно. Тожы пӧртӹштӓт хына стӧлвлӓм накрывайымы тиштӹ, тӱнӹ кого шилык ылын тожы, кудывичӹ кого. Лӓвӹрӓн гӹнӓт куштенӹт пиш когон лӓвӹрӓшток. Вара лӓшкӓм качкыныт. Лӓшкӓ качмы тидӹ йори шолтат лӓшкӓм шӹшереш, рожки, лӓшкӓ маналтеш. Лӓшкӓмок первижӹ тышкат ылын ӹшкеок, но вара рожким нӓлӓш тӹнгӓлӹнӹт. Ну стӧл лошты тыгырым пӹтӓри чиктенӓм. Когон шукы едемлӓн тыгырым чиктӹктенӹт. Спискым пуенӹт, коклы шӹм едем, цилӓлӓн подаркам пумыла. Йӓмдӹленӓм, продавец ылам, мам ӹштет. Нӓлӓш уке ылын, чебоксар мыч нӓлӹн каштынна. Товар тӹнӓм когонок уке ылын. Вара лӓшкӓм качмыкы ече куштенӹт, мыренӹт. Вара токыштыла кенӹт. Вес кечӹн вот ече вингӹ пыраш толыныт ӱжӓш мӹнӹн солаем молодожвлӓ, сӓмӹрӹквлӓ вингӹ пыраш ӱжӓш, ӧпӓть хынавлӓштӹ. Пукшет, йӱктет, нӹнӹ кеӓт, мӓ вара кеннӓ ече вингӹ пыраш. Тӹ вингӹ пырым годым уже мары нӓрӓд дон ӓрвӓтӹ ылеш, мӹнь ылынам. И тӹштӓкен мӓмнӓм куштыктат. Вот куштат и оксам кӹшкӓт, кӱ манар оксам поген шӹндӓ, оксам погеннӓ. Куштеннӓ, веселӓйеннӓ, пукшеннӓ. Ӓвӓм когон шукы стрӓпӓйен, когон цилӓ яжо качкышвлӓм ӹштен. Шукы вара ти ӓпшӓт-пелӓквлӓ помыненӹт, махань яжо стӧл ылын, маныт. Вара толынна, вот вара кымшы толынам, шкал церот тиштӓкен ылын ӹнде вес кечеш. Тӹнӓм газ плитӓ ече уке ылын, плитӓм нӓлӹн шӹнденӹт, но балон уке. Кудышты вацакышты падышты ӓрвӓтӹлӓн лемӹм шолтыктенӹт. А ирокшок ече вӹдлӓн кандыштыныт каремӹшкӹ. Мӹлӓнемжӹ кого ведрӓвлӓ попазенӹт, а армарыланжы изи ведрӓ попазен. Намал кузеннӓ арвингӹвлӓ моло цилӓн иквӓреш вӹдлӓн валтат. А вадешӹжӹ вара лемӹм шолтыктенӹт. Вот вадеш вара ече кымшы кечӹн, но мӓ армары дон веле ӹнде, мары уже, мары дон кеннӓ ече ӓвӓмвлӓ докы кемӹлӓ, кымшы кечӹн кеннӓ хыналаш. Ӓтӓм дон ӓвӓм вопще ӓрӓкӓм йӱтелыт. Но стрӓпнӓжӹ когон шукы ылын кудышты, стрӓпнӓ веле пырен шагалынна. Ваштарешнӓ томашты ӹдӹрӓмӓш ӹлен. Лидия ивановна манына, бугалтер ылын, гармоным шактен мышта. Пиш когон тӹдӹ кудывичӹштӹ гармоным шакта. Пиш когон народ куштат, уже сӱӓн ертен кок кечӹ, кым кечӹ. Ӓрӓкӓм ӹшкештӹ ик каплымат йӱтелыт гӹнӓт, ӓрнӓ народ кукшлидӓштӹ хынален, мӹнь паштекем. Ӓрнӓ хыналыктенӹт, пукшенӹт йӱктенӹт, пукшенӹт йӱктенӹт. Со гармоным шактенӹт, со куштенӹт. Вот техень сӱӓн ылын, яжо сӱӓн ылын, лӓвӹрӓн гӹнӓт. Лӓвӹрӓнрӓк, юран ылы, но шокшы ылы, ӱштӹ агыл. Вот и ӹленӓ, восмидесатый годшен. Вед мамкӹзӹт махань празник. Сӱӓнӹм солашты ӹштӓт, атат пӓлӹ. Погалалыт шукы народымат ресторанышкы, столовыйшкы, фсо, сола сӱӓн уке, пӹтен тӹ овуца. А тӹнӓм яжо, ну мӓ годымнажок ече изиш машинӓвлӓ ылыныт, а первижӹ вет имнивлӓ доно. Колоколчик, йӹнгӹ веле шакта, сӱӓнвлӓ кеӓт. Иктӓ вӹц куд, куд имни, шӹм имни, кӓндӓкш имни кыдалыт, яжо сӱӓнвлӓ ылыныт. Вот, а мӓмнӓжӹн ну изиш уже современныйрак сӱӓн ылын, маншаш, ну сола сӱӓн ылын, ик тома гӹц... ик сола гӹц вес солаш каштынна. Тенгелӓн сӱӓн ертен, нормалны сӱӓн ертен, яжон. Шидӓлмӓш ылте, нимат ылте цилӓ веселӓвлӓ когон ылыныт, молодож лӓшкӓм качкашыжы моло кузнецовы молодожетшӹ, мӓ ӹдӹрвлӓ цилӓн ровотайеннӓ магазинӹштӹ, ик ӹдӹрӓшӹжӹ свидетелем ылын, весӹжӓт сӱӓнӹш толын колтен. А кузнецовы молодож, кышты мӓ пӓшӓленнӓ, лапкаш кузнецовышты ылын лӓшкӓ качкаш коласкылан куд лу нӹл тӓнгӓ дӓкопейкӹм, погенӹтколаскым нӓлӹн керттелыт, магазин чӱчмӹ ылын. Ой, вот так и коласкыдеок тетӓвлӓм куштенӓм, вара нӓлтелна, шӓлӓтен шуеннӓ тӹ оксам. Техеньсӱӓнвлӓ. Нормалны сӱӓн ылын, первиш сӱӓн интересныйрак, сӱӓн ылын веть гармонь дон, частушкывлӓ, гармонь мары вӓтӹвлӓ цилӓ нӓрӓтӓнвлӓ, кӹзӹт тидӹ уке. Кӹзӹт вес ӹлӹмӓш, софсем вес ӹлӹмӓш кӹзӹт. |
Морен ӹлӓшӹжӹ томам стройен. Стройымыкыжы пиш сусу лин дӓ шӹргӹшкӹ йӓллӓн хвалаш кыдалын. Ти веремӓн пӧртӹшкӹжӹ цӹрцӹк пырен дӓ шокшеш янгылымыжы доно вӓрӹшкӹ пырен вазеш дӓ амален кеӓ. Морен сӓрнен толеш дӓ янгылымыжы дон тожы кӓнӓлтӓш вазеш. Кӓнӹмӹжӹ годым ик монгырыш, вес монгырыш пачангеш дӓ цӹрцӹкӹм темдӓл шӹндӓ. Цӹрцӹк цӹр-цор манеш. Морен лӱдӹн колта дӓ пӧртшӹ гӹц лӓктӹн кеӓ. Каштешкаштеш, мӧскӓм вӓшлиеш. "мам тӹнь мӓгӹрет? "манеш мӧскӓжӹ. "кыце ат мӓгӹрӹ! Мӹнӹ пӧртӹм стройенӓм, а пӧртӹшкем тӓгӱ ӹлӓш пырен". "айда, мӹнь палшем",манеш. Пӧрт докы кеӓт: "ей, кӱ тиштӹ улы, лӓк! ", манеш мӧскӓжӹ. Цӹрцӹкетшӹ цӹр-цор манеш. Вара мӧскӓ лӱдӹн колта дӓ шӹргӹшкӹ кыдалеш. Морен ечеӓт мӓгӹрен шалга. Ӹштӓш нимат укекеӓ шӹргӹшкӹ ече. Ӹрвӹжӹм вӓшлиеш. "морен тос, мам мӓгӹрен каштат? ",манеш ӹрвӹжетшӹ. "кыце ат мӓгӹрӹ",манеш,пӧртӹм стройенӓм, пӧртӹшкем тӓгӱ пырен",манеш.мӧскӓ палшыш, палшен ӹш керт". "ой, мӹнь палшем",манеш. Кеӓт, пӧртӹш кок пырат, коктын. Ӹрвӹжетшӹ манеш: "ей, кӱ ти пӧртӹштӹ улы? Лӓкдӓ кӹзӹток",манеш,а то ыдырен качкам",манеш,пырын шуем лу хӓлӓ",манеш. Ӹрвӹж шӹпоккеӓ, ой цӹрцӹк шӹпок кеӓ. Ӹрвӹж ечеӓт: "ыдырен качкам!" Манеш. "пырын качкын шуем!"манеш. Цӹрцӹк тӹшӓкен цӹр-цор манеш. Ӹрвӹж ечеӓт лӱдӹн колта дӓ шӹргӹш кыдалеш. "мам ӹштӓшморен ечеӓт мӓгӹрӓш тӹнгӓлеш. Мӓгӹрӓмӓгӹрӓ, мӓгӹрӓмӓгӹрӓ, ашкедеш корны мычкы, ӓптӓнӹм вӓшлиеш. "мам мӓгӹрет",манеш,моренманеш. "кыце ат мӓгӹрӹ",манеш, пӧртӹм стройенӓм",манеш,тӓгӱ ӹлӓш пырен",манеш. "щас палшен пуем",манеш. Морен дон коктын кеӓт пӧртӹшкӹжӹ, ӓптӓн пырен шагалеш пӧрт кӧргӹш дӓпитӹренӓт пырам",манеш. Юкат уке. Ече пӧрт йӹр сӓрнӓлеш дӓ: "питӹренӓт пырам!манеш. Цӹр-цор манеш цӹрцӹкетшӹ. Ӓптӓн колыштешколыштеш, вӓр докы кеӓ дӓ цӹрцӹкӹм пырыл лыктеш. Качкын колта. Морен сусу лин пиш когон, тӹргештӹлӓш мамвоксе тӹнгӓлеш. А ӓптӓнжӹ ече пӧрт йӹр сӓрнӓлеш дӓ: "питӹренӓт пырам",манеш. Морен тумаял колта, мӹнӹм ӹнде качкын колта манын, пӧртшӹ гӹц лӓктӹн шӹлеш. Тӹнӓм годшен морен пӧртӹм ак стройы. |
Мӓмнӓн кымдемӹштӹ рӹвӹжвлӓӓт ӹлӓт. Рӹвӹжвлӓ ӹлӓт каремвлӓ мычкы, тӹштӹ важвлӓ лошты, кого пӱшӓнгӹвлӓн важвлӓ лошты. Ыражвлӓм капаят, тӹштӹ ӹлӓт, пӹжӓшӹм оптат, игӹвлӓштӹм лыктыт. Кӹзӹт рӹвӹжвлӓ шукыракынок пашен кенӹт. Молнам рӹвӹж кавашты ценӓлтӹн, тӹдӹм охотниквлӓ кыченӹт ылын. Ти выжалашат выжаленӹт, вӓтӹвлӓштӹлӓн воротниквлӓлӓн, ӹдӹрвлӓштӹлӓн, вӓтӹвлӓштӹлӓн воротникӹшкӹ колтенӹт ылын. Кӹзӹт рӹвӹжвлӓ лошты ясы шӓрленбешенство, кыды ванжен кердеш солаштыш пивлӓлӓнӓт. Седӹндоно мӓмнӓн кымдемӹштӹш ветеринарвлӓ цилӓ пуры едемвлӓн, ну солаштыш пивлӓм привифкым ӹштӓт ти ясы гӹцӹн. Рӹвӹжвлӓ, ак кычепӓт рӹвӹжвлӓм, нӹнӹ шукыракынок пашен кенӹт. Кыды солаштыжы дажы цӹвӹмӓт урден ак кердеп. Седӹндоно,нурӹвӹжвлӓжӹ уже бешеный рӹвӹжшы нима гӹцӓт ак лӱд. Едем докок томавлӓ докок толеш дӓ пырыл нӓлӹнӓт кердеш. Седӹндоно изиш осторожнырак лимӹлӓ. Анзыл и шӹжӹм мӓмнӓн техень истори ылын. Мӹнь урденӓм ылы шим цӹвӹцӹвӹвлӓм. Шим цӹвӹ лыктын цӹвигӹвлӓм. Цӹвигӹвлӓжӓт шимӹвлӓ. Шим цӹвигӹвлӓ машкы, цӹвӹ витӓш ак пыреп. Нӹнӹ тӱнок кушкыныт. Шӹжӹ векӹлӓ августын, кынам роколмам лыкташ тӹнгӓлӹннӓ, мӓ нӹнӹм вопще ана питӹрӹ, тӱнок кодыт. Кыды цӹвӹжӹ пӱшӓнгӹ вуйыш кузен шӹнзеш, кыдыжы иктӓ тӹшкӓ лоеш пыйхен шӹнзеш йыд вашеш. Икӓнӓ ирок лӓктӹннӓ мӓ вӓтӹ донокок цӹвӹ ак ситӹ. Анжалынна, анжалыннапынвлӓжӹ веле пичӹ монгырышкыла, вилӹн вилӹн киенӹт местӓнместӓн. Ну, мӓ цӹвӹвлӓм мотелна. И тӹ кечӹнок вӓтӹ доно роколма вӓрӹм капаяш шагалынна. Роколма вӓрӹм капайымы годым ик йӹрӓнӹштӹ рок лӹвӓцӹн шкӹмнӓн цӹвӹм капайен лыктынна. Ик цӹвӹжӹ моалтын колышы, а весӹжӹм рӹвӹж, виднӹсагажы намал кен. Ик цӹвӹжӹм капайен коден рок лоеш, штобы мӹшкӹр шужымыкыжы вара сӓрнӓл толаш. Вот техень случай ылын. |
Икӓнӓ винни пух доно патачок ирок шӹргӹ мычкы мӹнгешанеш каштыныт. И качкыш веремӓ ертен, кечӹвӓл якте ече шукы веремӓ ылын. Тумайенӹт мам ӹштӓш. Мырым сочинӓйӓш путайен винни пух. Но мырыжы получаялтте. Патачок винни пухлан техень шанымашым пуа. Хыналаш...хыналаш кеӓш шанымашым пуа. Тумаят тумаят, кӱ докы хыналаш кеӓш. Патачок доно винни пух решӓт кеӓш патачок докы. Корны мычкы ашкедӹт ашкедӹт, а вара тумаял колтат. Йесли патачок докы хыналаш кеӓт, то винни пухшы хынала... хына лиеш, а патачокшы хоза. Тенгелӓ яжо агыл. Седӹндоно сӓрнӓлӹт мӹнгешлӓ. Винни пух келесӓ: " айда мӹнь докем хыналаш кенӓ". Ашкедӹташкедӹт, дӓ винни пухын опать шанымаш вуйышкыжы пырен кеӓ. "патачок, тӹнжӹ хынаем лиӓт, а мӹнжӹ хоза ыламыш. Опать хыналаш кемӓш ак... хыналымаш ак получаялт". "айда иктӓжӹ докы, весӹ докы хыналаш кенӓ", манеш патачок. Тумаяттумаят дӓ кролик докы кеӓш шаналтен колтат. Дӓ мырыжат лӓктеш:кӱ ирок йӹде хыналаш кеӓ, тӹдӹ мудры ӹштӓ манмыла, ышан лиеш. Кроликӹн ӹлӹмӹ вӓржӹ докы шот, дӓ ыражышкыжы вуйым керӹлӹн винни пух. Кроликӹм сӹгӹрӓлӓш тӹнгӓлеш. "кӱ тиштӓкен улы, иктӓжӹ ылыт ӓль уке?" . Кӱшӹцӹн кроликӹн юкшы шакта. "иктӓт ти томашты уке". А винни пух тумая: " юкшы шакта гӹнӹ, кыце тенгелӓ лин кердеш, што иктӓт уке? . Конешны, пӧртӹштӹ... томашты тӓгӱ улы". "иктӓт уке",манеш. Опать кроликӹн юкшы шакта кӱшӹцӹн. А кышкы кейен кроликшӹ? . Кролик ынгыла, што тидӹ винни пух доно патачок. Дӓ нӹнӹм шке пӧртӹшкӹжӹ хыналаш ӱжеш дӓ пырта. Винни пух доно патачок пырымыкы стӧл лошкы шӹнзӹтшӹцнештӹ. Но кролик келесӓ: "кидӹм мышкаш келеш", манын... попа. Винни пух патачокын лицӓжӹм мышкын пуа, ӹштӹл пуа. А шкежӹ лицӓжӹ начкы полотенцы доновеле ӹштӹлеш, дӓ стӧл лошкы пырен шӹнзӹт. Кролик хыналтараш тӹнгӓлеш. Тӹдӹ ядеш, винни пух доно патачок мӱм качнештӹ ӓли згущоный шӹшерӹм, мӱӓн шӹшерӹм. А винни пух отвечӓйӓ: " тӹдӹжӓт яра, тидӹжӓт яра". Дӓ кролик канден пуа каждыйлан ик тӓрелкӓм: винни пухлан мӱ плошкам, а патачоклан згущонкым. Шкӹлӓнжӓт ик тӓрелкӓм намал толеш, дӓ качкаш тӹнгӓлӹт. Но винни пухшы...агыл...савыцым патачоклан ялштен пуа, но тенгелӓ ялшта, што патачокын ышмажым питӹрен шӹндӓ. Винни пух шкежӹ мӱм качкын колта, а патачокшы качкын ак керт. Но шӹнзӓлӓлӹт, дӓ патачок попа винни пухлан: " айда ӹнде кенӓ, ситӓ хыналаш". А винни пух тӹдӹлӓн вӓшештӓ: " хыналаш толмыкы, стӧл ло гӹцӹн сразу лӓктӹн кеӓш ак яры". Ну ече изиш шӹнзӓлӓлӹт дӓ кеӓш тӓрвӓнӓт. Кӹнӹлӹт, амаса докы шоаш тӹнгӓлӹт, а кроликет келесӓ: "тӓ нимат ӹнедӓ кач,цеверӹн". А винни пух сӓрнӓлеш дӓ ядеш: "а тӹнӹн ече тамает улы ма?". "ну улы". Винни пух патачоклан... патачок гӹцӹн ядеш: "а тӹнь иктагышкы талашет?". "агым, мӹнь ам талашы", манеш патачок. "ну айда тогда мӹнгеш шӹнзӹнӓ". Винни пух доно патачок угӹц стӧл лошкы шӹнзӹт. Кролик ик коршок паштек вес коршокым намалеш стӧл вӹкӹ дӓ... . Винни пух доно патачок, ну шукыжы винни пух, конешно, цилӓ качкын колта. А вара винни пухшкафыштыжы, кроликӹн шкафыштыжы нимат ак код. Цилӓ винни пух качкын пӹтӓрӓ. А вара винни пухын вуйышкыжы ик шанымаш пырен кеӓ. Тӹдӹ ӓшӹндӓрен колта, тагышкы талашышашлык, кешӓшлык ылеш. Трӱкӹштӹ тӓрвӓнен кеӓ. Дӓ кроликшӓт манеш: "мӹнӓт талашем". "мӹнӓттумайем кеӓш", манеш. Дӓ винни пух доно патачок кроликӹн томажы гӹцӹн лӓктӓш тӹнгӓлӹт. Патачокшы лӓктӹн кеӓ, а винни пухшы лӓктӓш тӹнгӓлешӓт, лӓктӹн ак керт. Ражшы... кроликӹн пырымы ӓнгӹшӹррӓк ылын. А винни пухет шукы качкын шӹнден, ӹндежӹ лӓктӹн ак керт. Кролик опать кокшы етажшы гӹцӹн, балконжы гӹцӹн сӹгӹрӓлеш: "тӹнжӹ ма... " . "тӹнжӹ ӹнде лӓктӹн ат керт ма? ",манеш, ядеш винни пух гӹцӹн. "вот лӓктӹн ам керт, тӹнӹн амаса, арлу кыце, ыраж ӓнгет когон изи",манын попа винни пух. А кроликшӹ отвечӓйӓ: " тидӹ ыраж ӓнг изи агыл, а тӓгӱӓнӓт пиш когон шукы качкаш ярата". Ну дӓ кроликкелесӓ, што ӓрнӓ вычаш келеш, кынам винни пух изиш тошалана, мӹшкӹржӹ пычеш. Дӓ лӓктӓш путаяпутая винни пух, дӓ ти веремӓн балконжы урын вала. "мӹнь тошаемӹнӓм векӓт, мӹнӹм ӹнде шыпшын лыкда", манеш винни пух. Кролик доно патачок винни пухым лапажы гӹцӹн хватат дӓ шыпшаш тӹнгӓлӹт. Шыпшытшыпшыт, дӓ винни пух лӓктӹн кеӓ. Винни пух доно патачок пакыла кен колтат. А кролик юкымат ак лык, потому што тӹдӹ воспитанный ылын. Дӓ винни пух техень шанымашышкы шоеш. Хыналаш кемӹ годым тумаялаш келеш, безвыходный положениеш попазаш ӹнжӹ ли вес гӓнӓк. |
Политехнический институтым тымень пӹтӓрӹмӹкем мӹнь толынам горнымарийский пымкашкы ровотаяш. Горнымарийский пымкашты ровотайымы годым стройеннӓ мӓ комплексвлӓм. Шуран волык комплексвлӓм, фермӹвлӓм, квартирвлӓм, вот, мӹнӹм колтенӹт кузнецовы вел солашкы строяш комплексӹм. Кӓндӓкш шӱдӹ вуян кого шурыкан волыклан местӓлӓн. Тӹштӹ стройеннӓ год годым...год гӹцӹнякте стройенӓм тӹштӹ комплексӹм. Вот,год годым как раз ылынсарайывы, сарайывышты, тӹштӹ мӓ стенӓшкӹ йори кӹрпӹц дон трафаретӹм ӹштен коденнӓ. Кӹзӹтӓт фермӹштӹ техень ма улы, символ, сарайывышкы олимпиадын, годын, хота кӹзӹт комплексӹжӹ цилӓ уже пӹтен. Шкалвлӓ уке, сарайвлӓ урын... урыт... урын кенӹт, шкалвлӓ уке. Вот тенгелӓ. А сарайывский олимпиадын емблемӹжӹ кӹзӹт мӹнь ма ужам, кайеш, улы. Вот тенгелӓ комплексвлӓм мӓ стройеннӓ, а кӹзӹт пыдыртат веле. Колхозышты стройымы шукыжы, арочный складвлӓм стройымы, стройымы []. Стройымыжы тамалан ярен. Колхозжат пӹтен кӹзӹт, кӹзӹт фермервлӓ тамавлӓ нӓлӹнӹт. Фермервлӓ складвлӓм ӹштенӹт, перегӓт кавшташтым. Вот тенгелӓ стройкы кен мӹнӹн. Кӹзӹт пенсиштӹ ылам. |
Ылын... ыыы... мӹн... кыштакен ӹлӓт марынвлӓ и кырык марывлӓ... . Тиштӓкен ылын границӓ... так... сек анзыцын волжский булгари доно, вара золотой орда доно, вара казанский ханствы доно. Но тиштӓкен ма ылте, тӹхен... полный... полный таталный контроль ылте. Теве ти ма гӹц, пока гӹцӹн теве ти... ти сӓндӓлӹквлӓ гӹцӹн. Волжский булгари, казанский ханствы и золотой орда. Ылте ма гишӓн, потому што... теве ти халыквлӓ: волжский булгар, суваз, татарвлӓ как бы ордынецвлӓ. Нинӹ ӹленӹт степной зонышты. И степной зонышты, тӹштӹ чӹдӹ... юрвлӓ чӹдӹ, лым чӹдӹ, осадоквлӓ чӹдӹ ылыт. Ылеш тӧр ныр, ӓнгӹрвлӓ тӹштӓкен ылыт чӹдӹ. И имни доно ти ныр... цӓрӓ ныр, степной зоны мычкы лиеш кашташ, ма гӹцӹн, тӹнгӓлӹн нынешнӹй... кӹзӹтшӹ монголи сӓндӓлӹкӹн вӓр гӹцӹн ма якте, карпаты... карпаты кырык якте ылеш цӓрӓ ныр вӓр. Тӹштӓкен кыдалышташ лиеш имни доно, хоть кыцелӓ кашташ лиеш. И седӹндон теве ти народвлӓ, кочевой маналтеш, кочевой народвлӓ, нинӹ цилӓ каштыныт ти... мавлӓ мычкы веле. И дӓ, а мӓ донына, кыштакен ӹлӓ кӹзӹт... кӹзӹтшӹ республикӹ мари ел вӓрӹштӹ, мӓ донна ылыт шӹргӹвлӓ, купвлӓ, каремвлӓ, шукы ӓнгӹр. Техен... техен... техень мӱлӓндӹштӹ, техень мӱлӓндӹштӹ кочевниквлӓ имни доно яжон кыдалышт ак кертеп. Кердӹт шӹргӹштӹ... шӹргӹ мычкы... значит шӹргӹ мычкы ямын кердӹт. Купышты вален кердӹт. Каремвлӓ гач ванжаш лелӹ. Седӹндоно кочевниквлӓ, ти халыквлӓ, тишкӹ пырыделыт. Телӹм, ти кӓнгӹжӹм, телӹм, лым, телӹм кого лым, шӹжӹм лӓвӹрӓ, шошым лӓвӹрӓ, лым шыла, цилӓ йога, и шелеш. Ик жепӹнӓт... ик жепӹнӓтни телӹм, ни шошым, ни шӹжӹм, ни кӓнгӹжӹм мӓ докына яжон сӓрнӓш имни доно, кыдалышташ ак ли мӓ донна. Седӹндоно тиш кочевниквлӓ пырыделыт. Дажы кӹзӹтӓт, дажы кӹзӹтӓт, коклы икшӹ... коклы икшӹ... коклы икшӹ курым кӹзӹт, , коклы икшӹ курым мыштат, кӹзӹтӓт цилӓ йӓлӹшкӹ, ну солашкы, йӓлӹшкӹ уке корны. Дажы... дажы кӹзӹт... дажы кӹзӹт ак ли цилӓ солашкы пыраш имни доно, вален шагалаш лиеш. А тидӹ ылын ранний средневековйы, . Тӹнӓм кӹзӹт... кӹзӹт сӓндӓлӹкӹштӹ техникы улы, трактырвлӓ улы, машинӓвлӓ улы, цилӓ улы. Но кыды солашкы ече кӹзӹтӓт пыраш ак ли, ялынжат яжон пыраш ак ли, имни донжы тожы пыраш ак ли. Тидӹм мӹнӹ пӓленӓм ма гӹцӹн... . Лыдынам книгӓм,книгӓ маналтеш, а сирен... сирен британский учоный, лӹмжӹм монденӓм, британский учоный сирен тидӹм. Ече тӹхень мавлӓжӹм, причинвлӓжӹм. Вот и шамак улы мары йӹлмӹштӹ, кырык мары йӹлмӹштӹ, ну, шамак мӱлӓндӹ. Тидӹ ылеш рушла . Цӓрлӓ марышты ылеш . То йесть мӱлӓндӹ . Важ ылеш , и тӹхень важ улы машты... . Ма семӹнь английский, немецкий йӹлмӹштӹ . И вес... вес германский халыквлӓнӓт тенгелӓкок ылеш . А англичанвлӓ ылыт... германский... германский халык, но изиш... но изиш келтвлӓ дон яралтыныт... келт... брит... брит. и кышецӹн лин кырык марынвлӓн мӱлӓндӹ, кышец лин, шамак важ германский народын, тидӹ лин кердеш толкы ик... иктӹ гишӓн. Кырык марынвлӓ и марынвлӓ вӓшлинӹт ылын... вӓшлинӹт ылын готвлӓ дон, остгот, готвлӓ дон. А готвлӓ ылыт, кӹзӹтшӹ немецвлӓн ылыт, мавлӓ, тотавлӓштӹ. Нӹнӹ гӹцӹн, готвлӓ гӹцӹн, но готвлӓ вел агыл, тӹштӓкен ылын гот, немецвлӓ лит готвлӓ гӹцӹн, лангобард, сакс, алеман, макроман. Ти вӹц... вӹц халык гӹцӹн, вӹц германский халык гӹцӹн линӹт немецвлӓ. Вот тумайем, што мӱлӓндӹ шамак готвлӓ гӹцӹн мӓ докына попазен. Тидӹ конешны... мӹнь тенге веле, мӹнь тумайем тенгелӓн. А кыце,кыцелӓ, мӹнь ам пӓлӹ. Так, ече мам келесен кердӓм. Мавлӓ, кӹзӹтшӹ суасламарывлӓ, чувашвлӓ, суасламары... ... суваз шамак гӹцӹн. Нӹнӹ... суасламары... кӹзӹтшӹ чувашия вӓрӹштӹ, кӹзӹтшӹштӹ, ӹленӹт ылын кырык... марынвлӓ ӹленӹт ылын. Сура рекӓ мычкы, сура рекӓ. .. ӹндекшӹмшӹ лушымшы курымышты... тӹшкӹ толыныт кок туркский халык: булгарвлӓ и сувазвлӓ. Нӹнӹ шагалыныт кӹзӹтшӹ татарстан вӓрӹштӹ и кӹзӹтшӹ чувашия вӓрӹштӹ. Ылын, нӹнӹн сӓндӓлӹк ылын, маналтеш ылын . Ти булгарвлӓ доно сувазвлӓ яркалалташ тӹнгӓлӹнӹт марынвлӓ доно. Нӹнӹ шке ӹлӹмӹ томавлӓштӹм, солавлӓм, йӓлвлӓштӹм шӹндӓш тӹнгӓлӹнӹт марын солавлӓ сага. И тӹнгӓлӓлтӹн ма... ярлымаш. Иктӹвлӓ... икӓнӓ-иктӹ дон кашташ тӹнгӓлӹнӹт. Ӹдӹрӹм нӓлӓш тӹнгӓлӹнӹт иктӹвлӓ, весӹвлӓ марлан кеӓш тӹнгӓлӹнӹт тӹшкӹ. Тидӹ ылте ма,ылте. Ылын толкы ... ярлалтыныт веле. И ти ярлалтмашыжы кейен ... луат вӹзӹмшӹ курым пӹтӹмӓштӹ ярлалтмашыжы пӹтен. Тӹ веремӓеш суасламары лин шӹнзӹн...лин шӹнзӹн, , халык лин шӹнзӹн,суасламарывлӓ. Шкӹмӹштӹн нӹнӹн лин шӹнзӹн, шкӹмӹштӹн йӹлмӹ, шкӹмӹштӹн овуца, култура, сек тӹнгшӹ общины, шкӹмӹштӹн общины. А попазенӹтшӹ суваз доно суварвлӓ... мӓ докына тишкӹ попазенӹт, толыныт кӹзӹтшӹ волгограцкий доно астраханский область вӓр гӹцӹн. Тӹштӓкен ылын хазарский каганат. . Ти ... кок халык кузенӹт северӹшкӹ, мӓ докына. А весӹвлӓ кенӹт вес вӓре. Авар... аварвлӓ кенӹт ылын кавказышкы. Тӹштӹ ече кӱвлӓ. Вроде кабардавлӓ,токышты кенӹт. Ну шукын ылыныт. Цилӓн... цилӓн цилӓ машкы кенӹт. Цилӓн цилӓ покаш кенӹт. Вот и кӹзӹт шукы шамакшок, шукы шамакок толеш ма гӹцӹн. Иканы суасламары дон икань ылеш. Примереш фамили салдайеф. Салдайеф фамили улы, мӓ донна шукы улы кырык мары районыштышы салдайеф фамили. Улы суасламарышты, шукы улы тӹхень фамиливлӓ, салдайеф. Ылеш туркский... туркский шамак ылеш салдайеф. Тӧрӧкшок ам пӓлӹ, кыце мам ӹштӓлтеш, но... . Вара, , ылеш тидӹ тамахань туркский шамак искажонный, . Пӓлӓш лиеш вара интернет мычкы. Сидукоф . Ти ылеш тоже тамахань важ шамак, важ, и . , симолкин, сигачкоф, сибатрыф, сибарсыф. Сидукоф, . Тидӹ ылеш тожы важ. Суасламарышты улы, тӹхень сола улыседук седукывы маналтеш. Шкештӹ маныт седук. Суасламарла , а рушла седукывы. Ече улы шукы мавлӓ вот. Марла ... сваяк... рушла сваяк, мӓнмӓн лиеш тыклацы. Суасламарывлӓн . Ну, похожый, искажонный, . Улы , шола, шола . Суасламарывлӓн тоже улы тӹхень шамак, улы, тӹшецӹн толын. Или тӹшец кен, или тӹшец толын. Вара... ечежӹ... ече тамахан... ече тамаханвлӓ ылевӹ. Празник, айо, празник. Мӓмнӓн марывлӓн улы семӹк, маныт, семӹк маныт. А семӹк, мӓ докына толын шамак семӹк, толын суасламары гӹцӹн. Нӹнӹн улы языческий, языческий празник, айо, маналтеш . , кыды жеп доно попаза, совпадая правыславныхристианский вознесенийӹ дон ик ... ну, ик веремӓн ылыт, ик жепӹштӹ ылыт дӓ. И седӹндон маныт . Телӹм рождество попаза мажы доно близкы, ик... иквӓреш ылыт ма доно... . Ылын языческий айо, празник ылын шарык ял. Шарык ял, и мӓмнӓн марын рождеством маныт шартал, то йесть шарык ял. Ече келесен кердӓм ма гишӓн. Мӓнмӓн марынвлӓ кӹзӹтшӹ... кӹзӹтшӹ росийӹштӹшӹ тӹхень област... област... губернийвлӓ:ти вӓрӹштӹ ӹленӹт ылын... финнаугорский халыквлӓ ӹленӹт ылын. Мера, мордва, марынвлӓ, ече весӹвлӓӓт. И вара нинӹвлӓ ярлалт кенӹт, славанвлӓ, рушынвлӓ дон ярлалт кенӹт. Машты ивановский, например, ивановский областышты руш едемвлӓ, рушынвлӓ... нӹнӹн лицӓштӹ ылыт... финнаугорский лицӓнвлӓ ылыт. Хота нӹнӹ шкӹмӹштӹм щитӓйӓт... рушынеш щитӓйӓт. Ӹштӓш анализӹм гӹнӹ,лиеш, иктӓ вӹцлӹ процентеш. Ылеш . Ман лӹмжӹ, мӓмнӓн тумаят, москва, москва, названийӹ москва ылеш мӧскӓ гӹцӹн, мӧскӓ. И кыдыжы ече тумаят, што мӧскӓ ӓвӓ. Но мӧскӓжӹ лин кердеш, но мӧскӓ ӓвӓ лин ак керд никак. Потому шты, то йесть москва, мӧскӓ... тӹштӓкен москвашты вӓрӹштӹ, московскый область вӓрӹштӹ, москва вӓрӹштӹ улы шукы мавлӓ, названивлӓ. . Ну ече вес мавлӓӓт улы, кыды медвед... мӧскӓ, ма доно свазаный. Тӹштӓкен первиок ӹленӹт ылын мӧскӓвлӓ, ӹленӹт ылын тӹштӓкен, потому шты шӹргӹвлӓ, ӓнгӹрвлӓ, алыквлӓ, мавлӓ ылыныт цилӓ. Мӧскӓвлӓ кӹзӹтӓт ӹлен кердӹт тӹштӓкен. И названийӹ москва, мӧскӓ, медведь лин кердеш, а мӧскӓ ӓвӓ лин ак керт. Малын лин ак керт, потому шты шамак ӓвӓ, ӓвӓрушлашкы , ӓвӓ . А тидӹ шамак мӓ докына, марынвлӓ докы толын туркский халык гӹцӹн. Цилӓ туркский... цилӓ туркский халыкын ӓтӓ-ӓвӓштӹм маныт . То йесть , или то йесть ӓтӓм маныт,маныт, ӓтӓм, , ӓтӓ. Ӓвӓм маныт , казахвлӓн , чувашвлӓн , суасламары , вес мавлӓн, вес халыквлӓн туркскийвлӓн тожы тенгелӓкок, тӹхенракок ылыт. Татарвлӓн кыцелӓ?. . Казахвлӓн, ну тенгелӓ ылыт. А марынвлӓ маныт , ӓвӓ . . .. вот, а марынвлӓн... значит, марынвлӓ манаш тӹнгӓлӹнӹт шке ӓтӓ-ӓвӓштӹм, родителвлӓм манаш тӹнгӓлӹнӹт,манаш тӹнгӓлӹнӹт . , сек пӹтӓриш . . ... кыдын годым тидӹ лин...лушымшы курым гӹц агыл анзыц агыл. Лушымшы курым гӹц анзыц агыл. А москва вӓрӹштӹ ӹлӹшӹ марынвлӓ финнаугырвлӓн... нӹнӹн... нӹнӹн контакт ... турыквлӓн ылте. ..хала, москва хала лин, москва ӓнгӹр, , ӓнгӹр гӹцӹн лин названийжӹ. , пуенӹт уже тагынамок. Москва рекӓ ылын, тӹдӹ уже таманар и, таманар тӹжем, таманар и, тӹжем и перви уже ылын. Ылын ти ӓнгӹр москва, и тӹштӹ ӹленӹт уже финнаугырвлӓ, и, , ти названижӹм пуенӹт москва рекӓм . . , мӧскӓ ӓвӓ,ӓвӓ . . . Пӹтӓрен. И тӹштӓкен ылын цилӓ названийвлӓ, например, мавлӓ, например, ... йӓр, селигер. Селигер йӓр ылеш, , финнаугорский названий селигер. Гер пӹтӓрӓ... пӹтӓ, пӹтӓ герӹш. Йер, йерӹш пӹтӓ, йер. Йер ылеш значит йӓр, . Йӓр, . Ма ылеш , пока ам пӓлӹ. Нойӓр,йӓр. Улы, республикы мари елышты улы . Кечӹ йӓр, . . . Пӓлем точны. Улы . Йӓр,ылын финнаугорский, машты ылын, и тӹшецӹн пуенӹт названийӹ селигер. Кышты тӹ форумвлӓм провоят. |
Кечет олен ӱлӹк вала. Кеквлӓ сусун мыралтат. Ти веремӓн ик тыр вадын ышыштемжӹ тӹнь ылат. Махань корны дон тӹнь каштат, кӱн шамакым колыштат. Кӱн сӹнзӓшкӹжӹ тӹнь анжет, кӱлӓн омынеш каят. Капка анзык олен лӓктӓм, ик век, вес век анжалам. Олмангашкы олен шӹнзӓм, ял юкедӹм колыштам. Кечет олен ӱлӹк вала. Кеквлӓ сусун мыралтат. Ти веремӓн ик тыр вадын ышыштемжӹ тӹнь ылат |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.