Split (1)

train · 479 rows

id stringlengths 16 16	title stringlengths 10 164	text stringlengths 100 293k	wikimedia_format stringlengths 371 293k	url stringlengths 80 80	char_count int64 100 293k	word_count int64 10 58.5k	purity float64 0.52 0.99	extracted_at stringdate 2025-10-04 13:49:17 2025-10-04 14:20:47
0ff21b7d3a09a6f7	ለፓወር ሴክተር ሪፎርም፣ ኢንቨስትመንትና ሞደርናይዜሽን ፕሮጀክት ምዕራፍ አንድ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማጽደቂያ አዋጅ………...…………….......ገጽ ፲፭ሺ፯፻፮ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ሞደርናይዜሽን ፕሮጀክት ምዕራፍ አንድ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ፫፻፺፫ ሚሊዮን (ሶስት መቶ ዘጠና ሶስት ሚሊዮን) ኤስ ዲ አር ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል መጋቢት ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ ይህን ስምምነት የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፳፱ኛ መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ ኢንቨስትመንትና ሞደርናይዜሽን ፕሮጀክት ምዕራፍ አንድ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም ፩ሺ፫፻፴/፪ሺ፲፮" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል መጋቢት ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 7520-ET በዚህ አዋጅ ጸድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፫፻፺፫ ሚሊዮን (ሶስት መቶ ዘጠና ሶስት ሚሊዮን) ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="0ff21b7d3a09a6f7" title="ለፓወር ሴክተር ሪፎርም፣ ኢንቨስትመንትና ሞደርናይዜሽን ፕሮጀክት ምዕራፍ አንድ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=15ccf7a6f361d0ed9e796c3903ee0dfd15a5604a" char_count="930" purity="0.95"> ለፓወር ሴክተር ሪፎርም፣ ኢንቨስትመንትና ሞደርናይዜሽን ፕሮጀክት ምዕራፍ አንድ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማጽደቂያ አዋጅ………...…………….......ገጽ ፲፭ሺ፯፻፮ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ሞደርናይዜሽን ፕሮጀክት ምዕራፍ አንድ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ፫፻፺፫ ሚሊዮን (ሶስት መቶ ዘጠና ሶስት ሚሊዮን) ኤስ ዲ አር ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል መጋቢት ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ ይህን ስምምነት የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፳፱ኛ መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ ኢንቨስትመንትና ሞደርናይዜሽን ፕሮጀክት ምዕራፍ አንድ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም ፩ሺ፫፻፴/፪ሺ፲፮" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል መጋቢት ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 7520-ET በዚህ አዋጅ ጸድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፫፻፺፫ ሚሊዮን (ሶስት መቶ ዘጠና ሶስት ሚሊዮን) ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=15ccf7a6f361d0ed9e796c3903ee0dfd15a5604a	930	176	0.948344	2025-10-04T13:49:17.413345
d9b3b18baf247a8a	ለኢትዮጵያ ንግድ ሎጅስቲክስ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፪ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም ለኢትዮጵያ ንግድ ሎጅስቲክስ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ.…………… በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ስምንት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺሕ) ኤስ.ዲ.አር ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ጥር ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ይህን ስምምነት የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መጋቢት ፭ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፲፯ኛ መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማሕበር ለማግኘት የተፈረመው ፩ሺ፫፻፲፯/፪ሺ፲፮" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማሕበር መካከል ጥር ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 7464-ET በዚህ አዋጅ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን አምስት መቶ ሺሕ) ኤስ.ዲ.አር. በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሐምሌ ፪ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="d9b3b18baf247a8a" title="ለኢትዮጵያ ንግድ ሎጅስቲክስ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=222f037fabf8fc2d1370fe44576e7afa92d05356" char_count="920" purity="0.95"> ለኢትዮጵያ ንግድ ሎጅስቲክስ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፪ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም ለኢትዮጵያ ንግድ ሎጅስቲክስ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ.…………… በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ስምንት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺሕ) ኤስ.ዲ.አር ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ጥር ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ይህን ስምምነት የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መጋቢት ፭ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፲፯ኛ መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማሕበር ለማግኘት የተፈረመው ፩ሺ፫፻፲፯/፪ሺ፲፮" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማሕበር መካከል ጥር ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 7464-ET በዚህ አዋጅ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን አምስት መቶ ሺሕ) ኤስ.ዲ.አር. በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሐምሌ ፪ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=222f037fabf8fc2d1370fe44576e7afa92d05356	920	177	0.954301	2025-10-04T13:49:19.212360
4da01df106cef10e	በኢትዮጵያ እና በጆርዳን መካከል በስራ ስምሪት ዘርፍ የተፈረመ የመግባቢያ ሰነድ ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም ለኢነርጂ ዘርፍ የበጀት ድጋፍ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ………………………………. ገጽ ፲፭ሺ፮፻፲፯ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጣሊያን መንግሥት መካከል የተደረገውን የብድር ለኢነርጂ ዘርፍ የበጀት ድጋፍ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ የሚውል ፹፫ ሚሊዮን ፭፻ሺ ዩሮ (ሰማንያ ሶስት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺ ዩሮ) የሚያስገኘው የብድር ሪፐብሊክ እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ጥር ፳፱ ቀን ፳ሺ፲፮ ዓ.ም የተፈረመ በመሆኑ፤ ይህን ስምምነት የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መጋቢት ፭ ቀን ፪ሺ፲፮ዓ.ም ባኣካሄደዉ ፲፯ኛ መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀዉ በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ ይህ አዋጅ “ለኢነርጂ ዘርፍ የበጀት ድጋፍ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፫፻፲፰/፪ሺ፲፮” ተብሎ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ጥር ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ..ም የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፹፫ ሚሊዮን ፭፻ሺ ዩሮ (ሰማንያ ሶስት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺ ዩሮ) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="4da01df106cef10e" title="በኢትዮጵያ እና በጆርዳን መካከል በስራ ስምሪት ዘርፍ የተፈረመ የመግባቢያ ሰነድ ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=ecd859b27bac2f078358f2bcf98812d4100a34c4" char_count="944" purity="0.96"> በኢትዮጵያ እና በጆርዳን መካከል በስራ ስምሪት ዘርፍ የተፈረመ የመግባቢያ ሰነድ ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም ለኢነርጂ ዘርፍ የበጀት ድጋፍ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ………………………………. ገጽ ፲፭ሺ፮፻፲፯ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጣሊያን መንግሥት መካከል የተደረገውን የብድር ለኢነርጂ ዘርፍ የበጀት ድጋፍ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ የሚውል ፹፫ ሚሊዮን ፭፻ሺ ዩሮ (ሰማንያ ሶስት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺ ዩሮ) የሚያስገኘው የብድር ሪፐብሊክ እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ጥር ፳፱ ቀን ፳ሺ፲፮ ዓ.ም የተፈረመ በመሆኑ፤ ይህን ስምምነት የኢ.ፌ.ዲ.ሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መጋቢት ፭ ቀን ፪ሺ፲፮ዓ.ም ባኣካሄደዉ ፲፯ኛ መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀዉ በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ ይህ አዋጅ “ለኢነርጂ ዘርፍ የበጀት ድጋፍ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፫፻፲፰/፪ሺ፲፮” ተብሎ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ጥር ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ..ም የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፹፫ ሚሊዮን ፭፻ሺ ዩሮ (ሰማንያ ሶስት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺ ዩሮ) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=ecd859b27bac2f078358f2bcf98812d4100a34c4	944	182	0.961992	2025-10-04T13:49:20.932388
a4121f2a552a5444	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌዴሬሽን መንግስት መካከል የተደረገ የአየር አገልግሎት ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሰኔ ፲፰ ቀን ፪ሺ፲ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻፳፮/፪ሺ፲ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌደሬሽን መንግስት መካከል የተደረገ የአየር አገልግሎት ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ………………………………ገጽ ፲፭ሺ፹፫ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌደሬሽን መንግስት መካከል የተፈረመውን የአየር አገልግሎት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌደሬሽን መንግስት መካከል የአየር አገልግሎት ስምምነት ሐምሌ ፳ ቀን ፪ሺ፲ በሩሲያ ሴንት ፒተርስበርግ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፳ቀን ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፳፱ኛ መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ () እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክ- ራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ አዋጅ ቁጥር ፳፮/ሺ፲፮” ተብሎ ሊጠቀስ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌደሬሽን ቀን ፪ሺ፲ በሴንት ፒተርስበርግ ይህ ስምምነት በሥራ ላይ እንዲውል የማድረግ ስልጣን ለሲቪል አቬዬሽን ባለስልጣን በዚህ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሰኔ ፲፰ ቀን ሺ፲ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="a4121f2a552a5444" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌዴሬሽን መንግስት መካከል የተደረገ የአየር አገልግሎት ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=022d777a2f34bb08c3cb6197d9a20bd6dcbd8d68" char_count="799" purity="0.93"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌዴሬሽን መንግስት መካከል የተደረገ የአየር አገልግሎት ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሰኔ ፲፰ ቀን ፪ሺ፲ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻፳፮/፪ሺ፲ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌደሬሽን መንግስት መካከል የተደረገ የአየር አገልግሎት ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ………………………………ገጽ ፲፭ሺ፹፫ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌደሬሽን መንግስት መካከል የተፈረመውን የአየር አገልግሎት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌደሬሽን መንግስት መካከል የአየር አገልግሎት ስምምነት ሐምሌ ፳ ቀን ፪ሺ፲ በሩሲያ ሴንት ፒተርስበርግ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፳ቀን ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፳፱ኛ መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው ኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ () እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክ- ራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ አዋጅ ቁጥር ፳፮/ሺ፲፮” ተብሎ ሊጠቀስ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሩሲያ ፌደሬሽን ቀን ፪ሺ፲ በሴንት ፒተርስበርግ ይህ ስምምነት በሥራ ላይ እንዲውል የማድረግ ስልጣን ለሲቪል አቬዬሽን ባለስልጣን በዚህ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሰኔ ፲፰ ቀን ሺ፲ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=022d777a2f34bb08c3cb6197d9a20bd6dcbd8d68	799	146	0.931193	2025-10-04T13:49:22.452356
373e392a19292aef	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ መንግሥት መካከል የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ…ገጽ ፲፭ሺ፮፻፹ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገ ስምምነት መስከረም ፲ ቀን ሺ፲ ዓ.ም በኒውዮርክ ከተማ የተፈረመ በመሆኑ፤ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፳፪ ቀን ሺ፲፮ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግስት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ () እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል መስከረም ፲፪ ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት በኒውዮርክ፣አሜሪካ የተፈረመው ስምምነት በዚህ አዋጅ ጸድቋል:: ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሰኔ ፲፰ ቀን ሺ፲ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="373e392a19292aef" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ መንግሥት መካከል የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=d68181a7c76e165d961d875467ff42be55b36cd5" char_count="756" purity="0.97"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ መንግሥት መካከል የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ…ገጽ ፲፭ሺ፮፻፹ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገ ስምምነት መስከረም ፲ ቀን ሺ፲ ዓ.ም በኒውዮርክ ከተማ የተፈረመ በመሆኑ፤ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፳፪ ቀን ሺ፲፮ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግስት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ () እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኢንዶኔዥያ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል መስከረም ፲፪ ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት በኒውዮርክ፣አሜሪካ የተፈረመው ስምምነት በዚህ አዋጅ ጸድቋል:: ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሰኔ ፲፰ ቀን ሺ፲ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=d68181a7c76e165d961d875467ff42be55b36cd5	756	139	0.966019	2025-10-04T13:49:23.917670
a91a1369ca83c028	የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አዋጅ ……………..ገጽ ፲፭ሺ፬፻፺፫ የኢንዱስትሪ ፓርኮች ሥርዓት ዲዛይን እና ትግበራ የኢኮኖሚውን መስፋፋት እና ተፅእኖ ፈጣሪነት ከፍ ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መርሀ-ግብር ቀልጣፋ እና አመቺ ማሻሻያዎችን ለመፈተሽ እና አስፈላጊ በሆነ ጊዜም ወደ ሀገራዊው ኢኮኖሚ ለማስፋፋት አይነተኛ መሳሪያ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ማዕቀፍ የሀገሪቱን የዓለም-አቀፍ በቀጠናዊ ንግድ ውጤታማ በሆነ መንገድ በቅልጥፍና፣ በጊዜ፣ እና በወጪ የመወዳደር አቅምን ለማጠናከር በሀገሪቱ አዋጪ እና ስትራቴጂያዊ በሆኑ አካባቢዎች የሚመሰረቱ ልዩ ኢኮኖሚ ዞኖችን ልማት፣ አስተዳደር እና ቁጥጥር የሚገዛ ሕግ ማውጣት አስፈላጊ መሆኑን በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግስት አንቀፅ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ፩ሺ፫፻፳፪/፪ሺ፲፮" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አግባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ "ልዩ የኢኮኖሚ ዞን" ማለት በዚህ አዋጅ መሰረት በኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ቦርድ የተሰየመ፣ ለኢንቨስትመንት ምቹ ሁኔታ በሚፈጥሩ ፖሊሲዎች፣ ንግድን በሚያሳልጡ አገልግሎቶች የተደገፈ፣ እንዲሁም የአንድ ማእከል አገልግሎት፣ የጉምሩክ ቀረጥ እና ማበረታቻዎች ያሉት ሆኖ የኢንዱስትሪ ቀጠናዎች፣ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ፓርኮች፣ እንደአስፈላጊነቱ ከእነዚህ አንዱን ወይም የተወሰኑትን ብቻ ይዞ የተደራጀ የጉምሩክ ቁጥጥር የሚደረግበት የተለየ አካባቢ ነው፤ ፪/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ" ማለት በአልሚው የሚቀርብ ማመልከቻ እና አባሪ ሰነዶች አጥጋቢ በሆነ ደረጃ ተሟልተው መቅረባቸው ሲረጋገጥ ቦርዱ ለአንድ ተለይቶ ለሚታወቅ ቦታ ለአንድ ወይም ለባለብዙ ዘርፍ የልዩ ፫/ "መሠረተ-ልማት" ማለት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሳሪያዎችን፣ የኤሌክትሪክ ሀይል፣ ጋዝ፣ የመጠጥ እና ኢንዱስትሪ አገልግሎት ውሀ የሚያቀርቡ መስመሮች፣ ቴሌኮም፣ የደረቅና ፈሳሽ ቆሻሻ ማስወገጃ ስርአት፣ የአየር መውረጃ፣ የማዕበል እና መሬት መሸርሸር መቆጣጠሪያ፣ መንገድ፣ ድልድይ፣ ባቡር፣ የትራንስፖርት አገልግሎት፣ እና ሌሎች ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማት እና አስተዳደር የሚለዩበት፣ ደረጃ የሚወጣበት፣ የሚነፁበት፣ የሚደባለቁበት፣ የሚመረቱበት ወይም በሌላ መልክ የሚቀርቡበት፣ እና ለኢንዱስትሪዎች ተመልሰው ወደ ውጪ የሚላኩበትን ሂደት የሚያካትት በአምራች ዘርፍ ላይ ትኩረት ያደረገ ሥራ የሚከናወንበት ልዩ የኢኮኖሚ አቅርቦቶች ያለ ጉምሩክ ቀረጥ እና ታክስ ክፍያ ወደ ሀገር የሚገቡበት፣ የሚከዘኑበት፣ የሚቀየሩበት፣ የሚያዙበት፣ የሚመረቱበት፣ እንደገና የሚሰሩበት እና/ወይም ተመልሰው ወደ ውጭ ሀገር የሚላኩበት በዚህ አዋጅ ፮/ "የግብርና ዞን" ማለት የአግሮ ፕሮሰሲንግ፣ የግብርና ኤክስቴንሽን፣ ንብ እርባታ፣ አሳ አገልግሎት፣ የደረቅ እና ቀዝቃዛ መጋዘኖች ኦፕሬሽን፣ የእንስሳት ማቆየት እና ክትትል፣ እንስሳትን የመመገብ እና ማደለብ፣ የቄራ አገልግሎት፣ የእንስሳት መድሀኒቶች ምርት ስራ እና የመሳሰሉትን ጨምሮ የግብርናውን ዘርፍ፣ በዘርፉ የሚሰጡ አገልግሎቶችን እና ተያያዥ የስራ ሂደቶችን ለማሳለጥ በዚህ አዋጅ መሰረት ልዩ ኢኮኖሚ ዞን እንዲሆን ፯/ "የሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ፓርክ" ማለት በጥናት፣ በማስተማር፣ እውቀትን በማልማት፣ በግብይት እና ተያያዥ አገልግሎቶች እና ስራዎችን በማከናወን የእውቀት፣ የፈጠራ፣ የምርምር እና ልማት፣ የሳይንስ፣ የቴክኖሎጂ፣ የኢንፎርሜሽን እና ኮሚዩኒኬሽን ዘርፎችን ለማሳለጥ በዚህ አዋጅ መሰረት ልዩ ኢኮኖሚ ዞን እንዲሆን የተሰየመ ቦታ ነው፤ ፰/ "የአገልግሎት ፓርክ" ማለት በሆቴል፣ ቱሪዝም ኮሚዩኒኬሽን፣ በሎጂስቲክስ፣ በፋይናንስ እና ኮርፖሬት ተቋማት ዋና ማእከል፣ እና በመሳሰሉት ላይ ወይም ከእነዚህ በአንዱ አገልግሎት ላይ ትኩረት አድርጎ እና ራሱን የቻለ የፖሊሲ ድጋፍ እና ዘርፍ-ተኮር መሰረተ-ልማት ኖሮት አገልግሎት እንዲሰጥ በዚህ አዋጅ መሰረት ልዩ ኢኮኖሚ ዞን የሎጂስቲክስ አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶችን ለማቀፍ የሚችል ሆኖ የካርጎ ማጣመር እና መለየት፣ ማሸግ፣ መለያ መስጠት፣ የስርጭት፣ የክፍት ወይም ዝግ መጋዘን፣ የትራንዚት ጉዞ መጋዘን፣ የኮንቴይነር ጭነት ጣቢያ፣ የመሳሰሉትን የሚያካትት እንደ የውስጥ ማስተላለፊያ፣ የቆሻሻ እና የውሀ መውረጃ ፲/ "የጉምሩክ ክልል" ማለት የኢትዮጵያ የግዛት ፲፩/ "ዕቃ ወደ ሀገር ውስጥ ማስገባት" ማለት ማናቸውንም ዕቃ ወይም አገልግሎት ወደ ጉምሩክ ክልል እንዲገባ ማድረግ ነው፡፡ ፲፪/ "ዕቃ ወደ ውጪ ሀገር መላክ" ማለት ከጉምሩክ ክልል ወይም ከልዩ ኢኮኖሚ የኢኮኖሚ ዞን ወደ ሌላ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ወይም በልዩ የኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ከአንድ ተጠቃሚ ወደ ሌላ ተጠቃሚ እንዲተላለፍ ፲፫/ "የጉምሩክ ቁጥጥር" ማለት የሀገሪቱን የጉምሩክ ሕግ ለማስከበር የሚወሰድ ፲፬/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ" ማለት የልዩ የመገንባት፣ ፋይናንስ የማድረግ፣ ወይም በባለቤትነት የመያዝ ስራ ላይ እንዲሰማራ በዚህ አዋጅ መሰረት ፈቃድ የተሰጠው ፲፭/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ንዑስ-አልሚ" ማለት የተወሰነ የልዩ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክፍልን ዲዛይን ለማድረግ፣ ለመገንባት፣ ፋይናንስ ለማድረግ፣ ወይም በባለቤትነት ለመያዝ በዚህ አዋጅ እና በንዑስ አልሚ ስምምነት መሰረት ፈቃድ የተሰጠው ድርጅት ነው፤ ፲፮/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ" ማለት የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን በዚህ አዋጅ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ ስምምነት መሰረት አገልግሎት ለመስጠት እና ለማስተዋወቅ በዚህ አዋጅ መሰረት ፈቃድ የተሰጠው ፲፯/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት" ማለት በዚህ አዋጅ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት ስምምነት መሰረት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን እንቅስቀሴ ውስጥ ለመሳተፍ በዞኑ ውስጥ የለማ መሬት ወይም ህንፃ በንዑስ ሊዝ ወይም በኪራይ የያዘ ድርጅት ነው፤ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ሌሎች አገልግሎቶችን ለመስጠት በኮሚሽኑ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ መካከል የሚደረግ ስምምነት ፲፱/ "የንዑስ አልሚነት ስምምነት" ማለት የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን የተወሰነ ክፍል ዲዛይን ለማድረግ፣ ለመገንባት፣ ለማልማት ወይም በኮሚሽኑ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ንዑስ አልሚ መካከል የሚደረግ ስምምነት ነው፤ የኢኮኖሚ ዞን ለማስተዳደር፣ ለመንከባከብ፣ ለማስተዋወቅ ወይም በልዩ የኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አገልግሎቶችን ለመስጠት በኮሚሽኑ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ መካከል ፳፩/ "የድርጅት ስምምነት" ማለት በኮሚሽኑ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት መካከል ፳፪/ "ዕቃ" ማለት የተገዙ፣ የተሸጡ ወይም በሰዎች መካከል በሊዝ የሚተላለፉ ሁሉንም ዓይነት ግብዓቶች፣ ኦርጋኒክ ንጥረ-ነገሮች፣ ካልቸር፡ እፅዋት፡ ዘር፣ ነዳጅ፣ ማሺነሪ፣ መሳሪያዎች፣ መለዋወጫዎች እና ተመሳሳይ እቃዎች ፳፫/ "የተተወ ዕቃ" ማለት ባለቤቱ በዕቃው ላይ ኮሚሽን መግለጫ የሰጠበት፣ ወይም በልዩ አግባብ እንደተተወ የተረጋገጠ ዕቃ ነው፤ ፳፬/ "ማምረት" ማለት የኢንዱስትሪ ሂደትን የመቀያየር፣ የግብርና ልማት ወይም የማዕድን ፍለጋ እና ልማት፣ ወይም ኬሚካል፣ ወይም ባዮ-ኬሚካል መንገድ፣ በመቀላቀል፣ ቁስን በማውጣት፣ እንደገና አሰራር ምርትን ለማምረት፣ ለመፍጠር፣ ለመገጣጠም፣ ለመለወጥ ወይም እቃን ወደ ነበረበት ለመመለስ የሚከናወን ፳፭/ "አገልግሎት" ማለት የመንግሥት ሥራ ተግባራዊ በማድረግ ማእቀፍ የሚቀርብን አገልግሎት ሳይጨምር በየትኛውም ዘርፍ የሚሰጥ ግኡዛዊ ህልውና የሌለው የሚሸጥ ኢንቨስትመንቶች ብሔራዊ ዝርዝር" ማለት በጉምሩክ ክልል እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ለውጪ ኢንቨስትመንት ተሳትፎ ዝግ የሆኑ ዘርፎችን ዝርዝር የያዘ በቦርዱ የሚታተም ፳፯/ "ሀብት" ማለት መብት ወይም ንብረትነቱ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚው የሆነ ማንኛውም የሚንቀሳቀስ፣ የማይንቀሳቀስ ኢንቨስትመንት እንዲከናወንበት የተሰየመ ፳፱/ "የለማ መሬት" ማለት አስፈላጊ መሰረተ- ፴/ "ሊዝ" ማለት የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት የመጠቀም መብት የሚገኝበት የመሬት ይዞታ ፴፩/ "ንዑስ ሊዝ" ማለት የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ወይም ንዑስ አልሚ በምደባ፣ በሊዝ ወይም በንዑስ ሊዝ የወሰደውን የለማ ወይም ያልለማ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ክፍል ለድርጅት ፴፪/ "ማልማት መጀመር" ማለት እንደአግባብነቱ፡- ሀ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ሲሆን እንደ መንገድ፣ ውሀ፣ የኤሌክትሪክ ኃይል፣ ስልክ፣ የደረቅና ፈሳሽ ቆሻሻ ማስወገጃ አገልግሎት፣ እንዲሁም የህንፃዎችን ግንባታ የመሰረት ሥራ ለ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት ሲሆን በልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ላይ በፀደቀው ዲዛይን መሰረት ለመስራት ከተፈቀደው ግንባታ ወይም ሕንፃ ቢያንስ የመሰረት ሥራ ማጠናቀቅ ነው፡፡ ፴፫/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ" ማለት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ እንዲኖር በኮሚሽኑ ፈቃድ የተሰጠው ፴፬/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚ" ማለት በዚህ አዋጅ መሰረት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ስራዎችን የሚያከናውን አልሚ፣ አስተዳዳሪ፣ ድርጅት፣ ሰራተኛ፣ ነዋሪ ወይም ማንኛውም ፴፭/ "ኮርፖሬሽን" ማለት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር ፫፻፳፮/፪ሺ፯ መሰረት የተቋቋመው የኢንዱስትሪ ፓርኮች ልማት ፴፮/ "የመሬት ባንክ ይዞታ" ማለት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር ፫፻፳፮/፪ሺ፯ አንቀፅ ለኮርፖሬሽኑ የተላለፈ መሬት ነው፤ ማለት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማት ስራ አስተዳደሮች በቀጥታ አልሚ ለሚሆን አካል የተመደበ፣ የኮርፖሬሽኑ የመሬት ባንክ ይዞታ ስርዓት ክፍል ያልሆነ መሬት ሲሆን፣ የስያሜ ማመልከቻ ቀርቦበት ቦርዱ ውሳኔ ከሰጠ በኋላ የመሬት ክፍል ምደባ እና ቁጥጥርን ጨምሮ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ህጉ ሙሉ ለሙሉ ተፈፃሚ የሚሆንበት መሬት ቁጥር ፩ሺ፩፻፹/፪ሺ፲፪ እና የሚኒስትሮች ምክር ቤት የኢንቨስትመንት ደንብ ቁጥር ፴፱/ "መንግሥት" ማለት የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያ ሪፐብሊክ መንግስት ነው፣ አንቀፅ ፵፯ መሰረት የተቋቋመ ክልል ሲሆን፣ ለዚህ አዋጅ ዓላማ የድሬዳዋ እና ፵፩/ "ቦርድ" ማለት በኢንቨስትመንት አዋጅ ፵፪/ "ኮሚሽን" ማለት በኢንቨስትመንት አዋጅ ፵፫/ "አግባብነት ያለው አካል" ማለት የልዩ ጉዳዮች ወይም መልክዓ-ምድራዊ ቦታዎች ላይ የቁጥጥር ሥልጣንና ኃላፊነት ያለው ፵፬/ "ሰው" ማለት ማንኛውም የተፈጥሮ ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ፵፭/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለጸው የሴትንም ይህ አዋጅ በኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኝ ማንኛውም ልዩ የኢኮኖሚ ዞን፣ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ጋር ኢኮኖሚ ዞን ወይም ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ጋር በተገናኘ ማንኛውንም ሥራ በሚሠራ ሰው ሁሉ ይህ አዋጅ የሚከተሉት አላማዎች ይኖሩታል፡ ፩/ የግል ዘርፉ በአምራች ኢንዱስትሪ፣ በግብርና፣ በንግድ፣ በአገልግሎት እና ሌሎች ልማታዊ ኢንቨስትመንቶች ላይ እንዲሳተፍ ማበረታታት፣ ለማስተዋወቅ፣ የስራ ዕድሎችን ለመፍጠር፣ ፫/ የወጪ ንግድ አፈጻፀምን ማሳደግ፣ የገቢ ንግድ ዕቃዎችን በሀገር ውስጥ ምርቶች የመተካት አቅም ማጠናከር፣ በዓለማቀፍ የንግድ ሰንሰለት የሚኖር ቁርኝትን ማስፋፋት እና ዘላቂ ዕድገት ማምጣት፣ ፬/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የኢንቨስትመንት እና አመቺነትን የሚያሻሽል የኢኮኖሚ ሪፎርም መተግበር፣ ኢትዮጵያን በቀጠናዊ፣ በአህጉራዊ እና ዓለማቀፍ ንግድ እና የገበያ ትስስር ውጤታማ በሆነ መንገድ ተወዳዳሪ ለማድረግ የሚያስችል አቅም የሚያጠናክር ሁሉን አቀፍ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስርአት መዘርጋት፤ ፭/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ፣ ልማት፣ አስተዳደር እና ቁጥጥርን የሚመራ፣ እንዲሁም የልዩ መብት እና ግዴታዎችን የሚያቋቁም የሕግ ስለ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን አሰያየም ፭. ልዩ የኢኮኖሚ ዞን እንዲሰየም ስለሚያመለክቱ ፩/ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ማናቸውም የግል ባለሀብት፣ ወይም ጉዳዩ የሚመለከተው ክልላዊ ወይም በሚያቀርበው ማመልከቻ መሰረት በቦርዱ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ የሚኖረው አግባብነት ባለው ሕግ መሠረት የተቋቋመ ድርጅት ሲሆን ብቻ ነው፡፡ ፩/ የሚከተሉት ሰነዶች ከማመልከቻ ጋር ተያይዘው ለኮሚሽኑ መቅረብ አለባቸው፡ ሰነዶቹ አጥጋቢ በሆነ ደረጃ የተሟሉ መሆናቸውን መረጋገጥ ሀ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ፕሮጀክቱ የኢኮኖሚ እና ሐ) የዕውቀት፣ ክህሎት እና ቴክኖሎጂ ሽግግር መ) የወጪ ንግድን የማጠናከር ወይም የገቢ ንግድ ሠ/ የኋልዮሽ እና የፊትዮሽ ትስስር፣ ረ) ዞኑ ለተፈጥሮ ሀብቶች፣ ለህዝብ ማእከላት እና ፕሮጀክቱን ለማካሄድ የሚያስችል የመንገድ እና የሀይል አቅርቦት፣ ወይም ይህ ባልሆነ ጊዜ መሰረተ ልማቶች በቀጣይ የሚሟሉ ስለመሆኑ ከሚመለከተው ተቋም የጽሑፍ ዋስትና፣ ሰ) እንደ ኢንቨስትመንቱ ባህርይ የውሀ ጥናት ውጤት እና ውሀ ስለመኖሩ ማረጋገጫ፣ ሸ) ስልታዊ የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ፣ የማህበራዊ እና አካባቢያዊ ተፅእኖ ግምገማ እና የአካባቢ አያያዝ እቅድን አስመልክቶ አግባብነት ካለው የፌደራል ወይም የክልል አካል ለፕሮጀክቱ እንዲሁም የፕሮጀክቱ ማህበራዊ አካታችነት እና ቀ) የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) (ሸ) ድንጋጌ ቢኖርም አልሚው ስልታዊ የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ፣ የማህበራዊ እና አካባቢያዊ ተፅእኖ ግምገማ እና የአካባቢ አያያዝ እቅድ ስያሜ ከተሰጠው በኋላ ባሉት ስድስት ወራት ጊዜ በ) በጊዜ የተገደበ እና ግልፅ አመላካች ምእራፎች ያሉት የልዩ ኢኮኖሚ ልማት እቅድ፣ ተ) በሚለማው መሬት ላይ የይዞታ ማረጋገጫ እና መሬቱ ልማቱን ከሚገድብ ማናቸውም ነገሮች ነፃ ስለመሆኑ ማስረጃ፣ ወይም የዞን ስያሜው በተመለከተ ለአመልካቹ የይዞታ ማረጋገጫ ሰነድ በስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ የሚሰጥ ስለመሆኑ መሬቱ ከሚገኝበት ክልል ካቢኔ ወይም ተመሳሳይ ከፍተኛ የመንግስት መዋቅር ቸ/ የታሰበው ፕሮጀክት የሚተገበርበት አካባቢ የመሬት አጠቃቀም ማስተር ፕላን ያለው ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ቦርዱ ሌሎች ለልዩ ኢኮኖሚ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌዎች ፯. ባለብዙ ዘርፍ ወይም ባለ አንድ ዘርፍ ልዩ ፩/ አንድ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን የኢንዱስትሪ ፓርክ፣ የንግድ ቀጠና፣ የሎጂስቲክስ ፓርክ፣ እና/ወይም በተቀናጀ ሥርዓት የሚከናወንበት ባለብዙ ዘርፍ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ተብሎ ሊሰየም ይችላል። ፪/ ባለ አንድ ዘርፍ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን በንግድ ቀጣና፣ ወይም በኢንዱስትሪ ፓርክ፣ ወይም የግብርና ዞን፣ ወይም በአገልግሎት ፓርክ፣ ወይም በሌላ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስራ ላይ ብቻ ትኩረት ያደረገ ኢንቨስትመንት የሚከናወንበት ባለ አንድ ዘርፍ ዞን ተደርጎ ሊሰየም ይችላል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት የሚሰየም ባለ አንድ ዘርፍ እና ባለ ብዙ ዘርፍ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን የዞን-አቀፍ ፬/ ቦርዱ በማንኛውም ጊዜ ወይም ባለአንድ ዘርፍ የስያሜ ማመልከቻ ጋር በተያያዘ የመንግስትን እንዲቋቋም ሊወስን ይችላል፡፡ ለዚህ አላማ ሀገር-አቀፍ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማት ስፓሻል ልማት እቅድ እንዲኖረው እና ተገቢው መሰረተ ልማት በእቅድ በተመራ መልኩ እንዲዘረጋ ፰. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ ማሻሻያ ማመልከቻ ፩/ ማናቸውም የኢንቨስትመንቱን አይነት ወይም ኢኮኖሚ ዞን ማሻሻያ ስያሜ በቦርዱ ይወሰናል። ፪/ የነባር ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ማስፋፊያ ጥያቄ የቀረበ እንደሆነ ቦርዱ አዲስ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ ጥያቄ ሲቀርብ የሚስተናገድበትን ሂደት እና ቅድመ-ሁኔታዎችን በመከተል ሊሰይም ፱. የኖረ የኢንቨስትመንት ድርጅትን ወደ ልዩ ፩/ ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ደረጃ ለማደግ የወሰነ ማንኛውም የኢንቨስትመንት ድርጅት ለኮሚሽኑ ፪/ በዚህ አዋጅ እና በማስፈፀሚያ ሕግ ላይ የተመለከቱ አነስተኛ የስያሜ መስፈርቶች እና ስነ-ስርአቶች በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ፲. የነባር ኢንዱስትሪ ፓርኮች የልዩ ኢኮኖሚ ዞንነት ፩/ ማናቸውም ነባር የኢንዱስትሪ ፓርክ የልዩ ማመልከቻ ማቅረብ ወይም የስያሜ ሂደትን የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ የኢንዱስትሪ ፓርኩ ጥያቄ የኢንቨስትመንቱን አይነት ወይም ባህርይ መሰረታዊ በሆነ መልኩ ማስፋፋትን ወይም ተጨማሪ መሬት ማግኘትን የሚያካትት ከሆነ በስያሜ ሂደት ማለፍ ይኖርበታል። ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ላይ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ነባር የኢንዱስትሪ ፓርኩ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ በሚያገኝበት ወቅት የማህበራዊና አካባቢያዊ ተጽዕኖ ግምገማ እና የአካባቢ አያያዝ ዕቅድ ያልነበረው ከሆነ በሚመለከተው አካል የጸደቀ ሰነድ ስያሜ ባገኘ በስድስት ወር ጊዜ ውስጥ ማቅረብ አለበት፡፡ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ላይ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ነባር የኢንዱስትሪ ፓርክ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ ቢያገኝም ለልማቱ ሥራ ወሳኝ መሟላታቸው መረጋገጥ ይኖርበታል። ዝርዝሩ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፩/ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን እንዲሰየምለት የጠየቀ አመልካች በወቅቱ የምንዛሪ ዋጋ ቢያንስ ከሰባ አምስት ሚሊዮን (፸፭ ሚሊዮን) የአሜሪካ ዶላር ጋር ተመጣጣኝ የሆነ ካፒታል ያለው መሆን ፪/ ጠቅላላው ካፒታል በማስረጃ በተረጋገጠ የገንዘብ መዋጮ፣ የአገልግሎት መስጫ መሳሪያ፣ ህንጻ፣ የሥራ ማስኬጃ ካፒታል፣ በብድር ዋስትና፣ ፋይናንስ ሊደረግ የሚችል ሆኖ፣ በዞኑ ልማት የተደለደለ፡ ከዞን ስያሜ ማመልከቻ ጋር አብሮ የሚገባ እና በቦርዱ የሚፀድቅ መሆን አለበት። ፫/ አነስተኛ ካፒታልን በተመለከተ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተመለከተው ቢኖርም ቦርዱ በውስን ሁኔታዎች የዘርፉን ልዩ ባህርይ ፬/ ጠቅላላ ካፒታልን በተመለከተ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፪) ላይ የተደነገገው ቢኖርም የካፒታሉ አነስተኛ መጠን ምን ያህል መሆን እንደሚኖርበት ቦርዱ በመመሪያ ይወስናል። ፲፪. በስያሜ ማመልከቻ ላይ ስለሚሰጥ ውሳኔ ፩/ ኮሚሽኑ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ ማመልከቻ ሲቀርብለት ማመልከቻውን በተቀበለ በአምስት ተከታታይ ቀናት ውስጥ የተሟሉ ስለመሆናቸው ማረጋገጥ አለበት። ማመልከቻው ያልተሟላ ፪/ ኮሚሽኑ ማመልከቻው ከደረሰው ቀን ጀምሮ ባሉት ሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ መርምሮ አስተያየቱን ለቦርዱ ማቅረብ አለበት። በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ይወስናል። ፬/ ኮሚሽኑ ውሳኔው ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ ባሉት አምስት ተከታታይ ቀናት ውስጥ የቦርዱን ውሳኔ እና ማብራሪያ ለአመልካቹ በፅሁፍ ፭/ የስያሜ ማመልከቻ ተቀባይነት አለማግኘት አመልካቹ ወደ ፊት በተመሳሳይ ወይም ሌላ መሬት ወይም ኢንቨስትመንት ሃሳብ ላይ ማመልከቻ ከማቅረብ የሚከለክለው አይሆንም። የቦርዱ እና የኮሚሽኑ ስልጣንና ኃላፊነት ፲፫. የቦርዱ ተግባርና ኃላፊነት ቦርዱ የሚከተሉት ሥልጣን፣ ተግባርና ኃላፊነቶች ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ፣ መቋቋም፣ ልማት፣ አስተዳደር፣ ቁጥጥር እና ተቋማዊ ግንባታን ፪/ ይህን አዋጅ እና አዋጁን ተከትሎ የሚወጣውን ደንብ ለማስፈጸም የሚያስችሉ መመሪያዎችን ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን የሚመለከቱ ህጎች ፬/ የሚመለከታቸው የመንግስት ተቋማት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን የአንድ ማዕከል አገልግሎት ፭/ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ጋር በተያያዘ የኮሚሽኑን እና ሌሎች አካላት ስራዎች መከታተል፣ በአንድ ማዕከል ውስጥ የሚሰጡ አገልግሎቶች አሰራር የተረጋገጠላቸው መሆኑን መከታተል፣ ፮/ ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚዎች፣ አስተዳዳሪዎች እና ድርጅቶች ተፈፃሚ የሚሆኑ ዝርዝር ፯/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ግንባታ፣ ፕላን፣ የመሬት አሰራር፣ የመሰረተ-ልማቶች አቅርቦት፣ እና ፰/ ልዩ የኢኮኖሚ ዞኖች ከሌሎች ኢኮኖሚ ዞን ሥርዓቶች ጋር የሚኖራቸውን ዓለም-አቀፋዊ ተወዳዳሪነት ለማሳደግ የሚያስችል ጠቅላላ ፱/ ኮሚሽኑ በሚያቀርበው ምክረ-ሀሳብ መሰረት ልዩ የኢኮኖሚ ዞን እንዲሰየም፣ የተሰየመ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን እንዲሻሻል፡ ወይም ስያሜው ፲/ ኮሚሽኑ ወይም ሌላ የመንግስት አስፈፃሚ አካል የሰጠውን የመጨረሻ አስተዳደራዊ ውሳኔ አስተዳዳሪ፣ ድርጅት ወይም የዞን ሌላ አካል ፲፩/ ወደ ልዩ ዞን የሚገቡ ማሽኖች ያላቸውን ቴክኖሎጂ በተመለከተ ዘመኑን የዋጁ እና ፲፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ላይ የሚሰጡ አገልግሎቶች ማድረግ እና ይህንንም እየተተገበረ መሆኑን ፲፬. የኮሚሽኑ ተግባርና ኃላፊነቶች ብቃት ያላቸው ባለሀብቶችን በተደራጀ ኢኮኖሚ ዞን ኢንቨስትመንት ለማስፋፋት ወይም ለማቆየት የሚያስችል ሁሉን-አቀፍ የድህረ ኢንቨስትመንት ድጋፍ አገልግሎት ሐ)ልዩ የኢኮኖሚ ዞን እንዲሰየም የሚቀርቡ ማመልከቻዎችን መቀበል፣ የቀረቡ ሰነዶች የተሟሉ መሆናቸውን ማረጋገጥ፣ የሚሰየሙ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ጥያቄዎችን ማጣራት፣ ማቅረብ፣ የቦርዱን ውሳኔዎች ማሳወቅ፣ አስተዳዳሪዎች፣ ወይም ሌሎች ተቋማት ማመልከቻዎች መቀበል፣ መመርመር እና ሠ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ኢንቨስትመንቶችን በተመለከተ ፈቃድ ለመስጠት የሚያስችሉ የሚደረግበት መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ ክሊኒኮች፣ የመድሀኒት እና የመድሀኒት መሸጫ መደብሮች፣ የጉምሩክ አገናኞች፣ የአየር ትራንስፖርት አገልግሎት፣ የነዳጅ ውስጥ አገልግሎት እንዲሰጡ መፍቀድ፣ ረ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚከለከሉ ተግባራትን ዝርዝር አስመልክቶ ለቦርዱ ሰ) መንግስት የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማትን አግባብነት ባላቸው ህጎች መሰረት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን የሚውሉ መሬቶች በአግባቡ የሚሰየሙ መሬቶችን ለመለየት፣ ዘርዝሮ ለማመልከት እና ለአልሚዎች ለማቅረብ እንዲቻል ከክልል እና ከተማ አስተዳደሮች ሸ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የመሬት ክፍሎች አመዳደብን በተመለከተ የወጡ ደንብ እና አጠቃቀም አሰራሮችን መመስረት እና ስራዎቻቸው የሚመሩባቸውን ሁኔታዎች መወሰን፣ የኢንቨስትመንት ፈቃድ እና ውሳኔዎች እና እርምጃዎችን መውሰድ፡ ወይም እንደሁኔታው የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ የኢንቨስትመንት ወይም ንግድ ተ) የንዑስ ሊዝ፣ የህንፃዎች ሽያጭ ወይም ኪራይ ስምምነቶች በተዘረጋው ሥርዓት የሚደረጉ የንዑስ ሊዝ፣ የሺያጭ ወይም ኪራይ የስምምነት ውሎችን ማረጋገጥ፣ ቸ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሰረተ-ልማቶች ሥራ፡ አስተዳደር ወይም ጥገና በፕላን የመሰረተ-ልማቶች ሥራ፡ ህንፃዎች፡ እና ፋሲሊቲዎች አጠቃቀም ፈቃድ መስጠት፣ ኀ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች መብቶች ነ) ከዞን አስተዳዳሪ ጋር በመቀናጀት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክልል በመደበኛነት የሚገቡ ማዘጋጀት፡ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚኖሩ ነዋሪዎች ሬጂስተር መያዝ፣ ኘ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አገልግሎት የሚሰጡ ሰዎች ወደ ዞኑ የሚገቡበትን የፈቃድ እና ቁጥጥር ሁኔታ መምራት፣ አ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን የሚመለከቱ የፖሊሲ ጉዳዮችን ለመለየት የሚያስችሉ ጥናቶችን ከ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ለሚካሄዱ ስለሚገቡ ማበረታቻዎች ሥልጣን ላለው ኸ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅቶች እና ሌሎች አገልግሎቶችን ለማግኘት የሚያቀርቧቸው የሚያገኙበት የተቀናጀ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ማደራጀት እና ማስተዳደር፣ እንዲሁም አገልግሎቶቹ በኮሚሽኑ በቀጥታ የማይሰጡ ከሆነ ከተቋማት ጋር በመተባበር በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የአንድ ማዕከል አገልግሎት በተቀናጀ መልክ መዘርጋቱ እና የተሠጡ አገልግሎቶች መረጃ በማዕከላዊ ወ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን እቅድ፣ ልማት እና ለማድረግ ከአካባቢ የመንግስት መዋቅሮች ጋር የምክክር እና የቅንጅት አሰራሮችን ዐ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የግብአቶች ኢኮኖሚው ጋር የኋልዮሽ እና ፊትዮሽ ትስስር የሚፈጠርበትን ትልም መተግበር፣ ከሚመለከታቸው የመንግስት ተቋማት ጋር ዘ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር በልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ተፈጻሚ የሚሆኑ የአካባቢ ጥበቃ መመሪያዎችን፣ የሰራተኛ ማድረግ፤ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ሰራተኛ ሀይል ቅጥር እና ስልጠናን በተመለከተ የሚመለከታቸውን ተቋማት ማስተባበር፣ ዠ) ሀገራዊ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ፕሮግራምን እና የልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች እና የድርጅቶች የስራ አፈፃፀምን በተመለከተ ወቅታዊ ተጠቃሚዎች፣ እንዲሁም በተጠቃሚዎች እና የመንግስት አካላት መካከል የሚከሰቱ አለመግባባቶችን ለመፍታት የሚያስችል የቅሬታ አፈታት ሥርዓት ማደራጀት፣ ደ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎችን የመሬት ልማት እና ግንባታ አፈፃፀም፣ የፋብሪካ እና ህንፃ አጠቃቀም፣ የአምራች እና የወጪ ንግድ አፈፃፀም፣ የሀገር ውስጥ እና የውጭ ሀገር ሰራተኞች ቅጥር ሁኔታ፣ የአንድ ማዕከል አገልግሎት አሰጣጥ እና ሪፖርት በየወቅቱ ማዘጋጀት፣ ለቦርዱ እና ለሚመለከታቸው ሌሎች አካላት ማቅረብ፣ ጀ) ከሚመለከታቸው የዘርፍ መስሪያ ቤቶች ለማምረት ወይም ነባሩን ለማስፋፋት፣ የተሳለጠ የገቢ እና ወጪ ንግድ፣ እና አገልግሎት ለመዘርጋት እንዲቻል እና ኢንቨስተሮች ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች እንዲሳቡ ለማድረግ የሚያግዝ ስትራቴጂ ፪/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች የቁጥጥር እና ድጋፍ ሥራዎችን ብዛት፣ ውስብስብነት፣ እና ልዩ ሙያዊ ፍላጎት ፍጹም አስፈላጊ ካደረገው የኮሚሽኑ ተግባርና ሀላፊነቶች ራሱን ችሎ በሚደራጅ ተቋም እንዲከናወኑ ቦርዱ ሊወስን የፈቃዶች አሰጣጥ እና የአንድ ማእከል አገልግሎት ፲፭. የልዩ የኢኮኖሚ ዞን አልሚ የኢንቨስትመንት ፩/ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን የተሰየመለት ማንኛውም ባለሀብት የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ወይም ንዑስ አልሚ ለመሆን ለኮሚሽኑ በማመልከት ስምምነት መፈራረም እና የኢንቨስትመንት ፪/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የቀረበው ማመልከቻ መስፈርቶቹን የሚያሟላ ሆኖ ካገኘው ማመልከቻው በቀረበ የኢንቨስትመንት ፈቃዱን መስጠት አለበት። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት የሚሰጠው ፈቃድ የልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ በውስጡ የዘርፍ አይነት ማመላከት አለበት፡፡ ፲፮. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ የኢንቨስትመንት አስተዳዳሪ ለመሆን ከኮሚሽኑ የኢንቨስትመንት ፪/ አመልካቹ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የኢንቨስትመንት ፈቃድ ለማግኘት የሚከተሉትን መስፈርቶች አሟልቶ ለኮሚሽኑ ሀ) ብቃት ያላቸው ባለሙያዎች እና ተያያዥ አገልግሎቶች የመስጠት ልምድ ያለው መሆኑን የሚገልጽ ዝርዝር መግለጫ፣ አስተዳደር፣ አያያዝ፣ ጥገና፣ ማስተዋወቅ፣ የገቢ ምንጮች እና የአሰባሰብ ዘዴዎች፣ የሚያሳይ እሴት የታከለበት የአገልግሎት አሰጣጥ እና አስተዳደር ስራዎች እቅድ ሐ) በሚመለከተው አካል የጸደቀ የማህበራዊና አካባቢያዊ ተጽዕኖ ግምገማ እና የአካባቢ ፫/ ኮሚሽኑ ማመልከቻው መስፈርቶቹን የሚያሟላ ሆኖ ካገኘው ማመልከቻው በቀረበ በሰባት ተከታታይ የስራ ቀናት ውስጥ የኢንቨስትመንት ፬/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ወይም ንኡስ አልሚ ፲፯. የልዩ የኢኮኖሚ ዞን ድርጅት የኢንቨስትመንት ድርጅት ለመሆን ከኮሚሽኑ የኢንቨስትመንት ሐ) የድርጅቱ የፋይናንስ ሁኔታ መግለጫ፣ መ) በሚመለከተው አካል የጸደቀ የማህበራዊና አካባቢያዊ ተጽዕኖ ግምገማ እና የአካባቢ ፫/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚቀርብ ማመልከቻ መስፈርቶቹን የሚያሟላ ሆኖ ካገኘው ማመልከቻው በቀረበ የኢንቨስትመንት ፈቃዱን መስጠት አለበት፡፡ ፩/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ የተሰጠው እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚነት፣ አስተዳዳሪነት ወይም ድርጅትነት መስራት የሚፈልግ ማንኛውም ፪/ ኮሚሽኑ ለአመልካቹ የንግድ ምዝገባ የምስክር ፲፱. የንግድ ስራ ፈቃድ ስለመስጠት ፩/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ የተሰጠው ማንኛውም ካልተሰጠው በስተቀር እንደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፡ ንዑስ አልሚ፡ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት የንግድ ስራ መስራት አይችልም። ፪/ የንግድ ፈቃድ ለማግኘት ባለሀብቱ የተዘጋጀውን ከተቀበለበት እና ክፍያ ከተፈጸመበት እለት አንስቶ ባሉት ሶስት ተከታታይ ቀናት ውስጥ የንግድ ስራ ፈቃድ መስጠት አለበት። ፳. ለሌሎች ተጠቃሚዎች የሚሰጥ ፈቃድ ተፈፃሚነት ባለው ሕግ መሰረት አግባብነት ባለው ክለቦች፣ የሳይንስ፣ የምርምር፣ የህክምና እና የባህል ማዕከላት እና ሌሎች ትምህርታዊ፣ የጤና እና ማህበራዊ ተግባራትን የሚያከናውኑ ተቋማት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ እንዲቋቋሙ እና ስራ እንዲሰሩ ፳፩. የአንድ ማዕከል አገልግሎት ፩/ ኮሚሽኑ በእያንዳንዱ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ፪/ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ሥርዓት የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች ፈቃድ እና የንግድ ፈቃድ ለማግኘት የሚያስችሉ ማመልከቻዎች ፫/ ኮሚሽኑ የሚመለከታቸውን ተቋማት ወደ ተቀናጀ መስመር የማምጣት፣ ስራዎቻቸውን የማስተባበር እና የአንድ ማዕከል አገልግሎቱ መሰጠቱን የማረጋገጥ ኃላፊነት አለበት። ፬/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አገልግሎት የመስጠት ኃላፊነት ያለበት ተቋም ብቃት ያለው ተወካይ እንዲሰጥ የማድረግ ግዴታ አለበት፤ ተቋሙ የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን ባህርይ እና ፍላጎት ግምት ውስጥ ያስገባ መዋቅር እና የአሰራር ሥርዓት አገልግሎቶች ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት ይሰጣል፤ እድሳት፣ ማሻሻያ፣ ለውጥ ወይም ምትክ ለ) የንግድ የምስክር ወረቀት መስጠት፣ ወይም ለውጥ፣ ማሻሻያ ወይም ምትክ መስጠት፣ ሐ) የመመስረቻ ፅሁፍ እና የመመስረቻ ፅሁፍ ማሻሻያዎችን ጨምሮ ሰነዶችን መ) የንግድ ስራ ፈቃድ፣ እድሳት ወይም ሠ) የንግድ ስም የምስክር ወረቀት ምዝገባ፣ ረ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅቶች ማህበር ሰ) የውጭ ቀጥታ ካፒታል ምዝገባ እና ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ማስተላለፍ፣ ሸ) የግንባታ እና አጠቃቀም ፈቃድ መስጠት፣ ቀ) የስራ ፈቃድ መስጠት፣ እድሳት፣ ምትክ ተ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ የምስክር የማህበራዊና አካባቢያዊ ተፅእኖ ግምገማ ምስክር ወረቀት የመስጠት ስራዎችን ኀ) የነዋሪነት ፈቃድ ወይም ቪዛ ወይም ነ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅቶችን ታክስ-ነክ እና የወጪ ንግድ ማበረታቻ ምዝገባ ተጠቃሚነት እና እቃዎችን ያለውጭ ምንዛሬ የማስገባት ፈቃድ ማሳለጥ፣ ከ) የቀረጥ እና ግብር እፎይታ መብት ካለው የእቃዎች ማስተላለፍ ስራን ማሳለጥ፣ ኸ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኙ አሰሪዎች እና ሰራተኞች የታክስ መለያ ወ) የጉምሩክ አገልግሎትን ማመቻቸት፣ ዐ) ስምምነት መግባት እንደተጠበቀ ሆኖ አስተላላፊ፣ ጉምሩክ አገናኝ እና ሌሎች አገልግሎቶች አሰጣጥን ማመቻቸት፣ ዠ) አማራጭ የክርክር መፍቻ መንገዶችን ማስተናገድ እና አለመግባባቶች እንዲፈቱ የ) የግብአት-ምርት ጥመርታን በተመለከተ ፮. የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፭) ድንጋጌ ቢኖርም ከኮሚሽኑ የንግድ ምዝገባና የኢንቨስትመንት ፈቃድ የተሰጠው እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ በተለይ በንግድ እና አገልግሎት መስጠት ስራዎች ላይ የሚሰማራ የሀገር ውስጥ ሆነ የውጭ ድርጅት የንግድ ፈቃድ እና ተመሳሳይ ሰነዶችን የመስጠት እና የመቆጣጠር ስራ ፯. ለተሳለጠ አገልግሎት አሰጣጥ ተመራጭ ሆኖ ከሚያከናውናቸው ስራዎች በተለይ ከፍተኛ የቴክኒክ ባህሪ ያላቸው የስራ ሂደቶች በሌላ አካል እንዲከናወኑ ውክልና ሊሰጥ ይችላል። የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ የውሀ፣ የኤሌክትሪክ፣ የቴሌኮም፣ የፈሳሽ እና የደረቅ ቆሻሻ የማስወገድ እና ሌሎች አስፈላጊ አገልግሎቶችን በቀጥታ ራሱ ወይም በሶስተኛ ወገን አቅራቢ አማካኝነት በዞኑ ውስጥ ለመስጠት የሚያስችል የአስተዳደር ሥርዓት ፳፫. የአገልግሎት ክፍያ እና ቅጣት ፩/ ኮሚሽኑ ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች ለሚያቀርባቸው ሌሎች አገልግሎቶች ክፍያ፡ እንዲሁም ይህን አዋጅ እና አዋጁን ተከትሎ የሚወጣ ደንብ ወይም መመሪያ ሲጣስ ለሚጣሉ አስተዳደራዊ ቅጣቶች መቀጮ ይሰበስባል። ፪/ ለኮሚሽኑ ከአገልግሎቶች እና አስተዳደራዊ ቅጣቶች ጋር በተያያዘ የሚከፈል ማንኛውም ገንዘብ ወይም ቅጣት በቦርዱ በሚወጣ መመሪያ ፫/ ቦርዱ የሚሰበሰብ የአገልግሎት ገንዘብ ምጣኔን አገልግሎቱን ለማመቻቸት ያወጣውን ወጪን እና አገልግሎቱን ለማዘመን የሚያስፈልገውን በጀት መሰረት በማድረግ ይሰላል። የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች መብቶች፣ ግዴታዎች እና የኢንቨስትመንት ሥራ ስለሚያከናውኑበት ሁኔታ ፳፬. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ መብቶች ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ የሚከተሉት መብቶች ሀ) ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ዲዛይን የማድረግ፣ የመገንባት፣ የማልማት፣ የመጠቀም እና ተያያዥ የሆኑ አገልግሎቶችን የመስጠት፣ ለ) የለማ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬትን ሐ) በቦርዱ ሲፈቀድ የለማ ወይም ያልለማ መ) ህንፃዎችን፣ ግንባታዎችን እና ሌሎች ተንቀሳቃሽ ሀብቶችን ለድርጅት የማከራየት ሠ) መሰረተ-ልማትን ጨምሮ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን፡ የዞን መሬት እና ሀብትን በንዑስ ለማስተዋወቅ እና በአገልግሎት ሰጪነት ለመሳተፍ ከሚሹ ሶስተኛ ወገኖች ጋር እነዚህን ተግባራት የሚፈፅም አስተዳዳሪ የመሾም፣ የማስተዋወቅ ስራዎችን ከኮሚሽኑ በቅንጅት ወይም በተናጠል የማከናወን፣ ሰ) አግባብነት ባላቸው ሕጎች መሰረት ብድር፣ የብድር ዋስትና ወይም ሌሎች የገንዘብ ከኢትዮጵያ ውጪ ባሉ የፋይናንስ ገበያዎች ሸ) ከአገልግሎት ሰጪዎች ጋር በሚደረግ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አገልግሎት የማቅረብ፣ ቀ) በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ህጎች መሰረት የቀረጥ እና ታክስ ነፃ ጥቅሞች እና ሌሎች ማበረታቻዎችን የማግኘት፣ በማኔጅመንት እና ቴክኒካል የስራ መደቦች ተ) በዚህ አዋጅ፣ ይህን አዋጅ ለማስፈፀም በሚወጡ ደንቦችና መመሪያዎች፣ በአልሚ በተመለከቱ ተግባራት ላይ የመሳተፍ እና ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌዎች እንደ አግባብነታቸው ለንዑስ-አልሚ ተፈፃሚ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፩ ፊደል ተራ (ለ) መሰረት አልሚው መብቱን በሚያስተላልፍበት ወቅት የንዑስ አልሚውን እና የድርጅቱን በማይነካ መልኩ መሆን አለበት፡፡ ፳፭. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ግዴታዎች የሚከተሉት ግዴታዎች ይኖሩታል፡- ሀ) በአልሚ ፈቃድ፡ ወይም በአልሚ ወይም አስተዳዳሪ ስምምነት በተገለጸው አግባብ እና በዚህ አዋጅ መሰረት ለአንድ ማዕከል መገልገያዎችን በዞኑ ውስጥ የመገንባት፣ ለ) ለጉምሩክ ኮሚሽን አገልግሎት የሚውል አግባብነት ካለው ሕግ ጋር የሚጣጣም ሐ) በሕግ እና በአልሚ ስምምነት ውስጥ በሚስማማ አግባብ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማትን የመጀመር እና የማጠናቀቅ፣ ህክምና እርዳታ፣ የካፌ እና የንጽህና መስጫን ጨምሮ አስፈላጊ አገልግሎቶችን የመስጠት፣ የግንባታ ሰራተኞችን ደህንነት ሠ) ልዩ ኢኮኖሚ ዞን በደረጃ በሚለማበት ጊዜ የተቀመጡ ልዩ የአፈፃፀም ሁኔታዎችን ረ) ቦርዱ ካልፈቀደ በቀር ማንኛውም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ ያልለማ ሰ) ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ዋጋ እና ማስተላለፍ ስራዎች ጋር በተያያዘ እሴት ካልተጨመረባቸው አሰራሮች የመቆጠብ፣ ቀ) የዞን መሰረተ-ልማቶች፣ ማሽኖች እና የተመደቡ ቦታዎች በአግባቡ መያዛቸውን በ) ዋና ዋና የግንባታ ምእራፎችን፣ የዞን አስተዳደር፣ የፋብሪካ ሼዶችና ሕንፃዎች አጠቃቀም፣ የሰራተኞች መረጃ፣ የወጪ መረጃ የመያዝ እና ለኮሚሽኑ በየሩብ ተ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክልልን ከጉምሩክ ክልል ለመለየት የሚያስችል በቂ መለያ ቸ) አግባብነት ያለው የደህንነት መከታተያ ቴክኖሎጂ መትከልን ጨምሮ በቂ የመስክ ላይ የደህንነት ጥበቃ መስጠት ወይም ኀ) ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማት ጋር የተያያዘ ክህሎት እና እውቀት ለኢትዮጵያዊያን የሚተላለፍበትን ሁኔታ የማመቻቸት፣ ነ) በዚህ አዋጅ፣ አግባብነት ባላቸው ሕጎች እንደአግባብነታቸው ለንዑስ አልሚ ተፈፃሚ ፳፮. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ መብቶች ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ ሥምምነት እና የማስተዳደር፣ የመንከባከብ እና የማስተዋወቅ፣ የሚያስችል የአሰራር ስርዓት ማውጣት፣ ፫/ በአልሚው ስም መሰረታዊ አቅርቦቶችን እና አገልግሎቶችን በክፍያ እንዲቀርብ የማድረግ፣ ፬/ አገልግሎቶችን ለመስጠት ከሶስተኛ ወገኖች ፳፯. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ ግዴታዎች የሚከተሉት ግዴታዎች ይኖሩታል፡- ፩/ ኢንቨስትመንቶችን በዚህ አዋጅ፣ ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ ደንብ ወይም መመሪያ፣ በአስተዳደር ስምምነቱ ወይም በንግድ ፈቃዱ ፪/ ልዩ ኢኮኖሚ ዞንን ማስተዳደር፣ መንከባከብ፣ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ንብረቶች እና መሰረተ- ልማቶቸ በማናቸውም ጊዜ ለአገልግሎት ዝግጁ ሆነው የሚቆዩበትን ሁኔታ የመጠበቅ፣ ፫/ ህንፃ እና መሰረተ-ልማቶችን የማሻሻል፣ በዞን ውስጥ የሰዎች እና ተሸከርካሪዎች የተሳለጠ እንቅስቃሴ፡ የተሸከርካሪዎች ማቆሚያ እና ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የሚያስፈልግ የሰው ሀይል እና ተሽከርካሪዎች ስምሪት፣ የደረቅ እና ፈሳሽ ቆሻሻዎችን ማስወገድ ስርአት፣ የጋራ መጠቀሚያ ቦታዎች ጽዳት፣ እና የአረንጓዴ ቦታዎች እና መሰረተ-ልማቶች ንፅህና እና እንክብካቤ ለማረጋገጥ የሚያስችሉ ፬/ ለአንድ መስኮት አገልግሎት እና ለጉምሩክ አገልግሎት የሚሆን ቢሮ እና መሰረተ-ልማት፣ የህጻናት ማቆያ፣ አካል ጉዳተኞችን ታሳቢ ያደረገ መሰረተ-ልማት የማዘጋጀት፣ ፭/ በቦርዱ ፈቃድ ለንዑስ አልሚዎች ወይም ለተለዩ ተጠቃሚዎች ካልሆነ በስተቀር ያልለማ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬትን ለሶስተኛ ወገን ፮/ በዚህ አዋጅ፣ አግባብነት ባላቸው ሌሎች ሕጎች ወይም በፈቃድ ስምምነት ላይ የተመለከቱ ፯/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አገልግሎቶች ያለምንም አድሎ መሰጠታቸውን የማረጋገጥ፣ ፰/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ሰላምና ደህንነትን ማረጋገጥ፣ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝም ከመንግሥት የጸጥታ አካላት ጋር በመተባበር መስራት፣ ፱/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ልማት እና ግንባታን፣ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳደር፣ የሰራተኞች መረጃ፣ ስለ ወጪ ንግድ እና መሰል አፈፃፀሞች በየሩብ አመቱ ለኮሚሽኑ ፳፰. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት መብቶች ፩/ በዚህ አዋጅ፡ በኢንቨስትመንት ፈቃድ እና ንግድ ፈቃድ ላይ በተመለከቱ ሁኔታዎች መሰረት የኢንቨስትመንት ስራዎቹን በነፃነት ፪/ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ሕጎች ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬትን በንዑስ-ሊዝ የማግኘት፣ ህንፃ በባለቤትነት የመያዝ ወይም የመሸጥ፣ ሌሎች የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ፬/ እቃዎችና አገልግሎቶችን ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ማስገባት ወይም ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ፳፱. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት ግዴታዎች ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት የሚከተሉት ፩/ በድርጅት ኢንቨስትመንት ፈቃድ ስምምነት እና/ወይም ፈቃድ በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ ማልማት መጀመር እና ማጠናቀቅ፣ ኢንቨስትመንት ፈቃድ እና አግባብነት ያለው ሕግ ጋር በተጣጣመ መንገድ ማከናወን፣ ፫/ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባለው ሕግ የተመለከቱ የአካባቢ፣ ማህበራዊ እና የስራ ፬/ የሥራ ሁኔታ እና ምርታማነትን የሚመለከት ስርዓት መዘርጋት፣ የጤና አገልግሎት ሽፋን፣ የህፃናት ማቆያ፣ አካል ጉዳተኞችን ታሳቢ ፭/ ስለ ሠራተኞች፣ የምርት ሥራ፣ ወጪ ንግድ፣ አስመልክቶ በየሩብ አመቱ ለኮሚሽኑ እና ለአስተዳዳሪው ሪፖርት ማቅረብ፡፡ ፴. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ሌሎች ተጠቃሚዎች መብትና የተጠቃሚነት ደረጃ የሚይዘው ከኮሚሽኑ ፈቃድ ፪/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን የተጠቃሚነት ፈቃድ ለማግኘት መሟላት የሚገባቸው ዝርዝሮች እና ነዋሪዎች፣ አገልግሎት ሰጪ ሶስተኛ ወገኖች፣ የአንድ መስኮት አገልግሎት ሰጪዎች፣ እና የክልል እና የፌዴራል መንግሥት ተቋማትን ጨምሮ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚንቀሳቀሱ ሌሎች አካላት ኃላፊነት ኮሚሽኑ በሚያወጣው ፫/ የተፈቀደለት ሠራተኛ ሆነ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚኖር ወይም መገኘት የሚገባው ወይም በአስተዳዳሪው የተሰጠ የማንነት መለያ ፬/ በዚህ አዋጅ ወይም ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ መመሪያ በግልፅ ካልተፈቀደ በስተቀር ማንኛውም የፌዴራል፣ የክልል ወይም የአካባቢ አስተዳደር አካል ወይም ግለሰብ ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን መግባት ወይም በዞኑ ሥራ ጣልቃ መግባት አይችልም፡ ሆኖም ይህ ክልከላ ለጸጥታ ሥራ፡ ወይም ለሥራ ሁኔታ ቁጥጥር አላማ፡ ወይም በአልሚው ወይም አስተዳዳሪው ፈቃድ ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን የሚገቡ ሰዎችን አይመለከትም፡፡ ፴፩. የማይንቀሳቀስ እና ተንቀሳቃሽ ንብረት መያዣ፡ ፩/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ ንዑስ አልሚ ሥልጣን የተሰጠው አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት ከፋይናንስ ተቋማት ብድር ለማግኘት በማይንቀሳቀሱ ወይም በሚንቀሳቀሱ ንብረቶች ላይ ያሉ መብቶችን ለማስተላለፍ፤ በንዑስ-ሊዝ ያዥነት፡ በዋስትና፡ በልዩ ጥቅም፡ በወለድ አግድ፡ ወይም ከማስያዣነት ጋር የሚገናኙ ውሎችን፤ እንዲሁም ከግንባታ ዲዛይን እና ንዑስ ሊዝ ያዥነት የምስክር ወረቀቶች ጋር በማስከፈል ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች እና ሶስተኛ ወገኖች አገልግሎትን ተደራሽ ፴፪. አካባቢን የሚመለከቱ ህጎች ፩/ በሌላ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር አካባቢን ድንጋጌዎች በመላው የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ፪/ አግባብነት ያለው የፌዴራል ወይም የክልል ደረጃዎች፡ ስልታዊ የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ፣ ማህበራዊ አካባቢና ተፅዕኖ ግምገማ አተገባበር፣ የማህበራዊና የአካባቢ አያያዝ እቅድ አፈፃፀምና የጥበቃ አሰራሮች፡ የአስተዳደር እና የቅነሳ ሂደቶችን በተመለከተ የአተገባበር፣ የክትትል፣ የጥበቃ እና የአፈፃፀም ሥራዎችን የሚከታተሉ ባለሙያዎችን የመመደብ ግዴታ አለበት፡፡ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን በኢንቨስትመንት ዘርፍ የመሳተፍ ፴፫. በኢንቨስትመንት ዘርፍ ስለመሳተፍ ፩. አግባብነት ባለው ሕግ በግልፅ ከተከለሉ መስኮች ውጪ የልዩ የኢኮኖሚ ዞን ስርዓት ለውጪ ፪. ቦርዱ በየዓመቱ በጉምሩክ ክልል እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች ለውጪ ኢንቨስትመንት ዝግ የሆኑ ዘርፎችን ዝርዝር ማስታወቂያ ያወጣል። ፫. የንግድና ቀጠናዊ ትስስር ሚኒስቴር ከኮሚሽኑ ጋር በመመካከር በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚከናወኑና በሥልጣኑ ማእቀፍ ስር የሚወድቁ ፴፬. የፋይናንስ አገልግሎት አደረጃጀት እና አስተዳደር ፩/ ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ፈቃድ ወይም ይሁንታ ያገኙ የውጭ እና የሀገር ውስጥ አገልግሎት የማቅረብ መብት አላቸው። ፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን በፋይናንስ አገልግሎት ላይ የሚመረጡበት መስፈርት፣ ደረጃ እና የአሰራር ፫/ አግባብነት ባለው ሕግ መሰረት የተሰጡ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን ለማረጋገጥ የሚያስችል ራሱን የቻለ የፋይናንስ ያካሂዳል፡ የአሰራር ሥርዓት ይዘረጋል። ፬/ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በተለይ፦ ሀ) ከኢንቨስትመንት እና ወጪ ንግድ የተገኘ ገንዘብ ወደ ውጪ ማስተላለፍን፣ የውጭ ሀገር ገንዘብ የባንክ አካውንት መክፈትን፣ መሰል ጉዳዮች ላይ ትኩረት ያደረገ፣ ለ) የኢንቨስትመንቱን ልዩ ባህርይ፣ የወጭ የኢንዱስትሪዎችን የግብዓት ፍላጎት፣ እና መሰል ጉዳዮችን ግንዛቤ ውስጥ በማስገባት የሚቆዩበት እና የሚጠቀሙበት፣ በጉምሩክ ክልል ውስጥ ተፈፃሚ ከሚደረገው አሰራር የተሻለ ጥቅም የሚሰጥ ስርአትን፣ ፩/ ማናቸውም አልሚ፣ ንዑስ አልሚ፣ አስተዳዳሪ ፪/ የአልሚ ስምምነቱ የሚከተሉት ነጥቦችን መያዝ ለ) የሚለማው መሬት መልከዓ-ምድራዊ ወሰን፣ ሐ) የፋይናንስ ግዴታዎች፣ የስልታዊ የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ፣ የማህበራዊና የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ እና የአካባቢ አያያዝ መ) የፕሮጀክት ግንባታ የሚጀመርበት እና የሚጠናቀቅበት ግልፅ የጊዜ ገደብ፣ ሠ) መሬትን ላልተፈለገ ዓላማ ማዋልን እና ያልለማ መሬትን ያለፈቃድ ማስተላለፍን ረ) የግንባታ ቦታዎችን ደህንነት ለማረጋገጥ ሰ) በፕሮጀክቱ ልማት ሂደት ጥቅም ላይ የሚውሉ ከጊዜያዊ ሰራተኛ ማረፊያዎች፣ ካፌዎች እና ቢሮዎች ጋር የተያያዙ ግንባታዎችን የሚመለከቱ ደረጃዎች እና ሸ) ከጉምሩክ ቀረጥ እና ግብር ነፃ ወደ ሀገር ውስጥ የሚገቡ የመንገድ፣ የኤሌክትሪክ ማስወገጃ፣ ሎጂስቲክስ፣ ደህንነት፣ የእሳት አደጋ መከላከያ፣ የግንባታ ማሺነሪዎች እና መሳሪያዎች፣ የህንፃ ግንባታ ንድፍ እና ሶፍትዌር፣ ተሽከርካሪዎች፡ የግል መገልገያ ዕቃዎች፣ ጥሬ ዕቃዎች፣ አላቂ የቤተ-ሙከራ የሚያስፈልጉ እና የሚሰጡ እንደ መድሀኒት ያሉ የደህንነት እና ጤና-ነክ ዕቃዎች፡ እና ቀ) በዚህ አዋጅ ወይም አግባብነት ባለው ሕግ በዝርዝር ያልተመለከቱ ሌሎች ጉዳዮች። ፫/ ማናቸውም አስተዳዳሪ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) ላይ የተመለከቱ አግባብነት ያላቸው ጉዳዮችን እና በዚህ አዋጅ በአንቀፅ ፳፮ እና ፳፯ ላይ የአስተዳዳሪ ስምምነት መፈረም አለበት። ፩/ አስቀድሞ ከአልሚው ወይም ንዑስ አልሚው ይሁንታ የማግኘት ግዴታ እንደተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም ድርጅት ከአልሚው ወይም ንዑስ አልሚው የተወሰነ መሬት ክፍልን በንዑስ-ሊዝ ከማግኘቱ በፊት ወይም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ሕንፃ ከመያዙ ወይም ከመከራየቱ በፊት ከኮሚሽኑ ጋር ስምምነት መግባት ፪/ ስምምነቱ እንደአግባብነቱ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፴፭ ላይ የተመለከቱ ዝርዝሮች እንደተጠበቁ ሆኖ፡ ስለምርት እና የወጭ ንግድ፣ የስራ እና የቴክኖሎጂ ሽግግርን የሚመለከቱ ጉዳዮችን ፫/ ድርጅቱ በአንቀፅ ፴፭ ንዑስ አንቀፅ (፪) ላይ ቀረጥ እና ግብር ነፃ እንዲያስገባ ኮሚሽኑ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት፣ የማይንቀሳቀስ እና ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ጠያቂነት በልዩ ኢኮኖሚ ዞንነት የሚሰየም መሬት ዝቅተኛ ስፋት ከሀምሳ ሄክታር በታች ሊሆን አይችልም። ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ የፕሮጀክቱን ልዩ ባህርይ መሰረት በማድረግ የሚሰየም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ስፋት ያነሰ እንዲሆን ሊወስን ይችላል። ፫/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ለፋብሪካ ህንፃዎች፣ ሼዶች፣ ንግድ ሥራ፣ የጋራ አገልግሎት መጠቀሚያ፣ ሕንፃዎች እና ለምርት እና አገልግሎት ሥራ የሚውለው መሬት አጠቃላይ መጠን በዞኑ ይዞታ ስር ካለው ጠቅላላ መሬት ከ፶ በመቶ በታች ወይም ከ፸፭ በመቶ በላይ መሆን ፴፰. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት አመዳደብ፣ ልማት አጠቃቀም ጋር የተያያዙ ሁሉም ሕጎች ወይም ደረጃዎች በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ ደንብ ብቻ ይመራሉ። ፪/ መሬት ስለማግኘት፣ የመሬት ይዞታን፣ የከተማ ወይም የገጠር መሬት አጠቃቀምን እና የጨረታ ሥርዓትን የሚመለከቱ ማናቸውም ሌሎች የሕግ ወይም አስተዳደራዊ ሥርዓቶች የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬትን በተመለከተ ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ምዝገባ፣ ክፋይ ስለመያዝ፣ የባለቤትነት ካርታዎች፣ የሊዝ ያዥነት የምስክር ወረቀት፣ የህንፃዎች ደረጃ፣ ልማት፣ ግንባታ፣ እና የደህንነት እና መሰረተ- ልማት አገልግሎቶችን የሚመለከቱ ዝርዝር ድንጋጌዎች ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ፴፱. ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማት የሚውል መሬት የሚያገኘው፣ በክልል መስተዳድር የሚመደብ፣ ወይም በግል ወይም በመንግስት ሊዝ ያዦች እጅ የሚገኝ የለማ ወይም ያልለማ መሬትን ፵. በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ የለማ ወይም ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ የለማ ወይም ያልለማ መሬት ያለቦርዱ የፅሁፍ ፈቃድ ለሌላ አካል ጥቅም ሊተላለፍ አይችልም። ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እንደተጠበቀ ሆኖ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ በተመለከተው ሥርዓት መሰረት የለማ ወይም ያልለማ መሬት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ንዑስ አልሚ፣ ለድርጅት ወይም ለተፈቀደለት ሌላ ተጠቃሚ ሊተላለፍ ይችላል። በዚህ አግባብ የሚጠበቁ ሌሎች ጉዳዮች ዝርዝር በደንብ ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ የአስተዳዳሪ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ሲሰጥ በአልሚው ወይም ንዑስ-አልሚው ስም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬትን ሊይዝ ወይም ሊያስተዳድር የኢንቨስትመንት ፈቃድ ሲሰጥ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ መሬት በንዑስ ሊዝ ሥርዓት ሊይዝ ፵፩. በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ ያልለማ ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ማናቸውንም ያልለማ መሬት ለየትኛውም አላማ ቢሆን ለሶስተኛ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ካፒታል፣ የኢኮኖሚ አዋጭነት፣ የፋይናንስ አቅም፣ እና የግንባታ ማጠናቀቂያ ጊዜን አስመልክቶ ቦርዱ ያወጣቸውን መስፈርቶች ካሟላ እና ስምምነት ከገባ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ለመያዝ እና የማምረቻ እቃዎችን፣ ህንፃዎችን እና ተያያዥ መሰረተ-ልማቶችን ለመገንባት ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ የለማ ወይም ያልለማ መሬት ለሠራተኞች መኖሪያ ግንባታ ዓላማ ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ ንዑስ አልሚ ወይም ድርጅት ሊመደብ ይችላል፡ ሆኖም ቦርዱ ፈቃድ የሚሰጠው ፕሮጀክቱ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ማስተር ፕላን ጋር የተጣጣመ ስለመሆኑ፣ የቤት ችግርን የአመልካቹን የፋይናንስ አቅም፡ እና ሌሎች አግባብነት ያላቸውን ጉዳዮች ግምት ውስጥ በማስገባት እና አመልካቹ የፈቃዱን ሁኔታዎች አስመልክቶ ስምምነት የገባ እንደሆነ ብቻ ነው። ፬/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ የለማ ወይም ያልለማ መሬት ለሰራተኞች ግንባታ አገልግሎት ለድርጅት እንዲመደብ ቦርዱ ሊወስን ይችላል። ሆኖም የፕሮጀክት ሀሳቡ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ማስተር ፕላን ጋር የሚጣጣም እና የደህንነት ጥበቃ ደረጃዎችን ፭/ የልህቀት ማዕከል፣ የኢንኩዩቤሽን ማዕከል፣ ለሆኑ አገልግሎቶች አላማ የሚውል የልዩ ኢኮኖሚ ዞን የለማ ወይም ያልለማ መሬት በሚሸፍን የሊዝ ሂሳብ እንዲመደብ ቦርዱ ሊያዝ ይችላል። ሆኖም ይህ የአልሚው ግዴታ ስምምነት ላይ ሲገለፅ ብቻ ነው። ፮/ ቦርዱ በኮርፖሬሽኑ ይዞታ ስር የሚገኝ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ከፍተኛ እሴት ላለው የንግድ አገልግሎት ስራ እንዲለማ የሚቀርብ ከማስተር ፕላኑ እና ከዞኑ ስፓሻል ልማት እቅድ ጋር የሚጣጣም መሆኑን በማረጋግጥ ፵፪. በኮርፖሬሽኑ የተያዘ መሬት በጨረታ ስለመመደብ ፩/ ኮርፖሬሽኑ በመሬት ባንክ የያዘው መሬት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን መጠቀሚያ የሚሆን የመኖሪያ ቤት መሰረተ-ልማት ግንባታ ለማካሄድ በጨረታ እንዲተላለፍ ጨረታ ሊያወጣ ይችላል። ፪/ የቤት አልሚዎች ልምድን፣ የፋይናንስ እቅድ፣ የአካባቢ፣ የማህበራዊ እና የዓለማቀፍ ሰራተኞች በማድረግ፣ የመሬት አጠቃቀም መስፈርቶችን፣ ያላቸውን ፍላጎት እና የግንባታውን የጊዜ ማእቀፍ አስመልክቶ የሚቀመጡ መለኪያዎችን ግምት ውስጥ በማስገባት ይመዘናሉ። ፫/ ቦርዱ በተሻለ ደረጃ መስፈርቶቹን ለሚያሟላ ተጫራች መሬት እንዲሰጥ ይወስናል፡፡ ፩/ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፵፪ ድንጋጌ ቢኖርም ማመልከቻ ላይ በመመርኮዝ መሬት በጨረታ ሂደት ውስጥ ሳይገባ እንዲመደብ የሚቀርብን መስፈርቶችን የሚያሟላ ከሆነ እና የቀረበው ተግዳሮት የሆነ የቤት አቅርቦት ችግርን ለመቅረፍ አስፈላጊነቱ ከተረጋገጠ፣ ለ) የራስ አቅም በመጠቀም በአጭር ጊዜ ሐ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ይኖራሉ ተብለው የሚገመቱ ሰራተኞችን ትርጉም ባለው ደረጃ ማስተናገድ የሚችል ከሆነ፣ ኮርፖሬሽኑ ጥያቄውን ለኮሚሽኑ ማቅረብ ፫/ ቦርዱ በኮሚሽኑ ምክረ-ሀሳብ መሰረት የመሬቱን ፵፬. የመኖሪያ ቤት አልሚ ስምምነት የመግባት ግዴታ ፩) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ በጨረታ ወይም ኢኮኖሚ ዞን አልሚው ወይም ሕጋዊ ውክልና የተሰጠው አስተዳዳሪ ጋር ስምምነት መግባት ፪) ስምምነቱ ከአስራ ስምንት ወራት የማይበልጥ የግንባታ ስራዎች ማጠናቀቂያ ምእራፎችን፣ ከዓለማቀፉ የሰራተኞች ድርጅት የሰራተኞች መኖሪያ መመሪያ ጋር የሚጣጣም የሕንፃ ዲዛይን እና ቤቶች ህግጋት፣ የመኖሪያ እፍጋት፣ እና ኮርፖሬሽኑ የሚያስቀምጠውን የአፈፃፀም ዋስትና የሚገልጽ መሆን አለበት። ፫/ በቦርዱ በሌላ ሁኔታ ካልተወሰነ በስተቀር የቤትአልሚው በአካባቢው የሊዝ ዋጋ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ውስጥ ለመሰረተ ልማት የወጣ ወጪን ከግምት ውስጥ በማስገባት በሚተመነው መሰረት የሊዝ ዋጋ መክፈል አለበት። ፵፭. የመሬት ምደባ ሕጎች እና አሰራሮች ሲጣሱ ስለሚወሰዱ አስተዳደራዊ እርምጃዎች ፈቃድ ሳይገኝ ወይም የዚህን አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ ደንብ ወይም መመሪያ የሚደረግ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ክፍልን ለሶስተኛ ወገን የማስተላለፍ ድርጊት የአልሚነት ወይም አስተዳዳሪነት ፈቃድ እገዳ ወይም ስረዛን ጨምሮ የአስተዳደር ቅጣት ያስከትላል። ፩/ በክልል አስተዳደር የተመደበ እና በመሬት ባንክ እንዲያዝ የታሰበን መሬት ኮርፖሬሽኑ በሳይት ፕላን ወይም ሌላ ተመሳሳይ ሥርዓት የሚመለከተው የክልል መንግስት አካል የሊዝ ያዥነት የምስክር ወረቀት ይሰጣል። ፪/ ኮርፖሬሽኑ መሬቱን በራሱ ሊያለማው ወይም በቦርዱ ውሳኔ ወደ ሌላ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ፫/ ከኮርፖሬሽኑ የመሬት ባንክ መሬት ያገኘ አልሚ የሊዝ ስምምነት የመግባት ግዴታ አለበት፡፡ ስምምነቱ ከተፈረመ ጊዜ ጀምሮ ባሉት ሰባት ተከታታይ ቀናት ውስጥ ከኮሚሽኑ የሊዝ ያዥነት የምስክር ወረቀት ያገኛል። ፬/ በዚህ አዋጅ መሰረት ከኮርፖሬሽኑ ነባር የዞን ልማት ወይም ከግል አልሚ መሬት ያገኘ ድርጅት የንዑስ ሊዝ ስምምነት የመፈረም ግዴታ አለበት። ስምምነቱ ከተፈረመ ጊዜ ጀምሮ ባሉት ሰባት ተከታታይ ቀናት ውስጥ ፭/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የፋብሪካ ህንፃ ወይም ተመሳሳይ ንብረት የገዛ ድርጅት ኮሚሽኑ በዘረጋው ሥርዓት መሰረት የሽያጭ ውል የገባ እንደሆነ ስምምነቱን ባደረገ በሰባት ቀናት ውስጥ ከኮሚሽኑ የባለቤትነት ማረጋገጫ ሰነድ ያገኛል። ውለታው የፋብሪካ ሼድ ወይም ተመሳሳይ ልማት ኪራይን የሚመለከት ከሆነ ፮/ የሊዝ ያዥነት ወይም የንዑስ-ሊዝ ያዥነት የምስክር ወረቀት እና የባለቤትነት ሰነዶች የሚያካትቱት ዝርዝር ጉዳይ በተመለከተ ስለ ግንባታ እና ፈቃድ አሠራሮች የሌሎች ሕጎች ድንጋጌዎች ቢኖሩም የሕንፃዎች፣ የመሰረተ ልማቶች እና የተያያዥ መዋቅሮች ልማት እና ግንባታ ስራ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ ኮሚሸኑ ከሚመለከተው ባለስልጣን ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሰረተ ልማት፣ የህንፃዎች፣ የመገልገያ ፋሲሊቲዎች ወይም ማንኛውንም ግንባታ ለማካሄድ የሚፈልግ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ አስተዳዳሪ፣ ድርጅት ወይም አካል ዝርዝር የፕሮጀክት ዲዛይን እና የግንባታ እቅድ በማስገባት ከኮሚሽኑ የግንባታ ፈቃድ ፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፡ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት የሚቀርብ ማመልከቻ በአልሚነት፣ አስተዳዳሪነት ወይም ድርጅት ስምምነት ላይ ከተመለከቱ አነስተኛ የዞን ዲዛይን መስፈርቶች ጋር የሚስማማ መሆኑን ማረጋገጥ አለበት። ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፡ አስተዳዳሪ ወይም የሚጠናቀቅበት ዋና ዋና የጊዜ ምእራፎችን ፬/ ኮሚሽኑ ፈቃዶችን ይሰጣል፡ አፈፃፀማቸውን ፵፱. የግንባታ ዕቃዎች መጠን ሰነድ ስለማረጋገጥ እና ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ከሚተገበር ፕሮጀክት አፈፃፀም ጋር በተያያዘ በአልሚ፣ አስተዳዳሪ፣ በድርጅት ወይም ሌላ አካል የሚቀርብ የግንባታ ሥራ ዝርዝርን የሚመለከት ሰነድ በኢትዮጵያ ወይም በውጭ ሀገር በሚገኝ ብቃት ያለው ባለሙያ ሊዘጋጅ ይችላል፡፡ ሆኖም ኢትዮጵያ ውስጥ ፈቃድ ባለው መሀንዲስ፣ አርክቴክት ወይም የግንባታ ዕቃዎች መጠን ሰርቬየር ፪/ ኮሚሽኑ የቀረቡ ሰነዶችን ከመረመረ በኋላ የግንባታ ዕቃዎች መጠን ሰነዱን ሊያፀድቅ ወይም ውድቅ ሊያደርግ ይችላል፡፡ ፶. የዲዛይን እና ግንባታ ማሻሻያ ወይም ማስፋፊያ ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ከሚከናወኑ ሥራዎች ጋር በተያያዘ ማናቸውም የፕሮጀክት ዲዛይን በአስተዳዳሪ፣ በድርጅት ወይም ሌላ አካል ፪/ ለዚህ አላማ የሚቀርብ ማመልከቻ ፕሮጀክቱን የሚያብራራ፣ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ማስተር የታሰበው ስራ የሰዎችን እና ተሸከርካሪዎችን ከግምት ውስጥ ያስገባ መሆን ይኖርበታል። ፫/ ኮሚሽኑ ለቀረበው ጥያቄ ምላሹን በፅሁፍ በሰባት ተከታታይ ቀናት ውስጥ ያሳውቃል፡፡ ፩/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ የግንባታ ፈቃድ ካገኘበት ወይም የጅማሮ ስራዎችን ከተሰጠበት እለት አንስቶ ባሉት ስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ የግንባታ ስራ መጀመር አለበት። ፪/ አልሚው የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ የመንገድ ቅያሶችን፣ የመሰረታዊ አገልግሎት ልማቶችን፣ የደረቅ እና ፈሳሽ ቆሻሻ ማስወገጃ ሥርዓት፣ ጉዳተኞችን ታሳቢ ያደረገ መሰረተ-ልማት፣ የጉምሩክ ቢሮ፣ የአስተዳደር ሕንፃዎች፣ እና እንደ አስፈላጊነቱ ሼዶች እና የብክለት መቀነሻ ወይም የኢንቨስትመንት ፈቃድ ከተሰጠበት እለት አንስቶ ባሉት ሰላሳ ስድስት ወራት ጊዜ ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) ድንጋጌ የፕሮጀክቱን ስፋት እና ውስብስብነት ወይም ሁኔታዎችን ግምት ውስጥ በማስገባት ጊዜውን ሊያራዝም ይችላል። ከፍተኛው የጊዜ ማእቀፍ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል። ፬/ የዚህ አንቀፅ ድንጋጌ ቢኖርም የፕሮጀክት ድረስ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚው የዞን ዋና ዋና መሰረተ-ልማቶችን እና አገልግሎት መስጫ የግንባታ ስራ እንዳያጠናቅቅ አይከለከልም፡፡ ፩/ የፋብሪካ ሕንፃ እና ተያያዥ ግንባታዎችን ለመገንባት ያቀደ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት መጀመር እና በአስራ ስምንት ወራት ጊዜ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ የፕሮጀክቱን ስፋት እና ውስብስብነት ወይም ሁኔታዎችን ከግምት ውስጥ በማስገባት ኮሚሽኑ ፫ የዚህ አንቀፅ ድንጋጌዎች እንደአግባብነታቸው በሌሎች አካላት ለሚካሄዱ ግንባታዎች ተፈፃሚ ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ወይም ንዑስ አልሚ የተፈቀደለትን ተጨማሪ ጊዜ ጨምሮ በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ ካላጠናቀቀ፣ ቦርዱ ከኮሚሽኑ በሚመጣ ምክረ-ሀሳብ መሰረት ፪/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት ወይም ሌላ አካል የተፈቀደለትን ተጨማሪ ጊዜ ጨምሮ በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ ካላጠናቀቀ በመከተል የኢንቨስትመንት ፈቃዱን ሊያግድ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እና (፪) ወይም በተሰረዘ ጊዜ ኮሚሽኑ ፈቃዱ ለታገደበት ማበረታቻዎች ሙሉ ለሙሉ ወይም በከፊል የተሰጠው ስያሜ እንዲሰረዝ ለሚመለከተው አካል ምክረ-ሀሳብ ሊያቀርብ ይችላል። ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እና (፪) ወይም የተሰረዘ እንደሆነ እና የተመለከተው አካል የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ንብረትን ለፋይናንስ ተቋማት በማስያዝ ብድር ወስዶ ከሆነ ኮሚሽኑ ስለፈቃዱ መታገድ ወይም መሰረዝ ለፋይናንስ ፶፬. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ ስለመሆን ፩/ ማንኛውም የተፈጥሮ ሰው በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ ደንብ ወይም መመሪያ ላይ የተደነገጉ መስፈርቶችን ሲያሟላ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ ሊሆን ይችላል። ፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ከዘጠና ቀናት በላይ ለመቆየት ያለመ ማንኛውም ሰው ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ከገባበት ቀን ጀምሮ ባሉት አምስት ቀናት ውስጥ ለኮሚሽኑ በማመልከት ፫/ የነዋሪነት መታወቂያ ለማግኘት ማመልከቻ የሚሆንበት አካባቢ፣ ተፈፃሚ ሁኔታዎች እና ፬/ ሪፖርት የማድረግ ግዴታ እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚሽኑ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ ምዝገባና ፶፭. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ መብትና ግዴታዎች ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ የሚከተሉት መብቶች ሀ) በተከለለ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክፍል ውስጥ ፪/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ የሚከተሉት ግዴታዎች ሀ) በዚህ አዋጅ በሌላ አኳኋን ካልተደነገገ በስተቀር በግሉ ሊጠቀምባቸው ወደ ዞኑ ለሚያስገባቸው እቃዎች እና አቅርቦቶች አግባብነት ያላቸውን የጉምሩክ ቀረጥ፣ ታሪፍ፣ ግብር እና ሌሎች ክፍያዎችን ለ) አግባብነት ባላቸው ሕጎች መሰረት የገቢ ሐ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞኑን ህግና ደንብ አክብሮ ፶፮. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን የነዋሪነትን የምስክር ወረቀት የተመለከቱ ግዴታዎችን አጓድሎ ሲገኝ ወይም የነዋሪነት የምስክር ወረቀቱን ያገኘው በማሳሳት ወይም የሀሰት መረጃ በማቅረብ ከሆነ ለነዋሪው የ፺ ቀናት የቅድሚያ የፅሁፍ ማስጠንቀቂያ በመስጠት እና የመሰማት መብቱን በመጠበቅ የምስክር ለአልሚ፣ አስተዳዳሪ እና ድርጅት የሚሰጥ ፶፯. ጠቅላላ የማበረታቻ ማዕቀፎች ፩/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ የተሰጠው ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት በኢንቨስትመንት ማበረታቻ ደንብ ቁጥር ፭፻፲፯/፪ሺ፲፬ እና ደንቡን ተከትሎ ፪/ የዚህ አዋጅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም አልሚ፣ አስተዳዳሪ እና ድርጅት የሚከተሉትን ሀ) ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ለሚገቡ እና ከልዩ በተመለከተ ከሁሉም የቀረጥ እና ታክስ ለ) ከጉምሩክ ክልል ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን የተጨማሪ እሴት ግብር ዜሮ ምጣኔ እና ቀጥተኛ ካልሆኑ የሀገር ውስጥ ግብሮች ነፃ ሐ) በባለሀብቱ በቀጥታ፣ በተቋራጭ ወኪሉ ወይም በተመዘገበ የሎጂስቲክስ ኦፕሬተር አገልግሎት የተገዙ የግንባታ ዕቃዎችን ከገቢ እና ሌሎች የጉምሩክ ቀረጥ እና መ) አግባብነት ያለውን ቀረጥ እና ታክስ በመክፈል እቃዎች እና አገልግሎቶችን ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ወደ ጉምሩክ ክልል የመላክ ወይም በጉምሩክ ክልል ለሚገኙ ከሚከፈል ማንኛውም ቀረጥ እና ታክስ ረ) ለባለአክሲዮኖች የሚከፈል የትርፍ ድርሻ ከገቢ ግብር ክፍያ ነፃ የመሆን፣ ሰ) የግብር እፎይታ በሚሰጥበት ወቅት በገቢ የዊዝሆልዲንግ ሥርዓት ነፃ የመሆን፤ ፫/ ዕቃ ወይም አገልግሎትን ወደ ውጪ በሚልኩ ድርጅቱ የንግድ ፈቃድ ካገኘበት ጊዜ ጀምሮ በደመወዛቸው ላይ የገቢ ግብር ክፍያ እፎይታ ፬/ በዚህ አዋጅ መሰረት በልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች ውስጥ በአልሚዎች፣ በንዑስ አልሚዎች ወይም በድርጅቶች በሚያዙ የሊዝ ወይም የንዑስ ሊዝ ይዞታ መብቶች እና በሽያጭ ወይም በኪራይ ወይም በሌላ መንገድ በሚያዙ ቋሚ ንብረቶች ላይ የንብረት ታክስ አሰራር ቀሪ እንዲሆን ወይም የተለየ የንብረት ታክስ ምጣኔ ስርአት ተፈፃሚ እንዲደረግ አግባብነት ያለው አካል የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ሀገራዊ መርሀ-ግብር ልዩ አላማን ግንዛቤ ውስጥ በማስገባት ይወስናል፡፡ ፭/ ኮሚሽኑ ከገንዘብ ሚኒስቴር እና ከጉምሩክ ኮሚሽን ጋር በመተባበር እና ቋሚ የጋራ ኮሚቴ በማደራጀት ማበረታቻዎች ለታለመላቸው አላማ መዋላቸውን ለመከታተል የሚያስችል በዘመናዊ ቴክኖሎጂ የታገዘ የአሠራር ስርዓት እንዲዘረጋ ፮/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ኢትዮጵያ ርቀው በሚገኙ እና/ወይም ከፍተኛ የመሰረተ ልማት ችግር ባለባቸው ቦታዎች ወይም አካባቢዎች ሄደው ማልማት እንዲችሉ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ደንብ ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስራ ላይ የተሰማራ የውጭ ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው የድርጅት ተቀጣሪ ወደ ኢትዮጵያ ለዚሁ አላማ ከቀረጥና ታክስ ነፃ የማስገባት መብት አለው። ፪/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት ለኢንቨስትመንት አገልግሎት የሚውሉ የግል መገልገያ ዕቃዎችን ከቀረጥና ታክስ ነፃ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እና (፪) መሰረት የግል መገልገያ ዕቃዎችን ያስገባ ሀ) ተመሳሳይ መብት ላለው ሰው ያለቀረጥና ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የግል መገልገያ ዕቃዎችን ማስተላለፍ የሚፈልግ ማንኛውም ሰው ከማስተላለፉ በፊት ሥልጣን ካለው አካል ፈቃድ ማግኘት አለበት። ፭/ የግል መገልገያ ዕቃዎች እና ተጠቃሚዎች ዝርዝር ኮሚሽኑ የሚሰጠውን ምክረ-ሀሳብ መሰረት አድርጎ ሥልጣን ያለው አካል ሰራተኛን የሚመለከቱ ጉዳዮች፣ የውጭ ሀገር ዜጎች የስራ ፈቃድ፣ የመኖሪያ ፈቃድ፣ ቪዛ እና የክህሎት ፶፱. የሥራ ሁኔታ ቁጥጥር እና አስተዳደር ፩/ የአሰሪ እና ሰራተኛ ሕጉ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም በሕግ፣ በኅብረት ስምምነት ወይም በሥራ ደንብ ለሠራተኛ የተሰጡ ጥቅሞችን ሳይነካ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ በሚገኙ ኢኮኖሚ ዞንን ልዩ ባህርይ ግምት ውስጥ ያስገባ ፫/ ለሕግ ተቃራኒ እስካልሆነ ድረስ በልዩ ኢኮኖሚ ፬/ ኮሚሽኑ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ሥርዓታዊ ስልጠና የመስጠት፣ የመመዝገብ፣ የመመደብ እና የመቅጠር ሂደት ለማሳለጥ እንዲቻል ከባለሀብቶች ጋር በመተባበር በእያንዳንዱ ልዩ ፭/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ በተጠበቀ ከባቢ የሚሰሩ መሆኑን ለማረጋገጥ አስገዳጅ የሥራ ጥበቃ እርምጃዎችን የመውሰድ ፷. የሰራተኞች ዝቅተኛ ደመወዝ እና ማትጊያ ሥርአት ፩/ ኮሚሽኑ ዝቅተኛ የደመወዝ መጠን፣ የደመወዝ የሰራተኛ መድህን፣ እና ሌሎች ለሰራተኞች ለማድረግ እና ወጥ የሆነ ስርዓት ለመዘርጋት ሠራተኛ ጉዳይ ቢሮዎች፣ የሠራተኛ ተወካዮች እና ከባለሀብቶች ጋር በትብብር ይሰራል። ፪/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) በሚፈረሙ የስራ ውሎች ውስጥ መካተታቸውን ፷፩. የሥራ ጉዳዮች ኮሚቴ ስለማቋቋም ፩/ በእያንዳንዱ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የጋራ ከሥራና ክህሎት ሚኒስቴር፣ ከኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ወይም ከሚመለከተው ክልል ቢሮ፣ ከሰራተኞች ተወካይ የተውጣጡ አባላትን የያዘ ፪/ ኮሚቴው የሚከተሉት ተግባርና ኃላፊነቶች ሀ) የሠራተኞች መብቶች እና ግዴታዎች በኢንቨስትመንት ተቋሙ ማኔጅመንት እና በሠራተኞች መታወቃቸውን እና በአግባቡ ለ) ተከታታይ እና ወጥ የሆኑ የምክክር እና ግንኙነት መድረኮችን በመፍጠር በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ምቹ ሁኔታዎችን ይፈጥራል፣ ውጥረት እና አለመግባባቶችን ሐ) ለምክክር እና አማራጭ የክርክር መፍቻ ዘዴዎች ቅድሚያ በመስጠት የግል እና የወል የሥራ ጉዳዮች እና አለመግባባቶችን የሚያስችል፡ በአሰሪና ሰራተኛ ሕግ እና መሰረት ያደረገ ሥርዓት ይዘረጋል፣ መ) ከኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ጋር በመተባበር በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የእውቀት፣ ስለመደረጉ እና ምርታማነት ስለመጨመሩ ሠ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የኢንዱስትሪ ፫/ ኮሚሽኑ የኮሚቴውን ስራዎች ያስተባብራል፣ ሁኔታዎችን ያመቻቻል፡፡ ዝርዝር አፈፃፀሙ ወይም ድርጅቶች የሚቀጠሩ የውጭ ሀገር ሰራኞችን ቪዛ እና የመኖሪያ ፈቃድ አሰጣጥን ለማቀላጠፍ እንዲቻል በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልዩ የኢሚግሬሽን ሥርዓት እንዲዘረጋ ያደርጋል። ፪) ከኢንቨስትመንት ጋር ለተያያዘ ጉዞ ማንኛውም ከሀገሩ ውጪ ያለ የውጭ ሀገር ዜጋ ካለበት የውጭ ሀገር ሆኖ የኢትዮጵያ ቪዛ እንዲሰጠው ፫) ኮሚሽኑ በሚሰጠው ማረጋገጫ መሰረት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ወይም አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት ባለቤት ወይም ከፍተኛ ባለድርሻ ግለሰብ ለአምስት አመት የሚያገለግል የብዙ ጊዜ መመላለሻ ቪዛ ወይም የመኖሪያ ፈቃድ ፬) ኮሚሽኑ በሚሰጠው ማረጋገጫ መሰረት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ለሚሰራ የውጭ ዜጋ ሰራተኛ፣ ስራ አስኪያጅ፣ ከዋና መስሪያ ቤት ለሚመጣ ስራ አስፈፃሚ፣ ለቦርድ አባል፣ ወይም ለከፍተኛ ባለሙያ ለሶስት አመት የሚያገለግል የብዙ ጊዜ መመላለሻ ቪዛ ወይም የመኖሪያ ፭) ለውጭ ሀገር ሰራተኞች እና ለጥገኞቻቸው በቅንጅት በሚፈጥሩት የተሳለጠ የአገልግሎት ፮) የቪዛ እና የመኖሪያ ፈቃድ አሰጣጥ ሁኔታ እና የኢሚግሬሽን ተቋም ከኮሚሽኑ ጋር በቅርበት በመተባበር በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፷፫. የውጭ ዜጎች ሠራተኞች የሥራ ፈቃድ ፩/ ማንኛውም የኢንቨስትመንት ፈቃድ ያለው የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ ንዑስ አልሚ፣ እና በሌሎች የቴክኒክ ሥራዎች ላይ የሚሰማሩ የውጭ ሀገር ባለሙያዎችን መቅጠር ይችላል። ፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን የውጭ ሀገር ባለሙያዎች የሥራ ፈቃድን ለመስጠት ኮሚሽኑ ከሥራና ክህሎት ሚኒስቴር ጋር ሊተባበር ይችላል፡፡ ፫/ በኢንቨስትመንት አዋጁ እና አዋጁን ተከትለው በወጡ መመሪያዎች ላይ የተደነገጉ ከሥራ ፈቃድ አሰጣጥ እና ከተተኪ ኢትዮጵያዊያን ሥልጠና ጋር የተያያዙ ሥርዓቶች፣ መብቶች እና ግዴታዎች እንደአግባብነታቸው በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች ለሚቀርቡ የሥራ ፈቃድ ማመልከቻዎችም ተፈፃሚ ይሆናሉ፡፡ ፷፬. የዕውቀት፣ ክህሎት እና ቴክኖሎጂ ሽግግር በመተባበር ልዩ የኢኮኖሚ ዞኖች የክህሎት፣ እውቀት እና ቴክኖሎጂ ልማት እና ሽግግርን የሚያጎለብቱ መሆናቸውን ያረጋግጣል። ፪/ የሥራና ክህሎት ሚኒስቴር ከኢንዱስትሪ የክህሎት እና እውቀት ሽግግርን የሚያጎለብቱ የቴክኒክ እና ሙያ ሥልጠና ፕሮግራሞችን ይነድፋል፣ ያደራጃል፣ አተገባበሩን ለመከታተል ፫/ የኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ከኮሚሽኑ፣ ከግብርና ሚኒስቴር ጋር በመተባበር የቴክኖሎጂ ሽግግር የመንግሥት እና ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅቶች አጋርነትን ጨምሮ የቴክኖሎጂ ሽግግር እና እድገትን የማፋጠን፣ ምርታማነትና የምርት ጥራትን የማሳደግ፣ የግብዓት አቅርቦት እና የገበያ ትስስርን የማረጋገጥ፣ እንዲሁም ጥናትና መንገድ እና በዘላቂነት ለመወጣት እንዲችል ተገቢ የሥራ ክፍሎቹ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የኢንቨስትመንት ዋስትና፣ ጥበቃ እና እንክብካቤ ፷፭. እኩል እንክብካቤ የማግኘት መብት በሌላ ሁኔታ ካልተመለከተ በቀር ማንኛውም የውጭ ባለሀብት በግሉ ወይም ከሀገር ውስጥ የባለቤትነት ገደብ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚነት፣ ፩) መንግሥት ለህዝብ አገልግሎት ዓላማ ሲፈለግ፣ አድሎን በማያስከትል መልኩ፣ ተገቢ የሕግ አካሄድን ተከትሎ፣ እና ተመጣጣኝ የሆነ ካሳ ፈጣንና በተቀላጠፈ ሁኔታ ተከፍሎ ካልሆነ በስተቀር በማናቸውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ኢንቨስትመንት ላይ የመውረስ እርምጃ ሊወስድ ፪) በውጭ ኢንቨስትመንት ላይ የመውረስ እርምጃ ተግባራዊ የተደረገ እንደሆነ የካሳ ክፍያው በዓለማቀፍ የፋይናንስ ገበያ ሊቀያየር በሚችል ፫) ከሕግ አግባብ ውጭ ንብረትን የመውረስ ሥራ የተፈፀመ እንደሆነ ንብረቱን እንዲለቅ የተደረገ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት ድርጊቱ ከተፈፀመበት ጊዜ ጀምሮ ንብረቱ እስከተመለሰበት ጊዜ ድረስ በህግ መሰረት ከሚታሰብ ወለድ ጋር የተወሰደበት ኢንቨስትመንት እንዲመለስለት ይደረጋል። ስለማይኖረው የንብረት መውሰድ፣ ስለ ካሳ ክፍያ እና ንብረት አመላለስ ዝርዝር አግባብ ባለው ሕግ የተደነገገው ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ ፭) በዚህ አንቀጽ የተደነገጉ ድንጋጌዎች በወንጀል ፷፯. በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስለሚኖር የጉምሩክ ቁጥጥር የልዩ የኢኮኖሚ ዞን ሙሉ የጉምሩክ ቁጥጥር ፷፰. የተሳለጠ የጉምሩክ አገልግሎት ስለመስጠት የጉምሩክ ኮሚሽን በሌላ ሕግ የተቀመጠ ድንጋጌ ቢኖርም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የተቀላጠፈ፣ ለዘርፉ ልዩ ትኩረት ያደረገ፣ እና በዘርፉ ፍላጎት ፷፱. ወደ ሀገር ስለሚገባ ወይም ከሀገር ስለሚወጣ ዕቃ ፩/ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ወደ ጉምሩክ ክልል የገባ ዕቃ ከውጭ ሀገር እንደገባ ዕቃ ተቆጥሮ ተገቢው የጉምሩክ ሥነ ሥርዓት ይፈጸምበታል፡፡ ፪/ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ወደ ውጭ ሀገር፣ ወይም ከጉምሩክ ክልል ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን፣ ወይም ከአንዱ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ወደ ሌላ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን፣ ወይም በአንድ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ከሚገኝ አንድ ተጠቃሚ ወደ ሌላ ተጠቃሚ የተላለፈ ዕቃ እንደ ወጪ ዕቃ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት በተጠቃሚዎች መካከል በሽያጭ ወይም በሌላ ህጋዊ መንገድ የሚፈጸም የዕቃ ትልልፍ ወይም ቅብብሎሽ ከማንኛውም ቀረጥና ታክስ ነጻ ፬/ የጉምሩክ ኮሚሽን ሲፈቅድ በልዩ የኢኮኖሚ ዞን የሚለቀቅ ዕቃ በጉምሩክ ጣቢያው ወይም ፭/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን የሚገኝ እቃ የጉምሩክ ሥነ ላልተገደበ ጊዜ ሊቆይ ይችላል፡፡ ፸. በጉዞ ላይ ላሉ ዕቃዎች የሚሰጥ ዋስትና ከውጭ ሀገር ወደ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን፣ ወይም በሀገር ውስጥ ከሚገኝ ሌላ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ወይም ከጉምሩክ ቦንድድ መጋዘን ወደ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን በሚተላለፍ ዕቃ ላይ ተጠቃሚው በጉምሩክ ሕግ በሚወሰነው መሰረት ተመጣጣኝ የቀረጥና ታክስ ዋስትና ማስያዝ ይኖርበታል፡፡ ፸፩. ስለምርት ሂደት እና ክንውን ፩/ የዚህ አዋጅ እና ሌሎች አግባብነት ያላቸው ሕጎች ተፈፃሚነት እንደተጠበቀ ሆኖ፣ በዞኑ ውስጥ ዕቃዎች ሊከማቹ፣ ሊሸጡ፣ ለእይታ ፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኙ ዕቃዎች ወደ ውጭ ለመላክ፣ ለጥገና፣ ለፕሮሰሲንግ፣ ወይም ወደ ሌላ እቃ ለመቀየር፣ ወይም ሥልጣን ባለው አካል በተለየ ሁኔታ በሚሰጠው ፈቃድ ካልሆነ በስተቀር ከልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ክልል ማውጣት ፸፪. ተመልሰው ከሀገር ስለሚወጡ ወይም ወደ ሀገር ፩/ የጉምሩክ ፎርማሊቲ ከመጠናቀቁ በፊት ወደ የቀረበበት እቃ ያልተከለከለ ወይም አግባብነት ያለው የጉምሩክ ሕግን የማይጻረር እስከሆነ ድረስ ከማናቸውም ክፍያ ነጻ ተደርጎ እንዲወጣ ፪/ ማናቸውም ዕቃ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ተመርቶ ወደ ውጭ ከተላከ በኋላ በሽያጭ ውሉ ወይም በንግድ ግንኙነቱ ላይ የተመለከተውን የጥራት ደረጃ ባለማሟላቱ ምክንያት ተመልሶ ሳይደረግበት ከጉምሩክ ቀረጥና ታክስ ነጻ ፩/ በሚመለከተው አካል ሲረጋገጥ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ በምርት ሂደት የሚፈጠር ተረፈ- ምርትን በዞኑ ውስጥ መሸጥ ይፈቀዳል፡፡ በዚህ አግባብ የሚሸጥ ተረፈ-ምርት የጉምሩክ ቀረጥና ፪/ በሚመለከተው አካል ሲረጋገጥ በምርት ሂደት እንዲሸጥ የጉምሩክ ኮሚሽን ይፈቅዳል፡፡ በዚህ አግባብ የሚሸጥ ተረፈ-ምርት የጉምሩክ ቀረጥና ማንኛውም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን የሚገኝ ዕቃ የሚመለከተው አካል እና ጉምሩክ ኮሚሽን በተገኙበት እንዲወገድ ይደረጋል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚወገድ ዕቃ ቀረጥና ታክስ አይከፈልበትም፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚወገድ ዕቃ አስቀድሞ የተከፈለ ቀረጥና ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚወገድ ዕቃ የማስወገጃ ወጪ በዕቃው ባለቤት የሚሸፈን ይሆናል፡፡ የሚወገደው ዕቃ ባለቤት የሌለው ወይም ባለቤቱን መለየት የማይቻል ፸፭. ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ለአገልግሎት ስለሚገቡ የተፈቀደለት አገልግሎት ሰጪ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አገልግሎት የሚያስገባቸው ዕቃዎችን በተመለከተ አግባብ ባለው ሕግ መሰረት የጉምሩክ ሥነ- ኮሚሽን በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል። ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክልል በአግባቡ መለየት ፪/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክልልን የሚለይ አጥር ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪው የጉምሩክ ቴክኖሎጂዎች እና ተያያዥ መሰረተ-ልማቶችን ፩/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት በሂደት ማለፍ፣ ማስተላለፍ እና መውጣት እና በድርጅቱ እጅ ያሉ፣ የተላለፉ ወይም የተሸጡ ዕቃዎች የጉምሩክ ቀረጥና ታክስ ክፍያ ሁኔታን ለመለየት የሚያስችል በቴክኖሎጂ የተደገፈ የመረጃ አያያዝ ሥርዓት ይዘረጋል፡፡ ማንኛውም የዕቃ ሽያጭ፣ ወደ ውጭ መላክ፣ ወይም የማስወገድ ሥራ ከጉምሩክ ኮሚሽን እውቅና ውጭ የተፈፀመ እንደሆነ ለዕቃው ተገቢ ቀረጥና ታክስ መከፈሉ እንደተጠበቀ ሆኖ ፫/ ማናቸውም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የተተወ ወይም ባለቤት የሌለው ዕቃ ለጉምሩክ ኮሚሽን እንዲተላለፍ ተደርጎ አግባብ ባለው አሰራር ፸፰. በቦርዱ ወይም ኮሚሽኑ የሚሰጥ ማስጠንቀቂያ ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ በዚህ አዋጅ፣ ይህን መመሪያ፣ ወይም በኢንቨስትመንት ፈቃድ፣ ወይም በአልሚ ወይም አስተዳዳሪ ሥምምነት ላይ የተመለከቱ ድንጋጌዎችን የጣሰ እንደሆነ ማስጠንቀቂያ የሚሰጠው በኮሚሽኑ ይሆናል። ፸፱. የማስተካከያ እርምጃ፣ ማገድ እና ስረዛ ፩/ ማስጠንቀቂያ የተሰጠው አልሚ፣ አስተዳዳሪ፣ ማስጠንቀቂያውን ከተቀበለበት እለት አንስቶ ባሉት ስልሳ ቀናት ውስጥ የማስተካከያ እርምጃ ፪/ አልሚው፣ አስተዳዳሪው፣ ድርጅቱ ወይም ሌላ ተጠቃሚ በማስጠንቀቂያው ላይ በተገለፀው የጊዜ ገደብ ውስጥ አሳማኝ ምክንያት ሳይኖረው የማስተካከያ እርምጃ ካልወሰደ እንደአግባብነቱ ቦርዱ ወይም ኮሚሽኑ የኢንቨስትመንት ወይም የንግድ ፈቃዱን ከሥልሳ ቀናት ላለበለጠ ጊዜ ፫/ አልሚው፣ አስተዳዳሪው፣ ድርጅቱ ወይም ሌላ እርምጃ ካልወሰደ እንደአግባብነቱ ቦርዱ ወይም ፬/ የአልሚው፣ አስተዳዳሪው፣ ድርጅቱ ወይም ሌላ ተጠቃሚ የኢንቨስትመንት መክሰር ከታወጀ ወይም ሥራው የተቋረጠ ስለመሆኑ ለኮሚሽኑ ከተገለፀ እንደአግባብነቱ ቦርዱ ወይም ኮሚሽኑ ፭/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) እና (፬) መሰረት ሲሰረዝ የአልሚው፣ የአስተዳዳሪው ወይም የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ደንብ ፹. አበዳሪዎችን እና ሌሎች አካላትን ስለማሳወቅ የሚታገድበት ወይም የሚሰረዝበት ባለሀብት በማስያዝ ብድር የወሰደ ከሆነ እና ኮሚሽኑ ይህ መረጃ ካለው፣ ማንኛውም የፈቃድ ማገድ ወይም ስረዛ እርምጃ ከመወሰዱ በፊት ለሚመለከተው ፪/ የሶስተኛ ወገኖችን መብት ለማስጠበቅ ኮሚሽኑ የጊዜያዊ ባለአደራ አስተዳደር መሰየምን ጨምሮ ሌሎች እርምጃዎችን ሊወስድ ይችላል። ፫/ ኮሚሽኑ የፈቃድ ስረዛን ተግባራዊ ከማድረጉ በፊት ባለሀብቱ የሚፈለግበትን ክፍያ የከፈለ ወይም በውል የተመለከቱ ግዴታዎቹን ሁሉ ፹፩. የፈቃድ ማገድ ወይም መሰረዝ ውጤቶች ማበረታቻዎች ወይም ጥቅሞች እንዲቋረጡ ያደርጋል። ኮሚሽኑ ፈቃዱ ለታገደበት ወይም ማበረታቻዎች ሙሉ ለሙሉ ወይም በከፊል እንዲነሱ ወይም እንዲመለሱ ለሚመለከተው አካል ጥያቄ ሊያቀርብ ይችላል፡፡ ከተሰረዘ ባለሀብቱ በሊዝ ወይም በንዑስ ሊዝ የአልሚነት ደረጃ ማጣት ሂደት እና ውጤት ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል፡፡ ስለ ቅሬታ፡ ክርክር አፈታት ሥርዓት እና ቅጣቶች ፹፪. ቅሬታ እና ክርክር ስለሚስተናገድበት ሥርዓት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚነሳ የአስተዳደር ቅሬታ፣ የፍትሐብሄር እና የንግድ ጉዳዮች አለመግባባት እና ክርክር ቀልጣፋ፣ ውጤታማ እና ሚዛናዊ የሆነ ሥርዓት ፩/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚ በልዩ ፪/ ቅሬታው በፅሁፍ ሆኖ ቅሬታ ያስነሳው እርምጃ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ለኮሚሽኑ መቅረብ ፫/ ኮሚሽኑ በአንድ ማዕከል አገልግሎት ሥርዓት ማእቀፍ ከሚመለከተው አካል ጋር በመነጋገር ቅሬታው በደረሰ በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ፬/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ በአንድ ማዕከል አገልግሎት በማናቸውም መንግስታዊ ተቋም የሚወሰድ ድርጅት ላይ ተግባራዊ ከመደረጉ በፊት ተቋሙ ለማቅረብ የሚያስችል ምክክር የማድረግ ግዴታ ፹፬. ከኮሚሽኑ ውሳኔ ለቦርዱ የሚቀርብ ቅሬታ ፩/ ቦርዱ የኮሚሽኑን ማናቸውንም አስተዳደራዊ ውሳኔ በመቃወም ውሳኔው በተሰጠ በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ የሚቀርብ ቅሬታን ፪/ ቅሬታው በኮሚሽኑ ከተሰጠ ውሳኔ ወይም ከተወሰደ አስተዳደራዊ እርምጃ ግልባጭ ጋር ፫/ ቦርዱ ቅሬታው በደረሰው በሰላሳ ተከታታይ ፬/ በቦርዱ የመጨረሻ ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን ውሳኔውን በተቀበለ በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ይግባኙን ለፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ቅሬታ አቅራቢው ከጠየቀ በሰባት ተከታታይ ቀናት ውስጥ በጽሑፍ ይሰጠዋል፡፡ ፮/ በዚህ ክፍል በተለይ ባልተመለከቱ ጉዳዮች ላይ የፌዴራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፹፫/፪ሺ፲፪ የአስተዳደራዊ ውሳኔ አሰጣጥ፣ ቅሬታ አቀራረብ እና የፍርድ ቤት ፩/ ኮሚሽኑ የፍትሐብሄር እና የንግድ ጉዳዮችን እና ክርክሮችን ጨምሮ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች መካከል የሚነሱ አለመግባባቶችን በአንድ ማዕከል አገልግሎት ሥርዓት ማእቀፍ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው አገልግሎት የሚሰጠው ቅሬታ ውስጥ የገቡ ወገኖች ሥርዓቱን ለመጠቀም ተስማምተው ጥያቄያቸውን በጽሑፍ ሲያቀርቡ ብቻ ነው። ፫/ የእርቅ ጥያቄ በቀረበ ጊዜ ኮሚሽኑ በአንድ ማዕከል አገልግሎት ውስጥ የሚገኝ አስታራቂ ባለሙያ ይሰይማል፡ ባለሙያው ከባለጉዳዮች ተከታታይ ቀናት ውስጥ የመጨረሻ የመፍትሔ ፬/ ቅሬታ ውስጥ የገቡ ወገኖች የኮሚሽኑ አስታራቂ ባለሙያ አዘጋጅቶ ባቀረበው ምክረ ሀሳብ የመፍትሄ ሀሳቡ ከቀረበበት እለት ጀምሮ ባሉት ሰባት ቀናት ውስጥ በጽሑፍ ተቃውሞውን ፭/ ተገልጋዮች ከእርቅ ሂደቱ ጋር በተያያዘ የወጡ ወጪዎችን በየራሳቸው ይሸፍናሉ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) መሰረት የሚደረግ ስምምነት በጽሑፍ መደረግ አለበት። ፫/ ቅሬታ ውስጥ የገቡ ወገኖች አንድ ወይም ከአንድ በላይ የግልግል ዳኞችን ለመሰየም፣ ተፈፃሚ የሚሆኑ መሰረታዊ እና የሥነ-ሥርዓት ህጎችን ለመምረጥ፣ የግልግል ዳኞችን ወጪ ለመወሰን እና መሰል ጉዳዮችን ለመምራት ነፃ ፹፯. የፌዴራል ዳኝነት ችሎች አደረጃጀት ፩/ በፌዴራል ሕገ መንግስት ላይ የተመለከተውን ስነ ስርአት በመከተል በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አለመግባባቶች እና የወንጀል ጉዳዮች ላይ የፌዴራል ዳኝነት ስልጣን የሚኖረው አንድ ወይም ከአንድ በላይ ቋሚ ወይም ተዘዋዋሪ ፪/ የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ችሎቱ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ እንዲደራጅ ያደርጋል፡፡ ፹፰. የሕግ ማስከበር ስራ እና የመረጃ ልውውጥ ኮሚሽኑ አግባብነት ባላቸው የፀጥታ እና የሕግ አስከባሪ አካላት፣ አልሚዎች፣ አስተዳዳሪዎች እና ድርጅቶች መካከል በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ትብብር እና ፩/ በዚህ አዋጅ እና ይህንን አዋጅ ተከትሎ ጥሰት ሲያጋጥም፡ እንዲሁም በኢንቨስትመንት ሳይከበሩ ሲቀሩ ኮሚሽኑ አስተዳደራዊ ቅጣት፣ የገንዘብ ቅጣት እና እርምጃዎችን እንዲወስድ በዚህ አዋጅ ስልጣን ተሰጥቶታል። ፪/ የቅጣቱ መጠን ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ፺. ደንብና መመሪያ የማውጣት ስልጣን ፪/ ቦርዱ እና ኮሚሽኑ ለዚሀ አዋጅ እና ይህን አስፈላጊ የሆኑ መመሪያዎችን ያወጣሉ። ፺፩. የተሻሩ እና ተፈፃሚነት የሌላቸው ሕጎች ፬፻፲፯/፪ሺ፱ በዚህ አዋጅ ተሽረዋል። ፪/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም ልማዳዊ አሰራር ፩/ ይህ አዋጅ በስራ ላይ ከሚውልበት ጊዜ ጀምሮ ድንጋጌዎች እና ማስፈፀሚያ ህጎች ይመራል። ከዚህ አዋጅ ጋር እስካልተቃረኑ እና በሌላ መመሪያ እስከሚተኩ ድረስ ተፈፃሚነታቸው ፫/ ደረጃ በደረጃ ተፈጻሚ የሚሆኑ የዚህ አዋጅ ውስን ክፍሎችን የመለየት የቦርዱ ስልጣን እንደተጠበቀ ሆኖ - ሁሉም ነባር የኢንዱስትሪ ፓርኮች ወይም በዚህ መልኩ የተሰየሙ ሌሎች ዞኖች ይህ አዋጅ በስራ ላይ ከዋለበት እለት አንስቶ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን እንደሆኑ ተቆጥሮ በዚህ አዋጅ መሰረት ይተዳደራሉ። ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) ላይ የተደነገገው ተጠቃሚዎች የተሻለ መብት የሚሰጡ የዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በተሰየሙ ሁሉም የኢንዱስትሪ ፓርኮች ፭/ በዚህ አዋጅ በሌላ አኳኋን ካልተደነገገ በስተቀር የተደረጉ ስምምነቶች እና የተረጋገጡ ወይም ፮/ ይህ አዋጅ በሥራ ላይ በዋለበት ጊዜ በኮሚሽኑ እየታዩ ያሉ የኢንዱስትሪ ፓርክ ልማት ፈቃድ ማመልከቻዎች በዚህ አዋጅ መሰረት እንደቀረቡ ተቆጥረው ውሳኔ ያገኛሉ። ፺፫. ስለነባር የክልል አግሮ-ፕሮሰሲንግ ፓርኮች ይህ አዋጅ ከወጣ በኋላ በክልሎች ባለቤትነት የተያዙ የአግሮ ፕሮሰሲንግ ፓርኮች አስተዳደር እና ቁጥጥር በዚህ አዋጅ ማእቀፍ ውስጥ ስለሚውልበት አሊያም በሌላ አሰራር ስለሚመራበት ሁኔታ የሚመለከታቸው ክልሎች እና ኮሚሽኑ በጋራ ይወስናሉ። ቦርዱ ዝርዝር ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ግንቦት ፩፪ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="a91a1369ca83c028" title="የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=2a29f843244f083fcf3f7472cc240b7bdead4453" char_count="43766" purity="0.98"> የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አዋጅ ……………..ገጽ ፲፭ሺ፬፻፺፫ የኢንዱስትሪ ፓርኮች ሥርዓት ዲዛይን እና ትግበራ የኢኮኖሚውን መስፋፋት እና ተፅእኖ ፈጣሪነት ከፍ ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መርሀ-ግብር ቀልጣፋ እና አመቺ ማሻሻያዎችን ለመፈተሽ እና አስፈላጊ በሆነ ጊዜም ወደ ሀገራዊው ኢኮኖሚ ለማስፋፋት አይነተኛ መሳሪያ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ማዕቀፍ የሀገሪቱን የዓለም-አቀፍ በቀጠናዊ ንግድ ውጤታማ በሆነ መንገድ በቅልጥፍና፣ በጊዜ፣ እና በወጪ የመወዳደር አቅምን ለማጠናከር በሀገሪቱ አዋጪ እና ስትራቴጂያዊ በሆኑ አካባቢዎች የሚመሰረቱ ልዩ ኢኮኖሚ ዞኖችን ልማት፣ አስተዳደር እና ቁጥጥር የሚገዛ ሕግ ማውጣት አስፈላጊ መሆኑን በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግስት አንቀፅ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ፩ሺ፫፻፳፪/፪ሺ፲፮" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አግባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ "ልዩ የኢኮኖሚ ዞን" ማለት በዚህ አዋጅ መሰረት በኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ቦርድ የተሰየመ፣ ለኢንቨስትመንት ምቹ ሁኔታ በሚፈጥሩ ፖሊሲዎች፣ ንግድን በሚያሳልጡ አገልግሎቶች የተደገፈ፣ እንዲሁም የአንድ ማእከል አገልግሎት፣ የጉምሩክ ቀረጥ እና ማበረታቻዎች ያሉት ሆኖ የኢንዱስትሪ ቀጠናዎች፣ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ፓርኮች፣ እንደአስፈላጊነቱ ከእነዚህ አንዱን ወይም የተወሰኑትን ብቻ ይዞ የተደራጀ የጉምሩክ ቁጥጥር የሚደረግበት የተለየ አካባቢ ነው፤ ፪/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ" ማለት በአልሚው የሚቀርብ ማመልከቻ እና አባሪ ሰነዶች አጥጋቢ በሆነ ደረጃ ተሟልተው መቅረባቸው ሲረጋገጥ ቦርዱ ለአንድ ተለይቶ ለሚታወቅ ቦታ ለአንድ ወይም ለባለብዙ ዘርፍ የልዩ ፫/ "መሠረተ-ልማት" ማለት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሳሪያዎችን፣ የኤሌክትሪክ ሀይል፣ ጋዝ፣ የመጠጥ እና ኢንዱስትሪ አገልግሎት ውሀ የሚያቀርቡ መስመሮች፣ ቴሌኮም፣ የደረቅና ፈሳሽ ቆሻሻ ማስወገጃ ስርአት፣ የአየር መውረጃ፣ የማዕበል እና መሬት መሸርሸር መቆጣጠሪያ፣ መንገድ፣ ድልድይ፣ ባቡር፣ የትራንስፖርት አገልግሎት፣ እና ሌሎች ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማት እና አስተዳደር የሚለዩበት፣ ደረጃ የሚወጣበት፣ የሚነፁበት፣ የሚደባለቁበት፣ የሚመረቱበት ወይም በሌላ መልክ የሚቀርቡበት፣ እና ለኢንዱስትሪዎች ተመልሰው ወደ ውጪ የሚላኩበትን ሂደት የሚያካትት በአምራች ዘርፍ ላይ ትኩረት ያደረገ ሥራ የሚከናወንበት ልዩ የኢኮኖሚ አቅርቦቶች ያለ ጉምሩክ ቀረጥ እና ታክስ ክፍያ ወደ ሀገር የሚገቡበት፣ የሚከዘኑበት፣ የሚቀየሩበት፣ የሚያዙበት፣ የሚመረቱበት፣ እንደገና የሚሰሩበት እና/ወይም ተመልሰው ወደ ውጭ ሀገር የሚላኩበት በዚህ አዋጅ ፮/ "የግብርና ዞን" ማለት የአግሮ ፕሮሰሲንግ፣ የግብርና ኤክስቴንሽን፣ ንብ እርባታ፣ አሳ አገልግሎት፣ የደረቅ እና ቀዝቃዛ መጋዘኖች ኦፕሬሽን፣ የእንስሳት ማቆየት እና ክትትል፣ እንስሳትን የመመገብ እና ማደለብ፣ የቄራ አገልግሎት፣ የእንስሳት መድሀኒቶች ምርት ስራ እና የመሳሰሉትን ጨምሮ የግብርናውን ዘርፍ፣ በዘርፉ የሚሰጡ አገልግሎቶችን እና ተያያዥ የስራ ሂደቶችን ለማሳለጥ በዚህ አዋጅ መሰረት ልዩ ኢኮኖሚ ዞን እንዲሆን ፯/ "የሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ፓርክ" ማለት በጥናት፣ በማስተማር፣ እውቀትን በማልማት፣ በግብይት እና ተያያዥ አገልግሎቶች እና ስራዎችን በማከናወን የእውቀት፣ የፈጠራ፣ የምርምር እና ልማት፣ የሳይንስ፣ የቴክኖሎጂ፣ የኢንፎርሜሽን እና ኮሚዩኒኬሽን ዘርፎችን ለማሳለጥ በዚህ አዋጅ መሰረት ልዩ ኢኮኖሚ ዞን እንዲሆን የተሰየመ ቦታ ነው፤ ፰/ "የአገልግሎት ፓርክ" ማለት በሆቴል፣ ቱሪዝም ኮሚዩኒኬሽን፣ በሎጂስቲክስ፣ በፋይናንስ እና ኮርፖሬት ተቋማት ዋና ማእከል፣ እና በመሳሰሉት ላይ ወይም ከእነዚህ በአንዱ አገልግሎት ላይ ትኩረት አድርጎ እና ራሱን የቻለ የፖሊሲ ድጋፍ እና ዘርፍ-ተኮር መሰረተ-ልማት ኖሮት አገልግሎት እንዲሰጥ በዚህ አዋጅ መሰረት ልዩ ኢኮኖሚ ዞን የሎጂስቲክስ አገልግሎት ሰጪ ድርጅቶችን ለማቀፍ የሚችል ሆኖ የካርጎ ማጣመር እና መለየት፣ ማሸግ፣ መለያ መስጠት፣ የስርጭት፣ የክፍት ወይም ዝግ መጋዘን፣ የትራንዚት ጉዞ መጋዘን፣ የኮንቴይነር ጭነት ጣቢያ፣ የመሳሰሉትን የሚያካትት እንደ የውስጥ ማስተላለፊያ፣ የቆሻሻ እና የውሀ መውረጃ ፲/ "የጉምሩክ ክልል" ማለት የኢትዮጵያ የግዛት ፲፩/ "ዕቃ ወደ ሀገር ውስጥ ማስገባት" ማለት ማናቸውንም ዕቃ ወይም አገልግሎት ወደ ጉምሩክ ክልል እንዲገባ ማድረግ ነው፡፡ ፲፪/ "ዕቃ ወደ ውጪ ሀገር መላክ" ማለት ከጉምሩክ ክልል ወይም ከልዩ ኢኮኖሚ የኢኮኖሚ ዞን ወደ ሌላ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ወይም በልዩ የኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ከአንድ ተጠቃሚ ወደ ሌላ ተጠቃሚ እንዲተላለፍ ፲፫/ "የጉምሩክ ቁጥጥር" ማለት የሀገሪቱን የጉምሩክ ሕግ ለማስከበር የሚወሰድ ፲፬/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ" ማለት የልዩ የመገንባት፣ ፋይናንስ የማድረግ፣ ወይም በባለቤትነት የመያዝ ስራ ላይ እንዲሰማራ በዚህ አዋጅ መሰረት ፈቃድ የተሰጠው ፲፭/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ንዑስ-አልሚ" ማለት የተወሰነ የልዩ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክፍልን ዲዛይን ለማድረግ፣ ለመገንባት፣ ፋይናንስ ለማድረግ፣ ወይም በባለቤትነት ለመያዝ በዚህ አዋጅ እና በንዑስ አልሚ ስምምነት መሰረት ፈቃድ የተሰጠው ድርጅት ነው፤ ፲፮/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ" ማለት የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን በዚህ አዋጅ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ ስምምነት መሰረት አገልግሎት ለመስጠት እና ለማስተዋወቅ በዚህ አዋጅ መሰረት ፈቃድ የተሰጠው ፲፯/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት" ማለት በዚህ አዋጅ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት ስምምነት መሰረት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን እንቅስቀሴ ውስጥ ለመሳተፍ በዞኑ ውስጥ የለማ መሬት ወይም ህንፃ በንዑስ ሊዝ ወይም በኪራይ የያዘ ድርጅት ነው፤ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ሌሎች አገልግሎቶችን ለመስጠት በኮሚሽኑ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ መካከል የሚደረግ ስምምነት ፲፱/ "የንዑስ አልሚነት ስምምነት" ማለት የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን የተወሰነ ክፍል ዲዛይን ለማድረግ፣ ለመገንባት፣ ለማልማት ወይም በኮሚሽኑ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ንዑስ አልሚ መካከል የሚደረግ ስምምነት ነው፤ የኢኮኖሚ ዞን ለማስተዳደር፣ ለመንከባከብ፣ ለማስተዋወቅ ወይም በልዩ የኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አገልግሎቶችን ለመስጠት በኮሚሽኑ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ መካከል ፳፩/ "የድርጅት ስምምነት" ማለት በኮሚሽኑ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት መካከል ፳፪/ "ዕቃ" ማለት የተገዙ፣ የተሸጡ ወይም በሰዎች መካከል በሊዝ የሚተላለፉ ሁሉንም ዓይነት ግብዓቶች፣ ኦርጋኒክ ንጥረ-ነገሮች፣ ካልቸር፡ እፅዋት፡ ዘር፣ ነዳጅ፣ ማሺነሪ፣ መሳሪያዎች፣ መለዋወጫዎች እና ተመሳሳይ እቃዎች ፳፫/ "የተተወ ዕቃ" ማለት ባለቤቱ በዕቃው ላይ ኮሚሽን መግለጫ የሰጠበት፣ ወይም በልዩ አግባብ እንደተተወ የተረጋገጠ ዕቃ ነው፤ ፳፬/ "ማምረት" ማለት የኢንዱስትሪ ሂደትን የመቀያየር፣ የግብርና ልማት ወይም የማዕድን ፍለጋ እና ልማት፣ ወይም ኬሚካል፣ ወይም ባዮ-ኬሚካል መንገድ፣ በመቀላቀል፣ ቁስን በማውጣት፣ እንደገና አሰራር ምርትን ለማምረት፣ ለመፍጠር፣ ለመገጣጠም፣ ለመለወጥ ወይም እቃን ወደ ነበረበት ለመመለስ የሚከናወን ፳፭/ "አገልግሎት" ማለት የመንግሥት ሥራ ተግባራዊ በማድረግ ማእቀፍ የሚቀርብን አገልግሎት ሳይጨምር በየትኛውም ዘርፍ የሚሰጥ ግኡዛዊ ህልውና የሌለው የሚሸጥ ኢንቨስትመንቶች ብሔራዊ ዝርዝር" ማለት በጉምሩክ ክልል እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ለውጪ ኢንቨስትመንት ተሳትፎ ዝግ የሆኑ ዘርፎችን ዝርዝር የያዘ በቦርዱ የሚታተም ፳፯/ "ሀብት" ማለት መብት ወይም ንብረትነቱ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚው የሆነ ማንኛውም የሚንቀሳቀስ፣ የማይንቀሳቀስ ኢንቨስትመንት እንዲከናወንበት የተሰየመ ፳፱/ "የለማ መሬት" ማለት አስፈላጊ መሰረተ- ፴/ "ሊዝ" ማለት የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት የመጠቀም መብት የሚገኝበት የመሬት ይዞታ ፴፩/ "ንዑስ ሊዝ" ማለት የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ወይም ንዑስ አልሚ በምደባ፣ በሊዝ ወይም በንዑስ ሊዝ የወሰደውን የለማ ወይም ያልለማ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ክፍል ለድርጅት ፴፪/ "ማልማት መጀመር" ማለት እንደአግባብነቱ፡- ሀ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ሲሆን እንደ መንገድ፣ ውሀ፣ የኤሌክትሪክ ኃይል፣ ስልክ፣ የደረቅና ፈሳሽ ቆሻሻ ማስወገጃ አገልግሎት፣ እንዲሁም የህንፃዎችን ግንባታ የመሰረት ሥራ ለ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት ሲሆን በልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ላይ በፀደቀው ዲዛይን መሰረት ለመስራት ከተፈቀደው ግንባታ ወይም ሕንፃ ቢያንስ የመሰረት ሥራ ማጠናቀቅ ነው፡፡ ፴፫/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ" ማለት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ እንዲኖር በኮሚሽኑ ፈቃድ የተሰጠው ፴፬/ "የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚ" ማለት በዚህ አዋጅ መሰረት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ስራዎችን የሚያከናውን አልሚ፣ አስተዳዳሪ፣ ድርጅት፣ ሰራተኛ፣ ነዋሪ ወይም ማንኛውም ፴፭/ "ኮርፖሬሽን" ማለት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር ፫፻፳፮/፪ሺ፯ መሰረት የተቋቋመው የኢንዱስትሪ ፓርኮች ልማት ፴፮/ "የመሬት ባንክ ይዞታ" ማለት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር ፫፻፳፮/፪ሺ፯ አንቀፅ ለኮርፖሬሽኑ የተላለፈ መሬት ነው፤ ማለት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማት ስራ አስተዳደሮች በቀጥታ አልሚ ለሚሆን አካል የተመደበ፣ የኮርፖሬሽኑ የመሬት ባንክ ይዞታ ስርዓት ክፍል ያልሆነ መሬት ሲሆን፣ የስያሜ ማመልከቻ ቀርቦበት ቦርዱ ውሳኔ ከሰጠ በኋላ የመሬት ክፍል ምደባ እና ቁጥጥርን ጨምሮ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ህጉ ሙሉ ለሙሉ ተፈፃሚ የሚሆንበት መሬት ቁጥር ፩ሺ፩፻፹/፪ሺ፲፪ እና የሚኒስትሮች ምክር ቤት የኢንቨስትመንት ደንብ ቁጥር ፴፱/ "መንግሥት" ማለት የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያ ሪፐብሊክ መንግስት ነው፣ አንቀፅ ፵፯ መሰረት የተቋቋመ ክልል ሲሆን፣ ለዚህ አዋጅ ዓላማ የድሬዳዋ እና ፵፩/ "ቦርድ" ማለት በኢንቨስትመንት አዋጅ ፵፪/ "ኮሚሽን" ማለት በኢንቨስትመንት አዋጅ ፵፫/ "አግባብነት ያለው አካል" ማለት የልዩ ጉዳዮች ወይም መልክዓ-ምድራዊ ቦታዎች ላይ የቁጥጥር ሥልጣንና ኃላፊነት ያለው ፵፬/ "ሰው" ማለት ማንኛውም የተፈጥሮ ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ፵፭/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለጸው የሴትንም ይህ አዋጅ በኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኝ ማንኛውም ልዩ የኢኮኖሚ ዞን፣ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ጋር ኢኮኖሚ ዞን ወይም ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ጋር በተገናኘ ማንኛውንም ሥራ በሚሠራ ሰው ሁሉ ይህ አዋጅ የሚከተሉት አላማዎች ይኖሩታል፡ ፩/ የግል ዘርፉ በአምራች ኢንዱስትሪ፣ በግብርና፣ በንግድ፣ በአገልግሎት እና ሌሎች ልማታዊ ኢንቨስትመንቶች ላይ እንዲሳተፍ ማበረታታት፣ ለማስተዋወቅ፣ የስራ ዕድሎችን ለመፍጠር፣ ፫/ የወጪ ንግድ አፈጻፀምን ማሳደግ፣ የገቢ ንግድ ዕቃዎችን በሀገር ውስጥ ምርቶች የመተካት አቅም ማጠናከር፣ በዓለማቀፍ የንግድ ሰንሰለት የሚኖር ቁርኝትን ማስፋፋት እና ዘላቂ ዕድገት ማምጣት፣ ፬/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የኢንቨስትመንት እና አመቺነትን የሚያሻሽል የኢኮኖሚ ሪፎርም መተግበር፣ ኢትዮጵያን በቀጠናዊ፣ በአህጉራዊ እና ዓለማቀፍ ንግድ እና የገበያ ትስስር ውጤታማ በሆነ መንገድ ተወዳዳሪ ለማድረግ የሚያስችል አቅም የሚያጠናክር ሁሉን አቀፍ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስርአት መዘርጋት፤ ፭/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ፣ ልማት፣ አስተዳደር እና ቁጥጥርን የሚመራ፣ እንዲሁም የልዩ መብት እና ግዴታዎችን የሚያቋቁም የሕግ ስለ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን አሰያየም ፭. ልዩ የኢኮኖሚ ዞን እንዲሰየም ስለሚያመለክቱ ፩/ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ማናቸውም የግል ባለሀብት፣ ወይም ጉዳዩ የሚመለከተው ክልላዊ ወይም በሚያቀርበው ማመልከቻ መሰረት በቦርዱ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ የሚኖረው አግባብነት ባለው ሕግ መሠረት የተቋቋመ ድርጅት ሲሆን ብቻ ነው፡፡ ፩/ የሚከተሉት ሰነዶች ከማመልከቻ ጋር ተያይዘው ለኮሚሽኑ መቅረብ አለባቸው፡ ሰነዶቹ አጥጋቢ በሆነ ደረጃ የተሟሉ መሆናቸውን መረጋገጥ ሀ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ፕሮጀክቱ የኢኮኖሚ እና ሐ) የዕውቀት፣ ክህሎት እና ቴክኖሎጂ ሽግግር መ) የወጪ ንግድን የማጠናከር ወይም የገቢ ንግድ ሠ/ የኋልዮሽ እና የፊትዮሽ ትስስር፣ ረ) ዞኑ ለተፈጥሮ ሀብቶች፣ ለህዝብ ማእከላት እና ፕሮጀክቱን ለማካሄድ የሚያስችል የመንገድ እና የሀይል አቅርቦት፣ ወይም ይህ ባልሆነ ጊዜ መሰረተ ልማቶች በቀጣይ የሚሟሉ ስለመሆኑ ከሚመለከተው ተቋም የጽሑፍ ዋስትና፣ ሰ) እንደ ኢንቨስትመንቱ ባህርይ የውሀ ጥናት ውጤት እና ውሀ ስለመኖሩ ማረጋገጫ፣ ሸ) ስልታዊ የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ፣ የማህበራዊ እና አካባቢያዊ ተፅእኖ ግምገማ እና የአካባቢ አያያዝ እቅድን አስመልክቶ አግባብነት ካለው የፌደራል ወይም የክልል አካል ለፕሮጀክቱ እንዲሁም የፕሮጀክቱ ማህበራዊ አካታችነት እና ቀ) የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) (ሸ) ድንጋጌ ቢኖርም አልሚው ስልታዊ የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ፣ የማህበራዊ እና አካባቢያዊ ተፅእኖ ግምገማ እና የአካባቢ አያያዝ እቅድ ስያሜ ከተሰጠው በኋላ ባሉት ስድስት ወራት ጊዜ በ) በጊዜ የተገደበ እና ግልፅ አመላካች ምእራፎች ያሉት የልዩ ኢኮኖሚ ልማት እቅድ፣ ተ) በሚለማው መሬት ላይ የይዞታ ማረጋገጫ እና መሬቱ ልማቱን ከሚገድብ ማናቸውም ነገሮች ነፃ ስለመሆኑ ማስረጃ፣ ወይም የዞን ስያሜው በተመለከተ ለአመልካቹ የይዞታ ማረጋገጫ ሰነድ በስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ የሚሰጥ ስለመሆኑ መሬቱ ከሚገኝበት ክልል ካቢኔ ወይም ተመሳሳይ ከፍተኛ የመንግስት መዋቅር ቸ/ የታሰበው ፕሮጀክት የሚተገበርበት አካባቢ የመሬት አጠቃቀም ማስተር ፕላን ያለው ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ቦርዱ ሌሎች ለልዩ ኢኮኖሚ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌዎች ፯. ባለብዙ ዘርፍ ወይም ባለ አንድ ዘርፍ ልዩ ፩/ አንድ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን የኢንዱስትሪ ፓርክ፣ የንግድ ቀጠና፣ የሎጂስቲክስ ፓርክ፣ እና/ወይም በተቀናጀ ሥርዓት የሚከናወንበት ባለብዙ ዘርፍ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ተብሎ ሊሰየም ይችላል። ፪/ ባለ አንድ ዘርፍ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን በንግድ ቀጣና፣ ወይም በኢንዱስትሪ ፓርክ፣ ወይም የግብርና ዞን፣ ወይም በአገልግሎት ፓርክ፣ ወይም በሌላ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስራ ላይ ብቻ ትኩረት ያደረገ ኢንቨስትመንት የሚከናወንበት ባለ አንድ ዘርፍ ዞን ተደርጎ ሊሰየም ይችላል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት የሚሰየም ባለ አንድ ዘርፍ እና ባለ ብዙ ዘርፍ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን የዞን-አቀፍ ፬/ ቦርዱ በማንኛውም ጊዜ ወይም ባለአንድ ዘርፍ የስያሜ ማመልከቻ ጋር በተያያዘ የመንግስትን እንዲቋቋም ሊወስን ይችላል፡፡ ለዚህ አላማ ሀገር-አቀፍ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማት ስፓሻል ልማት እቅድ እንዲኖረው እና ተገቢው መሰረተ ልማት በእቅድ በተመራ መልኩ እንዲዘረጋ ፰. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ ማሻሻያ ማመልከቻ ፩/ ማናቸውም የኢንቨስትመንቱን አይነት ወይም ኢኮኖሚ ዞን ማሻሻያ ስያሜ በቦርዱ ይወሰናል። ፪/ የነባር ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ማስፋፊያ ጥያቄ የቀረበ እንደሆነ ቦርዱ አዲስ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ ጥያቄ ሲቀርብ የሚስተናገድበትን ሂደት እና ቅድመ-ሁኔታዎችን በመከተል ሊሰይም ፱. የኖረ የኢንቨስትመንት ድርጅትን ወደ ልዩ ፩/ ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ደረጃ ለማደግ የወሰነ ማንኛውም የኢንቨስትመንት ድርጅት ለኮሚሽኑ ፪/ በዚህ አዋጅ እና በማስፈፀሚያ ሕግ ላይ የተመለከቱ አነስተኛ የስያሜ መስፈርቶች እና ስነ-ስርአቶች በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ፲. የነባር ኢንዱስትሪ ፓርኮች የልዩ ኢኮኖሚ ዞንነት ፩/ ማናቸውም ነባር የኢንዱስትሪ ፓርክ የልዩ ማመልከቻ ማቅረብ ወይም የስያሜ ሂደትን የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ የኢንዱስትሪ ፓርኩ ጥያቄ የኢንቨስትመንቱን አይነት ወይም ባህርይ መሰረታዊ በሆነ መልኩ ማስፋፋትን ወይም ተጨማሪ መሬት ማግኘትን የሚያካትት ከሆነ በስያሜ ሂደት ማለፍ ይኖርበታል። ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ላይ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ነባር የኢንዱስትሪ ፓርኩ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ በሚያገኝበት ወቅት የማህበራዊና አካባቢያዊ ተጽዕኖ ግምገማ እና የአካባቢ አያያዝ ዕቅድ ያልነበረው ከሆነ በሚመለከተው አካል የጸደቀ ሰነድ ስያሜ ባገኘ በስድስት ወር ጊዜ ውስጥ ማቅረብ አለበት፡፡ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ላይ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ነባር የኢንዱስትሪ ፓርክ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ ቢያገኝም ለልማቱ ሥራ ወሳኝ መሟላታቸው መረጋገጥ ይኖርበታል። ዝርዝሩ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፩/ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን እንዲሰየምለት የጠየቀ አመልካች በወቅቱ የምንዛሪ ዋጋ ቢያንስ ከሰባ አምስት ሚሊዮን (፸፭ ሚሊዮን) የአሜሪካ ዶላር ጋር ተመጣጣኝ የሆነ ካፒታል ያለው መሆን ፪/ ጠቅላላው ካፒታል በማስረጃ በተረጋገጠ የገንዘብ መዋጮ፣ የአገልግሎት መስጫ መሳሪያ፣ ህንጻ፣ የሥራ ማስኬጃ ካፒታል፣ በብድር ዋስትና፣ ፋይናንስ ሊደረግ የሚችል ሆኖ፣ በዞኑ ልማት የተደለደለ፡ ከዞን ስያሜ ማመልከቻ ጋር አብሮ የሚገባ እና በቦርዱ የሚፀድቅ መሆን አለበት። ፫/ አነስተኛ ካፒታልን በተመለከተ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተመለከተው ቢኖርም ቦርዱ በውስን ሁኔታዎች የዘርፉን ልዩ ባህርይ ፬/ ጠቅላላ ካፒታልን በተመለከተ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፪) ላይ የተደነገገው ቢኖርም የካፒታሉ አነስተኛ መጠን ምን ያህል መሆን እንደሚኖርበት ቦርዱ በመመሪያ ይወስናል። ፲፪. በስያሜ ማመልከቻ ላይ ስለሚሰጥ ውሳኔ ፩/ ኮሚሽኑ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ ማመልከቻ ሲቀርብለት ማመልከቻውን በተቀበለ በአምስት ተከታታይ ቀናት ውስጥ የተሟሉ ስለመሆናቸው ማረጋገጥ አለበት። ማመልከቻው ያልተሟላ ፪/ ኮሚሽኑ ማመልከቻው ከደረሰው ቀን ጀምሮ ባሉት ሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ መርምሮ አስተያየቱን ለቦርዱ ማቅረብ አለበት። በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ይወስናል። ፬/ ኮሚሽኑ ውሳኔው ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ ባሉት አምስት ተከታታይ ቀናት ውስጥ የቦርዱን ውሳኔ እና ማብራሪያ ለአመልካቹ በፅሁፍ ፭/ የስያሜ ማመልከቻ ተቀባይነት አለማግኘት አመልካቹ ወደ ፊት በተመሳሳይ ወይም ሌላ መሬት ወይም ኢንቨስትመንት ሃሳብ ላይ ማመልከቻ ከማቅረብ የሚከለክለው አይሆንም። የቦርዱ እና የኮሚሽኑ ስልጣንና ኃላፊነት ፲፫. የቦርዱ ተግባርና ኃላፊነት ቦርዱ የሚከተሉት ሥልጣን፣ ተግባርና ኃላፊነቶች ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስያሜ፣ መቋቋም፣ ልማት፣ አስተዳደር፣ ቁጥጥር እና ተቋማዊ ግንባታን ፪/ ይህን አዋጅ እና አዋጁን ተከትሎ የሚወጣውን ደንብ ለማስፈጸም የሚያስችሉ መመሪያዎችን ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን የሚመለከቱ ህጎች ፬/ የሚመለከታቸው የመንግስት ተቋማት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን የአንድ ማዕከል አገልግሎት ፭/ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ጋር በተያያዘ የኮሚሽኑን እና ሌሎች አካላት ስራዎች መከታተል፣ በአንድ ማዕከል ውስጥ የሚሰጡ አገልግሎቶች አሰራር የተረጋገጠላቸው መሆኑን መከታተል፣ ፮/ ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚዎች፣ አስተዳዳሪዎች እና ድርጅቶች ተፈፃሚ የሚሆኑ ዝርዝር ፯/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ግንባታ፣ ፕላን፣ የመሬት አሰራር፣ የመሰረተ-ልማቶች አቅርቦት፣ እና ፰/ ልዩ የኢኮኖሚ ዞኖች ከሌሎች ኢኮኖሚ ዞን ሥርዓቶች ጋር የሚኖራቸውን ዓለም-አቀፋዊ ተወዳዳሪነት ለማሳደግ የሚያስችል ጠቅላላ ፱/ ኮሚሽኑ በሚያቀርበው ምክረ-ሀሳብ መሰረት ልዩ የኢኮኖሚ ዞን እንዲሰየም፣ የተሰየመ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን እንዲሻሻል፡ ወይም ስያሜው ፲/ ኮሚሽኑ ወይም ሌላ የመንግስት አስፈፃሚ አካል የሰጠውን የመጨረሻ አስተዳደራዊ ውሳኔ አስተዳዳሪ፣ ድርጅት ወይም የዞን ሌላ አካል ፲፩/ ወደ ልዩ ዞን የሚገቡ ማሽኖች ያላቸውን ቴክኖሎጂ በተመለከተ ዘመኑን የዋጁ እና ፲፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ላይ የሚሰጡ አገልግሎቶች ማድረግ እና ይህንንም እየተተገበረ መሆኑን ፲፬. የኮሚሽኑ ተግባርና ኃላፊነቶች ብቃት ያላቸው ባለሀብቶችን በተደራጀ ኢኮኖሚ ዞን ኢንቨስትመንት ለማስፋፋት ወይም ለማቆየት የሚያስችል ሁሉን-አቀፍ የድህረ ኢንቨስትመንት ድጋፍ አገልግሎት ሐ)ልዩ የኢኮኖሚ ዞን እንዲሰየም የሚቀርቡ ማመልከቻዎችን መቀበል፣ የቀረቡ ሰነዶች የተሟሉ መሆናቸውን ማረጋገጥ፣ የሚሰየሙ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ጥያቄዎችን ማጣራት፣ ማቅረብ፣ የቦርዱን ውሳኔዎች ማሳወቅ፣ አስተዳዳሪዎች፣ ወይም ሌሎች ተቋማት ማመልከቻዎች መቀበል፣ መመርመር እና ሠ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ኢንቨስትመንቶችን በተመለከተ ፈቃድ ለመስጠት የሚያስችሉ የሚደረግበት መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ ክሊኒኮች፣ የመድሀኒት እና የመድሀኒት መሸጫ መደብሮች፣ የጉምሩክ አገናኞች፣ የአየር ትራንስፖርት አገልግሎት፣ የነዳጅ ውስጥ አገልግሎት እንዲሰጡ መፍቀድ፣ ረ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚከለከሉ ተግባራትን ዝርዝር አስመልክቶ ለቦርዱ ሰ) መንግስት የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማትን አግባብነት ባላቸው ህጎች መሰረት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን የሚውሉ መሬቶች በአግባቡ የሚሰየሙ መሬቶችን ለመለየት፣ ዘርዝሮ ለማመልከት እና ለአልሚዎች ለማቅረብ እንዲቻል ከክልል እና ከተማ አስተዳደሮች ሸ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የመሬት ክፍሎች አመዳደብን በተመለከተ የወጡ ደንብ እና አጠቃቀም አሰራሮችን መመስረት እና ስራዎቻቸው የሚመሩባቸውን ሁኔታዎች መወሰን፣ የኢንቨስትመንት ፈቃድ እና ውሳኔዎች እና እርምጃዎችን መውሰድ፡ ወይም እንደሁኔታው የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ የኢንቨስትመንት ወይም ንግድ ተ) የንዑስ ሊዝ፣ የህንፃዎች ሽያጭ ወይም ኪራይ ስምምነቶች በተዘረጋው ሥርዓት የሚደረጉ የንዑስ ሊዝ፣ የሺያጭ ወይም ኪራይ የስምምነት ውሎችን ማረጋገጥ፣ ቸ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሰረተ-ልማቶች ሥራ፡ አስተዳደር ወይም ጥገና በፕላን የመሰረተ-ልማቶች ሥራ፡ ህንፃዎች፡ እና ፋሲሊቲዎች አጠቃቀም ፈቃድ መስጠት፣ ኀ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች መብቶች ነ) ከዞን አስተዳዳሪ ጋር በመቀናጀት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክልል በመደበኛነት የሚገቡ ማዘጋጀት፡ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚኖሩ ነዋሪዎች ሬጂስተር መያዝ፣ ኘ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አገልግሎት የሚሰጡ ሰዎች ወደ ዞኑ የሚገቡበትን የፈቃድ እና ቁጥጥር ሁኔታ መምራት፣ አ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን የሚመለከቱ የፖሊሲ ጉዳዮችን ለመለየት የሚያስችሉ ጥናቶችን ከ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ለሚካሄዱ ስለሚገቡ ማበረታቻዎች ሥልጣን ላለው ኸ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅቶች እና ሌሎች አገልግሎቶችን ለማግኘት የሚያቀርቧቸው የሚያገኙበት የተቀናጀ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ማደራጀት እና ማስተዳደር፣ እንዲሁም አገልግሎቶቹ በኮሚሽኑ በቀጥታ የማይሰጡ ከሆነ ከተቋማት ጋር በመተባበር በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የአንድ ማዕከል አገልግሎት በተቀናጀ መልክ መዘርጋቱ እና የተሠጡ አገልግሎቶች መረጃ በማዕከላዊ ወ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን እቅድ፣ ልማት እና ለማድረግ ከአካባቢ የመንግስት መዋቅሮች ጋር የምክክር እና የቅንጅት አሰራሮችን ዐ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የግብአቶች ኢኮኖሚው ጋር የኋልዮሽ እና ፊትዮሽ ትስስር የሚፈጠርበትን ትልም መተግበር፣ ከሚመለከታቸው የመንግስት ተቋማት ጋር ዘ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር በልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ተፈጻሚ የሚሆኑ የአካባቢ ጥበቃ መመሪያዎችን፣ የሰራተኛ ማድረግ፤ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ሰራተኛ ሀይል ቅጥር እና ስልጠናን በተመለከተ የሚመለከታቸውን ተቋማት ማስተባበር፣ ዠ) ሀገራዊ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ፕሮግራምን እና የልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች እና የድርጅቶች የስራ አፈፃፀምን በተመለከተ ወቅታዊ ተጠቃሚዎች፣ እንዲሁም በተጠቃሚዎች እና የመንግስት አካላት መካከል የሚከሰቱ አለመግባባቶችን ለመፍታት የሚያስችል የቅሬታ አፈታት ሥርዓት ማደራጀት፣ ደ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎችን የመሬት ልማት እና ግንባታ አፈፃፀም፣ የፋብሪካ እና ህንፃ አጠቃቀም፣ የአምራች እና የወጪ ንግድ አፈፃፀም፣ የሀገር ውስጥ እና የውጭ ሀገር ሰራተኞች ቅጥር ሁኔታ፣ የአንድ ማዕከል አገልግሎት አሰጣጥ እና ሪፖርት በየወቅቱ ማዘጋጀት፣ ለቦርዱ እና ለሚመለከታቸው ሌሎች አካላት ማቅረብ፣ ጀ) ከሚመለከታቸው የዘርፍ መስሪያ ቤቶች ለማምረት ወይም ነባሩን ለማስፋፋት፣ የተሳለጠ የገቢ እና ወጪ ንግድ፣ እና አገልግሎት ለመዘርጋት እንዲቻል እና ኢንቨስተሮች ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች እንዲሳቡ ለማድረግ የሚያግዝ ስትራቴጂ ፪/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች የቁጥጥር እና ድጋፍ ሥራዎችን ብዛት፣ ውስብስብነት፣ እና ልዩ ሙያዊ ፍላጎት ፍጹም አስፈላጊ ካደረገው የኮሚሽኑ ተግባርና ሀላፊነቶች ራሱን ችሎ በሚደራጅ ተቋም እንዲከናወኑ ቦርዱ ሊወስን የፈቃዶች አሰጣጥ እና የአንድ ማእከል አገልግሎት ፲፭. የልዩ የኢኮኖሚ ዞን አልሚ የኢንቨስትመንት ፩/ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን የተሰየመለት ማንኛውም ባለሀብት የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ወይም ንዑስ አልሚ ለመሆን ለኮሚሽኑ በማመልከት ስምምነት መፈራረም እና የኢንቨስትመንት ፪/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የቀረበው ማመልከቻ መስፈርቶቹን የሚያሟላ ሆኖ ካገኘው ማመልከቻው በቀረበ የኢንቨስትመንት ፈቃዱን መስጠት አለበት። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት የሚሰጠው ፈቃድ የልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ በውስጡ የዘርፍ አይነት ማመላከት አለበት፡፡ ፲፮. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ የኢንቨስትመንት አስተዳዳሪ ለመሆን ከኮሚሽኑ የኢንቨስትመንት ፪/ አመልካቹ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የኢንቨስትመንት ፈቃድ ለማግኘት የሚከተሉትን መስፈርቶች አሟልቶ ለኮሚሽኑ ሀ) ብቃት ያላቸው ባለሙያዎች እና ተያያዥ አገልግሎቶች የመስጠት ልምድ ያለው መሆኑን የሚገልጽ ዝርዝር መግለጫ፣ አስተዳደር፣ አያያዝ፣ ጥገና፣ ማስተዋወቅ፣ የገቢ ምንጮች እና የአሰባሰብ ዘዴዎች፣ የሚያሳይ እሴት የታከለበት የአገልግሎት አሰጣጥ እና አስተዳደር ስራዎች እቅድ ሐ) በሚመለከተው አካል የጸደቀ የማህበራዊና አካባቢያዊ ተጽዕኖ ግምገማ እና የአካባቢ ፫/ ኮሚሽኑ ማመልከቻው መስፈርቶቹን የሚያሟላ ሆኖ ካገኘው ማመልከቻው በቀረበ በሰባት ተከታታይ የስራ ቀናት ውስጥ የኢንቨስትመንት ፬/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ወይም ንኡስ አልሚ ፲፯. የልዩ የኢኮኖሚ ዞን ድርጅት የኢንቨስትመንት ድርጅት ለመሆን ከኮሚሽኑ የኢንቨስትመንት ሐ) የድርጅቱ የፋይናንስ ሁኔታ መግለጫ፣ መ) በሚመለከተው አካል የጸደቀ የማህበራዊና አካባቢያዊ ተጽዕኖ ግምገማ እና የአካባቢ ፫/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚቀርብ ማመልከቻ መስፈርቶቹን የሚያሟላ ሆኖ ካገኘው ማመልከቻው በቀረበ የኢንቨስትመንት ፈቃዱን መስጠት አለበት፡፡ ፩/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ የተሰጠው እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚነት፣ አስተዳዳሪነት ወይም ድርጅትነት መስራት የሚፈልግ ማንኛውም ፪/ ኮሚሽኑ ለአመልካቹ የንግድ ምዝገባ የምስክር ፲፱. የንግድ ስራ ፈቃድ ስለመስጠት ፩/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ የተሰጠው ማንኛውም ካልተሰጠው በስተቀር እንደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፡ ንዑስ አልሚ፡ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት የንግድ ስራ መስራት አይችልም። ፪/ የንግድ ፈቃድ ለማግኘት ባለሀብቱ የተዘጋጀውን ከተቀበለበት እና ክፍያ ከተፈጸመበት እለት አንስቶ ባሉት ሶስት ተከታታይ ቀናት ውስጥ የንግድ ስራ ፈቃድ መስጠት አለበት። ፳. ለሌሎች ተጠቃሚዎች የሚሰጥ ፈቃድ ተፈፃሚነት ባለው ሕግ መሰረት አግባብነት ባለው ክለቦች፣ የሳይንስ፣ የምርምር፣ የህክምና እና የባህል ማዕከላት እና ሌሎች ትምህርታዊ፣ የጤና እና ማህበራዊ ተግባራትን የሚያከናውኑ ተቋማት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ እንዲቋቋሙ እና ስራ እንዲሰሩ ፳፩. የአንድ ማዕከል አገልግሎት ፩/ ኮሚሽኑ በእያንዳንዱ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ፪/ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ሥርዓት የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች ፈቃድ እና የንግድ ፈቃድ ለማግኘት የሚያስችሉ ማመልከቻዎች ፫/ ኮሚሽኑ የሚመለከታቸውን ተቋማት ወደ ተቀናጀ መስመር የማምጣት፣ ስራዎቻቸውን የማስተባበር እና የአንድ ማዕከል አገልግሎቱ መሰጠቱን የማረጋገጥ ኃላፊነት አለበት። ፬/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አገልግሎት የመስጠት ኃላፊነት ያለበት ተቋም ብቃት ያለው ተወካይ እንዲሰጥ የማድረግ ግዴታ አለበት፤ ተቋሙ የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን ባህርይ እና ፍላጎት ግምት ውስጥ ያስገባ መዋቅር እና የአሰራር ሥርዓት አገልግሎቶች ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት ይሰጣል፤ እድሳት፣ ማሻሻያ፣ ለውጥ ወይም ምትክ ለ) የንግድ የምስክር ወረቀት መስጠት፣ ወይም ለውጥ፣ ማሻሻያ ወይም ምትክ መስጠት፣ ሐ) የመመስረቻ ፅሁፍ እና የመመስረቻ ፅሁፍ ማሻሻያዎችን ጨምሮ ሰነዶችን መ) የንግድ ስራ ፈቃድ፣ እድሳት ወይም ሠ) የንግድ ስም የምስክር ወረቀት ምዝገባ፣ ረ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅቶች ማህበር ሰ) የውጭ ቀጥታ ካፒታል ምዝገባ እና ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ማስተላለፍ፣ ሸ) የግንባታ እና አጠቃቀም ፈቃድ መስጠት፣ ቀ) የስራ ፈቃድ መስጠት፣ እድሳት፣ ምትክ ተ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ የምስክር የማህበራዊና አካባቢያዊ ተፅእኖ ግምገማ ምስክር ወረቀት የመስጠት ስራዎችን ኀ) የነዋሪነት ፈቃድ ወይም ቪዛ ወይም ነ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅቶችን ታክስ-ነክ እና የወጪ ንግድ ማበረታቻ ምዝገባ ተጠቃሚነት እና እቃዎችን ያለውጭ ምንዛሬ የማስገባት ፈቃድ ማሳለጥ፣ ከ) የቀረጥ እና ግብር እፎይታ መብት ካለው የእቃዎች ማስተላለፍ ስራን ማሳለጥ፣ ኸ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኙ አሰሪዎች እና ሰራተኞች የታክስ መለያ ወ) የጉምሩክ አገልግሎትን ማመቻቸት፣ ዐ) ስምምነት መግባት እንደተጠበቀ ሆኖ አስተላላፊ፣ ጉምሩክ አገናኝ እና ሌሎች አገልግሎቶች አሰጣጥን ማመቻቸት፣ ዠ) አማራጭ የክርክር መፍቻ መንገዶችን ማስተናገድ እና አለመግባባቶች እንዲፈቱ የ) የግብአት-ምርት ጥመርታን በተመለከተ ፮. የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፭) ድንጋጌ ቢኖርም ከኮሚሽኑ የንግድ ምዝገባና የኢንቨስትመንት ፈቃድ የተሰጠው እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ በተለይ በንግድ እና አገልግሎት መስጠት ስራዎች ላይ የሚሰማራ የሀገር ውስጥ ሆነ የውጭ ድርጅት የንግድ ፈቃድ እና ተመሳሳይ ሰነዶችን የመስጠት እና የመቆጣጠር ስራ ፯. ለተሳለጠ አገልግሎት አሰጣጥ ተመራጭ ሆኖ ከሚያከናውናቸው ስራዎች በተለይ ከፍተኛ የቴክኒክ ባህሪ ያላቸው የስራ ሂደቶች በሌላ አካል እንዲከናወኑ ውክልና ሊሰጥ ይችላል። የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ የውሀ፣ የኤሌክትሪክ፣ የቴሌኮም፣ የፈሳሽ እና የደረቅ ቆሻሻ የማስወገድ እና ሌሎች አስፈላጊ አገልግሎቶችን በቀጥታ ራሱ ወይም በሶስተኛ ወገን አቅራቢ አማካኝነት በዞኑ ውስጥ ለመስጠት የሚያስችል የአስተዳደር ሥርዓት ፳፫. የአገልግሎት ክፍያ እና ቅጣት ፩/ ኮሚሽኑ ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች ለሚያቀርባቸው ሌሎች አገልግሎቶች ክፍያ፡ እንዲሁም ይህን አዋጅ እና አዋጁን ተከትሎ የሚወጣ ደንብ ወይም መመሪያ ሲጣስ ለሚጣሉ አስተዳደራዊ ቅጣቶች መቀጮ ይሰበስባል። ፪/ ለኮሚሽኑ ከአገልግሎቶች እና አስተዳደራዊ ቅጣቶች ጋር በተያያዘ የሚከፈል ማንኛውም ገንዘብ ወይም ቅጣት በቦርዱ በሚወጣ መመሪያ ፫/ ቦርዱ የሚሰበሰብ የአገልግሎት ገንዘብ ምጣኔን አገልግሎቱን ለማመቻቸት ያወጣውን ወጪን እና አገልግሎቱን ለማዘመን የሚያስፈልገውን በጀት መሰረት በማድረግ ይሰላል። የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች መብቶች፣ ግዴታዎች እና የኢንቨስትመንት ሥራ ስለሚያከናውኑበት ሁኔታ ፳፬. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ መብቶች ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ የሚከተሉት መብቶች ሀ) ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ዲዛይን የማድረግ፣ የመገንባት፣ የማልማት፣ የመጠቀም እና ተያያዥ የሆኑ አገልግሎቶችን የመስጠት፣ ለ) የለማ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬትን ሐ) በቦርዱ ሲፈቀድ የለማ ወይም ያልለማ መ) ህንፃዎችን፣ ግንባታዎችን እና ሌሎች ተንቀሳቃሽ ሀብቶችን ለድርጅት የማከራየት ሠ) መሰረተ-ልማትን ጨምሮ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን፡ የዞን መሬት እና ሀብትን በንዑስ ለማስተዋወቅ እና በአገልግሎት ሰጪነት ለመሳተፍ ከሚሹ ሶስተኛ ወገኖች ጋር እነዚህን ተግባራት የሚፈፅም አስተዳዳሪ የመሾም፣ የማስተዋወቅ ስራዎችን ከኮሚሽኑ በቅንጅት ወይም በተናጠል የማከናወን፣ ሰ) አግባብነት ባላቸው ሕጎች መሰረት ብድር፣ የብድር ዋስትና ወይም ሌሎች የገንዘብ ከኢትዮጵያ ውጪ ባሉ የፋይናንስ ገበያዎች ሸ) ከአገልግሎት ሰጪዎች ጋር በሚደረግ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አገልግሎት የማቅረብ፣ ቀ) በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ህጎች መሰረት የቀረጥ እና ታክስ ነፃ ጥቅሞች እና ሌሎች ማበረታቻዎችን የማግኘት፣ በማኔጅመንት እና ቴክኒካል የስራ መደቦች ተ) በዚህ አዋጅ፣ ይህን አዋጅ ለማስፈፀም በሚወጡ ደንቦችና መመሪያዎች፣ በአልሚ በተመለከቱ ተግባራት ላይ የመሳተፍ እና ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌዎች እንደ አግባብነታቸው ለንዑስ-አልሚ ተፈፃሚ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፩ ፊደል ተራ (ለ) መሰረት አልሚው መብቱን በሚያስተላልፍበት ወቅት የንዑስ አልሚውን እና የድርጅቱን በማይነካ መልኩ መሆን አለበት፡፡ ፳፭. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ግዴታዎች የሚከተሉት ግዴታዎች ይኖሩታል፡- ሀ) በአልሚ ፈቃድ፡ ወይም በአልሚ ወይም አስተዳዳሪ ስምምነት በተገለጸው አግባብ እና በዚህ አዋጅ መሰረት ለአንድ ማዕከል መገልገያዎችን በዞኑ ውስጥ የመገንባት፣ ለ) ለጉምሩክ ኮሚሽን አገልግሎት የሚውል አግባብነት ካለው ሕግ ጋር የሚጣጣም ሐ) በሕግ እና በአልሚ ስምምነት ውስጥ በሚስማማ አግባብ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማትን የመጀመር እና የማጠናቀቅ፣ ህክምና እርዳታ፣ የካፌ እና የንጽህና መስጫን ጨምሮ አስፈላጊ አገልግሎቶችን የመስጠት፣ የግንባታ ሰራተኞችን ደህንነት ሠ) ልዩ ኢኮኖሚ ዞን በደረጃ በሚለማበት ጊዜ የተቀመጡ ልዩ የአፈፃፀም ሁኔታዎችን ረ) ቦርዱ ካልፈቀደ በቀር ማንኛውም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ ያልለማ ሰ) ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ዋጋ እና ማስተላለፍ ስራዎች ጋር በተያያዘ እሴት ካልተጨመረባቸው አሰራሮች የመቆጠብ፣ ቀ) የዞን መሰረተ-ልማቶች፣ ማሽኖች እና የተመደቡ ቦታዎች በአግባቡ መያዛቸውን በ) ዋና ዋና የግንባታ ምእራፎችን፣ የዞን አስተዳደር፣ የፋብሪካ ሼዶችና ሕንፃዎች አጠቃቀም፣ የሰራተኞች መረጃ፣ የወጪ መረጃ የመያዝ እና ለኮሚሽኑ በየሩብ ተ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክልልን ከጉምሩክ ክልል ለመለየት የሚያስችል በቂ መለያ ቸ) አግባብነት ያለው የደህንነት መከታተያ ቴክኖሎጂ መትከልን ጨምሮ በቂ የመስክ ላይ የደህንነት ጥበቃ መስጠት ወይም ኀ) ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማት ጋር የተያያዘ ክህሎት እና እውቀት ለኢትዮጵያዊያን የሚተላለፍበትን ሁኔታ የማመቻቸት፣ ነ) በዚህ አዋጅ፣ አግባብነት ባላቸው ሕጎች እንደአግባብነታቸው ለንዑስ አልሚ ተፈፃሚ ፳፮. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ መብቶች ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ ሥምምነት እና የማስተዳደር፣ የመንከባከብ እና የማስተዋወቅ፣ የሚያስችል የአሰራር ስርዓት ማውጣት፣ ፫/ በአልሚው ስም መሰረታዊ አቅርቦቶችን እና አገልግሎቶችን በክፍያ እንዲቀርብ የማድረግ፣ ፬/ አገልግሎቶችን ለመስጠት ከሶስተኛ ወገኖች ፳፯. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ ግዴታዎች የሚከተሉት ግዴታዎች ይኖሩታል፡- ፩/ ኢንቨስትመንቶችን በዚህ አዋጅ፣ ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ ደንብ ወይም መመሪያ፣ በአስተዳደር ስምምነቱ ወይም በንግድ ፈቃዱ ፪/ ልዩ ኢኮኖሚ ዞንን ማስተዳደር፣ መንከባከብ፣ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ንብረቶች እና መሰረተ- ልማቶቸ በማናቸውም ጊዜ ለአገልግሎት ዝግጁ ሆነው የሚቆዩበትን ሁኔታ የመጠበቅ፣ ፫/ ህንፃ እና መሰረተ-ልማቶችን የማሻሻል፣ በዞን ውስጥ የሰዎች እና ተሸከርካሪዎች የተሳለጠ እንቅስቃሴ፡ የተሸከርካሪዎች ማቆሚያ እና ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የሚያስፈልግ የሰው ሀይል እና ተሽከርካሪዎች ስምሪት፣ የደረቅ እና ፈሳሽ ቆሻሻዎችን ማስወገድ ስርአት፣ የጋራ መጠቀሚያ ቦታዎች ጽዳት፣ እና የአረንጓዴ ቦታዎች እና መሰረተ-ልማቶች ንፅህና እና እንክብካቤ ለማረጋገጥ የሚያስችሉ ፬/ ለአንድ መስኮት አገልግሎት እና ለጉምሩክ አገልግሎት የሚሆን ቢሮ እና መሰረተ-ልማት፣ የህጻናት ማቆያ፣ አካል ጉዳተኞችን ታሳቢ ያደረገ መሰረተ-ልማት የማዘጋጀት፣ ፭/ በቦርዱ ፈቃድ ለንዑስ አልሚዎች ወይም ለተለዩ ተጠቃሚዎች ካልሆነ በስተቀር ያልለማ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬትን ለሶስተኛ ወገን ፮/ በዚህ አዋጅ፣ አግባብነት ባላቸው ሌሎች ሕጎች ወይም በፈቃድ ስምምነት ላይ የተመለከቱ ፯/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አገልግሎቶች ያለምንም አድሎ መሰጠታቸውን የማረጋገጥ፣ ፰/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ሰላምና ደህንነትን ማረጋገጥ፣ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝም ከመንግሥት የጸጥታ አካላት ጋር በመተባበር መስራት፣ ፱/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ልማት እና ግንባታን፣ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳደር፣ የሰራተኞች መረጃ፣ ስለ ወጪ ንግድ እና መሰል አፈፃፀሞች በየሩብ አመቱ ለኮሚሽኑ ፳፰. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት መብቶች ፩/ በዚህ አዋጅ፡ በኢንቨስትመንት ፈቃድ እና ንግድ ፈቃድ ላይ በተመለከቱ ሁኔታዎች መሰረት የኢንቨስትመንት ስራዎቹን በነፃነት ፪/ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ሕጎች ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬትን በንዑስ-ሊዝ የማግኘት፣ ህንፃ በባለቤትነት የመያዝ ወይም የመሸጥ፣ ሌሎች የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ፬/ እቃዎችና አገልግሎቶችን ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ማስገባት ወይም ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ፳፱. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት ግዴታዎች ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት የሚከተሉት ፩/ በድርጅት ኢንቨስትመንት ፈቃድ ስምምነት እና/ወይም ፈቃድ በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ ማልማት መጀመር እና ማጠናቀቅ፣ ኢንቨስትመንት ፈቃድ እና አግባብነት ያለው ሕግ ጋር በተጣጣመ መንገድ ማከናወን፣ ፫/ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባለው ሕግ የተመለከቱ የአካባቢ፣ ማህበራዊ እና የስራ ፬/ የሥራ ሁኔታ እና ምርታማነትን የሚመለከት ስርዓት መዘርጋት፣ የጤና አገልግሎት ሽፋን፣ የህፃናት ማቆያ፣ አካል ጉዳተኞችን ታሳቢ ፭/ ስለ ሠራተኞች፣ የምርት ሥራ፣ ወጪ ንግድ፣ አስመልክቶ በየሩብ አመቱ ለኮሚሽኑ እና ለአስተዳዳሪው ሪፖርት ማቅረብ፡፡ ፴. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ሌሎች ተጠቃሚዎች መብትና የተጠቃሚነት ደረጃ የሚይዘው ከኮሚሽኑ ፈቃድ ፪/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን የተጠቃሚነት ፈቃድ ለማግኘት መሟላት የሚገባቸው ዝርዝሮች እና ነዋሪዎች፣ አገልግሎት ሰጪ ሶስተኛ ወገኖች፣ የአንድ መስኮት አገልግሎት ሰጪዎች፣ እና የክልል እና የፌዴራል መንግሥት ተቋማትን ጨምሮ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚንቀሳቀሱ ሌሎች አካላት ኃላፊነት ኮሚሽኑ በሚያወጣው ፫/ የተፈቀደለት ሠራተኛ ሆነ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚኖር ወይም መገኘት የሚገባው ወይም በአስተዳዳሪው የተሰጠ የማንነት መለያ ፬/ በዚህ አዋጅ ወይም ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ መመሪያ በግልፅ ካልተፈቀደ በስተቀር ማንኛውም የፌዴራል፣ የክልል ወይም የአካባቢ አስተዳደር አካል ወይም ግለሰብ ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን መግባት ወይም በዞኑ ሥራ ጣልቃ መግባት አይችልም፡ ሆኖም ይህ ክልከላ ለጸጥታ ሥራ፡ ወይም ለሥራ ሁኔታ ቁጥጥር አላማ፡ ወይም በአልሚው ወይም አስተዳዳሪው ፈቃድ ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን የሚገቡ ሰዎችን አይመለከትም፡፡ ፴፩. የማይንቀሳቀስ እና ተንቀሳቃሽ ንብረት መያዣ፡ ፩/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ ንዑስ አልሚ ሥልጣን የተሰጠው አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት ከፋይናንስ ተቋማት ብድር ለማግኘት በማይንቀሳቀሱ ወይም በሚንቀሳቀሱ ንብረቶች ላይ ያሉ መብቶችን ለማስተላለፍ፤ በንዑስ-ሊዝ ያዥነት፡ በዋስትና፡ በልዩ ጥቅም፡ በወለድ አግድ፡ ወይም ከማስያዣነት ጋር የሚገናኙ ውሎችን፤ እንዲሁም ከግንባታ ዲዛይን እና ንዑስ ሊዝ ያዥነት የምስክር ወረቀቶች ጋር በማስከፈል ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች እና ሶስተኛ ወገኖች አገልግሎትን ተደራሽ ፴፪. አካባቢን የሚመለከቱ ህጎች ፩/ በሌላ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር አካባቢን ድንጋጌዎች በመላው የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ፪/ አግባብነት ያለው የፌዴራል ወይም የክልል ደረጃዎች፡ ስልታዊ የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ፣ ማህበራዊ አካባቢና ተፅዕኖ ግምገማ አተገባበር፣ የማህበራዊና የአካባቢ አያያዝ እቅድ አፈፃፀምና የጥበቃ አሰራሮች፡ የአስተዳደር እና የቅነሳ ሂደቶችን በተመለከተ የአተገባበር፣ የክትትል፣ የጥበቃ እና የአፈፃፀም ሥራዎችን የሚከታተሉ ባለሙያዎችን የመመደብ ግዴታ አለበት፡፡ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን በኢንቨስትመንት ዘርፍ የመሳተፍ ፴፫. በኢንቨስትመንት ዘርፍ ስለመሳተፍ ፩. አግባብነት ባለው ሕግ በግልፅ ከተከለሉ መስኮች ውጪ የልዩ የኢኮኖሚ ዞን ስርዓት ለውጪ ፪. ቦርዱ በየዓመቱ በጉምሩክ ክልል እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች ለውጪ ኢንቨስትመንት ዝግ የሆኑ ዘርፎችን ዝርዝር ማስታወቂያ ያወጣል። ፫. የንግድና ቀጠናዊ ትስስር ሚኒስቴር ከኮሚሽኑ ጋር በመመካከር በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚከናወኑና በሥልጣኑ ማእቀፍ ስር የሚወድቁ ፴፬. የፋይናንስ አገልግሎት አደረጃጀት እና አስተዳደር ፩/ ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ፈቃድ ወይም ይሁንታ ያገኙ የውጭ እና የሀገር ውስጥ አገልግሎት የማቅረብ መብት አላቸው። ፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን በፋይናንስ አገልግሎት ላይ የሚመረጡበት መስፈርት፣ ደረጃ እና የአሰራር ፫/ አግባብነት ባለው ሕግ መሰረት የተሰጡ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የልዩ ኢኮኖሚ ዞንን ለማረጋገጥ የሚያስችል ራሱን የቻለ የፋይናንስ ያካሂዳል፡ የአሰራር ሥርዓት ይዘረጋል። ፬/ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በተለይ፦ ሀ) ከኢንቨስትመንት እና ወጪ ንግድ የተገኘ ገንዘብ ወደ ውጪ ማስተላለፍን፣ የውጭ ሀገር ገንዘብ የባንክ አካውንት መክፈትን፣ መሰል ጉዳዮች ላይ ትኩረት ያደረገ፣ ለ) የኢንቨስትመንቱን ልዩ ባህርይ፣ የወጭ የኢንዱስትሪዎችን የግብዓት ፍላጎት፣ እና መሰል ጉዳዮችን ግንዛቤ ውስጥ በማስገባት የሚቆዩበት እና የሚጠቀሙበት፣ በጉምሩክ ክልል ውስጥ ተፈፃሚ ከሚደረገው አሰራር የተሻለ ጥቅም የሚሰጥ ስርአትን፣ ፩/ ማናቸውም አልሚ፣ ንዑስ አልሚ፣ አስተዳዳሪ ፪/ የአልሚ ስምምነቱ የሚከተሉት ነጥቦችን መያዝ ለ) የሚለማው መሬት መልከዓ-ምድራዊ ወሰን፣ ሐ) የፋይናንስ ግዴታዎች፣ የስልታዊ የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ፣ የማህበራዊና የአካባቢ ተፅዕኖ ግምገማ እና የአካባቢ አያያዝ መ) የፕሮጀክት ግንባታ የሚጀመርበት እና የሚጠናቀቅበት ግልፅ የጊዜ ገደብ፣ ሠ) መሬትን ላልተፈለገ ዓላማ ማዋልን እና ያልለማ መሬትን ያለፈቃድ ማስተላለፍን ረ) የግንባታ ቦታዎችን ደህንነት ለማረጋገጥ ሰ) በፕሮጀክቱ ልማት ሂደት ጥቅም ላይ የሚውሉ ከጊዜያዊ ሰራተኛ ማረፊያዎች፣ ካፌዎች እና ቢሮዎች ጋር የተያያዙ ግንባታዎችን የሚመለከቱ ደረጃዎች እና ሸ) ከጉምሩክ ቀረጥ እና ግብር ነፃ ወደ ሀገር ውስጥ የሚገቡ የመንገድ፣ የኤሌክትሪክ ማስወገጃ፣ ሎጂስቲክስ፣ ደህንነት፣ የእሳት አደጋ መከላከያ፣ የግንባታ ማሺነሪዎች እና መሳሪያዎች፣ የህንፃ ግንባታ ንድፍ እና ሶፍትዌር፣ ተሽከርካሪዎች፡ የግል መገልገያ ዕቃዎች፣ ጥሬ ዕቃዎች፣ አላቂ የቤተ-ሙከራ የሚያስፈልጉ እና የሚሰጡ እንደ መድሀኒት ያሉ የደህንነት እና ጤና-ነክ ዕቃዎች፡ እና ቀ) በዚህ አዋጅ ወይም አግባብነት ባለው ሕግ በዝርዝር ያልተመለከቱ ሌሎች ጉዳዮች። ፫/ ማናቸውም አስተዳዳሪ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) ላይ የተመለከቱ አግባብነት ያላቸው ጉዳዮችን እና በዚህ አዋጅ በአንቀፅ ፳፮ እና ፳፯ ላይ የአስተዳዳሪ ስምምነት መፈረም አለበት። ፩/ አስቀድሞ ከአልሚው ወይም ንዑስ አልሚው ይሁንታ የማግኘት ግዴታ እንደተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም ድርጅት ከአልሚው ወይም ንዑስ አልሚው የተወሰነ መሬት ክፍልን በንዑስ-ሊዝ ከማግኘቱ በፊት ወይም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ሕንፃ ከመያዙ ወይም ከመከራየቱ በፊት ከኮሚሽኑ ጋር ስምምነት መግባት ፪/ ስምምነቱ እንደአግባብነቱ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፴፭ ላይ የተመለከቱ ዝርዝሮች እንደተጠበቁ ሆኖ፡ ስለምርት እና የወጭ ንግድ፣ የስራ እና የቴክኖሎጂ ሽግግርን የሚመለከቱ ጉዳዮችን ፫/ ድርጅቱ በአንቀፅ ፴፭ ንዑስ አንቀፅ (፪) ላይ ቀረጥ እና ግብር ነፃ እንዲያስገባ ኮሚሽኑ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት፣ የማይንቀሳቀስ እና ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ጠያቂነት በልዩ ኢኮኖሚ ዞንነት የሚሰየም መሬት ዝቅተኛ ስፋት ከሀምሳ ሄክታር በታች ሊሆን አይችልም። ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ የፕሮጀክቱን ልዩ ባህርይ መሰረት በማድረግ የሚሰየም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ስፋት ያነሰ እንዲሆን ሊወስን ይችላል። ፫/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ለፋብሪካ ህንፃዎች፣ ሼዶች፣ ንግድ ሥራ፣ የጋራ አገልግሎት መጠቀሚያ፣ ሕንፃዎች እና ለምርት እና አገልግሎት ሥራ የሚውለው መሬት አጠቃላይ መጠን በዞኑ ይዞታ ስር ካለው ጠቅላላ መሬት ከ፶ በመቶ በታች ወይም ከ፸፭ በመቶ በላይ መሆን ፴፰. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት አመዳደብ፣ ልማት አጠቃቀም ጋር የተያያዙ ሁሉም ሕጎች ወይም ደረጃዎች በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ ደንብ ብቻ ይመራሉ። ፪/ መሬት ስለማግኘት፣ የመሬት ይዞታን፣ የከተማ ወይም የገጠር መሬት አጠቃቀምን እና የጨረታ ሥርዓትን የሚመለከቱ ማናቸውም ሌሎች የሕግ ወይም አስተዳደራዊ ሥርዓቶች የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬትን በተመለከተ ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ምዝገባ፣ ክፋይ ስለመያዝ፣ የባለቤትነት ካርታዎች፣ የሊዝ ያዥነት የምስክር ወረቀት፣ የህንፃዎች ደረጃ፣ ልማት፣ ግንባታ፣ እና የደህንነት እና መሰረተ- ልማት አገልግሎቶችን የሚመለከቱ ዝርዝር ድንጋጌዎች ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ፴፱. ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልማት የሚውል መሬት የሚያገኘው፣ በክልል መስተዳድር የሚመደብ፣ ወይም በግል ወይም በመንግስት ሊዝ ያዦች እጅ የሚገኝ የለማ ወይም ያልለማ መሬትን ፵. በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ የለማ ወይም ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ የለማ ወይም ያልለማ መሬት ያለቦርዱ የፅሁፍ ፈቃድ ለሌላ አካል ጥቅም ሊተላለፍ አይችልም። ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እንደተጠበቀ ሆኖ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ በተመለከተው ሥርዓት መሰረት የለማ ወይም ያልለማ መሬት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን ንዑስ አልሚ፣ ለድርጅት ወይም ለተፈቀደለት ሌላ ተጠቃሚ ሊተላለፍ ይችላል። በዚህ አግባብ የሚጠበቁ ሌሎች ጉዳዮች ዝርዝር በደንብ ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ የአስተዳዳሪ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ሲሰጥ በአልሚው ወይም ንዑስ-አልሚው ስም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬትን ሊይዝ ወይም ሊያስተዳድር የኢንቨስትመንት ፈቃድ ሲሰጥ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ መሬት በንዑስ ሊዝ ሥርዓት ሊይዝ ፵፩. በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ ያልለማ ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ማናቸውንም ያልለማ መሬት ለየትኛውም አላማ ቢሆን ለሶስተኛ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ካፒታል፣ የኢኮኖሚ አዋጭነት፣ የፋይናንስ አቅም፣ እና የግንባታ ማጠናቀቂያ ጊዜን አስመልክቶ ቦርዱ ያወጣቸውን መስፈርቶች ካሟላ እና ስምምነት ከገባ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ለመያዝ እና የማምረቻ እቃዎችን፣ ህንፃዎችን እና ተያያዥ መሰረተ-ልማቶችን ለመገንባት ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ የለማ ወይም ያልለማ መሬት ለሠራተኞች መኖሪያ ግንባታ ዓላማ ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ ንዑስ አልሚ ወይም ድርጅት ሊመደብ ይችላል፡ ሆኖም ቦርዱ ፈቃድ የሚሰጠው ፕሮጀክቱ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ማስተር ፕላን ጋር የተጣጣመ ስለመሆኑ፣ የቤት ችግርን የአመልካቹን የፋይናንስ አቅም፡ እና ሌሎች አግባብነት ያላቸውን ጉዳዮች ግምት ውስጥ በማስገባት እና አመልካቹ የፈቃዱን ሁኔታዎች አስመልክቶ ስምምነት የገባ እንደሆነ ብቻ ነው። ፬/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኝ የለማ ወይም ያልለማ መሬት ለሰራተኞች ግንባታ አገልግሎት ለድርጅት እንዲመደብ ቦርዱ ሊወስን ይችላል። ሆኖም የፕሮጀክት ሀሳቡ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ማስተር ፕላን ጋር የሚጣጣም እና የደህንነት ጥበቃ ደረጃዎችን ፭/ የልህቀት ማዕከል፣ የኢንኩዩቤሽን ማዕከል፣ ለሆኑ አገልግሎቶች አላማ የሚውል የልዩ ኢኮኖሚ ዞን የለማ ወይም ያልለማ መሬት በሚሸፍን የሊዝ ሂሳብ እንዲመደብ ቦርዱ ሊያዝ ይችላል። ሆኖም ይህ የአልሚው ግዴታ ስምምነት ላይ ሲገለፅ ብቻ ነው። ፮/ ቦርዱ በኮርፖሬሽኑ ይዞታ ስር የሚገኝ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ከፍተኛ እሴት ላለው የንግድ አገልግሎት ስራ እንዲለማ የሚቀርብ ከማስተር ፕላኑ እና ከዞኑ ስፓሻል ልማት እቅድ ጋር የሚጣጣም መሆኑን በማረጋግጥ ፵፪. በኮርፖሬሽኑ የተያዘ መሬት በጨረታ ስለመመደብ ፩/ ኮርፖሬሽኑ በመሬት ባንክ የያዘው መሬት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን መጠቀሚያ የሚሆን የመኖሪያ ቤት መሰረተ-ልማት ግንባታ ለማካሄድ በጨረታ እንዲተላለፍ ጨረታ ሊያወጣ ይችላል። ፪/ የቤት አልሚዎች ልምድን፣ የፋይናንስ እቅድ፣ የአካባቢ፣ የማህበራዊ እና የዓለማቀፍ ሰራተኞች በማድረግ፣ የመሬት አጠቃቀም መስፈርቶችን፣ ያላቸውን ፍላጎት እና የግንባታውን የጊዜ ማእቀፍ አስመልክቶ የሚቀመጡ መለኪያዎችን ግምት ውስጥ በማስገባት ይመዘናሉ። ፫/ ቦርዱ በተሻለ ደረጃ መስፈርቶቹን ለሚያሟላ ተጫራች መሬት እንዲሰጥ ይወስናል፡፡ ፩/ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፵፪ ድንጋጌ ቢኖርም ማመልከቻ ላይ በመመርኮዝ መሬት በጨረታ ሂደት ውስጥ ሳይገባ እንዲመደብ የሚቀርብን መስፈርቶችን የሚያሟላ ከሆነ እና የቀረበው ተግዳሮት የሆነ የቤት አቅርቦት ችግርን ለመቅረፍ አስፈላጊነቱ ከተረጋገጠ፣ ለ) የራስ አቅም በመጠቀም በአጭር ጊዜ ሐ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ይኖራሉ ተብለው የሚገመቱ ሰራተኞችን ትርጉም ባለው ደረጃ ማስተናገድ የሚችል ከሆነ፣ ኮርፖሬሽኑ ጥያቄውን ለኮሚሽኑ ማቅረብ ፫/ ቦርዱ በኮሚሽኑ ምክረ-ሀሳብ መሰረት የመሬቱን ፵፬. የመኖሪያ ቤት አልሚ ስምምነት የመግባት ግዴታ ፩) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ በጨረታ ወይም ኢኮኖሚ ዞን አልሚው ወይም ሕጋዊ ውክልና የተሰጠው አስተዳዳሪ ጋር ስምምነት መግባት ፪) ስምምነቱ ከአስራ ስምንት ወራት የማይበልጥ የግንባታ ስራዎች ማጠናቀቂያ ምእራፎችን፣ ከዓለማቀፉ የሰራተኞች ድርጅት የሰራተኞች መኖሪያ መመሪያ ጋር የሚጣጣም የሕንፃ ዲዛይን እና ቤቶች ህግጋት፣ የመኖሪያ እፍጋት፣ እና ኮርፖሬሽኑ የሚያስቀምጠውን የአፈፃፀም ዋስትና የሚገልጽ መሆን አለበት። ፫/ በቦርዱ በሌላ ሁኔታ ካልተወሰነ በስተቀር የቤትአልሚው በአካባቢው የሊዝ ዋጋ እና በልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ውስጥ ለመሰረተ ልማት የወጣ ወጪን ከግምት ውስጥ በማስገባት በሚተመነው መሰረት የሊዝ ዋጋ መክፈል አለበት። ፵፭. የመሬት ምደባ ሕጎች እና አሰራሮች ሲጣሱ ስለሚወሰዱ አስተዳደራዊ እርምጃዎች ፈቃድ ሳይገኝ ወይም የዚህን አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ ደንብ ወይም መመሪያ የሚደረግ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሬት ክፍልን ለሶስተኛ ወገን የማስተላለፍ ድርጊት የአልሚነት ወይም አስተዳዳሪነት ፈቃድ እገዳ ወይም ስረዛን ጨምሮ የአስተዳደር ቅጣት ያስከትላል። ፩/ በክልል አስተዳደር የተመደበ እና በመሬት ባንክ እንዲያዝ የታሰበን መሬት ኮርፖሬሽኑ በሳይት ፕላን ወይም ሌላ ተመሳሳይ ሥርዓት የሚመለከተው የክልል መንግስት አካል የሊዝ ያዥነት የምስክር ወረቀት ይሰጣል። ፪/ ኮርፖሬሽኑ መሬቱን በራሱ ሊያለማው ወይም በቦርዱ ውሳኔ ወደ ሌላ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ፫/ ከኮርፖሬሽኑ የመሬት ባንክ መሬት ያገኘ አልሚ የሊዝ ስምምነት የመግባት ግዴታ አለበት፡፡ ስምምነቱ ከተፈረመ ጊዜ ጀምሮ ባሉት ሰባት ተከታታይ ቀናት ውስጥ ከኮሚሽኑ የሊዝ ያዥነት የምስክር ወረቀት ያገኛል። ፬/ በዚህ አዋጅ መሰረት ከኮርፖሬሽኑ ነባር የዞን ልማት ወይም ከግል አልሚ መሬት ያገኘ ድርጅት የንዑስ ሊዝ ስምምነት የመፈረም ግዴታ አለበት። ስምምነቱ ከተፈረመ ጊዜ ጀምሮ ባሉት ሰባት ተከታታይ ቀናት ውስጥ ፭/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የፋብሪካ ህንፃ ወይም ተመሳሳይ ንብረት የገዛ ድርጅት ኮሚሽኑ በዘረጋው ሥርዓት መሰረት የሽያጭ ውል የገባ እንደሆነ ስምምነቱን ባደረገ በሰባት ቀናት ውስጥ ከኮሚሽኑ የባለቤትነት ማረጋገጫ ሰነድ ያገኛል። ውለታው የፋብሪካ ሼድ ወይም ተመሳሳይ ልማት ኪራይን የሚመለከት ከሆነ ፮/ የሊዝ ያዥነት ወይም የንዑስ-ሊዝ ያዥነት የምስክር ወረቀት እና የባለቤትነት ሰነዶች የሚያካትቱት ዝርዝር ጉዳይ በተመለከተ ስለ ግንባታ እና ፈቃድ አሠራሮች የሌሎች ሕጎች ድንጋጌዎች ቢኖሩም የሕንፃዎች፣ የመሰረተ ልማቶች እና የተያያዥ መዋቅሮች ልማት እና ግንባታ ስራ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ ኮሚሸኑ ከሚመለከተው ባለስልጣን ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን መሰረተ ልማት፣ የህንፃዎች፣ የመገልገያ ፋሲሊቲዎች ወይም ማንኛውንም ግንባታ ለማካሄድ የሚፈልግ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ አስተዳዳሪ፣ ድርጅት ወይም አካል ዝርዝር የፕሮጀክት ዲዛይን እና የግንባታ እቅድ በማስገባት ከኮሚሽኑ የግንባታ ፈቃድ ፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፡ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት የሚቀርብ ማመልከቻ በአልሚነት፣ አስተዳዳሪነት ወይም ድርጅት ስምምነት ላይ ከተመለከቱ አነስተኛ የዞን ዲዛይን መስፈርቶች ጋር የሚስማማ መሆኑን ማረጋገጥ አለበት። ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፡ አስተዳዳሪ ወይም የሚጠናቀቅበት ዋና ዋና የጊዜ ምእራፎችን ፬/ ኮሚሽኑ ፈቃዶችን ይሰጣል፡ አፈፃፀማቸውን ፵፱. የግንባታ ዕቃዎች መጠን ሰነድ ስለማረጋገጥ እና ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ከሚተገበር ፕሮጀክት አፈፃፀም ጋር በተያያዘ በአልሚ፣ አስተዳዳሪ፣ በድርጅት ወይም ሌላ አካል የሚቀርብ የግንባታ ሥራ ዝርዝርን የሚመለከት ሰነድ በኢትዮጵያ ወይም በውጭ ሀገር በሚገኝ ብቃት ያለው ባለሙያ ሊዘጋጅ ይችላል፡፡ ሆኖም ኢትዮጵያ ውስጥ ፈቃድ ባለው መሀንዲስ፣ አርክቴክት ወይም የግንባታ ዕቃዎች መጠን ሰርቬየር ፪/ ኮሚሽኑ የቀረቡ ሰነዶችን ከመረመረ በኋላ የግንባታ ዕቃዎች መጠን ሰነዱን ሊያፀድቅ ወይም ውድቅ ሊያደርግ ይችላል፡፡ ፶. የዲዛይን እና ግንባታ ማሻሻያ ወይም ማስፋፊያ ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ከሚከናወኑ ሥራዎች ጋር በተያያዘ ማናቸውም የፕሮጀክት ዲዛይን በአስተዳዳሪ፣ በድርጅት ወይም ሌላ አካል ፪/ ለዚህ አላማ የሚቀርብ ማመልከቻ ፕሮጀክቱን የሚያብራራ፣ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ማስተር የታሰበው ስራ የሰዎችን እና ተሸከርካሪዎችን ከግምት ውስጥ ያስገባ መሆን ይኖርበታል። ፫/ ኮሚሽኑ ለቀረበው ጥያቄ ምላሹን በፅሁፍ በሰባት ተከታታይ ቀናት ውስጥ ያሳውቃል፡፡ ፩/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ የግንባታ ፈቃድ ካገኘበት ወይም የጅማሮ ስራዎችን ከተሰጠበት እለት አንስቶ ባሉት ስድስት ወራት ጊዜ ውስጥ የግንባታ ስራ መጀመር አለበት። ፪/ አልሚው የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ የመንገድ ቅያሶችን፣ የመሰረታዊ አገልግሎት ልማቶችን፣ የደረቅ እና ፈሳሽ ቆሻሻ ማስወገጃ ሥርዓት፣ ጉዳተኞችን ታሳቢ ያደረገ መሰረተ-ልማት፣ የጉምሩክ ቢሮ፣ የአስተዳደር ሕንፃዎች፣ እና እንደ አስፈላጊነቱ ሼዶች እና የብክለት መቀነሻ ወይም የኢንቨስትመንት ፈቃድ ከተሰጠበት እለት አንስቶ ባሉት ሰላሳ ስድስት ወራት ጊዜ ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) ድንጋጌ የፕሮጀክቱን ስፋት እና ውስብስብነት ወይም ሁኔታዎችን ግምት ውስጥ በማስገባት ጊዜውን ሊያራዝም ይችላል። ከፍተኛው የጊዜ ማእቀፍ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል። ፬/ የዚህ አንቀፅ ድንጋጌ ቢኖርም የፕሮጀክት ድረስ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚው የዞን ዋና ዋና መሰረተ-ልማቶችን እና አገልግሎት መስጫ የግንባታ ስራ እንዳያጠናቅቅ አይከለከልም፡፡ ፩/ የፋብሪካ ሕንፃ እና ተያያዥ ግንባታዎችን ለመገንባት ያቀደ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት መጀመር እና በአስራ ስምንት ወራት ጊዜ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ የፕሮጀክቱን ስፋት እና ውስብስብነት ወይም ሁኔታዎችን ከግምት ውስጥ በማስገባት ኮሚሽኑ ፫ የዚህ አንቀፅ ድንጋጌዎች እንደአግባብነታቸው በሌሎች አካላት ለሚካሄዱ ግንባታዎች ተፈፃሚ ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ወይም ንዑስ አልሚ የተፈቀደለትን ተጨማሪ ጊዜ ጨምሮ በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ ካላጠናቀቀ፣ ቦርዱ ከኮሚሽኑ በሚመጣ ምክረ-ሀሳብ መሰረት ፪/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት ወይም ሌላ አካል የተፈቀደለትን ተጨማሪ ጊዜ ጨምሮ በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ ካላጠናቀቀ በመከተል የኢንቨስትመንት ፈቃዱን ሊያግድ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እና (፪) ወይም በተሰረዘ ጊዜ ኮሚሽኑ ፈቃዱ ለታገደበት ማበረታቻዎች ሙሉ ለሙሉ ወይም በከፊል የተሰጠው ስያሜ እንዲሰረዝ ለሚመለከተው አካል ምክረ-ሀሳብ ሊያቀርብ ይችላል። ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እና (፪) ወይም የተሰረዘ እንደሆነ እና የተመለከተው አካል የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ንብረትን ለፋይናንስ ተቋማት በማስያዝ ብድር ወስዶ ከሆነ ኮሚሽኑ ስለፈቃዱ መታገድ ወይም መሰረዝ ለፋይናንስ ፶፬. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ ስለመሆን ፩/ ማንኛውም የተፈጥሮ ሰው በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ ደንብ ወይም መመሪያ ላይ የተደነገጉ መስፈርቶችን ሲያሟላ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ ሊሆን ይችላል። ፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ከዘጠና ቀናት በላይ ለመቆየት ያለመ ማንኛውም ሰው ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ከገባበት ቀን ጀምሮ ባሉት አምስት ቀናት ውስጥ ለኮሚሽኑ በማመልከት ፫/ የነዋሪነት መታወቂያ ለማግኘት ማመልከቻ የሚሆንበት አካባቢ፣ ተፈፃሚ ሁኔታዎች እና ፬/ ሪፖርት የማድረግ ግዴታ እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚሽኑ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ ምዝገባና ፶፭. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ መብትና ግዴታዎች ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ የሚከተሉት መብቶች ሀ) በተከለለ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክፍል ውስጥ ፪/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ነዋሪ የሚከተሉት ግዴታዎች ሀ) በዚህ አዋጅ በሌላ አኳኋን ካልተደነገገ በስተቀር በግሉ ሊጠቀምባቸው ወደ ዞኑ ለሚያስገባቸው እቃዎች እና አቅርቦቶች አግባብነት ያላቸውን የጉምሩክ ቀረጥ፣ ታሪፍ፣ ግብር እና ሌሎች ክፍያዎችን ለ) አግባብነት ባላቸው ሕጎች መሰረት የገቢ ሐ) የልዩ ኢኮኖሚ ዞኑን ህግና ደንብ አክብሮ ፶፮. የልዩ ኢኮኖሚ ዞን የነዋሪነትን የምስክር ወረቀት የተመለከቱ ግዴታዎችን አጓድሎ ሲገኝ ወይም የነዋሪነት የምስክር ወረቀቱን ያገኘው በማሳሳት ወይም የሀሰት መረጃ በማቅረብ ከሆነ ለነዋሪው የ፺ ቀናት የቅድሚያ የፅሁፍ ማስጠንቀቂያ በመስጠት እና የመሰማት መብቱን በመጠበቅ የምስክር ለአልሚ፣ አስተዳዳሪ እና ድርጅት የሚሰጥ ፶፯. ጠቅላላ የማበረታቻ ማዕቀፎች ፩/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ የተሰጠው ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት በኢንቨስትመንት ማበረታቻ ደንብ ቁጥር ፭፻፲፯/፪ሺ፲፬ እና ደንቡን ተከትሎ ፪/ የዚህ አዋጅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም አልሚ፣ አስተዳዳሪ እና ድርጅት የሚከተሉትን ሀ) ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ለሚገቡ እና ከልዩ በተመለከተ ከሁሉም የቀረጥ እና ታክስ ለ) ከጉምሩክ ክልል ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን የተጨማሪ እሴት ግብር ዜሮ ምጣኔ እና ቀጥተኛ ካልሆኑ የሀገር ውስጥ ግብሮች ነፃ ሐ) በባለሀብቱ በቀጥታ፣ በተቋራጭ ወኪሉ ወይም በተመዘገበ የሎጂስቲክስ ኦፕሬተር አገልግሎት የተገዙ የግንባታ ዕቃዎችን ከገቢ እና ሌሎች የጉምሩክ ቀረጥ እና መ) አግባብነት ያለውን ቀረጥ እና ታክስ በመክፈል እቃዎች እና አገልግሎቶችን ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ወደ ጉምሩክ ክልል የመላክ ወይም በጉምሩክ ክልል ለሚገኙ ከሚከፈል ማንኛውም ቀረጥ እና ታክስ ረ) ለባለአክሲዮኖች የሚከፈል የትርፍ ድርሻ ከገቢ ግብር ክፍያ ነፃ የመሆን፣ ሰ) የግብር እፎይታ በሚሰጥበት ወቅት በገቢ የዊዝሆልዲንግ ሥርዓት ነፃ የመሆን፤ ፫/ ዕቃ ወይም አገልግሎትን ወደ ውጪ በሚልኩ ድርጅቱ የንግድ ፈቃድ ካገኘበት ጊዜ ጀምሮ በደመወዛቸው ላይ የገቢ ግብር ክፍያ እፎይታ ፬/ በዚህ አዋጅ መሰረት በልዩ ኢኮኖሚ ዞኖች ውስጥ በአልሚዎች፣ በንዑስ አልሚዎች ወይም በድርጅቶች በሚያዙ የሊዝ ወይም የንዑስ ሊዝ ይዞታ መብቶች እና በሽያጭ ወይም በኪራይ ወይም በሌላ መንገድ በሚያዙ ቋሚ ንብረቶች ላይ የንብረት ታክስ አሰራር ቀሪ እንዲሆን ወይም የተለየ የንብረት ታክስ ምጣኔ ስርአት ተፈፃሚ እንዲደረግ አግባብነት ያለው አካል የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ሀገራዊ መርሀ-ግብር ልዩ አላማን ግንዛቤ ውስጥ በማስገባት ይወስናል፡፡ ፭/ ኮሚሽኑ ከገንዘብ ሚኒስቴር እና ከጉምሩክ ኮሚሽን ጋር በመተባበር እና ቋሚ የጋራ ኮሚቴ በማደራጀት ማበረታቻዎች ለታለመላቸው አላማ መዋላቸውን ለመከታተል የሚያስችል በዘመናዊ ቴክኖሎጂ የታገዘ የአሠራር ስርዓት እንዲዘረጋ ፮/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ኢትዮጵያ ርቀው በሚገኙ እና/ወይም ከፍተኛ የመሰረተ ልማት ችግር ባለባቸው ቦታዎች ወይም አካባቢዎች ሄደው ማልማት እንዲችሉ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ደንብ ፩/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስራ ላይ የተሰማራ የውጭ ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው የድርጅት ተቀጣሪ ወደ ኢትዮጵያ ለዚሁ አላማ ከቀረጥና ታክስ ነፃ የማስገባት መብት አለው። ፪/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት ለኢንቨስትመንት አገልግሎት የሚውሉ የግል መገልገያ ዕቃዎችን ከቀረጥና ታክስ ነፃ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እና (፪) መሰረት የግል መገልገያ ዕቃዎችን ያስገባ ሀ) ተመሳሳይ መብት ላለው ሰው ያለቀረጥና ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የግል መገልገያ ዕቃዎችን ማስተላለፍ የሚፈልግ ማንኛውም ሰው ከማስተላለፉ በፊት ሥልጣን ካለው አካል ፈቃድ ማግኘት አለበት። ፭/ የግል መገልገያ ዕቃዎች እና ተጠቃሚዎች ዝርዝር ኮሚሽኑ የሚሰጠውን ምክረ-ሀሳብ መሰረት አድርጎ ሥልጣን ያለው አካል ሰራተኛን የሚመለከቱ ጉዳዮች፣ የውጭ ሀገር ዜጎች የስራ ፈቃድ፣ የመኖሪያ ፈቃድ፣ ቪዛ እና የክህሎት ፶፱. የሥራ ሁኔታ ቁጥጥር እና አስተዳደር ፩/ የአሰሪ እና ሰራተኛ ሕጉ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም በሕግ፣ በኅብረት ስምምነት ወይም በሥራ ደንብ ለሠራተኛ የተሰጡ ጥቅሞችን ሳይነካ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ በሚገኙ ኢኮኖሚ ዞንን ልዩ ባህርይ ግምት ውስጥ ያስገባ ፫/ ለሕግ ተቃራኒ እስካልሆነ ድረስ በልዩ ኢኮኖሚ ፬/ ኮሚሽኑ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ሥርዓታዊ ስልጠና የመስጠት፣ የመመዝገብ፣ የመመደብ እና የመቅጠር ሂደት ለማሳለጥ እንዲቻል ከባለሀብቶች ጋር በመተባበር በእያንዳንዱ ልዩ ፭/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪ በተጠበቀ ከባቢ የሚሰሩ መሆኑን ለማረጋገጥ አስገዳጅ የሥራ ጥበቃ እርምጃዎችን የመውሰድ ፷. የሰራተኞች ዝቅተኛ ደመወዝ እና ማትጊያ ሥርአት ፩/ ኮሚሽኑ ዝቅተኛ የደመወዝ መጠን፣ የደመወዝ የሰራተኛ መድህን፣ እና ሌሎች ለሰራተኞች ለማድረግ እና ወጥ የሆነ ስርዓት ለመዘርጋት ሠራተኛ ጉዳይ ቢሮዎች፣ የሠራተኛ ተወካዮች እና ከባለሀብቶች ጋር በትብብር ይሰራል። ፪/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) በሚፈረሙ የስራ ውሎች ውስጥ መካተታቸውን ፷፩. የሥራ ጉዳዮች ኮሚቴ ስለማቋቋም ፩/ በእያንዳንዱ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የጋራ ከሥራና ክህሎት ሚኒስቴር፣ ከኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ወይም ከሚመለከተው ክልል ቢሮ፣ ከሰራተኞች ተወካይ የተውጣጡ አባላትን የያዘ ፪/ ኮሚቴው የሚከተሉት ተግባርና ኃላፊነቶች ሀ) የሠራተኞች መብቶች እና ግዴታዎች በኢንቨስትመንት ተቋሙ ማኔጅመንት እና በሠራተኞች መታወቃቸውን እና በአግባቡ ለ) ተከታታይ እና ወጥ የሆኑ የምክክር እና ግንኙነት መድረኮችን በመፍጠር በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ምቹ ሁኔታዎችን ይፈጥራል፣ ውጥረት እና አለመግባባቶችን ሐ) ለምክክር እና አማራጭ የክርክር መፍቻ ዘዴዎች ቅድሚያ በመስጠት የግል እና የወል የሥራ ጉዳዮች እና አለመግባባቶችን የሚያስችል፡ በአሰሪና ሰራተኛ ሕግ እና መሰረት ያደረገ ሥርዓት ይዘረጋል፣ መ) ከኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ጋር በመተባበር በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የእውቀት፣ ስለመደረጉ እና ምርታማነት ስለመጨመሩ ሠ) በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የኢንዱስትሪ ፫/ ኮሚሽኑ የኮሚቴውን ስራዎች ያስተባብራል፣ ሁኔታዎችን ያመቻቻል፡፡ ዝርዝር አፈፃፀሙ ወይም ድርጅቶች የሚቀጠሩ የውጭ ሀገር ሰራኞችን ቪዛ እና የመኖሪያ ፈቃድ አሰጣጥን ለማቀላጠፍ እንዲቻል በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ልዩ የኢሚግሬሽን ሥርዓት እንዲዘረጋ ያደርጋል። ፪) ከኢንቨስትመንት ጋር ለተያያዘ ጉዞ ማንኛውም ከሀገሩ ውጪ ያለ የውጭ ሀገር ዜጋ ካለበት የውጭ ሀገር ሆኖ የኢትዮጵያ ቪዛ እንዲሰጠው ፫) ኮሚሽኑ በሚሰጠው ማረጋገጫ መሰረት ለልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ ወይም አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት ባለቤት ወይም ከፍተኛ ባለድርሻ ግለሰብ ለአምስት አመት የሚያገለግል የብዙ ጊዜ መመላለሻ ቪዛ ወይም የመኖሪያ ፈቃድ ፬) ኮሚሽኑ በሚሰጠው ማረጋገጫ መሰረት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ለሚሰራ የውጭ ዜጋ ሰራተኛ፣ ስራ አስኪያጅ፣ ከዋና መስሪያ ቤት ለሚመጣ ስራ አስፈፃሚ፣ ለቦርድ አባል፣ ወይም ለከፍተኛ ባለሙያ ለሶስት አመት የሚያገለግል የብዙ ጊዜ መመላለሻ ቪዛ ወይም የመኖሪያ ፭) ለውጭ ሀገር ሰራተኞች እና ለጥገኞቻቸው በቅንጅት በሚፈጥሩት የተሳለጠ የአገልግሎት ፮) የቪዛ እና የመኖሪያ ፈቃድ አሰጣጥ ሁኔታ እና የኢሚግሬሽን ተቋም ከኮሚሽኑ ጋር በቅርበት በመተባበር በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፷፫. የውጭ ዜጎች ሠራተኞች የሥራ ፈቃድ ፩/ ማንኛውም የኢንቨስትመንት ፈቃድ ያለው የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ ንዑስ አልሚ፣ እና በሌሎች የቴክኒክ ሥራዎች ላይ የሚሰማሩ የውጭ ሀገር ባለሙያዎችን መቅጠር ይችላል። ፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን የውጭ ሀገር ባለሙያዎች የሥራ ፈቃድን ለመስጠት ኮሚሽኑ ከሥራና ክህሎት ሚኒስቴር ጋር ሊተባበር ይችላል፡፡ ፫/ በኢንቨስትመንት አዋጁ እና አዋጁን ተከትለው በወጡ መመሪያዎች ላይ የተደነገጉ ከሥራ ፈቃድ አሰጣጥ እና ከተተኪ ኢትዮጵያዊያን ሥልጠና ጋር የተያያዙ ሥርዓቶች፣ መብቶች እና ግዴታዎች እንደአግባብነታቸው በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች ለሚቀርቡ የሥራ ፈቃድ ማመልከቻዎችም ተፈፃሚ ይሆናሉ፡፡ ፷፬. የዕውቀት፣ ክህሎት እና ቴክኖሎጂ ሽግግር በመተባበር ልዩ የኢኮኖሚ ዞኖች የክህሎት፣ እውቀት እና ቴክኖሎጂ ልማት እና ሽግግርን የሚያጎለብቱ መሆናቸውን ያረጋግጣል። ፪/ የሥራና ክህሎት ሚኒስቴር ከኢንዱስትሪ የክህሎት እና እውቀት ሽግግርን የሚያጎለብቱ የቴክኒክ እና ሙያ ሥልጠና ፕሮግራሞችን ይነድፋል፣ ያደራጃል፣ አተገባበሩን ለመከታተል ፫/ የኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ከኮሚሽኑ፣ ከግብርና ሚኒስቴር ጋር በመተባበር የቴክኖሎጂ ሽግግር የመንግሥት እና ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅቶች አጋርነትን ጨምሮ የቴክኖሎጂ ሽግግር እና እድገትን የማፋጠን፣ ምርታማነትና የምርት ጥራትን የማሳደግ፣ የግብዓት አቅርቦት እና የገበያ ትስስርን የማረጋገጥ፣ እንዲሁም ጥናትና መንገድ እና በዘላቂነት ለመወጣት እንዲችል ተገቢ የሥራ ክፍሎቹ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የኢንቨስትመንት ዋስትና፣ ጥበቃ እና እንክብካቤ ፷፭. እኩል እንክብካቤ የማግኘት መብት በሌላ ሁኔታ ካልተመለከተ በቀር ማንኛውም የውጭ ባለሀብት በግሉ ወይም ከሀገር ውስጥ የባለቤትነት ገደብ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚነት፣ ፩) መንግሥት ለህዝብ አገልግሎት ዓላማ ሲፈለግ፣ አድሎን በማያስከትል መልኩ፣ ተገቢ የሕግ አካሄድን ተከትሎ፣ እና ተመጣጣኝ የሆነ ካሳ ፈጣንና በተቀላጠፈ ሁኔታ ተከፍሎ ካልሆነ በስተቀር በማናቸውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ኢንቨስትመንት ላይ የመውረስ እርምጃ ሊወስድ ፪) በውጭ ኢንቨስትመንት ላይ የመውረስ እርምጃ ተግባራዊ የተደረገ እንደሆነ የካሳ ክፍያው በዓለማቀፍ የፋይናንስ ገበያ ሊቀያየር በሚችል ፫) ከሕግ አግባብ ውጭ ንብረትን የመውረስ ሥራ የተፈፀመ እንደሆነ ንብረቱን እንዲለቅ የተደረገ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ፣ አስተዳዳሪ ወይም ድርጅት ድርጊቱ ከተፈፀመበት ጊዜ ጀምሮ ንብረቱ እስከተመለሰበት ጊዜ ድረስ በህግ መሰረት ከሚታሰብ ወለድ ጋር የተወሰደበት ኢንቨስትመንት እንዲመለስለት ይደረጋል። ስለማይኖረው የንብረት መውሰድ፣ ስለ ካሳ ክፍያ እና ንብረት አመላለስ ዝርዝር አግባብ ባለው ሕግ የተደነገገው ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ ፭) በዚህ አንቀጽ የተደነገጉ ድንጋጌዎች በወንጀል ፷፯. በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ስለሚኖር የጉምሩክ ቁጥጥር የልዩ የኢኮኖሚ ዞን ሙሉ የጉምሩክ ቁጥጥር ፷፰. የተሳለጠ የጉምሩክ አገልግሎት ስለመስጠት የጉምሩክ ኮሚሽን በሌላ ሕግ የተቀመጠ ድንጋጌ ቢኖርም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የተቀላጠፈ፣ ለዘርፉ ልዩ ትኩረት ያደረገ፣ እና በዘርፉ ፍላጎት ፷፱. ወደ ሀገር ስለሚገባ ወይም ከሀገር ስለሚወጣ ዕቃ ፩/ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ወደ ጉምሩክ ክልል የገባ ዕቃ ከውጭ ሀገር እንደገባ ዕቃ ተቆጥሮ ተገቢው የጉምሩክ ሥነ ሥርዓት ይፈጸምበታል፡፡ ፪/ ከልዩ ኢኮኖሚ ዞን ወደ ውጭ ሀገር፣ ወይም ከጉምሩክ ክልል ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን፣ ወይም ከአንዱ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ወደ ሌላ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን፣ ወይም በአንድ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ከሚገኝ አንድ ተጠቃሚ ወደ ሌላ ተጠቃሚ የተላለፈ ዕቃ እንደ ወጪ ዕቃ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት በተጠቃሚዎች መካከል በሽያጭ ወይም በሌላ ህጋዊ መንገድ የሚፈጸም የዕቃ ትልልፍ ወይም ቅብብሎሽ ከማንኛውም ቀረጥና ታክስ ነጻ ፬/ የጉምሩክ ኮሚሽን ሲፈቅድ በልዩ የኢኮኖሚ ዞን የሚለቀቅ ዕቃ በጉምሩክ ጣቢያው ወይም ፭/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን የሚገኝ እቃ የጉምሩክ ሥነ ላልተገደበ ጊዜ ሊቆይ ይችላል፡፡ ፸. በጉዞ ላይ ላሉ ዕቃዎች የሚሰጥ ዋስትና ከውጭ ሀገር ወደ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን፣ ወይም በሀገር ውስጥ ከሚገኝ ሌላ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን ወይም ከጉምሩክ ቦንድድ መጋዘን ወደ ልዩ የኢኮኖሚ ዞን በሚተላለፍ ዕቃ ላይ ተጠቃሚው በጉምሩክ ሕግ በሚወሰነው መሰረት ተመጣጣኝ የቀረጥና ታክስ ዋስትና ማስያዝ ይኖርበታል፡፡ ፸፩. ስለምርት ሂደት እና ክንውን ፩/ የዚህ አዋጅ እና ሌሎች አግባብነት ያላቸው ሕጎች ተፈፃሚነት እንደተጠበቀ ሆኖ፣ በዞኑ ውስጥ ዕቃዎች ሊከማቹ፣ ሊሸጡ፣ ለእይታ ፪/ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚገኙ ዕቃዎች ወደ ውጭ ለመላክ፣ ለጥገና፣ ለፕሮሰሲንግ፣ ወይም ወደ ሌላ እቃ ለመቀየር፣ ወይም ሥልጣን ባለው አካል በተለየ ሁኔታ በሚሰጠው ፈቃድ ካልሆነ በስተቀር ከልዩ ኢኮኖሚ ዞኑ ክልል ማውጣት ፸፪. ተመልሰው ከሀገር ስለሚወጡ ወይም ወደ ሀገር ፩/ የጉምሩክ ፎርማሊቲ ከመጠናቀቁ በፊት ወደ የቀረበበት እቃ ያልተከለከለ ወይም አግባብነት ያለው የጉምሩክ ሕግን የማይጻረር እስከሆነ ድረስ ከማናቸውም ክፍያ ነጻ ተደርጎ እንዲወጣ ፪/ ማናቸውም ዕቃ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ተመርቶ ወደ ውጭ ከተላከ በኋላ በሽያጭ ውሉ ወይም በንግድ ግንኙነቱ ላይ የተመለከተውን የጥራት ደረጃ ባለማሟላቱ ምክንያት ተመልሶ ሳይደረግበት ከጉምሩክ ቀረጥና ታክስ ነጻ ፩/ በሚመለከተው አካል ሲረጋገጥ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ በምርት ሂደት የሚፈጠር ተረፈ- ምርትን በዞኑ ውስጥ መሸጥ ይፈቀዳል፡፡ በዚህ አግባብ የሚሸጥ ተረፈ-ምርት የጉምሩክ ቀረጥና ፪/ በሚመለከተው አካል ሲረጋገጥ በምርት ሂደት እንዲሸጥ የጉምሩክ ኮሚሽን ይፈቅዳል፡፡ በዚህ አግባብ የሚሸጥ ተረፈ-ምርት የጉምሩክ ቀረጥና ማንኛውም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን የሚገኝ ዕቃ የሚመለከተው አካል እና ጉምሩክ ኮሚሽን በተገኙበት እንዲወገድ ይደረጋል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚወገድ ዕቃ ቀረጥና ታክስ አይከፈልበትም፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚወገድ ዕቃ አስቀድሞ የተከፈለ ቀረጥና ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚወገድ ዕቃ የማስወገጃ ወጪ በዕቃው ባለቤት የሚሸፈን ይሆናል፡፡ የሚወገደው ዕቃ ባለቤት የሌለው ወይም ባለቤቱን መለየት የማይቻል ፸፭. ወደ ልዩ ኢኮኖሚ ዞን ለአገልግሎት ስለሚገቡ የተፈቀደለት አገልግሎት ሰጪ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን አገልግሎት የሚያስገባቸው ዕቃዎችን በተመለከተ አግባብ ባለው ሕግ መሰረት የጉምሩክ ሥነ- ኮሚሽን በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል። ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክልል በአግባቡ መለየት ፪/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ክልልን የሚለይ አጥር ፫/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አስተዳዳሪው የጉምሩክ ቴክኖሎጂዎች እና ተያያዥ መሰረተ-ልማቶችን ፩/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ድርጅት በሂደት ማለፍ፣ ማስተላለፍ እና መውጣት እና በድርጅቱ እጅ ያሉ፣ የተላለፉ ወይም የተሸጡ ዕቃዎች የጉምሩክ ቀረጥና ታክስ ክፍያ ሁኔታን ለመለየት የሚያስችል በቴክኖሎጂ የተደገፈ የመረጃ አያያዝ ሥርዓት ይዘረጋል፡፡ ማንኛውም የዕቃ ሽያጭ፣ ወደ ውጭ መላክ፣ ወይም የማስወገድ ሥራ ከጉምሩክ ኮሚሽን እውቅና ውጭ የተፈፀመ እንደሆነ ለዕቃው ተገቢ ቀረጥና ታክስ መከፈሉ እንደተጠበቀ ሆኖ ፫/ ማናቸውም በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የተተወ ወይም ባለቤት የሌለው ዕቃ ለጉምሩክ ኮሚሽን እንዲተላለፍ ተደርጎ አግባብ ባለው አሰራር ፸፰. በቦርዱ ወይም ኮሚሽኑ የሚሰጥ ማስጠንቀቂያ ፩/ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን አልሚ በዚህ አዋጅ፣ ይህን መመሪያ፣ ወይም በኢንቨስትመንት ፈቃድ፣ ወይም በአልሚ ወይም አስተዳዳሪ ሥምምነት ላይ የተመለከቱ ድንጋጌዎችን የጣሰ እንደሆነ ማስጠንቀቂያ የሚሰጠው በኮሚሽኑ ይሆናል። ፸፱. የማስተካከያ እርምጃ፣ ማገድ እና ስረዛ ፩/ ማስጠንቀቂያ የተሰጠው አልሚ፣ አስተዳዳሪ፣ ማስጠንቀቂያውን ከተቀበለበት እለት አንስቶ ባሉት ስልሳ ቀናት ውስጥ የማስተካከያ እርምጃ ፪/ አልሚው፣ አስተዳዳሪው፣ ድርጅቱ ወይም ሌላ ተጠቃሚ በማስጠንቀቂያው ላይ በተገለፀው የጊዜ ገደብ ውስጥ አሳማኝ ምክንያት ሳይኖረው የማስተካከያ እርምጃ ካልወሰደ እንደአግባብነቱ ቦርዱ ወይም ኮሚሽኑ የኢንቨስትመንት ወይም የንግድ ፈቃዱን ከሥልሳ ቀናት ላለበለጠ ጊዜ ፫/ አልሚው፣ አስተዳዳሪው፣ ድርጅቱ ወይም ሌላ እርምጃ ካልወሰደ እንደአግባብነቱ ቦርዱ ወይም ፬/ የአልሚው፣ አስተዳዳሪው፣ ድርጅቱ ወይም ሌላ ተጠቃሚ የኢንቨስትመንት መክሰር ከታወጀ ወይም ሥራው የተቋረጠ ስለመሆኑ ለኮሚሽኑ ከተገለፀ እንደአግባብነቱ ቦርዱ ወይም ኮሚሽኑ ፭/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) እና (፬) መሰረት ሲሰረዝ የአልሚው፣ የአስተዳዳሪው ወይም የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ደንብ ፹. አበዳሪዎችን እና ሌሎች አካላትን ስለማሳወቅ የሚታገድበት ወይም የሚሰረዝበት ባለሀብት በማስያዝ ብድር የወሰደ ከሆነ እና ኮሚሽኑ ይህ መረጃ ካለው፣ ማንኛውም የፈቃድ ማገድ ወይም ስረዛ እርምጃ ከመወሰዱ በፊት ለሚመለከተው ፪/ የሶስተኛ ወገኖችን መብት ለማስጠበቅ ኮሚሽኑ የጊዜያዊ ባለአደራ አስተዳደር መሰየምን ጨምሮ ሌሎች እርምጃዎችን ሊወስድ ይችላል። ፫/ ኮሚሽኑ የፈቃድ ስረዛን ተግባራዊ ከማድረጉ በፊት ባለሀብቱ የሚፈለግበትን ክፍያ የከፈለ ወይም በውል የተመለከቱ ግዴታዎቹን ሁሉ ፹፩. የፈቃድ ማገድ ወይም መሰረዝ ውጤቶች ማበረታቻዎች ወይም ጥቅሞች እንዲቋረጡ ያደርጋል። ኮሚሽኑ ፈቃዱ ለታገደበት ወይም ማበረታቻዎች ሙሉ ለሙሉ ወይም በከፊል እንዲነሱ ወይም እንዲመለሱ ለሚመለከተው አካል ጥያቄ ሊያቀርብ ይችላል፡፡ ከተሰረዘ ባለሀብቱ በሊዝ ወይም በንዑስ ሊዝ የአልሚነት ደረጃ ማጣት ሂደት እና ውጤት ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል፡፡ ስለ ቅሬታ፡ ክርክር አፈታት ሥርዓት እና ቅጣቶች ፹፪. ቅሬታ እና ክርክር ስለሚስተናገድበት ሥርዓት በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ የሚነሳ የአስተዳደር ቅሬታ፣ የፍትሐብሄር እና የንግድ ጉዳዮች አለመግባባት እና ክርክር ቀልጣፋ፣ ውጤታማ እና ሚዛናዊ የሆነ ሥርዓት ፩/ ማንኛውም የልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚ በልዩ ፪/ ቅሬታው በፅሁፍ ሆኖ ቅሬታ ያስነሳው እርምጃ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ለኮሚሽኑ መቅረብ ፫/ ኮሚሽኑ በአንድ ማዕከል አገልግሎት ሥርዓት ማእቀፍ ከሚመለከተው አካል ጋር በመነጋገር ቅሬታው በደረሰ በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ፬/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ በአንድ ማዕከል አገልግሎት በማናቸውም መንግስታዊ ተቋም የሚወሰድ ድርጅት ላይ ተግባራዊ ከመደረጉ በፊት ተቋሙ ለማቅረብ የሚያስችል ምክክር የማድረግ ግዴታ ፹፬. ከኮሚሽኑ ውሳኔ ለቦርዱ የሚቀርብ ቅሬታ ፩/ ቦርዱ የኮሚሽኑን ማናቸውንም አስተዳደራዊ ውሳኔ በመቃወም ውሳኔው በተሰጠ በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ የሚቀርብ ቅሬታን ፪/ ቅሬታው በኮሚሽኑ ከተሰጠ ውሳኔ ወይም ከተወሰደ አስተዳደራዊ እርምጃ ግልባጭ ጋር ፫/ ቦርዱ ቅሬታው በደረሰው በሰላሳ ተከታታይ ፬/ በቦርዱ የመጨረሻ ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን ውሳኔውን በተቀበለ በሰላሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ይግባኙን ለፌዴራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ቅሬታ አቅራቢው ከጠየቀ በሰባት ተከታታይ ቀናት ውስጥ በጽሑፍ ይሰጠዋል፡፡ ፮/ በዚህ ክፍል በተለይ ባልተመለከቱ ጉዳዮች ላይ የፌዴራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፹፫/፪ሺ፲፪ የአስተዳደራዊ ውሳኔ አሰጣጥ፣ ቅሬታ አቀራረብ እና የፍርድ ቤት ፩/ ኮሚሽኑ የፍትሐብሄር እና የንግድ ጉዳዮችን እና ክርክሮችን ጨምሮ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ተጠቃሚዎች መካከል የሚነሱ አለመግባባቶችን በአንድ ማዕከል አገልግሎት ሥርዓት ማእቀፍ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው አገልግሎት የሚሰጠው ቅሬታ ውስጥ የገቡ ወገኖች ሥርዓቱን ለመጠቀም ተስማምተው ጥያቄያቸውን በጽሑፍ ሲያቀርቡ ብቻ ነው። ፫/ የእርቅ ጥያቄ በቀረበ ጊዜ ኮሚሽኑ በአንድ ማዕከል አገልግሎት ውስጥ የሚገኝ አስታራቂ ባለሙያ ይሰይማል፡ ባለሙያው ከባለጉዳዮች ተከታታይ ቀናት ውስጥ የመጨረሻ የመፍትሔ ፬/ ቅሬታ ውስጥ የገቡ ወገኖች የኮሚሽኑ አስታራቂ ባለሙያ አዘጋጅቶ ባቀረበው ምክረ ሀሳብ የመፍትሄ ሀሳቡ ከቀረበበት እለት ጀምሮ ባሉት ሰባት ቀናት ውስጥ በጽሑፍ ተቃውሞውን ፭/ ተገልጋዮች ከእርቅ ሂደቱ ጋር በተያያዘ የወጡ ወጪዎችን በየራሳቸው ይሸፍናሉ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) መሰረት የሚደረግ ስምምነት በጽሑፍ መደረግ አለበት። ፫/ ቅሬታ ውስጥ የገቡ ወገኖች አንድ ወይም ከአንድ በላይ የግልግል ዳኞችን ለመሰየም፣ ተፈፃሚ የሚሆኑ መሰረታዊ እና የሥነ-ሥርዓት ህጎችን ለመምረጥ፣ የግልግል ዳኞችን ወጪ ለመወሰን እና መሰል ጉዳዮችን ለመምራት ነፃ ፹፯. የፌዴራል ዳኝነት ችሎች አደረጃጀት ፩/ በፌዴራል ሕገ መንግስት ላይ የተመለከተውን ስነ ስርአት በመከተል በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ አለመግባባቶች እና የወንጀል ጉዳዮች ላይ የፌዴራል ዳኝነት ስልጣን የሚኖረው አንድ ወይም ከአንድ በላይ ቋሚ ወይም ተዘዋዋሪ ፪/ የፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ችሎቱ በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ እንዲደራጅ ያደርጋል፡፡ ፹፰. የሕግ ማስከበር ስራ እና የመረጃ ልውውጥ ኮሚሽኑ አግባብነት ባላቸው የፀጥታ እና የሕግ አስከባሪ አካላት፣ አልሚዎች፣ አስተዳዳሪዎች እና ድርጅቶች መካከል በልዩ ኢኮኖሚ ዞን ውስጥ ትብብር እና ፩/ በዚህ አዋጅ እና ይህንን አዋጅ ተከትሎ ጥሰት ሲያጋጥም፡ እንዲሁም በኢንቨስትመንት ሳይከበሩ ሲቀሩ ኮሚሽኑ አስተዳደራዊ ቅጣት፣ የገንዘብ ቅጣት እና እርምጃዎችን እንዲወስድ በዚህ አዋጅ ስልጣን ተሰጥቶታል። ፪/ የቅጣቱ መጠን ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ፺. ደንብና መመሪያ የማውጣት ስልጣን ፪/ ቦርዱ እና ኮሚሽኑ ለዚሀ አዋጅ እና ይህን አስፈላጊ የሆኑ መመሪያዎችን ያወጣሉ። ፺፩. የተሻሩ እና ተፈፃሚነት የሌላቸው ሕጎች ፬፻፲፯/፪ሺ፱ በዚህ አዋጅ ተሽረዋል። ፪/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም ልማዳዊ አሰራር ፩/ ይህ አዋጅ በስራ ላይ ከሚውልበት ጊዜ ጀምሮ ድንጋጌዎች እና ማስፈፀሚያ ህጎች ይመራል። ከዚህ አዋጅ ጋር እስካልተቃረኑ እና በሌላ መመሪያ እስከሚተኩ ድረስ ተፈፃሚነታቸው ፫/ ደረጃ በደረጃ ተፈጻሚ የሚሆኑ የዚህ አዋጅ ውስን ክፍሎችን የመለየት የቦርዱ ስልጣን እንደተጠበቀ ሆኖ - ሁሉም ነባር የኢንዱስትሪ ፓርኮች ወይም በዚህ መልኩ የተሰየሙ ሌሎች ዞኖች ይህ አዋጅ በስራ ላይ ከዋለበት እለት አንስቶ የልዩ ኢኮኖሚ ዞን እንደሆኑ ተቆጥሮ በዚህ አዋጅ መሰረት ይተዳደራሉ። ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) ላይ የተደነገገው ተጠቃሚዎች የተሻለ መብት የሚሰጡ የዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በተሰየሙ ሁሉም የኢንዱስትሪ ፓርኮች ፭/ በዚህ አዋጅ በሌላ አኳኋን ካልተደነገገ በስተቀር የተደረጉ ስምምነቶች እና የተረጋገጡ ወይም ፮/ ይህ አዋጅ በሥራ ላይ በዋለበት ጊዜ በኮሚሽኑ እየታዩ ያሉ የኢንዱስትሪ ፓርክ ልማት ፈቃድ ማመልከቻዎች በዚህ አዋጅ መሰረት እንደቀረቡ ተቆጥረው ውሳኔ ያገኛሉ። ፺፫. ስለነባር የክልል አግሮ-ፕሮሰሲንግ ፓርኮች ይህ አዋጅ ከወጣ በኋላ በክልሎች ባለቤትነት የተያዙ የአግሮ ፕሮሰሲንግ ፓርኮች አስተዳደር እና ቁጥጥር በዚህ አዋጅ ማእቀፍ ውስጥ ስለሚውልበት አሊያም በሌላ አሰራር ስለሚመራበት ሁኔታ የሚመለከታቸው ክልሎች እና ኮሚሽኑ በጋራ ይወስናሉ። ቦርዱ ዝርዝር ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ግንቦት ፩፪ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=2a29f843244f083fcf3f7472cc240b7bdead4453	43,766	8,726	0.980052	2025-10-04T13:49:26.075695
708df187798680d0	በፌዴራል መንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች አዋጅ (አዋጅ ቁጥር 1314/2016)	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በፌዴራል መንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች አዋጅ……………………….ገጽ ፲፭ሺ፫፻፷፯ በፌዴራል መንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት መንግሥት በባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የፋይናንስ አቋማቸውን ለማጠናከር የሚያስችላቸውን እርምጃዎች መውሰድ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ከግል ድርጅቶች ጋር በግልፅ ውድድር መሥራት የሚችሉበትን አቅም ለማጠናከርና ምርታማነታቸውንና ያላቸውን አመለካከት የሚቀይር አመቺ የሆነ የቁጥጥር ሁኔታ መፍጠር አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በመንግሥት ባለቤትት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ማጠናከር እና በእነርሱም ላይ የሚደረገውን አጠቃላይ ቁጥጥር ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ተጠያቂነታቸውን በማረጋገጥና ግልፅነትን በማዳበር ራሳቸውን በራሳቸው የሚያስተዳድሩበትን ሥርዓት ዐቀፍ ምርጥ ተሞክሮዎች ጋር ማጣጣሙ ጠቀሜታው በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የሕዝብ አገልግሎት ግዴታቸውን በሚወጡበት ጊዜ ሳይኖርባቸው ሥራቸውን ማከናወን የሚያስችላቸውን ግልፅ ዓላማና የፋይናንስ ስርዓት ማስቀመጥ አስፈላጊ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶችን የፋይናንስ አፈፃፀማቸውን ማሻሻል እና የፊስካል ስጋትንና በመንግሥት ፋይናንስ ላይ የሚያሳድሩትን ጫና መቀነስ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የሚሠሩበትን የሕግ ማዕቀፍን ማዋሃድና ማሻሻል ለማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ልማትና ብሔራዊ ሀብት አስተዋጽዎ ለማድረግ የሚኖራቸውን አቅም የሚፈጠር በኢትዮጵያ ፌደራሊዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ይህ አዋጅ “በፌዴራል መንግሥት ባለቤትነት ፩ሺ፫፻፲፬/፪ሺ፲፮” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ የተለየ ትርጓሜ የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት (ሀ) በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ወይም ሙሉ ለሙሉ ወይም አብላጫው ድርሻ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት (ለ) የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ለማዛወር በወጣው አዋጅ መሠረት አክሲዮን ማኅበርነት የተለወጠ የልማት ፪/ “ወርቃማ አክሲዮን” ማለት የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ስለማዛወር መሠረት የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን በአክሲዮን መመስረቻ ፅሁፍ ውስጥ የተደነገጉ ልዩ መብቶችን ያያዘ አክሲዮን ነው፡፡ ፫/ “ውጤታማ ቁጥጥር” ማለት በባለቤትነት መብት ወይም በስምምነት ወይም በሌላ መንገድ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘን የልማት ፬/ “ሚኒስቴር” ማለት የገንዘብ ሚኒስቴር ነው፡፡ ፭/ “ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን” ማለት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ መሠረት በመንግሥት ባለቤትነት በተያዙ የልማት ድርጅቶች ውስጥ በበላይነት እንዲቆጣጠር ሥልጣን የተሰጠው ፮/ “የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ” ማለት ሙሉ ለሙሉ ወይም በከፊል በመንግሥት የተያዘን የንግድ ድርጅት በመንግሥት ስም በሥሩ የሚቆጣጠርና የክትትል ሥራ የሚያከናውን ሙሉ ለሙሉ በመንግሥት ባለቤትነት ፯/ “ጠቅላላ ሀብት” ማለት ካለፉት ኩነቶችና ከእነዚሁ የሚገኙ በመንግሥት ባለቤትነት ወደ ተያዘው የልማት ድርጅት ይመጣሉ ተብለው የሚጠበቁ የወደፊት ኢኮኖሚያዊ ጥቅሞች ድርጅት ቁጥጥር የሚደረግበት ሀብት ነው፡፡ ፰/ “የተጣራ ሀብት” ማለት ዕዳዎችን ሁሉ በመቀነስ የሚገኘው በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ድርጅት ሀብት ውስጥ የሚገኝ ቀሪ የሆነ ጥቅም ነው፡፡ ፱/ “ካፒታል” ማለት በመንግሥት ባለቤትነት ወቅት የሚመደብ የተጣራው ሀብት እሴት ፲/ “የተጣራ ትርፍ” ማለት የሥራ ማስኬጃ እና ከአጠቃላይ ገቢው ታክስን/ግብርን፣ ወለድና የእርጅና ተቀናሽን ጨምሮ ሌሎች ክፍያዎች ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ትርፍ ፲፩/ “መንግሥት” ማለት የኢትዮጵያ ፌዴራሊዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት ነው፡፡ ፲፪/ “ኦዲተር” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፱ መሰረት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘን የተፈቀደለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፡፡ ፲፫/ ”ሕጋዊ መጠባበቂያ ገንዘብ” ማለት ኪሣራንና ዕዳን፣ የንብረት መጠበቂያን/መጠገኛን እና ለመሸፈን የሚውል ከተጣራ ትርፍ በመቀነስ በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘ የልማት ድርጅት በመጠባበቂያነት የሚያዝ ገንዘብ ፲፬/ ”የዳይሬክተሮች ቦርድ” ማለት በዚህ አዋጅ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ፲፭/ ”የሕዝብ አገልግሎት ግዴታ” ማለት በዚህ መመሪያ መሠረት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ዕቃዎችን ወይም ፲፮/ ”ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፡፡ ፲፯/ በዚህ አዋጅ በወንድ ፆታ የተገለጸዉ ፲፰/ በዚህ አዋጅ አንድ ሕግ ወይም የሕግ ድንጋጌ ሲጠቀስ፣ የተጠቀሰውን ሕግ ወይም ድንጋጌ ሁሉንም ማሻሻያዎች ይጨምራል። ሕጉ ወይም ድንጋጌው በሌላ አዲስ ሕግ ወይም ድንጋጌ ከተተካም በዚህ አዋጅ ወይም ድንጋጌ እንደሆነ ይቆጠራል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል መንግሥት ባለቤትነት ይህ አዋጅ የሚከተሉት ዓላማዎች ይኖሩታል፤ ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች በኢኮኖሚው ውስጥ ኢኮኖሚያዊ ውጤታማነትን፣ አትራፊነትንና ተወዳዳሪነትን ግባቸው አድርገው ሥራቸውን እንዲያከናውኑ ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት በተያዙ የልማት ኢንቨስትመንት በኢንዱስትሪው ደረጃ በቂ ፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የተቋቋሙበትን ዓላማ መሠረት በማድረግ የሥራ አመራራቸውንና ለሕዝብ በውጤታማነትና በቅልጥፍና ማከናወናቸውን ፬/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች በሚኒስቴሩ አማካኝነት በሚሰጥ የመንግሥት አቅጣጫ የሕዝብ አገልግሎት ግዴታቸውን ሲወጡ ግልፅነት የተላበሰ የወጪ እና የፋይናንስ ማዕቀፍ እና የክትትል ስርዓት በሥራ ላይ ያዋሉ መሆናቸውን እና በንግድ ፭/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች አስተዳደርና አመራር ኃላፊነት፣ ግልፅነትና ተጠያቂነት በተላበሰ መንገድ እየተገበሩ መሆናቸውን ማረጋገጥ፤ ፮/ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዙ የልማት አሠራራር ጋር በተያያዘ ውጤታማ ቁጥጥር እና የሥራ እንቅስቃሴዎችና ክንዋኔ ግምገማ ፯/ የቴክኖሎጂ ሽግግርን ውጤታማ በሆነ መንገድ በመፈፀም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዙ የልማት ድርጅቶች ጋር የተያያዙ የፊስካል ስጋቶች ውጤታማ በሆነ መንገድ መመራታቸውን ፱/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ለኢኮኖሚያዊ ዕድገት፣ ለማኅበራዊ ልማት እና ለሥራ ዕድል ፈጠራ ሀገር ዐቀፍ ዓላማዎች አስተዋጽዎ እንዲያደርጉ ማስቻል፤ ፲/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ሀገራዊ ስብጥርን ያማከለ አካታችና የፆታ ያላቸውን ሠራተኞች የሚቀጥሩ አሠሪዎች በመንግሥት ባለቤትነት የሚያዙ የልማት ድርጅቶች ስለ መቋቋም፣ ሕጋዊ ሰውነት እና ችሎታ ፭. በመንግሥት ባለቤትነት የሚያዝ የልማት ድርጅት ፩/ አዲስ በመንግሥት ባለቤትነት የሚያዝ የልማት ድርጅት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ፪/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የሚያቋቁመውን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን በበላይነት የሚቆጣጠር ተቆጣጣሪ ፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የሚያዝ የልማት ድርጅት ከመቋቋሙ በፊት የሚከተሉት ማኅበራዊ ምክንያቶች መኖራቸውን፤ ለ) ለማቋቋሚያ ካፒታል በዓይነት የተዋጣ ክፍያ ካለ ዝርዝር የንብረቱን መግለጫ፣ ማናቸውም ጥሬ ገንዘብ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት እንደተቋቋመ በስሙ በተከፈተ የባንክ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫(ለ) ቢኖርም፣ በዓይነት የተፈፀመው ክፍያ ኦዲት የተደረገ ሂሣብ ካለው በሂሣብ መዝገብ የተመለከተው የዓይነት ክፍያ ሊወሰድ ይችላል፡፡ የተዋጣውን ንብረቶች ዝርዝር መግለጫ፣ ለእያንዳንዱ ንብረት የተሰጠውን ዋጋ እና ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን እና በመንግሥት እንዲደርሳቸው መደረግ ይኖርበታል፡፡ ፮/ ቀደም ሲል ወይም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት ድርጅትን ለማቋቋም ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫(ሐ) ተቀማጭ የተያዘው የልማት ድርጅት የንግድ ምዝገባ ማቋቋሚያው ደንብ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ፩/ ባለቤትነቱ ሙሉ በሙሉ ወይም አብላጫ የልማት ድርጅት የሚቋቋመው በሚኒስትሮች ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ በዚህ አዋጅ እና በማቋቋሚያ ሕጉ የልማት ድርጅትን ማቋቋም ይችላል፡፡ ድርጅት መመሥረቻ ፅሑፍ ወይም ማቋቋሚያ የልማት ድርጅት በዚህ አዋጅ የሚገዛ የልማት ድርጅት የተቋቋመበት የንግዱ የልማት ድርጅት ከጠቅላላ ሀብቱ በላይ ሊጠየቅ እንደማይችል የሚገልጽ ድንጋጌ፤ ሸ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ዋና መሥሪያ ቤት የሚገኝበት ቀ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ቅርንጫፍ መክፍት እንደሚችል ድርጅት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ተ) የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ቸ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ፯. ሕጋዊ ሰውነት እና ተጠያቂነት ድርጅት መብቶችና ግዴታዎች የሚያጎናፅፉት ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ካለው ጠቅላላ ሀብት በላይ በዕዳ ፰. በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የልማት ድርጅቶች የሚከተሉትን መረጃዎችን የያዘ ድኅረ ገጽ ሊኖራቸው ይገባል፡፡ ሐ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የቦርድና የሥራ አስፈፃሚዎች ሚስጥራዊ ናቸው ካላቸው ውጭ ያሉ የቦርድ ቃለ ጉባዔዎችና ውሳኔዎች፤ እና ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን የሚያመለክት ሌላ ማናቸውም መረጃ፡፡ አስፈላጊ የሆኑ እና በመመሥረቻ ጽሑፍ ተግባራትን ለማከናወን የሚያስችለው ችሎታ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አጠቃላይ ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት፤ ሀ) በራሱ ስም የመክሰስና የመከሰስ እና በግዢ ወይም በሌላ ማናቸውም መንገድ ሐ) ውል የመዋዋል፣ገንዘብ የመበደር፤ መ) የንግድና ሌሎች ተመሳሳይ ሰነዶችን ሠ) የባንክ ሂሣብ የመክፈትና የማንቀሳቀስ፤ ረ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫ (ለ) (ሐ) እና (መ) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ ኢንቨስት የማድረግ፤ ችሎታ ይኖረዋል፡፡ ከተቆጣጣሪ ባለሥልጣኑ በቅድሚያ የጽሑፍ ሀ) ከአጠቃላይ ሀብቱ ከ፶ (ሃምሣ) በመቶ በላይ የሆነ ዕዳ ውስጥ መግባት፤ ለ) ተቀጥላ ድርጅትን የማቋቋም፤ ሐ) በጋራ ኢንቨስትመንት መሳተፍ፤ መ) ከኢትዮጵያ ውጭ ማናቸውም መጠን ያለው ኢንቨስትመንት ማድረግ፤ እና ሠ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ፲. ተወዳዳሪነት ያለበት የንግድ ከባባዊ ሁኔታ በመሆኑ ከሌሎች የንግድ ድርጅቶች በተለየ ተጠቃሚም ሆነ ተጎጂ መሆን የለበትም፡፡ ድርጅት መልካም ኮርፖሬት አስተዳደራዊ መዋቅሮች ደንብና ፖሊሲዎች፣ የፋይናንስ ተጠያቂነት እና የሥራ አፈፃፀም አስተዳደር ሥርዓቶች እና እንቅስቃሴው የገበያ ማዛበትን አለማስከተሉን ለማረጋገጥ በዘርፉ ተፈፃሚ የሚሆን የአገላለጽ መስፈርቶችን በመተግበር ተወዳዳሪ በሆነ የንግድ ከባባዊ ሁኔታ ውስጥ ፫/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ንዑስ አንቀጽ (፪) የልማት ድርጅት ተለይቶ የሚታወቅ፣ግልፅ የሆነ እና ተመጣጣኙ ወጪ በመንግሥት እንዲያቀርብ ግዴታ ሊጣልበት ይችላል፡፡ ፲፩. የሕዝብ አገልግሎት ግዴታዎች ፩/ በሚኒስቴሩ አማካኝነት በሚቀርብ የመንግሥት ጥያቄ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም ከማቋቋሚያ ደንቡ ጋር የሚጣጣም የሕዝብ በጽሑፍ ግዴታ ሊጥልበት ይችላል፡፡ ፪/ በሚኒስቴሩ በጽሑፍ የሚቀርበው የሕዝብ የሚያስከትለው ዓመታዊ አጠቃላይ ወጪ ሐ) የሕዝብ አገልግሎት ግዴታውን በመወጣት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የሚገኘው ዓመታዊ ትርፍ ወይም መ) የገንዘቡን ምንጭ እና የሕዝብ አገልግሎት ግዴታን ለመወጣት ከሚኒስቴሩ ወይም ሠ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የሕዝብ አገልግሎት ግዴታውን እንደሚደረግበትና አፈፃፀሙ እንደሚለካ፤ ለሕዝብ ስለሚገለፅበት ዘዴዎች፡፡ ፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የሕዝብ አገልግሎት ግዴታቸውን ውጤታማ በሆነ መልኩ እንዲወጡ ለማስቻል የሚመለከታቸው የፌዴራል እና የክልል የመፍጠር እና ተገቢውን ድጋፍ የማድረግ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች አስተዳደራዊ መዋቅርና ሥራ አመራር ፲፫. የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም የተቆጣጣሪ በሌላ ሕግ በተለየ ሁኔታ የተሰጠ ሥልጣን እንደተጠበቀ ሆኖ፣ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን፤ ፩/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ እንደተጠበቀ ሆኖ የቦርድ አካታችነት እና የፆታ መመጣጠን እንዲኖር ፫/ የቦርድ አባላትን፣ የቦርዱን ሊቀመንበር እና ፬/ የቦርድ አባላትን ለመሾምና ለማሰናበት ተፈፃሚ ያወጣል፣ በተግባር ላይ ያውላል፤ ፭/ በቅድሚያ ስምምነት በተደረሰባቸው የሥራ የቦርዱንና የግለሰብ ቦርድ አባልን የሥራ አፈፃፀም በየዓመቱ ይመዝናል፣ እንደአግባቡ ማበረታቻ ይሰጣል ወይም እርምጃ ይወስዳል፣ የቦርድ አባላትን የስብሰባ አበል እና ዓመታዊ ፮/ አግባብ ባለው የፋይናንስ ሪፖርት አቀራረብ አስተዳደር እና የፋይናንስ ሪፖርት አቀራረብ ፖሊሲዎች አዘጋጅቶ ያወጣል፤ በመንግሥት እየተተገበሩ መሆኑን ይከታተላል፤ ፯/ ሥራ ከመጀመራቸው በፊት ወይም በሥራ ላይ እያሉ ስለመልካም የኮርፖሬት አስተዳደር ልምዶች ለሁሉም ቦርድ አባላት ሥልጠና ፰/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ተወዳዳሪነትን እንዲኖር ለማድረግ የፋይናንስ አስተዳደር ሥርዓቶችን አዘጋጅቶ ያወጣል፤ ፱/ በመንግሥት ባለቤትነት በተያዙ የልማት መቀነስ ጥያቄዎችን ይገመግማል፣ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፬ (፩)፣ (፪) እና (፫) መሠረት ውሳኔ ፲/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የመንግሥትን የባለቤትነት ፖሊሲ ፲፩/ የፊስካል ስጋቶችን ለመቀነስ በሚኒስቴሩ የወጡ እርምጃዎችን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፪ ፲፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ዓመታዊና የረጅም ጊዜ የንግድ ዕቅዶች ማዘጋጀታቸውን እና ፋይናንስ ነክና እርምጃዎችንና የንግድ ዕቅዶቹን ለመተግበር እና ስትራቴጂውንና የንግድ ዕቅዱን መሠረት በማድረግ የተዘጋጁ ቁልፍ የሥራ አፈፃፀም ከቦርድ ጋር የሥራ አፈፃፀም ስምምነት ፲፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ትክክለኛ ክህሎት፣ ሙያ፣ ልምድና ለማረጋገጥ የሚያስችል መመሪያ ያወጣል፤ ፲፬/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች በዚህ አዋጅ መሠረት ሕጋዊ መጠባበቂያ ገንዘብ እንዲያቋቁሙ ያደርጋል፤ ፲፭/ አግባብ ባለው ሕግ መሠረት ለተቋቋሙ በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዙ የልማት ድርጅቶች በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም በመንግሥት ገንዘብ መመደቡን እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ ንዑስ አንቀጽ (፬) በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዙ የልማት ፲፮/ የመንግስት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለስልጣን በመንግሥት በሚፀድቀው የትርፍ ድርሻ ክፍፍል ፖሊሲ መሠረት የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው የልማት ድርጅቶች ለሚኒስቴሩ የሚከፍሉትን ፲፯/ የፋይናንስና የሥራ አፈፃፀም መለኪያዎችን በመጠቀም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ ሥርዓት ይዘረጋል፣ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ ድርጅቶች የሥራ አፈፃፀም ዓመታዊ የተጠቃለለ ሪፖርት በድኅረ ገጹ ያወጣል፡፡ ፲፰/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ፲፱/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ ድርጅቶችን የውጭ ኦዲት ሪፖርት ያፀድቃል፣በኢዲት ምርመራ ግኝቶች ላይ እርምጃ መወሰዱን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት መከፈል ላይ ወይም በሌላ በማናቸውም ፳፩/ በፋይናንስ ሪፖርት አዘገጃጀትና አቀራረብ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት መመሪያዎች ለሚኒስቴሩ ሀሣብ ያቀርባል፤ ሲፀድቁም አፈፃፀማቸውን ይከታተላል፤ እና ፳፪/ ለቦርዱ የተሰጠው ሥልጣንና ተግባራት ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት የሚዛወሩት የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ለማዛወር በወጣው አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፮/፪ሺ፲፪ መሠረት ነው፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም፤ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ የሚያስተዳድራቸውን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ቦርድ ፈቃድ ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ወደ ግል እንዲዞሩ ሆልዲንግ ኩባንያው ሥር ያለ የተለየ የሕዝብ የተያዘ የልማት ድርጅት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ወደ ግል ሊዞር የሚችለው የሚቀርብ የውሳኔ ሀሣብ በሚኒስትሮች ምክር ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) ድንጋጌ የልማት ድርጅት ሽያጭ ገቢ አጠቃቀም ፬/ ለዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) አፈፃፀም፣ የተለየ የሕዝብ ጥቅም ያለባቸው በመንግሥት ድርጅቶች ዝርዝር በሚኒስትሮች ምክር ቤት ፩/ ማንኛውም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ ፪/ ማናቸውም ቦርድ በማናቸውም ጊዜ ሥራውን ድርጅት ስምና ለድርጅቱ የላቀ ጥቅሞች በተገቢው ጥንቃቄ ማከናወን አለበት፡፡ ፫/ ቦርዱ ከሚያጋጥሙና ሊያጋጥሙ ከሚችሉ የጥቅም ግጭት ራሱን መጠበቅ ይኖርበታል፡፡ ፬/ ቦርዱ፤ የቦርዱ ሊቀመንበሩን እና ምክትል ከአስራ አንድ ያልበለጡ አባላት ይኖሩታል፡፡ ፭/ አንድ የቦርድ አባል ከሠራተኞች መካከል የሠራተኞች ማኅበር መሪ የቦርድ አባል ፮/ የቦርድ አባላት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፬) መሠረት በመንግሥት ሆልዲንግ መመሪያዎችን የሚያሟሉ መሆን አለባቸው፡፡ የተያዘን የልማት ድርጅት ዓላማውን ለማሳካት የሚያግዝ የትምህርት ደረጃ፣ ክህሎትና ልምድ ፰/ ከአጠቃላይ የቦርድ አባላት ከአንድ ሦስተኛ ከአምስት ዓመት ያላነሰ ልምድ ያላቸው ገለልተኛ የቦርድ አባላት መሆን አለባቸው፡፡ ፱/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፭ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ፣ የቦርድ አባላት ከዚህ ለሹመት ከመታጨታቸው በፊት ላሉት ሦስት ድርጅት ሠራተኞች ያልነበሩ፣ በመንግሥት ጥቅሞች ጋር የሚጋጭ የገንዘብ፣ ቤተሰባዊ፣ ግንኙነት ጨምሮ ማናቸውም የግል ጥቅም ያልነበራቸው መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ ፲/ ማንኛውም የቦርድ አባል ከሁለት ለማይበልጡ ተወዳዳሪ ላልሆኑ በመንግሥት ባለቤትነት በተመሳሳይ ጊዜ በቦርድ አባልነት በመሾም ፲፩/ የቦርድ አባል የሚሾመው ለሦስት ዓመት የሥራ ዘመን ሆኖ ለሁለተኛ ጊዜ እንደገና ሊሾም ይችላል፡፡ የቦርዱ የሥራ እንቅስቃሴ ቀጣይነት እንዲኖረው ለማድረግ የቦርድ ድንጋጌዎች መሠረት በለቀቀው የቦርድ የሚያገለግል ሌላ የቦርድ አባል እንዲሾም ኩባንያው ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በአምስት ቀናት ውስጥ ማሳወቅ ፲፫/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በቂና በማናቸውም ጊዜ በጽሑፍ ከቦርድ አባልነት ሊያነሳው ይችላል፡፡ ይህ ድንጋጌ በሠራተኛ በተመረጠ የቦርድ አባል ላይ ተፈፃሚ የሚሆን እንደሆነ፣ ተተኪ የቦርድ አባል ጠቅላላ ጉባዔው እንዲያውቀው ይደረጋል፡፡ ፲፬/ የሁሉም ቦርድ አባላት ሹመት፣ ስንብትና መልቀቂያ ሁኔታው በተከሰተ በ፲ የሥራ ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ድኅረ ገጽ መውጣት ይኖርበታል፡፡ ፲፮. የቦርድ ስብሰባ እና የስብሰባ ሥነ ሥርዓት ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ሥራ ከመጀመሩ በፊት ያለውን ጊዜ ጨምሮ ቦርዱ ቢያንስ በወር አንድ ጊዜ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም፣ ሲያጋጥም ወይም ቢያንስ ሁለት የቦርድ አባላት ሲጠይቁ በማናቸውም ጊዜ ስብሰባ ፫/ የቦርዱ አጀንዳ ከስብሰባው ቀን ቢያንስ ከሦስት ቀናት አስቀድሞ ሁሉም አባላት አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የቦርድ የቦርዱ ስብሰባው አጀንዳ ከስብሰባው ጥሪ ጋር እንዲያውቁት መደረግ ይኖርበታል፡፡ ፬/ ሊቀመንበሩ፣ ሊቀመንበሩ በሌለበት ምክትል ሊቀመንበሩ የሚወክለው የቦርድ አባል ጨምሮ በማገልገል ላይ ያሉ ከግማሽ በላይ የቦርድ አባላት በስብሰባው ከተገኙ ምልዓተ ጉባዔው ፭/ የቦርዱ ውሳኔ የሚተላፈው በድምፅ ብልጫ ይሆናል፡፡ ድምፅ እኩል ለእኩል የተከፈለ እንደሆነ የቦርዱ ሊቀመንበር ወሳኝ ድምፅ ፮/ ቦርዱ ለሥራው ድጋፍ የሚያደርግለት የቦርድ ፯/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ዋና ሥራ አስፈፃሚ በቦርድ ስብሰባ ይሳተፋል፤ሆኖም ድምፅ የመስጠት መብት ፰/ ቦርዱ ለእያንዳንዱ ስብሰባ በስብሰባው የተገኙ አባላት የፈረሙበት ቃለ ጉባዔ ይይዛል፡፡ ፱/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ ቦርዱ የራሱን የስብሰባ ሥነ ሥርዓት ደንብ ፲፯. የቦርዱ ተግባራትና ኃላፊነቶች ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን እንዲፀድቁ ከሚቀርቡት በስተቀር፣ ግልፅ ከሆነ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የፋይናንስ ዕቅድ፣ ቁልፍ የሥራ አፈፃፀም መለኪያዎች እና ስትራተጂክ አቅጣጫ ያካተተ የኮርፖሬት ፖሊሲንና የንግድ ዕቅድን ያፀድቃል፤ ለ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ካለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ያለውን ልምድን ጨምሮ ችሎታን እና መስፈርቶችን መሠረት ባደረገ በውድድር በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ዋና ሥራ አስፈፃሚን ይሾማል፣ የልማት ድርጅት መዋቅር፣ የደመወዝ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን እንዲወሰን የውሳኔ ሀሳብ ያቀርባል፤ መ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ካለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ጋር በመካከር ዋና ሥራ አስፈፃሚው፣ የሥራ አመራር አባላትና ሠራተኞች የልማት ድርጅት የሥራ አፈፃፀምንና ማበረታቻና የደመወዝ ጭማሪ እንዲያገኙ ሠ) ለዋናው ሥራ አስፈፃሚ ተጠሪ የሆኑ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ኃላፊዎችን ምደባና ስንብት ሰ) በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ሸ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን የውስጥ ደንቦች እንዲሁም ቀ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ካለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ጋር በመካከር ከፀደቀው የንግድ ዕቅድ ጋር የተጣጣመ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ብድርን እና በ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ንብረት በአግባቡ መጠበቁን እንቅስቃሴዎች ላይ ተጽዕኖ የማያሳድር የቋሚ ንብረት ሽያጭን ያፀድቃል፤ ተ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የሂሣብ መዝገብ የድርጅቱን የሂሣብ አያያዝና ተፈፃሚነት ያላቸው የፋይናንስ ሪፖርት አቀራረብ ሥርዓት በተከተለ መንገድ በአግባቡ መያዙን ቸ) የሂሣብ መዝገብ በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዘ የልማት ድርጅት ኦዲተሮች እና የመዝገብ አቀራረብ መሠረት የድርጅቱን ወቅታዊ የፋይናንስና ሌሎች ሪፖርቶች ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ኀ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን የሩብ ዓመት፣ የመንፈቅና ዓመታዊ የሂሣብ መግለጫዎችን ዓለም ዐቀፍ የፋይናንስ ሪፖርት ደረጃዎችን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን የሥራ እንቅስቃሴ ወቅታዊ የሥራ አፈጻጸም ሪፖርት እና ሌሎች ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ኘ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት መሠረት ለማስተዳደር በዘርፉ ተፈፃሚ የሚሆን ዘላቂ የዕዳና የሀብት ቀመር አ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ካፒታል መጨመርንና መቀነስን በተመለከተ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፫ ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ከ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት የሚተዳደሩበት የሥነ ምግባር መመሪያ ያፀድቃል፤ ይዘቱንና አፈፃፀሙን ቢያንስ በሁለት ዓመት አንድ ጊዜ ይገመግማል፤ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ወ) በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘ የልማት አጠቃቀምን ጨምሮ የቦርድ አባላትንና ጉዳዮችን ያስተዳድራል፣ ይቆጣጠራል፤ መሠረት ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ባለሥልጣን ሪፖርቶችን ወይም ሌሎች ዠ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የተቋቋመበት ዓላማዎች ከግብ የ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የሚገባውን የዕዳ መክፈያው በሚደርስበት ወይም መከፈል በሚኖርበት ጊዜ መክፈል የማይችል የሆነ እንደሆነ ድርጅቱ ዕዳ ውስጥ እንዳይገባ ተገቢውን ደ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ለምርምርና ልማት እንዲሁም የሚመደቡበትን ሁኔታዎች ያመቻቻል፣ የምርምሩን ግኝቶችንም ያሰራጫል፤ ፪/ ቦርዱ በበጀት ዓመቱ መጀመሪያ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትንና ካለ ስትራቴጂክ አቅጣጫዎችን እና የፋይናንስ ዓመት) እና በቀጣዮቹ የበጀት ዓመታት (፩ኛ እና ፪ኛ ዓመት) ላይ ተፈፃሚ የሚሆን የንግድ ፫/ የንግድ ዕቅዱና በዕቅዱ የተካተቱት መረጃዎች በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ከሦስት ወር በፊት በበጀት ዓመቱ (፩ኛ ለ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ካለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ከግምት ውስጥ ሳያስገባ የንግድ ዕቅዱን ሐ) የንግድ ዕቅዱን ባፀደቀ በ፲ የሥራ ቀናት ውስጥ ኮፒውን ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ፭/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የንግድ ዕቅዱን በማናቸውም ጊዜ የተሻሻለውን የመጨረሻ ረቂቅ ከማፅደቁ ቢያንስ ከሁለት ወር በፊት ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ማቅረብ አለበት፤ ለ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ካለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ሐ) ማሻሻያውን ባፀደቀ በ፲ የሥራ ቀናት ውስጥ ኮፒውን ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ፲፰. የቦርድ አባላት ተግባራትና ኃላፊነቶች ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ሀ) ንግድ ሕጉን እና ተፈፃሚነት ያለውን መሠረት በማድረግ ኃላፈነቶቹን በቅን ለተያዘው የልማት ድርጅት የላቀ ጥቅም በተገቢው ጥንቃቄና ትጋት ማከናወን ለ) በቦርድ አባልነታቸው ምክንያት ያገኙትን መረጃዎች አለአግባብ ጥቅም ላይ ማዋል ሐ) በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን መሠረት ሥራውን ሳያከናውን የቀረ እንደሆነ ተግባሩን ባለመወጣቱ ምክንያት በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ድርጅት ላይ ለደረሰው ኪሣራ ወይም ጉዳት በንግድ ሕጉ ድንጋጌዎች መሠረት ተጠያቂ ይሆናል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ቢኖርም፣ ለኪሣራው ወይም ለጉዳቱን ምክንያት የሆነው ውሳኔ ሲተላለፍ ተቃውሞውን ያስመዘገበ የቦርድ አባል ተጠያቂ አይሆንም፡፡ ፩/ ቦርዱ የተወሰነ ሥራ ለማከናወን አስፈላጊ ሆኖ የተቀመጡለት የኦዲት፣ የስጋት አስተዳደር፣ የሥነ ምግባር እና ሌሎች ቋሚና ጊዜያዊ ፪/ የኦዲትና የስጋት አስተዳደር ኮሚቴ ቢያንስ ተገቢው የፋይናንስ ልምድ ያለው አንድ አባልን በሚያካትት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ ንዑስ አንቀጽ (፮) የተደነገጉትን መስፈርቶች ሊቀመንበርነት መመራት ይኖርበታል፡፡ የተያዘው የልማት ድርጅት የሥራ አስፈፃሚ አመራር በቦርድ ኮሚቴ ስብሰባዎች ሊሳተፉ ፳. የዋና ሥራ አስፈፃሚው ሥልጣን፣ ተግባራትና ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዘው የልማት ድርጅት ቦርድ ሆኖ የሚከተሉት ሥልጣንና ሀ) ስትራቴጂዎችና ፖሊሲዎች ከፀደቁለት በኋላ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት ድርጅት ያደራጃል፣ ይመራል፣ ድርጅቱ በሚከስበት ወይም በሚከሰስበት ጉዳይ በእርሱ ስም የሚቀርብ ሕጋዊ በቦርድ መፅደቁ እንደተጠበቀ ሆኖ የሥራ መ) በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ድርጅት የውስጥ ደንቦችና አግባብ ባለው ሕግ መሠረት የድርጅቱን ሠራተኞች ደሞዛቸውንና አበላቸውን ይወስናል፤ የልማት ድርጅት አግባብነት ያለውን የሂሣብ መዝገብ ይይዛል፤ በዓለም ዐቀፍ የፋይናንስ የሪፖርት አቀራረብ ደረጃዎች መሠረት የሂሣብ መግለጫዎች ያዘጋጃል፤ ረ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት ያንቀሳቅሳል፣ ይዘጋል፤ ሆኖም የባንክ ሂሳቡን ሲከፍት ወይም ሲዘጋ ለቦርድ በመመሪያ የሚወሰን መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ በበጀቱ በተፈቀደው እና ከንግድ ዕቅዱ ጋር በተጣጣመ ሁኔታ በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዘው የልማት ድርጅት የሥራ ማከናወኛ ካፒታል ከስድስት እስከ አሥራ ስምንት ወራት ባለው ጊዜ ውስጥ የሚከፈል የአጭር ጊዜ ብድር ስምምነት ሸ) በቦርድ ሲፀድቅለት ለረዥም ጊዜ የሚቆይ ቀ) የአጭር ወይም የረዥም ጊዜ የብድር ውሎች ለመዋዋል በዚህ አንቀጽ ንዑስ የማይንቀሳቀስ ንብረት በመያዣ መስጠት በ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት ድርጅት የውስጥ ደንቦች እንዲሁም የሥራ ያቀርባል፣ ሲፈቀድም ተግባራዊ ያደርጋል፤ ተ) በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ድርጅት የሥራ እንቅስቃሴ ላይ ተፅዕኖ ከንግድ ዕቅዱ በተጣጣመ ሁኔታ ቦርዱን ኀ) ቦርዱ በሚወስነው መሠረት ሪፖርቶችን ነ) በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዘው የልማት ድርጅት የሥራ እንቅስቃሴ አስፈላጊ በሆነ በተመለከተ ምክር የሚሰጥ የሥራ አመራር አ) በቦርዱ የሚሰጡትን ሌሎች ሥራዎች ፪/ ዋና ሥራ አስፈፃሚው በቸልተኝነት ወይም ሆነ ብሎ በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው አግባብነት ባለው ሕግ መሠረት ተጠያቂ ድርጅት በዋና ሥራ አስፈፃሚው እና በዚህ ሕግ መሠረት ሥልጣን በተሰጣቸው ሌሎች ተወካዮች አማካይነት ሥራውን ያከናውናል፤ መብቶቹን ፳፪. የሚኒስቴር ሥልጣንና ተግባር በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ውስጥ መንግሥት የሚኖረውን ለ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት አገልግሎት ግዴታዎችን በመወጣት ሂደት ከሚፈጠር የፊሲካል ስጋቶች ይጠብቃል፤ ሐ) ሊያጋጥሙ የሚችሉ የፊስካል ስጋቶችን ለመከታተልና ለመገምገም አስፈላጊ የሆኑ የቦርድ ኮሚቴዎች ሪፖርቶችን ጨምሮ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዙ የልማት መ) ከሰበሰበው መረጃና ሪፖርቶች በመነሳት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት በመንግሥት ፋይናንስ ላይ የሚኖረውን ተፅዕኖ በተመለከተ የግምገማ ሪፖርት የፊስካል ስጋቶች መቀነሻ እርምጃዎችን በመንግሥት ሂሣቦች ላይ ስለሚኖራቸውን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የተሰማራበት ዘርፍን የፋይናንስ ሁኔታ የሩብ ዓመት ሪፖርቶች እና ለሚመለከተው በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት በአድራሻው የሚላክ የስጋቶች መቀነሻ እርምጃዎች በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዙ የልማት ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ጽሕፈት ቤት፣ ለፌዴራል ዋና ኦዲተር አግባብነት ላለው የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ያቀርባል፣ ሪፖርቶቹን በሚኒስቴሩ ድኅረ ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት በከፍተኛ ደረጃ ለፋይናንስ እጥረት ተጋላጭ ሆኖ ወይም እጥረት አጋጥሞት እንዲያሻሽሉ ግምገማውንና በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት እና የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው እርምጃዎች ጋር ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ የልማት ድርጅት ወይም የመንግሥት ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በተወሰነው የጊዜ ገደብ ውስጥ የፋይናንስ አቋሙን ለማስተካከል ምንም ዓይነት ወይም በቂ የሆኑ እርምጃዎች አልተወሰዱም የሚል ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የቦርድ አባላት እንዲተኩ እና አዲስ የቦርድ አባላት እንዲሾሙ ለሆልዲንግ በመንግሥት ባለቤትነት ስለተያዘ የልማት ፩/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በመንግሥት ፪/ ካፒታሉ በጥሬ ገንዘብ ወይም በዓይነት ሊከፈል አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ ንዑስ አንቀጽ (፫)(ለ) ወይም ፫/ የንግድ ሕግ አግባብ ያላቸው ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት በሚቋቋምበት ጊዜ ከተፈቀደው ካፒታል ከ፳፭ በመቶ ያነሰ መሆን ፬/ የተፈቀደውን ካፒታል ፳፭ በመቶ በመክፈል ድርጅቱ ከተቋቋመበት ቀን ጀምሮ በአምስት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) በተመለከተው መሠረት የተፈቀደው ካፒታል ሙሉ ለሙሉ መብቶች እንደተጠበቁ ሆነው የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን የተፈቀደውን ካፒታል ከተከፈለው ካፒታል መጠን እኩል በማድረግ ፳፬. የተፈቀደ ካፒታል መጨመር ወይም መቀነስ ፩/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ በባለቤትነቱ ሥር ያለውን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዘው የልማት ካፒታልን ለመጨመር የሚያስፈልገው ገንዘብ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዘ የልማት ለሚኒስትሮች ምክር ቤት የውሳኔ ሀሣብ ፫/ ሦስተኛ ወገኖች ያላቸው መብት እንደተጠበቀ ሀ) ኦዲተሮች የተፈቀደው ካፒታል እንዲቀንስ ለ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የዳይሬክተሮች ቦርድ የቀረበ ሀሣብን ተከትሎ የተፈቀደው ካፒታል ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ ንዑስ አንቀጽ (፬) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ስም ፳፭. በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት የሚገልፅ ስም ሆኖ ስሙም ሥራውን በግልጽ የሚያመለክት መሆን ይኖርበታል፡፡ ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ሞራልን የሚቃረን እና የሦስተኛ ወገኖችን መብት የሚነካ መሆን የለበትም፡፡ ፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ወይም የግል ድርጅት ያልተመዘገበ መሆን ፬/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ስሙን ሥራውን በሚያከናውንበት ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት አግባብ ባለው ሕግ መሠረት ፪/ የንግድ ምልክት ጥቅም ላይ ከመዋሉ በፊት አግባብ ባለው የመንግሥት መሥሪያ ቤት መመዝገብና ሀገር ዐቀፍ ሥርጭት ባለው በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ሂሣብ እና የኦዲት ምርመራ ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የፋይናንስ ሪፖርት አዘገጃጀትና የሪፖርት አቀራረብ ደረጃዎችን በመከተል የሂሣብ መዝገብ መያዝ እና የፋይናንስ ሪፖርቶች ማዘጋጀት ይኖርበታል፡፡ ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት እና እያንዳንዱ ተቀጥላ ድርጅቱ፤ ሀ) ግብይቶችን፣ የፋይናንስ አቋምንና የሥራ አፈፃፀምን በትክክል የሚመዘግብበትና መግለጫዎች ለማዘጋጀትና የኦዲት ሥራ ሐ) በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ሕጎች የሚጠየቁትን የፋይናንስ ሪፖርቶች ለማዘጋጀት የሚያስችል በጽሑፍ የሰፈረ የፋይናንስ መረጃዎችን ይይዛል፡፡ ድርጅት የበጀት ዓመት በኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠር ሐምሌ ፩ ጀምሮ ሰኔ ፴ የሚያበቃው የኢትዮጵያ የበጀት ዓመት ይሆናል፡፡ ፪/ ሆኖም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ቀደም ሲል ከኢትዮጵያ ውጭ ባከናወነው ሥራ ምክንያት የበጀት ዓመቱን በኢትዮጵያ ቀን አቆጣጠር ማድረግ ያልቻለ እንደሆነ በባለቤትነት በያዘው የመንግሥት ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ፈቃድ የተለየ የበጀት ፩/ በሕግ ለፌዴራል ዋና ኦዲተር ወይም በእርሱ ተግባራት እንደተጠበቁ ሆነው፣ የእያንዳንዱ ድርጅት ሂሣብ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ኦዲተሮች ዓለም አቀፍ የኦዲት ደረጃዎችን ፪/ ቦርዱ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ፈቃድ የውጭ ኦዲተሮችን የሥራ ዘመንና ክፍያ ፫/ የፋይናስ ሪፖርት አዘገጃጀትና አቀራረብ አዋጅ ቁጥር ፰፻፵፯/፪ሺ፮ የኦዲተሮችን ሥልጣን፣ እንደአግባቡ ተፈፃሚነት ይኖረዋል፡፡ ፴. ሪፖርት ስለማቅረብና መረጃን ስለመግለጽ ድርጅት ሂሣቡን ቢያንስ በዓመት አንድ ጊዜ መዝጋት ሥራ የበጀት ዓመቱ ባበቃ ከሦስት ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ፪/ የፋይናንስ ሪፖርት አዘገጃጀትና አቀራረብ በፋይናንስ ሪፖርት አቀራረብ፣ በኦዲት ሥራና በመረጃ መግለጽ ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ በዚህ አዋጅ የሚጠየቅ ከበጀት ዓመቱ ለ) የፋይናንስ መግለጫዎቹን የሚመለከት ሐ) ከሪፖርቱ ጋር ተያያዥ በሆነው የበጀት ዓመት ውስጥ በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘ የልማት ድርጅት የተከናወነው ሥራ ለተጠቀሰው ዓመት በንግድ ዕቅዱ ፬/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ዓመታዊ ሪፖርት እንደደረሰው ሚኒስቴሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፪ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የፊስካል ስጋት ክትትልና ግምገማ ለማካሄድ እንዲያስችለው ሪፖርቱ እንዲደርሰው ማድረግ ፭/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ሪፖርቱን ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ባቀረበ በአንድ ወር ውስጥ ሙሉ ዓመታዊ ሪፖርቱን በኦዲተር ከተመረመረው የፋይናንስ መግለጫዎች ጋር ለሕዝቡ ሊደርስ በሚችል የማስተላለፊያ ዘዴ እና በራሱ ድኅረ ድርጅት የበጀት ዓመቱን የሩብ እና የመንፈቅ ዓመት የሥራ እንቅስቃሴ ሪፖርት ዓመቱ፣ የሩብ ወይም የመንፈቅ ዓመቱ ባበቃ በሁለት ወራት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብነት ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ማቅረብ ይኖርበታል፡፡ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፮) የተመለከተው የሩብ ዓመት፣ የመንፈቅና የዓመት ሪፖርቶች፤ የልማት ድርጅት ወይም በስሩ ያሉ ተቀጥላ ድርጅቶች በበጀት ዓመቱ የንግድ እንዳከናወኑ መግለጽ ይኖርበታል፤ እና ለ) የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት የተሰጠበትን ሌሎች ጉዳዮችን ማካተት በኦዲት ምርመራ ያለን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን ገንዘብ የተቀበለ፣ የከፈለ ወይም ወጪ ያደረገ ወይም የድርጅቱ ንብረት በኃላፊነቱ ሥር ያለ ማናቸውም ሰው ሲጠየቅ ሊመረመር የሚገባውን ሂሣብና አስፈላጊ ፴፪. ስለመጠባበቂያ ገንዘብና አጠቃቀሙ ፩/ እያንዳንዱ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) በተመለከተው መሠረት ሕጋዊ ፪/ በሌሎች ሕጎች በተለየ መልኩ የተደነገጉ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ እያንዳንዱ ድርጅት የካፒታሉን ሃያ በመቶ እስኪደርስ ድረስ በየዓመቱ ከሚያገኘው የተጣራ ትርፍ አምስት በመቶ ወደ ሕጋዊ መጠባበቂያ ገንዘብ ፫/ ሕጋዊ መጠባበቂያ ገንዘቡ ኪሣራን፣ ያልታሰቡ ወጪዎችንና ዕዳዎችን ለመሸፈን ጥቅም ላይ ፴፫. ግብር፣ ታክስና ቀረጥ ስለመክፈል ባለቤትነት በተያዙ የልማት ድርጅቶች ላይ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ የዚህ አዋጅ ሌሎች ድንጋጌዎች በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች በሌሎች ሕጎች ከግብር፣ ከታክስና ከቀረጥ ነፃ የመሆንን እና ሌሎች መብቶችን የሚያስቀር አይሆንም፡፡ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ ፲፮ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ የትርፍ ድርሻ የበጀት ዓመቱ ባበቃ በአራት ወራት ውስጥ እንደ አግባብነቱ ለሚኒስቴሩ መከፈል ይኖርበታል፡፡ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ድርጅት ሌላ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን ወይም ከአንድ በላይ የሆኑ የልማት ድርጅቶችን በመጠቅለል ወይም አብሮ በመዋሃድ አዲሰ ድርጅት በመንግሥት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ማቋቋም ፪/ አንድ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን ለሁለት ወይም ከሁለት በላይ በመከፈል ሁለት ወይም ከሁለት በላይ የሆኑ የልማት ድርጅቶች በሚኒስትሮች ምክር ቤት ፫/ አንድ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ከመከፈሉ ወይም ከመቀላቀሉ በፊት ሂሳቡ ፴፮. የተዋሃደ ወይም የተከፈለ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት መብትና ግዴታዎች ድርጅት መብትና ግዴታዎች ለጠቀለለው ድርጅት ወይም በውህደት ለተፈጠረው አዲስ ፪/ የሚከፈል በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ ስለሚመደቡበት ሁኔታ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም በሚኒስትሮች ምክር ቤት ፫/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ውሳኔ እና መብትና ግዴታዎች ለተከፈሉት ድርጅቶች የሚከፋፈሉበትን መግለጫ የያዘ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌዎች ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በተመደበላቸው የዕዳ መጠን ከመከፈሉ በፊት እንደአግባቡ ተጠያቂዎች ይሆናሉ፡፡ በመንግሥት ባለቤትነት ስለተያዘ የልማት ድርጅት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ከሚከተሉት ምክንያቶች በአንዱ ሊፈርስ ይችላል፤ ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን ህልውና ፪/ በማቋቋሚያ ደንቡ ወይም በመመሥረቻ ጽሑፍ በተወሰነው መሠረት በመንግሥት ባለቤትነት ፫ የተያዘው የልማት ድርጅት የመቆያው ጊዜ ፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የተቋቋመበትን ሥራዎች ሲያጠናቅቅ፤ ፬/ በማቋቋሚያ ደንቡ ወይም በመመሥረቻ ጽሑፉ ፭/ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዘው የልማት ድርጅት የተከፈለው ካፒታል ውስጥ ፸፭ ፮/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት በሕግ ሥልጣን በተሰጠው ፍርድ ፴፰. ስለመክሰርና ሂሣብ ማጣራት ድርጅትን ኪሳራ እና ተያያዥ የንብረት ድንጋጌዎች እንደ አግባቡ ተፈፃሚ ይሆናሉ፡፡ ፪/ በንግድ ሕግ የተደነገገው ቢኖርም በሕግ ሥልጣን ያለው ፍርድ ቤት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ኪሳራ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፰ እንደተመለከተው የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ሠራተኞች ያልሆኑ አንድ ወይም ከአንድ ፪/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በበቂ ምክንያት ንብረት አጣሪዎች ሊተካቸው ይችላል፡፡ ፫/ ንብረት አጣሪዎች በመጣራት ላይ ያለውን ፬/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በተለየ ሁኔታ ድርጅትን በይዞታው ሥር ያደርጋል፡፡ ፭/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በተለየ ሁኔታ ድርጅት ቦርድና የዋና ሥራ አስፈፃሚው ፮/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ፤ንብረት አጣሪዎቹ በሂደት ለንብረት ማጣራቱ ጥቅሞች አስፈላጊ ሆኖ ካልተገኘ በስተቀር አዲስ ሥራ መጀመር ፯/ ቦርዱ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የፋይናንስ አቋም መግለጫ በጋራ በማዘጋጀት ፱/ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በተለየ ሁኔታ ካልተወሰነ በስተቀር በመንግሥት ባለቤትነት በሚያከናውኑበት ወቅት እገዛ ያደርጉላቸዋል፡፡ ፵. ገንዘብ ጠያቂዎችን ስለመጥራት ፩/ ንብረት አጣሪዎች በመንግሥት ባለቤትነት መሆኑን በማሳወቅ ያላቸውን የገንዘብ ጥያቄ በማስረጃ በማስደገፍ እንዲያቀርቡ ለገንዘብ ፪/ ስማቸው በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ድርጅት መዝገብ ተመዝግቦ ለሚገኙ እና በሌላ ሁኔታ ለታወቁ ገንዘብ ጠያቂዎች እንዲያወቁ ይደረጋል፡፡ ሌሎች በድርጅቱ ያልተመዝገቡ ገንዘብ ጠያቂዎች በሀገር ዐቀፍ ደረጃ በሚሰራጭ ጋዜጣ በየሳምንቱ በሚወጡ ሶስት ተከታታይ ማስታወቂያዎች እንዲያውቁ ጥያቄዎቻቸውን ደብዳቤ ከደረሳቸው ወይም የመጨረሻው የጋዜጣ ማስታወቂያ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በዘጠና የሥራ ቀናት ውስጥ ፬/ ንብረት አጣሪዎች በመንግሥት ባለቤትነት መግለጫ ከውሳኔ ሀሣቦች፣ ከገንዘብ ጠያቂዎች ዝርዝርና ክፍያ ከሚፈፀምበት ቅደም ተከተል ኩባንያው ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን የንብረት በማስደገፍ ላቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች የልማት ድርጅት ጥሬ ገንዘብ ለገንዘብ የማይሸፍን ሆኖ ሲገኝ የሶስተኛ ወገኖችን መብት በማይነካ ሁኔታ የመንግሥት በሚያፀድቀው የሽያጭ ዘዴ አማካይነት የልማት ድርጅቱን ንብረቶች ንብረት የልማት ድርጅት ጠቅላላ ንብረት ዕዳውን የተፈቀደው ካፒታል በሙሉ ካልተከፈለ ንብረት አጣሪዎች ቀሪው ሂሳብ በሙሉ ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ይጠይቃሉ፡፡ ፵፩. ለገንዘብ ጠያቂዎች የሚደረግ ጥበቃ ፩/ የታወቁ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵ ንዑስ አንቀጽ (፫) በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ ጥያቄያቸውን ሳያቀርቡ የቀሩ እንደሆነ ሊከፈላቸው የሚገባ ገንዘብ በገንዘብ ጠያቂዎቹ ስም በተከፈተ የባንክ ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት ሥራዎችን ወይም ክርክሩ ውሳኔ እስከሚያገኝ ያልተሰጠባቸው ክርክር ያስነሱ ጥያቄዎችን ለመሸፈን የሚያስፈልገው ገንዘብ ለብቻው ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፪ ንዑስ አንቀጽ (፫) ወይም (፬) መሠረት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ህልውናውን ካጣ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵ ንዑስ አንቀጽ (፫) በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ ጥያቄያቸውን ያላቀረቡት ከአቅም ገንዘባቸውን የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም ተቆጣጣሪ ባለሥልጣኑ ከሰበሰበው ትርፍ ሀብት መጠየቅ ይችላሉ፡፡ በንብረት አጣሪዎች ቸልተኝነት የሚገባቸውን ክፍያ ያላገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች ከንብረት አጣሪዎቹ ፩/ ለገንዘብ ጠያቂዎች ክፍያ ከተፈፀመና በዚህ አዋጅ አንቀጽ አንቀጽ ፵፩ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሠረት ሊቀርቡ የሚችሉ የሚያስፈልገው ገንዘብ ተቀማጭ ከሆነ በኋላ ንብረት አጣሪዎች ድርጅቱ ትርፍ ሀብት ካለው ይህንኑ የሚያሳይ የመጨረሻ የሀብትና የዕዳ መግለጫ አዘጋጅተው ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም ለተቆጣጣሪ ፪/ ዋናው ኦዲተር የሚሰጠው አስተያየት ካለው ወዲያውኑ ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም ለተቆጣጣሪ ባለሥልጣኑ ይልካል፡፡ ፫/ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ባለቤትነት ሥር ያለ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው የንግድ ሕጉን ወይም አግባብነት ያለውን ሕግ ተከትሎ ድርጅቱ እንዲፈርስ ያደርጋል። በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ባለሥልጣኑ የሀብትና ዕዳ መግለጫውን እንዳፀደቀ ወዲያውኑ የንብረት ማጣራቱ ሥራ መጠናቀቁን ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ያስታውቃል፡፡ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ማቋቋሚያ ደንቡ ከተሻረበት ቀን ፭/ የፈረሰው በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት መዝገቦች በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም በተቆጣጣሪው ባለሥልጣኑ ዘንድ ለ፲ ዓመት ይቀመጣል፡፡ ተገቢውን የአገልግሎት ክፍያ በመክፈል ባለቤትነት ከተያዘው የልማት ድርጅት የተረፈ ሀብት እንደአግባብነቱ ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም ለሚኒስቴሩ ይተላለፋል፡፡ ፵፬. ስለተሻሩና ተፈፃሚነት ስሌላቸው ሕጎች ፩/ የመንግሥት ልማት ድርጅቶች አዋጅ ቁጥር ፳፭/፲፱፻፹፬ በዚህ አዋጅ ተሽሯል፡፡ ፪/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማናቸውም ሕግ በዚህ አዋጅ በተለየ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር፣ አግባብነት ያላቸው ሌሎች ሕጎች በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘ የልማት ድርጅት ላይ ተፈፃሚ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፬ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድርጅቶች ማቋቋሚያ ደንቦች እና እነዚህን ደንቦች መሠረት አድርገው በወጡ መመሪያዎች ያሉ ፵፯. ደንብና መመሪያ የማውጣ ሥልጣን ለማስፈፀም አስፈላጊ የሆኑ ደንቦች ማውጣት ፪/ ሚኒስቴሩ፣ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም ተቆጣጣሪ ባለሥልጣኑ በዚህ አዋጅና በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የወጡ ደንቦችን ለማስፈፀም ሥልጣናቸውን ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ግንቦት ፰ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="708df187798680d0" title="በፌዴራል መንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች አዋጅ (አዋጅ ቁጥር 1314/2016)" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=6742e20f0c63d185ba1caa784ab6c3f256f9b886" char_count="25446" purity="0.98"> በፌዴራል መንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች አዋጅ (አዋጅ ቁጥር 1314/2016) የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በፌዴራል መንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች አዋጅ……………………….ገጽ ፲፭ሺ፫፻፷፯ በፌዴራል መንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት መንግሥት በባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የፋይናንስ አቋማቸውን ለማጠናከር የሚያስችላቸውን እርምጃዎች መውሰድ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ከግል ድርጅቶች ጋር በግልፅ ውድድር መሥራት የሚችሉበትን አቅም ለማጠናከርና ምርታማነታቸውንና ያላቸውን አመለካከት የሚቀይር አመቺ የሆነ የቁጥጥር ሁኔታ መፍጠር አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በመንግሥት ባለቤትት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ማጠናከር እና በእነርሱም ላይ የሚደረገውን አጠቃላይ ቁጥጥር ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ተጠያቂነታቸውን በማረጋገጥና ግልፅነትን በማዳበር ራሳቸውን በራሳቸው የሚያስተዳድሩበትን ሥርዓት ዐቀፍ ምርጥ ተሞክሮዎች ጋር ማጣጣሙ ጠቀሜታው በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የሕዝብ አገልግሎት ግዴታቸውን በሚወጡበት ጊዜ ሳይኖርባቸው ሥራቸውን ማከናወን የሚያስችላቸውን ግልፅ ዓላማና የፋይናንስ ስርዓት ማስቀመጥ አስፈላጊ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶችን የፋይናንስ አፈፃፀማቸውን ማሻሻል እና የፊስካል ስጋትንና በመንግሥት ፋይናንስ ላይ የሚያሳድሩትን ጫና መቀነስ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የሚሠሩበትን የሕግ ማዕቀፍን ማዋሃድና ማሻሻል ለማኅበራዊና ኢኮኖሚያዊ ልማትና ብሔራዊ ሀብት አስተዋጽዎ ለማድረግ የሚኖራቸውን አቅም የሚፈጠር በኢትዮጵያ ፌደራሊዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ይህ አዋጅ “በፌዴራል መንግሥት ባለቤትነት ፩ሺ፫፻፲፬/፪ሺ፲፮” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ የተለየ ትርጓሜ የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት (ሀ) በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ወይም ሙሉ ለሙሉ ወይም አብላጫው ድርሻ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት (ለ) የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ለማዛወር በወጣው አዋጅ መሠረት አክሲዮን ማኅበርነት የተለወጠ የልማት ፪/ “ወርቃማ አክሲዮን” ማለት የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ስለማዛወር መሠረት የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን በአክሲዮን መመስረቻ ፅሁፍ ውስጥ የተደነገጉ ልዩ መብቶችን ያያዘ አክሲዮን ነው፡፡ ፫/ “ውጤታማ ቁጥጥር” ማለት በባለቤትነት መብት ወይም በስምምነት ወይም በሌላ መንገድ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘን የልማት ፬/ “ሚኒስቴር” ማለት የገንዘብ ሚኒስቴር ነው፡፡ ፭/ “ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን” ማለት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ መሠረት በመንግሥት ባለቤትነት በተያዙ የልማት ድርጅቶች ውስጥ በበላይነት እንዲቆጣጠር ሥልጣን የተሰጠው ፮/ “የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ” ማለት ሙሉ ለሙሉ ወይም በከፊል በመንግሥት የተያዘን የንግድ ድርጅት በመንግሥት ስም በሥሩ የሚቆጣጠርና የክትትል ሥራ የሚያከናውን ሙሉ ለሙሉ በመንግሥት ባለቤትነት ፯/ “ጠቅላላ ሀብት” ማለት ካለፉት ኩነቶችና ከእነዚሁ የሚገኙ በመንግሥት ባለቤትነት ወደ ተያዘው የልማት ድርጅት ይመጣሉ ተብለው የሚጠበቁ የወደፊት ኢኮኖሚያዊ ጥቅሞች ድርጅት ቁጥጥር የሚደረግበት ሀብት ነው፡፡ ፰/ “የተጣራ ሀብት” ማለት ዕዳዎችን ሁሉ በመቀነስ የሚገኘው በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ድርጅት ሀብት ውስጥ የሚገኝ ቀሪ የሆነ ጥቅም ነው፡፡ ፱/ “ካፒታል” ማለት በመንግሥት ባለቤትነት ወቅት የሚመደብ የተጣራው ሀብት እሴት ፲/ “የተጣራ ትርፍ” ማለት የሥራ ማስኬጃ እና ከአጠቃላይ ገቢው ታክስን/ግብርን፣ ወለድና የእርጅና ተቀናሽን ጨምሮ ሌሎች ክፍያዎች ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ትርፍ ፲፩/ “መንግሥት” ማለት የኢትዮጵያ ፌዴራሊዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት ነው፡፡ ፲፪/ “ኦዲተር” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፱ መሰረት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘን የተፈቀደለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፡፡ ፲፫/ ”ሕጋዊ መጠባበቂያ ገንዘብ” ማለት ኪሣራንና ዕዳን፣ የንብረት መጠበቂያን/መጠገኛን እና ለመሸፈን የሚውል ከተጣራ ትርፍ በመቀነስ በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘ የልማት ድርጅት በመጠባበቂያነት የሚያዝ ገንዘብ ፲፬/ ”የዳይሬክተሮች ቦርድ” ማለት በዚህ አዋጅ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ፲፭/ ”የሕዝብ አገልግሎት ግዴታ” ማለት በዚህ መመሪያ መሠረት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ዕቃዎችን ወይም ፲፮/ ”ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፡፡ ፲፯/ በዚህ አዋጅ በወንድ ፆታ የተገለጸዉ ፲፰/ በዚህ አዋጅ አንድ ሕግ ወይም የሕግ ድንጋጌ ሲጠቀስ፣ የተጠቀሰውን ሕግ ወይም ድንጋጌ ሁሉንም ማሻሻያዎች ይጨምራል። ሕጉ ወይም ድንጋጌው በሌላ አዲስ ሕግ ወይም ድንጋጌ ከተተካም በዚህ አዋጅ ወይም ድንጋጌ እንደሆነ ይቆጠራል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል መንግሥት ባለቤትነት ይህ አዋጅ የሚከተሉት ዓላማዎች ይኖሩታል፤ ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች በኢኮኖሚው ውስጥ ኢኮኖሚያዊ ውጤታማነትን፣ አትራፊነትንና ተወዳዳሪነትን ግባቸው አድርገው ሥራቸውን እንዲያከናውኑ ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት በተያዙ የልማት ኢንቨስትመንት በኢንዱስትሪው ደረጃ በቂ ፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የተቋቋሙበትን ዓላማ መሠረት በማድረግ የሥራ አመራራቸውንና ለሕዝብ በውጤታማነትና በቅልጥፍና ማከናወናቸውን ፬/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች በሚኒስቴሩ አማካኝነት በሚሰጥ የመንግሥት አቅጣጫ የሕዝብ አገልግሎት ግዴታቸውን ሲወጡ ግልፅነት የተላበሰ የወጪ እና የፋይናንስ ማዕቀፍ እና የክትትል ስርዓት በሥራ ላይ ያዋሉ መሆናቸውን እና በንግድ ፭/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች አስተዳደርና አመራር ኃላፊነት፣ ግልፅነትና ተጠያቂነት በተላበሰ መንገድ እየተገበሩ መሆናቸውን ማረጋገጥ፤ ፮/ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዙ የልማት አሠራራር ጋር በተያያዘ ውጤታማ ቁጥጥር እና የሥራ እንቅስቃሴዎችና ክንዋኔ ግምገማ ፯/ የቴክኖሎጂ ሽግግርን ውጤታማ በሆነ መንገድ በመፈፀም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዙ የልማት ድርጅቶች ጋር የተያያዙ የፊስካል ስጋቶች ውጤታማ በሆነ መንገድ መመራታቸውን ፱/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ለኢኮኖሚያዊ ዕድገት፣ ለማኅበራዊ ልማት እና ለሥራ ዕድል ፈጠራ ሀገር ዐቀፍ ዓላማዎች አስተዋጽዎ እንዲያደርጉ ማስቻል፤ ፲/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ሀገራዊ ስብጥርን ያማከለ አካታችና የፆታ ያላቸውን ሠራተኞች የሚቀጥሩ አሠሪዎች በመንግሥት ባለቤትነት የሚያዙ የልማት ድርጅቶች ስለ መቋቋም፣ ሕጋዊ ሰውነት እና ችሎታ ፭. በመንግሥት ባለቤትነት የሚያዝ የልማት ድርጅት ፩/ አዲስ በመንግሥት ባለቤትነት የሚያዝ የልማት ድርጅት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ፪/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የሚያቋቁመውን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን በበላይነት የሚቆጣጠር ተቆጣጣሪ ፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የሚያዝ የልማት ድርጅት ከመቋቋሙ በፊት የሚከተሉት ማኅበራዊ ምክንያቶች መኖራቸውን፤ ለ) ለማቋቋሚያ ካፒታል በዓይነት የተዋጣ ክፍያ ካለ ዝርዝር የንብረቱን መግለጫ፣ ማናቸውም ጥሬ ገንዘብ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት እንደተቋቋመ በስሙ በተከፈተ የባንክ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫(ለ) ቢኖርም፣ በዓይነት የተፈፀመው ክፍያ ኦዲት የተደረገ ሂሣብ ካለው በሂሣብ መዝገብ የተመለከተው የዓይነት ክፍያ ሊወሰድ ይችላል፡፡ የተዋጣውን ንብረቶች ዝርዝር መግለጫ፣ ለእያንዳንዱ ንብረት የተሰጠውን ዋጋ እና ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን እና በመንግሥት እንዲደርሳቸው መደረግ ይኖርበታል፡፡ ፮/ ቀደም ሲል ወይም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት ድርጅትን ለማቋቋም ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫(ሐ) ተቀማጭ የተያዘው የልማት ድርጅት የንግድ ምዝገባ ማቋቋሚያው ደንብ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ፩/ ባለቤትነቱ ሙሉ በሙሉ ወይም አብላጫ የልማት ድርጅት የሚቋቋመው በሚኒስትሮች ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ በዚህ አዋጅ እና በማቋቋሚያ ሕጉ የልማት ድርጅትን ማቋቋም ይችላል፡፡ ድርጅት መመሥረቻ ፅሑፍ ወይም ማቋቋሚያ የልማት ድርጅት በዚህ አዋጅ የሚገዛ የልማት ድርጅት የተቋቋመበት የንግዱ የልማት ድርጅት ከጠቅላላ ሀብቱ በላይ ሊጠየቅ እንደማይችል የሚገልጽ ድንጋጌ፤ ሸ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ዋና መሥሪያ ቤት የሚገኝበት ቀ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ቅርንጫፍ መክፍት እንደሚችል ድርጅት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ተ) የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ቸ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ፯. ሕጋዊ ሰውነት እና ተጠያቂነት ድርጅት መብቶችና ግዴታዎች የሚያጎናፅፉት ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ካለው ጠቅላላ ሀብት በላይ በዕዳ ፰. በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የልማት ድርጅቶች የሚከተሉትን መረጃዎችን የያዘ ድኅረ ገጽ ሊኖራቸው ይገባል፡፡ ሐ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የቦርድና የሥራ አስፈፃሚዎች ሚስጥራዊ ናቸው ካላቸው ውጭ ያሉ የቦርድ ቃለ ጉባዔዎችና ውሳኔዎች፤ እና ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን የሚያመለክት ሌላ ማናቸውም መረጃ፡፡ አስፈላጊ የሆኑ እና በመመሥረቻ ጽሑፍ ተግባራትን ለማከናወን የሚያስችለው ችሎታ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አጠቃላይ ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት፤ ሀ) በራሱ ስም የመክሰስና የመከሰስ እና በግዢ ወይም በሌላ ማናቸውም መንገድ ሐ) ውል የመዋዋል፣ገንዘብ የመበደር፤ መ) የንግድና ሌሎች ተመሳሳይ ሰነዶችን ሠ) የባንክ ሂሣብ የመክፈትና የማንቀሳቀስ፤ ረ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫ (ለ) (ሐ) እና (መ) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ ኢንቨስት የማድረግ፤ ችሎታ ይኖረዋል፡፡ ከተቆጣጣሪ ባለሥልጣኑ በቅድሚያ የጽሑፍ ሀ) ከአጠቃላይ ሀብቱ ከ፶ (ሃምሣ) በመቶ በላይ የሆነ ዕዳ ውስጥ መግባት፤ ለ) ተቀጥላ ድርጅትን የማቋቋም፤ ሐ) በጋራ ኢንቨስትመንት መሳተፍ፤ መ) ከኢትዮጵያ ውጭ ማናቸውም መጠን ያለው ኢንቨስትመንት ማድረግ፤ እና ሠ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ፲. ተወዳዳሪነት ያለበት የንግድ ከባባዊ ሁኔታ በመሆኑ ከሌሎች የንግድ ድርጅቶች በተለየ ተጠቃሚም ሆነ ተጎጂ መሆን የለበትም፡፡ ድርጅት መልካም ኮርፖሬት አስተዳደራዊ መዋቅሮች ደንብና ፖሊሲዎች፣ የፋይናንስ ተጠያቂነት እና የሥራ አፈፃፀም አስተዳደር ሥርዓቶች እና እንቅስቃሴው የገበያ ማዛበትን አለማስከተሉን ለማረጋገጥ በዘርፉ ተፈፃሚ የሚሆን የአገላለጽ መስፈርቶችን በመተግበር ተወዳዳሪ በሆነ የንግድ ከባባዊ ሁኔታ ውስጥ ፫/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ንዑስ አንቀጽ (፪) የልማት ድርጅት ተለይቶ የሚታወቅ፣ግልፅ የሆነ እና ተመጣጣኙ ወጪ በመንግሥት እንዲያቀርብ ግዴታ ሊጣልበት ይችላል፡፡ ፲፩. የሕዝብ አገልግሎት ግዴታዎች ፩/ በሚኒስቴሩ አማካኝነት በሚቀርብ የመንግሥት ጥያቄ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም ከማቋቋሚያ ደንቡ ጋር የሚጣጣም የሕዝብ በጽሑፍ ግዴታ ሊጥልበት ይችላል፡፡ ፪/ በሚኒስቴሩ በጽሑፍ የሚቀርበው የሕዝብ የሚያስከትለው ዓመታዊ አጠቃላይ ወጪ ሐ) የሕዝብ አገልግሎት ግዴታውን በመወጣት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የሚገኘው ዓመታዊ ትርፍ ወይም መ) የገንዘቡን ምንጭ እና የሕዝብ አገልግሎት ግዴታን ለመወጣት ከሚኒስቴሩ ወይም ሠ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የሕዝብ አገልግሎት ግዴታውን እንደሚደረግበትና አፈፃፀሙ እንደሚለካ፤ ለሕዝብ ስለሚገለፅበት ዘዴዎች፡፡ ፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የሕዝብ አገልግሎት ግዴታቸውን ውጤታማ በሆነ መልኩ እንዲወጡ ለማስቻል የሚመለከታቸው የፌዴራል እና የክልል የመፍጠር እና ተገቢውን ድጋፍ የማድረግ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች አስተዳደራዊ መዋቅርና ሥራ አመራር ፲፫. የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም የተቆጣጣሪ በሌላ ሕግ በተለየ ሁኔታ የተሰጠ ሥልጣን እንደተጠበቀ ሆኖ፣ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን፤ ፩/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ እንደተጠበቀ ሆኖ የቦርድ አካታችነት እና የፆታ መመጣጠን እንዲኖር ፫/ የቦርድ አባላትን፣ የቦርዱን ሊቀመንበር እና ፬/ የቦርድ አባላትን ለመሾምና ለማሰናበት ተፈፃሚ ያወጣል፣ በተግባር ላይ ያውላል፤ ፭/ በቅድሚያ ስምምነት በተደረሰባቸው የሥራ የቦርዱንና የግለሰብ ቦርድ አባልን የሥራ አፈፃፀም በየዓመቱ ይመዝናል፣ እንደአግባቡ ማበረታቻ ይሰጣል ወይም እርምጃ ይወስዳል፣ የቦርድ አባላትን የስብሰባ አበል እና ዓመታዊ ፮/ አግባብ ባለው የፋይናንስ ሪፖርት አቀራረብ አስተዳደር እና የፋይናንስ ሪፖርት አቀራረብ ፖሊሲዎች አዘጋጅቶ ያወጣል፤ በመንግሥት እየተተገበሩ መሆኑን ይከታተላል፤ ፯/ ሥራ ከመጀመራቸው በፊት ወይም በሥራ ላይ እያሉ ስለመልካም የኮርፖሬት አስተዳደር ልምዶች ለሁሉም ቦርድ አባላት ሥልጠና ፰/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ተወዳዳሪነትን እንዲኖር ለማድረግ የፋይናንስ አስተዳደር ሥርዓቶችን አዘጋጅቶ ያወጣል፤ ፱/ በመንግሥት ባለቤትነት በተያዙ የልማት መቀነስ ጥያቄዎችን ይገመግማል፣ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፬ (፩)፣ (፪) እና (፫) መሠረት ውሳኔ ፲/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የመንግሥትን የባለቤትነት ፖሊሲ ፲፩/ የፊስካል ስጋቶችን ለመቀነስ በሚኒስቴሩ የወጡ እርምጃዎችን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፪ ፲፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ዓመታዊና የረጅም ጊዜ የንግድ ዕቅዶች ማዘጋጀታቸውን እና ፋይናንስ ነክና እርምጃዎችንና የንግድ ዕቅዶቹን ለመተግበር እና ስትራቴጂውንና የንግድ ዕቅዱን መሠረት በማድረግ የተዘጋጁ ቁልፍ የሥራ አፈፃፀም ከቦርድ ጋር የሥራ አፈፃፀም ስምምነት ፲፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ትክክለኛ ክህሎት፣ ሙያ፣ ልምድና ለማረጋገጥ የሚያስችል መመሪያ ያወጣል፤ ፲፬/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች በዚህ አዋጅ መሠረት ሕጋዊ መጠባበቂያ ገንዘብ እንዲያቋቁሙ ያደርጋል፤ ፲፭/ አግባብ ባለው ሕግ መሠረት ለተቋቋሙ በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዙ የልማት ድርጅቶች በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም በመንግሥት ገንዘብ መመደቡን እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ ንዑስ አንቀጽ (፬) በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዙ የልማት ፲፮/ የመንግስት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለስልጣን በመንግሥት በሚፀድቀው የትርፍ ድርሻ ክፍፍል ፖሊሲ መሠረት የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው የልማት ድርጅቶች ለሚኒስቴሩ የሚከፍሉትን ፲፯/ የፋይናንስና የሥራ አፈፃፀም መለኪያዎችን በመጠቀም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ ሥርዓት ይዘረጋል፣ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ ድርጅቶች የሥራ አፈፃፀም ዓመታዊ የተጠቃለለ ሪፖርት በድኅረ ገጹ ያወጣል፡፡ ፲፰/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ፲፱/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ ድርጅቶችን የውጭ ኦዲት ሪፖርት ያፀድቃል፣በኢዲት ምርመራ ግኝቶች ላይ እርምጃ መወሰዱን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት መከፈል ላይ ወይም በሌላ በማናቸውም ፳፩/ በፋይናንስ ሪፖርት አዘገጃጀትና አቀራረብ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት መመሪያዎች ለሚኒስቴሩ ሀሣብ ያቀርባል፤ ሲፀድቁም አፈፃፀማቸውን ይከታተላል፤ እና ፳፪/ ለቦርዱ የተሰጠው ሥልጣንና ተግባራት ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት የሚዛወሩት የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ለማዛወር በወጣው አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፮/፪ሺ፲፪ መሠረት ነው፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም፤ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ የሚያስተዳድራቸውን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ቦርድ ፈቃድ ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ወደ ግል እንዲዞሩ ሆልዲንግ ኩባንያው ሥር ያለ የተለየ የሕዝብ የተያዘ የልማት ድርጅት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ወደ ግል ሊዞር የሚችለው የሚቀርብ የውሳኔ ሀሣብ በሚኒስትሮች ምክር ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) ድንጋጌ የልማት ድርጅት ሽያጭ ገቢ አጠቃቀም ፬/ ለዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) አፈፃፀም፣ የተለየ የሕዝብ ጥቅም ያለባቸው በመንግሥት ድርጅቶች ዝርዝር በሚኒስትሮች ምክር ቤት ፩/ ማንኛውም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ ፪/ ማናቸውም ቦርድ በማናቸውም ጊዜ ሥራውን ድርጅት ስምና ለድርጅቱ የላቀ ጥቅሞች በተገቢው ጥንቃቄ ማከናወን አለበት፡፡ ፫/ ቦርዱ ከሚያጋጥሙና ሊያጋጥሙ ከሚችሉ የጥቅም ግጭት ራሱን መጠበቅ ይኖርበታል፡፡ ፬/ ቦርዱ፤ የቦርዱ ሊቀመንበሩን እና ምክትል ከአስራ አንድ ያልበለጡ አባላት ይኖሩታል፡፡ ፭/ አንድ የቦርድ አባል ከሠራተኞች መካከል የሠራተኞች ማኅበር መሪ የቦርድ አባል ፮/ የቦርድ አባላት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፬) መሠረት በመንግሥት ሆልዲንግ መመሪያዎችን የሚያሟሉ መሆን አለባቸው፡፡ የተያዘን የልማት ድርጅት ዓላማውን ለማሳካት የሚያግዝ የትምህርት ደረጃ፣ ክህሎትና ልምድ ፰/ ከአጠቃላይ የቦርድ አባላት ከአንድ ሦስተኛ ከአምስት ዓመት ያላነሰ ልምድ ያላቸው ገለልተኛ የቦርድ አባላት መሆን አለባቸው፡፡ ፱/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፭ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ፣ የቦርድ አባላት ከዚህ ለሹመት ከመታጨታቸው በፊት ላሉት ሦስት ድርጅት ሠራተኞች ያልነበሩ፣ በመንግሥት ጥቅሞች ጋር የሚጋጭ የገንዘብ፣ ቤተሰባዊ፣ ግንኙነት ጨምሮ ማናቸውም የግል ጥቅም ያልነበራቸው መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ ፲/ ማንኛውም የቦርድ አባል ከሁለት ለማይበልጡ ተወዳዳሪ ላልሆኑ በመንግሥት ባለቤትነት በተመሳሳይ ጊዜ በቦርድ አባልነት በመሾም ፲፩/ የቦርድ አባል የሚሾመው ለሦስት ዓመት የሥራ ዘመን ሆኖ ለሁለተኛ ጊዜ እንደገና ሊሾም ይችላል፡፡ የቦርዱ የሥራ እንቅስቃሴ ቀጣይነት እንዲኖረው ለማድረግ የቦርድ ድንጋጌዎች መሠረት በለቀቀው የቦርድ የሚያገለግል ሌላ የቦርድ አባል እንዲሾም ኩባንያው ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በአምስት ቀናት ውስጥ ማሳወቅ ፲፫/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በቂና በማናቸውም ጊዜ በጽሑፍ ከቦርድ አባልነት ሊያነሳው ይችላል፡፡ ይህ ድንጋጌ በሠራተኛ በተመረጠ የቦርድ አባል ላይ ተፈፃሚ የሚሆን እንደሆነ፣ ተተኪ የቦርድ አባል ጠቅላላ ጉባዔው እንዲያውቀው ይደረጋል፡፡ ፲፬/ የሁሉም ቦርድ አባላት ሹመት፣ ስንብትና መልቀቂያ ሁኔታው በተከሰተ በ፲ የሥራ ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ድኅረ ገጽ መውጣት ይኖርበታል፡፡ ፲፮. የቦርድ ስብሰባ እና የስብሰባ ሥነ ሥርዓት ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ሥራ ከመጀመሩ በፊት ያለውን ጊዜ ጨምሮ ቦርዱ ቢያንስ በወር አንድ ጊዜ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም፣ ሲያጋጥም ወይም ቢያንስ ሁለት የቦርድ አባላት ሲጠይቁ በማናቸውም ጊዜ ስብሰባ ፫/ የቦርዱ አጀንዳ ከስብሰባው ቀን ቢያንስ ከሦስት ቀናት አስቀድሞ ሁሉም አባላት አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የቦርድ የቦርዱ ስብሰባው አጀንዳ ከስብሰባው ጥሪ ጋር እንዲያውቁት መደረግ ይኖርበታል፡፡ ፬/ ሊቀመንበሩ፣ ሊቀመንበሩ በሌለበት ምክትል ሊቀመንበሩ የሚወክለው የቦርድ አባል ጨምሮ በማገልገል ላይ ያሉ ከግማሽ በላይ የቦርድ አባላት በስብሰባው ከተገኙ ምልዓተ ጉባዔው ፭/ የቦርዱ ውሳኔ የሚተላፈው በድምፅ ብልጫ ይሆናል፡፡ ድምፅ እኩል ለእኩል የተከፈለ እንደሆነ የቦርዱ ሊቀመንበር ወሳኝ ድምፅ ፮/ ቦርዱ ለሥራው ድጋፍ የሚያደርግለት የቦርድ ፯/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ዋና ሥራ አስፈፃሚ በቦርድ ስብሰባ ይሳተፋል፤ሆኖም ድምፅ የመስጠት መብት ፰/ ቦርዱ ለእያንዳንዱ ስብሰባ በስብሰባው የተገኙ አባላት የፈረሙበት ቃለ ጉባዔ ይይዛል፡፡ ፱/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ ቦርዱ የራሱን የስብሰባ ሥነ ሥርዓት ደንብ ፲፯. የቦርዱ ተግባራትና ኃላፊነቶች ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን እንዲፀድቁ ከሚቀርቡት በስተቀር፣ ግልፅ ከሆነ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች የፋይናንስ ዕቅድ፣ ቁልፍ የሥራ አፈፃፀም መለኪያዎች እና ስትራተጂክ አቅጣጫ ያካተተ የኮርፖሬት ፖሊሲንና የንግድ ዕቅድን ያፀድቃል፤ ለ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ካለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ያለውን ልምድን ጨምሮ ችሎታን እና መስፈርቶችን መሠረት ባደረገ በውድድር በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ዋና ሥራ አስፈፃሚን ይሾማል፣ የልማት ድርጅት መዋቅር፣ የደመወዝ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን እንዲወሰን የውሳኔ ሀሳብ ያቀርባል፤ መ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ካለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ጋር በመካከር ዋና ሥራ አስፈፃሚው፣ የሥራ አመራር አባላትና ሠራተኞች የልማት ድርጅት የሥራ አፈፃፀምንና ማበረታቻና የደመወዝ ጭማሪ እንዲያገኙ ሠ) ለዋናው ሥራ አስፈፃሚ ተጠሪ የሆኑ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ኃላፊዎችን ምደባና ስንብት ሰ) በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ሸ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን የውስጥ ደንቦች እንዲሁም ቀ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ካለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ጋር በመካከር ከፀደቀው የንግድ ዕቅድ ጋር የተጣጣመ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ብድርን እና በ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ንብረት በአግባቡ መጠበቁን እንቅስቃሴዎች ላይ ተጽዕኖ የማያሳድር የቋሚ ንብረት ሽያጭን ያፀድቃል፤ ተ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የሂሣብ መዝገብ የድርጅቱን የሂሣብ አያያዝና ተፈፃሚነት ያላቸው የፋይናንስ ሪፖርት አቀራረብ ሥርዓት በተከተለ መንገድ በአግባቡ መያዙን ቸ) የሂሣብ መዝገብ በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዘ የልማት ድርጅት ኦዲተሮች እና የመዝገብ አቀራረብ መሠረት የድርጅቱን ወቅታዊ የፋይናንስና ሌሎች ሪፖርቶች ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ኀ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን የሩብ ዓመት፣ የመንፈቅና ዓመታዊ የሂሣብ መግለጫዎችን ዓለም ዐቀፍ የፋይናንስ ሪፖርት ደረጃዎችን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን የሥራ እንቅስቃሴ ወቅታዊ የሥራ አፈጻጸም ሪፖርት እና ሌሎች ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ኘ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት መሠረት ለማስተዳደር በዘርፉ ተፈፃሚ የሚሆን ዘላቂ የዕዳና የሀብት ቀመር አ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ካፒታል መጨመርንና መቀነስን በተመለከተ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፫ ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ከ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት የሚተዳደሩበት የሥነ ምግባር መመሪያ ያፀድቃል፤ ይዘቱንና አፈፃፀሙን ቢያንስ በሁለት ዓመት አንድ ጊዜ ይገመግማል፤ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ወ) በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘ የልማት አጠቃቀምን ጨምሮ የቦርድ አባላትንና ጉዳዮችን ያስተዳድራል፣ ይቆጣጠራል፤ መሠረት ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ባለሥልጣን ሪፖርቶችን ወይም ሌሎች ዠ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የተቋቋመበት ዓላማዎች ከግብ የ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የሚገባውን የዕዳ መክፈያው በሚደርስበት ወይም መከፈል በሚኖርበት ጊዜ መክፈል የማይችል የሆነ እንደሆነ ድርጅቱ ዕዳ ውስጥ እንዳይገባ ተገቢውን ደ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ለምርምርና ልማት እንዲሁም የሚመደቡበትን ሁኔታዎች ያመቻቻል፣ የምርምሩን ግኝቶችንም ያሰራጫል፤ ፪/ ቦርዱ በበጀት ዓመቱ መጀመሪያ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትንና ካለ ስትራቴጂክ አቅጣጫዎችን እና የፋይናንስ ዓመት) እና በቀጣዮቹ የበጀት ዓመታት (፩ኛ እና ፪ኛ ዓመት) ላይ ተፈፃሚ የሚሆን የንግድ ፫/ የንግድ ዕቅዱና በዕቅዱ የተካተቱት መረጃዎች በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ከሦስት ወር በፊት በበጀት ዓመቱ (፩ኛ ለ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ካለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ከግምት ውስጥ ሳያስገባ የንግድ ዕቅዱን ሐ) የንግድ ዕቅዱን ባፀደቀ በ፲ የሥራ ቀናት ውስጥ ኮፒውን ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ፭/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የንግድ ዕቅዱን በማናቸውም ጊዜ የተሻሻለውን የመጨረሻ ረቂቅ ከማፅደቁ ቢያንስ ከሁለት ወር በፊት ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ማቅረብ አለበት፤ ለ) ከመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ካለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ሐ) ማሻሻያውን ባፀደቀ በ፲ የሥራ ቀናት ውስጥ ኮፒውን ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ፲፰. የቦርድ አባላት ተግባራትና ኃላፊነቶች ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ሀ) ንግድ ሕጉን እና ተፈፃሚነት ያለውን መሠረት በማድረግ ኃላፈነቶቹን በቅን ለተያዘው የልማት ድርጅት የላቀ ጥቅም በተገቢው ጥንቃቄና ትጋት ማከናወን ለ) በቦርድ አባልነታቸው ምክንያት ያገኙትን መረጃዎች አለአግባብ ጥቅም ላይ ማዋል ሐ) በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን መሠረት ሥራውን ሳያከናውን የቀረ እንደሆነ ተግባሩን ባለመወጣቱ ምክንያት በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ድርጅት ላይ ለደረሰው ኪሣራ ወይም ጉዳት በንግድ ሕጉ ድንጋጌዎች መሠረት ተጠያቂ ይሆናል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ቢኖርም፣ ለኪሣራው ወይም ለጉዳቱን ምክንያት የሆነው ውሳኔ ሲተላለፍ ተቃውሞውን ያስመዘገበ የቦርድ አባል ተጠያቂ አይሆንም፡፡ ፩/ ቦርዱ የተወሰነ ሥራ ለማከናወን አስፈላጊ ሆኖ የተቀመጡለት የኦዲት፣ የስጋት አስተዳደር፣ የሥነ ምግባር እና ሌሎች ቋሚና ጊዜያዊ ፪/ የኦዲትና የስጋት አስተዳደር ኮሚቴ ቢያንስ ተገቢው የፋይናንስ ልምድ ያለው አንድ አባልን በሚያካትት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ ንዑስ አንቀጽ (፮) የተደነገጉትን መስፈርቶች ሊቀመንበርነት መመራት ይኖርበታል፡፡ የተያዘው የልማት ድርጅት የሥራ አስፈፃሚ አመራር በቦርድ ኮሚቴ ስብሰባዎች ሊሳተፉ ፳. የዋና ሥራ አስፈፃሚው ሥልጣን፣ ተግባራትና ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዘው የልማት ድርጅት ቦርድ ሆኖ የሚከተሉት ሥልጣንና ሀ) ስትራቴጂዎችና ፖሊሲዎች ከፀደቁለት በኋላ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት ድርጅት ያደራጃል፣ ይመራል፣ ድርጅቱ በሚከስበት ወይም በሚከሰስበት ጉዳይ በእርሱ ስም የሚቀርብ ሕጋዊ በቦርድ መፅደቁ እንደተጠበቀ ሆኖ የሥራ መ) በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ድርጅት የውስጥ ደንቦችና አግባብ ባለው ሕግ መሠረት የድርጅቱን ሠራተኞች ደሞዛቸውንና አበላቸውን ይወስናል፤ የልማት ድርጅት አግባብነት ያለውን የሂሣብ መዝገብ ይይዛል፤ በዓለም ዐቀፍ የፋይናንስ የሪፖርት አቀራረብ ደረጃዎች መሠረት የሂሣብ መግለጫዎች ያዘጋጃል፤ ረ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት ያንቀሳቅሳል፣ ይዘጋል፤ ሆኖም የባንክ ሂሳቡን ሲከፍት ወይም ሲዘጋ ለቦርድ በመመሪያ የሚወሰን መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ በበጀቱ በተፈቀደው እና ከንግድ ዕቅዱ ጋር በተጣጣመ ሁኔታ በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዘው የልማት ድርጅት የሥራ ማከናወኛ ካፒታል ከስድስት እስከ አሥራ ስምንት ወራት ባለው ጊዜ ውስጥ የሚከፈል የአጭር ጊዜ ብድር ስምምነት ሸ) በቦርድ ሲፀድቅለት ለረዥም ጊዜ የሚቆይ ቀ) የአጭር ወይም የረዥም ጊዜ የብድር ውሎች ለመዋዋል በዚህ አንቀጽ ንዑስ የማይንቀሳቀስ ንብረት በመያዣ መስጠት በ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት ድርጅት የውስጥ ደንቦች እንዲሁም የሥራ ያቀርባል፣ ሲፈቀድም ተግባራዊ ያደርጋል፤ ተ) በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ድርጅት የሥራ እንቅስቃሴ ላይ ተፅዕኖ ከንግድ ዕቅዱ በተጣጣመ ሁኔታ ቦርዱን ኀ) ቦርዱ በሚወስነው መሠረት ሪፖርቶችን ነ) በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዘው የልማት ድርጅት የሥራ እንቅስቃሴ አስፈላጊ በሆነ በተመለከተ ምክር የሚሰጥ የሥራ አመራር አ) በቦርዱ የሚሰጡትን ሌሎች ሥራዎች ፪/ ዋና ሥራ አስፈፃሚው በቸልተኝነት ወይም ሆነ ብሎ በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው አግባብነት ባለው ሕግ መሠረት ተጠያቂ ድርጅት በዋና ሥራ አስፈፃሚው እና በዚህ ሕግ መሠረት ሥልጣን በተሰጣቸው ሌሎች ተወካዮች አማካይነት ሥራውን ያከናውናል፤ መብቶቹን ፳፪. የሚኒስቴር ሥልጣንና ተግባር በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች ውስጥ መንግሥት የሚኖረውን ለ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት አገልግሎት ግዴታዎችን በመወጣት ሂደት ከሚፈጠር የፊሲካል ስጋቶች ይጠብቃል፤ ሐ) ሊያጋጥሙ የሚችሉ የፊስካል ስጋቶችን ለመከታተልና ለመገምገም አስፈላጊ የሆኑ የቦርድ ኮሚቴዎች ሪፖርቶችን ጨምሮ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዙ የልማት መ) ከሰበሰበው መረጃና ሪፖርቶች በመነሳት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት በመንግሥት ፋይናንስ ላይ የሚኖረውን ተፅዕኖ በተመለከተ የግምገማ ሪፖርት የፊስካል ስጋቶች መቀነሻ እርምጃዎችን በመንግሥት ሂሣቦች ላይ ስለሚኖራቸውን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የተሰማራበት ዘርፍን የፋይናንስ ሁኔታ የሩብ ዓመት ሪፖርቶች እና ለሚመለከተው በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት በአድራሻው የሚላክ የስጋቶች መቀነሻ እርምጃዎች በመንግሥት ባለቤትነት ለተያዙ የልማት ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ጽሕፈት ቤት፣ ለፌዴራል ዋና ኦዲተር አግባብነት ላለው የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ያቀርባል፣ ሪፖርቶቹን በሚኒስቴሩ ድኅረ ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት በከፍተኛ ደረጃ ለፋይናንስ እጥረት ተጋላጭ ሆኖ ወይም እጥረት አጋጥሞት እንዲያሻሽሉ ግምገማውንና በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት እና የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው እርምጃዎች ጋር ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ የልማት ድርጅት ወይም የመንግሥት ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በተወሰነው የጊዜ ገደብ ውስጥ የፋይናንስ አቋሙን ለማስተካከል ምንም ዓይነት ወይም በቂ የሆኑ እርምጃዎች አልተወሰዱም የሚል ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የቦርድ አባላት እንዲተኩ እና አዲስ የቦርድ አባላት እንዲሾሙ ለሆልዲንግ በመንግሥት ባለቤትነት ስለተያዘ የልማት ፩/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በመንግሥት ፪/ ካፒታሉ በጥሬ ገንዘብ ወይም በዓይነት ሊከፈል አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ ንዑስ አንቀጽ (፫)(ለ) ወይም ፫/ የንግድ ሕግ አግባብ ያላቸው ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት በሚቋቋምበት ጊዜ ከተፈቀደው ካፒታል ከ፳፭ በመቶ ያነሰ መሆን ፬/ የተፈቀደውን ካፒታል ፳፭ በመቶ በመክፈል ድርጅቱ ከተቋቋመበት ቀን ጀምሮ በአምስት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) በተመለከተው መሠረት የተፈቀደው ካፒታል ሙሉ ለሙሉ መብቶች እንደተጠበቁ ሆነው የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን የተፈቀደውን ካፒታል ከተከፈለው ካፒታል መጠን እኩል በማድረግ ፳፬. የተፈቀደ ካፒታል መጨመር ወይም መቀነስ ፩/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ በባለቤትነቱ ሥር ያለውን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዘው የልማት ካፒታልን ለመጨመር የሚያስፈልገው ገንዘብ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዘ የልማት ለሚኒስትሮች ምክር ቤት የውሳኔ ሀሣብ ፫/ ሦስተኛ ወገኖች ያላቸው መብት እንደተጠበቀ ሀ) ኦዲተሮች የተፈቀደው ካፒታል እንዲቀንስ ለ) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የዳይሬክተሮች ቦርድ የቀረበ ሀሣብን ተከትሎ የተፈቀደው ካፒታል ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ ንዑስ አንቀጽ (፬) በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ስም ፳፭. በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት የሚገልፅ ስም ሆኖ ስሙም ሥራውን በግልጽ የሚያመለክት መሆን ይኖርበታል፡፡ ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ሞራልን የሚቃረን እና የሦስተኛ ወገኖችን መብት የሚነካ መሆን የለበትም፡፡ ፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ወይም የግል ድርጅት ያልተመዘገበ መሆን ፬/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ስሙን ሥራውን በሚያከናውንበት ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት አግባብ ባለው ሕግ መሠረት ፪/ የንግድ ምልክት ጥቅም ላይ ከመዋሉ በፊት አግባብ ባለው የመንግሥት መሥሪያ ቤት መመዝገብና ሀገር ዐቀፍ ሥርጭት ባለው በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ሂሣብ እና የኦዲት ምርመራ ፩/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት የፋይናንስ ሪፖርት አዘገጃጀትና የሪፖርት አቀራረብ ደረጃዎችን በመከተል የሂሣብ መዝገብ መያዝ እና የፋይናንስ ሪፖርቶች ማዘጋጀት ይኖርበታል፡፡ ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት እና እያንዳንዱ ተቀጥላ ድርጅቱ፤ ሀ) ግብይቶችን፣ የፋይናንስ አቋምንና የሥራ አፈፃፀምን በትክክል የሚመዘግብበትና መግለጫዎች ለማዘጋጀትና የኦዲት ሥራ ሐ) በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ሕጎች የሚጠየቁትን የፋይናንስ ሪፖርቶች ለማዘጋጀት የሚያስችል በጽሑፍ የሰፈረ የፋይናንስ መረጃዎችን ይይዛል፡፡ ድርጅት የበጀት ዓመት በኢትዮጵያ የቀን አቆጣጠር ሐምሌ ፩ ጀምሮ ሰኔ ፴ የሚያበቃው የኢትዮጵያ የበጀት ዓመት ይሆናል፡፡ ፪/ ሆኖም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ቀደም ሲል ከኢትዮጵያ ውጭ ባከናወነው ሥራ ምክንያት የበጀት ዓመቱን በኢትዮጵያ ቀን አቆጣጠር ማድረግ ያልቻለ እንደሆነ በባለቤትነት በያዘው የመንግሥት ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ፈቃድ የተለየ የበጀት ፩/ በሕግ ለፌዴራል ዋና ኦዲተር ወይም በእርሱ ተግባራት እንደተጠበቁ ሆነው፣ የእያንዳንዱ ድርጅት ሂሣብ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ኦዲተሮች ዓለም አቀፍ የኦዲት ደረጃዎችን ፪/ ቦርዱ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ፈቃድ የውጭ ኦዲተሮችን የሥራ ዘመንና ክፍያ ፫/ የፋይናስ ሪፖርት አዘገጃጀትና አቀራረብ አዋጅ ቁጥር ፰፻፵፯/፪ሺ፮ የኦዲተሮችን ሥልጣን፣ እንደአግባቡ ተፈፃሚነት ይኖረዋል፡፡ ፴. ሪፖርት ስለማቅረብና መረጃን ስለመግለጽ ድርጅት ሂሣቡን ቢያንስ በዓመት አንድ ጊዜ መዝጋት ሥራ የበጀት ዓመቱ ባበቃ ከሦስት ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ፪/ የፋይናንስ ሪፖርት አዘገጃጀትና አቀራረብ በፋይናንስ ሪፖርት አቀራረብ፣ በኦዲት ሥራና በመረጃ መግለጽ ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ በዚህ አዋጅ የሚጠየቅ ከበጀት ዓመቱ ለ) የፋይናንስ መግለጫዎቹን የሚመለከት ሐ) ከሪፖርቱ ጋር ተያያዥ በሆነው የበጀት ዓመት ውስጥ በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘ የልማት ድርጅት የተከናወነው ሥራ ለተጠቀሰው ዓመት በንግድ ዕቅዱ ፬/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ዓመታዊ ሪፖርት እንደደረሰው ሚኒስቴሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፪ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የፊስካል ስጋት ክትትልና ግምገማ ለማካሄድ እንዲያስችለው ሪፖርቱ እንዲደርሰው ማድረግ ፭/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ሪፖርቱን ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ባቀረበ በአንድ ወር ውስጥ ሙሉ ዓመታዊ ሪፖርቱን በኦዲተር ከተመረመረው የፋይናንስ መግለጫዎች ጋር ለሕዝቡ ሊደርስ በሚችል የማስተላለፊያ ዘዴ እና በራሱ ድኅረ ድርጅት የበጀት ዓመቱን የሩብ እና የመንፈቅ ዓመት የሥራ እንቅስቃሴ ሪፖርት ዓመቱ፣ የሩብ ወይም የመንፈቅ ዓመቱ ባበቃ በሁለት ወራት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብነት ላለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ማቅረብ ይኖርበታል፡፡ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፮) የተመለከተው የሩብ ዓመት፣ የመንፈቅና የዓመት ሪፖርቶች፤ የልማት ድርጅት ወይም በስሩ ያሉ ተቀጥላ ድርጅቶች በበጀት ዓመቱ የንግድ እንዳከናወኑ መግለጽ ይኖርበታል፤ እና ለ) የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት የተሰጠበትን ሌሎች ጉዳዮችን ማካተት በኦዲት ምርመራ ያለን በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን ገንዘብ የተቀበለ፣ የከፈለ ወይም ወጪ ያደረገ ወይም የድርጅቱ ንብረት በኃላፊነቱ ሥር ያለ ማናቸውም ሰው ሲጠየቅ ሊመረመር የሚገባውን ሂሣብና አስፈላጊ ፴፪. ስለመጠባበቂያ ገንዘብና አጠቃቀሙ ፩/ እያንዳንዱ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) በተመለከተው መሠረት ሕጋዊ ፪/ በሌሎች ሕጎች በተለየ መልኩ የተደነገጉ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ እያንዳንዱ ድርጅት የካፒታሉን ሃያ በመቶ እስኪደርስ ድረስ በየዓመቱ ከሚያገኘው የተጣራ ትርፍ አምስት በመቶ ወደ ሕጋዊ መጠባበቂያ ገንዘብ ፫/ ሕጋዊ መጠባበቂያ ገንዘቡ ኪሣራን፣ ያልታሰቡ ወጪዎችንና ዕዳዎችን ለመሸፈን ጥቅም ላይ ፴፫. ግብር፣ ታክስና ቀረጥ ስለመክፈል ባለቤትነት በተያዙ የልማት ድርጅቶች ላይ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ የዚህ አዋጅ ሌሎች ድንጋጌዎች በመንግሥት ባለቤትነት የተያዙ የልማት ድርጅቶች በሌሎች ሕጎች ከግብር፣ ከታክስና ከቀረጥ ነፃ የመሆንን እና ሌሎች መብቶችን የሚያስቀር አይሆንም፡፡ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ ፲፮ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ የትርፍ ድርሻ የበጀት ዓመቱ ባበቃ በአራት ወራት ውስጥ እንደ አግባብነቱ ለሚኒስቴሩ መከፈል ይኖርበታል፡፡ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ድርጅት ሌላ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን ወይም ከአንድ በላይ የሆኑ የልማት ድርጅቶችን በመጠቅለል ወይም አብሮ በመዋሃድ አዲሰ ድርጅት በመንግሥት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ማቋቋም ፪/ አንድ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን ለሁለት ወይም ከሁለት በላይ በመከፈል ሁለት ወይም ከሁለት በላይ የሆኑ የልማት ድርጅቶች በሚኒስትሮች ምክር ቤት ፫/ አንድ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ከመከፈሉ ወይም ከመቀላቀሉ በፊት ሂሳቡ ፴፮. የተዋሃደ ወይም የተከፈለ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት መብትና ግዴታዎች ድርጅት መብትና ግዴታዎች ለጠቀለለው ድርጅት ወይም በውህደት ለተፈጠረው አዲስ ፪/ የሚከፈል በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ ስለሚመደቡበት ሁኔታ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም በሚኒስትሮች ምክር ቤት ፫/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ውሳኔ እና መብትና ግዴታዎች ለተከፈሉት ድርጅቶች የሚከፋፈሉበትን መግለጫ የያዘ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌዎች ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በተመደበላቸው የዕዳ መጠን ከመከፈሉ በፊት እንደአግባቡ ተጠያቂዎች ይሆናሉ፡፡ በመንግሥት ባለቤትነት ስለተያዘ የልማት ድርጅት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ከሚከተሉት ምክንያቶች በአንዱ ሊፈርስ ይችላል፤ ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅትን ህልውና ፪/ በማቋቋሚያ ደንቡ ወይም በመመሥረቻ ጽሑፍ በተወሰነው መሠረት በመንግሥት ባለቤትነት ፫ የተያዘው የልማት ድርጅት የመቆያው ጊዜ ፫/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት የተቋቋመበትን ሥራዎች ሲያጠናቅቅ፤ ፬/ በማቋቋሚያ ደንቡ ወይም በመመሥረቻ ጽሑፉ ፭/ በመንግሥት ባለቤትነት ከተያዘው የልማት ድርጅት የተከፈለው ካፒታል ውስጥ ፸፭ ፮/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት በሕግ ሥልጣን በተሰጠው ፍርድ ፴፰. ስለመክሰርና ሂሣብ ማጣራት ድርጅትን ኪሳራ እና ተያያዥ የንብረት ድንጋጌዎች እንደ አግባቡ ተፈፃሚ ይሆናሉ፡፡ ፪/ በንግድ ሕግ የተደነገገው ቢኖርም በሕግ ሥልጣን ያለው ፍርድ ቤት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ኪሳራ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፰ እንደተመለከተው የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ሠራተኞች ያልሆኑ አንድ ወይም ከአንድ ፪/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በበቂ ምክንያት ንብረት አጣሪዎች ሊተካቸው ይችላል፡፡ ፫/ ንብረት አጣሪዎች በመጣራት ላይ ያለውን ፬/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በተለየ ሁኔታ ድርጅትን በይዞታው ሥር ያደርጋል፡፡ ፭/ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በተለየ ሁኔታ ድርጅት ቦርድና የዋና ሥራ አስፈፃሚው ፮/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ፤ንብረት አጣሪዎቹ በሂደት ለንብረት ማጣራቱ ጥቅሞች አስፈላጊ ሆኖ ካልተገኘ በስተቀር አዲስ ሥራ መጀመር ፯/ ቦርዱ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የፋይናንስ አቋም መግለጫ በጋራ በማዘጋጀት ፱/ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያ ወይም አግባብ ባለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በተለየ ሁኔታ ካልተወሰነ በስተቀር በመንግሥት ባለቤትነት በሚያከናውኑበት ወቅት እገዛ ያደርጉላቸዋል፡፡ ፵. ገንዘብ ጠያቂዎችን ስለመጥራት ፩/ ንብረት አጣሪዎች በመንግሥት ባለቤትነት መሆኑን በማሳወቅ ያላቸውን የገንዘብ ጥያቄ በማስረጃ በማስደገፍ እንዲያቀርቡ ለገንዘብ ፪/ ስማቸው በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘው የልማት ድርጅት መዝገብ ተመዝግቦ ለሚገኙ እና በሌላ ሁኔታ ለታወቁ ገንዘብ ጠያቂዎች እንዲያወቁ ይደረጋል፡፡ ሌሎች በድርጅቱ ያልተመዝገቡ ገንዘብ ጠያቂዎች በሀገር ዐቀፍ ደረጃ በሚሰራጭ ጋዜጣ በየሳምንቱ በሚወጡ ሶስት ተከታታይ ማስታወቂያዎች እንዲያውቁ ጥያቄዎቻቸውን ደብዳቤ ከደረሳቸው ወይም የመጨረሻው የጋዜጣ ማስታወቂያ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በዘጠና የሥራ ቀናት ውስጥ ፬/ ንብረት አጣሪዎች በመንግሥት ባለቤትነት መግለጫ ከውሳኔ ሀሣቦች፣ ከገንዘብ ጠያቂዎች ዝርዝርና ክፍያ ከሚፈፀምበት ቅደም ተከተል ኩባንያው ወይም አግባብ ላለው ተቆጣጣሪ አግባብ ያለው ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን የንብረት በማስደገፍ ላቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች የልማት ድርጅት ጥሬ ገንዘብ ለገንዘብ የማይሸፍን ሆኖ ሲገኝ የሶስተኛ ወገኖችን መብት በማይነካ ሁኔታ የመንግሥት በሚያፀድቀው የሽያጭ ዘዴ አማካይነት የልማት ድርጅቱን ንብረቶች ንብረት የልማት ድርጅት ጠቅላላ ንብረት ዕዳውን የተፈቀደው ካፒታል በሙሉ ካልተከፈለ ንብረት አጣሪዎች ቀሪው ሂሳብ በሙሉ ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ይጠይቃሉ፡፡ ፵፩. ለገንዘብ ጠያቂዎች የሚደረግ ጥበቃ ፩/ የታወቁ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵ ንዑስ አንቀጽ (፫) በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ ጥያቄያቸውን ሳያቀርቡ የቀሩ እንደሆነ ሊከፈላቸው የሚገባ ገንዘብ በገንዘብ ጠያቂዎቹ ስም በተከፈተ የባንክ ፪/ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት ሥራዎችን ወይም ክርክሩ ውሳኔ እስከሚያገኝ ያልተሰጠባቸው ክርክር ያስነሱ ጥያቄዎችን ለመሸፈን የሚያስፈልገው ገንዘብ ለብቻው ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፪ ንዑስ አንቀጽ (፫) ወይም (፬) መሠረት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ድርጅት ህልውናውን ካጣ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵ ንዑስ አንቀጽ (፫) በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ ጥያቄያቸውን ያላቀረቡት ከአቅም ገንዘባቸውን የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም ተቆጣጣሪ ባለሥልጣኑ ከሰበሰበው ትርፍ ሀብት መጠየቅ ይችላሉ፡፡ በንብረት አጣሪዎች ቸልተኝነት የሚገባቸውን ክፍያ ያላገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች ከንብረት አጣሪዎቹ ፩/ ለገንዘብ ጠያቂዎች ክፍያ ከተፈፀመና በዚህ አዋጅ አንቀጽ አንቀጽ ፵፩ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሠረት ሊቀርቡ የሚችሉ የሚያስፈልገው ገንዘብ ተቀማጭ ከሆነ በኋላ ንብረት አጣሪዎች ድርጅቱ ትርፍ ሀብት ካለው ይህንኑ የሚያሳይ የመጨረሻ የሀብትና የዕዳ መግለጫ አዘጋጅተው ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም ለተቆጣጣሪ ፪/ ዋናው ኦዲተር የሚሰጠው አስተያየት ካለው ወዲያውኑ ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም ለተቆጣጣሪ ባለሥልጣኑ ይልካል፡፡ ፫/ በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ባለቤትነት ሥር ያለ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው የንግድ ሕጉን ወይም አግባብነት ያለውን ሕግ ተከትሎ ድርጅቱ እንዲፈርስ ያደርጋል። በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ የልማት ባለሥልጣኑ የሀብትና ዕዳ መግለጫውን እንዳፀደቀ ወዲያውኑ የንብረት ማጣራቱ ሥራ መጠናቀቁን ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ያስታውቃል፡፡ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘውን የልማት በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት ማቋቋሚያ ደንቡ ከተሻረበት ቀን ፭/ የፈረሰው በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘው የልማት ድርጅት መዝገቦች በመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም በተቆጣጣሪው ባለሥልጣኑ ዘንድ ለ፲ ዓመት ይቀመጣል፡፡ ተገቢውን የአገልግሎት ክፍያ በመክፈል ባለቤትነት ከተያዘው የልማት ድርጅት የተረፈ ሀብት እንደአግባብነቱ ለመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም ለሚኒስቴሩ ይተላለፋል፡፡ ፵፬. ስለተሻሩና ተፈፃሚነት ስሌላቸው ሕጎች ፩/ የመንግሥት ልማት ድርጅቶች አዋጅ ቁጥር ፳፭/፲፱፻፹፬ በዚህ አዋጅ ተሽሯል፡፡ ፪/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማናቸውም ሕግ በዚህ አዋጅ በተለየ ሁኔታ ካልተደነገገ በስተቀር፣ አግባብነት ያላቸው ሌሎች ሕጎች በመንግሥት ባለቤትነት በተያዘ የልማት ድርጅት ላይ ተፈፃሚ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፬ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድርጅቶች ማቋቋሚያ ደንቦች እና እነዚህን ደንቦች መሠረት አድርገው በወጡ መመሪያዎች ያሉ ፵፯. ደንብና መመሪያ የማውጣ ሥልጣን ለማስፈፀም አስፈላጊ የሆኑ ደንቦች ማውጣት ፪/ ሚኒስቴሩ፣ የመንግሥት ሆልዲንግ ኩባንያው ወይም ተቆጣጣሪ ባለሥልጣኑ በዚህ አዋጅና በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የወጡ ደንቦችን ለማስፈፀም ሥልጣናቸውን ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ግንቦት ፰ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=6742e20f0c63d185ba1caa784ab6c3f256f9b886	25,446	4,774	0.981619	2025-10-04T13:49:28.545250
3cfe1f5c10e09d43	የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና አስተዳደር አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ግንቦት ፩ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና አስተዳደር አዋጅ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና የመኖሪያ ቤት ኪራይ ዋጋ ከጊዜ ወደጊዜ እየናረ እና በዜጎች ኑሮ ላይ ከፍተኛ ጫና እየፈጠረ በመሆኑ፤ የመኖሪያ ቤት አቅርቦት አንገብጋቢ እና መሠረታዊ የመብት ጉዳይ እንደመሆኑ መንግሥት የመኖሪያ ቤት አቅርቦትን ለማሟላት እያደረገ ካለው ጥረት ጎን ለጎን እየናረ ያለውን የቤት ኪራይ ዋጋ የማህበረሰቡን አቅም ያገናዘበ እና ተመጣጣኝ እንዲሆን በከተሞች ያለውን የመኖሪያ ቤት ኪራይ ንረት በአግባቡ መቆጣጠር እና የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና አስተዳደር ግልጽነት፣ ተጠያቂነት ያለው እና የአከራዮችን እና ተከራዮችን ጥቅም ለማስተናገድ የሚያስችል የሕግ ማዕቀፍ አስፈላጊ ሆኖ ይህ አዋጅ “የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና አስተዳደር አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፫፻፳/፪ሺ፲፮” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል። የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ የሚያገለግል አንድ ወይም ከአንድ በላይ ክፍሎችን አገልግሎት ለአከራይ ክፍያ እየፈፀመ የሚኖርበት ፪/ “አዲስ የተገነባ የመኖሪያ ቤት” ማለት ከሚመለከተው አካል የግንባታ ፈቃድ በማውጣት አዲስ የተገነባና ለመጀመሪያ ጊዜ ለኪራይ የቀረበ ቤት ነው፤ ፫/ “ነባር ተከራይቶ የማያውቅ የመኖሪያ ቤት” ማለት የቤቱ ግንባታ ተከናውኖ ከኪራይ ውጭ ለሆነ ፬/ “ያለአገልግሎት የተቀመጠ መኖሪያ ቤት” ማለት አገልግሎት ያልተሸጋገረ ቤት ወይም ቀደም ሲል ሲከራይ ቆይቶ የቤቱ ባለቤት ለራሱም ሆነ ለሌላ እንዲቀመጥ የተደረገ መኖሪያ ቤት ነው፤ ፭/ “ከተማ” ማለት ማዘጋጃ ቤት የተቋቋመበት ወይም በህግ ሥልጣን በተሰጠው አካል ከተማ ተብሎ ፮/ “ክልል” ማለት በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፵፯ የተመለከተው ማንኛውም ክልል ሲሆን የአዲስ አበባ እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደሮችንም ይጨምራል፤ ፯/ “ሚኒስቴር” ማለት የከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር ፰/ “ተቆጣጣሪ አካል” ማለት የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውልን እና ዋጋን እንዲቆጣጠር በክልል የሚሰየም አካል ፱/ ማንኛውም በወንድ ጾታ የተገለጸው የሴትንም ጾታ ፩/ ይህ አዋጅ ተጠሪነታቸው ለክልል በሆኑ ከተሞች፣ በአዲስ አበባ እና በድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ላይ በሚፈጸም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ላይ ተፈጻሚ ይሆናል። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ይህ አዋጅ በሌሎች ከተሞች ላይ ተፈጻሚ ስለሚሆንበት ሁኔታ ክልሎች ነባራዊ ሁኔታውን እያዩ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ይህ አዋጅ በሆቴል፣ሪዞርት፣ የእንግዳ ማረፊያ እና ሌሎች ስለመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል እና ዋጋ ፬. የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል እና ምዝገባ ፩/ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በጽሑፍ የሚደረግ ሆኖ በተቆጣጣሪው አካል መረጋገጥ እና ፪/ ተቆጣጣሪው አካል በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውልን የማረጋገጥና የመመዝገብ ሥራ በክልሉ ሰነድን የማረጋገጥ ሥልጣን ካለው አካል ጋር በትብብር ይሰራል። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ በአከራይና በተከራይ መካከል በሚደረግ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል እድሳት ላይ ተፈጻሚ ነው፡፡ ፫/ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውሉ ከተፈረመበት ዕለት ጀምሮ በ፴ ቀናት ውስጥ አከራይ እና ተከራይ ወይም ወኪሎቻቸው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ውሉን አቅርበው እንዲረጋገጥ እና እንዲመዘገብ የማድረግ ግዴታ አለባቸው። ፮/ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ማረጋገጥ ምዝገባ ግዴታውን ያልተወጣ አከራይ ወይም ተከራይ ላይ በሚወጣ መመሪያ የሚወሰን ሆኖ የገንዘብ ቅጣቱ በማንኛውም ሁኔታ ባልተመዘገበው ውል ላይ ካለው የሦስት ወር ኪራይ ሊበልጥ አይችልም። ፭. የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ሞዴል ስለማዘጋጀት ፩/ ተቆጣጣሪው አካል የቤት ኪራይ ውል ሞዴል ማዘጋጀት እና የተቋሙን ድረ-ገጽ ጨምሮ በሌላ ማናቸውም መንገድ ለህዝቡ ተደራሽ እንዲሆን ፪/ ተቆጣጣሪው አካል በዚህ አዋጅ መሠረት የሚደረግ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ሞዴል የቤት ኪራይ ውሉን የተከተለ ካልሆነ ሊያሟላ የሚገባቸውን መስፈርቶች እና ይዘቶች በመመሪያ ሊወስን ፮. የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ዘመን ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ እና ፲፮ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ የመኖሪያ ቤት ኪራይ የውል ዘመን ከሁለት ዓመት ሊያንስ አይችልም፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በጽሑፍ የተደረገ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ዘመን በውሉ ላይ የተቀመጠው የውል ፫/ የአንድ ቤት ባለቤትነት በውርስ፣ በሽያጭ፣ በዕዳ ወይም በሌላ ማናቸውም ህጋዊ ምክንያት ለሌላ ወገን ከተላለፈ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውሉ ሊቋረጥ የሚችለው ቤቱ ከተላለፈበት ጊዜ ጀምሮ የ፮ ወር ማስጠንቀቂያ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ድንጋጌ ቢኖርም ቤቱ ለሌላ ወገን የተላለፈው በስጦታ ከሆነ ተከራይ የውል ዘመኑ እስኪያቅ ድረስ በተከራየው ቤት የመቆየት የተላለፈለት ሰው የቀድሞውን አከራይ ተክቶ በኪራይ ውሉ መሠረት የአከራይን መብቶች እና ግዴታዎች ፭/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ድንጋጌ ቢኖርም ቤቱ የተላለፈለት አዲሱ የቤቱ ባለቤት ፈቃደኛ ከሆነ ተከራይ ቤቱን እንደተከራየው ሊቀጥል ይችላል። ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የኪራይ ውሉ የተቋረጠ የመኖሪያ ቤት ለሌላ ተከራይ የሚከራይ ከሆነ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚደረግ የቤት ኪራይ ዋጋ በተቋረጠው ውል ላይ የተቀመጠው የኪራይ ዋጋ ነው። ፯/ የቤት ኪራይ ውል ዘመን ሳይጠናቀቅ ተከራይን ከቤት ማስወጣት ወይም በዚህ አዋጅ ከተፈቀደው ሁኔታ ውጭ የዋጋ ጭማሪ ማድረግ አይቻልም፡፡ ፯. ነባር የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ፩/ ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በጽሑፍ የተደረገ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በአከራይና ተከራይ ስምምነት እንዲቋረጥ ካልተደረገ በስተቀር በዚህ አዋጅ መሠረት ተቆጣጣሪ አካል በተሰየመ በ፴ መረጋገጥ እና መመዝገብ አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው የማረጋገጫ እና የምዝገባ ጊዜ በተቆጣጣሪው አካል እንደ አስፈላጊነቱ እስከ ሦስት ወር ድረስ ሊራዘም ፩/ የተመዘገበ የኪራይ ውል ላይ ያለው የቤት ኪራይ ዋጋ የቤቱ የኪራይ ዋጋ እንደሆነ ተደርጎ ይወሰዳል፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ተቆጣጣሪው አካል በዚህ አዋጅ መሰረት የወሰነውን የመኖሪያ ቤት ኪራይ ማሻሻያ መነሻ በማድረግ አከራይ የጨመረው የቤት ኪራይ ዋጋ የመኖሪያ ቤቱ ኪራይ ውል ላይ የተመለከተው የኪራይ ዋጋ አካል ተደርጎ ይወሰዳል። ፫/ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በሚታደስበትም ሆነ አዲስ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በሚፈረምበት ወቅት በነባር ተከራይም ሆነ በአዲስ ተከራይ ላይ የዋጋ ጭማሪ ለማድረግ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተመለከተው የቤቱ ኪራይ ዋጋ መነሻ ዋጋ ፬/ አከራይ ለነባር ተከራይ ወይም ለአዲስ ተከራይ በሚያከራየው የመኖሪያ ቤት ላይ ቀድሞ በነበረው ኪራይ ላይ የኪራይ ዋጋ ጭማሪ ማድረግ የሚችለው ተቆጣጣሪው አካል በአመት አንድ ጊዜ ነባራዊ የኢኮኖሚውን ሁኔታ እና ሌሎች አግባብነት ያላቸውን የመኖሪያ ቤት ኪራይ ጭማሪ መሠረት በማድረግ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፬ መሠረት የሚደረገው የዋጋ ጭማሪ በተቆጣጣሪው አካል በሰኔ አንድ ለሕዝብ ይፋ ተደርጎ ከሰኔ ፴ ጀምሮ ለአንድ ዓመት የፀና ፮/ አከራይ በዚህ አንቀጽ መሠረት በተቆጣጣሪው አካል የተደረገውን የቤት ኪራይ ዋጋ ማሻሻያ መሠረት በማድረግ የውል ዘመኑ ባላለቀ የቤት ኪራይ ላይ ጭማሪ ባደረገ ጊዜ ቀድሞ በነበረው ዋጋ ላይ የተደረገውን የኪራይ ዋጋ ማሻሻያ ለተከራይ እና ለተቆጣጣሪው ፯/ አከራይ በዚህ አዋጅ መሠረት የቤት ኪራይ ውሉ የተመዘገበን የመኖሪያ ቤት የውል ዘመኑ መጠናቀቅ በኋላ በተለያዩ ምክንያቶች ሳያከራየው ቆይቶ በኋላ ለኪራይ ሲያቀርበው የቤቱ የኪራይ ዋጋ የሚሆነው የቤቱ ኪራይ ሳይቋረጥ ቀጥሎ ቢሆን ኖሮ የሚኖረው የኪራይ ፰/ ይህ አዋጅሥራ ላይ ከዋለበት ጊዜ ጀምሮ ወደኋላ ሁለት ዓመት በፊት የኪራይ ውሉ የተቋረጠ የመኖሪያ ቤት አዋጁ ሥራ ላይ ከዋለ በኋላ ለኪራይ ከቀረበ የቤቱ የኪራይ ዋጋ በአከራይና ተከራይ ስምምነት የሚወሰን ፱/ ይህ አዋጅ ሥራ ላይ ከዋለበት ጊዜ ጀምሮ ወደኋላ እስከ ሁለት ዓመት ድረስ የኪራይ ውሉ የተቋረጠ የመኖሪያ ቤት አዋጁ ሥራ ላይ ከዋለ በኋላ ለኪራይ ከቀረበ በዚህ አዋጅ መሠረት ሊጨመር የሚችለው የኪራይ ዋጋ እንደተጠበቀ ሆኖ ለመጨረሻ ጊዜ ሲከራይ በነበረው ዋጋ ፲/ አከራይ ቀደም ሲል ሲከራይ የቆየ የመኖሪያ ቤት ወይም ግንባታው ሙሉ በሙሉ የተጠናቀቀ አዲስ ቤት ያለአገልግሎት ከስድስት ወር በላይ እንዲቀመጥ ካደረገ ቤቱ ቢከራይ ሊከፍል ይችል የነበረውን የመኖሪያ ቤት ኪራይ ገቢ ግብር ተሰልቶ እንዲከፍል ይደረጋል ፡፡ ፱. አዲስ የመኖሪያ ቤት ለማከራየት የተፈጸመ የቤት ኪራይ ፩/ አዲስ የተገነባ ወይም ለመጀመሪያ ጊዜ ለኪራይ የቀረበ የመኖሪያ ቤት በሚከራይበት ጊዜ የቤቱ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ የሚጸናው የማይንቀሳቀስ ንብረትን በተመለከተ የዋጋ ግመታ ሥርዓት በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣ ደንብ ፲. ለአከራይ ስለሚሰጥ ማበረታቻ ፩/ አዲስ የመኖሪያ ቤት ሰርቶ ለኪራይ ያቀረበ አከራይ በዚህ አዋጅ መሠረት ከሚወጡ የቤት ኪራይ ዋጋ ጣሪያ ግዴታዎች የመጀመሪያውን የቤት ኪራይ ውል ካስመዘገበበት ጊዜ ጀምሮ ለሚቆጠር አራት ፪/ አከራይ ነባር እና ተከራይቶ የማያውቅ የመኖሪያ ቤትን ለኪራይ ካቀረበ በዚህ አዋጅ መሠረት ከሚወጡ የቤት ኪራይ ዋጋ ጣሪያ ግዴታዎች የመጀመሪያውን የቤት ኪራይ ውል ካስመዘገበበት ጊዜ ጀምሮ ለሚቆጠር ሁለት ዓመት ነጻ ይሆናል። ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀስ (፩) እና (፪) ድንጋጌዎች እንደተጠነቀቁ ሆኖ የኪራይ ምዝገባን የሚመለከቱ እና ሌሎች የዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ፬/ የመኖሪያ ቤትን ሳያከራዩ በባዶ ወይም በሌላ አግባብ ለንግድ ወይም ለመኖሪያ ወይም መሰል ተመጣጣኝ ማህበራዊ ፋይዳ ያለው አግልግሎት ሳይሰጥ ከአንድ ዓመት በላይ የሚያቆዩ የቤት ባለቤቶች የቤቱ የንብረት ግብር ተመን ፳፭ ፐርሰንት የሚያክል ተጨማሪ ክፍያ እንዲከፍሉ የሚያስገድድ አሰራር ከፍተኛ የቤት እጥረት ባለባቸው የከተማ አስተዳደሮች በመመሪያ ሊዘረጋ ይችላል። ፭/የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) በአንድ ግቢ ውስጥ ወይም በአንድ የይዞታ የባለቤትነት ማረጋግጫ ሰነድ የተካተቱ ቤቶችን በመነጣጠል ተግባር ላይ ሊውል ፲፩.የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ስለሚታደስበት ሁኔታ ፩/ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል የኪራይ ውል ዘመኑ ሲያበቃ በአከራይና ተከራይ ስምምነት በጽሑፍ ፪/ በዚህ አንቀጽ መሠረት የቤት ኪራይ ውል ሲታደስ አከራዩ ሊያደርግ የሚችለው የቤት ኪራይ ዋጋ ጭማሪ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰(፬) ከተመላከተው ጣሪያ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ሲገባ አከራይ ከተከራይ ላይ ሊጠይቅ የሚችለው ቅድመ ክፍያ ከ፪ ወር የቤቱ ኪራይ ዋጋ ሊበልጥ አይችልም፡፡ ፲፫. የመኖሪያ ቤት ኪራይ ክፍያ ሥርዓት ፩/ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ክፍያ በባንክ ወይም ፪/ አከራይና ተከራይ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ መሠረት ከተመዘገበው የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በተጨማሪ በዚህ አንቀጽ ላይ የተቀመጡትን የቤት ኪራይ ክፍያ ሰነዶችን አደራጅተው የመያዝ ግዴታ አለባቸው፡፡ ተቆጣጣሪው አካል ከሚያደርገው ማንኛውም የቁጥጥር ሥራ ጋር በተያያዘ በዚህ አዋጅ መሠረት ከተመዘገበው የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በተጨማሪ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚፈጸሙ የመኖሪያ ቤት ኪራይ የክፍያ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ስለማቋረጥ ፲፭.የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውልን በስምምነት፣ በማስታወቅ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል የኪራይ ዘመኑ ሳይጠናቀቅ በአከራዩና ተከራዩ ስምምነት፣ ተከራይ ቤቱን መልቀቅ ሲፈልግ የሁለት ወር የቅድሚያ ማስታወቂያ በመስጠት ወይም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ (፫) አግባብ ማስጠንቀቂያ በመስጠት ሊቋረጥ ይችላል፡፡ ፩/ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል የኪራይ ዘመኑ ሀ) የቤት ኪራዩን በውሉ በተመለከተው የመክፈያ ጊዜ ለመጀመሪያ ከሆነ ከአስራ አምስት ቀን ካሳለፈ፣ ለ/ በዚህ ንዑስ አንቀፅ ፊደል ተራ (ሀ) የተደነገገው ከተመለከተው ቀን ለሁለተኛ ጊዜ ከሆነ ፯ ቀን ሐ) ቤቱን ያለአከራዩ ፈቃድ ከመኖሪያነት ውጪ ወይም ለንግድ ስራ የሚጠቀምበት ከሆነ፣ መ) የአካባቢውን ሠላምና ጸጥታ በተደጋጋሚ የሚያውክ ሠ) በቤቱ ውስጥ የወንጀል ተግባር የሚፈጽም ወይም ቤቱን ለወንጀል መፈጸሚያ የሚጠቀምበት ከሆነ፣ ረ) አስቦ ወይም በቸልተኛነት በቤቱ ላይ ጉልህ ጉዳት ሰ) በሌላ ተመሳሳይ ምክንያት ነው። ፪/ ለዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ዓላማ “ጉልህ ጉዳት” ማለት በመደበኛ አገልግሎት ከሚደርሰው እርጅና ያለፈ የቤቱን ደህንነት እና ዋጋ ግልፅ በሆነ ሁኔታ የሚቀንስ ወይም አደጋ ላይ የሚጥል ሁኔታ ነው። ፲፰.የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል መቋረጥ የሚኖረው ውጤት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ መሠረት የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ከተቋረጠ በዚህ አዋጅ መሠረት ጭማሪ ሊደረግባቸው በሚችሉ ሁኔታዎች ካልሆነ በስተቀር ቤቱ ለሌላ ሰው ሲከራይ ቀድሞ ከነበረው የኪራይ ዋጋ ፪/ አከራይ የዚህን አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ በመጣስ የዋጋ ጭማሪ ያደረገ ከሆነ ተቆጣጣሪ አካሉ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ሊጥለው ከሚችለው አመልካችነት የቤት ኪራይ ውሉ ወደ ቀድሞ የኪራይ ዋጋ እንዲመለስ ሊያደርግ ይችላል። ፲፰. የሚኒስቴሩ ሥልጣንና ተግባር ፩/ የዚህን አዋጅ ወጥ አፈጻጸም ይከታተላል፤ ክልሎችን ፪/ ሀገር አቀፍ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ሥርዓት እንዲገነባ ለክልሎች እና ከተማ አስተዳደሮች ድጋፍ እና ፫/ በሀገሪቱ የተስተካከለ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ሥርዓት ፬/ የመኖሪያ ቤት ኪራይን የሚመለከቱ መረጃዎችን ያሰባስባል፤ ይተነትናል፤ ለሕዝብ ተደራሽ እንዲሆኑ ፭/ የመኖሪያ ቤት ኪራይ የዋጋ መተመኛ ሥልት በጥናት በመንደፍ ተገቢው ስርዓት እንዲዘረጋ ከክልሎች ጋር በትብብር ይሰራል። ፲፱. የተቆጣጣሪ አካል ሥልጣንና ተግባር ሥልጣን እና ተግባራት ይኖሩታል፤ ፩/ ይህን አዋጅ መሠረት በማድረግ ከክልሉ ነባራዊ ሁኔታ ጋር የሚጣጣም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ፪/ በዚህ አዋጅ መሠረት የመኖሪያ ቤት ኪራይ ሞዴል ፫/ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚፈጸም የመኖሪያ ቤት ፬/ ይህን አዋጅ እና አዋጁን መሠረት በማድረግ ፭/ በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ የታገዘ ዘመናዊ የቤት ኪራይ አሰራር ሥርዓት ይዘረጋል፤ ተፈጻሚነቱን መረጃዎች ሰብስቦ በመተንተን ለሕዝብ ተደራሽ እንዲሆኑ ያደርጋል፤ ለሚኒስቴሩ ያስተላልፋል፤ ፯/ የአከራይ ተከራይ ውልና የኪራይ ዋጋ መረጃን ፰/ የዚህን አዋጅ ጥሰት ጥቆማዎች በመቀበል እና በማጣራት የቅጣት ውሳኔ ያስተላለፋል፤ ቅጣቱንም ፲/ የቤት ኪራይ ሕጋዊ መሠረት እንዲኖረው ለማድረግ የሚረዱ ሌሎች ተግባሮችን ያከናውናል፡፡ ፳.የጥቆማ እና ቅሬታ አቀራረብ ሥነሥርዓት የአዋጅ ፩/ በዚህ አዋጅ የተደነገጉት ድንጋጌዎች ጥሰት አለ ብሎ ያመነ ማንኛውም ወገን ጥሰቱን ካወቀበት ቀን ጀምሮ በ ፴ የሥራ ቀናት ውስጥ ከደጋፊ ማስረጃ ጋር በጽሑፍ ጥቆማውን ለተቆጣጣሪው አካል ማቅረብ ፪/ተቆጣጣሪ አካሉ በዚህ አዋጅ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ጥቆማ ሊቀርብባቸው የሚችሉ ጉዳዮችን እና በራሱ ተነሳሽነት የሚያጣራበትን አሰራር እንዲሁም የአስተዳደር ቅጣቶችን በተመለከተ ዝርዝር መመሪያ እንደተጠበቁ ሆኖ የዚህን አዋጅ እና አዋጁን ተከትለው የሚወጡ ህጎች ጥሰትን ለማረም የሚጣል ማንኛውም የአስተዳደር ቅጣት ከሶስት ወር የቤቱ የኪራይ ዋጋ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫)መሠረት የሚጣል የአስተዳደር ቅጣት ላይ ቅሬታ ያለው ሰው፣ የውሳኔው ግልባጭ በደረሰው ሰላሳ ቀናት ውስጥ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፬ መሰረት ለሚቋቋመው የአቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ አቤቱታ የማቅረብ መብት አለው። ፭/ ውሳኔው እንዲከለስ የቀረበ አቤቱታ የመጨረሻ ውሳኔ ሳያገኝ ቅጣቱ ተፈጻሚ ሊሆን አችልም። ፮/ በዚህ አዋጅ መሠረት ለሚሰጡ አስተዳደራዊ ውሳኔዎች አግባብነት ያለው የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ድንጋጌዎች በዚህ አዋጅ ባልተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ እንደአግባብነታቸው ተፈጻሚ ይሆናሉ። ፳፩. የተከራይ አከራይ አለመግባባት የሚያጋጥም እና የዚህን አዋጅ አፈጻፀም የተመለከተ በአከራይም ሆነ በተከራይ በጽሑፍ ማመልከቻ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚቀርብ ማንኛውም ማመልከቻ ከሚከተሉት ማስረጃዎች ጋር ሀ/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ መሠረት የተመዘገበ ለ/ በባንክ ወይም በሌላ ኤሌክትሮኒክስ መንገድ ሐ/ በተቆጣጣሪ አካሉ የሚጠየቅ ማንኛውም አስፈላጊ ፳፪.የማመልከቻ አቀራረብ ሥነ-ሥርዓት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፩ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት መነሻ የሆነው ጉዳይ ባጋጠመ በ፴ የሥራ ቀናት ውስጥ ለተቆጣጣሪ አካሉ በጽሑፍ መቅረብ አለበት፡፡ ፪/ ማመልከቻው የቀረበለት አካልም ቅሬታውን መርምሮ ቅሬታው በቀረበለት በ፴ የሥራ ቀናት ውስጥ ውሳኔ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፪ ንዑስ አንቀጽ ፪ መሰረት በተሰጠው ውሳኔ ቅሬታ ያለው ወገን የመኖሪያ ቤቱ ባለበት አካባቢ አገልግሎት እንዲሰጥ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፬ መሠረት ለሚቋቋመው የቤት ኪራይ ጉዳይ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ የጽሁፍ አቤቱታ ውሳኔው ከደረሰው ቀን ጀምሮ በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ ቅሬታውን ማቅረብ ፳፬.አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ስለማቋቋም ፩/ ክልሉ የተገልጋዩን ህብረተሰብ ብዛት፣ የቅሬታዎች ስፋትና ለአገልግሎት ተጠቃሚዎች የሚኖረውን የቦታ ተደራሽነት መሠረት በማድረግ አንድ ወይም ከዛ በላይ የቤት ኪራይ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ሊያቋቁም ፪/ በየከተማው የሚያስፈልገውን የአቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ብዛት እና የሥራ ሁኔታ የቤት ኪራይ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት ሥነ-ምግባር፣ የሥራ ዘመን፣ የኮሚቴ አባላት ብዛት፣ የሙያ ብቃት ደረጃ እና የሙያ ስብጥር ክልሉ በሚያወጣው በመመሪያ ይወስናል፡፡ ፩/ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ በተቆጣጣሪ አካል የሚወሰኑ የተከራይ አከራይ አለመግባባት ላይ የሚተላለፉ፣ የአዋጁን ጥሰት አስመልከቶ በተደረገ ማጣራት መሰረት የሚወሰኑ የተቆጣጣሪው አካል ውሳኔዎች ላይ አቤቱታ በማስተናገድ፣ የተቆጣጣሪውን አካል ውሳኔ በከፊል ወይም በሙሉ እንዲፀድቅ ወይም ፪/ ኮሚቴው የሰጠው ውሳኔ የመጨረሻ አስተዳደራዊ ፫/ ኮሚቴው የውስጥ አሰራሩን በተመለከተ መመሪያ ፩/በኮሚቴው ውሳኔ ጥቅሙ የተነካበት ማንኛውም ወገን ስልጣን ላለው ፍርድ ቤት ይግባኝ ማቅረብ ይችላል፡፡ ፪/ፍርድ ቤቱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የቀረበለትን ይግባኝ መርምሮ ይግባኙ በደረሰው በ፴ ፫/ፍርድ ቤቱ የሚሰጠው ውሳኔ የመጨረሻ ይሆናል። ፩/አከራይ ከተከራይ ወይም ሌሎች ተከራዮች ጋር በጋራ የውሀ ወይም የመብራት ቆጣሪ በሚጠቀምበት ጊዜ ስለሚከፍልበት ሁኔታ በመኖሪያ ቤቱ የኪራይ ውል ፪/ ተከራይ የተከራየው የመኖሪያ ቤት የራሱ የመብራት አገልግሎት ያለው ከሆነ የተለየ ስምምነት ከሌለ አገልግሎት ክፍያውን የሚከፍለው ተከራዩ ነው። ፫/ተከራይ ስለሚያገኛቸው የጥበቃ፣ የፅዳት ወይም ሌሎች መሰል አገልግሎቶች ክፍያ ከተከራይ ጋር በመኖሪያ ቤቱ ኪራይ ውል ላይ ይወስናሉ። እርምጃዎች እና የሚጣሉ ቅጣቶች ተቆጣጣሪው አካል ፳፱.ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም ፪/ተቆጣጣሪው አካል በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ይህንን አዋጅ ወይም ይህን አዋጅ ተከትሎ የሚወጣ ደንብን ለማስፈጸም መመሪያ ፴.የፍትሐብሔር ሕግ ድንጋጌዎች ተፈጻሚነት በፍትሐ-ብሔር ሕግ ውስጥ ስለውሎች በጠቅላላው እና ባልተመለከቱ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡ ፴፩.ተጻሚነት የማይኖራቸው ሕጎች ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም ልማዳዊ አሠራር ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡ ይህ አዋጅ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከጸደቀበት ቀን አዲስ አበባ ግንቦት ፩ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="3cfe1f5c10e09d43" title="የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና አስተዳደር አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=ac584d343b68a309d42b16b5e3a7adb50a47cc8f" char_count="10861" purity="0.98"> የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና አስተዳደር አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ግንቦት ፩ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና አስተዳደር አዋጅ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና የመኖሪያ ቤት ኪራይ ዋጋ ከጊዜ ወደጊዜ እየናረ እና በዜጎች ኑሮ ላይ ከፍተኛ ጫና እየፈጠረ በመሆኑ፤ የመኖሪያ ቤት አቅርቦት አንገብጋቢ እና መሠረታዊ የመብት ጉዳይ እንደመሆኑ መንግሥት የመኖሪያ ቤት አቅርቦትን ለማሟላት እያደረገ ካለው ጥረት ጎን ለጎን እየናረ ያለውን የቤት ኪራይ ዋጋ የማህበረሰቡን አቅም ያገናዘበ እና ተመጣጣኝ እንዲሆን በከተሞች ያለውን የመኖሪያ ቤት ኪራይ ንረት በአግባቡ መቆጣጠር እና የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና አስተዳደር ግልጽነት፣ ተጠያቂነት ያለው እና የአከራዮችን እና ተከራዮችን ጥቅም ለማስተናገድ የሚያስችል የሕግ ማዕቀፍ አስፈላጊ ሆኖ ይህ አዋጅ “የመኖሪያ ቤት ኪራይ ቁጥጥር እና አስተዳደር አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፫፻፳/፪ሺ፲፮” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል። የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ የሚያገለግል አንድ ወይም ከአንድ በላይ ክፍሎችን አገልግሎት ለአከራይ ክፍያ እየፈፀመ የሚኖርበት ፪/ “አዲስ የተገነባ የመኖሪያ ቤት” ማለት ከሚመለከተው አካል የግንባታ ፈቃድ በማውጣት አዲስ የተገነባና ለመጀመሪያ ጊዜ ለኪራይ የቀረበ ቤት ነው፤ ፫/ “ነባር ተከራይቶ የማያውቅ የመኖሪያ ቤት” ማለት የቤቱ ግንባታ ተከናውኖ ከኪራይ ውጭ ለሆነ ፬/ “ያለአገልግሎት የተቀመጠ መኖሪያ ቤት” ማለት አገልግሎት ያልተሸጋገረ ቤት ወይም ቀደም ሲል ሲከራይ ቆይቶ የቤቱ ባለቤት ለራሱም ሆነ ለሌላ እንዲቀመጥ የተደረገ መኖሪያ ቤት ነው፤ ፭/ “ከተማ” ማለት ማዘጋጃ ቤት የተቋቋመበት ወይም በህግ ሥልጣን በተሰጠው አካል ከተማ ተብሎ ፮/ “ክልል” ማለት በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፵፯ የተመለከተው ማንኛውም ክልል ሲሆን የአዲስ አበባ እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደሮችንም ይጨምራል፤ ፯/ “ሚኒስቴር” ማለት የከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር ፰/ “ተቆጣጣሪ አካል” ማለት የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውልን እና ዋጋን እንዲቆጣጠር በክልል የሚሰየም አካል ፱/ ማንኛውም በወንድ ጾታ የተገለጸው የሴትንም ጾታ ፩/ ይህ አዋጅ ተጠሪነታቸው ለክልል በሆኑ ከተሞች፣ በአዲስ አበባ እና በድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ላይ በሚፈጸም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ላይ ተፈጻሚ ይሆናል። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ይህ አዋጅ በሌሎች ከተሞች ላይ ተፈጻሚ ስለሚሆንበት ሁኔታ ክልሎች ነባራዊ ሁኔታውን እያዩ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ይህ አዋጅ በሆቴል፣ሪዞርት፣ የእንግዳ ማረፊያ እና ሌሎች ስለመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል እና ዋጋ ፬. የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል እና ምዝገባ ፩/ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በጽሑፍ የሚደረግ ሆኖ በተቆጣጣሪው አካል መረጋገጥ እና ፪/ ተቆጣጣሪው አካል በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውልን የማረጋገጥና የመመዝገብ ሥራ በክልሉ ሰነድን የማረጋገጥ ሥልጣን ካለው አካል ጋር በትብብር ይሰራል። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ በአከራይና በተከራይ መካከል በሚደረግ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል እድሳት ላይ ተፈጻሚ ነው፡፡ ፫/ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውሉ ከተፈረመበት ዕለት ጀምሮ በ፴ ቀናት ውስጥ አከራይ እና ተከራይ ወይም ወኪሎቻቸው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ውሉን አቅርበው እንዲረጋገጥ እና እንዲመዘገብ የማድረግ ግዴታ አለባቸው። ፮/ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ማረጋገጥ ምዝገባ ግዴታውን ያልተወጣ አከራይ ወይም ተከራይ ላይ በሚወጣ መመሪያ የሚወሰን ሆኖ የገንዘብ ቅጣቱ በማንኛውም ሁኔታ ባልተመዘገበው ውል ላይ ካለው የሦስት ወር ኪራይ ሊበልጥ አይችልም። ፭. የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ሞዴል ስለማዘጋጀት ፩/ ተቆጣጣሪው አካል የቤት ኪራይ ውል ሞዴል ማዘጋጀት እና የተቋሙን ድረ-ገጽ ጨምሮ በሌላ ማናቸውም መንገድ ለህዝቡ ተደራሽ እንዲሆን ፪/ ተቆጣጣሪው አካል በዚህ አዋጅ መሠረት የሚደረግ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ሞዴል የቤት ኪራይ ውሉን የተከተለ ካልሆነ ሊያሟላ የሚገባቸውን መስፈርቶች እና ይዘቶች በመመሪያ ሊወስን ፮. የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ዘመን ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ እና ፲፮ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ የመኖሪያ ቤት ኪራይ የውል ዘመን ከሁለት ዓመት ሊያንስ አይችልም፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በጽሑፍ የተደረገ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ዘመን በውሉ ላይ የተቀመጠው የውል ፫/ የአንድ ቤት ባለቤትነት በውርስ፣ በሽያጭ፣ በዕዳ ወይም በሌላ ማናቸውም ህጋዊ ምክንያት ለሌላ ወገን ከተላለፈ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውሉ ሊቋረጥ የሚችለው ቤቱ ከተላለፈበት ጊዜ ጀምሮ የ፮ ወር ማስጠንቀቂያ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ድንጋጌ ቢኖርም ቤቱ ለሌላ ወገን የተላለፈው በስጦታ ከሆነ ተከራይ የውል ዘመኑ እስኪያቅ ድረስ በተከራየው ቤት የመቆየት የተላለፈለት ሰው የቀድሞውን አከራይ ተክቶ በኪራይ ውሉ መሠረት የአከራይን መብቶች እና ግዴታዎች ፭/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ድንጋጌ ቢኖርም ቤቱ የተላለፈለት አዲሱ የቤቱ ባለቤት ፈቃደኛ ከሆነ ተከራይ ቤቱን እንደተከራየው ሊቀጥል ይችላል። ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የኪራይ ውሉ የተቋረጠ የመኖሪያ ቤት ለሌላ ተከራይ የሚከራይ ከሆነ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚደረግ የቤት ኪራይ ዋጋ በተቋረጠው ውል ላይ የተቀመጠው የኪራይ ዋጋ ነው። ፯/ የቤት ኪራይ ውል ዘመን ሳይጠናቀቅ ተከራይን ከቤት ማስወጣት ወይም በዚህ አዋጅ ከተፈቀደው ሁኔታ ውጭ የዋጋ ጭማሪ ማድረግ አይቻልም፡፡ ፯. ነባር የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ፩/ ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በጽሑፍ የተደረገ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በአከራይና ተከራይ ስምምነት እንዲቋረጥ ካልተደረገ በስተቀር በዚህ አዋጅ መሠረት ተቆጣጣሪ አካል በተሰየመ በ፴ መረጋገጥ እና መመዝገብ አለበት። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው የማረጋገጫ እና የምዝገባ ጊዜ በተቆጣጣሪው አካል እንደ አስፈላጊነቱ እስከ ሦስት ወር ድረስ ሊራዘም ፩/ የተመዘገበ የኪራይ ውል ላይ ያለው የቤት ኪራይ ዋጋ የቤቱ የኪራይ ዋጋ እንደሆነ ተደርጎ ይወሰዳል፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ተቆጣጣሪው አካል በዚህ አዋጅ መሰረት የወሰነውን የመኖሪያ ቤት ኪራይ ማሻሻያ መነሻ በማድረግ አከራይ የጨመረው የቤት ኪራይ ዋጋ የመኖሪያ ቤቱ ኪራይ ውል ላይ የተመለከተው የኪራይ ዋጋ አካል ተደርጎ ይወሰዳል። ፫/ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በሚታደስበትም ሆነ አዲስ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በሚፈረምበት ወቅት በነባር ተከራይም ሆነ በአዲስ ተከራይ ላይ የዋጋ ጭማሪ ለማድረግ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተመለከተው የቤቱ ኪራይ ዋጋ መነሻ ዋጋ ፬/ አከራይ ለነባር ተከራይ ወይም ለአዲስ ተከራይ በሚያከራየው የመኖሪያ ቤት ላይ ቀድሞ በነበረው ኪራይ ላይ የኪራይ ዋጋ ጭማሪ ማድረግ የሚችለው ተቆጣጣሪው አካል በአመት አንድ ጊዜ ነባራዊ የኢኮኖሚውን ሁኔታ እና ሌሎች አግባብነት ያላቸውን የመኖሪያ ቤት ኪራይ ጭማሪ መሠረት በማድረግ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፬ መሠረት የሚደረገው የዋጋ ጭማሪ በተቆጣጣሪው አካል በሰኔ አንድ ለሕዝብ ይፋ ተደርጎ ከሰኔ ፴ ጀምሮ ለአንድ ዓመት የፀና ፮/ አከራይ በዚህ አንቀጽ መሠረት በተቆጣጣሪው አካል የተደረገውን የቤት ኪራይ ዋጋ ማሻሻያ መሠረት በማድረግ የውል ዘመኑ ባላለቀ የቤት ኪራይ ላይ ጭማሪ ባደረገ ጊዜ ቀድሞ በነበረው ዋጋ ላይ የተደረገውን የኪራይ ዋጋ ማሻሻያ ለተከራይ እና ለተቆጣጣሪው ፯/ አከራይ በዚህ አዋጅ መሠረት የቤት ኪራይ ውሉ የተመዘገበን የመኖሪያ ቤት የውል ዘመኑ መጠናቀቅ በኋላ በተለያዩ ምክንያቶች ሳያከራየው ቆይቶ በኋላ ለኪራይ ሲያቀርበው የቤቱ የኪራይ ዋጋ የሚሆነው የቤቱ ኪራይ ሳይቋረጥ ቀጥሎ ቢሆን ኖሮ የሚኖረው የኪራይ ፰/ ይህ አዋጅሥራ ላይ ከዋለበት ጊዜ ጀምሮ ወደኋላ ሁለት ዓመት በፊት የኪራይ ውሉ የተቋረጠ የመኖሪያ ቤት አዋጁ ሥራ ላይ ከዋለ በኋላ ለኪራይ ከቀረበ የቤቱ የኪራይ ዋጋ በአከራይና ተከራይ ስምምነት የሚወሰን ፱/ ይህ አዋጅ ሥራ ላይ ከዋለበት ጊዜ ጀምሮ ወደኋላ እስከ ሁለት ዓመት ድረስ የኪራይ ውሉ የተቋረጠ የመኖሪያ ቤት አዋጁ ሥራ ላይ ከዋለ በኋላ ለኪራይ ከቀረበ በዚህ አዋጅ መሠረት ሊጨመር የሚችለው የኪራይ ዋጋ እንደተጠበቀ ሆኖ ለመጨረሻ ጊዜ ሲከራይ በነበረው ዋጋ ፲/ አከራይ ቀደም ሲል ሲከራይ የቆየ የመኖሪያ ቤት ወይም ግንባታው ሙሉ በሙሉ የተጠናቀቀ አዲስ ቤት ያለአገልግሎት ከስድስት ወር በላይ እንዲቀመጥ ካደረገ ቤቱ ቢከራይ ሊከፍል ይችል የነበረውን የመኖሪያ ቤት ኪራይ ገቢ ግብር ተሰልቶ እንዲከፍል ይደረጋል ፡፡ ፱. አዲስ የመኖሪያ ቤት ለማከራየት የተፈጸመ የቤት ኪራይ ፩/ አዲስ የተገነባ ወይም ለመጀመሪያ ጊዜ ለኪራይ የቀረበ የመኖሪያ ቤት በሚከራይበት ጊዜ የቤቱ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ የሚጸናው የማይንቀሳቀስ ንብረትን በተመለከተ የዋጋ ግመታ ሥርዓት በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣ ደንብ ፲. ለአከራይ ስለሚሰጥ ማበረታቻ ፩/ አዲስ የመኖሪያ ቤት ሰርቶ ለኪራይ ያቀረበ አከራይ በዚህ አዋጅ መሠረት ከሚወጡ የቤት ኪራይ ዋጋ ጣሪያ ግዴታዎች የመጀመሪያውን የቤት ኪራይ ውል ካስመዘገበበት ጊዜ ጀምሮ ለሚቆጠር አራት ፪/ አከራይ ነባር እና ተከራይቶ የማያውቅ የመኖሪያ ቤትን ለኪራይ ካቀረበ በዚህ አዋጅ መሠረት ከሚወጡ የቤት ኪራይ ዋጋ ጣሪያ ግዴታዎች የመጀመሪያውን የቤት ኪራይ ውል ካስመዘገበበት ጊዜ ጀምሮ ለሚቆጠር ሁለት ዓመት ነጻ ይሆናል። ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀስ (፩) እና (፪) ድንጋጌዎች እንደተጠነቀቁ ሆኖ የኪራይ ምዝገባን የሚመለከቱ እና ሌሎች የዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ፬/ የመኖሪያ ቤትን ሳያከራዩ በባዶ ወይም በሌላ አግባብ ለንግድ ወይም ለመኖሪያ ወይም መሰል ተመጣጣኝ ማህበራዊ ፋይዳ ያለው አግልግሎት ሳይሰጥ ከአንድ ዓመት በላይ የሚያቆዩ የቤት ባለቤቶች የቤቱ የንብረት ግብር ተመን ፳፭ ፐርሰንት የሚያክል ተጨማሪ ክፍያ እንዲከፍሉ የሚያስገድድ አሰራር ከፍተኛ የቤት እጥረት ባለባቸው የከተማ አስተዳደሮች በመመሪያ ሊዘረጋ ይችላል። ፭/የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) በአንድ ግቢ ውስጥ ወይም በአንድ የይዞታ የባለቤትነት ማረጋግጫ ሰነድ የተካተቱ ቤቶችን በመነጣጠል ተግባር ላይ ሊውል ፲፩.የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ስለሚታደስበት ሁኔታ ፩/ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል የኪራይ ውል ዘመኑ ሲያበቃ በአከራይና ተከራይ ስምምነት በጽሑፍ ፪/ በዚህ አንቀጽ መሠረት የቤት ኪራይ ውል ሲታደስ አከራዩ ሊያደርግ የሚችለው የቤት ኪራይ ዋጋ ጭማሪ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰(፬) ከተመላከተው ጣሪያ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ሲገባ አከራይ ከተከራይ ላይ ሊጠይቅ የሚችለው ቅድመ ክፍያ ከ፪ ወር የቤቱ ኪራይ ዋጋ ሊበልጥ አይችልም፡፡ ፲፫. የመኖሪያ ቤት ኪራይ ክፍያ ሥርዓት ፩/ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ክፍያ በባንክ ወይም ፪/ አከራይና ተከራይ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ መሠረት ከተመዘገበው የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በተጨማሪ በዚህ አንቀጽ ላይ የተቀመጡትን የቤት ኪራይ ክፍያ ሰነዶችን አደራጅተው የመያዝ ግዴታ አለባቸው፡፡ ተቆጣጣሪው አካል ከሚያደርገው ማንኛውም የቁጥጥር ሥራ ጋር በተያያዘ በዚህ አዋጅ መሠረት ከተመዘገበው የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል በተጨማሪ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚፈጸሙ የመኖሪያ ቤት ኪራይ የክፍያ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ስለማቋረጥ ፲፭.የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውልን በስምምነት፣ በማስታወቅ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል የኪራይ ዘመኑ ሳይጠናቀቅ በአከራዩና ተከራዩ ስምምነት፣ ተከራይ ቤቱን መልቀቅ ሲፈልግ የሁለት ወር የቅድሚያ ማስታወቂያ በመስጠት ወይም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ (፫) አግባብ ማስጠንቀቂያ በመስጠት ሊቋረጥ ይችላል፡፡ ፩/ ማንኛውም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል የኪራይ ዘመኑ ሀ) የቤት ኪራዩን በውሉ በተመለከተው የመክፈያ ጊዜ ለመጀመሪያ ከሆነ ከአስራ አምስት ቀን ካሳለፈ፣ ለ/ በዚህ ንዑስ አንቀፅ ፊደል ተራ (ሀ) የተደነገገው ከተመለከተው ቀን ለሁለተኛ ጊዜ ከሆነ ፯ ቀን ሐ) ቤቱን ያለአከራዩ ፈቃድ ከመኖሪያነት ውጪ ወይም ለንግድ ስራ የሚጠቀምበት ከሆነ፣ መ) የአካባቢውን ሠላምና ጸጥታ በተደጋጋሚ የሚያውክ ሠ) በቤቱ ውስጥ የወንጀል ተግባር የሚፈጽም ወይም ቤቱን ለወንጀል መፈጸሚያ የሚጠቀምበት ከሆነ፣ ረ) አስቦ ወይም በቸልተኛነት በቤቱ ላይ ጉልህ ጉዳት ሰ) በሌላ ተመሳሳይ ምክንያት ነው። ፪/ ለዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ዓላማ “ጉልህ ጉዳት” ማለት በመደበኛ አገልግሎት ከሚደርሰው እርጅና ያለፈ የቤቱን ደህንነት እና ዋጋ ግልፅ በሆነ ሁኔታ የሚቀንስ ወይም አደጋ ላይ የሚጥል ሁኔታ ነው። ፲፰.የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል መቋረጥ የሚኖረው ውጤት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ መሠረት የመኖሪያ ቤት ኪራይ ውል ከተቋረጠ በዚህ አዋጅ መሠረት ጭማሪ ሊደረግባቸው በሚችሉ ሁኔታዎች ካልሆነ በስተቀር ቤቱ ለሌላ ሰው ሲከራይ ቀድሞ ከነበረው የኪራይ ዋጋ ፪/ አከራይ የዚህን አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ በመጣስ የዋጋ ጭማሪ ያደረገ ከሆነ ተቆጣጣሪ አካሉ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ሊጥለው ከሚችለው አመልካችነት የቤት ኪራይ ውሉ ወደ ቀድሞ የኪራይ ዋጋ እንዲመለስ ሊያደርግ ይችላል። ፲፰. የሚኒስቴሩ ሥልጣንና ተግባር ፩/ የዚህን አዋጅ ወጥ አፈጻጸም ይከታተላል፤ ክልሎችን ፪/ ሀገር አቀፍ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ሥርዓት እንዲገነባ ለክልሎች እና ከተማ አስተዳደሮች ድጋፍ እና ፫/ በሀገሪቱ የተስተካከለ የመኖሪያ ቤት ኪራይ ሥርዓት ፬/ የመኖሪያ ቤት ኪራይን የሚመለከቱ መረጃዎችን ያሰባስባል፤ ይተነትናል፤ ለሕዝብ ተደራሽ እንዲሆኑ ፭/ የመኖሪያ ቤት ኪራይ የዋጋ መተመኛ ሥልት በጥናት በመንደፍ ተገቢው ስርዓት እንዲዘረጋ ከክልሎች ጋር በትብብር ይሰራል። ፲፱. የተቆጣጣሪ አካል ሥልጣንና ተግባር ሥልጣን እና ተግባራት ይኖሩታል፤ ፩/ ይህን አዋጅ መሠረት በማድረግ ከክልሉ ነባራዊ ሁኔታ ጋር የሚጣጣም የመኖሪያ ቤት ኪራይ ፪/ በዚህ አዋጅ መሠረት የመኖሪያ ቤት ኪራይ ሞዴል ፫/ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚፈጸም የመኖሪያ ቤት ፬/ ይህን አዋጅ እና አዋጁን መሠረት በማድረግ ፭/ በኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ የታገዘ ዘመናዊ የቤት ኪራይ አሰራር ሥርዓት ይዘረጋል፤ ተፈጻሚነቱን መረጃዎች ሰብስቦ በመተንተን ለሕዝብ ተደራሽ እንዲሆኑ ያደርጋል፤ ለሚኒስቴሩ ያስተላልፋል፤ ፯/ የአከራይ ተከራይ ውልና የኪራይ ዋጋ መረጃን ፰/ የዚህን አዋጅ ጥሰት ጥቆማዎች በመቀበል እና በማጣራት የቅጣት ውሳኔ ያስተላለፋል፤ ቅጣቱንም ፲/ የቤት ኪራይ ሕጋዊ መሠረት እንዲኖረው ለማድረግ የሚረዱ ሌሎች ተግባሮችን ያከናውናል፡፡ ፳.የጥቆማ እና ቅሬታ አቀራረብ ሥነሥርዓት የአዋጅ ፩/ በዚህ አዋጅ የተደነገጉት ድንጋጌዎች ጥሰት አለ ብሎ ያመነ ማንኛውም ወገን ጥሰቱን ካወቀበት ቀን ጀምሮ በ ፴ የሥራ ቀናት ውስጥ ከደጋፊ ማስረጃ ጋር በጽሑፍ ጥቆማውን ለተቆጣጣሪው አካል ማቅረብ ፪/ተቆጣጣሪ አካሉ በዚህ አዋጅ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ጥቆማ ሊቀርብባቸው የሚችሉ ጉዳዮችን እና በራሱ ተነሳሽነት የሚያጣራበትን አሰራር እንዲሁም የአስተዳደር ቅጣቶችን በተመለከተ ዝርዝር መመሪያ እንደተጠበቁ ሆኖ የዚህን አዋጅ እና አዋጁን ተከትለው የሚወጡ ህጎች ጥሰትን ለማረም የሚጣል ማንኛውም የአስተዳደር ቅጣት ከሶስት ወር የቤቱ የኪራይ ዋጋ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫)መሠረት የሚጣል የአስተዳደር ቅጣት ላይ ቅሬታ ያለው ሰው፣ የውሳኔው ግልባጭ በደረሰው ሰላሳ ቀናት ውስጥ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፬ መሰረት ለሚቋቋመው የአቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ አቤቱታ የማቅረብ መብት አለው። ፭/ ውሳኔው እንዲከለስ የቀረበ አቤቱታ የመጨረሻ ውሳኔ ሳያገኝ ቅጣቱ ተፈጻሚ ሊሆን አችልም። ፮/ በዚህ አዋጅ መሠረት ለሚሰጡ አስተዳደራዊ ውሳኔዎች አግባብነት ያለው የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ድንጋጌዎች በዚህ አዋጅ ባልተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ እንደአግባብነታቸው ተፈጻሚ ይሆናሉ። ፳፩. የተከራይ አከራይ አለመግባባት የሚያጋጥም እና የዚህን አዋጅ አፈጻፀም የተመለከተ በአከራይም ሆነ በተከራይ በጽሑፍ ማመልከቻ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚቀርብ ማንኛውም ማመልከቻ ከሚከተሉት ማስረጃዎች ጋር ሀ/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ መሠረት የተመዘገበ ለ/ በባንክ ወይም በሌላ ኤሌክትሮኒክስ መንገድ ሐ/ በተቆጣጣሪ አካሉ የሚጠየቅ ማንኛውም አስፈላጊ ፳፪.የማመልከቻ አቀራረብ ሥነ-ሥርዓት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፩ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት መነሻ የሆነው ጉዳይ ባጋጠመ በ፴ የሥራ ቀናት ውስጥ ለተቆጣጣሪ አካሉ በጽሑፍ መቅረብ አለበት፡፡ ፪/ ማመልከቻው የቀረበለት አካልም ቅሬታውን መርምሮ ቅሬታው በቀረበለት በ፴ የሥራ ቀናት ውስጥ ውሳኔ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፪ ንዑስ አንቀጽ ፪ መሰረት በተሰጠው ውሳኔ ቅሬታ ያለው ወገን የመኖሪያ ቤቱ ባለበት አካባቢ አገልግሎት እንዲሰጥ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፬ መሠረት ለሚቋቋመው የቤት ኪራይ ጉዳይ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ የጽሁፍ አቤቱታ ውሳኔው ከደረሰው ቀን ጀምሮ በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ ቅሬታውን ማቅረብ ፳፬.አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ስለማቋቋም ፩/ ክልሉ የተገልጋዩን ህብረተሰብ ብዛት፣ የቅሬታዎች ስፋትና ለአገልግሎት ተጠቃሚዎች የሚኖረውን የቦታ ተደራሽነት መሠረት በማድረግ አንድ ወይም ከዛ በላይ የቤት ኪራይ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ሊያቋቁም ፪/ በየከተማው የሚያስፈልገውን የአቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ብዛት እና የሥራ ሁኔታ የቤት ኪራይ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት ሥነ-ምግባር፣ የሥራ ዘመን፣ የኮሚቴ አባላት ብዛት፣ የሙያ ብቃት ደረጃ እና የሙያ ስብጥር ክልሉ በሚያወጣው በመመሪያ ይወስናል፡፡ ፩/ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ በተቆጣጣሪ አካል የሚወሰኑ የተከራይ አከራይ አለመግባባት ላይ የሚተላለፉ፣ የአዋጁን ጥሰት አስመልከቶ በተደረገ ማጣራት መሰረት የሚወሰኑ የተቆጣጣሪው አካል ውሳኔዎች ላይ አቤቱታ በማስተናገድ፣ የተቆጣጣሪውን አካል ውሳኔ በከፊል ወይም በሙሉ እንዲፀድቅ ወይም ፪/ ኮሚቴው የሰጠው ውሳኔ የመጨረሻ አስተዳደራዊ ፫/ ኮሚቴው የውስጥ አሰራሩን በተመለከተ መመሪያ ፩/በኮሚቴው ውሳኔ ጥቅሙ የተነካበት ማንኛውም ወገን ስልጣን ላለው ፍርድ ቤት ይግባኝ ማቅረብ ይችላል፡፡ ፪/ፍርድ ቤቱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የቀረበለትን ይግባኝ መርምሮ ይግባኙ በደረሰው በ፴ ፫/ፍርድ ቤቱ የሚሰጠው ውሳኔ የመጨረሻ ይሆናል። ፩/አከራይ ከተከራይ ወይም ሌሎች ተከራዮች ጋር በጋራ የውሀ ወይም የመብራት ቆጣሪ በሚጠቀምበት ጊዜ ስለሚከፍልበት ሁኔታ በመኖሪያ ቤቱ የኪራይ ውል ፪/ ተከራይ የተከራየው የመኖሪያ ቤት የራሱ የመብራት አገልግሎት ያለው ከሆነ የተለየ ስምምነት ከሌለ አገልግሎት ክፍያውን የሚከፍለው ተከራዩ ነው። ፫/ተከራይ ስለሚያገኛቸው የጥበቃ፣ የፅዳት ወይም ሌሎች መሰል አገልግሎቶች ክፍያ ከተከራይ ጋር በመኖሪያ ቤቱ ኪራይ ውል ላይ ይወስናሉ። እርምጃዎች እና የሚጣሉ ቅጣቶች ተቆጣጣሪው አካል ፳፱.ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም ፪/ተቆጣጣሪው አካል በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ይህንን አዋጅ ወይም ይህን አዋጅ ተከትሎ የሚወጣ ደንብን ለማስፈጸም መመሪያ ፴.የፍትሐብሔር ሕግ ድንጋጌዎች ተፈጻሚነት በፍትሐ-ብሔር ሕግ ውስጥ ስለውሎች በጠቅላላው እና ባልተመለከቱ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡ ፴፩.ተጻሚነት የማይኖራቸው ሕጎች ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም ልማዳዊ አሠራር ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡ ይህ አዋጅ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከጸደቀበት ቀን አዲስ አበባ ግንቦት ፩ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=ac584d343b68a309d42b16b5e3a7adb50a47cc8f	10,861	2,259	0.977217	2025-10-04T13:49:30.369159
c84215b427aa1be4	የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ማቋቋሚያ አዋጅ 1142/2011ን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ጥር ፯ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ማቋቋሚያ አዋጅ…………………………………….ገጽ ፲፭ሺ፪፺፰፻ የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፵፪/፪ሺ፲፩ን የተቋቋመበትን ዓላማ ለማሳካት የአስተዳደር በደል ለመከላከል እና ተፈጽሞ ሲገኝ ምርመራ በማካሄድ በደሎች እንዲታረሙ የማድረግ አቅሙን ማሳደግ በመሆኑም የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋምን የማዕከላት አደረጃጀት፡ የሠራተኞች አስተዳደር እና የተቋሙን ነፃነት ማረጋገጥ ተገቢ ሆኖ በመገኘቱ፣ አሁን ሀገሪቱ ከደረሰችበት እድገት አንጻር የተቋሙን የሚፈጸሙ የአስተዳደር በደሎችን አቤቱታ መቀበል እና ምርመራ ማካሄድ በማስፈጉ የኢትዮጵያ ሕዝብ ፩ሺ፩፻፵፪/፪ሺ፲፩ን ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፭) መሠረት ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ማቋቋሚያ አዋጅ ፩ሺ፩፻፵፪/፪ሺ፲፩ን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፫፻፯/፪ሺ፲፮” ተብሎ ፩.የአዋጅ አንቀጽ ፪(፪)፣ (፬)፣ (፲)፣ (፲፪) እና (፲፭) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፪(፪)፣ (፬)፣ (፲)፣ (፲፪) እና (፲፭) ተተክቷል፣ አዲስ ንዑስ “፪(፪) “ተሿሚ” ማለት በምክር ቤት የሚሾም ዋና ዕንባ ጠባቂ፣ ምክትል ዋና ዕንባ ጠባቂ፣ አረጋውያን ዕንባ ጠባቂ እና የልዩ ልዩ ዘርፍ ፪(፬) “የአስተዳደር በደል” ማለት ሥልጣን ባለው አካል የወጣ እና በሥራ ላይ ያለን ሕግን በመፃረር በመንግሥት አስፈፃሚ አካላት ወይም በመንግስት የልማት ድርጅቶች ወይም በግል ድርጅቶች የሚፈፀሙ ድርጊቶች ወይም የሚሰጥ ውሳኔ ወይም ትዕዛዝ ማለት ፪(፲) “ተመርማሪ አካላት” ማለት የመንግሥት መስሪያ ቤት ወይም የመንግሥት የልማት ድርጅትን እንዲሁም በዳኝነት ሰጭ ወይም በሕግ አውጪው አካል ወይም በግል ድርጅት ውስጥ የአስተዳደር ወይም የአስተዳደር ነክ አገልግሎት የሚሰጥ አካልን ፪(፲፪) “ሠራተኛ” ማለት ከተሿሚዎች ውጭ ያሉትን የተቋሙን የሥራ ኃላፊዎች፣ ባለሙያዎችና ድጋፍ ሰጪ ሠራተኞችን ያካትታል፡፡ ፪(፲፭) “የግል ድርጅቶች” ማለት የኢትዮጵያ የንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፫/፪ሺ፲፬ን አንቀጽ ፩፻፸፬ ንዑስ አንቀጽ (፭) እና (፮) የተገለጹት የንግድ ማሕበር ዓይነቶች ሆነው የማምረት፣ የተያያዙ ሥራዎችን በንግድ መልክ ፪(፲፯) “ማዕከል” ማለት የተቋሙን አገልግሎት ለዜጎች ተደራሽ ለማድረግ ቅርንጫፍ ዕንባ ጠባቂ ጽህፈት ቤቶች ሥር የሚደራጅ አቤቱታ ቅበላ እና ምርመራ የሚከናወንበት ማስተባበሪያ ፪. የአዋጅ አንቀጽ ፬ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ “፬. ይህ አዋጅ በየደረጃው በሚገኙ የመንግሥት አስፈፃሚ አካላት እና በግል ድርጅቶች በሚፈፀሙ የአስተዳደር በደሎችና ባለሥልጣኖች እና ኃላፊዎች ላይ ተፈጻሚነት ይኖረዋል፡፡” ፫. የአዋጅ አንቀጽ ፭(፪) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ “፭(፪) የተቋሙ ዋና መሥሪያ ቤት አዲስ አበባ ሆኖ ጉባዔው በሚወስነው በማናቸውም ቦታ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤት ወይም ማስተባበሪያ ፬. የአዋጅ አንቀጽ ፮ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ መብቶች እና ጥቅሞች በአስፈጻሚው አካላት እና በግል ድርጅቶች መከበራቸውን በማረጋገጥ፣ የሕግ የበላይነትን መሠረት ያደረገ ጥራት፣ ሠላም እንዲሰፍን ማድረግ ይሆናል፡፡” ፭. የአዋጅ አንቀጽ ፯ ንዑስ አንቀጽ (፩)፣ (፫)፣ (፬) እና (፲) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፯ (፩)፣ (፫)፣ (፬) እና (፲) ተተክቷል፣ መመሪያዎች፣ የሚሰጧቸው ውሳኔዎችና ድንጋጌዎች እንዲሁም ሌሎች ሕጎችን ፯(፫) አስተዳደራዊ በደል መፈጸሙን በምርመራ ሲያረጋግጥ ተገቢውን የመፍትሔ ሐሳብ ፯(፲) የመረጃ ነጻነት ሕግ አፈጻጸም መከታተልና ፮. የአዋጅ አንቀጽ ፲ ንዑስ አንቀጽ(፩-፮) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፲ ንዑስ አንቀጽ ፫. አንድ ምክትል ዋና ዕንባ ጠባቂ፤ ጉዳተኞች እና አረጋውያን ዕንባ ጠባቂ፤ ፭. ሌሎች የልዩ ልዩ ዘርፍ ዕንባ ጠባቂዎች፤ ፯. የአዋጅ አንቀጽ ፲፩ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ፲፩(፩). የተቋሙ ዕንባ ጠባቂዎች ጉባዔ (ከዚህ በኋላ ፲፩(፪). ጉባዔው የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ. ዋና ዕንባ ጠባቂ…………….. ሰብሳቢ ለ. ምክትል ዋና ዕንባ ጠባቂ……. አባል ሐ. የሴቶች፣ ሕጻናት፤ አካል ጉዳተኞች እና አረጋውያን ዕንባ ጠባቂ……………….አባል መ. የልዩ ልዩ ዘርፍ ዕንባ ጠባቂዎች………አባል ሠ. ከዲሞክራሲ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ በሕዝብ ተወካዮች ምክርቤት አፈ ጉባዔ የሚወከሉ ሁለት አባላት………………….……...አባል ፲፩(፫). ጉባዔው የራሱን ፀሐፊ ከአባላቱ መካከል ፲፩(፬). ጉባዔው የራሱን የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ፰. የአዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ ፫(መ)፣ (፬) እና (፭) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፲፪ (፫) (መ)፣ (፬) እና (፭) ተተክቷል፣ “፲፪(፫)(መ) የቅርንጫፍ ዕንባ ጠባቂ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ፤ መሪ ሥራ አስፈጻሚ፣ ሥራ አስፈጻሚ፣ የማዕከል አስተባባሪዎች እና አጥንቶ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፲፪(፬) የቅርንጫፍ ዕንባ ጠባቂ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ፤ መሪ ሥራ አስፈጻሚ፣ ሥራ አስፈጻሚ እና የማዕከል አስተባባሪን ፲፪(፭) የቅርንጫፍ ዕንባ ጠባቂ ጽሕፈት ቤት ኃላፊዎችን፣ መሪ ሥራ አስፈጻሚዎችን፣ ሥራ አስፈጻሚዎችን እና የማዕከል ፱. የአዋጅ አንቀጽ ፲፮ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ “፲፮ የልዩ ልዩ ዘርፍ ዕንባ ጠባቂዎች ሥልጣንና የሚከተሉትን ሥልጣንና ተግባር ይኖሩታል፡- ፩. ከዋናው ዕንባ ጠባቂዉ ጋር በመመካከር ፪. የሥራ ዘርፉን ሠራተኞች የመከታተል እና ፫. የሚመሩትን ዘርፍ ወቅታዊና ዓመታዊ ፬ በዋናው ዕንባ ጠባቂው የሚሰጡትን ሌሎች ፲. የአዋጅ አንቀጽ ፲፯ (፪) (ሀ) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፲፯ (፪) (ሀ) ተተክቷል፣ “፲፯ (፪)(ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፰ መሠረት የሕዝብ ጥቆማ መሠረት በማድረግ ዕጩ ፲፩. የአዋጅ አንቀጽ ፲፰ ስር የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፲፰ (፮) እና (፯) ፲፰(፯) ከሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች አንድ ፲፪. የአዋጅ አንቀጽ ፳፬ ስር የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፳፬ (፮) እና (፯) ተጨምረዋል፣ ፳፬(፯) ከሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች አንድ ፲፫. የአዋጅ አንቀጽ ፴ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ርዕስ “አንቀጽ ፴ የተመርማሪ አካላት ግዴታ ፴(፩) ተቋሙ አግባብነት ያላቸውን ሰነዶች ወይም ማስረጃዎች እንዲቀርቡ ወይም መልስ በተሟላ አኳኋን የማቅረብ ግዴታ አለበት፤ ፴(፪) ተመርማሪ አካላት በተቋሙ በቀረበ የምርመራ ውጤትና የመፍትሔ ሐሳብ ላይ በ፴ ቀናት ውስጥ የእርምት እርምጃ የመውሰድ ግዴታ አለበት፣ የወሰደውን እርምጃ እና ለመውሰድ ካልተቻለ በቂ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም በተጠቀሰው የጊዜ ገደብ ውስጥ የማሳወቅ ፲፬. የአዋጅ አንቀጽ (፴፩)(፩) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፴፩ (፩) ተተክቷል፡፡ መርማሪ በሰጠው የምርመራ ውጤትና ቅሬታ ያለው ከሆነ የምርመራ ውጤትና በጽሑፍ ከደረሰው ጊዜ አንስቶ በ፴ ቀናት ውስጥ በደረጃው የሥራ ኃላፊ ቅሬታውን የማቅረብ መብቱ የተጠበቀ ሆኖ ዝርዝር አፈጻጸሙ ይህንን አዋጅ ለማስፈጸም በሚወጣ መመሪያ የሚወሰን ፲፭. የአዋጁ አንቀጽ ፴፯ ቀጥሎ አዲስ ርዕስ እና አንቀጽ ፴፰ ተጨምሯል በአዋጁ ከአንቀጽ ፴፰ ከአንቀጽ ፴፱ እስከ ፵፯ በመሆን ተሸጋሽገዋል፡፡ ሳይፈቅድ ወይም ከባድ ወንጀል ሲፈጽም አይያዝም፣ አይከሰስም፣ አይታሰርም፡፡” ፲፮. በአዋጅ አንቀጽ ፵፩ ሥር አዲስ ንዑስ አንቀጽ ጉባዔው በሰጠው ውሳኔ ላይ በ፴ ቀናት ውስጥ ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ጥር ፯ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="c84215b427aa1be4" title="የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ማቋቋሚያ አዋጅ 1142/2011ን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=2ef44eb4c2d1515011d61139d5cb6f6b22887030" char_count="4218" purity="0.93"> የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ማቋቋሚያ አዋጅ 1142/2011ን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ጥር ፯ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ማቋቋሚያ አዋጅ…………………………………….ገጽ ፲፭ሺ፪፺፰፻ የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፵፪/፪ሺ፲፩ን የተቋቋመበትን ዓላማ ለማሳካት የአስተዳደር በደል ለመከላከል እና ተፈጽሞ ሲገኝ ምርመራ በማካሄድ በደሎች እንዲታረሙ የማድረግ አቅሙን ማሳደግ በመሆኑም የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋምን የማዕከላት አደረጃጀት፡ የሠራተኞች አስተዳደር እና የተቋሙን ነፃነት ማረጋገጥ ተገቢ ሆኖ በመገኘቱ፣ አሁን ሀገሪቱ ከደረሰችበት እድገት አንጻር የተቋሙን የሚፈጸሙ የአስተዳደር በደሎችን አቤቱታ መቀበል እና ምርመራ ማካሄድ በማስፈጉ የኢትዮጵያ ሕዝብ ፩ሺ፩፻፵፪/፪ሺ፲፩ን ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፭) መሠረት ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም ማቋቋሚያ አዋጅ ፩ሺ፩፻፵፪/፪ሺ፲፩ን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፫፻፯/፪ሺ፲፮” ተብሎ ፩.የአዋጅ አንቀጽ ፪(፪)፣ (፬)፣ (፲)፣ (፲፪) እና (፲፭) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፪(፪)፣ (፬)፣ (፲)፣ (፲፪) እና (፲፭) ተተክቷል፣ አዲስ ንዑስ “፪(፪) “ተሿሚ” ማለት በምክር ቤት የሚሾም ዋና ዕንባ ጠባቂ፣ ምክትል ዋና ዕንባ ጠባቂ፣ አረጋውያን ዕንባ ጠባቂ እና የልዩ ልዩ ዘርፍ ፪(፬) “የአስተዳደር በደል” ማለት ሥልጣን ባለው አካል የወጣ እና በሥራ ላይ ያለን ሕግን በመፃረር በመንግሥት አስፈፃሚ አካላት ወይም በመንግስት የልማት ድርጅቶች ወይም በግል ድርጅቶች የሚፈፀሙ ድርጊቶች ወይም የሚሰጥ ውሳኔ ወይም ትዕዛዝ ማለት ፪(፲) “ተመርማሪ አካላት” ማለት የመንግሥት መስሪያ ቤት ወይም የመንግሥት የልማት ድርጅትን እንዲሁም በዳኝነት ሰጭ ወይም በሕግ አውጪው አካል ወይም በግል ድርጅት ውስጥ የአስተዳደር ወይም የአስተዳደር ነክ አገልግሎት የሚሰጥ አካልን ፪(፲፪) “ሠራተኛ” ማለት ከተሿሚዎች ውጭ ያሉትን የተቋሙን የሥራ ኃላፊዎች፣ ባለሙያዎችና ድጋፍ ሰጪ ሠራተኞችን ያካትታል፡፡ ፪(፲፭) “የግል ድርጅቶች” ማለት የኢትዮጵያ የንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፫/፪ሺ፲፬ን አንቀጽ ፩፻፸፬ ንዑስ አንቀጽ (፭) እና (፮) የተገለጹት የንግድ ማሕበር ዓይነቶች ሆነው የማምረት፣ የተያያዙ ሥራዎችን በንግድ መልክ ፪(፲፯) “ማዕከል” ማለት የተቋሙን አገልግሎት ለዜጎች ተደራሽ ለማድረግ ቅርንጫፍ ዕንባ ጠባቂ ጽህፈት ቤቶች ሥር የሚደራጅ አቤቱታ ቅበላ እና ምርመራ የሚከናወንበት ማስተባበሪያ ፪. የአዋጅ አንቀጽ ፬ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ “፬. ይህ አዋጅ በየደረጃው በሚገኙ የመንግሥት አስፈፃሚ አካላት እና በግል ድርጅቶች በሚፈፀሙ የአስተዳደር በደሎችና ባለሥልጣኖች እና ኃላፊዎች ላይ ተፈጻሚነት ይኖረዋል፡፡” ፫. የአዋጅ አንቀጽ ፭(፪) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ “፭(፪) የተቋሙ ዋና መሥሪያ ቤት አዲስ አበባ ሆኖ ጉባዔው በሚወስነው በማናቸውም ቦታ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤት ወይም ማስተባበሪያ ፬. የአዋጅ አንቀጽ ፮ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ መብቶች እና ጥቅሞች በአስፈጻሚው አካላት እና በግል ድርጅቶች መከበራቸውን በማረጋገጥ፣ የሕግ የበላይነትን መሠረት ያደረገ ጥራት፣ ሠላም እንዲሰፍን ማድረግ ይሆናል፡፡” ፭. የአዋጅ አንቀጽ ፯ ንዑስ አንቀጽ (፩)፣ (፫)፣ (፬) እና (፲) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፯ (፩)፣ (፫)፣ (፬) እና (፲) ተተክቷል፣ መመሪያዎች፣ የሚሰጧቸው ውሳኔዎችና ድንጋጌዎች እንዲሁም ሌሎች ሕጎችን ፯(፫) አስተዳደራዊ በደል መፈጸሙን በምርመራ ሲያረጋግጥ ተገቢውን የመፍትሔ ሐሳብ ፯(፲) የመረጃ ነጻነት ሕግ አፈጻጸም መከታተልና ፮. የአዋጅ አንቀጽ ፲ ንዑስ አንቀጽ(፩-፮) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፲ ንዑስ አንቀጽ ፫. አንድ ምክትል ዋና ዕንባ ጠባቂ፤ ጉዳተኞች እና አረጋውያን ዕንባ ጠባቂ፤ ፭. ሌሎች የልዩ ልዩ ዘርፍ ዕንባ ጠባቂዎች፤ ፯. የአዋጅ አንቀጽ ፲፩ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ፲፩(፩). የተቋሙ ዕንባ ጠባቂዎች ጉባዔ (ከዚህ በኋላ ፲፩(፪). ጉባዔው የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ. ዋና ዕንባ ጠባቂ…………….. ሰብሳቢ ለ. ምክትል ዋና ዕንባ ጠባቂ……. አባል ሐ. የሴቶች፣ ሕጻናት፤ አካል ጉዳተኞች እና አረጋውያን ዕንባ ጠባቂ……………….አባል መ. የልዩ ልዩ ዘርፍ ዕንባ ጠባቂዎች………አባል ሠ. ከዲሞክራሲ ጉዳዮች ቋሚ ኮሚቴ በሕዝብ ተወካዮች ምክርቤት አፈ ጉባዔ የሚወከሉ ሁለት አባላት………………….……...አባል ፲፩(፫). ጉባዔው የራሱን ፀሐፊ ከአባላቱ መካከል ፲፩(፬). ጉባዔው የራሱን የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ፰. የአዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ ፫(መ)፣ (፬) እና (፭) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፲፪ (፫) (መ)፣ (፬) እና (፭) ተተክቷል፣ “፲፪(፫)(መ) የቅርንጫፍ ዕንባ ጠባቂ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ፤ መሪ ሥራ አስፈጻሚ፣ ሥራ አስፈጻሚ፣ የማዕከል አስተባባሪዎች እና አጥንቶ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፲፪(፬) የቅርንጫፍ ዕንባ ጠባቂ ጽሕፈት ቤት ኃላፊ፤ መሪ ሥራ አስፈጻሚ፣ ሥራ አስፈጻሚ እና የማዕከል አስተባባሪን ፲፪(፭) የቅርንጫፍ ዕንባ ጠባቂ ጽሕፈት ቤት ኃላፊዎችን፣ መሪ ሥራ አስፈጻሚዎችን፣ ሥራ አስፈጻሚዎችን እና የማዕከል ፱. የአዋጅ አንቀጽ ፲፮ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ “፲፮ የልዩ ልዩ ዘርፍ ዕንባ ጠባቂዎች ሥልጣንና የሚከተሉትን ሥልጣንና ተግባር ይኖሩታል፡- ፩. ከዋናው ዕንባ ጠባቂዉ ጋር በመመካከር ፪. የሥራ ዘርፉን ሠራተኞች የመከታተል እና ፫. የሚመሩትን ዘርፍ ወቅታዊና ዓመታዊ ፬ በዋናው ዕንባ ጠባቂው የሚሰጡትን ሌሎች ፲. የአዋጅ አንቀጽ ፲፯ (፪) (ሀ) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፲፯ (፪) (ሀ) ተተክቷል፣ “፲፯ (፪)(ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፰ መሠረት የሕዝብ ጥቆማ መሠረት በማድረግ ዕጩ ፲፩. የአዋጅ አንቀጽ ፲፰ ስር የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፲፰ (፮) እና (፯) ፲፰(፯) ከሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች አንድ ፲፪. የአዋጅ አንቀጽ ፳፬ ስር የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፳፬ (፮) እና (፯) ተጨምረዋል፣ ፳፬(፯) ከሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች አንድ ፲፫. የአዋጅ አንቀጽ ፴ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ርዕስ “አንቀጽ ፴ የተመርማሪ አካላት ግዴታ ፴(፩) ተቋሙ አግባብነት ያላቸውን ሰነዶች ወይም ማስረጃዎች እንዲቀርቡ ወይም መልስ በተሟላ አኳኋን የማቅረብ ግዴታ አለበት፤ ፴(፪) ተመርማሪ አካላት በተቋሙ በቀረበ የምርመራ ውጤትና የመፍትሔ ሐሳብ ላይ በ፴ ቀናት ውስጥ የእርምት እርምጃ የመውሰድ ግዴታ አለበት፣ የወሰደውን እርምጃ እና ለመውሰድ ካልተቻለ በቂ ለኢትዮጵያ ሕዝብ ዕንባ ጠባቂ ተቋም በተጠቀሰው የጊዜ ገደብ ውስጥ የማሳወቅ ፲፬. የአዋጅ አንቀጽ (፴፩)(፩) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፴፩ (፩) ተተክቷል፡፡ መርማሪ በሰጠው የምርመራ ውጤትና ቅሬታ ያለው ከሆነ የምርመራ ውጤትና በጽሑፍ ከደረሰው ጊዜ አንስቶ በ፴ ቀናት ውስጥ በደረጃው የሥራ ኃላፊ ቅሬታውን የማቅረብ መብቱ የተጠበቀ ሆኖ ዝርዝር አፈጻጸሙ ይህንን አዋጅ ለማስፈጸም በሚወጣ መመሪያ የሚወሰን ፲፭. የአዋጁ አንቀጽ ፴፯ ቀጥሎ አዲስ ርዕስ እና አንቀጽ ፴፰ ተጨምሯል በአዋጁ ከአንቀጽ ፴፰ ከአንቀጽ ፴፱ እስከ ፵፯ በመሆን ተሸጋሽገዋል፡፡ ሳይፈቅድ ወይም ከባድ ወንጀል ሲፈጽም አይያዝም፣ አይከሰስም፣ አይታሰርም፡፡” ፲፮. በአዋጅ አንቀጽ ፵፩ ሥር አዲስ ንዑስ አንቀጽ ጉባዔው በሰጠው ውሳኔ ላይ በ፴ ቀናት ውስጥ ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ጥር ፯ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=2ef44eb4c2d1515011d61139d5cb6f6b22887030	4,218	837	0.927262	2025-10-04T13:49:34.736119
8aaa9e0d0c230432	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ መንግሥት መካከል የተፈረመውን የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ታህሳስ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ መንግሥት መካከል የተፈረመውን የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ..…………………………ገጽ ፲፭ሺ፪፻፺፭ መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ መንግሥት መካከል የተፈረመውን የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት የካቲት ፯ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ፫ኛ የሥራ ዘመኑ ታህሳስ ፬ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፰ኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገ የሁለትዮሽ ፩ሺ፫፻፲፪/፪ሺ፲፮” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል መካከል የካቲት ፯ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የተፈረመው የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት የንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር ይህን ስምምነት የማስፈጸም ኃላፊነት በዚህ አዋጅ ተሰጥቶታል፡፡ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ታህሳስ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="8aaa9e0d0c230432" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ መንግሥት መካከል የተፈረመውን የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=278b4b8b25763b434e1e2eb486a1bbd96c3ac52e" char_count="808" purity="0.96"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ መንግሥት መካከል የተፈረመውን የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ታህሳስ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ መንግሥት መካከል የተፈረመውን የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ..…………………………ገጽ ፲፭ሺ፪፻፺፭ መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ መንግሥት መካከል የተፈረመውን የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት የካቲት ፯ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ፫ኛ የሥራ ዘመኑ ታህሳስ ፬ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፰ኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገ የሁለትዮሽ ፩ሺ፫፻፲፪/፪ሺ፲፮” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ መንግሥት እና በፓኪስታን እስላማዊ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል መካከል የካቲት ፯ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የተፈረመው የሁለትዮሽ የንግድ ስምምነት የንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር ይህን ስምምነት የማስፈጸም ኃላፊነት በዚህ አዋጅ ተሰጥቶታል፡፡ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ታህሳስ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=278b4b8b25763b434e1e2eb486a1bbd96c3ac52e	808	148	0.963691	2025-10-04T13:49:36.057540
21bfb59fa1b5109e	ለሰው ሀብት ልማት ኦፕሬሽን ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ታህሳስ ፲ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም ለሰው ሀብት ልማት ኦፕሬሽን ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት አዋጅ………...………………………......ገጽ ፲፭ሺ፪፻፺፩ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ለሰው ሀብት ልማት ኦፕሬሽን ማስፈጸሚያ የሚውል ፴፯ ሚሊዮን ፪፻ ሺህ ኤስ.ዲ.አር. (ሠላሳ ሰባት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሺህ ኤስ.ዲ.አር) ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሐምሌ ፲፰ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአዲስ አበባ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ፫ኛ ዓመት የሥራ ዘመኑ ጥቅምት ፩ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፩ኛ መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “ለሰው ሀብት ልማት ኦፕሬሽን ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጸደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፫፻፩/ ፪ሺ፲፮" ተብሎ ሊጠቀስ መንግሥት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሐምሌ ፲፰ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 7341-ET በዚህ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፴፯ ሚሊዮን ፪፻ ሺህ ኤስ.ዲ.አር(ሠላሳ ሰባት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሺህ ኤስ.ዲ.አር) በብድር ስምምነቱ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ታህሳስ ፲ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="21bfb59fa1b5109e" title="ለሰው ሀብት ልማት ኦፕሬሽን ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=6ff88ec3da1e97fa23e8d04976fb32d221e4ec66" char_count="987" purity="0.93"> ለሰው ሀብት ልማት ኦፕሬሽን ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ታህሳስ ፲ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም ለሰው ሀብት ልማት ኦፕሬሽን ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት አዋጅ………...………………………......ገጽ ፲፭ሺ፪፻፺፩ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ለሰው ሀብት ልማት ኦፕሬሽን ማስፈጸሚያ የሚውል ፴፯ ሚሊዮን ፪፻ ሺህ ኤስ.ዲ.አር. (ሠላሳ ሰባት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሺህ ኤስ.ዲ.አር) ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሐምሌ ፲፰ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአዲስ አበባ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ፫ኛ ዓመት የሥራ ዘመኑ ጥቅምት ፩ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፩ኛ መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “ለሰው ሀብት ልማት ኦፕሬሽን ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማጸደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፫፻፩/ ፪ሺ፲፮" ተብሎ ሊጠቀስ መንግሥት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሐምሌ ፲፰ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 7341-ET በዚህ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፴፯ ሚሊዮን ፪፻ ሺህ ኤስ.ዲ.አር(ሠላሳ ሰባት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሺህ ኤስ.ዲ.አር) በብድር ስምምነቱ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ታህሳስ ፲ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=6ff88ec3da1e97fa23e8d04976fb32d221e4ec66	987	193	0.933333	2025-10-04T13:49:37.367500
d85cf10b92ed7d91	የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ምርምር ተቋማት እና ኢንዱስትሪ ትስስር አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ምርምር ተቋማት እና ኢንዱስትሪ ትስስር አዋጅ.…ገጽ ፲፭ሺ፪፻፷፪ የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ የምርምር ተቋማት እና የኢንዱስትሪ ትስስር አዋጅ በሀገራችን የተጀመረውን ትምህርትና ሥልጠና (ኢንተርንሽፕ)፣ የመምህራንና አሠልጣኞች የኢንዱስትሪ ሙያተኞች በትምህርትና ሥልጠና ተቋማት የሚያበረክቱት የተግባር ትምህርትና ሥልጠና አስፈላጊ በመሆኑ፣ ከፍተኛ ትምህርት፣ቴክኒክና ሙያ ተቋማት እና የምርምር ተቋማት ከኢንዱስትሪ ጋር በመተሳሰር ምርምር፣ ለመገንባት ለኢንዱስትሪው ብቁ የሰው ኃይል፣ ችግር-ፈቺ የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ ቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ፖሊሲ ላይ የተመላከቱ የትስስር ቁልፍ ጉዳዮችን በሕግ መደንገግ በማስፈለጉ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ የምርምር ተቋማት እና ኢንዱስትሪ ይህ አዋጅ “የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣የምርምር ተቋማት እና የኢንዱስትሪ ትስስር ፩/“የማማከር አገልግሎት” ማለት የከፍተኛ ትምህርት መምህራን፣ የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ተቋማት አሠልጣኞች እና የምርምር ተቋማት ተመራማሪዎች ሙያዊ ክህሎታቸውን በመጠቀም በፕሮጀክት ጥናት፣ ዲዛይንና አስተዳደር፣ በደንበኛ ምክር፣ በሥልጠና እና በእውቀት ሽግግር ላይ የሚሰጡት የፈጠራ እና የምክር ባህሪይ ያለው የሙያ ወይም የቴክኒክ ፪/“የተግባር ልምምድ” ማለት ኤክስተርንሺፕ፣ ኢንተርንሺፕ እና የትብብር ሥልጠና የሚያካትት ነው፡፡ ፫/ “ኤክስተርንሺፕ” ማለት የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት መምህራን እና የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ተቋማት አሠልጣኞች በኢንዱስትሪ ውስጥ የሥራ ላይ ልምምድ የኢንዱስትሪ ባለሙያዎች በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ሥልጠና የሚያገኙበት አሰራር ነው፡፡ ፬/ “ኢንተርንሺፕ” ማለት የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና በኢንዱስትሪ ውስጥ የተግባር ልምምድ እና የሥራ ቦታ ተሞክሮ ትምህርትና ሥልጠና የሚያገኙበት አሠራር ፭/ “የጋራ ተግባራዊ ምርምር” ማለት ለምርምር በተደረገ የትብብር ስምምነት መሠረት የከፍተኛ ትምህርት እና የቴክኒክ ሙያ ሥልጠና ተቋማት ከኢንዱስትሪ፣ መንግሥታዊ ካልሆኑ ተቋማት ጋር ሀገር አቀፍ ወይም ክህሎትና አመለካከት ለማጎልበት በማሠልጠኛ ተቋማት ከሚሰጠው ተግባር ተኮር ሥልጠና ጋር በማቀናጀት በትብብር የሚሰጡት የሥልጠና ዘዴ ነው፡፡ ፯/ “ኢንዱስትሪ” ማለት ማንኛውም በግል፣ በመንግሥት ወይም መንግሥታዊ ያልሆነ ድርጅት ባለቤትነት ስር የሚገኝ ሴክተር መሥሪያ ቤት ወይም በሥሩ የሚገኝ ተጠሪ ተቋም ሆኖ ለትስስር ሥራዎች በትብብርና በጉድኝት መስራት የሚችል የአምራች ዘርፍ ወይም አገልግሎት ሰጪ ድርጅት ወይም ተቋም ነው፡፡ ፰/ ”የቴክኖሎጂ ሽግግር” ማለት በኢንዱስትሪዎች፣ በከፍተኛ ትምህርት፣ በቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ፣ በምርምር ተቋማት እና በሌሎች በመንግስትና በግል ተቋማት መካከል የሚደረግ የሙያ፣ የእውቀት፣ የቴክኖሎጂ፣ የአመራረት ዘይቤዎችን፣ ምርት ናሙናዎችን የመለዋወጥ ቴክኖሎጂውን ወደ አዲስ ምርት፣ ሂደት፣ ጥቅም፣ ቁሳቁስ ወይም አገልግሎት የሚቀይርበት ሂደት ነው፡፡ ፱/ “አዕምሯዊ ንብረት” ማለት የሰው ልጅ አእምሮ ውጤት በሆኑ የፈጠራ ሥራዎች ላይ ያለ ሕጋዊ መብት ሲሆን ፓተንትን፣ የንግድ ምልክትን፣ ኮፒራይትን፣ የምዝገባ እና የግልጋሎት ሞዴል ምስክር ወረቀትን የሚጨምር ሆኖ በትስስር ሥራ ወቅት የሚገኝ መብት ነው፡፡ በቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ ወይም ምርምር ተቋም ለሚካሄድ የጋራ ምርምር በኢንዱስትሪ፣ በፋውንዴሽን፣ በመንግሥት ወይም መንግሥታዊ ባልሆነ ድርጅት የሚደረግ የዓይነት እና የገንዘብ ድጋፍ ነው፡፡ ፲፩/ “ትስስር” ማለት በከፍተኛ ትምህርት፣ በቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ፣ በምርምር ተቋማት እና በኢንዱስትሪ መካከል በዚህ አዋጅ በተደነገጉ አቅጣጫዎች፣ በጋራ ተቋማት የሚያበረክቱት የተግባር ትምህርትና ሥልጠና፣ እና በትብብር የሚካሄድ የምርምር፣ ቴክኖሎጂ ሽግግርና የማማከር ሥራዎች ጉድኝት ሥራዎች ነው፡፡ ፲፪/ “የትስስር ምክር ቤት ወይም ምክር ቤት” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ የተመላከተውን የትስስር አካላትን ያቀፈና ትስስሩን በበላይነት የሚመራ አደረጃጀት ሲሆን በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፬ ንዑስ አንቀፅ (፩) ፲፫/ “የትስስሩ አካላት” ማለት የትስስሩ ዋና ተዋንያን ሲሆኑ እነርሱም ቅድሚያ ትኩረት የተሰጣቸው የኢኮኖሚ ሴክተር መሪ መሥሪያ ቤቶችና ተጠሪ ተቋማት፣ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች፣ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ የምርምር ተቋማት፣ የሙያ ማሠልጠኛ ድርጅቶች፣ የፌደራልና ክልል ንግድ ምክር ቤትና ዘርፍ ማህበራት፣ መንግሥታዊ ያልሆኑ ሀገር በቀል ድርጅቶች፣ የሙያና ሲቪክ ማሕበራት እና ሌሎች ፲፬/ “ከፍተኛ ትምህርት ተቋም’’ ማለት በመንግሥት ወይም የትምህርት መስኮች በቅድመ ምረቃና ድህረ ምረቃ የዲግሪ መርሐ ግብሮች የሚሰጥ፣ የጥናትና ምርምር እና የማህበረሰብ ጉድኝት ሥራዎችን የሚሠራ ተቋም ፲፭/ “የምርምር ተቋም” ማለት በልዩ ተልዕኮ ተደራጅቶ ምርምር እና የማማከር አገልግሎት የሚያከናውን ፲፮/ “ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና” ማለት በመደበኛና መደበኛ ባልሆነ የትምህርትና ሥልጠና ሥርዓት በተለያዩ የሙያ ዓይነቶች ከደረጃ ሁለት እስከ ሦስተኛ ዲግሪ ባሉ ደረጃዎች ትምህርትና ሥልጠናን በመስጠት በማጎልበት እና በሙያ ብቃት ምዘና በማረጋገጥ ለሥራ ዝግጁ የሚደረግበት የትምህርትና ሥልጠና ፲፯/ “ሚኒስቴር ወይም ሚኒስትር” ማለት እንደቅደም ተከተሉ የትምህርት ሚኒስቴር ወይም ሚኒስትር ነው፡፡ ፲፰/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት ፲፱/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገጸው ድንጋጌ የሴትንም የትስስር ሥራዎችን ሀገራዊ የልማት አጀንዳን ባገናዘበ መልኩ በቅንጅት፣ በወጥነት፣ በተጠያቂነት እና በብቃት ሀገራዊ እና ዓለማቀፋዊ ተወዳዳሪነትን ማረጋገጥ ነው፡፡ ይህ አዋጅ ትስስርን በሁሉም የትስስር አካላት ላይ ስለ የትስስር ምክር ቤት መቋቋም፣ የምክር ቤት አባላት እና ፭. የትስስር ምክር ቤት መቋቋም ከምርምር ተቋማት፣ ከኢንዱስትሪዎች እና ከመንግሥት ሥራዎችን በበላይነት የሚመራ የትስስር ምክር ቤት ከዚህ በኋላ “ምክር ቤቱ” እየተባለ የሚጠራ በዚህ አዋጅ ፩/ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ምክር ቤቱ ሌሎች አባላትን የመጨመር ሥልጣኑ እንደተጠበቀ ሆኖ የሚከተሉት ፪/የምክር ቤቱ አባላት የሆኑት የትስስሩ አካላት (ሀ) ቅድሚያ ትኩረት የተሰጣቸው የኢኮኖሚ ሴክተር መሪ መሥሪያ ቤቶች እና ተጠሪ ተቋማት፣ (ለ) የመንግሥት የልማት ድርጅቶች፣ (ሐ) የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ (ሠ) የቴክኒክና ሙያ ማሠልጠኛ ተቋማት፣ (ረ) የግል አምራችና አገልግሎት ሰጭ ድርጅቶች፣ (ሰ) የፌደራል እና የክልል ንግድ ምክር ቤትና ዘርፍ (ሸ) መንግሥታዊ ያልሆኑ ሀገር በቀል ድርጅቶች፣ ፫/ ምክር ቤቱ ሰብሳቢ፣ ምክትል ሰብሳቢ እና ጸሐፊ የሚኖረው ሆኖ ትምህርት ሚኒስቴር የምክር ቤቱ ሰብሳቢ ሲሆን ከሌሎቹ የምክር ቤቱ አካላት ምክትል ፬/ የምክር ቤቱን አደረጃጀት እና አሠራርን የሚወስን ዝርዝር መመሪያ በሚኒስቴሩ ተዘጋጅቶ ይወጣል፡፡ ፯. የምክር ቤት ሥልጣንና ተግባር ምክር ቤቱ የሚከተሉት ሥልጣንና ተግባር ይኖረዋል፡፡ ፩/ መንግሥት በሚያስቀምጣቸው የትኩረት መስኮች በበላይነት ይከታተላል፤ ይገመግማል፤ ፪/ በትስስር አካላት በወል እና በተናጠል መተግበር የሚገባቸውን የትስሰር ጉዳዮች ይለያል፣ በዕቅድ ፫/ ከትስስር አካላት የተሻለ አፈጻጸም ያስመዘገቡትን ተሞክሮ ይቀምራል፣ ለሌሎች እንዲተላለፍ ያደርጋል፤ ፬/ የትስስር ጉዳዮች ውጤታማ ትግበራን የሚያግዙና አስፈላጊነቱ በምክር ቤቱ ስብሰባዎች ላይ ማሳተፍ እና እውቀትና ልምዳቸውን እንዲያጋሩ ይወስናል፤ የትስስሩ አካላት የወል እና የተናጠል ተግባር ፰. የትስስሩ አካላት የወል ተግባር እና ኃላፊነት ፩/ ለትስስሩ ውጤታማነት የሚሆን አደረጃጀት እና ምቹ የመተግበር፣ የመከታተልና ተግባራዊነቱን የማረጋገጥ፣ ፫/የትስስሩ አካላት ስለሚኖራቸው ግንኙነት እና ትስስሩን ለማጠናከር የሚያስችሉ የውስጥ መመሪያ የማውጣት፣ የማሻሻል፣ ተግባራዊነቱን የመከታተል፣ የማረጋገጥ ፭/ የትስስር ዕቅድ፣ ክትትል እና ግምገማ ሥርዓት መዘርጋት እና በየደረጃው ላለው ለትስስሩ አስተባባሪ ፮/ የትስስር አካላትን መደበኛ ሥራ በማያስተጓጉል አግባብ መሠረተ ልማቶችን ለትስስር ሥራዎች ፯/ በትስስሩ ለሚሳታፉ የተቋሙ ማህበረሰብ በትስስር ምክንያት የሚታወቅ የሌሎች ተቋማትን ሚስጥር የመጠበቅ፣ መብትና ግዴታን የሚደነግግ የውስጥ ፰/ በየዘርፉ ለሚፈጠሩ የትስስር ግንኙነቶች አስፈላጊውን ድጋፍና ክትትል ማድረግ እና ለምክር ቤቱ ሪፖርት ፱/ ሌሎች ትስስሩን ውጤታማ ለማድረግ የሚረዱ ፱. የከፍተኛ ትምህርት ተቋም ተግባር እና ኃላፊነት የከፍተኛ ትምህርት ተቋም የሚከተሉት ተግባር እና ፩/ በተቋማዊ የስትራቴጂ ሰነዶች ውስጥ የትስስር ሥራን ፪/ የትስስር ሥራን ለመስራት የሚያስችል የሰው ኃይልና በጀት የመመደብ፣ የትስስር ገቢን የማስተዳደር እና ፫/ በትስስሩ ሂደት የማህበረሰቡን ችግር ትኩረት ሰጥቶ መፍታትና ተጠቃሚነትን የማረጋገጥ፤ ፬/ በምክር ቤቱ የተለዩ እና ቅድሚያ የተሰጣቸውን የትስስር ተግባራት መሠረት በማድረግ የተቋሙን የተልዕኮ ልየታ ከግምት ውስጥ በማስገባት እንዲሁም የቁልፍ ባለድርሻ አካላትን ተሳትፎ በሚያረጋግጥ ፭/ በትስስር የሚከናወን ምርምርና ፈጠራ በትስስሩ ለማሳካት የተለዩትን የባለድርሻ አካላት ፍላጎት ታሳቢ ያደረገ መሆኑን የማረጋገጥ እና አስፈላጊውን ፈንድ ፮/ በትስስሩ የሚከናወኑ ተግባራት ለትምህርትና ምርምር ጥራት፣ ለማህበረሰብ ጉድኝት፣ ለኢንዱስትሪዎች እና ኢንተርፕራይዞች ውጤታማነት በሚያግዝ አግባብ ፯/ በትስስር የሚገኝ የአእምሯዊ ንብረት መብት ጸንተው ሥራ ላይ ባሉ ሕጎች እና የትስስሩን አካላት መብት እና ፲. የምርምር ተቋም ተግባር እና ኃላፊነት የምርምር ተቋም የሚከተሉት ተግባር እና ኃላፊነት ፩/ ትስስርን በአደረጃጀትና አሠራር ደግፎ የማከናወን፤ ፪/ በትስስር የሚፈጠር ገቢን ለማስተዳደር የሚያስችል የማህበረሰቡን ችግር በሚፈታ አግባብ እንዲሸጋገር ፬/ በምክር ቤቱ የተለዩ እና ቅድሚያ የተሰጣቸውን የትስስር አካላትን ተሳትፎ በሚያረጋግጥ አግባብ የማቀድና ለማሳካት የተለዩትን የባለድርሻ አካላት ፍላጎት ታሳቢ ፮/ በትስስር የሚገኝ የአእምሯዊ ንብረት መብት ፀንተው ሥራ ላይ ባሉ ሕጎች እና የትስስሩን አካላት መብት እና ጥቅም በሚያስጠብቅ አግባብ ለቀጣይ ምርምር አጀንዳ ፲፩. የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ተቋም ተግባር እና ኃላፊነት የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ተቋም የሚከተሉት ተግባር የሚያስችል ግልጽ፣ ተጠያቂነትና ውጤታማነት የሚያረጋግጥ ሥርዓት የመዘርጋት፤ ፫/ ለውጤታማ የኢንዱስትሪ ኤክስቴንሽን፣ የተግባር ልምምድ፣ የማማከር ሥራ እና የትብብር ስልጠና አፈጻጸም የሚሆን ምቹ ተቋማዊ አካባቢ የመፍጠር እና የትስስሩ አካላት ያላቸውን መሠረተ ልማት ለጋራ ሥራ እንዲጠቀሙ የማድረግ፣ ፬/ በትስስሩ የሚከናወኑ ተግባራት ለሥልጠናና ክህሎት መሆን በሚያግዝ አግባብ መተግበሩን የማረጋገጥ፤ ፭/ የትስስሩ አካላት ለጋራ ምርምር ሥራዎች አመቺ እንዲሆን ማበልጸጊያ ማዕከላትን የመፍጠር፣ ፮/ በትብብር የሚከናወን የትብብር ሥልጠና፣ ፈጠራ፣ ቴክኖሎጂ ሽግግር እና ኢንዱስትሪ ኤክስቴንሽን ፯/ በትስስር የሚገኝ የአእምሯዊ ንብረት መብት ጸንተው ሥራ ላይ ባሉ ሕጎች እና የትስስሩን አካላት መብት ክህሎት ግንባታ አገልግሎቶች የማዋል፡፡ ፲፪. የኢንዱስትሪ ተግባር እና ኃላፊነት የኢንዱስትሪ ዘርፍ የሚከተሉት ተግባር እና ኃላፊነት ፩/ በተግባር ልምምድ ላይ የሚሳተፉ ተማሪዎች፤ ሠልጣኞች፤ መምህራን እና አሠልጣኞች ውጤታማ ቆይታ እንዲኖራቸው አስፈላጊውን ዝግጅትና ምቹ ፪/ ለኢንዱስትሪ ኤክስቴንሽን፣ ለተግባር ልምምድ፣ ለማማከር ሥራ እና ተግባር ተኮር ሥራዎች የሚውል መሠረተ-ልማት የማመቻቸት፤ ፫/ የኢንዱስትሪ ኤክስቴንሽን፣ የተግባር ልምምድ፣ ከከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና እና የምርምር ተቋማት ጋር ለመሥራት የሚያስችል ፬/ ቅድሚያ የሚሰጠውን የጋራ ምርምር፣ ፈጠራ እና ቴክኖሎጂ ሽግግር አጀንዳዎችን መለየትና ለትስስር ፭/ የትስስር ሥራን ለማሳካት አደረጃጀት መፍጠር፣ በቂ የሰው ኃይል እና ሀብት የመመደብ፡፡ ፲፫. የመንግሥት የልማት ድርጅት ተግባር እና ኃላፊነት የመንግሥት የልማት ድርጅት የሚከተሉት ተግባር እና ፩/ ከከፍተኛ ትምህርት፣ ከቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ ከምርምር ተቋማት እና ከኢንዱስትሪ ጋር ጠንካራ ግንኙነት የመፍጠርና በቅንጅት የመሥራት፤ ፪/ ከዓመታዊ መደበኛ በጀታቸው ውስጥ ለትስስር ሥራዎች በጀት የመመደብ፤ ዝርዝሩ በምክር ቤቱ ተዘጋጅቶ ገንዘብ ሚኒስቴር በሚያወጣው መመሪያ ፫/ በምክር ቤቱ የሚወሰኑትን የትስስር ቅድሚያ ትኩረት ጉዳዮች ልየታ ላይ የመሳተፍ እና ፬/ ከሀገሪቱ እና ከልማት ድርጅቱ የእድገት አጀንዳ ጋር የተጣጣሙ ከሌሎች የትስስሩ አካላት ጋር በመተባበር ለምርምር፣ ቴክኖሎጂ ሽግግር ትኩረት በመስጠት ለከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ እንዲሻሻል በማድረግ ብቁ የሰው ሀብት ልማትና ተወዳዳሪነት ለማረጋገጥ የበኩሉን ፲፬. የትምህርት ሚኒስቴር ተግባር እና ኃላፊነት ፩/ በከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ ድጋፍና ክትትል ያደርጋል፣ የትስስር ምክር ቤቱን ፪/ ከትስስር አካላት ጋር በመሆን የትስስር ጉዳዮች ቅድሚያ ትኩረት አጀንዳ እና የትስስር ፍላጎትን በመለየት የትግበራ ስልት ይቀይሳል፤ አቅጣጫዎችን በእቅድ አካተው መተግበራቸውን ይከታተላል፣ ይደግፋል፡፡ የተሻለ አፈጻጸም ያሳዩትን ተሞክሮ ለሌሎች ያጋራል፣ የእውቅናና ማበረታቻ መመሪያ በማዘጋጀት ለትስስር ምክር ቤቱ ያቀርባል፣ ያጸድቃል፣ አተገባበሩን ይከታተላል፤ ፭/ ትስስሩን ሊያጠናክር የሚችል፣ ሀብት የሚመነጭበትና በትስሰር አካላት ለሚከናወኑ ተግባራት የሚውልበት የትስስር ፈንድ አሠራር ሥርዓት ይዘረጋል፤ ከምክር ቤቱ ጋር በመሆን ተፈጻሚ እንዲሆን ያደርጋል። አዕምሯዊ ንብረት እና የቴክኖሎጂ ሽግግር ፲፭. የአዕምሯዊ ንብረት አፈጻጸም የትስስር አካላት በትስስር የሚገኙ የአዕምሯዊ ንብረት ውጤቶች ባለቤትነት መብት እና አስተዳደር ሥርዓት በተመለከተ ጸንተው ባሉ ሕጎች መነሻ ትስስርን ታሳቢ ባደረገ አግባብ ዝርዝር መመሪያ ያዘጋጃሉ፡፡ ፲፮. የአዕምሮአዊ ንብረት እና ቴክኖሎጂ ሽግግር ድጋፍ የትስስር አካላት በትስስር የሚገኙ የአዕምሯዊ ንብረት ውጤቶች ባለቤትነት መብት እና አስተዳደር ሥርዓት፣ የቴክኖሎጂ ሽግግር በተመለከተ ጸንተው ባሉ ሕጎች መነሻ ትስስርን ታሳቢ ባደረገ አግባብ ዝርዝር ሥርዓት በትስስር የሚገኝ የአዕምሯዊ ንብረት ገቢን በሚመለከት በትስስር አካላት እና ፈጠራ ባለቤቶች መካከል ፍትሐዊ የሀብት ክፍፍልን ባገናዘበ መልኩ ዝርዝር መመሪያ የእውቅና እና የማበረታቻ ሥርዓት ፲፰.ለግል ኢንዱስትሪ የሚደረግ የእውቅና እና የማበረታቻ በትስስር የሚሳተፍ የግል ኢንዱስትሪ የሚከተሉትን እውቅና እና ማበረታቻ ያገኛል፡- ፩/ የግል ኢንዱስትሪ ከትስስሩ የሚያገኛቸው ጥቅሞች እንደተጠበቁ ሆነው ልዩ የእውቅና ሽልማት እና ሌሎች ተገቢነት ያላቸው ትስስሩን የሚያጎለብት ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተጠቀሰው እንደ ተጠበቀ ሆኖ ለትስስሩ መሳካት ድጋፍ የሚያደርግ፣ በጋራ ሥራው ላይ ተሳታፊ የሆነ ወይም ሳይሆን ወጪዎቹን በሙሉ ሆነ በከፊል የሚሸፍን በተመለከተ ሚኒስቴሩ ለገንዘብ ሚኒስቴር እያቀረበ ንብረት ላይ ለሚከሰት ጉዳት ማካካሻ የኢንሹራንስ ሽፋን የሚገባ ሆኖ ወጪው ከትስስር ፈንድ የሚሸፈን ይሆናል፣ ዝርዝሩ ሚኒስቴሩ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በሚያዘጋጀው መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፲፱. ለግል ከፍተኛ ትምህርት ተቋም የሚደረግ እውቅና በትስስር የሚሳተፍ የግል ከፍተኛ ትምህርት ተቋም የሚከተሉትን እውቅና እና ማበረታቻ ያገኛል፡- ፩/ በትስስሩ ለሚሳተፍ የግል ኢንዱስትሪ የሚደረገው ማበረታቻ እንደሁኔታው ለግል ከፍተኛ ትምህርት ፪/ ከላይ በንዑስ-አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ የግል ከፍተኛ ትምህርት ተቋም የመምህራን እና የአመራሩ አቅም መገንባት እና በመንግሥት በተመረጡ የምርምር የትኩረት መስኮች የጋራ ምርምር እንዲሰሩ አስፈላጊው ድጋፍ ሊደረግለት ፳.በትስስር ተሳታፊ ለሆነ ተመራማሪ ወይም የፈጠራ ባለቤት የሚደረግ እውቅና እና ማበረታቻ በትስስር የሚሳተፍ ተመራማሪ ወይም የፈጠራ ባለቤት እንደአግባብነቱ የሚከተሉትን ማበረታቻ ያገኛል:- ፩/ በትስስሩ ውስጥ በከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ ምርምር ተቋም ለሚደረግ የምርምርና ፈጠራ ሥራ ተመራማሪ ከተቋሙ በጀት ውጪ ማለትም ከአገር ውስጥ ወይም ከአገር ውጭ የገንዘብ ድጋፍ የሚያስገኝ ከሆነ ከተገኘው ገንዘብ ተጠቃሚ ይሆናል፣ ዝርዝሩ በመመሪያ ይወሰናል። ፪/ በዚህ አንቀጽ በንዑስ-አንቀጽ (፩) ላይ የተጠቀሰው የገንዘብ መጠን በፕሮጀክት ስምምነት ላይ በግልጽ ፫/ በሌሎች ጸንተው ባሉ ሕጎች ለአካል ጉዳተኞች፣ ሴቶች እና ተጋላጭ ለሆኑ የማህበረሰብ ክፍሎች የሚደረግ ልዩ ድጋፍ እንደተጠበቀ ሆኖ በትስስር ለሚሳተፉ የማህበረሰብ ክፍሎች ተጨማሪ ድጋፍና ማበረታቻ የሚደረግ ይሆናል፤ ዝርዝሩ በመመሪያ ይወሰናል። ፬/ በዚህ አንቀጽ የተጠቀሱ ማረበታቻዎች እንደተጠበቁ ሆኖ በኤክስተርንሺፕ ለሚሳተፉ ሙያተኞች በትስስር ማበረታቻዎች እንዲውል ሊደረግ ይችላል፣ ዝርዝሩ የትስስር አካላቱ በሠራተኛ አስተዳደር ሕጎቻቸው ማንኛውም ሰው የትስስር ዓላማን ለማሳካትና ለአዋጁ ተፈጻሚነት የመተባበር ግዴታ አለበት፡፡ ፳፪. ደንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት አዋጁን ለማስፈጸም ደንብ ፪/ ሚኒስቴሩ ይህን አዋጅና በዚህ አዋጅ መሠረት የሚወጣ ደንብን ለማስፈጸም ከምክር ቤቱ ጋር በመተባበር መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፳፫. ተፈጻሚነት የሌላቸው ሕጎች ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም ልማዳዊ አሰራር በዚህ አዋጅ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ህዳር ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="d85cf10b92ed7d91" title="የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ምርምር ተቋማት እና ኢንዱስትሪ ትስስር አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=e0e476f6e94a1b8038df2d5ef296b26768b25bf0" char_count="9883" purity="0.98"> የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ምርምር ተቋማት እና ኢንዱስትሪ ትስስር አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ምርምር ተቋማት እና ኢንዱስትሪ ትስስር አዋጅ.…ገጽ ፲፭ሺ፪፻፷፪ የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ የምርምር ተቋማት እና የኢንዱስትሪ ትስስር አዋጅ በሀገራችን የተጀመረውን ትምህርትና ሥልጠና (ኢንተርንሽፕ)፣ የመምህራንና አሠልጣኞች የኢንዱስትሪ ሙያተኞች በትምህርትና ሥልጠና ተቋማት የሚያበረክቱት የተግባር ትምህርትና ሥልጠና አስፈላጊ በመሆኑ፣ ከፍተኛ ትምህርት፣ቴክኒክና ሙያ ተቋማት እና የምርምር ተቋማት ከኢንዱስትሪ ጋር በመተሳሰር ምርምር፣ ለመገንባት ለኢንዱስትሪው ብቁ የሰው ኃይል፣ ችግር-ፈቺ የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ ቴክኖሎጂና ኢኖቬሽን ፖሊሲ ላይ የተመላከቱ የትስስር ቁልፍ ጉዳዮችን በሕግ መደንገግ በማስፈለጉ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ የምርምር ተቋማት እና ኢንዱስትሪ ይህ አዋጅ “የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣የምርምር ተቋማት እና የኢንዱስትሪ ትስስር ፩/“የማማከር አገልግሎት” ማለት የከፍተኛ ትምህርት መምህራን፣ የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ተቋማት አሠልጣኞች እና የምርምር ተቋማት ተመራማሪዎች ሙያዊ ክህሎታቸውን በመጠቀም በፕሮጀክት ጥናት፣ ዲዛይንና አስተዳደር፣ በደንበኛ ምክር፣ በሥልጠና እና በእውቀት ሽግግር ላይ የሚሰጡት የፈጠራ እና የምክር ባህሪይ ያለው የሙያ ወይም የቴክኒክ ፪/“የተግባር ልምምድ” ማለት ኤክስተርንሺፕ፣ ኢንተርንሺፕ እና የትብብር ሥልጠና የሚያካትት ነው፡፡ ፫/ “ኤክስተርንሺፕ” ማለት የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት መምህራን እና የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ተቋማት አሠልጣኞች በኢንዱስትሪ ውስጥ የሥራ ላይ ልምምድ የኢንዱስትሪ ባለሙያዎች በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ሥልጠና የሚያገኙበት አሰራር ነው፡፡ ፬/ “ኢንተርንሺፕ” ማለት የከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና በኢንዱስትሪ ውስጥ የተግባር ልምምድ እና የሥራ ቦታ ተሞክሮ ትምህርትና ሥልጠና የሚያገኙበት አሠራር ፭/ “የጋራ ተግባራዊ ምርምር” ማለት ለምርምር በተደረገ የትብብር ስምምነት መሠረት የከፍተኛ ትምህርት እና የቴክኒክ ሙያ ሥልጠና ተቋማት ከኢንዱስትሪ፣ መንግሥታዊ ካልሆኑ ተቋማት ጋር ሀገር አቀፍ ወይም ክህሎትና አመለካከት ለማጎልበት በማሠልጠኛ ተቋማት ከሚሰጠው ተግባር ተኮር ሥልጠና ጋር በማቀናጀት በትብብር የሚሰጡት የሥልጠና ዘዴ ነው፡፡ ፯/ “ኢንዱስትሪ” ማለት ማንኛውም በግል፣ በመንግሥት ወይም መንግሥታዊ ያልሆነ ድርጅት ባለቤትነት ስር የሚገኝ ሴክተር መሥሪያ ቤት ወይም በሥሩ የሚገኝ ተጠሪ ተቋም ሆኖ ለትስስር ሥራዎች በትብብርና በጉድኝት መስራት የሚችል የአምራች ዘርፍ ወይም አገልግሎት ሰጪ ድርጅት ወይም ተቋም ነው፡፡ ፰/ ”የቴክኖሎጂ ሽግግር” ማለት በኢንዱስትሪዎች፣ በከፍተኛ ትምህርት፣ በቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ፣ በምርምር ተቋማት እና በሌሎች በመንግስትና በግል ተቋማት መካከል የሚደረግ የሙያ፣ የእውቀት፣ የቴክኖሎጂ፣ የአመራረት ዘይቤዎችን፣ ምርት ናሙናዎችን የመለዋወጥ ቴክኖሎጂውን ወደ አዲስ ምርት፣ ሂደት፣ ጥቅም፣ ቁሳቁስ ወይም አገልግሎት የሚቀይርበት ሂደት ነው፡፡ ፱/ “አዕምሯዊ ንብረት” ማለት የሰው ልጅ አእምሮ ውጤት በሆኑ የፈጠራ ሥራዎች ላይ ያለ ሕጋዊ መብት ሲሆን ፓተንትን፣ የንግድ ምልክትን፣ ኮፒራይትን፣ የምዝገባ እና የግልጋሎት ሞዴል ምስክር ወረቀትን የሚጨምር ሆኖ በትስስር ሥራ ወቅት የሚገኝ መብት ነው፡፡ በቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ ወይም ምርምር ተቋም ለሚካሄድ የጋራ ምርምር በኢንዱስትሪ፣ በፋውንዴሽን፣ በመንግሥት ወይም መንግሥታዊ ባልሆነ ድርጅት የሚደረግ የዓይነት እና የገንዘብ ድጋፍ ነው፡፡ ፲፩/ “ትስስር” ማለት በከፍተኛ ትምህርት፣ በቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ፣ በምርምር ተቋማት እና በኢንዱስትሪ መካከል በዚህ አዋጅ በተደነገጉ አቅጣጫዎች፣ በጋራ ተቋማት የሚያበረክቱት የተግባር ትምህርትና ሥልጠና፣ እና በትብብር የሚካሄድ የምርምር፣ ቴክኖሎጂ ሽግግርና የማማከር ሥራዎች ጉድኝት ሥራዎች ነው፡፡ ፲፪/ “የትስስር ምክር ቤት ወይም ምክር ቤት” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ የተመላከተውን የትስስር አካላትን ያቀፈና ትስስሩን በበላይነት የሚመራ አደረጃጀት ሲሆን በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፬ ንዑስ አንቀፅ (፩) ፲፫/ “የትስስሩ አካላት” ማለት የትስስሩ ዋና ተዋንያን ሲሆኑ እነርሱም ቅድሚያ ትኩረት የተሰጣቸው የኢኮኖሚ ሴክተር መሪ መሥሪያ ቤቶችና ተጠሪ ተቋማት፣ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች፣ የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ የምርምር ተቋማት፣ የሙያ ማሠልጠኛ ድርጅቶች፣ የፌደራልና ክልል ንግድ ምክር ቤትና ዘርፍ ማህበራት፣ መንግሥታዊ ያልሆኑ ሀገር በቀል ድርጅቶች፣ የሙያና ሲቪክ ማሕበራት እና ሌሎች ፲፬/ “ከፍተኛ ትምህርት ተቋም’’ ማለት በመንግሥት ወይም የትምህርት መስኮች በቅድመ ምረቃና ድህረ ምረቃ የዲግሪ መርሐ ግብሮች የሚሰጥ፣ የጥናትና ምርምር እና የማህበረሰብ ጉድኝት ሥራዎችን የሚሠራ ተቋም ፲፭/ “የምርምር ተቋም” ማለት በልዩ ተልዕኮ ተደራጅቶ ምርምር እና የማማከር አገልግሎት የሚያከናውን ፲፮/ “ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና” ማለት በመደበኛና መደበኛ ባልሆነ የትምህርትና ሥልጠና ሥርዓት በተለያዩ የሙያ ዓይነቶች ከደረጃ ሁለት እስከ ሦስተኛ ዲግሪ ባሉ ደረጃዎች ትምህርትና ሥልጠናን በመስጠት በማጎልበት እና በሙያ ብቃት ምዘና በማረጋገጥ ለሥራ ዝግጁ የሚደረግበት የትምህርትና ሥልጠና ፲፯/ “ሚኒስቴር ወይም ሚኒስትር” ማለት እንደቅደም ተከተሉ የትምህርት ሚኒስቴር ወይም ሚኒስትር ነው፡፡ ፲፰/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት ፲፱/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገጸው ድንጋጌ የሴትንም የትስስር ሥራዎችን ሀገራዊ የልማት አጀንዳን ባገናዘበ መልኩ በቅንጅት፣ በወጥነት፣ በተጠያቂነት እና በብቃት ሀገራዊ እና ዓለማቀፋዊ ተወዳዳሪነትን ማረጋገጥ ነው፡፡ ይህ አዋጅ ትስስርን በሁሉም የትስስር አካላት ላይ ስለ የትስስር ምክር ቤት መቋቋም፣ የምክር ቤት አባላት እና ፭. የትስስር ምክር ቤት መቋቋም ከምርምር ተቋማት፣ ከኢንዱስትሪዎች እና ከመንግሥት ሥራዎችን በበላይነት የሚመራ የትስስር ምክር ቤት ከዚህ በኋላ “ምክር ቤቱ” እየተባለ የሚጠራ በዚህ አዋጅ ፩/ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ምክር ቤቱ ሌሎች አባላትን የመጨመር ሥልጣኑ እንደተጠበቀ ሆኖ የሚከተሉት ፪/የምክር ቤቱ አባላት የሆኑት የትስስሩ አካላት (ሀ) ቅድሚያ ትኩረት የተሰጣቸው የኢኮኖሚ ሴክተር መሪ መሥሪያ ቤቶች እና ተጠሪ ተቋማት፣ (ለ) የመንግሥት የልማት ድርጅቶች፣ (ሐ) የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት፣ (ሠ) የቴክኒክና ሙያ ማሠልጠኛ ተቋማት፣ (ረ) የግል አምራችና አገልግሎት ሰጭ ድርጅቶች፣ (ሰ) የፌደራል እና የክልል ንግድ ምክር ቤትና ዘርፍ (ሸ) መንግሥታዊ ያልሆኑ ሀገር በቀል ድርጅቶች፣ ፫/ ምክር ቤቱ ሰብሳቢ፣ ምክትል ሰብሳቢ እና ጸሐፊ የሚኖረው ሆኖ ትምህርት ሚኒስቴር የምክር ቤቱ ሰብሳቢ ሲሆን ከሌሎቹ የምክር ቤቱ አካላት ምክትል ፬/ የምክር ቤቱን አደረጃጀት እና አሠራርን የሚወስን ዝርዝር መመሪያ በሚኒስቴሩ ተዘጋጅቶ ይወጣል፡፡ ፯. የምክር ቤት ሥልጣንና ተግባር ምክር ቤቱ የሚከተሉት ሥልጣንና ተግባር ይኖረዋል፡፡ ፩/ መንግሥት በሚያስቀምጣቸው የትኩረት መስኮች በበላይነት ይከታተላል፤ ይገመግማል፤ ፪/ በትስስር አካላት በወል እና በተናጠል መተግበር የሚገባቸውን የትስሰር ጉዳዮች ይለያል፣ በዕቅድ ፫/ ከትስስር አካላት የተሻለ አፈጻጸም ያስመዘገቡትን ተሞክሮ ይቀምራል፣ ለሌሎች እንዲተላለፍ ያደርጋል፤ ፬/ የትስስር ጉዳዮች ውጤታማ ትግበራን የሚያግዙና አስፈላጊነቱ በምክር ቤቱ ስብሰባዎች ላይ ማሳተፍ እና እውቀትና ልምዳቸውን እንዲያጋሩ ይወስናል፤ የትስስሩ አካላት የወል እና የተናጠል ተግባር ፰. የትስስሩ አካላት የወል ተግባር እና ኃላፊነት ፩/ ለትስስሩ ውጤታማነት የሚሆን አደረጃጀት እና ምቹ የመተግበር፣ የመከታተልና ተግባራዊነቱን የማረጋገጥ፣ ፫/የትስስሩ አካላት ስለሚኖራቸው ግንኙነት እና ትስስሩን ለማጠናከር የሚያስችሉ የውስጥ መመሪያ የማውጣት፣ የማሻሻል፣ ተግባራዊነቱን የመከታተል፣ የማረጋገጥ ፭/ የትስስር ዕቅድ፣ ክትትል እና ግምገማ ሥርዓት መዘርጋት እና በየደረጃው ላለው ለትስስሩ አስተባባሪ ፮/ የትስስር አካላትን መደበኛ ሥራ በማያስተጓጉል አግባብ መሠረተ ልማቶችን ለትስስር ሥራዎች ፯/ በትስስሩ ለሚሳታፉ የተቋሙ ማህበረሰብ በትስስር ምክንያት የሚታወቅ የሌሎች ተቋማትን ሚስጥር የመጠበቅ፣ መብትና ግዴታን የሚደነግግ የውስጥ ፰/ በየዘርፉ ለሚፈጠሩ የትስስር ግንኙነቶች አስፈላጊውን ድጋፍና ክትትል ማድረግ እና ለምክር ቤቱ ሪፖርት ፱/ ሌሎች ትስስሩን ውጤታማ ለማድረግ የሚረዱ ፱. የከፍተኛ ትምህርት ተቋም ተግባር እና ኃላፊነት የከፍተኛ ትምህርት ተቋም የሚከተሉት ተግባር እና ፩/ በተቋማዊ የስትራቴጂ ሰነዶች ውስጥ የትስስር ሥራን ፪/ የትስስር ሥራን ለመስራት የሚያስችል የሰው ኃይልና በጀት የመመደብ፣ የትስስር ገቢን የማስተዳደር እና ፫/ በትስስሩ ሂደት የማህበረሰቡን ችግር ትኩረት ሰጥቶ መፍታትና ተጠቃሚነትን የማረጋገጥ፤ ፬/ በምክር ቤቱ የተለዩ እና ቅድሚያ የተሰጣቸውን የትስስር ተግባራት መሠረት በማድረግ የተቋሙን የተልዕኮ ልየታ ከግምት ውስጥ በማስገባት እንዲሁም የቁልፍ ባለድርሻ አካላትን ተሳትፎ በሚያረጋግጥ ፭/ በትስስር የሚከናወን ምርምርና ፈጠራ በትስስሩ ለማሳካት የተለዩትን የባለድርሻ አካላት ፍላጎት ታሳቢ ያደረገ መሆኑን የማረጋገጥ እና አስፈላጊውን ፈንድ ፮/ በትስስሩ የሚከናወኑ ተግባራት ለትምህርትና ምርምር ጥራት፣ ለማህበረሰብ ጉድኝት፣ ለኢንዱስትሪዎች እና ኢንተርፕራይዞች ውጤታማነት በሚያግዝ አግባብ ፯/ በትስስር የሚገኝ የአእምሯዊ ንብረት መብት ጸንተው ሥራ ላይ ባሉ ሕጎች እና የትስስሩን አካላት መብት እና ፲. የምርምር ተቋም ተግባር እና ኃላፊነት የምርምር ተቋም የሚከተሉት ተግባር እና ኃላፊነት ፩/ ትስስርን በአደረጃጀትና አሠራር ደግፎ የማከናወን፤ ፪/ በትስስር የሚፈጠር ገቢን ለማስተዳደር የሚያስችል የማህበረሰቡን ችግር በሚፈታ አግባብ እንዲሸጋገር ፬/ በምክር ቤቱ የተለዩ እና ቅድሚያ የተሰጣቸውን የትስስር አካላትን ተሳትፎ በሚያረጋግጥ አግባብ የማቀድና ለማሳካት የተለዩትን የባለድርሻ አካላት ፍላጎት ታሳቢ ፮/ በትስስር የሚገኝ የአእምሯዊ ንብረት መብት ፀንተው ሥራ ላይ ባሉ ሕጎች እና የትስስሩን አካላት መብት እና ጥቅም በሚያስጠብቅ አግባብ ለቀጣይ ምርምር አጀንዳ ፲፩. የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ተቋም ተግባር እና ኃላፊነት የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ተቋም የሚከተሉት ተግባር የሚያስችል ግልጽ፣ ተጠያቂነትና ውጤታማነት የሚያረጋግጥ ሥርዓት የመዘርጋት፤ ፫/ ለውጤታማ የኢንዱስትሪ ኤክስቴንሽን፣ የተግባር ልምምድ፣ የማማከር ሥራ እና የትብብር ስልጠና አፈጻጸም የሚሆን ምቹ ተቋማዊ አካባቢ የመፍጠር እና የትስስሩ አካላት ያላቸውን መሠረተ ልማት ለጋራ ሥራ እንዲጠቀሙ የማድረግ፣ ፬/ በትስስሩ የሚከናወኑ ተግባራት ለሥልጠናና ክህሎት መሆን በሚያግዝ አግባብ መተግበሩን የማረጋገጥ፤ ፭/ የትስስሩ አካላት ለጋራ ምርምር ሥራዎች አመቺ እንዲሆን ማበልጸጊያ ማዕከላትን የመፍጠር፣ ፮/ በትብብር የሚከናወን የትብብር ሥልጠና፣ ፈጠራ፣ ቴክኖሎጂ ሽግግር እና ኢንዱስትሪ ኤክስቴንሽን ፯/ በትስስር የሚገኝ የአእምሯዊ ንብረት መብት ጸንተው ሥራ ላይ ባሉ ሕጎች እና የትስስሩን አካላት መብት ክህሎት ግንባታ አገልግሎቶች የማዋል፡፡ ፲፪. የኢንዱስትሪ ተግባር እና ኃላፊነት የኢንዱስትሪ ዘርፍ የሚከተሉት ተግባር እና ኃላፊነት ፩/ በተግባር ልምምድ ላይ የሚሳተፉ ተማሪዎች፤ ሠልጣኞች፤ መምህራን እና አሠልጣኞች ውጤታማ ቆይታ እንዲኖራቸው አስፈላጊውን ዝግጅትና ምቹ ፪/ ለኢንዱስትሪ ኤክስቴንሽን፣ ለተግባር ልምምድ፣ ለማማከር ሥራ እና ተግባር ተኮር ሥራዎች የሚውል መሠረተ-ልማት የማመቻቸት፤ ፫/ የኢንዱስትሪ ኤክስቴንሽን፣ የተግባር ልምምድ፣ ከከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና እና የምርምር ተቋማት ጋር ለመሥራት የሚያስችል ፬/ ቅድሚያ የሚሰጠውን የጋራ ምርምር፣ ፈጠራ እና ቴክኖሎጂ ሽግግር አጀንዳዎችን መለየትና ለትስስር ፭/ የትስስር ሥራን ለማሳካት አደረጃጀት መፍጠር፣ በቂ የሰው ኃይል እና ሀብት የመመደብ፡፡ ፲፫. የመንግሥት የልማት ድርጅት ተግባር እና ኃላፊነት የመንግሥት የልማት ድርጅት የሚከተሉት ተግባር እና ፩/ ከከፍተኛ ትምህርት፣ ከቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ ከምርምር ተቋማት እና ከኢንዱስትሪ ጋር ጠንካራ ግንኙነት የመፍጠርና በቅንጅት የመሥራት፤ ፪/ ከዓመታዊ መደበኛ በጀታቸው ውስጥ ለትስስር ሥራዎች በጀት የመመደብ፤ ዝርዝሩ በምክር ቤቱ ተዘጋጅቶ ገንዘብ ሚኒስቴር በሚያወጣው መመሪያ ፫/ በምክር ቤቱ የሚወሰኑትን የትስስር ቅድሚያ ትኩረት ጉዳዮች ልየታ ላይ የመሳተፍ እና ፬/ ከሀገሪቱ እና ከልማት ድርጅቱ የእድገት አጀንዳ ጋር የተጣጣሙ ከሌሎች የትስስሩ አካላት ጋር በመተባበር ለምርምር፣ ቴክኖሎጂ ሽግግር ትኩረት በመስጠት ለከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ እንዲሻሻል በማድረግ ብቁ የሰው ሀብት ልማትና ተወዳዳሪነት ለማረጋገጥ የበኩሉን ፲፬. የትምህርት ሚኒስቴር ተግባር እና ኃላፊነት ፩/ በከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ ድጋፍና ክትትል ያደርጋል፣ የትስስር ምክር ቤቱን ፪/ ከትስስር አካላት ጋር በመሆን የትስስር ጉዳዮች ቅድሚያ ትኩረት አጀንዳ እና የትስስር ፍላጎትን በመለየት የትግበራ ስልት ይቀይሳል፤ አቅጣጫዎችን በእቅድ አካተው መተግበራቸውን ይከታተላል፣ ይደግፋል፡፡ የተሻለ አፈጻጸም ያሳዩትን ተሞክሮ ለሌሎች ያጋራል፣ የእውቅናና ማበረታቻ መመሪያ በማዘጋጀት ለትስስር ምክር ቤቱ ያቀርባል፣ ያጸድቃል፣ አተገባበሩን ይከታተላል፤ ፭/ ትስስሩን ሊያጠናክር የሚችል፣ ሀብት የሚመነጭበትና በትስሰር አካላት ለሚከናወኑ ተግባራት የሚውልበት የትስስር ፈንድ አሠራር ሥርዓት ይዘረጋል፤ ከምክር ቤቱ ጋር በመሆን ተፈጻሚ እንዲሆን ያደርጋል። አዕምሯዊ ንብረት እና የቴክኖሎጂ ሽግግር ፲፭. የአዕምሯዊ ንብረት አፈጻጸም የትስስር አካላት በትስስር የሚገኙ የአዕምሯዊ ንብረት ውጤቶች ባለቤትነት መብት እና አስተዳደር ሥርዓት በተመለከተ ጸንተው ባሉ ሕጎች መነሻ ትስስርን ታሳቢ ባደረገ አግባብ ዝርዝር መመሪያ ያዘጋጃሉ፡፡ ፲፮. የአዕምሮአዊ ንብረት እና ቴክኖሎጂ ሽግግር ድጋፍ የትስስር አካላት በትስስር የሚገኙ የአዕምሯዊ ንብረት ውጤቶች ባለቤትነት መብት እና አስተዳደር ሥርዓት፣ የቴክኖሎጂ ሽግግር በተመለከተ ጸንተው ባሉ ሕጎች መነሻ ትስስርን ታሳቢ ባደረገ አግባብ ዝርዝር ሥርዓት በትስስር የሚገኝ የአዕምሯዊ ንብረት ገቢን በሚመለከት በትስስር አካላት እና ፈጠራ ባለቤቶች መካከል ፍትሐዊ የሀብት ክፍፍልን ባገናዘበ መልኩ ዝርዝር መመሪያ የእውቅና እና የማበረታቻ ሥርዓት ፲፰.ለግል ኢንዱስትሪ የሚደረግ የእውቅና እና የማበረታቻ በትስስር የሚሳተፍ የግል ኢንዱስትሪ የሚከተሉትን እውቅና እና ማበረታቻ ያገኛል፡- ፩/ የግል ኢንዱስትሪ ከትስስሩ የሚያገኛቸው ጥቅሞች እንደተጠበቁ ሆነው ልዩ የእውቅና ሽልማት እና ሌሎች ተገቢነት ያላቸው ትስስሩን የሚያጎለብት ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተጠቀሰው እንደ ተጠበቀ ሆኖ ለትስስሩ መሳካት ድጋፍ የሚያደርግ፣ በጋራ ሥራው ላይ ተሳታፊ የሆነ ወይም ሳይሆን ወጪዎቹን በሙሉ ሆነ በከፊል የሚሸፍን በተመለከተ ሚኒስቴሩ ለገንዘብ ሚኒስቴር እያቀረበ ንብረት ላይ ለሚከሰት ጉዳት ማካካሻ የኢንሹራንስ ሽፋን የሚገባ ሆኖ ወጪው ከትስስር ፈንድ የሚሸፈን ይሆናል፣ ዝርዝሩ ሚኒስቴሩ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በሚያዘጋጀው መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፲፱. ለግል ከፍተኛ ትምህርት ተቋም የሚደረግ እውቅና በትስስር የሚሳተፍ የግል ከፍተኛ ትምህርት ተቋም የሚከተሉትን እውቅና እና ማበረታቻ ያገኛል፡- ፩/ በትስስሩ ለሚሳተፍ የግል ኢንዱስትሪ የሚደረገው ማበረታቻ እንደሁኔታው ለግል ከፍተኛ ትምህርት ፪/ ከላይ በንዑስ-አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ የግል ከፍተኛ ትምህርት ተቋም የመምህራን እና የአመራሩ አቅም መገንባት እና በመንግሥት በተመረጡ የምርምር የትኩረት መስኮች የጋራ ምርምር እንዲሰሩ አስፈላጊው ድጋፍ ሊደረግለት ፳.በትስስር ተሳታፊ ለሆነ ተመራማሪ ወይም የፈጠራ ባለቤት የሚደረግ እውቅና እና ማበረታቻ በትስስር የሚሳተፍ ተመራማሪ ወይም የፈጠራ ባለቤት እንደአግባብነቱ የሚከተሉትን ማበረታቻ ያገኛል:- ፩/ በትስስሩ ውስጥ በከፍተኛ ትምህርት፣ ቴክኒክና ሙያ ሥልጠና፣ ምርምር ተቋም ለሚደረግ የምርምርና ፈጠራ ሥራ ተመራማሪ ከተቋሙ በጀት ውጪ ማለትም ከአገር ውስጥ ወይም ከአገር ውጭ የገንዘብ ድጋፍ የሚያስገኝ ከሆነ ከተገኘው ገንዘብ ተጠቃሚ ይሆናል፣ ዝርዝሩ በመመሪያ ይወሰናል። ፪/ በዚህ አንቀጽ በንዑስ-አንቀጽ (፩) ላይ የተጠቀሰው የገንዘብ መጠን በፕሮጀክት ስምምነት ላይ በግልጽ ፫/ በሌሎች ጸንተው ባሉ ሕጎች ለአካል ጉዳተኞች፣ ሴቶች እና ተጋላጭ ለሆኑ የማህበረሰብ ክፍሎች የሚደረግ ልዩ ድጋፍ እንደተጠበቀ ሆኖ በትስስር ለሚሳተፉ የማህበረሰብ ክፍሎች ተጨማሪ ድጋፍና ማበረታቻ የሚደረግ ይሆናል፤ ዝርዝሩ በመመሪያ ይወሰናል። ፬/ በዚህ አንቀጽ የተጠቀሱ ማረበታቻዎች እንደተጠበቁ ሆኖ በኤክስተርንሺፕ ለሚሳተፉ ሙያተኞች በትስስር ማበረታቻዎች እንዲውል ሊደረግ ይችላል፣ ዝርዝሩ የትስስር አካላቱ በሠራተኛ አስተዳደር ሕጎቻቸው ማንኛውም ሰው የትስስር ዓላማን ለማሳካትና ለአዋጁ ተፈጻሚነት የመተባበር ግዴታ አለበት፡፡ ፳፪. ደንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት አዋጁን ለማስፈጸም ደንብ ፪/ ሚኒስቴሩ ይህን አዋጅና በዚህ አዋጅ መሠረት የሚወጣ ደንብን ለማስፈጸም ከምክር ቤቱ ጋር በመተባበር መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፳፫. ተፈጻሚነት የሌላቸው ሕጎች ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም ልማዳዊ አሰራር በዚህ አዋጅ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ህዳር ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=e0e476f6e94a1b8038df2d5ef296b26768b25bf0	9,883	1,861	0.980057	2025-10-04T13:49:38.922399
d9592c6f83e9fd38	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በደቡብ ኮሪያ ሪፐብሊክ መንግሥታት መካከል ዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ህዳር ፯ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መካከል ዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ.…………………...ገጽ ፲፭ሺ፪፻፸፰ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥታት ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገው ስምምነት ለማጽደቅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መካከል የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመ ስምምነት ነሐሴ ፳ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም በሴዑል የተደረገ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ፫ኛ ዓመት የሥራ ዘመኑ ጥቅምት ፮ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፪ኛ መደበኛ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፫፻፭/፪ሺ፲፮” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መካከል ነሐሴ ፳ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት በሴዑል ደቡብ ኮሪያ የተፈረመው የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ይህንን ስምምነት የማስፈጸም ኃላፊነት በዚህ አዋጅ ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ህዳር ፯ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="d9592c6f83e9fd38" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በደቡብ ኮሪያ ሪፐብሊክ መንግሥታት መካከል ዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=0f0520e728fcf5911876404f1d51e4dd00f67f26" char_count="946" purity="0.97"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በደቡብ ኮሪያ ሪፐብሊክ መንግሥታት መካከል ዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ህዳር ፯ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መካከል ዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ.…………………...ገጽ ፲፭ሺ፪፻፸፰ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥታት ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተደረገው ስምምነት ለማጽደቅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መካከል የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመ ስምምነት ነሐሴ ፳ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም በሴዑል የተደረገ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ፫ኛ ዓመት የሥራ ዘመኑ ጥቅምት ፮ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም በአካሄደው ፪ኛ መደበኛ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፫፻፭/፪ሺ፲፮” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መካከል ነሐሴ ፳ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም የዲፕሎማቲክ እና ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት በሴዑል ደቡብ ኮሪያ የተፈረመው የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ይህንን ስምምነት የማስፈጸም ኃላፊነት በዚህ አዋጅ ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ህዳር ፯ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=0f0520e728fcf5911876404f1d51e4dd00f67f26	946	179	0.970052	2025-10-04T13:49:40.281918
91bc7f6e71603943	የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅ (ማሻሻያ) አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅ (ማሻሻያ) ገፅ……….፲5ሺ1፻6 የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ወደአገር በሚገቡ አዲስ ተሽከርካሪዎች እና አንዳንድ ዕቃዎች ላይ የተጣለውን እጅግ በጣም ከፍተኛ የኤክሳይዝ ታክስ ማስከፈያ መጣኔ ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ የተፈቀደላቸው ሰዎች እና ድርጅቶች በአካባቢ ላይ ጉዳት የሚያስከትሉ በመሆኑ የኤክሳይዝ ታክስ የተጣለባቸውን ዕቃዎች ጭምር ከኤክሳይዝ ታክስ ነፃ ሆነው እንዲያስገቡ የልማት ስራዎች የሚውል ተጨማሪ ገቢ የሚያስገኝ መሆኑ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፩) መሰረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅ (ማሻሻያ) ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፯/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ (እንደተሻሻለ) እንደሚከተለው እንደገና ተሻሽሏል፡- የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፳፫)፤ (፳፬) እና (፳፭) ተጨምረው በነባሩ ከንዑስ አንቀጽ (፳፫)-(፴፬) የሆኑት እንደቅደም ተከተላቸው ከንዑስ አንቀጽ (፳፮-(፴፯) “፳፫/ “ኤቲይል አልኮል” ማለት ጥራቱ ፹ ዲግሪ ወይም ከዚያ “፳፬. “አዲስ ተሽከርካሪ” ማለት ከተመረተበት ዓመት ጀምሮ ከዚህ በታች ከተመለከተው በላይ አገልግሎት ያልሰጠ ተሽከርካሪ ሲሆን፤ የሚከተሉትን ይጨምራል:- ሀ) በሀገር ውስጥ ኢንዱስትሪ እንዲገጣጠም ሙሉ በሙሉ ተበትኖ ወደአገር የገባ ወይም በከፊል ተበትኖ ወደአገር የገባ ተሽከርካሪ፣ ለ) በጉምሩክ ታሪፍ በአንቀጽ ፹፯ ነጥብ ዜሮ፪፣ ፹፯ ነጥብ ዜሮ፫፣ ፹፯ ነጥብ ዜሮ፬፣ ፹፯ ነጥብ ዜሮ፭ እና ፹፯ ነጥብ ፲፩ የሚመደብ ሆኖ፤ ሙሉ በሙሉ ተገጣጥሞ ወደአገር የገባ፤ በኢትዮጵያ የጉምሩክ ክልል (መግቢያ በር) በደረሰበት ጊዜ ዓመት ዕድሜው ከሶስት ዓመት የማያልፍ እና ከውጭ አገር እስከ ኢትዮጵያ የጉምሩክ ክልል (መግቢያ በር) ድረስ የተነዳው ርቀት ከ ፬ሺ ሐ) በዚህ ንዑስ አንቀጽ በፊደል ተራ “ለ” በታሪፍ አንቀጽ ተለይተው ከተጠቀሱት ተሽከርካሪዎች መቁጠሪያ ዓመት ጨምሮ በሚቆጠር በአራት የጎርጎሮሳውያን ዘመን መቁጠሪያ ዓመት ውስጥ በኢትዮጵያ የጉምሩክ ክልል (መግቢያ በር) “፳፭/ “ያገለገለ ተሽከርካሪ” ማለት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፳፬) ለአዲስ ተሽከርካሪ በተሰጠው ትርጉም የማይሸፈን ተሽከርካሪ ሲሆን፤ የአገልግሎት ዘመኑም ተሽከርካሪው የተመረተበትን የጎርጎሮሳውያን ዘመን መቁጠሪያ ዓመት ጨምሮ እስከ ኢትዮጵያ የጉምሩክ ክልል (መግቢያ በር) የደረሰበትን የጎርጎሮሳውያን ዘመን መቁጠሪያ ዓመት ይጨምራል፡፡” በሚከተለው ንዑስ አንቀጽ (፪) ተተክቷል:- “፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ በተደነገገው መሰረት ከዚህ አዋጅ ጋር በተያያዘው ሰንጠረዥ ፩ የሚከፈልባቸው ዕቃዎች እና አገልግሎቶች በሰንጠረዡ በተመለከተው የማስከፈያ ልክ የኤክሳይዝ ታክስ ይከፈልባቸዋል፡፡” ፫. የአዋጁ አንቀጽ ፭ ንዑስ አንቀጽ (፪) ቀጥሎ አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፫) ተጨምሯል፡፡ “፫/ ከዚህ አዋጅ ጋር በተያያዘው ሰንጠረዥ ፩ በሚመደበው የእንስሳት ወይም የአትክልት ስብና ዘይት እና የእነዚህ ተዋፅዖ ውጤቶች ላይ የሚጀመርበትን ቀን ከጤና ሚኒስቴር በሚደርሰው መረጃ መሰረት በገንዘብ ሚኒስቴር በሚያወጣው ፬. የአዋጁ አንቀጽ ፰ ንዑስ አንቀጽ ፩ ፊደል ተራ (ሀ) ተሰርዞ በሚከተለው ተራ ፊደል (ሀ) ተተክቷል፡ “፩. ሀ) ከዚህ አዋጅ ጋር በተያያዘው ሰንጠረዥ ፪ ፭. ከአዋጁ አንቀጽ ፵፫ ንዑስ አንቀጽ (፬) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፭) ተጨምሯል፤ “፭/ ይህ አዋጅ ከፀናበት ቀን በፊት የባንክ ፈቃድ አግኝተው ከማናቸውም ቀረጥ እና ታክስ ነፃ እንዲገቡ የተፈቀደላቸው ዕቃዎች ይህ አዋጅ ከፀናበት ቀን ጀምሮ በሁለት ወር ጊዜ ውስጥ ወደአገር የሚገቡ ከሆነ የዚህ ይህ አዋጅ በህዝብ ተወዮች ምክር ቤት ከፀደቀበት ከሚያዚያ 09 ቀን 2ሺ05 ዓ.ም ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ መስከረም 4 ቀን ፪ሺ፲6 ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="91bc7f6e71603943" title="የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅ (ማሻሻያ) አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=48d1fd93746cef0a63dbdb71dd333e0d5added8a" char_count="2239" purity="0.94"> የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅ (ማሻሻያ) አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅ (ማሻሻያ) ገፅ……….፲5ሺ1፻6 የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ወደአገር በሚገቡ አዲስ ተሽከርካሪዎች እና አንዳንድ ዕቃዎች ላይ የተጣለውን እጅግ በጣም ከፍተኛ የኤክሳይዝ ታክስ ማስከፈያ መጣኔ ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ የተፈቀደላቸው ሰዎች እና ድርጅቶች በአካባቢ ላይ ጉዳት የሚያስከትሉ በመሆኑ የኤክሳይዝ ታክስ የተጣለባቸውን ዕቃዎች ጭምር ከኤክሳይዝ ታክስ ነፃ ሆነው እንዲያስገቡ የልማት ስራዎች የሚውል ተጨማሪ ገቢ የሚያስገኝ መሆኑ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፩) መሰረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅ (ማሻሻያ) ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፯/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ (እንደተሻሻለ) እንደሚከተለው እንደገና ተሻሽሏል፡- የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፳፫)፤ (፳፬) እና (፳፭) ተጨምረው በነባሩ ከንዑስ አንቀጽ (፳፫)-(፴፬) የሆኑት እንደቅደም ተከተላቸው ከንዑስ አንቀጽ (፳፮-(፴፯) “፳፫/ “ኤቲይል አልኮል” ማለት ጥራቱ ፹ ዲግሪ ወይም ከዚያ “፳፬. “አዲስ ተሽከርካሪ” ማለት ከተመረተበት ዓመት ጀምሮ ከዚህ በታች ከተመለከተው በላይ አገልግሎት ያልሰጠ ተሽከርካሪ ሲሆን፤ የሚከተሉትን ይጨምራል:- ሀ) በሀገር ውስጥ ኢንዱስትሪ እንዲገጣጠም ሙሉ በሙሉ ተበትኖ ወደአገር የገባ ወይም በከፊል ተበትኖ ወደአገር የገባ ተሽከርካሪ፣ ለ) በጉምሩክ ታሪፍ በአንቀጽ ፹፯ ነጥብ ዜሮ፪፣ ፹፯ ነጥብ ዜሮ፫፣ ፹፯ ነጥብ ዜሮ፬፣ ፹፯ ነጥብ ዜሮ፭ እና ፹፯ ነጥብ ፲፩ የሚመደብ ሆኖ፤ ሙሉ በሙሉ ተገጣጥሞ ወደአገር የገባ፤ በኢትዮጵያ የጉምሩክ ክልል (መግቢያ በር) በደረሰበት ጊዜ ዓመት ዕድሜው ከሶስት ዓመት የማያልፍ እና ከውጭ አገር እስከ ኢትዮጵያ የጉምሩክ ክልል (መግቢያ በር) ድረስ የተነዳው ርቀት ከ ፬ሺ ሐ) በዚህ ንዑስ አንቀጽ በፊደል ተራ “ለ” በታሪፍ አንቀጽ ተለይተው ከተጠቀሱት ተሽከርካሪዎች መቁጠሪያ ዓመት ጨምሮ በሚቆጠር በአራት የጎርጎሮሳውያን ዘመን መቁጠሪያ ዓመት ውስጥ በኢትዮጵያ የጉምሩክ ክልል (መግቢያ በር) “፳፭/ “ያገለገለ ተሽከርካሪ” ማለት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፳፬) ለአዲስ ተሽከርካሪ በተሰጠው ትርጉም የማይሸፈን ተሽከርካሪ ሲሆን፤ የአገልግሎት ዘመኑም ተሽከርካሪው የተመረተበትን የጎርጎሮሳውያን ዘመን መቁጠሪያ ዓመት ጨምሮ እስከ ኢትዮጵያ የጉምሩክ ክልል (መግቢያ በር) የደረሰበትን የጎርጎሮሳውያን ዘመን መቁጠሪያ ዓመት ይጨምራል፡፡” በሚከተለው ንዑስ አንቀጽ (፪) ተተክቷል:- “፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ በተደነገገው መሰረት ከዚህ አዋጅ ጋር በተያያዘው ሰንጠረዥ ፩ የሚከፈልባቸው ዕቃዎች እና አገልግሎቶች በሰንጠረዡ በተመለከተው የማስከፈያ ልክ የኤክሳይዝ ታክስ ይከፈልባቸዋል፡፡” ፫. የአዋጁ አንቀጽ ፭ ንዑስ አንቀጽ (፪) ቀጥሎ አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፫) ተጨምሯል፡፡ “፫/ ከዚህ አዋጅ ጋር በተያያዘው ሰንጠረዥ ፩ በሚመደበው የእንስሳት ወይም የአትክልት ስብና ዘይት እና የእነዚህ ተዋፅዖ ውጤቶች ላይ የሚጀመርበትን ቀን ከጤና ሚኒስቴር በሚደርሰው መረጃ መሰረት በገንዘብ ሚኒስቴር በሚያወጣው ፬. የአዋጁ አንቀጽ ፰ ንዑስ አንቀጽ ፩ ፊደል ተራ (ሀ) ተሰርዞ በሚከተለው ተራ ፊደል (ሀ) ተተክቷል፡ “፩. ሀ) ከዚህ አዋጅ ጋር በተያያዘው ሰንጠረዥ ፪ ፭. ከአዋጁ አንቀጽ ፵፫ ንዑስ አንቀጽ (፬) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፭) ተጨምሯል፤ “፭/ ይህ አዋጅ ከፀናበት ቀን በፊት የባንክ ፈቃድ አግኝተው ከማናቸውም ቀረጥ እና ታክስ ነፃ እንዲገቡ የተፈቀደላቸው ዕቃዎች ይህ አዋጅ ከፀናበት ቀን ጀምሮ በሁለት ወር ጊዜ ውስጥ ወደአገር የሚገቡ ከሆነ የዚህ ይህ አዋጅ በህዝብ ተወዮች ምክር ቤት ከፀደቀበት ከሚያዚያ 09 ቀን 2ሺ05 ዓ.ም ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ መስከረም 4 ቀን ፪ሺ፲6 ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=48d1fd93746cef0a63dbdb71dd333e0d5added8a	2,239	439	0.942254	2025-10-04T13:49:45.879842
4ee4688a724ac48b	የ2016 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት የበጀት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ መስከረም ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የ፪ሺ፲፮ በጀት ዓመት የፌደራል መንግሥት የበጀት አባሪ………………………………………........ገጽ ፲፭ሺ፳፪ አገልግሎቶች የሚያስፈልገውን በጀት አፅድቆ በበጀት ዓመቱ መጀመሪያ ወቅት ሥራ ላይ የፌደሬሽን ምክር ቤት በወሰነው ቀመር መሠረት የፌደራሉ መንግሥት ለክልሎች የሚሰጠው የድጋፍ በጀት መጠን መወሰን በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭/፩/ እና /፲፩/ ይህ አዋጅ “የ፪ሺ፲፮ በጀት ዓመት የፌደራል መንግሥት የበጀት አዋጅ አንቀጽ ፪ ጠቅላላ የተፈቀደ በጀት ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም ጀምሮ ከሚያገኘው ገቢ እና ከሌላ ገንዘብ ላይ ከዚህ ጋር በተያያዘው ሠንጠረዥ ውስጥ (ስምንት መቶ አንድ ቢሊዮን ስድስት መቶ አምሣ አንድ ሚሊዮን ሰባት መቶ አርባ ሰባት ሺህ ሁለት መቶ ሃያ ስድስት ብር) እንዲከፈል በዚህ አዋጅ ተፈቅዷል፡፡ አንቀጽ ፫ የፌደራል መንግሥት አካላት ሥልጣን ለየመስሪያ ቤቶቻቸው ሥራና አገልግሎት በሚጠይቁበት ጊዜ የገንዘብ ሚኒስትሩ ዓመቱ የተፈቀደላቸውን ጠቅላላ የበጀት ዓመት ትክክለኛ ገቢያቸውን ከዘመኑ በጀት ዓመት ገቢያቸው እንደአስፈላጊነቱ ወጪ እያደረጉ እንዲሰሩበት ለመፍቀድ ፫/ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ለካፒታልም ሆነ ለመደበኛ ተጨማሪ ሥራዎች ከውጪ ብድር እንደዚሁም ከሀገር ውስጥም ሆነ ገንዘብ የሚያገኙትን እርዳታ በሥራ ላይ ማዋልና ይህንኑ ሒሳብ በመሥሪያ ቤቱ አርዕስት፣ ፕሮግራም፣ ንዑስ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ሥር መዝግቦ በተጨማሪ በጀት በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ፬/ የጉምሩክ ኮሚሽን በብድር ወይም በእርዳታ በተገኘ ገንዘብ ተገዝተው ወይም በዓይነት ተሰጥተው የፌደራል የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ወደ ሀገር ለሚያስገቧቸው ዕቃዎችና መሣሪያዎች ሊከፈል የሚገባውን ቀረጥ ወስኖና መዝግቦ በመያዝ ወደ ሀገር ውስጥ ለሚመለከተው መሥሪያ ቤት ያሳውቃል፡፡ የደረሰው መሥሪያ ቤት ይህንኑ ሒሳብ ንዑስ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ሥር መዝግቦ በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ፩/ ከካፒታል ወጪ ወደ መደበኛ ወጪ ፕሮግራሞች መካከል በሚደረግ ዝውውር በመሥሪያ ቤቱ የበላይ ኃላፊ ተጠይቆ ለገንዘብ ሚኒስቴር በማቅረብ ዝውውሩ ፫/ በአንድ ፕሮግራም ውስጥ ባሉ ንዑስ ፕሮግራሞች፣ ፕሮጀክቶች ወይም ዋና የበላይ ኃላፊ እየተፈቀደ ይፈጸማል፡፡ ከመፈጸሙ በፊት ዝውውሩን ለገንዘብ አንቀጽ ፭ የዘላቂ ልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ ፩/ የዘላቂ ልማት ግቦች ለማስፈጸም ፪/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ለክልሎች ድጋፍ ጥቅም ላይ የሚውለው የገንዘብ አንቀጽ ፮ ለፌደራል መንግሥት ብር (አምስት መቶ ሰባ ሶስት ቢሊዮን አምስት መቶ ሰባ ሰባት ሚሊዮን ሰባት መቶ ሰላሳ ሰባት ሺህ ሰማኒያ (ሁለት መቶ አስራ አራት ቢሊዮን ሰባ አራት ሚሊዮን አስር ሺህ አንድ መቶ አርባ አምስት (አስራ ሁለት ቢሊዮን አምስት መቶ ዘጠና አንድ ሚሊዮን ስምንት መቶ አስራ ሶስት ሺህ ዘጠኝ መቶ ሚሊዮን ሶስት መቶ አርባ ሰባት ሺህ (አርባ አምስት ቢሊዮን አንድ መቶ አምስት ሚሊዮን አምስት ሺህ አንድ መቶ ሰማንያ ስምንት ሺህ ስምንት መቶ ሰላሳ አንድ (ሃያ ቢሊዮን ስምንት መቶ አርባ ሚሊዮን አንድ መቶ ሰማንያ ሁለት ሺህ ዘጠኝ መቶ ሃምሳ ሁለት ስድስትሺህ ሁለት መቶ ሰባ ሶስት ብር) (ሃያ ስድስት ቢሊዮን ዘጠኝ መቶ አርባ ሁለት ሚሊዮን ሰማንያ ሁለት ሺህ ሰባት መቶ ሰባ (ሁለት ቢሊዮን ሰባት መቶ ሰባ ሰባት ሚሊዮን ሁለት መቶ ዘጠና ስምንት ሺህ ዘጠኝ ፯∙፲ ለአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር (አምስት ቢሊዮን ሁለት መቶ ሃምሳ አራት ስድስት መቶ ሰማንያ አራት ብር) ፯∙፲፩ ለድሬዳዋ አስተዳደር ብር (አንድ ቢሊዮን ስምንት መቶ ሰላሳ ሰባት ሚሊዮን ስድስት መቶ አስራ አንድ ሺህ ሶስት መቶ ስድስት ሚሊዮን ስድስት መቶ ዘጠና ሶስት (ስድስት ቢሊዮን አራት መቶ ሰማንያ አራት ሚሊዮን ስምንት መቶ አስራ ስምንት ሺህ ዘጠኝ መቶ ሰላሳ አንድ ብር) አንቀጽ ፰ የዘላቂ ልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ (ስምንት መቶ አርባ አራት ሚሊዮን ሁለት (አራት መቶ ሃያ ሁለት ሚሊዮን ስምንት (ሦስት ቢሊዮን ሃያ አራት ሚሊዮን ብር) (አራት ቢሊዮን ስምንት መቶ ሃያ አራት (ሁለት መቶ ሃምሳ ስድስት ሚሊዮን ሁለት (አንድ ቢሊዮን ስምንት መቶ ስድስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ዘጠና ሦስት ሺህ ሰባ ብር) (አንድ መቶ ሰማንያ ስድስት ሚሊዮን ሁለት (አንድ መቶ ስድስት ሚሊዮን አራት መቶ ሺህ (አንድ መቶ ሃያ ሦስት ሚሊዮን ሁለት መቶ (አምስት መቶ ሰባ አራት ሚሊዮን ሦስት መቶ አርባ አንድ ሺህ ስድስት መቶ ብር) ፰∙፲፪ ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች (አራት መቶ ሰላሳ አራት ሚሊዮን ሰባት መቶ ስድሳ አምስት ሺህ ሦስት መቶ ሰላሳ ብር) የገቢና የወጪ በጀትን ዝርዝር የሚያሳይ ሠንጠረዥ ከዚህ አዋጅ ጋር ተያይዟል፡፡ አንቀጽ ፱ ተፈጻሚ የሚሆንበት ቀን ይህ አዋጅ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም. አዲስ አበባ መስከረም ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ የ2016 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት የገቢ፣ የውጭ ዕርዳታና ብድር ማጠቃለያ ከመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ ከመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ የ2016 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት ወጪና የወጪ አሸፋፈን የአስተዳደርና ጠቅላላ አገልግሎት የአስተዳደርና ጠቅላላ አገልግሎት የመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ የመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ የ2016 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት በአገር ውስጥ ከሚመረቱ ዕቃዎችና አገልግሎቶች የተጨማሪ እሴት ታክስ የሕንፃ ኮንስትራክሽን መሣሪያዎችና ብረታ ብረቶች ፊልሞች፣ የፊልም መቅረጫና የሙዚቃ መሣሪያዎች የጽሕፈት፣ የሂሣብ መሣሪያዎችና መገልገያዎች የሕንፃ ኮንስትራክሽን መሣሪያዎችና ብረታ ብረቶች ፊልሞች፣ የፊልም መቅረጫና የሙዚቃ መሣሪያዎች የጽሕፈት፣ የሂሣብ መሣሪያዎችና መገልገያዎች የሕንፃ ኮንስትራክሽን መሣሪያዎችና ብረታ ብረቶች ፊልሞች፣ የፊልም መቅረጫና የሙዚቃ መሣሪያዎች የጽሕፈት፣ የሂሣብ መሣሪያዎችና መገልገያዎች የሕክምና መገልገያ፣ መድሃኒትና ኬሚካል የንግድ ድርጅቶችና የባለሙያዎች ምዝገባና የንግድ ፍቃድ ክፍያ የካርጎ መፈተሻ ማሽን አገልግሎት ክፍያ የመንግሥት ጋዜጦች፣ መጽሔቶችና ህትመቶች ሽያጭ የመድኃኒትና የሕክምና ዕቃዎች ሽያጭ የከፍተኛ ትምህርት ተማሪዎች የወጪ መጋራት ገቢ ከመንግስት ንብረት የሚገኝ የአክሲዮን ትርፍ ድርሻ ከመንግሥት የባንክ ሂሳቦች የሚገኝ ወለድ የተንቀሳቃሽና የማይንቀሳቀስ ንብረት ሽያጭ የተባበሩት መንግስታት የህፃናት መርጃ ድርጅት የተባበሩት መንግስታት የህዝብ ጉዳይ ፈንድ የጀርመን የሥጋ ደዌ መከላከያ ማህበር የፈንላንድ ዓለም አቀፍ የልማት ዲፓርትመንት የእንግሊዝ የውጭ ኢኮኖሚ ትብብር መምሪያ የአሜሪካ መንግስት አለም አቀፍ የልማት ትብብር ወኪል የመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ የፊንላንድ ዓለም አቀፍ የልማት ዲፓርትመንት የእንግሊዝ የውጭ ኢኮኖሚ ትብብር መምሪያ የአሜሪካ አለም አቀፍ የልማት ትብብር ወኪል የመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ በተለያዩ መድረኮች እና መገናኛ ዘዴዎች ህዝብን ማሳተፍ የካቢኔ ሴክሬታሪያትና የህግ ጉዳዮች አገልግሎት መስጠት የሕገ መንግሥት ትርጉምና የማንነት ጉዳዮች አገልግሎት የሕገ መንግስት ትርጉምና የይግባኝ አቤቱታዎች ላይ ምክረ ሀሳብ ማቅረብ የሕገ መንግስት ትርጉም የተሰጠባቸው ጉዳዮች ጆርናል ማዘጋጀት የግጭት አፈታት፣ የሰላም እሴቶች ጥናትና የንቃተ ሕገ መንግስት የበየነ መንግስታት ግንኙነት፣ የብዝሃነትና የዲሞክራሲ ባህል ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ለሕብረተሰቡ የመራጮች እና የስነ-ዜጋ ትምህርት መስጠት የምርጫ ኦፕሬሽን እና ሎጅስቲክስ ስራ ማከናወን ሕገ መንግስታዊ ጉዳዮች ላይ የውሳኔ ሐሳብ መስጠት በህገ ወጥ የሰዎች ዝውውር ዙሪያ ትምህርትና ሥልጠና መስጠት የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶችን መመዝገብ፣ ሰነድ ማረጋገጥ የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች መከታተል፣ መገምገምና መመርመር የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶችን መደገፍ እና አገልግሎት መስጠት የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ንብረት ፈንድ ማስተዳደር በጎ ፈቃድ አገልግሎትን ማጎልበትና ዘላቂ ትስስርን ማሳደግ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የሰዎችን እና የጦር መሳሪያዎችን ህገ ወጥ ዝውውር መቆጣጠርና መከላከል የተለያዩ ዘዴዎችን በመጠቀም የሥነምግባር ሥልጠና መሰጠት የሀብት አስመዝጋቢዎች መረጃ ትክክለኛነት ማጣራትና እርምጃ እንዲወሰድ ማድረግ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ሰነዶችን የማረጋገጥ፣ የመመዝገብ እና የማደራጀት አገልግሎት መስጠት� ከፌዴራልና ከክልል ተቋማት ጋር ትብብርን ማጠናከር ከሚሰጡ አገልግሎቶች ገቢ በመሰብሰብ ፈሰስ ማድረግ የኢንፎርሜሽን አሹራንስ ቴክኖሎጂ ልማትና መሰረተ ልማት ዝርጋታ የሲቪል፣ የቤተሰብ ምዝገባና የብሄራዊ መታወቂያ አገልግሎት የቤተሰብ ምዝገባ እና ብሔራዊ መታወቂያ ስርዓት መዘርጋት የድንበር አስተዳደርና የእግድና ዜግነት ቁጥጥር ስራዎችን ማከናወን የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የውጪ ዜጎችን ለመቆጣጠር የሚያስችሉ ተግባራትን ማከናወን የጉዞ ሰነድ እና ቆንስላ ደረጃ ድጋፍና ክትትል አገልግሎት መስጠት የአመራርንና የፈጻሚውን አቅም ለማጎልበት የሚያስችሉ ስልጠናዎችን መስጠት ዘመናዊ የዲጅታል ስርአት በመገንባት ወደ ተግባር እንዲገባ ማድረግ ዳታዎችና አደጋ ላይ ሊወድቁ የሚችሉ የመሰረተ ልማቶች ደህንነታቸው እንዲጠበቅ ማድረግ የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ምርምርና ምርት ማበልጸጊያ መሰረተ ልማት ማደራጀት በፎረንሲክ ሳይንስ የቴክኒካል ምርመራና የጤና ሳይንስ አገልገሎት መስጠት ለፖሊስ ኦፊሰሮች አካላዊና አጫጭር ፖሊሳዊ ስልጠናዎች መስጠት ምክረ-ሃሳቦችን ማቅረብ እና ለተግባራዊነቱ የክትትል ስርዓት መዘርጋት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ከሀገራት እና ከአለም አቀፍ ተቋማት ጋር አጋርነትን ማጠናከር የፊሲካልና ታክስ ፖሊስ ማሻሻያዎችን ማካሄድና የመንግስት ፋይናንስ ማስተዳደር የመንግስትና የግል አጋርነት እና የመንግስት ባላደራ የመንግስትንና የግል ዘርፍ አጋርነትን ማጠናከር የተፈጥሮና አካባቢ ስታቲስቲክስ ጥናቶች ማካሄድ የቢዝነስ እና ኢንተርፕራይዞች ስታቲስቲክስ ጥናቶች ማካሄድ የቤተሰብ የኑሮ ደረጃና የዋጋዎች ስታቲስቲክስ ጥናቶች ማካሄድ የስነ-ህዝብና ማህበራዊ ስታቲስቲክስ ጥናቶች ማካሄድ የለውጥ አመራርና ቅንጅት ስራዎች ክትትልና ድጋፍ ቀልጣፋ የአሰራር ስርዓትና ምቹ የስራ ከባቢ መገንባት የልዩ ድጋፍ ክልሎችን የማስፈፀም አቅማቸውን ማሻሻል የሰው ሀብት ብቃት ስርአት ዝርጋታ ክትትልና ድጋፍ ማድረግ የሰው ሀብት ህጐች አተገባበር ክትትልና ቁጥጥር ማካሄድ የሰው ሀብት መረጃ ስርአት ማደራጀትና ማቅረብ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የታክስ ፍትሐ ብሔር ክስ ጉዳዮችን ውጤታማ ማድረግ የህዝብ ግንኙነትና የህዝብ አስተያየት ጥናትና ምርምር ለውጭ ሚዲያዎች አገልግሎትና የዘገባ ትንታኔ ማድረግ የመንግስት አይሲቲ መሰረተ ልማት ግንባታ እና አስተዳደር በቀረቡ አቤቱታዎችና ጥፋተኝነት ላይ ውሳኔ መስጠት የህግ ማዕቀፎችን ፈትሾ ማሻሻልና የጥናት ሥራ መስራት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ በመንግስት ግዥ እና ንብረት አስተዳደር አቅም መገንባት የራዲዮአክቲቭ ቁስ አስተዳደር እና አደጋ ዝግጁነትና ምላሽ መስጠት የማቴሪያል ሳይንስና ኢመርጂንግ ቴክኖሎጂ ማሳወቅ ፈቃድ አሰጣጥ የማቴሪያል ሳይንስና ኢመርጂንግ ቴክኖሎጂ ኢንስፔክሽንና ህግ ማስፈጸም የኬሚካል ቴክኖሎጂ የማሳወቅና ፈቃድ ስራዎችን ማከናወን የኬሚካል ቴክኖሎጂ ክትትልና ቁጥጥር ስራዎች ማከናወን የፋብሪካ መሳሪያዎችና ማሽን ቴክኖሎጂ ቀቁጥጥር ፋብሪካ መሳሪያዎችና ማሽን ቴክኖሎጂ ማሳወቅና ፈቃድ ማከናወን ፋብሪካ መሳሪያዎችና ማሽን ቴክኖሎጂ ኢንስፔክሽንና ህግ ማስፈጸም የኤሌክትሮኒክስና ኤሌክትሪካል ቴክኖሎጂ ሬጉላቶሪ ቁጥጥር የኤሌክትሮኒክስ፣ ኤሌክትሪካል መገልገያና የስፔስ ቴክኖሎጂ የማሳወቅና ፈቃድ መስጠት ኤሌክትሪካል መገልገያ ቴክኖሎጂ የክትትልና ቁጥጥር ስራዎች ማከናወን የአእምሯዊ ንብረት ቅበላ ምዝገባና የባሌቤትነት መብት ማረጋገጥ የይግባኝ አቤቱታዎችን በመመርመር የውሳኔ ሀሳብ መሥጠት የአምሯዊ ንብረት መብቶች የባለቤትነት ምዝገባንና ለባለመብቶች የምክርና ድጋፍ የመልክዓ ምድር አመልካች ምርቶች እና የማህበረሰብ እውቀት መረጃዎች ምዝገባ ማካሄድ የአእምሯዊ ንብረት ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶች ማስተባበሪያ በባህር ዳርና በክልል ቅ/ጽ/ቤት የአእምሯዊ ንብረት መብቶችን መመዝገብና የምክር በሐዋሳና በክልል ቅ/ጽ/ቤት የአእምሯዊ ንብረት መብቶችን መመዝገብና የምክር በጅማና በክልል ቅ/ጽ/ቤት የአእምሯዊ ንብረት መብቶችን መመዝገብና የምክር ድጋፍ ለሚገዙና ለሚወገዱ ዕቃዎች የገበያ ዋጋ ማዘጋጀት ዓለም አቀፍ የዕርከን ተዋረድ ትስስር መጠበቅና ማሰራጨት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ከተቋማት አቅም በላይ የሆኑ የጥገና አገልግሎቶች መስጠት የኢንዱስትሪ ከተማና መሠረተ ልማት ጥናት ማካሄድ የመረጃ ቴክኖሎጂና ጥናትና ምርምር ልማት ማካሄድ ብሄራዊ ኢኮኖሚ አካውንት ዝግጅትና ስታትስቲክስ የክልል ኢኮኖሚ አካውንት ስርዓት ዝርጋታ ማካሄድ የባዮቴክኖሎጂ ምርምሮች እና ቴክኖሎጂዎችን ማሸጋገር ጠንካራ ሀገር አቀፍና አለም አቀፍ ግንኙነቶች መመስረት የኢመርጂንግ ምርምሮች እና ቴክኖሎጂዎች ማሸጋገር የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ በጂኦስፓሻል ዘርፍ የሰው ሀብት አቅምን መገንባት የጂኦዴቲክ ልማቶችን ማሰፋፋትና ዘመናዊ ማድረግ የውጭ ፖሊሲን ለማሻሻል ሁነትን በመፈተሽ የመረጃ ግብዓት መስጠት የመፈፀም አቅም ክፍተቶችን በመለየት የተሰጡ ስልጠናዎችን ማሳተም የኢንተርኔት ሀብት አስተዳደር እና የኤሌክትሮኒክስ አቅርቦትን መሠረተ ልማት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የሰብል ምርትና ምርታማነትን ለማሳደግ ድጋፍ መስጠት የተዛማችና መደበኛ ተባዮች አሰሳና መከላከል አገልግሎት መስጠት የአነስተኛ ይዞታ የሆርቲካልቸር አምራቾችን መደገፍ የጥጥ ምርትና ምርታማነትን ለማሳደግ ድጋፍ መስጠት የተፈጥሮ ሀብት ልማት አያያዝና አጠቃቀምን ማስፋፋት የገጠር መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም ሥርዓትን መደገፍ የአነስተኛ መስኖ አጠቃቀም ክትትልና ቁጥጥር ማድረግ የተሻሻለ አፈር ሀብት መረጃ፣ ለምነትና ጤንነት ቴክኖሎጂዎችን ማስፋፋት በመኖ ልማት፣ አያያዝ እና አጠቃቀም አቅም መገንባት ለእንስሳትና ዓሳ ምርት እና ምርታማነት ድጋፍ መስጠትና ማረጋገጥ ለእንስሳትና ህብረተሰብ ጤና መንስኤ የሆኑ በሽታዎች መከላከልና መቆጣጠር የእንስሳትና ዓሳ ኤክስቴንሽን አገልግሎት መስጠት የግብርና መሳሪያዎች አያያዝና አጠቃቀም ላይ ድጋፍ ማድረግ የግብርና ኢንቨስትመንትና ምርት ግብይት የማስፋፋት ክትትልና ድጋፍ በገጠር ግብርና እና ግብርና ነክ ያልሆኑ የስራ እድሎች ፈጠራን መደገፍ የግብርና ኮሜርሻላይዜሽን ክላስተርን ማስተባበርና ድጋፍ መስጠት የአርብቶ እና ከፊል አርብቶ አደር አካባቢዎች ቴክኖሎጂ ሽግግር የአየር ንብረትና ኮምፒውቴሽናል ሳይንስ ምርምር ማካሄድ ዕውቀት አስተዳደርና አዕምሯዊ ንብረት ጥበቃ አገራዊ የግብርና ምርምር ስርዓቱን ማስተባበርና ማጠናከር የአዝርዕትና ሆርቲካልቸር ብዝሀ ህይወትን ማንበርና መጠቀም የደንና የግጦሽ መሬት ዕፅዋት ብዝሀ ህይወትን ማንበርና መጠቀም የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ህጋዊ የጄኔቲክ ሀብት አርክቦት ፍቃድ እና ፍትሃዊ ጥቅም ተጋሪነት ማስፈን የብዝሀ ሕይወት ምርምር፣ ስርጸትና ማህበረሰብ አገልግሎት የብዝሀ ሕይወት ፖሊሲና የአለምአቀፍ ስምምነት ማእቀፎች ጥናት ጥቅም ላይ የዋሉ ብዝሀ ሕይወትና ተያያዥ ማህበረሰብ ዕወቀት የኅ/ሥራ ማህበራት አባላትን ተጠቃሚነትን ማረጋገጥ የኅ/ሥራ ማህበራት የመፈፀምና የማስፈፀም አቅማቸዉን ማሳደግ የኢንዲስትሪ ተከላ፤ የመሠረተ ልማት ዝርጋታ እና እሴት መጨመር ለኅብረት ሥራ ማህበራት የህግ እና የኢንስፔክሽን አገልግሎት መስጠት ለኅብረት ሥራ ማህበራት የኦዲት አገልግሎት መስጠት የብቃት ማረጋገጫ ልየታና ሰርተፊኬሽን አገልግሎት መስጠት የግብርና ምርምር ኤከስቴንሽን እና ሜካናይዜሽን ሬጉላቶሪ የግብርና ሜካናይዜሽን ምርመራና የአግልግሎት ጥራት ቁጥጥር የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የደን አጠቃቀም፣ ግብይት ማስፋፊያና ቁጥጥር ማካሄድ የተፈጥሮ ደን እና የአየር ንብረት ለውጥ ዙሪያ ጥናትና ምርምር ማካሄድ በፖሊሲና ሶሽዮ-ኢኮኖሚክስ ዙሪያ ጥናትና ምርምር ማካሄድ የቡና፣ ሻይና ቅመማ ቅመም ልማት አገልግሎት ማሳደግ የቡና፣ ሻይና ቅመማ ቅመም ምርት ጥራቱን ማስጠበቅ የቡና፣ ሻይና ቅመማ ቅመም ግብዓት አቅርቦት፣ የጥራት ቁጥጥር አገልግሎትን ማሳደግ ጤንነቱ በላብራቶሪ የተረጋገጠ የቡና ሻይና ቅመማ ቅመም ዘር/ምርት ማሳደግ ዘመናዊና ቀልጣፋ የገበያ መረጃና ቁጥጥር ስርዓት መገንባት የቡና፣ ሻይና ቅመማ ቅመም ኤክስፖርት(የውጭ ንግድ) ማሳደግ� አማራጭ የግብይትና ኮንትራት አስተዳደር ስርዓት መዘርጋት በእንስሳት ተዋጽኦ ማቀናበርና ኢንቨስትመንት ጥናትና ምርምር ማካሄድ በእንስሳት ተዋጽኦ ማቀናበርና ኢንቨስትመንት የማማከርና የቴክኒክ ድጋፍ መስጠት በዝርያ ማሻሻልና በእንስሳት ምርት አቅም መገንባት በእንስሳት ተዋጽኦ ማቀናበር አዲስ ኢንቨስትምንት መፍጠር ለእንስሳት ምርትና መኖ አቀናባሪዎች ገበያ መፍጠር የመጠጥ ውሃና ሳኒቴሽን መሰረተ ልማትን ማስተዳደር ተፋሰስን መንከባከብና የወንዝ አመራርን መተግበር የተፋሰስ መረጃዎችን ማደራጀትና የምርምር ተግባራትን ማከናወን የተፋሰስ እቅድ ማዘጋጀት፣ መከታተልና መገምገም የገፀ ምድር ውሃ ሐብት መረጃ ማሰባሰብና ማዘጋጀት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የትንበያ ቅድሚያ ማስጠንቀቂያና የምክር አገልግሎት መሰጠት የሀገር ውስጥ ንግድና ሸማቾች ጥበቃ ሥራን ማጠናከር መሰረታዊ የፍጆታ ዕቃዎች አቅርቦትና ስርጭት ውጤታማነትን ማረጋገጥ የሀገር ውስጥ ንግድ ሰንሰለትን ማሳለጥና የንግድ ተወዳዳሪነት ማረጋገጥ የምርቶችንና አገልግሎቶችን ጥራት እና ደህንነት ማረጋገጥ የጥራት መሰረተ ልማት ተቋማት ክትትል ማድረግ ህጋዊ ስነ-ልክ መሳሪያዎችን ትክክለኛነት ማረጋገጥ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ አዲዲስ ቴክኖሎጂዎችን በመለየት የአቅም ግንባታ ስራዎችን ማከናወን የኢንዱስትሪ ፓርኮችና ኩባንያዎች ላይ ቁጥጥር ማካሄድ ጥናቶችን በማካሄድ ምቹ የኢንቨስትመንት ሁኔታ መፍጠር አዲስ የደረጃዎች ሰርተፊኬሽን ስኪም ማዘጋጀትና ነባር ደረጃዎችን መገምገም ዓለም አቀፍ የደረጃዎች ዝግጅት ትብብር ማጠናከር የብሔራዊ ደረጃዎች ማረጋገጥና ዶክመንት ማዘጋጀት የዓለም አቀፍ የአክሪዲቴሽን የመስፈርት ደረጃን ተግባራዊ ማድረግ የኮርፖሬት ፋይናንስና አስተዳደር ስራዎችን ማከናወን ድርጅቶችን ወደ ግል ይዞታ የማዛወር ቅድመ ዝግጅትና ስራ ማከናወን የኮርፖሬት ፋይናንስና አስተዳደር ክትትልና ድጋፍ መስጠት የኦፕሬሽን ውጤታማነታቸውን ለማሳደግ ክትትልና ድጋፍ መስጠት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የኬሚካል ብቃት፣ ምዝገባና ፈቃድ አገልግሎት መስጠት ከኢንዱስትሪ የሚወጣ ሙቀት አማቂ ጋዝ መጠን መለካት የአምራች ኢንዱስትሪውን ችግር መፍታትና መደገፍ በማኑፋክቸሪንግ ቴክኖሎጂና ኢንጂነሪንግ ጥናትና ምርምር ማካሄድ ለጨርቃጨርቅና አልባሳት ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ አገልግሎት እና ለቆዳና ቆዳ ውጤቶች ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ አገልግሎት እና ድጋፍ ለምግብና መጠጥ ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ አገልግሎት እና ድጋፍ ለኬሚካልና ኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ አገልግሎት እና ለማኑፋክቸሪንግ ቴክኖሎጂና ኢንጅነሪንግ ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ በካይዘን ለአምራች ኢንዱስትሪዎችና አገልግሎት ተቋማት የጥራት፣ የምርታማነትና የአሠራር ማሻሻያ የማማከር አገልግሎት መስጠት የአምራች ኢንዱስትሪውን የማስተዋወቅና ገበያ የማስፋት ስራዎችን ማካሄድ የአምራች ኢንዱስትሪውን የግብዓትና የገበያ ልማት አቅም የሚያሳድጉ የጥናትና ምርምር እና የግብይት ፋሲሊት የድጋፍ ስራዎችን ማካሄድ የሃገሪቱ ዝርዝር የጂኦሳይንስ መረጃ ዝግጅት ማከናወን የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የሚኒራሎጂ እና ጂኦቴክኒካል ናሙናዎች ምርመራ ማካሄድ የእምነ በረድ ግራናይትና ጌጣጌጥ ማዕድናት ምርምር የሃይል አመንጪ ማዕድናት ጥናትና ምርምር ማከናወን የአሽከርካሪና የተሸከርካሪ አገልግሎትና ሬጉላቶሪ ስርዓትን ማሳደግ የህዝብ ትራንስፖርት አገልግሎትና ሬጉላቶሪ ስርዓትን ማሳደግ የሕዝብ ትራንስፖርት ማቀናጀትና የሞተር አልባ ትራንስፖርት ማስፋፋት የህዝብ ትራንስፖርት ተርሚናል ሬጉላቶሪ ስርዓትን ማሳደግ የኢንተለጀንት ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሲስተም ዴቨሎፕመንት ስርዓት ማልማትና ማሳደግ የባቡር ትራንስፖርት አገልግሎት ሬጉላቶሪ ሥርአት ማሳደግ የአቪዬሽን አና የውሀ ትራንስፖርት አገልግሎት ህጎችን ማሻሻል የወደብ የጭነት ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሬጉላቶሪ ማሻሻልና ማቀናጀት የጭነት ትራንስፖርት አገልግሎት ሬጉላቶሪ ስርዓትን ማሳደግ የትራንስፖርት ሎጀስቲክ መሰረተ ልማትና አገልግሎት ሬጉላቶሪ ማሻሻያ ፕሮግራም የትራንስፖርት እና ሎጂስቲክስ መሰረተ ልማት ማስፋፋት የትራንስፖርትና ሎጀስቲክ መሰረተ ልማት ሬጉላቶሪ ስርዓትነን ማሳደግ የአቪየሽን ሴፊቲ ስታንዳርድ ማስጠበቅና ማረጋገጥ በኤርፖርቶች መደበኛና ድንገተኛ ክትትልና ኢንስፔክሽን ማካሄድ የኤሮ ድሮም ሴፊቲ ስታንዳርድ መሟላቱን መቆጣጠር በኤርፖርቶች የሴኩሪቲና ፋሲሊቴሽን ኦዲት ማካሄድ የአውሮፕላን በረራ የጥገና ማዕከላት ብቃት ማረጋገጥ የባለሙያዎችና የትምህርት ተቋማት ብቃት ማረጋገጥ የበረራ ሥርዓትና ፋሲሊቲ አገልግሎት መስጠትና ደረጃውን ማሻሻል የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የኤሮኖቲካል መረጃዎች መስጠትና የአየር ክልል ማስተዳደር የአየር ትራንስፖርት ልማታዊ ፋይዳ የማሳደግ ፕሮግራም አዳዲስና ነባር የአየር አገልግሎት ስምምነቶችን አሻሽሎ መፈረም የመንገድ ደህንነት አቅም ግንባታና መድን ፈንድ አገልግሎት ማሻሻያ በመንገድ ትራፊክ ደህንነትና መድሀን ፈንድ የተከናወኑ የጥናትና ምርምር የትምህርት ስልጠና የገንዛቤ ማስጨበጫ አሰራር ስርዓት ማሳደገግ የተሽከርካሪ አደጋ ተጎጂዎች የአስቸኳይ ህክምና እና ካሳ ክፍያ አገልግሎትን ማሻሻል ዘላቂ የፈይናንስ አቅም ማጎለበቻ የአሰራር ስርዓት የተሽከርካሪ አደጋ ተጎጂዎች የአስቸኳይ ህክምና እና ካሳ ክፍያ አገልግሎትን ማሻሻል ሀገራዊ የአጥፊ አሽከርካሪዎች እና ውጤታማ የመረጃ ስርዓት ማጥናትና ማከናወን አለም አቀፍ ስታንደርድ የጠበቀ የዲዛይን ኦዲትና ኢንስፔክሽን ስራ መስራት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የኮንስትራክሽን መረጃዎች ማደራጀትና መትንተን የግንባታ ግብዓት ማምረቻዎች እና አከፋፋዮች ቁጥጥር የኮንስትራክሽን ፕሮጀክት ባለሙያዎች የብቃት ምዘናና ሰርቲፊኬሽን ማመቻቸት ለኮንስትራክሽን ፕሮጀክት ፈጻሚዎች ተግባር ተኮር ስልጠና መስጠት በኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ላይ ጥናትና ምርምር ማከናወን የኮንስትራክሽን ማኔጅመንት የአሰራር ሥርዓት ማሻሻያና ማደራጃ የገበያ ክፍተት ባለባቸው የኮንስትራክሽን ፕሮጀክቶች ላይ የማማከርና የምክር አገልግሎት በኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ የተለያዩ የአሰራር ሥርዓቶች መተግበር የግንባታ ግብአቶችና ቴክኖሎጂዎች በመለየት እና በመቀመር ማሸጋገር የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የምርምር ውጤቶችን ማስተዋወቅና ህትመቱን ማሰራጨት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ለውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች መስጠት የምህንድስና አቅም ግንባታ የልህቀት ማዕከል ማደራጀት የፈተና ዝግጅት፣ እርማትና የውጤት ጥንቅርና የተማሪዎች ምደባ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ለተቋማት እውቅና እና እውቅና እድሳት እና የደረጃ ስያሜ የሚሰጥበት የአሰራር ክትት ቁጥጥር እና ኢንስፔክሽን የሚካሄድበት የአሰራር ስርዓት የጥራት ኦዲት እና ፍቃድ አሰጣጥ የሚካሄድበት የአሰራር ስርዓት መዘርጋት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የኪነ-ጥበብና ሥነ-ጥበብ ፈጠራ ልማትን ማስፋፋትና ማሳደግ ድንቅነሽ ኢትዮጵያ የህዝብ ለህዝብ መድንረክ የባህል ጥበባትን ልማትን ማስፋፋትና ማስተዋወቅ የጥበባት ተቋማትና ሙያተኞች አደረጃጀትን አቅም ማሳደግ መጤ ባህሎችና ጎጅ ልማዳዊ ድርጊቶችን መከላከል ሀገር በቀል ዕውቀቶችን ማጥናት መጠበቅና ማልማት የብዝሃ ባህል አካታችነትና ማህበራዊ ትብብር ማጎልበት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ማህበራዊና ህዝባዊ ትስስር ልማትና ስርጸትን ማሳደግ የስፖርት ማህበራት ማደራጀት፣ ምዝገባና ድጋፍ ማካሄድ የስፖርት ፋሲሊቲ ልማትና አስተዳደርን ማጠናከር የስፖርት ሳይንስ ህክምና አገልግሎትና ስልጠና መስጠት ፖሊሲ፣ ስትራቴጂዎችንና ስትራቴጂካዊ ጉዳዮች ማሻሻልና ማዘጋጀት የስነ ቃል፣ ትርጉምና አስተርጓሚነት ብቃት ማሳደግ በቤተመጽሐፍትና በቤተመዛግብት አገልግሎት መስጠት የብሄራዊ አለም አቀፋዊ ቅርሶች ማስመዝገብና ማስተዳደር በጥብቅ ቦታዎች ውስጥና ውጭ የሚካሄዱ ህገወጥ ድርጊቶችን መቆጣጠር ህገ ወጥ የዱር እንስሳት ውጤቶች ንግድና ዝውውርን መቆጣጠር የጥብቅ ቦታዎች የአየር ንብረት ለውጥ ተጽእኖ እንዲቋቋሙ ማስቻል የዱር እንስሳት እና መኖሪያ አካባቢያቸውን ማስተዋወቅ የህብረተሰብ አጋርነት እና የዱር እንስሳት ትምህርት በጥብቅ ቦታዎች አካበቢ የሚኖሩ ህብረተሰብን ተጠቃሚ ማድረግ በዱር እንስሳት ልማት ጥበቃና አጠቃቀም ግንዛቤ መፍጠር የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የአካል ድጋፍ ምርቶችና ተስማሚ ቴክኖሎጂ ማምረት፣ መሸጥ፣ ለውጭ እና ለአገር የሰው ሠራሽ የአካል ድጋፍ እና ተያያዠ የተሃድሶ ሕክምና አገልግሎት መስጠት የአእምሮ ሕሙማን እና በሱስ ለተጠቁት ታካሚዎች የሕክምና አገልግሎት መስጠት የእናቶችና ህጻናት ጤና አገልግሎት፣ የስርዓተ ምግብ ማሻሻል ተላላፊና ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች ስርጭት መቀነስ የማህበረሰብ ተሳትፎ እና የመጀመሪያ ደረጃ ጤና ክብካቤ ማሻሻል ጥራት ያለው የህክምና አገልግሎት ተደራሽነትን ማሻሻል የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የህብረተሰብ ጤና አደጋዎች ቅድመ ዝግጅትና ምላሽ ስራን ማከናወን በጤና ተቋማት የቅሬታ አፈታት ስርአትን መዘርጋትና ማጠናከር የክሌም ኦዲት ስራ ማከናወን እና የጤና አገልግሎት ከፍያ መፈጸም ዘመናዊ የጤና መድህን የመረጃ አያያዝ አጠቃቀም አቅም ማሳደግ የመድሃኒት፣ የክትባት፣ የቴራፒዩቲክስ እና የባህላዊ መድኃኒት ማምረት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የደም ጥራት ማረጋገጥና የጤና ደህንነት ቁጥጥር አገልግሎት መስጠት ድጋፍና ክትትል የተደረገላችው የደም ተጠቃሚ ጤና ተቋማት የሴቶች ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነትን ማሳደግ የህፃናትን መብት፣ ደህንነትና ተሳትፎን ማሳደግ የተቋማት አካቶ ቁጥጥርና የተጠያቂነት ስርዓት መዘርጋት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ስትራቴጂዎችን ማዕቀፎችንና ፖሊሲዎችን መቅረፅ የወጣቶችን ተሳትፎና የአደረጃጀቶች አቅም ማጎልበት የወጣቶችን የበጎ ፍቃድ አገልግሎት ተሳትፎ ማሳደግ የማህበራዊ ጥበቃ ሥርዓት መዘርጋት ማህበራዊ አገልግሎቶች ማስፋፋት የአካል ጉዳተኞች ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነትን ማሳደግ ለአረጋውያን የሚሰጡ የድጋፍና እንክብካቤ አገልግሎቶችን ማስፋፋት የቤተሰብን ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ መብቶች በማረጋገጥ አቅም መገንባት የህገወጥ ሰዎች ዝውውር ለመከላካል የተዘረጋ ስርአትና ተደራሽ የተመላሽ ዜጎች የስራ፣ ስራ ስምሪትን ማስፋፋትና የአሰራር ስርዓት መዘርጋት የሙያ ደረጃ ምደባ፣ ስርዓተ ስልጠና ዝግጅትና ብቃት ምዘና የሙያ ደረጃ ምደባ፣ ስርዓተ ስልጠና ዝግጅትና ብቃት ምዘና ማካሄድ የተቋማትን አቅም በመገንባት ጥራት ያለው ስልጠና መስጠት በግብርና ቴክኒክና ሞያ ኮሌጆች የሚሰጡትን ሥልጠናዎች ማስተባበር ለሀገር ውስጥና ለውጭ ሀገር የስራ ስምሪት እድሎች ስርዓት መዘርጋት የቴክኖሎጂ ሽግግርና የተቀናጀ የስራ ገበያ መረጃ ስርዓት ማበልጸጊያ የቴክኖሎጂ ሽግግርን ማሳለጥና የስራ ገበያ መረጃ ስርዓትን ማበልጸግ ከሃገርና ዓለምአቀፍ ተቋማት የተገኘን ሃብት ማስተዳደር የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 004 የቤተመንግስት የቅርሶችና ሌሎች ህንፃዎች ጥናትና ዲዛይን የቤተ መንግስት ተቋማትና ሙዚየሞች ጥበቃ አገልግሎት መስጠት 002 የብሄራዊ መረጃ ዩኒቨርሰቲ ኮሌጅ የካምፓስ ማስፋፍያ ግንባታ ፕሮጀክት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ በአዲስ አበባ ፌዴራል ፖሊስ ወንጀል መከላከል የአባሎች መኖሪያ 005 የፌዴራል ፖሊስ ወንጀል መከላከል የአባሎች መኖሪያ ካምፖች ግንባታ 007 የምህንድስና ተሽከርካሪ ጥገና እና ንብረት ክፍል ግንባታ ፕሮጀክት የመረጃ ቴክኖሎጂ የመኮንኖች ክበብ እና የተኩስ ማሰልጠኛ ማዕከል ግንባታ የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን ስፖርት ክለብ የመኝታ፣ የመመገቢያ እና የቢሮ የድሬዳዋ ሁሉ አቀፍ ማረሚያ ቤት የታራሚዎች መኖሪያ ቤት ህንፃ ግንባታ የአዲስ አበባ ማረሚያ ቤት እና ጠቅላላ ሆስፒታል የታራሚዎች መኖሪያ በሸዋ ሮቢት ተሀድሶና ልማት ማረሚያ ቤት የታራሚዎች መኖሪያ ቤት የዝዋይ ተሃድሶና ልማት ማረሚያ ቤት የታራሚዎች መኖሪያ ቤት ህንፃ ግንባታ 006 የአላጌ ተዐድሶ ልማት ማረሚያ ቤት ማስፋፊያ ህንፃ ግንባታ የድንበር አስተዳደርና የእግድና ዜግነት ቁጥጥር ስራዎችን ማከናወን 001 የተቀናጀ ኢሚግሬሽንና ወሳኝ ኩነት ኢንፎርሜሽን ሲስተም ፕሮጀክት 001 ሀገራዊ የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ዳታ ማዕከል ግንባታ ፕሮጀክት ዳታዎችና አደጋ ላይ ሊወድቁ የሚችሉ የመሰረተ ልማቶች ደህንነታቸው 001 ሀገራዊ የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ የምርምር ላብራቶሪ ግንባታ ፕሮጀክት የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ምርምርና ምርት ማበልጸጊያ መሰረተ ልማት ማደራጀት የፌዴራል ፖሊስ ለአዳዲስ ምልምል ፖሊሶች ማሰልጠኛ ግንባታ ፕሮጀክት 003 የእንግዳ መቀበያ የጥበቃ አባላት የመኖሪያ ህንፃ እና የአጥር ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 015 የዳካር ኤምባሲ መኖሪያ ቤት ህንፃ የቅድመ ጥገና ጥናት 020 ፕሪቶሪያ መኖሪያ ቤት እና ጽ/ቤት ህንፃ የቅድመ ጥገና ጥናት 022 አቡጃ ጽ/ቤትና መኖሪያ ቤት ህንፃዎች የቅድመ ጥገና ጥናት 023 ኢየሩሳሌም የሚገኙ የኢትዮዽያ ንብረት እድሳትና ማስፋፊያ ስራ 031 ደቡብ ሱዳን የኤምባሲ ፅ/ቤትና የአምባሳደር መኖሪያ ህንፃ ግንባታ ስራ የፊሲካልና ታክስ ፖሊስ ማሻሻያዎችን ማካሄድና የመንግስት ፋይናንስ ማስተዳደር የሰው ሀብት ብቃት ስርአት ዝርጋታ ክትትልና ድጋፍ ማድረግ 002 የሲቪል ሰርቪስ ብቃት ማረጋገጫ ማዕቀፍ ዝግጅት ፕሮጀክት ተቋማዊ ስልጠና ማዕከል እና የጉምሩክ ላብራቶሪ ግንባታ (ዋናው መ/ቤት) 035 ለሰሜን ምዕራብ አ/አ አነ/ግ/ከ/ ቅ/ጽ/ቤት የቢሮ ግንባታ ዲዛይን የሳይንስና ቴክኖሎጂ ሞዴል ቤተ-መፅሀፍትና የመረጃ ገበታ ማዕከል ማቋቋም የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 005 ኒውክሌር ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ማዕከል የአዋጭነት ጥናት 002 በአገር በቀል ዕውቀት ብሔራዊ ምርምር የዕውቀት ማዕከል 004 ኢትዮጵያ የስምጥ ሸለቆ ብሔራዊ ስፒሩሊና ምርምርና ልማት ማዕከል 001 ኢመርጂንግ ቴክኖሎጂ ቤተ-ሙከራ ማደራጃና የአቅም ግንባታ የኢትዮጵያ መሬት ምልከታ ሳተላይት እና ግራውንድ ሴግመንት ማደራጀት 005 አዋሽ መ/ጣቢያ የውሀ ጉድጓድ ቁፋሮና ተያያዥ ግንባታዎች 032 አርባረከቴ ጉ/መ/ጣቢያ የቢሮ መኖሪያና ተያያዥ ግንባታዎች 035 ምድረ ገነት ጉ/መ/ጣቢያ የቢሮ መኖሪያና ተያያዥ ግንባታዎች 039 አዳማ ጉምሩክ ቅ/ጽ/ቤት የቢሮ፣ የመጋዘን እና ተያያዥ ግንባታዎች 040 ሰመራ ጉምሩክ ቅ/ጽ/ቤት የቢሮ፣ የመጋዘን እና ተያያዥ ግንባታዎች 041 ሌይ ጉምሩክ መ/ጣቢያ የቢሮ፣ የመጋዘን እና ተያያዥ ግንባታዎች የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ የተዛማችና መደበኛ ተባዮች አሰሳና መከላከል አገልግሎት መስጠት 009 የተቀናጀ የባለአነስተኛ ይዞታ አርሶ አደሮች የመስኖ ልማት ፕሮጀክት ለእንስሳትና ህብረተሰብ ጤና መንስኤ የሆኑ በሽታዎች መከላከልና መቆጣጠር የኳራንታይን፣ ኢምፖርትና ኤክስፖርት ኢንስፔክሽንና ሰርቲፊኬሽን በአርባ ምንጭ ከተማ የብሄራዊ የገንዲ በሽታ ማጥፊያና መቆጣጠሪያ በአሶሳ ከተማ የብሄራዊ የገንዲ በሽታ ማጥፊያና መቆጣጠሪያ የማዕከል የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 001 የአካባቢና የደን ምርምር ላቦራቶሪ ህንፃ ግንባታ ፕሮጀክት 002 የደን ውጤቶች ኢኖቬሽን ማዕከል ላቦራቶሪ ህንፃ ግንባታ ፕሮጀክት 002 የውሃ ጉድጓድ ቁፋሮና ባዮሴኩሪቲ አጥር ግንባታ ፕሮጀክት ሀገር አቀፍ የመጠጥ ውሃ አቅርቦትና የአፈፃፀም አማራጭ ስትራቴጂ 003 ጨለለቃ ረግረግ መሬት መልሶ ማልማት ፕሮጀክት ማጠናቀቂያ 006 የጣና ስነምህዳርና ውሃ ሀብት አስተዳደር ማሻሻያ ፕሮጀክት 001 ዋቢ ሸበሌ ገናሌ ዳዋ ኦሞ ጊቤ ቤዚን ፕላን ማጠናቀቂያ 004 የተቀናጀ ውሃ ሀብት አስተዳደር መማሪያና መተግበሪያ ፕሮጀክት የሀይድሮሎጂና ውሃ ጥራት መረጃን ማደራጀትና ማሰራጨት 010 የአባይ ተፋሰስ የውሃ ጥራት ላብራቶሪ አቅምን ማሳደግ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ የትንበያ ቅድሚያ ማስጠንቀቂያና የምክር አገልግሎት መሰጠት 001 የሚቲዎሮሎጂ አገልግሎት ተደራሽነትና አጠቃቀም ማሳደጊያ ፕሮጀክት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ሞዴል ሁለተኛ ደረጃ የቁም እንሰሳት ገበያ ማዕከል ግንባታ በቤንሻኝጉል ጉምዝ 002 የአደጋ ስጋት ቅነሳና አካታች የኢኮኖሚ እሴት ማሻሻያ ፕሮጀክት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ለጨርቃጨርቅና አልባሳት ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ ለቆዳና ቆዳ ውጤቶች ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ አገልግሎት የሃገሪቱ ዝርዝር የጂኦሳይንስ መረጃ ዝግጅት ማከናወን 001 የኢንዱስትሪ የኤሌክትሪክ እቃዎች ኤነርጂ ብቃት ፕሮጀክት የኢንተለጀንት ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሲስተም ዴቨሎፕመንት ስርዓት ማልማትና ማሳደግ የትራንስፖርት ሎጀስቲክ መሰረተ ልማትና አገልግሎት ሬጉላቶሪ ማሻሻያ ፕሮግራም የመንገድ ትራንስፖርት ማኔጅመንትና ትራፊክ ደህንነት ማሰልጠኛ ኢንስቲትዩት ግንባታ 008 የድሬዳዋ መናኸሪያ የፀሀይ መከላከያ እና ኮብል ስቶን ግንባታ 003 የአሶሳ ኤርፖርት ታወር ግንባታና ኤር ናቪጌሽን ፋሲሊቲ 005 የኮምቦልቻ ኤርፖርት ታወርና ኤር ናቪጌሽን ፋሲሊቲ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ የባህር ዳር ኤርፖርት የአዲስ ታወር ዲዛይን ጥናትና ኤር ናቪጌሽን ነቀምት ኤርፖርት የአዲስ ታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ ደንቢ ዶሎ ኤርፖርት የአዲስ ታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን በዋናው መ/ቤት ቅጥር ግቢ የአቪዬሽን ሙዚየም፣ የስልጠና ማዕከል እና የቢዝነስ ህንፃዎች የዲዛይን ጥናት በሚዛን/አማን ኤርፖርት የታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ በደብረማርቆስ ኤርፖርት የታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ በጎሬ/መቱ ኤርፖርት የታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ በነገሌ ቦረና ኤርፖርት የታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ 024 ያቤሎ ኤርፖርት የታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ 001 የተቀናጀ የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ መሰረተ ልማት ዝርጋታ ፕሮጀክት ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂ የአሠራር ሥርዓቶች ለማሻሻል ግምገማና ሪፎርም የሴክተር ዋና ዋና (Flagship) ፕሮግራሞችና ፕሮጀክቶችን የአዋጭነት የቤቶች ልማት እና የሪል ፕሮፐርቲ ግመታና ግብይት ፕሮጀክቶች መቅረጽ እና የክትትልና ድጋፍ አገልግሎት መስጠት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ሰቃ - አትናጎ - አልጌ - ሰዮ - ሸነን - ጉደር (ሎት 1፡ ሰቃ - አትናጎ - ነጆ - ጃርሶ - ቤጊ - ያዮ/ደቡብ ሱዳን ድንበር (ሎት 2፡ ኪ.ሜ 70 - ያዮ ሰቃ - አትናጎ - አልጌ - ሰዮ- ሸነን - ጉደር (ሎት 3፡ የአምቦ ከተማ እና የአምቦ - ጉደር ከተማ መንገድ) ነገሌ - ቦረና - መልካሲፍቱ እና ዶሎኦዶ - ዶሎባይ (ሎት 4፡ ኪ.ሜትር የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ጅሁር - ዘመሮ - ደጎሎ - ወረኢሉ - ጉጉፍቱ (ሎት 2፡- ጉጉፍቱ - የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ዛላምበሳ - አሊቴና እና ማርዋ - ዕደጋሀሙስ (ሎት 1፡ ዛላምበሳ - ደብረብርሃን - ደነባ - ለሚ/ደነባ - ጅሁር እና ደብረብርሃን ኢንዱስትሪ ደብረማርቆስ - ደ/ኤልያስ - ተምጫ - ቁጭ - አየሁ - ዝግም - ቻግኒ ደብረማርቆስ - ደ/ኤልያስ - ተምጫ - ቁጭ - አየሁ - ዝግም - ቻግኒ (ሎት3፡- ቁጭ - አየሁ - አምብላ) መሀልሜዳ - ጋሼራብኤል - መኮይ - ሚላሚሌ (ሎት 1፡ መሀልሜዳ - የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ጅጋ - ቋሪት - አርብ ገበያ - ግሽ አባይ - ቲሊሊ (ሎት 2፡ አርብ ገበያ - ቡሌሆራ - ሻኪሶ - ክብረመንግሥት (ሎት 1፡ ክብረመንግሥት - ሻኪሶ - ኪ.ሜ 70) ጅሁር - ዘመሮ - ደጎሎ - ወረኢሉ - ጉጉፍቱ (ሎት1፡ ጅሁር - ዘመሮ - ደጎሎ) መተማ - አብረሀጅራ - ማሰሮ ደንብ - ሳንጃ (ሎት 2፡ አብረሀጅራ - ቴዎድሮስ ከተማ - ገላጎ - ጉባ (ሎት 2፡- ቴዎድሮስ ከተማ - ገላጎ - ዛላምበሳ - አሊቴና እና ማርዋ - ዕደጋሀሙስ (ሎት 2፡ ማርዋ - ዕደጋሀሙስ) ደብረማርቆስ - ደ/ኤልያስ - ተምጫ - ቁጭ - አየሁ - ዝግም - ቻግኒ (ሎት 4: አምብላ - ዚግም-ቻግኒ) ጅጋ - ቋሪት - አርብ ገበያ - ግሽ አባይ - ቲሊሊ (ሎት 1: ጅጋ - ቋሪት - መሀልሜዳ - ጋሼራብኤል - መኮይ - ሚላሚሌ (ሎት 2፡ ጦርመሰያ/ኪ.ሜ 64 - ሚላሚሌ) 331 ፍስሀ ገነት - ኬሌ - ሶያማ - ሰገን - ገበልቤኖ (ሎት 3: ሰገን - ገበልቤኖ) ሐሙሲት - እስቴ /መካነእየሱስ/ - ስማዳ - ሳይንት (ሎት 3፡ ስማዳ - ሀጋዮ - ሲግሞ - ሳይለም - ሌቃ - በቾ - መቱ (ሎት1፡ ሀጋዮ - ሲግሞ - ሰቆጣ - አምደወርቅ - ተከዜ - እብናት - አዲስ ዘመን (ሎት1፡ እብናት - ገንደሸኖ - ኤጄሬ - ጉንዶመስቀል - ወለቃ - ቀይማብራት (ሎት 1፡ ገንደሸኖ - ኤጄሬ - ጉንዶመስቀል) ማክሰኝት - በለሳ - ቆላ ሐሙሲት - መሸኃ - አብአዲ መገንጠያ (ሎት 1፡ ማክሰኝት - በለሳ - ቆላ ሐሙሲት) የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ማክሰኝት - በለሳ - ቆላ ሐሙሲት - መሸኃ - አብአዲ መገንጠያ (ሎት 2፡ ቆላ ሐሙሲት - ኪ.ሜትር 180) ሰቆጣ - አምደወርቅ - ተከዜ - እብናት - አዲስ ዘመን (ሎት2 ፡ ኪ.ሜ የእንጦጦ ኦብዘርቫቶሪ ማዕከል እና የኢትዮጵያ አመራር አካደሚ አገናኝ የአባይ ድልድይ መዳረሻ እና የአባይ ድልድይ (ሎት 1፡ የአባይ ድልድይ ግንባታ) የአባይ ድልድይ መዳረሻ መንገድ እና የአባይ ድልድይ (ሎት 2፡ የአባይ ኢትዮ - ሱዳን መንገድ ኮሪደር ልማት (ፌዝ 1 ፓሎች ማቶነግ - ማየውት - ፖጋክ መንገድ ግንባታ) 088 የትኖራ እና ወጀል ከተሞች አካባቢ የፈረሰን መንገድ እንደገና መገንባት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ለጥገና ዲስትሪክቶች የመሳሪያዎች፣ ማሽነሪ ግዢ እና የጥገና ማዕከላት ማጠናከሪያ የአሰራር ስርዓት ለውጥ ጥናትና የመዓለ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ ለኔትወርክ ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶች ቢሮዎች እና የጥገና ዲስትሪክቶች ቢሮ ግንባታ 031 የተሽከርካሪዎች ክብደት መቆጣጠሪያ ጣቢያዎች የቢሮ ግንባታ የኮንስትራክሽን ፕሮጀክት ባለሙያዎች የብቃት ምዘናና ሰርቲፊኬሽን ማመቻቸት ኢንስቲትዩቱ በአለም አቀፍ ደረጃ የፕሮጀክት ማኔጅመንት አቅም ግንባታ የኮንስትራክሽን ማኔጅመንት የአሰራር ሥርዓት ማሻሻያና ማደራጃ 002 የኮንስትራክሽን ፕሮጀክት ማኔጅመንት የልህቀት ማዕከል ግንባታ የሕንፃና መንገድ የኮንስትራክሽን ዘርፎች የምርታማነት ስታንዳርድ ዝግጅት በኮንስትራሽን ፕሮጀክት አሰራር፣ አደረጃጀት፣ አመራርና ቴክኖሎጂ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 001 የኢንፎርሜሽን ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ ለትምህርት ፕሮጀክት በዋናው ግቢ ኮምፕሌክስ የሆነ መማሪያ ክፍል እና ስኩል ኦፍ ኮሜርስ ግንባታ 007 አዲስ አበባ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት መማሪያ ክፍል ግንባታ 009 ለጥቁር አንበሳ ሆስፒታል ተመላላሽ ህክምና መስጫ ግንባታ 012 በጥቁር አንበሳ ሆስፒታል የድህረ ምረቃ ተማሪዎች ማደሪያ 015 በጥቁር አንበሳ ሆስፒታል የአካዳሚክ ኮምፕሌክስ ግንባታ 023 የጥቁር አንበሳ የድንገተኛ ህክምና አገልግሎት ህንጻ ግንባታ ዋናው ግቢ የውሃ መስመር ዝርጋታና የላንድእስኬፕ ኢሪጌሽን ሲስተም ስራ 037 ለስነ ምድር እና ህዋ ሳይንስ ጥናት የምርምር ማዕከል ህንጻ ግንባታ ዋናው ግቢ የኤሌክትሪክ ኃይል ማሰራጫ እና የመሬት ውስጥ መስመር ዝርጋታ 006 በሐረር ህይወት ፋና የማስተማሪያ ሆስፒታል ግንባታ 010 በሐረር ከተማ ለጋራ መኖሪያ ሕንፃዎች የማጠናቀቂያ ስራ 027 የባቢሌ የምርምር ማዕከል የተማሪዎች ማደሪያ ግንባታ ማጠናቀቂያ 028 የባቢሌ የምርምር ማዕከል የአስተዳደር ህንጻ ግንባታ ማጠናቀቂያ የጉርሱምና ባቢሌ የምርምር ማዕከል የአጥርና ምድረ ግቢ ስራ ማጠናቀቂያ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ በቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የ2ኛ እና 3ኛ ድግሪ ተማሪዎች መኖሪያ በጤና ሳይንስ ግቢ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽ ግንባታ 014 በቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የቤተ መፃህፍት ህንጻ ግንባታ 015 በቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የወርክሾፕ ህንጻ ግንባታ 016 በቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት አጥርና የመግቢያ በር ግንባታ 019 በጤና ሳይንስ ካምፓስ የአስፋልት መንገድና ምድረ ግቢ ስራ 020 በቴክስታይል ካምፓስ የአስፋልት መንገድና ምድረ ግቢ ስራ በቴክስታይል ኢንስቲትዩት ቤተ መፀሐፍትና ካፍቴሪያ ግንባታ በቴክኖሎጂ ኢስቲትዩት የአውቶሞቲቭና ኢነርጂ ወርክሾ ህንጻ ግንባታ 032 በቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የመማሪያ ህንጻዎች ግንባታ በቴክስታይል ኢንስቲትዩት አስተዳደር ህንፃ፣ የመምህራን ላውንጅና 024 በኩሃ ግቢ የመፀዳጃ እና መታጣቢያ ህንፃ ግንባታ ሜካኒካል እና ኤሌክትሮሜካኒካል ላብራቶሪ ህንጻ ግንባታ በዋናው ግቢና ጤና ሳይንስ ኮሌጅ መማሪያ ክፍሎች ህንጻ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 004 የእንስሳት ህክምና ክሊኒክ በግብርና እንስሳት ሕክምና ኮሌጅ 009 የማኔጅመንትና የምርምር ኢንስቲትዩት ማሟያ ግንባታ 002 በአዲስ አበባ ለሰልጣኞች እና ለመምህራን መኖርያ ህንፃ ግንባታ 011 በዋናው ግቢ የአፈር ምርመራ ላብራቶሪ ግንባታ የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥልጠና ኢንስቲትዩት ፕሮጀክቶች 007 ለዳይ ሜኪንግና ለሌዘር ጋርሜንት ዎርክ ሾፕና ክላስ ሩም መገንባት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 005 በዋናው ግቢ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽና ኩሽና ግንባታ 026 በዋናው ግቢ የተማሪዎች መታጠቢያ ቤት ግንባታ በ2015 የሚጀመር የወተትና ወተት ተዋፅኦ ማቀናባበሪያና ማምረቻ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ በ2010 የተጀመሩ ሶስት የተማሪዎች ማደሪያ እና አንድ የልብስ ማጠቢያ ግንባታ 004 የመመገቢያ አዳራሽ እና ሁለት የላውንደሪ ህንጻ ግንባታ 012 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች በአበበች ጐበና ካምፓስ ለጤናና ሜዲካል ሳይንስ ተማሪዎች የመመገቢያ በአበበች ጐበና ካምፓስ ለጤናና ሜዲካል ሳይንስ ተማሪዎች መኝታ ቤት ግንባታ 016 በአበበች ጐበና ካምፓስ የተማሪዎች ልብስ ማጠቢያ ግንባታ 017 በአበበች ጐበና ካምፓስ የተማሪዎች ላውንጅ ግንባታ 022 መልቲ ፐርፐዝ ህንጻ እና ሴንትራል ቤተመጽሀፍት ግንባታ ማጠናቀቂያ በገንዳ ፈርዳ ካምፖስ የወተት ላሞች ዘር ማበልጸጊያ የምርምር ማእከል ግንባታ አበበች ጐበና ካምፓስ ለጤናና ሜዲካል ሳይንስ መማሪያ ክፍል ተማሪዎች ግንባታ የሰላሌ ፈረስ ዝርያ ማዳቀያና የዘር ማበልጸጊያ ምርምር ማእከል በአበበች ጐበና ካምፓስ ለጤናና ሜዲካል ሳይንስ የመምህራን ቢሮ ግንባታ 004 በዋናው ግቢ የተማሪዎች ማደሪያ እና ልብስ ማጠቢያ ግንባታ 009 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 012 በዋናው ግቢ የተማሪዎችና የመምህራን አገልግሎት ማዕከል 005 የትምህርትና የማህበራዊ ሳይንስ ፋኪሊቲ ኮምፕሌክስ ህንፃ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 032 መካነሰላም ሁለት የተማሪዎች ልብስ ማጠቢያ ግንባታ 049 ቱሉ አወልያ ካምፖስ አንድ የኢንጂነሪንግ ወርክሾኘ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 029 የሆቴልና ቱሪዝም ትምህርት ክፍል ማሰልጠኛ ህንጻ ግንባታ 008 የመመገቢያ አዳራሽ እና ሁለት የልብስ ማጠቢያ ግብዓቶች 025 በዋናው ግቢ ሶስት የተማሪዎች ማደሪያ ሕንፃ ግንባታ 017 በዋናው ግቢ የቤተ ሙከራ ሕንፃ ግንባታ ማጠናቀቂያ ሥራ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 021 በዋናው ግቢ የመመገቢያ አዳራሽ ሕንፃ ግንባታ 009 የቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የተማሪዎች መማሪያ ክፍል ግንባታ 013 የትሮፒካል በሽታዎች ኮምፕሌክስ ላቦራቶሪ ግንባታ 019 በቢዝነስና ኢኮኖሚክስ ኮሌጅ የተማሪዎች ማደሪያ ህንጻ ግንባታ 004 የአካባቢና ማህበረሰብ ጤና አጠባበቅ ኮምፕሌክስ ህንጻ ግንባታ 005 በአፄ ፋሲል ግቢ የድህረ ምረቃ ኮምፕሌክስ ህንጻ ግንባታ አጼ ቴዎድሮስ ግቢ ኢንፎርሜሽንና ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ ኮምፕሌክስ 016 በአፄ ፋሲል ግቢ የቴክኖሎጂ ፋካልቲ ወርክሾፕ ግንባታ 021 በአፄ ፋሲል ግቢ የቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ሌክቸር ሆል ግንባታ 040 የውስጥ ደዌና የህጻናት ህክምና ሪፈራል ሆስፒታል ማጠናቀቂያ 041 የቀዶ ጥገናና የእናቶች ህክምና ሪፈራል ሆስፒታል ማጠናቀቂያ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 020 የነባር ህንጻዎች ጥገና እና ስማርት መማሪያ ክፍች ግንባታ 008 የምርምርና ድህረ ምረቃ ፕሮግራም ማስተማሪያ ህንፃ ግንባታ 009 የኢንጂነሪንግና ቴክኖሎጂ ኮሌጅ አራት ተማሪዎች መማሪያ ህንፃ ግንባታ ኢንጂነሪንግና ቴክኖሎጂ ኮሌጅ የሴት ተማሪዎች መኝታ ቤት ጂ+4 ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 008 የተማሪዎችና መምህራን መዝናኛ ክበብ ህንፃ ግንባታ አምስት ቤተ-ሙከራ፣ የተማሪዎች መማሪያ ክፍል እና የተማሪዎች 009 በኮምቦልቻ ካምፓስ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽ ግንባታ በኮምቦልቻ ካምፓስ የምህንድስናና ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ማዕከል ግንባታ 015 ለሁሉም ካምፓሶች የውሃ ጉድጓድ ቁፋሮና መስመር ዝርጋታ 018 በጢጣ ካምፓስ ሶስት የእስፔሻሊቲ ክልኒክ ህንጻዎች ግንባታ 021 በደሴ የማስተማሪያ ሆቴልና ቱሪዝምና የባህል ማእከል 023 ኮምቦልቻ ካምፓስ ሁለት የመኪና ፓርኪንግና ጋራጅ ግንባታ 024 በደሴ ካምፓስ አራት የድህረ ምረቃ ማስተባባሪያ ህንጻ ግንባታ 025 በኮምቦልቻ ካምፓስ አራት የድህረ ምረቃ ማስተባባሪያ ህንጻ ግንባታ 034 በደሴ ካምፓስ የምርምር ቴክኖሎጅ ሽግግርና ድህረ ምረቃ ህንጻ ግንባታ በኮምቦልቻ ካምፓስ የምርምር ቴክኖሎጅ ሽግግርና ድህረ ምረቃ ህንጻ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 010 በዋናው ግቢ የነባር ህንጻ ቢሮዎች የደረጃ ማሳደግ ስራ 023 በጤና ካምፓስ የተማሪዎች ማደሪያ እና ላውንደሪ ህንጻ ግንባታ 033 የቴክኖሎጂ ኢንስቲቲዩት ወርክ ሾፕ ህንጻ ግንባታ 036 በጤና ካምፓስ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽ ግንባታ 012 የታርጫ ካምፓስ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽ ግንባታ 018 በቦዲት ቴክኖሎጂ ልህቀት ማዕከል የተማሪዎች መኝታ ቤት ግንባታ የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 014 በዋናው ግቢ፣ ሻምቡና በጊምቢ የዕቃ መጋዘን ግንባታ 018 በዋናው ግቢ የዶክተሮችና የመምህራን መኖርያ ህንጻ ግንባታ 052 የግብርና ተግባር ትምህርትና ስልጠና ሰርቶ ማሳያ ማዕከል ግንባታ 007 በሪፈራል ሆስፒታል የተማሪዎች መመገቢያ ኣዳራሽ ግንባታ በዋናው ግቢ የሳይንስ፣ ቴክኖሎጂ፣ ኢንጂነሪንግ እና ሂሳብ ማዕከል ግንባታ 026 በዋናው ግቢ የሳይንስ ሙዚየም እና የዲኤስ ቲቪ አዳራሽ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 055 ሶላር ፋርም ግሪን ሃዉስ ግንባታና የወተት መሸጫ ማዕከል 087 በሪፈራል ሆስፒታል የተማሪዎች መማሪያ ክፍል ግንባታ 088 በሽሬ የተማሪዎች አገልግሎት ማእከል ግንባታ 089 በጤና ሳይንስ የተማሪዎ አገልግሎቶች ማእከል ግንባታ 034 በሮቤና በጎባ ካምፓሶች የዶርሚተሪና የላይብራሪ ቀሪ ስራዎች 035 በሮቤ ካምፓስ የአራት ኮንደሚኔሞች የኤሌክትሪክ እና የሳኒተሪ ስራ 001 የህክምና ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት የአስተዳደር ህንጻ 002 የህክምና ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት የላብራቶሪ ግንባታ 003 የህክምና ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት የመማሪያ ክፍል ግንባታ 004 የህክምና ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት የላይብራሪ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 016 በኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ኮሌጅ የተማሪ መኖሪያ ግንባታ 017 በኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ኮሌጅ የተማሪ መማሪያ ግንባታ 022 ኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ኮሌጅ የቤተመጽሐፍት ግንባታ 024 ኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ኮሌጅ የህጻናት ማቆያ ግንባታ 025 በኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ኮሌጅ የመምህራን መኖሪያ ግንባታ በሀኪም ግዛው የማስተማሪያ ሆስፒታል የተመላላሽና ተኝቶ ማከሚያ ህንጻ ግንባታ በሀኪም ግዛው የማስተማሪያ ሆስፒታል ቤተ ሙከራና የፋርማሲ ህንጻ ግንባታ በሀኪም ግዛው የማስተማሪያ ሆስፒታል የሐኪሞች መኖሪያ ህንጻ ግንባታ 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች 004 በዋናው ግቢ የጥበቃ ቤት፣ የሴፕቲክ ታንክ እና የጣቢያ ሥራ 009 በቴፒ ግቢ የውሃ አቅርቦት እና የሴዋራጅ ቀሪ ስራዎች 024 በቴፒ ግቢ የመሬት ውስጥ ኤሌክትሪክ መስመር ዝርጋታ በጀሙ የምርምር ማዕከላት የአጥር ስራ፣ የጥበቃ ቤት ሥራ እና የመጋዘን 047 ዝርዝር ማስተር ፕላን፣ አርክቴክቸር እና ምህንድስና ዲዛይን 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች በዩኒቨርሲቲው ላሉ የመምህራን መኖሪያ፣ ቢሮዎች እና የተማሪዎች መማሪያ ክፍሎች፣ የተማሪዎች ማደሪያ ህንጻዎች ዕድሳት እና ጥገና ለተጠናቀቁ የመማሪያ ክፍሎች፣ የላይብራሪ፣ የተማሪዎች ማደሪያዎች እና ላብራቶሪዎችን በግብአት ማደራጀትና ሟሟላት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 010 በዋናው ግቢ ለተማሪዎች አገልግሎት የሚሰጥ ሼድ 011 በጉደር ግቢ የተማሪዎች አገልግሎት የሚሰጥ ሼድ 012 በአዋሮ ግቢ የተማሪዎች አገልግሎት የሚሰጥ ሼድ 014 የሪፈራልና ማስተማሪያ ሆስፒታል የፍሳሽ ቆሻሻ ማስወገጃ 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 006 ለዋናው ግቢ የውሃ ጉድጓድ ቁፋሮ እና የመስመር ዝርጋታ 015 ዱራሜ ካምፓስ የተማሪ መኝታ ቤት የፍሳሽ መስመርና ሴብቲክ ታንክ ለተረኛ ዶክተሮች ማደሪያ ወጥ ቤት፣ መጸዳጃ ቤትና የውሃ 047 በዋናው ግቢ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽ እና ኪችን ግንባታ 050 በዋናው ግቢ አንድ የተማሪዎች መኖሪያ ህንጻ ግንባታ 021 የመምህራን መኖሪያ ቤቶች የውስጥ ለውስጥ መንገድና አስፋልት ስራ የማስተማሪያ ሪፈራል ሆስፒታል የበርና አጥር ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 056 በዋናው ግቢ የቆሻሻ ማስወገጃና ተንሸራታች መሬት መከላከያ ግንባታ 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች 006 በመቱ ስድስት የተማሪዎች ማደርያና ሁለት ላውንደሪዎች ቀሪ ስራዎች 013 በመቱ አራት ተጣማሪ መማሪያ ክፍል ህንጻዎች ግንባታ 015 በመቱ የተማሪዎች የጅምናዚዬም ህንጻ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 082 የዋናው ግቢ የኤሌክትሪክ መስመር ዝርጋታዎች ማሻሻያ 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 003 ቅርስ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ መረጃ ስርሃት ግንባታ በጥብቅ ቦታዎች ውስጥና ውጭ የሚካሄዱ ህገወጥ ድርጊቶችን መቆጣጠር የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ የአርማወር ሐንሰን 2B+G+6 የጤና ምርምርና ላቦራቶሪና አስተዳደር የአለርት የቆዳ ህክምናና የፕላስቲክ ሪኮንስትራክቲቭ ቀዶ ህክምና ተመሳስለው የተመረቱ እና የጥራት ደረጃ ያላሟሉ የጤና አገልግሎት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ በአርዳይታ ግብርና ቴክኒክና ሞያ ኮሌጅ የግብርና ባለሙያዎችን ማሰልጠን በሚዛን ግብርና ቴክኒክና ሞያ ኮሌጅ የግብርና ባለሙያዎችን ማሰልጠን በገዋኔ ግብርና ቴክኒክና ሞያ ኮሌጅ የግብርና ባለሙያዎችን ማሰልጠን ለ2016 በጀት ዓመት የክልሎች ድጋፍ ለደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል ለዘላቂ ልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ ለደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል	<doc id="4ee4688a724ac48b" title="የ2016 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት የበጀት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=163abf6ac61d8f25e4d6c72631844a5809ea497a" char_count="28756" purity="0.95"> የ2016 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት የበጀት አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ መስከረም ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የ፪ሺ፲፮ በጀት ዓመት የፌደራል መንግሥት የበጀት አባሪ………………………………………........ገጽ ፲፭ሺ፳፪ አገልግሎቶች የሚያስፈልገውን በጀት አፅድቆ በበጀት ዓመቱ መጀመሪያ ወቅት ሥራ ላይ የፌደሬሽን ምክር ቤት በወሰነው ቀመር መሠረት የፌደራሉ መንግሥት ለክልሎች የሚሰጠው የድጋፍ በጀት መጠን መወሰን በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭/፩/ እና /፲፩/ ይህ አዋጅ “የ፪ሺ፲፮ በጀት ዓመት የፌደራል መንግሥት የበጀት አዋጅ አንቀጽ ፪ ጠቅላላ የተፈቀደ በጀት ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም ጀምሮ ከሚያገኘው ገቢ እና ከሌላ ገንዘብ ላይ ከዚህ ጋር በተያያዘው ሠንጠረዥ ውስጥ (ስምንት መቶ አንድ ቢሊዮን ስድስት መቶ አምሣ አንድ ሚሊዮን ሰባት መቶ አርባ ሰባት ሺህ ሁለት መቶ ሃያ ስድስት ብር) እንዲከፈል በዚህ አዋጅ ተፈቅዷል፡፡ አንቀጽ ፫ የፌደራል መንግሥት አካላት ሥልጣን ለየመስሪያ ቤቶቻቸው ሥራና አገልግሎት በሚጠይቁበት ጊዜ የገንዘብ ሚኒስትሩ ዓመቱ የተፈቀደላቸውን ጠቅላላ የበጀት ዓመት ትክክለኛ ገቢያቸውን ከዘመኑ በጀት ዓመት ገቢያቸው እንደአስፈላጊነቱ ወጪ እያደረጉ እንዲሰሩበት ለመፍቀድ ፫/ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ለካፒታልም ሆነ ለመደበኛ ተጨማሪ ሥራዎች ከውጪ ብድር እንደዚሁም ከሀገር ውስጥም ሆነ ገንዘብ የሚያገኙትን እርዳታ በሥራ ላይ ማዋልና ይህንኑ ሒሳብ በመሥሪያ ቤቱ አርዕስት፣ ፕሮግራም፣ ንዑስ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ሥር መዝግቦ በተጨማሪ በጀት በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ፬/ የጉምሩክ ኮሚሽን በብድር ወይም በእርዳታ በተገኘ ገንዘብ ተገዝተው ወይም በዓይነት ተሰጥተው የፌደራል የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ወደ ሀገር ለሚያስገቧቸው ዕቃዎችና መሣሪያዎች ሊከፈል የሚገባውን ቀረጥ ወስኖና መዝግቦ በመያዝ ወደ ሀገር ውስጥ ለሚመለከተው መሥሪያ ቤት ያሳውቃል፡፡ የደረሰው መሥሪያ ቤት ይህንኑ ሒሳብ ንዑስ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ሥር መዝግቦ በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ፩/ ከካፒታል ወጪ ወደ መደበኛ ወጪ ፕሮግራሞች መካከል በሚደረግ ዝውውር በመሥሪያ ቤቱ የበላይ ኃላፊ ተጠይቆ ለገንዘብ ሚኒስቴር በማቅረብ ዝውውሩ ፫/ በአንድ ፕሮግራም ውስጥ ባሉ ንዑስ ፕሮግራሞች፣ ፕሮጀክቶች ወይም ዋና የበላይ ኃላፊ እየተፈቀደ ይፈጸማል፡፡ ከመፈጸሙ በፊት ዝውውሩን ለገንዘብ አንቀጽ ፭ የዘላቂ ልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ ፩/ የዘላቂ ልማት ግቦች ለማስፈጸም ፪/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ለክልሎች ድጋፍ ጥቅም ላይ የሚውለው የገንዘብ አንቀጽ ፮ ለፌደራል መንግሥት ብር (አምስት መቶ ሰባ ሶስት ቢሊዮን አምስት መቶ ሰባ ሰባት ሚሊዮን ሰባት መቶ ሰላሳ ሰባት ሺህ ሰማኒያ (ሁለት መቶ አስራ አራት ቢሊዮን ሰባ አራት ሚሊዮን አስር ሺህ አንድ መቶ አርባ አምስት (አስራ ሁለት ቢሊዮን አምስት መቶ ዘጠና አንድ ሚሊዮን ስምንት መቶ አስራ ሶስት ሺህ ዘጠኝ መቶ ሚሊዮን ሶስት መቶ አርባ ሰባት ሺህ (አርባ አምስት ቢሊዮን አንድ መቶ አምስት ሚሊዮን አምስት ሺህ አንድ መቶ ሰማንያ ስምንት ሺህ ስምንት መቶ ሰላሳ አንድ (ሃያ ቢሊዮን ስምንት መቶ አርባ ሚሊዮን አንድ መቶ ሰማንያ ሁለት ሺህ ዘጠኝ መቶ ሃምሳ ሁለት ስድስትሺህ ሁለት መቶ ሰባ ሶስት ብር) (ሃያ ስድስት ቢሊዮን ዘጠኝ መቶ አርባ ሁለት ሚሊዮን ሰማንያ ሁለት ሺህ ሰባት መቶ ሰባ (ሁለት ቢሊዮን ሰባት መቶ ሰባ ሰባት ሚሊዮን ሁለት መቶ ዘጠና ስምንት ሺህ ዘጠኝ ፯∙፲ ለአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር (አምስት ቢሊዮን ሁለት መቶ ሃምሳ አራት ስድስት መቶ ሰማንያ አራት ብር) ፯∙፲፩ ለድሬዳዋ አስተዳደር ብር (አንድ ቢሊዮን ስምንት መቶ ሰላሳ ሰባት ሚሊዮን ስድስት መቶ አስራ አንድ ሺህ ሶስት መቶ ስድስት ሚሊዮን ስድስት መቶ ዘጠና ሶስት (ስድስት ቢሊዮን አራት መቶ ሰማንያ አራት ሚሊዮን ስምንት መቶ አስራ ስምንት ሺህ ዘጠኝ መቶ ሰላሳ አንድ ብር) አንቀጽ ፰ የዘላቂ ልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ (ስምንት መቶ አርባ አራት ሚሊዮን ሁለት (አራት መቶ ሃያ ሁለት ሚሊዮን ስምንት (ሦስት ቢሊዮን ሃያ አራት ሚሊዮን ብር) (አራት ቢሊዮን ስምንት መቶ ሃያ አራት (ሁለት መቶ ሃምሳ ስድስት ሚሊዮን ሁለት (አንድ ቢሊዮን ስምንት መቶ ስድስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ዘጠና ሦስት ሺህ ሰባ ብር) (አንድ መቶ ሰማንያ ስድስት ሚሊዮን ሁለት (አንድ መቶ ስድስት ሚሊዮን አራት መቶ ሺህ (አንድ መቶ ሃያ ሦስት ሚሊዮን ሁለት መቶ (አምስት መቶ ሰባ አራት ሚሊዮን ሦስት መቶ አርባ አንድ ሺህ ስድስት መቶ ብር) ፰∙፲፪ ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች (አራት መቶ ሰላሳ አራት ሚሊዮን ሰባት መቶ ስድሳ አምስት ሺህ ሦስት መቶ ሰላሳ ብር) የገቢና የወጪ በጀትን ዝርዝር የሚያሳይ ሠንጠረዥ ከዚህ አዋጅ ጋር ተያይዟል፡፡ አንቀጽ ፱ ተፈጻሚ የሚሆንበት ቀን ይህ አዋጅ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም. አዲስ አበባ መስከረም ፫ ቀን ፪ሺ፲፮ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ የ2016 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት የገቢ፣ የውጭ ዕርዳታና ብድር ማጠቃለያ ከመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ ከመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ የ2016 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት ወጪና የወጪ አሸፋፈን የአስተዳደርና ጠቅላላ አገልግሎት የአስተዳደርና ጠቅላላ አገልግሎት የመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ የመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ የ2016 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት በአገር ውስጥ ከሚመረቱ ዕቃዎችና አገልግሎቶች የተጨማሪ እሴት ታክስ የሕንፃ ኮንስትራክሽን መሣሪያዎችና ብረታ ብረቶች ፊልሞች፣ የፊልም መቅረጫና የሙዚቃ መሣሪያዎች የጽሕፈት፣ የሂሣብ መሣሪያዎችና መገልገያዎች የሕንፃ ኮንስትራክሽን መሣሪያዎችና ብረታ ብረቶች ፊልሞች፣ የፊልም መቅረጫና የሙዚቃ መሣሪያዎች የጽሕፈት፣ የሂሣብ መሣሪያዎችና መገልገያዎች የሕንፃ ኮንስትራክሽን መሣሪያዎችና ብረታ ብረቶች ፊልሞች፣ የፊልም መቅረጫና የሙዚቃ መሣሪያዎች የጽሕፈት፣ የሂሣብ መሣሪያዎችና መገልገያዎች የሕክምና መገልገያ፣ መድሃኒትና ኬሚካል የንግድ ድርጅቶችና የባለሙያዎች ምዝገባና የንግድ ፍቃድ ክፍያ የካርጎ መፈተሻ ማሽን አገልግሎት ክፍያ የመንግሥት ጋዜጦች፣ መጽሔቶችና ህትመቶች ሽያጭ የመድኃኒትና የሕክምና ዕቃዎች ሽያጭ የከፍተኛ ትምህርት ተማሪዎች የወጪ መጋራት ገቢ ከመንግስት ንብረት የሚገኝ የአክሲዮን ትርፍ ድርሻ ከመንግሥት የባንክ ሂሳቦች የሚገኝ ወለድ የተንቀሳቃሽና የማይንቀሳቀስ ንብረት ሽያጭ የተባበሩት መንግስታት የህፃናት መርጃ ድርጅት የተባበሩት መንግስታት የህዝብ ጉዳይ ፈንድ የጀርመን የሥጋ ደዌ መከላከያ ማህበር የፈንላንድ ዓለም አቀፍ የልማት ዲፓርትመንት የእንግሊዝ የውጭ ኢኮኖሚ ትብብር መምሪያ የአሜሪካ መንግስት አለም አቀፍ የልማት ትብብር ወኪል የመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ የፊንላንድ ዓለም አቀፍ የልማት ዲፓርትመንት የእንግሊዝ የውጭ ኢኮኖሚ ትብብር መምሪያ የአሜሪካ አለም አቀፍ የልማት ትብብር ወኪል የመሠረታዊ አገልግሎቶች ከለላ ድጋፍ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ በተለያዩ መድረኮች እና መገናኛ ዘዴዎች ህዝብን ማሳተፍ የካቢኔ ሴክሬታሪያትና የህግ ጉዳዮች አገልግሎት መስጠት የሕገ መንግሥት ትርጉምና የማንነት ጉዳዮች አገልግሎት የሕገ መንግስት ትርጉምና የይግባኝ አቤቱታዎች ላይ ምክረ ሀሳብ ማቅረብ የሕገ መንግስት ትርጉም የተሰጠባቸው ጉዳዮች ጆርናል ማዘጋጀት የግጭት አፈታት፣ የሰላም እሴቶች ጥናትና የንቃተ ሕገ መንግስት የበየነ መንግስታት ግንኙነት፣ የብዝሃነትና የዲሞክራሲ ባህል ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ለሕብረተሰቡ የመራጮች እና የስነ-ዜጋ ትምህርት መስጠት የምርጫ ኦፕሬሽን እና ሎጅስቲክስ ስራ ማከናወን ሕገ መንግስታዊ ጉዳዮች ላይ የውሳኔ ሐሳብ መስጠት በህገ ወጥ የሰዎች ዝውውር ዙሪያ ትምህርትና ሥልጠና መስጠት የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶችን መመዝገብ፣ ሰነድ ማረጋገጥ የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች መከታተል፣ መገምገምና መመርመር የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶችን መደገፍ እና አገልግሎት መስጠት የሲቪል ማኅበረሰብ ድርጅቶች ንብረት ፈንድ ማስተዳደር በጎ ፈቃድ አገልግሎትን ማጎልበትና ዘላቂ ትስስርን ማሳደግ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የሰዎችን እና የጦር መሳሪያዎችን ህገ ወጥ ዝውውር መቆጣጠርና መከላከል የተለያዩ ዘዴዎችን በመጠቀም የሥነምግባር ሥልጠና መሰጠት የሀብት አስመዝጋቢዎች መረጃ ትክክለኛነት ማጣራትና እርምጃ እንዲወሰድ ማድረግ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ሰነዶችን የማረጋገጥ፣ የመመዝገብ እና የማደራጀት አገልግሎት መስጠት� ከፌዴራልና ከክልል ተቋማት ጋር ትብብርን ማጠናከር ከሚሰጡ አገልግሎቶች ገቢ በመሰብሰብ ፈሰስ ማድረግ የኢንፎርሜሽን አሹራንስ ቴክኖሎጂ ልማትና መሰረተ ልማት ዝርጋታ የሲቪል፣ የቤተሰብ ምዝገባና የብሄራዊ መታወቂያ አገልግሎት የቤተሰብ ምዝገባ እና ብሔራዊ መታወቂያ ስርዓት መዘርጋት የድንበር አስተዳደርና የእግድና ዜግነት ቁጥጥር ስራዎችን ማከናወን የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የውጪ ዜጎችን ለመቆጣጠር የሚያስችሉ ተግባራትን ማከናወን የጉዞ ሰነድ እና ቆንስላ ደረጃ ድጋፍና ክትትል አገልግሎት መስጠት የአመራርንና የፈጻሚውን አቅም ለማጎልበት የሚያስችሉ ስልጠናዎችን መስጠት ዘመናዊ የዲጅታል ስርአት በመገንባት ወደ ተግባር እንዲገባ ማድረግ ዳታዎችና አደጋ ላይ ሊወድቁ የሚችሉ የመሰረተ ልማቶች ደህንነታቸው እንዲጠበቅ ማድረግ የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ምርምርና ምርት ማበልጸጊያ መሰረተ ልማት ማደራጀት በፎረንሲክ ሳይንስ የቴክኒካል ምርመራና የጤና ሳይንስ አገልገሎት መስጠት ለፖሊስ ኦፊሰሮች አካላዊና አጫጭር ፖሊሳዊ ስልጠናዎች መስጠት ምክረ-ሃሳቦችን ማቅረብ እና ለተግባራዊነቱ የክትትል ስርዓት መዘርጋት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ከሀገራት እና ከአለም አቀፍ ተቋማት ጋር አጋርነትን ማጠናከር የፊሲካልና ታክስ ፖሊስ ማሻሻያዎችን ማካሄድና የመንግስት ፋይናንስ ማስተዳደር የመንግስትና የግል አጋርነት እና የመንግስት ባላደራ የመንግስትንና የግል ዘርፍ አጋርነትን ማጠናከር የተፈጥሮና አካባቢ ስታቲስቲክስ ጥናቶች ማካሄድ የቢዝነስ እና ኢንተርፕራይዞች ስታቲስቲክስ ጥናቶች ማካሄድ የቤተሰብ የኑሮ ደረጃና የዋጋዎች ስታቲስቲክስ ጥናቶች ማካሄድ የስነ-ህዝብና ማህበራዊ ስታቲስቲክስ ጥናቶች ማካሄድ የለውጥ አመራርና ቅንጅት ስራዎች ክትትልና ድጋፍ ቀልጣፋ የአሰራር ስርዓትና ምቹ የስራ ከባቢ መገንባት የልዩ ድጋፍ ክልሎችን የማስፈፀም አቅማቸውን ማሻሻል የሰው ሀብት ብቃት ስርአት ዝርጋታ ክትትልና ድጋፍ ማድረግ የሰው ሀብት ህጐች አተገባበር ክትትልና ቁጥጥር ማካሄድ የሰው ሀብት መረጃ ስርአት ማደራጀትና ማቅረብ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የታክስ ፍትሐ ብሔር ክስ ጉዳዮችን ውጤታማ ማድረግ የህዝብ ግንኙነትና የህዝብ አስተያየት ጥናትና ምርምር ለውጭ ሚዲያዎች አገልግሎትና የዘገባ ትንታኔ ማድረግ የመንግስት አይሲቲ መሰረተ ልማት ግንባታ እና አስተዳደር በቀረቡ አቤቱታዎችና ጥፋተኝነት ላይ ውሳኔ መስጠት የህግ ማዕቀፎችን ፈትሾ ማሻሻልና የጥናት ሥራ መስራት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ በመንግስት ግዥ እና ንብረት አስተዳደር አቅም መገንባት የራዲዮአክቲቭ ቁስ አስተዳደር እና አደጋ ዝግጁነትና ምላሽ መስጠት የማቴሪያል ሳይንስና ኢመርጂንግ ቴክኖሎጂ ማሳወቅ ፈቃድ አሰጣጥ የማቴሪያል ሳይንስና ኢመርጂንግ ቴክኖሎጂ ኢንስፔክሽንና ህግ ማስፈጸም የኬሚካል ቴክኖሎጂ የማሳወቅና ፈቃድ ስራዎችን ማከናወን የኬሚካል ቴክኖሎጂ ክትትልና ቁጥጥር ስራዎች ማከናወን የፋብሪካ መሳሪያዎችና ማሽን ቴክኖሎጂ ቀቁጥጥር ፋብሪካ መሳሪያዎችና ማሽን ቴክኖሎጂ ማሳወቅና ፈቃድ ማከናወን ፋብሪካ መሳሪያዎችና ማሽን ቴክኖሎጂ ኢንስፔክሽንና ህግ ማስፈጸም የኤሌክትሮኒክስና ኤሌክትሪካል ቴክኖሎጂ ሬጉላቶሪ ቁጥጥር የኤሌክትሮኒክስ፣ ኤሌክትሪካል መገልገያና የስፔስ ቴክኖሎጂ የማሳወቅና ፈቃድ መስጠት ኤሌክትሪካል መገልገያ ቴክኖሎጂ የክትትልና ቁጥጥር ስራዎች ማከናወን የአእምሯዊ ንብረት ቅበላ ምዝገባና የባሌቤትነት መብት ማረጋገጥ የይግባኝ አቤቱታዎችን በመመርመር የውሳኔ ሀሳብ መሥጠት የአምሯዊ ንብረት መብቶች የባለቤትነት ምዝገባንና ለባለመብቶች የምክርና ድጋፍ የመልክዓ ምድር አመልካች ምርቶች እና የማህበረሰብ እውቀት መረጃዎች ምዝገባ ማካሄድ የአእምሯዊ ንብረት ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶች ማስተባበሪያ በባህር ዳርና በክልል ቅ/ጽ/ቤት የአእምሯዊ ንብረት መብቶችን መመዝገብና የምክር በሐዋሳና በክልል ቅ/ጽ/ቤት የአእምሯዊ ንብረት መብቶችን መመዝገብና የምክር በጅማና በክልል ቅ/ጽ/ቤት የአእምሯዊ ንብረት መብቶችን መመዝገብና የምክር ድጋፍ ለሚገዙና ለሚወገዱ ዕቃዎች የገበያ ዋጋ ማዘጋጀት ዓለም አቀፍ የዕርከን ተዋረድ ትስስር መጠበቅና ማሰራጨት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ከተቋማት አቅም በላይ የሆኑ የጥገና አገልግሎቶች መስጠት የኢንዱስትሪ ከተማና መሠረተ ልማት ጥናት ማካሄድ የመረጃ ቴክኖሎጂና ጥናትና ምርምር ልማት ማካሄድ ብሄራዊ ኢኮኖሚ አካውንት ዝግጅትና ስታትስቲክስ የክልል ኢኮኖሚ አካውንት ስርዓት ዝርጋታ ማካሄድ የባዮቴክኖሎጂ ምርምሮች እና ቴክኖሎጂዎችን ማሸጋገር ጠንካራ ሀገር አቀፍና አለም አቀፍ ግንኙነቶች መመስረት የኢመርጂንግ ምርምሮች እና ቴክኖሎጂዎች ማሸጋገር የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ በጂኦስፓሻል ዘርፍ የሰው ሀብት አቅምን መገንባት የጂኦዴቲክ ልማቶችን ማሰፋፋትና ዘመናዊ ማድረግ የውጭ ፖሊሲን ለማሻሻል ሁነትን በመፈተሽ የመረጃ ግብዓት መስጠት የመፈፀም አቅም ክፍተቶችን በመለየት የተሰጡ ስልጠናዎችን ማሳተም የኢንተርኔት ሀብት አስተዳደር እና የኤሌክትሮኒክስ አቅርቦትን መሠረተ ልማት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የሰብል ምርትና ምርታማነትን ለማሳደግ ድጋፍ መስጠት የተዛማችና መደበኛ ተባዮች አሰሳና መከላከል አገልግሎት መስጠት የአነስተኛ ይዞታ የሆርቲካልቸር አምራቾችን መደገፍ የጥጥ ምርትና ምርታማነትን ለማሳደግ ድጋፍ መስጠት የተፈጥሮ ሀብት ልማት አያያዝና አጠቃቀምን ማስፋፋት የገጠር መሬት አስተዳደርና አጠቃቀም ሥርዓትን መደገፍ የአነስተኛ መስኖ አጠቃቀም ክትትልና ቁጥጥር ማድረግ የተሻሻለ አፈር ሀብት መረጃ፣ ለምነትና ጤንነት ቴክኖሎጂዎችን ማስፋፋት በመኖ ልማት፣ አያያዝ እና አጠቃቀም አቅም መገንባት ለእንስሳትና ዓሳ ምርት እና ምርታማነት ድጋፍ መስጠትና ማረጋገጥ ለእንስሳትና ህብረተሰብ ጤና መንስኤ የሆኑ በሽታዎች መከላከልና መቆጣጠር የእንስሳትና ዓሳ ኤክስቴንሽን አገልግሎት መስጠት የግብርና መሳሪያዎች አያያዝና አጠቃቀም ላይ ድጋፍ ማድረግ የግብርና ኢንቨስትመንትና ምርት ግብይት የማስፋፋት ክትትልና ድጋፍ በገጠር ግብርና እና ግብርና ነክ ያልሆኑ የስራ እድሎች ፈጠራን መደገፍ የግብርና ኮሜርሻላይዜሽን ክላስተርን ማስተባበርና ድጋፍ መስጠት የአርብቶ እና ከፊል አርብቶ አደር አካባቢዎች ቴክኖሎጂ ሽግግር የአየር ንብረትና ኮምፒውቴሽናል ሳይንስ ምርምር ማካሄድ ዕውቀት አስተዳደርና አዕምሯዊ ንብረት ጥበቃ አገራዊ የግብርና ምርምር ስርዓቱን ማስተባበርና ማጠናከር የአዝርዕትና ሆርቲካልቸር ብዝሀ ህይወትን ማንበርና መጠቀም የደንና የግጦሽ መሬት ዕፅዋት ብዝሀ ህይወትን ማንበርና መጠቀም የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ህጋዊ የጄኔቲክ ሀብት አርክቦት ፍቃድ እና ፍትሃዊ ጥቅም ተጋሪነት ማስፈን የብዝሀ ሕይወት ምርምር፣ ስርጸትና ማህበረሰብ አገልግሎት የብዝሀ ሕይወት ፖሊሲና የአለምአቀፍ ስምምነት ማእቀፎች ጥናት ጥቅም ላይ የዋሉ ብዝሀ ሕይወትና ተያያዥ ማህበረሰብ ዕወቀት የኅ/ሥራ ማህበራት አባላትን ተጠቃሚነትን ማረጋገጥ የኅ/ሥራ ማህበራት የመፈፀምና የማስፈፀም አቅማቸዉን ማሳደግ የኢንዲስትሪ ተከላ፤ የመሠረተ ልማት ዝርጋታ እና እሴት መጨመር ለኅብረት ሥራ ማህበራት የህግ እና የኢንስፔክሽን አገልግሎት መስጠት ለኅብረት ሥራ ማህበራት የኦዲት አገልግሎት መስጠት የብቃት ማረጋገጫ ልየታና ሰርተፊኬሽን አገልግሎት መስጠት የግብርና ምርምር ኤከስቴንሽን እና ሜካናይዜሽን ሬጉላቶሪ የግብርና ሜካናይዜሽን ምርመራና የአግልግሎት ጥራት ቁጥጥር የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የደን አጠቃቀም፣ ግብይት ማስፋፊያና ቁጥጥር ማካሄድ የተፈጥሮ ደን እና የአየር ንብረት ለውጥ ዙሪያ ጥናትና ምርምር ማካሄድ በፖሊሲና ሶሽዮ-ኢኮኖሚክስ ዙሪያ ጥናትና ምርምር ማካሄድ የቡና፣ ሻይና ቅመማ ቅመም ልማት አገልግሎት ማሳደግ የቡና፣ ሻይና ቅመማ ቅመም ምርት ጥራቱን ማስጠበቅ የቡና፣ ሻይና ቅመማ ቅመም ግብዓት አቅርቦት፣ የጥራት ቁጥጥር አገልግሎትን ማሳደግ ጤንነቱ በላብራቶሪ የተረጋገጠ የቡና ሻይና ቅመማ ቅመም ዘር/ምርት ማሳደግ ዘመናዊና ቀልጣፋ የገበያ መረጃና ቁጥጥር ስርዓት መገንባት የቡና፣ ሻይና ቅመማ ቅመም ኤክስፖርት(የውጭ ንግድ) ማሳደግ� አማራጭ የግብይትና ኮንትራት አስተዳደር ስርዓት መዘርጋት በእንስሳት ተዋጽኦ ማቀናበርና ኢንቨስትመንት ጥናትና ምርምር ማካሄድ በእንስሳት ተዋጽኦ ማቀናበርና ኢንቨስትመንት የማማከርና የቴክኒክ ድጋፍ መስጠት በዝርያ ማሻሻልና በእንስሳት ምርት አቅም መገንባት በእንስሳት ተዋጽኦ ማቀናበር አዲስ ኢንቨስትምንት መፍጠር ለእንስሳት ምርትና መኖ አቀናባሪዎች ገበያ መፍጠር የመጠጥ ውሃና ሳኒቴሽን መሰረተ ልማትን ማስተዳደር ተፋሰስን መንከባከብና የወንዝ አመራርን መተግበር የተፋሰስ መረጃዎችን ማደራጀትና የምርምር ተግባራትን ማከናወን የተፋሰስ እቅድ ማዘጋጀት፣ መከታተልና መገምገም የገፀ ምድር ውሃ ሐብት መረጃ ማሰባሰብና ማዘጋጀት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የትንበያ ቅድሚያ ማስጠንቀቂያና የምክር አገልግሎት መሰጠት የሀገር ውስጥ ንግድና ሸማቾች ጥበቃ ሥራን ማጠናከር መሰረታዊ የፍጆታ ዕቃዎች አቅርቦትና ስርጭት ውጤታማነትን ማረጋገጥ የሀገር ውስጥ ንግድ ሰንሰለትን ማሳለጥና የንግድ ተወዳዳሪነት ማረጋገጥ የምርቶችንና አገልግሎቶችን ጥራት እና ደህንነት ማረጋገጥ የጥራት መሰረተ ልማት ተቋማት ክትትል ማድረግ ህጋዊ ስነ-ልክ መሳሪያዎችን ትክክለኛነት ማረጋገጥ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ አዲዲስ ቴክኖሎጂዎችን በመለየት የአቅም ግንባታ ስራዎችን ማከናወን የኢንዱስትሪ ፓርኮችና ኩባንያዎች ላይ ቁጥጥር ማካሄድ ጥናቶችን በማካሄድ ምቹ የኢንቨስትመንት ሁኔታ መፍጠር አዲስ የደረጃዎች ሰርተፊኬሽን ስኪም ማዘጋጀትና ነባር ደረጃዎችን መገምገም ዓለም አቀፍ የደረጃዎች ዝግጅት ትብብር ማጠናከር የብሔራዊ ደረጃዎች ማረጋገጥና ዶክመንት ማዘጋጀት የዓለም አቀፍ የአክሪዲቴሽን የመስፈርት ደረጃን ተግባራዊ ማድረግ የኮርፖሬት ፋይናንስና አስተዳደር ስራዎችን ማከናወን ድርጅቶችን ወደ ግል ይዞታ የማዛወር ቅድመ ዝግጅትና ስራ ማከናወን የኮርፖሬት ፋይናንስና አስተዳደር ክትትልና ድጋፍ መስጠት የኦፕሬሽን ውጤታማነታቸውን ለማሳደግ ክትትልና ድጋፍ መስጠት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የኬሚካል ብቃት፣ ምዝገባና ፈቃድ አገልግሎት መስጠት ከኢንዱስትሪ የሚወጣ ሙቀት አማቂ ጋዝ መጠን መለካት የአምራች ኢንዱስትሪውን ችግር መፍታትና መደገፍ በማኑፋክቸሪንግ ቴክኖሎጂና ኢንጂነሪንግ ጥናትና ምርምር ማካሄድ ለጨርቃጨርቅና አልባሳት ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ አገልግሎት እና ለቆዳና ቆዳ ውጤቶች ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ አገልግሎት እና ድጋፍ ለምግብና መጠጥ ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ አገልግሎት እና ድጋፍ ለኬሚካልና ኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ አገልግሎት እና ለማኑፋክቸሪንግ ቴክኖሎጂና ኢንጅነሪንግ ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ በካይዘን ለአምራች ኢንዱስትሪዎችና አገልግሎት ተቋማት የጥራት፣ የምርታማነትና የአሠራር ማሻሻያ የማማከር አገልግሎት መስጠት የአምራች ኢንዱስትሪውን የማስተዋወቅና ገበያ የማስፋት ስራዎችን ማካሄድ የአምራች ኢንዱስትሪውን የግብዓትና የገበያ ልማት አቅም የሚያሳድጉ የጥናትና ምርምር እና የግብይት ፋሲሊት የድጋፍ ስራዎችን ማካሄድ የሃገሪቱ ዝርዝር የጂኦሳይንስ መረጃ ዝግጅት ማከናወን የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የሚኒራሎጂ እና ጂኦቴክኒካል ናሙናዎች ምርመራ ማካሄድ የእምነ በረድ ግራናይትና ጌጣጌጥ ማዕድናት ምርምር የሃይል አመንጪ ማዕድናት ጥናትና ምርምር ማከናወን የአሽከርካሪና የተሸከርካሪ አገልግሎትና ሬጉላቶሪ ስርዓትን ማሳደግ የህዝብ ትራንስፖርት አገልግሎትና ሬጉላቶሪ ስርዓትን ማሳደግ የሕዝብ ትራንስፖርት ማቀናጀትና የሞተር አልባ ትራንስፖርት ማስፋፋት የህዝብ ትራንስፖርት ተርሚናል ሬጉላቶሪ ስርዓትን ማሳደግ የኢንተለጀንት ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሲስተም ዴቨሎፕመንት ስርዓት ማልማትና ማሳደግ የባቡር ትራንስፖርት አገልግሎት ሬጉላቶሪ ሥርአት ማሳደግ የአቪዬሽን አና የውሀ ትራንስፖርት አገልግሎት ህጎችን ማሻሻል የወደብ የጭነት ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሬጉላቶሪ ማሻሻልና ማቀናጀት የጭነት ትራንስፖርት አገልግሎት ሬጉላቶሪ ስርዓትን ማሳደግ የትራንስፖርት ሎጀስቲክ መሰረተ ልማትና አገልግሎት ሬጉላቶሪ ማሻሻያ ፕሮግራም የትራንስፖርት እና ሎጂስቲክስ መሰረተ ልማት ማስፋፋት የትራንስፖርትና ሎጀስቲክ መሰረተ ልማት ሬጉላቶሪ ስርዓትነን ማሳደግ የአቪየሽን ሴፊቲ ስታንዳርድ ማስጠበቅና ማረጋገጥ በኤርፖርቶች መደበኛና ድንገተኛ ክትትልና ኢንስፔክሽን ማካሄድ የኤሮ ድሮም ሴፊቲ ስታንዳርድ መሟላቱን መቆጣጠር በኤርፖርቶች የሴኩሪቲና ፋሲሊቴሽን ኦዲት ማካሄድ የአውሮፕላን በረራ የጥገና ማዕከላት ብቃት ማረጋገጥ የባለሙያዎችና የትምህርት ተቋማት ብቃት ማረጋገጥ የበረራ ሥርዓትና ፋሲሊቲ አገልግሎት መስጠትና ደረጃውን ማሻሻል የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የኤሮኖቲካል መረጃዎች መስጠትና የአየር ክልል ማስተዳደር የአየር ትራንስፖርት ልማታዊ ፋይዳ የማሳደግ ፕሮግራም አዳዲስና ነባር የአየር አገልግሎት ስምምነቶችን አሻሽሎ መፈረም የመንገድ ደህንነት አቅም ግንባታና መድን ፈንድ አገልግሎት ማሻሻያ በመንገድ ትራፊክ ደህንነትና መድሀን ፈንድ የተከናወኑ የጥናትና ምርምር የትምህርት ስልጠና የገንዛቤ ማስጨበጫ አሰራር ስርዓት ማሳደገግ የተሽከርካሪ አደጋ ተጎጂዎች የአስቸኳይ ህክምና እና ካሳ ክፍያ አገልግሎትን ማሻሻል ዘላቂ የፈይናንስ አቅም ማጎለበቻ የአሰራር ስርዓት የተሽከርካሪ አደጋ ተጎጂዎች የአስቸኳይ ህክምና እና ካሳ ክፍያ አገልግሎትን ማሻሻል ሀገራዊ የአጥፊ አሽከርካሪዎች እና ውጤታማ የመረጃ ስርዓት ማጥናትና ማከናወን አለም አቀፍ ስታንደርድ የጠበቀ የዲዛይን ኦዲትና ኢንስፔክሽን ስራ መስራት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የኮንስትራክሽን መረጃዎች ማደራጀትና መትንተን የግንባታ ግብዓት ማምረቻዎች እና አከፋፋዮች ቁጥጥር የኮንስትራክሽን ፕሮጀክት ባለሙያዎች የብቃት ምዘናና ሰርቲፊኬሽን ማመቻቸት ለኮንስትራክሽን ፕሮጀክት ፈጻሚዎች ተግባር ተኮር ስልጠና መስጠት በኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ላይ ጥናትና ምርምር ማከናወን የኮንስትራክሽን ማኔጅመንት የአሰራር ሥርዓት ማሻሻያና ማደራጃ የገበያ ክፍተት ባለባቸው የኮንስትራክሽን ፕሮጀክቶች ላይ የማማከርና የምክር አገልግሎት በኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ የተለያዩ የአሰራር ሥርዓቶች መተግበር የግንባታ ግብአቶችና ቴክኖሎጂዎች በመለየት እና በመቀመር ማሸጋገር የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የምርምር ውጤቶችን ማስተዋወቅና ህትመቱን ማሰራጨት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ለውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች መስጠት የምህንድስና አቅም ግንባታ የልህቀት ማዕከል ማደራጀት የፈተና ዝግጅት፣ እርማትና የውጤት ጥንቅርና የተማሪዎች ምደባ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ለተቋማት እውቅና እና እውቅና እድሳት እና የደረጃ ስያሜ የሚሰጥበት የአሰራር ክትት ቁጥጥር እና ኢንስፔክሽን የሚካሄድበት የአሰራር ስርዓት የጥራት ኦዲት እና ፍቃድ አሰጣጥ የሚካሄድበት የአሰራር ስርዓት መዘርጋት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የኪነ-ጥበብና ሥነ-ጥበብ ፈጠራ ልማትን ማስፋፋትና ማሳደግ ድንቅነሽ ኢትዮጵያ የህዝብ ለህዝብ መድንረክ የባህል ጥበባትን ልማትን ማስፋፋትና ማስተዋወቅ የጥበባት ተቋማትና ሙያተኞች አደረጃጀትን አቅም ማሳደግ መጤ ባህሎችና ጎጅ ልማዳዊ ድርጊቶችን መከላከል ሀገር በቀል ዕውቀቶችን ማጥናት መጠበቅና ማልማት የብዝሃ ባህል አካታችነትና ማህበራዊ ትብብር ማጎልበት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ማህበራዊና ህዝባዊ ትስስር ልማትና ስርጸትን ማሳደግ የስፖርት ማህበራት ማደራጀት፣ ምዝገባና ድጋፍ ማካሄድ የስፖርት ፋሲሊቲ ልማትና አስተዳደርን ማጠናከር የስፖርት ሳይንስ ህክምና አገልግሎትና ስልጠና መስጠት ፖሊሲ፣ ስትራቴጂዎችንና ስትራቴጂካዊ ጉዳዮች ማሻሻልና ማዘጋጀት የስነ ቃል፣ ትርጉምና አስተርጓሚነት ብቃት ማሳደግ በቤተመጽሐፍትና በቤተመዛግብት አገልግሎት መስጠት የብሄራዊ አለም አቀፋዊ ቅርሶች ማስመዝገብና ማስተዳደር በጥብቅ ቦታዎች ውስጥና ውጭ የሚካሄዱ ህገወጥ ድርጊቶችን መቆጣጠር ህገ ወጥ የዱር እንስሳት ውጤቶች ንግድና ዝውውርን መቆጣጠር የጥብቅ ቦታዎች የአየር ንብረት ለውጥ ተጽእኖ እንዲቋቋሙ ማስቻል የዱር እንስሳት እና መኖሪያ አካባቢያቸውን ማስተዋወቅ የህብረተሰብ አጋርነት እና የዱር እንስሳት ትምህርት በጥብቅ ቦታዎች አካበቢ የሚኖሩ ህብረተሰብን ተጠቃሚ ማድረግ በዱር እንስሳት ልማት ጥበቃና አጠቃቀም ግንዛቤ መፍጠር የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የአካል ድጋፍ ምርቶችና ተስማሚ ቴክኖሎጂ ማምረት፣ መሸጥ፣ ለውጭ እና ለአገር የሰው ሠራሽ የአካል ድጋፍ እና ተያያዠ የተሃድሶ ሕክምና አገልግሎት መስጠት የአእምሮ ሕሙማን እና በሱስ ለተጠቁት ታካሚዎች የሕክምና አገልግሎት መስጠት የእናቶችና ህጻናት ጤና አገልግሎት፣ የስርዓተ ምግብ ማሻሻል ተላላፊና ተላላፊ ያልሆኑ በሽታዎች ስርጭት መቀነስ የማህበረሰብ ተሳትፎ እና የመጀመሪያ ደረጃ ጤና ክብካቤ ማሻሻል ጥራት ያለው የህክምና አገልግሎት ተደራሽነትን ማሻሻል የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የህብረተሰብ ጤና አደጋዎች ቅድመ ዝግጅትና ምላሽ ስራን ማከናወን በጤና ተቋማት የቅሬታ አፈታት ስርአትን መዘርጋትና ማጠናከር የክሌም ኦዲት ስራ ማከናወን እና የጤና አገልግሎት ከፍያ መፈጸም ዘመናዊ የጤና መድህን የመረጃ አያያዝ አጠቃቀም አቅም ማሳደግ የመድሃኒት፣ የክትባት፣ የቴራፒዩቲክስ እና የባህላዊ መድኃኒት ማምረት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የደም ጥራት ማረጋገጥና የጤና ደህንነት ቁጥጥር አገልግሎት መስጠት ድጋፍና ክትትል የተደረገላችው የደም ተጠቃሚ ጤና ተቋማት የሴቶች ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነትን ማሳደግ የህፃናትን መብት፣ ደህንነትና ተሳትፎን ማሳደግ የተቋማት አካቶ ቁጥጥርና የተጠያቂነት ስርዓት መዘርጋት የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ ስትራቴጂዎችን ማዕቀፎችንና ፖሊሲዎችን መቅረፅ የወጣቶችን ተሳትፎና የአደረጃጀቶች አቅም ማጎልበት የወጣቶችን የበጎ ፍቃድ አገልግሎት ተሳትፎ ማሳደግ የማህበራዊ ጥበቃ ሥርዓት መዘርጋት ማህበራዊ አገልግሎቶች ማስፋፋት የአካል ጉዳተኞች ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ተጠቃሚነትን ማሳደግ ለአረጋውያን የሚሰጡ የድጋፍና እንክብካቤ አገልግሎቶችን ማስፋፋት የቤተሰብን ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ መብቶች በማረጋገጥ አቅም መገንባት የህገወጥ ሰዎች ዝውውር ለመከላካል የተዘረጋ ስርአትና ተደራሽ የተመላሽ ዜጎች የስራ፣ ስራ ስምሪትን ማስፋፋትና የአሰራር ስርዓት መዘርጋት የሙያ ደረጃ ምደባ፣ ስርዓተ ስልጠና ዝግጅትና ብቃት ምዘና የሙያ ደረጃ ምደባ፣ ስርዓተ ስልጠና ዝግጅትና ብቃት ምዘና ማካሄድ የተቋማትን አቅም በመገንባት ጥራት ያለው ስልጠና መስጠት በግብርና ቴክኒክና ሞያ ኮሌጆች የሚሰጡትን ሥልጠናዎች ማስተባበር ለሀገር ውስጥና ለውጭ ሀገር የስራ ስምሪት እድሎች ስርዓት መዘርጋት የቴክኖሎጂ ሽግግርና የተቀናጀ የስራ ገበያ መረጃ ስርዓት ማበልጸጊያ የቴክኖሎጂ ሽግግርን ማሳለጥና የስራ ገበያ መረጃ ስርዓትን ማበልጸግ ከሃገርና ዓለምአቀፍ ተቋማት የተገኘን ሃብት ማስተዳደር የ2016 በጀት ዓመት የመደበኛ ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 004 የቤተመንግስት የቅርሶችና ሌሎች ህንፃዎች ጥናትና ዲዛይን የቤተ መንግስት ተቋማትና ሙዚየሞች ጥበቃ አገልግሎት መስጠት 002 የብሄራዊ መረጃ ዩኒቨርሰቲ ኮሌጅ የካምፓስ ማስፋፍያ ግንባታ ፕሮጀክት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ በአዲስ አበባ ፌዴራል ፖሊስ ወንጀል መከላከል የአባሎች መኖሪያ 005 የፌዴራል ፖሊስ ወንጀል መከላከል የአባሎች መኖሪያ ካምፖች ግንባታ 007 የምህንድስና ተሽከርካሪ ጥገና እና ንብረት ክፍል ግንባታ ፕሮጀክት የመረጃ ቴክኖሎጂ የመኮንኖች ክበብ እና የተኩስ ማሰልጠኛ ማዕከል ግንባታ የፌዴራል ፖሊስ ኮሚሽን ስፖርት ክለብ የመኝታ፣ የመመገቢያ እና የቢሮ የድሬዳዋ ሁሉ አቀፍ ማረሚያ ቤት የታራሚዎች መኖሪያ ቤት ህንፃ ግንባታ የአዲስ አበባ ማረሚያ ቤት እና ጠቅላላ ሆስፒታል የታራሚዎች መኖሪያ በሸዋ ሮቢት ተሀድሶና ልማት ማረሚያ ቤት የታራሚዎች መኖሪያ ቤት የዝዋይ ተሃድሶና ልማት ማረሚያ ቤት የታራሚዎች መኖሪያ ቤት ህንፃ ግንባታ 006 የአላጌ ተዐድሶ ልማት ማረሚያ ቤት ማስፋፊያ ህንፃ ግንባታ የድንበር አስተዳደርና የእግድና ዜግነት ቁጥጥር ስራዎችን ማከናወን 001 የተቀናጀ ኢሚግሬሽንና ወሳኝ ኩነት ኢንፎርሜሽን ሲስተም ፕሮጀክት 001 ሀገራዊ የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ዳታ ማዕከል ግንባታ ፕሮጀክት ዳታዎችና አደጋ ላይ ሊወድቁ የሚችሉ የመሰረተ ልማቶች ደህንነታቸው 001 ሀገራዊ የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ የምርምር ላብራቶሪ ግንባታ ፕሮጀክት የአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ ምርምርና ምርት ማበልጸጊያ መሰረተ ልማት ማደራጀት የፌዴራል ፖሊስ ለአዳዲስ ምልምል ፖሊሶች ማሰልጠኛ ግንባታ ፕሮጀክት 003 የእንግዳ መቀበያ የጥበቃ አባላት የመኖሪያ ህንፃ እና የአጥር ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 015 የዳካር ኤምባሲ መኖሪያ ቤት ህንፃ የቅድመ ጥገና ጥናት 020 ፕሪቶሪያ መኖሪያ ቤት እና ጽ/ቤት ህንፃ የቅድመ ጥገና ጥናት 022 አቡጃ ጽ/ቤትና መኖሪያ ቤት ህንፃዎች የቅድመ ጥገና ጥናት 023 ኢየሩሳሌም የሚገኙ የኢትዮዽያ ንብረት እድሳትና ማስፋፊያ ስራ 031 ደቡብ ሱዳን የኤምባሲ ፅ/ቤትና የአምባሳደር መኖሪያ ህንፃ ግንባታ ስራ የፊሲካልና ታክስ ፖሊስ ማሻሻያዎችን ማካሄድና የመንግስት ፋይናንስ ማስተዳደር የሰው ሀብት ብቃት ስርአት ዝርጋታ ክትትልና ድጋፍ ማድረግ 002 የሲቪል ሰርቪስ ብቃት ማረጋገጫ ማዕቀፍ ዝግጅት ፕሮጀክት ተቋማዊ ስልጠና ማዕከል እና የጉምሩክ ላብራቶሪ ግንባታ (ዋናው መ/ቤት) 035 ለሰሜን ምዕራብ አ/አ አነ/ግ/ከ/ ቅ/ጽ/ቤት የቢሮ ግንባታ ዲዛይን የሳይንስና ቴክኖሎጂ ሞዴል ቤተ-መፅሀፍትና የመረጃ ገበታ ማዕከል ማቋቋም የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 005 ኒውክሌር ሳይንስ እና ቴክኖሎጂ ማዕከል የአዋጭነት ጥናት 002 በአገር በቀል ዕውቀት ብሔራዊ ምርምር የዕውቀት ማዕከል 004 ኢትዮጵያ የስምጥ ሸለቆ ብሔራዊ ስፒሩሊና ምርምርና ልማት ማዕከል 001 ኢመርጂንግ ቴክኖሎጂ ቤተ-ሙከራ ማደራጃና የአቅም ግንባታ የኢትዮጵያ መሬት ምልከታ ሳተላይት እና ግራውንድ ሴግመንት ማደራጀት 005 አዋሽ መ/ጣቢያ የውሀ ጉድጓድ ቁፋሮና ተያያዥ ግንባታዎች 032 አርባረከቴ ጉ/መ/ጣቢያ የቢሮ መኖሪያና ተያያዥ ግንባታዎች 035 ምድረ ገነት ጉ/መ/ጣቢያ የቢሮ መኖሪያና ተያያዥ ግንባታዎች 039 አዳማ ጉምሩክ ቅ/ጽ/ቤት የቢሮ፣ የመጋዘን እና ተያያዥ ግንባታዎች 040 ሰመራ ጉምሩክ ቅ/ጽ/ቤት የቢሮ፣ የመጋዘን እና ተያያዥ ግንባታዎች 041 ሌይ ጉምሩክ መ/ጣቢያ የቢሮ፣ የመጋዘን እና ተያያዥ ግንባታዎች የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ የተዛማችና መደበኛ ተባዮች አሰሳና መከላከል አገልግሎት መስጠት 009 የተቀናጀ የባለአነስተኛ ይዞታ አርሶ አደሮች የመስኖ ልማት ፕሮጀክት ለእንስሳትና ህብረተሰብ ጤና መንስኤ የሆኑ በሽታዎች መከላከልና መቆጣጠር የኳራንታይን፣ ኢምፖርትና ኤክስፖርት ኢንስፔክሽንና ሰርቲፊኬሽን በአርባ ምንጭ ከተማ የብሄራዊ የገንዲ በሽታ ማጥፊያና መቆጣጠሪያ በአሶሳ ከተማ የብሄራዊ የገንዲ በሽታ ማጥፊያና መቆጣጠሪያ የማዕከል የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 001 የአካባቢና የደን ምርምር ላቦራቶሪ ህንፃ ግንባታ ፕሮጀክት 002 የደን ውጤቶች ኢኖቬሽን ማዕከል ላቦራቶሪ ህንፃ ግንባታ ፕሮጀክት 002 የውሃ ጉድጓድ ቁፋሮና ባዮሴኩሪቲ አጥር ግንባታ ፕሮጀክት ሀገር አቀፍ የመጠጥ ውሃ አቅርቦትና የአፈፃፀም አማራጭ ስትራቴጂ 003 ጨለለቃ ረግረግ መሬት መልሶ ማልማት ፕሮጀክት ማጠናቀቂያ 006 የጣና ስነምህዳርና ውሃ ሀብት አስተዳደር ማሻሻያ ፕሮጀክት 001 ዋቢ ሸበሌ ገናሌ ዳዋ ኦሞ ጊቤ ቤዚን ፕላን ማጠናቀቂያ 004 የተቀናጀ ውሃ ሀብት አስተዳደር መማሪያና መተግበሪያ ፕሮጀክት የሀይድሮሎጂና ውሃ ጥራት መረጃን ማደራጀትና ማሰራጨት 010 የአባይ ተፋሰስ የውሃ ጥራት ላብራቶሪ አቅምን ማሳደግ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ የትንበያ ቅድሚያ ማስጠንቀቂያና የምክር አገልግሎት መሰጠት 001 የሚቲዎሮሎጂ አገልግሎት ተደራሽነትና አጠቃቀም ማሳደጊያ ፕሮጀክት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ሞዴል ሁለተኛ ደረጃ የቁም እንሰሳት ገበያ ማዕከል ግንባታ በቤንሻኝጉል ጉምዝ 002 የአደጋ ስጋት ቅነሳና አካታች የኢኮኖሚ እሴት ማሻሻያ ፕሮጀክት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ለጨርቃጨርቅና አልባሳት ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ ለቆዳና ቆዳ ውጤቶች ኢንዱስትሪ የቴክኒክና የጥራት ፍተሻ አገልግሎት የሃገሪቱ ዝርዝር የጂኦሳይንስ መረጃ ዝግጅት ማከናወን 001 የኢንዱስትሪ የኤሌክትሪክ እቃዎች ኤነርጂ ብቃት ፕሮጀክት የኢንተለጀንት ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሲስተም ዴቨሎፕመንት ስርዓት ማልማትና ማሳደግ የትራንስፖርት ሎጀስቲክ መሰረተ ልማትና አገልግሎት ሬጉላቶሪ ማሻሻያ ፕሮግራም የመንገድ ትራንስፖርት ማኔጅመንትና ትራፊክ ደህንነት ማሰልጠኛ ኢንስቲትዩት ግንባታ 008 የድሬዳዋ መናኸሪያ የፀሀይ መከላከያ እና ኮብል ስቶን ግንባታ 003 የአሶሳ ኤርፖርት ታወር ግንባታና ኤር ናቪጌሽን ፋሲሊቲ 005 የኮምቦልቻ ኤርፖርት ታወርና ኤር ናቪጌሽን ፋሲሊቲ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ የባህር ዳር ኤርፖርት የአዲስ ታወር ዲዛይን ጥናትና ኤር ናቪጌሽን ነቀምት ኤርፖርት የአዲስ ታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ ደንቢ ዶሎ ኤርፖርት የአዲስ ታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን በዋናው መ/ቤት ቅጥር ግቢ የአቪዬሽን ሙዚየም፣ የስልጠና ማዕከል እና የቢዝነስ ህንፃዎች የዲዛይን ጥናት በሚዛን/አማን ኤርፖርት የታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ በደብረማርቆስ ኤርፖርት የታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ በጎሬ/መቱ ኤርፖርት የታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ በነገሌ ቦረና ኤርፖርት የታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ 024 ያቤሎ ኤርፖርት የታወር ዲዛይን ጥናትና ኤርናቪጌሽን ፋሲሊቲ ግንባታ 001 የተቀናጀ የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ መሰረተ ልማት ዝርጋታ ፕሮጀክት ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂ የአሠራር ሥርዓቶች ለማሻሻል ግምገማና ሪፎርም የሴክተር ዋና ዋና (Flagship) ፕሮግራሞችና ፕሮጀክቶችን የአዋጭነት የቤቶች ልማት እና የሪል ፕሮፐርቲ ግመታና ግብይት ፕሮጀክቶች መቅረጽ እና የክትትልና ድጋፍ አገልግሎት መስጠት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ሰቃ - አትናጎ - አልጌ - ሰዮ - ሸነን - ጉደር (ሎት 1፡ ሰቃ - አትናጎ - ነጆ - ጃርሶ - ቤጊ - ያዮ/ደቡብ ሱዳን ድንበር (ሎት 2፡ ኪ.ሜ 70 - ያዮ ሰቃ - አትናጎ - አልጌ - ሰዮ- ሸነን - ጉደር (ሎት 3፡ የአምቦ ከተማ እና የአምቦ - ጉደር ከተማ መንገድ) ነገሌ - ቦረና - መልካሲፍቱ እና ዶሎኦዶ - ዶሎባይ (ሎት 4፡ ኪ.ሜትር የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ጅሁር - ዘመሮ - ደጎሎ - ወረኢሉ - ጉጉፍቱ (ሎት 2፡- ጉጉፍቱ - የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ዛላምበሳ - አሊቴና እና ማርዋ - ዕደጋሀሙስ (ሎት 1፡ ዛላምበሳ - ደብረብርሃን - ደነባ - ለሚ/ደነባ - ጅሁር እና ደብረብርሃን ኢንዱስትሪ ደብረማርቆስ - ደ/ኤልያስ - ተምጫ - ቁጭ - አየሁ - ዝግም - ቻግኒ ደብረማርቆስ - ደ/ኤልያስ - ተምጫ - ቁጭ - አየሁ - ዝግም - ቻግኒ (ሎት3፡- ቁጭ - አየሁ - አምብላ) መሀልሜዳ - ጋሼራብኤል - መኮይ - ሚላሚሌ (ሎት 1፡ መሀልሜዳ - የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ጅጋ - ቋሪት - አርብ ገበያ - ግሽ አባይ - ቲሊሊ (ሎት 2፡ አርብ ገበያ - ቡሌሆራ - ሻኪሶ - ክብረመንግሥት (ሎት 1፡ ክብረመንግሥት - ሻኪሶ - ኪ.ሜ 70) ጅሁር - ዘመሮ - ደጎሎ - ወረኢሉ - ጉጉፍቱ (ሎት1፡ ጅሁር - ዘመሮ - ደጎሎ) መተማ - አብረሀጅራ - ማሰሮ ደንብ - ሳንጃ (ሎት 2፡ አብረሀጅራ - ቴዎድሮስ ከተማ - ገላጎ - ጉባ (ሎት 2፡- ቴዎድሮስ ከተማ - ገላጎ - ዛላምበሳ - አሊቴና እና ማርዋ - ዕደጋሀሙስ (ሎት 2፡ ማርዋ - ዕደጋሀሙስ) ደብረማርቆስ - ደ/ኤልያስ - ተምጫ - ቁጭ - አየሁ - ዝግም - ቻግኒ (ሎት 4: አምብላ - ዚግም-ቻግኒ) ጅጋ - ቋሪት - አርብ ገበያ - ግሽ አባይ - ቲሊሊ (ሎት 1: ጅጋ - ቋሪት - መሀልሜዳ - ጋሼራብኤል - መኮይ - ሚላሚሌ (ሎት 2፡ ጦርመሰያ/ኪ.ሜ 64 - ሚላሚሌ) 331 ፍስሀ ገነት - ኬሌ - ሶያማ - ሰገን - ገበልቤኖ (ሎት 3: ሰገን - ገበልቤኖ) ሐሙሲት - እስቴ /መካነእየሱስ/ - ስማዳ - ሳይንት (ሎት 3፡ ስማዳ - ሀጋዮ - ሲግሞ - ሳይለም - ሌቃ - በቾ - መቱ (ሎት1፡ ሀጋዮ - ሲግሞ - ሰቆጣ - አምደወርቅ - ተከዜ - እብናት - አዲስ ዘመን (ሎት1፡ እብናት - ገንደሸኖ - ኤጄሬ - ጉንዶመስቀል - ወለቃ - ቀይማብራት (ሎት 1፡ ገንደሸኖ - ኤጄሬ - ጉንዶመስቀል) ማክሰኝት - በለሳ - ቆላ ሐሙሲት - መሸኃ - አብአዲ መገንጠያ (ሎት 1፡ ማክሰኝት - በለሳ - ቆላ ሐሙሲት) የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ማክሰኝት - በለሳ - ቆላ ሐሙሲት - መሸኃ - አብአዲ መገንጠያ (ሎት 2፡ ቆላ ሐሙሲት - ኪ.ሜትር 180) ሰቆጣ - አምደወርቅ - ተከዜ - እብናት - አዲስ ዘመን (ሎት2 ፡ ኪ.ሜ የእንጦጦ ኦብዘርቫቶሪ ማዕከል እና የኢትዮጵያ አመራር አካደሚ አገናኝ የአባይ ድልድይ መዳረሻ እና የአባይ ድልድይ (ሎት 1፡ የአባይ ድልድይ ግንባታ) የአባይ ድልድይ መዳረሻ መንገድ እና የአባይ ድልድይ (ሎት 2፡ የአባይ ኢትዮ - ሱዳን መንገድ ኮሪደር ልማት (ፌዝ 1 ፓሎች ማቶነግ - ማየውት - ፖጋክ መንገድ ግንባታ) 088 የትኖራ እና ወጀል ከተሞች አካባቢ የፈረሰን መንገድ እንደገና መገንባት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ ለጥገና ዲስትሪክቶች የመሳሪያዎች፣ ማሽነሪ ግዢ እና የጥገና ማዕከላት ማጠናከሪያ የአሰራር ስርዓት ለውጥ ጥናትና የመዓለ ፕሮግራም ማስፈጸሚያ ለኔትወርክ ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶች ቢሮዎች እና የጥገና ዲስትሪክቶች ቢሮ ግንባታ 031 የተሽከርካሪዎች ክብደት መቆጣጠሪያ ጣቢያዎች የቢሮ ግንባታ የኮንስትራክሽን ፕሮጀክት ባለሙያዎች የብቃት ምዘናና ሰርቲፊኬሽን ማመቻቸት ኢንስቲትዩቱ በአለም አቀፍ ደረጃ የፕሮጀክት ማኔጅመንት አቅም ግንባታ የኮንስትራክሽን ማኔጅመንት የአሰራር ሥርዓት ማሻሻያና ማደራጃ 002 የኮንስትራክሽን ፕሮጀክት ማኔጅመንት የልህቀት ማዕከል ግንባታ የሕንፃና መንገድ የኮንስትራክሽን ዘርፎች የምርታማነት ስታንዳርድ ዝግጅት በኮንስትራሽን ፕሮጀክት አሰራር፣ አደረጃጀት፣ አመራርና ቴክኖሎጂ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 001 የኢንፎርሜሽን ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ ለትምህርት ፕሮጀክት በዋናው ግቢ ኮምፕሌክስ የሆነ መማሪያ ክፍል እና ስኩል ኦፍ ኮሜርስ ግንባታ 007 አዲስ አበባ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት መማሪያ ክፍል ግንባታ 009 ለጥቁር አንበሳ ሆስፒታል ተመላላሽ ህክምና መስጫ ግንባታ 012 በጥቁር አንበሳ ሆስፒታል የድህረ ምረቃ ተማሪዎች ማደሪያ 015 በጥቁር አንበሳ ሆስፒታል የአካዳሚክ ኮምፕሌክስ ግንባታ 023 የጥቁር አንበሳ የድንገተኛ ህክምና አገልግሎት ህንጻ ግንባታ ዋናው ግቢ የውሃ መስመር ዝርጋታና የላንድእስኬፕ ኢሪጌሽን ሲስተም ስራ 037 ለስነ ምድር እና ህዋ ሳይንስ ጥናት የምርምር ማዕከል ህንጻ ግንባታ ዋናው ግቢ የኤሌክትሪክ ኃይል ማሰራጫ እና የመሬት ውስጥ መስመር ዝርጋታ 006 በሐረር ህይወት ፋና የማስተማሪያ ሆስፒታል ግንባታ 010 በሐረር ከተማ ለጋራ መኖሪያ ሕንፃዎች የማጠናቀቂያ ስራ 027 የባቢሌ የምርምር ማዕከል የተማሪዎች ማደሪያ ግንባታ ማጠናቀቂያ 028 የባቢሌ የምርምር ማዕከል የአስተዳደር ህንጻ ግንባታ ማጠናቀቂያ የጉርሱምና ባቢሌ የምርምር ማዕከል የአጥርና ምድረ ግቢ ስራ ማጠናቀቂያ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ በቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የ2ኛ እና 3ኛ ድግሪ ተማሪዎች መኖሪያ በጤና ሳይንስ ግቢ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽ ግንባታ 014 በቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የቤተ መፃህፍት ህንጻ ግንባታ 015 በቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የወርክሾፕ ህንጻ ግንባታ 016 በቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት አጥርና የመግቢያ በር ግንባታ 019 በጤና ሳይንስ ካምፓስ የአስፋልት መንገድና ምድረ ግቢ ስራ 020 በቴክስታይል ካምፓስ የአስፋልት መንገድና ምድረ ግቢ ስራ በቴክስታይል ኢንስቲትዩት ቤተ መፀሐፍትና ካፍቴሪያ ግንባታ በቴክኖሎጂ ኢስቲትዩት የአውቶሞቲቭና ኢነርጂ ወርክሾ ህንጻ ግንባታ 032 በቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የመማሪያ ህንጻዎች ግንባታ በቴክስታይል ኢንስቲትዩት አስተዳደር ህንፃ፣ የመምህራን ላውንጅና 024 በኩሃ ግቢ የመፀዳጃ እና መታጣቢያ ህንፃ ግንባታ ሜካኒካል እና ኤሌክትሮሜካኒካል ላብራቶሪ ህንጻ ግንባታ በዋናው ግቢና ጤና ሳይንስ ኮሌጅ መማሪያ ክፍሎች ህንጻ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 004 የእንስሳት ህክምና ክሊኒክ በግብርና እንስሳት ሕክምና ኮሌጅ 009 የማኔጅመንትና የምርምር ኢንስቲትዩት ማሟያ ግንባታ 002 በአዲስ አበባ ለሰልጣኞች እና ለመምህራን መኖርያ ህንፃ ግንባታ 011 በዋናው ግቢ የአፈር ምርመራ ላብራቶሪ ግንባታ የቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥልጠና ኢንስቲትዩት ፕሮጀክቶች 007 ለዳይ ሜኪንግና ለሌዘር ጋርሜንት ዎርክ ሾፕና ክላስ ሩም መገንባት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 005 በዋናው ግቢ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽና ኩሽና ግንባታ 026 በዋናው ግቢ የተማሪዎች መታጠቢያ ቤት ግንባታ በ2015 የሚጀመር የወተትና ወተት ተዋፅኦ ማቀናባበሪያና ማምረቻ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ በ2010 የተጀመሩ ሶስት የተማሪዎች ማደሪያ እና አንድ የልብስ ማጠቢያ ግንባታ 004 የመመገቢያ አዳራሽ እና ሁለት የላውንደሪ ህንጻ ግንባታ 012 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች በአበበች ጐበና ካምፓስ ለጤናና ሜዲካል ሳይንስ ተማሪዎች የመመገቢያ በአበበች ጐበና ካምፓስ ለጤናና ሜዲካል ሳይንስ ተማሪዎች መኝታ ቤት ግንባታ 016 በአበበች ጐበና ካምፓስ የተማሪዎች ልብስ ማጠቢያ ግንባታ 017 በአበበች ጐበና ካምፓስ የተማሪዎች ላውንጅ ግንባታ 022 መልቲ ፐርፐዝ ህንጻ እና ሴንትራል ቤተመጽሀፍት ግንባታ ማጠናቀቂያ በገንዳ ፈርዳ ካምፖስ የወተት ላሞች ዘር ማበልጸጊያ የምርምር ማእከል ግንባታ አበበች ጐበና ካምፓስ ለጤናና ሜዲካል ሳይንስ መማሪያ ክፍል ተማሪዎች ግንባታ የሰላሌ ፈረስ ዝርያ ማዳቀያና የዘር ማበልጸጊያ ምርምር ማእከል በአበበች ጐበና ካምፓስ ለጤናና ሜዲካል ሳይንስ የመምህራን ቢሮ ግንባታ 004 በዋናው ግቢ የተማሪዎች ማደሪያ እና ልብስ ማጠቢያ ግንባታ 009 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 012 በዋናው ግቢ የተማሪዎችና የመምህራን አገልግሎት ማዕከል 005 የትምህርትና የማህበራዊ ሳይንስ ፋኪሊቲ ኮምፕሌክስ ህንፃ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 032 መካነሰላም ሁለት የተማሪዎች ልብስ ማጠቢያ ግንባታ 049 ቱሉ አወልያ ካምፖስ አንድ የኢንጂነሪንግ ወርክሾኘ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 029 የሆቴልና ቱሪዝም ትምህርት ክፍል ማሰልጠኛ ህንጻ ግንባታ 008 የመመገቢያ አዳራሽ እና ሁለት የልብስ ማጠቢያ ግብዓቶች 025 በዋናው ግቢ ሶስት የተማሪዎች ማደሪያ ሕንፃ ግንባታ 017 በዋናው ግቢ የቤተ ሙከራ ሕንፃ ግንባታ ማጠናቀቂያ ሥራ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 021 በዋናው ግቢ የመመገቢያ አዳራሽ ሕንፃ ግንባታ 009 የቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት የተማሪዎች መማሪያ ክፍል ግንባታ 013 የትሮፒካል በሽታዎች ኮምፕሌክስ ላቦራቶሪ ግንባታ 019 በቢዝነስና ኢኮኖሚክስ ኮሌጅ የተማሪዎች ማደሪያ ህንጻ ግንባታ 004 የአካባቢና ማህበረሰብ ጤና አጠባበቅ ኮምፕሌክስ ህንጻ ግንባታ 005 በአፄ ፋሲል ግቢ የድህረ ምረቃ ኮምፕሌክስ ህንጻ ግንባታ አጼ ቴዎድሮስ ግቢ ኢንፎርሜሽንና ኮሙኒኬሽን ቴክኖሎጂ ኮምፕሌክስ 016 በአፄ ፋሲል ግቢ የቴክኖሎጂ ፋካልቲ ወርክሾፕ ግንባታ 021 በአፄ ፋሲል ግቢ የቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት ሌክቸር ሆል ግንባታ 040 የውስጥ ደዌና የህጻናት ህክምና ሪፈራል ሆስፒታል ማጠናቀቂያ 041 የቀዶ ጥገናና የእናቶች ህክምና ሪፈራል ሆስፒታል ማጠናቀቂያ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 020 የነባር ህንጻዎች ጥገና እና ስማርት መማሪያ ክፍች ግንባታ 008 የምርምርና ድህረ ምረቃ ፕሮግራም ማስተማሪያ ህንፃ ግንባታ 009 የኢንጂነሪንግና ቴክኖሎጂ ኮሌጅ አራት ተማሪዎች መማሪያ ህንፃ ግንባታ ኢንጂነሪንግና ቴክኖሎጂ ኮሌጅ የሴት ተማሪዎች መኝታ ቤት ጂ+4 ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 008 የተማሪዎችና መምህራን መዝናኛ ክበብ ህንፃ ግንባታ አምስት ቤተ-ሙከራ፣ የተማሪዎች መማሪያ ክፍል እና የተማሪዎች 009 በኮምቦልቻ ካምፓስ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽ ግንባታ በኮምቦልቻ ካምፓስ የምህንድስናና ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ ማዕከል ግንባታ 015 ለሁሉም ካምፓሶች የውሃ ጉድጓድ ቁፋሮና መስመር ዝርጋታ 018 በጢጣ ካምፓስ ሶስት የእስፔሻሊቲ ክልኒክ ህንጻዎች ግንባታ 021 በደሴ የማስተማሪያ ሆቴልና ቱሪዝምና የባህል ማእከል 023 ኮምቦልቻ ካምፓስ ሁለት የመኪና ፓርኪንግና ጋራጅ ግንባታ 024 በደሴ ካምፓስ አራት የድህረ ምረቃ ማስተባባሪያ ህንጻ ግንባታ 025 በኮምቦልቻ ካምፓስ አራት የድህረ ምረቃ ማስተባባሪያ ህንጻ ግንባታ 034 በደሴ ካምፓስ የምርምር ቴክኖሎጅ ሽግግርና ድህረ ምረቃ ህንጻ ግንባታ በኮምቦልቻ ካምፓስ የምርምር ቴክኖሎጅ ሽግግርና ድህረ ምረቃ ህንጻ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 010 በዋናው ግቢ የነባር ህንጻ ቢሮዎች የደረጃ ማሳደግ ስራ 023 በጤና ካምፓስ የተማሪዎች ማደሪያ እና ላውንደሪ ህንጻ ግንባታ 033 የቴክኖሎጂ ኢንስቲቲዩት ወርክ ሾፕ ህንጻ ግንባታ 036 በጤና ካምፓስ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽ ግንባታ 012 የታርጫ ካምፓስ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽ ግንባታ 018 በቦዲት ቴክኖሎጂ ልህቀት ማዕከል የተማሪዎች መኝታ ቤት ግንባታ የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 014 በዋናው ግቢ፣ ሻምቡና በጊምቢ የዕቃ መጋዘን ግንባታ 018 በዋናው ግቢ የዶክተሮችና የመምህራን መኖርያ ህንጻ ግንባታ 052 የግብርና ተግባር ትምህርትና ስልጠና ሰርቶ ማሳያ ማዕከል ግንባታ 007 በሪፈራል ሆስፒታል የተማሪዎች መመገቢያ ኣዳራሽ ግንባታ በዋናው ግቢ የሳይንስ፣ ቴክኖሎጂ፣ ኢንጂነሪንግ እና ሂሳብ ማዕከል ግንባታ 026 በዋናው ግቢ የሳይንስ ሙዚየም እና የዲኤስ ቲቪ አዳራሽ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 055 ሶላር ፋርም ግሪን ሃዉስ ግንባታና የወተት መሸጫ ማዕከል 087 በሪፈራል ሆስፒታል የተማሪዎች መማሪያ ክፍል ግንባታ 088 በሽሬ የተማሪዎች አገልግሎት ማእከል ግንባታ 089 በጤና ሳይንስ የተማሪዎ አገልግሎቶች ማእከል ግንባታ 034 በሮቤና በጎባ ካምፓሶች የዶርሚተሪና የላይብራሪ ቀሪ ስራዎች 035 በሮቤ ካምፓስ የአራት ኮንደሚኔሞች የኤሌክትሪክ እና የሳኒተሪ ስራ 001 የህክምና ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት የአስተዳደር ህንጻ 002 የህክምና ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት የላብራቶሪ ግንባታ 003 የህክምና ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት የመማሪያ ክፍል ግንባታ 004 የህክምና ጤና ሳይንስ ኢንስቲትዩት የላይብራሪ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 016 በኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ኮሌጅ የተማሪ መኖሪያ ግንባታ 017 በኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ኮሌጅ የተማሪ መማሪያ ግንባታ 022 ኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ኮሌጅ የቤተመጽሐፍት ግንባታ 024 ኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ኮሌጅ የህጻናት ማቆያ ግንባታ 025 በኢንጂነሪንግና በቴክኖሎጂ ኮሌጅ የመምህራን መኖሪያ ግንባታ በሀኪም ግዛው የማስተማሪያ ሆስፒታል የተመላላሽና ተኝቶ ማከሚያ ህንጻ ግንባታ በሀኪም ግዛው የማስተማሪያ ሆስፒታል ቤተ ሙከራና የፋርማሲ ህንጻ ግንባታ በሀኪም ግዛው የማስተማሪያ ሆስፒታል የሐኪሞች መኖሪያ ህንጻ ግንባታ 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች 004 በዋናው ግቢ የጥበቃ ቤት፣ የሴፕቲክ ታንክ እና የጣቢያ ሥራ 009 በቴፒ ግቢ የውሃ አቅርቦት እና የሴዋራጅ ቀሪ ስራዎች 024 በቴፒ ግቢ የመሬት ውስጥ ኤሌክትሪክ መስመር ዝርጋታ በጀሙ የምርምር ማዕከላት የአጥር ስራ፣ የጥበቃ ቤት ሥራ እና የመጋዘን 047 ዝርዝር ማስተር ፕላን፣ አርክቴክቸር እና ምህንድስና ዲዛይን 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች በዩኒቨርሲቲው ላሉ የመምህራን መኖሪያ፣ ቢሮዎች እና የተማሪዎች መማሪያ ክፍሎች፣ የተማሪዎች ማደሪያ ህንጻዎች ዕድሳት እና ጥገና ለተጠናቀቁ የመማሪያ ክፍሎች፣ የላይብራሪ፣ የተማሪዎች ማደሪያዎች እና ላብራቶሪዎችን በግብአት ማደራጀትና ሟሟላት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 010 በዋናው ግቢ ለተማሪዎች አገልግሎት የሚሰጥ ሼድ 011 በጉደር ግቢ የተማሪዎች አገልግሎት የሚሰጥ ሼድ 012 በአዋሮ ግቢ የተማሪዎች አገልግሎት የሚሰጥ ሼድ 014 የሪፈራልና ማስተማሪያ ሆስፒታል የፍሳሽ ቆሻሻ ማስወገጃ 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 006 ለዋናው ግቢ የውሃ ጉድጓድ ቁፋሮ እና የመስመር ዝርጋታ 015 ዱራሜ ካምፓስ የተማሪ መኝታ ቤት የፍሳሽ መስመርና ሴብቲክ ታንክ ለተረኛ ዶክተሮች ማደሪያ ወጥ ቤት፣ መጸዳጃ ቤትና የውሃ 047 በዋናው ግቢ የተማሪዎች መመገቢያ አዳራሽ እና ኪችን ግንባታ 050 በዋናው ግቢ አንድ የተማሪዎች መኖሪያ ህንጻ ግንባታ 021 የመምህራን መኖሪያ ቤቶች የውስጥ ለውስጥ መንገድና አስፋልት ስራ የማስተማሪያ ሪፈራል ሆስፒታል የበርና አጥር ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 056 በዋናው ግቢ የቆሻሻ ማስወገጃና ተንሸራታች መሬት መከላከያ ግንባታ 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች 006 በመቱ ስድስት የተማሪዎች ማደርያና ሁለት ላውንደሪዎች ቀሪ ስራዎች 013 በመቱ አራት ተጣማሪ መማሪያ ክፍል ህንጻዎች ግንባታ 015 በመቱ የተማሪዎች የጅምናዚዬም ህንጻ ግንባታ የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 082 የዋናው ግቢ የኤሌክትሪክ መስመር ዝርጋታዎች ማሻሻያ 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች 001 የውጭ ሀገር መምህራን ደመወዝ፣ አበል እና ተያያዥ ወጪዎች የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ 003 ቅርስ ኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ መረጃ ስርሃት ግንባታ በጥብቅ ቦታዎች ውስጥና ውጭ የሚካሄዱ ህገወጥ ድርጊቶችን መቆጣጠር የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ የአርማወር ሐንሰን 2B+G+6 የጤና ምርምርና ላቦራቶሪና አስተዳደር የአለርት የቆዳ ህክምናና የፕላስቲክ ሪኮንስትራክቲቭ ቀዶ ህክምና ተመሳስለው የተመረቱ እና የጥራት ደረጃ ያላሟሉ የጤና አገልግሎት የ2016 በጀት ዓመት የካፒታል ወጪ በአርዳይታ ግብርና ቴክኒክና ሞያ ኮሌጅ የግብርና ባለሙያዎችን ማሰልጠን በሚዛን ግብርና ቴክኒክና ሞያ ኮሌጅ የግብርና ባለሙያዎችን ማሰልጠን በገዋኔ ግብርና ቴክኒክና ሞያ ኮሌጅ የግብርና ባለሙያዎችን ማሰልጠን ለ2016 በጀት ዓመት የክልሎች ድጋፍ ለደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል ለዘላቂ ልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ ለደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክልል ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=163abf6ac61d8f25e4d6c72631844a5809ea497a	28,756	5,607	0.949287	2025-10-04T13:49:50.661627
810ff743e2f046a1	የዕጽዋት ዘር አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የዕፅዋት ዘር አዋጅ……………ገፅ ፲፬ሺ፯፻፺ የኢትዮጵያ የዕፅዋት ዘር ዘርፍ የግብርና ምጣኔ ሃብት ምንዛሬ ገቢ ማሳደግን፣ ከውጭ የሚገባ የግብርና ምርትን ሚዛናዊ በሆነ ንግድ እንዲመራ ማድረግ፣ የምግብ፣ ስነ-ምግብ እና የመኖ እንዲሁም የደን ውጤቶችን ዋስትና ማረጋገጥ ዘላቂ የዕፅዋት ዘር ሥርዓት በመዘርጋት የዝርያ እና ዘር በብዛትና በጥራት ለአምራቾች እንዲቀርብ በማድረግ ሥርዓተ- ምህዳር ላይ የሚኖረውን አስተዋጽኦ ማሳደግ በማስፈለጉ፤ የግልና የመንግሰትን የዕፅዋት ዘር ኩባንያዎች በማሳተፍ እና ዓለም አቀፋዊ ተወዳዳሪነትን በማረጋገጥ ለምርምር፣ ዕድገትና ለምርት ጥራት የሚያበረክተውን አስተዋጽኦ በላቀ ይህ አዋጅ “የዕፅዋት ዘር አዋጅ” ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፰/፪ሺ፲፭ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር ፩/ “ዕፅዋት” ማለት ከእንስሳትና ከደቂቅ ዘአካላት ውጭ ያለ ማንኛውም ሕይወት ያለው የሚራባ አካል ነው፤ ፪/ “ዘር” ማለት ለዕፅዋት ማራባት የሚያገለግል እውን ዘር፣ አኩራች፣ የተክል ቁርጥራጭ፣ ሥራ ሥር፣ ችግኝ፣ ሳየን፣ መሰረተ ግንድ ወይም ሌላ ዓይነት የተክል ፫/ “ዝርያ” ማለት በአንድ የዕፅዋት ምድብ ውስጥ የታወቀ የመጨረሻ ዝቅተኛ ደረጃ ያለው የዕፅዋት ምድብ ለ) ካሉት ባህርያት መካከል ቢያንስ በአንዱ ከሌሎች ማናቸውም የዕፅዋት ምድብ የሚለይ፤ እና ሐ) ባህርያቱን ሳይቀይር መራባት በመቻሉ ምክንያት እንደ አንድ ዓይነት ምድብ ሊወሰድ የሚችል ፬/ “የአርሶ አደሮች ወይም ከፊል አርብቶ አደሮች ዝርያ” ሀ) በአርሶ አደሮች ወይም ከፊል አርብቶ አደሮች መሬት ላይ በባህላዊ መንገድ የለማ እና የበለፀገ፣ ለ) አርሶ አደሮች ወይም ከፊል አርብቶ አደሮች በዋነኛነት ከተለያዩ የዕፅዋት ምንጮች ያዳቀሉት ፭/ “ጄኖታይፕ” ማለት የአንድ ዕፅዋት የዘረ-መል ውቅር ፮/ “ዝርያ መልቀቅ” ማለት የምርምር ሂደት ጨርሶ የዝርያ መስፈርት ሲያሟላ ዝርያው እንዲባዛ፣ እንዲመረት፣ ዘሩ ለሀገር ውስጥ ወይም ለውጭ ሀገር ገበያ እንዲውል በባለስልጣኑ ለመፍቀድ የሚያስችል ሂደት ነው፤ ፯/ “ብሔራዊ የዝርያ ብቃት ማረጋገጫ ሙከራ” ማለት አንድ እጩ ዝርያን ለመጠቀም ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊ እና አካባቢያዊ ፋይዳውን በቅርብ ጊዜ ከተለቀቀ እና ከአካባቢ ዝርያ ጋር ለማወዳድር ፰/ “ነባር ዝርያ” ማለት አርሶ/አርብቶ አደሩ ለረጅም ጊዜ ሲጠቀምበት የኖረ ና ከዚህ በፊት ያልተለቀቀ ዝርያ ፱/ “ሀገራዊ ፋይዳ ያለው ዝርያ” ማለት ሚኒስቴሩ ለልማት ፍላጎቱ በልዩ ሁኔታ አጥንቶ ለለያቸውና ከባለሥልጣኑ ጋር ስምምነት ለደረሰባቸው ለውጭ ንግድ መሻሻል፣ ከውጭ የሚመጡ ምርቶችን ለመተካት፣ ለአግሮ ኢንዱስትሪ ጥሬ ዕቃ አቅርቦት፣ ለምግብና ስነ-ምግብ ዋስትና ለማረጋገጥ የሚረዳ ነው፤ ፲/ “የባሕርይ ልየታ ፍተሻ” ማለት ለተለያዩ የዕፅዋት አይነቴዎች የወጣውን ከሌላው የተለየ፣ ወጥነት ያለው እና ሊቀያየር የማይችል የዝርያ መስፈርት ዕጩ ዝርያው ማሟላት አለማሟላቱ የሚረጋገጥበት የሙከራ ፲፩/ “የዘር ደረጃ” ማለት አራቢን፣ ቅድመ መስራችን፣ የተመሰከረለት ዘርን የሚያካትት ነው፤ ፲፪/ “መነሻ ዘር” የአንድን ዘር ደረጃ ለማምረት በምንጭነት ፲፫/ “አራቢ ዘር” ማለት የመጀመሪያ የዘር ደረጃ ነው፤ ፲፬/ “ቅድመ መስራች ዘር” ማለት ከአራቢ ዘር የሚገኝ የዘር ፲፭/ “መስራች ዘር” ማለት ከቅድመ መስራች ዘር የሚገኝ ፲፮/ “የተመሰከረለት ዘር” ማለት በትውልዱ ከመስራች ዘር ወይም ከአንደኛው፣ ከሁለተኛው ወይም ከሶስተኛው ከተመሰከረለት ዘር የሚገኝ የዘር ደረጃ ነው፤ ፲፯/ “የጸደቀ ዘር” ማለት በሀገር ውስጥ የተመረተ ወይም ከውጭ የገባ ሆኖ የዘር ጥራት ደረጃ መስፈርቶችን ማሟላቱ በባለሥልጣኑ ወይም በክልል ባለስልጣን ፲፰/ “የአስቸኳይ ጊዜ ዘር” ማለት የተገኘበት ወይም ምንጩ የታወቀና አጣዳፊ የዘር እጥረት ሲያጋጥም ጥቅም ፲፱/ “የመጠባበቂያ ዘር” ማለት የዕፅዋት ዘር እጥረት እንዳያጋጥም አስቀድሞ የሚከማች ዘር ነው፤ ፳/ “ጥራቱ የተገለፀ ዘር” ማለት ዘጠና በመቶ በአምራቹና አስር በመቶ በክልል ባለስልጣን የዘር ጥራት ማረጋገጥ ሥራ ተደርጎበት የሚቀርብ ዘር ነው፤ ነገር ግን እንደአስፈላጊነቱ የክልል ባለሥልጣን የቁጥጥር ደረጃ ከ፲ በመቶ በላይ ከፍ ሊል የሚችል ሆኖ ዝርዝሩ ፳፩/ “ገደብ የተጣለበት ዘር” ማለት በአገር ውስጥ ገበያ ላይ እንዳይወጣ የተከለከለ ዘር ነው፤ ፳፪/ “ልውጥ ህያው” ማለት ሰው ሰራሽ የሆነ ወይም ከሌላ ህያው የተወሰደ ይሁን ከቅሪት የተወሰደ ወይም እንደ አዲስ የተቀመመ ባይተዋር ዘረመል ወይም ስለተከተተበት የዘረመሎቹ ይዘት ወይም የባህሪው ክስተት የተለወጠበት ህያው ነው፤ ፳፫/ “የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት” ማለት አንድ ሰው ዘር ማምረት፣ ማዘጋጀት፣ ማከፋፈል፣ መቸርቸር እና ራስ አገዝ የዘር ጥራት ማረጋገጥ አገልግሎት ፳፬/ “የዘር ጥራት ደረጃ” ማለት በመስክ እና በላብራቶሪ የተፈቀደ የዘር ጥራት መጠን መለኪያ ነው፤ ፳፭/ “የዘር ጥራት ማረጋገጥ” ማለት አንድ ዘር የዘር ጥራት ደረጃ ማሟላቱ የሚፈተሸበት እና ውሳኔ የሚሰጥበት ፳፮/ “የቅድመ ቁጥጥር” ማለት የመነሻ ዘር ለቀጣይ የዘር ብዜት ተግባር ከመዋሉ በፊት የሚካሄድ የጥራት ፳፯/ “ድህረ ቁጥጥር” ማለት ለቀጣይ ዘር ብዜት የማይውል የተመሰከረለትን ዘር ጥራት የሚረጋገጥበት ሂደት ፳፰/ “የዘር ኢንስፔክተር” ማለት በመስክ የዘር ጥራትን አንዲያረጋግጥ በባለስልጣኑ ወይም በክልል ባለስልጣን ፳፱/ “የዘር ላቦራቶሪ አናሊስት” ማለት በላቦራቶሪ የዘር ጥራትን አንዲያረጋግጥ በባለስልጣኑ ወይም በክልል ባለስልጣን የሚሰየም የተፈጥሮ ሰው ነው፤ ፴/ “አነስተኛ ይዞታ ያለው አርሶ አደር ወይም አርብቶ አደር” ማለት በሕግ የመሬት ይዞታ ማረጋገጫ ሰርትፍኬት የተሰጠው፣ የመሬት ይዞታው ከ፲ ሄክታር ያልበለጠ፣ የራሱንና የቤተሰቡን ጉልበት በመጠቀም በግብርና ላይ የተመሰረተ አርሶ አደር ወይም ከፊል ፴፩/ “ራስ አገዝ የዘር ጥራት ማረጋገጥ” ማለት በክልል ባለስልጣን ወይም በባለስልጣኑ ፈቃድ ያገኘ አምራች ያመረተውንና ያዘጋጀውን ዘር ራሱ በዘር ጥራት ደረጃ መሰረት አረጋግጦ የሚሸጥበት ሂደት ነው፤ ፴፪/ “የሶስተኛ ወገን የዘር ጥራት ማረጋገጥ” ማለት አምራች ያልሆነ ግን በባለስልጣኑ ወይም በክልል ባለስልጣን ፈቃድ ያገኘ ሰው የዘርን ጥራት የሚያረጋግጥበት ፴፫/ “ባለስልጣን” ማለት የኢትዮጵያ ግብርና ባለስልጣን ፴፬/ “የክልል ባለስልጣን” ማለት በክልል የዘር ጥራትን ለማረጋገጥ ስልጣን የተሰጠው አግባብ ያለው አካል ፴፭/ “ሚኒስቴር ወይም ሚኒስትር” ማለት እንደቅደም ተከተሉ የግብርና ሚኒስቴር ወይም ሚኒሰትር ነው፤ ፴፮/ “ክልል” ማለት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ፴፯/ “ቢሮ” ማለት የክልል ግብርና ቢሮ ነው፤ ፴፰/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት ፩/ ይህ አዋጅ በማንኛውም ዘር ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተገለጸው እንደተጠበቀ ሀ) ማንኛውም ሰው ካመረተው ምርት ላይ ጠብቆ ለ) አነስተኛ የመሬት ይዞታ ባላቸው አርሶ አደሮች ወይም አርብቶ አደሮች መካከል ከምርቱ ጠብቆ እርስ በርስ በሚደረግ ልውውጥ ወይም በማንኛውም ሰው በዝርያ ሐ) ለምርምር እና ትምህርት ሥራ በሚውል ዘር፤ ፩/ ባለስልጣኑ እንደ አስፈላጊነቱ፡- ሀ) ዕጩ የዝርያ ብቃት ማረጋገጫ እና የባህርይ ልየታ ኮሚቴዎች በማስገምገም እና በብሔራዊ ዝርያ አጽዳቂ ኮሚቴ ውሳኔ አንዲሰጥ በማድረግ፤ ወይም ለ) የዝርያ ብቃት ማረጋገጫ ወይም የማላመድ ሙከራ ወይም የባህርይ ልየታ ፍተሻ ወይም ሁለቱን ወይም ሶስቱን በእጩ ዝርያ አመልካች እንዲሰራ በማድረግ፣ በብሔራዊ ዝርያ ገምጋሚ ኮሚቴዎች በማስገምገም እና በብሔራዊ ዝርያ አጽዳቂ ኮሚቴ ውሳኔ አንዲሰጥ በማድረግ፤ ወይም ሐ) በውጭ ሀገር ዕውቅና ባለው ተቆጣጣሪ አካል የተሰራ የዝርያ የባህሪ ልየታ ፍተሻ እና በአመልካቹ የሀገር ውስጥ የማላመድ ሪፖርት በመቀበል፤ ተግባራዊ ያደርጋል፤ ዝርዝር አፈጻጸሙ በመመሪያ ፪/ ባለስልጣኑ በየትኛው የዝርያ ለቃቃና ምዝገባ የአሰራር ሥርዓት ማለፍ ስላለባቸው የዕፅዋት ዓይነቴዎች ዝርዝር አግባብነት ባለው መገናኛ ብዙኃን እንዲገለጽ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፩ የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ ሚኒስቴሩ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው ከባለስልጣኑ ሀ) በዓይነታቸው ልዩ ሀገራዊ ፋይዳ ያላቸው፣ የተለዩ እና በውጭ ሀገር የተመዘገቡ ዝርያዎች በሀገር ውስጥ የዝርያ ማላመድ ሙከራ ማካሄድ ሳያስፈልግ በቀጥታ ለ) በፊደል ተራ “ሀ” የተገለጸው እንደተጠበቀ ሆኖ ስለ ዝርያው ልዩ ሀገራዊ ፋይዳ በጽሑፍ መቅረብ ፬/ ሆኖም በንዑስ አንቀጽ ፫ ሥር የተጠቀሰው ልዩ ሁኔታ ተግባራዊ ከመሆኑ በፊት ባለስልጣኑ ዝርያው፡- ሀ) ከሌሎች ዝርያዎች የተለየ፣ ወጥነት ያለው እና ለ) የሀገሪቱ የብዝሃ ሕይወት እና የኳራንቲን መሥፈርት በማረጋገጥ ጥቅም ላይ አንዲውል ይደርጋል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል ተራ (ሐ)፣ ንዑስ አንቀጽ (፫) እና ንዑስ አንቀጽ (፬) መሰረት አንድ የዕፅዋት ዝርያ ወደ ሀገር ውስጥ ገብቶ መመረት ከጀመረ በኋላ በዝርያው ምክንያት ለሚደርስ ማንኛውም ጉዳት የዝርያው ባለቤት ወይም ሕጋዊ ወኪሉ ሙሉ ፮/ ዘሩን አባዝቶ ለውጭ ሀገር ገበያ ለመላከ ዓላማ የሚውል ማንኛውም ያልተመዘገበ ዝርያ ወደ ሀገር በሚገባበት ሀ) አግባብነት ያላቸው የጀነቲክ ሃብት አጠቃቀም እና የኳራንቲን ሕጎችን ማሟላቱ ተረጋግጦ፤ ለ) የዝርያ የማላመድ ሙከራ ማካሄድ እና በዝርያ በሀገር ውስጥ ተባዝቶ ቀጥታ ወደ ውጭ ይላካል፤ ዝርዝር አፈጻጸሙ በሚኒስቴሩ መመሪያ ይገለጻል፡፡ ፯/ የአርሶ አደሮች ወይም ከፊል አርብቶ አደሮች ዝርያ የሚለቀቅበት እና የሚመዘገብበት አሰራር ይዘረጋል፡፡ ፰/ የዝርያ ለቀቃ እና ምዝገባ ኮሚቴዎችን በተመለከተ ሀ) የዕጩ ዝርያዎችን ብቃት የሚገመግሙ ቴክኒካል ለ) ከመመረት ውጭ የሚሆኑ የእጽዋት ዝርያዎችን የሚገመግም ቴክኒካል ኮሚቴ ያቋቁማል፤ በማድረግ ዕጩ ዝርያዎች ላይ እና ከመመረት ውጭ በሆኑ ዝርያዎች ላይ ውሳኔ የሚሰጥ ብሔራዊ የዝርያ መ) የሚቋቋሙት ኮሚቴዎችን ስብጥር እና አሰራር በዝርያ ለቀቃ እና ምዝገባ መመሪያ ይወሰናል፤ ሠ) የዝርያ ፍተሻ ባለሙያ ይመድባል፡፡ ፪/ ሀገሪቱ አባል በሆነችባቸውና ባጸደቀቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች የዝርያ መዝገብ ላይ የተመዘገቡትን ዝርያዎች ተቀብሎ በዝርያ መዝገቡ ያካትታቸዋል፤ ፫/ በተለያየ ምክንያት ከመመረት የወጡ ዝርያዎች ከዝርያ የዕጽዋት ዘር ማምረት፣ ዝግጅትና ግብይት ፩/ ማንኛውም ለገበያ የሚሆን ዘር በማምረት የሚሰማራ ሰው ስለሚያመርተዉ ዘር ዕቅድ ለባለስልጣኑ ወይም ለክልል ባለስልጣን አስቀድሞ በሚወሰን ጊዜ የማሳወቅ ፪/ ባለስልጣኑ የሚከተሉትን ሀገራዊ መረጃዎች የያዘ የዘር ሀ) ዓመታዊ የምርት ዕቅድና የፈጻሚዎች የኃላፊነት ለ) ዓመታዊ የዘር ምርት በዝርያ ዓይነት፣ በዘር ደረጃ፣ ሐ) ዘር ለማምረት ጥቅም ላይ የዋለ መሬት፣ መሠረተ መ) ለብሔራዊ የዘር ምርት አስፈላጊ የሆኑ ሌሎች ፫/ የዘር ምርት መረጃ ቋት ከዘር አምራቾችና አከፋፋዮች መዝገብ ጋር የተያያዘ መሆን አለበት፡፡ ሀ) በዓመታዊ ሰብሎች ዘር ማምረት ለመሰማራት፤ ለ) በደንና በፍራፍሬ እንዲሁም ሌሎች ቋሚ ሰብሎች የዘር ምንጭነት አገልግሎት ለመስጠት የእናት ዛፍ እና የማምረቻ ቦታውን በማሰመዘገብ፤ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት አለበት፤ ሐ) ለገበያ የሚሆን የተመሰከረለት ዘር ወይም መስራች ዘር ወይም ሁለቱንም በማምረት ተግባር ላይ የተዘጋጀውን የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት መ) አራቢ ዘር እና ቅድመ መስራች ዘር ለማባዛት የሚፈልግ ከሆነ እነዚህን የዘር ደረጃዎች ለማባዛት የሚወሰኑትን መስፈርቶች እስካሟላ ድረስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል ተራ (ሐ) እና (መ) የተጠቀሱትን ሁለት የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀቶች ከማግኘት አይከለከልም፤ ረ) በዚህ ንዑስ አንቀጽ ከፊደል ተራ (ሀ) እስከ (ሠ) የተገለጸው አንደተጠበቀ ሆኖ ከአንድ ክልል በላይ በዘር ማምረት የሚሰማራ ከሆነ ከባለስልጣኑ፤ በአንድ ክልል ብቻ ተወስኖ የሚያመርት ከሆነ ከክልል ባለስልጣን የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት አለበት፤ ሌሎች አፈጻጸሞች ፪/ ለገበያ የሚሆን ዘር በማምረት ተግባር ላይ የሚሰማራ ማንኛውም ሰው የብቃት ማረጋገጫ ለማግኘት የውስጥ የዘር ጥራት ቁጥጥር ሥርዓት መዘርጋት ይኖርበታል፡፡ ፫/ በዘር ማምረት የተሰማራ ሰው የሚያመርተውን ዘር ምንጭ፣ ዘር ደረጃና ሌሎች የጥራት መስፈርቶችን ለባለስልጣን ወይም ለክልል ባለስልጣን የማሳወቅ ፬/ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት የተሰጠው ዘር አምራች አግባብነት ባለው ማንኛውም ሌላ ህግ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የተመዘገቡ ዝርያዎችን አራቢ ዘር፣ ቅድመ መሥራች ዘር እና መሥራች ዘርን ከሚያባዙ ተቋማት ማግኘት ይችላል፡፡ ለመሰማራት የሚፈልግ ሰው በራሱ መሬት ወይም በሌሎች አምራቾች መሬት በውል ላይ ተመስርቶ ዘር ማምረት ይችላል፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ በመመሪያ ማንኛውም ሰው ከአንድ ክልል በላይ በዘር ዝግጅት ሥራ ለመሰማራት ሲፈልግ ከባለስልጣኑ፤ በአንድ ክልል ብቻ ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት አለበት፤ ዝርዝር ፩/ በዚህ አዋጅ የዘር ግብይት ዓይነቶች የሚከተሉትን ሀ) ወደ ሀገር ውስጥ ማስገባትና ወደ ውጭ መላክ፤ ለ) በሀገር ውስጥ ማከፋፈል እና መቸርቸር፤ ሐ) የደንና የፍራፍሬ ዘር በመልቀም መሸጥ፤ መ) ዘር ማከም፣ ማሰራጨት፣ ማጓጓዝ፣ ማከማቸት፤ እና ሠ) በመመሪያ የሚወሰኑ ሌሎች የግብይት ዓይነቶች፡፡ ሀ) በሀገሪቱ ከአንድ ክልል በላይ በዘር ግብይት ተግባር ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት አለበት፤ ለ) በአንድ ክልል በመወሰን በዕፅዋት ዘር ግብይት ተግባር ላይ የሚሰማራ ከሆነ ከክልል ባለስልጣን የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት ሐ) የመንግሥት ዝርያዎች መነሻ ዘር በመጠቀም ዘር የሚያመርትና ለገበያ የሚያቀርብ ከሆነ ያልተዋወቁ አዳዲስ የመንግስት ዝርያዎችን የማስተዋወቅ ግዴታ ፫/ የዕጽዋት ዘር ግብይት በግል፣ በማህበራት፣ በመንግስት ወይም በሌሎች አቅራቢዎች ሊከናወን ይችላል፡፡ ፬/ የዘር ግብይት ስርዓቱ ዝርዝር አፈጻጸም አስመልክቶ ፲. የዘር ማምረትን፣ ዝግጅትን እና የግብይት የሥራ ወሰንን በአንድ ክልል ተወስኖ ይሰራ የነበረ የዘር አምራች ወይም አዘጋጅ ወይም አከፋፋይ ከአንድ ክልል በላይ ለመሰማራት ፩/ አስቀድሞ በክልል ውስጥ ይሰራበት የነበረውን የብቃት ፪/ መስፈርቶችን በማሟላት ከባለስልጣኑ አዲስ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት ይኖርበታል፡፡ ሚኒስቴሩ የዘር እጥረት እንዳይከሰት አግባብነት ካላቸው አካላት ጋር በመተባበር የመጠባበቂያ ዘር ሥርዓትን ይዘረጋል፤ ዝርዝር አፈጻጸሙም በሚኒስትሮች ምክር ቤት ባለስልጣኑ በሀገር አቀፍ ደረጃ፤ የክልል ባለስልጣን ደግሞ በክልል ደረጃ ዘርን በተመለከተ መረጃን ይመዘግባል፤ ያደራጃል፤ እንደ አስፈላጊነቱ ተደራሽ ያደርጋል፡፡ ፩/ ባለስልጣኑ የዘር ጥራት ደረጃ ያወጣል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው አገላለጽ እንደተጠበቀ ሆኖ ባለስልጣኑ በዘር ጥራት ደረጃ ዝግጅት ከኢትዮጵያ ደረጃዎች ኢንስቲትዩት ጋር ፫/ የወጣ የጥራት ደረጃ መተግበሩን ለማረጋገጥ ባለስልጣኑ እና የክልል ባለስልጣን የቁጥጥር ሥራ ያከናውናሉ፡፡ ፲፬. የዘር ጥራት ፍተሻ ላብራቶሪዎች ሀ) በሀገር ውስጥ የሚገኙ የዘር ላብራቶሪዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያለው የዘር ጥራት ቁጥጥር የአሰራር ሥርዓት እንዲጠቀሙ ያመቻቻል፤ ለ) የዘር ላብራቶሪዎች አግባብ ባለው ሀገር አቀፍ ወይም ዓለም አቀፍ አካል እውቅና እንዲያገኙ መስፈርቶች ያስተዋውቃል፤ ይደግፋል፤ ሐ) በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያለው ሀገራዊ የዘር ላብራቶሪ ያቋቁማል፤ ወይም ይሰይማል፤ መ) በክልል የሚገኙ የመንግስት ወይም የግል ወይም የማህበራት ዘር ላብራቶሪዎች ደረጃቸውን የጠበቁ መሆናቸውን በየጊዜው ያረጋግጣል፤ ሠ) የክልል ባላስልጣን የዘር ላቦራቶሪዎች የፍተሻ ብቃት ለመገምገም ናሙና ይወስዳል፤ ሀገራዊ የፍተሻ አሰራር መጣጣም እንዲኖርም በትብብር በላቦራቶሪ አናሊስት አማካይነት የጥራት እና ጤንነት ፍተሻ ያከናውናሉ፤ ውጤቱን ይገልጻሉ፡፡ ሀ) በሀገር ውስጥ ተመርቶ ለውጭ ገበያ ለሚቀርብ ዘር በሚዘጋጅበት ወይም በሚሸጥበት ቦታ በክልል ሐ/ ህገ ወጥ የዘር ግብይትን ለመቆጣጠር በክልል ባለስልጣን እና እንደአስፈላጊነቱ በባለሰልጣኑ ፪/ ባለስልጣኑ እና እያንዳንዱ የክልል ባለስልጣን የዚህን አዋጅና በአዋጁ መሠረት የወጣ ደንብንና መመሪያን ተፈፃሚነት ለማረጋገጥ እንደአስፈላጊነቱ የግል ወይም የመንግስት የዘር ኢንስፔክተሮችን ይሰይማሉ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የተመደበ ሀ) ከዘር ጥራት ደረጃዎች ጋር የተጣጣመ መሆኑን በምርመራ ለማረጋገጥ የዘር ናሙና ይወስዳል፤ ለ) በዚህ አዋጅና በአዋጁ መሠረት ለወጡ ደንቦችና መዛግብቶችና ሌሎች ሰነዶች እንዲቀርቡለት መጠየቅና መመርመር እንዲሁም ኮፒ ማድረግ ሐ) በዚህ አዋጅና በአዋጁ መሠረት የወጡ ደንቦችና ማናቸውም ዘር ማምረቻ ቦታ፣ ዘር መጋዘን ወይም ዘር ማዘጋጃ ተቋም በመግባት ወይም ከክልል ባለሥልጣን የተሰጠውን የመታወቂያ ካርድ ለሚመለከተው ሰው ማሳየት አለበት፤ ሠ) የዘር ኢንስፔክተር የዘር ኢንስፔክሽን ሲያከናውን ጉዳዩ የሚመለከተው ሰው የመተባበር ግዴታ የኢንስፔክሽን አሠራር ስርዓት እንዲኖር ያደርጋል፤ ፩/ የዘር ጥራት ማረጋገጥ በአራቢ ዘር፣ በቅድመ መስራች ዘር፣ በመስራች ዘር፣ በተመሰከረለት አንደኛ፣ ሁለተኛ እና ሦስተኛ የዘር ደረጃ እንዲሁም ጥራቱ በተገለጸ እና በአስቸኳይ ጊዜ ዘር ላይ ተግባራዊ ይሆናል፡፡ ፪/ የዘር ጥራት ማረጋገጥ በሚከተሉት አማራጮች ሊከናወን ለ) ጥራቱ በተገለጸ ዘር ጥራት ማረጋገጥ፤ ሐ) በራስ አገዝ የዘር ጥራት ማረጋገጥ፤ ወይም መ) በሶስተኛ ወገን የዘር ጥራት ማረጋገጥ፡፡ ሀ) በክልሉ ለሚመረት፣ ለሚዘጋጅ፣ለሚከማች እና ለሀገር ውስጥ ገበያ የሚቀርብን እና ሙሉ በሙሉ በክልሉ ባለስልጣን ቁጥጥር አንዲደረግበት የተወሰነን ዘር ለ) ጥራቱ የተገለጸ ዘር ጥራትን ያረጋግጣል፤አፈጻጸሙም ሐ) ለራስ አገዝ ወይም ለሶስተኛ ወገን ጥራት ማረጋገጥ አገልግሎት ለመሰማራት ለሚፈልግ ሰው የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ይሰጣል፤ አፈጻጸሙን ይቆጣጠራል፡፡ዝርዝሩ በመመሪያ ይገለጻል፡፡ ሀ) ከውጭ የሚገባ ዘር ከኢትዮጵያ ዘር ጥራት ደረጃዎች ለ) በሀገር ውስጥ ተመርቶ ለውጭ ገበያ የሚቀርብ ዘር ከተቀባዩ ሀገር ወይም እንደ አሰፈላጊነቱ ከዓለም አቀፍ ጥራት ደረጃ ጋር መጣጣሙን ያረጋግጣል፤ ሐ) ከሀገር ውጭ ለተቋቋሙ ለማናቸውም ከኢትዮጵያ ዘር ጥራት ምርመራና ማረጋገጥ ሥርዓት ጋር ተመሳሳይነት አላቸው ብሎ ላመነባቸው የዘር ጥራት መ) በክልል ባለስልጣን ሲጠየቅ በአንድ ክልል መመረቱ ተረጋግጦ በሌላ ክልል ለሚከማች ዘር የላቦራቶሪ ፍተሻ አገልግሎት ይሰጣል፤ የዘር ጥራት ደረጃ ላሟላ ዘር የጥራት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት እና ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተገለጹትን የጥራት ማረጋገጥ አማራጭ አሰራሮች እና ዝርዝር አፈጻጸም ፲፯. የዘር ጥራት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ተዘጋጅቶ ለሀገር ውስጥ ገበያ የሚቀርብ ዘር፡- ለ) የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት በተሰጠው ሰው የተመረተና የተዘጋጀ መሆኑን፤ ሐ) በዚህ አዋጅ መሰረት ጥራቱ የተፈተሸና ከዘር ጥራት ደረጃም ሆነ ከሌሎች መስፈርቶች ጋር ሲያረጋግጥ የዘር ጥራት ማረጋገጫ ምስክር ወረቀት ፪/ ባለስልጣኑ ከውጭ የገባ ዘር፡- ሀ) በብሔራዊ የዝርያ መዝገብ ከተመዘገበ ዝርያ ለ) የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት በተሰጠው ሐ) በዚህ አዋጅ መሰረት የተመረመረና ከዘር ጥራት ሲያረጋግጥ የዘር ጥራት ማረጋገጫ ምስክር ወረቀት ፫/ ባለስልጣኑ ወደ ውጭ የሚላክ ዘር፡- ሀ) በብሔራዊ የዝርያ መዝገብ የተመዘገበ ዝርያ መሆኑን ወይም ሳይመዘገብ ተባዝቶ ወደ ውጭ እንዲላክ የምስክር ወረቀት በተሰጠው ሰው መሆኑን፤ እና የተወሰኑ ሌሎች መስፈርቶችን የሚያሟላ መሆኑን፤ ሲያረጋግጥ የዘር ጥራት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ፬/ ማንኛውም የዘር ጥራት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት፡- ሀ) በሀሰተኛ፣ በተሳሳተ ወይም ባልተሟላ መረጃ የተገኘ ለ) የቅድመ ወይም ድህረ ቁጥጥር ሙከራ ወይም የድጋሜ የዘር ላቦራቶሪ ፍተሻ ተካሂዶ የዘር ጥራት ፭/ ባለስልጣኑ ወይም የክልል ባለስልጣን የዘር ጥራት ምስክር ወረቀት ከመሰረዙ በፊት ለባለቤቱ በማሳወቅ ቅሬታው የሚደመጥበትን እድል ይሰጠዋል፡፡ ፲፰. የዘር ጥራት ማረጋገጫ መለያ ምልክት ስለማድረግ ማንኛውም ዘር የባለስልጣኑ ወይም የክልል ባለስልጣን የዘር ጥራት ማረጋገጫ መለያ ምልክት ሳይደረግበት ለሀገር ውስጥ ወይም ለውጭ ገበያ ሊቀርብ አይችልም፡፡ ፲፱. ቅድመ ወይም ድህረ ቁጥጥር የክልል ባለስልጣን ማንኛውም የጸደቀ ዘር፡- ፩/ የቀጣይ ዘር ደረጃ ለማምረት ተግባር ከመዋሉ በፊት በጥራቱ ላይ በቂ መረጃ ማሰባሰብ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የቅድመ-ጥራት ፍተሻ ያካሂዳል፤ የተገኘው ውጤት ከዘር ጥራት ደረጃ ጋር ካልተጣጣመ የጸደቀው ዘር ለቀጣይ ዘር ደረጃ ብዜት አንዳይውል ያደርጋል፤ ፪/ የጥራት ደረጃ መስፈርት ሳያሟላ የጥራት ማረጋገጫ መሰጠቱን ወይም መቀየጡን ለመጠርጠር ምክንያት ሲኖር ከተሰራጨው ዘር ላይ ናሙና ወስዶ ድህረ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት የተገኘው ውጤት ከዘር ጥራት ደረጃ ጋር ካልተጣጣመ ሥርጭት እንዲቋረጥ ያደርጋል፤ ተጎጂዎችም የሚካሱበትን ሁኔታ ያመቻቻል፤ ይህም በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፳. የዘር ጥራት ደረጃ ስለማያሟላ ዘር ፩/ ፍተሻ የተደረገበት ዘር የጥራት ደረጃ መስፈርቶችን ካላሟላ የዘር ጥራት ደረጃው ዝቅ እንዲል ወይም ፪/ የዕጽዋት ዘር ውድቅ እንዲሆን የተደረገበት ማንኛውም ሰው የሚከተሉት የመጠቀም አማራጮች ሊሰጡት ሀ) በሰው፣ በአንስሳት፣ በአካባቢ እና በአጎራባች ዕጽዋት ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ እንደ ሌለው በባለስልጠኑ ወይም በክልል ባለስልጣን ሲረጋገጥ በራሱ መሬት ላይ ለ) የዕጽዋት ዘሩ በበሽታ ካልተበከለ እና በኬሚካል ካልታሸ ለምግብነት ወይም ለመኖነት እንዲውል ፫/ ውድቅ እንዲሆን የተደረገ ዘር በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት በጥቅም ላይ ሊውል የማይችል ሆኖ ሲገኝ እንዲወገድ ይደረጋል፡፡ ፳፩. የዕጽዋት ዘር ከውጭ ስለማስገባትና ወደ ውጭ ስለመላክ ፩/ ዘር ከውጭ ሀገር አስገብቶ የሚያከፋፍል ወይም ወደ ውጭ የሚልክ ከሆነ ከባለስልጣኑ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት አለበት፤ ካልተሰጠው በስተቀር ዘርን ወደ ሀገር ውስጥ ማስገባት ወይም ወደ ውጭ መላክ አይችልም፤ የማንኛውም ዝርያ ዘር አስመልክቶ በዚህ አዋጅ አንቀጽ (፬) ሥር በተገለጸው መሰረት ተግባራዊ መሆን አለበት፤ አንደተጠበቀ ሆኖ ዘር ከውጭ ሀገር አስገብቶ ከዘር የሚያውለው ከሆነ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ፭/ ልውጥ ህያው ያለው ዘር ወደ ሀገር ውስጥ ሊያሰገባ የሚችለው አግባብ ካለው ሕግ ጋር ሰለመጣጣሙ ፮/ ገደብ የተጣለበትን ዘር ወደ ውጭ ሀገር መላክ ወይም ወደ ሀገር ውስጥ ማስገባት አይችልም፤ ፯/ በሁለተኛው ትውልድ ራሱን የማይደግም ዘረ-መል ቴክኖሎጂ ያለበትን ዘር ወደ ሀገር ውስጥ ማስገባት ፳፪. የአስቸኳይ ጊዜ ዘር ስለማቅረብ በኢትዮጵያ ውስጥ አጣዳፊ የዘር እጥረት ሲያጋጥም አካባቢዎች እንዲቀርብ የመፍቀድ ሥልጣን ይኖረዋል፤ ዝርዝር አፈጻጸሙ በሚኒስቴሩ መመሪያ ይወሰናል፡፡ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት አስተዳደር ፳፫. የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ስለማግኘት ለባለስልጣኑ ወይም ለክልል ባለስልጣን ማመልከቻ ማረጋገጫ ለማግኘት የቀረበለትን ማመልከቻ መርምሮ እና በመስክ ኢንስፔክተር ወይም አንደ አስፈላጊነቱ የተጠየቀውን የምስክር ወረቀት ይሰጣል፡፡ ፫/ ባለስልጣኑ ወይም የክልል ባለስልጣን የአመልካቹ የብቃት ማረጋገጫ ጥያቄ ተቀባይነት ያላገኘ ከሆነ የክልከላውን ምክንያት በመግለጽ ለአመልካቹ ማሳወቅ ፬/ የብቃት ማረጋገጫ አሰጣጥ መስፈርትን፣ የምስክር ወረቀት ጸንቶ የሚቆይበት ጊዜና የሚታደስበት ሁኔታ ሀ) የምስክር ወረቀቱ የተሰጠባቸውን ሁኔታዎች ጠብቆ ለ) ይህን አዋጅ ወይም አዋጁን ለማስፈጸም የወጣ ደንብን ወይም መመሪያን ተላልፎ ሲገኝ፤ ባለስልጣኑ ወይም የክልል ባለስልጣን ጉድለቶቹን ተገቢ እንዲያስተካክል በማስገንዘብ የምስክር ወረቀቱን አግዶ ማረጋገጫ የምስክር ወረቀቱን በሚከተሉት ምክንያቶች ለ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ለምስክር ወረቀቱ መታገድ ምክንያት የሆነውን ጉድለት ያለበቂ ምክንያት በተሰጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ ሐ) የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎች በመተላለፍ የወንጀል ማረጋገጫ የምስክር ወረቀቱን እንደሰረዘ በምስክር ወረቀቱ ላይ ተመስርቶ የተሰጠው የንግድ ፈቃድ እንዲሰረዝ ለሚመለከተው ፈቃድ ሰጭ አካል በጽሁፍ ያሳውቃል፤ ባለስለልጣኑ ወይም የክልል ባለስልጣን የንግድ ፈቃዱ እንዲሰረዝ የሚያሳውቅበትን የጊዜ ገደብ በሚኒስቴሩ መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፳፭. መረጃ ስለመያዝና ተደራሽ ስለማድረግ ማንኛውም የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ያገኘ የተዘጋጀ፣ ከውጭ ያስመጣውን፣ ወደ ውጭ የላከውን፣ ባለስልጣን ሲጠየቅ ማቅረብ አለበት። ፩/ ይህን አዋጅና በአዋጁ መሠረት የሚወጣ ደንብና መመሪያ ወጥነት ባለው መልኩ ለመተግበር እንዲቻል ባለስልጣኑ እና የክልል ባለስልጣን፤ እንዲሁም የክልል ባለስልጣናት እርስ በርሳቸው በትብብር ይሰራሉ፤ ፪/ ባለስልጣኑ ሀገራዊ የዝርያና የዘር ጥራት ቁጥጥር ዓመታዊ የጋራ መድረክ ሊያደራጅ ይችላል፤ ፫/ ይህን አዋጅና በአዋጁ መሠረት የሚወጣ ደንብና መመሪያ ለመተግበር በሚያስችል መልኩ ሚኒስቴሩ እና ቢሮ የየራሳቸውን የዘር አማካሪና አስተባባሪ አካላትን ሊያደራጁ ይችላሉ፤ አፈጻጸሙም በሚኒስቴሩ ፬/ የፌደራል እና የክልል መንግስታት፡- ሀ) በዘር ዘርፉ ለተሰማሩ ወይም ለሚሰማሩ የዘር አምራች እና ግብይት ድርጅቶች ወይም ተቋማት የማበረታቻ ሥርዓት በትብብር ይዘረጋሉ፤ ለ) ብሔራዊ የዘርያ ብቃት ማረጋጋጫ፣ የዝርያ ባህሪ ፍተሻ፣ የቅድመ እና ድህረ ቁጥጥር ተግባራትን ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፫/፪ሺ፲፪ መሰረት ተፈጻሚ የዚህን አዋጅ ድንጋጌ እንዲሁም ይህን አዋጅ ተክትሎ የሚወጣ ደንብና መመሪያ የተላለፈ ማንኛውም ሰው አግባብ ባለው የወንጀል ሕግ ተጠያቂ ይሆናል፡፡ ፳፱. ደንብና መመሪያ የማውጣት ስልጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም የሚያስፈልግ ደንብ ሊያወጣ ይችላል። ፪/ ሚኒስቴሩ ይህን አዋጅ እና አዋጁን ተከትሎ የሚወጣ ደንብ ለማስፈጸም የሚያስፈልግ መመሪያ ሊያወጣ የዕፅዋት ዘር አዋጅ ቁጥር ፯፻፹፪/፪ሺ፭ በዚህ አዋጅ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፲፯ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="810ff743e2f046a1" title="የዕጽዋት ዘር አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=834afa9a9b2c4bbd629ac369afb2ec0daaac43ce" char_count="14617" purity="0.97"> የዕጽዋት ዘር አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የዕፅዋት ዘር አዋጅ……………ገፅ ፲፬ሺ፯፻፺ የኢትዮጵያ የዕፅዋት ዘር ዘርፍ የግብርና ምጣኔ ሃብት ምንዛሬ ገቢ ማሳደግን፣ ከውጭ የሚገባ የግብርና ምርትን ሚዛናዊ በሆነ ንግድ እንዲመራ ማድረግ፣ የምግብ፣ ስነ-ምግብ እና የመኖ እንዲሁም የደን ውጤቶችን ዋስትና ማረጋገጥ ዘላቂ የዕፅዋት ዘር ሥርዓት በመዘርጋት የዝርያ እና ዘር በብዛትና በጥራት ለአምራቾች እንዲቀርብ በማድረግ ሥርዓተ- ምህዳር ላይ የሚኖረውን አስተዋጽኦ ማሳደግ በማስፈለጉ፤ የግልና የመንግሰትን የዕፅዋት ዘር ኩባንያዎች በማሳተፍ እና ዓለም አቀፋዊ ተወዳዳሪነትን በማረጋገጥ ለምርምር፣ ዕድገትና ለምርት ጥራት የሚያበረክተውን አስተዋጽኦ በላቀ ይህ አዋጅ “የዕፅዋት ዘር አዋጅ” ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፰/፪ሺ፲፭ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር ፩/ “ዕፅዋት” ማለት ከእንስሳትና ከደቂቅ ዘአካላት ውጭ ያለ ማንኛውም ሕይወት ያለው የሚራባ አካል ነው፤ ፪/ “ዘር” ማለት ለዕፅዋት ማራባት የሚያገለግል እውን ዘር፣ አኩራች፣ የተክል ቁርጥራጭ፣ ሥራ ሥር፣ ችግኝ፣ ሳየን፣ መሰረተ ግንድ ወይም ሌላ ዓይነት የተክል ፫/ “ዝርያ” ማለት በአንድ የዕፅዋት ምድብ ውስጥ የታወቀ የመጨረሻ ዝቅተኛ ደረጃ ያለው የዕፅዋት ምድብ ለ) ካሉት ባህርያት መካከል ቢያንስ በአንዱ ከሌሎች ማናቸውም የዕፅዋት ምድብ የሚለይ፤ እና ሐ) ባህርያቱን ሳይቀይር መራባት በመቻሉ ምክንያት እንደ አንድ ዓይነት ምድብ ሊወሰድ የሚችል ፬/ “የአርሶ አደሮች ወይም ከፊል አርብቶ አደሮች ዝርያ” ሀ) በአርሶ አደሮች ወይም ከፊል አርብቶ አደሮች መሬት ላይ በባህላዊ መንገድ የለማ እና የበለፀገ፣ ለ) አርሶ አደሮች ወይም ከፊል አርብቶ አደሮች በዋነኛነት ከተለያዩ የዕፅዋት ምንጮች ያዳቀሉት ፭/ “ጄኖታይፕ” ማለት የአንድ ዕፅዋት የዘረ-መል ውቅር ፮/ “ዝርያ መልቀቅ” ማለት የምርምር ሂደት ጨርሶ የዝርያ መስፈርት ሲያሟላ ዝርያው እንዲባዛ፣ እንዲመረት፣ ዘሩ ለሀገር ውስጥ ወይም ለውጭ ሀገር ገበያ እንዲውል በባለስልጣኑ ለመፍቀድ የሚያስችል ሂደት ነው፤ ፯/ “ብሔራዊ የዝርያ ብቃት ማረጋገጫ ሙከራ” ማለት አንድ እጩ ዝርያን ለመጠቀም ኢኮኖሚያዊ፣ ማህበራዊ እና አካባቢያዊ ፋይዳውን በቅርብ ጊዜ ከተለቀቀ እና ከአካባቢ ዝርያ ጋር ለማወዳድር ፰/ “ነባር ዝርያ” ማለት አርሶ/አርብቶ አደሩ ለረጅም ጊዜ ሲጠቀምበት የኖረ ና ከዚህ በፊት ያልተለቀቀ ዝርያ ፱/ “ሀገራዊ ፋይዳ ያለው ዝርያ” ማለት ሚኒስቴሩ ለልማት ፍላጎቱ በልዩ ሁኔታ አጥንቶ ለለያቸውና ከባለሥልጣኑ ጋር ስምምነት ለደረሰባቸው ለውጭ ንግድ መሻሻል፣ ከውጭ የሚመጡ ምርቶችን ለመተካት፣ ለአግሮ ኢንዱስትሪ ጥሬ ዕቃ አቅርቦት፣ ለምግብና ስነ-ምግብ ዋስትና ለማረጋገጥ የሚረዳ ነው፤ ፲/ “የባሕርይ ልየታ ፍተሻ” ማለት ለተለያዩ የዕፅዋት አይነቴዎች የወጣውን ከሌላው የተለየ፣ ወጥነት ያለው እና ሊቀያየር የማይችል የዝርያ መስፈርት ዕጩ ዝርያው ማሟላት አለማሟላቱ የሚረጋገጥበት የሙከራ ፲፩/ “የዘር ደረጃ” ማለት አራቢን፣ ቅድመ መስራችን፣ የተመሰከረለት ዘርን የሚያካትት ነው፤ ፲፪/ “መነሻ ዘር” የአንድን ዘር ደረጃ ለማምረት በምንጭነት ፲፫/ “አራቢ ዘር” ማለት የመጀመሪያ የዘር ደረጃ ነው፤ ፲፬/ “ቅድመ መስራች ዘር” ማለት ከአራቢ ዘር የሚገኝ የዘር ፲፭/ “መስራች ዘር” ማለት ከቅድመ መስራች ዘር የሚገኝ ፲፮/ “የተመሰከረለት ዘር” ማለት በትውልዱ ከመስራች ዘር ወይም ከአንደኛው፣ ከሁለተኛው ወይም ከሶስተኛው ከተመሰከረለት ዘር የሚገኝ የዘር ደረጃ ነው፤ ፲፯/ “የጸደቀ ዘር” ማለት በሀገር ውስጥ የተመረተ ወይም ከውጭ የገባ ሆኖ የዘር ጥራት ደረጃ መስፈርቶችን ማሟላቱ በባለሥልጣኑ ወይም በክልል ባለስልጣን ፲፰/ “የአስቸኳይ ጊዜ ዘር” ማለት የተገኘበት ወይም ምንጩ የታወቀና አጣዳፊ የዘር እጥረት ሲያጋጥም ጥቅም ፲፱/ “የመጠባበቂያ ዘር” ማለት የዕፅዋት ዘር እጥረት እንዳያጋጥም አስቀድሞ የሚከማች ዘር ነው፤ ፳/ “ጥራቱ የተገለፀ ዘር” ማለት ዘጠና በመቶ በአምራቹና አስር በመቶ በክልል ባለስልጣን የዘር ጥራት ማረጋገጥ ሥራ ተደርጎበት የሚቀርብ ዘር ነው፤ ነገር ግን እንደአስፈላጊነቱ የክልል ባለሥልጣን የቁጥጥር ደረጃ ከ፲ በመቶ በላይ ከፍ ሊል የሚችል ሆኖ ዝርዝሩ ፳፩/ “ገደብ የተጣለበት ዘር” ማለት በአገር ውስጥ ገበያ ላይ እንዳይወጣ የተከለከለ ዘር ነው፤ ፳፪/ “ልውጥ ህያው” ማለት ሰው ሰራሽ የሆነ ወይም ከሌላ ህያው የተወሰደ ይሁን ከቅሪት የተወሰደ ወይም እንደ አዲስ የተቀመመ ባይተዋር ዘረመል ወይም ስለተከተተበት የዘረመሎቹ ይዘት ወይም የባህሪው ክስተት የተለወጠበት ህያው ነው፤ ፳፫/ “የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት” ማለት አንድ ሰው ዘር ማምረት፣ ማዘጋጀት፣ ማከፋፈል፣ መቸርቸር እና ራስ አገዝ የዘር ጥራት ማረጋገጥ አገልግሎት ፳፬/ “የዘር ጥራት ደረጃ” ማለት በመስክ እና በላብራቶሪ የተፈቀደ የዘር ጥራት መጠን መለኪያ ነው፤ ፳፭/ “የዘር ጥራት ማረጋገጥ” ማለት አንድ ዘር የዘር ጥራት ደረጃ ማሟላቱ የሚፈተሸበት እና ውሳኔ የሚሰጥበት ፳፮/ “የቅድመ ቁጥጥር” ማለት የመነሻ ዘር ለቀጣይ የዘር ብዜት ተግባር ከመዋሉ በፊት የሚካሄድ የጥራት ፳፯/ “ድህረ ቁጥጥር” ማለት ለቀጣይ ዘር ብዜት የማይውል የተመሰከረለትን ዘር ጥራት የሚረጋገጥበት ሂደት ፳፰/ “የዘር ኢንስፔክተር” ማለት በመስክ የዘር ጥራትን አንዲያረጋግጥ በባለስልጣኑ ወይም በክልል ባለስልጣን ፳፱/ “የዘር ላቦራቶሪ አናሊስት” ማለት በላቦራቶሪ የዘር ጥራትን አንዲያረጋግጥ በባለስልጣኑ ወይም በክልል ባለስልጣን የሚሰየም የተፈጥሮ ሰው ነው፤ ፴/ “አነስተኛ ይዞታ ያለው አርሶ አደር ወይም አርብቶ አደር” ማለት በሕግ የመሬት ይዞታ ማረጋገጫ ሰርትፍኬት የተሰጠው፣ የመሬት ይዞታው ከ፲ ሄክታር ያልበለጠ፣ የራሱንና የቤተሰቡን ጉልበት በመጠቀም በግብርና ላይ የተመሰረተ አርሶ አደር ወይም ከፊል ፴፩/ “ራስ አገዝ የዘር ጥራት ማረጋገጥ” ማለት በክልል ባለስልጣን ወይም በባለስልጣኑ ፈቃድ ያገኘ አምራች ያመረተውንና ያዘጋጀውን ዘር ራሱ በዘር ጥራት ደረጃ መሰረት አረጋግጦ የሚሸጥበት ሂደት ነው፤ ፴፪/ “የሶስተኛ ወገን የዘር ጥራት ማረጋገጥ” ማለት አምራች ያልሆነ ግን በባለስልጣኑ ወይም በክልል ባለስልጣን ፈቃድ ያገኘ ሰው የዘርን ጥራት የሚያረጋግጥበት ፴፫/ “ባለስልጣን” ማለት የኢትዮጵያ ግብርና ባለስልጣን ፴፬/ “የክልል ባለስልጣን” ማለት በክልል የዘር ጥራትን ለማረጋገጥ ስልጣን የተሰጠው አግባብ ያለው አካል ፴፭/ “ሚኒስቴር ወይም ሚኒስትር” ማለት እንደቅደም ተከተሉ የግብርና ሚኒስቴር ወይም ሚኒሰትር ነው፤ ፴፮/ “ክልል” ማለት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ፴፯/ “ቢሮ” ማለት የክልል ግብርና ቢሮ ነው፤ ፴፰/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት ፩/ ይህ አዋጅ በማንኛውም ዘር ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተገለጸው እንደተጠበቀ ሀ) ማንኛውም ሰው ካመረተው ምርት ላይ ጠብቆ ለ) አነስተኛ የመሬት ይዞታ ባላቸው አርሶ አደሮች ወይም አርብቶ አደሮች መካከል ከምርቱ ጠብቆ እርስ በርስ በሚደረግ ልውውጥ ወይም በማንኛውም ሰው በዝርያ ሐ) ለምርምር እና ትምህርት ሥራ በሚውል ዘር፤ ፩/ ባለስልጣኑ እንደ አስፈላጊነቱ፡- ሀ) ዕጩ የዝርያ ብቃት ማረጋገጫ እና የባህርይ ልየታ ኮሚቴዎች በማስገምገም እና በብሔራዊ ዝርያ አጽዳቂ ኮሚቴ ውሳኔ አንዲሰጥ በማድረግ፤ ወይም ለ) የዝርያ ብቃት ማረጋገጫ ወይም የማላመድ ሙከራ ወይም የባህርይ ልየታ ፍተሻ ወይም ሁለቱን ወይም ሶስቱን በእጩ ዝርያ አመልካች እንዲሰራ በማድረግ፣ በብሔራዊ ዝርያ ገምጋሚ ኮሚቴዎች በማስገምገም እና በብሔራዊ ዝርያ አጽዳቂ ኮሚቴ ውሳኔ አንዲሰጥ በማድረግ፤ ወይም ሐ) በውጭ ሀገር ዕውቅና ባለው ተቆጣጣሪ አካል የተሰራ የዝርያ የባህሪ ልየታ ፍተሻ እና በአመልካቹ የሀገር ውስጥ የማላመድ ሪፖርት በመቀበል፤ ተግባራዊ ያደርጋል፤ ዝርዝር አፈጻጸሙ በመመሪያ ፪/ ባለስልጣኑ በየትኛው የዝርያ ለቃቃና ምዝገባ የአሰራር ሥርዓት ማለፍ ስላለባቸው የዕፅዋት ዓይነቴዎች ዝርዝር አግባብነት ባለው መገናኛ ብዙኃን እንዲገለጽ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፩ የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ ሚኒስቴሩ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው ከባለስልጣኑ ሀ) በዓይነታቸው ልዩ ሀገራዊ ፋይዳ ያላቸው፣ የተለዩ እና በውጭ ሀገር የተመዘገቡ ዝርያዎች በሀገር ውስጥ የዝርያ ማላመድ ሙከራ ማካሄድ ሳያስፈልግ በቀጥታ ለ) በፊደል ተራ “ሀ” የተገለጸው እንደተጠበቀ ሆኖ ስለ ዝርያው ልዩ ሀገራዊ ፋይዳ በጽሑፍ መቅረብ ፬/ ሆኖም በንዑስ አንቀጽ ፫ ሥር የተጠቀሰው ልዩ ሁኔታ ተግባራዊ ከመሆኑ በፊት ባለስልጣኑ ዝርያው፡- ሀ) ከሌሎች ዝርያዎች የተለየ፣ ወጥነት ያለው እና ለ) የሀገሪቱ የብዝሃ ሕይወት እና የኳራንቲን መሥፈርት በማረጋገጥ ጥቅም ላይ አንዲውል ይደርጋል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል ተራ (ሐ)፣ ንዑስ አንቀጽ (፫) እና ንዑስ አንቀጽ (፬) መሰረት አንድ የዕፅዋት ዝርያ ወደ ሀገር ውስጥ ገብቶ መመረት ከጀመረ በኋላ በዝርያው ምክንያት ለሚደርስ ማንኛውም ጉዳት የዝርያው ባለቤት ወይም ሕጋዊ ወኪሉ ሙሉ ፮/ ዘሩን አባዝቶ ለውጭ ሀገር ገበያ ለመላከ ዓላማ የሚውል ማንኛውም ያልተመዘገበ ዝርያ ወደ ሀገር በሚገባበት ሀ) አግባብነት ያላቸው የጀነቲክ ሃብት አጠቃቀም እና የኳራንቲን ሕጎችን ማሟላቱ ተረጋግጦ፤ ለ) የዝርያ የማላመድ ሙከራ ማካሄድ እና በዝርያ በሀገር ውስጥ ተባዝቶ ቀጥታ ወደ ውጭ ይላካል፤ ዝርዝር አፈጻጸሙ በሚኒስቴሩ መመሪያ ይገለጻል፡፡ ፯/ የአርሶ አደሮች ወይም ከፊል አርብቶ አደሮች ዝርያ የሚለቀቅበት እና የሚመዘገብበት አሰራር ይዘረጋል፡፡ ፰/ የዝርያ ለቀቃ እና ምዝገባ ኮሚቴዎችን በተመለከተ ሀ) የዕጩ ዝርያዎችን ብቃት የሚገመግሙ ቴክኒካል ለ) ከመመረት ውጭ የሚሆኑ የእጽዋት ዝርያዎችን የሚገመግም ቴክኒካል ኮሚቴ ያቋቁማል፤ በማድረግ ዕጩ ዝርያዎች ላይ እና ከመመረት ውጭ በሆኑ ዝርያዎች ላይ ውሳኔ የሚሰጥ ብሔራዊ የዝርያ መ) የሚቋቋሙት ኮሚቴዎችን ስብጥር እና አሰራር በዝርያ ለቀቃ እና ምዝገባ መመሪያ ይወሰናል፤ ሠ) የዝርያ ፍተሻ ባለሙያ ይመድባል፡፡ ፪/ ሀገሪቱ አባል በሆነችባቸውና ባጸደቀቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች የዝርያ መዝገብ ላይ የተመዘገቡትን ዝርያዎች ተቀብሎ በዝርያ መዝገቡ ያካትታቸዋል፤ ፫/ በተለያየ ምክንያት ከመመረት የወጡ ዝርያዎች ከዝርያ የዕጽዋት ዘር ማምረት፣ ዝግጅትና ግብይት ፩/ ማንኛውም ለገበያ የሚሆን ዘር በማምረት የሚሰማራ ሰው ስለሚያመርተዉ ዘር ዕቅድ ለባለስልጣኑ ወይም ለክልል ባለስልጣን አስቀድሞ በሚወሰን ጊዜ የማሳወቅ ፪/ ባለስልጣኑ የሚከተሉትን ሀገራዊ መረጃዎች የያዘ የዘር ሀ) ዓመታዊ የምርት ዕቅድና የፈጻሚዎች የኃላፊነት ለ) ዓመታዊ የዘር ምርት በዝርያ ዓይነት፣ በዘር ደረጃ፣ ሐ) ዘር ለማምረት ጥቅም ላይ የዋለ መሬት፣ መሠረተ መ) ለብሔራዊ የዘር ምርት አስፈላጊ የሆኑ ሌሎች ፫/ የዘር ምርት መረጃ ቋት ከዘር አምራቾችና አከፋፋዮች መዝገብ ጋር የተያያዘ መሆን አለበት፡፡ ሀ) በዓመታዊ ሰብሎች ዘር ማምረት ለመሰማራት፤ ለ) በደንና በፍራፍሬ እንዲሁም ሌሎች ቋሚ ሰብሎች የዘር ምንጭነት አገልግሎት ለመስጠት የእናት ዛፍ እና የማምረቻ ቦታውን በማሰመዘገብ፤ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት አለበት፤ ሐ) ለገበያ የሚሆን የተመሰከረለት ዘር ወይም መስራች ዘር ወይም ሁለቱንም በማምረት ተግባር ላይ የተዘጋጀውን የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት መ) አራቢ ዘር እና ቅድመ መስራች ዘር ለማባዛት የሚፈልግ ከሆነ እነዚህን የዘር ደረጃዎች ለማባዛት የሚወሰኑትን መስፈርቶች እስካሟላ ድረስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል ተራ (ሐ) እና (መ) የተጠቀሱትን ሁለት የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀቶች ከማግኘት አይከለከልም፤ ረ) በዚህ ንዑስ አንቀጽ ከፊደል ተራ (ሀ) እስከ (ሠ) የተገለጸው አንደተጠበቀ ሆኖ ከአንድ ክልል በላይ በዘር ማምረት የሚሰማራ ከሆነ ከባለስልጣኑ፤ በአንድ ክልል ብቻ ተወስኖ የሚያመርት ከሆነ ከክልል ባለስልጣን የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት አለበት፤ ሌሎች አፈጻጸሞች ፪/ ለገበያ የሚሆን ዘር በማምረት ተግባር ላይ የሚሰማራ ማንኛውም ሰው የብቃት ማረጋገጫ ለማግኘት የውስጥ የዘር ጥራት ቁጥጥር ሥርዓት መዘርጋት ይኖርበታል፡፡ ፫/ በዘር ማምረት የተሰማራ ሰው የሚያመርተውን ዘር ምንጭ፣ ዘር ደረጃና ሌሎች የጥራት መስፈርቶችን ለባለስልጣን ወይም ለክልል ባለስልጣን የማሳወቅ ፬/ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት የተሰጠው ዘር አምራች አግባብነት ባለው ማንኛውም ሌላ ህግ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የተመዘገቡ ዝርያዎችን አራቢ ዘር፣ ቅድመ መሥራች ዘር እና መሥራች ዘርን ከሚያባዙ ተቋማት ማግኘት ይችላል፡፡ ለመሰማራት የሚፈልግ ሰው በራሱ መሬት ወይም በሌሎች አምራቾች መሬት በውል ላይ ተመስርቶ ዘር ማምረት ይችላል፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ በመመሪያ ማንኛውም ሰው ከአንድ ክልል በላይ በዘር ዝግጅት ሥራ ለመሰማራት ሲፈልግ ከባለስልጣኑ፤ በአንድ ክልል ብቻ ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት አለበት፤ ዝርዝር ፩/ በዚህ አዋጅ የዘር ግብይት ዓይነቶች የሚከተሉትን ሀ) ወደ ሀገር ውስጥ ማስገባትና ወደ ውጭ መላክ፤ ለ) በሀገር ውስጥ ማከፋፈል እና መቸርቸር፤ ሐ) የደንና የፍራፍሬ ዘር በመልቀም መሸጥ፤ መ) ዘር ማከም፣ ማሰራጨት፣ ማጓጓዝ፣ ማከማቸት፤ እና ሠ) በመመሪያ የሚወሰኑ ሌሎች የግብይት ዓይነቶች፡፡ ሀ) በሀገሪቱ ከአንድ ክልል በላይ በዘር ግብይት ተግባር ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት አለበት፤ ለ) በአንድ ክልል በመወሰን በዕፅዋት ዘር ግብይት ተግባር ላይ የሚሰማራ ከሆነ ከክልል ባለስልጣን የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት ሐ) የመንግሥት ዝርያዎች መነሻ ዘር በመጠቀም ዘር የሚያመርትና ለገበያ የሚያቀርብ ከሆነ ያልተዋወቁ አዳዲስ የመንግስት ዝርያዎችን የማስተዋወቅ ግዴታ ፫/ የዕጽዋት ዘር ግብይት በግል፣ በማህበራት፣ በመንግስት ወይም በሌሎች አቅራቢዎች ሊከናወን ይችላል፡፡ ፬/ የዘር ግብይት ስርዓቱ ዝርዝር አፈጻጸም አስመልክቶ ፲. የዘር ማምረትን፣ ዝግጅትን እና የግብይት የሥራ ወሰንን በአንድ ክልል ተወስኖ ይሰራ የነበረ የዘር አምራች ወይም አዘጋጅ ወይም አከፋፋይ ከአንድ ክልል በላይ ለመሰማራት ፩/ አስቀድሞ በክልል ውስጥ ይሰራበት የነበረውን የብቃት ፪/ መስፈርቶችን በማሟላት ከባለስልጣኑ አዲስ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት ይኖርበታል፡፡ ሚኒስቴሩ የዘር እጥረት እንዳይከሰት አግባብነት ካላቸው አካላት ጋር በመተባበር የመጠባበቂያ ዘር ሥርዓትን ይዘረጋል፤ ዝርዝር አፈጻጸሙም በሚኒስትሮች ምክር ቤት ባለስልጣኑ በሀገር አቀፍ ደረጃ፤ የክልል ባለስልጣን ደግሞ በክልል ደረጃ ዘርን በተመለከተ መረጃን ይመዘግባል፤ ያደራጃል፤ እንደ አስፈላጊነቱ ተደራሽ ያደርጋል፡፡ ፩/ ባለስልጣኑ የዘር ጥራት ደረጃ ያወጣል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው አገላለጽ እንደተጠበቀ ሆኖ ባለስልጣኑ በዘር ጥራት ደረጃ ዝግጅት ከኢትዮጵያ ደረጃዎች ኢንስቲትዩት ጋር ፫/ የወጣ የጥራት ደረጃ መተግበሩን ለማረጋገጥ ባለስልጣኑ እና የክልል ባለስልጣን የቁጥጥር ሥራ ያከናውናሉ፡፡ ፲፬. የዘር ጥራት ፍተሻ ላብራቶሪዎች ሀ) በሀገር ውስጥ የሚገኙ የዘር ላብራቶሪዎች በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያለው የዘር ጥራት ቁጥጥር የአሰራር ሥርዓት እንዲጠቀሙ ያመቻቻል፤ ለ) የዘር ላብራቶሪዎች አግባብ ባለው ሀገር አቀፍ ወይም ዓለም አቀፍ አካል እውቅና እንዲያገኙ መስፈርቶች ያስተዋውቃል፤ ይደግፋል፤ ሐ) በዓለም አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያለው ሀገራዊ የዘር ላብራቶሪ ያቋቁማል፤ ወይም ይሰይማል፤ መ) በክልል የሚገኙ የመንግስት ወይም የግል ወይም የማህበራት ዘር ላብራቶሪዎች ደረጃቸውን የጠበቁ መሆናቸውን በየጊዜው ያረጋግጣል፤ ሠ) የክልል ባላስልጣን የዘር ላቦራቶሪዎች የፍተሻ ብቃት ለመገምገም ናሙና ይወስዳል፤ ሀገራዊ የፍተሻ አሰራር መጣጣም እንዲኖርም በትብብር በላቦራቶሪ አናሊስት አማካይነት የጥራት እና ጤንነት ፍተሻ ያከናውናሉ፤ ውጤቱን ይገልጻሉ፡፡ ሀ) በሀገር ውስጥ ተመርቶ ለውጭ ገበያ ለሚቀርብ ዘር በሚዘጋጅበት ወይም በሚሸጥበት ቦታ በክልል ሐ/ ህገ ወጥ የዘር ግብይትን ለመቆጣጠር በክልል ባለስልጣን እና እንደአስፈላጊነቱ በባለሰልጣኑ ፪/ ባለስልጣኑ እና እያንዳንዱ የክልል ባለስልጣን የዚህን አዋጅና በአዋጁ መሠረት የወጣ ደንብንና መመሪያን ተፈፃሚነት ለማረጋገጥ እንደአስፈላጊነቱ የግል ወይም የመንግስት የዘር ኢንስፔክተሮችን ይሰይማሉ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የተመደበ ሀ) ከዘር ጥራት ደረጃዎች ጋር የተጣጣመ መሆኑን በምርመራ ለማረጋገጥ የዘር ናሙና ይወስዳል፤ ለ) በዚህ አዋጅና በአዋጁ መሠረት ለወጡ ደንቦችና መዛግብቶችና ሌሎች ሰነዶች እንዲቀርቡለት መጠየቅና መመርመር እንዲሁም ኮፒ ማድረግ ሐ) በዚህ አዋጅና በአዋጁ መሠረት የወጡ ደንቦችና ማናቸውም ዘር ማምረቻ ቦታ፣ ዘር መጋዘን ወይም ዘር ማዘጋጃ ተቋም በመግባት ወይም ከክልል ባለሥልጣን የተሰጠውን የመታወቂያ ካርድ ለሚመለከተው ሰው ማሳየት አለበት፤ ሠ) የዘር ኢንስፔክተር የዘር ኢንስፔክሽን ሲያከናውን ጉዳዩ የሚመለከተው ሰው የመተባበር ግዴታ የኢንስፔክሽን አሠራር ስርዓት እንዲኖር ያደርጋል፤ ፩/ የዘር ጥራት ማረጋገጥ በአራቢ ዘር፣ በቅድመ መስራች ዘር፣ በመስራች ዘር፣ በተመሰከረለት አንደኛ፣ ሁለተኛ እና ሦስተኛ የዘር ደረጃ እንዲሁም ጥራቱ በተገለጸ እና በአስቸኳይ ጊዜ ዘር ላይ ተግባራዊ ይሆናል፡፡ ፪/ የዘር ጥራት ማረጋገጥ በሚከተሉት አማራጮች ሊከናወን ለ) ጥራቱ በተገለጸ ዘር ጥራት ማረጋገጥ፤ ሐ) በራስ አገዝ የዘር ጥራት ማረጋገጥ፤ ወይም መ) በሶስተኛ ወገን የዘር ጥራት ማረጋገጥ፡፡ ሀ) በክልሉ ለሚመረት፣ ለሚዘጋጅ፣ለሚከማች እና ለሀገር ውስጥ ገበያ የሚቀርብን እና ሙሉ በሙሉ በክልሉ ባለስልጣን ቁጥጥር አንዲደረግበት የተወሰነን ዘር ለ) ጥራቱ የተገለጸ ዘር ጥራትን ያረጋግጣል፤አፈጻጸሙም ሐ) ለራስ አገዝ ወይም ለሶስተኛ ወገን ጥራት ማረጋገጥ አገልግሎት ለመሰማራት ለሚፈልግ ሰው የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ይሰጣል፤ አፈጻጸሙን ይቆጣጠራል፡፡ዝርዝሩ በመመሪያ ይገለጻል፡፡ ሀ) ከውጭ የሚገባ ዘር ከኢትዮጵያ ዘር ጥራት ደረጃዎች ለ) በሀገር ውስጥ ተመርቶ ለውጭ ገበያ የሚቀርብ ዘር ከተቀባዩ ሀገር ወይም እንደ አሰፈላጊነቱ ከዓለም አቀፍ ጥራት ደረጃ ጋር መጣጣሙን ያረጋግጣል፤ ሐ) ከሀገር ውጭ ለተቋቋሙ ለማናቸውም ከኢትዮጵያ ዘር ጥራት ምርመራና ማረጋገጥ ሥርዓት ጋር ተመሳሳይነት አላቸው ብሎ ላመነባቸው የዘር ጥራት መ) በክልል ባለስልጣን ሲጠየቅ በአንድ ክልል መመረቱ ተረጋግጦ በሌላ ክልል ለሚከማች ዘር የላቦራቶሪ ፍተሻ አገልግሎት ይሰጣል፤ የዘር ጥራት ደረጃ ላሟላ ዘር የጥራት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት እና ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተገለጹትን የጥራት ማረጋገጥ አማራጭ አሰራሮች እና ዝርዝር አፈጻጸም ፲፯. የዘር ጥራት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ተዘጋጅቶ ለሀገር ውስጥ ገበያ የሚቀርብ ዘር፡- ለ) የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት በተሰጠው ሰው የተመረተና የተዘጋጀ መሆኑን፤ ሐ) በዚህ አዋጅ መሰረት ጥራቱ የተፈተሸና ከዘር ጥራት ደረጃም ሆነ ከሌሎች መስፈርቶች ጋር ሲያረጋግጥ የዘር ጥራት ማረጋገጫ ምስክር ወረቀት ፪/ ባለስልጣኑ ከውጭ የገባ ዘር፡- ሀ) በብሔራዊ የዝርያ መዝገብ ከተመዘገበ ዝርያ ለ) የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት በተሰጠው ሐ) በዚህ አዋጅ መሰረት የተመረመረና ከዘር ጥራት ሲያረጋግጥ የዘር ጥራት ማረጋገጫ ምስክር ወረቀት ፫/ ባለስልጣኑ ወደ ውጭ የሚላክ ዘር፡- ሀ) በብሔራዊ የዝርያ መዝገብ የተመዘገበ ዝርያ መሆኑን ወይም ሳይመዘገብ ተባዝቶ ወደ ውጭ እንዲላክ የምስክር ወረቀት በተሰጠው ሰው መሆኑን፤ እና የተወሰኑ ሌሎች መስፈርቶችን የሚያሟላ መሆኑን፤ ሲያረጋግጥ የዘር ጥራት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ፬/ ማንኛውም የዘር ጥራት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት፡- ሀ) በሀሰተኛ፣ በተሳሳተ ወይም ባልተሟላ መረጃ የተገኘ ለ) የቅድመ ወይም ድህረ ቁጥጥር ሙከራ ወይም የድጋሜ የዘር ላቦራቶሪ ፍተሻ ተካሂዶ የዘር ጥራት ፭/ ባለስልጣኑ ወይም የክልል ባለስልጣን የዘር ጥራት ምስክር ወረቀት ከመሰረዙ በፊት ለባለቤቱ በማሳወቅ ቅሬታው የሚደመጥበትን እድል ይሰጠዋል፡፡ ፲፰. የዘር ጥራት ማረጋገጫ መለያ ምልክት ስለማድረግ ማንኛውም ዘር የባለስልጣኑ ወይም የክልል ባለስልጣን የዘር ጥራት ማረጋገጫ መለያ ምልክት ሳይደረግበት ለሀገር ውስጥ ወይም ለውጭ ገበያ ሊቀርብ አይችልም፡፡ ፲፱. ቅድመ ወይም ድህረ ቁጥጥር የክልል ባለስልጣን ማንኛውም የጸደቀ ዘር፡- ፩/ የቀጣይ ዘር ደረጃ ለማምረት ተግባር ከመዋሉ በፊት በጥራቱ ላይ በቂ መረጃ ማሰባሰብ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የቅድመ-ጥራት ፍተሻ ያካሂዳል፤ የተገኘው ውጤት ከዘር ጥራት ደረጃ ጋር ካልተጣጣመ የጸደቀው ዘር ለቀጣይ ዘር ደረጃ ብዜት አንዳይውል ያደርጋል፤ ፪/ የጥራት ደረጃ መስፈርት ሳያሟላ የጥራት ማረጋገጫ መሰጠቱን ወይም መቀየጡን ለመጠርጠር ምክንያት ሲኖር ከተሰራጨው ዘር ላይ ናሙና ወስዶ ድህረ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት የተገኘው ውጤት ከዘር ጥራት ደረጃ ጋር ካልተጣጣመ ሥርጭት እንዲቋረጥ ያደርጋል፤ ተጎጂዎችም የሚካሱበትን ሁኔታ ያመቻቻል፤ ይህም በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፳. የዘር ጥራት ደረጃ ስለማያሟላ ዘር ፩/ ፍተሻ የተደረገበት ዘር የጥራት ደረጃ መስፈርቶችን ካላሟላ የዘር ጥራት ደረጃው ዝቅ እንዲል ወይም ፪/ የዕጽዋት ዘር ውድቅ እንዲሆን የተደረገበት ማንኛውም ሰው የሚከተሉት የመጠቀም አማራጮች ሊሰጡት ሀ) በሰው፣ በአንስሳት፣ በአካባቢ እና በአጎራባች ዕጽዋት ላይ አሉታዊ ተጽዕኖ እንደ ሌለው በባለስልጠኑ ወይም በክልል ባለስልጣን ሲረጋገጥ በራሱ መሬት ላይ ለ) የዕጽዋት ዘሩ በበሽታ ካልተበከለ እና በኬሚካል ካልታሸ ለምግብነት ወይም ለመኖነት እንዲውል ፫/ ውድቅ እንዲሆን የተደረገ ዘር በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት በጥቅም ላይ ሊውል የማይችል ሆኖ ሲገኝ እንዲወገድ ይደረጋል፡፡ ፳፩. የዕጽዋት ዘር ከውጭ ስለማስገባትና ወደ ውጭ ስለመላክ ፩/ ዘር ከውጭ ሀገር አስገብቶ የሚያከፋፍል ወይም ወደ ውጭ የሚልክ ከሆነ ከባለስልጣኑ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ማግኘት አለበት፤ ካልተሰጠው በስተቀር ዘርን ወደ ሀገር ውስጥ ማስገባት ወይም ወደ ውጭ መላክ አይችልም፤ የማንኛውም ዝርያ ዘር አስመልክቶ በዚህ አዋጅ አንቀጽ (፬) ሥር በተገለጸው መሰረት ተግባራዊ መሆን አለበት፤ አንደተጠበቀ ሆኖ ዘር ከውጭ ሀገር አስገብቶ ከዘር የሚያውለው ከሆነ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ፭/ ልውጥ ህያው ያለው ዘር ወደ ሀገር ውስጥ ሊያሰገባ የሚችለው አግባብ ካለው ሕግ ጋር ሰለመጣጣሙ ፮/ ገደብ የተጣለበትን ዘር ወደ ውጭ ሀገር መላክ ወይም ወደ ሀገር ውስጥ ማስገባት አይችልም፤ ፯/ በሁለተኛው ትውልድ ራሱን የማይደግም ዘረ-መል ቴክኖሎጂ ያለበትን ዘር ወደ ሀገር ውስጥ ማስገባት ፳፪. የአስቸኳይ ጊዜ ዘር ስለማቅረብ በኢትዮጵያ ውስጥ አጣዳፊ የዘር እጥረት ሲያጋጥም አካባቢዎች እንዲቀርብ የመፍቀድ ሥልጣን ይኖረዋል፤ ዝርዝር አፈጻጸሙ በሚኒስቴሩ መመሪያ ይወሰናል፡፡ የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት አስተዳደር ፳፫. የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ስለማግኘት ለባለስልጣኑ ወይም ለክልል ባለስልጣን ማመልከቻ ማረጋገጫ ለማግኘት የቀረበለትን ማመልከቻ መርምሮ እና በመስክ ኢንስፔክተር ወይም አንደ አስፈላጊነቱ የተጠየቀውን የምስክር ወረቀት ይሰጣል፡፡ ፫/ ባለስልጣኑ ወይም የክልል ባለስልጣን የአመልካቹ የብቃት ማረጋገጫ ጥያቄ ተቀባይነት ያላገኘ ከሆነ የክልከላውን ምክንያት በመግለጽ ለአመልካቹ ማሳወቅ ፬/ የብቃት ማረጋገጫ አሰጣጥ መስፈርትን፣ የምስክር ወረቀት ጸንቶ የሚቆይበት ጊዜና የሚታደስበት ሁኔታ ሀ) የምስክር ወረቀቱ የተሰጠባቸውን ሁኔታዎች ጠብቆ ለ) ይህን አዋጅ ወይም አዋጁን ለማስፈጸም የወጣ ደንብን ወይም መመሪያን ተላልፎ ሲገኝ፤ ባለስልጣኑ ወይም የክልል ባለስልጣን ጉድለቶቹን ተገቢ እንዲያስተካክል በማስገንዘብ የምስክር ወረቀቱን አግዶ ማረጋገጫ የምስክር ወረቀቱን በሚከተሉት ምክንያቶች ለ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ለምስክር ወረቀቱ መታገድ ምክንያት የሆነውን ጉድለት ያለበቂ ምክንያት በተሰጠው የጊዜ ገደብ ውስጥ ሐ) የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎች በመተላለፍ የወንጀል ማረጋገጫ የምስክር ወረቀቱን እንደሰረዘ በምስክር ወረቀቱ ላይ ተመስርቶ የተሰጠው የንግድ ፈቃድ እንዲሰረዝ ለሚመለከተው ፈቃድ ሰጭ አካል በጽሁፍ ያሳውቃል፤ ባለስለልጣኑ ወይም የክልል ባለስልጣን የንግድ ፈቃዱ እንዲሰረዝ የሚያሳውቅበትን የጊዜ ገደብ በሚኒስቴሩ መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፳፭. መረጃ ስለመያዝና ተደራሽ ስለማድረግ ማንኛውም የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ያገኘ የተዘጋጀ፣ ከውጭ ያስመጣውን፣ ወደ ውጭ የላከውን፣ ባለስልጣን ሲጠየቅ ማቅረብ አለበት። ፩/ ይህን አዋጅና በአዋጁ መሠረት የሚወጣ ደንብና መመሪያ ወጥነት ባለው መልኩ ለመተግበር እንዲቻል ባለስልጣኑ እና የክልል ባለስልጣን፤ እንዲሁም የክልል ባለስልጣናት እርስ በርሳቸው በትብብር ይሰራሉ፤ ፪/ ባለስልጣኑ ሀገራዊ የዝርያና የዘር ጥራት ቁጥጥር ዓመታዊ የጋራ መድረክ ሊያደራጅ ይችላል፤ ፫/ ይህን አዋጅና በአዋጁ መሠረት የሚወጣ ደንብና መመሪያ ለመተግበር በሚያስችል መልኩ ሚኒስቴሩ እና ቢሮ የየራሳቸውን የዘር አማካሪና አስተባባሪ አካላትን ሊያደራጁ ይችላሉ፤ አፈጻጸሙም በሚኒስቴሩ ፬/ የፌደራል እና የክልል መንግስታት፡- ሀ) በዘር ዘርፉ ለተሰማሩ ወይም ለሚሰማሩ የዘር አምራች እና ግብይት ድርጅቶች ወይም ተቋማት የማበረታቻ ሥርዓት በትብብር ይዘረጋሉ፤ ለ) ብሔራዊ የዘርያ ብቃት ማረጋጋጫ፣ የዝርያ ባህሪ ፍተሻ፣ የቅድመ እና ድህረ ቁጥጥር ተግባራትን ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፫/፪ሺ፲፪ መሰረት ተፈጻሚ የዚህን አዋጅ ድንጋጌ እንዲሁም ይህን አዋጅ ተክትሎ የሚወጣ ደንብና መመሪያ የተላለፈ ማንኛውም ሰው አግባብ ባለው የወንጀል ሕግ ተጠያቂ ይሆናል፡፡ ፳፱. ደንብና መመሪያ የማውጣት ስልጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም የሚያስፈልግ ደንብ ሊያወጣ ይችላል። ፪/ ሚኒስቴሩ ይህን አዋጅ እና አዋጁን ተከትሎ የሚወጣ ደንብ ለማስፈጸም የሚያስፈልግ መመሪያ ሊያወጣ የዕፅዋት ዘር አዋጅ ቁጥር ፯፻፹፪/፪ሺ፭ በዚህ አዋጅ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፲፯ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=834afa9a9b2c4bbd629ac369afb2ec0daaac43ce	14,617	2,906	0.97319	2025-10-04T13:49:52.396755
b8f6a38b829f0b01	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በተባበሩት አረብ ኤምሬቶች መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፭ ቀን ፪ሺ፲፭ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በተባበሩት አረብ ኤምሬቶች መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ.…………………..……ገጽ ፲፬ሺ፯፻፷፫ መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት መስከረም ፲፩ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፰ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአካሄደው ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ኤምሬቶች መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ መንግሥት መካከል መስከረም ፲፩ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአቡዳቢ የተፈረመው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ፫. የኢ.ፌ.ዲሪ የፍትሕ ሚኒስቴር ኃላፊነት እንዲወስድ በዚህ አዋጅ ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፭ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="b8f6a38b829f0b01" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በተባበሩት አረብ ኤምሬቶች መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=64f1cefee91cc84c8cc9175b922ed65b0c647a6e" char_count="749" purity="0.96"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በተባበሩት አረብ ኤምሬቶች መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፭ ቀን ፪ሺ፲፭ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በተባበሩት አረብ ኤምሬቶች መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ.…………………..……ገጽ ፲፬ሺ፯፻፷፫ መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት መስከረም ፲፩ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፰ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአካሄደው ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ኤምሬቶች መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ መንግሥት መካከል መስከረም ፲፩ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአቡዳቢ የተፈረመው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የሕግ ፫. የኢ.ፌ.ዲሪ የፍትሕ ሚኒስቴር ኃላፊነት እንዲወስድ በዚህ አዋጅ ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፭ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=64f1cefee91cc84c8cc9175b922ed65b0c647a6e	749	141	0.960591	2025-10-04T13:49:53.727367
eab31857216f3fde	በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በሲውዝ ኮንፌዴሬሽን መንግሥት መካከል የተደረገውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ....................ገጽ ፲፬ሺ፯፻፷፯ በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል የተደረገውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር የሚያስችል ስምምነት ሰኔ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በሉግዘምበርግ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአካሄደው ፳፫ኛ መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥታት መካከል የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፺፭/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል ሰኔ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በሉግዘምበርግ የተፈረመው በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት ለመከላከል የሚያስችለው ስምምነት በዚህ አዋጅ የገንዘብ ሚኒስቴር አግባብ ከአላቸው አካላት ጋር ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="eab31857216f3fde" title="በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በሲውዝ ኮንፌዴሬሽን መንግሥት መካከል የተደረገውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=7209878a146a61e1058fbdc937d72efa6d853316" char_count="1126" purity="0.97"> በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በሲውዝ ኮንፌዴሬሽን መንግሥት መካከል የተደረገውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ....................ገጽ ፲፬ሺ፯፻፷፯ በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል የተደረገውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር የሚያስችል ስምምነት ሰኔ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በሉግዘምበርግ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአካሄደው ፳፫ኛ መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥታት መካከል የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፺፭/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል ሰኔ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በሉግዘምበርግ የተፈረመው በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት ለመከላከል የሚያስችለው ስምምነት በዚህ አዋጅ የገንዘብ ሚኒስቴር አግባብ ከአላቸው አካላት ጋር ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=7209878a146a61e1058fbdc937d72efa6d853316	1,126	207	0.965217	2025-10-04T13:49:55.101939
521ed448017263f1	በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥታት መካከል የተደረገውን ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ....................ገጽ ፲፬ሺ፯፻፷፯ በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል የተደረገውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር የሚያስችል ስምምነት ሰኔ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በሉግዘምበርግ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአካሄደው ፳፫ኛ መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥታት መካከል የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፺፭/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል ሰኔ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በሉግዘምበርግ የተፈረመው በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት ለመከላከል የሚያስችለው ስምምነት በዚህ አዋጅ የገንዘብ ሚኒስቴር አግባብ ከአላቸው አካላት ጋር ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="521ed448017263f1" title="በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥታት መካከል የተደረገውን ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=af04fb2414fa7f0fb53430d3720994217251eb72" char_count="1126" purity="0.97"> በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥታት መካከል የተደረገውን ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ....................ገጽ ፲፬ሺ፯፻፷፯ በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል የተደረገውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር የሚያስችል ስምምነት ሰኔ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በሉግዘምበርግ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአካሄደው ፳፫ኛ መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት እና በታክስ ላይ የሚፈፀምን ማጭበርበር ለመከላከል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥታት መካከል የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፺፭/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በግራንድ ዱች ኦፍ ሉግዘምበርግ መንግሥት መካከል ሰኔ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በሉግዘምበርግ የተፈረመው በገቢ ላይ የሚከፈለውን ግብር በሚመለከት ተደራራቢ ግብርን ለማስቀረት ለመከላከል የሚያስችለው ስምምነት በዚህ አዋጅ የገንዘብ ሚኒስቴር አግባብ ከአላቸው አካላት ጋር ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=af04fb2414fa7f0fb53430d3720994217251eb72	1,126	207	0.965217	2025-10-04T13:49:56.380622
d3cc27ecd8234455	ለሁለተኛው ምዕራፍ የዘላቂ መሬት አያያዝ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሚያዚያ ፲፱ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም ለሁለተኛው ምዕራፍ የዘላቂ መሬት አያያዝ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ……………………….ገጽ ፲፬ሺ፯፻፴፱ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል የ፩፻፯ ሚሊዮን ፩፻፸፬ ሺ ፪፻፶፭ (አንድ መቶ ሰባት ሚሊዮን አንድ መቶ ሰባ አራት ሺ ሁለት መቶ ሃምሳ አምስት) የአሜሪካን ዶላር ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ነሐሴ ፪ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ይህን ስምምነት የኢፌዲሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መጋቢት ፳፩ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአካሄደው ፲፪ኛ መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “ለሁለተኛው ምዕራፍ የዘላቂ መሬት አያያዝ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ነሐሴ ፪ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን የ፩፻፯ ሚሊዮን ፩፻፸፬ ሺ ፪፻፶፭ (አንድ መቶ ሰባት ሚሊዮን አንድ መቶ ሰባ አራት ሺ ሁለት መቶ ሃምሳ አምስት) የአሜሪካን ዶላር በብድር በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሚያዚያ ፲፱ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="d3cc27ecd8234455" title="ለሁለተኛው ምዕራፍ የዘላቂ መሬት አያያዝ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=2319746c33ec87d48e5b163315e339c5f43acc8c" char_count="1054" purity="0.97"> ለሁለተኛው ምዕራፍ የዘላቂ መሬት አያያዝ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሚያዚያ ፲፱ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም ለሁለተኛው ምዕራፍ የዘላቂ መሬት አያያዝ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ……………………….ገጽ ፲፬ሺ፯፻፴፱ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል የ፩፻፯ ሚሊዮን ፩፻፸፬ ሺ ፪፻፶፭ (አንድ መቶ ሰባት ሚሊዮን አንድ መቶ ሰባ አራት ሺ ሁለት መቶ ሃምሳ አምስት) የአሜሪካን ዶላር ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ነሐሴ ፪ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ይህን ስምምነት የኢፌዲሪ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መጋቢት ፳፩ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም በአካሄደው ፲፪ኛ መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “ለሁለተኛው ምዕራፍ የዘላቂ መሬት አያያዝ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ነሐሴ ፪ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን የ፩፻፯ ሚሊዮን ፩፻፸፬ ሺ ፪፻፶፭ (አንድ መቶ ሰባት ሚሊዮን አንድ መቶ ሰባ አራት ሺ ሁለት መቶ ሃምሳ አምስት) የአሜሪካን ዶላር በብድር በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሚያዚያ ፲፱ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=2319746c33ec87d48e5b163315e339c5f43acc8c	1,054	212	0.97153	2025-10-04T13:50:00.554028
387c9f25a4032c1e	የኢትየጵያ ዲጂታል መታወቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የኢትዮጵያ ዲጂታል መታወቂያ አዋጅ የኢትየጵያ ዲጂታል መታወቂያ አዋጅ እንዲረጋገጥ፣ ሌሎች መብቶችን የመጠቀም እድሎችን ለማስፋት፣ የአገልግሎት ሰጪና ተቀባይ መካከል በሚኖር ግንኙነት ላይ እምነት እንዲዳብር፣ በሀገር አቀፍ ደረጃ ሥርዓትን ለመዘርጋት የሚያስችል በመሆኑ፤ መሠረታዊ የዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት መዘርጋት፤ ሀገራዊ ልማትን በአግባቡ ለማቀድ፣ ምጣኔ ሃብታዊ ሽግግር ለመፍጠር፣ መልካም አስተዳደርን ለማስፈን፣ የሀብት ብክነትን ለመቀነስ፣ ፖሊሲዎች ሲቀረጹ እና የልማት ሥራዎች ሲከናወኑ ድግግሞሽን ለመቅረፍ እና አካታችነትን ለማጎልበት የሚረዳ በመሆኑ፤ የዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት በሀገር አቀፍ ደረጃ በመዘርጋት፣ አስተማማኝ፣ ተደራሽ እና ሚስጥራዊነቱ የተጠበቀ ሥርዓትን ማጎልበት፣ የሀገሪቱን ማኅበራዊ፣ ለማሳደግ፤ የነዋሪዎችን ሁለንተናዊ ሰላምና ደህንነትን ለማረጋገጥና የፍትሕ ሥርዓቱን ለማጠናከር የሚረዳ ሁሉን አቀፍ፣ ወጥና አስተማማኝ በሆነ ሁኔታ የሀገሪቱ ነዋሪዎች የሚመዘገቡበትን ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት በመዘርጋት እና የተመዝጋቢዎችን መረጃ በመያዝ የዲጂታል መታወቂያ አጠቃቀም ሥርዓትን ሕጋዊ መሠረት እንዲኖረው ለማድረግ፤ በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓቱ ውስጥ ባሉ የተለያዩ አካላት ማለትም ተመዝጋቢ፣ መዝጋቢ፣ ተጠቃሚ አካላት፣ አረጋጋጭ አካላት እና በዲጂታል መታወቂያ ተቋም መካከል የሚኖረውን ግንኙነት በሕግ የሚመራበትን የመተማመኛ ማዕቀፍ መዘርጋት በማስፈለጉ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ዲጂታል መታወቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፬/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል። የቃሉ አገባብ የተለየ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “መሠረታዊ መታወቂያ” ማለት በአንድ ነዋሪ ልዩ ማንነት ላይ በመመስረት አገልግሎቶችን በቀላሉ ለማግኘት የሚያስችል ሕጋዊ መለያ ነው፤ የዲሞግራፊክ እና ባዮሜትሪክ መረጃ መዝግቦ በማዕከላዊ ቋት በመያዝና ለእያንዳንዱ ነዋሪ አስተማማኝ መሠረታዊ የመታወቂያ ሥርዓት መታወቂያ ሥርዓት ውስጥ ለተመዘገበ ነዋሪ የሚሰጥ ልዩ ቁጥር ያለው መለያ ነው፤ ፬/ “የህፃናት ዲጂታል መታወቂያ” ማለት በተቋሙ አሠራር መሠረት የሚወሰንና ለአካለ መጠን ላልደረሰ ህፃን ያለ ባዮሜትሪክ መረጃ የሚሰጥ ልዩ ቁጥር ያለው ጊዜያዊ የዲጂታል መታወቂያ ፭/ “ባዮሜትሪክ መረጃ” ማለት የጣት አሻራ፣ የዐይን ብሌንና የፊት ገፅታ ምስልን በስሌት ለመያዝ የሚቻሉ የአንድ የተፈጥሮ ሰው ልዩ የሰውነት ፮/ “የዲሞግራፊክ መረጃ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ የተጠቀሱት ወደ ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የባዮሜትሪክ መረጃን አይጨምርም፤ ፯/ “ልዩ ቁጥር” ማለት በዲጂታል መታወቂያ የባዮሜትሪክ እና የዲሞግራፊክ መረጃዎችን ምዝገባን ሲያጠናቅቅ ለተመዝጋቢ የሚሰጥ ልዩ፣ ተደጋጋሚ ያልሆነ ቁጥር ሲሆን፤ በልዩ ሁኔታ ተቋሙ በሚሰጠው ውሳኔ ካልሆነ በስተቀር፤ አንድ ጊዜ ለተመዝጋቢ ከተሰጠ ፰/ “ተለዋጭ ቁጥር’’ ማለት ከዲጂታል መታወቂያ የተመዝጋቢን ግላዊነት ለመጠበቅ በሚያስችል መልኩ ከዲጂታል መታወቂያ ሥርዓቱ አንድም ሆነ ከዛ በላይ ሊፈጠር የሚችል ልዩ ቁጥር ፱/ ‘‘ተቋም’’ ማለት የዲጂታል መታወቂያ ሥርዓትን የሚያስተገብርና ይህንን አዋጅ የሚያስፈጽም ወይም እንደአስፈላጊነቱ ለሥራው አግባብነት ያለው መንግሥታዊ ተቋም ውስጥ የሚደራጅ ፲/ “ነዋሪ” ማለት በፍትሐብሄር ሕጉ አንቀጽ ፩፻፸፬ መስፈርት በሚያሟላ አግባብ በሀገሪቱ ውስጥ የሚኖር ወይም አግባብ ባለው ሕግ መሠረት በሚመለከተው አካል ፈቃድ አግኝቶ የሚኖር አከናውኖ የዲጂታል መታወቂያ የሚሰጠው ነዋሪ ፲፪/ “መዝጋቢ አካል” ማለት የዲጂታል መታወቂያ ተቋም ወይም በተቋሙ በሚሠጥ ፈቃድ ወይም ፲፫/ “ምዝገባ” ማለት ከመዝጋቢ አካል ወደ ዲጂታል ፲፬/ “ተጠቃሚ አካል” ማለት ከዲጂታል መታወቂያ ተቋም እና ከግለሰቡ በተሰጠ ፈቃድ እና መረጃ ሥርዓት ማእከላዊ መረጃ ቋት ጋር ቀጥታ በኔትዎርክ ወይም ያለኔትዎርክ በማመሳከር ፲፮/ “አረጋጋጭ አካል’’ ማለት የዲጂታል መታወቂያ መረጃዎች ከተጠቃሚ አካል በሚቀርብ ጥያቄ የማረጋገጥ አገልግሎት የሚሰጥ ሰው ነው፤ ፲፯/ “የግል መረጃ” ማለት በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የሚሰበሰቡ የባዮሜትሪክ እና በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፱ ላይ የተመለከቱት የዲሞግራፊክ ፲፰/ “ጥንቃቄ የሚፈልግ የግል መረጃ” ማለት:- ሐ) የአካላዊ ወይም የአዕምሯዊ ጤንነት ወይም ሠ) ሃይማኖትን ወይም ሌላ ሃይማኖት ነክ ረ) የተፈጸመ ወይም ተፈጸመ የተባለ ወንጀልን፤ ሰ) የተፈጸመ ወይም ተፈጸመ የተባለ ወንጀልን ሂደቶች የተጠናቀቁበት መደምደሚያን ወይም በሂደቶቹ ዙሪያ ፍርድ ቤቶች የሰጡት የቅጣት ሸ) በተቋሙ ወይም ሌሎች ሥልጣን ባላቸው ተቋማት የሚወሰኑ ጥንቃቄ የሚፈልጉ የግል ፲፱/ “የዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ” ማለት ልዩ የመታወቂያ ቁጥር ወይም ተለዋጭ ቁጥርና በዲጂታል አማራጭ የሚዘጋጅ የሰነድ ማስረጃ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፵፯ መሠረት የተቋቋመ ክልል ሲሆን ለዚህ አዋጅ ዓላማ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደርን ይጨምራል፤ ፳፩/ “መንግሥት” ማለት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት ሲሆን ለዚህ አዋጅ ዓላማ የክልሎች አስተዳደሮችንም ፳፪/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፳፫/ በዚህ አዋጅ ውስጥ በወንድ ፆታ የተገለፀው ይህ አዋጅ ኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኝ በማንኛውም ሰው ፩/ ነዋሪዎች በየትኛውም የሀገሪቱ ክፍል ሲንቀሳቀሱ በማድረግ ለሰብአዊ መብቶች አከባበር እና ለመልካም አስተዳደር መሻሻል አስተዋፅኦ ማድረግ፤ ፪/ አገልግሎት ማግኘት የሚፈልጉ ግለሠቦችን በቀላሉ ሥርአት በመዘርጋት በአገልግሎት ሰጪ እና አገልግሎት ተቀባይ መካከል እምነት አንዲጎለብት ማድረግ፣ ሕገ-ወጥ ተግባራትን መከላከል፤ ፫/ ሀገር አቀፍ የዲጂታል መታወቂያ ሥርአት ሀገራዊ ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎች እና ዕቅዶች ሲቀረፁ እና የልማት ሥራዎች ሲከናወኑ ድግግሞሽን መቅረፍ፤ በዚህም የሃብት ብክነትን መቀነስ እና አካታችነትን ፬/ የዜጎችን የዲሞግራፊክ እና ባዮሜትሪክ መረጃ ለመሰብሰብ የሚያስችል አንዲሁም፤ በዘርፉም ሆነ በክልል አደረጃጀት ያልተገደበ በብሔራዊ ደረጃ መንግሥታዊ እና መንግሥታዊ ላልሆኑ አካላት ማገልገል፤ አገልግሎት ተኮር የሆኑ የመታወቂያ ሥርአቶች ወደ ዲጂታል መታወቂያ ሥርአት በዚህ አዋጅ መሠረት የዲጂታል መታወቂያን ሥርዓት መንግሥታዊ ተቋም ውስጥ ሊደራጅ ይችላል፡፡ ስለ ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት መርሆዎች ፣ ምዝገባ የዲጂታል መታወቂያ ሥርአት በሚከተሉት መርሆች ፭/ ግልፀኝነት እና ተጠያቂነት፤ ፯. የዲጂታል መታወቂያ የማግኘት መብት የተመዘገበ ነዋሪ ዲጂታል መታወቂያ የማግኘት ፩/ ተቋሙ ወይም መዝጋቢው አካል ማንኛውም ነዋሪ ለምዝገባ በሚያመለክትበት ጊዜ ቀደም ሲል መሆኑን የማረጋገጥ ሃላፊነት አለበት፤ ፪/ ተቋሙ ወይም መዝጋቢው አካል የተመዝጋቢው ተቀባይነት ባላቸው ሰነዶች ወይም የሰው ምስክር ማስረጃዎችን በመጠቀም በማረጋገጥ መመዝገብ ፱. የግል መረጃ ምዝገባ ሥርዓት ፩/ ወደ ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የሚገባ የግል መረጃ የእያንዳንዱን ተመዝጋቢ የዲሞግራፊክ መረጃ እና ባዮሜትሪክ መረጃን ያካተተ መሆን ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተደነገገው ጠቅላላ አነጋገር እንደተጠበቀ ሆኖ የዲጂታል የዲሞግራፊክ መረጃዎች ማካተት አለበት፦ ሀ) ስም፣ የአባት ስም፣ የአያት ስም ወይም በዚህ መልክ የተደራጀ ሕጋዊ ስም ለሌለው ተመዝጋቢ ተቋሙ ተመዝጋቢው በአካባቢው ሐ) የትውልድ ቀን፣ ወር እና ዓመት፤ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ጥንቃቄ የሚፈልግ የግል ሥርዓት የሚከተሉትን መረጃዎች እና ሌሎችም ፬/ አንድ ተመዝጋቢ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ በምስክር በሚመዘገብበት ጊዜ ምስክሩ:- ለ) በዲጂታል መታወቂያ ሥርአት የተመዘገበ ፭/ ስለ ባዮሜትሪክ መረጃ ምዝገባ ሀ) በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ፤ በአካል ጉዳት ወይም ተመዝጋቢው ሌሎች ባዮሜትሪክ መረጃ ከተረጋገጠ፣ የፊት ገፅታ ፎቶግራፍ ብቻ በመመዝገብ ዲጂታል መታወቂያ ሊሰጥ የተጠቀሰው አንደተጠበቀ ሆኖ፤ በአካል ጉዳት ምክንያት ተመዝጋቢው ሌሎች ባዮሜትሪክ ከተረጋገጠ፤ ከፊት ገፅታ ፎቶግራፍ ውጪ ሌላ የባዮሜትሪክ መረጃ አስገዳጅ መሆን ሐ) በጤና፣ በዕድሜ ወይም በሌላ ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት መዝጋቢው አካል ምዝገባ በሚያደርግበት ቦታ መምጣት የማይችሉ ተመዝጋቢዎችን ባሉበት ቦታ ወይም አመቺ በሆነ ቦታ በመገኘት መዝጋቢው አካል ምዝገባ መ) የግል መረጃ ተቋሙ በሚያወጣው መመሪያ በሚወሰነው የጊዜ ገደብ መሠረት መታደስ ሠ) የዚህ ንዑስ አንቀፅ ዝርዝር አፈፃፀም ተቋሙ ፲. ህፃናት የዲጂታል መታወቂያ ስለሚያገኙበት ሁኔታ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፯ እንዲሁም አንቀፅ ፱ ንኡስ አንቀፅ (፩) ላይ የተደነገገው ቢኖርም፤ ለህፃናት የዲጂታል መታወቂያ ሥርአት ላይ ለመመዝገብ፤ በሥርአቱ ላይ የተመዘገበ ወላጅ፤ አሳዳጊ፤ ሕጋዊ ሞግዚት ወይም ሌላ ማንኛውም ሕጋዊ አካል በኩል የህፃኑን ዲሞግራፊክ መረጃ ብቻ በመመዝገብ ህፃኑ ፩/ መዝጋቢው አካል በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ የተዘረዘሩትን የተመዝጋቢ መረጃዎች መዝግቦ ወደ ሥርዓቱ ካስገባ በኋላ፣ ተቋሙ አንድ ነዋሪ ለመለየት የሚያስችል ልዩ ቁጥር ለእያንዳንዱ ፪/ ልዩ ቁጥሩ ኤሌክትሮኒክ በሆነ ሥርዓትና በሚስጥራዊ መንገድ የሚመነጭ ሲሆን ከቁጥሩ ጀርባ ያለውን ዝርዝር መረጃ እና ግላዊነት ፫/ አንድ ልዩ ቁጥር ለአንድ ተመዝጋቢ ብቻ የሚሰጥ ሲሆን፤ ይህ ልዩ ቁጥርም በቋሚነት ሳይቀየር ከተመዝጋቢው ጋር ይተሳሰራል፤ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተጠቀሰው ልዩ ቁጥር እንደተጠበቀ ሆኖ በተቋሙ አሠራር ለተለያዩ የሥራ ዘርፎች፣ በተለየ መልኩ ወይም በተመዝጋቢው ፍላጎት፣ ከልዩ ቁጥር ጋር በሚስጥራዊ ሁኔታ የተያያዙ፣ የተመዝጋቢን ግላዊነት ለመጠበቅ የሚያስችሉ፣ የራሳቸው ጊዜ ገደብ ያላቸው፣ ልዩ ቁጥሩን ተክተው መሥራት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተጠቀሰው ልዩ ቁጥር የማይለወጥ ሲሆን፣ የተመዝጋቢውን የመረጃ ደኅንነት ለመጠበቅ ሲባል በማስረጃ ላይ የሚታተመውና በሌሎች ሁኔታዎች ጥቅም ላይ የሚውለው ቁጥር በተለዋጭ ቁጥር ሊተካ ፮/ የዲጂታል መታወቂያ ልዩ ቁጥር የጠፋበት ለዲጂታል መታወቂያ ተቋም ወይም ተቋሙ ከወከለው አካል ተገቢውን ክፍያ በመፈፀም በተቋሙ አሠራር መሠረት ቁጥሩን መልሶ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ፤ በተቋሙ አሠራር መሰረት የተመዝጋቢው ሞት ከተረጋገጠ፤ ተቋሙ ልዩ ለማረጋገጥ አገልግሎት ሥራ ላይ እንዳይውል ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ላይ ያለው ፍላጎት ወይም በፍርድ ቤት ትዕዛዝ የዲጂታል መታወቂያ ልዩ ቁጥር ሊቆለፍ ወይም ከሥራ ውጪ እንዲሆን ሊደረግ ይቻላል፤ ዝርዝር ፲፪. ስለ ዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ ፩/ ተቋሙ እና ውክልና በተሰጣቸው አካላት መታወቂያ ማስረጃ የሚከተሉትን መረጃዎች ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ ንዑስ አንቀጽ (፪) ለ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ ንዑስ አንቀጽ (፭) ፊደል ተራ (ለ) ላይ የተጠቀሰውን የፊት መ) መታወቂያው የተሰጠበት እና የሚያበቃበት ሠ) ሌሎች በአንቀጽ ፱ ውስጥ ከተጠቀሱ ከባዮሜትሪክ መረጃ የእድሳት ዘመን ጋር አብሮ የዲጂታል መታወቂያ ማረጋገጫ አገልግሎት ፫/ የዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ በተቋሙ ወይም ተቋሙ በወከላቸው አካላት ሊሰጥ ይችላል፤ በሚያድስበት ጊዜ ቀድሞ የተሰበሰቡ መረጃዎች ማንነት ትክክለኛነት አረጋግጦ የማደስ ግዴታ ፭/ ዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ የጠፋበት ወይም የተበላሸበት ማንኛውም ነዋሪ፤ መታወቂያው የተበላሸውን መታወቂያ በማያያዝ፤ በምትኩ ዲጂታል መታወቂያ እንዲሰጠው ለተቋሙ በማመልከት የተቋሙን አሠራር ተከትሎ ፮/ የዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ ወድቆ ያገኘ ማንኛውም ሰው መታወቂያውን ወዲያውኑ ለተቋሙ ወይም በአቅራቢያው ለሚገኝ ፖሊስ ፩/ በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የሚመዘገቡ እና በዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ ላይ የሚገለፁ የግል መረጃዎች በፌደራል መንግሥት የሥራ ቋንቋ፣ ምዝገባ በሚካሄድበት ክልል የሥራ ቋንቋ እና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የሚመዘገብም ሆነ በዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ ላይ የሚወጣ መረጃ ተቋሙ በሚያወጣው መመሪያ በሚወሰነው መሰረት በተጨማሪ የሀገር ውስጥ ፲፬. ስለ ዲጂታል መታወቂያ የመረጃ ለውጥ ፩/ ማንኛውም ተመዝጋቢ ወደ ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት በገቡ የግል መረጃዎች ላይ ለውጥ ሲኖር የዲጂታል መታወቂያ ለሚሰጠው አካል ፪/ ተቋሙ ወይም መዝጋቢው አካል በዲጂታል በተለያዩ ተፈጥሯዊም ሆነ ሰው ሰራሽ አደጋ ለተመዝጋቢው ማሳወቅ እና መረጃዎቹ እንደገና ስለ ዲጂታል መታወቂያ ተጠቃሚ አካላት እና ፩/ ማንኛውም ተጠቃሚ አካል ለነዋሪው ለሚሰጠው አስገዳጅ ቅድመ ሁኔታ የሚያደርግ አሠራር ለመዘርጋት ከሚመለከተው ተቆጣጣሪ አካል ፪/ ተጠቃሚ አካላት በተመዝጋቢው ፈቃድ ላይ ተመስርተው የግለሰብ ማንነትን ለማረጋገጥ የሚያስፈልጋቸውን መረጃ ከተቋሙ ወይም ተቋሙ ከወከለው አረጋጋጭ አካል ማግኘት ፫/ ማንኛውም ተመዝጋቢ፣ በዲጂታል መታወቂያ ሲፈልግ፣ በተጠቃሚ አካላት በኩል የማረጋገጥ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ተጠቃሚ አካላት አገልግሎት ፭/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና ንዑስ አንቀጽ (፬) የተጠቀሰው ቢኖርም ተጠቃሚ ወቅት፤ የራሳቸውን ሌላ አማራጭ ተጠቅመው አገልግሎት የመሥጠት መብታቸው የተጠበቀ የማረጋገጥ ሥርዓት ያገኙትን መረጃ ይዘው ማቆየት የሚችሉበትን የጊዜ ገደብን በተመለከተ ፲፮. ስለ ማረጋገጥ አገልግሎት አሰጣጥና አጠቃቀም ፩/ የዲጂታል መታወቂያ የአንድን ነዋሪ ማንነትን ለማስረዳት ወይም ለማረጋገጥ እንደ ህጋዊ እና በቂ ማስረጃ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል፡፡ ፪/ የዲጂታል መታወቂያ ተቋሙ አንዱ አረጋጋጭ አካል ቢሆንም፤ ተቋሙ በሚሰጠው ውክልና ፫/ ማንኛውም ተመዝጋቢ የዲጂታል መታወቂያ ላይ የተመሠረተ የማረጋገጥ አገልግሎት ለማግኘት ልዩ ቁጥር ወይም ልዩ ቁጥሩን የያዘ የዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ ማቅረብ አለበት፡፡ ፬/ አረጋጋጭ አካላት የግል መረጃን ለተጠቃሚ አካላት በሚያረጋግጡበት ወቅት የአገልግሎት ፍላጎትን መነሻ በማድረግ፣ ተቋሙ በሚሰጠው መረጃዎችን ብቻ መስጠት ይኖርባቸዋል፡፡ ፭/ አረጋጋጭ አካላትም ሆኑ ተጠቃሚ አካላት ከዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት ላገኙት የግል የግል መረጃ ጥበቃና ደኅንነት፣ አስተዳደር እና የቅሬታ ፲፯. የግል መረጃ ጥበቃ እና ደኅንነት ማንኛውም የተመዝጋቢ ግላዊ መረጃ ባለቤት ተመዝጋቢው በመሆኑ፤ በማንኛውም የዲጂታል አገልግሎቶችን ለማግኘት የሚደረጉ የማረጋገጥ ፪/ ወደ ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የሚገቡ በማረጋገጥ እና ይዞ በማቆየት ሂደት ባሉ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀፅ (፫) መታወቂያ ሥርዓት የሚሰበሰቡ መረጃዎች፤ ነዋሪዎችን በልዩ ሁኔታ ለመለየት የግዴታ የሚያስፈልጉና ሥርዓቱን በቀጥታ ከሚደግፉ ፬/ ማንኛውም ሰው ተመዝጋቢ ፈቃዱን በግልጽ ማሰራጨት፣ ማተም፣ መጠቀም፣ መረጃውን መስጠት ወይም ቅጂውን ለሶስተኛ ወገኖች ወይም አካላት መስጠት ወይም ይፋ ማድረግ ፭/ አሠራርና ሕግን ጠብቆ በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት ለተሰበሰበ የማንኛውም ተመዝጋቢ ግላዊ መረጃ ያለ ተመዝጋቢው ፈቃድ ለሌላ ሰው መግለጽ፣ ማስተላለፍም ሆነ እንዲለወጥ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) ላይ የተደነገገው ቢኖርም፣ በሕግ ሥልጣን ለተሰጠው ወይም በፍርድ ቤት ትዕዛዝ መሠረት የግል መረጃው ለሚመለከተው ሕጋዊ አካል ሊገለጽ ወይም ፯/ በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የተሰበሰቡ ግላዊ መረጃን የማያጋልጡ የተጨመቁ ዲሞግራፊክ ሪፖርቶች እና የስታትስቲክስ መረጃዎችን በሕግ ፰/ ከዲጂታል መታወቂያ ቋት አሠራሩን ጠብቆ ለተጠቃሚ አካላት የተላለፈ የተመዝጋቢ መረጃ የሚያገለግለው ወይም ጥቅም ላይ የሚውለው ለተፈለገው አገልግሎት ብቻ ሲሆን፤ መጀመሪያ ከተላለፈበት ዓላማ ባልወጣ መልኩ ተጠቃሚው አካል ይህንን መረጃ በራሱ ቋት ውስጥ ማስቀመጥና ለራሱ አገልግሎት ብቻ መጠቀም ፱/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፯) የተጠቀሰው መረጃውን ከወሰዱበት ዓላማ ውጪ ለራሳቸው መስጠት የተከለከለ ተግባር ነው:: ፲/ በምዝገባ ወቅት በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት መብት እና ግዴታዎች የሚገልፅ የፈቃደኝነት ፲፩/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፲) ላይ የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ፤ በምዝገባ ወቅት ለተመዝጋቢ የሚዘጋጅ የምስክሩን ሙሉ ፈቃድ፣ መብት እና ግዴታዎች የሚገልፅ የፈቃደኝነት ቅፅ በምስክር መሞላትና መፈረም አለበት፤ የምስክሩ ልዩ ቁጥር ወይም የምዝገባና የማንነት ማረጋገጫ ሰነዶች በቅጹ ላይ መሞላት እና በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓቱ ተመዝግቦ መያዝ አለበት፡፡ መረጃዎች ከተለያዩ የተፈጥሯዊም ሆነ ሰው በመጠቀም ከሚደርሱ ጥቃቶች፣ ከስርቆት፣ ከመጭበርበር እና መሰል የወንጀል ጥፋቶች ፲፫/ ለዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የተሰበሰቡ የግል መረጃዎች፣ ለአጠቃቀም አመቺ በሆነ አኳኋን በሚያስተዳድረው የመረጃ ቋት ውስጥ መቀመጥ ፲፰. ስለ መረጃ መጭበርበር ወይም መሳሳት ፩/ የአንድ ነዋሪ ዲጂታል መታወቂያ የተጭበረበረ ሊያስተካክል፣ ወይም የተጭበረበረው መረጃ የሚያስችሉ ሕጋዊ የጥንቃቄ እርምጃዎችን ሊወስድ ወይም ክስ ሊመሰርት ይችላል። ፪/ ተቋሙ የተሳሳተ መረጃ መኖሩን ሲያረጋግጥ ልዩ መረጃን በአስተማማኝነት የሚይዝ ጠንካራ መረጃ አስተዳደር ሥርዓት መሆን አለበት፡፡ የሚለዋወጡ የዲጂታል መታወቂያ መረጃዎችን በጊዜያዊነት የመቆለፍ ወይም የመሻር ሥራዎችን ፳. የቅሬታና አቤቱታ አቀራረብና አፈታት ሥርዓት ፩/ ተቋሙ የቅሬታ ማስተናገጃ ክፍል ማቋቋም እና ይህንኑ ለተገልጋዮች ይፋ ማድረግ አለበት:: ፪/ ማንኛውም ሰዉ በተቀበለው የዲጂታል መታወቂያ አገልግሎትና በተላለፈበት ውሳኔ ላይ ካልተስማማ ለተቋሙ ቅሬታ የማቅረብ መብት አለው:: ፫/ በተቋሙ የአሠራር ሥርዓት ሂደት የሚያጋጥሙ ሂደት፤ ተቋሙ በሚዘረጋው የቅሬታ አቀራረብና አፈታት መመሪያ መሠረት ይፈታል:: ፬/ በተቋሙ ውሳኔዎች ቅር የተሰኘ አካል ቅሬታውን ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላል:: ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ ላይ የተመለከቱት ዓላማዎች እና ተግባራት ዉጤታማ እንዲሆኑ አስፈላጊውን ትብብር እንዲያደርግ በሚመለከተው አካል በተጠየቀ ጊዜ የመተባበር ግዴታ አለበት፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትለው በሚወጡ ደንቦች እና መመሪያዎች መሠረት ሥልጣን ባለው አካል የተሠጠን ዲጂታል መታወቂያን እንደ ሕጋዊ መታወቂያ ለመቀበል ፈቃደኛ የሚሰጡ አገልግሎቶችን በዲጂታል መታወቂያ ለመስጠት ፍቃደኛ ያልሆነ ወይም በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፩ ላይ የተመለከተውን የመተባበር ግዴታ የተላለፈ ማንኛውም ሰው ከ፲ሺ (አስር ሺህ) ብር እስከ ፩፻ሺ (አንድ መቶ ሺህ) ብር በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል:: ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፲፯ ንዑስ አንቀጽ ፫፣ ፬ ወይም ፭ ሥር የተደነገገውን በመተላለፍ መታወቂያ ለማግኘት አስፈላጊ ከሆኑት መረጃዎች ውጪ ሌሎች መረጃዎችን የሰበሰበ ማንኛውም መዝጋቢ አካል ከ፲ሺ (አስር ሺህ) ብር እስከ ፩፻ሺ (አንድ መቶ ሺህ) ብር በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፲፯ ንዑስ አንቀጽ (፱) ሥር የተደነገገውን በመተላለፍ ዲጂታል መታወቂያ ለሶስተኛ ወገን አሳልፎ የሰጠ ማንኛውም ሰው ከ፩(አንድ) ዓመት እስከ ፭(አምስት) ዓመት ወይም በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል:: ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እና (፪) ላይ የተመለከተው ጥፋት የተፈፀመው የሕግ የሰውነት መብት በተሰጠው አካል ከሆነ ከ ፫፻ሺ (ሶስት መቶ ሺህ) ብር እስከ ፰፻ሺ (ስምንት መቶ ሺህ) ብር በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል:: ፭/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) ስር የተመለከተው ድርጊት የተፈፀመው በቸልተኝነት ከሆነ ቅጣቱ ከ ፮ (ስድስት) ወር እስከ ፩ (አንድ) ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ወይም ከ ፲ሺ (አስር ሺህ) ብር እስከ ፸ሺ (ሰባ ሺህ) ብር በሚደርስ የገንዘብ ፮/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) ላይ የተመለከቱት ጥፋቶች የተፈፀሙት የሕግ የሰውነት መብት በተሰጠው አካል ከሆነ ከ ፩፻ሺ (አንድ መቶ ሺህ) ብር እስከ ፭፻ሺ (አምስት መቶ ሺህ) ብር በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል፡፡ የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎች የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም የአሠራር ልማድ በዚህ አዋጅ በተሸፈኑ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፫ ድንጋጌ ቢኖርም ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በተቋሙ የተሰጠ የዲጂታል ፳፭. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፪/ ተቋሙ ይህን አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ የሚወጡ ደንቦችን ለማስፈፀም የሚያስፈልጉ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል። አዲስ አበባ ሚያዚያ ፱ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="387c9f25a4032c1e" title="የኢትየጵያ ዲጂታል መታወቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=2c67ceba72fcd311f250cc7fed3aee47947fa3a1" char_count="11459" purity="0.97"> የኢትየጵያ ዲጂታል መታወቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የኢትዮጵያ ዲጂታል መታወቂያ አዋጅ የኢትየጵያ ዲጂታል መታወቂያ አዋጅ እንዲረጋገጥ፣ ሌሎች መብቶችን የመጠቀም እድሎችን ለማስፋት፣ የአገልግሎት ሰጪና ተቀባይ መካከል በሚኖር ግንኙነት ላይ እምነት እንዲዳብር፣ በሀገር አቀፍ ደረጃ ሥርዓትን ለመዘርጋት የሚያስችል በመሆኑ፤ መሠረታዊ የዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት መዘርጋት፤ ሀገራዊ ልማትን በአግባቡ ለማቀድ፣ ምጣኔ ሃብታዊ ሽግግር ለመፍጠር፣ መልካም አስተዳደርን ለማስፈን፣ የሀብት ብክነትን ለመቀነስ፣ ፖሊሲዎች ሲቀረጹ እና የልማት ሥራዎች ሲከናወኑ ድግግሞሽን ለመቅረፍ እና አካታችነትን ለማጎልበት የሚረዳ በመሆኑ፤ የዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት በሀገር አቀፍ ደረጃ በመዘርጋት፣ አስተማማኝ፣ ተደራሽ እና ሚስጥራዊነቱ የተጠበቀ ሥርዓትን ማጎልበት፣ የሀገሪቱን ማኅበራዊ፣ ለማሳደግ፤ የነዋሪዎችን ሁለንተናዊ ሰላምና ደህንነትን ለማረጋገጥና የፍትሕ ሥርዓቱን ለማጠናከር የሚረዳ ሁሉን አቀፍ፣ ወጥና አስተማማኝ በሆነ ሁኔታ የሀገሪቱ ነዋሪዎች የሚመዘገቡበትን ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት በመዘርጋት እና የተመዝጋቢዎችን መረጃ በመያዝ የዲጂታል መታወቂያ አጠቃቀም ሥርዓትን ሕጋዊ መሠረት እንዲኖረው ለማድረግ፤ በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓቱ ውስጥ ባሉ የተለያዩ አካላት ማለትም ተመዝጋቢ፣ መዝጋቢ፣ ተጠቃሚ አካላት፣ አረጋጋጭ አካላት እና በዲጂታል መታወቂያ ተቋም መካከል የሚኖረውን ግንኙነት በሕግ የሚመራበትን የመተማመኛ ማዕቀፍ መዘርጋት በማስፈለጉ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ዲጂታል መታወቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፬/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል። የቃሉ አገባብ የተለየ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “መሠረታዊ መታወቂያ” ማለት በአንድ ነዋሪ ልዩ ማንነት ላይ በመመስረት አገልግሎቶችን በቀላሉ ለማግኘት የሚያስችል ሕጋዊ መለያ ነው፤ የዲሞግራፊክ እና ባዮሜትሪክ መረጃ መዝግቦ በማዕከላዊ ቋት በመያዝና ለእያንዳንዱ ነዋሪ አስተማማኝ መሠረታዊ የመታወቂያ ሥርዓት መታወቂያ ሥርዓት ውስጥ ለተመዘገበ ነዋሪ የሚሰጥ ልዩ ቁጥር ያለው መለያ ነው፤ ፬/ “የህፃናት ዲጂታል መታወቂያ” ማለት በተቋሙ አሠራር መሠረት የሚወሰንና ለአካለ መጠን ላልደረሰ ህፃን ያለ ባዮሜትሪክ መረጃ የሚሰጥ ልዩ ቁጥር ያለው ጊዜያዊ የዲጂታል መታወቂያ ፭/ “ባዮሜትሪክ መረጃ” ማለት የጣት አሻራ፣ የዐይን ብሌንና የፊት ገፅታ ምስልን በስሌት ለመያዝ የሚቻሉ የአንድ የተፈጥሮ ሰው ልዩ የሰውነት ፮/ “የዲሞግራፊክ መረጃ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ የተጠቀሱት ወደ ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የባዮሜትሪክ መረጃን አይጨምርም፤ ፯/ “ልዩ ቁጥር” ማለት በዲጂታል መታወቂያ የባዮሜትሪክ እና የዲሞግራፊክ መረጃዎችን ምዝገባን ሲያጠናቅቅ ለተመዝጋቢ የሚሰጥ ልዩ፣ ተደጋጋሚ ያልሆነ ቁጥር ሲሆን፤ በልዩ ሁኔታ ተቋሙ በሚሰጠው ውሳኔ ካልሆነ በስተቀር፤ አንድ ጊዜ ለተመዝጋቢ ከተሰጠ ፰/ “ተለዋጭ ቁጥር’’ ማለት ከዲጂታል መታወቂያ የተመዝጋቢን ግላዊነት ለመጠበቅ በሚያስችል መልኩ ከዲጂታል መታወቂያ ሥርዓቱ አንድም ሆነ ከዛ በላይ ሊፈጠር የሚችል ልዩ ቁጥር ፱/ ‘‘ተቋም’’ ማለት የዲጂታል መታወቂያ ሥርዓትን የሚያስተገብርና ይህንን አዋጅ የሚያስፈጽም ወይም እንደአስፈላጊነቱ ለሥራው አግባብነት ያለው መንግሥታዊ ተቋም ውስጥ የሚደራጅ ፲/ “ነዋሪ” ማለት በፍትሐብሄር ሕጉ አንቀጽ ፩፻፸፬ መስፈርት በሚያሟላ አግባብ በሀገሪቱ ውስጥ የሚኖር ወይም አግባብ ባለው ሕግ መሠረት በሚመለከተው አካል ፈቃድ አግኝቶ የሚኖር አከናውኖ የዲጂታል መታወቂያ የሚሰጠው ነዋሪ ፲፪/ “መዝጋቢ አካል” ማለት የዲጂታል መታወቂያ ተቋም ወይም በተቋሙ በሚሠጥ ፈቃድ ወይም ፲፫/ “ምዝገባ” ማለት ከመዝጋቢ አካል ወደ ዲጂታል ፲፬/ “ተጠቃሚ አካል” ማለት ከዲጂታል መታወቂያ ተቋም እና ከግለሰቡ በተሰጠ ፈቃድ እና መረጃ ሥርዓት ማእከላዊ መረጃ ቋት ጋር ቀጥታ በኔትዎርክ ወይም ያለኔትዎርክ በማመሳከር ፲፮/ “አረጋጋጭ አካል’’ ማለት የዲጂታል መታወቂያ መረጃዎች ከተጠቃሚ አካል በሚቀርብ ጥያቄ የማረጋገጥ አገልግሎት የሚሰጥ ሰው ነው፤ ፲፯/ “የግል መረጃ” ማለት በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የሚሰበሰቡ የባዮሜትሪክ እና በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፱ ላይ የተመለከቱት የዲሞግራፊክ ፲፰/ “ጥንቃቄ የሚፈልግ የግል መረጃ” ማለት:- ሐ) የአካላዊ ወይም የአዕምሯዊ ጤንነት ወይም ሠ) ሃይማኖትን ወይም ሌላ ሃይማኖት ነክ ረ) የተፈጸመ ወይም ተፈጸመ የተባለ ወንጀልን፤ ሰ) የተፈጸመ ወይም ተፈጸመ የተባለ ወንጀልን ሂደቶች የተጠናቀቁበት መደምደሚያን ወይም በሂደቶቹ ዙሪያ ፍርድ ቤቶች የሰጡት የቅጣት ሸ) በተቋሙ ወይም ሌሎች ሥልጣን ባላቸው ተቋማት የሚወሰኑ ጥንቃቄ የሚፈልጉ የግል ፲፱/ “የዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ” ማለት ልዩ የመታወቂያ ቁጥር ወይም ተለዋጭ ቁጥርና በዲጂታል አማራጭ የሚዘጋጅ የሰነድ ማስረጃ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፵፯ መሠረት የተቋቋመ ክልል ሲሆን ለዚህ አዋጅ ዓላማ የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደርን ይጨምራል፤ ፳፩/ “መንግሥት” ማለት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት ሲሆን ለዚህ አዋጅ ዓላማ የክልሎች አስተዳደሮችንም ፳፪/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፳፫/ በዚህ አዋጅ ውስጥ በወንድ ፆታ የተገለፀው ይህ አዋጅ ኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኝ በማንኛውም ሰው ፩/ ነዋሪዎች በየትኛውም የሀገሪቱ ክፍል ሲንቀሳቀሱ በማድረግ ለሰብአዊ መብቶች አከባበር እና ለመልካም አስተዳደር መሻሻል አስተዋፅኦ ማድረግ፤ ፪/ አገልግሎት ማግኘት የሚፈልጉ ግለሠቦችን በቀላሉ ሥርአት በመዘርጋት በአገልግሎት ሰጪ እና አገልግሎት ተቀባይ መካከል እምነት አንዲጎለብት ማድረግ፣ ሕገ-ወጥ ተግባራትን መከላከል፤ ፫/ ሀገር አቀፍ የዲጂታል መታወቂያ ሥርአት ሀገራዊ ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎች እና ዕቅዶች ሲቀረፁ እና የልማት ሥራዎች ሲከናወኑ ድግግሞሽን መቅረፍ፤ በዚህም የሃብት ብክነትን መቀነስ እና አካታችነትን ፬/ የዜጎችን የዲሞግራፊክ እና ባዮሜትሪክ መረጃ ለመሰብሰብ የሚያስችል አንዲሁም፤ በዘርፉም ሆነ በክልል አደረጃጀት ያልተገደበ በብሔራዊ ደረጃ መንግሥታዊ እና መንግሥታዊ ላልሆኑ አካላት ማገልገል፤ አገልግሎት ተኮር የሆኑ የመታወቂያ ሥርአቶች ወደ ዲጂታል መታወቂያ ሥርአት በዚህ አዋጅ መሠረት የዲጂታል መታወቂያን ሥርዓት መንግሥታዊ ተቋም ውስጥ ሊደራጅ ይችላል፡፡ ስለ ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት መርሆዎች ፣ ምዝገባ የዲጂታል መታወቂያ ሥርአት በሚከተሉት መርሆች ፭/ ግልፀኝነት እና ተጠያቂነት፤ ፯. የዲጂታል መታወቂያ የማግኘት መብት የተመዘገበ ነዋሪ ዲጂታል መታወቂያ የማግኘት ፩/ ተቋሙ ወይም መዝጋቢው አካል ማንኛውም ነዋሪ ለምዝገባ በሚያመለክትበት ጊዜ ቀደም ሲል መሆኑን የማረጋገጥ ሃላፊነት አለበት፤ ፪/ ተቋሙ ወይም መዝጋቢው አካል የተመዝጋቢው ተቀባይነት ባላቸው ሰነዶች ወይም የሰው ምስክር ማስረጃዎችን በመጠቀም በማረጋገጥ መመዝገብ ፱. የግል መረጃ ምዝገባ ሥርዓት ፩/ ወደ ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የሚገባ የግል መረጃ የእያንዳንዱን ተመዝጋቢ የዲሞግራፊክ መረጃ እና ባዮሜትሪክ መረጃን ያካተተ መሆን ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተደነገገው ጠቅላላ አነጋገር እንደተጠበቀ ሆኖ የዲጂታል የዲሞግራፊክ መረጃዎች ማካተት አለበት፦ ሀ) ስም፣ የአባት ስም፣ የአያት ስም ወይም በዚህ መልክ የተደራጀ ሕጋዊ ስም ለሌለው ተመዝጋቢ ተቋሙ ተመዝጋቢው በአካባቢው ሐ) የትውልድ ቀን፣ ወር እና ዓመት፤ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ጥንቃቄ የሚፈልግ የግል ሥርዓት የሚከተሉትን መረጃዎች እና ሌሎችም ፬/ አንድ ተመዝጋቢ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ በምስክር በሚመዘገብበት ጊዜ ምስክሩ:- ለ) በዲጂታል መታወቂያ ሥርአት የተመዘገበ ፭/ ስለ ባዮሜትሪክ መረጃ ምዝገባ ሀ) በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ፤ በአካል ጉዳት ወይም ተመዝጋቢው ሌሎች ባዮሜትሪክ መረጃ ከተረጋገጠ፣ የፊት ገፅታ ፎቶግራፍ ብቻ በመመዝገብ ዲጂታል መታወቂያ ሊሰጥ የተጠቀሰው አንደተጠበቀ ሆኖ፤ በአካል ጉዳት ምክንያት ተመዝጋቢው ሌሎች ባዮሜትሪክ ከተረጋገጠ፤ ከፊት ገፅታ ፎቶግራፍ ውጪ ሌላ የባዮሜትሪክ መረጃ አስገዳጅ መሆን ሐ) በጤና፣ በዕድሜ ወይም በሌላ ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት መዝጋቢው አካል ምዝገባ በሚያደርግበት ቦታ መምጣት የማይችሉ ተመዝጋቢዎችን ባሉበት ቦታ ወይም አመቺ በሆነ ቦታ በመገኘት መዝጋቢው አካል ምዝገባ መ) የግል መረጃ ተቋሙ በሚያወጣው መመሪያ በሚወሰነው የጊዜ ገደብ መሠረት መታደስ ሠ) የዚህ ንዑስ አንቀፅ ዝርዝር አፈፃፀም ተቋሙ ፲. ህፃናት የዲጂታል መታወቂያ ስለሚያገኙበት ሁኔታ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፯ እንዲሁም አንቀፅ ፱ ንኡስ አንቀፅ (፩) ላይ የተደነገገው ቢኖርም፤ ለህፃናት የዲጂታል መታወቂያ ሥርአት ላይ ለመመዝገብ፤ በሥርአቱ ላይ የተመዘገበ ወላጅ፤ አሳዳጊ፤ ሕጋዊ ሞግዚት ወይም ሌላ ማንኛውም ሕጋዊ አካል በኩል የህፃኑን ዲሞግራፊክ መረጃ ብቻ በመመዝገብ ህፃኑ ፩/ መዝጋቢው አካል በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ የተዘረዘሩትን የተመዝጋቢ መረጃዎች መዝግቦ ወደ ሥርዓቱ ካስገባ በኋላ፣ ተቋሙ አንድ ነዋሪ ለመለየት የሚያስችል ልዩ ቁጥር ለእያንዳንዱ ፪/ ልዩ ቁጥሩ ኤሌክትሮኒክ በሆነ ሥርዓትና በሚስጥራዊ መንገድ የሚመነጭ ሲሆን ከቁጥሩ ጀርባ ያለውን ዝርዝር መረጃ እና ግላዊነት ፫/ አንድ ልዩ ቁጥር ለአንድ ተመዝጋቢ ብቻ የሚሰጥ ሲሆን፤ ይህ ልዩ ቁጥርም በቋሚነት ሳይቀየር ከተመዝጋቢው ጋር ይተሳሰራል፤ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተጠቀሰው ልዩ ቁጥር እንደተጠበቀ ሆኖ በተቋሙ አሠራር ለተለያዩ የሥራ ዘርፎች፣ በተለየ መልኩ ወይም በተመዝጋቢው ፍላጎት፣ ከልዩ ቁጥር ጋር በሚስጥራዊ ሁኔታ የተያያዙ፣ የተመዝጋቢን ግላዊነት ለመጠበቅ የሚያስችሉ፣ የራሳቸው ጊዜ ገደብ ያላቸው፣ ልዩ ቁጥሩን ተክተው መሥራት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተጠቀሰው ልዩ ቁጥር የማይለወጥ ሲሆን፣ የተመዝጋቢውን የመረጃ ደኅንነት ለመጠበቅ ሲባል በማስረጃ ላይ የሚታተመውና በሌሎች ሁኔታዎች ጥቅም ላይ የሚውለው ቁጥር በተለዋጭ ቁጥር ሊተካ ፮/ የዲጂታል መታወቂያ ልዩ ቁጥር የጠፋበት ለዲጂታል መታወቂያ ተቋም ወይም ተቋሙ ከወከለው አካል ተገቢውን ክፍያ በመፈፀም በተቋሙ አሠራር መሠረት ቁጥሩን መልሶ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ፤ በተቋሙ አሠራር መሰረት የተመዝጋቢው ሞት ከተረጋገጠ፤ ተቋሙ ልዩ ለማረጋገጥ አገልግሎት ሥራ ላይ እንዳይውል ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ላይ ያለው ፍላጎት ወይም በፍርድ ቤት ትዕዛዝ የዲጂታል መታወቂያ ልዩ ቁጥር ሊቆለፍ ወይም ከሥራ ውጪ እንዲሆን ሊደረግ ይቻላል፤ ዝርዝር ፲፪. ስለ ዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ ፩/ ተቋሙ እና ውክልና በተሰጣቸው አካላት መታወቂያ ማስረጃ የሚከተሉትን መረጃዎች ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ ንዑስ አንቀጽ (፪) ለ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ ንዑስ አንቀጽ (፭) ፊደል ተራ (ለ) ላይ የተጠቀሰውን የፊት መ) መታወቂያው የተሰጠበት እና የሚያበቃበት ሠ) ሌሎች በአንቀጽ ፱ ውስጥ ከተጠቀሱ ከባዮሜትሪክ መረጃ የእድሳት ዘመን ጋር አብሮ የዲጂታል መታወቂያ ማረጋገጫ አገልግሎት ፫/ የዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ በተቋሙ ወይም ተቋሙ በወከላቸው አካላት ሊሰጥ ይችላል፤ በሚያድስበት ጊዜ ቀድሞ የተሰበሰቡ መረጃዎች ማንነት ትክክለኛነት አረጋግጦ የማደስ ግዴታ ፭/ ዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ የጠፋበት ወይም የተበላሸበት ማንኛውም ነዋሪ፤ መታወቂያው የተበላሸውን መታወቂያ በማያያዝ፤ በምትኩ ዲጂታል መታወቂያ እንዲሰጠው ለተቋሙ በማመልከት የተቋሙን አሠራር ተከትሎ ፮/ የዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ ወድቆ ያገኘ ማንኛውም ሰው መታወቂያውን ወዲያውኑ ለተቋሙ ወይም በአቅራቢያው ለሚገኝ ፖሊስ ፩/ በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የሚመዘገቡ እና በዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ ላይ የሚገለፁ የግል መረጃዎች በፌደራል መንግሥት የሥራ ቋንቋ፣ ምዝገባ በሚካሄድበት ክልል የሥራ ቋንቋ እና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የሚመዘገብም ሆነ በዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ ላይ የሚወጣ መረጃ ተቋሙ በሚያወጣው መመሪያ በሚወሰነው መሰረት በተጨማሪ የሀገር ውስጥ ፲፬. ስለ ዲጂታል መታወቂያ የመረጃ ለውጥ ፩/ ማንኛውም ተመዝጋቢ ወደ ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት በገቡ የግል መረጃዎች ላይ ለውጥ ሲኖር የዲጂታል መታወቂያ ለሚሰጠው አካል ፪/ ተቋሙ ወይም መዝጋቢው አካል በዲጂታል በተለያዩ ተፈጥሯዊም ሆነ ሰው ሰራሽ አደጋ ለተመዝጋቢው ማሳወቅ እና መረጃዎቹ እንደገና ስለ ዲጂታል መታወቂያ ተጠቃሚ አካላት እና ፩/ ማንኛውም ተጠቃሚ አካል ለነዋሪው ለሚሰጠው አስገዳጅ ቅድመ ሁኔታ የሚያደርግ አሠራር ለመዘርጋት ከሚመለከተው ተቆጣጣሪ አካል ፪/ ተጠቃሚ አካላት በተመዝጋቢው ፈቃድ ላይ ተመስርተው የግለሰብ ማንነትን ለማረጋገጥ የሚያስፈልጋቸውን መረጃ ከተቋሙ ወይም ተቋሙ ከወከለው አረጋጋጭ አካል ማግኘት ፫/ ማንኛውም ተመዝጋቢ፣ በዲጂታል መታወቂያ ሲፈልግ፣ በተጠቃሚ አካላት በኩል የማረጋገጥ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ተጠቃሚ አካላት አገልግሎት ፭/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና ንዑስ አንቀጽ (፬) የተጠቀሰው ቢኖርም ተጠቃሚ ወቅት፤ የራሳቸውን ሌላ አማራጭ ተጠቅመው አገልግሎት የመሥጠት መብታቸው የተጠበቀ የማረጋገጥ ሥርዓት ያገኙትን መረጃ ይዘው ማቆየት የሚችሉበትን የጊዜ ገደብን በተመለከተ ፲፮. ስለ ማረጋገጥ አገልግሎት አሰጣጥና አጠቃቀም ፩/ የዲጂታል መታወቂያ የአንድን ነዋሪ ማንነትን ለማስረዳት ወይም ለማረጋገጥ እንደ ህጋዊ እና በቂ ማስረጃ ተደርጎ ሊወሰድ ይችላል፡፡ ፪/ የዲጂታል መታወቂያ ተቋሙ አንዱ አረጋጋጭ አካል ቢሆንም፤ ተቋሙ በሚሰጠው ውክልና ፫/ ማንኛውም ተመዝጋቢ የዲጂታል መታወቂያ ላይ የተመሠረተ የማረጋገጥ አገልግሎት ለማግኘት ልዩ ቁጥር ወይም ልዩ ቁጥሩን የያዘ የዲጂታል መታወቂያ ማስረጃ ማቅረብ አለበት፡፡ ፬/ አረጋጋጭ አካላት የግል መረጃን ለተጠቃሚ አካላት በሚያረጋግጡበት ወቅት የአገልግሎት ፍላጎትን መነሻ በማድረግ፣ ተቋሙ በሚሰጠው መረጃዎችን ብቻ መስጠት ይኖርባቸዋል፡፡ ፭/ አረጋጋጭ አካላትም ሆኑ ተጠቃሚ አካላት ከዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት ላገኙት የግል የግል መረጃ ጥበቃና ደኅንነት፣ አስተዳደር እና የቅሬታ ፲፯. የግል መረጃ ጥበቃ እና ደኅንነት ማንኛውም የተመዝጋቢ ግላዊ መረጃ ባለቤት ተመዝጋቢው በመሆኑ፤ በማንኛውም የዲጂታል አገልግሎቶችን ለማግኘት የሚደረጉ የማረጋገጥ ፪/ ወደ ዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የሚገቡ በማረጋገጥ እና ይዞ በማቆየት ሂደት ባሉ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀፅ (፫) መታወቂያ ሥርዓት የሚሰበሰቡ መረጃዎች፤ ነዋሪዎችን በልዩ ሁኔታ ለመለየት የግዴታ የሚያስፈልጉና ሥርዓቱን በቀጥታ ከሚደግፉ ፬/ ማንኛውም ሰው ተመዝጋቢ ፈቃዱን በግልጽ ማሰራጨት፣ ማተም፣ መጠቀም፣ መረጃውን መስጠት ወይም ቅጂውን ለሶስተኛ ወገኖች ወይም አካላት መስጠት ወይም ይፋ ማድረግ ፭/ አሠራርና ሕግን ጠብቆ በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት ለተሰበሰበ የማንኛውም ተመዝጋቢ ግላዊ መረጃ ያለ ተመዝጋቢው ፈቃድ ለሌላ ሰው መግለጽ፣ ማስተላለፍም ሆነ እንዲለወጥ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) ላይ የተደነገገው ቢኖርም፣ በሕግ ሥልጣን ለተሰጠው ወይም በፍርድ ቤት ትዕዛዝ መሠረት የግል መረጃው ለሚመለከተው ሕጋዊ አካል ሊገለጽ ወይም ፯/ በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የተሰበሰቡ ግላዊ መረጃን የማያጋልጡ የተጨመቁ ዲሞግራፊክ ሪፖርቶች እና የስታትስቲክስ መረጃዎችን በሕግ ፰/ ከዲጂታል መታወቂያ ቋት አሠራሩን ጠብቆ ለተጠቃሚ አካላት የተላለፈ የተመዝጋቢ መረጃ የሚያገለግለው ወይም ጥቅም ላይ የሚውለው ለተፈለገው አገልግሎት ብቻ ሲሆን፤ መጀመሪያ ከተላለፈበት ዓላማ ባልወጣ መልኩ ተጠቃሚው አካል ይህንን መረጃ በራሱ ቋት ውስጥ ማስቀመጥና ለራሱ አገልግሎት ብቻ መጠቀም ፱/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፯) የተጠቀሰው መረጃውን ከወሰዱበት ዓላማ ውጪ ለራሳቸው መስጠት የተከለከለ ተግባር ነው:: ፲/ በምዝገባ ወቅት በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት መብት እና ግዴታዎች የሚገልፅ የፈቃደኝነት ፲፩/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፲) ላይ የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ፤ በምዝገባ ወቅት ለተመዝጋቢ የሚዘጋጅ የምስክሩን ሙሉ ፈቃድ፣ መብት እና ግዴታዎች የሚገልፅ የፈቃደኝነት ቅፅ በምስክር መሞላትና መፈረም አለበት፤ የምስክሩ ልዩ ቁጥር ወይም የምዝገባና የማንነት ማረጋገጫ ሰነዶች በቅጹ ላይ መሞላት እና በዲጂታል መታወቂያ ሥርዓቱ ተመዝግቦ መያዝ አለበት፡፡ መረጃዎች ከተለያዩ የተፈጥሯዊም ሆነ ሰው በመጠቀም ከሚደርሱ ጥቃቶች፣ ከስርቆት፣ ከመጭበርበር እና መሰል የወንጀል ጥፋቶች ፲፫/ ለዲጂታል መታወቂያ ሥርዓት የተሰበሰቡ የግል መረጃዎች፣ ለአጠቃቀም አመቺ በሆነ አኳኋን በሚያስተዳድረው የመረጃ ቋት ውስጥ መቀመጥ ፲፰. ስለ መረጃ መጭበርበር ወይም መሳሳት ፩/ የአንድ ነዋሪ ዲጂታል መታወቂያ የተጭበረበረ ሊያስተካክል፣ ወይም የተጭበረበረው መረጃ የሚያስችሉ ሕጋዊ የጥንቃቄ እርምጃዎችን ሊወስድ ወይም ክስ ሊመሰርት ይችላል። ፪/ ተቋሙ የተሳሳተ መረጃ መኖሩን ሲያረጋግጥ ልዩ መረጃን በአስተማማኝነት የሚይዝ ጠንካራ መረጃ አስተዳደር ሥርዓት መሆን አለበት፡፡ የሚለዋወጡ የዲጂታል መታወቂያ መረጃዎችን በጊዜያዊነት የመቆለፍ ወይም የመሻር ሥራዎችን ፳. የቅሬታና አቤቱታ አቀራረብና አፈታት ሥርዓት ፩/ ተቋሙ የቅሬታ ማስተናገጃ ክፍል ማቋቋም እና ይህንኑ ለተገልጋዮች ይፋ ማድረግ አለበት:: ፪/ ማንኛውም ሰዉ በተቀበለው የዲጂታል መታወቂያ አገልግሎትና በተላለፈበት ውሳኔ ላይ ካልተስማማ ለተቋሙ ቅሬታ የማቅረብ መብት አለው:: ፫/ በተቋሙ የአሠራር ሥርዓት ሂደት የሚያጋጥሙ ሂደት፤ ተቋሙ በሚዘረጋው የቅሬታ አቀራረብና አፈታት መመሪያ መሠረት ይፈታል:: ፬/ በተቋሙ ውሳኔዎች ቅር የተሰኘ አካል ቅሬታውን ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላል:: ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ ላይ የተመለከቱት ዓላማዎች እና ተግባራት ዉጤታማ እንዲሆኑ አስፈላጊውን ትብብር እንዲያደርግ በሚመለከተው አካል በተጠየቀ ጊዜ የመተባበር ግዴታ አለበት፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትለው በሚወጡ ደንቦች እና መመሪያዎች መሠረት ሥልጣን ባለው አካል የተሠጠን ዲጂታል መታወቂያን እንደ ሕጋዊ መታወቂያ ለመቀበል ፈቃደኛ የሚሰጡ አገልግሎቶችን በዲጂታል መታወቂያ ለመስጠት ፍቃደኛ ያልሆነ ወይም በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፩ ላይ የተመለከተውን የመተባበር ግዴታ የተላለፈ ማንኛውም ሰው ከ፲ሺ (አስር ሺህ) ብር እስከ ፩፻ሺ (አንድ መቶ ሺህ) ብር በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል:: ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፲፯ ንዑስ አንቀጽ ፫፣ ፬ ወይም ፭ ሥር የተደነገገውን በመተላለፍ መታወቂያ ለማግኘት አስፈላጊ ከሆኑት መረጃዎች ውጪ ሌሎች መረጃዎችን የሰበሰበ ማንኛውም መዝጋቢ አካል ከ፲ሺ (አስር ሺህ) ብር እስከ ፩፻ሺ (አንድ መቶ ሺህ) ብር በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፲፯ ንዑስ አንቀጽ (፱) ሥር የተደነገገውን በመተላለፍ ዲጂታል መታወቂያ ለሶስተኛ ወገን አሳልፎ የሰጠ ማንኛውም ሰው ከ፩(አንድ) ዓመት እስከ ፭(አምስት) ዓመት ወይም በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል:: ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እና (፪) ላይ የተመለከተው ጥፋት የተፈፀመው የሕግ የሰውነት መብት በተሰጠው አካል ከሆነ ከ ፫፻ሺ (ሶስት መቶ ሺህ) ብር እስከ ፰፻ሺ (ስምንት መቶ ሺህ) ብር በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል:: ፭/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) ስር የተመለከተው ድርጊት የተፈፀመው በቸልተኝነት ከሆነ ቅጣቱ ከ ፮ (ስድስት) ወር እስከ ፩ (አንድ) ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ወይም ከ ፲ሺ (አስር ሺህ) ብር እስከ ፸ሺ (ሰባ ሺህ) ብር በሚደርስ የገንዘብ ፮/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) ላይ የተመለከቱት ጥፋቶች የተፈፀሙት የሕግ የሰውነት መብት በተሰጠው አካል ከሆነ ከ ፩፻ሺ (አንድ መቶ ሺህ) ብር እስከ ፭፻ሺ (አምስት መቶ ሺህ) ብር በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል፡፡ የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎች የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም የአሠራር ልማድ በዚህ አዋጅ በተሸፈኑ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፫ ድንጋጌ ቢኖርም ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በተቋሙ የተሰጠ የዲጂታል ፳፭. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፪/ ተቋሙ ይህን አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትሎ የሚወጡ ደንቦችን ለማስፈፀም የሚያስፈልጉ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል። አዲስ አበባ ሚያዚያ ፱ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=2c67ceba72fcd311f250cc7fed3aee47947fa3a1	11,459	2,259	0.973155	2025-10-04T13:50:02.213682
f3dd78b1d2ac47c5	የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽንን እንደገና ለማቋቋም የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ የካቲት ፳ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽንን እንደገና ለማቋቋም የወጣ አዋጅ…………ገጽ ፲፬ሺ፮፻፹፭ የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽንን ኮርፖሬሽኑ የገቢ አቅሙ የተጠናከረ ሆኖ ተልዕኮውን በተሻለ ሁኔታ በመወጣት በሀገሪቱ ሁለንተናዊ እድገት እና የዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ሂደት የሚጠበቅበትን አዎንታዊ ሚና መጫወት እንዲችል ማድረግ አስፈላጊ በመሆኑ፤ የኮርፖሬሽኑ ሥልጣንና ተግባር ከተለያዩ ሁለት አዋጆች መመንጨቱ የአሠራር ክፍተት በመፍጠሩ በአንድ አዋጅ ሥር ማጠቃለሉ ተገቢ መሆኑ እንዲሁም የኮርፖሬሽኑ ሥራ አመራር ቦርድ ተቋሙን በተሻለ ሁኔታ የሚደግፍበትን የኮርፖሬሽኑን ዓላማ፣ ሥልጣን እና ተግባራት በግልጽ ማስቀመጥ አስፈላጊ በመሆኑ፤ የቴሌቪዥን አገልግሎት ክፍያን በማሻሻል እና በዘመናዊ አሠራር እንዲደገፍ በማድረግ ግዴታቸውን የማይወጡ የቴሌቪዥን ባለቤቶች ላይ የሕግ ተጠያቂነትን መደንገግ አስፈላጊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ- አንቀጽ (፩) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ኮርፖሬሽንን እንደገና ለማቋቋም የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፰/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ሠራተኛ” ማለት ከዋና ሥራ አስፈፃሚ እና ከምክትል ዋና ሥራ አስፈፃሚዎች ውጪ ያሉ በተለያየ ደረጃ የሚገኙ አመራሮች /የሥራ ኃላፊዎች/፣ ጋዜጠኞች፣ የቴክኒክ ባለሞያዎችና ድጋፍ ሰጪ ሠራተኞችን ያካትታል፤ ፪/ “ብሮድካስቲንግ” ማለት ሕዝብን ለማስተማር፣ በቴሌቪዥን፣ በዲጂታል ሚዲያ እና በተለያዩ የሚከናወን የድምጽ እና የምስልና የድምጽ ፫/ “ቦርድ” ማለት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ፬/ “የበላይ ኃላፊ” ማለት የኮርፖሬሽኑ ዋና ሥራ በአንቴና፣ በሳተላይት፣ በኬብል ወይም በሌላ ተመሳሳይ መንገድ ተቀብሎ የሚያሰማ እና ላፕቶፕ፣ አይፓድ፣ ታብሌትን እና ስማርት ፮/ “ነጋዴ” ማለት የሙያ ሥራው አድርጎ ጥቅም ፍቃድ” ማለት ማንኛውም ሰው ቴሌቪዥን ወደ ሀገር ሲያስገባ ወይም ከነጋዴ ወይም ለመጠቀም እንዲችል በኮርፖሬሽኑ የሚሰጠው ፰/ “የቴሌቪዥን ባለቤትነት እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ” ማለት ማንኛውም የቴሌቪዥን ባለቤት የሆነ ሰው የቴሌቪዥን ባለቤት በመሆኑ እና ቴሌቪዥኑን የመገናኛ ብዙሃን ሥርጭትን ለመከታተል እንዲችል ለሚያገኘው ፍቃድ ለኮርፖሬሽኑ የሚከፍለው ክፍያ ማለት ነው፤ ፱/ “ዲጂታል ሚዲያ” ማለት ከመደበኛ የቴሌቪዥን እና የሬዲዮ ስርጭት ውጪ በድህረ-ገፅ፣ በበይነ መረብ ወይም በማናቸውም የማህበራዊ የሚደረግ የስርጭት አገልግሎት ማለት ነው፤ አንቀፅ ፵፯ የተካተተ ማንኛውም ክልል ሲሆን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና የድሬዳዋ ፲፩/ “አጋር አካላት” ማለት ለኮርፖሬሽኑ ዓላማ መሳካት ጉልህ ሚና ያላቸው ተቋማት እና ኮርፖሬሽኑ የቴሌቪዥን ፍቃድ የአገልግሎት ክፍያ ለማስከፈል የሚያደርገውን እንቅስቃሴ ፲፪/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፲፫/ ማንኛውም በወንድ ጾታ የተገለጸው የሴትንም ስለ የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን ፩/ የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን (ከዚህ በኋላ “ኮርፖሬሽን” እየተባለ የሚጠራ) የሕግ ሰውነት ያለው ራሱን የቻለ ህዝባዊ አገልግሎት የሚሰጥ የህዝብ የሚዲያ ተቋም ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ ኮርፖሬሽኑ ተጠሪነቱ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር የኮርፖሬሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት በአዲስ አበባ ሆኖ እንደ አስፈላጊነቱ በመላ ኢትዮጵያ እና በውጭ ሀገራት በተለያዩ ሥፍራዎች ቅርንጫፎች ፩/ በመገናኛ ብዙሃንና በሌሎች አግባብ ባላቸው ሕጎችና ፖሊሲዎች መሠረት በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር ስለሚፈጸሙ አበይትና ወቅታዊ ዝግጅቶችን በሬዲዮ፣ በቴሌቪዥንና በዲጂታል ሚዲያ በማቅረብ፤ ከሕዝቡም በግብረ-መልስ ሥርዓት ወይም በቀጥታ የሚገኘውን ግብዓት ሁለንተናዊ ጉዳዮች ላይ ግንዛቤ ኖሮት በሀገር ብልፅግና ላይ ንቁ ተሳታፊ እንዲሆን ማድረግ፤ ፪/ በህዝቦች መካከል በመተማመን ላይ የተመሰረተ አንድነት እንዲጠናከርና ትስስራቸው ሥር እንዲሰድ፤ እንዲሁም ብሔራዊ መግባባት በመፍጠር ወንድማማችነትና ሕብረ-ብሔራዊ አንድነትን ለማጎልበት የሚደረገውን ሀገራዊ ፫/ በሀገሪቱ ጠንካራ የዲሞክራሲ ሥርዓት እውን እንዲሆን በሚደረገው ጥረት ውስጥ ቁልፍ ሚና ፮. የኮርፖሬሽኑ ሥልጣንና ተግባራት ፩/ ለሕዝብ ጠቃሚና አስፈላጊ የሆኑ ዜናዎችና በሬዲዮ፣ በቴሌቪዥንና በዲጂታል ሚዲያ በልዩ ልዩ የሀገር ውስጥና የውጭ ቋንቋዎች በማሠራጨት ለተገልጋዩ የማድረስ፤ ፪/ ለዲሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ፤ ለሁለንተናዊ እድገት እና ለሀገራዊ አንድነት ህብረተሰቡን የሚያነሳሱ፤ በህዝቦች መካከል መቀራረብን የተመሰረተ አንድነት ለማምጣት የሚያስችሉ የማቅረብ፣ የመንግሥትን ፖሊሲዎችና ሕጎች ፫/ ሕዝቡ ስለ ሰብአዊና ዲሞክራሲያዊ መብቶች ፬/ ነጻ የሕዝብ አስተያየቶችንና ጥቆማዎችን ፭/ የሕዝቡን ዕውቀትና ፈጠራ የሚያዳብሩና የመዝናናት ፍላጎቱን የሚያረኩ ልዩ ልዩ ድርጅቶች ጋር ግንኙነት የመመሥረት፤ ፯/ ለጋዜጠኞች፣ ለመገናኛ ብዙሃን ባለሙያዎች ባለሙያዎች የሙያ ሥልጠና መስጠት፤ የመሰብሰብ፣ እንደ አስፈላጊነቱ በከፊል ወይም ፱/ በሀገሪቱ የሚመረቱ እና ወደ ሀገሪቱ የሚገቡ ቴሌቪዥኖችን የመመዝገብ ፍቃድ የመስጠት ለዚህም ዓመታዊ የፍቃድ ክፍያ የማስከፈል፤ ፲፩/ የንብረት ባለቤት መሆን፣ ውል የመዋዋል፣ በስሙ የመበደር እና የማበደር፤ የመክሰስና ፲፪/ በቅጂ እና ተዛማጅ መብት አዋጅ የተቀመጠው የብሮድካስት አገልግሎት ጥበቃ እንደተጠበቀ ሆኖ ኮርፖሬሽኑ ለሚሠራቸው የሬዲዮ እና ፲፫/ በሀገሪቱ ግልፅነት እና ተጠያቂነት ያለበት ሥርዓት እንዲሰፍን ለማስቻል የምርመራ ጋዜጠኝነት ላይ በትኩረት መሥራት፤ ፲፬/ ዓላማውን ከግብ ለማድረስ የሚያስችሉ ሌሎች ተዛማጅ ተግባራትን የማከናወን፡፡ ፪/ ዋና ሥራ አስፈጻሚ እና አስፈላጊ የሆኑ ፩/ የቦርዱ አባላት ሰብሳቢውን ጨምሮ በጠቅላይ አስፈላጊነቱ የሚወሰን ሆኖ ከሰባት ማነስ ፪/ የቦርዱ አባላት ስብጥር አግባብነት ካላቸው ተቋማትና ከልዩ ልዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ፫/ የቦርዱ ተጠሪነት ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ፬/ የቦርዱ የሥራ ዘመን አምስት ዓመት ይሆናል፤ ፭/ የኮርፖሬሽኑ ዋና ሥራ አስፈፃሚ ያለድምጽ የሚሳተፍ አባልና ጸሐፊ ይሆናል፤ ፮/ ቦርዱ የራሱን የአሠራር መመሪያ ያወጣል፡፡ ፩/ መገናኛ ብዙሃንን በሚመለከቱ የመንግሥት ፖሊሲዎች እና ሕጎች በኮርፖሬሽኑ ተግባራዊ ፖሊሲዎችና ሕጎች በወቅቱ መተላለፋቸውን ፫/ በኮርፖሬሽኑ የሚሰራጩ ፕሮግራሞች ሀገራዊ አንድነትን እና ብልፅግና ማረጋገጥ ላይ ግብ ፓርቲዎች እና የህብረተሰብ ክፍሎች ሚዛናዊ የሆነ የሬዲዮና የቴሌቪዥን ፍትሐዊ አገልግሎት ፯/ በሬዲዮ፣ በቴሌቪዥን፣ በዲጂታል ሚዲያ እና የሚተላለፈውን ፕሮግራም ይዘት የመገምገም፣ ስለሚሻሻልበትም ሁኔታ ሐሳብ የማቅረብ፤ የሚቀርቡ ቅሬታዎችን የመመርመር፣ ተገቢውን አስተዳደር ደንብ በተሰጠው ሥልጣን መሠረት ቦርዱ መመሪያ ሊያወጣ በሚገባቸው ጉዳዮች ሠራተኞች የደመወዝ፣ አበልና ሌሎች ጥቅማ ፲/ ኮርፖሬሽኑ የተቋቋመበትን ዓላማ ለማሳካት የሚሆንበትን ሁኔታ ማመቻቸት፤ የኮርፖሬሽኑ ፕሮግራሞች በሁሉም የሀገሪቱ ክፍሎች ተደራሽ መሆናቸውን መከታተል እንዲሁም ኮርፖሬሽኑ ፲፩/ የኮርፖሬሽኑን ዓመታዊ የሥራ ዕቅድና የሥራ እንቅስቃሴ ሪፖርት መገምገም እና ማፅደቀቅ እንዲሁም በዋና ኦዲተር መሥሪያ ቤት የተላኩ የኦዲት ግኝቶች አፋጣኝ ምላሽ እንዲያገኙ ፲፪/ የኮርፖሬሽኑን ዓመታዊ የገቢ እና የወጪ በጀት ፲፫/ ኮርፖሬሽኑን በሚመለከቱ ሌሎች የፖሊሲ ጉዳዮች ፩/ ቦርዱ ቢያንስ በወር አንድ ጊዜ መደበኛ ስብሰባ ፪/ አስቸኳይ ሁኔታ ሲያጋጥም በቦርዱ ሰብሳቢ ወይም ከቦርዱ አባላት መካከል ቢያንስ አንድ ሦስተኛው አባላት ከጠየቁ በማናቸውም ጊዜ ፫/ በቦርዱ ስብሰባ ላይ ከግማሽ በላይ አባላት ከተገኙ ፬/ ቦርዱ ውሳኔ የሚያሳልፈው በድምጽ ብልጫ የተከፈለ እንደሆነ ሰብሳቢው ያለበት ወገን ሐሳብ የቦርዱ ውሳኔ ሆኖ ያልፋል፤ ፭/ ቦርዱ የራሱን የስብሰባ ሥርዓት መመሪያ ፲፩. ስለ ኮርፖሬሽኑ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ፩/ ዋና ሥራ አስፈጻሚው በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፪/ ዋና ሥራ አስፈጻሚው የኮርፖሬሽኑ ዋና ሥራ አጠቃላይ መመሪያ መሠረት የኮርፖሬሽኑን ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) የተደነገገው አጠቃላይ አነጋገር እንደተጠበቀ ሆኖ ዋና ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ለኮርፖሬሽኑ የተሰጡትን ሥልጣንና ተግባራት ሥራ ላይ ለ) የኘሮግራሞች ይዘት አቅጣጫን ያቅዳል፣ አፈጻጸማቸውንይከታተላል፤ይቆጣጠራል፤ ፕሮግራምና የበጀት ፍላጎት እንዲሁም ለቦርዱ እና ለሕዝብ ተወካዮች ም/ቤት ሠ) ኮርፖሬሽኑ ከመንግስት የሚያስፈልገውን ዓመታዊ የበጀት ድጋፍ ረቂቅ አዘጋጅቶ ረ) ለኮርፖሬሽኑ በተፈቀደው በጀትና የሥራ ግንኙነቶች ሁሉ ኮርፖሬሽኑን ይወክላል፤ ፬/ ዋና ሥራ አስፈጻሚው ለኮርፖሬሽኑ የሥራ ቅልጥፍና በሚያስፈልግ መጠን ሥልጣንና ፭/ ዋና ሥራ አስፈፃሚው በተለያየ ምክንያት በሥራ ላይ በማይገኝበት ጊዜ ከምክትል ዋና ሆኖም ዋና ሥራ አስፈፃሚው በሥራ ላይ የማይገኘው ከሁለት ወር በላይ መሆኑን የቦርዱን ሰብሳቢ የጽሑፍ ፍቃድ ማግኘት ፲፪. ስለምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚዎች ፩/ የኮርፖሬሽኑ ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚዎች በዋና ሥራ አስፈጻሚው አቅራቢነት በቦርዱ ይሾማሉ፤ ተጠሪነታቸው ለዋና ሥራ አስፈፃሚ ፪/ እያንዳንዱ ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚ ወይም የዘርፍ መሪ ከዋናው ሥራ አስፈጻሚ አስፈጻሚው የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት አስፈፃሚው በኩል በየጊዜው ለቦርዱ እና ፩/ የኮርፖሬሽኑ በጀት ከሚከተሉት ምንጮች ሀ) በዚህ አዋጅ መሠረት ኮርፖሬሽኑ ለሚሰጣቸው አገልግሎቶች ከሚሰበሰብ ሐ) በዚህ አዋጅ መሠረት ከቴሌቪዥን ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) (ለ) መሠረት የመደበኛ በጀት ድጋፍ መጠን ለመወሰን የሚያስፈልገውን የመደበኛ በጀት ድጋፍ ጥያቄ በዝርዝር እና የበጀት ድጋፉ ያስፈለገበትን ፫/ ከላይ በንዑስ-አንቀጽ (፩) እና (፪) የተቀመጠው እንደተጠበቀ ሆኖ የኮርፖሬሽኑ የካፒታል ፲፭. ስለኮርፖሬሽኑ የግዢና የፋይናንስ ሥርዓት የመንግስት የፋይናንስ እና የንብረት አስተዳደር በሚያወጣው የግዢ እና የፋይናንስ መመሪያዎች ፩/ ኮርፖሬሽኑ የተሟሉና ትክክለኛ የሆኑ የሒሳብ መዛግብትና የገንዘብ ሰነዶች ይይዛል፤ ፪/ የኮርፖሬሽኑ የሒሳብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ ሰነዶች በፌደራል ዋናው ኦዲተር በየዓመቱ ፲፯. የቴሌቪዥን ምዝገባ እና የአገልግሎት ፍቃድ ፩/ ማንኛውም የቴሌቪዥን ባለቤት የሆነ ሰው ቴሌቪዥኑን ማስመዝገብ እና በዚህ አዋጅ እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ መፈጸም ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) በተጠቀሰው ባለቤቶችን የሚመዘግብበትን እና ፍቃድ ይዘረጋል፡፡ የአገልግሎት ፍቃድ ክፍያ በተቀመጠው ድንጋጌ መሠረት የሚመራ ፲፰. የቴሌቪዥን አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ መጠን እና በዓመት ብር ፩፻፳ (አንድ መቶ ሃያ ብር) ፍቃድ ክፍያ መክፈል ይኖርበታል፤ ፪/ የቴሌቪዥን ባለቤት የሆነ ሰው ከአንድ በላይ ቴሌቪዥን ማስመዝገብ እና ለእያንዳንዱ ቴሌቪዥን በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተቀመጠውን ክፍያ የመፈፀም ግዴታ ፫/ የቴሌቪዥኑ አገልግሎት ለመኖሪያ ቤት በሆነ ጊዜ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ያለው ክፍያ አፈፃጸም በየወሩ በማስላት ወይም በዓመት አንድ ጊዜ በኢትዮጵያ ፬/ የቴሌቪዥኑ አገልግሎት ለሆቴሎች፣ የእንግዳ አገልግሎቶች የሚውል በሆነ ጊዜ ድርጅቶቹ አገልግሎት ፍቃድ ክፍያቸውን በአንድ ጊዜ መክፈል የሚጠበቅባቸው ሲሆን ዓመታዊ የንግድ ፍቃድ እድሳት አይደረግላቸውም፤ የተቀመጠውን የቴሌቪዥን ባለቤትነት እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ መጠን እንደ በሚያወጣው መመሪያ ሊሻሻል ይችላል፡፡ ፩/ ቴሌቪዥን እንዲመዘግብ እና የቴሌቪዥን በኮርፖሬሽኑ ሥልጣን የተሰጠው ሠራተኛ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግስት ስለግለሰብ ሰብዓዊ መብቶች የተጠቀሱ ድንጋጌዎችን በማክበር እና አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የፍርድ ቤት ፍቃድ በመያዝ ዘወትር በሥራ ሰዓት የሚያሳይ ማስረጃ በመያዝ በማንኛውም ቴሌቪዥን መኖሩን የማረጋገጥ መብት ፪/ ቴሌቪዥን እንዲመዘግብ እና የቴሌቪዥን በኮርፖሬሽኑ ሥልጣን የተሰጠው ሠራተኛ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ሀ) ነጋዴው ወይም የቴሌቪዥን አምራቹ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚጠበቅበትን አለመያዙን ለመመርመር በሚያደርገው ማስመዝገቡን ወይም አለማስመዝገቡን ለማጣራት ቤት ለቤት በመንቀሳቀስ በሚያደርገው እንቅስቃሴ የመተባበር ፫/ የዚህን አዋጅ አንቀጽ ፲፰ በመተላለፍ የቴሌቪዥን ባለቤትነት እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ ለመክፈል ፍቃደኛ ያልሆነ ፬/ የቴሌቪዥን ባለቤቱ ሌላ ተቃራኒ ማስረጃ ባለማስመዝገቡ እና የቴሌቪዥን ባለቤትነት እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ ባለመፈጸሙ ምክንያት የሚኖርበት ዝቅተኛው የፍትሐ ብሔር ተጠያቂነት ቴሌቪዥን እንዳለው ከታወቀበት ጊዜ አንስቶ ወደኋላ የሚቆጠር ሀ) የቴሌቪዥኑ አገልግሎት ለመኖሪያ ቤት ከሆነ በአንድ ቴሌቪዥን የአምስት ዓመት ማለትም ከብር ፮፻ (ስድስት መቶ ብር) እንዲከፍል ይገደዳል፤ ብር ፰፻፵ (ስምንት መቶ አርባ ብር) ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ-አንቀጽ ፪ (ሀ) እና (ለ) የተጠቀሱትን ተግባራት ለመፈጸም የሚንቀሳቀስ በኮርፖሬሽኑ ሥልጣን የተሰጠው በጽሑፍ ተጠይቆ አለመስጠት ከአንድ ወር እስከ ስድስት ወር በሚደርስ ቀላል እስራት ወይም ከብር ፭፻ /አምስት መቶ ብር/ እስከ ብር ፭ሺ /አምስት ሺህ ብር/ በሚደርስ በሚወሰን ውሳኔ መሠረት ይሆናል፡፡ ባለንብረቶች የተሰጠው ፍቃድ በየአምስት ቴሌቪዥኑ በመበላሸቱ ወይም በመጥፋቱ ቴሌቪዥኑ ሥራ ላይ ሊውል የማይችል እንደሆነ የቴሌቪዥኑ ባለቤት የተሰጠው የቴሌቪዥን ፍቃድ እንዲሰረዝ ለኮርፖሬሽኑ ፫/ ኮርፖሬሽኑ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት ቴሌቪዥን ስለመበላሸቱ ሪፖርት በደረሰው በሦስት ወር ጊዜ ውስጥ ጉዳዩን ፬/ የቴሌቪዥን ባለቤት ቴሌቪዥኑ ስለመበላሸቱ ሪፖርት ካቀረበበት ጊዜ አንስቶ በጉዳዩ ላይ ውሳኔ እስኪሰጥ ጊዜ ድረስ ከክፍያ ነፃ ፭/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፬) የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ ኮርፖሬሽኑ በዚህ አንቀፅ ማጣራት ቴሌቪዥኑ ስለመሥራቱ ካረጋገጠ የቴሌቪዥኑ ባለቤት ሳይከፍል የቀረውን ቴሌቪዥኑ ችግር ያጋጠመው የቴሌቪዥን ባለቤት ችግሩን ለኮርፖሬሽኑ እስካላሳወቀ ጊዜ ድረስ ዓመታዊ የቴሌቪዥን አገልግሎት ፍቃድ ክፍያውን እንዲከፍል ይገደዳል፡፡ ፳፪. ከክፍያዎች ነፃ ስለማድረግ በኮርፖሬሽኑ ሲያገለግሉ ቆይተው በጡረታ ለሚጠቀሙበት ቴሌቪዥን በዚህ አዋጅ መሠረት ከሚከፈል የቴሌቪዥን ባለቤትነት ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ከተጠቀሰው አስፈፃሚ በኢንተርናሽናል ልምድ ወይም ስምምነት መሠረት ወይም ለሕዝብ ጥቅም ሲባል በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ ለሚገኙ ባለቤትነት እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ ነፃ እንዲሆኑ ሊወስን ይችላል፤ ዝርዝሩ ለዚህ አዋጅ ክፍል ሦስት አፈፃፀም እንዲረዳ ኮርፖሬሽኑ ከኢትዮጵያ የኤሌክትሪክ አገልግሎት፣ ከገቢዎች ሚኒስቴር፣ ከፌደራል እና ከክልል የንግድ ቢሮዎች እና ከሌሎች ከሚመለከታቸው መንግሥታዊ እና መንግሥታዊ ካልሆኑ አጋር ፳፬. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ ደንቦችን ሊያወጣ ፪/ ቦርዱ ይህን አዋጅ ወይም አዋጁን ተከትሎ የሚወጣውን ደንብ ለማስፈፀም መመሪያዎችን ፳፭. የተሻሩና ተፈፃሚነት የሌላቸው ሕጎች የሚከተሉት ሕጎች በዚህ አዋጅ ተሽረዋል፡- ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፰፻፶፰/፪ሺ፮ እና እሱን ለማስፈፀም የወጣው የኮርፖሬሽኑ ሠራተኞች አስተዳደር ደንብ ቁጥር ፭/፪ሺ፯ ፪/ የኢትዮጵያ ሬዲዮና ቴሌቪዥን አገልግሎት ድርጅት አዋጅ ቁጥር ፲፭/፩ሺ፱፻፷፯ ዓ.ም ፳/፩ሺ፱፻፷፯፤ በዚህ አዋጅ ተሸረዋል፡፡ ፫/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ ፩/ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፳፭ ንዑስ-አንቀጽ (፩) አስተዳደር ደንብ ቁጥር ፭/፪ሺ፯ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚወጣ ደንብ እስኪተካ ጊዜ ድረስ ተፈፃሚነቱ ይቀጥላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ቢኖርም የኮርፖሬሽኑ የሠራተኞች አስተዳደር ደንብ ቁጥር ፭/፪ሺ፯ አንቀጽ ፷፮ ንዑስ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ የካቲት ፳ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="f3dd78b1d2ac47c5" title="የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽንን እንደገና ለማቋቋም የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=c4397ba5a94231d934dfa31f3d250d10aa081e3f" char_count="8898" purity="0.97"> የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽንን እንደገና ለማቋቋም የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ የካቲት ፳ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽንን እንደገና ለማቋቋም የወጣ አዋጅ…………ገጽ ፲፬ሺ፮፻፹፭ የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽንን ኮርፖሬሽኑ የገቢ አቅሙ የተጠናከረ ሆኖ ተልዕኮውን በተሻለ ሁኔታ በመወጣት በሀገሪቱ ሁለንተናዊ እድገት እና የዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ ሂደት የሚጠበቅበትን አዎንታዊ ሚና መጫወት እንዲችል ማድረግ አስፈላጊ በመሆኑ፤ የኮርፖሬሽኑ ሥልጣንና ተግባር ከተለያዩ ሁለት አዋጆች መመንጨቱ የአሠራር ክፍተት በመፍጠሩ በአንድ አዋጅ ሥር ማጠቃለሉ ተገቢ መሆኑ እንዲሁም የኮርፖሬሽኑ ሥራ አመራር ቦርድ ተቋሙን በተሻለ ሁኔታ የሚደግፍበትን የኮርፖሬሽኑን ዓላማ፣ ሥልጣን እና ተግባራት በግልጽ ማስቀመጥ አስፈላጊ በመሆኑ፤ የቴሌቪዥን አገልግሎት ክፍያን በማሻሻል እና በዘመናዊ አሠራር እንዲደገፍ በማድረግ ግዴታቸውን የማይወጡ የቴሌቪዥን ባለቤቶች ላይ የሕግ ተጠያቂነትን መደንገግ አስፈላጊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ- አንቀጽ (፩) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ኮርፖሬሽንን እንደገና ለማቋቋም የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፰/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ሠራተኛ” ማለት ከዋና ሥራ አስፈፃሚ እና ከምክትል ዋና ሥራ አስፈፃሚዎች ውጪ ያሉ በተለያየ ደረጃ የሚገኙ አመራሮች /የሥራ ኃላፊዎች/፣ ጋዜጠኞች፣ የቴክኒክ ባለሞያዎችና ድጋፍ ሰጪ ሠራተኞችን ያካትታል፤ ፪/ “ብሮድካስቲንግ” ማለት ሕዝብን ለማስተማር፣ በቴሌቪዥን፣ በዲጂታል ሚዲያ እና በተለያዩ የሚከናወን የድምጽ እና የምስልና የድምጽ ፫/ “ቦርድ” ማለት በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ፬/ “የበላይ ኃላፊ” ማለት የኮርፖሬሽኑ ዋና ሥራ በአንቴና፣ በሳተላይት፣ በኬብል ወይም በሌላ ተመሳሳይ መንገድ ተቀብሎ የሚያሰማ እና ላፕቶፕ፣ አይፓድ፣ ታብሌትን እና ስማርት ፮/ “ነጋዴ” ማለት የሙያ ሥራው አድርጎ ጥቅም ፍቃድ” ማለት ማንኛውም ሰው ቴሌቪዥን ወደ ሀገር ሲያስገባ ወይም ከነጋዴ ወይም ለመጠቀም እንዲችል በኮርፖሬሽኑ የሚሰጠው ፰/ “የቴሌቪዥን ባለቤትነት እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ” ማለት ማንኛውም የቴሌቪዥን ባለቤት የሆነ ሰው የቴሌቪዥን ባለቤት በመሆኑ እና ቴሌቪዥኑን የመገናኛ ብዙሃን ሥርጭትን ለመከታተል እንዲችል ለሚያገኘው ፍቃድ ለኮርፖሬሽኑ የሚከፍለው ክፍያ ማለት ነው፤ ፱/ “ዲጂታል ሚዲያ” ማለት ከመደበኛ የቴሌቪዥን እና የሬዲዮ ስርጭት ውጪ በድህረ-ገፅ፣ በበይነ መረብ ወይም በማናቸውም የማህበራዊ የሚደረግ የስርጭት አገልግሎት ማለት ነው፤ አንቀፅ ፵፯ የተካተተ ማንኛውም ክልል ሲሆን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና የድሬዳዋ ፲፩/ “አጋር አካላት” ማለት ለኮርፖሬሽኑ ዓላማ መሳካት ጉልህ ሚና ያላቸው ተቋማት እና ኮርፖሬሽኑ የቴሌቪዥን ፍቃድ የአገልግሎት ክፍያ ለማስከፈል የሚያደርገውን እንቅስቃሴ ፲፪/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፲፫/ ማንኛውም በወንድ ጾታ የተገለጸው የሴትንም ስለ የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን ፩/ የኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ኮርፖሬሽን (ከዚህ በኋላ “ኮርፖሬሽን” እየተባለ የሚጠራ) የሕግ ሰውነት ያለው ራሱን የቻለ ህዝባዊ አገልግሎት የሚሰጥ የህዝብ የሚዲያ ተቋም ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ ኮርፖሬሽኑ ተጠሪነቱ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር የኮርፖሬሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት በአዲስ አበባ ሆኖ እንደ አስፈላጊነቱ በመላ ኢትዮጵያ እና በውጭ ሀገራት በተለያዩ ሥፍራዎች ቅርንጫፎች ፩/ በመገናኛ ብዙሃንና በሌሎች አግባብ ባላቸው ሕጎችና ፖሊሲዎች መሠረት በሀገር ውስጥና በውጭ ሀገር ስለሚፈጸሙ አበይትና ወቅታዊ ዝግጅቶችን በሬዲዮ፣ በቴሌቪዥንና በዲጂታል ሚዲያ በማቅረብ፤ ከሕዝቡም በግብረ-መልስ ሥርዓት ወይም በቀጥታ የሚገኘውን ግብዓት ሁለንተናዊ ጉዳዮች ላይ ግንዛቤ ኖሮት በሀገር ብልፅግና ላይ ንቁ ተሳታፊ እንዲሆን ማድረግ፤ ፪/ በህዝቦች መካከል በመተማመን ላይ የተመሰረተ አንድነት እንዲጠናከርና ትስስራቸው ሥር እንዲሰድ፤ እንዲሁም ብሔራዊ መግባባት በመፍጠር ወንድማማችነትና ሕብረ-ብሔራዊ አንድነትን ለማጎልበት የሚደረገውን ሀገራዊ ፫/ በሀገሪቱ ጠንካራ የዲሞክራሲ ሥርዓት እውን እንዲሆን በሚደረገው ጥረት ውስጥ ቁልፍ ሚና ፮. የኮርፖሬሽኑ ሥልጣንና ተግባራት ፩/ ለሕዝብ ጠቃሚና አስፈላጊ የሆኑ ዜናዎችና በሬዲዮ፣ በቴሌቪዥንና በዲጂታል ሚዲያ በልዩ ልዩ የሀገር ውስጥና የውጭ ቋንቋዎች በማሠራጨት ለተገልጋዩ የማድረስ፤ ፪/ ለዲሞክራሲ ሥርዓት ግንባታ፤ ለሁለንተናዊ እድገት እና ለሀገራዊ አንድነት ህብረተሰቡን የሚያነሳሱ፤ በህዝቦች መካከል መቀራረብን የተመሰረተ አንድነት ለማምጣት የሚያስችሉ የማቅረብ፣ የመንግሥትን ፖሊሲዎችና ሕጎች ፫/ ሕዝቡ ስለ ሰብአዊና ዲሞክራሲያዊ መብቶች ፬/ ነጻ የሕዝብ አስተያየቶችንና ጥቆማዎችን ፭/ የሕዝቡን ዕውቀትና ፈጠራ የሚያዳብሩና የመዝናናት ፍላጎቱን የሚያረኩ ልዩ ልዩ ድርጅቶች ጋር ግንኙነት የመመሥረት፤ ፯/ ለጋዜጠኞች፣ ለመገናኛ ብዙሃን ባለሙያዎች ባለሙያዎች የሙያ ሥልጠና መስጠት፤ የመሰብሰብ፣ እንደ አስፈላጊነቱ በከፊል ወይም ፱/ በሀገሪቱ የሚመረቱ እና ወደ ሀገሪቱ የሚገቡ ቴሌቪዥኖችን የመመዝገብ ፍቃድ የመስጠት ለዚህም ዓመታዊ የፍቃድ ክፍያ የማስከፈል፤ ፲፩/ የንብረት ባለቤት መሆን፣ ውል የመዋዋል፣ በስሙ የመበደር እና የማበደር፤ የመክሰስና ፲፪/ በቅጂ እና ተዛማጅ መብት አዋጅ የተቀመጠው የብሮድካስት አገልግሎት ጥበቃ እንደተጠበቀ ሆኖ ኮርፖሬሽኑ ለሚሠራቸው የሬዲዮ እና ፲፫/ በሀገሪቱ ግልፅነት እና ተጠያቂነት ያለበት ሥርዓት እንዲሰፍን ለማስቻል የምርመራ ጋዜጠኝነት ላይ በትኩረት መሥራት፤ ፲፬/ ዓላማውን ከግብ ለማድረስ የሚያስችሉ ሌሎች ተዛማጅ ተግባራትን የማከናወን፡፡ ፪/ ዋና ሥራ አስፈጻሚ እና አስፈላጊ የሆኑ ፩/ የቦርዱ አባላት ሰብሳቢውን ጨምሮ በጠቅላይ አስፈላጊነቱ የሚወሰን ሆኖ ከሰባት ማነስ ፪/ የቦርዱ አባላት ስብጥር አግባብነት ካላቸው ተቋማትና ከልዩ ልዩ የሕብረተሰብ ክፍሎች ፫/ የቦርዱ ተጠሪነት ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ፬/ የቦርዱ የሥራ ዘመን አምስት ዓመት ይሆናል፤ ፭/ የኮርፖሬሽኑ ዋና ሥራ አስፈፃሚ ያለድምጽ የሚሳተፍ አባልና ጸሐፊ ይሆናል፤ ፮/ ቦርዱ የራሱን የአሠራር መመሪያ ያወጣል፡፡ ፩/ መገናኛ ብዙሃንን በሚመለከቱ የመንግሥት ፖሊሲዎች እና ሕጎች በኮርፖሬሽኑ ተግባራዊ ፖሊሲዎችና ሕጎች በወቅቱ መተላለፋቸውን ፫/ በኮርፖሬሽኑ የሚሰራጩ ፕሮግራሞች ሀገራዊ አንድነትን እና ብልፅግና ማረጋገጥ ላይ ግብ ፓርቲዎች እና የህብረተሰብ ክፍሎች ሚዛናዊ የሆነ የሬዲዮና የቴሌቪዥን ፍትሐዊ አገልግሎት ፯/ በሬዲዮ፣ በቴሌቪዥን፣ በዲጂታል ሚዲያ እና የሚተላለፈውን ፕሮግራም ይዘት የመገምገም፣ ስለሚሻሻልበትም ሁኔታ ሐሳብ የማቅረብ፤ የሚቀርቡ ቅሬታዎችን የመመርመር፣ ተገቢውን አስተዳደር ደንብ በተሰጠው ሥልጣን መሠረት ቦርዱ መመሪያ ሊያወጣ በሚገባቸው ጉዳዮች ሠራተኞች የደመወዝ፣ አበልና ሌሎች ጥቅማ ፲/ ኮርፖሬሽኑ የተቋቋመበትን ዓላማ ለማሳካት የሚሆንበትን ሁኔታ ማመቻቸት፤ የኮርፖሬሽኑ ፕሮግራሞች በሁሉም የሀገሪቱ ክፍሎች ተደራሽ መሆናቸውን መከታተል እንዲሁም ኮርፖሬሽኑ ፲፩/ የኮርፖሬሽኑን ዓመታዊ የሥራ ዕቅድና የሥራ እንቅስቃሴ ሪፖርት መገምገም እና ማፅደቀቅ እንዲሁም በዋና ኦዲተር መሥሪያ ቤት የተላኩ የኦዲት ግኝቶች አፋጣኝ ምላሽ እንዲያገኙ ፲፪/ የኮርፖሬሽኑን ዓመታዊ የገቢ እና የወጪ በጀት ፲፫/ ኮርፖሬሽኑን በሚመለከቱ ሌሎች የፖሊሲ ጉዳዮች ፩/ ቦርዱ ቢያንስ በወር አንድ ጊዜ መደበኛ ስብሰባ ፪/ አስቸኳይ ሁኔታ ሲያጋጥም በቦርዱ ሰብሳቢ ወይም ከቦርዱ አባላት መካከል ቢያንስ አንድ ሦስተኛው አባላት ከጠየቁ በማናቸውም ጊዜ ፫/ በቦርዱ ስብሰባ ላይ ከግማሽ በላይ አባላት ከተገኙ ፬/ ቦርዱ ውሳኔ የሚያሳልፈው በድምጽ ብልጫ የተከፈለ እንደሆነ ሰብሳቢው ያለበት ወገን ሐሳብ የቦርዱ ውሳኔ ሆኖ ያልፋል፤ ፭/ ቦርዱ የራሱን የስብሰባ ሥርዓት መመሪያ ፲፩. ስለ ኮርፖሬሽኑ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ፩/ ዋና ሥራ አስፈጻሚው በጠቅላይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፪/ ዋና ሥራ አስፈጻሚው የኮርፖሬሽኑ ዋና ሥራ አጠቃላይ መመሪያ መሠረት የኮርፖሬሽኑን ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) የተደነገገው አጠቃላይ አነጋገር እንደተጠበቀ ሆኖ ዋና ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ለኮርፖሬሽኑ የተሰጡትን ሥልጣንና ተግባራት ሥራ ላይ ለ) የኘሮግራሞች ይዘት አቅጣጫን ያቅዳል፣ አፈጻጸማቸውንይከታተላል፤ይቆጣጠራል፤ ፕሮግራምና የበጀት ፍላጎት እንዲሁም ለቦርዱ እና ለሕዝብ ተወካዮች ም/ቤት ሠ) ኮርፖሬሽኑ ከመንግስት የሚያስፈልገውን ዓመታዊ የበጀት ድጋፍ ረቂቅ አዘጋጅቶ ረ) ለኮርፖሬሽኑ በተፈቀደው በጀትና የሥራ ግንኙነቶች ሁሉ ኮርፖሬሽኑን ይወክላል፤ ፬/ ዋና ሥራ አስፈጻሚው ለኮርፖሬሽኑ የሥራ ቅልጥፍና በሚያስፈልግ መጠን ሥልጣንና ፭/ ዋና ሥራ አስፈፃሚው በተለያየ ምክንያት በሥራ ላይ በማይገኝበት ጊዜ ከምክትል ዋና ሆኖም ዋና ሥራ አስፈፃሚው በሥራ ላይ የማይገኘው ከሁለት ወር በላይ መሆኑን የቦርዱን ሰብሳቢ የጽሑፍ ፍቃድ ማግኘት ፲፪. ስለምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚዎች ፩/ የኮርፖሬሽኑ ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚዎች በዋና ሥራ አስፈጻሚው አቅራቢነት በቦርዱ ይሾማሉ፤ ተጠሪነታቸው ለዋና ሥራ አስፈፃሚ ፪/ እያንዳንዱ ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚ ወይም የዘርፍ መሪ ከዋናው ሥራ አስፈጻሚ አስፈጻሚው የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት አስፈፃሚው በኩል በየጊዜው ለቦርዱ እና ፩/ የኮርፖሬሽኑ በጀት ከሚከተሉት ምንጮች ሀ) በዚህ አዋጅ መሠረት ኮርፖሬሽኑ ለሚሰጣቸው አገልግሎቶች ከሚሰበሰብ ሐ) በዚህ አዋጅ መሠረት ከቴሌቪዥን ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) (ለ) መሠረት የመደበኛ በጀት ድጋፍ መጠን ለመወሰን የሚያስፈልገውን የመደበኛ በጀት ድጋፍ ጥያቄ በዝርዝር እና የበጀት ድጋፉ ያስፈለገበትን ፫/ ከላይ በንዑስ-አንቀጽ (፩) እና (፪) የተቀመጠው እንደተጠበቀ ሆኖ የኮርፖሬሽኑ የካፒታል ፲፭. ስለኮርፖሬሽኑ የግዢና የፋይናንስ ሥርዓት የመንግስት የፋይናንስ እና የንብረት አስተዳደር በሚያወጣው የግዢ እና የፋይናንስ መመሪያዎች ፩/ ኮርፖሬሽኑ የተሟሉና ትክክለኛ የሆኑ የሒሳብ መዛግብትና የገንዘብ ሰነዶች ይይዛል፤ ፪/ የኮርፖሬሽኑ የሒሳብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ ሰነዶች በፌደራል ዋናው ኦዲተር በየዓመቱ ፲፯. የቴሌቪዥን ምዝገባ እና የአገልግሎት ፍቃድ ፩/ ማንኛውም የቴሌቪዥን ባለቤት የሆነ ሰው ቴሌቪዥኑን ማስመዝገብ እና በዚህ አዋጅ እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ መፈጸም ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) በተጠቀሰው ባለቤቶችን የሚመዘግብበትን እና ፍቃድ ይዘረጋል፡፡ የአገልግሎት ፍቃድ ክፍያ በተቀመጠው ድንጋጌ መሠረት የሚመራ ፲፰. የቴሌቪዥን አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ መጠን እና በዓመት ብር ፩፻፳ (አንድ መቶ ሃያ ብር) ፍቃድ ክፍያ መክፈል ይኖርበታል፤ ፪/ የቴሌቪዥን ባለቤት የሆነ ሰው ከአንድ በላይ ቴሌቪዥን ማስመዝገብ እና ለእያንዳንዱ ቴሌቪዥን በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተቀመጠውን ክፍያ የመፈፀም ግዴታ ፫/ የቴሌቪዥኑ አገልግሎት ለመኖሪያ ቤት በሆነ ጊዜ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ያለው ክፍያ አፈፃጸም በየወሩ በማስላት ወይም በዓመት አንድ ጊዜ በኢትዮጵያ ፬/ የቴሌቪዥኑ አገልግሎት ለሆቴሎች፣ የእንግዳ አገልግሎቶች የሚውል በሆነ ጊዜ ድርጅቶቹ አገልግሎት ፍቃድ ክፍያቸውን በአንድ ጊዜ መክፈል የሚጠበቅባቸው ሲሆን ዓመታዊ የንግድ ፍቃድ እድሳት አይደረግላቸውም፤ የተቀመጠውን የቴሌቪዥን ባለቤትነት እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ መጠን እንደ በሚያወጣው መመሪያ ሊሻሻል ይችላል፡፡ ፩/ ቴሌቪዥን እንዲመዘግብ እና የቴሌቪዥን በኮርፖሬሽኑ ሥልጣን የተሰጠው ሠራተኛ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግስት ስለግለሰብ ሰብዓዊ መብቶች የተጠቀሱ ድንጋጌዎችን በማክበር እና አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የፍርድ ቤት ፍቃድ በመያዝ ዘወትር በሥራ ሰዓት የሚያሳይ ማስረጃ በመያዝ በማንኛውም ቴሌቪዥን መኖሩን የማረጋገጥ መብት ፪/ ቴሌቪዥን እንዲመዘግብ እና የቴሌቪዥን በኮርፖሬሽኑ ሥልጣን የተሰጠው ሠራተኛ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ሀ) ነጋዴው ወይም የቴሌቪዥን አምራቹ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚጠበቅበትን አለመያዙን ለመመርመር በሚያደርገው ማስመዝገቡን ወይም አለማስመዝገቡን ለማጣራት ቤት ለቤት በመንቀሳቀስ በሚያደርገው እንቅስቃሴ የመተባበር ፫/ የዚህን አዋጅ አንቀጽ ፲፰ በመተላለፍ የቴሌቪዥን ባለቤትነት እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ ለመክፈል ፍቃደኛ ያልሆነ ፬/ የቴሌቪዥን ባለቤቱ ሌላ ተቃራኒ ማስረጃ ባለማስመዝገቡ እና የቴሌቪዥን ባለቤትነት እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ ባለመፈጸሙ ምክንያት የሚኖርበት ዝቅተኛው የፍትሐ ብሔር ተጠያቂነት ቴሌቪዥን እንዳለው ከታወቀበት ጊዜ አንስቶ ወደኋላ የሚቆጠር ሀ) የቴሌቪዥኑ አገልግሎት ለመኖሪያ ቤት ከሆነ በአንድ ቴሌቪዥን የአምስት ዓመት ማለትም ከብር ፮፻ (ስድስት መቶ ብር) እንዲከፍል ይገደዳል፤ ብር ፰፻፵ (ስምንት መቶ አርባ ብር) ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ-አንቀጽ ፪ (ሀ) እና (ለ) የተጠቀሱትን ተግባራት ለመፈጸም የሚንቀሳቀስ በኮርፖሬሽኑ ሥልጣን የተሰጠው በጽሑፍ ተጠይቆ አለመስጠት ከአንድ ወር እስከ ስድስት ወር በሚደርስ ቀላል እስራት ወይም ከብር ፭፻ /አምስት መቶ ብር/ እስከ ብር ፭ሺ /አምስት ሺህ ብር/ በሚደርስ በሚወሰን ውሳኔ መሠረት ይሆናል፡፡ ባለንብረቶች የተሰጠው ፍቃድ በየአምስት ቴሌቪዥኑ በመበላሸቱ ወይም በመጥፋቱ ቴሌቪዥኑ ሥራ ላይ ሊውል የማይችል እንደሆነ የቴሌቪዥኑ ባለቤት የተሰጠው የቴሌቪዥን ፍቃድ እንዲሰረዝ ለኮርፖሬሽኑ ፫/ ኮርፖሬሽኑ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት ቴሌቪዥን ስለመበላሸቱ ሪፖርት በደረሰው በሦስት ወር ጊዜ ውስጥ ጉዳዩን ፬/ የቴሌቪዥን ባለቤት ቴሌቪዥኑ ስለመበላሸቱ ሪፖርት ካቀረበበት ጊዜ አንስቶ በጉዳዩ ላይ ውሳኔ እስኪሰጥ ጊዜ ድረስ ከክፍያ ነፃ ፭/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፬) የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ ኮርፖሬሽኑ በዚህ አንቀፅ ማጣራት ቴሌቪዥኑ ስለመሥራቱ ካረጋገጠ የቴሌቪዥኑ ባለቤት ሳይከፍል የቀረውን ቴሌቪዥኑ ችግር ያጋጠመው የቴሌቪዥን ባለቤት ችግሩን ለኮርፖሬሽኑ እስካላሳወቀ ጊዜ ድረስ ዓመታዊ የቴሌቪዥን አገልግሎት ፍቃድ ክፍያውን እንዲከፍል ይገደዳል፡፡ ፳፪. ከክፍያዎች ነፃ ስለማድረግ በኮርፖሬሽኑ ሲያገለግሉ ቆይተው በጡረታ ለሚጠቀሙበት ቴሌቪዥን በዚህ አዋጅ መሠረት ከሚከፈል የቴሌቪዥን ባለቤትነት ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ከተጠቀሰው አስፈፃሚ በኢንተርናሽናል ልምድ ወይም ስምምነት መሠረት ወይም ለሕዝብ ጥቅም ሲባል በዝቅተኛ የኑሮ ደረጃ ላይ ለሚገኙ ባለቤትነት እና አገልግሎት ፍቃድ ክፍያ ነፃ እንዲሆኑ ሊወስን ይችላል፤ ዝርዝሩ ለዚህ አዋጅ ክፍል ሦስት አፈፃፀም እንዲረዳ ኮርፖሬሽኑ ከኢትዮጵያ የኤሌክትሪክ አገልግሎት፣ ከገቢዎች ሚኒስቴር፣ ከፌደራል እና ከክልል የንግድ ቢሮዎች እና ከሌሎች ከሚመለከታቸው መንግሥታዊ እና መንግሥታዊ ካልሆኑ አጋር ፳፬. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ ደንቦችን ሊያወጣ ፪/ ቦርዱ ይህን አዋጅ ወይም አዋጁን ተከትሎ የሚወጣውን ደንብ ለማስፈፀም መመሪያዎችን ፳፭. የተሻሩና ተፈፃሚነት የሌላቸው ሕጎች የሚከተሉት ሕጎች በዚህ አዋጅ ተሽረዋል፡- ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፰፻፶፰/፪ሺ፮ እና እሱን ለማስፈፀም የወጣው የኮርፖሬሽኑ ሠራተኞች አስተዳደር ደንብ ቁጥር ፭/፪ሺ፯ ፪/ የኢትዮጵያ ሬዲዮና ቴሌቪዥን አገልግሎት ድርጅት አዋጅ ቁጥር ፲፭/፩ሺ፱፻፷፯ ዓ.ም ፳/፩ሺ፱፻፷፯፤ በዚህ አዋጅ ተሸረዋል፡፡ ፫/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ ፩/ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፳፭ ንዑስ-አንቀጽ (፩) አስተዳደር ደንብ ቁጥር ፭/፪ሺ፯ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚወጣ ደንብ እስኪተካ ጊዜ ድረስ ተፈፃሚነቱ ይቀጥላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ቢኖርም የኮርፖሬሽኑ የሠራተኞች አስተዳደር ደንብ ቁጥር ፭/፪ሺ፯ አንቀጽ ፷፮ ንዑስ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ የካቲት ፳ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=c4397ba5a94231d934dfa31f3d250d10aa081e3f	8,898	1,686	0.972411	2025-10-04T13:50:04.310488
fbf9dd068a05ce28	ለሥርዓተ ምግብ ማጠናከሪያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ለሥርዓተ ምግብ ማጠናከሪያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ………………………….…...ገጽ ፲፬ሺ፮፻፶፪ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ ማስፈፀሚያ የሚውል ሁለት መቶ ዘጠና ሰባት ሚሊዮን ስድስት መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፪፻፺፯ ሚሊዮን ፮፻ሺ ኤስ.ዲ.አር) ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፯ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ይህንኑ ስምምነት የኢፌድሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ፮ኛ መደበኛ ስብሰባው ህዳር ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፭ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “ለሥርዓተ ምግብ ማጠናከሪያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፩/፪ሺ፲፭" ተብሎ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥትና እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፯ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 7156-ET የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ሁለት መቶ ዘጠና ሰባት ሚሊዮን ስድስት መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፪፻፺፯ ሚሊዮን ፮፻ሺ ኤስ.ዲ.አር) መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ የካቲት ፪ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="fbf9dd068a05ce28" title="ለሥርዓተ ምግብ ማጠናከሪያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=dc420c301eaaa96d523911ed6b1f7793600813ec" char_count="1010" purity="0.94"> ለሥርዓተ ምግብ ማጠናከሪያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ለሥርዓተ ምግብ ማጠናከሪያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ………………………….…...ገጽ ፲፬ሺ፮፻፶፪ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ ማስፈፀሚያ የሚውል ሁለት መቶ ዘጠና ሰባት ሚሊዮን ስድስት መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፪፻፺፯ ሚሊዮን ፮፻ሺ ኤስ.ዲ.አር) ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፯ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ይህንኑ ስምምነት የኢፌድሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በ፮ኛ መደበኛ ስብሰባው ህዳር ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፭ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “ለሥርዓተ ምግብ ማጠናከሪያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፩/፪ሺ፲፭" ተብሎ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥትና እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፯ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 7156-ET የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ሁለት መቶ ዘጠና ሰባት ሚሊዮን ስድስት መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፪፻፺፯ ሚሊዮን ፮፻ሺ ኤስ.ዲ.አር) መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ የካቲት ፪ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=dc420c301eaaa96d523911ed6b1f7793600813ec	1,010	192	0.943834	2025-10-04T13:50:06.352614
c2989c59384a7f15	የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅ (እንደተሻሻለ) ለማሻሻል የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅ (እንደተሻሻለ) ለማሻሻል የወጣ አዋጅ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፱/፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅ (እንደተሻሻለ) ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ጥረት ውጤታማ እንዲሆን፣ አገልግሎቱ የአፍሪካ ተመራጭ ዜና ምንጭ ለመሆን ያነገበው ራዕይ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅ (እንደተሻሻለ) ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፱/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም ፩ሺ፩፻፲፭/፪ሺ፲፩ እንደሚከተለው ተሻሽሏል፡፡ ፩. የአዋጁ አንቀጽ ፯ ንዑስ አንቀጽ (፪) ተሠርዞ ተተክተዋል፡፡ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፫) ንኡስ አንቀጽ (፬) ሆኖ ተሸጋሽጓል፡፡ “፪/ የቦርዱ አባላት ስብጥር አግባብነት ካላቸው ክፍሎች የተውጣጣ እና የፆታ ስብጥርን ፫. የአዋጁ አንቀጽ ፰ ንዑስ አንቀጽ (፭) ተሰርዞ በሚከተለው ንዑስ አንቀጽ (፭) ተተክቷል፡፡ ፬. የአዋጁ አንቀፅ ፱ ከንዑስ አንቀፅ (፯) ቀጥሎ አዲስ “፰/ በዋና ኦዲተር መሥሪያ ቤት የተላኩ የኦዲት ፭. የአዋጁ አንቀጽ ፲፩ (፪) ፊደል ተራ (ሀ) ተሠርዞ የሚከተለው ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሀ) ለማስፈፀም ቦርዱ በሚያወጣው ዝርዝር የአፈፃፀም መመሪያ መሠረት ይቀጥራል ፮. የአዋጁ አንቀጽ ፲፩ (፪) ፊደል ተራ (ሠ) ቀጥሎ ፊደል ተራ (ረ) አዲስ ድንጋጌ የተካተተ ሲሆን ፊደል ተራ (ረ) የነበረው ሰ ሆኖ ተሸጋሽጓል “ረ) የአገልግሎቱ የፋይናንስ አቅም እንዲጠናከር ፯. የአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ተሰርዘው የሚከተሉት ንዑስ አንቀጽ (፩) እና “፩/ የእያንዳንዱ ምክትል ሥራ አስፈጻሚ ተጠሪነት ለዋና ሥራ አስፈጻሚው ሆኖ የተመደበበትን ዘርፍ ሥራ ይመራል፣ በዋና ሥራ አስፈጻሚው የሚሰጠውን ፪/ ዋና ሥራ አስፈጻሚው በማይኖር ጊዜ ተክቶ ይሠራል፤ ሆኖም ከአንድ በላይ ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚ በሚኖር ጊዜ ዋና ሥራ አስፈጻሚው ውክልና ያለው ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚ ፰. የአዋጁ አንቀጽ ፲፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) ተሠርዞ በሚከተለው ንዑስ አንቀጽ (፪) ተተክቷል፡፡ ከንዑስ አንቀጽ (፪) ቀጥሎ አዲስ ንዑስ አንቀጽ “፪/ ከሚሰጣቸዉ አገልግሎቶች የሚገኝ ገቢ፤ ፫/ ከሌሎች ምንጮች የሚገኝ ገቢ፡፡” ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ የካቲት ፪ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="c2989c59384a7f15" title="የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅ (እንደተሻሻለ) ለማሻሻል የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=946672f7e7740833bb9440f35aa1ea801c305d31" char_count="1468" purity="0.94"> የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅ (እንደተሻሻለ) ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅ (እንደተሻሻለ) ለማሻሻል የወጣ አዋጅ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፱/፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅ (እንደተሻሻለ) ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ጥረት ውጤታማ እንዲሆን፣ አገልግሎቱ የአፍሪካ ተመራጭ ዜና ምንጭ ለመሆን ያነገበው ራዕይ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅ (እንደተሻሻለ) ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፱/፪ሺ፲፭” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎትን እንደገና ለማቋቋም ፩ሺ፩፻፲፭/፪ሺ፲፩ እንደሚከተለው ተሻሽሏል፡፡ ፩. የአዋጁ አንቀጽ ፯ ንዑስ አንቀጽ (፪) ተሠርዞ ተተክተዋል፡፡ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፫) ንኡስ አንቀጽ (፬) ሆኖ ተሸጋሽጓል፡፡ “፪/ የቦርዱ አባላት ስብጥር አግባብነት ካላቸው ክፍሎች የተውጣጣ እና የፆታ ስብጥርን ፫. የአዋጁ አንቀጽ ፰ ንዑስ አንቀጽ (፭) ተሰርዞ በሚከተለው ንዑስ አንቀጽ (፭) ተተክቷል፡፡ ፬. የአዋጁ አንቀፅ ፱ ከንዑስ አንቀፅ (፯) ቀጥሎ አዲስ “፰/ በዋና ኦዲተር መሥሪያ ቤት የተላኩ የኦዲት ፭. የአዋጁ አንቀጽ ፲፩ (፪) ፊደል ተራ (ሀ) ተሠርዞ የሚከተለው ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሀ) ለማስፈፀም ቦርዱ በሚያወጣው ዝርዝር የአፈፃፀም መመሪያ መሠረት ይቀጥራል ፮. የአዋጁ አንቀጽ ፲፩ (፪) ፊደል ተራ (ሠ) ቀጥሎ ፊደል ተራ (ረ) አዲስ ድንጋጌ የተካተተ ሲሆን ፊደል ተራ (ረ) የነበረው ሰ ሆኖ ተሸጋሽጓል “ረ) የአገልግሎቱ የፋይናንስ አቅም እንዲጠናከር ፯. የአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ተሰርዘው የሚከተሉት ንዑስ አንቀጽ (፩) እና “፩/ የእያንዳንዱ ምክትል ሥራ አስፈጻሚ ተጠሪነት ለዋና ሥራ አስፈጻሚው ሆኖ የተመደበበትን ዘርፍ ሥራ ይመራል፣ በዋና ሥራ አስፈጻሚው የሚሰጠውን ፪/ ዋና ሥራ አስፈጻሚው በማይኖር ጊዜ ተክቶ ይሠራል፤ ሆኖም ከአንድ በላይ ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚ በሚኖር ጊዜ ዋና ሥራ አስፈጻሚው ውክልና ያለው ምክትል ዋና ሥራ አስፈጻሚ ፰. የአዋጁ አንቀጽ ፲፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) ተሠርዞ በሚከተለው ንዑስ አንቀጽ (፪) ተተክቷል፡፡ ከንዑስ አንቀጽ (፪) ቀጥሎ አዲስ ንዑስ አንቀጽ “፪/ ከሚሰጣቸዉ አገልግሎቶች የሚገኝ ገቢ፤ ፫/ ከሌሎች ምንጮች የሚገኝ ገቢ፡፡” ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ የካቲት ፪ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=946672f7e7740833bb9440f35aa1ea801c305d31	1,468	295	0.935264	2025-10-04T13:50:07.799898
a3aa83e712b3a85b	የመንግሥት እና የግል አጋርነት አዋጅ (ማሻሻያ) አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ጥር ፳፮ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፫ /፪ሺ፲፭ አዋጅ………………………………………..…ገጽ ፲፬ሺ፮፻፪ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፫/ ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የመንግሥት እና የግል አጋርነት አዋጅን ለማሻሻል ፩ሺ፸፮/፪ሺ፲ን ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ ይህ አዋጅ “የመንግሥት እና የግል አጋርነት አዋጅ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፫/፪ሺ፲፭” ተብሎ የመንግሥት እና የግል አጋርነት አዋጅ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፸፮/፪ሺ፲ እንደሚከተለው ተሻሽሏል፡፡ ፩/ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ ፪(፲፰) ቀጥሎ አዲስ ንዑስ ፲፱/ “ቀጥተኛ ድርድር” ማለት ከግል ባለሀብት ወይም ከተዋዋይ ባለሥልጣን ወይም መንግስት እና ግል አጋርነት ዳይሬክቶሬት ጄኔራል የመነጨ የመሠረተ ልማት ዝርጋታ ወይም የሕዝብ አገልግሎት የሚሰጥ ፕሮጀክትን በውድድር ላይ የተመሠረተ ሳይሆን እንደአግባብነቱ በቀጥታ ከአንድ ወይም ከአንድ በላይ ከሆኑ ውስን የግል ባለሀብቶች ጋር በሚደረግ ድርድር የግል ባለሀብት የሚመረጥበት መንገድ ነው፡፡ ፩/ ከአንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ ፪ ተራ ፊደል “ለ” “ሐ) የመንግሥት የልማት ድርጅት ከግል ባለሀብት ወይም ከውጭ አገር መንግሥት ወይም ከውጭ አገር መንግሥት የልማት ድርጅት ጋር በመሆን በሚያቋቁመው የጋራ ልማት ድርጅት ወይም ኩባንያ የሚያከናውነው የንግድ ሥራ፤” ፪. አንቀጽ ፰(፩) የመንግሥት እና የግል አጋርነት ቦርድ አካላት ዝርዝር በሚከተለው ተተክቷል፦ ረ) የትራንፖርት እና ሎጂስቲክስ ሚኒስቴር ፤ ሰ)የከተማ መሠረተ ልማት ሚኒስቴር፤ ሸ) የግሉን ሴክተር ከሚወከሉ ተቋማት በሚኒስቴሩ አማካኝነት የሚመረጡ ሁለት አባላት፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ /፩/ እና /፪/ ቢኖርም ቦርዱ ዲፕሎማሲ አማካኝነት ወይም ከግል ባለሀብት ጋር መሰረት የቀረበ የፕሮጀክት ሐሳብ ቢተገበር ፕሮጀክቱ በፍጥነት ፋይናንስ እንዲያገኝ በማስቻል የሕዝብ በቀጥተኛ ድርድር በመንግሥት እና የግል አጋርነት ፬/ በቀጥተኛ ድርድር በመንግሥት እና የግል አጋርነት እንዲተገበር ለቦርዱ የሚቀርብ የፕሮጀክት ሐሳብ ከአገሪቱ አጠቃላይ የልማት ዕቅድ እና ስትራቴጂ ጋር ፭/ የግል አጋር በመሆን የመንግሥት እና የግል አጋርነትን የሚያቀርብ የግል ባለሀብት ወይም የግል ባለሀብቶች ጥምረት የሚከተሉትን ዝቅተኛ መስፈርቶች ማሟላት ሀ) የውጭ ባለሀብት ነዋሪ በሆነበት አገር ሕግ መሠረት የሚያረጋግጥ የመመስረቻ የምስክር ወረቀት እና ፕሮጀክት እንዲያለማ እና እንዲተገብር ልዩ ድጋፍ ያለው መሆኑን ሲያረጋግጥ፤ የሀገር ውስጥ የግል ባለሀብት ደግሞ ዘርፉን ከሚመለክተው የመንግስት ተቋም የግል ባለሀብቱን የፋይናንስ አቅም፣ የቴክኒክ ልምድ፣ ክህሎት እና ጥሩ ገጽታ መሠረት ያደረገ የተጠቀሰውን ፕሮጀክት በየመንግሥት እና የግል አጋርነት ማዕቀፍ መሠረት እንዲተገብር ድጋፍ ማቅረብ አለበት፡፡ ሆኖም ግን የዚህ አንቀጽ ድንጋጌ መግአ ዳይሬክቶሬት ጄኔራል የኩባንያውን ብቃት ለማረጋገጥ የሚያካሂደው ግምገማ አያስቀረውም፡፡ ለ)ፕሮጀክቱን ለመተግበር የሚያስችል በማስረጃ የተደገፈ የፋይናንስ አቋም ማሳየት የሚችል፤ በዘርፉ ሁለት እና የማስተዳደር ወይም አገልግሎት የመስጠት የቴክኒክ ብቃት እና የሥራ ልማድ ያለው መሆን ይኖርበታል ፤ ሐ) የግል ባለሀብቱ የሚያቀርበው የፕሮጀክት ሐሳብ የሀገር ውስጥ ባለሀብት ተሳትፎን፣ የአገር ውስጥ ምርት መጠቀምን እና ለኢትዮጵያውያን የሥራ ዕድል መፍጠርን በሚያበረታታ መልኩ የተቀረፀ መ) የግል ባለሀብቱ ወይም የግል ባለሀብቱ ሥራ አስፈፃሚ ወይም ዳይሬክተሮች ወይም ከአምስት ባለአክሲዮኖች የፕሮጀክቱ ሀሳብ በቀጥታ ድርድር በመንግሥት እና የግል አጋርነት እንዲተገበር በቦርዱ ከመወሰኑ በፊት ወደ ኋላ በሚቆጠር የአምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ያላቸው ሪከርድ ከወንጀል ተጠያቂነት ሠ) የግልባለሀብቱ ለፕሮጀክቱ ማስፈፀሚያ ከሚያስፈልገው ጠቅላላ ወጪ ውስጥ በብድር ለሚሸፈነው የገንዘብ መጠን ከአበዳሪው ወይም አበዳሪዎች የተሰጠ የብድር ፈቃደኝነት ማረጋገጫ ማቅረብ ይኖርበታል፤ ረ) ሚኒስቴሩ ተጨማሪ ዝርዝር መመዘኛ መስፈርቶችን በተመለከተ መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፫. ከአንቀጽ ፵ ንዑስ አንቀፅ /፮/ ቀጥሎ አዲስ ንዑስ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ /፩/ እስከ /፮/ የተደነገገው ሀ) በሁለትዮሽ የመንግሥት ለመንግሥት የኢኮኖሚ ዲፕሎማሲ አማካኝነት ወይም የግል ባለሀብቱ ጋር በሚደረግ ቀጥተኛ ግንኙነት በተደረሰ መግባባት መሠረት በልዩ ሁኔታ በቀጥታ ድርድር በመንግሥት የፕሮጀክት ሐሳብ ያለው ልዩ ጠቀሜታ በመጀመሪያ የሚያስገኘውን ጥቅም ሲያምንበት በፕሮጀክቱ ሐሳብ መሠረት ዝርዝር ቅድመ አዋጭነት ጥናት እና የግል ባለሀብቱን የቴክኒክ፣ የፋይናንስ እና የሕግ አቋም መግለጫ በመንግሥት እና የግል አጋርነት ዳይሬክቶሬት ጄነራል እና በተዋዋይ ባለሥልጣን ለ)ሚኒስቴሩ በቀረበው የፕሮጀክት ሐሳብ ላይ የተካሄደውን የቅድመ አዋጭነት ጥናት እንዲሁም የፕሮጀክቱን የግምገማውን ውጤት ለቦርዱ ለውሳኔ ያቀርባል፡፡ ሐ) ቦርዱ ሚኒስቴሩ ያቀረበውን የግምገማ ውጤት ሪፖርት መሠረት በማድረግ የፕሮጀክቱ ሐሳብ በቀጥታ ድርድር በመንግሥት እና የግል አጋርነት እንዲተገበር ሊወስን ወይም የቅድመ-አዋጭነት ጥናቱ እና የግል ባለሀብቱ የፋይናንስ፣ የቴክኒክ እና የሕግ አቋም በድጋሚ ተሰርቶ ሊሰርዘው ይችላል፡፡ ሆኖም ቦርዱ ፕሮጀክቱ በቀጥታ ድርድር የመንግሥት እና የግል አጋርነት እንዲተገበር ተቀባይነት አግኝቶ ለትግበራ ለኩባንያው እንደተሰጠ መ)ቦርዱ የቀረበለት የፕሮጀክት ሐሳብ በቀጥታ ድርድር በመንግሥት እና የግል አጋርነት እንዲተገበር ሲወስን የፕሮጀክቱን ሐሳብ ለጥልቅ የአዋጭነት ጥናት ወደ ሠ) የመንግሥትና የግል አጋርነት ዳይሬክቶሬት ጄኔራል ባለስልጣን ዝርዝር የአዋጭነት ጥናት እንዲያከናውን ይገመግማል፡፡ ለዚህ ዓላማ የአዋጁ አንቀጽ ፲፯ እና ፲፰ እንደ አግባብነታቸው ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡ ረ) የመንግሥትና የግል አጋርነት ዳይሬክቶሬት ጄኔራል የአዋጪነት ጥናት ሪፖርቱን ለቦርዱ አቅርቦ ጥናቱ ሲፀድቅ ከተዋዋይ ባለሥልጣኑ ጋር በመመካከር ለድርድር መነሻ የሚሆን የፕሮጀክት ስምምነት ረቂቅ አዘጋጅቶ ከድርድሩ በፊት መዘጋጀት እንዲችል ሰ) ድርድሩ ከመጀመሩ በፊት ተደራዳሪ ወገኖች ድርድሩ ሊወስድ የሚችለውን ጊዜ እና ድርድሩ የሚመራበትን አቅርበው ማፀደቅ ይኖርባቸዋል፡፡ ጄነራል እና ተዋዋይ ባለሥልጣኑ በጋራ በዚህ አዋጅ መሠረት ድርድሩን ከግል ባለሀብቱ ጋር ያደርጋሉ፡፡ ቀ) ከግልባለሀብቱ ጋር የተደረገው የቀጥታ ድርድር ሂደት አጋርነት ዳይሬክቶሬት ጄኔራል የድርድሩን ውጤት ሪፖርት እና ከየግል ባለሀብቱ ለፕሮጀክቱ ትግበራ በግል አጋርነት ተቀባይነት ማግኘቱን ለቦርዱ አቅርቦ በ) ፕሮጀክቱ ከየግል ባለሀብቱ ጋር ውል መፈራረምን እና የፕሮጀክቱን ትግበራ ሂደቶች አስመልክቶ የአዋጁ አንቀጽ ፴፬ እና ከአንቀፅ ፵፬ እስከ ፷፰ ድረስ ያሉት ድንጋጌዎች ተፈፃሚነት ይኖራቸዋል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ጥር ፳፮ ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="a3aa83e712b3a85b" title="የመንግሥት እና የግል አጋርነት አዋጅ (ማሻሻያ) አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=032f11f48c93d93be54607d280409002fe986bb7" char_count="3893" purity="0.97"> የመንግሥት እና የግል አጋርነት አዋጅ (ማሻሻያ) አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ጥር ፳፮ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፫ /፪ሺ፲፭ አዋጅ………………………………………..…ገጽ ፲፬ሺ፮፻፪ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፫/ ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የመንግሥት እና የግል አጋርነት አዋጅን ለማሻሻል ፩ሺ፸፮/፪ሺ፲ን ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ ይህ አዋጅ “የመንግሥት እና የግል አጋርነት አዋጅ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፫/፪ሺ፲፭” ተብሎ የመንግሥት እና የግል አጋርነት አዋጅ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፸፮/፪ሺ፲ እንደሚከተለው ተሻሽሏል፡፡ ፩/ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ ፪(፲፰) ቀጥሎ አዲስ ንዑስ ፲፱/ “ቀጥተኛ ድርድር” ማለት ከግል ባለሀብት ወይም ከተዋዋይ ባለሥልጣን ወይም መንግስት እና ግል አጋርነት ዳይሬክቶሬት ጄኔራል የመነጨ የመሠረተ ልማት ዝርጋታ ወይም የሕዝብ አገልግሎት የሚሰጥ ፕሮጀክትን በውድድር ላይ የተመሠረተ ሳይሆን እንደአግባብነቱ በቀጥታ ከአንድ ወይም ከአንድ በላይ ከሆኑ ውስን የግል ባለሀብቶች ጋር በሚደረግ ድርድር የግል ባለሀብት የሚመረጥበት መንገድ ነው፡፡ ፩/ ከአንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ ፪ ተራ ፊደል “ለ” “ሐ) የመንግሥት የልማት ድርጅት ከግል ባለሀብት ወይም ከውጭ አገር መንግሥት ወይም ከውጭ አገር መንግሥት የልማት ድርጅት ጋር በመሆን በሚያቋቁመው የጋራ ልማት ድርጅት ወይም ኩባንያ የሚያከናውነው የንግድ ሥራ፤” ፪. አንቀጽ ፰(፩) የመንግሥት እና የግል አጋርነት ቦርድ አካላት ዝርዝር በሚከተለው ተተክቷል፦ ረ) የትራንፖርት እና ሎጂስቲክስ ሚኒስቴር ፤ ሰ)የከተማ መሠረተ ልማት ሚኒስቴር፤ ሸ) የግሉን ሴክተር ከሚወከሉ ተቋማት በሚኒስቴሩ አማካኝነት የሚመረጡ ሁለት አባላት፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ /፩/ እና /፪/ ቢኖርም ቦርዱ ዲፕሎማሲ አማካኝነት ወይም ከግል ባለሀብት ጋር መሰረት የቀረበ የፕሮጀክት ሐሳብ ቢተገበር ፕሮጀክቱ በፍጥነት ፋይናንስ እንዲያገኝ በማስቻል የሕዝብ በቀጥተኛ ድርድር በመንግሥት እና የግል አጋርነት ፬/ በቀጥተኛ ድርድር በመንግሥት እና የግል አጋርነት እንዲተገበር ለቦርዱ የሚቀርብ የፕሮጀክት ሐሳብ ከአገሪቱ አጠቃላይ የልማት ዕቅድ እና ስትራቴጂ ጋር ፭/ የግል አጋር በመሆን የመንግሥት እና የግል አጋርነትን የሚያቀርብ የግል ባለሀብት ወይም የግል ባለሀብቶች ጥምረት የሚከተሉትን ዝቅተኛ መስፈርቶች ማሟላት ሀ) የውጭ ባለሀብት ነዋሪ በሆነበት አገር ሕግ መሠረት የሚያረጋግጥ የመመስረቻ የምስክር ወረቀት እና ፕሮጀክት እንዲያለማ እና እንዲተገብር ልዩ ድጋፍ ያለው መሆኑን ሲያረጋግጥ፤ የሀገር ውስጥ የግል ባለሀብት ደግሞ ዘርፉን ከሚመለክተው የመንግስት ተቋም የግል ባለሀብቱን የፋይናንስ አቅም፣ የቴክኒክ ልምድ፣ ክህሎት እና ጥሩ ገጽታ መሠረት ያደረገ የተጠቀሰውን ፕሮጀክት በየመንግሥት እና የግል አጋርነት ማዕቀፍ መሠረት እንዲተገብር ድጋፍ ማቅረብ አለበት፡፡ ሆኖም ግን የዚህ አንቀጽ ድንጋጌ መግአ ዳይሬክቶሬት ጄኔራል የኩባንያውን ብቃት ለማረጋገጥ የሚያካሂደው ግምገማ አያስቀረውም፡፡ ለ)ፕሮጀክቱን ለመተግበር የሚያስችል በማስረጃ የተደገፈ የፋይናንስ አቋም ማሳየት የሚችል፤ በዘርፉ ሁለት እና የማስተዳደር ወይም አገልግሎት የመስጠት የቴክኒክ ብቃት እና የሥራ ልማድ ያለው መሆን ይኖርበታል ፤ ሐ) የግል ባለሀብቱ የሚያቀርበው የፕሮጀክት ሐሳብ የሀገር ውስጥ ባለሀብት ተሳትፎን፣ የአገር ውስጥ ምርት መጠቀምን እና ለኢትዮጵያውያን የሥራ ዕድል መፍጠርን በሚያበረታታ መልኩ የተቀረፀ መ) የግል ባለሀብቱ ወይም የግል ባለሀብቱ ሥራ አስፈፃሚ ወይም ዳይሬክተሮች ወይም ከአምስት ባለአክሲዮኖች የፕሮጀክቱ ሀሳብ በቀጥታ ድርድር በመንግሥት እና የግል አጋርነት እንዲተገበር በቦርዱ ከመወሰኑ በፊት ወደ ኋላ በሚቆጠር የአምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ያላቸው ሪከርድ ከወንጀል ተጠያቂነት ሠ) የግልባለሀብቱ ለፕሮጀክቱ ማስፈፀሚያ ከሚያስፈልገው ጠቅላላ ወጪ ውስጥ በብድር ለሚሸፈነው የገንዘብ መጠን ከአበዳሪው ወይም አበዳሪዎች የተሰጠ የብድር ፈቃደኝነት ማረጋገጫ ማቅረብ ይኖርበታል፤ ረ) ሚኒስቴሩ ተጨማሪ ዝርዝር መመዘኛ መስፈርቶችን በተመለከተ መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፫. ከአንቀጽ ፵ ንዑስ አንቀፅ /፮/ ቀጥሎ አዲስ ንዑስ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ /፩/ እስከ /፮/ የተደነገገው ሀ) በሁለትዮሽ የመንግሥት ለመንግሥት የኢኮኖሚ ዲፕሎማሲ አማካኝነት ወይም የግል ባለሀብቱ ጋር በሚደረግ ቀጥተኛ ግንኙነት በተደረሰ መግባባት መሠረት በልዩ ሁኔታ በቀጥታ ድርድር በመንግሥት የፕሮጀክት ሐሳብ ያለው ልዩ ጠቀሜታ በመጀመሪያ የሚያስገኘውን ጥቅም ሲያምንበት በፕሮጀክቱ ሐሳብ መሠረት ዝርዝር ቅድመ አዋጭነት ጥናት እና የግል ባለሀብቱን የቴክኒክ፣ የፋይናንስ እና የሕግ አቋም መግለጫ በመንግሥት እና የግል አጋርነት ዳይሬክቶሬት ጄነራል እና በተዋዋይ ባለሥልጣን ለ)ሚኒስቴሩ በቀረበው የፕሮጀክት ሐሳብ ላይ የተካሄደውን የቅድመ አዋጭነት ጥናት እንዲሁም የፕሮጀክቱን የግምገማውን ውጤት ለቦርዱ ለውሳኔ ያቀርባል፡፡ ሐ) ቦርዱ ሚኒስቴሩ ያቀረበውን የግምገማ ውጤት ሪፖርት መሠረት በማድረግ የፕሮጀክቱ ሐሳብ በቀጥታ ድርድር በመንግሥት እና የግል አጋርነት እንዲተገበር ሊወስን ወይም የቅድመ-አዋጭነት ጥናቱ እና የግል ባለሀብቱ የፋይናንስ፣ የቴክኒክ እና የሕግ አቋም በድጋሚ ተሰርቶ ሊሰርዘው ይችላል፡፡ ሆኖም ቦርዱ ፕሮጀክቱ በቀጥታ ድርድር የመንግሥት እና የግል አጋርነት እንዲተገበር ተቀባይነት አግኝቶ ለትግበራ ለኩባንያው እንደተሰጠ መ)ቦርዱ የቀረበለት የፕሮጀክት ሐሳብ በቀጥታ ድርድር በመንግሥት እና የግል አጋርነት እንዲተገበር ሲወስን የፕሮጀክቱን ሐሳብ ለጥልቅ የአዋጭነት ጥናት ወደ ሠ) የመንግሥትና የግል አጋርነት ዳይሬክቶሬት ጄኔራል ባለስልጣን ዝርዝር የአዋጭነት ጥናት እንዲያከናውን ይገመግማል፡፡ ለዚህ ዓላማ የአዋጁ አንቀጽ ፲፯ እና ፲፰ እንደ አግባብነታቸው ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡ ረ) የመንግሥትና የግል አጋርነት ዳይሬክቶሬት ጄኔራል የአዋጪነት ጥናት ሪፖርቱን ለቦርዱ አቅርቦ ጥናቱ ሲፀድቅ ከተዋዋይ ባለሥልጣኑ ጋር በመመካከር ለድርድር መነሻ የሚሆን የፕሮጀክት ስምምነት ረቂቅ አዘጋጅቶ ከድርድሩ በፊት መዘጋጀት እንዲችል ሰ) ድርድሩ ከመጀመሩ በፊት ተደራዳሪ ወገኖች ድርድሩ ሊወስድ የሚችለውን ጊዜ እና ድርድሩ የሚመራበትን አቅርበው ማፀደቅ ይኖርባቸዋል፡፡ ጄነራል እና ተዋዋይ ባለሥልጣኑ በጋራ በዚህ አዋጅ መሠረት ድርድሩን ከግል ባለሀብቱ ጋር ያደርጋሉ፡፡ ቀ) ከግልባለሀብቱ ጋር የተደረገው የቀጥታ ድርድር ሂደት አጋርነት ዳይሬክቶሬት ጄኔራል የድርድሩን ውጤት ሪፖርት እና ከየግል ባለሀብቱ ለፕሮጀክቱ ትግበራ በግል አጋርነት ተቀባይነት ማግኘቱን ለቦርዱ አቅርቦ በ) ፕሮጀክቱ ከየግል ባለሀብቱ ጋር ውል መፈራረምን እና የፕሮጀክቱን ትግበራ ሂደቶች አስመልክቶ የአዋጁ አንቀጽ ፴፬ እና ከአንቀፅ ፵፬ እስከ ፷፰ ድረስ ያሉት ድንጋጌዎች ተፈፃሚነት ይኖራቸዋል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ጥር ፳፮ ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=032f11f48c93d93be54607d280409002fe986bb7	3,893	740	0.974318	2025-10-04T13:50:09.252338
07b994a59b89e2d1	ብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት (ማሻሻያ) አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት (ማሻሻያ) አዋጅ ብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት (ማሻሻያ) አዋጅ ለውጦችን፣ እድገቶችና መሻሻሎችን ታሳቢ በማድረግ የብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፯፻፲፰/፪ሺ፫ን ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፪/፪ሺ፲፭“ ተብሎ ሊጠቀስ ፯፻፲፰/፪ሺ፫ እንደሚከተለው ተሻሽሏል፤ ፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ- አንቀጽ (፬)፣ (፲፪)፣ (፲፰) እና (፳) ተሰርዞ በሚከተለዉ አዲስ ንዑስ-አንቀጽ (፬)፣ (፲፪)፣ (፲፰) እና (፳) “፬/ “የመንግሥት ሰነደ ሙዓለ-ንዋይ ማዕከላዊ ወጥነት ባለዉ መልኩ የሚከማቹበት ተቀይረዉ የሚቀመጡበት ወይም ሰነደ ሙዓለ-ንዋዮችን በተመለከተ የሚደረግ ግብይት ሰነዶቹን በአካል ማረካከብ መዝገብ ላይ ብቻ በሚደረግ ወጪና ግብይት ሂደት ወቅት የሰነዶች ሙዓለ ንዋዮችን ምዝገባ፣ ክፍያ ማጣራት፣ ርክክብ እና ማወራረድ ያለ አካላዊ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም፣ የመድን ሰጪ ኩባንያ፣ የጠለፋ መድን ሰጪ፣ የሚያስተላልፍ፣ የሚያቻችል፣ የሚያጣራ፣ የሚወስን እና የሚያወራርድ ስርዓትን እንዲያቋቁምና እንዲሰራ ብሔራዊ ባንክ ፈቃድ ወይም ይሁንታ የሰጠው ሌላ ፳/ “የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ” ማለት አንድ የሚሰጠው ሰነድ ሲሆን ገንዘብ፣ ዕቃ ክፍያ እንዲፈፅም የሚያስችለው ግዙፍነት ፪./ ከአዋጁ ከአንቀጽ ፪ ንዕስ-አንቀጽ (፳፰) ቀጥሎ (፴፮) እና (፴፯) ተጨምረዉ ነባሩ ንዕስ- አንቀጽ (፳፱) ንዑስ-አንቀጽ (፴፰) ሆኖ ተሸጋሽጓል፡፡ “፳፱/ "የውጭ ሀገር ገንዘብ" ማለት ከኢትዮጵያ በማናቸውም ሀገር ሕጋዊ ገንዘብ የሆነና ያሳወቀው ማናቸውም ገንዘብ ነው፤ ፴/ “ኩባንያ” ማለት በኢትዮጵያ የንግድ ሕግ በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የተመዘገበና ዋና ጽሕፈት ቤቱ በኢትዮጵያ ውስጥ ፴፩/ “ኤሌክትሮኒክ ገንዘብ” ማለት አውጪው ወይም በሌላ የክፍያ መፈጸሚያ መሣሪያ ከኢትዮጵያ ብር ጋር እኩል በሆነ መልኩ አካላት ለክፍያ ተቀባይነት ያለዉ፣ የክፍያ መፈጸሚያ የሆነ እና ወደ ጥሬ ገንዘብ መለወጥ የሚችል የገንዘብ እሴት ነዉ፤ ፴፪/ “የውጭ ሀገር ዜጋ“ ማለት የኢትዮጵያ ዜጋ ፴፫/ “ተቀጥላ” ማለት በኢትዮጵያ የንግድ ሕግ በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የተመዘገበና ዋና ጽሕፈት ቤቱ በኢትዮጵያ ውስጥ የሆነ በቴሌኮም ኩባንያ፣ የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ አውጪ ወይም በክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ቁጥጥር ስር ያለ የንግድ ማህበር ፴፬/ “የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ አውጪ” ማለት በብሔራዊ ባንክ የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ ወይም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ ድርጅት ወይም ይሁንታ የተሰጠው ባንክ፣ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም ነው፤ ፴፭/ “ይሁንታ” ማለት ከብሔራዊ ባንክ በሌላ ፴፮/ “ኢንቨስትመንት ከለላ ክፍያ” ማለት የውጪ ሀገር ዜጎች ለሀገር ዉስጥ ባለሃብቶች ብቻ ለመሰማራት ለመንግስት የሚከፈል ክፍያ ፴፯/ “በውጪ አካላት ማሠራት” ማለት አንድ ፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ(፩) ፊደል ተራ (ለ)፣ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ፊደል ተራ (ለ) “(ለ) የመንግስት ሰነደ ሙዓለ-ንዋይ ማዕከላዊ ፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሀ) እና (መ) ተሰርዘው በሚከተለዉ አዲስ ፊደል ተራ (ሀ) እና (መ) ተተክተዋል፡፡ I. ለክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር፣ እና II. ለክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ፤ መ) ለተሳታፊዎች፣ ለክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ I. የክፍያ ሥርዓት መሠረተ ልማቶችን የሚያስፈልጋቸውን ኢንቨስትመንት፤ ፭/ የአዋጁ አንቀጽ ፭ ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ “፭. ስለ ፈቃድ፣ ይሁንታ እና ክልከላ ፩/ ከብሔራዊ ባንክ በስተቀር ሌላ ማንኛውም ሰው ከባንኩ ፈቃድ ወይም ይሁንታ ሳያገኝ የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ አውጪ ወይም ፪/ የኢትዮጵያ ፖስታ አገልግሎት ድርጅት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር አገልግሎት ተግባር በዚህ አዋጅ መሠረት ፫/ ከብሔራዊ ባንክ በቅድሚያ የጽሁፍ ፈቃድ ካላገኘ በስተቀር ማናቸውም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ወይም የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ (ሀ) አዲስ ሥርዓት በሥራ ላይ ማዋል ወይም (ለ) ከሌላ የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ጋር (ሐ) በመቀላቀልም ሆነ በሌላ መንገድ የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተሩን ሥራ መሸጥ ወይም ባለቤትነትን የሚያስቀሩ ማናቸውንም ምክንያት ካልሆነ በስተቀር ካፒታሉን (ሠ) የመመስረቻ ጽሑፍ ማሻሻል፤ ወይም የንግድ ስም መቀየር፤ አይችልም፡፡ የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪን ሰነድ (ሀ) አንድ የክፍያ ሥርዓት ወይም የክፍያ ቀልጣፋነት እና ማሳለጥ ጎጂ ከሆነ፤ ወይም (ለ) ክልከላው የሕዝብን ጥቅም ለማስጠበቅ ፭/ የክፍያ ሰነድ አውጪ ወይም የክፍያ ሥርዓት ያላቸውን በወንጀል ድርጊት የተገኘ ገንዘብ ወይም ንብረት ሕጋዊ አስመስሎ ማቅረብን የሀገሪቱን ሕጎች ማክበር እና መተግበር ፮/ የአዋጁ አንቀጽ ፮ ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ “፮. ፈቃድ ወይም ይሁንታ ለማግኘት ስለሚቀርብ ፩/ የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ ወይም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ፈቃድ ለማግኘት የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ ለማውጣት ይሁንታ ለማግኘት ማመልከቻ ለብሔራዊ ባንክ ማቅረብ ፫/ ከፋይናንስ ተቋም እና በመንግስት ባለቤትነት ከተያዘ ድርጅት ውጭ ያለ የንግድ ማህበር የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ ወይም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ፈቃድ ማውጣት ከፈለገ ለዚሁ ዓላማ ብቻ የሚያገለግል ተቀጥላ ኩባንያ ፬/ ብሔራዊ ባንክ ተቀጥላ ኩባንያ ስለሚቋቋምበት ሁኔታ በመመሪያ ሊወስን ይችላል፡፡ ፭/ በመንግስት ባለቤትነት የተያዘ ድርጅት በክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪነት ወይም በክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተርነት ሥራ ዘርፍ እንዲሰማራ የሚፈቅድ ልዩ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፮/ ለክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪነት እና ለክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተርነት ማመልከቻ የሚያቀርብ ፯/ የውጭ ሀገር ዜጎች በክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪነት ወይም በክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተርነት ስራ ዘርፍ ሊሰማሩ ይችላሉ፤ ወይም በክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪነት ወይም በክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተርነት ፈቃድ የሚሠራ ተቀጥላ ፰/ የውጭ ሀገር ዜጎችና ሙሉ በሙሉ በውጭ ሀገር ዜጎች ባለቤትነት የተያዙ ኢትዮጵያዊ ድርጅቶች የሚሰማሩት የሚፈለገዉ ካፒታል ሙሉ በሙሉ በውጭ ምንዛሬ የተከፈለ ከሆነ ነው ፡፡ ቢኖርም በከፊል በውጭ ሀገር ዜጎች ባለቤትነት የተያዘ ኢትዮጵያዊ ድርጅት በክፍያ መፈጸሚያ የኩባንያዉን ካፒታል ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት በድርጅቱ በውጭ ሀገር ዜጎች የተያዘው ጠቅላላ ድርሻ በመቶኛ ተሰልቶ በውጭ ፲/ ብሔራዊ ባንክ ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል በውጭ ሀገር ዜጎች የተያዘ የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ ወይም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ሥራውን በዉጭ ሀገር ዜጎች ስለሚያሠራበት፣ እንዲሁም በእናት ኩባንያ እና በተቀጥላ መካከል ስለሚኖር ግንኙነት ሁኔታ በመመሪያ ሊወስን የሚቀርብ አመልካች በብሔራዊ ባንክ መመሪያ የሚወሰነውን ክፍያ መፈጸም አለበት፡፡ ፲፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፲፩) የተደነገገዉ እንደተጠበቀ ሆኖ የዉጪ ሀገር ዜጎች በክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ሥራ ውስጥ ሲገቡ ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣዉ መመሪያ መሠረት ተጨማሪ የኢንቨስትመንት ከለላ ክፍያን በውጭ ምንዛሬ በጥያቄው ላይ መወሰን እንዲያስችለው አመልካቹ ስላቀረበው ዝርዝር መረጃ ትክክለኛነት፣ የክፍያ ሥርዓቱን ለማከናወን ስላለው ብቃት፣ የሥርዓቱ ማረጋገጫዎች፣ እንዲሁም ስለሌላ ማናቸውም ከማመልከቻው ጋር ስለተያያዘ ጉዳይ አስፈላጊ የመሰለውን ማጣራት ሊያደርግ ይችላል፡፡ ፲፬/ ብሔራዊ ባንክ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀፅ (፲፫) የተመለከተውን ማጣራት ካደረገ በኋላ የቀረበው ማመልከቻ የተሟላና የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎችና በባንኩ የወጡ መመሪያዎችን የተከተለ መሆኑን ሲያምንበት ከዚህ ቀጥሎ የተዘረዘሩትን ሁኔታዎች ግምት ውስጥ በማስገባት ለሥርዓቱ ፈቃድ ወይም (ሀ) የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተሩ ወይም የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አዉጪዉ ለማቋቋም ሁኔታዎችን ጨምሮ በሥርዓቱ ገንዘብ (ሠ) የአመልካቹ የፋይናንስ አቋም፣ የማስተዳደር (ረ) የተገልጋዮች ጥቅም የሚከበርበትና አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ከኦፕሬተሩ ወይም ከክፍያ ሰነድ አዉጪዉ ጋር ያላቸው ግንኙነት (ሰ) በገንዘብና ብድር ፖሊሲ ላይ ስለሚኖረው (ሸ) ከብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት ጋር በተያያዘ አግባብነት አላቸው ብሎ የሚያምንባቸውን መረጃዎች ተሟልተው ከቀረቡበት ቀን ጀምሮ ባሉት ፷ (ሥድሳ) ቀናት ውስጥ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀፅ (፩) መሠረት በቀረበ ማመልከቻ ለማግኘት የሚያመለክት ሰው ማቅረብ ያለበትን አስፈላጊ መረጃዎች እና ሌሎች አስፈላጊ ሁኔታዎችን በመመሪያ ሊወስን ይችላል፡፡” ፯/ በአዋጁ አንቀጽ ፴፩ ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ አንቀጾች ከአንቀጽ ፴፪ እስከ ፴፰ ተጨምረዉ ነባር አንቀጾች ከአንቀጽ ፴፱ እስከ ፵፮ ሆነዉ “፴፪. ስለ ክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪና የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ዳይሬክተሮችና የሥራ ፩/ ክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጭነት ወይም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተርነት ሥራ ፍቃድ በሚሰጥበት ጊዜም ሆነ በሌላ በማናቸውም ጊዜ የሚደረግ የማናቸውም ካልጸደቀ በቀር በስተቀር ተቀባይነት ፪/ የፋይናንስ ተቋም ዳይሬክተር ወይም የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ ወይም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ዳይሬክተር የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ ብሔራዊ ባንክ የመድን ኩባንያ ወይም የጠለፋ መድን ኩባንያ ዳይሬክተር በተመሳሳይ ጊዜ የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ ፴፫. የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ እና የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ተግባራት ፩/ በብሔራዊ ባንክ በጽሑፍ ሲጸድቅለት መድን፣ ወደ ሀገር የሚላክ ዓለምአቀፍ ሐዋላ ወይም ሌላ ተዛማጅ አገልግሎት ፪/ ብሔራዊ ባንክ በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) የተገለጹትን አገልግሎቶች ዝቅተኛ መስፈርት እና ቅድመ ሁኔታ ለማስተላለፍ፣ ለማጣራት፣ ለመክፈል፣ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ላይ ክፍያዎችን ለማስተላለፍ፣ ለማጣራት፣ ለማስተዳደር በሚያስችል የኦፕሬሽን ያለብሔራዊ ባንክ ይሁንታ መግባት ከማስተላለፍ፣ ከማጣራት፣ ከመክፈል፣ ከመሳተፍ፣ እና ከማስተዳደር ጋር በተመለከተ ብሔራዊ ባንክ መመሪያ ፴፭. ከሀገር ዉስጥ፣ ቀጠናዊ እና ዓለም- ብሔራዊ ባንክ መረጃ ለመለዋወጥ እና በብሔራዊ የክፍያ ሥርዓቱ ላይ የተቀናጀ ክትትል ለማድረግ ብሎም የብሔራዊ ውጤታማነት ለማረጋገጥ ከሀገር ውስጥ፣ ከቀጠናዊ እና ዓለም-አቀፋዊ ተቆጣጣሪ አካላት ጋር በጋራ ሊሰራ ይችላል፡፡ ፴፮. ዓለም-አቀፍ የክፍያ ሥርዓት መርሆችንና ሥርዓት ተገቢነት ያላቸውን ዓለም- ፩/ ፈቃድ የተሰጠዉ የክፍያ መፈጸሚያ የአዋጁ አንቀጽ ፯፣ ፰፣ ፱፣ ፲፩፣ ፲፰ እና ፳፮ ድንጋጌዎች እንደነገሩ ሁኔታ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ጥር ፳፮ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="07b994a59b89e2d1" title="ብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት (ማሻሻያ) አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=8c4596e4b380d8286bdb7b2fd03715199dde63ea" char_count="5918" purity="0.96"> ብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት (ማሻሻያ) አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት (ማሻሻያ) አዋጅ ብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት (ማሻሻያ) አዋጅ ለውጦችን፣ እድገቶችና መሻሻሎችን ታሳቢ በማድረግ የብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፯፻፲፰/፪ሺ፫ን ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፹፪/፪ሺ፲፭“ ተብሎ ሊጠቀስ ፯፻፲፰/፪ሺ፫ እንደሚከተለው ተሻሽሏል፤ ፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ- አንቀጽ (፬)፣ (፲፪)፣ (፲፰) እና (፳) ተሰርዞ በሚከተለዉ አዲስ ንዑስ-አንቀጽ (፬)፣ (፲፪)፣ (፲፰) እና (፳) “፬/ “የመንግሥት ሰነደ ሙዓለ-ንዋይ ማዕከላዊ ወጥነት ባለዉ መልኩ የሚከማቹበት ተቀይረዉ የሚቀመጡበት ወይም ሰነደ ሙዓለ-ንዋዮችን በተመለከተ የሚደረግ ግብይት ሰነዶቹን በአካል ማረካከብ መዝገብ ላይ ብቻ በሚደረግ ወጪና ግብይት ሂደት ወቅት የሰነዶች ሙዓለ ንዋዮችን ምዝገባ፣ ክፍያ ማጣራት፣ ርክክብ እና ማወራረድ ያለ አካላዊ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም፣ የመድን ሰጪ ኩባንያ፣ የጠለፋ መድን ሰጪ፣ የሚያስተላልፍ፣ የሚያቻችል፣ የሚያጣራ፣ የሚወስን እና የሚያወራርድ ስርዓትን እንዲያቋቁምና እንዲሰራ ብሔራዊ ባንክ ፈቃድ ወይም ይሁንታ የሰጠው ሌላ ፳/ “የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ” ማለት አንድ የሚሰጠው ሰነድ ሲሆን ገንዘብ፣ ዕቃ ክፍያ እንዲፈፅም የሚያስችለው ግዙፍነት ፪./ ከአዋጁ ከአንቀጽ ፪ ንዕስ-አንቀጽ (፳፰) ቀጥሎ (፴፮) እና (፴፯) ተጨምረዉ ነባሩ ንዕስ- አንቀጽ (፳፱) ንዑስ-አንቀጽ (፴፰) ሆኖ ተሸጋሽጓል፡፡ “፳፱/ "የውጭ ሀገር ገንዘብ" ማለት ከኢትዮጵያ በማናቸውም ሀገር ሕጋዊ ገንዘብ የሆነና ያሳወቀው ማናቸውም ገንዘብ ነው፤ ፴/ “ኩባንያ” ማለት በኢትዮጵያ የንግድ ሕግ በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የተመዘገበና ዋና ጽሕፈት ቤቱ በኢትዮጵያ ውስጥ ፴፩/ “ኤሌክትሮኒክ ገንዘብ” ማለት አውጪው ወይም በሌላ የክፍያ መፈጸሚያ መሣሪያ ከኢትዮጵያ ብር ጋር እኩል በሆነ መልኩ አካላት ለክፍያ ተቀባይነት ያለዉ፣ የክፍያ መፈጸሚያ የሆነ እና ወደ ጥሬ ገንዘብ መለወጥ የሚችል የገንዘብ እሴት ነዉ፤ ፴፪/ “የውጭ ሀገር ዜጋ“ ማለት የኢትዮጵያ ዜጋ ፴፫/ “ተቀጥላ” ማለት በኢትዮጵያ የንግድ ሕግ በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የተመዘገበና ዋና ጽሕፈት ቤቱ በኢትዮጵያ ውስጥ የሆነ በቴሌኮም ኩባንያ፣ የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ አውጪ ወይም በክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ቁጥጥር ስር ያለ የንግድ ማህበር ፴፬/ “የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ አውጪ” ማለት በብሔራዊ ባንክ የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ ወይም በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ ድርጅት ወይም ይሁንታ የተሰጠው ባንክ፣ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም ነው፤ ፴፭/ “ይሁንታ” ማለት ከብሔራዊ ባንክ በሌላ ፴፮/ “ኢንቨስትመንት ከለላ ክፍያ” ማለት የውጪ ሀገር ዜጎች ለሀገር ዉስጥ ባለሃብቶች ብቻ ለመሰማራት ለመንግስት የሚከፈል ክፍያ ፴፯/ “በውጪ አካላት ማሠራት” ማለት አንድ ፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ(፩) ፊደል ተራ (ለ)፣ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ፊደል ተራ (ለ) “(ለ) የመንግስት ሰነደ ሙዓለ-ንዋይ ማዕከላዊ ፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሀ) እና (መ) ተሰርዘው በሚከተለዉ አዲስ ፊደል ተራ (ሀ) እና (መ) ተተክተዋል፡፡ I. ለክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር፣ እና II. ለክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ፤ መ) ለተሳታፊዎች፣ ለክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ I. የክፍያ ሥርዓት መሠረተ ልማቶችን የሚያስፈልጋቸውን ኢንቨስትመንት፤ ፭/ የአዋጁ አንቀጽ ፭ ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ “፭. ስለ ፈቃድ፣ ይሁንታ እና ክልከላ ፩/ ከብሔራዊ ባንክ በስተቀር ሌላ ማንኛውም ሰው ከባንኩ ፈቃድ ወይም ይሁንታ ሳያገኝ የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ አውጪ ወይም ፪/ የኢትዮጵያ ፖስታ አገልግሎት ድርጅት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር አገልግሎት ተግባር በዚህ አዋጅ መሠረት ፫/ ከብሔራዊ ባንክ በቅድሚያ የጽሁፍ ፈቃድ ካላገኘ በስተቀር ማናቸውም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ወይም የክፍያ መፈፀሚያ ሰነድ (ሀ) አዲስ ሥርዓት በሥራ ላይ ማዋል ወይም (ለ) ከሌላ የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ጋር (ሐ) በመቀላቀልም ሆነ በሌላ መንገድ የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተሩን ሥራ መሸጥ ወይም ባለቤትነትን የሚያስቀሩ ማናቸውንም ምክንያት ካልሆነ በስተቀር ካፒታሉን (ሠ) የመመስረቻ ጽሑፍ ማሻሻል፤ ወይም የንግድ ስም መቀየር፤ አይችልም፡፡ የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪን ሰነድ (ሀ) አንድ የክፍያ ሥርዓት ወይም የክፍያ ቀልጣፋነት እና ማሳለጥ ጎጂ ከሆነ፤ ወይም (ለ) ክልከላው የሕዝብን ጥቅም ለማስጠበቅ ፭/ የክፍያ ሰነድ አውጪ ወይም የክፍያ ሥርዓት ያላቸውን በወንጀል ድርጊት የተገኘ ገንዘብ ወይም ንብረት ሕጋዊ አስመስሎ ማቅረብን የሀገሪቱን ሕጎች ማክበር እና መተግበር ፮/ የአዋጁ አንቀጽ ፮ ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ “፮. ፈቃድ ወይም ይሁንታ ለማግኘት ስለሚቀርብ ፩/ የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ ወይም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ፈቃድ ለማግኘት የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ ለማውጣት ይሁንታ ለማግኘት ማመልከቻ ለብሔራዊ ባንክ ማቅረብ ፫/ ከፋይናንስ ተቋም እና በመንግስት ባለቤትነት ከተያዘ ድርጅት ውጭ ያለ የንግድ ማህበር የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ ወይም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ፈቃድ ማውጣት ከፈለገ ለዚሁ ዓላማ ብቻ የሚያገለግል ተቀጥላ ኩባንያ ፬/ ብሔራዊ ባንክ ተቀጥላ ኩባንያ ስለሚቋቋምበት ሁኔታ በመመሪያ ሊወስን ይችላል፡፡ ፭/ በመንግስት ባለቤትነት የተያዘ ድርጅት በክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪነት ወይም በክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተርነት ሥራ ዘርፍ እንዲሰማራ የሚፈቅድ ልዩ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፮/ ለክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪነት እና ለክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተርነት ማመልከቻ የሚያቀርብ ፯/ የውጭ ሀገር ዜጎች በክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪነት ወይም በክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተርነት ስራ ዘርፍ ሊሰማሩ ይችላሉ፤ ወይም በክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪነት ወይም በክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተርነት ፈቃድ የሚሠራ ተቀጥላ ፰/ የውጭ ሀገር ዜጎችና ሙሉ በሙሉ በውጭ ሀገር ዜጎች ባለቤትነት የተያዙ ኢትዮጵያዊ ድርጅቶች የሚሰማሩት የሚፈለገዉ ካፒታል ሙሉ በሙሉ በውጭ ምንዛሬ የተከፈለ ከሆነ ነው ፡፡ ቢኖርም በከፊል በውጭ ሀገር ዜጎች ባለቤትነት የተያዘ ኢትዮጵያዊ ድርጅት በክፍያ መፈጸሚያ የኩባንያዉን ካፒታል ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት በድርጅቱ በውጭ ሀገር ዜጎች የተያዘው ጠቅላላ ድርሻ በመቶኛ ተሰልቶ በውጭ ፲/ ብሔራዊ ባንክ ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል በውጭ ሀገር ዜጎች የተያዘ የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ ወይም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ሥራውን በዉጭ ሀገር ዜጎች ስለሚያሠራበት፣ እንዲሁም በእናት ኩባንያ እና በተቀጥላ መካከል ስለሚኖር ግንኙነት ሁኔታ በመመሪያ ሊወስን የሚቀርብ አመልካች በብሔራዊ ባንክ መመሪያ የሚወሰነውን ክፍያ መፈጸም አለበት፡፡ ፲፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፲፩) የተደነገገዉ እንደተጠበቀ ሆኖ የዉጪ ሀገር ዜጎች በክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ሥራ ውስጥ ሲገቡ ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣዉ መመሪያ መሠረት ተጨማሪ የኢንቨስትመንት ከለላ ክፍያን በውጭ ምንዛሬ በጥያቄው ላይ መወሰን እንዲያስችለው አመልካቹ ስላቀረበው ዝርዝር መረጃ ትክክለኛነት፣ የክፍያ ሥርዓቱን ለማከናወን ስላለው ብቃት፣ የሥርዓቱ ማረጋገጫዎች፣ እንዲሁም ስለሌላ ማናቸውም ከማመልከቻው ጋር ስለተያያዘ ጉዳይ አስፈላጊ የመሰለውን ማጣራት ሊያደርግ ይችላል፡፡ ፲፬/ ብሔራዊ ባንክ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀፅ (፲፫) የተመለከተውን ማጣራት ካደረገ በኋላ የቀረበው ማመልከቻ የተሟላና የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎችና በባንኩ የወጡ መመሪያዎችን የተከተለ መሆኑን ሲያምንበት ከዚህ ቀጥሎ የተዘረዘሩትን ሁኔታዎች ግምት ውስጥ በማስገባት ለሥርዓቱ ፈቃድ ወይም (ሀ) የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተሩ ወይም የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አዉጪዉ ለማቋቋም ሁኔታዎችን ጨምሮ በሥርዓቱ ገንዘብ (ሠ) የአመልካቹ የፋይናንስ አቋም፣ የማስተዳደር (ረ) የተገልጋዮች ጥቅም የሚከበርበትና አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ከኦፕሬተሩ ወይም ከክፍያ ሰነድ አዉጪዉ ጋር ያላቸው ግንኙነት (ሰ) በገንዘብና ብድር ፖሊሲ ላይ ስለሚኖረው (ሸ) ከብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት ጋር በተያያዘ አግባብነት አላቸው ብሎ የሚያምንባቸውን መረጃዎች ተሟልተው ከቀረቡበት ቀን ጀምሮ ባሉት ፷ (ሥድሳ) ቀናት ውስጥ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀፅ (፩) መሠረት በቀረበ ማመልከቻ ለማግኘት የሚያመለክት ሰው ማቅረብ ያለበትን አስፈላጊ መረጃዎች እና ሌሎች አስፈላጊ ሁኔታዎችን በመመሪያ ሊወስን ይችላል፡፡” ፯/ በአዋጁ አንቀጽ ፴፩ ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ አንቀጾች ከአንቀጽ ፴፪ እስከ ፴፰ ተጨምረዉ ነባር አንቀጾች ከአንቀጽ ፴፱ እስከ ፵፮ ሆነዉ “፴፪. ስለ ክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪና የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ዳይሬክተሮችና የሥራ ፩/ ክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጭነት ወይም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተርነት ሥራ ፍቃድ በሚሰጥበት ጊዜም ሆነ በሌላ በማናቸውም ጊዜ የሚደረግ የማናቸውም ካልጸደቀ በቀር በስተቀር ተቀባይነት ፪/ የፋይናንስ ተቋም ዳይሬክተር ወይም የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ ወይም የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ዳይሬክተር የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ ብሔራዊ ባንክ የመድን ኩባንያ ወይም የጠለፋ መድን ኩባንያ ዳይሬክተር በተመሳሳይ ጊዜ የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ ፴፫. የክፍያ መፈጸሚያ ሰነድ አውጪ እና የክፍያ ሥርዓት ኦፕሬተር ተግባራት ፩/ በብሔራዊ ባንክ በጽሑፍ ሲጸድቅለት መድን፣ ወደ ሀገር የሚላክ ዓለምአቀፍ ሐዋላ ወይም ሌላ ተዛማጅ አገልግሎት ፪/ ብሔራዊ ባንክ በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) የተገለጹትን አገልግሎቶች ዝቅተኛ መስፈርት እና ቅድመ ሁኔታ ለማስተላለፍ፣ ለማጣራት፣ ለመክፈል፣ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ላይ ክፍያዎችን ለማስተላለፍ፣ ለማጣራት፣ ለማስተዳደር በሚያስችል የኦፕሬሽን ያለብሔራዊ ባንክ ይሁንታ መግባት ከማስተላለፍ፣ ከማጣራት፣ ከመክፈል፣ ከመሳተፍ፣ እና ከማስተዳደር ጋር በተመለከተ ብሔራዊ ባንክ መመሪያ ፴፭. ከሀገር ዉስጥ፣ ቀጠናዊ እና ዓለም- ብሔራዊ ባንክ መረጃ ለመለዋወጥ እና በብሔራዊ የክፍያ ሥርዓቱ ላይ የተቀናጀ ክትትል ለማድረግ ብሎም የብሔራዊ ውጤታማነት ለማረጋገጥ ከሀገር ውስጥ፣ ከቀጠናዊ እና ዓለም-አቀፋዊ ተቆጣጣሪ አካላት ጋር በጋራ ሊሰራ ይችላል፡፡ ፴፮. ዓለም-አቀፍ የክፍያ ሥርዓት መርሆችንና ሥርዓት ተገቢነት ያላቸውን ዓለም- ፩/ ፈቃድ የተሰጠዉ የክፍያ መፈጸሚያ የአዋጁ አንቀጽ ፯፣ ፰፣ ፱፣ ፲፩፣ ፲፰ እና ፳፮ ድንጋጌዎች እንደነገሩ ሁኔታ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ጥር ፳፮ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=8c4596e4b380d8286bdb7b2fd03715199dde63ea	5,918	1,168	0.960008	2025-10-04T13:50:10.923326
f5bced0a65bdf939	የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ተጨማሪ ሥልጣንና ተግባር እንዲኖረው በማስፈለጉ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፷፻፬/፪ሺ፭ ማሻሻል አስፈላጊ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፮/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል። የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት እንደገና \ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፰፻፬/፪ሺ፭ እንደሚከተለው ፩/ ከአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ (፬) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፭) ተጨምሮ ነባሮቹ ንዑስ አንቀጾች (፭)፣ (፮)፣ እና (፯) እንደቅደም ተከተላቸው ንዑስ አንቀጽ (፮)፣(፯) ለመጉዳት ታቅዶ የሚፈፀም ጦርነት ነው።" ፪/ ከአዋጁ አንቀጽ ፯ ንዑስ አንቀጽ (፮) ቀጥሎ ጦርነቶችን የመመከት ሂደት በበላይነት “(፱) የብሔራዊ ደኅንነት ስጋቶችንና አደጋዎች “(፲) ከሥራው ጋር በተያያዘ ብሔራዊ የመረጃ “(፲፪) በብሔራዊ የደኅንነት አጀንዳዎችና ስጋቶች ፫/ ከአዋጁ አንቀጽ ፰ ንዑስ አንቀጽ (፮) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፯) ተጨምሮ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፯) ንዑስ አንቀጽ (፰) ሆኖ “(፯) ከሚመለከታቸው የመንግሥት አካላት ጋር የማደራጀት፤በበላይነት የመምራት” ፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፩ ንዑስ አንቀጽ (፩)፣(፪)፣(፫)፣(፬) እና (፭) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ “(፩) በጠቅላይ ሚንስትሩ የሚሾሙ ዳይሬክተር (፪) አስፈላጊ የሆኑ ሠራተኞች ይኖሩታል።” ፭/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ለ) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ፊደል ተራ (ሐ) ተጨምሮ ነባሮቹ ፊደል ተራ (ሐ)፣ (መ)፣(ሠ)፣(ረ) እና (ሰ) እንደቅደም ተከተላቸው ፊደል ተራ (መ)፣(ሠ)፣(ረ)፣(ሰ) እና (ሸ) ሆነው ተሸጋሽገዋል፤ “(ሐ) የአገልግሎቱን የሠራተኞች የደመወዝ ስኬልና ፮/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ለ) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ፊደል ተራ (ሐ) ተጨምሮ ነባሩ ፊደል ተራ (ሐ) ንዑስ አንቀጽ “ሐ) ከሚሰጣቸዉ አገልግሎቶች የሚገኝ ገቢ ፤” ፯/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) ቀጥሎ አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፪) ተጨምሮ ነባሮቹ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) እንደቅደም ተከተላቸው ንዑስ አንቀጽ (፫) እና (፬) ሆነው ተሸጋሽጓል፤ “(፪) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ከመረጃና ደህንነት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት ያላቸውንና ለደህንነት ስጋት ምንጭ ይሆናሉ ብሎ አገልግሎቱ ያመነባቸውን በቀጥታ ወይም ውስን አቅራቢዎችን በማወዳደር ፰/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲፮ ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፲፯ ተጨምሮ ነባሮቹ አንቀጽ ከ፲፯ እስከ ፴ እንደቅደም ተከተላቸው ከአንቀጽ ፲፰ አስከ ፴፩ የአገልግሎቱ ሠራተኞች አስተዳደር የሲቪል የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ልዩ ፱/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲፰ ንዑስ አንቀጽ (፭) ቀጥሎ አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፮) ተጨምሮ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፮) ንዑስ አንቀጽ (፯) ሆኖ ተሸጋሽጓል፤ የፖለቲካ ድርጅት አባል መሆን ወይም ፲/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፩ ንዑስ አንቀጽ (፪) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሀ)፣(ለ) እና (ሐ) ተተክቷል፤ “(፪) የአገልግሎቱ ሠራተኛ ያልሆነ ማንኛውም ሰዉ፦ በሠራተኛው ስም በቃል ወይም በድርጊት ለማታለልና ለማስመሰል የሞከረ ወይም በማታለልና በማስመሰል የማንኛውንም ዜጋ ወይም ተቋም ሰላማዊ እንቅስቃሴ ወይም ዕለታዊ ተግባር ያወከ፤ አግባብ ባላቸው (ለ) በሥራው አጋጣሚ ወይም በሥራ ሥምሪቱ ምስጢራዊ መረጃ ፣ ሰነድ ወይም ሪከርድ ዳይሬክተር ጀነራሉ ፈቃድ የገለፀ እንደሆነ ከአምስት ዓመት በማይበልጥ ፅኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ሆኖም ግን የወንጀል ድርጊቱ ባላቸው ሕጎች ከዚህ በላይ የሚያስቀጣ ሆኖ ከተገኘ ተፈፃሚነት ይኖረዋል፡፡ ወይም (ሐ) ማንኛውም የመንግሥት አስፈፃሚ አካል ከአገልግሎቱ የተሰጠውን መረጃ ሆነ ብሎ ወይም በቸልተኝነት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ሥራ ላይ ባለመዋሉ በዜጎቹ ወይም በሀገሪቱ ብሔራዊ ደኅንነትና ጥቅም ላይ ጉዳት የደረሰ እንደሆነ አግባብ ባለው ሕግ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል። አዲስ አበባ መስከረም ፲ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="f5bced0a65bdf939" title="የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=efbca9414f42f3c139979085021b965fc8d934dd" char_count="2536" purity="0.92"> የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት እንደገና ለማቋቋም የወጣውን አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ተጨማሪ ሥልጣንና ተግባር እንዲኖረው በማስፈለጉ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፷፻፬/፪ሺ፭ ማሻሻል አስፈላጊ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የብሔራዊ መረጃና ደኅንነት አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፮/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል። የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት እንደገና \ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፰፻፬/፪ሺ፭ እንደሚከተለው ፩/ ከአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ (፬) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፭) ተጨምሮ ነባሮቹ ንዑስ አንቀጾች (፭)፣ (፮)፣ እና (፯) እንደቅደም ተከተላቸው ንዑስ አንቀጽ (፮)፣(፯) ለመጉዳት ታቅዶ የሚፈፀም ጦርነት ነው።" ፪/ ከአዋጁ አንቀጽ ፯ ንዑስ አንቀጽ (፮) ቀጥሎ ጦርነቶችን የመመከት ሂደት በበላይነት “(፱) የብሔራዊ ደኅንነት ስጋቶችንና አደጋዎች “(፲) ከሥራው ጋር በተያያዘ ብሔራዊ የመረጃ “(፲፪) በብሔራዊ የደኅንነት አጀንዳዎችና ስጋቶች ፫/ ከአዋጁ አንቀጽ ፰ ንዑስ አንቀጽ (፮) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፯) ተጨምሮ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፯) ንዑስ አንቀጽ (፰) ሆኖ “(፯) ከሚመለከታቸው የመንግሥት አካላት ጋር የማደራጀት፤በበላይነት የመምራት” ፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፩ ንዑስ አንቀጽ (፩)፣(፪)፣(፫)፣(፬) እና (፭) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ “(፩) በጠቅላይ ሚንስትሩ የሚሾሙ ዳይሬክተር (፪) አስፈላጊ የሆኑ ሠራተኞች ይኖሩታል።” ፭/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ለ) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ፊደል ተራ (ሐ) ተጨምሮ ነባሮቹ ፊደል ተራ (ሐ)፣ (መ)፣(ሠ)፣(ረ) እና (ሰ) እንደቅደም ተከተላቸው ፊደል ተራ (መ)፣(ሠ)፣(ረ)፣(ሰ) እና (ሸ) ሆነው ተሸጋሽገዋል፤ “(ሐ) የአገልግሎቱን የሠራተኞች የደመወዝ ስኬልና ፮/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ለ) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ፊደል ተራ (ሐ) ተጨምሮ ነባሩ ፊደል ተራ (ሐ) ንዑስ አንቀጽ “ሐ) ከሚሰጣቸዉ አገልግሎቶች የሚገኝ ገቢ ፤” ፯/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) ቀጥሎ አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፪) ተጨምሮ ነባሮቹ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) እንደቅደም ተከተላቸው ንዑስ አንቀጽ (፫) እና (፬) ሆነው ተሸጋሽጓል፤ “(፪) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ከመረጃና ደህንነት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት ያላቸውንና ለደህንነት ስጋት ምንጭ ይሆናሉ ብሎ አገልግሎቱ ያመነባቸውን በቀጥታ ወይም ውስን አቅራቢዎችን በማወዳደር ፰/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲፮ ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፲፯ ተጨምሮ ነባሮቹ አንቀጽ ከ፲፯ እስከ ፴ እንደቅደም ተከተላቸው ከአንቀጽ ፲፰ አስከ ፴፩ የአገልግሎቱ ሠራተኞች አስተዳደር የሲቪል የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ልዩ ፱/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲፰ ንዑስ አንቀጽ (፭) ቀጥሎ አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፮) ተጨምሮ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፮) ንዑስ አንቀጽ (፯) ሆኖ ተሸጋሽጓል፤ የፖለቲካ ድርጅት አባል መሆን ወይም ፲/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፩ ንዑስ አንቀጽ (፪) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሀ)፣(ለ) እና (ሐ) ተተክቷል፤ “(፪) የአገልግሎቱ ሠራተኛ ያልሆነ ማንኛውም ሰዉ፦ በሠራተኛው ስም በቃል ወይም በድርጊት ለማታለልና ለማስመሰል የሞከረ ወይም በማታለልና በማስመሰል የማንኛውንም ዜጋ ወይም ተቋም ሰላማዊ እንቅስቃሴ ወይም ዕለታዊ ተግባር ያወከ፤ አግባብ ባላቸው (ለ) በሥራው አጋጣሚ ወይም በሥራ ሥምሪቱ ምስጢራዊ መረጃ ፣ ሰነድ ወይም ሪከርድ ዳይሬክተር ጀነራሉ ፈቃድ የገለፀ እንደሆነ ከአምስት ዓመት በማይበልጥ ፅኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ሆኖም ግን የወንጀል ድርጊቱ ባላቸው ሕጎች ከዚህ በላይ የሚያስቀጣ ሆኖ ከተገኘ ተፈፃሚነት ይኖረዋል፡፡ ወይም (ሐ) ማንኛውም የመንግሥት አስፈፃሚ አካል ከአገልግሎቱ የተሰጠውን መረጃ ሆነ ብሎ ወይም በቸልተኝነት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ሥራ ላይ ባለመዋሉ በዜጎቹ ወይም በሀገሪቱ ብሔራዊ ደኅንነትና ጥቅም ላይ ጉዳት የደረሰ እንደሆነ አግባብ ባለው ሕግ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል። አዲስ አበባ መስከረም ፲ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=efbca9414f42f3c139979085021b965fc8d934dd	2,536	503	0.923795	2025-10-04T13:50:13.489462
997955edefcf8437	የ2015 በጀት ዓመት የፌደራል መንግሥት የበጀት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ነሐሴ ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የ፪ሺ፲፭ በጀት ዓመት የፌደራል መንግሥት የበጀት አዋጅ ………………………...……..ገጽ ፲፬ሺ፬፻፳፮ አባሪ…………………………………ገጽ ፲፬ሺ፬፻፴፯ የፌደራል መንግሥት የበጀት አዋጅ በ፪ሺ፲፭ በጀት ዓመት በፌደራል መንግሥት ለሚከናወኑ ሥራዎችና አገልግሎቶች የሚያስፈልገውን በጀት አፅድቆ በበጀት ዓመቱ መጀመሪያ ወቅት ሥራ የፌደሬሽን ምክር ቤት በወሰነው ቀመር መሠረት የፌደራሉ መንግሥት ለክልሎች የሚሰጠው የድጋፍ በጀት መጠን መወሰን ስለሚኖርበት፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭/፩/ እና /፲፩/ መሠረት ይህ አዋጅ “የ፪ሺ፲፭ በጀት ዓመት የፌደራል ፩ሺ፪፻፸፭/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ አንቀጽ ፪ ጠቅላላ የተፈቀደ በጀት ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም ጀምሮ እስከ ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም. በሚፈፀመው በአንድ መንግሥት ከሚያገኘው ገቢ እና ከሌላ ገንዘብ ላይ ከዚህ ጋር በተያያዘው ሠንጠረዥ ውስጥ ለተጠቀሱት ሥራዎችና አገልግሎቶች ቀጥሎ (ሰባት መቶ ሰማንያ ስድስት ቢሊዮን ስድስት መቶ አስር ሚሊዮን ሃምሳ ሶስት ሺህ አንድ መቶ አስራ አራት ብር) ለፌደራል መንግስት ወጪ ሆኖ እንዲከፈል በዚህ አንቀጽ ፫ የፌደራል መንግሥት አካላት ሥልጣን ፩/ ጉዳዩ የሚመለከታቸው የፌደራሉ መንግሥት አካላት የበላይ ኃላፊዎች ለየመስሪያ ቤቶቻቸው ሥራና አገልግሎት በዚህ አዋጅ የተፈቀደላቸውን ሆስፒታሎች ለበጀት ዓመቱ የተፈቀደላቸውን ጠቅላላ የበጀት መጠን ሳያልፉ ፶ ፐርሰንት (ሃምሳ በመቶ) የሚሆነውን ያለፈውን በጀት ዓመት ትክክለኛ ፫/ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ለካፒታልም ሆነ ለመደበኛ ተጨማሪ ሥራዎች ከውጭ ብድር እንደዚሁም ከሀገር ውስጥም ሆነ ከውጭ ሀገር በዓይነት ወይም በጥሬ ገንዘብ የሚያገኙትን እርዳታ በሥራ ላይ ማዋልና ይህንኑ ሒሳብ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ሥር መዝግቦ በተጨማሪ በጀት በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለገንዘብ ሚኒስቴር ሪፖርት ማድረግ አለባቸው፡፡ ፬/ የጉምሩክ ኮሚሽን በብድር ወይም በእርዳታ በተገኘ ገንዘብ ተገዝተው ወይም በዓይነት ተሰጥተው የፌደራል የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ወደ ሀገር ለሚያስገቧቸው ዕቃዎችና መሣሪያዎች ሊከፈል የሚገባውን ቀረጥ ወስኖና መዝግቦ በመያዝ ወደ ሀገር ውስጥ እንዲገቡ ያደርጋል፡፡ በዚህ ዓይነት የተመዘገበውን የቀረጥ ሒሳብም ለሚመለከተው ፭∙ ከዚህ በላይ በንዑስ አንቀጽ (፬) በተደነገገው መሠረት የግብር፣ የታክስ እና የቀረጥ ሒሳብ ማስታወቂያው የደረሰው መሥሪያ ቤት ይህንኑ ሒሳብ በመሥሪያ ቤቱ አርዕስት፣ ፕሮግራም፣ ንዑስ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ሥር መዝግቦ በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለገንዘብ ሚኒስቴር ፩/ ከካፒታል ወጪ ወደ መደበኛ ወጪ ማዘዋወር ፪/ መሥሪያ ቤቶች በሚያስተዳድሯቸው ፕሮግራሞች መካከል በሚደረግ ዝውውር በመሥሪያ ቤቱ የበላይ ፫/ በአንድ ፕሮግራም ውስጥ ባሉ ንዑስ ፕሮግራሞች፣ ፕሮጀክቶች ወይም ዋና ዋና ተግባራት መካከል የሚደረግ ዝውውር በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ የበላይ ኃላፊ እየተፈቀደ ይፈጸማል፡፡ የመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ክፍያ ከመፈጸሙ በፊት ዝውውሩን አንቀጽ ፭ የዘላቂ ልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ ፩/ የዘላቂ ልማት ግቦች ለማስፈጸም እንዲቻል ለክልሎች የካፒታል ፕሮጀክት ብቻ የሚውል የካፒታል ወጪዎች ድጋፍ ይደረጋል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ለክልሎች የካፒታል የሚውለው የገንዘብ ሚኒስቴር ከክልሎች ጋር በሚያደርገው ስምምነት ለሚወሰኑ ዘርፎች እና የገንዘብ ሚኒስቴር ከክልሎች ጋር በመመካከር በሚዘረጋው ሥርዓት መሠረት ይሆናል፡፡ አንቀጽ ፮ ለፌደራል መንግሥት ብር (አምስት መቶ ስድሳ ሶስት ቢሊዮን ሁለት መቶ ሃያ ዘጠኝ ሚሊዮን ሶስት መቶ ሰላሳ ስምንት ሺህ ሶስት (ሁለት መቶ ዘጠኝ ቢሊዮን ሶስት መቶ ሰማንያ ሚሊዮን ሰባት መቶ አስራ አራት ሺህ ሰባት መቶ (አስራ ሁለት ቢሊዮን አራት መቶ ሃያ ሰባት ሚሊዮን ስምንት መቶ ዘጠና ስድስት ሺህ ሶስት (ስድስት ቢሊዮን ሁለት መቶ ሃያ አራት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃምሳ ሦስት ሺህ ሁለት መቶ ሃያ (አርባ አራት ቢሊዮን አምስት መቶ አስራ ሰባት ሚሊዮን ስምንት መቶ ሠላሳ ሰባት ሺህ ስድስት (ሰባ አንድ ቢሊዮን ሃያ ሁለት ሚሊዮን አራት መቶ (ሃያ ቢሊዮን አምስት መቶ ስድሳ ስምንት ሚሊዮን ስምንት መቶ ሰማንያ ዘጠኝ ሺህ ሰባት መቶ ሰማኒያ (ሦስት ቢሊዮን ሰባት መቶ ሰባ አንድ ሚሊዮን ስድ ስት መቶ ሃምሳ ሺህ አንድ መቶ ሰላሳ ብር) ፯∙፯ ለደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች (ሃያ ስድስት ቢሊዮን አምስት መቶ ዘጠና አንድ ሚሊዮን ሦስት መቶ ሃምሳ ስድስት ሺህ ሦስት መቶ (ሁለት ቢሊዮን ሰባት መቶ አርባ አንድ ሚሊዮን አንድ መቶ አርባ አራት ሺህ ስድስት መቶ ሰላሳ ለ/ ከውጭ ሀገር እርዳታ 3,725,823 (አንድ ቢሊዮን አምስት መቶ ስድሳ ስድስት ሚሊዮን ሦስት መቶ ስድሳ ስምንት ሺህ ሦስት መቶ ስድሳ ፯∙፲ ለአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር (ሦስት ቢሊዮን ሁለት መቶ ሰባ ዘጠኝ ሚሊዮን ስድስት መቶ አስራ አራት ሺህ ሰባት መቶ ሰማኒያ ለ) ከውጭ ሀገር እርዳታ 4,242,987 (አንድ ቢሊዮን ስምንት መቶ አስራ ሦስት ሚሊዮን ስድስት መቶ ሰማንያ ዘጠኝ ሺህ ስድስት መቶ (ስምንት ቢሊዮን አራት መቶ አምሳ አምስት ሚሊዮን አንድ መቶ ሰባ ሶስት ሺህ ዘጠኝ መቶ ፯∙፲፫ ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል (ስድሰት ቢሊዮን አራት መቶ ሚሊዮን አራት መቶ አንቀጽ ፰ የዘላቂ ልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ (ስምንት መቶ አርባ አራት ሚሊዮን ሁለት መቶ (አራት መቶ ሃያ ሁለት ሚሊዮን ስምንት መቶ ሺህ (ሦስት ቢሊዮን ሃያ አራት ሚሊዮን ብር) (አራት ቢሊዮን ስምንት መቶ ሃያ አራት ሚሊዮን (አንድ ቢሊዮን ሦስት መቶ ዘጠና ሰባት ሚሊዮን (ሁለት መቶ ሃምሳ ስድስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ፰∙፯ ለደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች (አንድ ቢሊዮን ስምንት መቶ ስድስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ዘጠና ሦስት ሺህ ሰባ ብር) (አንድ መቶ ሰማንያ ስድስት ሚሊዮን ሁለት መቶ (አንድ መቶ ስድስት ሚሊዮን አራት መቶ ሺህ ብር) (አንድ መቶ ሃያ ሦስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሺህ (አምስት መቶ ሰባ አራት ሚሊዮን ሦስት መቶ አርባ ፰∙፲፪ ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል (አራት መቶ ሰላሳ አራት ሚሊዮን ሰባት መቶ ስድሳ አምስት ሺህ ሦስት መቶ ሰላሳ ብር) የገቢና የወጪ በጀትን ዝርዝር የሚያሳይ ሠንጠረዥ አንቀጽ ፱ ተፈጻሚ የሚሆንበት ቀን ይህ አዋጅ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም. ጀምሮ አዲስ አበባ ነሐሴ ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="997955edefcf8437" title="የ2015 በጀት ዓመት የፌደራል መንግሥት የበጀት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=e8de1636eca29d8f42a2365c7db2f0a9f8d0f998" char_count="3666" purity="0.96"> የ2015 በጀት ዓመት የፌደራል መንግሥት የበጀት አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ነሐሴ ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የ፪ሺ፲፭ በጀት ዓመት የፌደራል መንግሥት የበጀት አዋጅ ………………………...……..ገጽ ፲፬ሺ፬፻፳፮ አባሪ…………………………………ገጽ ፲፬ሺ፬፻፴፯ የፌደራል መንግሥት የበጀት አዋጅ በ፪ሺ፲፭ በጀት ዓመት በፌደራል መንግሥት ለሚከናወኑ ሥራዎችና አገልግሎቶች የሚያስፈልገውን በጀት አፅድቆ በበጀት ዓመቱ መጀመሪያ ወቅት ሥራ የፌደሬሽን ምክር ቤት በወሰነው ቀመር መሠረት የፌደራሉ መንግሥት ለክልሎች የሚሰጠው የድጋፍ በጀት መጠን መወሰን ስለሚኖርበት፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭/፩/ እና /፲፩/ መሠረት ይህ አዋጅ “የ፪ሺ፲፭ በጀት ዓመት የፌደራል ፩ሺ፪፻፸፭/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ አንቀጽ ፪ ጠቅላላ የተፈቀደ በጀት ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም ጀምሮ እስከ ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፭ ዓ.ም. በሚፈፀመው በአንድ መንግሥት ከሚያገኘው ገቢ እና ከሌላ ገንዘብ ላይ ከዚህ ጋር በተያያዘው ሠንጠረዥ ውስጥ ለተጠቀሱት ሥራዎችና አገልግሎቶች ቀጥሎ (ሰባት መቶ ሰማንያ ስድስት ቢሊዮን ስድስት መቶ አስር ሚሊዮን ሃምሳ ሶስት ሺህ አንድ መቶ አስራ አራት ብር) ለፌደራል መንግስት ወጪ ሆኖ እንዲከፈል በዚህ አንቀጽ ፫ የፌደራል መንግሥት አካላት ሥልጣን ፩/ ጉዳዩ የሚመለከታቸው የፌደራሉ መንግሥት አካላት የበላይ ኃላፊዎች ለየመስሪያ ቤቶቻቸው ሥራና አገልግሎት በዚህ አዋጅ የተፈቀደላቸውን ሆስፒታሎች ለበጀት ዓመቱ የተፈቀደላቸውን ጠቅላላ የበጀት መጠን ሳያልፉ ፶ ፐርሰንት (ሃምሳ በመቶ) የሚሆነውን ያለፈውን በጀት ዓመት ትክክለኛ ፫/ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ለካፒታልም ሆነ ለመደበኛ ተጨማሪ ሥራዎች ከውጭ ብድር እንደዚሁም ከሀገር ውስጥም ሆነ ከውጭ ሀገር በዓይነት ወይም በጥሬ ገንዘብ የሚያገኙትን እርዳታ በሥራ ላይ ማዋልና ይህንኑ ሒሳብ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ሥር መዝግቦ በተጨማሪ በጀት በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለገንዘብ ሚኒስቴር ሪፖርት ማድረግ አለባቸው፡፡ ፬/ የጉምሩክ ኮሚሽን በብድር ወይም በእርዳታ በተገኘ ገንዘብ ተገዝተው ወይም በዓይነት ተሰጥተው የፌደራል የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች ወደ ሀገር ለሚያስገቧቸው ዕቃዎችና መሣሪያዎች ሊከፈል የሚገባውን ቀረጥ ወስኖና መዝግቦ በመያዝ ወደ ሀገር ውስጥ እንዲገቡ ያደርጋል፡፡ በዚህ ዓይነት የተመዘገበውን የቀረጥ ሒሳብም ለሚመለከተው ፭∙ ከዚህ በላይ በንዑስ አንቀጽ (፬) በተደነገገው መሠረት የግብር፣ የታክስ እና የቀረጥ ሒሳብ ማስታወቂያው የደረሰው መሥሪያ ቤት ይህንኑ ሒሳብ በመሥሪያ ቤቱ አርዕስት፣ ፕሮግራም፣ ንዑስ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ሥር መዝግቦ በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለገንዘብ ሚኒስቴር ፩/ ከካፒታል ወጪ ወደ መደበኛ ወጪ ማዘዋወር ፪/ መሥሪያ ቤቶች በሚያስተዳድሯቸው ፕሮግራሞች መካከል በሚደረግ ዝውውር በመሥሪያ ቤቱ የበላይ ፫/ በአንድ ፕሮግራም ውስጥ ባሉ ንዑስ ፕሮግራሞች፣ ፕሮጀክቶች ወይም ዋና ዋና ተግባራት መካከል የሚደረግ ዝውውር በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ የበላይ ኃላፊ እየተፈቀደ ይፈጸማል፡፡ የመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ክፍያ ከመፈጸሙ በፊት ዝውውሩን አንቀጽ ፭ የዘላቂ ልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ ፩/ የዘላቂ ልማት ግቦች ለማስፈጸም እንዲቻል ለክልሎች የካፒታል ፕሮጀክት ብቻ የሚውል የካፒታል ወጪዎች ድጋፍ ይደረጋል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ለክልሎች የካፒታል የሚውለው የገንዘብ ሚኒስቴር ከክልሎች ጋር በሚያደርገው ስምምነት ለሚወሰኑ ዘርፎች እና የገንዘብ ሚኒስቴር ከክልሎች ጋር በመመካከር በሚዘረጋው ሥርዓት መሠረት ይሆናል፡፡ አንቀጽ ፮ ለፌደራል መንግሥት ብር (አምስት መቶ ስድሳ ሶስት ቢሊዮን ሁለት መቶ ሃያ ዘጠኝ ሚሊዮን ሶስት መቶ ሰላሳ ስምንት ሺህ ሶስት (ሁለት መቶ ዘጠኝ ቢሊዮን ሶስት መቶ ሰማንያ ሚሊዮን ሰባት መቶ አስራ አራት ሺህ ሰባት መቶ (አስራ ሁለት ቢሊዮን አራት መቶ ሃያ ሰባት ሚሊዮን ስምንት መቶ ዘጠና ስድስት ሺህ ሶስት (ስድስት ቢሊዮን ሁለት መቶ ሃያ አራት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃምሳ ሦስት ሺህ ሁለት መቶ ሃያ (አርባ አራት ቢሊዮን አምስት መቶ አስራ ሰባት ሚሊዮን ስምንት መቶ ሠላሳ ሰባት ሺህ ስድስት (ሰባ አንድ ቢሊዮን ሃያ ሁለት ሚሊዮን አራት መቶ (ሃያ ቢሊዮን አምስት መቶ ስድሳ ስምንት ሚሊዮን ስምንት መቶ ሰማንያ ዘጠኝ ሺህ ሰባት መቶ ሰማኒያ (ሦስት ቢሊዮን ሰባት መቶ ሰባ አንድ ሚሊዮን ስድ ስት መቶ ሃምሳ ሺህ አንድ መቶ ሰላሳ ብር) ፯∙፯ ለደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች (ሃያ ስድስት ቢሊዮን አምስት መቶ ዘጠና አንድ ሚሊዮን ሦስት መቶ ሃምሳ ስድስት ሺህ ሦስት መቶ (ሁለት ቢሊዮን ሰባት መቶ አርባ አንድ ሚሊዮን አንድ መቶ አርባ አራት ሺህ ስድስት መቶ ሰላሳ ለ/ ከውጭ ሀገር እርዳታ 3,725,823 (አንድ ቢሊዮን አምስት መቶ ስድሳ ስድስት ሚሊዮን ሦስት መቶ ስድሳ ስምንት ሺህ ሦስት መቶ ስድሳ ፯∙፲ ለአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር (ሦስት ቢሊዮን ሁለት መቶ ሰባ ዘጠኝ ሚሊዮን ስድስት መቶ አስራ አራት ሺህ ሰባት መቶ ሰማኒያ ለ) ከውጭ ሀገር እርዳታ 4,242,987 (አንድ ቢሊዮን ስምንት መቶ አስራ ሦስት ሚሊዮን ስድስት መቶ ሰማንያ ዘጠኝ ሺህ ስድስት መቶ (ስምንት ቢሊዮን አራት መቶ አምሳ አምስት ሚሊዮን አንድ መቶ ሰባ ሶስት ሺህ ዘጠኝ መቶ ፯∙፲፫ ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል (ስድሰት ቢሊዮን አራት መቶ ሚሊዮን አራት መቶ አንቀጽ ፰ የዘላቂ ልማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ (ስምንት መቶ አርባ አራት ሚሊዮን ሁለት መቶ (አራት መቶ ሃያ ሁለት ሚሊዮን ስምንት መቶ ሺህ (ሦስት ቢሊዮን ሃያ አራት ሚሊዮን ብር) (አራት ቢሊዮን ስምንት መቶ ሃያ አራት ሚሊዮን (አንድ ቢሊዮን ሦስት መቶ ዘጠና ሰባት ሚሊዮን (ሁለት መቶ ሃምሳ ስድስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ፰∙፯ ለደቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች (አንድ ቢሊዮን ስምንት መቶ ስድስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ዘጠና ሦስት ሺህ ሰባ ብር) (አንድ መቶ ሰማንያ ስድስት ሚሊዮን ሁለት መቶ (አንድ መቶ ስድስት ሚሊዮን አራት መቶ ሺህ ብር) (አንድ መቶ ሃያ ሦስት ሚሊዮን ሁለት መቶ ሺህ (አምስት መቶ ሰባ አራት ሚሊዮን ሦስት መቶ አርባ ፰∙፲፪ ለደቡብ ምዕራብ ኢትዮጵያ ሕዝቦች ክልል (አራት መቶ ሰላሳ አራት ሚሊዮን ሰባት መቶ ስድሳ አምስት ሺህ ሦስት መቶ ሰላሳ ብር) የገቢና የወጪ በጀትን ዝርዝር የሚያሳይ ሠንጠረዥ አንቀጽ ፱ ተፈጻሚ የሚሆንበት ቀን ይህ አዋጅ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም. ጀምሮ አዲስ አበባ ነሐሴ ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=e8de1636eca29d8f42a2365c7db2f0a9f8d0f998	3,666	785	0.960097	2025-10-04T13:50:15.085145
546b6f70f5c5bac0	የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ነሐሴ ፫ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አዋጅ………….………………….ገጽ ፲፬ሺ፬፻፩ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አዋጅ ዜጎች ለጤና አገልግሎት በሚያወጡት ከፍተኛ ወጪ ምክንያት ለከፋ ድህነት እየተዳረጉ ከመሆኑም በላይ አብዛኞቹ የሚከፍሉት ገንዘብ በማጣት ሊድን በሚችል ህመም እየተሰቃዩ ላልተፈለገ ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ቀውስ እየተጋለጡ በመሆኑ፤ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓትን በመዘርጋት በህብረተሰቡ መካከል ያለውን የእርስ በእርስ የመደጋገፍ ባህል በማጠናከር ፍትሐዊ፣ ጥራት እና ቀጣይነት ያለው ሁሉን አቀፍ የጤና አገልግሎት ሽፋን ለዜጎች ተደራሽ በማድረግ ጤንነቱ የተጠበቀ አምራች ኃይል ማፍራት የሀገሪቱ የጤና ፖሊሲ አካል በሙከራ ትግበራ ወቅት አበረታች ውጤት በማሳየቱ ቀጣይነቱን ይበልጥ ለማረጋገጥ በተበታተነ መልኩ ሲተገበር የቆየውን አሰራር ይበልጥ በተቀናጀ ሁኔታ የፌደራል እና የክልል አስፈጻሚ አካላትን አስተሳስሮ ለመምራት የሕግ ማዕቀፍ ማውጣት በማስፈለጉ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ-አንቀጽ (፮) መሠረት ይህ አዋጅ ‘‘የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፫/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ፩/ ‘‘የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን’’ ማለት ትርፍን መሠረት ያላደረገ መደበኛ ባልሆነ በአባልነት የሚያቅፍ የመድህን ዓይነት ነው፤ በከፊል አርብቶ አደርነት፣ በጥቃቅንና አነስተኛ የሚያስተዳድሩና በእነዚህ ተቋማት ተቀጥረው የሚሠሩ፣ የገቢ ምንጭ የሌላቸው የህብረተሰብ የማይታቀፉትን ሁሉንም የህብረተሰብ ክፍሎች ፫/ ‘‘የኢትዮጵያ የጤና መድህን አገልግሎት” ማለት አካላትን ስልጣንና ተግባር ለመወሰን በወጣው የኢትዮጵያ የጤና መድህን አገልግሎት በሚል ፬/ ‘‘ቋት” ማለት በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ውስጥ ከከፋይ አባላት መዋጮ፣ ከተናጠል ድጎማ፣ ከአጠቃላይ ድጎማ እና ከሌሎች ምንጮች የሚገኘውን ገንዘብ በአንድ አገልግሎት ለመግዛት የሚውል ሀብት ነው፤ ፭/ ‘‘አባል” ማለት ቤተሰቡን የሚያስተዳድር ባል ወይም ሚስት ወይም በሕግ የማስተዳደር ኃላፊነት የተሰጠው ሰው ሆኖ ራሱን እና ቤተሰቡን በጤና መድህኑ ያስመዘገበ እንዲሁም ራሱን ችሎ ዓመታዊ መዋጮ የከፈለ ወይም በሌላ ወገን የተከፈለለት ሰው ነው፤ ፮/ ‘‘ቤተሰብ” ማለት መሠረታዊ እና ተጨማሪ የቤተሰብ አባላትን የሚያጠቃልል ነው፤ ፯/ ‘‘መሠረታዊ የቤተሰብ አባል” ማለት የአባልን የትዳር አጋርና ልጅን ይጨምራል፤ ፰/ ‘‘የትዳር አጋር” ማለት ከአባል ጋር በሕጋዊ ጋብቻ የተሳሰረ ሰው ሲሆን በቤተሰብ ሕጉ እንደባልና ሚስት የሚኖሩትንም ይጨምራል፤ ፱/ ‘‘ልጅ” ማለት እድሜው ከ፲፰ ዓመት በታች የሆነ የአባል ልጅ ወይም የጉዲፈቻ ልጅ ሲሆን አባሉ በሕግ መሠረት የአሳዳጊነት ኃላፊነት የተጣለበትን ማንኛውንም ልጅ የሚያጠቃልል ሆኖ ዕድሜያቸው ከ፲፰ ዓመት በላይ ቢሆንም ራሳቸውን ለማስተዳደር የማይችሉ የአዕምሮ ፲/ ‘‘ተጨማሪ የቤተሰብ አባል” ማለት ከመሠረታዊ የቤተሰብ አባል ውጪ ሆኖ ከአባሉ ጋር በአንድ ጣራ ሥር የሚኖር እና በአባሉ ገቢ ፲፩/ ‘‘መክፈል የማይችል” ማለት በገቢ መጠን የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን መዋጮ የመክፈል አቅም የሌለው ተብሎ በወረዳ አስተዳደር የተለየ አባወራ ወይም እማወራ ፲፪/ “የቅብብሎሽ ስርዓት” ማለት በህክምና ባለሙያ ትዕዛዝ መሰረት ታካሚዎች ከአንድ ጤና ተቋም ወደ ሌላ የጤና ተቋም የሚላኩበት ፲፫/ ‘‘የጤና አገልግሎት ተቋም” ማለት የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ኖሮት የጤና አገልግሎት ለመስጠት በአስፈጻሚው አካል የመንግስት ወይም የግል የጤና አገልግሎት በመንግስት የልማት ድርጅት፣ በበጎ አድራጎት፣ መንግስታዊ ባልሆነ ድርጅት ወይም በግል ባለሃብት የሚተዳደር ሆኖ ለትርፍ የተቋቋመ ወይም ለትርፍ ያልተቋቋመ የጤና አገልግሎት ፲፭/ “የጥቅም ማዕቀፍ” ማለት በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓቱ እንዲሸፈኑ የተለዩ ፲፮/ ‘‘ተጠቃሚ” ማለት የጥቅም ማዕቀፉን መጠቀም ፲፯/ ‘‘የቀጥታ ክፍያ” ማለት ተጠቃሚው የጤና አገልግሎት በሚያገኝበት ወቅት በቁርጥ ወይም ከጠቅላላ የህክምና ወጪው ላይ በመቶኛ ፲፰/ ‘‘የተናጠል ድጎማ” ማለት ከክልል መንግሥት ወይም ከወረዳ አስተዳደር ወይም በሁለቱም መንግሥት በየዓመቱ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና ፳/ ‘‘የስጋት ተጋላጭነት አስተዳደር” ማለት የጤና መድህን ሥርዓቱን የፋይናንስ ቀጣይነት አደጋ ላይ ሊጥሉ የሚችሉ ሁኔታዎችን ለመከላከል እና ለመቀነስ የሚወሰድ እርምጃ ነው፤ አንቀጽ ፵፯ መሰረት የተቋቋመ ክልል ሲሆን ፳፪/ ‘‘ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፳፫/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለጸው አነጋገር ይህ አዋጅ በመላ ሀገሪቱ በሚገኙ መደበኛ ባልሆነ በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ስርዓት ውስጥ በሚሳተፉ ተቋማት እና አስፈጻሚ አካላት ላይ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት መቋቋም የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት በዚህ ፭. የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ቋት ምሥረታ ፩/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ቋት በክልል እና በፌደራል ደረጃ ይመሠረታል፡፡ ፪/ የክልል እና የፌደራል ቋት ድርሻ ከሚሰበሰበው ተጨባጭ ሁኔታ በክልል ወይም ከክልል በታች ባለ የአስተዳደር እርከን የሚመሠረት ሲሆን የክፍፍል ድርሻው በክልል ሕግ ይወሰናል፡፡ ፩/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት የመጠባበቂያ ፈንድ በፌደራል እና በክልል የሚቀመጠው የመጠባበቂያ ፈንድ ከተሰበሰበው አጠቃላይ ዓመታዊ የአባላት መዋጮ አምስት የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አስፈጻሚ አካላት ፩/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓትን የሚያስፈጽመው የኢትዮጵያ የጤና መድህን ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) አጠቃላይ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ የፌደራል አስፈጻሚ ሀ) የፖሊሲ ሃሳብ ያመነጫል፣ ስትራቴጂዎችን ይነድፋል፣ የሕግ ማዕቀፍ ያዘጋጃል፤ ለ) በሀገሪቱ ለሚመሰረቱ ቋቶች የአመሠራረት ሐ) የፌደራል ቋቱን ያስተዳድራል፤ በሶስተኛ ደረጃ ሆስፒታሎች የጤና አገልግሎት ግዢ መ) ለጤና መድህን ሥርዓቱ የሚውል አማራጭ ሠ) ለክልል አስፈጻሚ አካላት የአቅም ግንባታ ረ) የሚያስፈልገውን ዓመታዊ አጠቃላይ ድጎማ ለሚመለከተው የመንግሥት አካል አቅርቦ ሰ) የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ይቀይሳል፣ እንዲተገበር ያደርጋል፤ ሥርዓትን ለማዘመን አዳዲስ አሠራሮችና ቀ) የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት እንደአስፈላጊነቱ በሦስተኛ ወገን ሊያሰራ ሥርዓትን ለማስፈጸም የሚያስችሉ ሌሎች ፫/ በደንብ ቁጥር ፩፻፺፩/፪ሺ፫ የተቋቋመው የሥራ አመራር ቦርድ በዚህ አዋጅ ለኢትዮጵያ የጤና መድህን አገልግሎት የተሰጡ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥራዎችን በበላይነት ይመራል። ፩/ በክልል ደረጃ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓትን የሚያስፈጽም የክልል አስፈጻሚ አካል ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ በክልል የሚቋቋመው አካል እንደአግባብነቱ የሚከተሉት ስልጣንና ለ) በክልል ደረጃ የሚቀመጠውን የመጠባበቂያ ሐ) በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ዙሪያ የህብረተሰቡን ግንዛቤ የማሳደግ ተግባራትን መ) የቅስቀሳ ሥራን በመስራት የአባላት ምዝገባ የተፈጠረውን ቋት እና የመጠባበቂያ ፈንድ ድርሻ ያስተላልፋል ወይም መተላለፉን ሰ) የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት አተገባበርን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን ይከታተላል፣ ይገመግማል፤ ሸ) እንደየክልሉ ተጨባጭ ሁኔታ የተመሰረተው ዝቅተኛ ቋት ባለበት የአስተዳደር እርከን ላይ የሥራ አመራር ቦርድ እና ጠቅላላ ጉባኤ መመረጡን እና በአግባቡ እየሰራ ቀ) የሥራ አፈጻጸሙን በተመለከተ ለክልል እና ብሔራዊ ምክር ቤት፣ ለፌደራል አስፈጻሚ አካል እና ለሌሎች አግባብነት አካላት በ) በክልሉ ያለውን የማህበረሰብ አቀፍ የጤና ሥራዎችን እንደአስፈላጊነቱ በሦስተኛ ተ) ይህን አዋጅ ተከትለው በሚወጡ ደንብ እና መመሪያዎች የተመለከቱትን ተግባራት ፱. የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ምክር ቤት ፩/ የማህበረስብ አቀፍ ጤና መድህን ብሔራዊ ምክር ቤት (ከዚህ በኃላ “ምክር ቤት” እየተባለ የሚጠራ) በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡ ፪/ በክልሉ ርዕሰ መስተዳድር ሰብሳቢነት የሚመራ የክልል የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ምክር ቤት ይቋቋማል፡፡ የአባላት ስብጥሩ፣ ኃላፊነቱ እና ዝርዝር አሠራሩ በክልሉ ህግ ፩/ የምክር ቤቱ አባላት ሁሉም የክልል ርዕሳነ መስተዳድር፣ የአዲስ አበባ እና ድሬደዋ ከተማ አስተዳደር ከንቲባዎች እንዲሁም አግባብነት ካላቸው አካላት የተውጣጡ ሆኖ በምክትል ፪/ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ የምክር ቤቱ ሰብሳቢ ፫/ የኢትዮጵያ ጤና መድህን አገልግሎት ዋና ዳይሬክተር የምክር ቤቱ ጸሐፊ ይሆናል፡፡ ፲፩. የምክር ቤቱ ስልጣንና ተግባር ምክር ቤቱ የሚከተሉት ሥልጣንና ተግባራት ፩/ ለማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ፪/ ዓመታዊ የአባልነት የመዋጮ መጠን፣ የቀጥታ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት የክልል እና የፌደራል ቋት ክፍፍል ፬/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ-አንቀጽ (፪) የሚቀመጠውን የመጠባበቂያ ፈንድ ክፍፍል መቶኛ ይወስናል፤ ማሻሻያ ሊያደርግ ይችላል፤ ፭/ ምክር ቤቱ በአዋጁ የተቀመጡ ዋና ዋና የማህብረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ተግባራትን መድህን አገልግሎት የሚቀርበውን የክንውን ፮/ ይህ አዋጅ በሀገር አቀፍ ደረጃ ተግባራዊ አካላት አስፈላጊውን መመሪያ ይሰጣል፤ ፯/ ለሥርዓቱ ውጤታማነት የባለድርሻ አካላት ቅንጅታዊ አሠራር እና ተሳትፎ ቀጣይነት እንዲኖረው አቅጣጫ ይሰጣል፤ አፈጻጸሙን ፩/ ምክር ቤቱ በዓመት ሁለት ጊዜ ይሰበሰባል፤ ሆኖም አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ በማናቸውም ጊዜ ፪/ የምክር ቤቱ አባላት ከግማሽ በላይ የሚሆኑት ስብሳባ ላይ ከተገኙ ምልዓተ ጉባኤ ይሆናል። ፫/ የምክር ቤቱ ውሳኔዎች በድምጽ ብልጫ የተከፈለ እንደሆነ ሰብሳቢው ያለበት ወገን ፬/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው ምክር ቤቱ የራሱን የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት እና አሠራር መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ስለ አባልነት፣ መዋጮ እና የጥቅም ማዕቀፍ ፩/ መደበኛ ባልሆነው ዘርፍ የተሰማራ ማንኛውም ሰው የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አባል ፪/ አባልነት በቤተሰብ ደረጃ ሆኖ ምዝገባው በአባወራ ወይም በእማወራ ይከናወናል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ቢኖርም አባልነት በግለሰብ ደረጃ ሊሆን ይችላል፡፡ ፲፬. የምዝገባ እና የእድሳት ጊዜ ፩/ የአባልነት ምዝገባ ለአንድ ዓመት የፀና ሆኖ ፪/ የአባልነት ምዝገባ እና እድሳት በዓመት አንድ ጊዜ ሆኖ ለተከታታይ ሁለት ወራት ብቻ የምዝገባ እና የእድሳት ጊዜ የአካባቢውን ሁኔታ መሠረት በማድረግ ሊወስን ይችላል። ፩/ አባላት በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ለመታቀፍ ዓመታዊ መዋጮ ይከፍላሉ። ፪/ ለመሠረታዊ የቤተሰብ አባላት የሚከፈለው የቤተሰብ አባላት ተጨማሪ ክፍያ የሚከፈል ፫/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ዓመታዊ መዋጮ የሚሸፈነው በአባሉ እና በመንግሥት አጠቃላይ ድጎማ ይሆናል። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) መሠረት የመዋጮ መጠኑ ፳፭ በመቶ ይሆናል። ዓመታዊ የአባልነት መዋጮ በተናጠል ድጎማ ፮/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን የመዋጮ የህብረተሰቡን የመክፈል አቅም ባገናዘበ ሁኔታ በከተማ እና በገጠር እንዲሁም በገቢ እርከን ተጠቃሚዎች የሚሸፈነው የጤና አገልግሎት የጥቅም ማዕቀፍ በሀገሪቱ መሠረታዊ የጤና ማዕቀፍ ለተጠቃሚዎች የሚሰጠው ከፌደራል ወይም ከክልል አስፈፃሚ አካላት ጋር ውል ከገቡ የጤና አገልግሎት ተቋማት ይሆናል፡፡ የፋይናንስ ምንጮች እና አስተዳደር የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን የፋይናንስ ፩/ ከከፋይ አባላት የመመዝገቢያ ክፍያ እና ፬/ ከልማት አጋሮች፣ ከግለሰቦች ወይም ከተቋማት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ ከተዘረዘሩት የገቢ ምንጮች የሚሰበሰበው ገቢ ለተጠቃሚዎች የጤና አገልግሎት ወጪ የሚውል ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የሚሰበሰበው ገቢ ለሌሎች ተያያዥነት ያላቸው ጥቃቅን ወጪዎች ሊውል ይችላል፡፡ መጠኑ በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ብሔራዊ ምክር ቤት የሚወሰን ሆኖ ዝርዝር አፈጻጸሙ የኢትዮጵያ የጤና መድህን አገልግሎት በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል። ፲፱. የፋይናንስ አስተዳደር እና ቁጥጥር ፩/ በየደረጃው ያሉ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና ትክክለኛ የሆነ የሂሳብ መዛግብት ይይዛሉ። ፪/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን የፋይናንስ አጠቃቀምና አስተዳደር ሥርዓት አግባብነት ባለው የመንግሥት ፋይናንስ አስተዳደር ሕግ ይመራል፣ ኦዲት ይደረጋል፤ ለሚመለከታቸው ፳. የፋይናንስ ጉድለት አሸፋፈን ፩/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ጉድለቱ ከመጠባበቂያ ፈንድ ይሸፈናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ በክልል ደረጃ ያጋጠመው የተመሰረተበት የአስተዳደር እርከን ጉድለቱን ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የፌደራል ቋቱ ያጋጠመው ከተቀመጠው የመጠባበቂያ ፈንድ በላይ ሲሆን ጉድለቱን የፌደራል መንግሥት ይሸፍናል፡፡ ማግኘት የሚችለው የተዘረጋውን የቅብብሎሽ ፪/ የቅብብሎሽ ሥርአቱን ያልተከተለ ማንኛውም ተጠቃሚ የጤና አገልግሎት ወጪ በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህኑ አይሸፈንም፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው ፳፪. የክፍያ እና የህክምና አገልግሎት ኦዲት አስፈጻሚ አካል ከጤና አገልግሎት ተቋማት በቀረበው የክፍያ ጥያቄ ላይ የክፍያ እና የህክምና ይፈጽማል፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ በኢትዮጲያ ጤና መድህን አገልግሎት መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፳፫. የጤና አገልግሎት ተቋም ግዴታ ፩/ የሚሰጠው የጤና አገልግሎት አግባብ ያለው አካል ያወጣውን ብሔራዊ የጤና ክብካቤ ደረጃ ወይም ህክምና በወጣው ስታንዳርድ የህክምና ጋይድላይን መሠረት መሆኑን የማረጋገጥ፤ ፫/ የፌደራል ወይም የክልል አስፈጻሚው አካል በሚያከናውናቸው የህክምና አገልግሎት ኦዲት እና ተመሳሳይ ሥራዎች ዙሪያ የመተባበርና በጥንቃቄ የመያዝ፣ ለተፈቀደለት የቤተሰብ አባላት ብቻ እንዲጠቀም የማድረግ እና ለሌላ ፫/ የምዝገባ እና የአባልነት ክፍያ የመክፈል፤ እና ፬/ በውልደት እና በጉዲፈቻ የተጨመሩ፣ ለአካለ መጠን የደረሱ ወይም በሞት የተለዩ የቤተሰብ ፩/ ለሕክምና ሲሄድ የአባልነት መታወቂያ ካርድ በጥንቃቄ የመያዝ እና ለሌላ ወገን አሳልፎ ፳፮. መረጃን በሚስጥር ስለ መጠበቅ ፩/ ማንኛውም የፌደራል ወይም የክልል አስፈጻሚ አካል ሠራተኛ ተጠቃሚን የሚመለከት የግል ወይም የሕክምና መረጃ በሚስጥር የመጠበቅ ፪/ የግል ወይም የሕክምና መረጃን በሚስጥር ስለመጠበቅ በሚመለከት የወጡ ሌሎች ሕጎች በፌደራል ወይም በክልል አስፈጻሚው አካል የአገልግሎት ስምምነት ባላቸው አካላት ላይ ፩/ በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ውስጥ የሚሳተፍ ማንኛውም ሰው ይህንን የሚወጡ ሕጎችን ጥሶ ከተገኘ አስተዳደራዊ ፪/ ማንኛውም የጤና ባለሙያ ይህንን አዋጅ ወይም አዋጁን ለማስፈጸም የሚወጡ ሕጎችን ተገቢው እርምጃ እንዲወሰድበት ይደረጋል። ፳፰. የቅሬታ አቀራረብ እና አፈታት ፩/ ቅሬታዎችን የሚቀበል እና ውሳኔ የሚሰጥ አካል በፌዴራል እና በክልል አስፈጻሚ ደረጃ ይደራጃል፡፡ ዝርዝር አደረጃጀት እና አሠራር ሥርዓቱ እንደአግባብነቱ በፌደራል ወይም በክልል አስፈጻሚው አካል በሚወጣ መመሪያ ፪/ በቅሬታ ሰሚ አካል በሚሰጥ ውሳኔ ያልረካ ቅሬታ አቅራቢ በፌደራል ደረጃ ለፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት፣ በአዲስ አበባ እና ድሬደዋ ከተማ አስተዳደር ለከተማ ነክ በዚህ አዋጅ እና አዋጁን ተከትለው በሚወጡ ሌሎች ሕጎች ላይ የተቀመጡትን ክልከላዎች በመተላለፍ ጥፋት የፈጸመ ሰው አግባብነት ባለው በዚህ አዋጅ ውስጥ የተቀመጡ ኃላፊነት እና ግዴታዎችን ለመወጣት የሚመለከታቸው የፌደራል እና የክልል መንግሥት አካላት የመተባበር ግዴታ ፴፩. ደንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፪/ የኢትዮጲያ ጤና መድህን አገልግሎት ይህንን አዋጅና በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የሚያስፈልጉ መመሪያዎችን ያወጣል፡፡ ፴፪. ተፈጻሚነት ስለማይኖራቸው ሕጎች ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም የአሠራር ልምድ በዚህ አዋጅ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚ አይሆንም፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል። አዲስ አበባ ነሐሴ ፫ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="546b6f70f5c5bac0" title="የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=4dd1e716a610c90c7e37425a16ed12c920de7047" char_count="8999" purity="0.97"> የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ነሐሴ ፫ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አዋጅ………….………………….ገጽ ፲፬ሺ፬፻፩ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አዋጅ ዜጎች ለጤና አገልግሎት በሚያወጡት ከፍተኛ ወጪ ምክንያት ለከፋ ድህነት እየተዳረጉ ከመሆኑም በላይ አብዛኞቹ የሚከፍሉት ገንዘብ በማጣት ሊድን በሚችል ህመም እየተሰቃዩ ላልተፈለገ ኢኮኖሚያዊ እና ማህበራዊ ቀውስ እየተጋለጡ በመሆኑ፤ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓትን በመዘርጋት በህብረተሰቡ መካከል ያለውን የእርስ በእርስ የመደጋገፍ ባህል በማጠናከር ፍትሐዊ፣ ጥራት እና ቀጣይነት ያለው ሁሉን አቀፍ የጤና አገልግሎት ሽፋን ለዜጎች ተደራሽ በማድረግ ጤንነቱ የተጠበቀ አምራች ኃይል ማፍራት የሀገሪቱ የጤና ፖሊሲ አካል በሙከራ ትግበራ ወቅት አበረታች ውጤት በማሳየቱ ቀጣይነቱን ይበልጥ ለማረጋገጥ በተበታተነ መልኩ ሲተገበር የቆየውን አሰራር ይበልጥ በተቀናጀ ሁኔታ የፌደራል እና የክልል አስፈጻሚ አካላትን አስተሳስሮ ለመምራት የሕግ ማዕቀፍ ማውጣት በማስፈለጉ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ-አንቀጽ (፮) መሠረት ይህ አዋጅ ‘‘የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፫/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ፩/ ‘‘የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን’’ ማለት ትርፍን መሠረት ያላደረገ መደበኛ ባልሆነ በአባልነት የሚያቅፍ የመድህን ዓይነት ነው፤ በከፊል አርብቶ አደርነት፣ በጥቃቅንና አነስተኛ የሚያስተዳድሩና በእነዚህ ተቋማት ተቀጥረው የሚሠሩ፣ የገቢ ምንጭ የሌላቸው የህብረተሰብ የማይታቀፉትን ሁሉንም የህብረተሰብ ክፍሎች ፫/ ‘‘የኢትዮጵያ የጤና መድህን አገልግሎት” ማለት አካላትን ስልጣንና ተግባር ለመወሰን በወጣው የኢትዮጵያ የጤና መድህን አገልግሎት በሚል ፬/ ‘‘ቋት” ማለት በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ውስጥ ከከፋይ አባላት መዋጮ፣ ከተናጠል ድጎማ፣ ከአጠቃላይ ድጎማ እና ከሌሎች ምንጮች የሚገኘውን ገንዘብ በአንድ አገልግሎት ለመግዛት የሚውል ሀብት ነው፤ ፭/ ‘‘አባል” ማለት ቤተሰቡን የሚያስተዳድር ባል ወይም ሚስት ወይም በሕግ የማስተዳደር ኃላፊነት የተሰጠው ሰው ሆኖ ራሱን እና ቤተሰቡን በጤና መድህኑ ያስመዘገበ እንዲሁም ራሱን ችሎ ዓመታዊ መዋጮ የከፈለ ወይም በሌላ ወገን የተከፈለለት ሰው ነው፤ ፮/ ‘‘ቤተሰብ” ማለት መሠረታዊ እና ተጨማሪ የቤተሰብ አባላትን የሚያጠቃልል ነው፤ ፯/ ‘‘መሠረታዊ የቤተሰብ አባል” ማለት የአባልን የትዳር አጋርና ልጅን ይጨምራል፤ ፰/ ‘‘የትዳር አጋር” ማለት ከአባል ጋር በሕጋዊ ጋብቻ የተሳሰረ ሰው ሲሆን በቤተሰብ ሕጉ እንደባልና ሚስት የሚኖሩትንም ይጨምራል፤ ፱/ ‘‘ልጅ” ማለት እድሜው ከ፲፰ ዓመት በታች የሆነ የአባል ልጅ ወይም የጉዲፈቻ ልጅ ሲሆን አባሉ በሕግ መሠረት የአሳዳጊነት ኃላፊነት የተጣለበትን ማንኛውንም ልጅ የሚያጠቃልል ሆኖ ዕድሜያቸው ከ፲፰ ዓመት በላይ ቢሆንም ራሳቸውን ለማስተዳደር የማይችሉ የአዕምሮ ፲/ ‘‘ተጨማሪ የቤተሰብ አባል” ማለት ከመሠረታዊ የቤተሰብ አባል ውጪ ሆኖ ከአባሉ ጋር በአንድ ጣራ ሥር የሚኖር እና በአባሉ ገቢ ፲፩/ ‘‘መክፈል የማይችል” ማለት በገቢ መጠን የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን መዋጮ የመክፈል አቅም የሌለው ተብሎ በወረዳ አስተዳደር የተለየ አባወራ ወይም እማወራ ፲፪/ “የቅብብሎሽ ስርዓት” ማለት በህክምና ባለሙያ ትዕዛዝ መሰረት ታካሚዎች ከአንድ ጤና ተቋም ወደ ሌላ የጤና ተቋም የሚላኩበት ፲፫/ ‘‘የጤና አገልግሎት ተቋም” ማለት የብቃት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ኖሮት የጤና አገልግሎት ለመስጠት በአስፈጻሚው አካል የመንግስት ወይም የግል የጤና አገልግሎት በመንግስት የልማት ድርጅት፣ በበጎ አድራጎት፣ መንግስታዊ ባልሆነ ድርጅት ወይም በግል ባለሃብት የሚተዳደር ሆኖ ለትርፍ የተቋቋመ ወይም ለትርፍ ያልተቋቋመ የጤና አገልግሎት ፲፭/ “የጥቅም ማዕቀፍ” ማለት በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓቱ እንዲሸፈኑ የተለዩ ፲፮/ ‘‘ተጠቃሚ” ማለት የጥቅም ማዕቀፉን መጠቀም ፲፯/ ‘‘የቀጥታ ክፍያ” ማለት ተጠቃሚው የጤና አገልግሎት በሚያገኝበት ወቅት በቁርጥ ወይም ከጠቅላላ የህክምና ወጪው ላይ በመቶኛ ፲፰/ ‘‘የተናጠል ድጎማ” ማለት ከክልል መንግሥት ወይም ከወረዳ አስተዳደር ወይም በሁለቱም መንግሥት በየዓመቱ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና ፳/ ‘‘የስጋት ተጋላጭነት አስተዳደር” ማለት የጤና መድህን ሥርዓቱን የፋይናንስ ቀጣይነት አደጋ ላይ ሊጥሉ የሚችሉ ሁኔታዎችን ለመከላከል እና ለመቀነስ የሚወሰድ እርምጃ ነው፤ አንቀጽ ፵፯ መሰረት የተቋቋመ ክልል ሲሆን ፳፪/ ‘‘ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፳፫/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለጸው አነጋገር ይህ አዋጅ በመላ ሀገሪቱ በሚገኙ መደበኛ ባልሆነ በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ስርዓት ውስጥ በሚሳተፉ ተቋማት እና አስፈጻሚ አካላት ላይ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት መቋቋም የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት በዚህ ፭. የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ቋት ምሥረታ ፩/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ቋት በክልል እና በፌደራል ደረጃ ይመሠረታል፡፡ ፪/ የክልል እና የፌደራል ቋት ድርሻ ከሚሰበሰበው ተጨባጭ ሁኔታ በክልል ወይም ከክልል በታች ባለ የአስተዳደር እርከን የሚመሠረት ሲሆን የክፍፍል ድርሻው በክልል ሕግ ይወሰናል፡፡ ፩/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት የመጠባበቂያ ፈንድ በፌደራል እና በክልል የሚቀመጠው የመጠባበቂያ ፈንድ ከተሰበሰበው አጠቃላይ ዓመታዊ የአባላት መዋጮ አምስት የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አስፈጻሚ አካላት ፩/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓትን የሚያስፈጽመው የኢትዮጵያ የጤና መድህን ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) አጠቃላይ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ የፌደራል አስፈጻሚ ሀ) የፖሊሲ ሃሳብ ያመነጫል፣ ስትራቴጂዎችን ይነድፋል፣ የሕግ ማዕቀፍ ያዘጋጃል፤ ለ) በሀገሪቱ ለሚመሰረቱ ቋቶች የአመሠራረት ሐ) የፌደራል ቋቱን ያስተዳድራል፤ በሶስተኛ ደረጃ ሆስፒታሎች የጤና አገልግሎት ግዢ መ) ለጤና መድህን ሥርዓቱ የሚውል አማራጭ ሠ) ለክልል አስፈጻሚ አካላት የአቅም ግንባታ ረ) የሚያስፈልገውን ዓመታዊ አጠቃላይ ድጎማ ለሚመለከተው የመንግሥት አካል አቅርቦ ሰ) የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ይቀይሳል፣ እንዲተገበር ያደርጋል፤ ሥርዓትን ለማዘመን አዳዲስ አሠራሮችና ቀ) የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት እንደአስፈላጊነቱ በሦስተኛ ወገን ሊያሰራ ሥርዓትን ለማስፈጸም የሚያስችሉ ሌሎች ፫/ በደንብ ቁጥር ፩፻፺፩/፪ሺ፫ የተቋቋመው የሥራ አመራር ቦርድ በዚህ አዋጅ ለኢትዮጵያ የጤና መድህን አገልግሎት የተሰጡ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥራዎችን በበላይነት ይመራል። ፩/ በክልል ደረጃ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓትን የሚያስፈጽም የክልል አስፈጻሚ አካል ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ በክልል የሚቋቋመው አካል እንደአግባብነቱ የሚከተሉት ስልጣንና ለ) በክልል ደረጃ የሚቀመጠውን የመጠባበቂያ ሐ) በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ዙሪያ የህብረተሰቡን ግንዛቤ የማሳደግ ተግባራትን መ) የቅስቀሳ ሥራን በመስራት የአባላት ምዝገባ የተፈጠረውን ቋት እና የመጠባበቂያ ፈንድ ድርሻ ያስተላልፋል ወይም መተላለፉን ሰ) የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት አተገባበርን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን ይከታተላል፣ ይገመግማል፤ ሸ) እንደየክልሉ ተጨባጭ ሁኔታ የተመሰረተው ዝቅተኛ ቋት ባለበት የአስተዳደር እርከን ላይ የሥራ አመራር ቦርድ እና ጠቅላላ ጉባኤ መመረጡን እና በአግባቡ እየሰራ ቀ) የሥራ አፈጻጸሙን በተመለከተ ለክልል እና ብሔራዊ ምክር ቤት፣ ለፌደራል አስፈጻሚ አካል እና ለሌሎች አግባብነት አካላት በ) በክልሉ ያለውን የማህበረሰብ አቀፍ የጤና ሥራዎችን እንደአስፈላጊነቱ በሦስተኛ ተ) ይህን አዋጅ ተከትለው በሚወጡ ደንብ እና መመሪያዎች የተመለከቱትን ተግባራት ፱. የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ምክር ቤት ፩/ የማህበረስብ አቀፍ ጤና መድህን ብሔራዊ ምክር ቤት (ከዚህ በኃላ “ምክር ቤት” እየተባለ የሚጠራ) በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡ ፪/ በክልሉ ርዕሰ መስተዳድር ሰብሳቢነት የሚመራ የክልል የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ምክር ቤት ይቋቋማል፡፡ የአባላት ስብጥሩ፣ ኃላፊነቱ እና ዝርዝር አሠራሩ በክልሉ ህግ ፩/ የምክር ቤቱ አባላት ሁሉም የክልል ርዕሳነ መስተዳድር፣ የአዲስ አበባ እና ድሬደዋ ከተማ አስተዳደር ከንቲባዎች እንዲሁም አግባብነት ካላቸው አካላት የተውጣጡ ሆኖ በምክትል ፪/ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ የምክር ቤቱ ሰብሳቢ ፫/ የኢትዮጵያ ጤና መድህን አገልግሎት ዋና ዳይሬክተር የምክር ቤቱ ጸሐፊ ይሆናል፡፡ ፲፩. የምክር ቤቱ ስልጣንና ተግባር ምክር ቤቱ የሚከተሉት ሥልጣንና ተግባራት ፩/ ለማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ፪/ ዓመታዊ የአባልነት የመዋጮ መጠን፣ የቀጥታ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት የክልል እና የፌደራል ቋት ክፍፍል ፬/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ-አንቀጽ (፪) የሚቀመጠውን የመጠባበቂያ ፈንድ ክፍፍል መቶኛ ይወስናል፤ ማሻሻያ ሊያደርግ ይችላል፤ ፭/ ምክር ቤቱ በአዋጁ የተቀመጡ ዋና ዋና የማህብረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ተግባራትን መድህን አገልግሎት የሚቀርበውን የክንውን ፮/ ይህ አዋጅ በሀገር አቀፍ ደረጃ ተግባራዊ አካላት አስፈላጊውን መመሪያ ይሰጣል፤ ፯/ ለሥርዓቱ ውጤታማነት የባለድርሻ አካላት ቅንጅታዊ አሠራር እና ተሳትፎ ቀጣይነት እንዲኖረው አቅጣጫ ይሰጣል፤ አፈጻጸሙን ፩/ ምክር ቤቱ በዓመት ሁለት ጊዜ ይሰበሰባል፤ ሆኖም አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ በማናቸውም ጊዜ ፪/ የምክር ቤቱ አባላት ከግማሽ በላይ የሚሆኑት ስብሳባ ላይ ከተገኙ ምልዓተ ጉባኤ ይሆናል። ፫/ የምክር ቤቱ ውሳኔዎች በድምጽ ብልጫ የተከፈለ እንደሆነ ሰብሳቢው ያለበት ወገን ፬/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው ምክር ቤቱ የራሱን የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት እና አሠራር መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ስለ አባልነት፣ መዋጮ እና የጥቅም ማዕቀፍ ፩/ መደበኛ ባልሆነው ዘርፍ የተሰማራ ማንኛውም ሰው የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን አባል ፪/ አባልነት በቤተሰብ ደረጃ ሆኖ ምዝገባው በአባወራ ወይም በእማወራ ይከናወናል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ቢኖርም አባልነት በግለሰብ ደረጃ ሊሆን ይችላል፡፡ ፲፬. የምዝገባ እና የእድሳት ጊዜ ፩/ የአባልነት ምዝገባ ለአንድ ዓመት የፀና ሆኖ ፪/ የአባልነት ምዝገባ እና እድሳት በዓመት አንድ ጊዜ ሆኖ ለተከታታይ ሁለት ወራት ብቻ የምዝገባ እና የእድሳት ጊዜ የአካባቢውን ሁኔታ መሠረት በማድረግ ሊወስን ይችላል። ፩/ አባላት በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ለመታቀፍ ዓመታዊ መዋጮ ይከፍላሉ። ፪/ ለመሠረታዊ የቤተሰብ አባላት የሚከፈለው የቤተሰብ አባላት ተጨማሪ ክፍያ የሚከፈል ፫/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ዓመታዊ መዋጮ የሚሸፈነው በአባሉ እና በመንግሥት አጠቃላይ ድጎማ ይሆናል። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) መሠረት የመዋጮ መጠኑ ፳፭ በመቶ ይሆናል። ዓመታዊ የአባልነት መዋጮ በተናጠል ድጎማ ፮/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን የመዋጮ የህብረተሰቡን የመክፈል አቅም ባገናዘበ ሁኔታ በከተማ እና በገጠር እንዲሁም በገቢ እርከን ተጠቃሚዎች የሚሸፈነው የጤና አገልግሎት የጥቅም ማዕቀፍ በሀገሪቱ መሠረታዊ የጤና ማዕቀፍ ለተጠቃሚዎች የሚሰጠው ከፌደራል ወይም ከክልል አስፈፃሚ አካላት ጋር ውል ከገቡ የጤና አገልግሎት ተቋማት ይሆናል፡፡ የፋይናንስ ምንጮች እና አስተዳደር የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን የፋይናንስ ፩/ ከከፋይ አባላት የመመዝገቢያ ክፍያ እና ፬/ ከልማት አጋሮች፣ ከግለሰቦች ወይም ከተቋማት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ ከተዘረዘሩት የገቢ ምንጮች የሚሰበሰበው ገቢ ለተጠቃሚዎች የጤና አገልግሎት ወጪ የሚውል ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የሚሰበሰበው ገቢ ለሌሎች ተያያዥነት ያላቸው ጥቃቅን ወጪዎች ሊውል ይችላል፡፡ መጠኑ በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ብሔራዊ ምክር ቤት የሚወሰን ሆኖ ዝርዝር አፈጻጸሙ የኢትዮጵያ የጤና መድህን አገልግሎት በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል። ፲፱. የፋይናንስ አስተዳደር እና ቁጥጥር ፩/ በየደረጃው ያሉ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና ትክክለኛ የሆነ የሂሳብ መዛግብት ይይዛሉ። ፪/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን የፋይናንስ አጠቃቀምና አስተዳደር ሥርዓት አግባብነት ባለው የመንግሥት ፋይናንስ አስተዳደር ሕግ ይመራል፣ ኦዲት ይደረጋል፤ ለሚመለከታቸው ፳. የፋይናንስ ጉድለት አሸፋፈን ፩/ የማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ጉድለቱ ከመጠባበቂያ ፈንድ ይሸፈናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ በክልል ደረጃ ያጋጠመው የተመሰረተበት የአስተዳደር እርከን ጉድለቱን ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የፌደራል ቋቱ ያጋጠመው ከተቀመጠው የመጠባበቂያ ፈንድ በላይ ሲሆን ጉድለቱን የፌደራል መንግሥት ይሸፍናል፡፡ ማግኘት የሚችለው የተዘረጋውን የቅብብሎሽ ፪/ የቅብብሎሽ ሥርአቱን ያልተከተለ ማንኛውም ተጠቃሚ የጤና አገልግሎት ወጪ በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህኑ አይሸፈንም፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው ፳፪. የክፍያ እና የህክምና አገልግሎት ኦዲት አስፈጻሚ አካል ከጤና አገልግሎት ተቋማት በቀረበው የክፍያ ጥያቄ ላይ የክፍያ እና የህክምና ይፈጽማል፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ በኢትዮጲያ ጤና መድህን አገልግሎት መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፳፫. የጤና አገልግሎት ተቋም ግዴታ ፩/ የሚሰጠው የጤና አገልግሎት አግባብ ያለው አካል ያወጣውን ብሔራዊ የጤና ክብካቤ ደረጃ ወይም ህክምና በወጣው ስታንዳርድ የህክምና ጋይድላይን መሠረት መሆኑን የማረጋገጥ፤ ፫/ የፌደራል ወይም የክልል አስፈጻሚው አካል በሚያከናውናቸው የህክምና አገልግሎት ኦዲት እና ተመሳሳይ ሥራዎች ዙሪያ የመተባበርና በጥንቃቄ የመያዝ፣ ለተፈቀደለት የቤተሰብ አባላት ብቻ እንዲጠቀም የማድረግ እና ለሌላ ፫/ የምዝገባ እና የአባልነት ክፍያ የመክፈል፤ እና ፬/ በውልደት እና በጉዲፈቻ የተጨመሩ፣ ለአካለ መጠን የደረሱ ወይም በሞት የተለዩ የቤተሰብ ፩/ ለሕክምና ሲሄድ የአባልነት መታወቂያ ካርድ በጥንቃቄ የመያዝ እና ለሌላ ወገን አሳልፎ ፳፮. መረጃን በሚስጥር ስለ መጠበቅ ፩/ ማንኛውም የፌደራል ወይም የክልል አስፈጻሚ አካል ሠራተኛ ተጠቃሚን የሚመለከት የግል ወይም የሕክምና መረጃ በሚስጥር የመጠበቅ ፪/ የግል ወይም የሕክምና መረጃን በሚስጥር ስለመጠበቅ በሚመለከት የወጡ ሌሎች ሕጎች በፌደራል ወይም በክልል አስፈጻሚው አካል የአገልግሎት ስምምነት ባላቸው አካላት ላይ ፩/ በማህበረሰብ አቀፍ የጤና መድህን ሥርዓት ውስጥ የሚሳተፍ ማንኛውም ሰው ይህንን የሚወጡ ሕጎችን ጥሶ ከተገኘ አስተዳደራዊ ፪/ ማንኛውም የጤና ባለሙያ ይህንን አዋጅ ወይም አዋጁን ለማስፈጸም የሚወጡ ሕጎችን ተገቢው እርምጃ እንዲወሰድበት ይደረጋል። ፳፰. የቅሬታ አቀራረብ እና አፈታት ፩/ ቅሬታዎችን የሚቀበል እና ውሳኔ የሚሰጥ አካል በፌዴራል እና በክልል አስፈጻሚ ደረጃ ይደራጃል፡፡ ዝርዝር አደረጃጀት እና አሠራር ሥርዓቱ እንደአግባብነቱ በፌደራል ወይም በክልል አስፈጻሚው አካል በሚወጣ መመሪያ ፪/ በቅሬታ ሰሚ አካል በሚሰጥ ውሳኔ ያልረካ ቅሬታ አቅራቢ በፌደራል ደረጃ ለፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት፣ በአዲስ አበባ እና ድሬደዋ ከተማ አስተዳደር ለከተማ ነክ በዚህ አዋጅ እና አዋጁን ተከትለው በሚወጡ ሌሎች ሕጎች ላይ የተቀመጡትን ክልከላዎች በመተላለፍ ጥፋት የፈጸመ ሰው አግባብነት ባለው በዚህ አዋጅ ውስጥ የተቀመጡ ኃላፊነት እና ግዴታዎችን ለመወጣት የሚመለከታቸው የፌደራል እና የክልል መንግሥት አካላት የመተባበር ግዴታ ፴፩. ደንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፪/ የኢትዮጲያ ጤና መድህን አገልግሎት ይህንን አዋጅና በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የሚያስፈልጉ መመሪያዎችን ያወጣል፡፡ ፴፪. ተፈጻሚነት ስለማይኖራቸው ሕጎች ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም የአሠራር ልምድ በዚህ አዋጅ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚ አይሆንም፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የጸና ይሆናል። አዲስ አበባ ነሐሴ ፫ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=4dd1e716a610c90c7e37425a16ed12c920de7047	8,999	1,749	0.970487	2025-10-04T13:50:17.168604
29382412d815a088	የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት ድርጅት (አካፓድ) የተቋቋመበት የተሻሻለው የጆርጅታውን ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ……………ገጽ ፲፬ሺ፫፻፺፱ የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት ድርጅት (አካፓድ) የተቋቋመበት የተሻሻለውን የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት ድርጅት ስምምነት ከመጋቢት ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ጀምሮ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአካሄደው ስብሰባ ያጸደቀው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት የጆርጅታውን ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፯/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት ድርጅት (አካፓድ) የተቋቋመበት የተሻሻለው የጆርጅታውን ስምምነት በዚህ አዋጅ ጸድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር አግባብነት ካላቸው የመንግሥት አካላት ጋር በመተባበር ስምምነቱን በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ የሚያስፈልጉ እርምጃዎችን የመውሰድ ሥልጣን በዚህ አዋጅ ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሐምሌ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="29382412d815a088" title="የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት ድርጅት (አካፓድ) የተቋቋመበት የተሻሻለው የጆርጅታውን ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=334950e39d0aaefc0c7d8eb437816a10dc3b9d34" char_count="716" purity="0.97"> የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት ድርጅት (አካፓድ) የተቋቋመበት የተሻሻለው የጆርጅታውን ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ……………ገጽ ፲፬ሺ፫፻፺፱ የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት ድርጅት (አካፓድ) የተቋቋመበት የተሻሻለውን የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት ድርጅት ስምምነት ከመጋቢት ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ጀምሮ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአካሄደው ስብሰባ ያጸደቀው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት የጆርጅታውን ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፯/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የአፍሪካ፣ የካሪቢያንና የፓስፊክ ሀገራት ድርጅት (አካፓድ) የተቋቋመበት የተሻሻለው የጆርጅታውን ስምምነት በዚህ አዋጅ ጸድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር አግባብነት ካላቸው የመንግሥት አካላት ጋር በመተባበር ስምምነቱን በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ የሚያስፈልጉ እርምጃዎችን የመውሰድ ሥልጣን በዚህ አዋጅ ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሐምሌ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=334950e39d0aaefc0c7d8eb437816a10dc3b9d34	716	131	0.96587	2025-10-04T13:50:18.576474
14659418dc2ecddf	የመንገድ ትራንስፖርት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፰ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የመንገድ ትራንስፖርት አዋጅ……….ገጽ ፲፬ሺ፫፻፸፩ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት የሚያበረክተውን አስተዋጽኦ የበለጠ ለማጎልበት ዘርፉ አስተማማኝ፤ እንዲራመድ ማድረግ አስፈላጊ በመሆኑ፣ የመንገድ ትራንስፖርት አስተዳደር የመንግሥትን ለመተግበር፤ የመንገድ ትራስፖርት እስከታችኛው የሀገራችን መዋቅር ድረስ ጠንካራ አፈጻጸምና የቁጥጥር ሥርዓት እንዲኖር ለማድረግና የመንገድ ትራስፖርት ዘርፉን በቴክኖሎጂ ተደግፎ ተደራሽና አስተማማኝ እንዲሆን ለማድረግ የሚያስችል ሥልጣንና ተግባር በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የመንገድ ትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፬/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ሚኒስቴር” ወይም “ሚኒስትር” ማለት እንደ ቅደም ተከተሉ የትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ መሠረት የተቋቋመ እና በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገበ የሕግ ሰውነት ያለው አካል ነው፤ ፫/ “ተቋም“ ማለት በትራንስፖርት ዘርፍ የተሰማራ ማረጋገጫ ፈቃድ አዋጅ፤ በተሽከርካሪ መለያ፣ በጭነት ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች ዲመሬጅ ክፍያ አዋጅ መሠረት ቁጥጥር እና ክትትል ፬/ “የመንገድ ትራንስፖርት” ማለት ለዚህ አዋጅ በመንገድ ላይ ሰዎችን ወይም ዕቃን ወይም ሰዎችን እና ዕቃን ከአንድ ስፍራ ወደሌላ ስፍራ የማጓጓዝ አገልግሎት ሲሆን የባቡር ፭/ “የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት” ማለት የማጓጓዝ የንግድ ሥራ ሆኖ እንደሚከተለው የግል ወይም የንግድ የመንገድ ትራንስፖርት ሀ) “የግል ንግድ የመንገድ ትራንስፖርት” ማለት መንገደኞችን ወይም ዕቃዎችን የሚያመላልሰው ተሽከርካሪ ንብረትነቱ (1) የሚመላለሱት ዕቃዎች የዚያው ዓይነተኛ የንግድ ሥራ አስፈላጊና (2) የሚመላለሱት መንገደኞች የዚያው ለማከናወን የሆነ እንደሆነ ነው፤ ለ) “የንግድ የመንገድ ትራንስፖርት” ማለት ከከተማ ታክሲ በስተቀር የግል ተብሎ ፮/ “የንግድ ማህበር” ማለት ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም አግባብነት ባላቸው የኢትዮጵያ የንግድ ሕጎች መሠረት የንግድ ሥራ ለማከናወን ሥልጣን የንግድ ፈቃድ የተሰጠው ግለሰብ ወይም ፯/ “የዲስፕሊን መመሪያ” ማለት በሚኒስቴሩ የወጣ ፰/ “አውራ ጎዳና” ማለት የኢትዮጵያ መንገዶች አስተዳደር የሚያስተዳድረውና አውራ ጎዳና ማመላለሻ ተሽከርካሪዎችን የዓመት፤ የወር፤ እንቅስቃሴ የሚወስን የስምሪት መርሃ-ግብር ፲፩/ “አሽከርካሪ” ማለት አግባብነት ባለው የመንገድ ትራንስፖርት ሕግ መሠረት ተሸከርካሪን እንዲያሽከረክር በሕግ ሥልጣን ከተሰጠው አካል የአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ ፲፪/ “የስምሪት መስመር“ ማለት በሚኒስቴሩ በተሽከርካሪው ላይ የተመደበ ማንኛውንም ፲፬/ “ቁጥጥር” ማለት በዚህ አዋጅ፤ በአዋጁ መሠረት የሚወጡ ደንቦች፣ መመሪያዎች፣ ደረጃዎች እና ውሳኔዎች በትክክል በሥራ ላይ መዋላቸውን የማረጋገጥ ተግባር ነው፤ ፲፭/ “ተቆጣጣሪ” ማለት የቁጥጥር ተግባሮችን ክፍል በሚኒስቴሩ የሚመደብ ሠራተኛ ነው፤ ፲፮/ “መንገድ“ ማለት በተለምዶ ተሸከርካሪዎች የሚጠቀሙበት ማንኛውም መንገድ፤ የከተማ መንገድ፤ አውራ ጎዳና ወይም መተላለፊያ ተሽከርካሪዎችን ሳይጨምር በመንገድ ላይ በመንኮራኩር የሚሄድ ማንኛውም ዓይነት ባለሞተር ተሽከርካሪን፣ ግማሽ ተሳቢን እና ፲፰/ “ሠረገላ” ማለት ከብስክሌት፣ ከባለሞተር ተሽከርካሪ፣ ከግማሽ ተሳቢ እና ከተሳቢ በስተቀር ማንኛውም ተሽከርካሪ ነው፤ ፲፱/ “ብስክሌት” ማለት በሚያሽከረክረው ሰው የጡንቻ ኃይል አማካኝነት እየተነዳ የሚሄድ የኤሌክትሪክ ኃይልን የሚጠቀም ባለሁለት ፳/ “ባለሞተር ተሽከርካሪ” ማለት በመካኒካል ወይም በኤሌክትሪክ ኃይል እየተንቀሳቀሰ የሚሄድ ተሽከርካሪ ሆኖ የጭነት ማመላለሻ አውቶሞቢል፣ የሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪ፣ ጎታች መኪና እና ልዩ ተንቀሳቃሽ መሣሪያን ማንኛውንም ዓይነት ዕቃ እንዲያመላልስ ተሽከርካሪውን ሳይጨምር ክብደቱ ከ፬፻ ኪሎ ግራም የማይበልጥ ፬(ከአራት) መንኮራኩር በታች ያለው ባለሞተር ተሽከርካሪ ነው፤ ፳፫/ “የግል ተሽከርካሪ” ማለት ከጭነት ማመላለሻ ተሽከርካሪ፣ ከባለሞተር ብስክሌት፣ ከሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪ፣ ከጎታች መኪና እና ከልዩ ተንቀሳቃሽ መሣሪያ የተለየ ለግል መጠቀሚያ የሚውል ባለሞተር ተሽከርካሪ ፳፬/ “የሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪ” ማለት አውቶሞቢልና አውቶቡስን ያጠቃልላል፤ ፳፭/ “የንግድ አውቶሞቢል” ማለት ከአስራ ሁለት የሚችል የሕዝብ ትራንስፖርት አገልግሎት ፳፮/ “አውቶቡስ“ ማለት የታክሲ አገልግሎት የሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪ ነው፤ ፳፯/ “ጎታች መኪና” ማለት በተለይ ሌሎች ተሽከርካሪዎችን ለመጎተት የሚያገለግል ሆኖ ተሽከርካሪና በተጎታቹ ላይ ያለውን ጭነት ክብደት ብቻ በከፊል ለመሸከም የተሠራ ፳፰/ “ልዩ ተንቀሳቃሽ መሣሪያ” ማለት ሰውን ወይም ዕቃን በመንገድ ላይ እንዲያመላልስ ሆኖ የተሠራ ተሽከርካሪ ሳይሆን ለእርሻ፣ ለአትክልት፣ ለከብት እርባታ፣ ለመንገድ፣ ተመሳሳይ ሌላ ሥራ የተሠራ ወይም ለዚሁ ፳፱/ “ግማሽ ተሳቢ” ማለት ለመንገደኞች ወይም ለጭነት ማመላለሻ የሚያገለግልና በሌላ የተሽከርካሪውም የጭነቱም ክብደት በከፊል በባለሞተር ተሽከርካሪው ላይ እንዲያርፍ ወይም በሌላ ተሽከርካሪ እንዲሳብ ተደርጎ ፴/ “ሙሉ ተሳቢ” ማለት ለራሱ የተለየ የሞተር ኃይል የሌለው ሆኖ ጎታች በሆነ በሌላ ባለሞተር ተሽከርካሪ ላይ ሊቀጠልና ሊጎተት የሚችልና ክብደቱ ጎታች በሆነው ባለሞተር ተሽከርካሪ ላይ እንደማያርፍ ሆኖ የተሠራ ተሽከርካሪ ነው፤ ሆኖም ከባለሞተር ብስክሌት ጋር ተያይዞ የሚሳበውን የጎን ተሽከርካሪ ማለት በመካኒካል ወይም በኤሌክትሪክ ኃይል በስተቀር ማናቸውም ሞተር አልባ የሆነ የትራንስፖርት መገልገያ መሣሪያ ነው፤ መናኸሪያ" ማለት የሕዝብ ትራንስፖርት እንዲያራግፉበት ታስቦ የለማ መሠረተ-ልማት ትራንስፖርት አገልግሎት ሰጪ አውቶቡሶች ለጥገና፣ ለመታጠቢያ፣ ነዳጅ ለመቅዳት እና ለማደር በጋራ እንዲጠቀሙበት ታስቦ የለማ መናኸሪያ” ማለት የጭነት ትራንስፖርት ጭነቶችን እንዲጭኑበት፣ እንዲያራግፉበት፣ እንዲያሽጉበት እና እንዲበትኑበት ታስቦ የለማ መሠረተ-ልማት ማለት ነው፤ ፴፭/ “መጋዘን” ማለት የጭነት ትራንስፖርት አገልግሎት መነሻ ወይም መድረሻ ሆኖ እንዲያገለግል ታስቦ የለማ መሠረተ-ልማት ፴፮/ "የሀገር ውስጥ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት" ማለት ሁለት ወይም ከሁለት በላይ ክልሎችን በሚያገናኝ መንገድ ላይ የሚከናወን የንግድ መንገድ ትራንስፖርት ፴፯/ “ክልል” ማለት በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፵፯ መሠረት የተቋቋመ ማንኛውም ክልል ሲሆን አገልግሎት” ማለት የኢትዮጵያን ድንበር አቋርጦ የሚካሄድ ድንበር አቋራጭ የንግድ መንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ነው፤ የአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ ላለው አሽከርካሪ ለልዩ የአሽከርካሪ ባለሙያነት በሚኒስቴሩ ወይም በክልል ተለይቶ የሚሰጥ ፵፩/ “መደበኛ ሥልጠና” ማለት የአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ ለሌለው ሰው የያዘውን የአሽከርካሪነት ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ ምድብ ለመቀየር ወይም ለማሳደግ ፵፪/ "ሰው" ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ ፵፫/ በዚህ አዋጅ ውስጥ በወንድ ጾታ የተገለጸው ይህ አዋጅ ሁለትና ከሁለት በላይ ክልሎችን በሚያገናኙ ማናቸውም መንገዶች ላይ በሚከናወኑ ኢትዮጵያን ከጎረቤት ሀገራት ጋር በሚያገናኙ ማናቸውም መንገዶች ላይ በሚሰጡ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎቶችና መሠረተ-ልማቶች፤ እንዲሁም የኢትዮጵያን መንገዶች በሚገለገሉና አሽከርካሪዎች እና የመንገድ ተጠቃሚዎች ላይ የአዋጁ ዓላማዎች የሚከተሉት ናቸው፤ ፩/ አስተማማኝ፤ የተቀናጀ፤ ዘመናዊና ሁሉን አቀፍ ፪/ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ደኅንነትን ፫/ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ከአካባቢ ብክለት የጸዳና ለአካባቢ ተስማሚ መሆኑን ፬/ ቀጠናዊ የትራንስፖርት ትስስርን በማጠናከር ቀልጣፋ ዓለም ዓቀፍ የሎጂስቲክስ አፈጻጸም የተሳለጠና ተመጋጋቢ እንዲሆን ማድረግ፤ ፭. የሚኒስቴሩ ሥልጣንና ተግባር ሚኒስቴሩ በፌደራል አስፈጻሚ አካላት ሥልጣንና ተግባር መወሰኛ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፫/፪ሺ፲፬ የተሠጡት ሥልጣንና ተግባራት እንደተጠበቁ ፩/ የመንገድ ትራንስፖርትን የሚመለከቱ የፖሊሲ ሐሳቦችንና ሕጎችን ያመነጫል፣ ሲጸድቁም ፪/ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ደኅንነቱ የተረጋገጠ፣ ቀልጣፋ፣ አስተማማኝ፤ ፍትሃዊ እና ተደራሽ እንዲሆን ለማድረግ የሚያስችሉ ያደርጋል፤ ያስተባብራል፤ ይቆጣጠራል፤ ፫/ በአካል ጉዳተኝነት ምክንያት ልዩ ድጋፍ አገልግሎት እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ አተገባበሩ ላይ ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፤ ትራንስፖርትን የሚመለከቱ ዓለም አቀፍ፤ አህጉራዊና ቀጣናዊ ስምምነቶች ተግባራዊነት በሀገር አቀፍ ደረጃ ይከታተላል፤ ፭/ ሁለት እና ከሁለት በላይ የሆኑ ክልሎችን የሚያገናኙ አውራ ጎዳናዎች ላይ የሚከናወኑ ያስተዳድራል፤ ይቆጣጠራል፤ የትራንስፖርት አገልግሎቶችን ተደራሽነት ያረጋግጣል፤ ፖስታዎች በንግድ የመንገድ ትራንስፖርት ፯/ የንግድ የመንገድ ትራንስፖርት ሥራ ላይ በተሰማሩ ግለሰቦች እና ድርጅቶች የገበያ እርምጃዎችን ተግባራዊ ያደርጋል፤ አስፈላጊ ፰/ በህዝብ ማመላለሻ ትራንስፖርት አገልግሎት ላይ የሚሰማሩ ግለሰቦች ወይም ድርጅቶች መርምሮ ያጸድቃል፤ የስምሪት ፕሮግራሙ ካልቀረበለትም በራሱ አዘጋጅቶ ተግባራዊ ፱/ የተፈጥሮ አደጋ ሲያጋጥም ወይም ጊዜያዊ የኢኮኖሚ ወይም የማህበራዊ ችግሮች ሲከሰቱ ወይም ለሕዝብ ጥቅም አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘ የንግድ የመንገድ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎችን በአስፈላጊው ቦታና መስመር በመደልደል ፲/ በሀገር ውስጥና ዓለም አቀፍ የንግድ የመንገድ ማመላለሻ ሥራ ላይ የተሰማሩ ግለሰቦች ወይም ድርጅቶች የሚያቋቁማቸውን የንግድ ተቋሞች የትራንስፖርት አሠራር የሚመለከት የኦፐሬተርነት ብቃት መስፈርት ይወስናል፤ የሙያ ብቃትና የኦፐሬተር ብቃት ማረጋገጫ ለድንበር አቋራጭ ተሽከርካሪዎች ፈቃድ ፲፩/ በሀገር ውስጥ የንግድ የመንገድ ማመላለሻ በተመለከተ ለሚሰጡት አገልግሎት ማግኘት ስለሚገባቸው ጥቅም እና የተጠቃሚዎችን ጥናት ያካሂዳል፤ የአገልግሎት ሰጪውንና የአገልግሎት ፈላጊውን ጥቅም እና አቅም ግምት ውስጥ በማስገባት የታሪፍ መጠኑን ትራንስፖርት አገልግሎት የሚስፋፋበትን አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ይቆጣጠራል፤ ፲፫/ በዓለም አቀፍ የመንገድ ትራፊክ የሚሰማሩ የምዝገባ ሰርተፊኬት ወይም ልዩ ፈቃድ ፲፬/ ከመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት አሰጣጥ ጋር በተያያዘ በማንኛውም አካል መካካል አለመግባባት ቢፈጠር አለመግባባቱ ላይ መልኩ እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ የማበረታቻ አተገባበራቸውን ይከታተላል፤ ይቆጣጠራል፤ ዓይነት ሊኖራቸው የሚገባውን ክብደትና ፲፯/ ከውጭ ሀገር የሚመጡትን፤ በሀገር ውስጥ በከፊል የሚሠሩትን ወይም በሥራ ላይ ተሽከርካሪዎች የዕድሜ ገደብ በማስወሰን መመዘኛ የሚያገለግል ዝርዝር መስፈርት ያወጣል፤ ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፤ ፲፰/ የመንገድ ደህንነት ደረጃዎችን ያዘጋጃል፤ የተሽከርካሪዎችን አመዘጋገብና የቴክኒክ ምርመራ የሚመለከት መመሪያ ያወጣል ፲፱/ ማናቸውንም የተሽከርካሪ ጋራዥ የቴክኒክ ብቃት ለማረጋገጥ፣ የሥራ ፈቃድና ዕድሳት የሚያስችል መመሪያ ያወጣል፤ የብቃት አገልግሎት የማይሰጡና ከጥቅም ውጭ የሆኑ ምክንያት አገልግሎት እንዳይሰጡ የሚደረጉ መመሪያና የአሰራር ሥርዓት በማውጣት ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ ይቆጣጠራል፤ ፳፩/ የንግድ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት በቴክኖሎጂ በተደገፈ አሠራር ይቆጣጠራል፣ መረጃ ያጠናቅራል ጥቅም ላይ እንዲውሉ የአውቶቡሶች ዴፖን፣ የጭነት ተርሚናሎችን አሽከርካሪነትን ጨምሮ ልዩ ወይም መደበኛ ለእነኚህና ለአሽከርካሪ አሠልጣኞች የብቃት ይቆጣጠራል፤ አሰራራቸውን ይከታተላል፤ ለማሽከርከር የሚያስችሉ የአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫዎችን ደረጃ፤ ዲዛይን፤ ቀለም ዝርዝር ይዘታቸውን ይወስናል፤ የአሽከርካሪ ፳፭/ በፌደራል ደረጃ ወይም በክልል ቢሮዎች ዝርዝር መስፈርት ያወጣል፤ እንዲመረት ሠሌዳዎች የሚወገዱበትን እና ባለቤታቸው ጠፍቶ ብዙ ጊዜ የቆሙ ተሽከርካሪዎች ይወስናል፤ አፈጻጸማቸው ላይ ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፤ ሠሌዳ ለሌላቸው አዲስ ፳፮/ ተግባርና ኃላፊነቱን በአግባቡ ለመፈፀም እንዲቻለው ተቆጣጣሪዎችን በቋሚነትም ሆነ በጊዜያዊነት በማንኛውም የኢትዮጵያ ክልል ፳፯/ የመንገድ ትራንስፖርት ዘርፉንና የተጠቃሚውን ህብረተሰብ ደኅንነት በሚጎዳ ወይም አደጋ ላይ በሚጥል በማንኛውም አካል ላይ ተገቢው ሕጋዊ በአካባቢና አየር ንብረት የሚኖራቸውን ተፅዕኖ ለመቀነስ የሚያስችሉ ስልቶችን የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች እና ተጠቃሚ ፴/ የመንገድ ትራንስፖርት ዘርፉን ለማዘመን የመንገድ ትራንስፖርትን የሚመለከቱ ሀገር አቀፍ መረጃዎችን ለመሰብሰብ፣ ለማደራጀት ያደራጃል፤ የመረጃ ሥርጭት ሥርዓትን በመዘርጋት የሚመለከታቸው አካላት ጥቅም በአሽከርካሪዎች የሚተገበሩ ቴክኖሎጂዎችና የመገናኛ ቁሳቁሶችን ደረጃ ከሚመለከተው አካላት ጋር በመተባበር ይወስናል፣ ይህን ይሰርዛል፤ ተግባራዊነታቸውን ይከታተላል፤ ፴፪/ ዓለም ዓቀፍ የማኔጅመንት መስፈርቶችን ተጠቅሞ የትራንስፖርት ቢሮዎችን እና ሰጪዎችን የአፈጻጸም ደረጃ በየዓመቱ ይፋ ፴፫/ በንግድ የመንገድ ማመላለሻ ሥራ ላይ የዲፕሎማቲክ፤ የዓለም ዓቀፍ ድርጅቶች፤ የተራድኦ ድርጅቶች ወይም የፌደራል መንግስት የሆኑ ባለሞተር ተሽከርካሪዎችን በራሱ ወይም ውክልና በሰጠው አካል ፴፭/ ኢትዮጵያ አባል በሆነችበት የሦስትዮሽ የትራንስፖርትና የትራንዚት ፋሲሊቴሽን ይሳተፋል፤ በፕሮግራሙ ውስጥ የተካተቱና አፈጻጸማቸውን ይከታተላል፤ ይቆጣጠራል፤ ፴፮/ የገጠርና የከተማ መንገዶችን በሚያስተሳስሩ ፴፯/ ለልዩ አገልግሎት ተብለው የተሰሩ ወይም ወይም ለተሻሻሉበት ልዩ አገልግሎት ብቻ ስለማዋላቸው ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፤ ፴፰/ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የማበረታቻ ድጋፍ ግለሰቦች ድርጅቶችና ተቋማትን በመለየት ለሚመለከተው የመንግሥት አካል በማቅረብ ፴፱/ ታዳሽ ኃይልን የሚጠቀሙ ተሸከርካሪዎች በኢትዮጵያ ውስጥ የሚስፋፉበትን መንገድ ኃይም ተጠቃሚ ተሸከርካሪዎች አገልግሎት የሚሰጡ የመሠረተ-ልማት አገልግሎቶችን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመቀናጀት ፵/ በማንኛውም ዓይነት ኃይል የሚንቀሳቀሱ አዲስ ተሸከርካሪዎችን ለሚያመርቱ፤ ሙሉ ለሚገጣጥሙ አምራቾችና ገጣጣሚዎች፤ ፵፩/ በሀገራችን ውስጥ የባለሞተርና ሞተር አልባ ኢንዱስትሪ እንዲስፋፋ እገዛ ያደርጋል፤ ሁኔታዎች እንዲፈጠሩ የሚመለከታቸውን የንግድ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ፮. ንግድ ፈቃድ አስፈላጊ ስለመሆኑ ፩/ በንግድ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ሥራ ላይ ለመሠማራት የሚፈልግ ማንኛውም ሰው በቅድሚያ በሕግ ሥልጣን ከተሰጠው አካል የትራንስፖርት ንግድ ፈቃድ ማግኘት ፪/ በንግድ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ለማከናወን ማንኛውም ሰው የኦፐሬተርነት የብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ ለማግኘት ማሟላት የሚገባው መስፈርት ሚኒስቴሩ በሚያወጣው ፩/ ሚኒስቴሩ በዚህ አዋጅ የተሰጡትን ሥልጣንና ለመሰብሰብና ለማጠናቀር የመረጃ ማዕከል ፪/ የክልል ቢሮዎች፣ የፌዴራልና የክልል ፖሊስ አደረጃጀቶች፣ የንግድ የመንገድ ማመላለሻ ግለሰቦችና ድርጅቶች ሚኒስቴሩ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ከመንገድ ትራንስፖርት ጋር የተያያዘ አስፈላጊውን መረጃ በተዘረጋው የቴክኖሎጂ መሠረተ-ልማት ለሚኒስቴሩ እና ለክልሉ ማቅረብ ወይም ማስተላለፍ ግዴታ ፫/ አስፈላጊውን መረጃ ለማስተላለፍ የሚረዳ የናሙና ቅፅ እና የቴክኖሎጅ መሠረተ ፩/ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ሚኒስቴሩ ከሥልጣንና የትራንስፖርት አስፈጻሚ አካላት እና ለሌሎች ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የተቀበሉትን ሥልጣንና ተግባር በሥራ ላይ ሲያውሉ ስለ መንገድ ትራንስፖርት የወጡ ፱. የተሻሩ፤ የተሰረዙና ፀንተው የሚቆዩ ሕጎች ፩/ የትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ደንቦች እና መመሪያዎች ሁሉ ከዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ጋር እስካልተቃረኑ ድረስ በዚህ አዋጅ መሠረት እንደወጡ ተቆጥረው የፀኑ ፫/ የተሸከርካሪ መለያና መመዝገቢያ አዋጅ ቁጥር ፮፻፹፩/፪ሺ፪ አንቀጽ ፲፭ እና አባሪው በዚህ ፬/ የአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፸፬/፪ሺ፲ አንቀጽ ፯፤ ፲፪ እና አባሪው በዚህ አዋጅ ተሰርዘዋል፤ ፭/ በተሸከርካሪ መለያና መመዝገቢያ አዋጅ ቁጥር እንዲሁም በአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፸፬/፪ሺ፲ አንቀጽ ፯፤ ፲፪ እና አባሪው ውስጥ ተደንግገው የነበሩትን ጉዳዮች ፮/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ሌላ ማንኛውም አዋጅ፣ ደንብ እና መመሪያ ወይም ልማዳዊ አሰራር በዚህ አዋጅ ውስጥ በተመለከቱ ጉዳዮች ላይ ፲. ስለመብትና ግዴታዎች መተላለፍ ባለስልጣንና የድሬዳዋ ከተማ የትራንስፖርት መስተዳድሮቻቸው ሆኖ እራሳቸውን ችለው ሥልጣን ባለው አካል ይደራጃሉ፡፡ ፪/ በትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ መሠረት ተቋቁመው የነበሩት የአዲስ አበባ ጽሕፈት ቤቶች መብቶችና ግዴታዎች በዚህ ፩/ በትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ መሠረት የተቋቋሙና የብቃት ማረጋገጫ ትራንስፖርት አገልግሎት የሚሰጡ ሰዎችና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ መሠረት የተቋቋሙ ግለሰቦችና ድርጅቶች ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ዕለት ጀምሮ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት ያልተመዘገቡ ግለሰቦች ወይም ድርጅቶች ተሰጥቶት የነበረው የኦፐሬተርነት ብቃት ሚኒስቴሩ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል፤ ፬/ በትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ መሠረት ተመዝግበው የነበሩ የትራንስፖርት ማህበራት ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ዕለት ጀምሮ ባሉት ዘጠኝ ወራት ውስጥ ወደ ንግድ ማህበርነት የመለወጥና ማረጋገጫ ሥልጣን ካለው አካል የመውሰድ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) ከተጠቀሰው ጊዜ በኋላ ማንኛውም የትራንስፖርት ማህበር ዓይነት ሕጋዊ ሰውነት አይኖረውም፡፡ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) መሠረት ወደ ንብረት በሕግ አግባብ ወደሚለወጡበት የንግድ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፮) የተደነገገው ቢኖርም በዚህ አንቀጽ መሠረት ወደ ንግድ ያለፈበት የትራንስፖርት ማህበር ያፈራው ንብረት ላይ አግባብነት ያለው የኢትዮጵያ ፰/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ ንዑስ-አንቀጽ (፭) ስር ቁጥር ፮፻፹፩/፪ሺ፪ አንቀጽ ፲፭ እና አባሪው፤ እንዲሁም በአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፸፬/፪ሺ፲ አንቀጽ ፯፤ ፲፪ እና አባሪው ተፈጻሚነት ይኖራቸዋል፤ ፲፪. ደንብ እና መመሪያ የማውጣት ስልጣን ፩/ ይህን አዋጅ በአግባቡ ሥራ ላይ ለማዋል የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ሊያወጣ ፪/ ይህን አዋጅ እና አዋጁን መሠረት አድርገው ማንኛውም አካል ለዚህ አዋጅ እና አዋጁን ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ዕለት አዲስ አበባ ሐምሌ ፰ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="14659418dc2ecddf" title="የመንገድ ትራንስፖርት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=784a256b7676b006a807c334202d478011b257cf" char_count="10315" purity="0.97"> የመንገድ ትራንስፖርት አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፰ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የመንገድ ትራንስፖርት አዋጅ……….ገጽ ፲፬ሺ፫፻፸፩ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት የሚያበረክተውን አስተዋጽኦ የበለጠ ለማጎልበት ዘርፉ አስተማማኝ፤ እንዲራመድ ማድረግ አስፈላጊ በመሆኑ፣ የመንገድ ትራንስፖርት አስተዳደር የመንግሥትን ለመተግበር፤ የመንገድ ትራስፖርት እስከታችኛው የሀገራችን መዋቅር ድረስ ጠንካራ አፈጻጸምና የቁጥጥር ሥርዓት እንዲኖር ለማድረግና የመንገድ ትራስፖርት ዘርፉን በቴክኖሎጂ ተደግፎ ተደራሽና አስተማማኝ እንዲሆን ለማድረግ የሚያስችል ሥልጣንና ተግባር በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የመንገድ ትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፬/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ሚኒስቴር” ወይም “ሚኒስትር” ማለት እንደ ቅደም ተከተሉ የትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ መሠረት የተቋቋመ እና በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገበ የሕግ ሰውነት ያለው አካል ነው፤ ፫/ “ተቋም“ ማለት በትራንስፖርት ዘርፍ የተሰማራ ማረጋገጫ ፈቃድ አዋጅ፤ በተሽከርካሪ መለያ፣ በጭነት ማመላለሻ ተሽከርካሪዎች ዲመሬጅ ክፍያ አዋጅ መሠረት ቁጥጥር እና ክትትል ፬/ “የመንገድ ትራንስፖርት” ማለት ለዚህ አዋጅ በመንገድ ላይ ሰዎችን ወይም ዕቃን ወይም ሰዎችን እና ዕቃን ከአንድ ስፍራ ወደሌላ ስፍራ የማጓጓዝ አገልግሎት ሲሆን የባቡር ፭/ “የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት” ማለት የማጓጓዝ የንግድ ሥራ ሆኖ እንደሚከተለው የግል ወይም የንግድ የመንገድ ትራንስፖርት ሀ) “የግል ንግድ የመንገድ ትራንስፖርት” ማለት መንገደኞችን ወይም ዕቃዎችን የሚያመላልሰው ተሽከርካሪ ንብረትነቱ (1) የሚመላለሱት ዕቃዎች የዚያው ዓይነተኛ የንግድ ሥራ አስፈላጊና (2) የሚመላለሱት መንገደኞች የዚያው ለማከናወን የሆነ እንደሆነ ነው፤ ለ) “የንግድ የመንገድ ትራንስፖርት” ማለት ከከተማ ታክሲ በስተቀር የግል ተብሎ ፮/ “የንግድ ማህበር” ማለት ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም አግባብነት ባላቸው የኢትዮጵያ የንግድ ሕጎች መሠረት የንግድ ሥራ ለማከናወን ሥልጣን የንግድ ፈቃድ የተሰጠው ግለሰብ ወይም ፯/ “የዲስፕሊን መመሪያ” ማለት በሚኒስቴሩ የወጣ ፰/ “አውራ ጎዳና” ማለት የኢትዮጵያ መንገዶች አስተዳደር የሚያስተዳድረውና አውራ ጎዳና ማመላለሻ ተሽከርካሪዎችን የዓመት፤ የወር፤ እንቅስቃሴ የሚወስን የስምሪት መርሃ-ግብር ፲፩/ “አሽከርካሪ” ማለት አግባብነት ባለው የመንገድ ትራንስፖርት ሕግ መሠረት ተሸከርካሪን እንዲያሽከረክር በሕግ ሥልጣን ከተሰጠው አካል የአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ ፲፪/ “የስምሪት መስመር“ ማለት በሚኒስቴሩ በተሽከርካሪው ላይ የተመደበ ማንኛውንም ፲፬/ “ቁጥጥር” ማለት በዚህ አዋጅ፤ በአዋጁ መሠረት የሚወጡ ደንቦች፣ መመሪያዎች፣ ደረጃዎች እና ውሳኔዎች በትክክል በሥራ ላይ መዋላቸውን የማረጋገጥ ተግባር ነው፤ ፲፭/ “ተቆጣጣሪ” ማለት የቁጥጥር ተግባሮችን ክፍል በሚኒስቴሩ የሚመደብ ሠራተኛ ነው፤ ፲፮/ “መንገድ“ ማለት በተለምዶ ተሸከርካሪዎች የሚጠቀሙበት ማንኛውም መንገድ፤ የከተማ መንገድ፤ አውራ ጎዳና ወይም መተላለፊያ ተሽከርካሪዎችን ሳይጨምር በመንገድ ላይ በመንኮራኩር የሚሄድ ማንኛውም ዓይነት ባለሞተር ተሽከርካሪን፣ ግማሽ ተሳቢን እና ፲፰/ “ሠረገላ” ማለት ከብስክሌት፣ ከባለሞተር ተሽከርካሪ፣ ከግማሽ ተሳቢ እና ከተሳቢ በስተቀር ማንኛውም ተሽከርካሪ ነው፤ ፲፱/ “ብስክሌት” ማለት በሚያሽከረክረው ሰው የጡንቻ ኃይል አማካኝነት እየተነዳ የሚሄድ የኤሌክትሪክ ኃይልን የሚጠቀም ባለሁለት ፳/ “ባለሞተር ተሽከርካሪ” ማለት በመካኒካል ወይም በኤሌክትሪክ ኃይል እየተንቀሳቀሰ የሚሄድ ተሽከርካሪ ሆኖ የጭነት ማመላለሻ አውቶሞቢል፣ የሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪ፣ ጎታች መኪና እና ልዩ ተንቀሳቃሽ መሣሪያን ማንኛውንም ዓይነት ዕቃ እንዲያመላልስ ተሽከርካሪውን ሳይጨምር ክብደቱ ከ፬፻ ኪሎ ግራም የማይበልጥ ፬(ከአራት) መንኮራኩር በታች ያለው ባለሞተር ተሽከርካሪ ነው፤ ፳፫/ “የግል ተሽከርካሪ” ማለት ከጭነት ማመላለሻ ተሽከርካሪ፣ ከባለሞተር ብስክሌት፣ ከሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪ፣ ከጎታች መኪና እና ከልዩ ተንቀሳቃሽ መሣሪያ የተለየ ለግል መጠቀሚያ የሚውል ባለሞተር ተሽከርካሪ ፳፬/ “የሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪ” ማለት አውቶሞቢልና አውቶቡስን ያጠቃልላል፤ ፳፭/ “የንግድ አውቶሞቢል” ማለት ከአስራ ሁለት የሚችል የሕዝብ ትራንስፖርት አገልግሎት ፳፮/ “አውቶቡስ“ ማለት የታክሲ አገልግሎት የሕዝብ ማመላለሻ ተሽከርካሪ ነው፤ ፳፯/ “ጎታች መኪና” ማለት በተለይ ሌሎች ተሽከርካሪዎችን ለመጎተት የሚያገለግል ሆኖ ተሽከርካሪና በተጎታቹ ላይ ያለውን ጭነት ክብደት ብቻ በከፊል ለመሸከም የተሠራ ፳፰/ “ልዩ ተንቀሳቃሽ መሣሪያ” ማለት ሰውን ወይም ዕቃን በመንገድ ላይ እንዲያመላልስ ሆኖ የተሠራ ተሽከርካሪ ሳይሆን ለእርሻ፣ ለአትክልት፣ ለከብት እርባታ፣ ለመንገድ፣ ተመሳሳይ ሌላ ሥራ የተሠራ ወይም ለዚሁ ፳፱/ “ግማሽ ተሳቢ” ማለት ለመንገደኞች ወይም ለጭነት ማመላለሻ የሚያገለግልና በሌላ የተሽከርካሪውም የጭነቱም ክብደት በከፊል በባለሞተር ተሽከርካሪው ላይ እንዲያርፍ ወይም በሌላ ተሽከርካሪ እንዲሳብ ተደርጎ ፴/ “ሙሉ ተሳቢ” ማለት ለራሱ የተለየ የሞተር ኃይል የሌለው ሆኖ ጎታች በሆነ በሌላ ባለሞተር ተሽከርካሪ ላይ ሊቀጠልና ሊጎተት የሚችልና ክብደቱ ጎታች በሆነው ባለሞተር ተሽከርካሪ ላይ እንደማያርፍ ሆኖ የተሠራ ተሽከርካሪ ነው፤ ሆኖም ከባለሞተር ብስክሌት ጋር ተያይዞ የሚሳበውን የጎን ተሽከርካሪ ማለት በመካኒካል ወይም በኤሌክትሪክ ኃይል በስተቀር ማናቸውም ሞተር አልባ የሆነ የትራንስፖርት መገልገያ መሣሪያ ነው፤ መናኸሪያ" ማለት የሕዝብ ትራንስፖርት እንዲያራግፉበት ታስቦ የለማ መሠረተ-ልማት ትራንስፖርት አገልግሎት ሰጪ አውቶቡሶች ለጥገና፣ ለመታጠቢያ፣ ነዳጅ ለመቅዳት እና ለማደር በጋራ እንዲጠቀሙበት ታስቦ የለማ መናኸሪያ” ማለት የጭነት ትራንስፖርት ጭነቶችን እንዲጭኑበት፣ እንዲያራግፉበት፣ እንዲያሽጉበት እና እንዲበትኑበት ታስቦ የለማ መሠረተ-ልማት ማለት ነው፤ ፴፭/ “መጋዘን” ማለት የጭነት ትራንስፖርት አገልግሎት መነሻ ወይም መድረሻ ሆኖ እንዲያገለግል ታስቦ የለማ መሠረተ-ልማት ፴፮/ "የሀገር ውስጥ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት" ማለት ሁለት ወይም ከሁለት በላይ ክልሎችን በሚያገናኝ መንገድ ላይ የሚከናወን የንግድ መንገድ ትራንስፖርት ፴፯/ “ክልል” ማለት በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፵፯ መሠረት የተቋቋመ ማንኛውም ክልል ሲሆን አገልግሎት” ማለት የኢትዮጵያን ድንበር አቋርጦ የሚካሄድ ድንበር አቋራጭ የንግድ መንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ነው፤ የአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ ላለው አሽከርካሪ ለልዩ የአሽከርካሪ ባለሙያነት በሚኒስቴሩ ወይም በክልል ተለይቶ የሚሰጥ ፵፩/ “መደበኛ ሥልጠና” ማለት የአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ ለሌለው ሰው የያዘውን የአሽከርካሪነት ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ ምድብ ለመቀየር ወይም ለማሳደግ ፵፪/ "ሰው" ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ ፵፫/ በዚህ አዋጅ ውስጥ በወንድ ጾታ የተገለጸው ይህ አዋጅ ሁለትና ከሁለት በላይ ክልሎችን በሚያገናኙ ማናቸውም መንገዶች ላይ በሚከናወኑ ኢትዮጵያን ከጎረቤት ሀገራት ጋር በሚያገናኙ ማናቸውም መንገዶች ላይ በሚሰጡ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎቶችና መሠረተ-ልማቶች፤ እንዲሁም የኢትዮጵያን መንገዶች በሚገለገሉና አሽከርካሪዎች እና የመንገድ ተጠቃሚዎች ላይ የአዋጁ ዓላማዎች የሚከተሉት ናቸው፤ ፩/ አስተማማኝ፤ የተቀናጀ፤ ዘመናዊና ሁሉን አቀፍ ፪/ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ደኅንነትን ፫/ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ከአካባቢ ብክለት የጸዳና ለአካባቢ ተስማሚ መሆኑን ፬/ ቀጠናዊ የትራንስፖርት ትስስርን በማጠናከር ቀልጣፋ ዓለም ዓቀፍ የሎጂስቲክስ አፈጻጸም የተሳለጠና ተመጋጋቢ እንዲሆን ማድረግ፤ ፭. የሚኒስቴሩ ሥልጣንና ተግባር ሚኒስቴሩ በፌደራል አስፈጻሚ አካላት ሥልጣንና ተግባር መወሰኛ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፫/፪ሺ፲፬ የተሠጡት ሥልጣንና ተግባራት እንደተጠበቁ ፩/ የመንገድ ትራንስፖርትን የሚመለከቱ የፖሊሲ ሐሳቦችንና ሕጎችን ያመነጫል፣ ሲጸድቁም ፪/ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ደኅንነቱ የተረጋገጠ፣ ቀልጣፋ፣ አስተማማኝ፤ ፍትሃዊ እና ተደራሽ እንዲሆን ለማድረግ የሚያስችሉ ያደርጋል፤ ያስተባብራል፤ ይቆጣጠራል፤ ፫/ በአካል ጉዳተኝነት ምክንያት ልዩ ድጋፍ አገልግሎት እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ አተገባበሩ ላይ ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፤ ትራንስፖርትን የሚመለከቱ ዓለም አቀፍ፤ አህጉራዊና ቀጣናዊ ስምምነቶች ተግባራዊነት በሀገር አቀፍ ደረጃ ይከታተላል፤ ፭/ ሁለት እና ከሁለት በላይ የሆኑ ክልሎችን የሚያገናኙ አውራ ጎዳናዎች ላይ የሚከናወኑ ያስተዳድራል፤ ይቆጣጠራል፤ የትራንስፖርት አገልግሎቶችን ተደራሽነት ያረጋግጣል፤ ፖስታዎች በንግድ የመንገድ ትራንስፖርት ፯/ የንግድ የመንገድ ትራንስፖርት ሥራ ላይ በተሰማሩ ግለሰቦች እና ድርጅቶች የገበያ እርምጃዎችን ተግባራዊ ያደርጋል፤ አስፈላጊ ፰/ በህዝብ ማመላለሻ ትራንስፖርት አገልግሎት ላይ የሚሰማሩ ግለሰቦች ወይም ድርጅቶች መርምሮ ያጸድቃል፤ የስምሪት ፕሮግራሙ ካልቀረበለትም በራሱ አዘጋጅቶ ተግባራዊ ፱/ የተፈጥሮ አደጋ ሲያጋጥም ወይም ጊዜያዊ የኢኮኖሚ ወይም የማህበራዊ ችግሮች ሲከሰቱ ወይም ለሕዝብ ጥቅም አስፈላጊ ሆኖ ከተገኘ የንግድ የመንገድ ማመላለሻ ተሽከርካሪዎችን በአስፈላጊው ቦታና መስመር በመደልደል ፲/ በሀገር ውስጥና ዓለም አቀፍ የንግድ የመንገድ ማመላለሻ ሥራ ላይ የተሰማሩ ግለሰቦች ወይም ድርጅቶች የሚያቋቁማቸውን የንግድ ተቋሞች የትራንስፖርት አሠራር የሚመለከት የኦፐሬተርነት ብቃት መስፈርት ይወስናል፤ የሙያ ብቃትና የኦፐሬተር ብቃት ማረጋገጫ ለድንበር አቋራጭ ተሽከርካሪዎች ፈቃድ ፲፩/ በሀገር ውስጥ የንግድ የመንገድ ማመላለሻ በተመለከተ ለሚሰጡት አገልግሎት ማግኘት ስለሚገባቸው ጥቅም እና የተጠቃሚዎችን ጥናት ያካሂዳል፤ የአገልግሎት ሰጪውንና የአገልግሎት ፈላጊውን ጥቅም እና አቅም ግምት ውስጥ በማስገባት የታሪፍ መጠኑን ትራንስፖርት አገልግሎት የሚስፋፋበትን አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ይቆጣጠራል፤ ፲፫/ በዓለም አቀፍ የመንገድ ትራፊክ የሚሰማሩ የምዝገባ ሰርተፊኬት ወይም ልዩ ፈቃድ ፲፬/ ከመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት አሰጣጥ ጋር በተያያዘ በማንኛውም አካል መካካል አለመግባባት ቢፈጠር አለመግባባቱ ላይ መልኩ እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ የማበረታቻ አተገባበራቸውን ይከታተላል፤ ይቆጣጠራል፤ ዓይነት ሊኖራቸው የሚገባውን ክብደትና ፲፯/ ከውጭ ሀገር የሚመጡትን፤ በሀገር ውስጥ በከፊል የሚሠሩትን ወይም በሥራ ላይ ተሽከርካሪዎች የዕድሜ ገደብ በማስወሰን መመዘኛ የሚያገለግል ዝርዝር መስፈርት ያወጣል፤ ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፤ ፲፰/ የመንገድ ደህንነት ደረጃዎችን ያዘጋጃል፤ የተሽከርካሪዎችን አመዘጋገብና የቴክኒክ ምርመራ የሚመለከት መመሪያ ያወጣል ፲፱/ ማናቸውንም የተሽከርካሪ ጋራዥ የቴክኒክ ብቃት ለማረጋገጥ፣ የሥራ ፈቃድና ዕድሳት የሚያስችል መመሪያ ያወጣል፤ የብቃት አገልግሎት የማይሰጡና ከጥቅም ውጭ የሆኑ ምክንያት አገልግሎት እንዳይሰጡ የሚደረጉ መመሪያና የአሰራር ሥርዓት በማውጣት ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ ይቆጣጠራል፤ ፳፩/ የንግድ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት በቴክኖሎጂ በተደገፈ አሠራር ይቆጣጠራል፣ መረጃ ያጠናቅራል ጥቅም ላይ እንዲውሉ የአውቶቡሶች ዴፖን፣ የጭነት ተርሚናሎችን አሽከርካሪነትን ጨምሮ ልዩ ወይም መደበኛ ለእነኚህና ለአሽከርካሪ አሠልጣኞች የብቃት ይቆጣጠራል፤ አሰራራቸውን ይከታተላል፤ ለማሽከርከር የሚያስችሉ የአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫዎችን ደረጃ፤ ዲዛይን፤ ቀለም ዝርዝር ይዘታቸውን ይወስናል፤ የአሽከርካሪ ፳፭/ በፌደራል ደረጃ ወይም በክልል ቢሮዎች ዝርዝር መስፈርት ያወጣል፤ እንዲመረት ሠሌዳዎች የሚወገዱበትን እና ባለቤታቸው ጠፍቶ ብዙ ጊዜ የቆሙ ተሽከርካሪዎች ይወስናል፤ አፈጻጸማቸው ላይ ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፤ ሠሌዳ ለሌላቸው አዲስ ፳፮/ ተግባርና ኃላፊነቱን በአግባቡ ለመፈፀም እንዲቻለው ተቆጣጣሪዎችን በቋሚነትም ሆነ በጊዜያዊነት በማንኛውም የኢትዮጵያ ክልል ፳፯/ የመንገድ ትራንስፖርት ዘርፉንና የተጠቃሚውን ህብረተሰብ ደኅንነት በሚጎዳ ወይም አደጋ ላይ በሚጥል በማንኛውም አካል ላይ ተገቢው ሕጋዊ በአካባቢና አየር ንብረት የሚኖራቸውን ተፅዕኖ ለመቀነስ የሚያስችሉ ስልቶችን የመንግሥት መሥሪያ ቤቶች እና ተጠቃሚ ፴/ የመንገድ ትራንስፖርት ዘርፉን ለማዘመን የመንገድ ትራንስፖርትን የሚመለከቱ ሀገር አቀፍ መረጃዎችን ለመሰብሰብ፣ ለማደራጀት ያደራጃል፤ የመረጃ ሥርጭት ሥርዓትን በመዘርጋት የሚመለከታቸው አካላት ጥቅም በአሽከርካሪዎች የሚተገበሩ ቴክኖሎጂዎችና የመገናኛ ቁሳቁሶችን ደረጃ ከሚመለከተው አካላት ጋር በመተባበር ይወስናል፣ ይህን ይሰርዛል፤ ተግባራዊነታቸውን ይከታተላል፤ ፴፪/ ዓለም ዓቀፍ የማኔጅመንት መስፈርቶችን ተጠቅሞ የትራንስፖርት ቢሮዎችን እና ሰጪዎችን የአፈጻጸም ደረጃ በየዓመቱ ይፋ ፴፫/ በንግድ የመንገድ ማመላለሻ ሥራ ላይ የዲፕሎማቲክ፤ የዓለም ዓቀፍ ድርጅቶች፤ የተራድኦ ድርጅቶች ወይም የፌደራል መንግስት የሆኑ ባለሞተር ተሽከርካሪዎችን በራሱ ወይም ውክልና በሰጠው አካል ፴፭/ ኢትዮጵያ አባል በሆነችበት የሦስትዮሽ የትራንስፖርትና የትራንዚት ፋሲሊቴሽን ይሳተፋል፤ በፕሮግራሙ ውስጥ የተካተቱና አፈጻጸማቸውን ይከታተላል፤ ይቆጣጠራል፤ ፴፮/ የገጠርና የከተማ መንገዶችን በሚያስተሳስሩ ፴፯/ ለልዩ አገልግሎት ተብለው የተሰሩ ወይም ወይም ለተሻሻሉበት ልዩ አገልግሎት ብቻ ስለማዋላቸው ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፤ ፴፰/ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የማበረታቻ ድጋፍ ግለሰቦች ድርጅቶችና ተቋማትን በመለየት ለሚመለከተው የመንግሥት አካል በማቅረብ ፴፱/ ታዳሽ ኃይልን የሚጠቀሙ ተሸከርካሪዎች በኢትዮጵያ ውስጥ የሚስፋፉበትን መንገድ ኃይም ተጠቃሚ ተሸከርካሪዎች አገልግሎት የሚሰጡ የመሠረተ-ልማት አገልግሎቶችን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመቀናጀት ፵/ በማንኛውም ዓይነት ኃይል የሚንቀሳቀሱ አዲስ ተሸከርካሪዎችን ለሚያመርቱ፤ ሙሉ ለሚገጣጥሙ አምራቾችና ገጣጣሚዎች፤ ፵፩/ በሀገራችን ውስጥ የባለሞተርና ሞተር አልባ ኢንዱስትሪ እንዲስፋፋ እገዛ ያደርጋል፤ ሁኔታዎች እንዲፈጠሩ የሚመለከታቸውን የንግድ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ፮. ንግድ ፈቃድ አስፈላጊ ስለመሆኑ ፩/ በንግድ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ሥራ ላይ ለመሠማራት የሚፈልግ ማንኛውም ሰው በቅድሚያ በሕግ ሥልጣን ከተሰጠው አካል የትራንስፖርት ንግድ ፈቃድ ማግኘት ፪/ በንግድ የመንገድ ትራንስፖርት አገልግሎት ለማከናወን ማንኛውም ሰው የኦፐሬተርነት የብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ ለማግኘት ማሟላት የሚገባው መስፈርት ሚኒስቴሩ በሚያወጣው ፩/ ሚኒስቴሩ በዚህ አዋጅ የተሰጡትን ሥልጣንና ለመሰብሰብና ለማጠናቀር የመረጃ ማዕከል ፪/ የክልል ቢሮዎች፣ የፌዴራልና የክልል ፖሊስ አደረጃጀቶች፣ የንግድ የመንገድ ማመላለሻ ግለሰቦችና ድርጅቶች ሚኒስቴሩ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ከመንገድ ትራንስፖርት ጋር የተያያዘ አስፈላጊውን መረጃ በተዘረጋው የቴክኖሎጂ መሠረተ-ልማት ለሚኒስቴሩ እና ለክልሉ ማቅረብ ወይም ማስተላለፍ ግዴታ ፫/ አስፈላጊውን መረጃ ለማስተላለፍ የሚረዳ የናሙና ቅፅ እና የቴክኖሎጅ መሠረተ ፩/ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ሚኒስቴሩ ከሥልጣንና የትራንስፖርት አስፈጻሚ አካላት እና ለሌሎች ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የተቀበሉትን ሥልጣንና ተግባር በሥራ ላይ ሲያውሉ ስለ መንገድ ትራንስፖርት የወጡ ፱. የተሻሩ፤ የተሰረዙና ፀንተው የሚቆዩ ሕጎች ፩/ የትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ደንቦች እና መመሪያዎች ሁሉ ከዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ጋር እስካልተቃረኑ ድረስ በዚህ አዋጅ መሠረት እንደወጡ ተቆጥረው የፀኑ ፫/ የተሸከርካሪ መለያና መመዝገቢያ አዋጅ ቁጥር ፮፻፹፩/፪ሺ፪ አንቀጽ ፲፭ እና አባሪው በዚህ ፬/ የአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፸፬/፪ሺ፲ አንቀጽ ፯፤ ፲፪ እና አባሪው በዚህ አዋጅ ተሰርዘዋል፤ ፭/ በተሸከርካሪ መለያና መመዝገቢያ አዋጅ ቁጥር እንዲሁም በአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፸፬/፪ሺ፲ አንቀጽ ፯፤ ፲፪ እና አባሪው ውስጥ ተደንግገው የነበሩትን ጉዳዮች ፮/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ሌላ ማንኛውም አዋጅ፣ ደንብ እና መመሪያ ወይም ልማዳዊ አሰራር በዚህ አዋጅ ውስጥ በተመለከቱ ጉዳዮች ላይ ፲. ስለመብትና ግዴታዎች መተላለፍ ባለስልጣንና የድሬዳዋ ከተማ የትራንስፖርት መስተዳድሮቻቸው ሆኖ እራሳቸውን ችለው ሥልጣን ባለው አካል ይደራጃሉ፡፡ ፪/ በትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ መሠረት ተቋቁመው የነበሩት የአዲስ አበባ ጽሕፈት ቤቶች መብቶችና ግዴታዎች በዚህ ፩/ በትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ መሠረት የተቋቋሙና የብቃት ማረጋገጫ ትራንስፖርት አገልግሎት የሚሰጡ ሰዎችና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ መሠረት የተቋቋሙ ግለሰቦችና ድርጅቶች ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ዕለት ጀምሮ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት ያልተመዘገቡ ግለሰቦች ወይም ድርጅቶች ተሰጥቶት የነበረው የኦፐሬተርነት ብቃት ሚኒስቴሩ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል፤ ፬/ በትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ መሠረት ተመዝግበው የነበሩ የትራንስፖርት ማህበራት ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ዕለት ጀምሮ ባሉት ዘጠኝ ወራት ውስጥ ወደ ንግድ ማህበርነት የመለወጥና ማረጋገጫ ሥልጣን ካለው አካል የመውሰድ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) ከተጠቀሰው ጊዜ በኋላ ማንኛውም የትራንስፖርት ማህበር ዓይነት ሕጋዊ ሰውነት አይኖረውም፡፡ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) መሠረት ወደ ንብረት በሕግ አግባብ ወደሚለወጡበት የንግድ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፮) የተደነገገው ቢኖርም በዚህ አንቀጽ መሠረት ወደ ንግድ ያለፈበት የትራንስፖርት ማህበር ያፈራው ንብረት ላይ አግባብነት ያለው የኢትዮጵያ ፰/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ ንዑስ-አንቀጽ (፭) ስር ቁጥር ፮፻፹፩/፪ሺ፪ አንቀጽ ፲፭ እና አባሪው፤ እንዲሁም በአሽከርካሪ ብቃት ማረጋገጫ ፈቃድ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፸፬/፪ሺ፲ አንቀጽ ፯፤ ፲፪ እና አባሪው ተፈጻሚነት ይኖራቸዋል፤ ፲፪. ደንብ እና መመሪያ የማውጣት ስልጣን ፩/ ይህን አዋጅ በአግባቡ ሥራ ላይ ለማዋል የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ሊያወጣ ፪/ ይህን አዋጅ እና አዋጁን መሠረት አድርገው ማንኛውም አካል ለዚህ አዋጅ እና አዋጁን ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ዕለት አዲስ አበባ ሐምሌ ፰ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=784a256b7676b006a807c334202d478011b257cf	10,315	1,861	0.974216	2025-10-04T13:50:20.464770
93be3c77daae4fa6	ለገጠር የፋይናንስ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ለገጠር የፋይናንስ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለምአቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ አዋጅ.………………………………………………………..ገጽ ፲፬ሺ፫፻፺፯ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ ለገጠር የፋይናንስ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ሶስት ሚሊዮን ስድስት መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፫ ሚሊዮን ፮፻ሺ ኤስ.ዲ.አር) ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ መካከል ታህሳስ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በጣሊያን ሮም ከተማ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአካሄደው ስብሰባ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) እና (፲፪) ይህ አዋጅ “ለገጠር የፋይናንስ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፪/፪ሺ፲፬" በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ መካከል ታህሳስ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 2000003211 የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ሶስት ሚሊዮን ስድስት መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር (፫ ሚሊዮን ፮፻ሺ ኤስ.ዲ.አር) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፯ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="93be3c77daae4fa6" title="ለገጠር የፋይናንስ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=7307d53de3351544ea96ae6b37988505e5d42b0e" char_count="983" purity="0.93"> ለገጠር የፋይናንስ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ለገጠር የፋይናንስ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለምአቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ አዋጅ.………………………………………………………..ገጽ ፲፬ሺ፫፻፺፯ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ ለገጠር የፋይናንስ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ሶስት ሚሊዮን ስድስት መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፫ ሚሊዮን ፮፻ሺ ኤስ.ዲ.አር) ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ መካከል ታህሳስ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በጣሊያን ሮም ከተማ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአካሄደው ስብሰባ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) እና (፲፪) ይህ አዋጅ “ለገጠር የፋይናንስ ሥርዓት ማሻሻያ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፸፪/፪ሺ፲፬" በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓለም አቀፍ የግብርና ልማት ፈንድ መካከል ታህሳስ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 2000003211 የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ሶስት ሚሊዮን ስድስት መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር (፫ ሚሊዮን ፮፻ሺ ኤስ.ዲ.አር) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፯ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=7307d53de3351544ea96ae6b37988505e5d42b0e	983	183	0.928839	2025-10-04T13:50:21.859519
a4b9e705fe957c28	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተፈረመው የፋይናንስ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተፈረመው የፋይናንስ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ማጽደቂያ አዋጅ ……………………..…………ገጽ ፲፬ሺ፫፻፰ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የፋይናንስ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የፋይናንስ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. በአንካራ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአካሄደው ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ማጽደቂያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. በአንካራ ፕሮቶኮል በዚህ አዋጅ ጸድቋል፡፡ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመከላከያ ሚኒስቴር ይህን ስምምነት በሥራ ላይ እንዲውል የማድረግ ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="a4b9e705fe957c28" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተፈረመው የፋይናንስ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=f6442161c0b49d4c0bff75602525d319d06ef24e" char_count="821" purity="0.96"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተፈረመው የፋይናንስ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተፈረመው የፋይናንስ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ማጽደቂያ አዋጅ ……………………..…………ገጽ ፲፬ሺ፫፻፰ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የፋይናንስ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የፋይናንስ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. በአንካራ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአካሄደው ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ ድጋፍ ማስፈጸሚያ ፕሮቶኮል ማጽደቂያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. በአንካራ ፕሮቶኮል በዚህ አዋጅ ጸድቋል፡፡ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመከላከያ ሚኒስቴር ይህን ስምምነት በሥራ ላይ እንዲውል የማድረግ ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=f6442161c0b49d4c0bff75602525d319d06ef24e	821	155	0.958021	2025-10-04T13:50:23.425140
c71bfbc0a87127f4	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተፈረመው የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ…………………………………ገጽ ፲፬ሺ፫፻፮ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. በአንካራ ይህኑን ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአካሄደው ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው የተፈረመው የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ፩ሺ፪፻፸/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. በአንካራ የተፈረመው የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመከላከያ ሚኒስቴር ይህን ስምምነት በሥራ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል። አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="c71bfbc0a87127f4" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=a44e862ddd471e26713d6fec5d1a5447444a1ed6" char_count="815" purity="0.96"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተፈረመው የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ…………………………………ገጽ ፲፬ሺ፫፻፮ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. በአንካራ ይህኑን ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአካሄደው ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው የተፈረመው የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ፩ሺ፪፻፸/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. በአንካራ የተፈረመው የወታደራዊ ፋይናንስ ትብብር ስምምነት በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመከላከያ ሚኒስቴር ይህን ስምምነት በሥራ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል። አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=a44e862ddd471e26713d6fec5d1a5447444a1ed6	815	150	0.960961	2025-10-04T13:50:25.029601
e4f532fda2ade4cb	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተፈረመው የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ……………………………………..……..…ገጽ ፲፬ሺ፫፻፬ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ለማጸደቅ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. በአንካራ የተፈረመ ይህኑን ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአካሄደው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ የተፈረመው የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፱/፪ሺ፲፬” በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአንካራ የተፈረመው የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት የመከላከያ ሚኒስቴር ይህን ስምምነት በሥራ ላይ እንዲውል የማድረግ ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል። አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="e4f532fda2ade4cb" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=067cf287619e3fb0896db41912757ab6b35ec5db" char_count="778" purity="0.95"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ለማጸደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተፈረመው የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ……………………………………..……..…ገጽ ፲፬ሺ፫፻፬ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ለማጸደቅ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. በአንካራ የተፈረመ ይህኑን ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ግንቦት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በአካሄደው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ የተፈረመው የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፱/፪ሺ፲፬” በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በቱርክ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአንካራ የተፈረመው የወታደራዊ ማዕቀፍ ስምምነት የመከላከያ ሚኒስቴር ይህን ስምምነት በሥራ ላይ እንዲውል የማድረግ ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል። አዲስ አበባ ሰኔ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=067cf287619e3fb0896db41912757ab6b35ec5db	778	141	0.948276	2025-10-04T13:50:26.654582
dcf1c3d482e393ce	የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ መጋቢት፱ ቀን ፪ሺ፲፬ዓ.ም የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ..ገጽ ፲፬ሺ፷ የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ የማኅበራዊ ዋስትናን ሥርዓት በማስፋፋት ደረጃ በደረጃ ለዜጎች እንዲዳረስ ማድረግ ከሀገሪቷ ማሕበራዊ ፖሊሲ አንዱ አካል በመሆኑ፤ የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድን እና ፈንድን በማሻሻልና በማጠናከር ዘላቂነትና አስተማማኝነቱን ማረጋገጥ በማስፈለጉ፤ በሀገሪቱ እየታየ ካለው ፈጣን ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ዕድገት ጋር የተጣጣመና ዜጎችን ተጠቃሚ ለማድረግ የሚያስችል የአሠራር ሥርዓት መዘርጋትና አሠራሩን ማዘመን ስለሚገባ፤ የሥርዓቱ መስፋፋትና ተጠናክሮ መቀጠል ለማኅበራዊ ፍትሕ፣ ለኢንዱስትሪ ሰላም፣ ለድህነት ቅነሳና ለልማት ጉልህ አስተዋጽፆ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፰/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ የተለየ ትርጓሜ የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር በዚህ አዋጅ ፩/ “የግል ድርጅት ሠራተኛ” ማለት በግል ድርጅት ውስጥ ከአርባ አምስት ቀናት ላላነሠ ጊዜ ደመወዝ እየተከፈለው ለተወሠነ ወይም ላልተወሠነ ጊዜ ወይም የተወሠነ ስራ ለመስራት የተቀጠረ ሠራተኛ ለኮንስትራክሽን፣ ለማህበራዊ አገልግሎት ወይም ለሌላ ሕጋዊ ዓላማ የተቋቋመ ሠራተኛ ቀጥሮ ደመወዝ እየከፈለ የሚያሠራ የግል ተቋም ወይም ሰው ሲሆን የበጎ አድራጎት ድርጅቶችን እና ማህበራትን ፫/ “መንግሥት” ማለት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴራል መንግሥትን እና የክልል መንግሥታትን ያጠቃልላል፤ ፬/ “ክልል” ማለት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፵፯ (፩) የተመለከተው ማንኛውም ክልል ሲሆን በዚሁ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የተቋቋሙትን እና የሚቋቋሙትን ሌሎች ክልሎች እንዲሁም የአዲስ አበባና የድሬዳዋ ከተሞች አስተዳደሮችን ይጨምራል፤ ፭/ “የግል ድርጅት አገልግሎት” ማለት በግል ድርጅት ሠራተኞች ፮/ “አበል” ማለት የአገልግሎት ጡረታ አበል፣ የጤና ጉድለት ጡረታ አበል፣ የጉዳት ጡረታ አበል ወይም የተተኪዎች ጡረታ አበል ሲሆን ፯/ “ደመወዝ” ማለት ለሥራ ግብርና ለማንኛውም ሌላ ጉዳይ ተቀናሽ የሚሆነው ሂሣብ ሳይነሣለት አንድ የግል ድርጅት ሠራተኛ በመደበኛ የሥራ ሰዓት ለሚሰጠው አገልግሎት የሚከፈለው ሙሉ የወር ፰/ “ባለመብት” ማለት በዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች መሠረት አበል የሚያገኝ ወይም አበል ለማግኘት የሚያስፈልጉትን ሁኔታዎች የሚያሟላ የግል ድርጅት ሠራተኛ ወይም ተተኪ ነው፤ ፱/ “ተተኪ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፱ ንዑስ አንቀፅ (፫) ፲/ “የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ” ማለት በዚህ አዋጅ ለሚሸፈኑ የግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ አበል ክፍያና አገልግሎት ለመስጠት የተቋቋመ ሥርዓት ነው፤ ፲፩/ “የጡረታ ፈንድ” ማለት በዚህ አዋጅ መሠረት ለሚሰበሰብ የጡረታ መዋጮና ለሚፈጸም የጡረታ አበል ክፍያ ተግባር የተቋቋመ የግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ ፈንድ ነው፤ ፲፪/ “አስተዳደር” ማለት ይህን አዋጅ እንዲያስፈጽም በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ የሚቋቋም የግል ድርጅት ሠራተኞች ማኅበራዊ ዋስትና ፲፫/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት ፲፬/ በወንድ ፆታ የተገለጸው አገላለጽ የሴትንም ያካትታል:: ፩/ የኢትዮጵያ ተወላጅ የሆኑ የውጭ ዜጎችን የጡረታ ጥቅም የሚመለከተው የአዋጅ ቁጥር ፪፻፸/፲፱፻፺፬ ድንጋጌ እና ሀገሪቷ ተዋዋይ ወገን የሆነችባቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች እንደተጠበቁ ሆነው ይህ አዋጅ በዜግነት ኢትዮጵያዊ በሆኑ የግል ድርጅት ሠራተኞች ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፪/ ይህ አዋጅ ከመጽናቱ በፊት በፕሮቪደንት ፈንድ ወይም በሌላ ስያሜ በሚጠራ ዐቅድ ተጠቃሚ የነበሩ ሠራተኞች በአጠቃላይ በግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ የሚሸፈኑ ይሆናል፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ አስተዳደሩ በሚያወጣው መመሪያ ይወሠናል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም የሃይማኖት ድርጅት እና የፖለቲካ ድርጅት ሠራተኞች እና መደበኛ ባልሆነው የሥራ ዘርፍ የተሰማሩ ሰዎች በፈቃደኝነት ላይ ተመሥርቶ በዚህ አዋጅ መሠረት የጡረታ ሽፋን እንዲያገኙ ይደረጋል፡፡ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ይህ አዋጅ፡- ለ) መንግሥታዊ የዓለም አቀፍ ድርጅቶችና የውጭ መንግሥታት ሐ) በስማቸው ድርጅት ከፍተው የሚያሠሩ የስራ መሪዎች ወይም ሠራተኞች ወይም የግል ድርጅት ባለቤቶች፤ ስለማኅበራዊ ዋስትና ምዝገባና መለያ ቁጥር ፩/ ማንኛውም የግል ድርጅት የተቋቋመበትን ሕግ፣ የግል ድርጅት ሠራተኛው ለመጀመሪያ ጊዜ ሲቀጠር የሞላውን የግል፣ የአገልግሎትና የቤተሠብ ሁኔታ መግለጫ ቅጽ ፣ የተሠጠውን የቅጥር ደብዳቤ እና ሌሎች በአስተዳደሩ የሚወሠኑ መረጃዎችን ለምዝገባ ለአስተዳደሩ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት አዲስ የተቋቋመ የግል ድርጅት ወይም አዲስ የተቀጠረ የግል ድርጅት ሠራተኛ የምዝገባ ማስረጃ የሚቀርበው ድርጅቱ በተቋቋመ ወይም ሠራተኛው በተቀጠረ በ፷ ፭.የማኅበራዊ ዋስትና መለያ ቁጥር ፩/ ማንኛውም የግል ድርጅት ወይም የግል ድርጅት ሠራተኛ የምዝገባ ማስረጃ ተሟልቶ ሲቀርብ የማኅበራዊ ዋስትና መለያ ቁጥር ይሰጠዋል፡፡ሆኖም አግባብ ባለው የመንግሥት አካል የተሠጠ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ወይም ብሔራዊ መለያ ቁጥር ካለው እንደአግባቡ ይኸው ቁጥር የማኅበራዊ ዋስትና መለያ ቁጥር ጭምር ሆኖ ፪/ ማንኛውም የግል ድርጅት ሠራተኛ የማኅበራዊ ዋስትና ሽፋን ባለው የግል ድርጅት ሲቀጠር የማኅበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥሩን ለተቀጠረበት የግል ድርጅት የማሳወቅ ግዴታ አለበት፡፡ ፮. የምዝገባ መረጃ ለውጥን ስለማሳወቅ ፩/ ማንኛውም የግል ድርጅት የራሱንና የግል ድርጅት ሠራተኛውን የምዝገባ መረጃ የሚመለከት ለውጥ ሲያጋጥም ለውጡ ከተከሰተበት ቀን ጀምሮ በ፷ ቀናት ውስጥ የተከሰተውን ለውጥ ከደጋፊ ማስረጃ ጋር አያይዞ ለአስተዳደሩ በማቅረብ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፪/ እያንዳንዱ የግል ድርጅት ሠራተኛ የተተኪ ሁኔታን የሚመለከት የመረጃ ለውጥ ሲያጋጥመው ከደጋፊ ማስረጃ ጋር ለሚሰራበት የግል ድርጅት ፫/ አበል በመቀበል ላይ የሚገኝ ባለመብት የተተኪ ሁኔታን የሚመለከት መረጃው ለውጥ ሲያጋጥመው ለውጡ ከተከሰተበት ቀን ጀምሮ በ፷ቀናት ውስጥ ከደጋፊ ማስረጃ ጋር ለአስተዳደሩ በማቅረብ ማሳወቅ ፬/ ማንኛውም የግል ድርጅት፣የግል ድርጅት ሠራተኛ ወይም ባለመብት የሚመለከት የምዝገባ መረጃ ለውጥ ማሳወቂያ ሲቀርብ የማህበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥሩ መጠቀስ አለበት፡፡ ፭/ የማኅበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥር የተሰጠው የግል ድርጅት ሲፈርስ፣ ሲከፋፈል ወይም ከሌላ ጋር ሲቀላቀል፡- ሀ) ስለመፍረሱ፣የፈረሰዉ ድርጅት ሥራ አስኪያጅ የነበረው ወይም ውሳኔ ከተሰጠበት ጊዜ ጀምሮ ባሉት ፷ ቀናት ውስጥ ይህንኑ ለአስተዳደሩ በጽሑፍ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፯. ማስረጃን አለማቅረብ የሚያስከትለው ውጤት ፩/ በዚህ ክፍል በተመለከተው መሠረት የሠራተኛ ማስረጃ አደራጅቶ የማይዝና በወቅቱ ለአስተዳደሩ የማያስተላልፍ የግል ድርጅት የሚመለከተዉ ኃላፊ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፩ መሠረት ይቀጣል፡፡ ፪/ በዚህ ክፍል በተመለከተው መሠረት የለውጥ ማስረጃን በወቅቱ ለማያቀርብ የግል ድርጅት ሠራተኛ ወይም ባለመብት ለተተኪው አበል የሚወሰነው ተተኪው አስቀድሞ በአስተዳደሩ ተደራጅቶ በተያዘው መረጃ ተመዝግቦ የሚታወቅ ሲሆን ነው፡፡ ስለጡረታ ዐቅድ፣ፈንድና መዋጮዎች የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡ የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡ ፲. የግል ድርጅት ሠራተኞች አገልግሎት ጡረታ ፈንድ መዋጮዎች ለግል ድርጅት ሠራተኞች አገልግሎት ጡረታ ፈንድ በሠራተኛው ደመወዝ ላይ ተመስርቶ የሚደረገው መዋጮ እንደሚከተለው ይሆናል፡- ፪/ በግል ድርጅት ሠራተኛው ፯ በመቶ፡፡ ፲፩. ስለጡረታ መዋጮ ገቢ አሰባሠብ የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ መዋጮ፣ ወለድና ቅጣት የሚሠበሠበው በፌደራል ደረጃ በገቢዎች ሚኒስቴር፣ በክልሎች በገቢዎች ቢሮ ወይም ግብር እና ታክስ እንዲሠበስብ በሕግ ተቋቁሞ በሌላ ስያሜ በሚጠራ ተቋም ይሆናል፡፡ዝርዝር አፈጻጸሙ አስተዳደሩ በሚያወጣው መመሪያ ይወሠናል፡፡ ከደመወዛቸው ቀንሶና የራሱን መዋጮ ጨምሮ ለጡረታ ፈንዱ በየወሩ የመክፈል ግዴታ አለበት፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተገለጸው የጡረታ መዋጮ ለሠራተኞች የወር ደመወዝ ከሚከፈልበት ወር መጨረሻ ቀን አንስቶ በ ፴ ቀናት ውስጥ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ መደረግ አለበት፡፡ ፫/ ከሠራተኞቹ ደመወዝ ሊቀነስ የሚገባውን መዋጮ ሳይቀንስ የቀረ የግል ድርጅት ክፍያውን ራሱ ለመፈጸም ኃላፊ ይሆናል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ተገቢውን የጡረታ መዋጮ የወሩ ደመወዝ ከሚከፈልበት ወር ቀጥሎ፣ የደመወዝ ጭማሪ ሲሆን የደመወዝ ጭማሪው ከተወሠነበት ወር ቀጥሎ ባለው ፴ ቀን ውስጥ፣ ገቢ ያላደረገ የግል ድርጅት ገቢ ባልተደረገው የጡረታ መዋጮ ላይ ደመወዝ ከሚከፈልበት ወይም የደመወዝ ጭማሪው ከተወሠነበት ወር ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን ጀምሮ በባንክ ማስቀመጫ ወለድ መጠን መሠረት የሚታሠብ ወለድ እና በየወሩ ፭ በመቶ ቅጣት ይከፍላል፡፡ሆኖም ቅጣቱ ድርጅቱ ከሚፈለግበት ውዝፍ የጡረታ መዋጮ አጠቃላይ ዕዳ ሊበልጥ አይችልም፡፡ ፭/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) ድንጋጌ ይህ አዋጅ ፀንቶ በስራ ላይ ከመዋሉ አስቀድሞ ላልተከፈለ ውዝፍ የጡረታ መዋጮ የተከፈለው ቅጣት እንደተጠበቀ ሆኖ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም ጀምሮ ባልተከፈለ ውዝፍ የጡረታ መዋጮ ላይ የቅጣት ገደቡ ተፈፃሚ ፮/ ከግል ድርጅቶችና ከግል ድርጅት ሠራተኞች የሚሠበሠው የጡረታ መዋጮ፣ ወለድና ቅጣት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ሥልጣን የተሠጣቸው ተቋማት በኩል በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ተሰብስቦ በቀጣዩ ወር የመጀመሪያዎቹ ፲ የስራ ቀናት ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ይደረጋል፡፡ ፯/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ሥልጣን የተሠጣቸው ተቋማት የማይደርሱበትን የጡረታ መዋጮ ክፍያ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ አስተዳደሩ ራሱ ሊሠበስብ ወይም ለሌሎች አካላት ውክልና በመስጠት መዋጮው እንዲሠበሠብ ማድረግ ይችላል፡፡ ፰/ አስተዳደሩ በዚህ አንቀጽ መሠረት የሚሠበሠበው የጡረታ መዋጮ በትክክልና በወቅቱ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ስለመደረጉ የመከታተልና የመቆጣጠር፣ የጡረታ መዋጮ በሚሠበስበው አካል እና በግል ድርጅቶች በመገኘት ወይም ማስረጃ በማስቀረብ ምርመራ(ኦዲት) በማድረግ የማጣራት እንዲሁም በተገቢው ጊዜ ገቢ በማያደርጉት ላይ ሕጋዊ እርምጃ የመውሰድ ስልጣን ይኖረዋል፡፡ ፱/አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ሥልጣን የተሠጣቸው ተቋማት ወይም የጡረታ መዋጮ ገቢ እንዲሠበስብ ውክልና የተሠጠው አካል ተገቢውን የጡረታ መዋጮ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ሳያደርግ ከሶስት ወር በላይ የቆየን የግል ድርጅት ዕዳ በባንክ ወይም በፋይናንስ ተቋም ካለው ሂሳብ ላይ ተቀንሶ ገቢ እንዲሆን የማስደረግ ሥልጣን አለው፡፡ ፲/ ማንኛውም ባንክ ወይም የፋይናንስ ተቋም በአስተዳደሩ ወይም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ሥልጣን የተሠጣቸው ተቋማት ወይም የጡረታ መዋጮ እንዲሠበስብ ውክልና በተሠጠው አካል ሲጠየቅ ከግል ድርጅቱ የሚፈለገውን የጡረታ መዋጮ ወለድና ቅጣት ዕዳ ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ከግል ድርጅቱ ሂሳብ ላይ ቀንሶ ለጡረታ መዋጮ ገቢ መሠብሠቢያ በተከፈተው የባንክ ሂሳብ ገቢ የማድረግ ግዴታ ፲፩/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፱) መሠረት ባንኩ ወይም የፋይናንስ ተቋሙ ከድርጅቱ የባንክ ሂሳብ ወይም በፋይናንስ ተቋም የተከፈተ ሂሳብ ላይ የጡረታ መዋጮ ገንዘብ ቀንሶ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ እንዲያደርግ በአስተዳደሩ፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ስልጣን በተሠጣቸው ተቋማት ወይም ውክልና በተሠጠው አካል በጽሁፍ ከተገለጸለት በኋላ ከድርጅቱ የባንክ ወይም በፋይናንስ ተቋም ከተከፈተ ሂሳብ ላይ ገንዘብ ወጪ ሆኖ ቢገኝ ወጪ በተደረገው ገንዘብ መጠን ልክ ወይም እንደ አግባቡ በቀረው ዕዳ መጠን ባንኩ ወይም የፋይናስ ተቋሙ ኃላፊ ይሆናል፡፡ ፲፪/ በግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ ለተሸፈኑ ሠራተኞች ደመወዝ የሚከፍል አሠሪ ገንዘቡ የሚገኝበትን የባንክ ቅርንጫፍና የሂሣብ ቁጥሩን ለአስተዳደሩ በጽሁፍ የማሳወቅ፣የባንኩ አድራሻና የሂሣብ ቁጥሩ ሲለወጥም ለውጡ ከተከሰተበት ቀን አንስቶ በ፲፭ ቀናት ውስጥ ለአስተዳደሩ በጽሁፍ የመግለጽ ግዴታ አለበት፡፡ ፲፫/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ሊሠበሠብ ያልቻለን ውዝፍ የጡረታ መዋጮ፣ ወለድና ቅጣት የጡረታ መዋጮ የመክፈል ግዴታቸውን ያልተወጡ የግል ድርጅቶችን ሃብት የሚያዝበትን እና የጡረታ መዋጮ ገቢ አሠባሠብ የሚከናወንበትን ሥርዓት አስመልክቶ አስተዳደሩ መመሪያ ያወጣል፡፡ አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ስልጣን የተሠጣቸው ተቋማት ወይም የጡረታ መዋጮ ገቢ እንዲሠበስቡ ውክልና የተሠጣቸው አካላት ይህንኑ መመሪያ በመከተል የጡረታ መዋጮ ዕዳ ወለድና ቅጣት እንዲሠበስቡ ከጡረታ መዋጮ ገንዘብ ላይ ቀንሶ ለአገልግሎት ክፍያ፣ ለገንዘብ ማስተላለፊያ፣ ለዕዳ ወይም ለማንኛውም አገልግሎት መጠቀም ፲፭/ የጡረታ መዋጮ ክፍያ ከቅጥር የሚመነጭ የሠራተኛው የማኅበራዊ ዋስትና ክፍያ በመሆኑ ከሕግ፣ ከውል ወይም ከፍርድ ከሚመነጭ ወይም ከሌላ ማናቸውም ዕዳ ክፍያ ቅድሚያ ይኖረዋል፡፡ ማንኛውም የግል ድርጅት የሚፈለግበትን የጡረታ መዋጮ ሙሉ በሙሉ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ስለማድረጉ የጡረታ መዋጮ ገቢ እንዲሠበስቡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ሥልጣን በተሠጣቸው ከሚመለከተው የመንግሥት አካል የተሠጠው ማንኛውም ዓይነት ፲፯/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ-አንቀጽ (፭) መሠረት የፈረሠ፣ የተከፋፈለ ወይም የተቀላቀለ የግል ድርጅት ስራ አስኪያጅ ድርጅቱ ለሚፈለግበት ውዝፍ የጡረታ መዋጮ ዕዳ ኃላፊ ይሆናል፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ የተቋቋመውን የጡረታ ፈንድ የሚያስተዳድረው ፩/ የጡረታ ፈንዱ ጥቅም ላይ የሚውለው፡- ሀ) በዚህ አዋጅ የተመለከቱትን የጡረታ አበል ክፍያዎች ለመፈጸም፤ ለ) በአስተዳደሩ ሥራ አመራር ቦርዱ ለሚወሠኑ አትራፊና አስተማማኝ ኢንቨስትመንቶችን ስራ ላይ ለማዋል፤ እና ሐ) ለአስተዳደሩ አስተዳደራዊ ወጪዎች፤ ፪/ የጡረታ ፈንዱ በማናቸውም የዕዳ ክፍያ ምክንያት ሊከበር ወይም ፩/ አክችዋሪ ግምገማ ማለት የጡረታ ዐቅድ ስታስቲካዊ መረጃዎች፣ የኢንቨስትመንት አፈፃፀምን፣ የኢኮኖሚ እና ሥነ-ህዝባዊ ግምታዊ መረጃዎችን በማጠናቀርና በመተንተን የጡረታ ፈንዱ ያለበት ደረጃ የሚለይበት፣ ስጋቶች እና የወደፊት ሁኔታ ትንበያ የሚከናወንበት የግምገማ ዘዴ ነው፡፡ ፪/ የጡረታ ዐቅዱ በየአምስት ዓመቱ በሂሣብ ስሌት ባለሙያዎች ስለአገልግሎት ዘመንና የጡረታ መውጫ ዕድሜ ፲፮. የአገልግሎት ዘመን መቆጠር ስለሚጀምርበት ጊዜ ፩/ የግል ድርጅት ሠራተኛው የአገልግሎት ዘመን መቆጠር የሚጀምረው በሠራተኛነት ተቀጥሮ በጡረታ ዐቅድ ከተሸፈነበት ቀን ጀምሮ ነው፡፡ ፪/ የግል ድርጅት ሠራተኛው በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ በሚሸፈን የመንግሥት መስሪያ ቤት የፈጸመው አገልግሎት በዐቅዱ መዋጮ መክፈል ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ይያዝለታል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ለተጠቀሠው አገልግሎት አያያዝ የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድን የሚያስተዳድረው አካል የሠራተኛውን የግል ማስረጃ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድን ለሚያስተዳድረው አካል ማስተላለፍ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ በመንግሥት መሥሪያ ቤት ለተፈጸመ አገልግሎት አያያዝ ከመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ ወደ ግል ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ እንዲሁም በግል ድርጅት ለተፈጸመ አገልግሎት አያያዝ ከግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ ወደ መንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ የሚደረገውን የጡረታ መዋጮ ገንዘብ ትልልፍ በተመለከተ ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ ይወሠናል፡፡ ፲፯. የአገልግሎት ዘመን አቆጣጠር ፩/ የአገልግሎት ዘመን የሚቆጠረው በሙሉ ዓመታት፣ በወራትና በቀናት ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የግል ድርጅቶች ሠራተኞች የጡረታ ዐቅድ ሽፋን ባላቸው የግል ድርጅቶች የተፈጸመ የአገልግሎት ዘመን በሙሉ ተደምሮ ይታሰባል፡፡ ለማንኛውም የግል ድርጅት ሠራተኛ የሚከተለው አገልግሎቱ ሀ) የደመወዝ ክፍያ ሳይቋረጥ በማናቸውም ምክንያት አገልግሎቱ ለ) በየወሩ ደመወዝ እየተከፈለው ሙሉ ጊዜውን በማናቸውም የመንግሥት አካል በሕዝብ ወይም በሠራተኛ ማኅበር በተመራጭነት አገልግሎት የሰጠበት ጊዜ፤ ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ በንዑስ አንቀጽ (፬)(ለ) የተደነገገዉ ቢኖርም በመንግሥት ውሳኔ በዓለም አቀፍ ድርጅት በማገልገል ፬/ ኢትዮጵያ ተዋዋይ ወገን የሆነችበት ማናቸውም ዓለም አቀፍ ስምምነት እንደተጠበቀ ሆኖ በሕጋዊ ፈቃድ የኢትዮጵያ ዜጋ የሆነ የግል ድርጅት ሠራተኛ የኢትዮጵያን ዜግነት ከማግኘቱ በፊት በግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ ዐቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት የሰጠው የአገልግሎት ዘመን አይታሰብለትም፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) (ለ) እና (ሐ) የተመለከተው ጊዜ በአገልግሎት ዘመንነት ሊታሰብ የሚችለው የግል ድርጅት ሠራተኛው መከፈል ያለበትን የጡረታ መዋጮ የአሰሪውን ድርሻ ጨምሮ ራሱ የከፈለ ወይም እንዲከፈልለት ፮/ በዚህ አዋጅ ወይም በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ መሠረት የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ዳረጎት ተከፍሎት የስራ ውሉ የተቋረጠ ሠራተኛ እንደገና በግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ ዐቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት የተቀጠረ ከሆነና የወሰደውን ዳረጎት መልሶ ገቢ ካደረገ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የቀድሞው አገልግሎቱ ይታሰብለታል፡፡ ፯/ በዚህ አዋጅ ወይም በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ መሠረት የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ተደርጎለት የነበረ ሰው እንደገና በግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ ዐቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት ውስጥ ከተቀጠረ እና መጦሪያ ዕድሜ ላይ ከመድረሱ አስቀድሞ የወሰደውን መዋጮ ከባንክ የማስቀመጫ ወለድ ጭምር ተመላሽ ካደረገ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ የቀድሞው አገልግሎቱ ፰/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት አስተዳደሩ በሚያቀርብለት ጥናት መሠረት በከባድ ወይም ለጤንነትና ለሕይወት አስጊ በሆኑ የሥራ መስኮች የተፈጸመ አገልግሎት እስከ አጠፌታ እንዲቆጠር ሊወስን ፩/ የጡረታ መውጫ ዕድሜ የግል ድርጅት ሠራተኛው ለመጀመሪያ ጊዜ ሲቀጠር በቅድሚያ የመዘገበውን የልደት ዘመን መሠረት በማድረግ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተገለጸው ውጪ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በቅድሚያ የተመዘገበን ዕድሜ ወይም የልደት ዘመን ለመቀየር ወይም ለማሻሻል የሚቀርብ ማንኛውም ማስረጃ ተቀባይነነት አይኖረውም፡፡ ፫/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት አስተዳደሩ በሚያቀርብለት ጥናት መሠረት በልዩ ሁኔታ ለሚታዩ የሙያ መስኮች በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተመለከተው በላይ የሆነ የጡረታ መውጫ ዕድሜ ሊወስን ፬/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት አስተዳደሩ በሚያቀርብለት ጥናት መሠረት በከባድ ወይም ለጤንነትና ለሕይወት አስጊ በሆኑ የሥራ መስኮች ላይ ለተሰማሩ የግል ድርጅት ሠራተኞች በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተመለከተው ያነሰ የጡረታ መውጫ ዕድሜ ሊወስን ይችላል፡፡ ስለአገልግሎት ጡረታ አበልና ዳረጎት ፩/ ቢያንስ ፲ ዓመት ያገለገለ የግል ድርጅት ሠራተኛ አገልግሎት ካቋረጠ የጡረታ መውጫ ዕድሜው ሲደርስ የጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ፪/ ቢያንስ ፳፭ ዓመት ያገለገለ የግል ድርጅት ሠራተኛ በራሱ ፈቃድ ወይም በዚህ አዋጅ ከተጠቀሱት ውጭ በሆነ ምክንያት አገልግሎት ካቋረጠ የጡረታ መውጫ ዕድሜው ሊደርስ አምስት ዓመት ከሚቀረው ጊዜ ጀምሮ እስከ ዕድሜ ልኩ የአገልግሎት ጡረታ አበል ይከፈለዋል፡፡ ፫/ እድሜው ለጡረታ ሲደርስ የጡረታ መብት መከበሩ እንደተጠበቀ ሆኖ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌ በዲስፕሊን ጉድለት ምክንያት አገልግሎቱ ለተቋረጠ የግል ድርጅት ሠራተኛ ተፈጻሚ አይሆንም፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩)፣(፪) ወይም(፫) መሠረት አገልግሎቱ የተቋረጠ የግል ድርጅት ሠራተኛ የጡረታ መውጫ ዕድሜው ሳይደርስ በጤና ጉድለት ምክንያት ለሥራ ብቁ አለመሆኑ በህክምና ቦርድ ከተረጋገጠ ይኸው ከተረጋገጠበት ጊዜ ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ የአገልግሎት ጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ልኩ ይከፈለዋል፤ የሞተ እንደሆነም ከሞተበት ጊዜ ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ ፳. የአገልግሎት ጡረታ አበል መጠን ፩/ ለማንኛውም ፲ ዓመት ላገለገለ የግል ድርጅት ሠራተኛ የሚከፈለው የአገልግሎት ጡረታ አበል መጨረሻ ባገለገለባቸው ሦስት ዓመታት ውስጥ ይከፈለው የነበረው አማካይ ደመወዝ ፴ በመቶ ሆኖ ከ፲ ዓመት በላይ ለፈጸመው ለእያንዳንዱ ዓመት አገልግሎት ፩ ነጥብ ፳፭ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የግል ድርጅት ሠራተኛው በጡረታ ከሚገለልበት ወር ሦሥት ዓመት አስቀድሞ ባለው ወር ሲከፈለው ከነበረው የጡረታ መዋጮ የተከፈለበት መደበኛ የወር ደመወዝ በ፳፭ በመቶ የሚበልጥ አመታዊ አማካኝ የደመወዝ ክፍያ ያገኘ እንደሆነ በየዓመቱ እስከ ፳፭ በመቶ ያለው የደመወዝ ክፍያ ብቻ በደመወዙ ላይ ተደምሮ የሦሥት አመት አማካይ የወር ደመወዙ ተይዞ ይታሰባል፡፡ ፫/ በመከላከያ ሠራዊት ወይም በፖሊስ አባልነት አገልግሎት ለፈጸመ የግል ድርጅት ሠራተኛ ይኸው አገልግሎቱ በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ለመከላከያ ሠራዊት እና ለፖሊስ አባል በተቀመጠው የስሌት ቀመር መሠረት ተሠልቶና ተዳምሮ ይታሰብለታል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ ንዑስ- አንቀጽ (፫) በተደነገገው መሠረት የሚወሰነው የአበል መጠን የግል ድርጅት ሠራተኛው ለጡረታ አበል አወሳሰን ከታሠበው የሶስት አመት አማካይ ደመወዝ ከአሥር ዓመት ያነሰ አገልግሎት የፈጸመ የግል ድርጅት ሠራተኛ የጡረታ መውጫ ዕድሜው በመድረሱ ከሥራ ሲሰናበት የአገልግሎት ዳረጎት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፩ መሠረት የሚከፈለው ዳረጎት የግል ድርጅት ሠራተኛው ከሥራ ከተሰናበተበት ወር በፊት ይከፈለው የነበረው የ፩ ነጥብ ፳፭ ወር ደመወዝ በአገለገለበት ዓመት ቁጥር ተባዝቶ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የግል ድርጅት ሠራተኛው በጡረታ ከሚገለልበት ወር ሦሥት ዓመት አስቀድሞ ባለው ወር ሲከፈለው ከነበረው የጡረታ መዋጮ የተከፈለበት መደበኛ የወር ደመወዝ በ፳፭ በመቶ የሚበልጥ ዓመታዊ አማካኝ የደመወዝ ክፍያ ያገኘ እንደሆነ በየአመቱ እስከ ፳፭ በመቶ ያለው የደመወዝ ክፍያ ብቻ በደመወዙ ላይ ተደምሮ የዳጎት ስለጤና ጉድለት ጡረታ አበልና ዳረጎት ፳፫. የጤና ጉድለት ጡረታ አበል ቢያንስ ፲ ዓመት ያገለገለ የግል ድርጅት ሠራተኛ በጤና ጉድለት ምክንያት ደመወዝ የሚያስገኝ ማናቸውንም ሥራ መሥራት የማይችል መሆኑ ተረጋግጦ ከሥራ ሲሰናበት የጤና ጉድለት ጡረታ አበል እስከ ፳፬. የጤና ጉድለት ጡረታ አበል መጠን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ መሠረት የሚከፈለው የጤና ጉድለት ጡረታ አበል በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳ መሠረት ይታሰባል፡፡ ከአስር ዓመት ያነሰ አገልግሎት የፈጸመ የግል ድርጅት ሠራተኛ በጤና ጉድለት ምክንያት ለሥራ ብቁ ባለመሆኑ ከሥራ ሲሰናበት የጤና ፳፮. የጤና ጉድለት ዳረጎት መጠን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፭ መሠረት የሚከፈለው ዳረጎት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፪ መሠረት ይታሰባል፡፡ ፩/ “በሥራ ላይ የሚደርስ ጉዳት” ማለት በሥራ ላይ የሚደርስ አደጋ ወይም በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታ ነው፡፡ ፪/ “በሥራ ላይ የሚደርስ አደጋ” ማለት የግል ድርጅት ሠራተኛው መደበኛ ሥራውን በማከናወን ላይ እንዳለ ወይም ከሥራው ጋር በተያያዘ ምክንያት በአካሉ ወይም በአካሉ የተፈጥሮ ተግባር ላይ በድንገት የሚደርስ ጉዳት ሲሆን የሚከተሉትን ይጨምራል፡- ሀ) የግል ድርጅት ሠራተኛው ከመደበኛ ሥራው ወይም መደበኛ የሥራ ቦታው ወይም ሰዓት ውጭ ሥልጣኑ በሚፈቅድለት የሥራ ኃላፊ የተሰጠውን ትዕዛዝ በመፈጸም ላይ እያለ የደረሰን ጉዳት፤ ለ) ሥልጣኑ በሚፈቅድለት የሥራ ኃላፊ የተሰጠው ትዕዛዝ ባይኖርም የግል ድርጅት ሠራተኛው በግል ድርጅቱ ውስጥ የደረሰን ድንገተኛ አደጋ ወይም ጥፋት ለመከላከል በሥራ ሰዓት ወይም ከሥራ ሰዓት ውጭ በሚፈጽመው ተግባር ምክንያት የደረሰን ሐ) የግል ድርጅት ሠራተኛው ወደ ሥራ ቦታው ወይም ከሥራ ቦታው አሠሪው ለሠራተኞች አገልግሎት እንዲሰጥ በመደበው የመጓጓዣ አገልግሎት ወይም አሠሪው ለዚህ ተግባር በተከራየውና በግልጽ በመደበው የመጓጓዣ አገልግሎት በመጓዝ ላይ በነበረበት ጊዜ የደረሰን ጉዳት፤ መ) የግል ድርጅት ሠራተኛው ከሥራው ጋር በተያያዘ ግዴታ የተነሣ ከሥራው በፊት ወይም በኋላ ወይም ሥራው ለጊዜው ተቋርጦ በነበረበት ጊዜ በሥራ ቦታው ወይም በግል ድርጅቱ ግቢ ውስጥ በመገኘት የደረሰበት ማንኛውንም ጉዳት፤ ሠ) የግል ድርጅት ሠራተኛው ሥራውን በማከናወን ላይ ባለበት ጊዜ በአሠሪው ወይም በሦስተኛ ወገን ድርጊት ምክንያት የደረሰበት ፫/ “በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታ” ማለት የግል ድርጅት ሠራተኛው ከሚሠራው የሥራ ዓይነት ወይም ሥራውን ከሚያከናውንበት አካባቢ የተነሣ በሽታውን ለሚያስከትሉ ሁኔታዎች ተጋልጦ በመቆየቱ ምክንያት የደረሰ የጤና መታወክ ሲሆን ሥራውን በሚያከናውንበት ቦታ የሚዛመቱና የሚይዙ ነዋሪ ወይም ተላላፊ ፬/ “መደበኛ ሥራ” ማለት የግል ድርጅት ሠራተኛው በተሰጠው ኃላፊነት ወይም የሥራ ውል መሠረት የሚያከናውነው ተግባር ነው፡፡ ፭/ “መደበኛ የሥራ ቦታ” ማለት የግል ድርጅት ሠራተኛው የግል ድርጅቱን ሥራ ለተወሰነ ወይም ላልተወሰነ ጊዜ የሚያከናውንበት ሥፍራ ፳፰. በራስ ላይ ጉዳት ስለማድረስ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፯ የተመለከተው ተቀባይነት የሚኖረው የግል ድርጅት ሠራተኛው ጉዳቱ እንዲደርስበት ሆነ ብሎ ያላደረገው ሲሆን ነው፡፡ በተለይም ቀጥሎ በተዘረዘሩት ምክንያቶች የደረሰ ጉዳት የግል ድርጅት ሠራተኛው በራሱ ላይ ሆን ብሎ ያደረሰው ጉዳት ሆኖ ፩/ በአሠሪው አስቀድሞ በግልጽ የተሰጡትን የደህንነት መጠበቂያ መመሪያዎች መጣስ ወይም የአደጋ መከላከያ ደንቦችን መተላለፍ፤ ፪/ አካሉን ወይም አእምሮውን በሚገባ ለመቆጣጠር በማይችልበት ሁኔታ በመጠጥ ወይም በአደንዛዥ ዕጽ ሰክሮ በሥራ ላይ በመገኘት፤ ፳፱. በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታና የአካል ጉዳት መጠን ሠንጠረዥ ፩/ አስተዳደሩ አግባብ ካለው አካል ጋር በመመካከር ለዚህ አዋጅ ለ) እያንዳንዱን በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታን በሚመለከት፡- (፪) ለበሽታው መነሻ ይሆናል ተብሎ የሚታመነውን የሥራ ዓይነት የያዘ ዝርዝር ሠንጠረዥ በመመሪያ ያወጣል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የወጣው ሠንጠረዥ እንደ አስፈላጊነቱ በየጊዜው ይሻሻላል፡፡ ፩/ ከሥራው ቦታ ወይም ከሥራው ዓይነት ጋር የተያያዘ በሠንጠረዡ ውስጥ የተመለከተ በሽታ በተጠቀሰው የሥራ ቦታ ወይም የሥራ ዓይነት ላይ የተሰማራን የግል ድርጅት ሠራተኛ የያዘው እንደሆነ በሽታው በሥራ ምክንያት እንደመጣ ይቆጠራል፡፡ ፪/ በሥራ ምክንያት በሚመጣ በሽታ ተይዞ የዳነ የግል ድርጅት ሠራተኛ በሰንጠረዡ ውስጥ በበሽታው አንጻር በተመለከተው የሥራ ዓይነት ላይ ተመድቦ መሥራት በመቀጠሉ በዚያው በሽታ እንደገና ቢያዝ አዲስ በሽታ እንደያዘው ይቆጠራል፡፡ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፯ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተመለከተው ቢኖርም በመደበኛ ሥራው ምክንያት ተላላፊ ወይም ነዋሪ በሽታዎችን በማጥፋት ላይ የተሰማራ የግል ድርጅት ሠራተኛ በዚሁ በሽታ ከተያዘ በሥራ ምክንያት የመጣ በሽታ እንደያዘው ይቆጠራል፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፱ መሠረት በሚወጣው ሠንጠረዥ ውስጥ ያልተመለከተ በሽታ በሥራ ምክንያት የመጣ መሆኑን እንዲሁም በሠንጠረዡ ውስጥ የተመለከተ በሽታ በአንጻሩ ከተመለከቱት ምልክቶች በተለየ ሁኔታ የተከሰተ መሆኑን ለማረጋገጥ ማስረጃ አንድ የግል ድርጅት ሠራተኛ የሥራ ላይ ጉዳት የደረሰበት እንደሆነ የግል ድርጅቱ አደጋው ከደረሰበት ቀን አንስቶ ባሉት ፴ ቀናት ውስጥ በጽሑፍ ለአስተዳደሩ ማስታወቅ አለበት፡፡ ይህ ባለመደረጉ በግል ድርጅት ሠራተኛው ላይ ለሚደርሰው ጉዳት የግል ድርጅቱ ኃላፊ ፴፫. ስለአካል ጉዳት መጠን አወሳሰን ፩/ በሥራ ምክንያት የሚመጣ የጉዳት መጠን የሚወሰነው ሥልጣን በተሰጠው የህክምና ቦርድ ነው፡፡ ፪/ ማንኛውም የህክምና ቦርድ በሥራ ላይ የሚደርስ ጉዳት መጠንን የሚተምነው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፱ በሚወጣው ሠንጠረዥ ፫/ አስተዳደሩ አስፈላጊ ሆኖ ካገኘው በአንድ የህክምና ቦርድ የተሰጠ ውሳኔ በሌላ ህክምና ቦርድ እንደገና እንዲታይ ሊያደርግ ይችላል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀፅ (፫) መሠረት በአንድ የህክምና ቦርድ የተሰጠ ውሳኔ በሌላ ህክምና ቦርድ እንደገና ሲታይ ውጤቱ ከመጀመሪያው የህክምና ቦርድ ውጤት ልዩነት ቢኖር ተቀባይነት የሚኖረው ማስረጃ በአስተዳደሩ ይወሰናል፡፡ በሥራ ላይ በሚደርስ ጉዳት ምክንያት ከ፲ በመቶ ያላነሰ ሊድን የማይችል ጉዳት ለደረሰበት የግል ድርጅት ሠራተኛ እንደሁኔታዉ የጉዳት ጡረታ አበል ወይም የጉዳት ዳረጎት ይከፈላል፡፡ አንድ የግል ድርጅት ሠራተኛ በሥራ ላይ በሚደርስ ጉዳት ምክንያት ከ ፲ በመቶ ያላነሰ ሊድን የማይችል ጉዳት ደርሶበት ደመወዝ የሚያስገኝ ማናቸውንም ሥራ መሥራት የማይችል በመሆኑ ከሥራ ሲሰናበት የጉዳት ጡረታ አበል አስከ እድሜ ልኩ ይከፈለዋል፡፡ ፴፮. የጉዳት ጡረታ አበል መጠን ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፭ መሠረት የሚከፈለው የጉዳት የጡረታ አበል መጠን የግል ድርጅት ሠራተኛው ጉዳቱ ከደረሰበት ወር በፊት ያገኝ ከነበረው መደበኛ የወር ደመወዝ ፵፯ በመቶ ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት አበል ሊከፈለው የሚችል የግል ድርጅት ሠራተኛ በአገልግሎቱ ሊያገኝ የሚችለው አበል በጉዳት ሊያገኝ ከሚችለው የበለጠ ከሆነ የአገልግሎት ጡረታ ፩/ አንድ የግል ድርጅት ሠራተኛ ከ ፲ በመቶ ያላነሰ ከሥራ የመጣ ጉዳት ደርሶበት ሥራ ለመሥራት የሚችል ከሆነ የጉዳት ዳረጎት ለአንድ ፪/ የግል ድርጅት ሠራተኛው አግባብ ባለው ሕግ ወይም ኅብረት ስምምነት መሠረት በአሠሪው የጉዳት ካሣ ወይም የመድን ክፍያ የሚያገኝ ከሆነ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፯ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የሚከፈለው የጉዳት ዳረጎት መጠን የግል ድርጅት ሠራተኛው ጉዳት ከደረሰበት ወር በፊት ይከፈለው የነበረው መደበኛ የወር ደመወዙ ፵፯ በመቶ በ፷ ተባዝቶ የሚገኘው ሂሣብ በሠራተኛው ላይ በደረሰው ጉዳት የተተኪዎች ጡረታ አበልና ዳረጎት ፩/ ማንኛውም የግል ድርጅት ሠራተኛ፡- ሀ) የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ወይም የጉዳት ጡረታ አበል ለ) ቢያንስ ፲ ዓመት አገልግሎ በሥራ ላይ እያለ፤ ወይም ሐ) በሥራ ላይ በደረሰበት ጉዳት ምክንያት፤ ከሞተ ለተተኪዎቹ የጡረታ አበል ይከፈላል፡፡ ፪/ ከአሥር ዓመት ያነሰ አገልግሎት ያለው ሠራተኛ በሥራ ላይ እያለ ከሞተ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) (ሀ) እና (ለ) ለተመለከቱት ተተኪዎች ዳረጎት ይከፈላቸዋል፤ ፫/ የሟች ተተኪዎች የሚባሉት የሚከተሉት ይሆናሉ፡- ለ) ከ፲፰ ዓመት ዕድሜ በታች የሆኑ ልጆች ወይም አካል ጉዳተኛ ወይም አዕምሮ ህመምተኛ ልጅ ሲሆን ዕድሜው ከ፳፩ ዓመት በታች ሐ) ልጃቸው ከመሞቱ በፊት ሙሉ በሙሉ ወይም በአብዛኛው በሟች ድጋፍ ይተዳደሩ የነበሩ ወላጆች፡፡ ፵. የሟች ሚስት ወይም ባል ጡረታ አበል ፩/ ለሟች ሚስት ወይም ባል የሚከፈለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ አበል ፶ በመቶ ይሆናል፤ ፪/ የሟች ሚስት ወይም ባል የጡረታ አበል ተወስኖ በመቀበል ላይ እያለች ወይም እያለ ጋብቻ ከፈጸመች ወይም ከፈጸመ፡- ሀ) ሚስት ዕድሜዋ ከ፵፭ ዓመት በታች ከሆነ፤ ወይም ለ) ባል እድሜው ከ፶ ዓመት በታች ከሆነ፤ ጋብቻ ከተፈጸመበት ቀን ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ በመከፈል ላይ ያለው የጡረታ አበል ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት መቋረጥ የሚገባውን የጡረታ አበል የተቀበለች ወይም የተቀበለ የሟች ሚስት ወይም ባል መልሶ የመክፈል ግዴታ አለባት ወይም አለበት፡፡ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) እና (፫) ድንጋጌዎች በአካል ጉዳተኛ ሚስት ወይም ባል ላይ ተፈጻሚ አይሆኑም፡፡ ፭/ ለሟች ሚስት ወይም ባል በዚህ አንቀጽ መሠረት ከአንድ በላይ የጡረታ አበል የሚከፈልበት ሁኔታ ሲያጋጥም አንዱና የሚበልጠው ፩/ ለሟች ልጅ የሚከፈለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ አበል ፳ በመቶ ይሆናል፡፡ ፪/ ሁለቱም ወላጆቹ ለሞቱበት ልጅ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የሚከፈለው የጡረታ አበል ፴ በመቶ ይሆናል፡፡ ፫/ የጡረታ አበል የሚከፈላቸው ወይም ሊከፈላቸው ይችሉ የነበሩ ሁለቱም ወላጆቹ የሞ ቱበት ልጅ ከእያንዳንዳቸው አበል ፳ በመቶ ይከፈለዋል፤ ሆኖም የጡረታ አበሉ ድምር በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፪) መሠረት ሊከፈል ከሚችለው ያነሰ አይሆንም፡፡ ለሟች ወላጆች ለእያንዳንዳቸው የሚከፈለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ አበል ፲፭ በመቶ ይሆናል፡፡ ሆኖም ከወላጆች ሌላ ተተኪ ከሌለ ፳ በመቶ ይሆናል፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፴፱ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ለተመለከቱት ተተኪዎች የሚከፈለው የዳረጎት መጠን ለሟች በዚህ አዋጅ መሠረት ሊከፈለው ይገባ ከነበረው ዳረጎት እንደአግባቡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵(፩) ወይም አንቀፅ ፵፩ በተወሰነው መቶኛ ተባዝቶ ይታሰባል፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ ከአንቀጽ ፵ እስከ አንቀፅ ፵፫ በተመለከቱት ድንጋጌዎች መሠረት ለተተኪዎች የሚከፈለው አበል ድምር ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል ከነበረው አበል ፻ በመቶ /መቶ በመቶ/ ሊበልጥ አይችልም፤ ከተጠቀሰው መጠን በልጦ ከተገኘ ከእያንዳንዱ ተተኪ አበል ላይ ተመጣጣኝ ቅናሽ ይደረጋል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የተተኪዎች ጡረታ አበል ከተስተካከለ በኋላ የተተኪዎች ብዛት ከቀነሰ የአበሉ መጠን አበልን የሚመለከቱ የወል ድንጋጌዎች ፵፭. ስለጡረታ አበልና መጠን መሻሻል የአስተዳደሩ የስራ አመራር ቦርድ ወቅታዊ የኑሮ ሁኔታንና የጡረታ ፈንዱን የመክፈል አቅም በማገናዘብ እስከ ፫ (ሦሥት)ሰ ዓመት ባለ ጊዜ ውስጥ ዝቅተኛ ወርሃዊ የጡረታ አበል መጠንና የጡረታ አበል ፵፮. የጡረታ አበል አከፋፈልና የመክፈያ ጊዜ ፩/ የጡረታ አበል የሚከፈለው በየወሩ ይሆናል፡፡ ፪/ የአገልግሎት ጡረታ አበል መታሰብ የሚጀምረው የግል ድርጅት ሠራተኛው በዕድሜ ለጡረታ ብቁ ከሆነበት ቀጥሎ ካለው ወር ፫/ የጤና ጉድለት ጡረታ አበል መታሰብ የሚጀምረው የግል ድርጅት ሠራተኛው በጤና ጉድለት ምክንያት መሥራት የማይችል መሆኑ በሕክምና ቦርድ ከተረጋገጠበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን ፬/ የጉዳት ጡረታ አበል መታሰብ የሚጀምረው የግል ድርጅት ሠራተኛው በጉዳት ምክንያት መሥራት የማይችል መሆኑ በሕክምና ቦርድ ከተረጋገጠበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን አንስቶ ነው፡፡ ፭/ የተተኪዎች ጡረታ አበል መታሰብ የሚጀምረው ባለመብቱ ከሞተበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን አንስቶ ነው፡፡ ፵፯. የዳረጎት አከፋፈልና የመክፈያ ጊዜ ፩/ ማንኛውም ዳረጎት የሚከፈለው በአንድ ጊዜ ነው፡፡ ፪/ የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ዳረጎት ተከፋይ የሚሆነው የግል ድርጅት ሠራተኛው ከሥራ ከተሰናበተበት ቀጥሎ ባለው ወር ፫/ የጉዳት ዳረጎት ተከፋይ የሚሆነው የግል ድርጅት ሠራተኛው ላይ ጉዳት ስለመድረሱና መጠኑን የሚገልጽ ማስረጃ ከቀረበበት ቀን ፩/ ማንኛውም የውዝፍ ጡረታ አበል ወይም የዳረጎት ክፍያ ጥያቄ ከአምስት ዓመት በኋላ በይርጋ ይታገዳል፡፡ ፪/ የይርጋ ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው በመብቱ መጠቀም ከሚቻልበት ፫/ በሚከተሉት ምክንያቶች የባከነ ጊዜ ለይርጋ አቆጣጠር አይታሰብም፡- ሀ) ባለመብትነትን ለማረጋገጥ የተጀመረ የፍርድ ቤት ሥርዓት ለ) ማንኛውም የግል ድርጅት ለሠራተኛው የጡረታ አበል ውሳኔ አስፈላጊ የሆኑ ማስረጃዎችን እንዲያሟላ በአስተዳደሩ በጽሁፍ ተጠይቆ የሠራተኛውን ማስረጃ አሟልቶ ባለመላኩ ያለፈው ሐ) አስተዳደሩ የቀረበለትን የክፍያ ጥያቄ መርምሮ ለመወሰን የወሰደው ፵፱. የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ስላለመደረጉ የግል ድርጅት ሠራተኛው አገልግሎት በማንኛውም ምክንያት ቢቋረጥ ለግል ድርጅቱም ሆነ ለግል ድርጅት ሠራተኛው የጡረታ መዋጮ ፶. አበል የማግኘት መብትን ማስተላለፍ ስላለመቻሉ አበል የማግኘት መብት የዕዳ መያዣ ሊደረግ ወይም በውርስም ሆነ በሌላ በማናቸውም መንገድ ሊተላለፍ አይችልም፡፡ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚሰጥ አበል፡- ፩/ ለመንግሥት ገቢ የሚሆን መቀጮ፣ ግብር ወይም ቀረጥ ለመክፈል፤ ለመወጣት፤በፍርድ ቤት ካልታዘዘ በስተቀር፤ በሌላ ዕዳ ምክንያት አይከበርም፡፡ ፫/ የማሕበራዊ ጤና መድህን አዋጅ ቁጥር ፮፻፺/፪ሺ፪ አንቀጽ ፱ እና የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) እና (፪) ድንጋጌ ቢኖርም ለማሕበራዊ ጤና መድህን የሚሠበሠብ የጤና መድህን መዋጮ በየወሩ ከጡረታ አበል ላይ ተቀንሶ ለጤና መድህን ፈንድ ገቢ ይደረጋል፤ ሀ) ወርሃዊ የጡረታ አበል በመቀበል ላይ ያለ ባለመብት በሠራተኛነት በመቀጠር ደመወዝ የሚያገኝ ከሆነ የጤና መድህን መዋጮ የሚቀነሠው በየወሩ ከሚከፈለው ደመወዝ ላይ ብቻ ይሆናል፤ ለ) ዋና ባለመብት በመሆን ጡረታ አበል በመቀበል ላይ ያለ ባለመብት የተተኪም የጡረታ አበል የሚያገኝ ከሆነ የጤና መድህን መዋጮ የሚቀነሠው ዋና ባለመብት በመሆን ከሚያገኘው የጡረታ አበል ላይ ብቻ ይሆናል፡፡ ፩/ በግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ የጡረታ አበል በመቀበል ላይ ያለ ባለመብት በዚህ አዋጅ በሚሸፈን የግል ድርጅት ከተቀጠረና ለጡረታ መውጫ ዕድሜ ያልደረሰ ከሆነ አዲሱ አገልግሎት ከቀድሞ አገልግሎቱ ጋር ተደምሮ ይታሰብለታል፡፡ ሆኖም እንደገና የታሰበው አበል ከቀድሞው አበል ያነሰ ከሆነ የቀድሞውን አበል የማግኘት መብቱ እንደተጠበቀ ሆኖ ወደ ስራ በመመለስ ለፈጸመው አገልግሎት የሚከፈለው አበል ወይም የጡረታ መዋጮ አይኖርም፡፡ ፪/ በሁለት ወይም ከዚያ በላይ የግል ድርጅት ውስጥ በመቀጠር በሁለት ወይም ከዚያ በላይ የግል ድርጅት ደመወዝ ከሚከፈለው ሠራተኛ የጡረታ መዋጮ የሚሠበሠበው ሠራተኛው ከመረጠውና በአንድ የግል ድርጅት ከሚከፈለው ደመወዝ ላይ ብቻ ይሆናል፡፡ሆኖም የግል ድርጅት ሠራተኛው የመንግሥት ሠራተኛም ጭምር ከሆነ በግል ድርጅቱ ከሚከፈለው ደመወዝ ላይ የጡረታ መዋጮ አይሠበሠብም፣ አገልግቱም ለጡረታ አበል አወሳሰን አይታሰብም፡፡ ፫/ በዚህ አዋጅ ወይም በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ መሠረት መጦሪያ ዕድሜ ፷ ላይ ከመድረሱ አስቀድሞ የጡረታ አበል የተወሠነለት ባለመብት በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) መሠረት እንደገና በመቀጠር የፈጸመው አገልግሎት ከቀድሞ አገልግሎቱ ጋር ተዳምሮ አበሉ ተሻሽሎ የሚከፈለው መጦሪያ ዕድሜ ፷ ላይ ሲደርስ ብቻ ይሆናል፡፡ሆኖም በስራ ላይ ጉዳት ወይም በጤና ጉድለት ምክንያት ሠራተኛው ደመወዝ የሚያስገኝ ማናቸውንም ስራ መስራት የማይችል መሆኑ በህክምና ቦርድ ተረጋግጦ ከስራ ሲሠናበት ከስራ ከተሠናበተበት ወር ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ አበሉ ፶፫. መረጃ የመስጠትና የመተባበር ግዴታ ፩/ ማንኛውም የግል ድርጅት ከአስተዳደሩ በሚተላለፈው መመሪያ መሠረት ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም የሚያስፈልጉ እያንዳንዱን የግል ድርጅት ሠራተኛ የሚመለከቱ መረጃዎችና ማስረጃዎች ማሰባሰብ፣ ማጠናቀር፣ ማደራጀትና በአስተዳዳሩ በሚወሰነው ጊዜና ቅጽ መሠረት ለአስተዳደሩ የማስተላለፍ ግዴታ አለበት፡፡ ፪/ ይህን አዋጅ በሥራ ላይ ለማዋል እንዲቻል ማንኛውም ሰው የጽሑፍ ማስረጃ እንዲልክ ወይም ቀርቦ አስተያየትና መረጃ እንዲሰጥ በአስተዳደሩ ሲጠየቅ የመስጠት ግዴታ አለበት፡፡ ፫/ የሚመለከታቸው አካላት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፮) በሚሰጥ ውክልና መሠረት የጡረታ መዋጮ በመሰብሰብ ረገድ ከአስተዳደሩ ጋር የመተባበር ግዴታ ይኖርባቸዋል፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት ለሚሰጥ ለማናቸውም ዓይነት አበል ብቁ የሚያደርጉ ሁኔታዎች መሟላታቸው የሚረጋገጠውና የአበሉ ዓይነትና መጠን የሚወሰነው በአስተዳደሩ ይሆናል፡፡ ፪/ አስተዳደሩ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ውሣኔ የሚሰጠው የራሱን የመረጃ ማህደር፣በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ እና ፶፫ መሠረት የሚያቀርባቸውን ተጨማሪ ማስረጃዎች መሠረት በማድረግ ፫/ በአስተዳደሩ የመረጃ ማህደርና በሌላ አካል በቀረበለት ማስረጃ መካከል ልዩነት ቢፈጠር ተቀባይነት የሚኖረው ማስረጃ ፶፭. ውሣኔን እንደገና ስለመመርመር ፩/ ቅሬታ ያለው ባለመብት በሚያቀርበው ጥያቄ ወይም በራሱ አነሳሽነት አስተዳደሩ ቀደም ብሎ የሰጠውን ውሳኔ እንደገና ለመመርመር ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፩ የተደነገገው ቢኖርም አስተዳደሩ ውሣኔውን እንደገና ሲመረምር የአበል መሠረዝ፣ መቀነስ ወይም መቋረጥ ሊያስከትል የሚችል በቂ ምክንያት ያገኘ እንደሆነ ውሳኔ እስከሚሰጥ ድረስ ሊሰረዝ፣ ሊቀነስ ወይም ሊቋረጥ በሚገባው አበል መጠን ክፍያው ታግዶ እንዲቆይ ማድረግ ይችላል፡፡ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፩ የተደነገገው ቢኖርም እንደገና በተደረገው ምርመራ የጡረታ አበል እንዲቀነስ አስተዳደሩ ከወሰነ ወይም ከዚህ አዋጅ ድንጋጌ ውጪ ያለአግባብ የጡረታ አበል ከተከፈለ አስተዳደሩ ከባለመብቱ አበል ላይ እየቀነሰ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ የማድረግ ፩/ አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፬ ወይም አንቀፅ ፶፭ መሠረት በሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ማንኛውም ባለመብት በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬ ለተቋቋመው የማህበራዊ ዋስትና ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ ይግባኝ የማቅረብ መብት ፪/ የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬ አንቀጽ ፶፮ ድንጋጌዎች በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት በግል ድርጅት ሠራተኞች የሚቀርቡ ይግባኞችን በሚመለከትም ተፈጻሚ በዚህ አዋጅ መሠረት ከሚከፈል የጡረታ አበል፣ ከሚሰበሰብ የጡረታ መዋጮ እና ከጡረታ ፈንድ ኢንቨስትመንት ከሚገኝ ትርፍ ላይ ግብር አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚመዘግባቸውን መረጃዎች የመሰብሰብና በዘመናዊ ቴክኖሎጂ አደራጅቶ የመያዝ ሃላፊነት አለበት፡፡ ፩/ ይህ አዋጅ ከመጽናቱ በፊት ለተፈጠሩ ሕጋዊ ሁኔታዎች ቀደም ሲል ሲሰራባቸው የነበሩ ሕጎችና መመሪያዎች ተፈጻሚ ይሆናሉ፤ ፪/ አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፱ የተጠቀሰውን የአካል ጉዳት መወሰኛ ሠንጠረዥ እስከሚያወጣ ድረስ የህክምና ቦርዶች የሚከተሉት አሠራር ተፈጻሚነቱ ይቀጥላል፡፡ ፷. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ ፪/ አስተዳደሩ ይህን አዋጅና በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) መሠረት የሚወጡ ደንቦችን ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ መመሪያዎችን የያዘውን ማስረጃ በዚህ አዋጅ መሠረት ለመስጠት ፈቃደኛ ያልሆነ ወይም የዚህን አዋጅ ድንጋጌ አፈጻጸም የሚያሰናክል ተግባር የፈጸመ ማንኛውም ሰው አግባብ ባለው የወንጀል ሕግ ድንጋጌ መሠረት የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር ፯፻፲፭/፪ሺ፫ እና ማሻሻያ አዋጅ ቁጥር ፱፻፰/፪ሺ፯ ተሽሮ በዚህ አዋጅ ተተክቷል፡፡ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና አዲስ አበባ መጋቢት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="dcf1c3d482e393ce" title="የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=184a35459cce1554ad6429048afb8cc1e03bc783" char_count="23613" purity="0.98"> የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ መጋቢት፱ ቀን ፪ሺ፲፬ዓ.ም የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ..ገጽ ፲፬ሺ፷ የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ የማኅበራዊ ዋስትናን ሥርዓት በማስፋፋት ደረጃ በደረጃ ለዜጎች እንዲዳረስ ማድረግ ከሀገሪቷ ማሕበራዊ ፖሊሲ አንዱ አካል በመሆኑ፤ የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድን እና ፈንድን በማሻሻልና በማጠናከር ዘላቂነትና አስተማማኝነቱን ማረጋገጥ በማስፈለጉ፤ በሀገሪቱ እየታየ ካለው ፈጣን ኢኮኖሚያዊና ማኅበራዊ ዕድገት ጋር የተጣጣመና ዜጎችን ተጠቃሚ ለማድረግ የሚያስችል የአሠራር ሥርዓት መዘርጋትና አሠራሩን ማዘመን ስለሚገባ፤ የሥርዓቱ መስፋፋትና ተጠናክሮ መቀጠል ለማኅበራዊ ፍትሕ፣ ለኢንዱስትሪ ሰላም፣ ለድህነት ቅነሳና ለልማት ጉልህ አስተዋጽፆ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፰/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ የተለየ ትርጓሜ የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር በዚህ አዋጅ ፩/ “የግል ድርጅት ሠራተኛ” ማለት በግል ድርጅት ውስጥ ከአርባ አምስት ቀናት ላላነሠ ጊዜ ደመወዝ እየተከፈለው ለተወሠነ ወይም ላልተወሠነ ጊዜ ወይም የተወሠነ ስራ ለመስራት የተቀጠረ ሠራተኛ ለኮንስትራክሽን፣ ለማህበራዊ አገልግሎት ወይም ለሌላ ሕጋዊ ዓላማ የተቋቋመ ሠራተኛ ቀጥሮ ደመወዝ እየከፈለ የሚያሠራ የግል ተቋም ወይም ሰው ሲሆን የበጎ አድራጎት ድርጅቶችን እና ማህበራትን ፫/ “መንግሥት” ማለት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴራል መንግሥትን እና የክልል መንግሥታትን ያጠቃልላል፤ ፬/ “ክልል” ማለት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፵፯ (፩) የተመለከተው ማንኛውም ክልል ሲሆን በዚሁ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የተቋቋሙትን እና የሚቋቋሙትን ሌሎች ክልሎች እንዲሁም የአዲስ አበባና የድሬዳዋ ከተሞች አስተዳደሮችን ይጨምራል፤ ፭/ “የግል ድርጅት አገልግሎት” ማለት በግል ድርጅት ሠራተኞች ፮/ “አበል” ማለት የአገልግሎት ጡረታ አበል፣ የጤና ጉድለት ጡረታ አበል፣ የጉዳት ጡረታ አበል ወይም የተተኪዎች ጡረታ አበል ሲሆን ፯/ “ደመወዝ” ማለት ለሥራ ግብርና ለማንኛውም ሌላ ጉዳይ ተቀናሽ የሚሆነው ሂሣብ ሳይነሣለት አንድ የግል ድርጅት ሠራተኛ በመደበኛ የሥራ ሰዓት ለሚሰጠው አገልግሎት የሚከፈለው ሙሉ የወር ፰/ “ባለመብት” ማለት በዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች መሠረት አበል የሚያገኝ ወይም አበል ለማግኘት የሚያስፈልጉትን ሁኔታዎች የሚያሟላ የግል ድርጅት ሠራተኛ ወይም ተተኪ ነው፤ ፱/ “ተተኪ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፱ ንዑስ አንቀፅ (፫) ፲/ “የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ” ማለት በዚህ አዋጅ ለሚሸፈኑ የግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ አበል ክፍያና አገልግሎት ለመስጠት የተቋቋመ ሥርዓት ነው፤ ፲፩/ “የጡረታ ፈንድ” ማለት በዚህ አዋጅ መሠረት ለሚሰበሰብ የጡረታ መዋጮና ለሚፈጸም የጡረታ አበል ክፍያ ተግባር የተቋቋመ የግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ ፈንድ ነው፤ ፲፪/ “አስተዳደር” ማለት ይህን አዋጅ እንዲያስፈጽም በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ የሚቋቋም የግል ድርጅት ሠራተኞች ማኅበራዊ ዋስትና ፲፫/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት ፲፬/ በወንድ ፆታ የተገለጸው አገላለጽ የሴትንም ያካትታል:: ፩/ የኢትዮጵያ ተወላጅ የሆኑ የውጭ ዜጎችን የጡረታ ጥቅም የሚመለከተው የአዋጅ ቁጥር ፪፻፸/፲፱፻፺፬ ድንጋጌ እና ሀገሪቷ ተዋዋይ ወገን የሆነችባቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች እንደተጠበቁ ሆነው ይህ አዋጅ በዜግነት ኢትዮጵያዊ በሆኑ የግል ድርጅት ሠራተኞች ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፪/ ይህ አዋጅ ከመጽናቱ በፊት በፕሮቪደንት ፈንድ ወይም በሌላ ስያሜ በሚጠራ ዐቅድ ተጠቃሚ የነበሩ ሠራተኞች በአጠቃላይ በግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ የሚሸፈኑ ይሆናል፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ አስተዳደሩ በሚያወጣው መመሪያ ይወሠናል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም የሃይማኖት ድርጅት እና የፖለቲካ ድርጅት ሠራተኞች እና መደበኛ ባልሆነው የሥራ ዘርፍ የተሰማሩ ሰዎች በፈቃደኝነት ላይ ተመሥርቶ በዚህ አዋጅ መሠረት የጡረታ ሽፋን እንዲያገኙ ይደረጋል፡፡ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ይህ አዋጅ፡- ለ) መንግሥታዊ የዓለም አቀፍ ድርጅቶችና የውጭ መንግሥታት ሐ) በስማቸው ድርጅት ከፍተው የሚያሠሩ የስራ መሪዎች ወይም ሠራተኞች ወይም የግል ድርጅት ባለቤቶች፤ ስለማኅበራዊ ዋስትና ምዝገባና መለያ ቁጥር ፩/ ማንኛውም የግል ድርጅት የተቋቋመበትን ሕግ፣ የግል ድርጅት ሠራተኛው ለመጀመሪያ ጊዜ ሲቀጠር የሞላውን የግል፣ የአገልግሎትና የቤተሠብ ሁኔታ መግለጫ ቅጽ ፣ የተሠጠውን የቅጥር ደብዳቤ እና ሌሎች በአስተዳደሩ የሚወሠኑ መረጃዎችን ለምዝገባ ለአስተዳደሩ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት አዲስ የተቋቋመ የግል ድርጅት ወይም አዲስ የተቀጠረ የግል ድርጅት ሠራተኛ የምዝገባ ማስረጃ የሚቀርበው ድርጅቱ በተቋቋመ ወይም ሠራተኛው በተቀጠረ በ፷ ፭.የማኅበራዊ ዋስትና መለያ ቁጥር ፩/ ማንኛውም የግል ድርጅት ወይም የግል ድርጅት ሠራተኛ የምዝገባ ማስረጃ ተሟልቶ ሲቀርብ የማኅበራዊ ዋስትና መለያ ቁጥር ይሰጠዋል፡፡ሆኖም አግባብ ባለው የመንግሥት አካል የተሠጠ የግብር ከፋይ መለያ ቁጥር ወይም ብሔራዊ መለያ ቁጥር ካለው እንደአግባቡ ይኸው ቁጥር የማኅበራዊ ዋስትና መለያ ቁጥር ጭምር ሆኖ ፪/ ማንኛውም የግል ድርጅት ሠራተኛ የማኅበራዊ ዋስትና ሽፋን ባለው የግል ድርጅት ሲቀጠር የማኅበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥሩን ለተቀጠረበት የግል ድርጅት የማሳወቅ ግዴታ አለበት፡፡ ፮. የምዝገባ መረጃ ለውጥን ስለማሳወቅ ፩/ ማንኛውም የግል ድርጅት የራሱንና የግል ድርጅት ሠራተኛውን የምዝገባ መረጃ የሚመለከት ለውጥ ሲያጋጥም ለውጡ ከተከሰተበት ቀን ጀምሮ በ፷ ቀናት ውስጥ የተከሰተውን ለውጥ ከደጋፊ ማስረጃ ጋር አያይዞ ለአስተዳደሩ በማቅረብ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፪/ እያንዳንዱ የግል ድርጅት ሠራተኛ የተተኪ ሁኔታን የሚመለከት የመረጃ ለውጥ ሲያጋጥመው ከደጋፊ ማስረጃ ጋር ለሚሰራበት የግል ድርጅት ፫/ አበል በመቀበል ላይ የሚገኝ ባለመብት የተተኪ ሁኔታን የሚመለከት መረጃው ለውጥ ሲያጋጥመው ለውጡ ከተከሰተበት ቀን ጀምሮ በ፷ቀናት ውስጥ ከደጋፊ ማስረጃ ጋር ለአስተዳደሩ በማቅረብ ማሳወቅ ፬/ ማንኛውም የግል ድርጅት፣የግል ድርጅት ሠራተኛ ወይም ባለመብት የሚመለከት የምዝገባ መረጃ ለውጥ ማሳወቂያ ሲቀርብ የማህበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥሩ መጠቀስ አለበት፡፡ ፭/ የማኅበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥር የተሰጠው የግል ድርጅት ሲፈርስ፣ ሲከፋፈል ወይም ከሌላ ጋር ሲቀላቀል፡- ሀ) ስለመፍረሱ፣የፈረሰዉ ድርጅት ሥራ አስኪያጅ የነበረው ወይም ውሳኔ ከተሰጠበት ጊዜ ጀምሮ ባሉት ፷ ቀናት ውስጥ ይህንኑ ለአስተዳደሩ በጽሑፍ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፯. ማስረጃን አለማቅረብ የሚያስከትለው ውጤት ፩/ በዚህ ክፍል በተመለከተው መሠረት የሠራተኛ ማስረጃ አደራጅቶ የማይዝና በወቅቱ ለአስተዳደሩ የማያስተላልፍ የግል ድርጅት የሚመለከተዉ ኃላፊ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፩ መሠረት ይቀጣል፡፡ ፪/ በዚህ ክፍል በተመለከተው መሠረት የለውጥ ማስረጃን በወቅቱ ለማያቀርብ የግል ድርጅት ሠራተኛ ወይም ባለመብት ለተተኪው አበል የሚወሰነው ተተኪው አስቀድሞ በአስተዳደሩ ተደራጅቶ በተያዘው መረጃ ተመዝግቦ የሚታወቅ ሲሆን ነው፡፡ ስለጡረታ ዐቅድ፣ፈንድና መዋጮዎች የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡ የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡ ፲. የግል ድርጅት ሠራተኞች አገልግሎት ጡረታ ፈንድ መዋጮዎች ለግል ድርጅት ሠራተኞች አገልግሎት ጡረታ ፈንድ በሠራተኛው ደመወዝ ላይ ተመስርቶ የሚደረገው መዋጮ እንደሚከተለው ይሆናል፡- ፪/ በግል ድርጅት ሠራተኛው ፯ በመቶ፡፡ ፲፩. ስለጡረታ መዋጮ ገቢ አሰባሠብ የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ መዋጮ፣ ወለድና ቅጣት የሚሠበሠበው በፌደራል ደረጃ በገቢዎች ሚኒስቴር፣ በክልሎች በገቢዎች ቢሮ ወይም ግብር እና ታክስ እንዲሠበስብ በሕግ ተቋቁሞ በሌላ ስያሜ በሚጠራ ተቋም ይሆናል፡፡ዝርዝር አፈጻጸሙ አስተዳደሩ በሚያወጣው መመሪያ ይወሠናል፡፡ ከደመወዛቸው ቀንሶና የራሱን መዋጮ ጨምሮ ለጡረታ ፈንዱ በየወሩ የመክፈል ግዴታ አለበት፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተገለጸው የጡረታ መዋጮ ለሠራተኞች የወር ደመወዝ ከሚከፈልበት ወር መጨረሻ ቀን አንስቶ በ ፴ ቀናት ውስጥ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ መደረግ አለበት፡፡ ፫/ ከሠራተኞቹ ደመወዝ ሊቀነስ የሚገባውን መዋጮ ሳይቀንስ የቀረ የግል ድርጅት ክፍያውን ራሱ ለመፈጸም ኃላፊ ይሆናል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ተገቢውን የጡረታ መዋጮ የወሩ ደመወዝ ከሚከፈልበት ወር ቀጥሎ፣ የደመወዝ ጭማሪ ሲሆን የደመወዝ ጭማሪው ከተወሠነበት ወር ቀጥሎ ባለው ፴ ቀን ውስጥ፣ ገቢ ያላደረገ የግል ድርጅት ገቢ ባልተደረገው የጡረታ መዋጮ ላይ ደመወዝ ከሚከፈልበት ወይም የደመወዝ ጭማሪው ከተወሠነበት ወር ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን ጀምሮ በባንክ ማስቀመጫ ወለድ መጠን መሠረት የሚታሠብ ወለድ እና በየወሩ ፭ በመቶ ቅጣት ይከፍላል፡፡ሆኖም ቅጣቱ ድርጅቱ ከሚፈለግበት ውዝፍ የጡረታ መዋጮ አጠቃላይ ዕዳ ሊበልጥ አይችልም፡፡ ፭/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) ድንጋጌ ይህ አዋጅ ፀንቶ በስራ ላይ ከመዋሉ አስቀድሞ ላልተከፈለ ውዝፍ የጡረታ መዋጮ የተከፈለው ቅጣት እንደተጠበቀ ሆኖ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም ጀምሮ ባልተከፈለ ውዝፍ የጡረታ መዋጮ ላይ የቅጣት ገደቡ ተፈፃሚ ፮/ ከግል ድርጅቶችና ከግል ድርጅት ሠራተኞች የሚሠበሠው የጡረታ መዋጮ፣ ወለድና ቅጣት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ሥልጣን የተሠጣቸው ተቋማት በኩል በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ተሰብስቦ በቀጣዩ ወር የመጀመሪያዎቹ ፲ የስራ ቀናት ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ይደረጋል፡፡ ፯/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ሥልጣን የተሠጣቸው ተቋማት የማይደርሱበትን የጡረታ መዋጮ ክፍያ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ አስተዳደሩ ራሱ ሊሠበስብ ወይም ለሌሎች አካላት ውክልና በመስጠት መዋጮው እንዲሠበሠብ ማድረግ ይችላል፡፡ ፰/ አስተዳደሩ በዚህ አንቀጽ መሠረት የሚሠበሠበው የጡረታ መዋጮ በትክክልና በወቅቱ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ስለመደረጉ የመከታተልና የመቆጣጠር፣ የጡረታ መዋጮ በሚሠበስበው አካል እና በግል ድርጅቶች በመገኘት ወይም ማስረጃ በማስቀረብ ምርመራ(ኦዲት) በማድረግ የማጣራት እንዲሁም በተገቢው ጊዜ ገቢ በማያደርጉት ላይ ሕጋዊ እርምጃ የመውሰድ ስልጣን ይኖረዋል፡፡ ፱/አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ሥልጣን የተሠጣቸው ተቋማት ወይም የጡረታ መዋጮ ገቢ እንዲሠበስብ ውክልና የተሠጠው አካል ተገቢውን የጡረታ መዋጮ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ሳያደርግ ከሶስት ወር በላይ የቆየን የግል ድርጅት ዕዳ በባንክ ወይም በፋይናንስ ተቋም ካለው ሂሳብ ላይ ተቀንሶ ገቢ እንዲሆን የማስደረግ ሥልጣን አለው፡፡ ፲/ ማንኛውም ባንክ ወይም የፋይናንስ ተቋም በአስተዳደሩ ወይም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ሥልጣን የተሠጣቸው ተቋማት ወይም የጡረታ መዋጮ እንዲሠበስብ ውክልና በተሠጠው አካል ሲጠየቅ ከግል ድርጅቱ የሚፈለገውን የጡረታ መዋጮ ወለድና ቅጣት ዕዳ ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ከግል ድርጅቱ ሂሳብ ላይ ቀንሶ ለጡረታ መዋጮ ገቢ መሠብሠቢያ በተከፈተው የባንክ ሂሳብ ገቢ የማድረግ ግዴታ ፲፩/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፱) መሠረት ባንኩ ወይም የፋይናንስ ተቋሙ ከድርጅቱ የባንክ ሂሳብ ወይም በፋይናንስ ተቋም የተከፈተ ሂሳብ ላይ የጡረታ መዋጮ ገንዘብ ቀንሶ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ እንዲያደርግ በአስተዳደሩ፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ስልጣን በተሠጣቸው ተቋማት ወይም ውክልና በተሠጠው አካል በጽሁፍ ከተገለጸለት በኋላ ከድርጅቱ የባንክ ወይም በፋይናንስ ተቋም ከተከፈተ ሂሳብ ላይ ገንዘብ ወጪ ሆኖ ቢገኝ ወጪ በተደረገው ገንዘብ መጠን ልክ ወይም እንደ አግባቡ በቀረው ዕዳ መጠን ባንኩ ወይም የፋይናስ ተቋሙ ኃላፊ ይሆናል፡፡ ፲፪/ በግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ ለተሸፈኑ ሠራተኞች ደመወዝ የሚከፍል አሠሪ ገንዘቡ የሚገኝበትን የባንክ ቅርንጫፍና የሂሣብ ቁጥሩን ለአስተዳደሩ በጽሁፍ የማሳወቅ፣የባንኩ አድራሻና የሂሣብ ቁጥሩ ሲለወጥም ለውጡ ከተከሰተበት ቀን አንስቶ በ፲፭ ቀናት ውስጥ ለአስተዳደሩ በጽሁፍ የመግለጽ ግዴታ አለበት፡፡ ፲፫/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ሊሠበሠብ ያልቻለን ውዝፍ የጡረታ መዋጮ፣ ወለድና ቅጣት የጡረታ መዋጮ የመክፈል ግዴታቸውን ያልተወጡ የግል ድርጅቶችን ሃብት የሚያዝበትን እና የጡረታ መዋጮ ገቢ አሠባሠብ የሚከናወንበትን ሥርዓት አስመልክቶ አስተዳደሩ መመሪያ ያወጣል፡፡ አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ስልጣን የተሠጣቸው ተቋማት ወይም የጡረታ መዋጮ ገቢ እንዲሠበስቡ ውክልና የተሠጣቸው አካላት ይህንኑ መመሪያ በመከተል የጡረታ መዋጮ ዕዳ ወለድና ቅጣት እንዲሠበስቡ ከጡረታ መዋጮ ገንዘብ ላይ ቀንሶ ለአገልግሎት ክፍያ፣ ለገንዘብ ማስተላለፊያ፣ ለዕዳ ወይም ለማንኛውም አገልግሎት መጠቀም ፲፭/ የጡረታ መዋጮ ክፍያ ከቅጥር የሚመነጭ የሠራተኛው የማኅበራዊ ዋስትና ክፍያ በመሆኑ ከሕግ፣ ከውል ወይም ከፍርድ ከሚመነጭ ወይም ከሌላ ማናቸውም ዕዳ ክፍያ ቅድሚያ ይኖረዋል፡፡ ማንኛውም የግል ድርጅት የሚፈለግበትን የጡረታ መዋጮ ሙሉ በሙሉ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ስለማድረጉ የጡረታ መዋጮ ገቢ እንዲሠበስቡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ላይ ሥልጣን በተሠጣቸው ከሚመለከተው የመንግሥት አካል የተሠጠው ማንኛውም ዓይነት ፲፯/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ-አንቀጽ (፭) መሠረት የፈረሠ፣ የተከፋፈለ ወይም የተቀላቀለ የግል ድርጅት ስራ አስኪያጅ ድርጅቱ ለሚፈለግበት ውዝፍ የጡረታ መዋጮ ዕዳ ኃላፊ ይሆናል፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ የተቋቋመውን የጡረታ ፈንድ የሚያስተዳድረው ፩/ የጡረታ ፈንዱ ጥቅም ላይ የሚውለው፡- ሀ) በዚህ አዋጅ የተመለከቱትን የጡረታ አበል ክፍያዎች ለመፈጸም፤ ለ) በአስተዳደሩ ሥራ አመራር ቦርዱ ለሚወሠኑ አትራፊና አስተማማኝ ኢንቨስትመንቶችን ስራ ላይ ለማዋል፤ እና ሐ) ለአስተዳደሩ አስተዳደራዊ ወጪዎች፤ ፪/ የጡረታ ፈንዱ በማናቸውም የዕዳ ክፍያ ምክንያት ሊከበር ወይም ፩/ አክችዋሪ ግምገማ ማለት የጡረታ ዐቅድ ስታስቲካዊ መረጃዎች፣ የኢንቨስትመንት አፈፃፀምን፣ የኢኮኖሚ እና ሥነ-ህዝባዊ ግምታዊ መረጃዎችን በማጠናቀርና በመተንተን የጡረታ ፈንዱ ያለበት ደረጃ የሚለይበት፣ ስጋቶች እና የወደፊት ሁኔታ ትንበያ የሚከናወንበት የግምገማ ዘዴ ነው፡፡ ፪/ የጡረታ ዐቅዱ በየአምስት ዓመቱ በሂሣብ ስሌት ባለሙያዎች ስለአገልግሎት ዘመንና የጡረታ መውጫ ዕድሜ ፲፮. የአገልግሎት ዘመን መቆጠር ስለሚጀምርበት ጊዜ ፩/ የግል ድርጅት ሠራተኛው የአገልግሎት ዘመን መቆጠር የሚጀምረው በሠራተኛነት ተቀጥሮ በጡረታ ዐቅድ ከተሸፈነበት ቀን ጀምሮ ነው፡፡ ፪/ የግል ድርጅት ሠራተኛው በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ በሚሸፈን የመንግሥት መስሪያ ቤት የፈጸመው አገልግሎት በዐቅዱ መዋጮ መክፈል ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ይያዝለታል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ለተጠቀሠው አገልግሎት አያያዝ የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድን የሚያስተዳድረው አካል የሠራተኛውን የግል ማስረጃ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድን ለሚያስተዳድረው አካል ማስተላለፍ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ በመንግሥት መሥሪያ ቤት ለተፈጸመ አገልግሎት አያያዝ ከመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ ወደ ግል ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ እንዲሁም በግል ድርጅት ለተፈጸመ አገልግሎት አያያዝ ከግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ ወደ መንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ የሚደረገውን የጡረታ መዋጮ ገንዘብ ትልልፍ በተመለከተ ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ ይወሠናል፡፡ ፲፯. የአገልግሎት ዘመን አቆጣጠር ፩/ የአገልግሎት ዘመን የሚቆጠረው በሙሉ ዓመታት፣ በወራትና በቀናት ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የግል ድርጅቶች ሠራተኞች የጡረታ ዐቅድ ሽፋን ባላቸው የግል ድርጅቶች የተፈጸመ የአገልግሎት ዘመን በሙሉ ተደምሮ ይታሰባል፡፡ ለማንኛውም የግል ድርጅት ሠራተኛ የሚከተለው አገልግሎቱ ሀ) የደመወዝ ክፍያ ሳይቋረጥ በማናቸውም ምክንያት አገልግሎቱ ለ) በየወሩ ደመወዝ እየተከፈለው ሙሉ ጊዜውን በማናቸውም የመንግሥት አካል በሕዝብ ወይም በሠራተኛ ማኅበር በተመራጭነት አገልግሎት የሰጠበት ጊዜ፤ ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ በንዑስ አንቀጽ (፬)(ለ) የተደነገገዉ ቢኖርም በመንግሥት ውሳኔ በዓለም አቀፍ ድርጅት በማገልገል ፬/ ኢትዮጵያ ተዋዋይ ወገን የሆነችበት ማናቸውም ዓለም አቀፍ ስምምነት እንደተጠበቀ ሆኖ በሕጋዊ ፈቃድ የኢትዮጵያ ዜጋ የሆነ የግል ድርጅት ሠራተኛ የኢትዮጵያን ዜግነት ከማግኘቱ በፊት በግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ ዐቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት የሰጠው የአገልግሎት ዘመን አይታሰብለትም፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) (ለ) እና (ሐ) የተመለከተው ጊዜ በአገልግሎት ዘመንነት ሊታሰብ የሚችለው የግል ድርጅት ሠራተኛው መከፈል ያለበትን የጡረታ መዋጮ የአሰሪውን ድርሻ ጨምሮ ራሱ የከፈለ ወይም እንዲከፈልለት ፮/ በዚህ አዋጅ ወይም በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ መሠረት የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ዳረጎት ተከፍሎት የስራ ውሉ የተቋረጠ ሠራተኛ እንደገና በግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ ዐቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት የተቀጠረ ከሆነና የወሰደውን ዳረጎት መልሶ ገቢ ካደረገ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የቀድሞው አገልግሎቱ ይታሰብለታል፡፡ ፯/ በዚህ አዋጅ ወይም በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ መሠረት የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ተደርጎለት የነበረ ሰው እንደገና በግል ድርጅት ሠራተኞች የጡረታ ዐቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት ውስጥ ከተቀጠረ እና መጦሪያ ዕድሜ ላይ ከመድረሱ አስቀድሞ የወሰደውን መዋጮ ከባንክ የማስቀመጫ ወለድ ጭምር ተመላሽ ካደረገ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ የቀድሞው አገልግሎቱ ፰/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት አስተዳደሩ በሚያቀርብለት ጥናት መሠረት በከባድ ወይም ለጤንነትና ለሕይወት አስጊ በሆኑ የሥራ መስኮች የተፈጸመ አገልግሎት እስከ አጠፌታ እንዲቆጠር ሊወስን ፩/ የጡረታ መውጫ ዕድሜ የግል ድርጅት ሠራተኛው ለመጀመሪያ ጊዜ ሲቀጠር በቅድሚያ የመዘገበውን የልደት ዘመን መሠረት በማድረግ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተገለጸው ውጪ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በቅድሚያ የተመዘገበን ዕድሜ ወይም የልደት ዘመን ለመቀየር ወይም ለማሻሻል የሚቀርብ ማንኛውም ማስረጃ ተቀባይነነት አይኖረውም፡፡ ፫/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት አስተዳደሩ በሚያቀርብለት ጥናት መሠረት በልዩ ሁኔታ ለሚታዩ የሙያ መስኮች በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተመለከተው በላይ የሆነ የጡረታ መውጫ ዕድሜ ሊወስን ፬/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት አስተዳደሩ በሚያቀርብለት ጥናት መሠረት በከባድ ወይም ለጤንነትና ለሕይወት አስጊ በሆኑ የሥራ መስኮች ላይ ለተሰማሩ የግል ድርጅት ሠራተኞች በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተመለከተው ያነሰ የጡረታ መውጫ ዕድሜ ሊወስን ይችላል፡፡ ስለአገልግሎት ጡረታ አበልና ዳረጎት ፩/ ቢያንስ ፲ ዓመት ያገለገለ የግል ድርጅት ሠራተኛ አገልግሎት ካቋረጠ የጡረታ መውጫ ዕድሜው ሲደርስ የጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ፪/ ቢያንስ ፳፭ ዓመት ያገለገለ የግል ድርጅት ሠራተኛ በራሱ ፈቃድ ወይም በዚህ አዋጅ ከተጠቀሱት ውጭ በሆነ ምክንያት አገልግሎት ካቋረጠ የጡረታ መውጫ ዕድሜው ሊደርስ አምስት ዓመት ከሚቀረው ጊዜ ጀምሮ እስከ ዕድሜ ልኩ የአገልግሎት ጡረታ አበል ይከፈለዋል፡፡ ፫/ እድሜው ለጡረታ ሲደርስ የጡረታ መብት መከበሩ እንደተጠበቀ ሆኖ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌ በዲስፕሊን ጉድለት ምክንያት አገልግሎቱ ለተቋረጠ የግል ድርጅት ሠራተኛ ተፈጻሚ አይሆንም፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩)፣(፪) ወይም(፫) መሠረት አገልግሎቱ የተቋረጠ የግል ድርጅት ሠራተኛ የጡረታ መውጫ ዕድሜው ሳይደርስ በጤና ጉድለት ምክንያት ለሥራ ብቁ አለመሆኑ በህክምና ቦርድ ከተረጋገጠ ይኸው ከተረጋገጠበት ጊዜ ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ የአገልግሎት ጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ልኩ ይከፈለዋል፤ የሞተ እንደሆነም ከሞተበት ጊዜ ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ ፳. የአገልግሎት ጡረታ አበል መጠን ፩/ ለማንኛውም ፲ ዓመት ላገለገለ የግል ድርጅት ሠራተኛ የሚከፈለው የአገልግሎት ጡረታ አበል መጨረሻ ባገለገለባቸው ሦስት ዓመታት ውስጥ ይከፈለው የነበረው አማካይ ደመወዝ ፴ በመቶ ሆኖ ከ፲ ዓመት በላይ ለፈጸመው ለእያንዳንዱ ዓመት አገልግሎት ፩ ነጥብ ፳፭ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የግል ድርጅት ሠራተኛው በጡረታ ከሚገለልበት ወር ሦሥት ዓመት አስቀድሞ ባለው ወር ሲከፈለው ከነበረው የጡረታ መዋጮ የተከፈለበት መደበኛ የወር ደመወዝ በ፳፭ በመቶ የሚበልጥ አመታዊ አማካኝ የደመወዝ ክፍያ ያገኘ እንደሆነ በየዓመቱ እስከ ፳፭ በመቶ ያለው የደመወዝ ክፍያ ብቻ በደመወዙ ላይ ተደምሮ የሦሥት አመት አማካይ የወር ደመወዙ ተይዞ ይታሰባል፡፡ ፫/ በመከላከያ ሠራዊት ወይም በፖሊስ አባልነት አገልግሎት ለፈጸመ የግል ድርጅት ሠራተኛ ይኸው አገልግሎቱ በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ለመከላከያ ሠራዊት እና ለፖሊስ አባል በተቀመጠው የስሌት ቀመር መሠረት ተሠልቶና ተዳምሮ ይታሰብለታል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ ንዑስ- አንቀጽ (፫) በተደነገገው መሠረት የሚወሰነው የአበል መጠን የግል ድርጅት ሠራተኛው ለጡረታ አበል አወሳሰን ከታሠበው የሶስት አመት አማካይ ደመወዝ ከአሥር ዓመት ያነሰ አገልግሎት የፈጸመ የግል ድርጅት ሠራተኛ የጡረታ መውጫ ዕድሜው በመድረሱ ከሥራ ሲሰናበት የአገልግሎት ዳረጎት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፩ መሠረት የሚከፈለው ዳረጎት የግል ድርጅት ሠራተኛው ከሥራ ከተሰናበተበት ወር በፊት ይከፈለው የነበረው የ፩ ነጥብ ፳፭ ወር ደመወዝ በአገለገለበት ዓመት ቁጥር ተባዝቶ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የግል ድርጅት ሠራተኛው በጡረታ ከሚገለልበት ወር ሦሥት ዓመት አስቀድሞ ባለው ወር ሲከፈለው ከነበረው የጡረታ መዋጮ የተከፈለበት መደበኛ የወር ደመወዝ በ፳፭ በመቶ የሚበልጥ ዓመታዊ አማካኝ የደመወዝ ክፍያ ያገኘ እንደሆነ በየአመቱ እስከ ፳፭ በመቶ ያለው የደመወዝ ክፍያ ብቻ በደመወዙ ላይ ተደምሮ የዳጎት ስለጤና ጉድለት ጡረታ አበልና ዳረጎት ፳፫. የጤና ጉድለት ጡረታ አበል ቢያንስ ፲ ዓመት ያገለገለ የግል ድርጅት ሠራተኛ በጤና ጉድለት ምክንያት ደመወዝ የሚያስገኝ ማናቸውንም ሥራ መሥራት የማይችል መሆኑ ተረጋግጦ ከሥራ ሲሰናበት የጤና ጉድለት ጡረታ አበል እስከ ፳፬. የጤና ጉድለት ጡረታ አበል መጠን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ መሠረት የሚከፈለው የጤና ጉድለት ጡረታ አበል በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳ መሠረት ይታሰባል፡፡ ከአስር ዓመት ያነሰ አገልግሎት የፈጸመ የግል ድርጅት ሠራተኛ በጤና ጉድለት ምክንያት ለሥራ ብቁ ባለመሆኑ ከሥራ ሲሰናበት የጤና ፳፮. የጤና ጉድለት ዳረጎት መጠን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፭ መሠረት የሚከፈለው ዳረጎት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፪ መሠረት ይታሰባል፡፡ ፩/ “በሥራ ላይ የሚደርስ ጉዳት” ማለት በሥራ ላይ የሚደርስ አደጋ ወይም በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታ ነው፡፡ ፪/ “በሥራ ላይ የሚደርስ አደጋ” ማለት የግል ድርጅት ሠራተኛው መደበኛ ሥራውን በማከናወን ላይ እንዳለ ወይም ከሥራው ጋር በተያያዘ ምክንያት በአካሉ ወይም በአካሉ የተፈጥሮ ተግባር ላይ በድንገት የሚደርስ ጉዳት ሲሆን የሚከተሉትን ይጨምራል፡- ሀ) የግል ድርጅት ሠራተኛው ከመደበኛ ሥራው ወይም መደበኛ የሥራ ቦታው ወይም ሰዓት ውጭ ሥልጣኑ በሚፈቅድለት የሥራ ኃላፊ የተሰጠውን ትዕዛዝ በመፈጸም ላይ እያለ የደረሰን ጉዳት፤ ለ) ሥልጣኑ በሚፈቅድለት የሥራ ኃላፊ የተሰጠው ትዕዛዝ ባይኖርም የግል ድርጅት ሠራተኛው በግል ድርጅቱ ውስጥ የደረሰን ድንገተኛ አደጋ ወይም ጥፋት ለመከላከል በሥራ ሰዓት ወይም ከሥራ ሰዓት ውጭ በሚፈጽመው ተግባር ምክንያት የደረሰን ሐ) የግል ድርጅት ሠራተኛው ወደ ሥራ ቦታው ወይም ከሥራ ቦታው አሠሪው ለሠራተኞች አገልግሎት እንዲሰጥ በመደበው የመጓጓዣ አገልግሎት ወይም አሠሪው ለዚህ ተግባር በተከራየውና በግልጽ በመደበው የመጓጓዣ አገልግሎት በመጓዝ ላይ በነበረበት ጊዜ የደረሰን ጉዳት፤ መ) የግል ድርጅት ሠራተኛው ከሥራው ጋር በተያያዘ ግዴታ የተነሣ ከሥራው በፊት ወይም በኋላ ወይም ሥራው ለጊዜው ተቋርጦ በነበረበት ጊዜ በሥራ ቦታው ወይም በግል ድርጅቱ ግቢ ውስጥ በመገኘት የደረሰበት ማንኛውንም ጉዳት፤ ሠ) የግል ድርጅት ሠራተኛው ሥራውን በማከናወን ላይ ባለበት ጊዜ በአሠሪው ወይም በሦስተኛ ወገን ድርጊት ምክንያት የደረሰበት ፫/ “በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታ” ማለት የግል ድርጅት ሠራተኛው ከሚሠራው የሥራ ዓይነት ወይም ሥራውን ከሚያከናውንበት አካባቢ የተነሣ በሽታውን ለሚያስከትሉ ሁኔታዎች ተጋልጦ በመቆየቱ ምክንያት የደረሰ የጤና መታወክ ሲሆን ሥራውን በሚያከናውንበት ቦታ የሚዛመቱና የሚይዙ ነዋሪ ወይም ተላላፊ ፬/ “መደበኛ ሥራ” ማለት የግል ድርጅት ሠራተኛው በተሰጠው ኃላፊነት ወይም የሥራ ውል መሠረት የሚያከናውነው ተግባር ነው፡፡ ፭/ “መደበኛ የሥራ ቦታ” ማለት የግል ድርጅት ሠራተኛው የግል ድርጅቱን ሥራ ለተወሰነ ወይም ላልተወሰነ ጊዜ የሚያከናውንበት ሥፍራ ፳፰. በራስ ላይ ጉዳት ስለማድረስ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፯ የተመለከተው ተቀባይነት የሚኖረው የግል ድርጅት ሠራተኛው ጉዳቱ እንዲደርስበት ሆነ ብሎ ያላደረገው ሲሆን ነው፡፡ በተለይም ቀጥሎ በተዘረዘሩት ምክንያቶች የደረሰ ጉዳት የግል ድርጅት ሠራተኛው በራሱ ላይ ሆን ብሎ ያደረሰው ጉዳት ሆኖ ፩/ በአሠሪው አስቀድሞ በግልጽ የተሰጡትን የደህንነት መጠበቂያ መመሪያዎች መጣስ ወይም የአደጋ መከላከያ ደንቦችን መተላለፍ፤ ፪/ አካሉን ወይም አእምሮውን በሚገባ ለመቆጣጠር በማይችልበት ሁኔታ በመጠጥ ወይም በአደንዛዥ ዕጽ ሰክሮ በሥራ ላይ በመገኘት፤ ፳፱. በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታና የአካል ጉዳት መጠን ሠንጠረዥ ፩/ አስተዳደሩ አግባብ ካለው አካል ጋር በመመካከር ለዚህ አዋጅ ለ) እያንዳንዱን በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታን በሚመለከት፡- (፪) ለበሽታው መነሻ ይሆናል ተብሎ የሚታመነውን የሥራ ዓይነት የያዘ ዝርዝር ሠንጠረዥ በመመሪያ ያወጣል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የወጣው ሠንጠረዥ እንደ አስፈላጊነቱ በየጊዜው ይሻሻላል፡፡ ፩/ ከሥራው ቦታ ወይም ከሥራው ዓይነት ጋር የተያያዘ በሠንጠረዡ ውስጥ የተመለከተ በሽታ በተጠቀሰው የሥራ ቦታ ወይም የሥራ ዓይነት ላይ የተሰማራን የግል ድርጅት ሠራተኛ የያዘው እንደሆነ በሽታው በሥራ ምክንያት እንደመጣ ይቆጠራል፡፡ ፪/ በሥራ ምክንያት በሚመጣ በሽታ ተይዞ የዳነ የግል ድርጅት ሠራተኛ በሰንጠረዡ ውስጥ በበሽታው አንጻር በተመለከተው የሥራ ዓይነት ላይ ተመድቦ መሥራት በመቀጠሉ በዚያው በሽታ እንደገና ቢያዝ አዲስ በሽታ እንደያዘው ይቆጠራል፡፡ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፯ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተመለከተው ቢኖርም በመደበኛ ሥራው ምክንያት ተላላፊ ወይም ነዋሪ በሽታዎችን በማጥፋት ላይ የተሰማራ የግል ድርጅት ሠራተኛ በዚሁ በሽታ ከተያዘ በሥራ ምክንያት የመጣ በሽታ እንደያዘው ይቆጠራል፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፱ መሠረት በሚወጣው ሠንጠረዥ ውስጥ ያልተመለከተ በሽታ በሥራ ምክንያት የመጣ መሆኑን እንዲሁም በሠንጠረዡ ውስጥ የተመለከተ በሽታ በአንጻሩ ከተመለከቱት ምልክቶች በተለየ ሁኔታ የተከሰተ መሆኑን ለማረጋገጥ ማስረጃ አንድ የግል ድርጅት ሠራተኛ የሥራ ላይ ጉዳት የደረሰበት እንደሆነ የግል ድርጅቱ አደጋው ከደረሰበት ቀን አንስቶ ባሉት ፴ ቀናት ውስጥ በጽሑፍ ለአስተዳደሩ ማስታወቅ አለበት፡፡ ይህ ባለመደረጉ በግል ድርጅት ሠራተኛው ላይ ለሚደርሰው ጉዳት የግል ድርጅቱ ኃላፊ ፴፫. ስለአካል ጉዳት መጠን አወሳሰን ፩/ በሥራ ምክንያት የሚመጣ የጉዳት መጠን የሚወሰነው ሥልጣን በተሰጠው የህክምና ቦርድ ነው፡፡ ፪/ ማንኛውም የህክምና ቦርድ በሥራ ላይ የሚደርስ ጉዳት መጠንን የሚተምነው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፱ በሚወጣው ሠንጠረዥ ፫/ አስተዳደሩ አስፈላጊ ሆኖ ካገኘው በአንድ የህክምና ቦርድ የተሰጠ ውሳኔ በሌላ ህክምና ቦርድ እንደገና እንዲታይ ሊያደርግ ይችላል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀፅ (፫) መሠረት በአንድ የህክምና ቦርድ የተሰጠ ውሳኔ በሌላ ህክምና ቦርድ እንደገና ሲታይ ውጤቱ ከመጀመሪያው የህክምና ቦርድ ውጤት ልዩነት ቢኖር ተቀባይነት የሚኖረው ማስረጃ በአስተዳደሩ ይወሰናል፡፡ በሥራ ላይ በሚደርስ ጉዳት ምክንያት ከ፲ በመቶ ያላነሰ ሊድን የማይችል ጉዳት ለደረሰበት የግል ድርጅት ሠራተኛ እንደሁኔታዉ የጉዳት ጡረታ አበል ወይም የጉዳት ዳረጎት ይከፈላል፡፡ አንድ የግል ድርጅት ሠራተኛ በሥራ ላይ በሚደርስ ጉዳት ምክንያት ከ ፲ በመቶ ያላነሰ ሊድን የማይችል ጉዳት ደርሶበት ደመወዝ የሚያስገኝ ማናቸውንም ሥራ መሥራት የማይችል በመሆኑ ከሥራ ሲሰናበት የጉዳት ጡረታ አበል አስከ እድሜ ልኩ ይከፈለዋል፡፡ ፴፮. የጉዳት ጡረታ አበል መጠን ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፭ መሠረት የሚከፈለው የጉዳት የጡረታ አበል መጠን የግል ድርጅት ሠራተኛው ጉዳቱ ከደረሰበት ወር በፊት ያገኝ ከነበረው መደበኛ የወር ደመወዝ ፵፯ በመቶ ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት አበል ሊከፈለው የሚችል የግል ድርጅት ሠራተኛ በአገልግሎቱ ሊያገኝ የሚችለው አበል በጉዳት ሊያገኝ ከሚችለው የበለጠ ከሆነ የአገልግሎት ጡረታ ፩/ አንድ የግል ድርጅት ሠራተኛ ከ ፲ በመቶ ያላነሰ ከሥራ የመጣ ጉዳት ደርሶበት ሥራ ለመሥራት የሚችል ከሆነ የጉዳት ዳረጎት ለአንድ ፪/ የግል ድርጅት ሠራተኛው አግባብ ባለው ሕግ ወይም ኅብረት ስምምነት መሠረት በአሠሪው የጉዳት ካሣ ወይም የመድን ክፍያ የሚያገኝ ከሆነ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፯ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የሚከፈለው የጉዳት ዳረጎት መጠን የግል ድርጅት ሠራተኛው ጉዳት ከደረሰበት ወር በፊት ይከፈለው የነበረው መደበኛ የወር ደመወዙ ፵፯ በመቶ በ፷ ተባዝቶ የሚገኘው ሂሣብ በሠራተኛው ላይ በደረሰው ጉዳት የተተኪዎች ጡረታ አበልና ዳረጎት ፩/ ማንኛውም የግል ድርጅት ሠራተኛ፡- ሀ) የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ወይም የጉዳት ጡረታ አበል ለ) ቢያንስ ፲ ዓመት አገልግሎ በሥራ ላይ እያለ፤ ወይም ሐ) በሥራ ላይ በደረሰበት ጉዳት ምክንያት፤ ከሞተ ለተተኪዎቹ የጡረታ አበል ይከፈላል፡፡ ፪/ ከአሥር ዓመት ያነሰ አገልግሎት ያለው ሠራተኛ በሥራ ላይ እያለ ከሞተ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) (ሀ) እና (ለ) ለተመለከቱት ተተኪዎች ዳረጎት ይከፈላቸዋል፤ ፫/ የሟች ተተኪዎች የሚባሉት የሚከተሉት ይሆናሉ፡- ለ) ከ፲፰ ዓመት ዕድሜ በታች የሆኑ ልጆች ወይም አካል ጉዳተኛ ወይም አዕምሮ ህመምተኛ ልጅ ሲሆን ዕድሜው ከ፳፩ ዓመት በታች ሐ) ልጃቸው ከመሞቱ በፊት ሙሉ በሙሉ ወይም በአብዛኛው በሟች ድጋፍ ይተዳደሩ የነበሩ ወላጆች፡፡ ፵. የሟች ሚስት ወይም ባል ጡረታ አበል ፩/ ለሟች ሚስት ወይም ባል የሚከፈለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ አበል ፶ በመቶ ይሆናል፤ ፪/ የሟች ሚስት ወይም ባል የጡረታ አበል ተወስኖ በመቀበል ላይ እያለች ወይም እያለ ጋብቻ ከፈጸመች ወይም ከፈጸመ፡- ሀ) ሚስት ዕድሜዋ ከ፵፭ ዓመት በታች ከሆነ፤ ወይም ለ) ባል እድሜው ከ፶ ዓመት በታች ከሆነ፤ ጋብቻ ከተፈጸመበት ቀን ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ በመከፈል ላይ ያለው የጡረታ አበል ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት መቋረጥ የሚገባውን የጡረታ አበል የተቀበለች ወይም የተቀበለ የሟች ሚስት ወይም ባል መልሶ የመክፈል ግዴታ አለባት ወይም አለበት፡፡ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) እና (፫) ድንጋጌዎች በአካል ጉዳተኛ ሚስት ወይም ባል ላይ ተፈጻሚ አይሆኑም፡፡ ፭/ ለሟች ሚስት ወይም ባል በዚህ አንቀጽ መሠረት ከአንድ በላይ የጡረታ አበል የሚከፈልበት ሁኔታ ሲያጋጥም አንዱና የሚበልጠው ፩/ ለሟች ልጅ የሚከፈለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ አበል ፳ በመቶ ይሆናል፡፡ ፪/ ሁለቱም ወላጆቹ ለሞቱበት ልጅ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የሚከፈለው የጡረታ አበል ፴ በመቶ ይሆናል፡፡ ፫/ የጡረታ አበል የሚከፈላቸው ወይም ሊከፈላቸው ይችሉ የነበሩ ሁለቱም ወላጆቹ የሞ ቱበት ልጅ ከእያንዳንዳቸው አበል ፳ በመቶ ይከፈለዋል፤ ሆኖም የጡረታ አበሉ ድምር በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፪) መሠረት ሊከፈል ከሚችለው ያነሰ አይሆንም፡፡ ለሟች ወላጆች ለእያንዳንዳቸው የሚከፈለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ አበል ፲፭ በመቶ ይሆናል፡፡ ሆኖም ከወላጆች ሌላ ተተኪ ከሌለ ፳ በመቶ ይሆናል፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፴፱ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ለተመለከቱት ተተኪዎች የሚከፈለው የዳረጎት መጠን ለሟች በዚህ አዋጅ መሠረት ሊከፈለው ይገባ ከነበረው ዳረጎት እንደአግባቡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵(፩) ወይም አንቀፅ ፵፩ በተወሰነው መቶኛ ተባዝቶ ይታሰባል፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ ከአንቀጽ ፵ እስከ አንቀፅ ፵፫ በተመለከቱት ድንጋጌዎች መሠረት ለተተኪዎች የሚከፈለው አበል ድምር ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል ከነበረው አበል ፻ በመቶ /መቶ በመቶ/ ሊበልጥ አይችልም፤ ከተጠቀሰው መጠን በልጦ ከተገኘ ከእያንዳንዱ ተተኪ አበል ላይ ተመጣጣኝ ቅናሽ ይደረጋል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የተተኪዎች ጡረታ አበል ከተስተካከለ በኋላ የተተኪዎች ብዛት ከቀነሰ የአበሉ መጠን አበልን የሚመለከቱ የወል ድንጋጌዎች ፵፭. ስለጡረታ አበልና መጠን መሻሻል የአስተዳደሩ የስራ አመራር ቦርድ ወቅታዊ የኑሮ ሁኔታንና የጡረታ ፈንዱን የመክፈል አቅም በማገናዘብ እስከ ፫ (ሦሥት)ሰ ዓመት ባለ ጊዜ ውስጥ ዝቅተኛ ወርሃዊ የጡረታ አበል መጠንና የጡረታ አበል ፵፮. የጡረታ አበል አከፋፈልና የመክፈያ ጊዜ ፩/ የጡረታ አበል የሚከፈለው በየወሩ ይሆናል፡፡ ፪/ የአገልግሎት ጡረታ አበል መታሰብ የሚጀምረው የግል ድርጅት ሠራተኛው በዕድሜ ለጡረታ ብቁ ከሆነበት ቀጥሎ ካለው ወር ፫/ የጤና ጉድለት ጡረታ አበል መታሰብ የሚጀምረው የግል ድርጅት ሠራተኛው በጤና ጉድለት ምክንያት መሥራት የማይችል መሆኑ በሕክምና ቦርድ ከተረጋገጠበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን ፬/ የጉዳት ጡረታ አበል መታሰብ የሚጀምረው የግል ድርጅት ሠራተኛው በጉዳት ምክንያት መሥራት የማይችል መሆኑ በሕክምና ቦርድ ከተረጋገጠበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን አንስቶ ነው፡፡ ፭/ የተተኪዎች ጡረታ አበል መታሰብ የሚጀምረው ባለመብቱ ከሞተበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን አንስቶ ነው፡፡ ፵፯. የዳረጎት አከፋፈልና የመክፈያ ጊዜ ፩/ ማንኛውም ዳረጎት የሚከፈለው በአንድ ጊዜ ነው፡፡ ፪/ የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ዳረጎት ተከፋይ የሚሆነው የግል ድርጅት ሠራተኛው ከሥራ ከተሰናበተበት ቀጥሎ ባለው ወር ፫/ የጉዳት ዳረጎት ተከፋይ የሚሆነው የግል ድርጅት ሠራተኛው ላይ ጉዳት ስለመድረሱና መጠኑን የሚገልጽ ማስረጃ ከቀረበበት ቀን ፩/ ማንኛውም የውዝፍ ጡረታ አበል ወይም የዳረጎት ክፍያ ጥያቄ ከአምስት ዓመት በኋላ በይርጋ ይታገዳል፡፡ ፪/ የይርጋ ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው በመብቱ መጠቀም ከሚቻልበት ፫/ በሚከተሉት ምክንያቶች የባከነ ጊዜ ለይርጋ አቆጣጠር አይታሰብም፡- ሀ) ባለመብትነትን ለማረጋገጥ የተጀመረ የፍርድ ቤት ሥርዓት ለ) ማንኛውም የግል ድርጅት ለሠራተኛው የጡረታ አበል ውሳኔ አስፈላጊ የሆኑ ማስረጃዎችን እንዲያሟላ በአስተዳደሩ በጽሁፍ ተጠይቆ የሠራተኛውን ማስረጃ አሟልቶ ባለመላኩ ያለፈው ሐ) አስተዳደሩ የቀረበለትን የክፍያ ጥያቄ መርምሮ ለመወሰን የወሰደው ፵፱. የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ስላለመደረጉ የግል ድርጅት ሠራተኛው አገልግሎት በማንኛውም ምክንያት ቢቋረጥ ለግል ድርጅቱም ሆነ ለግል ድርጅት ሠራተኛው የጡረታ መዋጮ ፶. አበል የማግኘት መብትን ማስተላለፍ ስላለመቻሉ አበል የማግኘት መብት የዕዳ መያዣ ሊደረግ ወይም በውርስም ሆነ በሌላ በማናቸውም መንገድ ሊተላለፍ አይችልም፡፡ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚሰጥ አበል፡- ፩/ ለመንግሥት ገቢ የሚሆን መቀጮ፣ ግብር ወይም ቀረጥ ለመክፈል፤ ለመወጣት፤በፍርድ ቤት ካልታዘዘ በስተቀር፤ በሌላ ዕዳ ምክንያት አይከበርም፡፡ ፫/ የማሕበራዊ ጤና መድህን አዋጅ ቁጥር ፮፻፺/፪ሺ፪ አንቀጽ ፱ እና የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) እና (፪) ድንጋጌ ቢኖርም ለማሕበራዊ ጤና መድህን የሚሠበሠብ የጤና መድህን መዋጮ በየወሩ ከጡረታ አበል ላይ ተቀንሶ ለጤና መድህን ፈንድ ገቢ ይደረጋል፤ ሀ) ወርሃዊ የጡረታ አበል በመቀበል ላይ ያለ ባለመብት በሠራተኛነት በመቀጠር ደመወዝ የሚያገኝ ከሆነ የጤና መድህን መዋጮ የሚቀነሠው በየወሩ ከሚከፈለው ደመወዝ ላይ ብቻ ይሆናል፤ ለ) ዋና ባለመብት በመሆን ጡረታ አበል በመቀበል ላይ ያለ ባለመብት የተተኪም የጡረታ አበል የሚያገኝ ከሆነ የጤና መድህን መዋጮ የሚቀነሠው ዋና ባለመብት በመሆን ከሚያገኘው የጡረታ አበል ላይ ብቻ ይሆናል፡፡ ፩/ በግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ የጡረታ አበል በመቀበል ላይ ያለ ባለመብት በዚህ አዋጅ በሚሸፈን የግል ድርጅት ከተቀጠረና ለጡረታ መውጫ ዕድሜ ያልደረሰ ከሆነ አዲሱ አገልግሎት ከቀድሞ አገልግሎቱ ጋር ተደምሮ ይታሰብለታል፡፡ ሆኖም እንደገና የታሰበው አበል ከቀድሞው አበል ያነሰ ከሆነ የቀድሞውን አበል የማግኘት መብቱ እንደተጠበቀ ሆኖ ወደ ስራ በመመለስ ለፈጸመው አገልግሎት የሚከፈለው አበል ወይም የጡረታ መዋጮ አይኖርም፡፡ ፪/ በሁለት ወይም ከዚያ በላይ የግል ድርጅት ውስጥ በመቀጠር በሁለት ወይም ከዚያ በላይ የግል ድርጅት ደመወዝ ከሚከፈለው ሠራተኛ የጡረታ መዋጮ የሚሠበሠበው ሠራተኛው ከመረጠውና በአንድ የግል ድርጅት ከሚከፈለው ደመወዝ ላይ ብቻ ይሆናል፡፡ሆኖም የግል ድርጅት ሠራተኛው የመንግሥት ሠራተኛም ጭምር ከሆነ በግል ድርጅቱ ከሚከፈለው ደመወዝ ላይ የጡረታ መዋጮ አይሠበሠብም፣ አገልግቱም ለጡረታ አበል አወሳሰን አይታሰብም፡፡ ፫/ በዚህ አዋጅ ወይም በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ መሠረት መጦሪያ ዕድሜ ፷ ላይ ከመድረሱ አስቀድሞ የጡረታ አበል የተወሠነለት ባለመብት በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) መሠረት እንደገና በመቀጠር የፈጸመው አገልግሎት ከቀድሞ አገልግሎቱ ጋር ተዳምሮ አበሉ ተሻሽሎ የሚከፈለው መጦሪያ ዕድሜ ፷ ላይ ሲደርስ ብቻ ይሆናል፡፡ሆኖም በስራ ላይ ጉዳት ወይም በጤና ጉድለት ምክንያት ሠራተኛው ደመወዝ የሚያስገኝ ማናቸውንም ስራ መስራት የማይችል መሆኑ በህክምና ቦርድ ተረጋግጦ ከስራ ሲሠናበት ከስራ ከተሠናበተበት ወር ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ አበሉ ፶፫. መረጃ የመስጠትና የመተባበር ግዴታ ፩/ ማንኛውም የግል ድርጅት ከአስተዳደሩ በሚተላለፈው መመሪያ መሠረት ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም የሚያስፈልጉ እያንዳንዱን የግል ድርጅት ሠራተኛ የሚመለከቱ መረጃዎችና ማስረጃዎች ማሰባሰብ፣ ማጠናቀር፣ ማደራጀትና በአስተዳዳሩ በሚወሰነው ጊዜና ቅጽ መሠረት ለአስተዳደሩ የማስተላለፍ ግዴታ አለበት፡፡ ፪/ ይህን አዋጅ በሥራ ላይ ለማዋል እንዲቻል ማንኛውም ሰው የጽሑፍ ማስረጃ እንዲልክ ወይም ቀርቦ አስተያየትና መረጃ እንዲሰጥ በአስተዳደሩ ሲጠየቅ የመስጠት ግዴታ አለበት፡፡ ፫/ የሚመለከታቸው አካላት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፮) በሚሰጥ ውክልና መሠረት የጡረታ መዋጮ በመሰብሰብ ረገድ ከአስተዳደሩ ጋር የመተባበር ግዴታ ይኖርባቸዋል፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት ለሚሰጥ ለማናቸውም ዓይነት አበል ብቁ የሚያደርጉ ሁኔታዎች መሟላታቸው የሚረጋገጠውና የአበሉ ዓይነትና መጠን የሚወሰነው በአስተዳደሩ ይሆናል፡፡ ፪/ አስተዳደሩ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ውሣኔ የሚሰጠው የራሱን የመረጃ ማህደር፣በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ እና ፶፫ መሠረት የሚያቀርባቸውን ተጨማሪ ማስረጃዎች መሠረት በማድረግ ፫/ በአስተዳደሩ የመረጃ ማህደርና በሌላ አካል በቀረበለት ማስረጃ መካከል ልዩነት ቢፈጠር ተቀባይነት የሚኖረው ማስረጃ ፶፭. ውሣኔን እንደገና ስለመመርመር ፩/ ቅሬታ ያለው ባለመብት በሚያቀርበው ጥያቄ ወይም በራሱ አነሳሽነት አስተዳደሩ ቀደም ብሎ የሰጠውን ውሳኔ እንደገና ለመመርመር ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፩ የተደነገገው ቢኖርም አስተዳደሩ ውሣኔውን እንደገና ሲመረምር የአበል መሠረዝ፣ መቀነስ ወይም መቋረጥ ሊያስከትል የሚችል በቂ ምክንያት ያገኘ እንደሆነ ውሳኔ እስከሚሰጥ ድረስ ሊሰረዝ፣ ሊቀነስ ወይም ሊቋረጥ በሚገባው አበል መጠን ክፍያው ታግዶ እንዲቆይ ማድረግ ይችላል፡፡ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፩ የተደነገገው ቢኖርም እንደገና በተደረገው ምርመራ የጡረታ አበል እንዲቀነስ አስተዳደሩ ከወሰነ ወይም ከዚህ አዋጅ ድንጋጌ ውጪ ያለአግባብ የጡረታ አበል ከተከፈለ አስተዳደሩ ከባለመብቱ አበል ላይ እየቀነሰ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ የማድረግ ፩/ አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፬ ወይም አንቀፅ ፶፭ መሠረት በሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ማንኛውም ባለመብት በመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬ ለተቋቋመው የማህበራዊ ዋስትና ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ ይግባኝ የማቅረብ መብት ፪/ የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬ አንቀጽ ፶፮ ድንጋጌዎች በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት በግል ድርጅት ሠራተኞች የሚቀርቡ ይግባኞችን በሚመለከትም ተፈጻሚ በዚህ አዋጅ መሠረት ከሚከፈል የጡረታ አበል፣ ከሚሰበሰብ የጡረታ መዋጮ እና ከጡረታ ፈንድ ኢንቨስትመንት ከሚገኝ ትርፍ ላይ ግብር አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚመዘግባቸውን መረጃዎች የመሰብሰብና በዘመናዊ ቴክኖሎጂ አደራጅቶ የመያዝ ሃላፊነት አለበት፡፡ ፩/ ይህ አዋጅ ከመጽናቱ በፊት ለተፈጠሩ ሕጋዊ ሁኔታዎች ቀደም ሲል ሲሰራባቸው የነበሩ ሕጎችና መመሪያዎች ተፈጻሚ ይሆናሉ፤ ፪/ አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፱ የተጠቀሰውን የአካል ጉዳት መወሰኛ ሠንጠረዥ እስከሚያወጣ ድረስ የህክምና ቦርዶች የሚከተሉት አሠራር ተፈጻሚነቱ ይቀጥላል፡፡ ፷. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ ፪/ አስተዳደሩ ይህን አዋጅና በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) መሠረት የሚወጡ ደንቦችን ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ መመሪያዎችን የያዘውን ማስረጃ በዚህ አዋጅ መሠረት ለመስጠት ፈቃደኛ ያልሆነ ወይም የዚህን አዋጅ ድንጋጌ አፈጻጸም የሚያሰናክል ተግባር የፈጸመ ማንኛውም ሰው አግባብ ባለው የወንጀል ሕግ ድንጋጌ መሠረት የግል ድርጅት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር ፯፻፲፭/፪ሺ፫ እና ማሻሻያ አዋጅ ቁጥር ፱፻፰/፪ሺ፯ ተሽሮ በዚህ አዋጅ ተተክቷል፡፡ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና አዲስ አበባ መጋቢት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=184a35459cce1554ad6429048afb8cc1e03bc783	23,613	4,722	0.978986	2025-10-04T13:50:28.837186
ea4b915ac3a81474	የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ……..ገጽ፲፬ሺ፲፫ ስለ መንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ለመደንገግ የወጣ የማኅበራዊ መድን ሥርዓትን በማስፋፋት ደረጃ በደረጃ ለዜጎች እንዲዳረስ ማድረግ ከሀገሪቷ ማኅበራዊ ጥበቃ ፖሊሲ አንዱ አካል በመሆኑ፤ የሥርዓቱ ተጠናክሮ መቀጠል ለማኅበራዊ ፍትሕ፣ ለኢንዱስትሪ ሰላም፣ ለድህነት ቅነሳ፣ ለምርታማነትና ለልማት ጉልህ አስተዋጽኦ ስለሚኖረው፤ በሥራ ላይ ያለውን የመንግሥት አገልግሎት የጡረታ ዐቅድ አቅም በፈቀደ መጠን ማጠናከር፣ አዋጆቹን በማሻሻል ማጠቃለልና ለሥራው አፈጻጸም ምቹ ሁኔታ መፍጠር አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በኢንቨስትመንት ማዳበርና ግልጽ የሆነ የአስተዳደር ሥርዓት እንዲኖረው ማድረግ በማስፈለጉ፤ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሰረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “የመንግሥት ሠራተኛ” ማለት በመንግሥት መሥሪያ ቤት፣ በመንግሥት የልማት ድርጅት ወይም በመንግሥት በሚካሄድ ፕሮጀክት ወይም ፕሮግራም በቋሚነት ወይም ለተወሰነ ጊዜ ደመወዝ እየተከፈለው የሚሠራ ሰው ሲሆን አባላትን፣ ዳኞችን፣ ዐቃበያነ ሕግን፣ የመከላከያ ሠራዊትን እና የፖሊስ አባላትን ይጨምራል፤ ፪/ “የመንግሥት አገልግሎት” ማለት በመንግሥት ሠራተኛው በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፮) ፫/ “ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ” ማለት ሚኒስትር፣ ሚኒስትር ዴኤታ፣ ምክትል ሚኒስትር ወይም ተመሳሳይ ደረጃ ያለው የመንግስት ኃላፊ ነው፤ ፬/ “የምክር ቤት አባል” ማለት አፈጉባዔ፣ ምክትል አፈጉባዔ፣ ማንኛውንም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባልን እና በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት የፌደሬሽን ምክር ቤት በቋሚነት የሚሰራ የፌደሬሽን ምክር ቤት ቋሚ ኮሚቴ አባልን ያጠቃልላል፤ ፭/ “አፈጉባዔ” ወይም “ምክትል አፈጉባዔ” ማለት ፮/ “የመንግሥት መሥሪያ ቤት” ማለት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል በመንግሥት በጀት የሚተዳደር መሥሪያ ቤት፣ ተቋም ወይም አካል ሲሆን በራሳቸው ገቢ የሚተዳደሩ መንግሥታዊ ተቋማትና የልማት ድርጅቶችን ይጨምራል፤ ፯/ “መንግሥት” ማለት በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴራል መንግሥት እና የክልል መንግሥታትን ያጠቃልላል፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፵፯ ንዑስ-አንቀጽ ፩ የተመለከተው ማንኛውም ክልል ሲሆን በንዑስ-አንቀጽ ፪ የተቋቋሙትን ሌሎች ክልሎች እንዲሁም የአዲስ አበባና የድሬደዋ ከተሞች አስተዳደሮችን ይጨምራል፤ ፱/ “የመከላከያ ሠራዊት አባል” ማለት በሀገር መከላከያ ሠራዊት ውስጥ በመከላከያ ሠራዊት መተዳደሪያ ሕጎች መሠረት ተቀጥሮ ወታደራዊ አገልግሎት የሚሰጥ ማንኛውም ሰው ነው፤ ፲/ “የፖሊስ አባል” ማለት በፌዴራል ወይም በክልል መንግሥት በፖሊስ መተዳደሪያ ሕጎች ማንኛውም ሰው ሲሆን የወህኒ (የማረሚያ ቤት) ከመከላከያ ሠራዊት እና ከፖሊስ አባልነት ፲፪/ “ወታደራዊ አገልግሎት” ማለት በሀገር መከላከያ ሠራዊት አባላት የሚፈጸም አገልግሎት ነው፤ ፲፫/ “የፖሊስ አገልግሎት” ማለት በፖሊስ አባላት የሚፈጸም አገልግሎት ሲሆን የማረሚያ ቤት ፲፬/ “የልማት ድርጅት” ማለት የመንግሥት የልማት ድርጅቶችንና ከ፶ በመቶ ያላነሰ የካፒታል ድርሻ የመንግሥት የሆነባቸውን ድርጅቶችን ፲፭/ “አበል” ማለት የአገልግሎት ጡረታ አበል፣ የጤና ጉድለት ጡረታ አበል፣ የጉዳት ጡረታ አበል ወይም የተተኪዎች ጡረታ አበል ሲሆን ለማንኛውም ሌላ ጉዳይ ተቀናሽ የሚሆነው ሂሳብ ሳይነሳለት አንድ ሠራተኛ በመደበኛ የሚከፈለው ሙሉ የወር ደመወዝ ነው፤ ፲፯/ “ባለመብት” ማለት በዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች የሚያሟላ ሠራተኛ ወይም ተተኪ ነው፤ ፲፰/ “ተተኪ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵(፫) ፲፱/ “የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ” ማለት በዚህ አዋጅ ለሚሸፈኑ የመንግሥት ሠራተኞች የጡረታ አበል ክፍያ ለመስጠት የተቋቋመ ፳/ “የጡረታ ፈንዶች” ማለት በዚህ አዋጅ መሠረት የአበል ክፍያ ተግባር የተቋቋሙ የመንግሥት ሠራተኞች የጡረታ ፈንዶች ናቸው፤ ፳፩/ “ለተወሰነ ጊዜ ወይም ለተወሰነ ሥራ” ማለት የልማት ድርጅት ወይም በመንግሥት በሚካሄድ ፕሮጀክት ወይም ፕሮግራም ውስጥ በጊዜያዊነት ወይም ለቁርጥ ሥራ ከ፷ ቀናት ላላነሰ ጊዜ የሚከናወን ሥራ ሲሆን በቀን ሥራ፣ በጥጥ ለቀማ፣ በሸንኮራ አገዳ ቆረጣ እና ሌሎች መሰል በየዓመቱ እየተደጋገሙ የሚከናወኑ ሥራዎችን ፳፪/ “አግባብነት ያለው የመንግሥት አካል” ማለት ፳፫/ “አስተዳደር” ማለት የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድን ለማስተዳደር በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ የሚቋቋም የመንግሥት ሠራተኞች ማኅበራዊ ዋስትና ፈንድ አስተዳደር ፳፬/ “ተቆጣጣሪ ባለስልጣን ማለት” የኢትዮጵያ ፳፭/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፳፮/ በወንድ ፆታ የተገለጸው የሴትንም ያካትታል፡፡ ፩/ የኢትዮጵያ ተወላጅ የሆኑ የውጭ ዜጎችን የጡረታ ጥቅም የሚመለከተው የአዋጅ ቁጥር ፪፻፸/፲፱፻፺፬ ድንጋጌ እና ሀገሪቷ ተዋዋይ ወገን የሆነችባቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች እንደተጠበቁ ሆነው፣ ይህ አዋጅ በዜግነት ኢትዮጵያዊ ለሆኑ የመንግሥት ሠራተኞች እንደተጠበቀ ሆኖ በአዋጅ ቁጥር ፮፻፶፫/፪ሺ፩ ጥቅሞቻቸውን እንዲያጡ የተደረጉ ከፍተኛ የመንግስት ኃላፊዎችንና የምክር ቤት አባላትን በሚመለከት የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱(፭)፣ አንቀጽ ፳(፪)፣ አንቀጽ ፳፩(፪)፣ አንቀጽ ፳፪(፫) እና አንቀፅ ፳፫(፪) ተፈጻሚ አይሆኑም፡፡ ስለማኅበራዊ ዋስትና ምዝገባና መለያ ቁጥር የመንግሥት ሠራተኛው ለመጀመሪያ ጊዜ ሲቀጠር የሞላውን የሕይወት ታሪክ ፎርም፣ የተሰጠውን የቅጥር ደብዳቤ እና ሌሎች በአስተዳደሩ የሚወሰኑ መረጃዎችን ለምዝገባ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ሲሆን በአስተዳደሩ በሚወሰነው የጊዜ ገደብ ለ) ይህ አዋጅ ከጸናበት ቀን በኋላ የተቋቋመ የሚመለከት ሲሆን መሥሪያ ቤቱ በተቋቋመ ወይም ሠራተኛው በተቀጠረ በ፷ ቀናት ፭. የማሕበራዊ ዋስትና መለያ ቁጥር ተሟልቶ ሲቀርብ የማኅበራዊ ዋስትና መለያ የመንግሥት አካል የሚሰጥ ብሔራዊ መለያ ቁጥር ካለው ይኸው ቁጥር የማኅበራዊ እንዲያገለግል ሊደረግ ይችላል፡፡ ፪/ ማንኛውም የመንግሥት ሠራተኛ ወደሌላ የመንግስት መሥሪያ ቤት ሲዛወር ወይም በሌላ የመንግሥት መሥሪያ ቤት ወይም በጡረታ ዐቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት ሲቀጠር የማሕበራዊ ዋስትና መለያ ቁጥሩን የመንግሥት መሥሪያ ቤት ወይም የግል ድርጅት የማሳወቅ ግዴታ አለበት፡፡ ፮. የምዝገባ መረጃ ለውጥን ስለማሳወቅ የራሱንና የመንግሥት ሠራተኛውን የምዝገባ መረጃ የሚመለከት ለውጥ ሲያጋጥም ለውጡ ከተከሰተበት ቀን ጀምሮ በ፷ ቀናት ውስጥ የተከሰተውን ለውጥ ከደጋፊ ማስረጃ ጋር ፪/ እያንዳንዱ የመንግሥት ሠራተኛ የቤተሰብ ፫/ አበል በመቀበል ላይ የሚገኝ ባለመብት በምዝገባ መረጃው ላይ ለውጥ ሲያጋጥመው ለውጡ ከተከሰተበት ቀን ጀምሮ በ፷ ቀናት ውስጥ ከደጋፊ ማስረጃ ጋር ለአስተዳደሩ ፬/ ማንኛውንም የመንግሥት መሥሪያ ቤት፣ ባለመብትን የሚመለከት የምዝገባ መረጃ ለውጥ ማሳወቂያ ሲቀርብ የማኅበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥር መጠቀስ አለበት፡፡ ፭/ የማኅበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥር በመፍረሱ በመከፋፈሉ ወይም በመቀላቀሉ የተደረገው የመንግሥት መሥሪያ ቤት በ፷ ቀናት ውስጥ ይህንኑ ለአስተዳደሩ በጽሑፍ ፮/ የማኅበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥር የተሰጠው የመንግሥት የልማት ድርጅት ያስፈጸመው መንግስታዊ አካል በ፷ ቀናት ውስጥ ይህንኑ ለአስተዳደሩ በጽሑፍ ማሳወቅ ፯/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬(፩) እና አንቀጽ ፮ ንዑስ-አንቀጽ (፩)፣ (፪) እና (፫) የተደነገጉት ቢኖሩም በቅድሚያ የተመዘገበውን ዕድሜ ወይም የልደት ዘመን ለመቀየር ወይም ለማሻሻል የሚቀርብ ማንኛውም ማስረጃ ፯. የምዝገባ መረጃን አለማቅረብ የሚያስከትለው ፩/ በዚህ ክፍል በተመለከተው መሠረት የምዝገባ መረጃዎችን አደራጅቶ የማይዝና በወቅቱ መሥሪያ ቤት የሚመለከተው ኃላፊ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፪ መሠረት ይቀጣል፡፡ ፪/ በዚህ ክፍል በተመለከተው መሰረት የመረጃ ለውጥን በወቅቱ ለማያቀርብ የመንግሥት የሚወሰነው አበል አስቀድሞ በአስተዳደሩ ስለጡረታ ዐቅድ፣ ፈንዶችና መዋጮዎች የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ በዚህ የሚከተሉት የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ፈንዶች በዚህ አዋጅ ተቋቁመዋል፡- ፩/ የሲቪል መንግሥታዊ አገልግሎት ጡረታ ፪/ የወታደራዊ እና የፖሊስ አገልግሎት ጡረታ ፲. የሲቪል መንግሥታዊ አገልግሎት ጡረታ ፈንድ ለሲቪል መንግሥታዊ አገልግሎት ጡረታ ፈንድ በመንግሥት ሠራተኛው ደመወዝ ላይ ተመስርቶ የሚደረገው መዋጮ እንደሚከተለው ይሆናል፡- ፩/ በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ፲፩ በመቶ፤ ፪/ በመንግሥት ሠራተኛው ፯ በመቶ፡፡ ፲፩. የወታደራዊ እና የፖሊስ አገልግሎት ጡረታ ለወታደራዊ እና ለፖሊስ አገልግሎት ጡረታ ፈንድ በመንግሥት ሠራተኛው ደመወዝ ላይ ተመስርቶ የሚደረገው መዋጮ እንደሚከተለው ፩/ በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ፴፫ በመቶ፤ ፪/ በመንግሥት ሠራተኛው ፯ በመቶ፡፡ የሠራተኞቹን የጡረታ መዋጮ ከደመወዛቸው ቀንሶና የራሱን መዋጮ ጨምሮ ለጡረታ ፈንዱ በየወሩ የመክፈል ግዴታ አለበት፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተገለጸው የጡረታ መዋጮ ለሠራተኞች የወር ደመወዝ ከተከፈለበት ወር መጨረሻ ቀን አንስቶ በ፴ ቀናት ውስጥ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ መደረግ ፫/ ከሠራተኞቹ ደመወዝ ሊቀነስ የሚገባውን መዋጮ ሳይቀንስ የቀረ የመንግሥት መሥሪያ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው በመንግሥት በጀት የሚተዳደሩ የፌደራልና የመንግሥት ሠራተኞች የጡረታ መዋጮ /ፋይናንስ/ ቢሮ ተሰብስቦ በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፪) በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ለጡረታ ፭/ በራሳቸው ገቢ የሚተዳደሩ /ባለበጀት ያልሆኑ/ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችና የመንግሥት በአስተዳደሩ ወይም አስተዳደሩ በሚወክላቸው አካላት አማካኝነት ተሰብስቦ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ የጡረታ መዋጮ በትክክልና በወቅቱ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ስለመደረጉ በገንዘብ ሚኒስቴር፣ የክልል ገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት /ፋይናንስ/ ቢሮዎች እንዲሁም በየደረጃው ያሉ በውክልና የጡረታ መዋጮ በሚሰበስቡ አካላት እና የመቆጣጠርና ምርመራ (ኦዲት) በማድረግ የማጣራት እንዲሁም በተገቢው ጊዜ ገቢ በማያደርጉት ላይ ሕጋዊ እርምጃ የመውሰድ የሚፈለግባቸውን የጡረታ መዋጮ በወቅቱ በአስተዳደሩ ሲገለጽለት የገንዘብ ሚኒስቴር ፰/ አስተዳደሩ ወይም ውክልና የተሰጠው አካል ተገቢውን የጡረታ መዋጮ ለጡረታ ፈንዱ ከሚመድብለት በጀት ወይም በባንክ ካለው ሂሳብ ላይ ተቀንሶ ገቢ እንዲሆን የማስደረግ ፱/ የዚህን አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ ፰ ተግባራዊ ለማድረግ ማንኛውም ባንክ ወይም የፋይናንስ ውክልና በተሰጠው አካል ሲጠየቅ በዚህ የሚሰበሰበውን የጡረታ መዋጮ ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ከመንግሥት መሥሪያ ቤቱ በአስተዳደሩ ውክልና ለተሰጠው አካል ገቢ ፲/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፱) መሠረት ማንኛውም ባንክ ወይም የፋይናንስ ተቋም ከመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ሂሳብ ላይ ቀንሶ በአስተዳደሩ ወይም ውክልና በተሰጠው አካል ገቢ እንዲያደርግ ትዕዛዝ በጽሁፍ ከደረሰው በኋላ ከመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ሂሳብ ላይ ገንዘብ ወጪ አድርጎ ቢገኝ ባንኩ ወይም በፈቀደው የገንዘብ መጠን ልክ ተጠያቂ እና ፲፩/ በጡረታ ዐቅዱ ለተሸፈኑ ሠራተኞች ደመወዝ የሚከፍል የመንግሥት መሥሪያ ቤት የባንክ ሂሳቡ የሚገኝበትን የባንክ ቅርንጫፍ ፤ ለአስተዳደሩ በጽሁፍ የማሳወቅ የባንኩ ፤ የፋይናንስ ተቋሙ አድራሻና የሂሳብ ቁጥሩ ሲለወጥም ለውጡ ከተከሰተበት ቀን አንስቶ በ፲፭ ቀናት ውስጥ ለአስተዳደሩ በጽሁፍ ፲፪/ አስተዳደሩ ወይም ውክልና የተሰጠው አካል በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፱) መሰረት መዋጮ /አስተዳደሩ/ የሚያወጣውን መመሪያ በመከተል በቀጥታ የመንግሥት መሥሪያ ፲፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ-አንቀጽ (፯) መሠረት የሚወሰነው የጡረታ አበል በጡረታ ፈንድ ላይ ለሚያስከትለው ተጽዕኖ የመንግሥት ሠራተኛው በሕጉ መሠረት ጡረታ ለመውጣት ለሚቀረው ጊዜ የመጨረሻ ደመወዙን መሰረት በማድረግ በየወሩ ሊከፈል የሚገባው የጡረታ መዋጮ ታስቦ በቅድሚያ በመንግሥት መሥሪያ ኃላፊዎችና የምክር ቤት አባላት የሚከፈለው ለሚያስከትለው ተጽዕኖ የጡረታ መውጫ ዕድሜ ለመድረስ ለሚቀረው ጊዜ በየወሩ ሊከፈል የሚገባው የጡረታ መዋጮ ታስቦ በገንዘብ ሚኒስቴር ለጡረታ ፈንዱ በቅድሚያ ፲፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሰረት የሚፈለግበትን የጡረታ መዋጮ በ፴ ቀን ውስጥ ገቢ ያላደረገ የመንግሥት የልማት ድርጅት ወይም በራሱ ገቢ የሚተዳደር የመንግሥት መሥሪያ ቤት ገቢ ባልተደረገው የጡረታ መዋጮ ላይ ደመወዝ ከተከፈለበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን አንስቶ በባንክ ማስቀመጫ ወለድ መጠን መሠረት ከሚታሰብ ወለድ እና አምስት በመቶ ቅጣት ጨምሮ የመክፈል ግዴታ ይኖርበታል፤ ለአገልግሎት ክፍያ፣ ለገንዘብ ማስተላለፊያ፣ አገልግሎት መጠቀም የተከለከለ ነው፤ ውክልና በመስጠት ማሠራት ይችላል፤ ፲፰/ የጡረታ መዋጮ ክፍያ ከማንኛውም ዕዳ ፲፫. የጡረታ ፈንዶች አስተዳደር በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ የተቋቋሙትን የጡረታ ፈንዶች የሚያስተዳድረው የመንግሥት ሠራተኞች ማኅበራዊ ዋስትና ፈንድ አስተዳደር ይሆናል፡፡ ፩/ የጡረታ ፈንዶቹ ጥቅም ላይ የሚውሉት፡- ሀ) በዚህ አዋጅ የተመለከቱትን የጡረታ አበል ለ) በአስተዳደሩ ሥራ አመራር ቦርድ በሚወሰኑ አትራፊና አስተማማኝ ኢንቨስትመንቶች ፪/ የጡረታ ፈንዶች በማናቸውም የዕዳ ክፍያ ምክንያት ሊከበሩ ወይም ሊያዙ አይችሉም፡፡ ፩/ “የአክቹዋሪ ግምገማ›› ማለት የጡረታ ዐቅድ በመተንተን የጡረታ ፈንዱ ያለበት ደረጃ ትንበያ የሚከናወንበት የግምገማ ዘዴ ነው፡፡ በየአምስት ዓመቱ በሂሳብ ስሌት ባለሙያዎች /አክቹዋሪስት/ እንዲገመገም ይደረጋል፡፡ ስለ አገልግሎት ዘመንና የጡረታ መውጫ ዕድሜ ፲፮. የአገልግሎት ዘመን መቆጠር ስለሚጀመርበት ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው በመንግሥት ሠራተኛነት ከተቀጠረበት ወይም ከተመደበበት ቀን አንስቶ ፪/ ወደ መንግሥት ይዞታ በተዛወረ ድርጅት ውስጥ የሚሠራ የመንግሥት ሠራተኛ በዚህ አዋጅ ድንጋጌ መሰረት የሚከፈለውን የጡረታ መዋጮ ሊሸፍን የሚችል ፕሮቪደንት ፈንድ ያለው ከሆነ ገንዘቡ ሙሉ በሙሉ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ሆኖ መዋጮ መክፈል ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ የፕሮቪደንት ፈንድ የሌለው ከሆነ ድርጅቱ ወደ ሠራተኞች የጡረታ ዐቅድ በሚሸፈን የግል ድርጅት የፈጸመው አገልግሎት በዐቅዱ መዋጮ መክፈል ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ይያዝለታል፡፡ ለዚህ አገልግሎት አያያዝ የግል ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ የሚያስተዳድረው አካል የሠራተኛውን የግል መረጃና ማስረጃ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለአስተዳደሩ ማዛወር ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ በመንግሥት መሥሪያ ቤት ለተፈጸመ አገልግሎት አያያዝ ከመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ ወደ ግል ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ እንዲሁም በግል ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ ወደ የሚደረገውን የጡረታ መዋጮ ገንዘብ ትልልፍ ፲፯. የአገልግሎት ዘመን አቆጣጠር ዓመታት፣ በወራትና በቀናት ታስቦ ነው፤ ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ለማንኛውም የመንግሥት ሠራተኛ በተለያዩ ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ ሽፋን ባለው ድርጅት የፈፀመው የአገልግሎት ዘመን የሚከተለው አገልግሎቱ ይታሰብለታል፡- ሀ) ከጡረታ መውጫ ዕድሜ በኋላ አገልግሎቱ በሕግ መሰረት ተራዝሞለት በሥራ ላይ ለ) የጡረታ መውጫ ዕድሜው በመድረሱ ውሳኔ ወደ ሥራ ተመልሶ አገልግሎት ሐ) የደመወዝ ክፍያ ሳይቋረጥ በማናቸውም ምክንያት አገልግሎቱ ተቋርጦ የቆየበት ጊዜውን በማናቸውም የመንግሥት አካል ወይም በሠራተኛ ማህበር በተመራጭነት ሠ) በመንግሥት መሥሪያ ቤት በጊዜያዊነት ረ) በመንግሥት ትዕዛዝ መንግሥት ከ፶ በመቶ በታች የካፒታል ድርሻ በያዘበት ድርጅት ሰ) በመንግሥት ውሳኔ በዓለም አቀፍ ድርጅት ሸ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) ፊደል ተራ (ሀ) የተደነገገው ቢኖርም ከጡረታ መውጫ አንቀጽ መሰረት ለሚያዝለት የአገልግሎት ዘመን የሚከተለው አይታሰብለትም፡- ሀ) አገልግሎቱ በሕጉ መሠረት ካልተራዘመ ማናቸውም ዓለም አቀፍ ስምምነትና የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ፊደል ተራ (ሠ) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ በሕጋዊ ፈቃድ የኢትዮጵያ ዜጋ የሆነ የመንግስት ሠራተኛ የኢትዮጵያን ዜግነት ከማግኘቱ በፊት በጡረታ ዐቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ከፊደል ተራ (ሐ) እስከ (ሸ) የተመለከተው ጊዜ በአገልግሎት ወይም ተመራጩ መክፈል ያለበትን የጡረታ መዋጮ የአሠሪውን ድርሻ ጨምሮ ራሱ የከፈለ ወይም እንዲከፈልለት ያደረገ እንደሆነ ነው፤ ፮/ በዚህ አዋጅ ወይም በግል ድርጅቶች ሠራተኞች የጡረታ አዋጅ መሰረት የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ዳረጎት ተከፍሎት የተሰናበተ የመንግሥት ሠራተኛ ወይም የግል ድርጅት ሠራተኛ እንደገና በመንግሥት ሠራተኛነት የተቀጠረ ወይም የተመደበ ከሆነና የወሰደውን ዳረጎት መልሶ ገቢ ካደረገ የዚህ አዋጅ አንቀጽ የቀድሞው አገልግሎቱ ይታሰብለታል፤ ፯/ በዚህ አዋጅ ወይም በግል ድርጅቶች ሠራተኞች የጡረታ አዋጅ መሰረት ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ተደርጎለት የነበረ ሰው እንደገና በመንግሥት ሠራተኛነት የተቀጠረ ወይም የተመደበ ከሆነና የወሰደውን የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ከባንክ የማስቀመጫ ወለድ ጭምር መልሶ ገቢ ካደረገ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ ንዑስ-አንቀጽ (፫) በሚያቀርብለት ጥናት መሰረት በከባድ ወይም ለጤንነትና ለሕይወት አስጊ በሆኑ የሥራ መስኮች የተፈጸመ አገልግሎት እስከ አጠፌታ መሠረት በማድረግ እንደሚከተለው ይሆናል፡- ሀ) ለመከላከያ ሠራዊት አባላት በሠራዊቱ መተዳደሪያ ሕግ በሚወሰን ዕድሜ፤ ለ) ለፖሊስ አባላት በፖሊስ መተዳደሪያ ሕግ በሚያቀርብለት ጥናት መሠረት በልዩ ሁኔታ ለሚታዩ የሙያ መስኮች በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) ከተመለከተው በላይ የሆነ የጡረታ በሚያቀርብለት ጥናት መሠረት በከባድ ወይም ለጤንነትና ለሕይወት አስጊ በሆኑ የሥራ መስኮች ላይ ለተሰማሩ የመንግሥት ሠራተኞች በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ከተመለከተው ስለአገልግሎት ጡረታ አበልና ዳረጎት ሠራተኛ የጡረታ መውጫ ዕድሜው በመድረሱ ከሥራ ሲሰናበት የአገልግሎት ጡረታ አበል ሠራተኛ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም ጀምሮ በራሱ ፈቃድ ወይም በዚህ አዋጅ ከተጠቀሱት ውጪ በሆነ ምክንያት አገልግሎት ካቋረጠ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፲፰ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ዕድሜው ሲደርስ የአገልግሎት ጡረታ አበል ፫/ ቢያንስ ፳፭ ዓመት ያገለገለ የመንግሥት ሠራተኛ በራሱ ፈቃድ ወይም በዚህ አዋጅ ከተጠቀሱት ውጭ በሆነ ምክንያት አገልግሎት ካቋረጠ የጡረታ መውጫ ዕድሜው ሊደርስ አምስት ዓመት ከሚቀረው ጊዜ ጀምሮ እስከ ፬/ ዕድሜው ለጡረታ ሲደርስ የጡረታ መብት መከበሩ እንደተጠበቀ ሆኖ የዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፫) ድንጋጌ በዲስፕሊን ጉድለት ምክንያት አገልግሎቱ ለተቋረጠ የመንግሥት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ቢያንስ አንድ ሙሉ የምርጫ ዘመን ያገለገለ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል ከኃላፊነት ሲነሳ ዕድሜው ፶ ዓመት የሞላው ከሆነ የአገልግሎት ጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ልኩ ይከፈለዋል፤ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ወይም (፫) ወይም (፬) መሠረት አገልግሎቱ የተቋረጠ ዕድሜው ሳይደርስ በጤና ጉድለት ምክንያት ለሥራ ብቁ አለመሆኑ ከተረጋገጠ ይኸው ከተረጋገጠበት ጊዜ ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ የአገልግሎት ጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ልኩ ይከፈለዋል፡፡ የሞተ እንደሆነም ከሞተበት ጊዜ ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ ለተተኪዎች አበል ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም የመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ህልውና በማክተሙ የሰው ኃይል ብዛት ከሚፈልገው በላይ በመሆኑ ወይም ከፕራይቬታይዜሽን ጋር አገልግሎቱ ከ፳፭ ዓመት ያላነሰና ዕድሜው ከ፶ ዓመት ያላነሰ ከሆነ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ሲወሰን የአገልግሎት ጡረታ አበል እስከ ፳. የአገልግሎት ጡረታ አበል መጠን ፩/ ለማንኛውም ፲ ዓመት ላገለገለ የመንግሥት ሠራተኛ የሚከፈለው የአገልግሎት ጡረታ አበል መጨረሻ ባገለገለባቸው ሦስት ዓመታት ውስጥ ይከፈለው የነበረው አማካይ ደመወዝ ፴ በመቶ ሆኖ ከ፲ ዓመት በላይ ለፈጸመው ለእያንዳንዱ ዓመት አገልግሎት፡- ሀ) የመከላከያ ሠራዊት ወይም የፖሊስ አባል ላልሆነ የመንግሥት ሠራተኛ ፩ነጥብ፳፭ ለ) ለመከላከያ ሠራዊት ወይም ለፖሊስ አባል ፩ነጥብ፷፭ በመቶ ተጨምሮ ይታሰባል፡፡ ፪/ ቢያንስ አንድ ሙሉ የምርጫ ዘመን ላገለገለ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል መጨረሻ ባገለገለባቸው ሦስት ዓመታት ውስጥ ይከፈለው የነበረው አማካይ ደመወዝ ፲፭ በመቶ፣ ከአምስት ዓመት በላይ ለተፈጸመ ለእያንዳንዱ አገልግሎት ዘመን ፩ነጥብ፩፻፳፭ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ወይም (፪) የመንግሥት ሠራተኛው፣ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊው ወይም የምክር ቤት አባሉ መጨረሻ ባገለገለባቸው ሦስት ዓመታት ውስጥ ይከፈለው ከነበረው አማካይ ደመወዝ ፸ በመቶ ሊበልጥ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀፅ (፫) የተጠቀሰው ጠቅላላ አነጋገር እንደተጠበቀ ሆኖ አስተዳደሩ ወቅታዊ የኑሮ ሁኔታን መሰረት አድርጎ ዝቅተኛ ወርሀዊ የጡረታ አበል መጠንና የጡረታ አበል ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) እና (፪) ከሚገለልበት ሦስት ዓመት አስቀድሞ ባለው ወር ሲያገኝ ከነበረው መደበኛ የወር ደመወዝ በ፳፭ ከመቶ የሚበልጥ ዓመታዊ አማካይ ክፍያ ስለሚከፈለው የግል ድርጅት ሠራተኛ ፩/ ከአሥር ዓመት ያነሰ አገልግሎት የፈጸመ የአገልግሎት ዳረጎት ይከፈለዋል፤ ፪/ ከአንድ ሙሉ የምርጫ ዘመን ያነሰ አገልግሎት ያለው ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል ከኃላፊነት ሲነሣ ዕድሜው ፶ ዓመት ወይም በላይ ከሆነ የአገልግሎት ፳፪/ የአገልግሎት ዳረጎት መጠን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፩ መሠረት የሚከፈለው ፩/ የመከላከያ ሠራዊት ወይም የፖሊስ አባል ከተሰናበተበት ወር በፊት ይከፈለው የነበረው በአገለገለበት ዓመት ቁጥር ተባዝቶ ይታሰባል፤ ፪/ ለመከላከያ ሠራዊት ወይም ለፖሊስ አባል ከሥራ ከተሰናበተበት ወር በፊት ይከፈለው የነበረው የ፩ነጥብ፷፭ በመቶ የወር ደመወዙ በአገለገለበት ዓመት ቁጥር ተባዝቶ ይታሰባል፤ ፫/ ለከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል ከኃላፊነት ከተነሳበት ወር በፊት የወር ደመወዝ በአገለገለበት ዓመት ቁጥር ስለጤና ጉድለት ጡረታ አበልና ዳረጎት ፳፫. የጤና ጉድለት ጡረታ አበል ሠራተኛ በጤና ጉድለት ምክንያት ደመወዝ የማይችል በመሆኑ ከሥራ ሲሰናበት የጤና ጉድለት ጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ልኩ ፪/ ቢያንስ አንድ ሙሉ የምርጫ ዘመን ያገለገለ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ከኃላፊነት ከተነሣ የጤና ጉድለት የጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ልኩ ይከፈለዋል፡፡ ፳፬. የጤና ጉድለት ጡረታ አበል መጠን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ መሠረት የሚከፈለው የጤና ጉድለት ጡረታ አበል በአንቀጽ ፳ ሲሰናበት የጤና ጉድለት ዳረጎት ይከፈለዋል፤ ፪/ ከአንድ ሙሉ የምርጫ ዘመን ያነሰ አገልግሎት ያለው ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል በጤና ጉድለት ምክንያት ከኃላፊነት ከተነሣ የጤና ጉድለት ዳረጎት ፳፮. የጤና ጉድለት ዳረጎት መጠን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፭ መሰረት የሚከፈለው ዳረጎት በአንቀጽ ፳፪ መሠረት ይታሰባል፡፡ ፳፯. የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ስላለመደረጉ የመንግሥት ሠራተኛው አገልግሎት በማናቸውም ምክንያት ቢቋረጥ የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ፩/ ‹‹በሥራ ላይ የሚደርስ ጉዳት›› ማለት በሥራ ላይ የሚደርስ አደጋ ወይም በሥራ ምክንያት የመንግሥት ሠራተኛው መደበኛ ሥራውን በማከናወን ላይ እንዳለ ወይም ከሥራ ጋር በተያያዘ ምክንያት በአካሉ ወይም በአካሉ የተፈጥሮ ተግባር ላይ በድንገት የሚደርስ ጉዳት ሲሆን የሚከተሉትን ይጨምራል፡- ሀ) የመንግሥት ሠራተኛው ከመደበኛ ሥራው ወይም መደበኛ የሥራ ቦታው ወይም ሰዓት ውጪ ስልጣኑ በሚፈቅድለት የሥራ ኃላፊ የተሰጠውን ትዕዛዝ በመፈጸም ላይ እያለ የተሰጠ ትዕዛዝ ባይኖርም የመንግሥት ሠራተኛው በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ውስጥ የደረሰን ድንገተኛ አደጋ ወይም ጥፋት ለመከላከል በሥራ ሰዓት ወይም ከሥራ ሰዓት ውጪ በሚፈጽመው ተግባር ሐ) የመንግሥት ሠራተኛው ወደ ሥራ ቦታው መሥሪያ ቤቱ ለመንግሥት ሠራተኞች አገልግሎት እንዲሰጥ በመደበው የመጓጓዣ አገልግሎት ወይም የመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ለዚህ ተግባር በተከራየውና በግልጽ በመደበው የመጓጓዣ አገልግሎት በመጓዝ ላይ በነበረት ጊዜ የደረሰን ጉዳት፤ መ) የመንግሥት ሠራተኛው ከሥራው ጋር በተያያዘ ግዴታ የተነሳ ከሥራው በፊት ተቋርጦ በነበረበት ጊዜ በሥራው ቦታ ወይም መሥሪያ ቤቱ ግቢ ውስጥ በመገኘት ሠ) የመንግሥት ሠራተኛው ሥራውን በማከናወን ላይ ባለበት ጊዜ በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ወይም በሦስተኛ ወገን ድርጊት ምክንያት ፫/ ‹‹በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታ›› ማለት ዓይነት ወይም ሥራውን ከሚያከናውንበት ሁኔታዎች ተጋልጦ በመቆየቱ ምክንያት የደረሰ የጤና መታወክ ሲሆን ሥራውን በሚያከናውንበት ቦታ የሚዛመቱና የሚይዙ ነዋሪ ወይም ተላላፊ ፬/ ‹‹መደበኛ ሥራ›› ማለት የመንግሥት ሠራተኛው መሠረት የሚያከናውነው ተግባር ነው፤ ፭/ ‹‹መደበኛ የሥራ ቦታ›› ማለት የመንግሥት ሠራተኛው የመሥሪያ ቤቱን ሥራ ለተወሰነ ፳፱. በራስ ላይ ጉዳት ስለማድረስ ተቀባይነት የሚኖረው የመንግሥት ሠራተኛው ጉዳቱ እንዲደርስበት ሆነ ብሎ ያላደረገው ሲሆን ነው፡፡ በተለይም ቀጥሎ በተዘረዘሩት ምክንያቶች የደረሰ ጉዳት የመንግሥት ሠራተኛው በራሱ ላይ ሆን ብሎ ያደረሰው ጉዳት ሆኖ ይቆጠራል፡- ፩/ በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ አስቀድሞ በግልጽ የተሰጡትን የደህንነት መጠበቂያ መመሪያዎች መጣስ ወይም የአደጋ መከላከያ ደንቦችን ፪/ አካሉ ወይም አዕምሮውን በሚገባ ለመቆጣጠር በአደንዛዥ ዕጽ ሰክሮ በሥራ ላይ በመገኘት ፴. በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታና የአካል ጉዳት ፩/ አስተዳደሩ አግባብ ካለው አካል ጋር በመመካከር የሚታመነውን የሥራ ዓይነት ወይም ለመጋለጥ የሚያስፈልገውን አነስተኛ ጊዜ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ፩/ ከሥራው ቦታ ወይም ከሥራው ዓይነት ጋር የተያያዘ በሠንጠረዡ ውስጥ የተመለከተ በሽታ በተጠቀሰው የሥራ ቦታ ወይም የሥራ ሠራተኛ የያዘው እንደሆነ በሽታው በሥራ ፪/ በሥራ ምክንያት በሚመጣ በሽታ ተይዞ የዳነ የመንግሥት ሠራተኛ በሠንጠረዡ በመቀጠሉ በዚያው በሽታ እንደገና ቢያዝ አዲስ በሽታ እንደያዘው ይቆጠራል፡፡ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፰ ንዑስ-አንቀጽ (፫) የተመለከተው ቢኖርም በመደበኛ ሥራው ምክንያት ተላላፊ ወይም ነዋሪ በሽታዎችን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴ መሠረት በሚወጣው ሠንጠረዥ ውስጥ ያልተመለከተ በሽታ በሥራ በሠንጠረዡ ውስጥ የተመለከተ በሽታ በአንጻሩ የተከሰተ መሆኑን ለማረጋገጥ ማስረጃ ማቅረብ ከመከላከያ ሠራዊት አባል በስተቀር አንድ የመንግሥት ሠራተኛ በሥራ ላይ የሚደርስ መሥሪያ ቤቱ አደጋው ከደረሰበት ቀን አንስቶ ባሉት ፴ ቀናት ውስጥ በጽሑፍ ለአስተዳደሩ በመንግሥት ሠራተኛው ላይ ለሚደርሰው ጉዳት ፴፬. ስለአካል ጉዳት መጠን አወሳሰን ፩/ በሥራ ምክንያት የሚመጣ ጉዳት መጠን የሚደርስ ጉዳት መጠንን የሚተምነው በዚህ ፫/ አስተዳደሩ አስፈላጊ ሆኖ ካገኘው በአንድ በሕክምና ቦርድ እንደገና እንዲታይ ሊያደርግ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) መሠረት የቀረበ የሕክምና ቦርድ ውሳኔ እና በፊት በቀረበው መካከል ልዩነት ከተፈጠረ የሚወሰደው መረጃ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፬ መሠረት ይሆናል፡፡ በሥራ ላይ በሚደርስ ጉዳት ምክንያት ከ፲ በመቶ አንድ የመንግሥት ሠራተኛ በሥራ ላይ በሚደርስ ጉዳት ምክንያት ከ፲ በመቶ ያላነሰ ሊድን የማይችል ጉዳት ደርሶበት ደመወዝ የሚያስገኝ ማናቸውንም ሥራ መሥራት የማይችል በመሆኑ ከሥራ ሲሰናበት የጉዳት ጡረታ አበል እስከ ፴፯. የጉዳት ጡረታ አበል መጠን ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፮ መሠረት የሚከፈለው የጉዳት ጡረታ አበል መጠን የመንግሥት ሠራተኛው ጉዳቱ ከደረሰበት ወር በፊት ያገኝ የነበረው የወር ደመወዝ ፵፯ በመቶ ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ሠራተኛ በአገልግሎቱ ሊያገኝ የሚችለው አበል በጉዳት ሊያገኝ ከሚችለው የበለጠ ከሆነ የአገልግሎት ጡረታ አበል ይከፈለዋል፡፡ ፩/ አንድ የመንግሥት ሠራተኛ ከ፲ በመቶ ያላነሰ ከሥራ የመጣ ጉዳት ደርሶበት ሥራ ለመስራት የሚችል ከሆነ የጉዳት ዳረጎት ለአንድ ጊዜ ፪/ የመንግሥት ሠራተኛው አግባብ ባለው ሕግ ወይም ኅብረት ስምምነት መሠረት በአሰሪው የጉዳት ካሣ ወይም የመድን ክፍያ የሚከፈለው የተጠቀሰ የጉዳት ዳረጎት አይከፈለውም፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፰ መሠረት የሚከፈለው የጉዳት ዳረጎት መጠን የመንግሥት ሠራተኛው ጉዳት ከደረሰበት ወር በፊት ይከፈለው የነበረው የተገኘው ሂሳብ በመንግሥት ሠራተኛው ላይ በደረሰው ጉዳት መቶኛ ተባዝቶ ነው፡፡ የተተኪዎች ጡረታ አበልና ዳረጎት ፩/ ማንኛውም የመንግስት ሠራተኛ፡- ሀ) የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ወይም የጉዳት ጡረታ አበል በመከፈል ላይ እያለ፤ ለ) ቢያንስ ፲ ዓመት አገልግሎ በሥራ ላይ ሐ) በሥራ ላይ በደረሰበት ጉዳት ምክንያት ሕይወቱ ካለፈ ለተተኪዎቹ የጡረታ አበል ይከፈላል፡፡ ፪/ ከ፲ ዓመት ያነሰ አገልግሎት ያለው የመንግሥት ሠራተኛ በሥራ ላይ እያለ ሕይወቱ ካለፈ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ፊደል ተራ (ሀ) እና ለ) ከ፲፰ ዓመት ዕድሜ በታች የሆኑ ልጆች ወይም አካል ጉዳተኛ ወይም አዕምሮ በሽተኛ ልጅ ሲሆን ዕድሜው ከ፳፩ ዓመት ሐ) ልጃቸው ሕይወቱ ከማለፉ በፊት ሙሉ በሙሉ ወይም በአብዛኛው በሟች ድጋፍ ፵፩. የሟች ሚስት ወይም ባል ጡረታ አበል ፩/ ለሟች ሚስት ወይም ባል የሚከፈለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ አበል ፶ በመቶ ፪/ የሟች ሚስት ወይም ባል የጡረታ አበል ተወስኖ በመቀበል ላይ እያለች ወይም እያለ ጋብቻ ከፈጸመች ወይም ከፈጸመ፡- ሀ) ሚስት ዕድሜዋ ከ ፵፭ ዓመት በታች ለ) ባል ዕድሜው ከ፶ ዓመት በታች ከሆነ ጋብቻ ከተፈጸመበት ቀን ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ በመከፈል ላይ ያለው የጡረታ አበል ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት መቋረጥ የሚገባውን የጡረታ አበል የተቀበለች ወይም የተቀበለ የሟች ሚስት ወይም ባል ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) እና (፫) ድንጋጌዎች በአካል ጉዳተኛ ሚስት ወይም ፭/ ለሟች ሚስት ወይም ባል በዚህ አንቀጽ ፩/ ለሟች ልጅ የሚከፈለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ ፪/ ሁለቱም ወላጆቹ ለሞቱበት ልጅ በዚህ አንቀጽ የጡረታ አበል ፴ በመቶ ይሆናል፡፡ ፫/ የጡረታ አበል የሚከፈላቸው ወይም ሊከፈላቸው ይችሉ የነበሩ ሁለቱም ወላጆቹ የሞቱበት ልጅ ከእያንዳንዳቸው አበል ፳ በመቶ ይከፈለዋል፡፡ ሆኖም የጡረታ አበሉ ድምር በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት ሊከፈል ከሚችለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ አበል ፲፭ በመቶ ይሆናል፡፡ ሆኖም ከወላጆች ሌላ ተተኪ ከሌለ ፳ በመቶ ለማንኛውም ተተኪ የሚከፈለው ዳረጎት ለሟች በዚህ አዋጅ መሠረት ሊከፈለው ይገባ ከነበረው ዳረጎት እንደአግባቡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፩ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ወይም አንቀጽ ፵፪ በተወሰነው ፩/ በዚህ አዋጅ ከአንቀጽ ፵፩ እስከ አንቀጽ ፵፬ ለተተኪዎች የሚከፈለው አበል ድምር ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል ከነበረው አበል መቶ በመቶ ሊበልጥ አይችልም፡፡ ከተጠቀሰው መጠን በልጦ ከተገኘ ግን ከእያንዳንዱ ተተኪ አበል ላይ ተመጣጣኝ ቅናሽ ይደረጋል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የተተኪዎች ጡረታ አበል ከተስተካከለ በኋላ የተተኪዎች ብዛት ከቀነሰ የአበሉ መጠን አበልን የሚመለከቱ የወል ድንጋጌዎች ፵፮. ስለዝቅተኛ የጡረታ አበል መጠንና የአበል የአስተዳደሩ የሥራ አመራር ቦርድ ወቅታዊ የኑሮ ሁኔታንና የጡረታ ፈንዱን የመክፈል አቅም በማገናዘብ እስከ ፫ (ሶስት) ዓመት ባለ ጊዜ ውስጥ ዝቅተኛ ወርሃዊ የጡረታ አበል መጠንና የጡረታ ፵፯. የጡረታ አበል አከፋፈልና የመክፈያ ጊዜ ፩/ የጡረታ አበል የሚከፈለው በየወሩ ይሆናል፤ የሚጀምረው የመንግሥት ሠራተኛው በዕድሜ ለጡረታ ብቁ ከሆነበት ቀጥሎ ካለው ወር የሚጀምረው የመንግሥት ሠራተኛው በጤና መሆኑ በሕክምና ቦርድ ከተረጋገጠበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን አንስቶ ነው፤ ፬/ የጉዳት ጡረታ አበል መታሰብ የሚጀምረው የመንግሥት ሠራተኛው በጉዳት ምክንያት መስራት የማይችል መሆኑ በሕክምና ቦርድ ከተረጋገጠበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ የሚጀምረው ባለመብቱ ሕይወቱ ካለፈበት ቀጥሎ ካለው ወር መጀመሪያ ቀን አንስቶ ፮/ በዚህ አዋጅ ከተደነገገው የጡረታ መውጫ ዕድሜ በላይ በመንግሥት ሥራ ላይ ቆይቶ የሚቀርብ የጡረታ አበል ጥያቄ የጡረታ አበል ክፍያ መነሻ የሚታሰበው የመንግሥት የጡረታ አበል ክፍያ ጥያቄ ለአስተዳደሩ ካቀረበበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ፵፰. የዳረጎት አከፋፈልና የመክፈያ ጊዜ ፩/ ማንኛውም ዳረጎት የሚከፈለው በአንድ ጊዜ ፪/ የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ዳረጎት ተከፋይ የሚሆነው የመንግሥት ሠራተኛው ከሥራ ከተሰናበተበት ቀጥሎ ባለው ወር ስለመድረሱና መጠኑን የሚገልጽ ማስረጃ ፩/ ማንኛውም የውዝፍ አበል ወይም የዳረጎት ክፍያ ጥያቄ በአምስት ዓመት ውስጥ ካልቀረበ ፪/ የይርጋ ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው በመብቱ መጠቀም ከሚችልበት ቀጥሎ ካለው ቀን ፫/ በሚከተሉት ምክንያቶች የባከነ ጊዜ ለይርጋ ሀ) ባለመብትነቱን ለማረጋገጥ የተጀመረ የፍርድ ቤት ሥርዓት እስከሚጠናቀቅ የወሰደው ጊዜ፤ መረጃ የማስተላለፍ ግዴታውን በወቅቱ ሐ) ፈንዱ የቀረበለትን የክፍያ ጥያቄ መርምሮ ፶. አበል የማግኘት መብትን ማስተላለፍ ስላለመቻሉ አበል የማግኘት መብት የዕዳ መያዣ ሊደረግ ወይም በውርስም ሆነ በሌላ በማናቸውም ምክንያት በዚህ አዋጅ መሠረት የሚሰጥ አበል፡- ፩/ ለመንግሥት ገቢ የሚሆን መቀጮ፤ ግብር ፪/ አግባብ ባለው ሕግ መሠረት ቀለብ የመስጠት ግዴታን ለመወጣት በፍርድ ቤት ካልታዘዘ በስተቀር በሌላ ዕዳ ምክንያት አይከበርም፡፡ ፮፻፺/፪ሺ፪ አንቀጽ ፱ እና የዚህ አንቀጽ ንዑስ- ለማሕበራዊ ጤና መድህን የሚሰበሰብ መዋጮ በየወሩ ከጡረታ አበል ላይ ተቀንሶ ለማኅበራዊ ጤና መድህን ፈንድ ገቢ ይደረጋል፡፡ ሆኖም፡- ሀ) የጡረታ አበል በመቀበል ላይ ያለ ባለመብት በሠራተኛነት በመቀጠር ደመወዝ የሚያገኝ ከሆነ የጤና መድህን መዋጮ የሚቀነሰው በየወሩ ከሚከፈለው ደመወዝ ላይ ብቻ ነው፤ ባለመብት የተተኪም ጡረታ አበል የሚያገኝ ከሆነ የጤና መድህን መዋጮ የሚቀነሰው በራሱ ከሚያገኘው የጡረታ አበል ብቻ ፩/ የጡረታ አበል በመቀበል ላይ ያለ ባለመብት በመንግሥት መሥሪያ ቤት ከተቀጠረና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፰ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ፊደል- ተራ (ሐ) የተደነገገው ጡረታ መውጫ ዕድሜ ያልደረሰ ከሆነ አዲሱ አገልግሎት ከቀድሞ አገልግሎቱ ጋር ተደምሮ ይታሰብለታል፡፡ ሆኖም የአገልግሎት የጡረታ አበል በመቀበል የፈጸመው አገልግሎት ተደምሮና ተሻሽሎ አበል የሚከፈለው የሠራተኛው ዕድሜ ፷ መጀመሪያ ቀን አንስቶ ይሆናል፡፡ እንደተጠበቀ ሆኖ እንደገና የታሰበው አበል ከቀድሞው አበል ያነሰ ከሆነ የቀድሞውን አበል የማግኘት መብት ይኖረዋል፡፡ ሆኖም ወደ የሚከፈል አበል ወይም የጡረታ መዋጮ እንደተጠበቀ ሆኖ አንድ ባለመብት በዚህ አዋጅ መሠረት ከአንድ በላይ የጡረታ አበል በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ይወሰናል፡፡ ፬/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ ንዑስ-አንቀጽ (፪) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ከግል ወደ መንግሥት ይዞታ በተዛወረ ድርጅት ድርጅቱ ፭/ ከ፲ ዓመት ያላነሰ አገልግሎት ላላቸው ወይም ከአምስት ዓመት ያነሰ አገልግሎት ኖሯቸው አገልግሎታቸው ሲቋረጥ የጡረታ መውጫ ዕድሜ ላይ ለደረሱ ከፍተኛ የመንግሥት አወሳሰን የመከላከያ ሠራዊት ወይም የፖሊስ ፮/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ በአዋጅ ቁጥር ፮፻፶፫/፪ሺ፩ አንቀጽ ፶፭ መሰረት መብቶችና ጥቅሞቹ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱(፭) ወይም አንቀፅ ፳፫(፪) መሰረት የሚከፈለው የጡረታ ፯/ ይህ አዋጅ ከሚጸናበት ቀን አንስቶ ወደ ፊት ዕድሜው ፷ ዓመት ከመሙላቱ በፊት በራስ ፍቃድ የአገልግሎት የጡረታ አበል መቀበል ከተቀጠረ ይከፈል የነበረው የጡረታ አበል ፶፫. መረጃ የመስጠትና የመተባበር ግዴታ ፩/ ማንኛውም የመንግሥት መሥሪያ ቤት በዚህ አዋጅ ክፍል ሁለት ድንጋጌዎች መሠረት በአስተዳደሩ በሚወሰነው ጊዜና ቅጽ መሠረት ለአስተዳደሩ የማስተላለፍ ግዴታ አለበት፡፡ ፪/ ይህን አዋጅ በሥራ ላይ ለማዋል እንዲቻል ማንኛውም ሰው የጽሁፍ ማስረጃ እንዲልክ ወይም ቀርቦ አስተያየትና መረጃ እንዲሰጥ ፫/ የሚመለከታቸው አካላት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ-አንቀጽ (፭) በሚሰጥ ውክልና መሠረት የጡረታ መዋጮ በመሰብሰብ ረገድ ፩/ በዚህ አዋጅ መሰረት ለሚሰጥ ለማናቸውም ዓይነት አበል ብቁ የሚያደርጉ ሁኔታዎች ዓይነትና መጠን የሚወሰነው በአስተዳደሩ ፪/ አስተዳደሩ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ውሳኔ የሚሰጠው የራሱን የመረጃ ማህደር፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፫ መሠረት የሚተላለፉትን መረጃዎችና እንደ አግባቡ ማስረጃዎች መሠረት በማድረግ ይሆናል፡፡ ፫/ በአስተዳደሩ የመረጃ ማህደርና በቀረበለት ማስረጃ መካከል ልዩነት ቢፈጠር ተቀባይነት የሚኖረው ማስረጃ በአስተዳደሩ ይወሰናል፡፡ ፶፭. ውሳኔን እንደገና ስለመመርመር ፩/ ቅሬታ ያለው ባለመብት በሚያቀርበው ጥያቄ ወይም በራሱ አነሳሽነት አስተዳደሩ ቀደም ብሎ የሰጠውን ውሳኔ እንደገና ለመመርመር ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፩ የተደነገገው ቢኖርም አስተዳደሩ ውሳኔውን እንደገና ሲመረምር የአበል መሰረዝ፣ መቀነስ ወይም መቋረጥ ሊያስከትል የሚችል በቂ ምክንያት ያገኘ እንደሆነ ውሳኔ እስከሚሰጥ ድረስ ሊሰረዝ፣ ሊቀነስ ወይም ሊቋረጥ በሚገባው አበል መጠን ክፍያው ታግዶ እንዲቆይ ማድረግ ፫/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፩ ድንጋጌ ቢኖርም እንደገና በተደረገ ምርመራ የጡረታ አበል እንዲቀነስ አስተዳደሩ ከወሰነ ወይም ከዚህ አዋጅ ድንጋጌ ውጪ ያለአግባብ የጡረታ አበል ከተከፈለ አስተዳደሩ ከባለመብቱ አበል ላይ እየቀነሰ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ የማድረግ ፩/ አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፬ ወይም አንቀጽ ፶፭ መሠረት በሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ማንኛውም ባለመብት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፯ ለተቋቋመው የማሕበራዊ ዋስትና የሚችለው ይግባኝ በሚባልበት ጉዳይ ላይ ውሳኔ በተሰጠ እስከ አንድ ዓመት ባለው ጊዜ ፫/ ጉባዔው የቀረበለትን የይግባኝ አቤቱታ ከዚህ ማሻሻል ወይም ማጽናት ይችላል፡፡ ፬/ ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ይሆናል፡፡ ሆኖም የጉባዔው ውሳኔ መሠረታዊ የሕግ ስህተት አለው ብሎ የሚያምን ተከራካሪ ወገን ውሳኔው በተሰጠ በ፴ ቀናት ውስጥ ይግባኙን ለፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፶፯. የማኅበራዊ ዋስትና ይግባኝ ሰሚ ጉባዔ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፮ መሠረት የሚቀርቡ የማሕበራዊ ዋስትና ይግባኝ ሰሚ ጉባዔ በዚህ ፫/ ከጉባዔው አባላት አብዛኞቹ በጉባዔው ስብሰባ ላይ ከተገኙ ምልዓተ ጉባኤ ይሆናል፡፡ ፬/ የጉባዔው ውሳኔ የሚተላለፈው በስብሰባው በተገኙ አባላት በአብላጫው ድምጽ ሲደገፍ ነው፤ ሆኖም ድምጽ እኩል ለእኩል ከተከፈለ ሰብሳቢው ወሳኝ ድምጽ ይኖረዋል፡፡ ፭/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ጉባዔው የራሱን የአሠራር ሥነ ሥርዓት በዚህ አዋጅ መሰረት በሚከፈል የጡረታ አበል፣ በሚሰበሰብ የጡረታ መዋጮ እና ከጡረታ ፈንድ ኢንቨስትመንት በሚገኝ ትርፍ ላይ በዘመናዊ (ዲጂታላይዝድ በሆነ) የመረጃ አያያዝ ፩/ ይህ አዋጅ ከመጽናቱ በፊት ለተፈጠሩ ሕጋዊ ሁኔታዎች ቀደም ሲል ሲሰራባቸው ሠንጠረዥ እስከሚያወጣ ድረስ የሕክምና ቦርዶች የሚከተሉት አሰራር ተፈጻሚነቱ ፫/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ ንዑስ-አንቀጽ (፭) እንደተጠበቀ ሆኖ ከሰኔ ፩ ቀን ፲፱፻፺፭ ዓ.ም ፕሮግራም ለተወሰነ ጊዜ ያገለገለ ሠራተኛ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም ጀምሮ ይህ አዋጅ በሚጸናበት ቀን በሥራ ላይ ለሚገኝና ተገቢውን የጡረታ መዋጮ ለከፈለ ሠራተኛ የዚህ አዋጅ ድንጋጌ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ-አንቀጽ (፬) እና አንቀጽ ፶፱ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም በፊት ቢያንስ ፳፭ ዓመት አገልግሎ ሠራተኛ የአዋጁ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ድንጋጌ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፭/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ቀደም ሲል የመንግሥት ሠራተኛ ወይም የጡረታ አበል ተጠቃሚ ባለመብት ሆኖ በወንጀል ጥፋት ምክንያት ከሦስት ተፈርዶበት የዘለቄታ የጡረታ መብቱን ያጣ ባለመብት ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም አንስቶ ውዝፍ አበል ሳይጨምር ለወደፊት የጡረታ አበል የማግኘት መብት ይኖረዋል፡፡ ፮/ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም ጀምሮ በሥራ የመንግሥት ሠራተኛ በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፭) በተገለጸ ምክንያት ያልተያዘለት አገልግሎት ለወደፊት ከአዲሱ አገልግሎቱ ጋር ተደምሮ እንዲያዝለት ይደረጋል፡፡ ፷፩. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ ደንቦችን ሊያወጣ ፪/ አስተዳደሩ ይህን አዋጅና በዚህ አንቀጽ ለመስጠት ፈቃደኛ ያልሆነ ወይም የዚህን አዋጅ እና ይህን አዋጅ ለማስፈፀም በሚወጡ ደንብ እና መመሪያዎች ድንጋጌ አፈፃፀም የሚያሰናክል ተግባር የፈጸመ ማንኛውም ሰው በወንጀል ሕግ ፷፫. የተሻሩና ተፈጻሚ የማይሆኑ ሕጎች ፩/ የሚከተሉት በዚህ አዋጅ ተሽረዋል፡- ሀ) የመንግሥት ሠራተኞች የጡረታ አዋጅ ቁጥር ለ) የመንግሥት ልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ፩፻፵፮/፲፱፻፺፩ አንቀጽ ፲፪ እና የጡረታ ሽፋንን የሚመለከተው የአንቀጽ ፴ ንዑስ ሐ) ከኃላፊነት የተነሱ የሀገርና የመንግሥት መሪዎች፣ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊዎች የምክር ቤት አባላትና ዳኞች መብትና ጥቅሞች አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፫/፪ሺ፩ አንቀጽ ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረኑ ማናቸውም ሕጎች በሚመለከቱ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚ አይሆኑም፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ መጋቢት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="ea4b915ac3a81474" title="የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=14e778b2d616f70db68d8efb38fb031cb007e5f4" char_count="23106" purity="0.97"> የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ……..ገጽ፲፬ሺ፲፫ ስለ መንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ለመደንገግ የወጣ የማኅበራዊ መድን ሥርዓትን በማስፋፋት ደረጃ በደረጃ ለዜጎች እንዲዳረስ ማድረግ ከሀገሪቷ ማኅበራዊ ጥበቃ ፖሊሲ አንዱ አካል በመሆኑ፤ የሥርዓቱ ተጠናክሮ መቀጠል ለማኅበራዊ ፍትሕ፣ ለኢንዱስትሪ ሰላም፣ ለድህነት ቅነሳ፣ ለምርታማነትና ለልማት ጉልህ አስተዋጽኦ ስለሚኖረው፤ በሥራ ላይ ያለውን የመንግሥት አገልግሎት የጡረታ ዐቅድ አቅም በፈቀደ መጠን ማጠናከር፣ አዋጆቹን በማሻሻል ማጠቃለልና ለሥራው አፈጻጸም ምቹ ሁኔታ መፍጠር አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በኢንቨስትመንት ማዳበርና ግልጽ የሆነ የአስተዳደር ሥርዓት እንዲኖረው ማድረግ በማስፈለጉ፤ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሰረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “የመንግሥት ሠራተኛ” ማለት በመንግሥት መሥሪያ ቤት፣ በመንግሥት የልማት ድርጅት ወይም በመንግሥት በሚካሄድ ፕሮጀክት ወይም ፕሮግራም በቋሚነት ወይም ለተወሰነ ጊዜ ደመወዝ እየተከፈለው የሚሠራ ሰው ሲሆን አባላትን፣ ዳኞችን፣ ዐቃበያነ ሕግን፣ የመከላከያ ሠራዊትን እና የፖሊስ አባላትን ይጨምራል፤ ፪/ “የመንግሥት አገልግሎት” ማለት በመንግሥት ሠራተኛው በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፮) ፫/ “ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ” ማለት ሚኒስትር፣ ሚኒስትር ዴኤታ፣ ምክትል ሚኒስትር ወይም ተመሳሳይ ደረጃ ያለው የመንግስት ኃላፊ ነው፤ ፬/ “የምክር ቤት አባል” ማለት አፈጉባዔ፣ ምክትል አፈጉባዔ፣ ማንኛውንም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባልን እና በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት የፌደሬሽን ምክር ቤት በቋሚነት የሚሰራ የፌደሬሽን ምክር ቤት ቋሚ ኮሚቴ አባልን ያጠቃልላል፤ ፭/ “አፈጉባዔ” ወይም “ምክትል አፈጉባዔ” ማለት ፮/ “የመንግሥት መሥሪያ ቤት” ማለት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል በመንግሥት በጀት የሚተዳደር መሥሪያ ቤት፣ ተቋም ወይም አካል ሲሆን በራሳቸው ገቢ የሚተዳደሩ መንግሥታዊ ተቋማትና የልማት ድርጅቶችን ይጨምራል፤ ፯/ “መንግሥት” ማለት በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴራል መንግሥት እና የክልል መንግሥታትን ያጠቃልላል፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፵፯ ንዑስ-አንቀጽ ፩ የተመለከተው ማንኛውም ክልል ሲሆን በንዑስ-አንቀጽ ፪ የተቋቋሙትን ሌሎች ክልሎች እንዲሁም የአዲስ አበባና የድሬደዋ ከተሞች አስተዳደሮችን ይጨምራል፤ ፱/ “የመከላከያ ሠራዊት አባል” ማለት በሀገር መከላከያ ሠራዊት ውስጥ በመከላከያ ሠራዊት መተዳደሪያ ሕጎች መሠረት ተቀጥሮ ወታደራዊ አገልግሎት የሚሰጥ ማንኛውም ሰው ነው፤ ፲/ “የፖሊስ አባል” ማለት በፌዴራል ወይም በክልል መንግሥት በፖሊስ መተዳደሪያ ሕጎች ማንኛውም ሰው ሲሆን የወህኒ (የማረሚያ ቤት) ከመከላከያ ሠራዊት እና ከፖሊስ አባልነት ፲፪/ “ወታደራዊ አገልግሎት” ማለት በሀገር መከላከያ ሠራዊት አባላት የሚፈጸም አገልግሎት ነው፤ ፲፫/ “የፖሊስ አገልግሎት” ማለት በፖሊስ አባላት የሚፈጸም አገልግሎት ሲሆን የማረሚያ ቤት ፲፬/ “የልማት ድርጅት” ማለት የመንግሥት የልማት ድርጅቶችንና ከ፶ በመቶ ያላነሰ የካፒታል ድርሻ የመንግሥት የሆነባቸውን ድርጅቶችን ፲፭/ “አበል” ማለት የአገልግሎት ጡረታ አበል፣ የጤና ጉድለት ጡረታ አበል፣ የጉዳት ጡረታ አበል ወይም የተተኪዎች ጡረታ አበል ሲሆን ለማንኛውም ሌላ ጉዳይ ተቀናሽ የሚሆነው ሂሳብ ሳይነሳለት አንድ ሠራተኛ በመደበኛ የሚከፈለው ሙሉ የወር ደመወዝ ነው፤ ፲፯/ “ባለመብት” ማለት በዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች የሚያሟላ ሠራተኛ ወይም ተተኪ ነው፤ ፲፰/ “ተተኪ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵(፫) ፲፱/ “የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ” ማለት በዚህ አዋጅ ለሚሸፈኑ የመንግሥት ሠራተኞች የጡረታ አበል ክፍያ ለመስጠት የተቋቋመ ፳/ “የጡረታ ፈንዶች” ማለት በዚህ አዋጅ መሠረት የአበል ክፍያ ተግባር የተቋቋሙ የመንግሥት ሠራተኞች የጡረታ ፈንዶች ናቸው፤ ፳፩/ “ለተወሰነ ጊዜ ወይም ለተወሰነ ሥራ” ማለት የልማት ድርጅት ወይም በመንግሥት በሚካሄድ ፕሮጀክት ወይም ፕሮግራም ውስጥ በጊዜያዊነት ወይም ለቁርጥ ሥራ ከ፷ ቀናት ላላነሰ ጊዜ የሚከናወን ሥራ ሲሆን በቀን ሥራ፣ በጥጥ ለቀማ፣ በሸንኮራ አገዳ ቆረጣ እና ሌሎች መሰል በየዓመቱ እየተደጋገሙ የሚከናወኑ ሥራዎችን ፳፪/ “አግባብነት ያለው የመንግሥት አካል” ማለት ፳፫/ “አስተዳደር” ማለት የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድን ለማስተዳደር በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ የሚቋቋም የመንግሥት ሠራተኞች ማኅበራዊ ዋስትና ፈንድ አስተዳደር ፳፬/ “ተቆጣጣሪ ባለስልጣን ማለት” የኢትዮጵያ ፳፭/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፳፮/ በወንድ ፆታ የተገለጸው የሴትንም ያካትታል፡፡ ፩/ የኢትዮጵያ ተወላጅ የሆኑ የውጭ ዜጎችን የጡረታ ጥቅም የሚመለከተው የአዋጅ ቁጥር ፪፻፸/፲፱፻፺፬ ድንጋጌ እና ሀገሪቷ ተዋዋይ ወገን የሆነችባቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች እንደተጠበቁ ሆነው፣ ይህ አዋጅ በዜግነት ኢትዮጵያዊ ለሆኑ የመንግሥት ሠራተኞች እንደተጠበቀ ሆኖ በአዋጅ ቁጥር ፮፻፶፫/፪ሺ፩ ጥቅሞቻቸውን እንዲያጡ የተደረጉ ከፍተኛ የመንግስት ኃላፊዎችንና የምክር ቤት አባላትን በሚመለከት የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱(፭)፣ አንቀጽ ፳(፪)፣ አንቀጽ ፳፩(፪)፣ አንቀጽ ፳፪(፫) እና አንቀፅ ፳፫(፪) ተፈጻሚ አይሆኑም፡፡ ስለማኅበራዊ ዋስትና ምዝገባና መለያ ቁጥር የመንግሥት ሠራተኛው ለመጀመሪያ ጊዜ ሲቀጠር የሞላውን የሕይወት ታሪክ ፎርም፣ የተሰጠውን የቅጥር ደብዳቤ እና ሌሎች በአስተዳደሩ የሚወሰኑ መረጃዎችን ለምዝገባ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ሲሆን በአስተዳደሩ በሚወሰነው የጊዜ ገደብ ለ) ይህ አዋጅ ከጸናበት ቀን በኋላ የተቋቋመ የሚመለከት ሲሆን መሥሪያ ቤቱ በተቋቋመ ወይም ሠራተኛው በተቀጠረ በ፷ ቀናት ፭. የማሕበራዊ ዋስትና መለያ ቁጥር ተሟልቶ ሲቀርብ የማኅበራዊ ዋስትና መለያ የመንግሥት አካል የሚሰጥ ብሔራዊ መለያ ቁጥር ካለው ይኸው ቁጥር የማኅበራዊ እንዲያገለግል ሊደረግ ይችላል፡፡ ፪/ ማንኛውም የመንግሥት ሠራተኛ ወደሌላ የመንግስት መሥሪያ ቤት ሲዛወር ወይም በሌላ የመንግሥት መሥሪያ ቤት ወይም በጡረታ ዐቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት ሲቀጠር የማሕበራዊ ዋስትና መለያ ቁጥሩን የመንግሥት መሥሪያ ቤት ወይም የግል ድርጅት የማሳወቅ ግዴታ አለበት፡፡ ፮. የምዝገባ መረጃ ለውጥን ስለማሳወቅ የራሱንና የመንግሥት ሠራተኛውን የምዝገባ መረጃ የሚመለከት ለውጥ ሲያጋጥም ለውጡ ከተከሰተበት ቀን ጀምሮ በ፷ ቀናት ውስጥ የተከሰተውን ለውጥ ከደጋፊ ማስረጃ ጋር ፪/ እያንዳንዱ የመንግሥት ሠራተኛ የቤተሰብ ፫/ አበል በመቀበል ላይ የሚገኝ ባለመብት በምዝገባ መረጃው ላይ ለውጥ ሲያጋጥመው ለውጡ ከተከሰተበት ቀን ጀምሮ በ፷ ቀናት ውስጥ ከደጋፊ ማስረጃ ጋር ለአስተዳደሩ ፬/ ማንኛውንም የመንግሥት መሥሪያ ቤት፣ ባለመብትን የሚመለከት የምዝገባ መረጃ ለውጥ ማሳወቂያ ሲቀርብ የማኅበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥር መጠቀስ አለበት፡፡ ፭/ የማኅበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥር በመፍረሱ በመከፋፈሉ ወይም በመቀላቀሉ የተደረገው የመንግሥት መሥሪያ ቤት በ፷ ቀናት ውስጥ ይህንኑ ለአስተዳደሩ በጽሑፍ ፮/ የማኅበራዊ ዋስትና የምዝገባ መለያ ቁጥር የተሰጠው የመንግሥት የልማት ድርጅት ያስፈጸመው መንግስታዊ አካል በ፷ ቀናት ውስጥ ይህንኑ ለአስተዳደሩ በጽሑፍ ማሳወቅ ፯/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬(፩) እና አንቀጽ ፮ ንዑስ-አንቀጽ (፩)፣ (፪) እና (፫) የተደነገጉት ቢኖሩም በቅድሚያ የተመዘገበውን ዕድሜ ወይም የልደት ዘመን ለመቀየር ወይም ለማሻሻል የሚቀርብ ማንኛውም ማስረጃ ፯. የምዝገባ መረጃን አለማቅረብ የሚያስከትለው ፩/ በዚህ ክፍል በተመለከተው መሠረት የምዝገባ መረጃዎችን አደራጅቶ የማይዝና በወቅቱ መሥሪያ ቤት የሚመለከተው ኃላፊ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፪ መሠረት ይቀጣል፡፡ ፪/ በዚህ ክፍል በተመለከተው መሰረት የመረጃ ለውጥን በወቅቱ ለማያቀርብ የመንግሥት የሚወሰነው አበል አስቀድሞ በአስተዳደሩ ስለጡረታ ዐቅድ፣ ፈንዶችና መዋጮዎች የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ በዚህ የሚከተሉት የመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ፈንዶች በዚህ አዋጅ ተቋቁመዋል፡- ፩/ የሲቪል መንግሥታዊ አገልግሎት ጡረታ ፪/ የወታደራዊ እና የፖሊስ አገልግሎት ጡረታ ፲. የሲቪል መንግሥታዊ አገልግሎት ጡረታ ፈንድ ለሲቪል መንግሥታዊ አገልግሎት ጡረታ ፈንድ በመንግሥት ሠራተኛው ደመወዝ ላይ ተመስርቶ የሚደረገው መዋጮ እንደሚከተለው ይሆናል፡- ፩/ በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ፲፩ በመቶ፤ ፪/ በመንግሥት ሠራተኛው ፯ በመቶ፡፡ ፲፩. የወታደራዊ እና የፖሊስ አገልግሎት ጡረታ ለወታደራዊ እና ለፖሊስ አገልግሎት ጡረታ ፈንድ በመንግሥት ሠራተኛው ደመወዝ ላይ ተመስርቶ የሚደረገው መዋጮ እንደሚከተለው ፩/ በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ፴፫ በመቶ፤ ፪/ በመንግሥት ሠራተኛው ፯ በመቶ፡፡ የሠራተኞቹን የጡረታ መዋጮ ከደመወዛቸው ቀንሶና የራሱን መዋጮ ጨምሮ ለጡረታ ፈንዱ በየወሩ የመክፈል ግዴታ አለበት፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተገለጸው የጡረታ መዋጮ ለሠራተኞች የወር ደመወዝ ከተከፈለበት ወር መጨረሻ ቀን አንስቶ በ፴ ቀናት ውስጥ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ መደረግ ፫/ ከሠራተኞቹ ደመወዝ ሊቀነስ የሚገባውን መዋጮ ሳይቀንስ የቀረ የመንግሥት መሥሪያ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው በመንግሥት በጀት የሚተዳደሩ የፌደራልና የመንግሥት ሠራተኞች የጡረታ መዋጮ /ፋይናንስ/ ቢሮ ተሰብስቦ በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፪) በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ለጡረታ ፭/ በራሳቸው ገቢ የሚተዳደሩ /ባለበጀት ያልሆኑ/ የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችና የመንግሥት በአስተዳደሩ ወይም አስተዳደሩ በሚወክላቸው አካላት አማካኝነት ተሰብስቦ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ የጡረታ መዋጮ በትክክልና በወቅቱ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ስለመደረጉ በገንዘብ ሚኒስቴር፣ የክልል ገንዘብና ኢኮኖሚ ልማት /ፋይናንስ/ ቢሮዎች እንዲሁም በየደረጃው ያሉ በውክልና የጡረታ መዋጮ በሚሰበስቡ አካላት እና የመቆጣጠርና ምርመራ (ኦዲት) በማድረግ የማጣራት እንዲሁም በተገቢው ጊዜ ገቢ በማያደርጉት ላይ ሕጋዊ እርምጃ የመውሰድ የሚፈለግባቸውን የጡረታ መዋጮ በወቅቱ በአስተዳደሩ ሲገለጽለት የገንዘብ ሚኒስቴር ፰/ አስተዳደሩ ወይም ውክልና የተሰጠው አካል ተገቢውን የጡረታ መዋጮ ለጡረታ ፈንዱ ከሚመድብለት በጀት ወይም በባንክ ካለው ሂሳብ ላይ ተቀንሶ ገቢ እንዲሆን የማስደረግ ፱/ የዚህን አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ ፰ ተግባራዊ ለማድረግ ማንኛውም ባንክ ወይም የፋይናንስ ውክልና በተሰጠው አካል ሲጠየቅ በዚህ የሚሰበሰበውን የጡረታ መዋጮ ያለምንም ቅድመ ሁኔታ ከመንግሥት መሥሪያ ቤቱ በአስተዳደሩ ውክልና ለተሰጠው አካል ገቢ ፲/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፱) መሠረት ማንኛውም ባንክ ወይም የፋይናንስ ተቋም ከመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ሂሳብ ላይ ቀንሶ በአስተዳደሩ ወይም ውክልና በተሰጠው አካል ገቢ እንዲያደርግ ትዕዛዝ በጽሁፍ ከደረሰው በኋላ ከመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ሂሳብ ላይ ገንዘብ ወጪ አድርጎ ቢገኝ ባንኩ ወይም በፈቀደው የገንዘብ መጠን ልክ ተጠያቂ እና ፲፩/ በጡረታ ዐቅዱ ለተሸፈኑ ሠራተኞች ደመወዝ የሚከፍል የመንግሥት መሥሪያ ቤት የባንክ ሂሳቡ የሚገኝበትን የባንክ ቅርንጫፍ ፤ ለአስተዳደሩ በጽሁፍ የማሳወቅ የባንኩ ፤ የፋይናንስ ተቋሙ አድራሻና የሂሳብ ቁጥሩ ሲለወጥም ለውጡ ከተከሰተበት ቀን አንስቶ በ፲፭ ቀናት ውስጥ ለአስተዳደሩ በጽሁፍ ፲፪/ አስተዳደሩ ወይም ውክልና የተሰጠው አካል በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፱) መሰረት መዋጮ /አስተዳደሩ/ የሚያወጣውን መመሪያ በመከተል በቀጥታ የመንግሥት መሥሪያ ፲፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ-አንቀጽ (፯) መሠረት የሚወሰነው የጡረታ አበል በጡረታ ፈንድ ላይ ለሚያስከትለው ተጽዕኖ የመንግሥት ሠራተኛው በሕጉ መሠረት ጡረታ ለመውጣት ለሚቀረው ጊዜ የመጨረሻ ደመወዙን መሰረት በማድረግ በየወሩ ሊከፈል የሚገባው የጡረታ መዋጮ ታስቦ በቅድሚያ በመንግሥት መሥሪያ ኃላፊዎችና የምክር ቤት አባላት የሚከፈለው ለሚያስከትለው ተጽዕኖ የጡረታ መውጫ ዕድሜ ለመድረስ ለሚቀረው ጊዜ በየወሩ ሊከፈል የሚገባው የጡረታ መዋጮ ታስቦ በገንዘብ ሚኒስቴር ለጡረታ ፈንዱ በቅድሚያ ፲፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሰረት የሚፈለግበትን የጡረታ መዋጮ በ፴ ቀን ውስጥ ገቢ ያላደረገ የመንግሥት የልማት ድርጅት ወይም በራሱ ገቢ የሚተዳደር የመንግሥት መሥሪያ ቤት ገቢ ባልተደረገው የጡረታ መዋጮ ላይ ደመወዝ ከተከፈለበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን አንስቶ በባንክ ማስቀመጫ ወለድ መጠን መሠረት ከሚታሰብ ወለድ እና አምስት በመቶ ቅጣት ጨምሮ የመክፈል ግዴታ ይኖርበታል፤ ለአገልግሎት ክፍያ፣ ለገንዘብ ማስተላለፊያ፣ አገልግሎት መጠቀም የተከለከለ ነው፤ ውክልና በመስጠት ማሠራት ይችላል፤ ፲፰/ የጡረታ መዋጮ ክፍያ ከማንኛውም ዕዳ ፲፫. የጡረታ ፈንዶች አስተዳደር በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ የተቋቋሙትን የጡረታ ፈንዶች የሚያስተዳድረው የመንግሥት ሠራተኞች ማኅበራዊ ዋስትና ፈንድ አስተዳደር ይሆናል፡፡ ፩/ የጡረታ ፈንዶቹ ጥቅም ላይ የሚውሉት፡- ሀ) በዚህ አዋጅ የተመለከቱትን የጡረታ አበል ለ) በአስተዳደሩ ሥራ አመራር ቦርድ በሚወሰኑ አትራፊና አስተማማኝ ኢንቨስትመንቶች ፪/ የጡረታ ፈንዶች በማናቸውም የዕዳ ክፍያ ምክንያት ሊከበሩ ወይም ሊያዙ አይችሉም፡፡ ፩/ “የአክቹዋሪ ግምገማ›› ማለት የጡረታ ዐቅድ በመተንተን የጡረታ ፈንዱ ያለበት ደረጃ ትንበያ የሚከናወንበት የግምገማ ዘዴ ነው፡፡ በየአምስት ዓመቱ በሂሳብ ስሌት ባለሙያዎች /አክቹዋሪስት/ እንዲገመገም ይደረጋል፡፡ ስለ አገልግሎት ዘመንና የጡረታ መውጫ ዕድሜ ፲፮. የአገልግሎት ዘመን መቆጠር ስለሚጀመርበት ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው በመንግሥት ሠራተኛነት ከተቀጠረበት ወይም ከተመደበበት ቀን አንስቶ ፪/ ወደ መንግሥት ይዞታ በተዛወረ ድርጅት ውስጥ የሚሠራ የመንግሥት ሠራተኛ በዚህ አዋጅ ድንጋጌ መሰረት የሚከፈለውን የጡረታ መዋጮ ሊሸፍን የሚችል ፕሮቪደንት ፈንድ ያለው ከሆነ ገንዘቡ ሙሉ በሙሉ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ ሆኖ መዋጮ መክፈል ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ የፕሮቪደንት ፈንድ የሌለው ከሆነ ድርጅቱ ወደ ሠራተኞች የጡረታ ዐቅድ በሚሸፈን የግል ድርጅት የፈጸመው አገልግሎት በዐቅዱ መዋጮ መክፈል ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ይያዝለታል፡፡ ለዚህ አገልግሎት አያያዝ የግል ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ የሚያስተዳድረው አካል የሠራተኛውን የግል መረጃና ማስረጃ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለአስተዳደሩ ማዛወር ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ በመንግሥት መሥሪያ ቤት ለተፈጸመ አገልግሎት አያያዝ ከመንግሥት ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ ወደ ግል ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ እንዲሁም በግል ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ ፈንድ ወደ የሚደረገውን የጡረታ መዋጮ ገንዘብ ትልልፍ ፲፯. የአገልግሎት ዘመን አቆጣጠር ዓመታት፣ በወራትና በቀናት ታስቦ ነው፤ ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ለማንኛውም የመንግሥት ሠራተኛ በተለያዩ ድርጅቶች ሠራተኞች ጡረታ ዐቅድ ሽፋን ባለው ድርጅት የፈፀመው የአገልግሎት ዘመን የሚከተለው አገልግሎቱ ይታሰብለታል፡- ሀ) ከጡረታ መውጫ ዕድሜ በኋላ አገልግሎቱ በሕግ መሰረት ተራዝሞለት በሥራ ላይ ለ) የጡረታ መውጫ ዕድሜው በመድረሱ ውሳኔ ወደ ሥራ ተመልሶ አገልግሎት ሐ) የደመወዝ ክፍያ ሳይቋረጥ በማናቸውም ምክንያት አገልግሎቱ ተቋርጦ የቆየበት ጊዜውን በማናቸውም የመንግሥት አካል ወይም በሠራተኛ ማህበር በተመራጭነት ሠ) በመንግሥት መሥሪያ ቤት በጊዜያዊነት ረ) በመንግሥት ትዕዛዝ መንግሥት ከ፶ በመቶ በታች የካፒታል ድርሻ በያዘበት ድርጅት ሰ) በመንግሥት ውሳኔ በዓለም አቀፍ ድርጅት ሸ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) ፊደል ተራ (ሀ) የተደነገገው ቢኖርም ከጡረታ መውጫ አንቀጽ መሰረት ለሚያዝለት የአገልግሎት ዘመን የሚከተለው አይታሰብለትም፡- ሀ) አገልግሎቱ በሕጉ መሠረት ካልተራዘመ ማናቸውም ዓለም አቀፍ ስምምነትና የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ፊደል ተራ (ሠ) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ በሕጋዊ ፈቃድ የኢትዮጵያ ዜጋ የሆነ የመንግስት ሠራተኛ የኢትዮጵያን ዜግነት ከማግኘቱ በፊት በጡረታ ዐቅድ በተሸፈነ የግል ድርጅት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ከፊደል ተራ (ሐ) እስከ (ሸ) የተመለከተው ጊዜ በአገልግሎት ወይም ተመራጩ መክፈል ያለበትን የጡረታ መዋጮ የአሠሪውን ድርሻ ጨምሮ ራሱ የከፈለ ወይም እንዲከፈልለት ያደረገ እንደሆነ ነው፤ ፮/ በዚህ አዋጅ ወይም በግል ድርጅቶች ሠራተኞች የጡረታ አዋጅ መሰረት የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ዳረጎት ተከፍሎት የተሰናበተ የመንግሥት ሠራተኛ ወይም የግል ድርጅት ሠራተኛ እንደገና በመንግሥት ሠራተኛነት የተቀጠረ ወይም የተመደበ ከሆነና የወሰደውን ዳረጎት መልሶ ገቢ ካደረገ የዚህ አዋጅ አንቀጽ የቀድሞው አገልግሎቱ ይታሰብለታል፤ ፯/ በዚህ አዋጅ ወይም በግል ድርጅቶች ሠራተኞች የጡረታ አዋጅ መሰረት ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ተደርጎለት የነበረ ሰው እንደገና በመንግሥት ሠራተኛነት የተቀጠረ ወይም የተመደበ ከሆነና የወሰደውን የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ከባንክ የማስቀመጫ ወለድ ጭምር መልሶ ገቢ ካደረገ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ ንዑስ-አንቀጽ (፫) በሚያቀርብለት ጥናት መሰረት በከባድ ወይም ለጤንነትና ለሕይወት አስጊ በሆኑ የሥራ መስኮች የተፈጸመ አገልግሎት እስከ አጠፌታ መሠረት በማድረግ እንደሚከተለው ይሆናል፡- ሀ) ለመከላከያ ሠራዊት አባላት በሠራዊቱ መተዳደሪያ ሕግ በሚወሰን ዕድሜ፤ ለ) ለፖሊስ አባላት በፖሊስ መተዳደሪያ ሕግ በሚያቀርብለት ጥናት መሠረት በልዩ ሁኔታ ለሚታዩ የሙያ መስኮች በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) ከተመለከተው በላይ የሆነ የጡረታ በሚያቀርብለት ጥናት መሠረት በከባድ ወይም ለጤንነትና ለሕይወት አስጊ በሆኑ የሥራ መስኮች ላይ ለተሰማሩ የመንግሥት ሠራተኞች በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ከተመለከተው ስለአገልግሎት ጡረታ አበልና ዳረጎት ሠራተኛ የጡረታ መውጫ ዕድሜው በመድረሱ ከሥራ ሲሰናበት የአገልግሎት ጡረታ አበል ሠራተኛ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም ጀምሮ በራሱ ፈቃድ ወይም በዚህ አዋጅ ከተጠቀሱት ውጪ በሆነ ምክንያት አገልግሎት ካቋረጠ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፲፰ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ዕድሜው ሲደርስ የአገልግሎት ጡረታ አበል ፫/ ቢያንስ ፳፭ ዓመት ያገለገለ የመንግሥት ሠራተኛ በራሱ ፈቃድ ወይም በዚህ አዋጅ ከተጠቀሱት ውጭ በሆነ ምክንያት አገልግሎት ካቋረጠ የጡረታ መውጫ ዕድሜው ሊደርስ አምስት ዓመት ከሚቀረው ጊዜ ጀምሮ እስከ ፬/ ዕድሜው ለጡረታ ሲደርስ የጡረታ መብት መከበሩ እንደተጠበቀ ሆኖ የዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፫) ድንጋጌ በዲስፕሊን ጉድለት ምክንያት አገልግሎቱ ለተቋረጠ የመንግሥት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ቢያንስ አንድ ሙሉ የምርጫ ዘመን ያገለገለ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል ከኃላፊነት ሲነሳ ዕድሜው ፶ ዓመት የሞላው ከሆነ የአገልግሎት ጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ልኩ ይከፈለዋል፤ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ወይም (፫) ወይም (፬) መሠረት አገልግሎቱ የተቋረጠ ዕድሜው ሳይደርስ በጤና ጉድለት ምክንያት ለሥራ ብቁ አለመሆኑ ከተረጋገጠ ይኸው ከተረጋገጠበት ጊዜ ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ የአገልግሎት ጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ልኩ ይከፈለዋል፡፡ የሞተ እንደሆነም ከሞተበት ጊዜ ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ ለተተኪዎች አበል ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም የመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ህልውና በማክተሙ የሰው ኃይል ብዛት ከሚፈልገው በላይ በመሆኑ ወይም ከፕራይቬታይዜሽን ጋር አገልግሎቱ ከ፳፭ ዓመት ያላነሰና ዕድሜው ከ፶ ዓመት ያላነሰ ከሆነ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ሲወሰን የአገልግሎት ጡረታ አበል እስከ ፳. የአገልግሎት ጡረታ አበል መጠን ፩/ ለማንኛውም ፲ ዓመት ላገለገለ የመንግሥት ሠራተኛ የሚከፈለው የአገልግሎት ጡረታ አበል መጨረሻ ባገለገለባቸው ሦስት ዓመታት ውስጥ ይከፈለው የነበረው አማካይ ደመወዝ ፴ በመቶ ሆኖ ከ፲ ዓመት በላይ ለፈጸመው ለእያንዳንዱ ዓመት አገልግሎት፡- ሀ) የመከላከያ ሠራዊት ወይም የፖሊስ አባል ላልሆነ የመንግሥት ሠራተኛ ፩ነጥብ፳፭ ለ) ለመከላከያ ሠራዊት ወይም ለፖሊስ አባል ፩ነጥብ፷፭ በመቶ ተጨምሮ ይታሰባል፡፡ ፪/ ቢያንስ አንድ ሙሉ የምርጫ ዘመን ላገለገለ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል መጨረሻ ባገለገለባቸው ሦስት ዓመታት ውስጥ ይከፈለው የነበረው አማካይ ደመወዝ ፲፭ በመቶ፣ ከአምስት ዓመት በላይ ለተፈጸመ ለእያንዳንዱ አገልግሎት ዘመን ፩ነጥብ፩፻፳፭ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ወይም (፪) የመንግሥት ሠራተኛው፣ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊው ወይም የምክር ቤት አባሉ መጨረሻ ባገለገለባቸው ሦስት ዓመታት ውስጥ ይከፈለው ከነበረው አማካይ ደመወዝ ፸ በመቶ ሊበልጥ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ-አንቀፅ (፫) የተጠቀሰው ጠቅላላ አነጋገር እንደተጠበቀ ሆኖ አስተዳደሩ ወቅታዊ የኑሮ ሁኔታን መሰረት አድርጎ ዝቅተኛ ወርሀዊ የጡረታ አበል መጠንና የጡረታ አበል ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) እና (፪) ከሚገለልበት ሦስት ዓመት አስቀድሞ ባለው ወር ሲያገኝ ከነበረው መደበኛ የወር ደመወዝ በ፳፭ ከመቶ የሚበልጥ ዓመታዊ አማካይ ክፍያ ስለሚከፈለው የግል ድርጅት ሠራተኛ ፩/ ከአሥር ዓመት ያነሰ አገልግሎት የፈጸመ የአገልግሎት ዳረጎት ይከፈለዋል፤ ፪/ ከአንድ ሙሉ የምርጫ ዘመን ያነሰ አገልግሎት ያለው ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል ከኃላፊነት ሲነሣ ዕድሜው ፶ ዓመት ወይም በላይ ከሆነ የአገልግሎት ፳፪/ የአገልግሎት ዳረጎት መጠን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፩ መሠረት የሚከፈለው ፩/ የመከላከያ ሠራዊት ወይም የፖሊስ አባል ከተሰናበተበት ወር በፊት ይከፈለው የነበረው በአገለገለበት ዓመት ቁጥር ተባዝቶ ይታሰባል፤ ፪/ ለመከላከያ ሠራዊት ወይም ለፖሊስ አባል ከሥራ ከተሰናበተበት ወር በፊት ይከፈለው የነበረው የ፩ነጥብ፷፭ በመቶ የወር ደመወዙ በአገለገለበት ዓመት ቁጥር ተባዝቶ ይታሰባል፤ ፫/ ለከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል ከኃላፊነት ከተነሳበት ወር በፊት የወር ደመወዝ በአገለገለበት ዓመት ቁጥር ስለጤና ጉድለት ጡረታ አበልና ዳረጎት ፳፫. የጤና ጉድለት ጡረታ አበል ሠራተኛ በጤና ጉድለት ምክንያት ደመወዝ የማይችል በመሆኑ ከሥራ ሲሰናበት የጤና ጉድለት ጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ልኩ ፪/ ቢያንስ አንድ ሙሉ የምርጫ ዘመን ያገለገለ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ከኃላፊነት ከተነሣ የጤና ጉድለት የጡረታ አበል እስከ ዕድሜ ልኩ ይከፈለዋል፡፡ ፳፬. የጤና ጉድለት ጡረታ አበል መጠን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ መሠረት የሚከፈለው የጤና ጉድለት ጡረታ አበል በአንቀጽ ፳ ሲሰናበት የጤና ጉድለት ዳረጎት ይከፈለዋል፤ ፪/ ከአንድ ሙሉ የምርጫ ዘመን ያነሰ አገልግሎት ያለው ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል በጤና ጉድለት ምክንያት ከኃላፊነት ከተነሣ የጤና ጉድለት ዳረጎት ፳፮. የጤና ጉድለት ዳረጎት መጠን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፭ መሰረት የሚከፈለው ዳረጎት በአንቀጽ ፳፪ መሠረት ይታሰባል፡፡ ፳፯. የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ስላለመደረጉ የመንግሥት ሠራተኛው አገልግሎት በማናቸውም ምክንያት ቢቋረጥ የጡረታ መዋጮ ተመላሽ ፩/ ‹‹በሥራ ላይ የሚደርስ ጉዳት›› ማለት በሥራ ላይ የሚደርስ አደጋ ወይም በሥራ ምክንያት የመንግሥት ሠራተኛው መደበኛ ሥራውን በማከናወን ላይ እንዳለ ወይም ከሥራ ጋር በተያያዘ ምክንያት በአካሉ ወይም በአካሉ የተፈጥሮ ተግባር ላይ በድንገት የሚደርስ ጉዳት ሲሆን የሚከተሉትን ይጨምራል፡- ሀ) የመንግሥት ሠራተኛው ከመደበኛ ሥራው ወይም መደበኛ የሥራ ቦታው ወይም ሰዓት ውጪ ስልጣኑ በሚፈቅድለት የሥራ ኃላፊ የተሰጠውን ትዕዛዝ በመፈጸም ላይ እያለ የተሰጠ ትዕዛዝ ባይኖርም የመንግሥት ሠራተኛው በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ውስጥ የደረሰን ድንገተኛ አደጋ ወይም ጥፋት ለመከላከል በሥራ ሰዓት ወይም ከሥራ ሰዓት ውጪ በሚፈጽመው ተግባር ሐ) የመንግሥት ሠራተኛው ወደ ሥራ ቦታው መሥሪያ ቤቱ ለመንግሥት ሠራተኞች አገልግሎት እንዲሰጥ በመደበው የመጓጓዣ አገልግሎት ወይም የመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ለዚህ ተግባር በተከራየውና በግልጽ በመደበው የመጓጓዣ አገልግሎት በመጓዝ ላይ በነበረት ጊዜ የደረሰን ጉዳት፤ መ) የመንግሥት ሠራተኛው ከሥራው ጋር በተያያዘ ግዴታ የተነሳ ከሥራው በፊት ተቋርጦ በነበረበት ጊዜ በሥራው ቦታ ወይም መሥሪያ ቤቱ ግቢ ውስጥ በመገኘት ሠ) የመንግሥት ሠራተኛው ሥራውን በማከናወን ላይ ባለበት ጊዜ በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ ወይም በሦስተኛ ወገን ድርጊት ምክንያት ፫/ ‹‹በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታ›› ማለት ዓይነት ወይም ሥራውን ከሚያከናውንበት ሁኔታዎች ተጋልጦ በመቆየቱ ምክንያት የደረሰ የጤና መታወክ ሲሆን ሥራውን በሚያከናውንበት ቦታ የሚዛመቱና የሚይዙ ነዋሪ ወይም ተላላፊ ፬/ ‹‹መደበኛ ሥራ›› ማለት የመንግሥት ሠራተኛው መሠረት የሚያከናውነው ተግባር ነው፤ ፭/ ‹‹መደበኛ የሥራ ቦታ›› ማለት የመንግሥት ሠራተኛው የመሥሪያ ቤቱን ሥራ ለተወሰነ ፳፱. በራስ ላይ ጉዳት ስለማድረስ ተቀባይነት የሚኖረው የመንግሥት ሠራተኛው ጉዳቱ እንዲደርስበት ሆነ ብሎ ያላደረገው ሲሆን ነው፡፡ በተለይም ቀጥሎ በተዘረዘሩት ምክንያቶች የደረሰ ጉዳት የመንግሥት ሠራተኛው በራሱ ላይ ሆን ብሎ ያደረሰው ጉዳት ሆኖ ይቆጠራል፡- ፩/ በመንግሥት መሥሪያ ቤቱ አስቀድሞ በግልጽ የተሰጡትን የደህንነት መጠበቂያ መመሪያዎች መጣስ ወይም የአደጋ መከላከያ ደንቦችን ፪/ አካሉ ወይም አዕምሮውን በሚገባ ለመቆጣጠር በአደንዛዥ ዕጽ ሰክሮ በሥራ ላይ በመገኘት ፴. በሥራ ምክንያት የሚመጣ በሽታና የአካል ጉዳት ፩/ አስተዳደሩ አግባብ ካለው አካል ጋር በመመካከር የሚታመነውን የሥራ ዓይነት ወይም ለመጋለጥ የሚያስፈልገውን አነስተኛ ጊዜ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ፩/ ከሥራው ቦታ ወይም ከሥራው ዓይነት ጋር የተያያዘ በሠንጠረዡ ውስጥ የተመለከተ በሽታ በተጠቀሰው የሥራ ቦታ ወይም የሥራ ሠራተኛ የያዘው እንደሆነ በሽታው በሥራ ፪/ በሥራ ምክንያት በሚመጣ በሽታ ተይዞ የዳነ የመንግሥት ሠራተኛ በሠንጠረዡ በመቀጠሉ በዚያው በሽታ እንደገና ቢያዝ አዲስ በሽታ እንደያዘው ይቆጠራል፡፡ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፰ ንዑስ-አንቀጽ (፫) የተመለከተው ቢኖርም በመደበኛ ሥራው ምክንያት ተላላፊ ወይም ነዋሪ በሽታዎችን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴ መሠረት በሚወጣው ሠንጠረዥ ውስጥ ያልተመለከተ በሽታ በሥራ በሠንጠረዡ ውስጥ የተመለከተ በሽታ በአንጻሩ የተከሰተ መሆኑን ለማረጋገጥ ማስረጃ ማቅረብ ከመከላከያ ሠራዊት አባል በስተቀር አንድ የመንግሥት ሠራተኛ በሥራ ላይ የሚደርስ መሥሪያ ቤቱ አደጋው ከደረሰበት ቀን አንስቶ ባሉት ፴ ቀናት ውስጥ በጽሑፍ ለአስተዳደሩ በመንግሥት ሠራተኛው ላይ ለሚደርሰው ጉዳት ፴፬. ስለአካል ጉዳት መጠን አወሳሰን ፩/ በሥራ ምክንያት የሚመጣ ጉዳት መጠን የሚደርስ ጉዳት መጠንን የሚተምነው በዚህ ፫/ አስተዳደሩ አስፈላጊ ሆኖ ካገኘው በአንድ በሕክምና ቦርድ እንደገና እንዲታይ ሊያደርግ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) መሠረት የቀረበ የሕክምና ቦርድ ውሳኔ እና በፊት በቀረበው መካከል ልዩነት ከተፈጠረ የሚወሰደው መረጃ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፬ መሠረት ይሆናል፡፡ በሥራ ላይ በሚደርስ ጉዳት ምክንያት ከ፲ በመቶ አንድ የመንግሥት ሠራተኛ በሥራ ላይ በሚደርስ ጉዳት ምክንያት ከ፲ በመቶ ያላነሰ ሊድን የማይችል ጉዳት ደርሶበት ደመወዝ የሚያስገኝ ማናቸውንም ሥራ መሥራት የማይችል በመሆኑ ከሥራ ሲሰናበት የጉዳት ጡረታ አበል እስከ ፴፯. የጉዳት ጡረታ አበል መጠን ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፮ መሠረት የሚከፈለው የጉዳት ጡረታ አበል መጠን የመንግሥት ሠራተኛው ጉዳቱ ከደረሰበት ወር በፊት ያገኝ የነበረው የወር ደመወዝ ፵፯ በመቶ ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ሠራተኛ በአገልግሎቱ ሊያገኝ የሚችለው አበል በጉዳት ሊያገኝ ከሚችለው የበለጠ ከሆነ የአገልግሎት ጡረታ አበል ይከፈለዋል፡፡ ፩/ አንድ የመንግሥት ሠራተኛ ከ፲ በመቶ ያላነሰ ከሥራ የመጣ ጉዳት ደርሶበት ሥራ ለመስራት የሚችል ከሆነ የጉዳት ዳረጎት ለአንድ ጊዜ ፪/ የመንግሥት ሠራተኛው አግባብ ባለው ሕግ ወይም ኅብረት ስምምነት መሠረት በአሰሪው የጉዳት ካሣ ወይም የመድን ክፍያ የሚከፈለው የተጠቀሰ የጉዳት ዳረጎት አይከፈለውም፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፰ መሠረት የሚከፈለው የጉዳት ዳረጎት መጠን የመንግሥት ሠራተኛው ጉዳት ከደረሰበት ወር በፊት ይከፈለው የነበረው የተገኘው ሂሳብ በመንግሥት ሠራተኛው ላይ በደረሰው ጉዳት መቶኛ ተባዝቶ ነው፡፡ የተተኪዎች ጡረታ አበልና ዳረጎት ፩/ ማንኛውም የመንግስት ሠራተኛ፡- ሀ) የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ወይም የጉዳት ጡረታ አበል በመከፈል ላይ እያለ፤ ለ) ቢያንስ ፲ ዓመት አገልግሎ በሥራ ላይ ሐ) በሥራ ላይ በደረሰበት ጉዳት ምክንያት ሕይወቱ ካለፈ ለተተኪዎቹ የጡረታ አበል ይከፈላል፡፡ ፪/ ከ፲ ዓመት ያነሰ አገልግሎት ያለው የመንግሥት ሠራተኛ በሥራ ላይ እያለ ሕይወቱ ካለፈ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ፊደል ተራ (ሀ) እና ለ) ከ፲፰ ዓመት ዕድሜ በታች የሆኑ ልጆች ወይም አካል ጉዳተኛ ወይም አዕምሮ በሽተኛ ልጅ ሲሆን ዕድሜው ከ፳፩ ዓመት ሐ) ልጃቸው ሕይወቱ ከማለፉ በፊት ሙሉ በሙሉ ወይም በአብዛኛው በሟች ድጋፍ ፵፩. የሟች ሚስት ወይም ባል ጡረታ አበል ፩/ ለሟች ሚስት ወይም ባል የሚከፈለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ አበል ፶ በመቶ ፪/ የሟች ሚስት ወይም ባል የጡረታ አበል ተወስኖ በመቀበል ላይ እያለች ወይም እያለ ጋብቻ ከፈጸመች ወይም ከፈጸመ፡- ሀ) ሚስት ዕድሜዋ ከ ፵፭ ዓመት በታች ለ) ባል ዕድሜው ከ፶ ዓመት በታች ከሆነ ጋብቻ ከተፈጸመበት ቀን ቀጥሎ ካለው ወር ጀምሮ በመከፈል ላይ ያለው የጡረታ አበል ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት መቋረጥ የሚገባውን የጡረታ አበል የተቀበለች ወይም የተቀበለ የሟች ሚስት ወይም ባል ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) እና (፫) ድንጋጌዎች በአካል ጉዳተኛ ሚስት ወይም ፭/ ለሟች ሚስት ወይም ባል በዚህ አንቀጽ ፩/ ለሟች ልጅ የሚከፈለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ ፪/ ሁለቱም ወላጆቹ ለሞቱበት ልጅ በዚህ አንቀጽ የጡረታ አበል ፴ በመቶ ይሆናል፡፡ ፫/ የጡረታ አበል የሚከፈላቸው ወይም ሊከፈላቸው ይችሉ የነበሩ ሁለቱም ወላጆቹ የሞቱበት ልጅ ከእያንዳንዳቸው አበል ፳ በመቶ ይከፈለዋል፡፡ ሆኖም የጡረታ አበሉ ድምር በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት ሊከፈል ከሚችለው የጡረታ አበል ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል የነበረው የጡረታ አበል ፲፭ በመቶ ይሆናል፡፡ ሆኖም ከወላጆች ሌላ ተተኪ ከሌለ ፳ በመቶ ለማንኛውም ተተኪ የሚከፈለው ዳረጎት ለሟች በዚህ አዋጅ መሠረት ሊከፈለው ይገባ ከነበረው ዳረጎት እንደአግባቡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፩ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ወይም አንቀጽ ፵፪ በተወሰነው ፩/ በዚህ አዋጅ ከአንቀጽ ፵፩ እስከ አንቀጽ ፵፬ ለተተኪዎች የሚከፈለው አበል ድምር ሟች ያገኝ ወይም ሊያገኝ ይችል ከነበረው አበል መቶ በመቶ ሊበልጥ አይችልም፡፡ ከተጠቀሰው መጠን በልጦ ከተገኘ ግን ከእያንዳንዱ ተተኪ አበል ላይ ተመጣጣኝ ቅናሽ ይደረጋል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የተተኪዎች ጡረታ አበል ከተስተካከለ በኋላ የተተኪዎች ብዛት ከቀነሰ የአበሉ መጠን አበልን የሚመለከቱ የወል ድንጋጌዎች ፵፮. ስለዝቅተኛ የጡረታ አበል መጠንና የአበል የአስተዳደሩ የሥራ አመራር ቦርድ ወቅታዊ የኑሮ ሁኔታንና የጡረታ ፈንዱን የመክፈል አቅም በማገናዘብ እስከ ፫ (ሶስት) ዓመት ባለ ጊዜ ውስጥ ዝቅተኛ ወርሃዊ የጡረታ አበል መጠንና የጡረታ ፵፯. የጡረታ አበል አከፋፈልና የመክፈያ ጊዜ ፩/ የጡረታ አበል የሚከፈለው በየወሩ ይሆናል፤ የሚጀምረው የመንግሥት ሠራተኛው በዕድሜ ለጡረታ ብቁ ከሆነበት ቀጥሎ ካለው ወር የሚጀምረው የመንግሥት ሠራተኛው በጤና መሆኑ በሕክምና ቦርድ ከተረጋገጠበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ቀን አንስቶ ነው፤ ፬/ የጉዳት ጡረታ አበል መታሰብ የሚጀምረው የመንግሥት ሠራተኛው በጉዳት ምክንያት መስራት የማይችል መሆኑ በሕክምና ቦርድ ከተረጋገጠበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ የሚጀምረው ባለመብቱ ሕይወቱ ካለፈበት ቀጥሎ ካለው ወር መጀመሪያ ቀን አንስቶ ፮/ በዚህ አዋጅ ከተደነገገው የጡረታ መውጫ ዕድሜ በላይ በመንግሥት ሥራ ላይ ቆይቶ የሚቀርብ የጡረታ አበል ጥያቄ የጡረታ አበል ክፍያ መነሻ የሚታሰበው የመንግሥት የጡረታ አበል ክፍያ ጥያቄ ለአስተዳደሩ ካቀረበበት ቀጥሎ ካለው ወር የመጀመሪያ ፵፰. የዳረጎት አከፋፈልና የመክፈያ ጊዜ ፩/ ማንኛውም ዳረጎት የሚከፈለው በአንድ ጊዜ ፪/ የአገልግሎት ወይም የጤና ጉድለት ዳረጎት ተከፋይ የሚሆነው የመንግሥት ሠራተኛው ከሥራ ከተሰናበተበት ቀጥሎ ባለው ወር ስለመድረሱና መጠኑን የሚገልጽ ማስረጃ ፩/ ማንኛውም የውዝፍ አበል ወይም የዳረጎት ክፍያ ጥያቄ በአምስት ዓመት ውስጥ ካልቀረበ ፪/ የይርጋ ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው በመብቱ መጠቀም ከሚችልበት ቀጥሎ ካለው ቀን ፫/ በሚከተሉት ምክንያቶች የባከነ ጊዜ ለይርጋ ሀ) ባለመብትነቱን ለማረጋገጥ የተጀመረ የፍርድ ቤት ሥርዓት እስከሚጠናቀቅ የወሰደው ጊዜ፤ መረጃ የማስተላለፍ ግዴታውን በወቅቱ ሐ) ፈንዱ የቀረበለትን የክፍያ ጥያቄ መርምሮ ፶. አበል የማግኘት መብትን ማስተላለፍ ስላለመቻሉ አበል የማግኘት መብት የዕዳ መያዣ ሊደረግ ወይም በውርስም ሆነ በሌላ በማናቸውም ምክንያት በዚህ አዋጅ መሠረት የሚሰጥ አበል፡- ፩/ ለመንግሥት ገቢ የሚሆን መቀጮ፤ ግብር ፪/ አግባብ ባለው ሕግ መሠረት ቀለብ የመስጠት ግዴታን ለመወጣት በፍርድ ቤት ካልታዘዘ በስተቀር በሌላ ዕዳ ምክንያት አይከበርም፡፡ ፮፻፺/፪ሺ፪ አንቀጽ ፱ እና የዚህ አንቀጽ ንዑስ- ለማሕበራዊ ጤና መድህን የሚሰበሰብ መዋጮ በየወሩ ከጡረታ አበል ላይ ተቀንሶ ለማኅበራዊ ጤና መድህን ፈንድ ገቢ ይደረጋል፡፡ ሆኖም፡- ሀ) የጡረታ አበል በመቀበል ላይ ያለ ባለመብት በሠራተኛነት በመቀጠር ደመወዝ የሚያገኝ ከሆነ የጤና መድህን መዋጮ የሚቀነሰው በየወሩ ከሚከፈለው ደመወዝ ላይ ብቻ ነው፤ ባለመብት የተተኪም ጡረታ አበል የሚያገኝ ከሆነ የጤና መድህን መዋጮ የሚቀነሰው በራሱ ከሚያገኘው የጡረታ አበል ብቻ ፩/ የጡረታ አበል በመቀበል ላይ ያለ ባለመብት በመንግሥት መሥሪያ ቤት ከተቀጠረና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፰ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ፊደል- ተራ (ሐ) የተደነገገው ጡረታ መውጫ ዕድሜ ያልደረሰ ከሆነ አዲሱ አገልግሎት ከቀድሞ አገልግሎቱ ጋር ተደምሮ ይታሰብለታል፡፡ ሆኖም የአገልግሎት የጡረታ አበል በመቀበል የፈጸመው አገልግሎት ተደምሮና ተሻሽሎ አበል የሚከፈለው የሠራተኛው ዕድሜ ፷ መጀመሪያ ቀን አንስቶ ይሆናል፡፡ እንደተጠበቀ ሆኖ እንደገና የታሰበው አበል ከቀድሞው አበል ያነሰ ከሆነ የቀድሞውን አበል የማግኘት መብት ይኖረዋል፡፡ ሆኖም ወደ የሚከፈል አበል ወይም የጡረታ መዋጮ እንደተጠበቀ ሆኖ አንድ ባለመብት በዚህ አዋጅ መሠረት ከአንድ በላይ የጡረታ አበል በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ይወሰናል፡፡ ፬/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ ንዑስ-አንቀጽ (፪) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ከግል ወደ መንግሥት ይዞታ በተዛወረ ድርጅት ድርጅቱ ፭/ ከ፲ ዓመት ያላነሰ አገልግሎት ላላቸው ወይም ከአምስት ዓመት ያነሰ አገልግሎት ኖሯቸው አገልግሎታቸው ሲቋረጥ የጡረታ መውጫ ዕድሜ ላይ ለደረሱ ከፍተኛ የመንግሥት አወሳሰን የመከላከያ ሠራዊት ወይም የፖሊስ ፮/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ በአዋጅ ቁጥር ፮፻፶፫/፪ሺ፩ አንቀጽ ፶፭ መሰረት መብቶችና ጥቅሞቹ የመንግሥት ኃላፊ ወይም የምክር ቤት አባል በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱(፭) ወይም አንቀፅ ፳፫(፪) መሰረት የሚከፈለው የጡረታ ፯/ ይህ አዋጅ ከሚጸናበት ቀን አንስቶ ወደ ፊት ዕድሜው ፷ ዓመት ከመሙላቱ በፊት በራስ ፍቃድ የአገልግሎት የጡረታ አበል መቀበል ከተቀጠረ ይከፈል የነበረው የጡረታ አበል ፶፫. መረጃ የመስጠትና የመተባበር ግዴታ ፩/ ማንኛውም የመንግሥት መሥሪያ ቤት በዚህ አዋጅ ክፍል ሁለት ድንጋጌዎች መሠረት በአስተዳደሩ በሚወሰነው ጊዜና ቅጽ መሠረት ለአስተዳደሩ የማስተላለፍ ግዴታ አለበት፡፡ ፪/ ይህን አዋጅ በሥራ ላይ ለማዋል እንዲቻል ማንኛውም ሰው የጽሁፍ ማስረጃ እንዲልክ ወይም ቀርቦ አስተያየትና መረጃ እንዲሰጥ ፫/ የሚመለከታቸው አካላት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ-አንቀጽ (፭) በሚሰጥ ውክልና መሠረት የጡረታ መዋጮ በመሰብሰብ ረገድ ፩/ በዚህ አዋጅ መሰረት ለሚሰጥ ለማናቸውም ዓይነት አበል ብቁ የሚያደርጉ ሁኔታዎች ዓይነትና መጠን የሚወሰነው በአስተዳደሩ ፪/ አስተዳደሩ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ውሳኔ የሚሰጠው የራሱን የመረጃ ማህደር፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፫ መሠረት የሚተላለፉትን መረጃዎችና እንደ አግባቡ ማስረጃዎች መሠረት በማድረግ ይሆናል፡፡ ፫/ በአስተዳደሩ የመረጃ ማህደርና በቀረበለት ማስረጃ መካከል ልዩነት ቢፈጠር ተቀባይነት የሚኖረው ማስረጃ በአስተዳደሩ ይወሰናል፡፡ ፶፭. ውሳኔን እንደገና ስለመመርመር ፩/ ቅሬታ ያለው ባለመብት በሚያቀርበው ጥያቄ ወይም በራሱ አነሳሽነት አስተዳደሩ ቀደም ብሎ የሰጠውን ውሳኔ እንደገና ለመመርመር ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፩ የተደነገገው ቢኖርም አስተዳደሩ ውሳኔውን እንደገና ሲመረምር የአበል መሰረዝ፣ መቀነስ ወይም መቋረጥ ሊያስከትል የሚችል በቂ ምክንያት ያገኘ እንደሆነ ውሳኔ እስከሚሰጥ ድረስ ሊሰረዝ፣ ሊቀነስ ወይም ሊቋረጥ በሚገባው አበል መጠን ክፍያው ታግዶ እንዲቆይ ማድረግ ፫/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፩ ድንጋጌ ቢኖርም እንደገና በተደረገ ምርመራ የጡረታ አበል እንዲቀነስ አስተዳደሩ ከወሰነ ወይም ከዚህ አዋጅ ድንጋጌ ውጪ ያለአግባብ የጡረታ አበል ከተከፈለ አስተዳደሩ ከባለመብቱ አበል ላይ እየቀነሰ ለጡረታ ፈንዱ ገቢ የማድረግ ፩/ አስተዳደሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፬ ወይም አንቀጽ ፶፭ መሠረት በሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ማንኛውም ባለመብት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፯ ለተቋቋመው የማሕበራዊ ዋስትና የሚችለው ይግባኝ በሚባልበት ጉዳይ ላይ ውሳኔ በተሰጠ እስከ አንድ ዓመት ባለው ጊዜ ፫/ ጉባዔው የቀረበለትን የይግባኝ አቤቱታ ከዚህ ማሻሻል ወይም ማጽናት ይችላል፡፡ ፬/ ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ይሆናል፡፡ ሆኖም የጉባዔው ውሳኔ መሠረታዊ የሕግ ስህተት አለው ብሎ የሚያምን ተከራካሪ ወገን ውሳኔው በተሰጠ በ፴ ቀናት ውስጥ ይግባኙን ለፌዴራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፶፯. የማኅበራዊ ዋስትና ይግባኝ ሰሚ ጉባዔ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፮ መሠረት የሚቀርቡ የማሕበራዊ ዋስትና ይግባኝ ሰሚ ጉባዔ በዚህ ፫/ ከጉባዔው አባላት አብዛኞቹ በጉባዔው ስብሰባ ላይ ከተገኙ ምልዓተ ጉባኤ ይሆናል፡፡ ፬/ የጉባዔው ውሳኔ የሚተላለፈው በስብሰባው በተገኙ አባላት በአብላጫው ድምጽ ሲደገፍ ነው፤ ሆኖም ድምጽ እኩል ለእኩል ከተከፈለ ሰብሳቢው ወሳኝ ድምጽ ይኖረዋል፡፡ ፭/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ጉባዔው የራሱን የአሠራር ሥነ ሥርዓት በዚህ አዋጅ መሰረት በሚከፈል የጡረታ አበል፣ በሚሰበሰብ የጡረታ መዋጮ እና ከጡረታ ፈንድ ኢንቨስትመንት በሚገኝ ትርፍ ላይ በዘመናዊ (ዲጂታላይዝድ በሆነ) የመረጃ አያያዝ ፩/ ይህ አዋጅ ከመጽናቱ በፊት ለተፈጠሩ ሕጋዊ ሁኔታዎች ቀደም ሲል ሲሰራባቸው ሠንጠረዥ እስከሚያወጣ ድረስ የሕክምና ቦርዶች የሚከተሉት አሰራር ተፈጻሚነቱ ፫/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ ንዑስ-አንቀጽ (፭) እንደተጠበቀ ሆኖ ከሰኔ ፩ ቀን ፲፱፻፺፭ ዓ.ም ፕሮግራም ለተወሰነ ጊዜ ያገለገለ ሠራተኛ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም ጀምሮ ይህ አዋጅ በሚጸናበት ቀን በሥራ ላይ ለሚገኝና ተገቢውን የጡረታ መዋጮ ለከፈለ ሠራተኛ የዚህ አዋጅ ድንጋጌ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ-አንቀጽ (፬) እና አንቀጽ ፶፱ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም በፊት ቢያንስ ፳፭ ዓመት አገልግሎ ሠራተኛ የአዋጁ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ድንጋጌ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፭/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ቀደም ሲል የመንግሥት ሠራተኛ ወይም የጡረታ አበል ተጠቃሚ ባለመብት ሆኖ በወንጀል ጥፋት ምክንያት ከሦስት ተፈርዶበት የዘለቄታ የጡረታ መብቱን ያጣ ባለመብት ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም አንስቶ ውዝፍ አበል ሳይጨምር ለወደፊት የጡረታ አበል የማግኘት መብት ይኖረዋል፡፡ ፮/ ከሐምሌ ፩ ቀን ፪ሺ፯ ዓ.ም ጀምሮ በሥራ የመንግሥት ሠራተኛ በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፭) በተገለጸ ምክንያት ያልተያዘለት አገልግሎት ለወደፊት ከአዲሱ አገልግሎቱ ጋር ተደምሮ እንዲያዝለት ይደረጋል፡፡ ፷፩. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ ደንቦችን ሊያወጣ ፪/ አስተዳደሩ ይህን አዋጅና በዚህ አንቀጽ ለመስጠት ፈቃደኛ ያልሆነ ወይም የዚህን አዋጅ እና ይህን አዋጅ ለማስፈፀም በሚወጡ ደንብ እና መመሪያዎች ድንጋጌ አፈፃፀም የሚያሰናክል ተግባር የፈጸመ ማንኛውም ሰው በወንጀል ሕግ ፷፫. የተሻሩና ተፈጻሚ የማይሆኑ ሕጎች ፩/ የሚከተሉት በዚህ አዋጅ ተሽረዋል፡- ሀ) የመንግሥት ሠራተኞች የጡረታ አዋጅ ቁጥር ለ) የመንግሥት ልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ፩፻፵፮/፲፱፻፺፩ አንቀጽ ፲፪ እና የጡረታ ሽፋንን የሚመለከተው የአንቀጽ ፴ ንዑስ ሐ) ከኃላፊነት የተነሱ የሀገርና የመንግሥት መሪዎች፣ ከፍተኛ የመንግሥት ኃላፊዎች የምክር ቤት አባላትና ዳኞች መብትና ጥቅሞች አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፫/፪ሺ፩ አንቀጽ ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረኑ ማናቸውም ሕጎች በሚመለከቱ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚ አይሆኑም፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ መጋቢት ፱ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=14e778b2d616f70db68d8efb38fb031cb007e5f4	23,106	4,596	0.971963	2025-10-04T13:50:32.082999
d091bfe46e8cbef0	የፌዴራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ የካቲት ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬ ዓ.ም የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ............................ገጽ ፲፫ሺ፱፻፹ የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀፅ ፶፭ (፩)፣ (፲፩) እና በኢትዮጵያ ፌደራል መንግሥት የፋይናንስ አስተዳደር አዋጅ ቁጥር ፮፻፵፰/፪ሺ፩ አንቀፅ ፳፯ መሰረት ለተጨማሪ መደበኛና ካፒታል ሥራዎች እንዲሁም ለ፪ሺ፲፬ በጀት ዓመት ከታክስ የሚገኘው ገቢ በመቀነሱ ከሀገር ውስጥ ብድር በመሸፈን የወጪ አሸፋፈንን ለማስተካከል የሚከተለው የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬” ተብሎ አንቀጽ ፪ ከሐምሌ ፩/፪ሺ፲፫ ጀምሮ እስከ ሰኔ ፴/፪ሺ፲፬ በሚፈጸመው በአንድ የበጀት ዓመት ጊዜ ውስጥ ከሀገር ውስጥ ብድር ከሚገኝ ገቢ ላይ ከዚህ ጋር በተያያዘው ሠንጠረዥ ውስጥ ለተጠቀሱት ሥራዎችና አገልግሎቶች ቀጥሎ [[[[[[[ ሐ/ የወጪ አሸፋፈን ለማስተካከል ብር 9,000,000,000 /አንድ መቶ ሃያ ሁለት ቢሊዮን ብር/ በተጨማሪ ወጪ የተጨማሪ በጀት አዋጅ ተፈቅዷል፡፡ አንቀፅ ፫ ጉዳዩ የሚመለከታቸው የመንግሥት አካላት የበላይ ኃላፊዎች ለየመሥሪያ ቤቶቻቸው ሥራና አገልግሎት ከሀገር ውስጥ ብድር ሥራዎች የተፈቀደላቸውን ተጨማሪ በጀት አንቀጽ ፬ በዚህ አዋጅ የተፈቀደው የተጨማሪ በጀት በ፪ሺ፲፬ በጀት ዓመት የበጀት አዋጅ ቁጥር አዲስ አበባ የካቲት ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="d091bfe46e8cbef0" title="የፌዴራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=5c5ff5239ecb2da700405b91c2bb48ba2fe78b63" char_count="911" purity="0.91"> የፌዴራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ የካቲት ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬ ዓ.ም የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ............................ገጽ ፲፫ሺ፱፻፹ የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀፅ ፶፭ (፩)፣ (፲፩) እና በኢትዮጵያ ፌደራል መንግሥት የፋይናንስ አስተዳደር አዋጅ ቁጥር ፮፻፵፰/፪ሺ፩ አንቀፅ ፳፯ መሰረት ለተጨማሪ መደበኛና ካፒታል ሥራዎች እንዲሁም ለ፪ሺ፲፬ በጀት ዓመት ከታክስ የሚገኘው ገቢ በመቀነሱ ከሀገር ውስጥ ብድር በመሸፈን የወጪ አሸፋፈንን ለማስተካከል የሚከተለው የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬” ተብሎ አንቀጽ ፪ ከሐምሌ ፩/፪ሺ፲፫ ጀምሮ እስከ ሰኔ ፴/፪ሺ፲፬ በሚፈጸመው በአንድ የበጀት ዓመት ጊዜ ውስጥ ከሀገር ውስጥ ብድር ከሚገኝ ገቢ ላይ ከዚህ ጋር በተያያዘው ሠንጠረዥ ውስጥ ለተጠቀሱት ሥራዎችና አገልግሎቶች ቀጥሎ [[[[[[[ ሐ/ የወጪ አሸፋፈን ለማስተካከል ብር 9,000,000,000 /አንድ መቶ ሃያ ሁለት ቢሊዮን ብር/ በተጨማሪ ወጪ የተጨማሪ በጀት አዋጅ ተፈቅዷል፡፡ አንቀፅ ፫ ጉዳዩ የሚመለከታቸው የመንግሥት አካላት የበላይ ኃላፊዎች ለየመሥሪያ ቤቶቻቸው ሥራና አገልግሎት ከሀገር ውስጥ ብድር ሥራዎች የተፈቀደላቸውን ተጨማሪ በጀት አንቀጽ ፬ በዚህ አዋጅ የተፈቀደው የተጨማሪ በጀት በ፪ሺ፲፬ በጀት ዓመት የበጀት አዋጅ ቁጥር አዲስ አበባ የካቲት ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=5c5ff5239ecb2da700405b91c2bb48ba2fe78b63	911	170	0.913747	2025-10-04T13:50:34.634771
347e4dd24895ef02	የአስፈጻሚ አካላትን ሥልጣንና ተግባር መወሰኛ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዋጅ……………………………………..ገጽ ፲፫ሺ፯፻፶፩ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌደራል መንግሥት አስፈጻሚ አካላትን ሥልጣንና ተቋማት ሲደራጁ የተሰጣቸውን ተግባርና ኃላፊነት ለመወጣት በሚያስችል መልኩ ግልጽ ዓላማ ያላቸው፣ ከሌሎች ተቋማት ሥልጣንና ተግባር ጋር ውጤታማና ወጪ ቆጣቢ የሆነ፣ ብክነትን የሚቀንስና ውጤታማነትን የሚያበረታታ፣ ኃላፊነቱን ሲያጓድል አካላት አደረጃጀት መፍጠር አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ ተግባር ለመወሰን በየጊዜው የሚወጡ ሕጎች ወጥ የሆነ የተቋማት አደረጃጀትና ስያሜ ለመፍጠር ያልቻሉ በመሆኑ የተቋማት ቀጣይነትን ለማረጋገጥና የስያሜ ወጥነትን ለማስቀጠል ያልተቻለ በመሆኑ፣ በሥራ ላይ ያለውን የተቋማትን አደረጃጀትና በየጊዜው የማይለዋወጥ፣ ዘላቂነት ያለው እንዲሁም ከማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ለውጥ ጋር አብረው እየተለወጡ የሚሄዱ የተቋማት አደረጃጀትና ስያሜን መፍጠር የሚያስችል ሥርዓት በሕግ መዘርጋት ሪፐብሊክ የፌደራል መንግሥት ሕገ-መንግሥታዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት ይህ አዋጅ “የአስፈጻሚ አካላትን ሥልጣንና ተግባር መወሰኛ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፫/ ፪ሺ፲፬” በዚህ አዋጅ ውስጥ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም ፩/ “ሕገ-መንግሥት” ማለት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት ነው፤ አንቀጽ ፵፯ የተካተተ ማንኛውም ክልል ሲሆን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደርን ይጨምራል፤ ፫/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለጸው የሴትም ሚኒስትሩና ስለሚኒስትሮች ምክር ቤት ፫. የጠቅላይ ሚኒስትሩ ሥልጣንና ተግባር የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ጠቅላይ ሚኒስትር ሥልጣንና ተግባር በሕገ- መንግሥቱ አንቀጽ ፸፬ የተመለከተው ነው። ፬. የምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሥልጣንና ተግባር የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ሥልጣንና ተግባር በሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ ፸፭ የተመለከተው ነው። ፭. የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሥልጣንና ተግባር የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሥልጣንና ተግባር በሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ ፸፯ የተመለከተው ነው። ፮. የሚኒስትሮች ምክር ቤት አባላት ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የሚከተሉት አባላት ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ የተመለከቱትን መ) በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰየሙ ሌሎች ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ፊደል (ሐ) የተመለከተው ማንኛውም ሚኒስትር በምክር ቤቱ ስብሰባ ላይ ሊገኝ በማይችልበት ጊዜ የሚኒስቴሩ ሚኒስትር ዴኤታ በምክር ቤቱ ሚኒስትር ዴኤታዎች ካሉና ሚኒስትሩ በተለይ ካልወከለ በሹመት ቅድሚያ ያለው ሚኒስትር ዴኤታ በምክር ቤቱ ስብሰባ ላይ ይሳተፋል። ፯. የሚኒስትሮች ምክር ቤት የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ሀ) ሥራውን በአግባቡ ለማካሄድ አስፈላጊው በውስጠ ደንቡ በሚወሰነው መሠረት መደበኛ እና አስቸኳይ ስብሰባዎችን ሐ) ስብሰባ ላይ ከአባላቱ ከግማሽ በላይ ሲገኙ መ) የሚያስተላልፈው ውሳኔ በተባበረ ድምጽ ካልተቻለ በአብልጫ ድምጽ ይወሰናል፤ የተከፈለ እንደሆነ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ያለበት ወገን ወሳኝ ድምጽ ይኖረዋል። ሀ) የሚኒስትሮች ምክር ቤት አባላት አጀንዳ የማስያዝ መብታቸው እንደተጠበቀ ሆኖ ለ) የምክር ቤቱን ስብሰባ ይመራል፤ ሐ) ለምክር ቤቱ በአጀንዳ የቀረበ ጉዳይ መታየት የሚያስፈልገው ሆኖ ካገኘው ስብሰባውን ለሌላ ጊዜ ያስተላልፋል፤ ፫/ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በማይኖርበት ጊዜ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ የምክር ቤቱን ስብሰባ ፰. የሚኒስትሮች ምክር ቤት ቋሚ ኮሚቴዎች ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሥልጣንና ተግባሩን ለመወጣት ይረዳው ዘንድ የምክር ቤቱ አባላት ፪/ የቋሚ ኮሚቴዎች ሥልጣንና ተግባር በምክር የፌደራል አስፈጻሚ አካላት ስያሜ ፩/ በዋናነት ሥራውን በሚያከናውንበት ዘርፍ እና በተያያዥ ጉዳዮች ላይ ፖሊሲ፣ ስትራቴጂ እና ፕሮግራም የሚቀርጽ፤ ሲጸድቁም በበላይነት ተፈጻሚነታቸውን የሚመራና የሚያስተባብር፤ ፪/ በሚሰማራበት ዘርፍ ሌላ ተቋም ስታንዳርድ በመገንባት እንዲሁም በተጨባጭ ፕሮግራምን ወደ ፕሮጀክትነት በመቀየር የቀን ተቀን የፌደራል ወይም የክልል ተቋም ከተሰጠው ሥልጣንና ተግባር በከፊል በውክልና የሚሰጥ፤ ፩/ ለሚኒስቴር መስሪያ ቤት፣ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ወይም ለተወካዮች ምክር ቤት ተጠሪ የሚሆን፤ ፪/ የተለያዩ መስሪያ ቤቶችን ሥራ የሚያቀናጅ፣ እንዲሁም መስሪያ ቤቶችን የሚያስተባብር፤ ፫/ እንደአግባቡ ዘላቂ ለሆነ ወይም በአንዳንድ ሁኔታ በጊዚያዊነት አንገብጋቢ ለሆኑ ጉዳዮች ፩/ የቁጥጥር፤ ደረጃ የማውጣትና በወጣው ደረጃ መሠረት መተግበሩን የሚያረጋግጥ፣ ፪/ ለሚኒስቴር መስሪያ ቤት ተጠሪ የሚሆን ወይም ተጠሪ ከሆነለት ሚኒስቴር መሥሪያ ቤት ሥራ ጋር የጥቅም ግጭት ይኖራል ተብሎ ሲገመት ለጠቅላይ ሚኒስቴር ወይም ለሌላ የመንግስት አካል ተጠሪ የሚሆን፤ ስታንዳርዶችን የማውጣት፤ ስታንዳርዶችን የሚያከናውን፤ ወይም በሚመለከተው አካል የወጡ ስታንዳርዶችን የሚያስፈጽም፣ ፬/ ፈቃድ የሚያስፈልጋቸው ጉዳዮች ሲኖር ፈቃድ የመስጠት እና የመቆጣጠር ሥራን ፩/ የልማት እና የመሠረተ ልማት ሥራዎችን እና አስተዳደርን በመደበኛነት የሚያከናውን ፪/ የመሠረተ ልማት ግንባታ፣ ጥገና፣ አገልግሎት አሰጣጥ እና አስተዳደር ለማከናወን ሌላ የመንግስት ልማት ድርጅትን ወይም የግል ድርጅትን በመጠቀም የተሰጠውን ኃላፊነት በአስተዳደርነት ወይም በልማትነት ይሰየማል፡፡ አስፈላጊ የሆኑ አገልግሎቶችን በማዕከል ደረጃ ለመስጠት የሚቋቋም ወይም በዋናነት ለዜጎች አንድ ተቋም በዋናነት አንድን ልዩ ትኩረት አደረጃጀት ይዞ የተለያዩ ተቋማትን ማስተባበር በሚያስፈልግት ወቅት በልዩ ሁኔታ ወጥነት ላለው ጊዚያዊ ወይም ቋሚ ዓላማ የሚቋቋም በጽህፈት አንድ ተቋም ተጠሪነቱ እንደተሰማራበት የሥራ ዘርፍ አግብብ ላለው ሚኒስቴር መስሪያ ቤት ወይም ሌላ መስሪያ ቤት የሆነ በሥልጠና፣ በጥናትና ምርምር እና በማማከር አገልግሎት ላይ የሚያተኮር በተቋቋመበት ዘርፍ ልምድ እና ስለሚኒስቴሮች መቋቋም፣ ሥልጣንና ተግባራትና ስለሚኒስቴሮች መቋቋምና የሚኒስትሮች ተጠሪነት ፲፮. የሚኒስቴር መሥሪያ ቤቶች መቋቋም ፫/ የንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር፣ ፲/ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር፣ ፲፩/ የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስቴር፣ ፲፪/ የከተማና መሠረት ልማት ሚኒስቴር፣ ፲፫/ የውሃና ኤነርጂ ሚኒስቴር፣ ፲፬/ የመስኖና ቆላማ አከባቢ ሚኒስቴር፣ ፲፯/ የሴቶችና ማሕበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር፣ ፲፰/ የባህልና ስፖርት ሚኒስቴር፣, ፲፯. የሚኒስትሮች ተጠሪነትና ኃላፊነት ፩/ ተጠሪነቱ ለጠቅላይ ሚኒስትሩና ለሚኒስትሮች ፪/ የሚመራውን ሚኒስቴር ይወክላል፣ ሥልጣንና ፫/ ለሚኒስቴሩ በተፈቀደው በጀትና የልማት ዕቅድና ፕሮግራም መሠረት ገንዘብ ወጪ ሥርዓት ተግባራዊ መደረጉን ያረጋግጣል። ፲፰. የሚኒስትር ዴኤታዎች ተጠሪነትና ኃላፊነት ፩/ የእያንዳንዱ ሚኒስቴር ሚኒስትር ዴኤታ ተጠሪነቱ ለሚኒስትሩ ሆኖ የተመደበበትን ዴኤታው ተክቶት ይሠራል፤ ከአንድ በላይ በተለይ ካልወከለ በሹመት ቅድሚያ ያለው ሚኒስትር ዴኤታ ተክቶት ይሠራል። ፲፱. የሚኒስቴሮች የወል ሥልጣንና ተግባራት እያንዳንዱ ሚኒስቴር በዚህ አዋጅና በሌላ ሕግ በተሰጠው ሥልጣንና ተግባር መስክ፡- ፩/ የጥናትና ምርምር ተግባራትን ያከናውናል፣ መረጃዎችን ይሰበስባል፣ ያቀነባብራል፣ ፪/ በጥናት ላይ የተመሠረቱ ፖሊሲዎችን ፫/ የፌደራል መንግሥት ሕጎችን ያመነጫል፣ ፬/ በሕግ የተጣለበትን ተግባርና ኃላፊነቶች ለመወጣት የሚያስችለውን መመሪያ ያወጣል፤ ፭/ ፖሊሲዎችንና ስትራቴጂዎችን በሥራ ላይ ለማዋል ከሌሎች ሚኒሰቴር መስሪያ ቤቶችና ተቋማት ጋር አስፈላጊውን ቅንጅት በመፍጠር ፮/ ዕቅድና በጀት ያዘጋጃል፣ ሲፈቀድም የአቅም ግንባታ ሥራዎችን ያከናውናል፣ የለውጥና የመልካም አስተዳደር ሥራዎችን ይፈጽማል፣ ያስፈጽማል፣ ውጤታማነታቸውን እንደአስፈላጊነቱ ድጋፍና ምክር ይሰጣል፤ አካባቢዎች ልዩ ድጋፍ ያደርጋል፤ ለአርብቶ አደርና ከፊል አርብቶ አደር ፲/ በሕግ መሠረት ውሎችንና ዓለም አቀፍ ፲፩/ የሚያዘጋጃቸው ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎች፣ ሕጎች፣ የልማት ፕሮግራሞችና ፕሮጀክቶች የሚያስጠብቅ መሆኑን ያረጋግጣል፤ የአካል ኢኮኖሚያዊ ችግሮች ተጋላጭ የኅብረተሰብ ክፍሎች የእኩል እድል ተጠቃሚና ሙሉ ተሳታፊ የሚሆኑበትን ሁኔታ ያመቻቻል፤ ሚኒስትሩ፣ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት እና ለሚመለከታቸው ሌሎች አካላት ሪፖርት ፲፫/ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ከሥልጣንና ተግባሩ በከፊል ለሌላ የፌደራል ወይም የክልል ፩/ የግብርና ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ተወዳዳሪነትን በቀጣይነት የሚያረጋግጡ ፕሮግራሞችን እና የሕግ ማዕቀፎችን ለ) በግብርና ዘርፍ ልማት የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚና ለማሳደግ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፣ የሥጋ እና የወተት ምርትና ምርታማነትን ለማሳደግ በዘርፉ የህብረት ሥራ ማህበራት አስፈላጊውን ድጋፍ የሚያገኙበትን ሁኔታ ያመቻቻል፣ ሐ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመቀናጀት ለአርሶ አደሮች፣ ለአርብቶ አደሮችና ከፊል አርብቶ አደሮች እና በግብርና ተዋንያን ተደራሽ የሆነ የግብርናና ገጠር መሆኑን ይከታተላል፣ የግብርና የህብረት ሠ) በሰብል ምርት፣ በእንስሳትና ዓሳ እና ፍላጎት፣ አቅርቦት፣ ሥርጭትና ግብይት ይከታተላል፣ ውጤታማነቱን ያረጋግጣል፤ ረ) የእፅዋት፣ እንሰሳትና ዓሳ በሽታዎችን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የሚያስችል የሚደረጉ ጥናትና ምርምሮችን ይመራል ሰ) የእፅዋትና እንስሳት ጤና አገልግሎትን ልማቶችን ይዘረጋል፣ እንደአስፈላጊነቱ አገልግሎት ምዘገባና ቁጥጥር ይዘርጋል፣ የምርት ጥራት፣ ጤናና ደህንነት ቁጥጥር የእንሰሳት ተዋጽኦዎች ላይ የኳራንቲን ቀ) የከተማ ግብርናን ውጤታማ ለማድረግ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ስልት ይነድፋል፣ የአተገባበር ሥርዓት በአግባቡ መተግበራቸውን ያረጋግጣል፤ የሚያስችሉ ቴክኖሎጂዎችን በምርምር ምርቶች በሀገር ውስጥ እና በውጪ ገበያ ተ) ለእንስሳትና ዓሳ ምርትና ተዋጽኦ ልማት ቸ) ለገጠር መሬት አስተዳደርና ለተፈጥሮ ሥርዓት መዘርጋቱን ይከታተላል፣ ድጋፍ ይሰጣል፣ ሀገር አቀፍ መረጃ ያደራጃል፤ ኀ) በአርብቶ አደርና በከፊል አርብቶ አደር አካባቢዎች በገበያ የሚመራ የእንስሳት ሀብት ልማት፣ ውሃን ማዕከል ያደረገ የግጦሽ መሬትና የተፈጥሮ ሀብት ልማት ነ) ለግብርና የሚውል ውሃን ከዝናብ፣ ከገጸ- የወንዝ ጠለፋ፣ የምንጭ ማጐልበትና አደሩን እና አርብቶ አደሩን የውሃ አጠቃቀም ክህሎት የበለጠ ለማሳዳግ ይዘረጋል፣ ውጤታማነቱን ያረጋግጣል፤ ፕሮግራሞች እና ፕሮጀክቶች ተነድፈው አ) የተፈጥሮ ሀብትን ለመጠበቅና በዘላቂነት ለመጠቀም የተፈጥሮ ሀብት መመናመን ውጤታማነታቸውን ይከታተላል፤ የአፈር መሸርሸር መንስዔዎች ልየታ ሥራን፣ የመከላከያ ስልቶች ተነድፈው ተግባራዊ የሚሆኑበትን ሥርዓት ፣ የአፈር ለምነት የሚጠቅበትን እና ሀገራዊ የአፈር መረጃ የሚከናወንበትን ስልት የመንደፍ ሥራን ከ) የተፈጥሮና ሰው ሰራሽ አደጋ በግብርና ልማት ላይ የሚያስከትለውን ተጽዕኖ ለመተንበይ የሚያስችል አቅም ይገነባል፣ የመቋቋም አቅምን ለማጠናከር የዕለት ደራሽ ድጋፍ እና የምግብ ዋስትና ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን ይዘረጋል፣ ተግባራዊ ያደርጋል፣ በገጠር ኸ) ከመስኖና ቆላማ አካባቢ ሚኒስቴር ጋር በመተባበር፣ የሰብልና እንስሳት ምርትና ምርታማነት እንዲያድግ በጥናት ግኝት ላይ የተመሠረተ ለቆላማ አካባቢዎች ግብርና ሥራዎች የሚውል የውሃ እና ወ) የግብርና ልማት በገበያ እንዲመራና ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር በገበያ የሚቀርብ ማናቸውንም የሰብል ምርት፣ እንስሳትና ዓሳ ምርትና ተዋጽኦ ዐ) ከሚመለካታቸው አካላት ጋር ቅንጅት በመፍጠር የግብርና ኢንቨስትመንትን የግብርና ኢንቨስትመንት አማራጮችንና የሚስፋፉበትን ስልት ይቀይሳል፣ በዘርፍ ለተሰማሩ ባለሀብቶች የሚያስፈልጋቸውን በንጥረ-ነገር ይዘቱ የበለፀገ የተሰባጠረና ዠ) የግብርናና የሌሎች የኢኮኖሚ ዘርፎች በቅንጅት ይሰራል፣ ለዘርፉ አሳታፊና ዘላቂ መዋቅራዊ ለውጥ የሚመጣበትን ስልት ይነድፋል፣ ተግባራዊ የሚሆኑበትን የ) የግብርና ምርምር ሥራዎች የዘርፉን እንደአስፈላጊነቱ ከባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት መሰራታቸውን ያረጋግጣል፣ ደ) የቡናና የሻይ ልማት እና ግብይት በአግባቡ በማንበር፣ በዘላቂነት ጥቅም የጥቅም ተጋሪነትን በማረጋገጥ ሀገሪቱንና ሕብረተሰቡ ከብዝሀ ሕይወትና ተያያዥ ነባር የማህበረሰብ እውቀት እንዲሁም ገ) በደን ልማት፣ ጥበቃ እና አጠቃቀም ለአካባቢ፣ ደንና የአየር ንብረት ለውጥ ሚኒስቴር ተሰጥተው የነበሩ ሥልጣንና ተግባራትን በሥራ ላይ ያውላል፡፡ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለግብርና ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ ሀ) የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ በቀጣይነት የሚያረጋግጡ ፖሊሲዎችን፣ ለ) በኢንዱስትሪ በተለይም በማኑፋክቸሪንግ ተሳትፎና ሚና ለማሳደግ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሐ) በኢንዱስትሪ በተለይም ማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ ልማት ትኩረት የሚሠጣቸውን ጨርቃ ጨርቅ፣ ቆዳ እና የምግብና ጠቀሜታና እምቅ አቅም አኳያ ይለያል፤ ለአፈጻጸሙ ዝርዝር ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ መርሀ-ግብር መ) በዘርፉ ምርምርና ጥናት የሚያካሂዱ አካላትን አስፈላጊውን ድጋፍ በማድረግ ተወዳዳሪነትን እንዲያድግ ያደርጋል፤ ሠ) በኢንቨስትመንት ሕግ መሠረት የሀገር ተጠሪ ተቋማት በዋናነት ለሀገር ውስጥ ባለሀብቶች ድጋፍ እንዲሰጡ ለማድረግ ረ) የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ልማትን ለማሳደግ አቅም ግንባታ ሥራዎችን ይሰራል፤ ሰ) የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ ምርታማነትን ለማሳደግ ኢንዱስትሪዎች የኤክስቴሽን አገልግሎት፣ የቴክኖሎጂ፣ በአመራረት ረገድ ድጋፍ እንዲያገኙ ሸ) የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ምርቶች የጥራት ደረጃቸውን እንዲሆኑ የአቅም ግንባታ፣ የምርምርና ስርጸት ሥራዎች እንዲከናወኑ ሥርዓት ይዘረጋል፣ ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ ቀ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመቀናጀት ለኢንዱስትሪ በተለይም ለማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ዘርፍ አስፈላጊ የሆነው የሰው ኃይል ፍላጎት እና አስተማማኝ ግብዓት ለማሟላት የሚቻልበትን ስልት ይቀይሳል፤ በመሥራት የኢንዱስትሪ ግብዓት አቅርቦት ትስስር ሥርዓት እንዲዘረጋ ሁኔታዎችን በቅንጅት ይሠራል፣ ለዘርፉ አሳታፊና ዘላቂ መዋቅራዊ ለውጥ ስለሚመጣበት ሁኔታ ስልቶችን ይነድፋል፣ ተግባራዊ ተ) ለማዕድን ሚኒስቴር ከተሰጡ ሥልጣንና ጠቀሜታቸው ጉልህ የሆኑ የኢንዱስትሪ ገቢ ምርቶች በሀገር ውስጥ ምርቶች የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪዎች መካከል የተቀናጀ ትስስር እንዲፈጠርና ስኬታማ ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎች እና የአሠራር ኀ) የአነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞችን ውጤታማ እንዲሆኑ የማትጊያ ስልት ነ) የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ የተቀመጡ መስፈርቶችን እንዲያሟሉ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ተሰጥተዋል። ፳፪. ንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር የሚመለከቱ ቀጣናዊ በተለይም ከጎረቤት የሚያረጋግጡ፣ ሀገራዊ የጥራት መሠረተ ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር እንዲዘምን፣ ሕጋዊ አሠራር እንዲሰፍን የሚደረግን የንግድ ግንኙነት ይመራል፣ ሐ) የሀገሪቱ የወጪ ንግድ የሚስፋፋበትንና የሚጠናከርበትን ሁኔታ ያመቻቻል፤ መ) የሀገር ውስጥ ባለሀብቶች ምርቶቻቸውን ተቋማት ጋር በመቀናጀት አስፈላጊውን ድጋፍ የሚሰጥበትን ሥርዓት ይዘረጋል፣ በመተባበር የውጭ ንግድ ግንኙነቶችን በሕግ መሠረት ይፈራረማል፣ ሲጸድቅም ረ) የወጪና ገቢ ንግድ ዕቃዎችን ጥራት መሥፈርት የማያሟሉ የንግድ ዕቃዎች ወደ ሀገር ውስጥ እንዳይገቡ ወይም ሰ) የወጪና ገቢ ዕቃዎች በትክክለኛ ዋጋ ይዘረጋል፤ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ቀ) የዋጋ ቁጥጥር ሊደረግባቸው የሚገቡ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ያቀርባል፣ በ) የንግድና የዘርፍ ማህበራት፣ የሸማቾች ተ) የሀገሪቱን ሕጋዊ ሥነ-ልክና ተስማሚነት ሥርዓት ለመተግበር እንዲቻል አስፈጻሚ ቸ) አስገዳጅ የኢትዮጵያ ደረጃ ያላቸው መሥሪያ ቤቶች የሚሠራባቸው አስገዳጅ ደረጃዎች በተቀናጀ መልኩ እንዲተገበሩ ኀ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ዘርፎች የሀገሪቱን ምርቶች ለውጭ ገበያ በማቅረብ ረገድ የታቀደውን እድገት ምርምሮች ያካሂዳል፣ ይተገብራል፤ ነ) አግባብ ባላቸው ሕጎች መሠረት ንግድ ኘ) የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ ሥራን ለኢትዮጵያ ምርት ገበያ ባለሥልጣን የተሰጡ ከዳኝነት ችሎት ሥራ ውጪ ያሉ ተግባርና ኃላፊነቶችን በሥራ ላይ ከ) በንግድ ውድድር እና ሸማቾች ጥበቃ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን ተሰጥተው የነበሩ ከዳኝነት ችሎት ሥራ ውጪ ያሉ ተግባርና ኃላፊነቶችን በሥራ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለንግድ ለኢትዮጵያ ምርት ገበያ ባለሥልጣን እና ንግድን የሚመለከቱ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የንግድና ቀጠናዊ ፩/ የማዕድን ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና የተፈጥሮ ጋዝ ልማትን የሚመለከቱ ፖሊሲዎችን፣ ስትራቴጂዎችንና የሕግ መረጃዎችን ለኢንቨስትመንትና ለልማት ሐ) የማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ልማት ሥራዎችን ለማፋጠን የሚውሉ የቤተ- ሙከራና የማዕድን ጥራት ማረጋገጫ የማሰልጠኛ ተቋማትን እንደአስፈላጊነቱ መ) በማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ልማት ከሌሎች የሚመለከታቸው አካላት ጋር ተሳትፎና ሚናን ለማሳደግ የሚያስችል የአሠራር ሥርዓት ይዘረጋል፣ ምቹ ሁኔታን ረ) የማዕድን፣ የነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ምርት ፍለጋን በበላይነት ይመራል፣ ምርቱን ሰ) ተጨማሪ እሴት ያላቸውን የማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ምርቶች ላይ የሚሰማሩ የውጭ እና የሀገር ውስጥ ማምረት አቅም ለማጎልበት የምርምር፣ ለሚሠማሩ የሀገር ውስጥ እና የውጭ ባለሀብቶች እና ኩባንያዎች አግባብነት ባለው ሕግ መሠረት ፈቃድ ይሰጣል፣ ቀ) ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታቸው ጉልህ የሆኑ እና ከውጪ የሚገቡ ማዕድንና የማዕድን ውጤቶች የሆኑ የሲሚንቶና ድንጋይ ከሰል፣ ሴራሚክ፣ ማርብልና ግራናይት፣ የብረት ማዕድን፣ የተለያዩ ኮንስትራክሽን ግብዓቶች፣ የፖታሽና የማዳበሪያ እና፣ የፔትሮሊየም ልማት ውጤቶች በሀገር ፈቃድም ይሰጣል፣ ከፍለጋ እስከ ምርት ያለውን የምርት ሰንሰለት ውጤታማ በ) የማዕድን ምርቶች የጥራት ደረጃቸውን የጠበቁ፣ በዓለም አቀፍ ተወዳዳሪ እንዲሆኑ ሥራዎች እንዲከናወኑ ሥርዓት ይዘረጋል፣ በመተባበር በባህላዊ መንገድ የሚመረቱ ቸ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር በባህላዊና በአነስተኛ ደረጃ የሚመረቱ የከበሩና ጌጣጌጥ ማዕድናት ምርትና አስፈላጊ ሥርዓትና መሠረተ ልማቶችን የሚያረጋግጡ እንዲሆኑ ምቹ ሁኔታ በአግባቡ መፈጽማቸውን ያረጋግጣል፣ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ማዕድን ሚኒስቴር ፩/ የቱሪዝም ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና በቀጣይነት የሚያረጋግጡ ፖሊሲዎችን፣ ለ) በቱሪዝም ዘርፍ ልማት የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚናን ለማሳደግ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሐ) የሀገሪቱን የቱሪዝም እና የኢኮ-ቱሪዝም ለቱሪዝም አመቺ ሆነው እንዲደራጁና መ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ለቱሪዝም ጉብኝት እጅግ አስፈላጊ የሆኑ የቱሪዝም መዳረሻዎችን መሠረተ ልማት ይዘረጋል፣ ተጨማሪ አዳዲስ መሠረተ ሠ) አዳዲስ የቱሪዝም መስህቦች እንዲለሙ ያደርጋል፣ የልማት ክፍተት ባለባቸው ያለማል፤ ነባር የቱሪዝም መዳረሻዎች እንዲጎለብቱ እና የቱሪዝም ምርት እና እንዲሆኑ ያደርጋል፣ የግል ባለሀብቶችም የተለያዩ የቱሪዝም ባለድርሻ አካላት ፍለጋና ማስተዋወቅ፣ የገበያ ትስስር እና በመምራት የሀገሪቱን የቱሪዝም ሀብቶች፣ ገበያዎችን ይፈጥራል፣ የዘርፉን የገበያ ሰ) ዘርፉ በቴክኖሎጂ፣ በጥናትና ምርምር የሚያበረክተው አስተዋጽኦ እንዲያድግ ያደርጋል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ቀ) የሀገሪቱ የተፈጥሮ ቅርሶች እንዲጠኑ፣ እንዲጠበቁና ለቱሪዝም አመቺ ሆነው የተሰየሙ የዱር እንስሳት ጥበቃ ቦታዎች በአግባቡ እንዲጠበቁ፣ ለቱሪዝም አመቺ ሆነው እንዲለሙና እንዲመሩ የማደረግ ሥራን ያስተባብራል፣ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ስትራቴጂዎች ተ) የሀገሪቱ የቱሪስት መስህቦች በዓለም ቸ) የሀገሪቱን የቱሪዝም መስህቦች፣ ምርትና ኀ) የቱሪስት አገልግሎት ሰጪ ተቋማትን ነ) ሥልጣኑ በግልጽ በሌላ አካል ካልተሰጠ በስተቀር ከአንድ በላይ በሆኑ ክልሎች ውስጥ አገልግሎት ለሚሰጡ ወይም ሕግ በሚፈቅደው አግባብ በውጭ ባለሀብቶች ለሚካሄዱ የቱሪስት አገልግሎት ሰጪ ተቋማት ፈቃድ ይሰጣል፣ ይቆጣጠራል፤ ኘ) ከቱሪዝም ተዋናዮች ጋር አጋርነትና አ) የመንግሥትና በቱሪዝም ዘርፍ የተሰማሩ ከክልል የቱሪዝም አካላት ጋር በጋራ የሚሰራበትን ማዕቀፍ በማዘጋጀት በሥራ ላይ ያውላል፤ ጥራት ያለው የቱሪዝም ለማረጋገጥ ያሉትን ዘርፈ-ብዙ ጥረቶች እንዲያስችለው የሚቋቋመውን የቱሪዝም ኸ) የግል ዘርፍ አካላትንና የቱሪዝም ዘርፍ ልማት የሚመለከታቸው የፌደራል እና ለማስተባበር የኢትዮጵያ ቱሪዝም ቦርድ ይዘረጋል፤ ከፕላንና ልማት ሚኒስቴር ጋር በመተባበር የቱሪዝም ሳተላይት ኣካውንት በሀገራዊ የኢኮኖሚ አካውንት ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለባህልና የሚመለከቱ እና ለቱሪዝም ኢትዮጵያ የተሰጡ ለተቋቋመው ቱሪዝም ሚኒስቴር ተሰጥተዋል። ፩/ የሥራና ክህሎት ሚኒስቴር የሚከተሉት አጠቃላይ የልማት ፖሊሲና ከሥራ፣ ከሥራ ስምሪትና ክህሎት እድገት ጋር አብሮ ለማስኬድ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ሐ) ከሚመለከታቸው የኢኮኖሚና ማህበራዊ ዘርፎች ጋር በመቀናጀት የቴክኒክና ማዕቀፍ ይቀርፃል፣ በሚመለከተው አካል በሚመለከተው አካል ለቴክኒክና ሙያ ተቋማት የወጡ ደረጃዎች መፈጸማቸውን መ) ከሚመለከታቸው የኢኮኖሚና ማህበራዊ ሙያ ሥልጠና ተቋማት እና በዘርፎቹ በእርስ ትስስር እንዲፈጠር ሁኔታዎችን የቴክኖሎጂ አጠቃቀምና ውጤታማነት ረ) ከሚመለካታቸው የኢኮኖሚና ማህበራዊ ዘርፎች ጋር በመቀናጀት ቀልጣፋና ሸ) ተቀማጭነታቸው ከአንድ ክልል በላይ የሆኑ ድርጅቶችን የአሠሪና ሠራተኛ ጉዳይ ይከታተላል፣ ድጋፍ ይሰጣል፤ ቀ) በሥራ ላይ የሚከሠቱ አደጋዎችና በሥራ ሥርዓት ይዘረጋል፤ የሙያ ጤንነትና ደኅንነት ደረጃዎች ያወጣል፣ ሥራ ላይ የማድረግ መብቶቻቸውን እንዲጠቀሙ ያበረታታል፣ ይደግፋል፣ በሀገር አቀፍ ደረጃ የሚደራጁትን የሠራተኛና የአሠሪ ወገንን ጨምሮ የሶስትዮሽ የውይይት መድረኮች እንዲደረጉ ድጋፍ ያደርጋል፤ የሥራ ክርክሮችን ክስተት ለመቀነስ የተቀላጠፈ የአሠራር ሥርዓት ይዘረጋል፣ ኀ) በአዲስ አበባና ድሬዳዋ ከተሞች ውስጥ የሚገኙ የፌደራል መንግሥት የልማት ይመዘግባል፤ በእነዚሁ ድርጅቶች ውስጥ ተግባሮችን ያከናውናል፤ በአሠሪዎችና በሠራተኞች መካከል የሚነሱ የሥራ ነ) የአሠሪና ሠራተኛ ብሔራዊ የመረጃ ሥርዓት ይዘረጋል፣ ሀገራዊ የሥራ ገበያ መረጃ ሥርዓት ይዘረጋል፣ ተግባራዊ ያደርጋል፣ የሥራ ፈላጊዎችን መረጃ ይይዛል፣ ሀገራዊ የሥራ እድል ፈጠራ ይዘረጋል፣ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ ኘ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር መደበኛ ያልሆነውን የኢኮኖሚ ዘርፍ ይዘረጋል፤ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ይሰጣል፤ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር አፈጻጸሙን ይቆጣጠራል፤ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የኢትዮጵያዊያንን የውጭ ሀገር የሥራ ከ) የሥራ እድል ፈጠራን በተመለከተ የገጠር የሥራ እድል ፈጠራን ጨምሮ በተለያዩ ዘርፎች የሚሰሩ ሥራዎችን በበላይነት ኸ) ከክልሎች የሚመለከታቸው ኤጀንሲዎች በተመለከተ ወቅታዊ የዳሰሳ ጥናቶችን ወ) የሥራ እድልን ለማስፋፋት በፌደራል እና ክልል መንግሥት አካላት፣ የግል ዘርፍ፣ መደበኛ ባልሆነው ዘርፍ፣ የልማት አጋሮች እና ተቋማት መካከል ትብብር ከሥራ ገበያ ፍላጎቶች ጋር የተጣጣሙ ዐ) ከሚመለከተው አካል ጋር በመተባበር ሥልጠናና ድጋፍ እንዲሰጥ ያደርጋል፣ ኢንተርፕራይዞች አማራጭ የፋይናንስ ለሥራ ፈላጊዎች ቅጥር እና ምደባ በመደበኛ እና መደበኛ ባልሆነ የቅጥር ዓይነት በሀገር ውስጥ እና በውጭ ሀገር የ) ከድህነት ወለል በታች ላሉ ዜጎች ልዩ ፓኬጅ ተቀርጾ ወደ ሥራ እንዲሰማሩ በማድረግ በጊዜ ገደብ ወደ ተሻለ ደረጃ ደ) ተመሳሳይ ዓላማ ካላቸው የሀገር ውስጥና ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች፡- ሀ) ለሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር የተሰጡ አሠሪና ሠራተኛን የሚመለከቱ ለ) ለሥራ እድል ፈጠራ ኮሚሽን ተሰጥተው ፈጠራና የምግብ ዋስትና ኤጀንሲ ሥራ ፩/ የገንዘብ ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ሀ) ለፊስካል በተለይም ለታክስና ለቀረጥ ሕጎች መሠረት የሚሆኑ ፖሊሲዎችን፣ ለአፈጻጸሙ ዝርዝር ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ መርሀ-ግብር ለ) የፌደራል መንግስትን በጀት ያዘጋጃል፣ ሐ) ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ የፌደራል መንግሥትን የበጀት፣ የሂሣብ አያያዝ፣ ይዘረጋል፣ የአፈጻጸሙን ውጤታማነት ይከታተላል፤ የፌደራል መንግስት እና የክልል መስተዳድር የበጀት፣ የሂሣብ መ) የፌደራል መንግሥቱን የግዢና የንብረት አስተዳደር ሥርዓት መዘርጋቱንና በሥራ ሰነዶችንና ሌሎች ተመሳሳይ ተቀማጭ የገንዘብ ሀብቶችን ይይዛል፣ ይጠብቃል፤ ረ) ከተለያዩ መንግሥታት ጋር የሚደረገውን የሁለትዮሽ ኢኮኖሚ ትብብር እንዲሁም የኢኮኖሚ ትስስር ለመፍጠር ከተቋቋሙ ዓለም አቀፍና አህጉራዊ ድርጅቶች ጋር ያስተባብራል፤ የዚህ ዓይነቱ ትስስር የውጭ እርዳታና ብድር ያሰባስባል፣ ፕራይቬታይዝ ለማድረግ የሚያስፈልጉ የመንግሥት ተቋማት ጋር በመቀናጀት ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለገንዘብ ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ ፩/ የገቢዎች ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ሀ) የፌደራል ሀገር ውስጥ ገቢ አፈጻጸም ምርምር ሥራዎችን ያካሂዳል፤ በጥናትና ለ) የፌደራል ሀገር ውስጥ ገቢ የመሰብሰብ የሚያረጋግጡ አሠራሮችን ይቀርጻል፤ ይተገብራል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ሐ) ዘመናዊ የሀገር ውስጥ ገቢ አወሳሰንና አሰባሰብ ሥርዓት በመዘርጋት ተግባራዊ ለባለሀብቶች የተሰጡ የታክስ እፎይታ በአግባቡ በማይጠቀሙት ላይ እርምጃ የሚያግዝ ሥርዓት በመዘርጋት ተግባራዊ ረ) ለታክስ አወሳሰን የሚያስፈልጉ መረጃዎችን ይሰበስባል፤ ይተነትናል፤ ጥቅም ላይ ሰ) የታክስ ሕጎችን ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ በማናቸውም ግለሰብ ወይም ድርጅት እጅ የሚገኙ ሰነዶችን ይመረምራል፤ ሸ) ለክልል የገቢ ሰብሳቢ አካላት ተገቢውን የፌደራልና የክልል ታክስ አስተዳደር በ) የሎተሪን ጨዋታ ለማካሄድ የሚያስፈልጉ ይወስናል፣ ወደ ሀገር የማስገቢያ ፈቃድ ተ) ሕገ-ወጥ የሎተሪ ሥራዎችን ይቆጣጠራል፤ ቸ) ለክልል ገቢ ሰብሳቢ አካላት ተገቢውን ተጠሪ ለሆኑ የከተማ አሰተዳደሮች እና የክልል መንግስታት የታክስ አስተዳደር ኀ) በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች የፌደራል ጉሙሩክ ባለሥልጣን የተሰጡ ሥልጣንና ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች የፌደራል ሀገር ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ገቢዎች ሀ) የልማት፣ የሀገራዊ የስታቲስቲክስ፣ የሥነ- ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር ለ) ሀገራዊ የረጅም ዘመን አመላካች የልማት ፕላን ያዘጋጃል፣ በዚህም ላይ ተመስርቶ የሀገሪቱን የአጭርና የመካከለኛ ዘመን የልማት ፕላንና ፕሮግራም ያዘጋጃል፣ ሐ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የልማት ፕላን አካል የሆነውን ሀገራዊ የኢኮኖሚ እድገት ትንበያና የማክሮ ኢኮኖሚ ማዕቀፍ ያዘጋጃል፤ ከማክሮ ኢኮኖሚ ማዕቀፉ የተጣጣሙ የቁጠባ፣ የኢንቨስትመንት እና የወጪና የገቢ መ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር በመላ ሀገሪቱ የተመጣጠነ ልማት እና ያዘጋጃል፤ ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ ሠ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ለማረጋገጥ የሚያግዝ ሥርዓት ይዘረጋል፣ ረ) የኢኮኖሚና የልማት ፖሊሲ ትንተናና ጥናቶች ያካሄዳል፣ ስትራቴጂካዊ የሶሺዮ- ኢኮኖሚ ጉዳዮችን ይለያል፤ በትንተናና የፖሊሲ ምክረ ሀሳቦችን ለሚመለከተው የመንግሥት አካል ያቀርባል፤በተለያዩ አካላት የሚመነጩ የልማት ፖሊሲዎችን የተጣጣሙ መሆናቸውን ያረጋግጣል፤ ሰ) የፖሊሲ ጥናትና ምርምር ሥራዎችን ሸ) የልማት ፕላንን ለማሳካት እንዲሁም ለማጠናከርና ቀጣይነት ያለው ተቋማዊ አቅም እንዲፈጠር የአስፈጸሚ ተቋማት ሪፎርም እና የሥርዓት ማሻሻያ ጥናት የፌደራል መንግስት ተቋማትን ዓላማ፣ በተመለከተ የውሳኔ ሀሳብ ለመንግስት ቀ) በመንግሥት በጀት፣ በመንግስት ዋስትና ብድር እንዲሁም በሌሎች ተመሳሳይ የበጀት ምንጮች እንዲከናወኑ የታቀዱ አስፈላጊነት ግምገማ ያካሄዳል፣ የልማት ፕሮጀክቶችን ቅደም ተከተል ያስይዛል፣ የልማት ፕሮጀክቶችን የሱፐርቪዥን ሥራ በ) የሀገሪቱን የልማት ፕላን ለማስፈጸም በመለየትና በመቅረጽ በሚመለከታቸው አስፈጻሚ አካላት ተጨማሪ ዝግጅቶች አገልግሎትና የአቅም ግንባታ ድጋፍ ቸ) ሀገራዊ የልማት ፕላን፣ ፕሮግራም እና የልማት ሥራዎች አፈጻጸም ሪፖርት በማዘጋጀት ለመንግሥት ያቀርባል፤ ፕሮጀክቶች የአፈጻጸም ክትትል እና ግምገማ ሥርዓት እና አጋዥ መሠረተ ልማት ይዘረጋል፣ ሥራ ላይ እንዲውል አገልግሎትና የአቅም ግንባታ ድጋፍ የሩብ ዓመት ጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርት ግመታ ያካሄዳል፣ የተጣጣመ እና ደረጃውን የጠበቀ ክልላዊ የኢኮኖሚ አካውንት ሥርዓት ይዘረጋል፣ ክልሎች እንዲያዘጋጁ የቴክኒክ ድጋፍ ይሰጣል፤ ኘ) የዓለም አቀፍ ስታቲስቲክስ ስታንዳርዶችን የስታቲስቲክስ ሥርዓት፣ ስታንዳርድ እና በኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት መረጃዎችን በተመለከተ ትርጉምና ደረጃ ያወጣል፣ የሚሰበሰበውን መረጃ ዓይነት እና የስታቲስቲክስ ካሌንደር ይወስናል፣ ከ) ኦፊሴላዊ የኢኮኖሚ፣ የማህበራዊ እና ሥነ-ሕዝብ ስታቲስቲክስ የመረጃ ጥራት ሀገሮች፤ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች እና ከተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጋር የሌሎች ተቋማት መረጃ የመሰብሰብ ስታንዳርድ እና የናሙና ዘዴያቸውን ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለፕላንና ልማት ኮሚሽን የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ፕላንና ልማት ሚኒስቴር ፳፱. የኢኖቬሽን እና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ሀ) የባዮና ኢመርጂንግ ቴክኖሎጂ፣ የጂኦ ስትራቴጂዎች፣ ሕጎችንና ፕሮግራሞች ይቀርጻል፣ ለአፈጻጸሙ ዝርዝር ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ መርሀ- ግብር ያዘጋጃል፤ በሚመለከተው አካል ለ) ከሚመለካታቸው አካላት ጋር በመተባበር የሳይንስ፣ የቴክኖሎጂ እና የኢኖቬሽን ተግባራዊ መደረጉን ይከታተላል፤የሀገሪቱ ሥልጠና ከኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ልማት ያዘጋጃል፣ ያስፈጽማል፣ ለሀገሪቱ እድገት አስፈላጊ የሆኑ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ የጥናትና ምርምር መስኮችን ይለያል፤ መ) በኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ዘርፍ ልማት የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚና ለማሳደግ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፣ ለፈጠራ ሥራዎች እድገት አስተዋጽኦ ላበረከቱ ግለሰቦችና ተቋማት ሽልማትና ይዘረጋል፣ ተግባራዊም ያደርጋል፤ ሠ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ አገልግሎቶች ጥራታቸው፣ ደህንነታቸውና አስተማማኝ ነታቸው የተጠበቀ እንዲሆን የሚያስችሉ ባለሙያዎች አቅም ግንባታን ይደግፋል፤ የሙያ ማህበራትንና የጥናትና ምርምር ተቋማትን ይደግፋል፣ ያበረታታል፤ ሰ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የቴክኖሎጂ ፍላጎት ለመዳሰስ፣ ተገቢ ቴክኖሎጂዎችን ለማፈላለግና በሥራ ላይ ለማዋል የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ሸ) ሀገር-በቀል ቴክኖሎጂዎችን ለማሻሻል፣ ለማሳደግና ለገበያ ለማቅረብ የሚደረጉ ያደርጋል፤ በፕሮቶታይፕ፣ ለባለድርሻ መዳበር የበለጠ አስተዋጽኦ ሊያደርጉ ተቋማትን ያበረታታል፣ ይደግፋል፤ ያስተባብራል፣ ለቀጣይ ሥራ እንዲውሉ ለማስፋፋት የሚያስችሉ ፕሮግራሞችን በመቅረጽ ተግባራዊ ያደርጋል፤ ለሕዝብ የሚደገፉበትንና ለተጠቃሚዎች የተሻለ አገልግሎት ሊሰጡ የሚችሉበትን ሁኔታ እንዲሆን ይሰራል፣ ድጋፍ ያደርጋል፤ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ መረጃ ቋት ሀገራዊ የመረጃ አያያዝ ደረጃ ያወጣል፤ ቸ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የፌደራልና የክልል መስተዳደር ተቋማት የመረጃ ሥርዓትን ይገነባል፣ ያቀናጃል፤ መረብ የመዘርጋት ሥራን ይደግፋል፤ ደረጃቸውን የጠበቁ ቤተ-ሙከራና የሰርቶ በማቋቋም የሀገር ውስጥ የፈጠራ ክህሎት አጠቃቀምና አወጋገድ ቁጥጥር ሥርዓት ኘ) ለክልሎች ኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ተቋማት አቅም ግንባታ አስፈላጊውን የሙያና መከናወን ያለባቸውን የኢኖቬሽን እና ቴክኖሎጂ ልማት ተግባራትን በመለየት የጋራ መግባባት ተደርሶባቸው በየደረጃው ተግባራዊ መደረጋቸውን ይከታተላል፤ የፈጠራ ሀሳቦችን ወደ እሴት በመለወጥ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለኢኖቬሽን እና ፴. የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስቴር አካል ሲጸድቅም ተግባራዊ ያደርጋል፤ ትራንስፖርት አገልግሎቶች የተቀናጁ፣ ሐ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ሎጂስቲክስ ውህደት መናበብ እንዲፈጠር ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ መ) ከከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር እና የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ መሠረተ ተግባራዊ መደረጋቸውን ይከታተላል፤ ልማት የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚና ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሁኔታን ረ) የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ አገልግሎት አሰጣጥ የደህንነት ደረጃዎችን ያዘጋጃል፤ ሰ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር በትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ዘርፍ ላይ ትብብር እንዲጎለብት ያደርጋል፣ በዘርፉ ሸ) ለሀገሪቱ ጠቀሜታ ያላቸውን አማራጭ ቀ) የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ መሠረተ በሀገር ውስጥ ጥቅም ላይ እንዲውሉ፣ እንዲስፋፉና እንዲዳብሩ ያደርጋል፤ ተ) የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ መሠረተ በአየር ንብረት የሚኖራቸውን ተጽዕኖ ቸ) የሀገሪቱን የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ መረጃዎች ያደራጃል፣ ለሚመለከታቸው ኀ) የትራንስፖርት ማኔጅመንት ሥርዓቱን ለማሻሻልና የመንገድ ትራፊክ ደህንነት ሥርዓት ቀልጣፋና ተወዳዳሪ መሆኑን አ) በአዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ ለፌደራል ሥልጣንና ተግባራት እንዲሁም በአዋጁ ሌሎች ድንጋጌዎች በሥራ ላይ ያውላል፤ እንቅስቃሴዎች በሁለቱ ሀገሮች መካከል ይከታተላል፡፡ በበላይነት ይቆጣጠራል፡፡ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለፌደራል ትራንስፖርት ባለስልጣንና ለትራንስፖርት ሎጂስቲክስን የተመለከቱ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሚኒስቴር ተሰጥተዋል። ፴፩. የከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር በውጤታማነትና በቅንጅት መከናወኑን የሚያረጋግጡ፣ የከተማ መሬትን እና የሚያስችሉ ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎችና ለ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ሀገራዊ የተቀናጀ የመሠረተ ልማት፣ መዋቅራዊ እና ማስተር ፕላን ያዘጋጃል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፣ ይቆጣጠራል፤ ሥራዎች ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታነትንና ፍትሐዊ ተደራሽነትን መሠረት ባደረገ መልኩ መከናወናቸውን ይከታተላል፤ መዋቅራዊና መሠረታዊ ማስተር ፕላን ሠ) ለሕዝብ ጥቅም ሲባል የሚለቀቅ የመሬት ይዞታ እና የንብረት ካሳ ቀመርና የነጠላ አካባቢዎችን በተመለከተ ፖሊሲዎችና ስትራቴጂዎችን፣ የልማት ፕሮግራሞችን ሰ) አከታተምን በሚመለከት ጥናት ያካሂዳል፣ ይከታተላል፣ ከተሞች ከሀገር አቀፍና ከተቀናጀ የከተሞች ማስተር ፕላን ጋር ይዘረጋል፤ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ሸ) ከክልሎች ጋር በመተባበር የከተሞች ልማት ከገጠር ልማት ጋር በተቀናጀ የተለያዩ ፖሊሲዎችና ስትራቴጂዎችን የልማት ማዕከል እንዲሆኑ ሁለገብና ቀ) የተመጣጠነ የከተሞች እድገትና የሕዝብ መንግሥታት አካላት ጋር በመቀናጀት ዘመናዊ የአሠራር ስልት ይነድፋል፣ ተ) የከተሞችን ፈርጅ እና ሚና መወሰኛ መመዘኛ ያወጣል፤ የከተሞችን ጽዳት፣ ውበትና አረንጓዴ ልማት ስታንዳርድ ያወጣል፤ ድጋፍና ክትትል ያደርጋል፤ እንዲያሻሽሉ እና መልካም አስተዳደር እንዲያሰፍኑ ለክልሎች የአቅም ግንባታ አቅርቦትና አገልግሎት አሰጣጥ የተቀናጀ የማይንቀሳቀስ ንብረት ግብይት ሥርዓት እንዲገነባ ያደርጋል፤ በከተሞች ፍላጎትን መሠረት ያደረገ የለማ መሬት አቅርቦት ኘ) የከተሞች ልማት ፋይናንስ ማጠናከሪያ ሥርዓት ያጠናል፣ በሚመለከተው አካል እንዲጸድቅ ያደርጋል፣ ፈንድ ያሰባስባል፣ እንዲፈጠር ድጋፍና ክትትል ያደርጋል፤ ይደግፋል፤ በቤቶች ልማት ዘርፍ የግል ለአፈጻጸሙ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፤ ከ) በዓለም አቀፍ ደረጃ የተወዳዳሪነት ብቃት ሁኔታዎች እንዲፈጠሩ ያደርጋል፤ ሀገር ግልጽነትና ተጠያቂነት ያለበት ሥርዓት ይዘረጋል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ የኮንስትራክሽን ሥራዎችና ግዢዎች ላይ ይከታተላል፤ የኮንስትራክሽን ሥራዎችን ወ) በፌደራል መንግሥት በጀት ለሚሠሩ ሕንፃዎች ዲዛይኖችና የግንባታ ውሎች አስፈላጊውን ድጋፍ ይሰጣል፤ የሕንፃ ኮድና ስታንዳርዶች በከተሞች ተፈጻሚ እንዲሆኑ ተገቢው አደረጃጀት፣ አሠራርና የሰው ኃይል አቅም እንዲፈጠር ድጋፍ ዘ) በሀገር ውስጥ የሚመረቱ የኮንስትራክሽን ዕቃዎችን ዓይነትና ጥራት ለማሻሻል ዠ) የከተማ መሬትና ከመሬት ጋር የተያያዘ ሥርዓት ይዘረጋል፣ በሀገር አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያላቸው መሬትና መሬት ነክ ንብረት ምዝገባ መለያ ኮዶች ሥርዓት ያወጣል እንዲሁም የመለያ ኮዶቹ በሀገር ብቃት የሚረጋገጥበት ሥርዓት ስለሚጠና ከርበት ሁኔታ ከሚመለከታቸው አካላት ደ) የከተማ መሬትና ከመሬት ጋር የተያያዘ ሌላ የማይንቀሳቀስ ንብረት ምዝገባን ማከናወን እንዲችሉ የአቅም ግንባታ ገ) ከተሞች ከሀገር አቀፍና ከክልል አቀፍ የልማት ዕቅዶችና ከተቀናጀ የከተሞች ፕላን ጋር ተጣጥመው የሚመሩበትን ፖሊሲዎችን፣ ስትራቴጂዎችንና ሕጎችን ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለተቀናጀ መሠረተ ልማት ማስተባበሪያ ኤጀንሲ እና ለከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ሀ) ውሃና ኤነርጂን የሚመለከቱ ፖሊሲዎችን፣ ስትራቴጂዎችን እና ሕጎችን ያመነጫል፣ ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር የተቀናጀ የውሃ ሀብት አስተዳደርን በተፋሰሶች ውስጥ ተግባራዊ ከማድረግ አኳያ ምቹ ሁኔታን ለመፍጠር የሚረዱ ምርምሮችን ያደርጋል፣ በሚመለከተው ሐ) በተፋሰሶች ውስጥ የሚተገበሩ ከውሃ ጋር የተገናኙ ፕሮጀክቶችና እንቅስቃሴዎች ሂደቶች ጋር የተጣጣሙ መሆናቸውን ያረጋግጣል፤ የተፋሰሶችን ውሃ ሀብት ስትራቴጂክ ዕቅድና የውሃ አስተዳደር እንዲያስችል የተፋሰስ ሞዴል ያዘጋጃል፣ ከጉዳት ለማዳን ሊወሰዱ የሚገባቸውን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በቅንጅት መ) የጎርፍ መከላከያ ቅድመ-ማስጠንቀቂያ ትንበያ ሥራን ያከናውናል፣ ከጎርፍ እና ከድርቅ ጋር በተያያዘ የተፈጥሮ አደጋ ያለውን የሰዎችና የእንስሳት ሕይወት የሚያስችሉ የትንበያ እና አስፈላጊ የሆኑ የተፋሰስ ጥናት በማካሄድ የሀገሪቱን የከርሰ ምድርና ገጸ ምድር የውሃ ሀብት በመጠንና በጥራት ይለያል፣ ጥቅም ላይ የሚውልበትን ሁኔታ ያመቻቻል፤ የውሃ እንዲጠናከርና እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ ማስጨበጫ መርሀ-ግብሮችን ይቀርጻል፣ ረ) ፍትሐዊ የውሃ አጠቃቀምን ለማስፈን የሚያግዝ ዘላቂ እና የተቀናጀ የውሃ ሀብት አስተዳደር ሥርዓት እንዲፈጠር ሰ) ከአንድ በላይ የሆኑ ክልሎችን አቋርጦ የሚፈስ ወይም የሚያዋስን ውሃ በልዩ ልዩ የአገልግሎት ዓይነቶችና በክልሎች ሸ) ሀገራዊ ወሰን ተሻጋሪ የውሃ አካላት አጠቃቀም ላይ ጥናት ያካሂዳል፣ ዓለም ቀ) ለልዩ ልዩ አገልግሎቶች የሚውል ውሃ ይወስናል፤ የውሃ ብክለት እንዳይኖር በ) የንፁህ መጠጥ ውሃ አቅርቦትና የሳኒቴሽን መሠረተ ልማት ሽፋን እንዲያድግ እገዛ ይዘረጋል፤ ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ በመጠጥ ውሃ አቅርቦትና የሳኒቴሽን መሠረተ ልማት ዘርፍ የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚና ለማሳደግ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ተ) ከፌደራል መንግስት በጀትና ከውጪ በሚገኝ እርዳታና ብድር የሚከናወኑ ዲዛይናቸው መሠረት የጥራት ደረጃውን ጠብቀው መከናወናቸውን ይከታተላል፤ የጥናትና ዲዛይን፣ የግንባታና የተቋማት አስተዳደር መስፈርቶች፣ ስታንዳርዶችና አቅርቦት የተሰማሩ የግል፣ መንግስታዊና መንግስታዊ ያልሆኑ ተቋማትን አቅም ነ) ልዩ ድጋፍ ለሚሹ ክልሎች የተቀናጀ ሙያዊ ድጋፍ ይሰጣል፤ የአስቸኳይ ጊዜ የመጠጥ ውሃና ሳኒቴሽን አቅርቦትን ኘ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል (ሰ) እና (ሸ) በተጠቀሱትን የውሃ አካላት የውሃ ሥራዎችን የሚመለከቱ የብቃት አ) የሜቲዎሮሎጂ አገልግሎት እንዲስፋፋ ድጋፍ ያደርጋል፣ የስጋት ቅድመ ትንበያ አቅም ያሳድጋል፣ ከዘርፉ የሚገኘውን ከ) በውሃ ልማት ዘርፍ በመንግስትና በግል ዘርፎችን ይለያል፤ የቁጥጥር ማዕቀፍ ያዘጋጃል፤ በሥራ ላይ ያውላል፤ በሥራ ኸ) ለክልሎች የውሃ ልማት ተቋማት አቅም ግንባታ አስፈላጊውን የሙያና ቴክኒክ ድጋፍ ይሰጣል፤ ሀገራዊ የውሃ ልማት ለማድረግ በክልሎች መከናወን ያለባቸው የጋራ መግባባት ተደርሶባቸው በየደረጃው ተግባራዊ መደረጋቸውን ይከታተላል፤ ወ) የውሃና ኤነርጂ ሀብት መረጃ አሰባሰብን፣ የሚያቀላጥፍ ሥርዓት ይዘረጋል፤ የውሃና ኤነርጂ ልማት እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ ዐ) የሀገሪቱ የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦት ያደርጋል፣ የኤሌክትሪክ ኃይል እጥረትን ለማስወገድ ከውሃ ኃይል፣ ከንፋስ ኃይል እና ከሌሎች አማራጭ የታዳሽ ኃይል ዘ) በኤነርጂ ልማት ዘርፍ የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚና ለማሳደግ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፤ የገጠር የኤነርጂ ዠ) በአዋጅ ቁጥር ፪፻፷፰/፲፱፻፺፬ ለውሃ ልማት ፈንድ ጽህፈት ቤት የተሰጡትን ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለውሃ፣ መስኖና ኤነርጂ ሚኒስቴር፣ ለውሃ መድህን ጽሕፈት ቤት፣ ለውሃ ልማት ኮሚሽንና ለተፋሰሶች ፴፫. የመስኖና የቆላማ አካባቢ ሚኒስቴር ሀ) የመስኖ ልማት፣ የቆላማ፣ እና ለድርቅ ተጋላጭ የሆኑ አካባቢዎች እና የአርብቶ ለ) የመስኖ ልማት እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ ሐ) የመስኖ ልማት ፕሮጀክቶችን ምርታማነት መ) በተቀናጀ የተፋሰስ ልማት በውሃና ኤነርጂ ሚኒስቴር ጥናት የተለዩ የሀገሪቱን የከርሰ ምድር እና የገጸ-ምድር የውሃ ሀብት ለመስኖ ልማት የሚውልበትን ሁኔታ ይዘረጋል፤ ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ ረ) የመስኖ ልማት ፕሮጀክቶች ፋይናንስ እንዲያገኙ ሁኔታዎችን ያመቻቻል፤ ሰ) በመስኖ ልማት ፕሮጀክቶች የአካባቢው ሸ) የመስኖ ልማት ሥራዎችን ለማስፋፋት የሚያስችሉ የጥናት፣ የዲዛይንና የግንባታ ቀ) በተፋሰሶች ውስጥ የሚደረጉ የመስኖ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በቅንጅት በ) በፌደራል መንግሥት በጀት የተገነቡ አጋርነት የሚከናወኑ የመስኖ ልማት ዘርፎችን በመለየት ለሚመለከተው አካል ቸ) ለክልሎች መስኖ ልማት ተቋማት አቅም ግንባታ አስፈላጊውን የሙያና ቴክኒክ ድጋፍ ይሰጣል፤ ሀገራዊ የመስኖ ልማት ለማድረግ በክልሎች መከናወን ያለባቸው የመስኖ ልማት ተግባራትን በመለየት የጋራ መግባባት ተደርሶባቸው በየደረጃው ተግባራዊ መደረጋቸውን ይከታተላል፤ ኀ) በቆላ አካባቢዎች ያለውን የመስኖ ልማት ያካሂዳል፣ የአካባቢውን የግብርና መሬት ለማልማት የሚያስችል የመስኖ ልማት ነ) ከግብርና እና ውሃና ኤነርጂ ሚኒስቴር ጋር በመተባባር የአርብቶ አደርና ከፊል አርብቶ አደር አካባቢዎች ውሃን ማዕከል እንዲስፋፉ ያደርጋል፣ የመስኖ ልማቶች ኘ) በአርብቶ አደር አካባቢ ለእንስሳት ሀብት ልማት አስፈላጊ የሆኑ የውሃ ተፋሰስ ሥራዎች፣ መሠረተ ልማትና የመስኖ ባንኮች መስፋፋታቸውን ይከታተላል፤ አ) አርብቶ አደሮችና ከፊል አርብቶ አደሮች ተግባራትን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ከ) የመስኖ ልማት መረጃና ኢንፎርሜሽን ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለመስኖ ልማት ኮሚሽን እንዲሁም ከአርብቶ አደር እና ከፊል አርብቶ አደር ልማት ጋር የተያያዙ ለሌሎች አካላት የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የመስኖና የቆላማ አካባቢ ፩/ የትምህርት ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር የሥርዓተ-ትምህርት ማዕቀፍ ያዘጋጃል፣ የትምህርት እና የትምህርት ተቋማትን ስታንዳርድ ያወጣል፣ ሀገራዊ የብቃት ሐ) የአጠቃላይና ከፍተኛ ትምህርት ፖሊሲና ሀገር አቀፍ ፈተናዎች ዝግጅት፣ ሪከርድ መያዝና የምስክር ወረቀት የመስጠት ሂደቶችን በበላይነት ያስተባብራል፤ መ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመቀናጀት የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በጥናትና ምርምር የጎለበቱ እንዲሆኑ የሚያስችል ስልት ይነድፋል፣ ይተገብራል፤ የጥናትና ሠ) ከኢኖቬሽን እና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ጋር የምርምር ተቋማት እና በኢንዱስትሪው ዘርፍ መካከል ለምርምርና ቴክኖሎጂ የእርስበርስ ትስስርና ቅንጅታዊ አሠራር እንዲፈጠር ሁኔታዎችን ያመቻቻል፤ የአጠቃላይ እና የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ሊያሟሉ የሚገባቸውን ደረጃ ጥራትና አግባብነት ያለው ትምህርት ቀ) ጥራቱን የጠበቀ የከፍተኛ ትምህርት የአሕዝቦት ተግባራትን ያከናውናል፣ ፩ሺ፩፻፶፪/፪ሺ፲፩ ለከፍተኛ ትምህርት ስትራቴጂክ ማዕከል የተሰጡ ሥልጣንና ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለሳይንስና ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ ፩/ የጤና ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ሀ) ጤናን የሚመለከቱ ፖሊሲዎችን፣ ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር ሐ) የጤና አገልግሎት ሽፋን ካርታ ያዘጋጃል፣ የጤና መሠረተ ልማቶች እንዲስፋፉ መ) የጤና አገልግሎት ሽፋን እንዲያድግ እገዛ የሀገሪቱን የጤና ችግር ለመፍታትና የጤና አገልግሎት አሰጣጥን ለማሻሻል የኅብረተሰቡን ጤና ሊጎዱ የሚችሉ ይወስዳል፣ ድንገተኛ ሁኔታዎች ሲፈጠሩ የሌሎች አካላት ሥራዎችን በማስተባበር ለችግሩ አፋጣኝና ውጤታማ መፍትሄ ሸ) አግባብነት ያላቸውን የተለያዩ ዘዴዎች በመጠቀም የጤና አጠባበቅ ትምህርት ቀ) በሀገሪቱ ውስጥ የአስፈላጊ መድኃኒቶችና ሆስፒታሎችን አቅም በማጎልበት ረገድ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ተባብሮ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን ቸ) የምግብ፣ የመድኃኒትና ጤና እንክብካቤ አስተዳደርና ቁጥጥር ሥራዎች በአግባቡ ኀ) የባህል ህክምና ከዘመናዊው ህክምና ጋር ከሚመለከታቸው ጋር በመሆን ይሰራል፤ ይመራል፤ አፈጻጸሙንም ይቆጣጠራል፤ ተቋማትን በተመለከተ የቁጥጥር ሥርዓት ይዘረጋል፣ እንደአስፈላጊነቱ ይፈጽማል፣ ለኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያና መቆጣጠሪያ ጽሕፈት ቤት እና ለጤና ሚኒስቴር የተሰጡ ለተቋቋመው ጤና ሚኒስቴር ተሰጥተዋል። ፴፮. የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳዮች ሚኒስቴር ስትራቴጂዎችንና ሕጎችን ያመነጫል፣ ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር ፕሮጀክቶች የሴቶች፣ ሕፃናት፣ ወጣቶች፣ የሌሎች ተጋላጭ የሕብረተሰብ ክፍሎች ተገቢውን ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፤ ሐ) በፌደራል መንግሥት አካላት የሚዘጋጁ ሕፃናት፣ ወጣቶች፣ አረጋዊያን፣ አካል ሴቶች፣ ወጣቶችና አካል ጉዳተኞች ሠ) አካል ጉዳተኞችና አረጋዊያን የጤና፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ አገልግሎቶች አካላት ጋር በመተባበር ይሰራል፤ ረ) የማህበራዊ ጥበቃ እና ዋስትና ሥርዓትን እንዲዳረስ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ለመከላከልና በችግሩ ውስጥ የሚገኙ ጉዳተኞች አስፈላጊ የሆኑ አገልግሎቶችን ተጠቃሚዎች መረጃዎች ዘመናዊ በሆነ ሥራዎችን ይሠራል፣ ይመራል፣ ድጋፍ በ) ሴቶች በተለያዩ የመንግሥት አካላት በውሳኔ ሰጪ የሥራ ቦታዎች ለመመደብ ያረጋግጣል፤ በሀገር አቀፍ ደረጃ የሴቶች ልዩ ድጋፍ መብት በአግባቡ ሥራ ላይ ተ) በሴቶች ላይ የሚቃጡ መድሎዎችን የሚወገዱባቸውን ሁኔታዎች ያመቻቻል፣ ቸ) በሴቶችና ሕፃናት ላይ የሚፈጸሙ ጎጂ ለመከላከል እንዲሁም ጥቃቶች ሲፈጸሙ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ኀ) ጥቃት የተፈጸመባቸው ሴቶችና ህፃናት የተሟላ የጤና፣ የሥነ-ልቦና፣ የሕግና ማዕከላት እንዲቋቋሙ ድጋፍ ይሰጣል፣ ሴቶች፣ ወጣቶች፣ አካል ጉዳተኞች፣ የሕብረተሰብ ክፍሎች እንደፍላጎቶቻቸው እንዲታገሉና ችግሮቻቸውን ማስወገድ ኘ) ከሚመለከታቸው ተቋማት ጋር በመተባበር የሚሆኑባቸው ፕሮግራሞችና ፕሮጀክቶች ይቀርጻል፣ አተገባበሩንም ይከታተላል፤ አ) የሕፃናት መብትና ደኅንነት እንዲጠበቅ ከ) የሚመለከታቸውን አካላት በማስተባበር የሕፃናት መልካም አስተዳደግና ስብዕና ግንባታ፣ ድጋፍ፣ እንክብካቤ እና ተሀድሶ ላይ ለወላጆችና አሳዳጊዎች ተገቢውን ኸ) በተለያዩ ምክንያቶች ለችግር የተጋለጡና ወላጆቻቸውን ያጡ ሕፃናት ጉዲፈቻን ጨምሮ በሀገር ውስጥ ባሉ አማራጭ ድጋፍና እንክብካቤ ዘዴዎች ተጠቃሚ የሚሆኑበትን ስልት ይቀይሳል፣ ተግባራዊ እንዲሆኑ ለማድረግ የመንግሥትና የግሉ ይቀይሳል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ዐ) ቤተሰብ እንደኅብረተሰብ ዋና መሠረት መንግሥት አካላትና ሌሎች ባለድርሻ ይነድፋል፤ተግባራዊነቱን ይከተላል፤ ዓለም አቀፍ ውሎችን በሕግ መሠረት ይዋዋላል፤ አፈጻጸማቸውን ይከታተላል፤ ዠ) የሴቶች፣ ሕፃናት፣ ወጣቶች፣ አካል ተጋላጭ የሕብረተሰብ ክፍሎችን ሁኔታ ይሰበስባል፣ ያደራጃል፣ በሚመለከታቸው በማስፋፋት የማህበራዊ ጥበቃ ሥርዓት ደ) በአዋጅ ቁጥር ፮፻፸፮/፪ሺ፪ ለሠራተኛና ለሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራትን በሥራ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር የተሰጡ ከአሠሪና ተግባራት እና ለሴቶች፣ ሕፃናትና ወጣቶች ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ ፴፯. የባህልና ስፖርት ሚኒስቴር የባህልና ስፖርት ሚኒስቴር የሚከተሉት ይቀርጻል፣ ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ- ግብር ያዘጋጃል፤ በሚመለከተው አካል ለ) በኢትዮጵያ የሚገኙ ልዩ ልዩ ባህላዊ እሴቶች እና ሀገር በቀል እውቀቶች ሐ) የባህል ዘርፉ ማህበረ-ኢኮኖሚያዊ ልማት አስተዋጽኦ እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ መ) የዕደ ጥበብ፣ ኪነ ጥበብና የሥነ ጥበብ ያደርጋል፣ የሀገሪቱ የፊልምና ተውኔት ጥበብ ሥራዎች የሚያድጉበትን አግባብ ሠ) በባህል ዘርፍ የሕዝቡን ተሳትፎ ተቋማዊ አመለካከቶችን፣ እምነቶችንና ልማዳዊ ሰ) በዘርፉ ውጤታማ የፈጠራ ሥራዎችን ላበረከቱ ግለሰቦችና ተቋማት ሽልማትና ይዘረጋል፣ ተግባራዊም ያደርጋል፤ ሸ) የኢትዮጵያ ልዩ ልዩ ቋንቋዎች እንዲጠኑ፣ እንዲዳብሩና እንዲስፋፉ ምቹ ሁኔታን ቀ) የትርጉም አገልግሎትና የአስተርጓሚነት ሙያ እውቀት እንዲዳብርና እንዲስፋፋ አጠቃቀም እና የትርጉም አገልግሎት እንዲኖር ይደግፋል፣ ክትትል ያደርጋል፤ በ) የባህል፣ የስፖርትና ተያያዥ ጉዳዮች ተ) ሕዝቡን በስፖርት ለሁሉም እና ባህላዊ ስፖርት ተሳታፊና ተጠቃሚ ያደርጋል፤ ኀ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ነ) የስፖርት ማህበራት ስለሚቋቋሙበት ሁኔታ መመሪያ ያወጣል፣ በፌደራል ደረጃ የሚቋቋሙ የስፖርት ማህበራትን ለዓላማቸው ማስፈጸሚያ የሚውል ገቢ ማመንጨት እንዲችሉ ከዓላማቸው ጋር የሰለጠነ የሰው ኃይል ለማፍራትና ብቃትን ለማሳደግ የስፖርት ትምህርት፣ አ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የስፖርት ትጥቆችና መሳሪያዎች በሀገር ከ) ሀገር አቀፍና ዓለም አቀፍ የስፖርት አስፈላጊውን ድጋፍ ይሰጣል፣ ብሔራዊ ኸ) የስፖርት ፋሲሊቲዎች የሚተዳደሩበትን ወ) የአትሌት ጥሩነሽ ዲባባ አትሌቲክስ የስፖርት ማዕከላት በኢትዮጵያ ስፖርት አካዳሚ ሥር በማደራጀት በአግባቡ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለስፖርት ኮሚሽን እና ለባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ፩/ የመከላከያ ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና የሀገር መከላከያ ሠራዊት ግንባታን ስትራቴጂዎችን እና ሕጎችን ያመነጫል፣ በመተባበር የሀገሪቱን የግዛት ሉዓላዊነት ሐ) ሀገር መከላከልን በሚመለከት አግባብ ያላቸውን የፌደራልና የክልል አካላት ያስተባብራል፣ በመተባበር ይሠራል፤ ሠ) የመከላከያ ሠራዊት ማሠልጠኛ ተቋማት ሰ) የሀገሪቱ የመከላከያ ሠራዊት የብሔሮች፣ ተዋጽኦ ያካተተ መሆኑን ያረጋግጣል፤ የመከላከያ ሠራዊት ተግባር ለሕገ- ድርጅት ወገናዊነት ነፃ በሆነ አኳኋን ከክልል አቅም በላይ የሆነ የፀጥታ መስተዳድር ጥያቄ መሠረት ሠላምና በመጣስ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን አደጋ ላይ ሲጥልና በሕገ-መንግሥቱ በተደነገገው መሠረት ሲታዘዝ ፀጥታንና ሕገ-መንግሥታዊ ሥርዓቱን ያስከብራል፤ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የሚሰጡትን ቸ) የክተት አዋጅ በሚታወጅበት ጊዜ በሀገር ውስጥ የሚገኝ ሀብት በተቀናጀ ሁኔታ ጥቅም ላይ የሚውልበትን ዘዴ እያጠና ያስወስናል፤ ኀብረተሰቡ ከጠላት ጥቃት ራሱን የሚከላከልበትን ዕቅድ ያወጣል፣ ሲፈቀድም ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ኀ) በጦርነት ወይም በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እንዲሁም ሰው ሠራሽም ሆነ የተፈጥሮ ብሔራዊ ተጠባባቂ ኃይል ይመለምላል፣ ሀገሪቱ የሚቀርብላትን ዓለም አቀፍ ለመወጣት የሚያስችል የሠላም አስከባሪ አ) የሠራዊቱ አባላት በሠላም ጊዜ በሀገሪቱ የሚኖራቸውን የማምረትና አገልግሎት የሚያገኘውን ገቢ፣ ለመከላከያ ጠቀሜታ ባለሥልጣንነት ከሚመራቸው ድርጅቶች የሚኒስትሮች ምክር ቤትን እያስፈቀደ ኸ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ፊደል- መንግሥት የፋይናንስ አስተዳደር አዋጅ መሠረት በወጡ ደንቦችና መመሪያዎች የተደነገጉትን ሥርዓቶችና መመዘኛዎች ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለመከላከያ ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ የሚያስከብር፣ በጋራ ጥቅምና እኩልነት ለ) ሀገሪቱ ባላት የውጭ ግንኙነት ጥቅሟና ሀገሪቱ ከጎረቤት ሀገሮች ጋር ያላት ሐ) ሥልጣኑ በተለይ ለሌላ አካል በሕግ ካልተሰጠ በስተቀር፣ ኢትዮጵያ ከሌሎች መንግሥታትና ዓለም ዓቀፍ ድርጅቶች የተፈቀዱ ዓለም አቀፍ ውሎች ጉዳዩ በመመካከር ይደራደራል፣ ይፈርማል፤ እንዲጸድቁ ለማድረግ የሚያስፈልጉትን መ) ሥልጣኑ በተለይ ለሌላ አካል ካልተሰጠ የሚያስከትሏቸው መብቶችና ግዴታዎች ሠ) ሌሎች የመንግሥት አካላት ከውጭ ሀገር መንግሥታትና ከዓለም አቀፍ ድርጅቶች ረ) ኢትዮጵያ ከሌሎች መንግሥታትና ዓለም አቀፍ ድርጅቶች ጋር የምታደርጋቸውን መንግሥታት መካከል የሚደረጉ ዓለም አቀፍ ውሎችን አስቀማጭ በሚሆንበት ጊዜ ይኸው ባለአደራነት የሚጠይቀውን በኢትዮጵያ ከሚገኙ የውጭ ሀገራት መንግሥታት እንደራሴዎች፣ ቆንስሎችና የዓለም አቀፍ ድርጅቶች ወኪሎች ጋር በተቀበለቻቸው ዓለም አቀፍ ውሎች እንደራሴዎችና ለዓለም አቀፍ ድርጅቶች ወኪሎች የተሰጡ መብቶች እንዲከበሩ በ) በውጭ ሀገር የኢትዮጵያ የዲፕሎማቲክና የቆንስላ ሚስዮኖችን እንዲሁም በዓለም ተግባራት ያስተባብራል፣ ሥራቸውንም እና የዲፕሎማቲክና ሰርቪስ መግቢያ ለማፈላለግ፣ ለመምረጥ እና ለማስገባት፣ የውጭ የልማት ፋይናንስና የቴክኒክ የመንግስት አስፈፃሚ አካላት ድጋፍ ኀ) በውጭ ሀገር የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን መብትና ጥቅም እንዲጠበቅ ያደርጋል፤ ነ) የዳያስፖራ ተሳትፎን ለማረጋገጥ የሚሰሩ በፕሮቶኮል ጉዳዮች ላይ መረጃዎችንና ተግባራት የሀገር ገጽታን የመገንባትና ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር ፩/ የፍትሕ ሚኒስቴር የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፱፻፵፫/፪ሺ፰ ላይ የተመለከቱትን ድንጋጌዎች በሥራ ላይ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ሀ) የፌደራል መንግስት መስሪያ ቤቶች እርስ በርሳቸው ባልተግባቡበት የፍትሐ ብሔር ጉዳይ ላይ ውሳኔ ይሰጣል፡፡ ለ) በሀገር ውስጥና በውጪ ሀገር የሚገኙ ይመራል፣ ይከታተላል፣ ያስተባብራል፣ ሪፖርት እንዲቀርብለት ያደርጋል፤ መ) በንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ምርት ገበያ ባለስልጣን አዋጅ ቁጥር ፭፻፶፩/፲፱፻፺፱ የተመለከቱት የዳኝነት የተመለከቱትን ከዳኝነትና ችሎት ጋር ሠ) ታረሚዎችን የማረምና ማነፅ ሥራዎችን፣ በዘርፉ የሚደረጉ ጥናቶችንና የሚሰጡ ሥልጠናዎችን፣ ከግብር ጋር የተያያዙ የሚመለከቱ ሥራዎችን ያስተባብራል፡፡ ፫/ የፍትሕ ሚኒስትሩ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተመለከቱት ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው የፍትሕ ሚኒስቴር የወንጀል ጉዳዮች ዐቃቤያነ በተለይም የወንጀል ክስ፣ የክርክርና የፍርድ ማስፈጸም ሥራዎች ለማከናወን የሚያስችል ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ለተቋቋመው ፍትሕ ሚኒስቴር ተሰጥተዋል። ፩/ የሰላም ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ከሰላም ጋር የተያያዙ ፖሊሲዎችን፣ ለ) የሀገር ውስጥ ሰላምን ለማስጠበቅ አግባብ መንግሥታት አካላት ጋር በመተባበር እንዲከበር የሚያስችል ስልት ይነድፋል፤ መካከል ሰላምና መከባበር እንዲሰፍን ለማድረግ አግባብ ካላቸው የመንግሥት አካላት፣ የባህልና የሃይማኖት ተቋማት እንዲሁም ከሌሎች አግባብነት ካላቸው አካላት ጋር በመተባበር ይሠራል፤ የአክራሪነትና የጽንፈኛነትን አስተሳሰብ ሠ) በወሳኝ ሀገራዊ ጉዳዮች ዙሪያ ብሔራዊ ረ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የሚያጎለብት የባህል ልውውጥ፣ የሥነ- ዜጋ ትምህርት የሚስፋፋበትን ሁኔታ የመከባበርና የመቻቻል ባህል እንዲዳብር የግንዛቤና ንቅናቄ ስልቶችን ይቀይሳል፣ ሸ) ለአካባቢያዊ ግጭቶች መንስዔ የሆኑ ጉዳዮችን በጥናት ይለያል፤ ኅብረተሰቡ ወደ ግጭትና አለመረጋጋት እንዳያመራ የመፍትሄ አቅጣጫዎችን የሚያመለክት ጥናት ያቀርባል፣ ሲወሰንም ተግባራዊ መካከል በመግባባትና በአጋርነት ላይ ትብብር እንዲኖር በማድረግ የፌደራል ሥርዓቱ እንዲጠናከር የግንኙነቱ ማዕከል በ) በሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ ፵፰ እና ፷፪ ንዑስ አንቀጽ (፮) እንዲሁም ሌሎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ በክልሎች መካከል የሚነሱ አለመግባባቶች የሚፈቱባቸውን ተ) አግባብነት ያላቸው ሕጎች እንደተጠበቁ ቸ) የፌደራል መንግሥቱ በክልሎች ጉዳይ ጣልቃ እንዲገባ ሲወሰን አፈጻጸሙን ኀ) የሃይማኖት ድርጅቶችን ይመዘግባል፤ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች፣ በዚህ አዋጅ ከተሰጠው ሥልጣንና ተግባር ጋር ግንኙነት ያላቸው ለሰላም ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ሰላም ፩/ የሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኮሚሽኑ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፵፫. የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ፩/ የመንግስት ኮሚኒኬሽን አገልግሎት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የአገልግሎቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፵፬. ጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት ፩/ ጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የጽህፈት ቤቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፵፭. የኢትዮጵያ ግብርና ባለስልጣን ፩/ የኢትዮጵያ ግብርና ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፵፮. የእንስሳት ጤና ኢንስቲትዩት ፩/ የእንስሳት ጤና ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፵፯. የእንስሳት ልማት ኢንስቲትዩት ፩/ የእንስሳት ልማት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፩/ የኢትዮጵያ ደን ልማት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የልማቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፵፱. የኢትዮጵያ ኢንተርፕራይዝ ልማት ፩/ የኢትዮጵያ ኢንተርፕራይዝ ልማት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የልማቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፶. የአምራች ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ፩/ የአምራች ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፶፩. የነዳጅ እና ኤነርጂ ባለስልጣን ፩/ የነዳጅ እና ኤነርጂ ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፶፪. የማዕድን ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ፩/ የማዕድን ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፩/ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ይዞታና አስተዳደር ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ የአስተዳደሩ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በደንብ ቁጥር ፬፻፵፭/፪ሺ፲፩ ላይ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ አስተዳደሩ ማህበርን እና የኢትዮጵያ ሎተሪ አገልግሎት ጨምሮ ሁሉንም በአዋጅ ቁጥር ፳፭/፲፱፻፹፬ መሰረት ተቋቁመው በሥራ ላይ ያሉትን የተደነገገው ቢኖርም በዚህ አዋጅ ለተመለከቱ አስፈጻሚ አካላት ተጠሪ የተደረጉ የመንግስት ፶፬. የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ሆልዲንግስ ኢንቨስትመንት ሆልዲንግስ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስቱ አካል ሆኖ በዚህ ድርጅቶችንና ሌሎች በፌደራል መንግስት ማስተዳደር እና የመንግስትን ሀብት በአግባቡ በመጠቀም የኢንቨስትመንት ውጤታማነትን ኢንቨስትመንትን ለመሳብ እንደስትራቴጂያዊ ፫/ የሆልዲንጉ ሥልጣንና ተግባርና አደረጃጀት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ የሚወሰን መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ፣የመንግስት የልማት የመንግሥት የልማት ድርጀቶችን ወደ ግል የሚመደብለትን ንብረትነታቸው የመንግስት የሆኑ ሃብቶች ተረክቦ ያስተዳድራል፤ በሥሩ ተቀጥላ ድርጅቶች የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ኩባንያዎች የካፒታል እድገት ወይም ቅነሳ፣ ሽያጭ፣ ጥምረት፣ ክፍፍል፣ ምስረታ፣ ወይም አንድ ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ተቀጥላ ኩባንያዎችን በመውሰድ ወይም እንደ አዲስ የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ያመቻቻል፣ በተቋቋመ ድርጅት ውስጥ ብቻውን ወይም ከሀገር ውስጥ በመሆን በጋራ አክሲዮኖችን ይይዛል፤ ሌሎች ፶፭. የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት ፩/ የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስተሮች ምክር ቤት ደንብ ፶፮. የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት ፩/ የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ አገልግሎቱ የሚከተሉት ሥልጣንና ተግባራት ከአስተዳደር መዛግብት እና በሌሎች የመረጃ አሰባሰብ ዘዴ የስታቲስቲክስ መረጃዎችን ያደራጃል፣ በፕላንና ልማት ሲያገኝ መረጃዎቹን እንደ ኦፊሴላዊ ለ) የመንግስት መስሪያ ቤቶች እና ሌሎች አካላት የስታቲስቲክስ መዝገብና መረጃ አያያዝ፣ የማያቋርጥ የምዝገባ አሠራርና የሪፖርት ሥርዓት እንዲዘረጉ የቴክኒክ ሐ) ከመንግስታዊ የመረጃ አሰባሰብ ግዴታ እና ኃላፊነት ውጪ፣ በሀገር ውስጥ ወይም በዓለም አቀፍ ድርጅቶች ጥያቄ የማቀነባበር አገልግሎት ይሰጣል፤ መ) ኦፊሴላዊ ስታቲስቲክስ ወጥና በታለመለት የጊዜ ሠሌዳ እንዲሰበሰብ ያደርጋል፤ መሳሪያዎችን ለማሻሻል የስታቲስቲክስ መረጃ ጥናት ዘዴ ምርምር ያካሄዳል፤ ሠ) ዘመናዊ የመረጃ አሰባሰብ ቴክኖሎጂና ይሰበስባል፣ ያከማቻል፣ ያሰራጫል፣ ኢንስቲትዩት ጋር በመቀናጀት ዘመናዊ መሣሪያዎችን በመጠቀም የጂኦስፓሻል ሰ) ከደኅንነት እና ምስጢራዊ መረጃዎች በስተቀር፣ ማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ዋና የኢኮኖሚ፣ የማህበራዊ እና የሥነ-ሕዝብ ሸ) ሀገራዊ የስታቲስቲክስ መረጃ ማከማቻ ማዕከል በመሆን ያገለግላል፤ የመረጃ ያደራጃል፣ በየጊዜውም ያሻሽላል፤ ቀ) የስታቲስቲክስ መረጃ አሰባሰብ ዘዴዎችን በ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የስታቲስቲክስ ማስተዋወቅ ተግባራትን ተ) ክልሎች ጥያቄ ሲያቀርቡ አስፈላጊውን በመምራትና ማስተባበር ረገድ ያግዛል፣ የስታቲስቲክስ መዝግብ አያያዝ ሥርዓት ቸ) ሀገራዊ የስታቲስቲክስ አቅም ለመገንባት በማመቻቸት ለፕላንና ልማት ሚኒስቴር ኀ) በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣ ደንብ ከተቋቋሙ ሀገራዊ የሙያ ማህበራት ጋር ኮንፈረንሶች በሚሰጡበት ጊዜ አስፈላጊ ኘ) በአዋጅ ቁጥር ፬፻፵፪/፲፱፻፺፯ አንቀጽ ፲፯ ላይ የተመለከቱትን ድንጋጌዎች በሥራ ፶፯. የስፔስ ሳይንስና ጂኦስፓሻል ኢንስቲትዩት ፩/ የስፔስ ሳይንስና ጂኦስፓሻል ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፶፰. የኢትዮጵያ ቴክኖሎጂ ባለስልጣን ፩/ የኢትዮጵያ ቴክኖሎጂ ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፶፱. የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን ፩/ የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷. የትምህርትና ሥልጠና ባለስልጣን ፩/ የትምህርትና ስልጠና ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፩. የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ኢንስቲትዩት ፩/ የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ኢንስቲትዩት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፩/ የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፫. የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት ፩/ የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ አገልግሎቱ በደንብ ቁጥር ፬፻፵፱/፪ሺ፲፩ ፷፬. የስደተኞችና ተመላሾች አገልግሎት ፩/ የስደተኞችና ተመላሾች አገልግሎት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የአገልግሎቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፭. የኢትየጵያ ኮንስትራክሽን ባለሥልጣን ፩/ የኢትዮጵያ የኮንስትራክሽን ባለስልጣን ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፮. የኢትዮጵያ ምግብና መድኃኒት ባለስልጣን ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፯. የኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን ፩/ የኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኮሚሽኑ ሥልጣንና ተግባር እና አደረጃጀት በደንብ ቁጥር ፬፻፴፯/፪ሺ፲፩ ላይ የተደነገገው ፷፰. የኢትዮጵያ ጂኦሎጂካል ኢንስቲትዩት ፩/ የኢትዮጵያ ጂኦሎጂካል ኢንስቲትዩት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ አደረጃጀት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፱. የኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት ፩/ የኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ አደረጃጀት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፸. የኢትዮጵያ የአደጋ ስጋት አመራር ኮሚሽን የኢትዮጵያ የአደጋ ስጋት አመራር ኮሚሽን በሥራ ላይ ባሉ ሕጎችና ድንጋጌዎች ከተሠጡት ሥልጣንና ተግባራት በተጨማሪ የመጠባበቂያ ምግብ ክምችት ኤጀንሲ ማቋቋሚያ የሚኒስትሮች አስተዳደር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት ሁሉ በዚህ አዋጅ ለኢትዮጵያ አደጋ ስጋት አመራር ፸፩. የኢትዮጵያ መንገዶች አስተዳደር ፩/ የኢትዮጵያ መንገዶች አስተዳደር ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ አስተዳደሩ በመንገድ ፈንድ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፷፮/፲፱፻፹፱ ለመንገድ ፈንድ ጽህፈት ቤት የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራትን በሥራ ላይ የሚያውል መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፸፪. የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂካል ኢንስቲትዩት በሌሎች ሕጎች የተሰጡት ሥልጣንና ተግባራት እንደተጠበቁ ሆነው የሚከተሉትን ሥልጣንና ፩/ የሚቲዎሮሎጂ እና የአየር ጠባይ አገልግሎት ፪/ ሀገራዊ የአየር ጠባይ አገልግሎትን ይመራል፣ ጠባይ ለውጥ ላይ ጥናትና ምርምር ያካሂዳል፣ ፫/ ሚቲዎሮሎጂ እና የአየር ጠባይ ለውጥን በተመለከተ ኢትዮጵያ የፈረመቻቸውን ዓለም አቀፍ ግዴታዎችን እና የሚገኙ ድጋፎችን ፬/ የኢትዮጵያ የአየር ጠባይ የመላመድ እና ስርየት ሥራን ይመራል፣ ያስተባብራል፤ ፭/ የሚቲዎሮሎጂ፣ የአየር ብክለት እና የአየር ጠባይ መረጃዎችን ይሰበስባል፣ ይተነትናል፣ ፮/ የአየር ሁኔታ፣ የአየር ጠባይ እና የአየር ጠባይ ለውጥን አስመልክቶ ትምህርታዊ መግለጫ፣ ለመጠቀም የሚቀርቡ ጥያቄዎችን መርምሮ ፸፫. የኢንተርፕሬነርሺፕ ልማት ኢንስቲትዩት ፩/ የኢንተርፕሬነርሺፕ ልማት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፸፬. የመከላከያ ኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ግሩፕ ፩/ የመከላከያ ኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ግሩፕ ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የግሩፑ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፸፭. የመከላከያ ኢንጂነሪንግ ኢንዱስትሪ ግሩፕ ፩/ የመከላከያ ኢንጂነሪንግ ኢንዱስትሪ ግሩፕ ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የግሩፑ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፩/ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ታለንት ልማት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ በሚኒስቴር መስሪያ ቤት ወይም ሌላ አስፈጻሚ አካል እና በተጠሪ ተቋማት መካከል ስለሚኖር ግንኙነት እንዲሁም አስፈጻሚ አካላትን እንደገና ፸፯. በሚኒስቴር መስሪያ ቤት ወይም ሌላ አስፈጻሚ አካል እና በተጠሪ ተቋም መካከል ስለሚኖር ፩/ ለሚኒስቴር መስሪያ ቤት ወይም ለሌላ አስፈጻሚ አካል ተጠሪ የሆነ ተቋም በሕግ ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ወይም ሌላ አስፈጻሚ አካል የተጠሪ ተቋሙን ሥራዎች ከመምራት፣ ከእለት እንቅስቃሴው ላይ ጣልቃ አይገባም፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ወይም ሌላው አስፈጻሚ አካል ዕቅድና ሪፖርት የተጠሪ ተቋሙንም ዕቅድና ሪፖርት የያዘ ፫/ በሕግ በሚዘረጋ ሥርዓት መሠረት ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ወይም ሌላው አስፈጻሚ አካል የተጠሪ ተቋምን የሰው ኃይል አስተዳደር፣ የፋይናንስ አስተዳደርና መሰል ሥራዎችን ፬/ ለዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) አፈጻጸም "መምራት፣ ማስተባርና መደገፍ"፡- ሀ) የተጠሪ ተቋማትን ዕቅድና የአፈጻጸም ለ) አደረጃጀቶቻቸውን እንዲሁም የልማት መገምገምና ለሚመለከተው የመንግሥት ሐ) በሕግ የተሰጧቸውን ተግባርና ኃላፊነቶች በአግባቡ መወጣት እንዲችሉ መደገፍን፣ መ) ከውጭ ሀገር ተቋማት ጋር ግንኙነት ሠ) የተጠሪ ተቋማትን እና የተጠሪ ተቋማት ፩/ በዚህ አዋጅ ያልተቋቋሙ ለሌሎች አካላት ተጠሪ የሆኑ የፌደራል መንግሥቱ ሌሎች ፪/ በሌሎች ሕጎች የተቋቋሙና ስያሜያቸው በዚህ አዋጅ የተሻሻለ አስፈጻሚ አካላት ስያሜያቸው በዚህ አዋጅ በተገለጹበት አግባብ ተሻሽሎ ሥልጣንና ተግባራቸው በተቋቋሙበት ሕግ ፫/ በዚህ አዋጅ የስያሜ ማሻሻያ የተደረገባቸው አስፈፃሚ አካላት ከዚህ አዋጅ ጋር በተያያዘው ሰንጠረዝ በተመለከተው መሠረት ይሆናል፡፡ ፸፱. ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ተጠሪ የሆኑ አስፈጻሚ የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለጠቅላይ ፩/ ጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት፣ ፪/ የመንግስት ኮሚዩኒኬሽን አገልግሎት፤ ፬/ የኢትዮጵያ የካፒታል ገበያ ባለስልጣን፣ ፭/ የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን፣ ፮/ የቤተ-መንግሥት አስተዳደር፣ ፰/ የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት አስተዳደር፣ ፱/ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት፣ ፲/ የፋይናንስ ደህንነት አገልግሎት፣ ፲፩/ አርቴፊሻል ኢንተሊጀንስ ኢንስቲትዩት፣ ፲፪/ የኢትዮጵያ ኮሚዩኒኬሽን ባለስልጣን፣ ፲፫/ የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ፣ ፲፬/ የሪፐብሊክ ጥበቃ ኃይል ፣ ፲፮/ የፌደራል ሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን፤ ፲፯/ የአደጋ ስጋት አመራር ኮሚሽን፣ ፹. ለኢትዮዮያ ብሔራዊ ባንክ ተጠሪ የሆኑ አካላት ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ይሆናል:- ፩/ የመንግሥት ሠራተኞች ማህበራዊ ዋስትና ፹፩. ለግብርና ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለግብርና ፩/ የኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የግብርና ትራንስፎርሜሽን ኢንስቲትዩት፣ ፫/ የኢትዮጵያ ኅብረት ሥራ ኮሚሽን፣ ፬/ የኢትዮጵያ ቡናና ሻይ ባለስልጣን፣ ፭/ የኢትዮጵያ ግብርና ባለስልጣን፣ ፮/ የእንስሳት ጤና ኢንስቲትዩት፣ ፯/ የእንስሳት ልማት ኢንስቲትዩት፣ ፱/ የኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት፡፡ ፹፪. ለኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት ለኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ይሆናል:- ፩/ የአምራች ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የኢትዮጵያ ኢንተርፕራይዝ ልማት፡፡ ፹፫. ለንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር ይሆናል፡- ፩/ የኢትዮጵያ ደረጃዎች ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የኢትዮጵያ ሥነ-ልክ ኢንስቲትዩት፣ ፫/ የኢትዮጵያ ተስማሚነት ምዘና ድርጅት፣ ፬/ የኢትዮጵያ አክሬዲቴሽን አገልግሎት፣ ፭/ የነዳጅ እና ኤነርጂ ባለስልጣን፤ ፹፬. ለማዕድን ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለማዕድን ፩/ የኢትዮጵያ ጂኦሎጂካል ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የማዕድን ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት፡፡ ፹፭. ለቱሪዝም ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለቱሪዝም ፩/ የኢትዮጵያ ቅርስ ባለሥልጣን፣ ፹፮. ለሥራና ክህሎት ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለሥራና ፩/ የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የግብርና ቴክኒክና ትምህርትና ሥልጠና ፫/ የቱሪዝም ማሰልጠኛ ኢንስቲትዩት፣ ፬/ የኢንተርፕሬነርሺፕ ልማት ኢንስቲትዩት፡፡ ፹፯. ለገንዘብ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለገንዘብ ፩/ የኢትዮጵያ የሂሳብ አያያዝና ኦዲት ቦርድ፣ ፪/ የመንግሥት ግዢ አገልግሎት፣ ፫/ የመንግሥት ግዢና ንብረት ባለስልጣን፣ ፹፰. ለገቢዎች ሚኒስቴር ተጠሪ የሆነ አካል የኢትዮጵያ ጉሙሩክ ኮሚሽን ተጠሪነት ለገቢዎች ፹፱. ለፕላንና ልማት ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለፕላንና ፩/ የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት፣ ፪/ የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት፤ ፫/ የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን፡፡ ፺. ለኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ ለኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ይሆናል:- ፪/ የኢትዮጵያ ቴክኖሎጂ ባለስልጣን፣ ፫/ የስፔስ ሳይንስና ጂኦስፓሻል ኢንስቲትዩት፣ ፬/ የኢትዮጵያ አዕምሯዊ ንብረት ባለስልጣን፡፡ ፺፩. ለትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስቴር ተጠሪ ለትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስቴር ይሆናል:- ፩/ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪየሽን ባለስልጣን፣ ፪/ የኢትዮጵያ ማሪታይም ባለሥልጣን፣ ፬/ የፐብሊክ ሰርቪስ ትራንስፖርት አገልግሎት። ፺፪. ለከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር ይሆናል:- ፩/ የኮንስትራክሽን ማኔጅመንት ኢንስቲቲዩት፣ ፪/ የኢትዮጵያ ኮንስትራክሽን ባለሥልጣን፣ ፫/ የኢትዮጵያ መንገዶች አስተዳደር፡፡ ፺፫. ለውሃና ኤነርጂ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለውሃና ፩/ የታላቁ ሕዳሴ ግድብ ማስተባበሪያ ፕሮጀክት ፪/ የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂካል ኢንስቲትዩት፣ ፫/ የውሃ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት፣ ፺፬. ለትምህርት ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት ፪/ የትምህርት ምዘናና ፈተናዎች አገልግሎት፣ ፬/ ኮተቤ የትምህርት ዩኒቨርሲቲ፣ ፭/ የትምህርትና ሥልጠና ባለስልጣን፡፡ ፺፭. ለጤና ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለጤና ፩/ የኢትዮጵያ ሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የኢትዮጵያ የደምና ቲሹ ባንክ አገልግሎት፣ ፫/ የአርማወር ሐንሰን የምርምር ኢንስቲቲዩት፣ ፬/ የኢትዮጵያ ጤና መድህን አገልግሎት፣ ፭/ የኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት፣ ፮/ የኢትዮጵያ ምግብና መድኃኒት ባለስልጣን፣ ፯/ ቅዱስ ጴጥሮስ አጠቃላይ ስፔሻላይዝድ ፱/ አማኑኤል የአዕምሮ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል፣ ፲/ አለርት አጠቃላይ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል፣ ፲፩/ የኢትዮጵያ የአካል ድጋፍ አገልግሎት፤ ፲፪/ የኤካ ኮተቤ አጠቃላይ ሆስፒታል፡፡ ፺፮. ለመከላከያ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት ፩/ የመከላከያ ኢንጂነሪንግ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ፣ ፪/ የመከላከያ ኢንጂነሪንግ ኢንዱስትሪ ግሩፕ፣ ፫/ የመከላከያ ኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ግሩፕ፣ ፬/ የመከላከያ ሠራዊት ፋውንዴሽን፣ ፺፯. ለውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለውጭ ፪/ የኢትዮጵያ ዳያስፖራ አገልግሎት፡፡ ፺፰. ለፍትሕ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለፍትሕ ፩/ የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች ባለስልጣን፣ ፪/ የፌደራል ማረሚያ ቤቶች ኮሚሽን፣ ፫/ የፌደራል ፍትሕና ሕግ ኢንስቲትዩት፣ ፬/ የሰነዶች ማረጋገጫና ምዝገባ አገልግሎት፣ ፭/ የፌደራል ግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባዔ፣ ፺፱. ለባህልና ስፖርት ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለባህልና ፩/ የኢትዮጵያ ስፖርት አካዳሚ፣ ፫/ የኢትዮጵያ ቤተ መዛግብትና ቤተ መጻህፍት ፬/ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ትያትር፡፡ ፩፻. ለሰላም ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለሰላም ፪/ የአስተዳር ጉዳዮች፣ የወሰንና ማንነት ኮሚሽን፡፡ ፩፻፩. የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ለብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ይሆናል:- ፩/ የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት፣ ፪/ የስደተኞችና ተመላሾች አገልግሎት፣ ተጠሪነት ለሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን ይሆናል፡፡ ፩፻፫. የፌደራል አስፈጻሚ አካላትን ስለማቋቋም ከሚኒስቴር ውጪ ያሉ ሥልጣንና ተግባሩን ለማስፈጸም የሚያግዙ ሌሎች አስፈጻሚ አካላትን የሚከተሉት ሕጎች በዚህ አዋጅ ተሽረዋል፡- ሥልጣንና ተግባር ለመወሰን የወጣው አዋጅ ሥርጭት ተቆጣጣሪ ባለስልጣን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፵፭/፪ሺ፲፩፤ ፫/ የጨረራ መከላከያ አዋጅ ቁጥር ፭፻፸፩/፪ሺ፤ ማስተባበሪያ ኤጀንሲ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፭/ የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣንን ለማቋቋም የወጣው አዋጅ ቁጥር ፭፻፹፯/፪ሺ፣ ፮/ የኢትዮጵያ ጂኦሎጂካል ሰርቬይ ማቋቋሚያ አቅርቦት ኤጀንሲ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፰/ የሥራ እድል ፈጠራ ኮሚሽንን ተግባር ኃላፊነት እና አደረጃጀት ለመወሰን የወጣ ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፬፴፭/፪ሺ፲፩፤ ፱/ የኢትዩጵያ የውጭ ግንኙነት አገልግሎት ማሰልጠኛ ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ደንብ ፲/ የስትራቴጂክ ጉዳዮች ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ የብሔራዊ የቆላ ዝንብና የገንዲ በሽታ ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፫፻፬/፪ሺ፮፤ ፲፪/ የእንስሳት መድኃኒትና መኖ አስተዳደርና ቁጥጥር ባለስልጣን ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር የኢትዮጵያ የአፈር ሀብት ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፬፻፲፰/፪ሺ፲፤ ፲፭/ የፌደራል አነስተኛና መካከለኛ ማኑፋክቸሪንግ ኢንደስትሪዎች ልማት ኤጀንሲ ማቋቋሚያ ፲፮/ የኢትዮጵያ ሥጋና ወተት ኢንዱስትሪ ልማት ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ደንብ (እንደተሻሻለ) የቆዳ ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፩፻፹፩/፪ሺ፪፤ ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀት ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር ፬፻፴፰/፪ሺ፲፩፤ ፳፫/ የጂኦስፓሻል ኢንፎርሜሽን ኢንስትቲዩትን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀት ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር ፬፻፵/፪ሺ፲፩፤ ፳፬/ የፌደራል የከተሞች የሥራ እድል ፈጠራና የምግብ ዋስትና ኤጀንሲ ማቋቋሚያ ደንብ ፳፭/ የመስኖ ልማት ኮሚሽንን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀትን ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር ፳፮/ የውሃ ልማት ኮሚሽንን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀትን ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር የተፋሰሶች ልማት ባለስልጣን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀትን ለመወሰን የወጣ ደንብ ፳፰/ የኢትዮጵያ ኤነርጂ ባለስልጣን ማቋቋሚያ ፳፱/ የትምህርት ስትራቴጂ ማዕከል ማቋቋሚያ የከፍተኛ ትምህርት አግባብነትና ጥራት ኤጀንሲ ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፪፻፷፩/፪ሺ፬፤ ኤጀንሲ ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፩፻፺፱/፪ሺ፫፤ ፴፫/ የኢትዮጵያ ካይዘን ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ የስፖርት ኮሚሽንን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀትን ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር የፌደራል ከተማ መሬትና መሬት ነክ፣ ንብረት ምዝገባና መረጃ ኤጀንሲ ማቋቋሚያ ፴፯/ የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት አደረጃጀት፣ ሥልጣንና ተግባር መወሰኛ ደንብ ቁጥር ባለስልጣንን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀት ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር ፬፻፴፱/፪ሺ፲፩፤ ፴፱/ የኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ምክር ቤትና ፵/ የኢትዮጵያ ስፔስ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ምክር ቤትና ኢንስትቲዩት ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፵፩/ የኢትዮጵያ መንገዶች ባለስልጣን ደንብ ቁጥር ፩፻፭. ተፈጻሚነት የማይኖራቸው ድንጋጌዎች ፩/ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፱፻፵፫/፪ሺ፰ የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግን መቋቋም የሚመለከተው አንቀጽ ፪/ የፌደራል የሥነ-ምግባርና የፀረ-ሙስና ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የሚመለከተው አንቀጽ ፫ ንዑስ አንቀጽ (፪)፤ ፫/ የኢትዮጵያ ምርት ገበያ ባለስልጣን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፭፻፶፩/፲፱፻፺፱፣ ፬/ የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ፭/ የመንገድ ፈንድ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፷፮/፲፱፻፹፱፣ የመንገድ ፈንድ ጽሕፈት ቤት መቋቋምን የሚመለከቱ ድንጋጌዎች፤ ፮/ የትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯፣ ፯/ የኤነርጂ አዋጅ ቁጥር ፰፻፲/፪ሺ፮፤ የኤነርጂ ባለስልጣን ሥልጣንና ተግባርን የሚመለከቱ ፰/ ሀገር አቀፍ የኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያና ቪ/ኤድስ መከላከያና መቆጣጠሪያ ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፪፻፸፮/፲፱፻፺፬፤ ፱/ የውሃ ልማት ፈንድን ለማቋቋምና አስተዳደሩን ለመወሰን የወጣ አዋጅ ቁጥር ፪፻፷፰/፲፱፻፺፬፣ የውሃ ልማት ፈንድ ጽሕፈት ቤት መቋቋምን ፲/ የማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ባለስልጣን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፬፻፵፪/፲፱፻፺፯፣ የባለስልጣኑን መቋቋምና ሥልጣንና ተግባሩን የሚመለከቱ ፲፩/ የከፍተኛ ትምህርት አዋጅ ቁጥር አግባብነትና ጥራት ኤጀንሲን ሥልጣንና ተግባራት የሚመለከቱ ድንጋጌዎች፤ ፲፪/ የእንስሳት መድኃኒትና መኖ አስተዳደርና ቁጥጥር አዋጅ ቁጥር ፯፻፳፰/፪ሺ፬፣ የእንስሳት ባለስልጣንን ሥልጣንና ተግባራት የሚመለከቱ ፲፫/ ማናቸውም ሕግ ወይም ድንጋጌ በዚህ አዋጅ ፩፻፮. መብትና ግዴታዎችን ስለማስተላለፍ በነባርና በዚህ አዋጅ በተቋቋሙት አስፈጻሚ አካላት መካከል የሚኖረው የመብትና ግዴታ መተላለፍ በሚከተለው አኳኋን ይሆናል፡- ፩/ የግብርና ሚኒስቴር መብትና ግዴታዎች በዚህ ፪/ የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር፣ የንግድ የምርት ገበያ ባለስልጣን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የንግድና ቀጣናዊ ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የማዕድን ፬/ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር እና የቱሪዝም ኢትዮጵያ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ቱሪዝም ሚኒስቴር ተላልፈዋል፤ ፭/ የሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር፣ የሥራ እድል ፈጠራ ኮሚሽን፣ የፌደራል ከተሞች ሥራ እድል ፈጠራና ምግብ ዋስትና ኤጀንሲ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የሥራና ክህሎት ሚኒስቴር ተላልፈዋል፤ ፮/ የገንዘብ ሚኒስቴር መብትና ግዴታዎች በዚህ ፯/ የገቢዎች ሚኒስቴር መብትና ግዴታዎች በዚህ ፰/ የፕላንና ልማት ኮሚሽን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ፕላንና ልማት ፱/ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር መብትና ኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ተላልፈዋል፤ ትራንስፖርት ባለስልጣን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስቴር ተላልፈዋል፤ ፲፩/ የከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስቴር፣ ኤጀንሲ፣ የፌደራል ከተሞች መሬትና መሬት ነክ ንብረት ምዝገባና መረጃ ኤጀንሲ መብትና ፲፪/ የውሃ መስኖና ኤነርጂ ሚኒስቴር፣ የውሃ ልማት ኮሚሽን፣ የተፋሰሶች ልማት ባለስልጣን፣ የውሃ ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የውሃና ፲፫/ የመስኖ ልማት ኮሚሽን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የመስኖና ቆላማ ፲፬/ የትምህርት ሚኒስቴር፣ የሳይንስና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስቴር፣ የከፍተኛ ትምህርት ስትራቴጂክ ማዕከል መብትና ግዴታዎች የኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያና መቆጣጠሪያ ጽሕፈት ቤት መብትና ግዴታዎች በዚህ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ፲፰/ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ፍትሕ ፲፱/ የስፖርት ኮሚሽን መብትና ግዴታዎች በዚህ ፳/ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የውጭ ጉዳይ ፳፩/ የሠላም ሚኒስቴር መብትና ግዴታዎች በዚህ ፳፪/ የሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የሲቪል ሰርቪስ ፳፫/ የእንስሳት መድኃኒትና መኖ አስተዳደርና ቁጥጥር ባለስልጣን መብትና ግዴታዎች በዚህ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የእንስሳት ጤና ኢንስቲትዩት ተላልፈዋል፤ ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት መብትና የእንስሳት ልማት ኢንስቲትዩት ተላልፈዋል፤ ፳፮/ የኢትዮጵያ አካባቢ ደን ምርምር ኢንስቲትዩት መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የኢትዮጵያ ደን ልማት ተላልፈዋል፤ የኢትዮጵያ አፈር ሀብት ኢንስቲትዩትና የኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ሴክሬታሪያት ፳፰/ የፌደራል አነስተኛና መካከለኛ ማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪዎች ልማት ኤጀንሲ መብትና አዋጅ ለተቋቋመው የአምራች ኢንዱስትሪ ተቆጣጣሪ ባለሥልጣንና የኤነርጂ ባለስልጣን ለተቋቋመመው የነዳጅ እና ኤነርጂ ባለስልጣን ኢንስቲትዩትና የኬሚካልና የኮንስትራክሽን ግብዓት ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የማዕድን ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ይዞታና አስተዳደር ኤጀንሲ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የመንግሥት የልማት ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የፖሊሲ ፴፬/ የማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ መብትና ኢንስቲቲዩትና የጂኦ ስፓሻል ኢንፎረሜሽን ጂኦስፓሻል ኢንስቲትዩት ተላልፈዋል፤ ፴፮/ የኢትዮጵያ ጨረራ መከላከያ ባለሥልጣን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ፴፯/ የአካባቢ፣ ደንና የአየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን ተላልፈዋል፤ ፴፰/ የከፍተኛ ትምህርት አግባብነትና ጥራት ኤጀንሲ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ፴፱/ የኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት አገልግሎት ጉዳዮች ኢንስቲትዩት መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የውጭ ግንኙነት የኢሚግሬሽን፣ ዜግነትና ወሳኝ ኩነቶች ኤጀንሲ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ኤጀንሲ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ባለስልጣን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ሥልጠና ኤጀንሲና የፌደራል ቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥልጠና ኢንስቲትዩት መብትና ፩/ ማቋቋሚያ ሕጎችን የሚሽረው የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፩፻፬ ድንጋጌ ተፈጻሚ የሚሆነው በዚህ የሚደነግግ ሕግ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ተግባራቸው በአንድ ተቋም ሥር እንዲመጣ እንዲሁም ሥልጣንና ተግባራት የሚደነግግ ሌላ ሕግ እሰከሚወጣ ድረስ በተቋቋመበት ሕግና በሌሎች ሕጎች ተሰጥተው የነበሩ ፫/ የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን ሠራተኞች አስተዳደር የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር ፩፻፶፭/፪ሺ በዚህ አዋጅ እንደወጣ ተቆጥሮ ተፈጻሚነቱ ይቀጥላል፣ ፬/ ኮተቤ የትምህርት ዩኒቨርሲቲን የሚያቋቋም እና ሥልጣንና ተግባሩን የሚወስን ደንብ በሚኒስትሮች ምክር ቤት እስከሚወጣ ድረስ በተቋቋመበት ደንብ ሥራውን ይቀጥላል፡፡ ከጸደቀበት ከመስከረም ፳፮ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="347e4dd24895ef02" title="የአስፈጻሚ አካላትን ሥልጣንና ተግባር መወሰኛ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=601ad3477f8f2a3493a2e2d14556025d8dcf220c" char_count="48013" purity="0.98"> የአስፈጻሚ አካላትን ሥልጣንና ተግባር መወሰኛ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዋጅ……………………………………..ገጽ ፲፫ሺ፯፻፶፩ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌደራል መንግሥት አስፈጻሚ አካላትን ሥልጣንና ተቋማት ሲደራጁ የተሰጣቸውን ተግባርና ኃላፊነት ለመወጣት በሚያስችል መልኩ ግልጽ ዓላማ ያላቸው፣ ከሌሎች ተቋማት ሥልጣንና ተግባር ጋር ውጤታማና ወጪ ቆጣቢ የሆነ፣ ብክነትን የሚቀንስና ውጤታማነትን የሚያበረታታ፣ ኃላፊነቱን ሲያጓድል አካላት አደረጃጀት መፍጠር አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ ተግባር ለመወሰን በየጊዜው የሚወጡ ሕጎች ወጥ የሆነ የተቋማት አደረጃጀትና ስያሜ ለመፍጠር ያልቻሉ በመሆኑ የተቋማት ቀጣይነትን ለማረጋገጥና የስያሜ ወጥነትን ለማስቀጠል ያልተቻለ በመሆኑ፣ በሥራ ላይ ያለውን የተቋማትን አደረጃጀትና በየጊዜው የማይለዋወጥ፣ ዘላቂነት ያለው እንዲሁም ከማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ለውጥ ጋር አብረው እየተለወጡ የሚሄዱ የተቋማት አደረጃጀትና ስያሜን መፍጠር የሚያስችል ሥርዓት በሕግ መዘርጋት ሪፐብሊክ የፌደራል መንግሥት ሕገ-መንግሥታዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት ይህ አዋጅ “የአስፈጻሚ አካላትን ሥልጣንና ተግባር መወሰኛ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፫/ ፪ሺ፲፬” በዚህ አዋጅ ውስጥ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም ፩/ “ሕገ-መንግሥት” ማለት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥት ነው፤ አንቀጽ ፵፯ የተካተተ ማንኛውም ክልል ሲሆን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደርን ይጨምራል፤ ፫/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለጸው የሴትም ሚኒስትሩና ስለሚኒስትሮች ምክር ቤት ፫. የጠቅላይ ሚኒስትሩ ሥልጣንና ተግባር የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ጠቅላይ ሚኒስትር ሥልጣንና ተግባር በሕገ- መንግሥቱ አንቀጽ ፸፬ የተመለከተው ነው። ፬. የምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሥልጣንና ተግባር የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ሥልጣንና ተግባር በሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ ፸፭ የተመለከተው ነው። ፭. የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሥልጣንና ተግባር የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሥልጣንና ተግባር በሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ ፸፯ የተመለከተው ነው። ፮. የሚኒስትሮች ምክር ቤት አባላት ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የሚከተሉት አባላት ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ የተመለከቱትን መ) በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰየሙ ሌሎች ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ፊደል (ሐ) የተመለከተው ማንኛውም ሚኒስትር በምክር ቤቱ ስብሰባ ላይ ሊገኝ በማይችልበት ጊዜ የሚኒስቴሩ ሚኒስትር ዴኤታ በምክር ቤቱ ሚኒስትር ዴኤታዎች ካሉና ሚኒስትሩ በተለይ ካልወከለ በሹመት ቅድሚያ ያለው ሚኒስትር ዴኤታ በምክር ቤቱ ስብሰባ ላይ ይሳተፋል። ፯. የሚኒስትሮች ምክር ቤት የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ሀ) ሥራውን በአግባቡ ለማካሄድ አስፈላጊው በውስጠ ደንቡ በሚወሰነው መሠረት መደበኛ እና አስቸኳይ ስብሰባዎችን ሐ) ስብሰባ ላይ ከአባላቱ ከግማሽ በላይ ሲገኙ መ) የሚያስተላልፈው ውሳኔ በተባበረ ድምጽ ካልተቻለ በአብልጫ ድምጽ ይወሰናል፤ የተከፈለ እንደሆነ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ያለበት ወገን ወሳኝ ድምጽ ይኖረዋል። ሀ) የሚኒስትሮች ምክር ቤት አባላት አጀንዳ የማስያዝ መብታቸው እንደተጠበቀ ሆኖ ለ) የምክር ቤቱን ስብሰባ ይመራል፤ ሐ) ለምክር ቤቱ በአጀንዳ የቀረበ ጉዳይ መታየት የሚያስፈልገው ሆኖ ካገኘው ስብሰባውን ለሌላ ጊዜ ያስተላልፋል፤ ፫/ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በማይኖርበት ጊዜ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትሩ የምክር ቤቱን ስብሰባ ፰. የሚኒስትሮች ምክር ቤት ቋሚ ኮሚቴዎች ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ሥልጣንና ተግባሩን ለመወጣት ይረዳው ዘንድ የምክር ቤቱ አባላት ፪/ የቋሚ ኮሚቴዎች ሥልጣንና ተግባር በምክር የፌደራል አስፈጻሚ አካላት ስያሜ ፩/ በዋናነት ሥራውን በሚያከናውንበት ዘርፍ እና በተያያዥ ጉዳዮች ላይ ፖሊሲ፣ ስትራቴጂ እና ፕሮግራም የሚቀርጽ፤ ሲጸድቁም በበላይነት ተፈጻሚነታቸውን የሚመራና የሚያስተባብር፤ ፪/ በሚሰማራበት ዘርፍ ሌላ ተቋም ስታንዳርድ በመገንባት እንዲሁም በተጨባጭ ፕሮግራምን ወደ ፕሮጀክትነት በመቀየር የቀን ተቀን የፌደራል ወይም የክልል ተቋም ከተሰጠው ሥልጣንና ተግባር በከፊል በውክልና የሚሰጥ፤ ፩/ ለሚኒስቴር መስሪያ ቤት፣ ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ወይም ለተወካዮች ምክር ቤት ተጠሪ የሚሆን፤ ፪/ የተለያዩ መስሪያ ቤቶችን ሥራ የሚያቀናጅ፣ እንዲሁም መስሪያ ቤቶችን የሚያስተባብር፤ ፫/ እንደአግባቡ ዘላቂ ለሆነ ወይም በአንዳንድ ሁኔታ በጊዚያዊነት አንገብጋቢ ለሆኑ ጉዳዮች ፩/ የቁጥጥር፤ ደረጃ የማውጣትና በወጣው ደረጃ መሠረት መተግበሩን የሚያረጋግጥ፣ ፪/ ለሚኒስቴር መስሪያ ቤት ተጠሪ የሚሆን ወይም ተጠሪ ከሆነለት ሚኒስቴር መሥሪያ ቤት ሥራ ጋር የጥቅም ግጭት ይኖራል ተብሎ ሲገመት ለጠቅላይ ሚኒስቴር ወይም ለሌላ የመንግስት አካል ተጠሪ የሚሆን፤ ስታንዳርዶችን የማውጣት፤ ስታንዳርዶችን የሚያከናውን፤ ወይም በሚመለከተው አካል የወጡ ስታንዳርዶችን የሚያስፈጽም፣ ፬/ ፈቃድ የሚያስፈልጋቸው ጉዳዮች ሲኖር ፈቃድ የመስጠት እና የመቆጣጠር ሥራን ፩/ የልማት እና የመሠረተ ልማት ሥራዎችን እና አስተዳደርን በመደበኛነት የሚያከናውን ፪/ የመሠረተ ልማት ግንባታ፣ ጥገና፣ አገልግሎት አሰጣጥ እና አስተዳደር ለማከናወን ሌላ የመንግስት ልማት ድርጅትን ወይም የግል ድርጅትን በመጠቀም የተሰጠውን ኃላፊነት በአስተዳደርነት ወይም በልማትነት ይሰየማል፡፡ አስፈላጊ የሆኑ አገልግሎቶችን በማዕከል ደረጃ ለመስጠት የሚቋቋም ወይም በዋናነት ለዜጎች አንድ ተቋም በዋናነት አንድን ልዩ ትኩረት አደረጃጀት ይዞ የተለያዩ ተቋማትን ማስተባበር በሚያስፈልግት ወቅት በልዩ ሁኔታ ወጥነት ላለው ጊዚያዊ ወይም ቋሚ ዓላማ የሚቋቋም በጽህፈት አንድ ተቋም ተጠሪነቱ እንደተሰማራበት የሥራ ዘርፍ አግብብ ላለው ሚኒስቴር መስሪያ ቤት ወይም ሌላ መስሪያ ቤት የሆነ በሥልጠና፣ በጥናትና ምርምር እና በማማከር አገልግሎት ላይ የሚያተኮር በተቋቋመበት ዘርፍ ልምድ እና ስለሚኒስቴሮች መቋቋም፣ ሥልጣንና ተግባራትና ስለሚኒስቴሮች መቋቋምና የሚኒስትሮች ተጠሪነት ፲፮. የሚኒስቴር መሥሪያ ቤቶች መቋቋም ፫/ የንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር፣ ፲/ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር፣ ፲፩/ የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስቴር፣ ፲፪/ የከተማና መሠረት ልማት ሚኒስቴር፣ ፲፫/ የውሃና ኤነርጂ ሚኒስቴር፣ ፲፬/ የመስኖና ቆላማ አከባቢ ሚኒስቴር፣ ፲፯/ የሴቶችና ማሕበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር፣ ፲፰/ የባህልና ስፖርት ሚኒስቴር፣, ፲፯. የሚኒስትሮች ተጠሪነትና ኃላፊነት ፩/ ተጠሪነቱ ለጠቅላይ ሚኒስትሩና ለሚኒስትሮች ፪/ የሚመራውን ሚኒስቴር ይወክላል፣ ሥልጣንና ፫/ ለሚኒስቴሩ በተፈቀደው በጀትና የልማት ዕቅድና ፕሮግራም መሠረት ገንዘብ ወጪ ሥርዓት ተግባራዊ መደረጉን ያረጋግጣል። ፲፰. የሚኒስትር ዴኤታዎች ተጠሪነትና ኃላፊነት ፩/ የእያንዳንዱ ሚኒስቴር ሚኒስትር ዴኤታ ተጠሪነቱ ለሚኒስትሩ ሆኖ የተመደበበትን ዴኤታው ተክቶት ይሠራል፤ ከአንድ በላይ በተለይ ካልወከለ በሹመት ቅድሚያ ያለው ሚኒስትር ዴኤታ ተክቶት ይሠራል። ፲፱. የሚኒስቴሮች የወል ሥልጣንና ተግባራት እያንዳንዱ ሚኒስቴር በዚህ አዋጅና በሌላ ሕግ በተሰጠው ሥልጣንና ተግባር መስክ፡- ፩/ የጥናትና ምርምር ተግባራትን ያከናውናል፣ መረጃዎችን ይሰበስባል፣ ያቀነባብራል፣ ፪/ በጥናት ላይ የተመሠረቱ ፖሊሲዎችን ፫/ የፌደራል መንግሥት ሕጎችን ያመነጫል፣ ፬/ በሕግ የተጣለበትን ተግባርና ኃላፊነቶች ለመወጣት የሚያስችለውን መመሪያ ያወጣል፤ ፭/ ፖሊሲዎችንና ስትራቴጂዎችን በሥራ ላይ ለማዋል ከሌሎች ሚኒሰቴር መስሪያ ቤቶችና ተቋማት ጋር አስፈላጊውን ቅንጅት በመፍጠር ፮/ ዕቅድና በጀት ያዘጋጃል፣ ሲፈቀድም የአቅም ግንባታ ሥራዎችን ያከናውናል፣ የለውጥና የመልካም አስተዳደር ሥራዎችን ይፈጽማል፣ ያስፈጽማል፣ ውጤታማነታቸውን እንደአስፈላጊነቱ ድጋፍና ምክር ይሰጣል፤ አካባቢዎች ልዩ ድጋፍ ያደርጋል፤ ለአርብቶ አደርና ከፊል አርብቶ አደር ፲/ በሕግ መሠረት ውሎችንና ዓለም አቀፍ ፲፩/ የሚያዘጋጃቸው ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎች፣ ሕጎች፣ የልማት ፕሮግራሞችና ፕሮጀክቶች የሚያስጠብቅ መሆኑን ያረጋግጣል፤ የአካል ኢኮኖሚያዊ ችግሮች ተጋላጭ የኅብረተሰብ ክፍሎች የእኩል እድል ተጠቃሚና ሙሉ ተሳታፊ የሚሆኑበትን ሁኔታ ያመቻቻል፤ ሚኒስትሩ፣ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት እና ለሚመለከታቸው ሌሎች አካላት ሪፖርት ፲፫/ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ከሥልጣንና ተግባሩ በከፊል ለሌላ የፌደራል ወይም የክልል ፩/ የግብርና ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ተወዳዳሪነትን በቀጣይነት የሚያረጋግጡ ፕሮግራሞችን እና የሕግ ማዕቀፎችን ለ) በግብርና ዘርፍ ልማት የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚና ለማሳደግ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፣ የሥጋ እና የወተት ምርትና ምርታማነትን ለማሳደግ በዘርፉ የህብረት ሥራ ማህበራት አስፈላጊውን ድጋፍ የሚያገኙበትን ሁኔታ ያመቻቻል፣ ሐ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመቀናጀት ለአርሶ አደሮች፣ ለአርብቶ አደሮችና ከፊል አርብቶ አደሮች እና በግብርና ተዋንያን ተደራሽ የሆነ የግብርናና ገጠር መሆኑን ይከታተላል፣ የግብርና የህብረት ሠ) በሰብል ምርት፣ በእንስሳትና ዓሳ እና ፍላጎት፣ አቅርቦት፣ ሥርጭትና ግብይት ይከታተላል፣ ውጤታማነቱን ያረጋግጣል፤ ረ) የእፅዋት፣ እንሰሳትና ዓሳ በሽታዎችን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የሚያስችል የሚደረጉ ጥናትና ምርምሮችን ይመራል ሰ) የእፅዋትና እንስሳት ጤና አገልግሎትን ልማቶችን ይዘረጋል፣ እንደአስፈላጊነቱ አገልግሎት ምዘገባና ቁጥጥር ይዘርጋል፣ የምርት ጥራት፣ ጤናና ደህንነት ቁጥጥር የእንሰሳት ተዋጽኦዎች ላይ የኳራንቲን ቀ) የከተማ ግብርናን ውጤታማ ለማድረግ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ስልት ይነድፋል፣ የአተገባበር ሥርዓት በአግባቡ መተግበራቸውን ያረጋግጣል፤ የሚያስችሉ ቴክኖሎጂዎችን በምርምር ምርቶች በሀገር ውስጥ እና በውጪ ገበያ ተ) ለእንስሳትና ዓሳ ምርትና ተዋጽኦ ልማት ቸ) ለገጠር መሬት አስተዳደርና ለተፈጥሮ ሥርዓት መዘርጋቱን ይከታተላል፣ ድጋፍ ይሰጣል፣ ሀገር አቀፍ መረጃ ያደራጃል፤ ኀ) በአርብቶ አደርና በከፊል አርብቶ አደር አካባቢዎች በገበያ የሚመራ የእንስሳት ሀብት ልማት፣ ውሃን ማዕከል ያደረገ የግጦሽ መሬትና የተፈጥሮ ሀብት ልማት ነ) ለግብርና የሚውል ውሃን ከዝናብ፣ ከገጸ- የወንዝ ጠለፋ፣ የምንጭ ማጐልበትና አደሩን እና አርብቶ አደሩን የውሃ አጠቃቀም ክህሎት የበለጠ ለማሳዳግ ይዘረጋል፣ ውጤታማነቱን ያረጋግጣል፤ ፕሮግራሞች እና ፕሮጀክቶች ተነድፈው አ) የተፈጥሮ ሀብትን ለመጠበቅና በዘላቂነት ለመጠቀም የተፈጥሮ ሀብት መመናመን ውጤታማነታቸውን ይከታተላል፤ የአፈር መሸርሸር መንስዔዎች ልየታ ሥራን፣ የመከላከያ ስልቶች ተነድፈው ተግባራዊ የሚሆኑበትን ሥርዓት ፣ የአፈር ለምነት የሚጠቅበትን እና ሀገራዊ የአፈር መረጃ የሚከናወንበትን ስልት የመንደፍ ሥራን ከ) የተፈጥሮና ሰው ሰራሽ አደጋ በግብርና ልማት ላይ የሚያስከትለውን ተጽዕኖ ለመተንበይ የሚያስችል አቅም ይገነባል፣ የመቋቋም አቅምን ለማጠናከር የዕለት ደራሽ ድጋፍ እና የምግብ ዋስትና ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን ይዘረጋል፣ ተግባራዊ ያደርጋል፣ በገጠር ኸ) ከመስኖና ቆላማ አካባቢ ሚኒስቴር ጋር በመተባበር፣ የሰብልና እንስሳት ምርትና ምርታማነት እንዲያድግ በጥናት ግኝት ላይ የተመሠረተ ለቆላማ አካባቢዎች ግብርና ሥራዎች የሚውል የውሃ እና ወ) የግብርና ልማት በገበያ እንዲመራና ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር በገበያ የሚቀርብ ማናቸውንም የሰብል ምርት፣ እንስሳትና ዓሳ ምርትና ተዋጽኦ ዐ) ከሚመለካታቸው አካላት ጋር ቅንጅት በመፍጠር የግብርና ኢንቨስትመንትን የግብርና ኢንቨስትመንት አማራጮችንና የሚስፋፉበትን ስልት ይቀይሳል፣ በዘርፍ ለተሰማሩ ባለሀብቶች የሚያስፈልጋቸውን በንጥረ-ነገር ይዘቱ የበለፀገ የተሰባጠረና ዠ) የግብርናና የሌሎች የኢኮኖሚ ዘርፎች በቅንጅት ይሰራል፣ ለዘርፉ አሳታፊና ዘላቂ መዋቅራዊ ለውጥ የሚመጣበትን ስልት ይነድፋል፣ ተግባራዊ የሚሆኑበትን የ) የግብርና ምርምር ሥራዎች የዘርፉን እንደአስፈላጊነቱ ከባለድርሻ አካላት ጋር በቅንጅት መሰራታቸውን ያረጋግጣል፣ ደ) የቡናና የሻይ ልማት እና ግብይት በአግባቡ በማንበር፣ በዘላቂነት ጥቅም የጥቅም ተጋሪነትን በማረጋገጥ ሀገሪቱንና ሕብረተሰቡ ከብዝሀ ሕይወትና ተያያዥ ነባር የማህበረሰብ እውቀት እንዲሁም ገ) በደን ልማት፣ ጥበቃ እና አጠቃቀም ለአካባቢ፣ ደንና የአየር ንብረት ለውጥ ሚኒስቴር ተሰጥተው የነበሩ ሥልጣንና ተግባራትን በሥራ ላይ ያውላል፡፡ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለግብርና ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ ሀ) የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ በቀጣይነት የሚያረጋግጡ ፖሊሲዎችን፣ ለ) በኢንዱስትሪ በተለይም በማኑፋክቸሪንግ ተሳትፎና ሚና ለማሳደግ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሐ) በኢንዱስትሪ በተለይም ማኑፋክቸሪንግ ዘርፍ ልማት ትኩረት የሚሠጣቸውን ጨርቃ ጨርቅ፣ ቆዳ እና የምግብና ጠቀሜታና እምቅ አቅም አኳያ ይለያል፤ ለአፈጻጸሙ ዝርዝር ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ መርሀ-ግብር መ) በዘርፉ ምርምርና ጥናት የሚያካሂዱ አካላትን አስፈላጊውን ድጋፍ በማድረግ ተወዳዳሪነትን እንዲያድግ ያደርጋል፤ ሠ) በኢንቨስትመንት ሕግ መሠረት የሀገር ተጠሪ ተቋማት በዋናነት ለሀገር ውስጥ ባለሀብቶች ድጋፍ እንዲሰጡ ለማድረግ ረ) የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ዘርፍ ልማትን ለማሳደግ አቅም ግንባታ ሥራዎችን ይሰራል፤ ሰ) የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ ምርታማነትን ለማሳደግ ኢንዱስትሪዎች የኤክስቴሽን አገልግሎት፣ የቴክኖሎጂ፣ በአመራረት ረገድ ድጋፍ እንዲያገኙ ሸ) የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ምርቶች የጥራት ደረጃቸውን እንዲሆኑ የአቅም ግንባታ፣ የምርምርና ስርጸት ሥራዎች እንዲከናወኑ ሥርዓት ይዘረጋል፣ ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ ቀ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመቀናጀት ለኢንዱስትሪ በተለይም ለማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪ ዘርፍ አስፈላጊ የሆነው የሰው ኃይል ፍላጎት እና አስተማማኝ ግብዓት ለማሟላት የሚቻልበትን ስልት ይቀይሳል፤ በመሥራት የኢንዱስትሪ ግብዓት አቅርቦት ትስስር ሥርዓት እንዲዘረጋ ሁኔታዎችን በቅንጅት ይሠራል፣ ለዘርፉ አሳታፊና ዘላቂ መዋቅራዊ ለውጥ ስለሚመጣበት ሁኔታ ስልቶችን ይነድፋል፣ ተግባራዊ ተ) ለማዕድን ሚኒስቴር ከተሰጡ ሥልጣንና ጠቀሜታቸው ጉልህ የሆኑ የኢንዱስትሪ ገቢ ምርቶች በሀገር ውስጥ ምርቶች የማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪዎች መካከል የተቀናጀ ትስስር እንዲፈጠርና ስኬታማ ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎች እና የአሠራር ኀ) የአነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዞችን ውጤታማ እንዲሆኑ የማትጊያ ስልት ነ) የኢንዱስትሪ በተለይም የማኑፋክቸሪንግ የተቀመጡ መስፈርቶችን እንዲያሟሉ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ተሰጥተዋል። ፳፪. ንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር የሚመለከቱ ቀጣናዊ በተለይም ከጎረቤት የሚያረጋግጡ፣ ሀገራዊ የጥራት መሠረተ ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር እንዲዘምን፣ ሕጋዊ አሠራር እንዲሰፍን የሚደረግን የንግድ ግንኙነት ይመራል፣ ሐ) የሀገሪቱ የወጪ ንግድ የሚስፋፋበትንና የሚጠናከርበትን ሁኔታ ያመቻቻል፤ መ) የሀገር ውስጥ ባለሀብቶች ምርቶቻቸውን ተቋማት ጋር በመቀናጀት አስፈላጊውን ድጋፍ የሚሰጥበትን ሥርዓት ይዘረጋል፣ በመተባበር የውጭ ንግድ ግንኙነቶችን በሕግ መሠረት ይፈራረማል፣ ሲጸድቅም ረ) የወጪና ገቢ ንግድ ዕቃዎችን ጥራት መሥፈርት የማያሟሉ የንግድ ዕቃዎች ወደ ሀገር ውስጥ እንዳይገቡ ወይም ሰ) የወጪና ገቢ ዕቃዎች በትክክለኛ ዋጋ ይዘረጋል፤ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ቀ) የዋጋ ቁጥጥር ሊደረግባቸው የሚገቡ ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ያቀርባል፣ በ) የንግድና የዘርፍ ማህበራት፣ የሸማቾች ተ) የሀገሪቱን ሕጋዊ ሥነ-ልክና ተስማሚነት ሥርዓት ለመተግበር እንዲቻል አስፈጻሚ ቸ) አስገዳጅ የኢትዮጵያ ደረጃ ያላቸው መሥሪያ ቤቶች የሚሠራባቸው አስገዳጅ ደረጃዎች በተቀናጀ መልኩ እንዲተገበሩ ኀ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ዘርፎች የሀገሪቱን ምርቶች ለውጭ ገበያ በማቅረብ ረገድ የታቀደውን እድገት ምርምሮች ያካሂዳል፣ ይተገብራል፤ ነ) አግባብ ባላቸው ሕጎች መሠረት ንግድ ኘ) የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ ሥራን ለኢትዮጵያ ምርት ገበያ ባለሥልጣን የተሰጡ ከዳኝነት ችሎት ሥራ ውጪ ያሉ ተግባርና ኃላፊነቶችን በሥራ ላይ ከ) በንግድ ውድድር እና ሸማቾች ጥበቃ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ ባለስልጣን ተሰጥተው የነበሩ ከዳኝነት ችሎት ሥራ ውጪ ያሉ ተግባርና ኃላፊነቶችን በሥራ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለንግድ ለኢትዮጵያ ምርት ገበያ ባለሥልጣን እና ንግድን የሚመለከቱ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የንግድና ቀጠናዊ ፩/ የማዕድን ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና የተፈጥሮ ጋዝ ልማትን የሚመለከቱ ፖሊሲዎችን፣ ስትራቴጂዎችንና የሕግ መረጃዎችን ለኢንቨስትመንትና ለልማት ሐ) የማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ልማት ሥራዎችን ለማፋጠን የሚውሉ የቤተ- ሙከራና የማዕድን ጥራት ማረጋገጫ የማሰልጠኛ ተቋማትን እንደአስፈላጊነቱ መ) በማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ልማት ከሌሎች የሚመለከታቸው አካላት ጋር ተሳትፎና ሚናን ለማሳደግ የሚያስችል የአሠራር ሥርዓት ይዘረጋል፣ ምቹ ሁኔታን ረ) የማዕድን፣ የነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ምርት ፍለጋን በበላይነት ይመራል፣ ምርቱን ሰ) ተጨማሪ እሴት ያላቸውን የማዕድን፣ ነዳጅና የተፈጥሮ ጋዝ ምርቶች ላይ የሚሰማሩ የውጭ እና የሀገር ውስጥ ማምረት አቅም ለማጎልበት የምርምር፣ ለሚሠማሩ የሀገር ውስጥ እና የውጭ ባለሀብቶች እና ኩባንያዎች አግባብነት ባለው ሕግ መሠረት ፈቃድ ይሰጣል፣ ቀ) ስትራቴጂካዊ ጠቀሜታቸው ጉልህ የሆኑ እና ከውጪ የሚገቡ ማዕድንና የማዕድን ውጤቶች የሆኑ የሲሚንቶና ድንጋይ ከሰል፣ ሴራሚክ፣ ማርብልና ግራናይት፣ የብረት ማዕድን፣ የተለያዩ ኮንስትራክሽን ግብዓቶች፣ የፖታሽና የማዳበሪያ እና፣ የፔትሮሊየም ልማት ውጤቶች በሀገር ፈቃድም ይሰጣል፣ ከፍለጋ እስከ ምርት ያለውን የምርት ሰንሰለት ውጤታማ በ) የማዕድን ምርቶች የጥራት ደረጃቸውን የጠበቁ፣ በዓለም አቀፍ ተወዳዳሪ እንዲሆኑ ሥራዎች እንዲከናወኑ ሥርዓት ይዘረጋል፣ በመተባበር በባህላዊ መንገድ የሚመረቱ ቸ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር በባህላዊና በአነስተኛ ደረጃ የሚመረቱ የከበሩና ጌጣጌጥ ማዕድናት ምርትና አስፈላጊ ሥርዓትና መሠረተ ልማቶችን የሚያረጋግጡ እንዲሆኑ ምቹ ሁኔታ በአግባቡ መፈጽማቸውን ያረጋግጣል፣ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለማዕድንና ነዳጅ ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ማዕድን ሚኒስቴር ፩/ የቱሪዝም ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና በቀጣይነት የሚያረጋግጡ ፖሊሲዎችን፣ ለ) በቱሪዝም ዘርፍ ልማት የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚናን ለማሳደግ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሐ) የሀገሪቱን የቱሪዝም እና የኢኮ-ቱሪዝም ለቱሪዝም አመቺ ሆነው እንዲደራጁና መ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ለቱሪዝም ጉብኝት እጅግ አስፈላጊ የሆኑ የቱሪዝም መዳረሻዎችን መሠረተ ልማት ይዘረጋል፣ ተጨማሪ አዳዲስ መሠረተ ሠ) አዳዲስ የቱሪዝም መስህቦች እንዲለሙ ያደርጋል፣ የልማት ክፍተት ባለባቸው ያለማል፤ ነባር የቱሪዝም መዳረሻዎች እንዲጎለብቱ እና የቱሪዝም ምርት እና እንዲሆኑ ያደርጋል፣ የግል ባለሀብቶችም የተለያዩ የቱሪዝም ባለድርሻ አካላት ፍለጋና ማስተዋወቅ፣ የገበያ ትስስር እና በመምራት የሀገሪቱን የቱሪዝም ሀብቶች፣ ገበያዎችን ይፈጥራል፣ የዘርፉን የገበያ ሰ) ዘርፉ በቴክኖሎጂ፣ በጥናትና ምርምር የሚያበረክተው አስተዋጽኦ እንዲያድግ ያደርጋል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ቀ) የሀገሪቱ የተፈጥሮ ቅርሶች እንዲጠኑ፣ እንዲጠበቁና ለቱሪዝም አመቺ ሆነው የተሰየሙ የዱር እንስሳት ጥበቃ ቦታዎች በአግባቡ እንዲጠበቁ፣ ለቱሪዝም አመቺ ሆነው እንዲለሙና እንዲመሩ የማደረግ ሥራን ያስተባብራል፣ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ስትራቴጂዎች ተ) የሀገሪቱ የቱሪስት መስህቦች በዓለም ቸ) የሀገሪቱን የቱሪዝም መስህቦች፣ ምርትና ኀ) የቱሪስት አገልግሎት ሰጪ ተቋማትን ነ) ሥልጣኑ በግልጽ በሌላ አካል ካልተሰጠ በስተቀር ከአንድ በላይ በሆኑ ክልሎች ውስጥ አገልግሎት ለሚሰጡ ወይም ሕግ በሚፈቅደው አግባብ በውጭ ባለሀብቶች ለሚካሄዱ የቱሪስት አገልግሎት ሰጪ ተቋማት ፈቃድ ይሰጣል፣ ይቆጣጠራል፤ ኘ) ከቱሪዝም ተዋናዮች ጋር አጋርነትና አ) የመንግሥትና በቱሪዝም ዘርፍ የተሰማሩ ከክልል የቱሪዝም አካላት ጋር በጋራ የሚሰራበትን ማዕቀፍ በማዘጋጀት በሥራ ላይ ያውላል፤ ጥራት ያለው የቱሪዝም ለማረጋገጥ ያሉትን ዘርፈ-ብዙ ጥረቶች እንዲያስችለው የሚቋቋመውን የቱሪዝም ኸ) የግል ዘርፍ አካላትንና የቱሪዝም ዘርፍ ልማት የሚመለከታቸው የፌደራል እና ለማስተባበር የኢትዮጵያ ቱሪዝም ቦርድ ይዘረጋል፤ ከፕላንና ልማት ሚኒስቴር ጋር በመተባበር የቱሪዝም ሳተላይት ኣካውንት በሀገራዊ የኢኮኖሚ አካውንት ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለባህልና የሚመለከቱ እና ለቱሪዝም ኢትዮጵያ የተሰጡ ለተቋቋመው ቱሪዝም ሚኒስቴር ተሰጥተዋል። ፩/ የሥራና ክህሎት ሚኒስቴር የሚከተሉት አጠቃላይ የልማት ፖሊሲና ከሥራ፣ ከሥራ ስምሪትና ክህሎት እድገት ጋር አብሮ ለማስኬድ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ሐ) ከሚመለከታቸው የኢኮኖሚና ማህበራዊ ዘርፎች ጋር በመቀናጀት የቴክኒክና ማዕቀፍ ይቀርፃል፣ በሚመለከተው አካል በሚመለከተው አካል ለቴክኒክና ሙያ ተቋማት የወጡ ደረጃዎች መፈጸማቸውን መ) ከሚመለከታቸው የኢኮኖሚና ማህበራዊ ሙያ ሥልጠና ተቋማት እና በዘርፎቹ በእርስ ትስስር እንዲፈጠር ሁኔታዎችን የቴክኖሎጂ አጠቃቀምና ውጤታማነት ረ) ከሚመለካታቸው የኢኮኖሚና ማህበራዊ ዘርፎች ጋር በመቀናጀት ቀልጣፋና ሸ) ተቀማጭነታቸው ከአንድ ክልል በላይ የሆኑ ድርጅቶችን የአሠሪና ሠራተኛ ጉዳይ ይከታተላል፣ ድጋፍ ይሰጣል፤ ቀ) በሥራ ላይ የሚከሠቱ አደጋዎችና በሥራ ሥርዓት ይዘረጋል፤ የሙያ ጤንነትና ደኅንነት ደረጃዎች ያወጣል፣ ሥራ ላይ የማድረግ መብቶቻቸውን እንዲጠቀሙ ያበረታታል፣ ይደግፋል፣ በሀገር አቀፍ ደረጃ የሚደራጁትን የሠራተኛና የአሠሪ ወገንን ጨምሮ የሶስትዮሽ የውይይት መድረኮች እንዲደረጉ ድጋፍ ያደርጋል፤ የሥራ ክርክሮችን ክስተት ለመቀነስ የተቀላጠፈ የአሠራር ሥርዓት ይዘረጋል፣ ኀ) በአዲስ አበባና ድሬዳዋ ከተሞች ውስጥ የሚገኙ የፌደራል መንግሥት የልማት ይመዘግባል፤ በእነዚሁ ድርጅቶች ውስጥ ተግባሮችን ያከናውናል፤ በአሠሪዎችና በሠራተኞች መካከል የሚነሱ የሥራ ነ) የአሠሪና ሠራተኛ ብሔራዊ የመረጃ ሥርዓት ይዘረጋል፣ ሀገራዊ የሥራ ገበያ መረጃ ሥርዓት ይዘረጋል፣ ተግባራዊ ያደርጋል፣ የሥራ ፈላጊዎችን መረጃ ይይዛል፣ ሀገራዊ የሥራ እድል ፈጠራ ይዘረጋል፣ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ ኘ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር መደበኛ ያልሆነውን የኢኮኖሚ ዘርፍ ይዘረጋል፤ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ይሰጣል፤ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር አፈጻጸሙን ይቆጣጠራል፤ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የኢትዮጵያዊያንን የውጭ ሀገር የሥራ ከ) የሥራ እድል ፈጠራን በተመለከተ የገጠር የሥራ እድል ፈጠራን ጨምሮ በተለያዩ ዘርፎች የሚሰሩ ሥራዎችን በበላይነት ኸ) ከክልሎች የሚመለከታቸው ኤጀንሲዎች በተመለከተ ወቅታዊ የዳሰሳ ጥናቶችን ወ) የሥራ እድልን ለማስፋፋት በፌደራል እና ክልል መንግሥት አካላት፣ የግል ዘርፍ፣ መደበኛ ባልሆነው ዘርፍ፣ የልማት አጋሮች እና ተቋማት መካከል ትብብር ከሥራ ገበያ ፍላጎቶች ጋር የተጣጣሙ ዐ) ከሚመለከተው አካል ጋር በመተባበር ሥልጠናና ድጋፍ እንዲሰጥ ያደርጋል፣ ኢንተርፕራይዞች አማራጭ የፋይናንስ ለሥራ ፈላጊዎች ቅጥር እና ምደባ በመደበኛ እና መደበኛ ባልሆነ የቅጥር ዓይነት በሀገር ውስጥ እና በውጭ ሀገር የ) ከድህነት ወለል በታች ላሉ ዜጎች ልዩ ፓኬጅ ተቀርጾ ወደ ሥራ እንዲሰማሩ በማድረግ በጊዜ ገደብ ወደ ተሻለ ደረጃ ደ) ተመሳሳይ ዓላማ ካላቸው የሀገር ውስጥና ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች፡- ሀ) ለሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር የተሰጡ አሠሪና ሠራተኛን የሚመለከቱ ለ) ለሥራ እድል ፈጠራ ኮሚሽን ተሰጥተው ፈጠራና የምግብ ዋስትና ኤጀንሲ ሥራ ፩/ የገንዘብ ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ሀ) ለፊስካል በተለይም ለታክስና ለቀረጥ ሕጎች መሠረት የሚሆኑ ፖሊሲዎችን፣ ለአፈጻጸሙ ዝርዝር ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ መርሀ-ግብር ለ) የፌደራል መንግስትን በጀት ያዘጋጃል፣ ሐ) ዓለም አቀፍ ደረጃውን የጠበቀ የፌደራል መንግሥትን የበጀት፣ የሂሣብ አያያዝ፣ ይዘረጋል፣ የአፈጻጸሙን ውጤታማነት ይከታተላል፤ የፌደራል መንግስት እና የክልል መስተዳድር የበጀት፣ የሂሣብ መ) የፌደራል መንግሥቱን የግዢና የንብረት አስተዳደር ሥርዓት መዘርጋቱንና በሥራ ሰነዶችንና ሌሎች ተመሳሳይ ተቀማጭ የገንዘብ ሀብቶችን ይይዛል፣ ይጠብቃል፤ ረ) ከተለያዩ መንግሥታት ጋር የሚደረገውን የሁለትዮሽ ኢኮኖሚ ትብብር እንዲሁም የኢኮኖሚ ትስስር ለመፍጠር ከተቋቋሙ ዓለም አቀፍና አህጉራዊ ድርጅቶች ጋር ያስተባብራል፤ የዚህ ዓይነቱ ትስስር የውጭ እርዳታና ብድር ያሰባስባል፣ ፕራይቬታይዝ ለማድረግ የሚያስፈልጉ የመንግሥት ተቋማት ጋር በመቀናጀት ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለገንዘብ ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ ፩/ የገቢዎች ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ሀ) የፌደራል ሀገር ውስጥ ገቢ አፈጻጸም ምርምር ሥራዎችን ያካሂዳል፤ በጥናትና ለ) የፌደራል ሀገር ውስጥ ገቢ የመሰብሰብ የሚያረጋግጡ አሠራሮችን ይቀርጻል፤ ይተገብራል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ሐ) ዘመናዊ የሀገር ውስጥ ገቢ አወሳሰንና አሰባሰብ ሥርዓት በመዘርጋት ተግባራዊ ለባለሀብቶች የተሰጡ የታክስ እፎይታ በአግባቡ በማይጠቀሙት ላይ እርምጃ የሚያግዝ ሥርዓት በመዘርጋት ተግባራዊ ረ) ለታክስ አወሳሰን የሚያስፈልጉ መረጃዎችን ይሰበስባል፤ ይተነትናል፤ ጥቅም ላይ ሰ) የታክስ ሕጎችን ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ በማናቸውም ግለሰብ ወይም ድርጅት እጅ የሚገኙ ሰነዶችን ይመረምራል፤ ሸ) ለክልል የገቢ ሰብሳቢ አካላት ተገቢውን የፌደራልና የክልል ታክስ አስተዳደር በ) የሎተሪን ጨዋታ ለማካሄድ የሚያስፈልጉ ይወስናል፣ ወደ ሀገር የማስገቢያ ፈቃድ ተ) ሕገ-ወጥ የሎተሪ ሥራዎችን ይቆጣጠራል፤ ቸ) ለክልል ገቢ ሰብሳቢ አካላት ተገቢውን ተጠሪ ለሆኑ የከተማ አሰተዳደሮች እና የክልል መንግስታት የታክስ አስተዳደር ኀ) በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች የፌደራል ጉሙሩክ ባለሥልጣን የተሰጡ ሥልጣንና ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች የፌደራል ሀገር ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ገቢዎች ሀ) የልማት፣ የሀገራዊ የስታቲስቲክስ፣ የሥነ- ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር ለ) ሀገራዊ የረጅም ዘመን አመላካች የልማት ፕላን ያዘጋጃል፣ በዚህም ላይ ተመስርቶ የሀገሪቱን የአጭርና የመካከለኛ ዘመን የልማት ፕላንና ፕሮግራም ያዘጋጃል፣ ሐ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የልማት ፕላን አካል የሆነውን ሀገራዊ የኢኮኖሚ እድገት ትንበያና የማክሮ ኢኮኖሚ ማዕቀፍ ያዘጋጃል፤ ከማክሮ ኢኮኖሚ ማዕቀፉ የተጣጣሙ የቁጠባ፣ የኢንቨስትመንት እና የወጪና የገቢ መ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር በመላ ሀገሪቱ የተመጣጠነ ልማት እና ያዘጋጃል፤ ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ ሠ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ለማረጋገጥ የሚያግዝ ሥርዓት ይዘረጋል፣ ረ) የኢኮኖሚና የልማት ፖሊሲ ትንተናና ጥናቶች ያካሄዳል፣ ስትራቴጂካዊ የሶሺዮ- ኢኮኖሚ ጉዳዮችን ይለያል፤ በትንተናና የፖሊሲ ምክረ ሀሳቦችን ለሚመለከተው የመንግሥት አካል ያቀርባል፤በተለያዩ አካላት የሚመነጩ የልማት ፖሊሲዎችን የተጣጣሙ መሆናቸውን ያረጋግጣል፤ ሰ) የፖሊሲ ጥናትና ምርምር ሥራዎችን ሸ) የልማት ፕላንን ለማሳካት እንዲሁም ለማጠናከርና ቀጣይነት ያለው ተቋማዊ አቅም እንዲፈጠር የአስፈጸሚ ተቋማት ሪፎርም እና የሥርዓት ማሻሻያ ጥናት የፌደራል መንግስት ተቋማትን ዓላማ፣ በተመለከተ የውሳኔ ሀሳብ ለመንግስት ቀ) በመንግሥት በጀት፣ በመንግስት ዋስትና ብድር እንዲሁም በሌሎች ተመሳሳይ የበጀት ምንጮች እንዲከናወኑ የታቀዱ አስፈላጊነት ግምገማ ያካሄዳል፣ የልማት ፕሮጀክቶችን ቅደም ተከተል ያስይዛል፣ የልማት ፕሮጀክቶችን የሱፐርቪዥን ሥራ በ) የሀገሪቱን የልማት ፕላን ለማስፈጸም በመለየትና በመቅረጽ በሚመለከታቸው አስፈጻሚ አካላት ተጨማሪ ዝግጅቶች አገልግሎትና የአቅም ግንባታ ድጋፍ ቸ) ሀገራዊ የልማት ፕላን፣ ፕሮግራም እና የልማት ሥራዎች አፈጻጸም ሪፖርት በማዘጋጀት ለመንግሥት ያቀርባል፤ ፕሮጀክቶች የአፈጻጸም ክትትል እና ግምገማ ሥርዓት እና አጋዥ መሠረተ ልማት ይዘረጋል፣ ሥራ ላይ እንዲውል አገልግሎትና የአቅም ግንባታ ድጋፍ የሩብ ዓመት ጠቅላላ የሀገር ውስጥ ምርት ግመታ ያካሄዳል፣ የተጣጣመ እና ደረጃውን የጠበቀ ክልላዊ የኢኮኖሚ አካውንት ሥርዓት ይዘረጋል፣ ክልሎች እንዲያዘጋጁ የቴክኒክ ድጋፍ ይሰጣል፤ ኘ) የዓለም አቀፍ ስታቲስቲክስ ስታንዳርዶችን የስታቲስቲክስ ሥርዓት፣ ስታንዳርድ እና በኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት መረጃዎችን በተመለከተ ትርጉምና ደረጃ ያወጣል፣ የሚሰበሰበውን መረጃ ዓይነት እና የስታቲስቲክስ ካሌንደር ይወስናል፣ ከ) ኦፊሴላዊ የኢኮኖሚ፣ የማህበራዊ እና ሥነ-ሕዝብ ስታቲስቲክስ የመረጃ ጥራት ሀገሮች፤ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች እና ከተባበሩት መንግስታት ድርጅት ጋር የሌሎች ተቋማት መረጃ የመሰብሰብ ስታንዳርድ እና የናሙና ዘዴያቸውን ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለፕላንና ልማት ኮሚሽን የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ፕላንና ልማት ሚኒስቴር ፳፱. የኢኖቬሽን እና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ሀ) የባዮና ኢመርጂንግ ቴክኖሎጂ፣ የጂኦ ስትራቴጂዎች፣ ሕጎችንና ፕሮግራሞች ይቀርጻል፣ ለአፈጻጸሙ ዝርዝር ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ መርሀ- ግብር ያዘጋጃል፤ በሚመለከተው አካል ለ) ከሚመለካታቸው አካላት ጋር በመተባበር የሳይንስ፣ የቴክኖሎጂ እና የኢኖቬሽን ተግባራዊ መደረጉን ይከታተላል፤የሀገሪቱ ሥልጠና ከኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ልማት ያዘጋጃል፣ ያስፈጽማል፣ ለሀገሪቱ እድገት አስፈላጊ የሆኑ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ የጥናትና ምርምር መስኮችን ይለያል፤ መ) በኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ዘርፍ ልማት የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚና ለማሳደግ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፣ ለፈጠራ ሥራዎች እድገት አስተዋጽኦ ላበረከቱ ግለሰቦችና ተቋማት ሽልማትና ይዘረጋል፣ ተግባራዊም ያደርጋል፤ ሠ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የኢንፎርሜሽን ቴክኖሎጂ አገልግሎቶች ጥራታቸው፣ ደህንነታቸውና አስተማማኝ ነታቸው የተጠበቀ እንዲሆን የሚያስችሉ ባለሙያዎች አቅም ግንባታን ይደግፋል፤ የሙያ ማህበራትንና የጥናትና ምርምር ተቋማትን ይደግፋል፣ ያበረታታል፤ ሰ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የቴክኖሎጂ ፍላጎት ለመዳሰስ፣ ተገቢ ቴክኖሎጂዎችን ለማፈላለግና በሥራ ላይ ለማዋል የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ሸ) ሀገር-በቀል ቴክኖሎጂዎችን ለማሻሻል፣ ለማሳደግና ለገበያ ለማቅረብ የሚደረጉ ያደርጋል፤ በፕሮቶታይፕ፣ ለባለድርሻ መዳበር የበለጠ አስተዋጽኦ ሊያደርጉ ተቋማትን ያበረታታል፣ ይደግፋል፤ ያስተባብራል፣ ለቀጣይ ሥራ እንዲውሉ ለማስፋፋት የሚያስችሉ ፕሮግራሞችን በመቅረጽ ተግባራዊ ያደርጋል፤ ለሕዝብ የሚደገፉበትንና ለተጠቃሚዎች የተሻለ አገልግሎት ሊሰጡ የሚችሉበትን ሁኔታ እንዲሆን ይሰራል፣ ድጋፍ ያደርጋል፤ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ መረጃ ቋት ሀገራዊ የመረጃ አያያዝ ደረጃ ያወጣል፤ ቸ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የፌደራልና የክልል መስተዳደር ተቋማት የመረጃ ሥርዓትን ይገነባል፣ ያቀናጃል፤ መረብ የመዘርጋት ሥራን ይደግፋል፤ ደረጃቸውን የጠበቁ ቤተ-ሙከራና የሰርቶ በማቋቋም የሀገር ውስጥ የፈጠራ ክህሎት አጠቃቀምና አወጋገድ ቁጥጥር ሥርዓት ኘ) ለክልሎች ኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ተቋማት አቅም ግንባታ አስፈላጊውን የሙያና መከናወን ያለባቸውን የኢኖቬሽን እና ቴክኖሎጂ ልማት ተግባራትን በመለየት የጋራ መግባባት ተደርሶባቸው በየደረጃው ተግባራዊ መደረጋቸውን ይከታተላል፤ የፈጠራ ሀሳቦችን ወደ እሴት በመለወጥ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለኢኖቬሽን እና ፴. የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስቴር አካል ሲጸድቅም ተግባራዊ ያደርጋል፤ ትራንስፖርት አገልግሎቶች የተቀናጁ፣ ሐ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ሎጂስቲክስ ውህደት መናበብ እንዲፈጠር ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ መ) ከከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር እና የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ መሠረተ ተግባራዊ መደረጋቸውን ይከታተላል፤ ልማት የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚና ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሁኔታን ረ) የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ አገልግሎት አሰጣጥ የደህንነት ደረጃዎችን ያዘጋጃል፤ ሰ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር በትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ዘርፍ ላይ ትብብር እንዲጎለብት ያደርጋል፣ በዘርፉ ሸ) ለሀገሪቱ ጠቀሜታ ያላቸውን አማራጭ ቀ) የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ መሠረተ በሀገር ውስጥ ጥቅም ላይ እንዲውሉ፣ እንዲስፋፉና እንዲዳብሩ ያደርጋል፤ ተ) የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ መሠረተ በአየር ንብረት የሚኖራቸውን ተጽዕኖ ቸ) የሀገሪቱን የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ መረጃዎች ያደራጃል፣ ለሚመለከታቸው ኀ) የትራንስፖርት ማኔጅመንት ሥርዓቱን ለማሻሻልና የመንገድ ትራፊክ ደህንነት ሥርዓት ቀልጣፋና ተወዳዳሪ መሆኑን አ) በአዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯ ለፌደራል ሥልጣንና ተግባራት እንዲሁም በአዋጁ ሌሎች ድንጋጌዎች በሥራ ላይ ያውላል፤ እንቅስቃሴዎች በሁለቱ ሀገሮች መካከል ይከታተላል፡፡ በበላይነት ይቆጣጠራል፡፡ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለፌደራል ትራንስፖርት ባለስልጣንና ለትራንስፖርት ሎጂስቲክስን የተመለከቱ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ትራንስፖርትና ሎጂስቲክስ ሚኒስቴር ተሰጥተዋል። ፴፩. የከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር በውጤታማነትና በቅንጅት መከናወኑን የሚያረጋግጡ፣ የከተማ መሬትን እና የሚያስችሉ ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎችና ለ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ሀገራዊ የተቀናጀ የመሠረተ ልማት፣ መዋቅራዊ እና ማስተር ፕላን ያዘጋጃል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፣ ይቆጣጠራል፤ ሥራዎች ኢኮኖሚያዊ ጠቀሜታነትንና ፍትሐዊ ተደራሽነትን መሠረት ባደረገ መልኩ መከናወናቸውን ይከታተላል፤ መዋቅራዊና መሠረታዊ ማስተር ፕላን ሠ) ለሕዝብ ጥቅም ሲባል የሚለቀቅ የመሬት ይዞታ እና የንብረት ካሳ ቀመርና የነጠላ አካባቢዎችን በተመለከተ ፖሊሲዎችና ስትራቴጂዎችን፣ የልማት ፕሮግራሞችን ሰ) አከታተምን በሚመለከት ጥናት ያካሂዳል፣ ይከታተላል፣ ከተሞች ከሀገር አቀፍና ከተቀናጀ የከተሞች ማስተር ፕላን ጋር ይዘረጋል፤ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ሸ) ከክልሎች ጋር በመተባበር የከተሞች ልማት ከገጠር ልማት ጋር በተቀናጀ የተለያዩ ፖሊሲዎችና ስትራቴጂዎችን የልማት ማዕከል እንዲሆኑ ሁለገብና ቀ) የተመጣጠነ የከተሞች እድገትና የሕዝብ መንግሥታት አካላት ጋር በመቀናጀት ዘመናዊ የአሠራር ስልት ይነድፋል፣ ተ) የከተሞችን ፈርጅ እና ሚና መወሰኛ መመዘኛ ያወጣል፤ የከተሞችን ጽዳት፣ ውበትና አረንጓዴ ልማት ስታንዳርድ ያወጣል፤ ድጋፍና ክትትል ያደርጋል፤ እንዲያሻሽሉ እና መልካም አስተዳደር እንዲያሰፍኑ ለክልሎች የአቅም ግንባታ አቅርቦትና አገልግሎት አሰጣጥ የተቀናጀ የማይንቀሳቀስ ንብረት ግብይት ሥርዓት እንዲገነባ ያደርጋል፤ በከተሞች ፍላጎትን መሠረት ያደረገ የለማ መሬት አቅርቦት ኘ) የከተሞች ልማት ፋይናንስ ማጠናከሪያ ሥርዓት ያጠናል፣ በሚመለከተው አካል እንዲጸድቅ ያደርጋል፣ ፈንድ ያሰባስባል፣ እንዲፈጠር ድጋፍና ክትትል ያደርጋል፤ ይደግፋል፤ በቤቶች ልማት ዘርፍ የግል ለአፈጻጸሙ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፤ ከ) በዓለም አቀፍ ደረጃ የተወዳዳሪነት ብቃት ሁኔታዎች እንዲፈጠሩ ያደርጋል፤ ሀገር ግልጽነትና ተጠያቂነት ያለበት ሥርዓት ይዘረጋል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ የኮንስትራክሽን ሥራዎችና ግዢዎች ላይ ይከታተላል፤ የኮንስትራክሽን ሥራዎችን ወ) በፌደራል መንግሥት በጀት ለሚሠሩ ሕንፃዎች ዲዛይኖችና የግንባታ ውሎች አስፈላጊውን ድጋፍ ይሰጣል፤ የሕንፃ ኮድና ስታንዳርዶች በከተሞች ተፈጻሚ እንዲሆኑ ተገቢው አደረጃጀት፣ አሠራርና የሰው ኃይል አቅም እንዲፈጠር ድጋፍ ዘ) በሀገር ውስጥ የሚመረቱ የኮንስትራክሽን ዕቃዎችን ዓይነትና ጥራት ለማሻሻል ዠ) የከተማ መሬትና ከመሬት ጋር የተያያዘ ሥርዓት ይዘረጋል፣ በሀገር አቀፍ ደረጃ ተቀባይነት ያላቸው መሬትና መሬት ነክ ንብረት ምዝገባ መለያ ኮዶች ሥርዓት ያወጣል እንዲሁም የመለያ ኮዶቹ በሀገር ብቃት የሚረጋገጥበት ሥርዓት ስለሚጠና ከርበት ሁኔታ ከሚመለከታቸው አካላት ደ) የከተማ መሬትና ከመሬት ጋር የተያያዘ ሌላ የማይንቀሳቀስ ንብረት ምዝገባን ማከናወን እንዲችሉ የአቅም ግንባታ ገ) ከተሞች ከሀገር አቀፍና ከክልል አቀፍ የልማት ዕቅዶችና ከተቀናጀ የከተሞች ፕላን ጋር ተጣጥመው የሚመሩበትን ፖሊሲዎችን፣ ስትራቴጂዎችንና ሕጎችን ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለተቀናጀ መሠረተ ልማት ማስተባበሪያ ኤጀንሲ እና ለከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ሀ) ውሃና ኤነርጂን የሚመለከቱ ፖሊሲዎችን፣ ስትራቴጂዎችን እና ሕጎችን ያመነጫል፣ ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር የተቀናጀ የውሃ ሀብት አስተዳደርን በተፋሰሶች ውስጥ ተግባራዊ ከማድረግ አኳያ ምቹ ሁኔታን ለመፍጠር የሚረዱ ምርምሮችን ያደርጋል፣ በሚመለከተው ሐ) በተፋሰሶች ውስጥ የሚተገበሩ ከውሃ ጋር የተገናኙ ፕሮጀክቶችና እንቅስቃሴዎች ሂደቶች ጋር የተጣጣሙ መሆናቸውን ያረጋግጣል፤ የተፋሰሶችን ውሃ ሀብት ስትራቴጂክ ዕቅድና የውሃ አስተዳደር እንዲያስችል የተፋሰስ ሞዴል ያዘጋጃል፣ ከጉዳት ለማዳን ሊወሰዱ የሚገባቸውን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በቅንጅት መ) የጎርፍ መከላከያ ቅድመ-ማስጠንቀቂያ ትንበያ ሥራን ያከናውናል፣ ከጎርፍ እና ከድርቅ ጋር በተያያዘ የተፈጥሮ አደጋ ያለውን የሰዎችና የእንስሳት ሕይወት የሚያስችሉ የትንበያ እና አስፈላጊ የሆኑ የተፋሰስ ጥናት በማካሄድ የሀገሪቱን የከርሰ ምድርና ገጸ ምድር የውሃ ሀብት በመጠንና በጥራት ይለያል፣ ጥቅም ላይ የሚውልበትን ሁኔታ ያመቻቻል፤ የውሃ እንዲጠናከርና እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ ማስጨበጫ መርሀ-ግብሮችን ይቀርጻል፣ ረ) ፍትሐዊ የውሃ አጠቃቀምን ለማስፈን የሚያግዝ ዘላቂ እና የተቀናጀ የውሃ ሀብት አስተዳደር ሥርዓት እንዲፈጠር ሰ) ከአንድ በላይ የሆኑ ክልሎችን አቋርጦ የሚፈስ ወይም የሚያዋስን ውሃ በልዩ ልዩ የአገልግሎት ዓይነቶችና በክልሎች ሸ) ሀገራዊ ወሰን ተሻጋሪ የውሃ አካላት አጠቃቀም ላይ ጥናት ያካሂዳል፣ ዓለም ቀ) ለልዩ ልዩ አገልግሎቶች የሚውል ውሃ ይወስናል፤ የውሃ ብክለት እንዳይኖር በ) የንፁህ መጠጥ ውሃ አቅርቦትና የሳኒቴሽን መሠረተ ልማት ሽፋን እንዲያድግ እገዛ ይዘረጋል፤ ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ በመጠጥ ውሃ አቅርቦትና የሳኒቴሽን መሠረተ ልማት ዘርፍ የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚና ለማሳደግ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ተ) ከፌደራል መንግስት በጀትና ከውጪ በሚገኝ እርዳታና ብድር የሚከናወኑ ዲዛይናቸው መሠረት የጥራት ደረጃውን ጠብቀው መከናወናቸውን ይከታተላል፤ የጥናትና ዲዛይን፣ የግንባታና የተቋማት አስተዳደር መስፈርቶች፣ ስታንዳርዶችና አቅርቦት የተሰማሩ የግል፣ መንግስታዊና መንግስታዊ ያልሆኑ ተቋማትን አቅም ነ) ልዩ ድጋፍ ለሚሹ ክልሎች የተቀናጀ ሙያዊ ድጋፍ ይሰጣል፤ የአስቸኳይ ጊዜ የመጠጥ ውሃና ሳኒቴሽን አቅርቦትን ኘ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል (ሰ) እና (ሸ) በተጠቀሱትን የውሃ አካላት የውሃ ሥራዎችን የሚመለከቱ የብቃት አ) የሜቲዎሮሎጂ አገልግሎት እንዲስፋፋ ድጋፍ ያደርጋል፣ የስጋት ቅድመ ትንበያ አቅም ያሳድጋል፣ ከዘርፉ የሚገኘውን ከ) በውሃ ልማት ዘርፍ በመንግስትና በግል ዘርፎችን ይለያል፤ የቁጥጥር ማዕቀፍ ያዘጋጃል፤ በሥራ ላይ ያውላል፤ በሥራ ኸ) ለክልሎች የውሃ ልማት ተቋማት አቅም ግንባታ አስፈላጊውን የሙያና ቴክኒክ ድጋፍ ይሰጣል፤ ሀገራዊ የውሃ ልማት ለማድረግ በክልሎች መከናወን ያለባቸው የጋራ መግባባት ተደርሶባቸው በየደረጃው ተግባራዊ መደረጋቸውን ይከታተላል፤ ወ) የውሃና ኤነርጂ ሀብት መረጃ አሰባሰብን፣ የሚያቀላጥፍ ሥርዓት ይዘረጋል፤ የውሃና ኤነርጂ ልማት እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ ዐ) የሀገሪቱ የኤሌክትሪክ ኃይል አቅርቦት ያደርጋል፣ የኤሌክትሪክ ኃይል እጥረትን ለማስወገድ ከውሃ ኃይል፣ ከንፋስ ኃይል እና ከሌሎች አማራጭ የታዳሽ ኃይል ዘ) በኤነርጂ ልማት ዘርፍ የግል ዘርፉን ተሳትፎና ሚና ለማሳደግ የሚያስችል ሥርዓት ይዘረጋል፣ ለአፈጻጸሙ ምቹ ሁኔታን ይፈጥራል፤ የገጠር የኤነርጂ ዠ) በአዋጅ ቁጥር ፪፻፷፰/፲፱፻፺፬ ለውሃ ልማት ፈንድ ጽህፈት ቤት የተሰጡትን ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለውሃ፣ መስኖና ኤነርጂ ሚኒስቴር፣ ለውሃ መድህን ጽሕፈት ቤት፣ ለውሃ ልማት ኮሚሽንና ለተፋሰሶች ፴፫. የመስኖና የቆላማ አካባቢ ሚኒስቴር ሀ) የመስኖ ልማት፣ የቆላማ፣ እና ለድርቅ ተጋላጭ የሆኑ አካባቢዎች እና የአርብቶ ለ) የመስኖ ልማት እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ ሐ) የመስኖ ልማት ፕሮጀክቶችን ምርታማነት መ) በተቀናጀ የተፋሰስ ልማት በውሃና ኤነርጂ ሚኒስቴር ጥናት የተለዩ የሀገሪቱን የከርሰ ምድር እና የገጸ-ምድር የውሃ ሀብት ለመስኖ ልማት የሚውልበትን ሁኔታ ይዘረጋል፤ ተግባራዊነቱን ይከታተላል፤ ረ) የመስኖ ልማት ፕሮጀክቶች ፋይናንስ እንዲያገኙ ሁኔታዎችን ያመቻቻል፤ ሰ) በመስኖ ልማት ፕሮጀክቶች የአካባቢው ሸ) የመስኖ ልማት ሥራዎችን ለማስፋፋት የሚያስችሉ የጥናት፣ የዲዛይንና የግንባታ ቀ) በተፋሰሶች ውስጥ የሚደረጉ የመስኖ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በቅንጅት በ) በፌደራል መንግሥት በጀት የተገነቡ አጋርነት የሚከናወኑ የመስኖ ልማት ዘርፎችን በመለየት ለሚመለከተው አካል ቸ) ለክልሎች መስኖ ልማት ተቋማት አቅም ግንባታ አስፈላጊውን የሙያና ቴክኒክ ድጋፍ ይሰጣል፤ ሀገራዊ የመስኖ ልማት ለማድረግ በክልሎች መከናወን ያለባቸው የመስኖ ልማት ተግባራትን በመለየት የጋራ መግባባት ተደርሶባቸው በየደረጃው ተግባራዊ መደረጋቸውን ይከታተላል፤ ኀ) በቆላ አካባቢዎች ያለውን የመስኖ ልማት ያካሂዳል፣ የአካባቢውን የግብርና መሬት ለማልማት የሚያስችል የመስኖ ልማት ነ) ከግብርና እና ውሃና ኤነርጂ ሚኒስቴር ጋር በመተባባር የአርብቶ አደርና ከፊል አርብቶ አደር አካባቢዎች ውሃን ማዕከል እንዲስፋፉ ያደርጋል፣ የመስኖ ልማቶች ኘ) በአርብቶ አደር አካባቢ ለእንስሳት ሀብት ልማት አስፈላጊ የሆኑ የውሃ ተፋሰስ ሥራዎች፣ መሠረተ ልማትና የመስኖ ባንኮች መስፋፋታቸውን ይከታተላል፤ አ) አርብቶ አደሮችና ከፊል አርብቶ አደሮች ተግባራትን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ከ) የመስኖ ልማት መረጃና ኢንፎርሜሽን ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለመስኖ ልማት ኮሚሽን እንዲሁም ከአርብቶ አደር እና ከፊል አርብቶ አደር ልማት ጋር የተያያዙ ለሌሎች አካላት የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የመስኖና የቆላማ አካባቢ ፩/ የትምህርት ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር የሥርዓተ-ትምህርት ማዕቀፍ ያዘጋጃል፣ የትምህርት እና የትምህርት ተቋማትን ስታንዳርድ ያወጣል፣ ሀገራዊ የብቃት ሐ) የአጠቃላይና ከፍተኛ ትምህርት ፖሊሲና ሀገር አቀፍ ፈተናዎች ዝግጅት፣ ሪከርድ መያዝና የምስክር ወረቀት የመስጠት ሂደቶችን በበላይነት ያስተባብራል፤ መ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመቀናጀት የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት በጥናትና ምርምር የጎለበቱ እንዲሆኑ የሚያስችል ስልት ይነድፋል፣ ይተገብራል፤ የጥናትና ሠ) ከኢኖቬሽን እና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ጋር የምርምር ተቋማት እና በኢንዱስትሪው ዘርፍ መካከል ለምርምርና ቴክኖሎጂ የእርስበርስ ትስስርና ቅንጅታዊ አሠራር እንዲፈጠር ሁኔታዎችን ያመቻቻል፤ የአጠቃላይ እና የከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ሊያሟሉ የሚገባቸውን ደረጃ ጥራትና አግባብነት ያለው ትምህርት ቀ) ጥራቱን የጠበቀ የከፍተኛ ትምህርት የአሕዝቦት ተግባራትን ያከናውናል፣ ፩ሺ፩፻፶፪/፪ሺ፲፩ ለከፍተኛ ትምህርት ስትራቴጂክ ማዕከል የተሰጡ ሥልጣንና ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለሳይንስና ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ ፩/ የጤና ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ሀ) ጤናን የሚመለከቱ ፖሊሲዎችን፣ ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር ሐ) የጤና አገልግሎት ሽፋን ካርታ ያዘጋጃል፣ የጤና መሠረተ ልማቶች እንዲስፋፉ መ) የጤና አገልግሎት ሽፋን እንዲያድግ እገዛ የሀገሪቱን የጤና ችግር ለመፍታትና የጤና አገልግሎት አሰጣጥን ለማሻሻል የኅብረተሰቡን ጤና ሊጎዱ የሚችሉ ይወስዳል፣ ድንገተኛ ሁኔታዎች ሲፈጠሩ የሌሎች አካላት ሥራዎችን በማስተባበር ለችግሩ አፋጣኝና ውጤታማ መፍትሄ ሸ) አግባብነት ያላቸውን የተለያዩ ዘዴዎች በመጠቀም የጤና አጠባበቅ ትምህርት ቀ) በሀገሪቱ ውስጥ የአስፈላጊ መድኃኒቶችና ሆስፒታሎችን አቅም በማጎልበት ረገድ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ተባብሮ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመሆን ቸ) የምግብ፣ የመድኃኒትና ጤና እንክብካቤ አስተዳደርና ቁጥጥር ሥራዎች በአግባቡ ኀ) የባህል ህክምና ከዘመናዊው ህክምና ጋር ከሚመለከታቸው ጋር በመሆን ይሰራል፤ ይመራል፤ አፈጻጸሙንም ይቆጣጠራል፤ ተቋማትን በተመለከተ የቁጥጥር ሥርዓት ይዘረጋል፣ እንደአስፈላጊነቱ ይፈጽማል፣ ለኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያና መቆጣጠሪያ ጽሕፈት ቤት እና ለጤና ሚኒስቴር የተሰጡ ለተቋቋመው ጤና ሚኒስቴር ተሰጥተዋል። ፴፮. የሴቶችና ማህበራዊ ጉዳዮች ሚኒስቴር ስትራቴጂዎችንና ሕጎችን ያመነጫል፣ ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ-ግብር ፕሮጀክቶች የሴቶች፣ ሕፃናት፣ ወጣቶች፣ የሌሎች ተጋላጭ የሕብረተሰብ ክፍሎች ተገቢውን ክትትልና ቁጥጥር ያደርጋል፤ ሐ) በፌደራል መንግሥት አካላት የሚዘጋጁ ሕፃናት፣ ወጣቶች፣ አረጋዊያን፣ አካል ሴቶች፣ ወጣቶችና አካል ጉዳተኞች ሠ) አካል ጉዳተኞችና አረጋዊያን የጤና፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ አገልግሎቶች አካላት ጋር በመተባበር ይሰራል፤ ረ) የማህበራዊ ጥበቃ እና ዋስትና ሥርዓትን እንዲዳረስ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ለመከላከልና በችግሩ ውስጥ የሚገኙ ጉዳተኞች አስፈላጊ የሆኑ አገልግሎቶችን ተጠቃሚዎች መረጃዎች ዘመናዊ በሆነ ሥራዎችን ይሠራል፣ ይመራል፣ ድጋፍ በ) ሴቶች በተለያዩ የመንግሥት አካላት በውሳኔ ሰጪ የሥራ ቦታዎች ለመመደብ ያረጋግጣል፤ በሀገር አቀፍ ደረጃ የሴቶች ልዩ ድጋፍ መብት በአግባቡ ሥራ ላይ ተ) በሴቶች ላይ የሚቃጡ መድሎዎችን የሚወገዱባቸውን ሁኔታዎች ያመቻቻል፣ ቸ) በሴቶችና ሕፃናት ላይ የሚፈጸሙ ጎጂ ለመከላከል እንዲሁም ጥቃቶች ሲፈጸሙ ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ኀ) ጥቃት የተፈጸመባቸው ሴቶችና ህፃናት የተሟላ የጤና፣ የሥነ-ልቦና፣ የሕግና ማዕከላት እንዲቋቋሙ ድጋፍ ይሰጣል፣ ሴቶች፣ ወጣቶች፣ አካል ጉዳተኞች፣ የሕብረተሰብ ክፍሎች እንደፍላጎቶቻቸው እንዲታገሉና ችግሮቻቸውን ማስወገድ ኘ) ከሚመለከታቸው ተቋማት ጋር በመተባበር የሚሆኑባቸው ፕሮግራሞችና ፕሮጀክቶች ይቀርጻል፣ አተገባበሩንም ይከታተላል፤ አ) የሕፃናት መብትና ደኅንነት እንዲጠበቅ ከ) የሚመለከታቸውን አካላት በማስተባበር የሕፃናት መልካም አስተዳደግና ስብዕና ግንባታ፣ ድጋፍ፣ እንክብካቤ እና ተሀድሶ ላይ ለወላጆችና አሳዳጊዎች ተገቢውን ኸ) በተለያዩ ምክንያቶች ለችግር የተጋለጡና ወላጆቻቸውን ያጡ ሕፃናት ጉዲፈቻን ጨምሮ በሀገር ውስጥ ባሉ አማራጭ ድጋፍና እንክብካቤ ዘዴዎች ተጠቃሚ የሚሆኑበትን ስልት ይቀይሳል፣ ተግባራዊ እንዲሆኑ ለማድረግ የመንግሥትና የግሉ ይቀይሳል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ዐ) ቤተሰብ እንደኅብረተሰብ ዋና መሠረት መንግሥት አካላትና ሌሎች ባለድርሻ ይነድፋል፤ተግባራዊነቱን ይከተላል፤ ዓለም አቀፍ ውሎችን በሕግ መሠረት ይዋዋላል፤ አፈጻጸማቸውን ይከታተላል፤ ዠ) የሴቶች፣ ሕፃናት፣ ወጣቶች፣ አካል ተጋላጭ የሕብረተሰብ ክፍሎችን ሁኔታ ይሰበስባል፣ ያደራጃል፣ በሚመለከታቸው በማስፋፋት የማህበራዊ ጥበቃ ሥርዓት ደ) በአዋጅ ቁጥር ፮፻፸፮/፪ሺ፪ ለሠራተኛና ለሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራትን በሥራ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር የተሰጡ ከአሠሪና ተግባራት እና ለሴቶች፣ ሕፃናትና ወጣቶች ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ ፴፯. የባህልና ስፖርት ሚኒስቴር የባህልና ስፖርት ሚኒስቴር የሚከተሉት ይቀርጻል፣ ለአፈጻጸሙ ከሀገራዊ የልማት አቅጣጫ ጋር የተጣጣመ ዝርዝር መርሀ- ግብር ያዘጋጃል፤ በሚመለከተው አካል ለ) በኢትዮጵያ የሚገኙ ልዩ ልዩ ባህላዊ እሴቶች እና ሀገር በቀል እውቀቶች ሐ) የባህል ዘርፉ ማህበረ-ኢኮኖሚያዊ ልማት አስተዋጽኦ እንዲስፋፋ ያደርጋል፤ መ) የዕደ ጥበብ፣ ኪነ ጥበብና የሥነ ጥበብ ያደርጋል፣ የሀገሪቱ የፊልምና ተውኔት ጥበብ ሥራዎች የሚያድጉበትን አግባብ ሠ) በባህል ዘርፍ የሕዝቡን ተሳትፎ ተቋማዊ አመለካከቶችን፣ እምነቶችንና ልማዳዊ ሰ) በዘርፉ ውጤታማ የፈጠራ ሥራዎችን ላበረከቱ ግለሰቦችና ተቋማት ሽልማትና ይዘረጋል፣ ተግባራዊም ያደርጋል፤ ሸ) የኢትዮጵያ ልዩ ልዩ ቋንቋዎች እንዲጠኑ፣ እንዲዳብሩና እንዲስፋፉ ምቹ ሁኔታን ቀ) የትርጉም አገልግሎትና የአስተርጓሚነት ሙያ እውቀት እንዲዳብርና እንዲስፋፋ አጠቃቀም እና የትርጉም አገልግሎት እንዲኖር ይደግፋል፣ ክትትል ያደርጋል፤ በ) የባህል፣ የስፖርትና ተያያዥ ጉዳዮች ተ) ሕዝቡን በስፖርት ለሁሉም እና ባህላዊ ስፖርት ተሳታፊና ተጠቃሚ ያደርጋል፤ ኀ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ነ) የስፖርት ማህበራት ስለሚቋቋሙበት ሁኔታ መመሪያ ያወጣል፣ በፌደራል ደረጃ የሚቋቋሙ የስፖርት ማህበራትን ለዓላማቸው ማስፈጸሚያ የሚውል ገቢ ማመንጨት እንዲችሉ ከዓላማቸው ጋር የሰለጠነ የሰው ኃይል ለማፍራትና ብቃትን ለማሳደግ የስፖርት ትምህርት፣ አ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የስፖርት ትጥቆችና መሳሪያዎች በሀገር ከ) ሀገር አቀፍና ዓለም አቀፍ የስፖርት አስፈላጊውን ድጋፍ ይሰጣል፣ ብሔራዊ ኸ) የስፖርት ፋሲሊቲዎች የሚተዳደሩበትን ወ) የአትሌት ጥሩነሽ ዲባባ አትሌቲክስ የስፖርት ማዕከላት በኢትዮጵያ ስፖርት አካዳሚ ሥር በማደራጀት በአግባቡ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለስፖርት ኮሚሽን እና ለባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር ፩/ የመከላከያ ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና የሀገር መከላከያ ሠራዊት ግንባታን ስትራቴጂዎችን እና ሕጎችን ያመነጫል፣ በመተባበር የሀገሪቱን የግዛት ሉዓላዊነት ሐ) ሀገር መከላከልን በሚመለከት አግባብ ያላቸውን የፌደራልና የክልል አካላት ያስተባብራል፣ በመተባበር ይሠራል፤ ሠ) የመከላከያ ሠራዊት ማሠልጠኛ ተቋማት ሰ) የሀገሪቱ የመከላከያ ሠራዊት የብሔሮች፣ ተዋጽኦ ያካተተ መሆኑን ያረጋግጣል፤ የመከላከያ ሠራዊት ተግባር ለሕገ- ድርጅት ወገናዊነት ነፃ በሆነ አኳኋን ከክልል አቅም በላይ የሆነ የፀጥታ መስተዳድር ጥያቄ መሠረት ሠላምና በመጣስ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን አደጋ ላይ ሲጥልና በሕገ-መንግሥቱ በተደነገገው መሠረት ሲታዘዝ ፀጥታንና ሕገ-መንግሥታዊ ሥርዓቱን ያስከብራል፤ በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የሚሰጡትን ቸ) የክተት አዋጅ በሚታወጅበት ጊዜ በሀገር ውስጥ የሚገኝ ሀብት በተቀናጀ ሁኔታ ጥቅም ላይ የሚውልበትን ዘዴ እያጠና ያስወስናል፤ ኀብረተሰቡ ከጠላት ጥቃት ራሱን የሚከላከልበትን ዕቅድ ያወጣል፣ ሲፈቀድም ከሚመለከታቸው አካላት ጋር ኀ) በጦርነት ወይም በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ እንዲሁም ሰው ሠራሽም ሆነ የተፈጥሮ ብሔራዊ ተጠባባቂ ኃይል ይመለምላል፣ ሀገሪቱ የሚቀርብላትን ዓለም አቀፍ ለመወጣት የሚያስችል የሠላም አስከባሪ አ) የሠራዊቱ አባላት በሠላም ጊዜ በሀገሪቱ የሚኖራቸውን የማምረትና አገልግሎት የሚያገኘውን ገቢ፣ ለመከላከያ ጠቀሜታ ባለሥልጣንነት ከሚመራቸው ድርጅቶች የሚኒስትሮች ምክር ቤትን እያስፈቀደ ኸ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ፊደል- መንግሥት የፋይናንስ አስተዳደር አዋጅ መሠረት በወጡ ደንቦችና መመሪያዎች የተደነገጉትን ሥርዓቶችና መመዘኛዎች ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለመከላከያ ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ የሚያስከብር፣ በጋራ ጥቅምና እኩልነት ለ) ሀገሪቱ ባላት የውጭ ግንኙነት ጥቅሟና ሀገሪቱ ከጎረቤት ሀገሮች ጋር ያላት ሐ) ሥልጣኑ በተለይ ለሌላ አካል በሕግ ካልተሰጠ በስተቀር፣ ኢትዮጵያ ከሌሎች መንግሥታትና ዓለም ዓቀፍ ድርጅቶች የተፈቀዱ ዓለም አቀፍ ውሎች ጉዳዩ በመመካከር ይደራደራል፣ ይፈርማል፤ እንዲጸድቁ ለማድረግ የሚያስፈልጉትን መ) ሥልጣኑ በተለይ ለሌላ አካል ካልተሰጠ የሚያስከትሏቸው መብቶችና ግዴታዎች ሠ) ሌሎች የመንግሥት አካላት ከውጭ ሀገር መንግሥታትና ከዓለም አቀፍ ድርጅቶች ረ) ኢትዮጵያ ከሌሎች መንግሥታትና ዓለም አቀፍ ድርጅቶች ጋር የምታደርጋቸውን መንግሥታት መካከል የሚደረጉ ዓለም አቀፍ ውሎችን አስቀማጭ በሚሆንበት ጊዜ ይኸው ባለአደራነት የሚጠይቀውን በኢትዮጵያ ከሚገኙ የውጭ ሀገራት መንግሥታት እንደራሴዎች፣ ቆንስሎችና የዓለም አቀፍ ድርጅቶች ወኪሎች ጋር በተቀበለቻቸው ዓለም አቀፍ ውሎች እንደራሴዎችና ለዓለም አቀፍ ድርጅቶች ወኪሎች የተሰጡ መብቶች እንዲከበሩ በ) በውጭ ሀገር የኢትዮጵያ የዲፕሎማቲክና የቆንስላ ሚስዮኖችን እንዲሁም በዓለም ተግባራት ያስተባብራል፣ ሥራቸውንም እና የዲፕሎማቲክና ሰርቪስ መግቢያ ለማፈላለግ፣ ለመምረጥ እና ለማስገባት፣ የውጭ የልማት ፋይናንስና የቴክኒክ የመንግስት አስፈፃሚ አካላት ድጋፍ ኀ) በውጭ ሀገር የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን መብትና ጥቅም እንዲጠበቅ ያደርጋል፤ ነ) የዳያስፖራ ተሳትፎን ለማረጋገጥ የሚሰሩ በፕሮቶኮል ጉዳዮች ላይ መረጃዎችንና ተግባራት የሀገር ገጽታን የመገንባትና ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች ለውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የውጪ ጉዳይ ሚኒስቴር ፩/ የፍትሕ ሚኒስቴር የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፱፻፵፫/፪ሺ፰ ላይ የተመለከቱትን ድንጋጌዎች በሥራ ላይ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ሀ) የፌደራል መንግስት መስሪያ ቤቶች እርስ በርሳቸው ባልተግባቡበት የፍትሐ ብሔር ጉዳይ ላይ ውሳኔ ይሰጣል፡፡ ለ) በሀገር ውስጥና በውጪ ሀገር የሚገኙ ይመራል፣ ይከታተላል፣ ያስተባብራል፣ ሪፖርት እንዲቀርብለት ያደርጋል፤ መ) በንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ምርት ገበያ ባለስልጣን አዋጅ ቁጥር ፭፻፶፩/፲፱፻፺፱ የተመለከቱት የዳኝነት የተመለከቱትን ከዳኝነትና ችሎት ጋር ሠ) ታረሚዎችን የማረምና ማነፅ ሥራዎችን፣ በዘርፉ የሚደረጉ ጥናቶችንና የሚሰጡ ሥልጠናዎችን፣ ከግብር ጋር የተያያዙ የሚመለከቱ ሥራዎችን ያስተባብራል፡፡ ፫/ የፍትሕ ሚኒስትሩ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተመለከቱት ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው የፍትሕ ሚኒስቴር የወንጀል ጉዳዮች ዐቃቤያነ በተለይም የወንጀል ክስ፣ የክርክርና የፍርድ ማስፈጸም ሥራዎች ለማከናወን የሚያስችል ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ለተቋቋመው ፍትሕ ሚኒስቴር ተሰጥተዋል። ፩/ የሰላም ሚኒስቴር የሚከተሉት ሥልጣንና ከሰላም ጋር የተያያዙ ፖሊሲዎችን፣ ለ) የሀገር ውስጥ ሰላምን ለማስጠበቅ አግባብ መንግሥታት አካላት ጋር በመተባበር እንዲከበር የሚያስችል ስልት ይነድፋል፤ መካከል ሰላምና መከባበር እንዲሰፍን ለማድረግ አግባብ ካላቸው የመንግሥት አካላት፣ የባህልና የሃይማኖት ተቋማት እንዲሁም ከሌሎች አግባብነት ካላቸው አካላት ጋር በመተባበር ይሠራል፤ የአክራሪነትና የጽንፈኛነትን አስተሳሰብ ሠ) በወሳኝ ሀገራዊ ጉዳዮች ዙሪያ ብሔራዊ ረ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የሚያጎለብት የባህል ልውውጥ፣ የሥነ- ዜጋ ትምህርት የሚስፋፋበትን ሁኔታ የመከባበርና የመቻቻል ባህል እንዲዳብር የግንዛቤና ንቅናቄ ስልቶችን ይቀይሳል፣ ሸ) ለአካባቢያዊ ግጭቶች መንስዔ የሆኑ ጉዳዮችን በጥናት ይለያል፤ ኅብረተሰቡ ወደ ግጭትና አለመረጋጋት እንዳያመራ የመፍትሄ አቅጣጫዎችን የሚያመለክት ጥናት ያቀርባል፣ ሲወሰንም ተግባራዊ መካከል በመግባባትና በአጋርነት ላይ ትብብር እንዲኖር በማድረግ የፌደራል ሥርዓቱ እንዲጠናከር የግንኙነቱ ማዕከል በ) በሕገ-መንግሥቱ አንቀጽ ፵፰ እና ፷፪ ንዑስ አንቀጽ (፮) እንዲሁም ሌሎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ በክልሎች መካከል የሚነሱ አለመግባባቶች የሚፈቱባቸውን ተ) አግባብነት ያላቸው ሕጎች እንደተጠበቁ ቸ) የፌደራል መንግሥቱ በክልሎች ጉዳይ ጣልቃ እንዲገባ ሲወሰን አፈጻጸሙን ኀ) የሃይማኖት ድርጅቶችን ይመዘግባል፤ ፪/ በሥራ ላይ ባሉ ሌሎች ሕጎች፣ በዚህ አዋጅ ከተሰጠው ሥልጣንና ተግባር ጋር ግንኙነት ያላቸው ለሰላም ሚኒስቴር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ሰላም ፩/ የሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኮሚሽኑ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፵፫. የመንግስት ኮሙኒኬሽን አገልግሎት ፩/ የመንግስት ኮሚኒኬሽን አገልግሎት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የአገልግሎቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፵፬. ጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት ፩/ ጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የጽህፈት ቤቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፵፭. የኢትዮጵያ ግብርና ባለስልጣን ፩/ የኢትዮጵያ ግብርና ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፵፮. የእንስሳት ጤና ኢንስቲትዩት ፩/ የእንስሳት ጤና ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፵፯. የእንስሳት ልማት ኢንስቲትዩት ፩/ የእንስሳት ልማት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፩/ የኢትዮጵያ ደን ልማት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የልማቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፵፱. የኢትዮጵያ ኢንተርፕራይዝ ልማት ፩/ የኢትዮጵያ ኢንተርፕራይዝ ልማት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የልማቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፶. የአምራች ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ፩/ የአምራች ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፶፩. የነዳጅ እና ኤነርጂ ባለስልጣን ፩/ የነዳጅ እና ኤነርጂ ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፶፪. የማዕድን ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ፩/ የማዕድን ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፩/ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ይዞታና አስተዳደር ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ የአስተዳደሩ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በደንብ ቁጥር ፬፻፵፭/፪ሺ፲፩ ላይ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ አስተዳደሩ ማህበርን እና የኢትዮጵያ ሎተሪ አገልግሎት ጨምሮ ሁሉንም በአዋጅ ቁጥር ፳፭/፲፱፻፹፬ መሰረት ተቋቁመው በሥራ ላይ ያሉትን የተደነገገው ቢኖርም በዚህ አዋጅ ለተመለከቱ አስፈጻሚ አካላት ተጠሪ የተደረጉ የመንግስት ፶፬. የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ሆልዲንግስ ኢንቨስትመንት ሆልዲንግስ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስቱ አካል ሆኖ በዚህ ድርጅቶችንና ሌሎች በፌደራል መንግስት ማስተዳደር እና የመንግስትን ሀብት በአግባቡ በመጠቀም የኢንቨስትመንት ውጤታማነትን ኢንቨስትመንትን ለመሳብ እንደስትራቴጂያዊ ፫/ የሆልዲንጉ ሥልጣንና ተግባርና አደረጃጀት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ የሚወሰን መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ፣የመንግስት የልማት የመንግሥት የልማት ድርጀቶችን ወደ ግል የሚመደብለትን ንብረትነታቸው የመንግስት የሆኑ ሃብቶች ተረክቦ ያስተዳድራል፤ በሥሩ ተቀጥላ ድርጅቶች የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ኩባንያዎች የካፒታል እድገት ወይም ቅነሳ፣ ሽያጭ፣ ጥምረት፣ ክፍፍል፣ ምስረታ፣ ወይም አንድ ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ተቀጥላ ኩባንያዎችን በመውሰድ ወይም እንደ አዲስ የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ያመቻቻል፣ በተቋቋመ ድርጅት ውስጥ ብቻውን ወይም ከሀገር ውስጥ በመሆን በጋራ አክሲዮኖችን ይይዛል፤ ሌሎች ፶፭. የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት ፩/ የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስተሮች ምክር ቤት ደንብ ፶፮. የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት ፩/ የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ አገልግሎቱ የሚከተሉት ሥልጣንና ተግባራት ከአስተዳደር መዛግብት እና በሌሎች የመረጃ አሰባሰብ ዘዴ የስታቲስቲክስ መረጃዎችን ያደራጃል፣ በፕላንና ልማት ሲያገኝ መረጃዎቹን እንደ ኦፊሴላዊ ለ) የመንግስት መስሪያ ቤቶች እና ሌሎች አካላት የስታቲስቲክስ መዝገብና መረጃ አያያዝ፣ የማያቋርጥ የምዝገባ አሠራርና የሪፖርት ሥርዓት እንዲዘረጉ የቴክኒክ ሐ) ከመንግስታዊ የመረጃ አሰባሰብ ግዴታ እና ኃላፊነት ውጪ፣ በሀገር ውስጥ ወይም በዓለም አቀፍ ድርጅቶች ጥያቄ የማቀነባበር አገልግሎት ይሰጣል፤ መ) ኦፊሴላዊ ስታቲስቲክስ ወጥና በታለመለት የጊዜ ሠሌዳ እንዲሰበሰብ ያደርጋል፤ መሳሪያዎችን ለማሻሻል የስታቲስቲክስ መረጃ ጥናት ዘዴ ምርምር ያካሄዳል፤ ሠ) ዘመናዊ የመረጃ አሰባሰብ ቴክኖሎጂና ይሰበስባል፣ ያከማቻል፣ ያሰራጫል፣ ኢንስቲትዩት ጋር በመቀናጀት ዘመናዊ መሣሪያዎችን በመጠቀም የጂኦስፓሻል ሰ) ከደኅንነት እና ምስጢራዊ መረጃዎች በስተቀር፣ ማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ዋና የኢኮኖሚ፣ የማህበራዊ እና የሥነ-ሕዝብ ሸ) ሀገራዊ የስታቲስቲክስ መረጃ ማከማቻ ማዕከል በመሆን ያገለግላል፤ የመረጃ ያደራጃል፣ በየጊዜውም ያሻሽላል፤ ቀ) የስታቲስቲክስ መረጃ አሰባሰብ ዘዴዎችን በ) ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር የስታቲስቲክስ ማስተዋወቅ ተግባራትን ተ) ክልሎች ጥያቄ ሲያቀርቡ አስፈላጊውን በመምራትና ማስተባበር ረገድ ያግዛል፣ የስታቲስቲክስ መዝግብ አያያዝ ሥርዓት ቸ) ሀገራዊ የስታቲስቲክስ አቅም ለመገንባት በማመቻቸት ለፕላንና ልማት ሚኒስቴር ኀ) በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣ ደንብ ከተቋቋሙ ሀገራዊ የሙያ ማህበራት ጋር ኮንፈረንሶች በሚሰጡበት ጊዜ አስፈላጊ ኘ) በአዋጅ ቁጥር ፬፻፵፪/፲፱፻፺፯ አንቀጽ ፲፯ ላይ የተመለከቱትን ድንጋጌዎች በሥራ ፶፯. የስፔስ ሳይንስና ጂኦስፓሻል ኢንስቲትዩት ፩/ የስፔስ ሳይንስና ጂኦስፓሻል ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፶፰. የኢትዮጵያ ቴክኖሎጂ ባለስልጣን ፩/ የኢትዮጵያ ቴክኖሎጂ ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፶፱. የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን ፩/ የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷. የትምህርትና ሥልጠና ባለስልጣን ፩/ የትምህርትና ስልጠና ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፩. የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ኢንስቲትዩት ፩/ የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ኢንስቲትዩት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፩/ የውጭ ጉዳይ ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፫. የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት ፩/ የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ አገልግሎቱ በደንብ ቁጥር ፬፻፵፱/፪ሺ፲፩ ፷፬. የስደተኞችና ተመላሾች አገልግሎት ፩/ የስደተኞችና ተመላሾች አገልግሎት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የአገልግሎቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፭. የኢትየጵያ ኮንስትራክሽን ባለሥልጣን ፩/ የኢትዮጵያ የኮንስትራክሽን ባለስልጣን ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፮. የኢትዮጵያ ምግብና መድኃኒት ባለስልጣን ባለስልጣን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፯. የኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን ፩/ የኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ የኮሚሽኑ ሥልጣንና ተግባር እና አደረጃጀት በደንብ ቁጥር ፬፻፴፯/፪ሺ፲፩ ላይ የተደነገገው ፷፰. የኢትዮጵያ ጂኦሎጂካል ኢንስቲትዩት ፩/ የኢትዮጵያ ጂኦሎጂካል ኢንስቲትዩት ራሱን መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ አደረጃጀት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፷፱. የኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት ፩/ የኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ አደረጃጀት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፸. የኢትዮጵያ የአደጋ ስጋት አመራር ኮሚሽን የኢትዮጵያ የአደጋ ስጋት አመራር ኮሚሽን በሥራ ላይ ባሉ ሕጎችና ድንጋጌዎች ከተሠጡት ሥልጣንና ተግባራት በተጨማሪ የመጠባበቂያ ምግብ ክምችት ኤጀንሲ ማቋቋሚያ የሚኒስትሮች አስተዳደር የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራት ሁሉ በዚህ አዋጅ ለኢትዮጵያ አደጋ ስጋት አመራር ፸፩. የኢትዮጵያ መንገዶች አስተዳደር ፩/ የኢትዮጵያ መንገዶች አስተዳደር ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ ፪/ አስተዳደሩ በመንገድ ፈንድ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፷፮/፲፱፻፹፱ ለመንገድ ፈንድ ጽህፈት ቤት የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራትን በሥራ ላይ የሚያውል መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፸፪. የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂካል ኢንስቲትዩት በሌሎች ሕጎች የተሰጡት ሥልጣንና ተግባራት እንደተጠበቁ ሆነው የሚከተሉትን ሥልጣንና ፩/ የሚቲዎሮሎጂ እና የአየር ጠባይ አገልግሎት ፪/ ሀገራዊ የአየር ጠባይ አገልግሎትን ይመራል፣ ጠባይ ለውጥ ላይ ጥናትና ምርምር ያካሂዳል፣ ፫/ ሚቲዎሮሎጂ እና የአየር ጠባይ ለውጥን በተመለከተ ኢትዮጵያ የፈረመቻቸውን ዓለም አቀፍ ግዴታዎችን እና የሚገኙ ድጋፎችን ፬/ የኢትዮጵያ የአየር ጠባይ የመላመድ እና ስርየት ሥራን ይመራል፣ ያስተባብራል፤ ፭/ የሚቲዎሮሎጂ፣ የአየር ብክለት እና የአየር ጠባይ መረጃዎችን ይሰበስባል፣ ይተነትናል፣ ፮/ የአየር ሁኔታ፣ የአየር ጠባይ እና የአየር ጠባይ ለውጥን አስመልክቶ ትምህርታዊ መግለጫ፣ ለመጠቀም የሚቀርቡ ጥያቄዎችን መርምሮ ፸፫. የኢንተርፕሬነርሺፕ ልማት ኢንስቲትዩት ፩/ የኢንተርፕሬነርሺፕ ልማት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ፸፬. የመከላከያ ኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ግሩፕ ፩/ የመከላከያ ኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ግሩፕ ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የግሩፑ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፸፭. የመከላከያ ኢንጂነሪንግ ኢንዱስትሪ ግሩፕ ፩/ የመከላከያ ኢንጂነሪንግ ኢንዱስትሪ ግሩፕ ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ ፪/ የግሩፑ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ይወሰናል፡፡ ፩/ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ታለንት ልማት ኢንስቲትዩት ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግስት አስፈጻሚ አካል ፪/ የኢንስቲትዩቱ አደረጃጀት እና ሥልጣንና ተግባራት በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ በሚኒስቴር መስሪያ ቤት ወይም ሌላ አስፈጻሚ አካል እና በተጠሪ ተቋማት መካከል ስለሚኖር ግንኙነት እንዲሁም አስፈጻሚ አካላትን እንደገና ፸፯. በሚኒስቴር መስሪያ ቤት ወይም ሌላ አስፈጻሚ አካል እና በተጠሪ ተቋም መካከል ስለሚኖር ፩/ ለሚኒስቴር መስሪያ ቤት ወይም ለሌላ አስፈጻሚ አካል ተጠሪ የሆነ ተቋም በሕግ ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ወይም ሌላ አስፈጻሚ አካል የተጠሪ ተቋሙን ሥራዎች ከመምራት፣ ከእለት እንቅስቃሴው ላይ ጣልቃ አይገባም፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ወይም ሌላው አስፈጻሚ አካል ዕቅድና ሪፖርት የተጠሪ ተቋሙንም ዕቅድና ሪፖርት የያዘ ፫/ በሕግ በሚዘረጋ ሥርዓት መሠረት ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ወይም ሌላው አስፈጻሚ አካል የተጠሪ ተቋምን የሰው ኃይል አስተዳደር፣ የፋይናንስ አስተዳደርና መሰል ሥራዎችን ፬/ ለዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) አፈጻጸም "መምራት፣ ማስተባርና መደገፍ"፡- ሀ) የተጠሪ ተቋማትን ዕቅድና የአፈጻጸም ለ) አደረጃጀቶቻቸውን እንዲሁም የልማት መገምገምና ለሚመለከተው የመንግሥት ሐ) በሕግ የተሰጧቸውን ተግባርና ኃላፊነቶች በአግባቡ መወጣት እንዲችሉ መደገፍን፣ መ) ከውጭ ሀገር ተቋማት ጋር ግንኙነት ሠ) የተጠሪ ተቋማትን እና የተጠሪ ተቋማት ፩/ በዚህ አዋጅ ያልተቋቋሙ ለሌሎች አካላት ተጠሪ የሆኑ የፌደራል መንግሥቱ ሌሎች ፪/ በሌሎች ሕጎች የተቋቋሙና ስያሜያቸው በዚህ አዋጅ የተሻሻለ አስፈጻሚ አካላት ስያሜያቸው በዚህ አዋጅ በተገለጹበት አግባብ ተሻሽሎ ሥልጣንና ተግባራቸው በተቋቋሙበት ሕግ ፫/ በዚህ አዋጅ የስያሜ ማሻሻያ የተደረገባቸው አስፈፃሚ አካላት ከዚህ አዋጅ ጋር በተያያዘው ሰንጠረዝ በተመለከተው መሠረት ይሆናል፡፡ ፸፱. ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ተጠሪ የሆኑ አስፈጻሚ የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለጠቅላይ ፩/ ጠቅላይ ሚኒስትር ጽሕፈት ቤት፣ ፪/ የመንግስት ኮሚዩኒኬሽን አገልግሎት፤ ፬/ የኢትዮጵያ የካፒታል ገበያ ባለስልጣን፣ ፭/ የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን፣ ፮/ የቤተ-መንግሥት አስተዳደር፣ ፰/ የኢንፎርሜሽን መረብ ደህንነት አስተዳደር፣ ፱/ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት፣ ፲/ የፋይናንስ ደህንነት አገልግሎት፣ ፲፩/ አርቴፊሻል ኢንተሊጀንስ ኢንስቲትዩት፣ ፲፪/ የኢትዮጵያ ኮሚዩኒኬሽን ባለስልጣን፣ ፲፫/ የአፍሪካ አመራር ልህቀት አካዳሚ፣ ፲፬/ የሪፐብሊክ ጥበቃ ኃይል ፣ ፲፮/ የፌደራል ሥነ ምግባርና ፀረ ሙስና ኮሚሽን፤ ፲፯/ የአደጋ ስጋት አመራር ኮሚሽን፣ ፹. ለኢትዮዮያ ብሔራዊ ባንክ ተጠሪ የሆኑ አካላት ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ይሆናል:- ፩/ የመንግሥት ሠራተኞች ማህበራዊ ዋስትና ፹፩. ለግብርና ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለግብርና ፩/ የኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የግብርና ትራንስፎርሜሽን ኢንስቲትዩት፣ ፫/ የኢትዮጵያ ኅብረት ሥራ ኮሚሽን፣ ፬/ የኢትዮጵያ ቡናና ሻይ ባለስልጣን፣ ፭/ የኢትዮጵያ ግብርና ባለስልጣን፣ ፮/ የእንስሳት ጤና ኢንስቲትዩት፣ ፯/ የእንስሳት ልማት ኢንስቲትዩት፣ ፱/ የኢትዮጵያ ብዝሀ ሕይወት ኢንስቲትዩት፡፡ ፹፪. ለኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት ለኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ይሆናል:- ፩/ የአምራች ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የኢትዮጵያ ኢንተርፕራይዝ ልማት፡፡ ፹፫. ለንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለንግድና ቀጣናዊ ትስስር ሚኒስቴር ይሆናል፡- ፩/ የኢትዮጵያ ደረጃዎች ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የኢትዮጵያ ሥነ-ልክ ኢንስቲትዩት፣ ፫/ የኢትዮጵያ ተስማሚነት ምዘና ድርጅት፣ ፬/ የኢትዮጵያ አክሬዲቴሽን አገልግሎት፣ ፭/ የነዳጅ እና ኤነርጂ ባለስልጣን፤ ፹፬. ለማዕድን ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለማዕድን ፩/ የኢትዮጵያ ጂኦሎጂካል ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የማዕድን ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት፡፡ ፹፭. ለቱሪዝም ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለቱሪዝም ፩/ የኢትዮጵያ ቅርስ ባለሥልጣን፣ ፹፮. ለሥራና ክህሎት ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለሥራና ፩/ የቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የግብርና ቴክኒክና ትምህርትና ሥልጠና ፫/ የቱሪዝም ማሰልጠኛ ኢንስቲትዩት፣ ፬/ የኢንተርፕሬነርሺፕ ልማት ኢንስቲትዩት፡፡ ፹፯. ለገንዘብ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለገንዘብ ፩/ የኢትዮጵያ የሂሳብ አያያዝና ኦዲት ቦርድ፣ ፪/ የመንግሥት ግዢ አገልግሎት፣ ፫/ የመንግሥት ግዢና ንብረት ባለስልጣን፣ ፹፰. ለገቢዎች ሚኒስቴር ተጠሪ የሆነ አካል የኢትዮጵያ ጉሙሩክ ኮሚሽን ተጠሪነት ለገቢዎች ፹፱. ለፕላንና ልማት ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለፕላንና ፩/ የኢትዮጵያ ስታቲስቲክስ አገልግሎት፣ ፪/ የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት፤ ፫/ የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን፡፡ ፺. ለኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ ለኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ይሆናል:- ፪/ የኢትዮጵያ ቴክኖሎጂ ባለስልጣን፣ ፫/ የስፔስ ሳይንስና ጂኦስፓሻል ኢንስቲትዩት፣ ፬/ የኢትዮጵያ አዕምሯዊ ንብረት ባለስልጣን፡፡ ፺፩. ለትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስቴር ተጠሪ ለትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስቴር ይሆናል:- ፩/ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪየሽን ባለስልጣን፣ ፪/ የኢትዮጵያ ማሪታይም ባለሥልጣን፣ ፬/ የፐብሊክ ሰርቪስ ትራንስፖርት አገልግሎት። ፺፪. ለከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለከተማና መሠረተ ልማት ሚኒስቴር ይሆናል:- ፩/ የኮንስትራክሽን ማኔጅመንት ኢንስቲቲዩት፣ ፪/ የኢትዮጵያ ኮንስትራክሽን ባለሥልጣን፣ ፫/ የኢትዮጵያ መንገዶች አስተዳደር፡፡ ፺፫. ለውሃና ኤነርጂ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለውሃና ፩/ የታላቁ ሕዳሴ ግድብ ማስተባበሪያ ፕሮጀክት ፪/ የኢትዮጵያ ሚቲዎሮሎጂካል ኢንስቲትዩት፣ ፫/ የውሃ ቴክኖሎጂ ኢንስቲትዩት፣ ፺፬. ለትምህርት ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት ፪/ የትምህርት ምዘናና ፈተናዎች አገልግሎት፣ ፬/ ኮተቤ የትምህርት ዩኒቨርሲቲ፣ ፭/ የትምህርትና ሥልጠና ባለስልጣን፡፡ ፺፭. ለጤና ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለጤና ፩/ የኢትዮጵያ ሕብረተሰብ ጤና ኢንስቲትዩት፣ ፪/ የኢትዮጵያ የደምና ቲሹ ባንክ አገልግሎት፣ ፫/ የአርማወር ሐንሰን የምርምር ኢንስቲቲዩት፣ ፬/ የኢትዮጵያ ጤና መድህን አገልግሎት፣ ፭/ የኢትዮጵያ መድኃኒት አቅራቢ አገልግሎት፣ ፮/ የኢትዮጵያ ምግብና መድኃኒት ባለስልጣን፣ ፯/ ቅዱስ ጴጥሮስ አጠቃላይ ስፔሻላይዝድ ፱/ አማኑኤል የአዕምሮ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል፣ ፲/ አለርት አጠቃላይ ስፔሻላይዝድ ሆስፒታል፣ ፲፩/ የኢትዮጵያ የአካል ድጋፍ አገልግሎት፤ ፲፪/ የኤካ ኮተቤ አጠቃላይ ሆስፒታል፡፡ ፺፮. ለመከላከያ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት ፩/ የመከላከያ ኢንጂነሪንግ ዩኒቨርሲቲ ኮሌጅ፣ ፪/ የመከላከያ ኢንጂነሪንግ ኢንዱስትሪ ግሩፕ፣ ፫/ የመከላከያ ኮንስትራክሽን ኢንዱስትሪ ግሩፕ፣ ፬/ የመከላከያ ሠራዊት ፋውንዴሽን፣ ፺፯. ለውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለውጭ ፪/ የኢትዮጵያ ዳያስፖራ አገልግሎት፡፡ ፺፰. ለፍትሕ ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለፍትሕ ፩/ የሲቪል ማህበረሰብ ድርጅቶች ባለስልጣን፣ ፪/ የፌደራል ማረሚያ ቤቶች ኮሚሽን፣ ፫/ የፌደራል ፍትሕና ሕግ ኢንስቲትዩት፣ ፬/ የሰነዶች ማረጋገጫና ምዝገባ አገልግሎት፣ ፭/ የፌደራል ግብር ይግባኝ ሰሚ ጉባዔ፣ ፺፱. ለባህልና ስፖርት ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለባህልና ፩/ የኢትዮጵያ ስፖርት አካዳሚ፣ ፫/ የኢትዮጵያ ቤተ መዛግብትና ቤተ መጻህፍት ፬/ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ትያትር፡፡ ፩፻. ለሰላም ሚኒስቴር ተጠሪ የሆኑ አካላት የሚከተሉት አስፈጻሚ አካላት ተጠሪነት ለሰላም ፪/ የአስተዳር ጉዳዮች፣ የወሰንና ማንነት ኮሚሽን፡፡ ፩፻፩. የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ለብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት ይሆናል:- ፩/ የኢሚግሬሽንና ዜግነት አገልግሎት፣ ፪/ የስደተኞችና ተመላሾች አገልግሎት፣ ተጠሪነት ለሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን ይሆናል፡፡ ፩፻፫. የፌደራል አስፈጻሚ አካላትን ስለማቋቋም ከሚኒስቴር ውጪ ያሉ ሥልጣንና ተግባሩን ለማስፈጸም የሚያግዙ ሌሎች አስፈጻሚ አካላትን የሚከተሉት ሕጎች በዚህ አዋጅ ተሽረዋል፡- ሥልጣንና ተግባር ለመወሰን የወጣው አዋጅ ሥርጭት ተቆጣጣሪ ባለስልጣን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፵፭/፪ሺ፲፩፤ ፫/ የጨረራ መከላከያ አዋጅ ቁጥር ፭፻፸፩/፪ሺ፤ ማስተባበሪያ ኤጀንሲ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፭/ የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣንን ለማቋቋም የወጣው አዋጅ ቁጥር ፭፻፹፯/፪ሺ፣ ፮/ የኢትዮጵያ ጂኦሎጂካል ሰርቬይ ማቋቋሚያ አቅርቦት ኤጀንሲ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፰/ የሥራ እድል ፈጠራ ኮሚሽንን ተግባር ኃላፊነት እና አደረጃጀት ለመወሰን የወጣ ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፬፴፭/፪ሺ፲፩፤ ፱/ የኢትዩጵያ የውጭ ግንኙነት አገልግሎት ማሰልጠኛ ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ደንብ ፲/ የስትራቴጂክ ጉዳዮች ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ የብሔራዊ የቆላ ዝንብና የገንዲ በሽታ ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፫፻፬/፪ሺ፮፤ ፲፪/ የእንስሳት መድኃኒትና መኖ አስተዳደርና ቁጥጥር ባለስልጣን ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር የኢትዮጵያ የአፈር ሀብት ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፬፻፲፰/፪ሺ፲፤ ፲፭/ የፌደራል አነስተኛና መካከለኛ ማኑፋክቸሪንግ ኢንደስትሪዎች ልማት ኤጀንሲ ማቋቋሚያ ፲፮/ የኢትዮጵያ ሥጋና ወተት ኢንዱስትሪ ልማት ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ደንብ (እንደተሻሻለ) የቆዳ ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፩፻፹፩/፪ሺ፪፤ ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀት ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር ፬፻፴፰/፪ሺ፲፩፤ ፳፫/ የጂኦስፓሻል ኢንፎርሜሽን ኢንስትቲዩትን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀት ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር ፬፻፵/፪ሺ፲፩፤ ፳፬/ የፌደራል የከተሞች የሥራ እድል ፈጠራና የምግብ ዋስትና ኤጀንሲ ማቋቋሚያ ደንብ ፳፭/ የመስኖ ልማት ኮሚሽንን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀትን ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር ፳፮/ የውሃ ልማት ኮሚሽንን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀትን ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር የተፋሰሶች ልማት ባለስልጣን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀትን ለመወሰን የወጣ ደንብ ፳፰/ የኢትዮጵያ ኤነርጂ ባለስልጣን ማቋቋሚያ ፳፱/ የትምህርት ስትራቴጂ ማዕከል ማቋቋሚያ የከፍተኛ ትምህርት አግባብነትና ጥራት ኤጀንሲ ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፪፻፷፩/፪ሺ፬፤ ኤጀንሲ ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፩፻፺፱/፪ሺ፫፤ ፴፫/ የኢትዮጵያ ካይዘን ኢንስቲትዩት ማቋቋሚያ የስፖርት ኮሚሽንን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀትን ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር የፌደራል ከተማ መሬትና መሬት ነክ፣ ንብረት ምዝገባና መረጃ ኤጀንሲ ማቋቋሚያ ፴፯/ የፖሊሲ ጥናት ኢንስቲትዩት አደረጃጀት፣ ሥልጣንና ተግባር መወሰኛ ደንብ ቁጥር ባለስልጣንን ሥልጣን፣ ተግባርና አደረጃጀት ለመወሰን የወጣ ደንብ ቁጥር ፬፻፴፱/፪ሺ፲፩፤ ፴፱/ የኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ምክር ቤትና ፵/ የኢትዮጵያ ስፔስ ሳይንስና ቴክኖሎጂ ምክር ቤትና ኢንስትቲዩት ማቋቋሚያ ደንብ ቁጥር ፵፩/ የኢትዮጵያ መንገዶች ባለስልጣን ደንብ ቁጥር ፩፻፭. ተፈጻሚነት የማይኖራቸው ድንጋጌዎች ፩/ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፱፻፵፫/፪ሺ፰ የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግን መቋቋም የሚመለከተው አንቀጽ ፪/ የፌደራል የሥነ-ምግባርና የፀረ-ሙስና ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የሚመለከተው አንቀጽ ፫ ንዑስ አንቀጽ (፪)፤ ፫/ የኢትዮጵያ ምርት ገበያ ባለስልጣን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፭፻፶፩/፲፱፻፺፱፣ ፬/ የንግድ ውድድርና ሸማቾች ጥበቃ አዋጅ ፭/ የመንገድ ፈንድ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፷፮/፲፱፻፹፱፣ የመንገድ ፈንድ ጽሕፈት ቤት መቋቋምን የሚመለከቱ ድንጋጌዎች፤ ፮/ የትራንስፖርት አዋጅ ቁጥር ፬፻፷፰/፲፱፻፺፯፣ ፯/ የኤነርጂ አዋጅ ቁጥር ፰፻፲/፪ሺ፮፤ የኤነርጂ ባለስልጣን ሥልጣንና ተግባርን የሚመለከቱ ፰/ ሀገር አቀፍ የኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያና ቪ/ኤድስ መከላከያና መቆጣጠሪያ ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፪፻፸፮/፲፱፻፺፬፤ ፱/ የውሃ ልማት ፈንድን ለማቋቋምና አስተዳደሩን ለመወሰን የወጣ አዋጅ ቁጥር ፪፻፷፰/፲፱፻፺፬፣ የውሃ ልማት ፈንድ ጽሕፈት ቤት መቋቋምን ፲/ የማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ባለስልጣን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፬፻፵፪/፲፱፻፺፯፣ የባለስልጣኑን መቋቋምና ሥልጣንና ተግባሩን የሚመለከቱ ፲፩/ የከፍተኛ ትምህርት አዋጅ ቁጥር አግባብነትና ጥራት ኤጀንሲን ሥልጣንና ተግባራት የሚመለከቱ ድንጋጌዎች፤ ፲፪/ የእንስሳት መድኃኒትና መኖ አስተዳደርና ቁጥጥር አዋጅ ቁጥር ፯፻፳፰/፪ሺ፬፣ የእንስሳት ባለስልጣንን ሥልጣንና ተግባራት የሚመለከቱ ፲፫/ ማናቸውም ሕግ ወይም ድንጋጌ በዚህ አዋጅ ፩፻፮. መብትና ግዴታዎችን ስለማስተላለፍ በነባርና በዚህ አዋጅ በተቋቋሙት አስፈጻሚ አካላት መካከል የሚኖረው የመብትና ግዴታ መተላለፍ በሚከተለው አኳኋን ይሆናል፡- ፩/ የግብርና ሚኒስቴር መብትና ግዴታዎች በዚህ ፪/ የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር፣ የንግድ የምርት ገበያ ባለስልጣን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የንግድና ቀጣናዊ ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የማዕድን ፬/ የባህልና ቱሪዝም ሚኒስቴር እና የቱሪዝም ኢትዮጵያ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ቱሪዝም ሚኒስቴር ተላልፈዋል፤ ፭/ የሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር፣ የሥራ እድል ፈጠራ ኮሚሽን፣ የፌደራል ከተሞች ሥራ እድል ፈጠራና ምግብ ዋስትና ኤጀንሲ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የሥራና ክህሎት ሚኒስቴር ተላልፈዋል፤ ፮/ የገንዘብ ሚኒስቴር መብትና ግዴታዎች በዚህ ፯/ የገቢዎች ሚኒስቴር መብትና ግዴታዎች በዚህ ፰/ የፕላንና ልማት ኮሚሽን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ፕላንና ልማት ፱/ የኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር መብትና ኢኖቬሽንና ቴክኖሎጂ ሚኒስቴር ተላልፈዋል፤ ትራንስፖርት ባለስልጣን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የትራንስፖርትና ሎጅስቲክስ ሚኒስቴር ተላልፈዋል፤ ፲፩/ የከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስቴር፣ ኤጀንሲ፣ የፌደራል ከተሞች መሬትና መሬት ነክ ንብረት ምዝገባና መረጃ ኤጀንሲ መብትና ፲፪/ የውሃ መስኖና ኤነርጂ ሚኒስቴር፣ የውሃ ልማት ኮሚሽን፣ የተፋሰሶች ልማት ባለስልጣን፣ የውሃ ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የውሃና ፲፫/ የመስኖ ልማት ኮሚሽን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የመስኖና ቆላማ ፲፬/ የትምህርት ሚኒስቴር፣ የሳይንስና ከፍተኛ ትምህርት ሚኒስቴር፣ የከፍተኛ ትምህርት ስትራቴጂክ ማዕከል መብትና ግዴታዎች የኤች.አይ.ቪ/ኤድስ መከላከያና መቆጣጠሪያ ጽሕፈት ቤት መብትና ግዴታዎች በዚህ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ፲፰/ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ፍትሕ ፲፱/ የስፖርት ኮሚሽን መብትና ግዴታዎች በዚህ ፳/ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የውጭ ጉዳይ ፳፩/ የሠላም ሚኒስቴር መብትና ግዴታዎች በዚህ ፳፪/ የሲቪል ሰርቪስ ኮሚሽን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የሲቪል ሰርቪስ ፳፫/ የእንስሳት መድኃኒትና መኖ አስተዳደርና ቁጥጥር ባለስልጣን መብትና ግዴታዎች በዚህ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የእንስሳት ጤና ኢንስቲትዩት ተላልፈዋል፤ ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት መብትና የእንስሳት ልማት ኢንስቲትዩት ተላልፈዋል፤ ፳፮/ የኢትዮጵያ አካባቢ ደን ምርምር ኢንስቲትዩት መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የኢትዮጵያ ደን ልማት ተላልፈዋል፤ የኢትዮጵያ አፈር ሀብት ኢንስቲትዩትና የኢትዮጵያ ግብርና ምርምር ሴክሬታሪያት ፳፰/ የፌደራል አነስተኛና መካከለኛ ማኑፋክቸሪንግ ኢንዱስትሪዎች ልማት ኤጀንሲ መብትና አዋጅ ለተቋቋመው የአምራች ኢንዱስትሪ ተቆጣጣሪ ባለሥልጣንና የኤነርጂ ባለስልጣን ለተቋቋመመው የነዳጅ እና ኤነርጂ ባለስልጣን ኢንስቲትዩትና የኬሚካልና የኮንስትራክሽን ግብዓት ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የማዕድን ኢንዱስትሪ ልማት ኢንስቲትዩት የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ይዞታና አስተዳደር ኤጀንሲ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የመንግሥት የልማት ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የፖሊሲ ፴፬/ የማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ መብትና ኢንስቲቲዩትና የጂኦ ስፓሻል ኢንፎረሜሽን ጂኦስፓሻል ኢንስቲትዩት ተላልፈዋል፤ ፴፮/ የኢትዮጵያ ጨረራ መከላከያ ባለሥልጣን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ፴፯/ የአካባቢ፣ ደንና የአየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የአካባቢ ጥበቃ ባለስልጣን ተላልፈዋል፤ ፴፰/ የከፍተኛ ትምህርት አግባብነትና ጥራት ኤጀንሲ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ፴፱/ የኢትዮጵያ የውጭ ግንኙነት አገልግሎት ጉዳዮች ኢንስቲትዩት መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው የውጭ ግንኙነት የኢሚግሬሽን፣ ዜግነትና ወሳኝ ኩነቶች ኤጀንሲ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ኤጀንሲ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ባለስልጣን መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ መብትና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ለተቋቋመው ሥልጠና ኤጀንሲና የፌደራል ቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ሥልጠና ኢንስቲትዩት መብትና ፩/ ማቋቋሚያ ሕጎችን የሚሽረው የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፩፻፬ ድንጋጌ ተፈጻሚ የሚሆነው በዚህ የሚደነግግ ሕግ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ተግባራቸው በአንድ ተቋም ሥር እንዲመጣ እንዲሁም ሥልጣንና ተግባራት የሚደነግግ ሌላ ሕግ እሰከሚወጣ ድረስ በተቋቋመበት ሕግና በሌሎች ሕጎች ተሰጥተው የነበሩ ፫/ የኢትዮጵያ ገቢዎችና ጉምሩክ ባለስልጣን ሠራተኞች አስተዳደር የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር ፩፻፶፭/፪ሺ በዚህ አዋጅ እንደወጣ ተቆጥሮ ተፈጻሚነቱ ይቀጥላል፣ ፬/ ኮተቤ የትምህርት ዩኒቨርሲቲን የሚያቋቋም እና ሥልጣንና ተግባሩን የሚወስን ደንብ በሚኒስትሮች ምክር ቤት እስከሚወጣ ድረስ በተቋቋመበት ደንብ ሥራውን ይቀጥላል፡፡ ከጸደቀበት ከመስከረም ፳፮ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=601ad3477f8f2a3493a2e2d14556025d8dcf220c	48,013	8,811	0.979772	2025-10-04T13:50:39.121348
b6210e2648ebdd76	የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ መካከሌ እጅግ መሠረታዊ በሆኑ ሀገራዊ ጉዲዮች ሊይ የሃሳብ ሌዩነት እና አሇመግባባት የሚታይ በመሆኑ፤ ይህንን ሌዩነት እና አሇመግባባት ሇመፌታት ሰፊፉ ሀገራዊ የሕዜብ ምክክሮችን አካታች በሆነ መንገዴ በማካሄዴ ሀገራዊ መግባባት መፌጠር አስፇሊጊ በመሆኑ፤ እጅግ መሠረታዊ በሆኑ ሀገራዊ ጉዲዮች ሊይ አካታች ሀገራዊ ምክክሮችን ማካሄዴ የተሻሇ ሀገራዊ መግባባትን ሇመገንባት፤ በሂዯትም የመተማመንን እና ተቀራርቦ የመሥራት ባህሌን ሇማጎሌበት፣ እንዱሁም የሚያስችሌ ሥርዓት በሕግ መ዗ርጋት አስፇሊጊ ሆኖ ሀገራዊ ምክክሮች ተቀባይነት እና ተዓማኒነት ያሊቸው እንዱሆኑ ከሚያስችሊቸው ጉዲዮች መካከሌ አንደ ምክክሮቹን የሚያመቻቸውና የሚመራው አካሌ ብቃትና ገሇሌተኝነት በመሆኑ፤ ምክክሮቹን በብቃትና በገሇሌተኝነት ሇመምራትና ሇማስተባበር የሚችሌ ሰፉ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራስያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፭/፪ሺ፲፬” ተብል የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ ፩/ “የኮሚሽኑ ምክር ቤት” ማሇት ሁለንም የሀገራዊ ፪/ “ኮሚሽነር” ማሇት በዙህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ መሰረት በአፇ ጉባዔዉ አቅራቢነት በሕዜብ መመሪያ መሰረት በሚሇዩ አጀንዲዎች ሊይ በተሇያዩ አካሊት ውይይት እንዱዯረግባቸው የኮሚሽኑ ምክር ቤት በፋዯራሌና በክሌልች አንቀጽ ፵፯ መሠረት የተቋቋመ ክሌሌ ሲሆን፤ ፭/ “አወያይ” ማሇት በፋዯራሌና በክሌሌ የሚካሄደ ፮/ “ሰው” ማሇት ተፇጥሮ ሰው ወይም በህግ የሰውነት መብት የተሰጣው አካሌ ነው፤ ፯/ ማንኛውም በወንዴ ፆታ የተዯነገገው የሴትንም ረ) የምክረ ሃሳቦች ተግባራዊነት እና አውዴ ሸ) የአጀንዲዎች ጥሌቀት እና አግባብነት፤ ቀ) ዱሞክራሲ እና የሕግ የበሊይነት፤ ተ) ሀገራዊ ባህሊዊ እውቀቶችንና እሴቶችን ፪/ የኮሚሽኑ ምክር ቤት አስፇሊጊ ናቸው በማሇት ስሇኮሚሽኑ መቋቋም፣ ዓሊማ፣ አዯረጃጀት፣ ተግባር እና ፩/ የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን (ከዙህ በኋሊ “ኮሚሽን” እየተባሇ የሚጠራ) ከፖሇቲካ ወገንተኝነት፣ ከማንኛውም የመንግሥት ወይም ላሊ አካሌ ተጽዕኖ ነፃ የሆነ ራሱን የቻሇ የሕግ ፪/ የኮሚሽኑ ተጠሪነት ሇሕዜብ ተወካዮች ምክር የኮሚሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት በአዱስ አበባ ሆኖ በመሇየት እና ውይይቶቹ የሚካሄደባቸውን / የሚካሄደት ሀገራዊ ምክክሮች አካታች፣ ብቃት በሚዲስስ አጀንዲ የሚያተኩሩ፣ ግሌፅ በሆነ የአሠራር ሥርዓት የሚመሩ እና የምክክሮቹን ያሊቸው እንዱሆኑ በማዴረግ ውጤታማ የሆኑ ሀገራዊ የምክክር ሂዯት ተግባራዊ ማዴረግ፤ በመንግሥት እና በሕዜብ መካከሌ ያሇውን ግንኙነት ሇማሻሻሌ፣ መተማመን የሰፇነበትና በሚያስችሌ አግባብ ውይይቶቹ እንዱካሄደ / ከምክክሮቹ የተገኙ የመፌትሔ ምክረ ሃሳቦች ዱሞክራሲያዊ ሥርዓት በሀገር አቀፌ ዯረጃ / ሇ዗መናት ሲንከባሇለ የመጡ ውስጣዊ ችግሮችን በውይይት ሇመፌታት የሚያስችሌ የፖሇቲካ ባህሌ ሇማዲበር እና ሇዱሞክራሲያዊ ሥርዓት / ወቅታዊ ችግሮች ዗ሊቂ በሆነ መንገዴ ተፇተው አስተማማኝ ሰሊም የሚረጋገጥበትን የፖሇቲካ እና የማኅበራዊ መዯሊዯሌ ማመቻቸት፤ / ሇአገራዊ መግባባት እና ጠንካራ ቅቡሌነት / እንዯአስፇሊጊነቱ ኮሚቴዎች እና / አስፇሊጊ ሠራተኞች ይኖሩታሌ። ፩/ የኮሚሽኑ የሥራ ዗መን ሦስት (፫) ዓመት ነው። ፪/ አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ የኮሚሽኑ የሥራ ዗መን ፫/ የኮሚሽኑ የሥራ ዗መን የሚቆጠረው በዙህ አዋጅ መሠረት የኮሚሽኑ ኮሚሽነሮች ከተሾሙበት ፱. የኮሚሽኑ ተግባርና ኃሊፉነቶች የተሇያዩ ጥናቶችን የሚያካሄደ እና ምክረ ፪/ ከዙህ በፉት በመንግሥታዊም ሆነ መንግሥታዊ ባሌሆኑ ተቋማት የተዯረጉ ሀገራዊ የምክክር ሂዯቶችን እና የተገኙ ውጤቶችን ያጠናሌ፣ በቀጣይ በሚያካሄዲቸው ሀገራዊ ውይይቶች ሀገራዊ በሆኑ ጉዲዮች ሊይ ያለትን ሌዩነቶች በጥናት፣ በሕዜባዊ ውይይቶች ወይም ላልች አግባብነት ያሊቸውን መንገድች በመጠቀም ፭/ ከመሊ ሀገሪቱ የተሇያዩ የኅብረተሰብ ክፌልችን የሚሳተፈባቸው፣ ሀገራዊ መግባባት ሇማምጣት የሚያስችለ የተሇያዩ የምክክር ስብሰባዎችን በፋዯራሌ እና በክሌልች ዯረጃ እንዱካሄደ ተሳታፉዎችን ግሌፅ በሆኑ መሥፇርቶች እና በምክክሮች ሊይ እንዱሳተፈ ያዯርጋሌ፤ ይህን የተመሇከተ ዜርዜር መመሪያ ያወጣሌ፤ ፯/ ምክክሮቹ በኮሚሽነሮች ወይም የኮሚሽነሮች አማካኝነት እንዱመሩ ያዯርጋሌ፤ በአወያይነት የሚመዴባቸዉ ሰዎችም በተቻሇ መጠን በዙህ የሚያሟለ መሆናቸዉን ያረጋግጣሌ፤ ፰/ በምክክር ሂዯቶች የሚዯረጉ ምክክሮችን ቃሇ የሚያጠናቅሩ እና አዯራጅተው ሇኮሚሽነሮች ፱/ የጽህፇት ቤቱን የውስጥ የአሠራር ሥርዓት፣ ውይይቶች ሊይ የሚሳተፈ አካሊት የሚሇዩበትን ሇማከናወን የሚያስችለ ውስጠ ዯንቦችን እና መመሪያዎችን ያወጣሌ፣ በሥራ ሊይ ያውሊሌ፤ የምክክሮቹን ሂዯት፣ በምክክሮቹ የተገኙ ምክረ ሃሳቦችን እንዱሁም ምክረ ሃሳቦቹ በተግባር ሊይ ሉውለ የሚችለበትን ሥሌት የሚገሌጽ ሰነዴ በማ዗ጋጀት ሇሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት፣ ሇአስፇፃሚ አካለ እና ላልች የሚመሇከታቸዉ የመንግስት አካሊት ያቀርባሌ፤ ሇሕዜብም ይፊ ፲፩/ መንግሥት ከሀገራዊ ውይይቶች የሚገኙ ምክረ ሃሳቦችን በተግባር ሊይ ሇማዋሌ እንዱችሌ ግሌፅ እና ተጨባጭ የሆነ ዕቅዴ እንዱያ዗ጋጅ ፲፫/ ዓሊማውን ሇማስፇፀም የሚያስፇሌጉ ላልች ፲. የኮሚሽኑ ምክር ቤት ስብሰባ ፩/ የኮሚሽኑ ምክር ቤት በውስጥ አሠራር ዯንቡ መሠረት መዯበኛ ስብሰባ ያካሄዲሌ፤ ሆኖም እንዯአስፇሊጊነቱ በኮሚሽኑ ዋና ኮሚሽነር ጥሪ ወይም ከኮሚሽነሮቹ መካከሌ ሃምሳ ሲዯመር አንዴ (፶+፩) የኮሚሽኑ ኮሚሽነሮች ጥያቄ ሲያቀርቡ በማናቸውም ጊዛ አስቸኳይ ስብሰባ ፪/ ከኮሚሽኑ ኮሚሽነሮች መካከሌ ሃምሳ ሲዯመር አንዴ (፶+፩) ከተገኙ ምሌዓተ-ጉባዔ ይሆናሌ፤ ፫/ የኮሚሽኑ ውሳኔ በኮሚሽኑ ምክር ቤት አባሊት በስምምነት ይሆናሌ፤ ሆኖም ግን በስምምነት ሇመወሰን መግባባት ሊይ ካሌተዯረሰ ውሳኔው በኮሚሽኑ ምክር ቤት ሊይ በተገኙ ኮሚሽነሮች ፬/ በኮሚሽኑ ውሳኔ አሰጣጥ ሊይ ዴምፅ እኩሌ ሇእኩሌ ከተከፇሇ የሰብሳቢው ዴምፅ ወሳኝነት ፭/ የዙህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የኮሚሽኑ ምክር ቤት የራሱን የስብሰባ ሥነ- ሥርዓት መመሪያ ሉያወጣ ይችሊሌ። ፪/ የኮሚሽኑ ዋና ኮሚሽነር፤ ምክትሌ ዋና ኮሚሽነር እና ላልች ኮሚሽነሮች በሕዜብ ተወካዮች ውሳኔውን የሚሰጠው የቀረቡት ዕጩዎች በዙህ መሥፇርቶችን ያሟለ መሆኑን በማረጋገጥ ፩/ የሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት አፇ ጉባዔ ማኅበራት ኮሚሽነር ሉሆኑ የሚችለ ግሇሰቦችን ፪/ በዙህ አዋጅ አንቀጽ ፲፫ ሥር በተቀመጡት መሥፇርቶች መሠረት ከተጠቆሙት ሰዎች ውስጥ ቢያንስ አስራ አራት ኮሚሽነር ሉሆኑ የሚችለ ዕጩዎችን በመሇየት የዕጩዎቹን ፫/ የሚያ዗ጋጀው የዕጩዎች ዜርዜር የፆታ እና ፬/ አፇ ጉባዔው ከተፍካካሪ የፖሇቲካ ፓርቲዎች፣ ከሲቪሌ ማህበረሰብ ዴርጅቶች፣ ከሃይማኖት ተቋማት ጉባዔ አመራሮች እና ተወካዮች ጋር በቀረቡት ዕጩዎች ሊይ ምክክር ያዯርጋሌ፤ ፭/ አፇ ጉባዔው በዙህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) ከቀረቡት ዕጩዎች መካከሌ እንዯአስፇጊነቱ ዋና ኮሚሽነር፣ ምክትሌ ዋና ኮሚሽነር እና ዕጩዎችን በሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት ፲፫. ሇኮሚሽነርነት የሚያበቁ መሥፇርቶች የሚከተለትን መሥፇርቶች ማሟሊት አሇበት፡- ፪/ ሁለንም ሃይማኖቶች፣ የኢትዮጵያ ብሔሮችን፣ ብሔረሰቦችን እና ሕዜቦችን በእኩሌ ዓይን ፫/ የማንኛውም ፖሇቲካ ፓርቲ አባሌ ያሌሆነ፤ ፬/ ሇሀገራዊ መግባባት ጉሌህ አስተዋፅዖ ሉያበረክት ፭/ መሌካም ሥነ-ምግባርና ስብዕና ያሇው፤ ፮/ በሕዜብ ዗ንዴ ዓመኔታ ያሇው፣ ፯/ በከባዴ ወንጀሌ ተከሶ የጥፊተኝነት ውሳኔ የሚያስችሌ የተሟሊ ብቃት ያሇው፤ ፱/ ሙለ ጊዛውን ሇኮሚሽኑ ሥራ ሇማዋሌ ፌቃዯኛ ፲፬. የኮሚሽነሮች ዯመወዜና ጥቅማጥቅም ዯመወዜ እና ጥቅማጥቅም አግባብ ይፇፀማሌ። ፲፭. የኮሚሽነሮች መብትና ግዳታ ፩/ ማንኛውም ኮሚሽነር የሚከተለት መብቶች ሀ) ያሇመከሰስ መብቱ በሕዜብ ተወካዮች ምክር ሇ) በኮሚሽኑ ምክር ቤት ሥራ ሊይ በነፃነት ሐ) ሇሥራ አስፇሊጊ የሆኑ ሰነድችን እና ላልች መ) የኮሚሽኑ ምክር ቤት በሚወስነው አግባብ የኮሚቴ ሥራዎች እና ላልች ሥራዎች ፪/ ማንኛውም ኮሚሽነር የሚከተለት ግዳታዎች ሀ) የኮሚሽኑን ተግባር እና ኃሊፉነት በተገቢ ሇ) ሙለ ጊዛውን ሇኮሚሽኑ ሥራ የማዋሌ፤ ሐ) የጥቅም ግጭትን የማስወገዴ፤ ሠ) የኮሚሽኑን ገሇሌተኛነት፣ መሌካም ስም እና ክብር ከሚያጎዴፈ እና ውጤታማነትን ረ) ላልች የኮሚሽኑን ሥርዓቶች እና ዯንቦች ፲፮. ኮሚሽነሮች ከኃሊፉነት ስሇሚነሱበት ሁኔታ ፩/ ማንኛውም ኮሚሽነር በሚከተለት ሁኔታዎች ሇ) ግሌፅ የሆነ የብቃት ማነስ ከታየበት፤ ሐ) ከባዴ የሥነ-ምግባር ጉዴሇት ከታየበት፤ መ) ያሇበቂ ምክንያት ሇተከታታይ አስር ቀኖች በሥራ ገበታው ሊይ ካሌተገኘ፤ ወይም ፪/ በዙህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ማመሌከቻ አሳማኝ ነው ብል አፇ ጉባዔው ሶስተኛ በማያንሱ የሕዜብ ተወካዮች ምክር በማያንሱ ኮሚሽነሮች ጥያቄ መሠረት የሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚያስተሊሇፇው ውሳኔ ፲፯. ኃሊፉነትን በገዚ ፌቃዴ ስሇመሌቀቅ ማንኛውም ኃሊፉነቱን በገዚ ፌቃደ መሌቀቅ የሚፇሌግ ኮሚሽነር የሁሇት ወር የጽሑፌ ቅዴመ ፲፰. ስሇላሊ መንግስታዊ ኃሊፉነት በዙህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ መሠረት ከኃሊፉነት የተነሳ ወይም በአንቀጽ ፲፯ መሠረት በገዚ ፌቃደ ከኃሊፉነት የሇቀቀ ኮሚሽነር ሇሁሇት ዓመት ሇላሊ የመንግስታዊ ኃሊፉነት አይታጭም። ፩/ በዙህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ እና ፲፯ መሠረት ወይም በሞት ምክንያት ሲሇይ በዙህ አዋጅ በኮሚሽነርነት ካሌተሾሙት ዕጩዎች ውስጥ ተተኪ ኮሚሽነር ሆኖ በሕዜብ ተወካዮች ምክር ፪/ የዙህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ ከኃሊፉነት የተነሳ ወይም የሇቀቀ ወይም በሞት ምክንያት የተሇየው ዋና ኮሚሽነሩ ወይም ምክትሌ ዋና ኮሚሽነሩ በሆነ ግዛ ከተሸሙ ኮሚሽነሮች ወይም ከተጠባባቂ እንዱሾሙ አፇ ጉባዔው ሇሕዜብ ተወካዮች ስሇኮሚሽኑ ምክር ቤት፤ ዋና ኮሚሽነር እና ጽህፇት የኮሚሽኑ ምክር ቤት ሁለንም ኮሚሽነሮች ፳፩. የኮሚሽኑ ምክር ቤት ተግባር እና ሥሌጣን የኮሚሽኑ ምክር ቤት የሚከተለት ሥሌጣን እና ፩/ የሕዜብ ምክክር የሚዯረግባቸውን አጀንዲዎች በዜርዜር በመፇተሸ ምክክር እንዱዯረግባቸው በሕዜባዊ ውይይቶች የተገኙ ምክረ ሃሳቦችን በዜርዜር በመፇተሸ እና በማጠናቀር ሇሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት ሇአስፇፃሚ አካለና ላልች የሚመሇካታቸዉ የመንግሥት አካሊት ፬/ የጽህፇት ቤቱን አጠቃሊይ ሪፖርት መርምሮ ፭/ አስፇሊጊ ኮሚቴዎችን የማቋቋም፤ ፮/ በክሌልች የጽህፇት ቤቱን ቅርንጫፌ ጽህፇት ፰/ የምክር ቤቱ ዋና ኮሚሽነርና ምክትሌ ዋና ኮሚሽነር በተመሳሳይ ጊዛ በሥራ ገበታቸው ፲/ የጽህፇት ቤቱን ኃሊፉ ሹመት የማፅዯቅ፤ ፲፬/ የጽህፇት ቤቱን መተዲዯሪያ ዯንብ የማውጣት። ፳፪. የዋና ኮሚሽነር ተግባር እና ሥሌጣን የኮሚሽኑ ዋና ኮሚሽነር የሚከተለት ተግባር እና ፩/ የኮሚሽኑን ምክር ቤት በሰብሳቢነት ይመራሌ፤ ፪/ አጠቃሊይ የኮሚሽኑን ሥራ የመምራት፤ ፫/ የኮሚሽኑን ምክር ቤት ስብሰባ አጀንዲዎችን ፬/ እንዯአስፇሊጊነቱ አስቸኳይ ስብሰባ የመጥራት፤ ፭/ የጽህፇት ቤቱን አጠቃሊይ ሥራ የመቆጣጠር፤ ፮/ ኮሚሽኑን በመወከሌ ከላልች አካሊት ጋር ፯/ ሇሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት ሪፖርቶችን ፰/ የኮሚሽኑን የጽህፇት ቤት ኃሊፉ ዕጩ ሇምክር ፱/ የኮሚሽኑን ሠራተኞች በፋዯራሌ መንግስት ፲/ የኮሚሽኑን በጀት ጥያቄ ከገንዜብ ሚኒስቴር ጋራ በማ዗ጋጀት ሇሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት ፲፩/ ላልች በኮሚሽኑ ምክር ቤት የሚሰጡትን ፳፫. የምክትሌ ዋና ኮሚሽነር ተግባር እና ሥሌጣን የኮሚሽኑ ምክትሌ ዋና ኮሚሽነር የሚከተለት ተግባር እና ሥሌጣን ይኖሩታሌ፡- ፩/ ዋናው ኮሚሽነር በማይኖርበት ጊዛ ተክቶ ፩/ የኮሚሽኑ ጽህፇት ቤት ኮሚሽነር ባሌሆነ ኃሊፉ ፪/ ጽህፇት ቤቱ ላልች አስፇሊጊ ሠራተኞች ፫/ ጽህፇት ቤቱ ተጠሪነቱ ሇዋናው ኮሚሽነር ፳፭. የኮሚሽኑ ጽህፇት ቤት ተግባር እና ኃሊፉነት የኮሚሽኑ ጽህፇት ቤት የሚከተለት ተግባር እና ፩/ የኮሚሽኑን ጽህፇት ቤት መዋቅራዊ አዯረጃጀት ፪/ ሇኮሚሽኑ አጠቃሊይ የአስተዲዯርና ፊይናንስ ፬/ የኮሚሽኑን ቃሇ ጉባዔዎች፤ ውሳኔዎች፤ የሂሳብ መዚግብት እና ላልች መረጃዎችን በሚገባ ፭/ የኮሚሽኑን በጀት በማ዗ጋጀት ዋና ኮሚሽነሩን ፮/ ላልች በምክር ቤቱ ወይም በዋና ኮሚሽነሩ ፳፮. የጽህፇት ቤቱ ኃሊፉ ተግባር እና ኃሊፉነት ፩/ የጽህፇት ቤቱ ኃሊፉ የሚከተለት ተግባር እና ሀ) የጽህፇት ቤቱን መዋቅራዊ አዯረጃጀት ሇይቶ ሇኮሚሽኑ ምክር ቤት አቅርቦ ሇ) የጽህፇት ቤቱን ተግባራት አስመሌክቶ ሐ) የጽህፇት ቤቱን የሥራ ዕቅዴ ሇኮሚሽኑ ምክር ቤት አቅርቦ የማፀዯቅ፤ እና መ) በዙህ አዋጅ ሇጽህፇት ቤቱ የተሰጡትን ፪/ የጽህፇት ቤቱ ኃሊፉ ተጠሪነት ሇኮሚሽኑ ዋና የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ ከላልች ሕጋዊ ፫/ የመንግሥት የፊይናንስ አስተዲዯር መርሆዎችን መሠረት በማዴረግ በኮሚሽኑ ምክር ቤት በሚፀዴቅ የውስጥ ዯንብ መሠረት ኮሚሽኑ በጀቱን የማስተዲዯር ሙለ ነፃነት አሇው። ፩/ ኮሚሽኑ የተሟለና ትክክሇኛ የሆኑ የሂሳብ ፪/ የኮሚሽኑ የሂሳብ መዚግብትና ገን዗ብ ነክ ሰነድች በዋና ኦዱተር ወይም እርሱ በሚሰይማቸው ፳፱. ዯንብና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን ፩/ የሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት የኮሚሽነሮችን የኮሚሽኑን ሠራተኞች አወያዮችና በውይይት ሂዯቱ የሚሳተፈ አካሊትን የሥነ-ምግባር ሁኔታ በተመሇከተ ዯንብ ሉያወጣ ይችሊሌ፤ ፪ የኮሚሽነሮች ምክር ቤት ይህንን አዋጅና በዙህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚወጡ ፩/ ኮሚሽኑ የሥራ ጊዛው ሲያበቃ በኮሚሽኑ የሥራ የተ዗ጋጁ ሰነድች የተያዘ ቃሇ-ጉባዔዎችና መሰሌ ሰነድች ተጠብቀዉ እንዱቆዩ ሇሕዜብ ተወካች ምክር ቤት ጽህፇት ቤት እንዱሁም ሇኢትዮጵያ አገሌግልትም ከኮሚሽኑ የተቀበሊቸውን ሰነድች ማንኛውም ሰው ኮሚሽኑ በዙህ አዋጅ የተሰጠውን ኃሊፉነት ሇመወጣት በሚያዯርገው እንቅስቃሴ ውስጥ ሇሚያቀርበው ማንኛውም ሕጋዊ ጥያቄ ትብብር የማዴረግ ግዳታ አሇበት። ፴፪. ተፇፃሚነተ ስሇማይኖራቸው ሕጎች ከዙህ አዋጅ ጋር የሚቃረኑ ማናቸውም ሕጎች ከፀዯቀበት ከታህሳስ ፳ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም ጀምሮ አዱስ አበባ ታህሳስ ፳፮ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ	<doc id="b6210e2648ebdd76" title="የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=1f96189f603ae22e31a69d7e0680be6799725cbf" char_count="7867" purity="0.97"> የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ መካከሌ እጅግ መሠረታዊ በሆኑ ሀገራዊ ጉዲዮች ሊይ የሃሳብ ሌዩነት እና አሇመግባባት የሚታይ በመሆኑ፤ ይህንን ሌዩነት እና አሇመግባባት ሇመፌታት ሰፊፉ ሀገራዊ የሕዜብ ምክክሮችን አካታች በሆነ መንገዴ በማካሄዴ ሀገራዊ መግባባት መፌጠር አስፇሊጊ በመሆኑ፤ እጅግ መሠረታዊ በሆኑ ሀገራዊ ጉዲዮች ሊይ አካታች ሀገራዊ ምክክሮችን ማካሄዴ የተሻሇ ሀገራዊ መግባባትን ሇመገንባት፤ በሂዯትም የመተማመንን እና ተቀራርቦ የመሥራት ባህሌን ሇማጎሌበት፣ እንዱሁም የሚያስችሌ ሥርዓት በሕግ መ዗ርጋት አስፇሊጊ ሆኖ ሀገራዊ ምክክሮች ተቀባይነት እና ተዓማኒነት ያሊቸው እንዱሆኑ ከሚያስችሊቸው ጉዲዮች መካከሌ አንደ ምክክሮቹን የሚያመቻቸውና የሚመራው አካሌ ብቃትና ገሇሌተኝነት በመሆኑ፤ ምክክሮቹን በብቃትና በገሇሌተኝነት ሇመምራትና ሇማስተባበር የሚችሌ ሰፉ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራስያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፭/፪ሺ፲፬” ተብል የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ ፩/ “የኮሚሽኑ ምክር ቤት” ማሇት ሁለንም የሀገራዊ ፪/ “ኮሚሽነር” ማሇት በዙህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ መሰረት በአፇ ጉባዔዉ አቅራቢነት በሕዜብ መመሪያ መሰረት በሚሇዩ አጀንዲዎች ሊይ በተሇያዩ አካሊት ውይይት እንዱዯረግባቸው የኮሚሽኑ ምክር ቤት በፋዯራሌና በክሌልች አንቀጽ ፵፯ መሠረት የተቋቋመ ክሌሌ ሲሆን፤ ፭/ “አወያይ” ማሇት በፋዯራሌና በክሌሌ የሚካሄደ ፮/ “ሰው” ማሇት ተፇጥሮ ሰው ወይም በህግ የሰውነት መብት የተሰጣው አካሌ ነው፤ ፯/ ማንኛውም በወንዴ ፆታ የተዯነገገው የሴትንም ረ) የምክረ ሃሳቦች ተግባራዊነት እና አውዴ ሸ) የአጀንዲዎች ጥሌቀት እና አግባብነት፤ ቀ) ዱሞክራሲ እና የሕግ የበሊይነት፤ ተ) ሀገራዊ ባህሊዊ እውቀቶችንና እሴቶችን ፪/ የኮሚሽኑ ምክር ቤት አስፇሊጊ ናቸው በማሇት ስሇኮሚሽኑ መቋቋም፣ ዓሊማ፣ አዯረጃጀት፣ ተግባር እና ፩/ የኢትዮጵያ ሀገራዊ ምክክር ኮሚሽን (ከዙህ በኋሊ “ኮሚሽን” እየተባሇ የሚጠራ) ከፖሇቲካ ወገንተኝነት፣ ከማንኛውም የመንግሥት ወይም ላሊ አካሌ ተጽዕኖ ነፃ የሆነ ራሱን የቻሇ የሕግ ፪/ የኮሚሽኑ ተጠሪነት ሇሕዜብ ተወካዮች ምክር የኮሚሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት በአዱስ አበባ ሆኖ በመሇየት እና ውይይቶቹ የሚካሄደባቸውን / የሚካሄደት ሀገራዊ ምክክሮች አካታች፣ ብቃት በሚዲስስ አጀንዲ የሚያተኩሩ፣ ግሌፅ በሆነ የአሠራር ሥርዓት የሚመሩ እና የምክክሮቹን ያሊቸው እንዱሆኑ በማዴረግ ውጤታማ የሆኑ ሀገራዊ የምክክር ሂዯት ተግባራዊ ማዴረግ፤ በመንግሥት እና በሕዜብ መካከሌ ያሇውን ግንኙነት ሇማሻሻሌ፣ መተማመን የሰፇነበትና በሚያስችሌ አግባብ ውይይቶቹ እንዱካሄደ / ከምክክሮቹ የተገኙ የመፌትሔ ምክረ ሃሳቦች ዱሞክራሲያዊ ሥርዓት በሀገር አቀፌ ዯረጃ / ሇ዗መናት ሲንከባሇለ የመጡ ውስጣዊ ችግሮችን በውይይት ሇመፌታት የሚያስችሌ የፖሇቲካ ባህሌ ሇማዲበር እና ሇዱሞክራሲያዊ ሥርዓት / ወቅታዊ ችግሮች ዗ሊቂ በሆነ መንገዴ ተፇተው አስተማማኝ ሰሊም የሚረጋገጥበትን የፖሇቲካ እና የማኅበራዊ መዯሊዯሌ ማመቻቸት፤ / ሇአገራዊ መግባባት እና ጠንካራ ቅቡሌነት / እንዯአስፇሊጊነቱ ኮሚቴዎች እና / አስፇሊጊ ሠራተኞች ይኖሩታሌ። ፩/ የኮሚሽኑ የሥራ ዗መን ሦስት (፫) ዓመት ነው። ፪/ አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ የኮሚሽኑ የሥራ ዗መን ፫/ የኮሚሽኑ የሥራ ዗መን የሚቆጠረው በዙህ አዋጅ መሠረት የኮሚሽኑ ኮሚሽነሮች ከተሾሙበት ፱. የኮሚሽኑ ተግባርና ኃሊፉነቶች የተሇያዩ ጥናቶችን የሚያካሄደ እና ምክረ ፪/ ከዙህ በፉት በመንግሥታዊም ሆነ መንግሥታዊ ባሌሆኑ ተቋማት የተዯረጉ ሀገራዊ የምክክር ሂዯቶችን እና የተገኙ ውጤቶችን ያጠናሌ፣ በቀጣይ በሚያካሄዲቸው ሀገራዊ ውይይቶች ሀገራዊ በሆኑ ጉዲዮች ሊይ ያለትን ሌዩነቶች በጥናት፣ በሕዜባዊ ውይይቶች ወይም ላልች አግባብነት ያሊቸውን መንገድች በመጠቀም ፭/ ከመሊ ሀገሪቱ የተሇያዩ የኅብረተሰብ ክፌልችን የሚሳተፈባቸው፣ ሀገራዊ መግባባት ሇማምጣት የሚያስችለ የተሇያዩ የምክክር ስብሰባዎችን በፋዯራሌ እና በክሌልች ዯረጃ እንዱካሄደ ተሳታፉዎችን ግሌፅ በሆኑ መሥፇርቶች እና በምክክሮች ሊይ እንዱሳተፈ ያዯርጋሌ፤ ይህን የተመሇከተ ዜርዜር መመሪያ ያወጣሌ፤ ፯/ ምክክሮቹ በኮሚሽነሮች ወይም የኮሚሽነሮች አማካኝነት እንዱመሩ ያዯርጋሌ፤ በአወያይነት የሚመዴባቸዉ ሰዎችም በተቻሇ መጠን በዙህ የሚያሟለ መሆናቸዉን ያረጋግጣሌ፤ ፰/ በምክክር ሂዯቶች የሚዯረጉ ምክክሮችን ቃሇ የሚያጠናቅሩ እና አዯራጅተው ሇኮሚሽነሮች ፱/ የጽህፇት ቤቱን የውስጥ የአሠራር ሥርዓት፣ ውይይቶች ሊይ የሚሳተፈ አካሊት የሚሇዩበትን ሇማከናወን የሚያስችለ ውስጠ ዯንቦችን እና መመሪያዎችን ያወጣሌ፣ በሥራ ሊይ ያውሊሌ፤ የምክክሮቹን ሂዯት፣ በምክክሮቹ የተገኙ ምክረ ሃሳቦችን እንዱሁም ምክረ ሃሳቦቹ በተግባር ሊይ ሉውለ የሚችለበትን ሥሌት የሚገሌጽ ሰነዴ በማ዗ጋጀት ሇሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት፣ ሇአስፇፃሚ አካለ እና ላልች የሚመሇከታቸዉ የመንግስት አካሊት ያቀርባሌ፤ ሇሕዜብም ይፊ ፲፩/ መንግሥት ከሀገራዊ ውይይቶች የሚገኙ ምክረ ሃሳቦችን በተግባር ሊይ ሇማዋሌ እንዱችሌ ግሌፅ እና ተጨባጭ የሆነ ዕቅዴ እንዱያ዗ጋጅ ፲፫/ ዓሊማውን ሇማስፇፀም የሚያስፇሌጉ ላልች ፲. የኮሚሽኑ ምክር ቤት ስብሰባ ፩/ የኮሚሽኑ ምክር ቤት በውስጥ አሠራር ዯንቡ መሠረት መዯበኛ ስብሰባ ያካሄዲሌ፤ ሆኖም እንዯአስፇሊጊነቱ በኮሚሽኑ ዋና ኮሚሽነር ጥሪ ወይም ከኮሚሽነሮቹ መካከሌ ሃምሳ ሲዯመር አንዴ (፶+፩) የኮሚሽኑ ኮሚሽነሮች ጥያቄ ሲያቀርቡ በማናቸውም ጊዛ አስቸኳይ ስብሰባ ፪/ ከኮሚሽኑ ኮሚሽነሮች መካከሌ ሃምሳ ሲዯመር አንዴ (፶+፩) ከተገኙ ምሌዓተ-ጉባዔ ይሆናሌ፤ ፫/ የኮሚሽኑ ውሳኔ በኮሚሽኑ ምክር ቤት አባሊት በስምምነት ይሆናሌ፤ ሆኖም ግን በስምምነት ሇመወሰን መግባባት ሊይ ካሌተዯረሰ ውሳኔው በኮሚሽኑ ምክር ቤት ሊይ በተገኙ ኮሚሽነሮች ፬/ በኮሚሽኑ ውሳኔ አሰጣጥ ሊይ ዴምፅ እኩሌ ሇእኩሌ ከተከፇሇ የሰብሳቢው ዴምፅ ወሳኝነት ፭/ የዙህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የኮሚሽኑ ምክር ቤት የራሱን የስብሰባ ሥነ- ሥርዓት መመሪያ ሉያወጣ ይችሊሌ። ፪/ የኮሚሽኑ ዋና ኮሚሽነር፤ ምክትሌ ዋና ኮሚሽነር እና ላልች ኮሚሽነሮች በሕዜብ ተወካዮች ውሳኔውን የሚሰጠው የቀረቡት ዕጩዎች በዙህ መሥፇርቶችን ያሟለ መሆኑን በማረጋገጥ ፩/ የሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት አፇ ጉባዔ ማኅበራት ኮሚሽነር ሉሆኑ የሚችለ ግሇሰቦችን ፪/ በዙህ አዋጅ አንቀጽ ፲፫ ሥር በተቀመጡት መሥፇርቶች መሠረት ከተጠቆሙት ሰዎች ውስጥ ቢያንስ አስራ አራት ኮሚሽነር ሉሆኑ የሚችለ ዕጩዎችን በመሇየት የዕጩዎቹን ፫/ የሚያ዗ጋጀው የዕጩዎች ዜርዜር የፆታ እና ፬/ አፇ ጉባዔው ከተፍካካሪ የፖሇቲካ ፓርቲዎች፣ ከሲቪሌ ማህበረሰብ ዴርጅቶች፣ ከሃይማኖት ተቋማት ጉባዔ አመራሮች እና ተወካዮች ጋር በቀረቡት ዕጩዎች ሊይ ምክክር ያዯርጋሌ፤ ፭/ አፇ ጉባዔው በዙህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) ከቀረቡት ዕጩዎች መካከሌ እንዯአስፇጊነቱ ዋና ኮሚሽነር፣ ምክትሌ ዋና ኮሚሽነር እና ዕጩዎችን በሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት ፲፫. ሇኮሚሽነርነት የሚያበቁ መሥፇርቶች የሚከተለትን መሥፇርቶች ማሟሊት አሇበት፡- ፪/ ሁለንም ሃይማኖቶች፣ የኢትዮጵያ ብሔሮችን፣ ብሔረሰቦችን እና ሕዜቦችን በእኩሌ ዓይን ፫/ የማንኛውም ፖሇቲካ ፓርቲ አባሌ ያሌሆነ፤ ፬/ ሇሀገራዊ መግባባት ጉሌህ አስተዋፅዖ ሉያበረክት ፭/ መሌካም ሥነ-ምግባርና ስብዕና ያሇው፤ ፮/ በሕዜብ ዗ንዴ ዓመኔታ ያሇው፣ ፯/ በከባዴ ወንጀሌ ተከሶ የጥፊተኝነት ውሳኔ የሚያስችሌ የተሟሊ ብቃት ያሇው፤ ፱/ ሙለ ጊዛውን ሇኮሚሽኑ ሥራ ሇማዋሌ ፌቃዯኛ ፲፬. የኮሚሽነሮች ዯመወዜና ጥቅማጥቅም ዯመወዜ እና ጥቅማጥቅም አግባብ ይፇፀማሌ። ፲፭. የኮሚሽነሮች መብትና ግዳታ ፩/ ማንኛውም ኮሚሽነር የሚከተለት መብቶች ሀ) ያሇመከሰስ መብቱ በሕዜብ ተወካዮች ምክር ሇ) በኮሚሽኑ ምክር ቤት ሥራ ሊይ በነፃነት ሐ) ሇሥራ አስፇሊጊ የሆኑ ሰነድችን እና ላልች መ) የኮሚሽኑ ምክር ቤት በሚወስነው አግባብ የኮሚቴ ሥራዎች እና ላልች ሥራዎች ፪/ ማንኛውም ኮሚሽነር የሚከተለት ግዳታዎች ሀ) የኮሚሽኑን ተግባር እና ኃሊፉነት በተገቢ ሇ) ሙለ ጊዛውን ሇኮሚሽኑ ሥራ የማዋሌ፤ ሐ) የጥቅም ግጭትን የማስወገዴ፤ ሠ) የኮሚሽኑን ገሇሌተኛነት፣ መሌካም ስም እና ክብር ከሚያጎዴፈ እና ውጤታማነትን ረ) ላልች የኮሚሽኑን ሥርዓቶች እና ዯንቦች ፲፮. ኮሚሽነሮች ከኃሊፉነት ስሇሚነሱበት ሁኔታ ፩/ ማንኛውም ኮሚሽነር በሚከተለት ሁኔታዎች ሇ) ግሌፅ የሆነ የብቃት ማነስ ከታየበት፤ ሐ) ከባዴ የሥነ-ምግባር ጉዴሇት ከታየበት፤ መ) ያሇበቂ ምክንያት ሇተከታታይ አስር ቀኖች በሥራ ገበታው ሊይ ካሌተገኘ፤ ወይም ፪/ በዙህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ማመሌከቻ አሳማኝ ነው ብል አፇ ጉባዔው ሶስተኛ በማያንሱ የሕዜብ ተወካዮች ምክር በማያንሱ ኮሚሽነሮች ጥያቄ መሠረት የሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚያስተሊሇፇው ውሳኔ ፲፯. ኃሊፉነትን በገዚ ፌቃዴ ስሇመሌቀቅ ማንኛውም ኃሊፉነቱን በገዚ ፌቃደ መሌቀቅ የሚፇሌግ ኮሚሽነር የሁሇት ወር የጽሑፌ ቅዴመ ፲፰. ስሇላሊ መንግስታዊ ኃሊፉነት በዙህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ መሠረት ከኃሊፉነት የተነሳ ወይም በአንቀጽ ፲፯ መሠረት በገዚ ፌቃደ ከኃሊፉነት የሇቀቀ ኮሚሽነር ሇሁሇት ዓመት ሇላሊ የመንግስታዊ ኃሊፉነት አይታጭም። ፩/ በዙህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ እና ፲፯ መሠረት ወይም በሞት ምክንያት ሲሇይ በዙህ አዋጅ በኮሚሽነርነት ካሌተሾሙት ዕጩዎች ውስጥ ተተኪ ኮሚሽነር ሆኖ በሕዜብ ተወካዮች ምክር ፪/ የዙህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ ከኃሊፉነት የተነሳ ወይም የሇቀቀ ወይም በሞት ምክንያት የተሇየው ዋና ኮሚሽነሩ ወይም ምክትሌ ዋና ኮሚሽነሩ በሆነ ግዛ ከተሸሙ ኮሚሽነሮች ወይም ከተጠባባቂ እንዱሾሙ አፇ ጉባዔው ሇሕዜብ ተወካዮች ስሇኮሚሽኑ ምክር ቤት፤ ዋና ኮሚሽነር እና ጽህፇት የኮሚሽኑ ምክር ቤት ሁለንም ኮሚሽነሮች ፳፩. የኮሚሽኑ ምክር ቤት ተግባር እና ሥሌጣን የኮሚሽኑ ምክር ቤት የሚከተለት ሥሌጣን እና ፩/ የሕዜብ ምክክር የሚዯረግባቸውን አጀንዲዎች በዜርዜር በመፇተሸ ምክክር እንዱዯረግባቸው በሕዜባዊ ውይይቶች የተገኙ ምክረ ሃሳቦችን በዜርዜር በመፇተሸ እና በማጠናቀር ሇሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት ሇአስፇፃሚ አካለና ላልች የሚመሇካታቸዉ የመንግሥት አካሊት ፬/ የጽህፇት ቤቱን አጠቃሊይ ሪፖርት መርምሮ ፭/ አስፇሊጊ ኮሚቴዎችን የማቋቋም፤ ፮/ በክሌልች የጽህፇት ቤቱን ቅርንጫፌ ጽህፇት ፰/ የምክር ቤቱ ዋና ኮሚሽነርና ምክትሌ ዋና ኮሚሽነር በተመሳሳይ ጊዛ በሥራ ገበታቸው ፲/ የጽህፇት ቤቱን ኃሊፉ ሹመት የማፅዯቅ፤ ፲፬/ የጽህፇት ቤቱን መተዲዯሪያ ዯንብ የማውጣት። ፳፪. የዋና ኮሚሽነር ተግባር እና ሥሌጣን የኮሚሽኑ ዋና ኮሚሽነር የሚከተለት ተግባር እና ፩/ የኮሚሽኑን ምክር ቤት በሰብሳቢነት ይመራሌ፤ ፪/ አጠቃሊይ የኮሚሽኑን ሥራ የመምራት፤ ፫/ የኮሚሽኑን ምክር ቤት ስብሰባ አጀንዲዎችን ፬/ እንዯአስፇሊጊነቱ አስቸኳይ ስብሰባ የመጥራት፤ ፭/ የጽህፇት ቤቱን አጠቃሊይ ሥራ የመቆጣጠር፤ ፮/ ኮሚሽኑን በመወከሌ ከላልች አካሊት ጋር ፯/ ሇሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት ሪፖርቶችን ፰/ የኮሚሽኑን የጽህፇት ቤት ኃሊፉ ዕጩ ሇምክር ፱/ የኮሚሽኑን ሠራተኞች በፋዯራሌ መንግስት ፲/ የኮሚሽኑን በጀት ጥያቄ ከገንዜብ ሚኒስቴር ጋራ በማ዗ጋጀት ሇሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት ፲፩/ ላልች በኮሚሽኑ ምክር ቤት የሚሰጡትን ፳፫. የምክትሌ ዋና ኮሚሽነር ተግባር እና ሥሌጣን የኮሚሽኑ ምክትሌ ዋና ኮሚሽነር የሚከተለት ተግባር እና ሥሌጣን ይኖሩታሌ፡- ፩/ ዋናው ኮሚሽነር በማይኖርበት ጊዛ ተክቶ ፩/ የኮሚሽኑ ጽህፇት ቤት ኮሚሽነር ባሌሆነ ኃሊፉ ፪/ ጽህፇት ቤቱ ላልች አስፇሊጊ ሠራተኞች ፫/ ጽህፇት ቤቱ ተጠሪነቱ ሇዋናው ኮሚሽነር ፳፭. የኮሚሽኑ ጽህፇት ቤት ተግባር እና ኃሊፉነት የኮሚሽኑ ጽህፇት ቤት የሚከተለት ተግባር እና ፩/ የኮሚሽኑን ጽህፇት ቤት መዋቅራዊ አዯረጃጀት ፪/ ሇኮሚሽኑ አጠቃሊይ የአስተዲዯርና ፊይናንስ ፬/ የኮሚሽኑን ቃሇ ጉባዔዎች፤ ውሳኔዎች፤ የሂሳብ መዚግብት እና ላልች መረጃዎችን በሚገባ ፭/ የኮሚሽኑን በጀት በማ዗ጋጀት ዋና ኮሚሽነሩን ፮/ ላልች በምክር ቤቱ ወይም በዋና ኮሚሽነሩ ፳፮. የጽህፇት ቤቱ ኃሊፉ ተግባር እና ኃሊፉነት ፩/ የጽህፇት ቤቱ ኃሊፉ የሚከተለት ተግባር እና ሀ) የጽህፇት ቤቱን መዋቅራዊ አዯረጃጀት ሇይቶ ሇኮሚሽኑ ምክር ቤት አቅርቦ ሇ) የጽህፇት ቤቱን ተግባራት አስመሌክቶ ሐ) የጽህፇት ቤቱን የሥራ ዕቅዴ ሇኮሚሽኑ ምክር ቤት አቅርቦ የማፀዯቅ፤ እና መ) በዙህ አዋጅ ሇጽህፇት ቤቱ የተሰጡትን ፪/ የጽህፇት ቤቱ ኃሊፉ ተጠሪነት ሇኮሚሽኑ ዋና የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ ከላልች ሕጋዊ ፫/ የመንግሥት የፊይናንስ አስተዲዯር መርሆዎችን መሠረት በማዴረግ በኮሚሽኑ ምክር ቤት በሚፀዴቅ የውስጥ ዯንብ መሠረት ኮሚሽኑ በጀቱን የማስተዲዯር ሙለ ነፃነት አሇው። ፩/ ኮሚሽኑ የተሟለና ትክክሇኛ የሆኑ የሂሳብ ፪/ የኮሚሽኑ የሂሳብ መዚግብትና ገን዗ብ ነክ ሰነድች በዋና ኦዱተር ወይም እርሱ በሚሰይማቸው ፳፱. ዯንብና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን ፩/ የሕዜብ ተወካዮች ምክር ቤት የኮሚሽነሮችን የኮሚሽኑን ሠራተኞች አወያዮችና በውይይት ሂዯቱ የሚሳተፈ አካሊትን የሥነ-ምግባር ሁኔታ በተመሇከተ ዯንብ ሉያወጣ ይችሊሌ፤ ፪ የኮሚሽነሮች ምክር ቤት ይህንን አዋጅና በዙህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚወጡ ፩/ ኮሚሽኑ የሥራ ጊዛው ሲያበቃ በኮሚሽኑ የሥራ የተ዗ጋጁ ሰነድች የተያዘ ቃሇ-ጉባዔዎችና መሰሌ ሰነድች ተጠብቀዉ እንዱቆዩ ሇሕዜብ ተወካች ምክር ቤት ጽህፇት ቤት እንዱሁም ሇኢትዮጵያ አገሌግልትም ከኮሚሽኑ የተቀበሊቸውን ሰነድች ማንኛውም ሰው ኮሚሽኑ በዙህ አዋጅ የተሰጠውን ኃሊፉነት ሇመወጣት በሚያዯርገው እንቅስቃሴ ውስጥ ሇሚያቀርበው ማንኛውም ሕጋዊ ጥያቄ ትብብር የማዴረግ ግዳታ አሇበት። ፴፪. ተፇፃሚነተ ስሇማይኖራቸው ሕጎች ከዙህ አዋጅ ጋር የሚቃረኑ ማናቸውም ሕጎች ከፀዯቀበት ከታህሳስ ፳ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም ጀምሮ አዱስ አበባ ታህሳስ ፳፮ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=1f96189f603ae22e31a69d7e0680be6799725cbf	7,867	1,540	0.973451	2025-10-04T13:50:40.980048
365e00177cf2a72d	በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር 5/2014ን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፭/፪ሺ፲፬ን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ …….ገጽ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል ያወጣውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፭/፪ሺ፲፬ን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፭/፪ሺ፲፬ ጥቅምት ፳፫ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በሚኒስትሮች ምክር ቤት የታወጀ በመሆኑ፣ በሚኒስትሮች ምክር ቤት የታወጀው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፺፫(፪)(ሀ) መሰረት በአርባ ስምንት ሰዓት ውስጥ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መቅረብ ያለበት በመሆኑ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፺፫(፪)(ሀ) እና ፶፭(፰) መሰረት የሚከተለው ታውጇል:: ይህ አዋጅ ‘‘በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፭/፪ሺ፲፬ን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፬/፪ሺ፲፬’’ ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል:: ፪. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ስለማጽደቅ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በጥቅምት ፳፫ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም ያወጀው “በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፭/፪ሺ፲፬” በዚህ አዋጅ ጸድቋል። ፫. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድ ፩/ በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድ በዚህ አዋጅ ፪/ የመርማሪ ቦርዱ ሰባት አባላት የሚኖሩት ሲሆን፣ ከሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላትና ከሕግ ባለሙያዎች የተውጣጡ ሆነው በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይሰየማሉ፡፡ ፫/ ቦርዱ በሕገ-መንግስቱ አንቀጽ ፺፫ ንዑስ አንቀጽ (፮) ላይ የተመለከቱት ሥልጣንና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፡፡ ፬. የቦርዱ ሰብሳቢ ሥልጣን እና ተግባር ቦርዱ ሰብሳቢ የሚኖረው ሲሆን የሚከተሉት ሥልጣንና ተግባራት ፪/ አጠቃላይ የቦርዱን የሥራ እንቅስቃሴ ይመራል፤ ይቆጣጠራል፤ ፫/ የቦርዱን ድጋፍ ሰጪ ሠራተኞች ያስተዳድራል፤ ፬/ ከሶስተኛ ወገኖች ጋር በሚደረግ ማንኛውም ግንኙነት ቦርዱን ፭. የቦርዱ ምክትል ሰብሳቢ ሥልጣን እና ተግባር ቦርዱ ምክትል ሰብሳቢ የሚኖረው ሲሆን የሚከተሉት ሥልጣንና ፩/ የቦርዱን ተግባራት በማቀድ፣ በማደራጀትና በመምራት ሰብሳቢውን ፪/ ሰብሳቢው በማይኖርበት ጊዜ ለሰብሳቢው የተሰጡ ሥራዎችን ፫/ በሰብሳቢው የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ያከናውናል፡፡ የቦርዱ ዋና ጽሕፈት ቤት አዲስ አበባ ሆኖ እንደአስፈላጊነቱ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤቶችን በሌሎች ቦታዎች ሊከፍት ይችላል፡፡ ለቦርዱ ሥራ አስፈላጊ የሆነው የሰው ኃይል፣ በጀት እና ጽሕፈት ቤት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይሟላለታል። ፩/ ከቦርዱ አባላት ከግማሽ በላይ ከተገኙ ምልዓተ ጉባዔ ይሆናል፡፡ ፪/ የቦርዱ ውሳኔ በተባበረ ድምፅ ይሆናል፣ በተባበረ ድምጽ መወሰን ባልተቻለ ጊዜ በአብላጫ ድምጽ ይወሰናል፡፡ ፫/ ድምጹ እኩል በኩል ከተከፈለ ሰብሳቢው ያለበት ወገን የያዘው አቋም ፬/ በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፫) የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ ቦርዱ የውስጥ ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ይህ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ከታወጀበት ከጥቅምት ፳፫ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም ጀምሮ ለስድስት ወራት የጸና ይሆናል። አዲስ አበባ ህዳር ፲ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="365e00177cf2a72d" title="በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር 5/2014ን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=340c5158c97ac32eb1211967542617d661f4e502" char_count="2000" purity="0.96"> በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር 5/2014ን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፭/፪ሺ፲፬ን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ …….ገጽ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል ያወጣውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፭/፪ሺ፲፬ን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፭/፪ሺ፲፬ ጥቅምት ፳፫ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም በሚኒስትሮች ምክር ቤት የታወጀ በመሆኑ፣ በሚኒስትሮች ምክር ቤት የታወጀው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፺፫(፪)(ሀ) መሰረት በአርባ ስምንት ሰዓት ውስጥ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መቅረብ ያለበት በመሆኑ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፺፫(፪)(ሀ) እና ፶፭(፰) መሰረት የሚከተለው ታውጇል:: ይህ አዋጅ ‘‘በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፭/፪ሺ፲፬ን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፬/፪ሺ፲፬’’ ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል:: ፪. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ስለማጽደቅ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በጥቅምት ፳፫ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም ያወጀው “በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፭/፪ሺ፲፬” በዚህ አዋጅ ጸድቋል። ፫. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድ ፩/ በሀገር ህልውና እና ሉዓላዊነት ላይ የተደቀነን አደጋ ለመከላከል የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈጻጸም መርማሪ ቦርድ በዚህ አዋጅ ፪/ የመርማሪ ቦርዱ ሰባት አባላት የሚኖሩት ሲሆን፣ ከሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባላትና ከሕግ ባለሙያዎች የተውጣጡ ሆነው በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይሰየማሉ፡፡ ፫/ ቦርዱ በሕገ-መንግስቱ አንቀጽ ፺፫ ንዑስ አንቀጽ (፮) ላይ የተመለከቱት ሥልጣንና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፡፡ ፬. የቦርዱ ሰብሳቢ ሥልጣን እና ተግባር ቦርዱ ሰብሳቢ የሚኖረው ሲሆን የሚከተሉት ሥልጣንና ተግባራት ፪/ አጠቃላይ የቦርዱን የሥራ እንቅስቃሴ ይመራል፤ ይቆጣጠራል፤ ፫/ የቦርዱን ድጋፍ ሰጪ ሠራተኞች ያስተዳድራል፤ ፬/ ከሶስተኛ ወገኖች ጋር በሚደረግ ማንኛውም ግንኙነት ቦርዱን ፭. የቦርዱ ምክትል ሰብሳቢ ሥልጣን እና ተግባር ቦርዱ ምክትል ሰብሳቢ የሚኖረው ሲሆን የሚከተሉት ሥልጣንና ፩/ የቦርዱን ተግባራት በማቀድ፣ በማደራጀትና በመምራት ሰብሳቢውን ፪/ ሰብሳቢው በማይኖርበት ጊዜ ለሰብሳቢው የተሰጡ ሥራዎችን ፫/ በሰብሳቢው የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ያከናውናል፡፡ የቦርዱ ዋና ጽሕፈት ቤት አዲስ አበባ ሆኖ እንደአስፈላጊነቱ ቅርንጫፍ ጽሕፈት ቤቶችን በሌሎች ቦታዎች ሊከፍት ይችላል፡፡ ለቦርዱ ሥራ አስፈላጊ የሆነው የሰው ኃይል፣ በጀት እና ጽሕፈት ቤት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይሟላለታል። ፩/ ከቦርዱ አባላት ከግማሽ በላይ ከተገኙ ምልዓተ ጉባዔ ይሆናል፡፡ ፪/ የቦርዱ ውሳኔ በተባበረ ድምፅ ይሆናል፣ በተባበረ ድምጽ መወሰን ባልተቻለ ጊዜ በአብላጫ ድምጽ ይወሰናል፡፡ ፫/ ድምጹ እኩል በኩል ከተከፈለ ሰብሳቢው ያለበት ወገን የያዘው አቋም ፬/ በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፫) የተመለከተው እንደተጠበቀ ሆኖ ቦርዱ የውስጥ ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ይህ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ከታወጀበት ከጥቅምት ፳፫ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም ጀምሮ ለስድስት ወራት የጸና ይሆናል። አዲስ አበባ ህዳር ፲ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=340c5158c97ac32eb1211967542617d661f4e502	2,000	395	0.964508	2025-10-04T13:50:42.250585
aa1187b2a0d5cb57	የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ …………………………………....ገጽ ፲፫ሺ፮፻፮ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት የፌዴሬሽን ምክር ቤት የፌደራሉ መንግሥት አባል ክልሎች፣ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች መርጠው በሚልኳቸው አባላት የተመሠረተ በመሆኑ፤ ሥልጣንና ተግባር በአግባቡ እንዲያከናውን እንዲሁም አፈ ጉባዔው በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፮ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የምክር ቤቱን የአስተዳደር ሥራዎች አቀናጅቶ ለመምራት እንዲችል የምክር ቤቱን ጽሕፈት ቤት እንደገና ማቋቋም በማስፈለጉ፤ በብቃት እንዲያገለግል አድርጐ ማቋቋምና ኃላፊነቱን በብቃት እንዲወጣ የሚያስችል የራሱ አደረጃጀት፣ አሠራርና በቂ የሰው ኃይል ሊኖረው የሚገባ መሆኑን በጽሕፈት ቤቱ አደረጃጀትና አሠራር ላይ ያሉ ክፍተቶችን በመሙላት ምክር ቤቱ ከደረሰበት ተቋማዊ የእድገት ደረጃ ጋር በሚመጥን መልኩ ተልዕኮውን እንዲያከናውን ማድረግ አስፈላጊ በመሆኑ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፪/፪ሺ፲፫” ተብሎ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ምክር ቤት” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፶፫ መሠረት የተቋቋመው የፌዴሬሽን ምክር ፪/ “አፈጉባዔ” እና “ምክትል አፈጉባዔ” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፪ ንዑስ አንቀጽ ፫/ “አጣሪ ጉባዔ” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ ማለት ነው፤ ፬/ “ኮሚቴዎች” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፪ ንዑስ አንቀጽ (፲) መሠረት በምክር ቤቱ የሚቋቋሙ ቋሚና ጊዜያዊ ኮሚቴዎች ናቸው፤ ፭/ “አስተባባሪ ኮሚቴ” ማለት አፈጉባዔው፣ ምክትል በምክር ቤቱ በቋሚነት የሚሰሩ የቋሚ ኮሚቴ ጸሐፊዎች፣ እና ያለድምጽ ቃለ ጉባዔ በመያዝ የጽ/ቤቱ ኃላፊ የሚሳተፉበት በምክር ቤቱ ፮/ “ጽሕፈት ቤት” ማለት የፌዴሬሽን ምክር ቤት በዚህ አዋጅ በወንድ ጾታ የተገለጸው የሴትንም ጾታ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ፩/ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ከዚህ በኋላ “ጽሕፈት ቤቱ” ተብሎ የሚጠራ ራሱን የቻለ ሕጋዊ ሰውነት ያለው አካል በዚህ አዋጅ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ተጠሪነት ለአፈጉባዔው ይሆናል፡፡ ፭. የጽሕፈት ቤቱ ሥልጣንና ተግባር ጽሕፈት ቤቱ አፈጉባዔው በሚሰጠው አመራር ፩/ ለምክር ቤቱና ምክር ቤቱ ለሚያቋቁማቸው ኮሚቴዎች፣ ለአፈጉባዔ እና ለምክትል አፈጉባዔ አጠቃላይ አስተዳደራዊ፣ ሙያዊ፣ የጽሕፈት፣ የመስተንግዶና የመረጃ አገልግሎት ይሰጣል፣ ፪/ በአፈጉባዔው ወይም በምክትል አፈጉባዔው ውሳኔ መሠረት በወቅቱ ለአባላት የስብሰባ ጥሪ ፫/ ምክር ቤቱ፣ አፈጉባዔው፣ ምክትል አፈጉባዔው አገልግሎት እንዲያገኙ ያደርጋል፤ ፬/ የምክር ቤቱና የጽሕፈት ቤቱ፡- ቃለ-ጉባዔዎች፣ ውሳኔዎች፣ ሰነዶችና አስፈላጊ የሆኑ መጽሐፍት፣ ጥራዞች፣ ፭/ የምክር ቤቱን ውሳኔዎች፣ ተልዕኮና አሠራር እንዲታተሙና እንዲሰራጩ ያደርጋል፤ ፮/ በምክር ቤቱ ሥልጣንና ተግባር፣ አሠራር አደረጃጀትና አግባብነት ባላቸው ሕጎች ዙሪያ ጥናትና ምርምር እንዲያደርግ የሥራ መመሪያ ሲሰጠው ወይም በእራሱ ተነሳሽነት ጥናት ያካሂዳል፡፡ ውጤቱንም ከሙያዊ አስተያየት ፯/ የክልሎችና የፌደራል መንግሥት የጋራ ተብለው መካከል የሚከፋፈሉበትን እንዲሁም የፌደራሉ የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት አዘጋጅቶ ለኮሚቴው ያቀርባል፤ ፰/ ምክር ቤቱ የፌደራሉ የልማት አውታሮች ሥርጭት ለኢንቨስትመንት ትርጉም ያላቸውና የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት ጥናት በማካሄድ ሙያዊ አስተያየት ፱/ የሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ የሕገ ባቀረበው የውሳኔ ሀሳብ ከምክር ቤቱ ሙያዊ አስተያየት እንዲቀርብ ሲጠየቅ ወይም ትርጉም አያስፈልግም በማለት በሰጠው ውሳኔ ላይ ፲/ ሕዝቡ ስለምክር ቤቱ ሥልጣንና ተግባራት የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራ ይሰራል፤ የፍትሐብሔር ጉዳዮችን የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት ያጠናል፣ ፲፪/ የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው መመሪያ መሠረት ማንነቴ አልታወቀልኝም፣ የራስ በራስ ማስተዳደር መብቴ ተሸራርፏል፤ ቋንቋዬን፣ አልተከበረም የሚል አቤቱታ ሲቀርብ ጥናት ያካሂዳል፡፡ የጥናቱንም ውጤት ለሚመለከተው መንግስት እንዲሁም ሌሎች አለመግባባቶች ውጤት ለሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ ያቀርባል፤ ፲፬/ የምክር ቤቱ የአገር ውስጥና የውጪ ግንኙኑት የተሳካና የተቃና እንዲሆን ይሠራል፤ ፲፭/ በብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የመብት ጥያቄ መነሻነት ለምክር ቤቱ የቀረቡ አቤቱታዎች መርምሮና አጣርቶ እንደ አስፈላጊነቱም ጥናት በማድረግ ለሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ ሙያዊ ፲፮/ ምክር ቤቱ ያሳለፋቸው ውሳኔዎች፣ ትዕዛዞች፣ መሆናቸውን ለመከታተል የሚያስችል የአሠራር በማድረግ ሙያዊ አስተያየት ያቀርባል፤ ፲፯/ የንብረት ባለቤት ይሆናል፣ ውል ይዋዋላል፣ ፲፰/ የምክር ቤቱን ዓመታዊ በጀት ያዘጋጃል፤ አፈጻጸም እና ፋይናንስ ሪፖርት ለአፈጉባዔው ፳/ በምክር ቤቱና በአፈጉባዔው የሚሰጡትን ሌሎች ፩/ ጽሕፈት ቤቱ የምክር ቤት አባል ያልሆነ ባለሙያ በአፈጉባዔው አቅራቢነት በምክር ቤቱ አስተባባሪ ኮሚቴ የሚሾሙ የጽሕፈት ቤቱ ተጠሪነታቸውም ለአፈጉባዔው ነው፡፡ ፪/ እንደ አስፈላጊነቱ የሚወሰን ዳይሬክተሮች እና ፬/ በንዑስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሰው እንዳለ ሆኖ ፯. የጽሕፈት ቤቱ የሠራተኞች አስተዳደር መመሪያ፣ መመሪያ በአስተባባሪ ኮሚቴው ሲጸድቅ ሥራ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ አደረጃጀትና የደመወዝ ስኬል የመንግሥትን የኢኮኖሚ አቅም ባገናዘበ መልኩ ተዘጋጅቶ በምክር ቤቱ አስተባባሪ ኮሚቴ ይጸድቃል፡፡ ሲጸድቅም በሥራ ላይ ይውላል፡፡ ፰. የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ ሥልጣን እና ተግባር ፩/ የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ የተመለከቱትን የጽሕፈት ቤቱን ሥልጣንና ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አጠቃላይ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ የጽሕፈት ቤቱ የጽሕፈት ቤቱን የአስተዳደር ደንብ በመከተል የጽሕፈት ቤቱን ሥራዎች ለ) በጽሕፈት ቤቱ የአስተዳደር መመሪያ መሠረት የጽሕፈት ቤቱን ሠራተኞች ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፯ የተመለከተውን የጽሕፈት ቤቱን አደረጃጀት መዋቅርና የደመወዝ ስኬል ለአስተባባሪ ኮሚቴ ያቀርባል፤ በአስተባባሪ ኮሚቴው ሲጸድቅ መ) ከአፈጉባዔ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት የጽሕፈት ቤቱን ዓመታዊ የሥራ ዕቅድ ሠ) ምክር ቤቱ በሚሰጠው አቅጣጫና ስለ ያዘጋጃል፤ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሲወሰንም ሥራ ላይ ያውላል፤ ረ) ለጽሕፈት ቤቱ በተፈቀደለት በጀትና የፋይናንስ ሕግን ተከትሎ ገንዘብ ወጪ የፋይናንስ አፈጻጸም ሪፖርት ወቅቱን ሸ) ጽሕፈት ቤቱ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ቀ) የምክር ቤቱን ዓላማና ተልዕኮ ለማሳካት ፱. የጽሕፈት ቤቱ ምክትል ኃላፊ ሥልጣንና ተግባር ፩/ በጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ ተለይተው የሚሰጡትን ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ በማይኖርበት ጊዜ ተክቶት ጽሕፈት ቤቱ ለምክር ቤቱ የተመደበውን ዓመታዊ በጀት በፋይናንስ ሕግ መሠረት ያስተዳድራል፤ በአግባቡም ሥራ ላይ እንዲውል ያደርጋል፡፡ ፩/ ጽሕፈት ቤቱ የተሟሉና ትክክለኛ የሂሣብ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ የሂሣብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ በማናቸውም አስፈላጊ ጊዜና ሰዓት የሂሣብ መዛግብት ሰነዶች በከፊልም ሆነ በሙሉ በዋናው ኦዲተር ወይም በዋና ኦዲተር በሚሰየም ኦዲተር እንዲመረመር ሊያደርግ ምክር ቤቱ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ኃላፊነትና ተግባራት ለማከናወን ተገቢ ሆኖ ሲያገኘው ደንብ ፩/ አስተባባሪ ኮሚቴው ይህን አዋጅ ወይም ምክር የተለያዩ መመሪያዎችን ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ሠራተኞች የሚተዳደሩበትን መመሪያም አስተባባሪ ኮሚቴው ያወጣል:: ፲፬. የተሻሩና ተፈጻሚነት የማይኖራቸው ሕጎች ፩/ ይህን አዋጅ የሚቃረኑ ማናቸውም ሕጐች፣ ደንቦች፣ መመሪያዎችና የአሠራር ልምዶች በዚህ አዋጅ ውስጥ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፭፻፶፮/፪ሺ በዚህ ከጸደቀበት ከሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ጀምሮ የጸና አዲስ አበባ ነሐሴ ፲፫ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="aa1187b2a0d5cb57" title="የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=a494befe0cc1d9489273438ea6a2725bd3250acf" char_count="4405" purity="0.97"> የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ …………………………………....ገጽ ፲፫ሺ፮፻፮ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት የፌዴሬሽን ምክር ቤት የፌደራሉ መንግሥት አባል ክልሎች፣ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች መርጠው በሚልኳቸው አባላት የተመሠረተ በመሆኑ፤ ሥልጣንና ተግባር በአግባቡ እንዲያከናውን እንዲሁም አፈ ጉባዔው በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፮ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የምክር ቤቱን የአስተዳደር ሥራዎች አቀናጅቶ ለመምራት እንዲችል የምክር ቤቱን ጽሕፈት ቤት እንደገና ማቋቋም በማስፈለጉ፤ በብቃት እንዲያገለግል አድርጐ ማቋቋምና ኃላፊነቱን በብቃት እንዲወጣ የሚያስችል የራሱ አደረጃጀት፣ አሠራርና በቂ የሰው ኃይል ሊኖረው የሚገባ መሆኑን በጽሕፈት ቤቱ አደረጃጀትና አሠራር ላይ ያሉ ክፍተቶችን በመሙላት ምክር ቤቱ ከደረሰበት ተቋማዊ የእድገት ደረጃ ጋር በሚመጥን መልኩ ተልዕኮውን እንዲያከናውን ማድረግ አስፈላጊ በመሆኑ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፪/፪ሺ፲፫” ተብሎ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ምክር ቤት” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፶፫ መሠረት የተቋቋመው የፌዴሬሽን ምክር ፪/ “አፈጉባዔ” እና “ምክትል አፈጉባዔ” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፪ ንዑስ አንቀጽ ፫/ “አጣሪ ጉባዔ” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ ማለት ነው፤ ፬/ “ኮሚቴዎች” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፪ ንዑስ አንቀጽ (፲) መሠረት በምክር ቤቱ የሚቋቋሙ ቋሚና ጊዜያዊ ኮሚቴዎች ናቸው፤ ፭/ “አስተባባሪ ኮሚቴ” ማለት አፈጉባዔው፣ ምክትል በምክር ቤቱ በቋሚነት የሚሰሩ የቋሚ ኮሚቴ ጸሐፊዎች፣ እና ያለድምጽ ቃለ ጉባዔ በመያዝ የጽ/ቤቱ ኃላፊ የሚሳተፉበት በምክር ቤቱ ፮/ “ጽሕፈት ቤት” ማለት የፌዴሬሽን ምክር ቤት በዚህ አዋጅ በወንድ ጾታ የተገለጸው የሴትንም ጾታ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ፩/ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ከዚህ በኋላ “ጽሕፈት ቤቱ” ተብሎ የሚጠራ ራሱን የቻለ ሕጋዊ ሰውነት ያለው አካል በዚህ አዋጅ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ተጠሪነት ለአፈጉባዔው ይሆናል፡፡ ፭. የጽሕፈት ቤቱ ሥልጣንና ተግባር ጽሕፈት ቤቱ አፈጉባዔው በሚሰጠው አመራር ፩/ ለምክር ቤቱና ምክር ቤቱ ለሚያቋቁማቸው ኮሚቴዎች፣ ለአፈጉባዔ እና ለምክትል አፈጉባዔ አጠቃላይ አስተዳደራዊ፣ ሙያዊ፣ የጽሕፈት፣ የመስተንግዶና የመረጃ አገልግሎት ይሰጣል፣ ፪/ በአፈጉባዔው ወይም በምክትል አፈጉባዔው ውሳኔ መሠረት በወቅቱ ለአባላት የስብሰባ ጥሪ ፫/ ምክር ቤቱ፣ አፈጉባዔው፣ ምክትል አፈጉባዔው አገልግሎት እንዲያገኙ ያደርጋል፤ ፬/ የምክር ቤቱና የጽሕፈት ቤቱ፡- ቃለ-ጉባዔዎች፣ ውሳኔዎች፣ ሰነዶችና አስፈላጊ የሆኑ መጽሐፍት፣ ጥራዞች፣ ፭/ የምክር ቤቱን ውሳኔዎች፣ ተልዕኮና አሠራር እንዲታተሙና እንዲሰራጩ ያደርጋል፤ ፮/ በምክር ቤቱ ሥልጣንና ተግባር፣ አሠራር አደረጃጀትና አግባብነት ባላቸው ሕጎች ዙሪያ ጥናትና ምርምር እንዲያደርግ የሥራ መመሪያ ሲሰጠው ወይም በእራሱ ተነሳሽነት ጥናት ያካሂዳል፡፡ ውጤቱንም ከሙያዊ አስተያየት ፯/ የክልሎችና የፌደራል መንግሥት የጋራ ተብለው መካከል የሚከፋፈሉበትን እንዲሁም የፌደራሉ የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት አዘጋጅቶ ለኮሚቴው ያቀርባል፤ ፰/ ምክር ቤቱ የፌደራሉ የልማት አውታሮች ሥርጭት ለኢንቨስትመንት ትርጉም ያላቸውና የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት ጥናት በማካሄድ ሙያዊ አስተያየት ፱/ የሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ የሕገ ባቀረበው የውሳኔ ሀሳብ ከምክር ቤቱ ሙያዊ አስተያየት እንዲቀርብ ሲጠየቅ ወይም ትርጉም አያስፈልግም በማለት በሰጠው ውሳኔ ላይ ፲/ ሕዝቡ ስለምክር ቤቱ ሥልጣንና ተግባራት የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራ ይሰራል፤ የፍትሐብሔር ጉዳዮችን የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት ያጠናል፣ ፲፪/ የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው መመሪያ መሠረት ማንነቴ አልታወቀልኝም፣ የራስ በራስ ማስተዳደር መብቴ ተሸራርፏል፤ ቋንቋዬን፣ አልተከበረም የሚል አቤቱታ ሲቀርብ ጥናት ያካሂዳል፡፡ የጥናቱንም ውጤት ለሚመለከተው መንግስት እንዲሁም ሌሎች አለመግባባቶች ውጤት ለሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ ያቀርባል፤ ፲፬/ የምክር ቤቱ የአገር ውስጥና የውጪ ግንኙኑት የተሳካና የተቃና እንዲሆን ይሠራል፤ ፲፭/ በብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የመብት ጥያቄ መነሻነት ለምክር ቤቱ የቀረቡ አቤቱታዎች መርምሮና አጣርቶ እንደ አስፈላጊነቱም ጥናት በማድረግ ለሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ ሙያዊ ፲፮/ ምክር ቤቱ ያሳለፋቸው ውሳኔዎች፣ ትዕዛዞች፣ መሆናቸውን ለመከታተል የሚያስችል የአሠራር በማድረግ ሙያዊ አስተያየት ያቀርባል፤ ፲፯/ የንብረት ባለቤት ይሆናል፣ ውል ይዋዋላል፣ ፲፰/ የምክር ቤቱን ዓመታዊ በጀት ያዘጋጃል፤ አፈጻጸም እና ፋይናንስ ሪፖርት ለአፈጉባዔው ፳/ በምክር ቤቱና በአፈጉባዔው የሚሰጡትን ሌሎች ፩/ ጽሕፈት ቤቱ የምክር ቤት አባል ያልሆነ ባለሙያ በአፈጉባዔው አቅራቢነት በምክር ቤቱ አስተባባሪ ኮሚቴ የሚሾሙ የጽሕፈት ቤቱ ተጠሪነታቸውም ለአፈጉባዔው ነው፡፡ ፪/ እንደ አስፈላጊነቱ የሚወሰን ዳይሬክተሮች እና ፬/ በንዑስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሰው እንዳለ ሆኖ ፯. የጽሕፈት ቤቱ የሠራተኞች አስተዳደር መመሪያ፣ መመሪያ በአስተባባሪ ኮሚቴው ሲጸድቅ ሥራ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ አደረጃጀትና የደመወዝ ስኬል የመንግሥትን የኢኮኖሚ አቅም ባገናዘበ መልኩ ተዘጋጅቶ በምክር ቤቱ አስተባባሪ ኮሚቴ ይጸድቃል፡፡ ሲጸድቅም በሥራ ላይ ይውላል፡፡ ፰. የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ ሥልጣን እና ተግባር ፩/ የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ የተመለከቱትን የጽሕፈት ቤቱን ሥልጣንና ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አጠቃላይ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ የጽሕፈት ቤቱ የጽሕፈት ቤቱን የአስተዳደር ደንብ በመከተል የጽሕፈት ቤቱን ሥራዎች ለ) በጽሕፈት ቤቱ የአስተዳደር መመሪያ መሠረት የጽሕፈት ቤቱን ሠራተኞች ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፯ የተመለከተውን የጽሕፈት ቤቱን አደረጃጀት መዋቅርና የደመወዝ ስኬል ለአስተባባሪ ኮሚቴ ያቀርባል፤ በአስተባባሪ ኮሚቴው ሲጸድቅ መ) ከአፈጉባዔ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት የጽሕፈት ቤቱን ዓመታዊ የሥራ ዕቅድ ሠ) ምክር ቤቱ በሚሰጠው አቅጣጫና ስለ ያዘጋጃል፤ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሲወሰንም ሥራ ላይ ያውላል፤ ረ) ለጽሕፈት ቤቱ በተፈቀደለት በጀትና የፋይናንስ ሕግን ተከትሎ ገንዘብ ወጪ የፋይናንስ አፈጻጸም ሪፖርት ወቅቱን ሸ) ጽሕፈት ቤቱ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ቀ) የምክር ቤቱን ዓላማና ተልዕኮ ለማሳካት ፱. የጽሕፈት ቤቱ ምክትል ኃላፊ ሥልጣንና ተግባር ፩/ በጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ ተለይተው የሚሰጡትን ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ በማይኖርበት ጊዜ ተክቶት ጽሕፈት ቤቱ ለምክር ቤቱ የተመደበውን ዓመታዊ በጀት በፋይናንስ ሕግ መሠረት ያስተዳድራል፤ በአግባቡም ሥራ ላይ እንዲውል ያደርጋል፡፡ ፩/ ጽሕፈት ቤቱ የተሟሉና ትክክለኛ የሂሣብ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ የሂሣብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ በማናቸውም አስፈላጊ ጊዜና ሰዓት የሂሣብ መዛግብት ሰነዶች በከፊልም ሆነ በሙሉ በዋናው ኦዲተር ወይም በዋና ኦዲተር በሚሰየም ኦዲተር እንዲመረመር ሊያደርግ ምክር ቤቱ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ኃላፊነትና ተግባራት ለማከናወን ተገቢ ሆኖ ሲያገኘው ደንብ ፩/ አስተባባሪ ኮሚቴው ይህን አዋጅ ወይም ምክር የተለያዩ መመሪያዎችን ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ሠራተኞች የሚተዳደሩበትን መመሪያም አስተባባሪ ኮሚቴው ያወጣል:: ፲፬. የተሻሩና ተፈጻሚነት የማይኖራቸው ሕጎች ፩/ ይህን አዋጅ የሚቃረኑ ማናቸውም ሕጐች፣ ደንቦች፣ መመሪያዎችና የአሠራር ልምዶች በዚህ አዋጅ ውስጥ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፭፻፶፮/፪ሺ በዚህ ከጸደቀበት ከሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ጀምሮ የጸና አዲስ አበባ ነሐሴ ፲፫ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=a494befe0cc1d9489273438ea6a2725bd3250acf	4,405	856	0.970704	2025-10-04T13:50:43.677458
aa1187b2a0d5cb57	የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ …………………………………....ገጽ ፲፫ሺ፮፻፮ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት የፌዴሬሽን ምክር ቤት የፌደራሉ መንግሥት አባል ክልሎች፣ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች መርጠው በሚልኳቸው አባላት የተመሠረተ በመሆኑ፤ ሥልጣንና ተግባር በአግባቡ እንዲያከናውን እንዲሁም አፈ ጉባዔው በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፮ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የምክር ቤቱን የአስተዳደር ሥራዎች አቀናጅቶ ለመምራት እንዲችል የምክር ቤቱን ጽሕፈት ቤት እንደገና ማቋቋም በማስፈለጉ፤ በብቃት እንዲያገለግል አድርጐ ማቋቋምና ኃላፊነቱን በብቃት እንዲወጣ የሚያስችል የራሱ አደረጃጀት፣ አሠራርና በቂ የሰው ኃይል ሊኖረው የሚገባ መሆኑን በጽሕፈት ቤቱ አደረጃጀትና አሠራር ላይ ያሉ ክፍተቶችን በመሙላት ምክር ቤቱ ከደረሰበት ተቋማዊ የእድገት ደረጃ ጋር በሚመጥን መልኩ ተልዕኮውን እንዲያከናውን ማድረግ አስፈላጊ በመሆኑ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፪/፪ሺ፲፫” ተብሎ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ምክር ቤት” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፶፫ መሠረት የተቋቋመው የፌዴሬሽን ምክር ፪/ “አፈጉባዔ” እና “ምክትል አፈጉባዔ” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፪ ንዑስ አንቀጽ ፫/ “አጣሪ ጉባዔ” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ ማለት ነው፤ ፬/ “ኮሚቴዎች” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፪ ንዑስ አንቀጽ (፲) መሠረት በምክር ቤቱ የሚቋቋሙ ቋሚና ጊዜያዊ ኮሚቴዎች ናቸው፤ ፭/ “አስተባባሪ ኮሚቴ” ማለት አፈጉባዔው፣ ምክትል በምክር ቤቱ በቋሚነት የሚሰሩ የቋሚ ኮሚቴ ጸሐፊዎች፣ እና ያለድምጽ ቃለ ጉባዔ በመያዝ የጽ/ቤቱ ኃላፊ የሚሳተፉበት በምክር ቤቱ ፮/ “ጽሕፈት ቤት” ማለት የፌዴሬሽን ምክር ቤት በዚህ አዋጅ በወንድ ጾታ የተገለጸው የሴትንም ጾታ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ፩/ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ከዚህ በኋላ “ጽሕፈት ቤቱ” ተብሎ የሚጠራ ራሱን የቻለ ሕጋዊ ሰውነት ያለው አካል በዚህ አዋጅ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ተጠሪነት ለአፈጉባዔው ይሆናል፡፡ ፭. የጽሕፈት ቤቱ ሥልጣንና ተግባር ጽሕፈት ቤቱ አፈጉባዔው በሚሰጠው አመራር ፩/ ለምክር ቤቱና ምክር ቤቱ ለሚያቋቁማቸው ኮሚቴዎች፣ ለአፈጉባዔ እና ለምክትል አፈጉባዔ አጠቃላይ አስተዳደራዊ፣ ሙያዊ፣ የጽሕፈት፣ የመስተንግዶና የመረጃ አገልግሎት ይሰጣል፣ ፪/ በአፈጉባዔው ወይም በምክትል አፈጉባዔው ውሳኔ መሠረት በወቅቱ ለአባላት የስብሰባ ጥሪ ፫/ ምክር ቤቱ፣ አፈጉባዔው፣ ምክትል አፈጉባዔው አገልግሎት እንዲያገኙ ያደርጋል፤ ፬/ የምክር ቤቱና የጽሕፈት ቤቱ፡- ቃለ-ጉባዔዎች፣ ውሳኔዎች፣ ሰነዶችና አስፈላጊ የሆኑ መጽሐፍት፣ ጥራዞች፣ ፭/ የምክር ቤቱን ውሳኔዎች፣ ተልዕኮና አሠራር እንዲታተሙና እንዲሰራጩ ያደርጋል፤ ፮/ በምክር ቤቱ ሥልጣንና ተግባር፣ አሠራር አደረጃጀትና አግባብነት ባላቸው ሕጎች ዙሪያ ጥናትና ምርምር እንዲያደርግ የሥራ መመሪያ ሲሰጠው ወይም በእራሱ ተነሳሽነት ጥናት ያካሂዳል፡፡ ውጤቱንም ከሙያዊ አስተያየት ፯/ የክልሎችና የፌደራል መንግሥት የጋራ ተብለው መካከል የሚከፋፈሉበትን እንዲሁም የፌደራሉ የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት አዘጋጅቶ ለኮሚቴው ያቀርባል፤ ፰/ ምክር ቤቱ የፌደራሉ የልማት አውታሮች ሥርጭት ለኢንቨስትመንት ትርጉም ያላቸውና የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት ጥናት በማካሄድ ሙያዊ አስተያየት ፱/ የሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ የሕገ ባቀረበው የውሳኔ ሀሳብ ከምክር ቤቱ ሙያዊ አስተያየት እንዲቀርብ ሲጠየቅ ወይም ትርጉም አያስፈልግም በማለት በሰጠው ውሳኔ ላይ ፲/ ሕዝቡ ስለምክር ቤቱ ሥልጣንና ተግባራት የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራ ይሰራል፤ የፍትሐብሔር ጉዳዮችን የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት ያጠናል፣ ፲፪/ የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው መመሪያ መሠረት ማንነቴ አልታወቀልኝም፣ የራስ በራስ ማስተዳደር መብቴ ተሸራርፏል፤ ቋንቋዬን፣ አልተከበረም የሚል አቤቱታ ሲቀርብ ጥናት ያካሂዳል፡፡ የጥናቱንም ውጤት ለሚመለከተው መንግስት እንዲሁም ሌሎች አለመግባባቶች ውጤት ለሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ ያቀርባል፤ ፲፬/ የምክር ቤቱ የአገር ውስጥና የውጪ ግንኙኑት የተሳካና የተቃና እንዲሆን ይሠራል፤ ፲፭/ በብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የመብት ጥያቄ መነሻነት ለምክር ቤቱ የቀረቡ አቤቱታዎች መርምሮና አጣርቶ እንደ አስፈላጊነቱም ጥናት በማድረግ ለሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ ሙያዊ ፲፮/ ምክር ቤቱ ያሳለፋቸው ውሳኔዎች፣ ትዕዛዞች፣ መሆናቸውን ለመከታተል የሚያስችል የአሠራር በማድረግ ሙያዊ አስተያየት ያቀርባል፤ ፲፯/ የንብረት ባለቤት ይሆናል፣ ውል ይዋዋላል፣ ፲፰/ የምክር ቤቱን ዓመታዊ በጀት ያዘጋጃል፤ አፈጻጸም እና ፋይናንስ ሪፖርት ለአፈጉባዔው ፳/ በምክር ቤቱና በአፈጉባዔው የሚሰጡትን ሌሎች ፩/ ጽሕፈት ቤቱ የምክር ቤት አባል ያልሆነ ባለሙያ በአፈጉባዔው አቅራቢነት በምክር ቤቱ አስተባባሪ ኮሚቴ የሚሾሙ የጽሕፈት ቤቱ ተጠሪነታቸውም ለአፈጉባዔው ነው፡፡ ፪/ እንደ አስፈላጊነቱ የሚወሰን ዳይሬክተሮች እና ፬/ በንዑስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሰው እንዳለ ሆኖ ፯. የጽሕፈት ቤቱ የሠራተኞች አስተዳደር መመሪያ፣ መመሪያ በአስተባባሪ ኮሚቴው ሲጸድቅ ሥራ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ አደረጃጀትና የደመወዝ ስኬል የመንግሥትን የኢኮኖሚ አቅም ባገናዘበ መልኩ ተዘጋጅቶ በምክር ቤቱ አስተባባሪ ኮሚቴ ይጸድቃል፡፡ ሲጸድቅም በሥራ ላይ ይውላል፡፡ ፰. የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ ሥልጣን እና ተግባር ፩/ የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ የተመለከቱትን የጽሕፈት ቤቱን ሥልጣንና ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አጠቃላይ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ የጽሕፈት ቤቱ የጽሕፈት ቤቱን የአስተዳደር ደንብ በመከተል የጽሕፈት ቤቱን ሥራዎች ለ) በጽሕፈት ቤቱ የአስተዳደር መመሪያ መሠረት የጽሕፈት ቤቱን ሠራተኞች ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፯ የተመለከተውን የጽሕፈት ቤቱን አደረጃጀት መዋቅርና የደመወዝ ስኬል ለአስተባባሪ ኮሚቴ ያቀርባል፤ በአስተባባሪ ኮሚቴው ሲጸድቅ መ) ከአፈጉባዔ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት የጽሕፈት ቤቱን ዓመታዊ የሥራ ዕቅድ ሠ) ምክር ቤቱ በሚሰጠው አቅጣጫና ስለ ያዘጋጃል፤ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሲወሰንም ሥራ ላይ ያውላል፤ ረ) ለጽሕፈት ቤቱ በተፈቀደለት በጀትና የፋይናንስ ሕግን ተከትሎ ገንዘብ ወጪ የፋይናንስ አፈጻጸም ሪፖርት ወቅቱን ሸ) ጽሕፈት ቤቱ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ቀ) የምክር ቤቱን ዓላማና ተልዕኮ ለማሳካት ፱. የጽሕፈት ቤቱ ምክትል ኃላፊ ሥልጣንና ተግባር ፩/ በጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ ተለይተው የሚሰጡትን ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ በማይኖርበት ጊዜ ተክቶት ጽሕፈት ቤቱ ለምክር ቤቱ የተመደበውን ዓመታዊ በጀት በፋይናንስ ሕግ መሠረት ያስተዳድራል፤ በአግባቡም ሥራ ላይ እንዲውል ያደርጋል፡፡ ፩/ ጽሕፈት ቤቱ የተሟሉና ትክክለኛ የሂሣብ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ የሂሣብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ በማናቸውም አስፈላጊ ጊዜና ሰዓት የሂሣብ መዛግብት ሰነዶች በከፊልም ሆነ በሙሉ በዋናው ኦዲተር ወይም በዋና ኦዲተር በሚሰየም ኦዲተር እንዲመረመር ሊያደርግ ምክር ቤቱ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ኃላፊነትና ተግባራት ለማከናወን ተገቢ ሆኖ ሲያገኘው ደንብ ፩/ አስተባባሪ ኮሚቴው ይህን አዋጅ ወይም ምክር የተለያዩ መመሪያዎችን ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ሠራተኞች የሚተዳደሩበትን መመሪያም አስተባባሪ ኮሚቴው ያወጣል:: ፲፬. የተሻሩና ተፈጻሚነት የማይኖራቸው ሕጎች ፩/ ይህን አዋጅ የሚቃረኑ ማናቸውም ሕጐች፣ ደንቦች፣ መመሪያዎችና የአሠራር ልምዶች በዚህ አዋጅ ውስጥ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፭፻፶፮/፪ሺ በዚህ ከጸደቀበት ከሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ጀምሮ የጸና አዲስ አበባ ነሐሴ ፲፫ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="aa1187b2a0d5cb57" title="የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=af870d34893a40cc872bdc36cb5f110ef8f18b5d" char_count="4405" purity="0.97"> የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ …………………………………....ገጽ ፲፫ሺ፮፻፮ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት የፌዴሬሽን ምክር ቤት የፌደራሉ መንግሥት አባል ክልሎች፣ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች መርጠው በሚልኳቸው አባላት የተመሠረተ በመሆኑ፤ ሥልጣንና ተግባር በአግባቡ እንዲያከናውን እንዲሁም አፈ ጉባዔው በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፮ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የምክር ቤቱን የአስተዳደር ሥራዎች አቀናጅቶ ለመምራት እንዲችል የምክር ቤቱን ጽሕፈት ቤት እንደገና ማቋቋም በማስፈለጉ፤ በብቃት እንዲያገለግል አድርጐ ማቋቋምና ኃላፊነቱን በብቃት እንዲወጣ የሚያስችል የራሱ አደረጃጀት፣ አሠራርና በቂ የሰው ኃይል ሊኖረው የሚገባ መሆኑን በጽሕፈት ቤቱ አደረጃጀትና አሠራር ላይ ያሉ ክፍተቶችን በመሙላት ምክር ቤቱ ከደረሰበት ተቋማዊ የእድገት ደረጃ ጋር በሚመጥን መልኩ ተልዕኮውን እንዲያከናውን ማድረግ አስፈላጊ በመሆኑ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፪/፪ሺ፲፫” ተብሎ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ምክር ቤት” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፶፫ መሠረት የተቋቋመው የፌዴሬሽን ምክር ፪/ “አፈጉባዔ” እና “ምክትል አፈጉባዔ” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፪ ንዑስ አንቀጽ ፫/ “አጣሪ ጉባዔ” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ ማለት ነው፤ ፬/ “ኮሚቴዎች” ማለት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፪ ንዑስ አንቀጽ (፲) መሠረት በምክር ቤቱ የሚቋቋሙ ቋሚና ጊዜያዊ ኮሚቴዎች ናቸው፤ ፭/ “አስተባባሪ ኮሚቴ” ማለት አፈጉባዔው፣ ምክትል በምክር ቤቱ በቋሚነት የሚሰሩ የቋሚ ኮሚቴ ጸሐፊዎች፣ እና ያለድምጽ ቃለ ጉባዔ በመያዝ የጽ/ቤቱ ኃላፊ የሚሳተፉበት በምክር ቤቱ ፮/ “ጽሕፈት ቤት” ማለት የፌዴሬሽን ምክር ቤት በዚህ አዋጅ በወንድ ጾታ የተገለጸው የሴትንም ጾታ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ፩/ የፌዴሬሽን ምክር ቤት ጽሕፈት ቤት ከዚህ በኋላ “ጽሕፈት ቤቱ” ተብሎ የሚጠራ ራሱን የቻለ ሕጋዊ ሰውነት ያለው አካል በዚህ አዋጅ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ተጠሪነት ለአፈጉባዔው ይሆናል፡፡ ፭. የጽሕፈት ቤቱ ሥልጣንና ተግባር ጽሕፈት ቤቱ አፈጉባዔው በሚሰጠው አመራር ፩/ ለምክር ቤቱና ምክር ቤቱ ለሚያቋቁማቸው ኮሚቴዎች፣ ለአፈጉባዔ እና ለምክትል አፈጉባዔ አጠቃላይ አስተዳደራዊ፣ ሙያዊ፣ የጽሕፈት፣ የመስተንግዶና የመረጃ አገልግሎት ይሰጣል፣ ፪/ በአፈጉባዔው ወይም በምክትል አፈጉባዔው ውሳኔ መሠረት በወቅቱ ለአባላት የስብሰባ ጥሪ ፫/ ምክር ቤቱ፣ አፈጉባዔው፣ ምክትል አፈጉባዔው አገልግሎት እንዲያገኙ ያደርጋል፤ ፬/ የምክር ቤቱና የጽሕፈት ቤቱ፡- ቃለ-ጉባዔዎች፣ ውሳኔዎች፣ ሰነዶችና አስፈላጊ የሆኑ መጽሐፍት፣ ጥራዞች፣ ፭/ የምክር ቤቱን ውሳኔዎች፣ ተልዕኮና አሠራር እንዲታተሙና እንዲሰራጩ ያደርጋል፤ ፮/ በምክር ቤቱ ሥልጣንና ተግባር፣ አሠራር አደረጃጀትና አግባብነት ባላቸው ሕጎች ዙሪያ ጥናትና ምርምር እንዲያደርግ የሥራ መመሪያ ሲሰጠው ወይም በእራሱ ተነሳሽነት ጥናት ያካሂዳል፡፡ ውጤቱንም ከሙያዊ አስተያየት ፯/ የክልሎችና የፌደራል መንግሥት የጋራ ተብለው መካከል የሚከፋፈሉበትን እንዲሁም የፌደራሉ የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት አዘጋጅቶ ለኮሚቴው ያቀርባል፤ ፰/ ምክር ቤቱ የፌደራሉ የልማት አውታሮች ሥርጭት ለኢንቨስትመንት ትርጉም ያላቸውና የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት ጥናት በማካሄድ ሙያዊ አስተያየት ፱/ የሕገ መንግሥት ጉዳዮች አጣሪ ጉባዔ የሕገ ባቀረበው የውሳኔ ሀሳብ ከምክር ቤቱ ሙያዊ አስተያየት እንዲቀርብ ሲጠየቅ ወይም ትርጉም አያስፈልግም በማለት በሰጠው ውሳኔ ላይ ፲/ ሕዝቡ ስለምክር ቤቱ ሥልጣንና ተግባራት የግንዛቤ ማስጨበጫ ሥራ ይሰራል፤ የፍትሐብሔር ጉዳዮችን የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት ያጠናል፣ ፲፪/ የሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ በሚሰጠው መመሪያ መሠረት ማንነቴ አልታወቀልኝም፣ የራስ በራስ ማስተዳደር መብቴ ተሸራርፏል፤ ቋንቋዬን፣ አልተከበረም የሚል አቤቱታ ሲቀርብ ጥናት ያካሂዳል፡፡ የጥናቱንም ውጤት ለሚመለከተው መንግስት እንዲሁም ሌሎች አለመግባባቶች ውጤት ለሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ ያቀርባል፤ ፲፬/ የምክር ቤቱ የአገር ውስጥና የውጪ ግንኙኑት የተሳካና የተቃና እንዲሆን ይሠራል፤ ፲፭/ በብሔር ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የመብት ጥያቄ መነሻነት ለምክር ቤቱ የቀረቡ አቤቱታዎች መርምሮና አጣርቶ እንደ አስፈላጊነቱም ጥናት በማድረግ ለሚመለከተው ቋሚ ኮሚቴ ሙያዊ ፲፮/ ምክር ቤቱ ያሳለፋቸው ውሳኔዎች፣ ትዕዛዞች፣ መሆናቸውን ለመከታተል የሚያስችል የአሠራር በማድረግ ሙያዊ አስተያየት ያቀርባል፤ ፲፯/ የንብረት ባለቤት ይሆናል፣ ውል ይዋዋላል፣ ፲፰/ የምክር ቤቱን ዓመታዊ በጀት ያዘጋጃል፤ አፈጻጸም እና ፋይናንስ ሪፖርት ለአፈጉባዔው ፳/ በምክር ቤቱና በአፈጉባዔው የሚሰጡትን ሌሎች ፩/ ጽሕፈት ቤቱ የምክር ቤት አባል ያልሆነ ባለሙያ በአፈጉባዔው አቅራቢነት በምክር ቤቱ አስተባባሪ ኮሚቴ የሚሾሙ የጽሕፈት ቤቱ ተጠሪነታቸውም ለአፈጉባዔው ነው፡፡ ፪/ እንደ አስፈላጊነቱ የሚወሰን ዳይሬክተሮች እና ፬/ በንዑስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሰው እንዳለ ሆኖ ፯. የጽሕፈት ቤቱ የሠራተኞች አስተዳደር መመሪያ፣ መመሪያ በአስተባባሪ ኮሚቴው ሲጸድቅ ሥራ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ አደረጃጀትና የደመወዝ ስኬል የመንግሥትን የኢኮኖሚ አቅም ባገናዘበ መልኩ ተዘጋጅቶ በምክር ቤቱ አስተባባሪ ኮሚቴ ይጸድቃል፡፡ ሲጸድቅም በሥራ ላይ ይውላል፡፡ ፰. የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ ሥልጣን እና ተግባር ፩/ የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ የተመለከቱትን የጽሕፈት ቤቱን ሥልጣንና ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አጠቃላይ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ የጽሕፈት ቤቱ የጽሕፈት ቤቱን የአስተዳደር ደንብ በመከተል የጽሕፈት ቤቱን ሥራዎች ለ) በጽሕፈት ቤቱ የአስተዳደር መመሪያ መሠረት የጽሕፈት ቤቱን ሠራተኞች ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፯ የተመለከተውን የጽሕፈት ቤቱን አደረጃጀት መዋቅርና የደመወዝ ስኬል ለአስተባባሪ ኮሚቴ ያቀርባል፤ በአስተባባሪ ኮሚቴው ሲጸድቅ መ) ከአፈጉባዔ በሚሰጠው አቅጣጫ መሠረት የጽሕፈት ቤቱን ዓመታዊ የሥራ ዕቅድ ሠ) ምክር ቤቱ በሚሰጠው አቅጣጫና ስለ ያዘጋጃል፤ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሲወሰንም ሥራ ላይ ያውላል፤ ረ) ለጽሕፈት ቤቱ በተፈቀደለት በጀትና የፋይናንስ ሕግን ተከትሎ ገንዘብ ወጪ የፋይናንስ አፈጻጸም ሪፖርት ወቅቱን ሸ) ጽሕፈት ቤቱ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ቀ) የምክር ቤቱን ዓላማና ተልዕኮ ለማሳካት ፱. የጽሕፈት ቤቱ ምክትል ኃላፊ ሥልጣንና ተግባር ፩/ በጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ ተለይተው የሚሰጡትን ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ኃላፊ በማይኖርበት ጊዜ ተክቶት ጽሕፈት ቤቱ ለምክር ቤቱ የተመደበውን ዓመታዊ በጀት በፋይናንስ ሕግ መሠረት ያስተዳድራል፤ በአግባቡም ሥራ ላይ እንዲውል ያደርጋል፡፡ ፩/ ጽሕፈት ቤቱ የተሟሉና ትክክለኛ የሂሣብ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ የሂሣብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ በማናቸውም አስፈላጊ ጊዜና ሰዓት የሂሣብ መዛግብት ሰነዶች በከፊልም ሆነ በሙሉ በዋናው ኦዲተር ወይም በዋና ኦዲተር በሚሰየም ኦዲተር እንዲመረመር ሊያደርግ ምክር ቤቱ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ኃላፊነትና ተግባራት ለማከናወን ተገቢ ሆኖ ሲያገኘው ደንብ ፩/ አስተባባሪ ኮሚቴው ይህን አዋጅ ወይም ምክር የተለያዩ መመሪያዎችን ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፪/ የጽሕፈት ቤቱ ሠራተኞች የሚተዳደሩበትን መመሪያም አስተባባሪ ኮሚቴው ያወጣል:: ፲፬. የተሻሩና ተፈጻሚነት የማይኖራቸው ሕጎች ፩/ ይህን አዋጅ የሚቃረኑ ማናቸውም ሕጐች፣ ደንቦች፣ መመሪያዎችና የአሠራር ልምዶች በዚህ አዋጅ ውስጥ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፭፻፶፮/፪ሺ በዚህ ከጸደቀበት ከሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ጀምሮ የጸና አዲስ አበባ ነሐሴ ፲፫ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=af870d34893a40cc872bdc36cb5f110ef8f18b5d	4,405	856	0.970704	2025-10-04T13:50:43.784488
0bfcfa3c6b155e70	የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ሥልጣንና ተግባር ለመዘርዘር የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ አዱስ አበባ ነሀሴ ፲፫ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ሇመዘርዘር የወጣ አዋጅ………………ገጽ ፲፫ሺ፭፻፶፱ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ የፋዳሬሽን ምክር ቤትን ሥሌጣንና ተግባር ሕዝቦች የሚወከለበት የፋዳሬሽን ምክር ቤት እንዯ አንዴ ሕገ- መንግሥታዊ ተቋም የሕጎች ሁለ የበሊይ በመሆኑና ሥሌጣንና ተግባሩ ጠቅሇሌ ባሇ መሌክ በሕገ- መንግሥቱ ውስጥ የተመሇከተ በመሆኑ፣ የፋዳሬሽን ምክር ቤት ተሌዕኮውን በተሟሊ መንገዴ መፇጸሙ የሕገ መንግሥት የበሊይነት፣ ሕገ- ዱሞክራሲ ሇማረጋገጥ፤ እንዱሁም አንዴ የፖሇቲካና ኢኮኖሚ ማህበረሰብ ሇመገንባት ያሇው አስተዋጽኦ ከፋዳሬሽን ምክር ቤት ሥሌጣንና ተግባር ጋር በተያያዘ በጊዜ ሑዯት በአፇጻጸም የታዩ የሕግና የአሰራር ክፌተቶችን መሇየትና ማሻሻያ ማዴረግ በጥቅሌ የተቀመጡት ኃሊፉነቶችም ሇአፇጻጸም ያመች ዘንዴ በአዋጅ ዘርዘር ብሇው እንዱዯነገጉ ማዴረግ አስፇሊጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ “የፋዳሬሽን ምክር ቤትን ሥሌጣንና ፩ሺ፪፻፷፩/፪ሺ፲፫” ዓ.ም ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ። የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ ፩/ “ሕገ መንግሥት” ማሇት የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ ሕገ መንግሥት ፪/ “ምክር ቤት” ማሇት የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ የፋዳሬሽን ምክር ፫/ “ሕግ” ማሇት በፋዯራለ ወይም በክሌሌ ሕግ አውጪ አካሊት የሚወጡ አዋጆች፣ ዯንቦችና ያፀዯቀቻቸውን ዓሇም አቀፌ ስምምነቶችንም ፬/ “የከተማ አስተዲዯር” ማሇት የአዱስ አበባ ከተማ አስተዲዯር እና የዴሬዯዋ ከተማ ፭/ “አፇ ጉባዔ” እና “ምክትሌ አፇ ጉባዔ” ማሇት ፮/ “ቋሚ ኮሚቴ” ማሇት ከምክር ቤት አባሊት መካከሌ የሚመረጡ አባሊትን የያዘ ሆኖ ከምክር ቤቱ የሚመራሇትን ጉዲይ መርምሮ የዉሳኔ ሃሳብ ሇምክር ቤቱ የሚያቀርብ ፯/ “አስተባባሪ ኮሚቴ” ማሇት የምክር ቤቱ አፇ ጉባዔ፣ ምክትሌ አፇ ጉባዔ፣ የቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢዎች እና በምክር ቤቱ በቋሚነት ያሇዴምጽ ቃሇ ጉባዔ በመያዝ የምክር ቤቱ ጽ/ቤት ኃሊፉ የሚሳተፈበት ኮሚቴ ማሇት ፰/ “ጊዜያዊ ኮሚቴ” ማሇት በምክር ቤቱ ቋሚ ኮሚቴዎች ወይም በአስተባባሪ ኮሚቴ ሉሰሩ የማይችለ አስቸኳይ እና አስፇሊጊ ስራዎችን ፱/ “ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ሕዝብ” ማሇት ሰፊ ያሇ የጋራ ፀባይ የሚያንፀባርቅ ባህሌ ወይም የሚችለበት የጋራ ቋንቋ ያሊቸው የተዛመዯ ሕሌውና አሇን ብሇው የሚያምኑ የሥነ ሌቦና አንዴነት ያሊቸውና በአብዛኛው በተያያዘ ፲/ “ማሕበረሰብ” ማሇት ሇዚህ አዋጅ አፇፃፀም ሲባሌ ብሔር፣ ብሔረሰብ ወይም ሕዝብ ሇመሆን በፋዳሬሽን ምክር ቤት እውቅና እንዱሰጣቸው በሕገ መንግሥቱ መሰረት ፲፩/ “የሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ” ማሇት በሕገ መንግስቱ አንቀጽ (፹፪) ንዑስ አንቀፅ (፩) መሰረት የተቋቋመው የፋዯራለ የሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ነው፤ ፲፪/ “ፌርዴ ቤት” ማሇት በማንኛውም ዯረጃ የሚገኝ የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ ወይም የከተማ አስተዲዯር ፌርዴ ቤት ሲሆን ላልች ፲፫/ “የመንግስት አካሌ ወይም ባሇሥሌጣን ውሳኔ” ፲፬/ “ሰው” ማሇት የተፇጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ማሇት አንቀጽ ፵፯ መሰረት የተቋቋመ ክሌሌ ማሇት በዚህ አዋጅ ውስጥ በወንዴ ፆታ የተዯነገገው ፬. የምክር ቤቱ ሥሌጣንና ተግባር የፋዳሬሽን ምክር ቤት የሚከተለት ሥሌጣንና መንግስታዊ ክርክር ጉዲዮች ሊይ ውሳኔ ፪/ የሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔን ፫/ የብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የራስን ዕዴሌ በራስ የመወሰን እስከ መገንጠሌ መብትን በተመሇከተ በሚነሱ ጥያቄዎች ሊይ በሕገ መንግሥቱ መሠረት ይወስናሌ፣ ፭/ በክሌልች መካከሌ ሇሚነሱ አሇመግባባቶች ፮/ የክሌልችና የፋዯራሌ መንግሥት የጋራ ተብሇው የተመዯቡ ገቢዎች በሁሇቱ መካከሌ መንግስት ሇክሌልች ዴጎማ የሚሰጥበትን ፰/ ማንኛውም ክሌሌ የፋዯራሌ ሕገ መንግሥቱን በመጣስ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን አዯጋ ሊይ የጣሇ እንዯሆነ የፋዯራሌ መንግሥት ፱/ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፩፻፫ (፭) መሠረት ፲/ የሕዝብ ብዛታቸው አነስተኛ በመሆኑ በሕዝብ ማንነት እና ቁጥር አስቀዴሞ በሚዘጋጅ ግሌጽ መስፇርት መሰረት ይወስናሌ፤ ፲፩/ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፺፱ መሠረት ተሇይተው ባሌተሰጡ ታክስና ግብር የመጣሌ ሥሌጣኖች ከሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፲፪/ በማንኛውም ክሌሌ ሰብዓዊ መብቶች ሲጣሱና ክሌለ ዴርጊቱን ማስቆም ሳይችሌ ሲቀር ተወካዮች ምክር ቤት ጋር በመሆን ሇክሌለ ፲፫/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት ከአባሊቱ መካከሌ ሇሕገ መንግስት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ሶስት ፲፬/ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፸(፪) መሰረት ከሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጋር በሚዯረግ ፲፭/ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፩፻፬ እና ፩፻፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) በተዯነገገው መሠረት ሕገ መንግሥቱን በማሻሻሌ ሂዯት ፲፮/ በሥሌጣኑ ሥር በሚካተቱ ጉዲዮች ሊይ ማስጨበጫ ሥሌጠና እንዱሰጥ እንዱሁም ጥናት እና ምርምር እንዱካሔዴ ያዯርጋሌ፣ ፲፯/ የምክር ቤቱን ቋሚና ጊዜያዊ ኮሚቴዎች ፲፰/ የራሱን አፇ ጉባዔና ምክትሌ አፇ ጉባዔ ፲፱/ የራሱን የስራ አፇጻጸምና የውስጥ አስተዲዯር መንግሥታዊ ጉዲይ ክርክር ሲነሳ በምክር ፪/ ምክር ቤቱ ሕገ መንግስቱን በመተርጎም ሑዯት ማናቸውም ሕግ፣ ሌማዲዊ አሰራር፣ የመንግስት አካሌ ወይም የባሇሥሌጣን ውሳኔ ከሕገ- መንግስቱ ጋር የሚቃረን ሆኖ ሲያገኘው ፫/ ምክር ቤቱ በሕገ መንግሥት ትርጉም የምክር አገሌግልት ሇመስጠት አይገዯዴም። ፮. ሇሕገ መንግስት ትርጉም ስሇሚቀርቡ ጉዲዮች ፩/ በሕገ መንግስቱ ውስጥ ሇመንግስት አካሊት ወይም ላልች ተቋማት በተሰጡት ስሌጣን፣ ተግባራትና ኃሊፉነቶች ይዘትና ዲራ ሊይ የሕገ- ፪/ በፋዯራለ መንግስትም ሆነ በክሌሌ ሕግ መንግስቱ ጋር ይቃረናለ የሚሌ ጥያቄ ሲነሳና ጉዲዩ በሚመሇከተው ፌርዴ ቤት ወይም በባሇ መንግስቱ የተዯነገጉት መሰረታዊ መብቶቼና ነጻነቶቼ ተጥሰዋሌ በሚሌ ጥያቄ ሇማቅረብ መብት ባሇው ሰው አቤቱታ ሲቀርብ፤ ፬/ በፋዯራሌ የመንግስት አካሊት መካከሌ የሚነሱ ፭/ በፋዯራሌ መንግስቱ እና በክሌሌ መንግስታት መካከሌ የሚነሱ አሇመግባባቶች ሲኖሩ፤ ፮/ በክሌልች መካከሌ የሚነሱ አሇመግባባቶች ፯/ በፌርዴ ቤት ሉወሰን በማይችሌ በማናቸውም ሕገ መንግስታዊ ጉዲይ ሊይ በፋዯራሌ ወይም በክሌሌ ሕግ አውጪ ምክር ቤት አንዴ በክሌሌ አስፇጻሚ አካሊት ጥያቄ ሲቀርብ፤ ፰/ የፋዯራሌ መንግስት የሚያወጣቸው ሕጎች በክሌልች ስሇሚፇጸሙበት ሁኔታ አሇመግባባት ሲፇጠርና ጥያቄውም በሚመሇከተው አካሌ ፱/ የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ መንግስት ህጎችና ፖሉሲዎች በህገ መንግስቱ ውስጥ በተዯነገጉት አይዯለም የሚሌ ክርክር በክሌሌ መንግስት፣ በፋዯራሌ መንግስት፣ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አንዴ ሶስተኛ አባሊት ወይም የክሌሌ ምክር ቤት አንዴ ሶስተኛ አባሊት ሲቀርብ፤ ፲/ የክሌሌ ሕገ መንግስት ተርጓሚ አካሌ የክሌሌ ሕገ መንግሰትን በመተርጎም ሂዯት ቀዯም ሲሌ በፋዯሬሽን ምክር ቤት ወይም በላሊ መንግስት ተርጉም የተሇየ ውሳኔ ባሰበ የክሌሌ ሕገ መንግስት ተርጓሚ አካሌ በሚቀርብ ፲፩/ መሰሌ የሕገ መንግስት ትርጉም ጥያቄዎችን ፯. የሕገ መንግስት ትርጉም ስሇ መስጠት ፩/ ምክር ቤቱ የሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ሕገ መንግሥቱን መተርጎም ያስፇሌጋሌ በማሇት በጉዲዩ ሊይ የሚያቀርበውን የውሳኔ ሃሣብ መርምሮ የመጨረሻ ውሣኔ ይሰጣሌ። ፪/ የሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ የሕገ- መንግሥት ትርጉም አያስፇሌግም በማሇት ውሳኔ በሰጠባቸው ጉዲዮች ቅር የተሰኘ ወገን ይግባኙን ሇምክር ቤት ማቅረብ ይችሊሌ። ምክር ቤቱም በቀረበው ይግባኝ ሊይ የመጨረሻ ፩/ በአንቀጽ ፯ ንዑስ አንቀጽ (፪) ዴንጋጌ መሰረት በአጣሪ ጉባዔው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን ውሳኔው በተሰጠ በመቶ ሰማንያ ቀናት ውስጥ ይግባኙን ሇምክር ቤቱ ማቅረብ ይኖርበታሌ። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው ሀ) በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፳፰ በስብዕና ሊይ የሚፇፀሙ ወንጀልችን በተመሇከተ ፤ እና ሇ) የብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ሕዝብ መብቶች ወይም የስሌጣን ክፌፌሌ እና መሰሌ ጉዲዮች ጋር በተያያዘ የሚቀርቡ የይግባኝ ፩/ የሕገ መንግስት ትርጉም ጥያቄ ሉቀርብ ሀ) በባሇ ጉዲዩ ወይም በህጋዊ ወኪለ፤ ሇ) በሚመሇከተው ፌርዴ ቤት፣ የመንግስት ሏ) የአባሊቱን የጋራ ወይም የግሌ ጥቅም ጥቅም ያሊቸውን ሰዎች በሚወክሌ ግሇሰብ ፪/ ሇምክር ቤቱ የሚቀርቡ የሕገ መንግስት ትርጉም ጥያቄዎች አቀራረብ ዝርዝር በዚህ አዋጅ መሰረት በሚወጣ ዯንብ ይወሰናሌ። ፩/ ሇምክር ቤቱ የሚቀርብ የሕገ መንግሥት ትርጉም ጥያቄ ከክፌያ ነፃ ነው። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ፲፩. ሇሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባኤ ስሇ ምክር ቤቱ በቀጥታ የሚቀርብሇትን አዱስ የሕገ- መንግሥት ትርጉም ጥያቄ ሇሕገ መንግስት ፲፪. የሕገ መንግስት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔው ስሇ ፩/ የሕገ መንግስት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔው ሕገ- ሲያምን የውሳኔ ሀሳቡን በአፊጣኝ ከበቂ ሕገ- መንግስታዊ ማብራሪያ እና ሙለ ሰነድች እና መረጃዎች ጋር ሇመጨረሻ ውሳኔ ሇምክር ቤቱ ፪/ የምክር ቤቱ አፇ ጉባዔ ከሕገ መንግስት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔው የቀረበውን የውሳኔ ሀሳብ እንዯዯረሰው ሇሚመሇከተው ቋሚ ኮሚቴ ፫/ የውሳኔ ሀሳቡ የተመራሇት ቋሚ ኮሚቴ ጉዲዩን ሇምክር ቤቱ ጉባዔ ማቅረብ ይኖርበታሌ። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው በሚመሇከተው ቋሚ ኮሚቴ ወይም በምክር ቤቱ ጉባዔ ማብራሪያ እንዱሰጥ በተጠየቀ ጊዜ ቀርቦ ማብራሪያ መስጠት ይኖርበታሌ። ፭/ ምክር ቤቱ የመጨረሻ ውሳኔ ባሌሰጠበት ወይም እየታየ ባሇ ጉዲይ ሊይ ማናቸውም አካሌ መስጠት ወይም ማሳተም ወይም በማህበራዊ ስሇሚያቀርበው የስራ አፇጻጸም ሪፖርት የሕገ መንግስት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ስሇስራው ክንውን ሇምክር ቤቱ ጉባዔ ሪፖርት ያቀርባሌ። ፲፬. በሕገ መንግሥት ትርጉም ተፇፃሚ ስሇሚሆኑ ምክር ቤቱ የሚቀርቡሇትን የሕገ መንግሥት የትርጉም ጉዲዮች መርምሮ ሇመወሰን በላልች አገራት አቻ ተቋማት አንዱሁም ኢትዮጵያ አህጉራዊ የሰብዓዊ መብት ህግጋት አተረጓጎም ስራ ሊይ የዋለ የሕገ መንግሥት ወይም የሕገ መንግስታዊ መብቶች አተረጓጎም መርሆዎች በሥራ ሊይ ማዋሌ ይችሊሌ። ዝርዝሩ ይህን አዋጅ ሇማስፇጸም በሚወጣ ዯንብ ይሸፇናሌ። የመጨረሻ ውሣኔ ከመስጠቱ በፉት እንዯ አስፇሊጊነቱ ተጨማሪ ማስረጃ እንዱሰባሰብ እንዱቀርብ ወይም አግባብነት አሊቸው ብል ቀርበው እንዱያስረደ ሉያዝ ይችሊሌ። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ተጨማሪ ማስረጃ እንዱያቀርብ ወይም ቀርቦ እንዱያስረዲ በምክር ቤቱ የታዘዘ አካሌ ምክር ቤቱ በወሰነው ቀን ማስረጃውን ማቅረብ ወይም ፫/ በምክር ቤቱ ማስረጃ እንዱያቀርብ የታዘዘ አካሌ በተሰጠው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ያሇበቂ ምክንያት ፬/ አንዴ ሇምክር ቤቱ የቀረበ የህገ መንግስት ትርጉም ጉዲይ ሰፊ ያሇ የህዝብን ጥቅም የሚመሇከት ወይም መሰረታዊ የግሌ ወይም የጋራ መብቶችን ሚመሇከት ከሆነ የምክር ቤቱ አጋር (አሚከስ ኩሪ) አመሌካች በመሆን በግራ ቀኙ ክርክር ሇማቅረብ የሚጠይቁ ተቋማትን ወይም ባሇሞያዎችን ሉያስተናግዴ ይችሊሌ፤ በራሱ ተነሳሽነትም ሉጋብዝ ይችሊሌ። የመጨረሻ ውሣኔ ከመስጠቱ በፉት ባሇጉዲዮች ፲፮. ሕገ መንግሥታዊነትን ስሇ ሚያስረዲ አካሌ ፩/ የአንዴ ሕግ ሕገ መንግሥታዊነት አከራካሪ ሆኖ ሲገኝ የማስረዲት ግዳታ የሚጣሇው እንዯነገሩ ሁኔታ የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ ሥሌጣንና ተግባር በተሰጠው የመንግሥት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት አከራካሪ ሆኖ የተገኘውን ሕግ ወይም ውሳኔ ሕገ መንግሥታዊነት እንዱያስረዲ አግባብነት ያሇው የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ መንግሥታዊ አካሌ ምክር ቤቱ በሚወስነው ቀን ቀርቦ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት የአንዴን ሕግ ሕገ መንግስታዊነት ወይም ውሳኔ እንዱያስረዲ የታዘዘ የመንግስት አካሌ ትዕዛዙ ዯርሶት በተወሰነው ቀን ቀርቦ ያሊስረዲ እንዯሆነ ምክር ቤቱ የቀረበሇትን ጉዲይ መርምሮ የመጨረሻ ውሳኔ ይሰጣሌ። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) ከተገሇፀው በተጨማሪ በጉዲዩ ሊይ ውሳኔ ከያዘው ፌርዴ ቤት ሙለ የመዝገብ ግሌባጭ መጠየቅ ወይም ባሇጉዲዩን ወይም ላሊውን ተከራካሪ ወገን ማነጋገር ይችሊሌ። ፲፯. ሕገ መንግሥታዊ አይዯሇም ስሇተባሇ ሕግ የአንዴ ሕግ አካሌ ዴንጋጌ ሕገ መንግሥታዊ አይዯሇም የሚሌ ውሣኔ የተሰጠበት እንዯሆነ አስፇሊጊ ሆኖ ካሌተገኘ በቀር ውጤቱ ተወስኖ የሚቀረው በዚያው ዴንጋጌ ሊይ ብቻ ይሆናሌ። ፲፰. ጉዲዩን በአጭር ጊዜ ውስጥ ስሇመወሰን ምክር ቤቱ ከአጣሪ ጉባዔው የቀረበሇትን ጉዲይ መንግሰት ክርክር ጉዲይ በአመሌካቹ ሊይ ሉተካ የማይችሌ ጉዲት ይዯርሳሌ ወይም ሁከትና ብጥብጥ ሉከሰት ይችሊሌ ወይም ላሊ ከባዴ አሳማኝ ምክንያት አሇ ብል የሚያምን ከሆነ በጉዲዩ ሊይ ውሳኔ እስኪሰጥ ዴረስ ይህንኑ የጉዲዩ አፇጻጸም ታግድ አንዱቆይ በአፇ ጉባዔው ከመስጠቱ በፉት ግራ ቀኙን ሉሰማ ይችሊሌ። ፩/ የምክር ቤቱ የሕገ መንግስት ትርጉም ውሣኔ የጉዲዩን ዝርዝር መግሇጫ፣ የሕገ መንግሥት ያሇበትን ምክንያትና የዯረሰበትን መዯምዯሚያ በግሌጽ የሚያሳይ መሆን ይኖርበታሌ። ፪/ የምክር ቤቱ የሕገ መንግስት ትርጉም ውሣኔ እና የአጣሪ ጉባኤው የውሳኔ ሃሳብ ግሌጽ እና ጥራቱን የጠበቀ መሆን ይኖርበታሌ። ዝርዝሩ ፳፩. የሕገ መንግሥት ትርጉም ውሣኔ ተፇጻሚ መሆን ፩/ በሕገ መንግሥት ትርጉም ሊይ ምክር ቤቱ በሚሰጠው ውሣኔ በግሌጽ ካሌተመሇከተ ፪/ አንዴ ሕግ ወይም የአንዴ ሕግ አካሌ ዴንጋጌ የባሇሥሌጣን ውሳኔ ወይም ሌማዲዊ አሰራር ተፇጻሚ እንዲይሆን በምክር ቤቱ ሲወሰን ውሳኔው ከአስር ቀናት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ ሇሚመሇከተው አካሌ መዴረስ ይኖርበታሌ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተጠቀሰው ቢኖርም አንዴ ሕግ ሕገ መንግሥታዊ አይዯሇም ተብል የመጨረሻ ውሳኔ ከተሰጠ በኋሊ ሕጉን ሊወጣው የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ የመንግሥት አካሌ በሶስት ወር ጊዜ ወይም እንዱሰርዝ መገሇጽ አሇበት። ፬/ ሕጉን እንዱያሻሽሌ፤ እንዱሇዉጥ ወይም እንዱሰርዝ የተገሇጸሇት የሚመሇከተዉ አካሌ ሕጉን ስሇመሻሻለ፤ ስሇመሇወጡ ወይም ስሇመሰረዙ ሇምክርቤቱ በጽሁፌ ማሳወቅ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተገሇጸው ስሇመሰረዙ ምክር ቤቱ ክትትሌ ያዯርጋሌ። ፳፪. የሕገ መንግሥት ትርጉም ውሣኔ ውጤት ፩/ በሕገ መንግሥት ትርጉም ጥያቄ ሊይ ምክር ቤቱ የሚሰጠው የመጨረሻ ውሣኔ አስገዲጅ በመገናኛ ብዙሃንና በዴህረ ገፅ እና ምክር ፫/ የምክር ቤቱ ውሳኔዎች በፋዯራሌ የስራ ፩/ ምክር ቤቱ ከሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ የሚቀርቡ የውሳኔ ሃሳቦችና በሕገ- መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ውሳኔ ቅር በመሰኘት በይግባኝ የሚመጡ ጉዲዮችን ፪/ ኮሚቴው በሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ውሳኔ ቅር በመሰኘት በይግባኝ የቀረበ ዝርዝሩ ምክር ቤቱ በሚያወጣው ዯንብ የራስን ዕዴሌ በራስ የመወሰን መብትን በተመሇከተ የሚነሱ ጥያቄዎችን ስሇማስተናገዴ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የራስን ዕዴሌ በራስ የመወሰን መብትን በተመሇከተ በሚቀርቡ ጥያቄዎች ሊይ ውሣኔ የመስጠት ሥሌጣን አሌታወቀሌኝም፤ ቋንቋዬን፣ ባህላን እና አሌተመቻቸሌኝም የሚሌ አቤቱታ ሲያቀርብ ፫/ ማንኛውም ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ወይም ሕዝብ ተሸራርፎሌ፣ ቋንቋዬን፣ ባህላን እና ታሪኬን የተዯነገገው መብቴ አሌተከበረም ወይም ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እና (፪) በተመሇከቱ ጉዲዮች ሇክሌልች የሚቀርቡ አቤቱታዎች በግሌባጭ ሇፋዳሬሽን ምክር ቤት መቅረብ አሇባቸው። የፋዳሬሽን ምክር ቤት ጥያቄው ስሇመቅረቡ ሇሚመሇከተው ፳፭. ክሌሌ ሇማቋቋም ስሇሚቀርብ ጥያቄ ፩/ የማንኛውም ብሔር ብሔረሰብ ወይም ሕዝብ ሀ) የክሌሌ መመስረት ጥያቄው በብሔሩ፣ በብሔረሰቡ፣ ወይም በሕዝብ ምክር ቤት በሁሇት ሶስተኛ ዴምፅ ተቀባይነት ማግኘቱ ሲረጋገጥና ጥያቄው በጽሐፌ ሇክሌለ ምክር ሇ) ጥያቄው የቀረበሇት የክሌሌ ምክር ቤት ጥያቄው በዯረሰው በአንዴ ዓመት ጊዜ ውስጥ ሇጠየቀው ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ወይም ሏ) ክሌሌ የመመስረት ጥያቄው በብሔሩ፣ በብሔረሰቡ፣ ወይም ሕዝቡ ሕዝበ ውሣኔ መ) የክሌለ ምክር ቤት ሥሌጣኑን ሇጠየቀው ሠ) በሕዝብ ውሣኔ የሚፇጠረው አዱስ ክሌሌ የመመስረት ጥያቄ አሌተፇፀመሌኝም ወይም በተሰጠው ውሣኔ ቅሬታ አሇኝ የሚሌ ወገን ጥያቄውን ሇምክር ቤቱ ማቅረብ ይችሊሌ። የተመሇከተው ጥያቄ ሇምክር ቤቱ የሚቀርበው በጽሁፌ ሆኖ የክሌሌ ምሥረታ ጥያቄ ባቀረበው ፬/ ምክር ቤቱ በዚህ መሌኩ በቀረቡሇት ጉዲዮች ሊይ በሁሇት ዓመት ጊዜ ውስጥ የመጨረሻ ፳፮. መገንጠሌን በተመሇከተ ስሇሚቀርብ ጥያቄ ፩/ ምክር ቤቱ የመገንጠሌ ጥያቄው በሕገ- በብሔር ብሔረሰቡ ወይም ሕዝቡ ምክር ቤት ሕግ አውጭ አካሌ ሁሇት ሦስተኛ ዴምፅ ዴጋፌ ተቀባይነት ማግኘቱ ሲረጋገጥ እና ሀ) የብሔር፣ ብሔረሰቡ ወይም ሕዝቡ ምክር ቤት ሕግ አውጭ ውሣኔ በዯረሰው በሶስት ብሔረሰብ ወይም ሕዝብ ሕዝበ ውሣኔ ሇ) የመገንጠለ ጥያቄ በሕዝበ ውሣኔ በአብሊጫ ብሔረሰቡ፣ ሕዝቡ ምክር ቤት ሥሌጣን ሏ) በሕግ በሚወሰነው መሠረት የንብረት የሚካሔዯውን ሕዝበ ውሳኔ ሇማስፇፀም ምክር ቤቱ ብሔራዊ የምርጫ ቦርዴን ፳፯. የክሌሌ መፌትሔን አሟጦ የመጨረስ ግዳታ ፩/ በአንቀጽ (፳፬) የተመሇከተው ጥያቄ ወዯ ምክር ቤቱ የሚቀርበው በክሌለ በሚገኙት የተሇያዩ የመስተዲዴር እርከኖች ቀርቦ አጥጋቢ መፌትሔ ያሌተሰጠው መሆኑ ሲረጋገጥ ብቻ ጥያቄዎች ሲቀርቡሊቸው በሁሇት ዓመት ጊዜ በሚያወጡት ህግ ሉወስኑ ይችሊለ። ፫/ የቀረበው ጥያቄ በክሌለ በሁሇት ዓመት ጊዜ ውስጥ ውሣኔ ካሌተሰጠው ወይም በተሰጠው ውሣኔ ቅሬታ አሇኝ የሚሌ ወገን ጉዲዩን ሇምክር ቤቱ በቀጥታ ሉያቀርብ ይችሊሌ። ሕዝብ ወይም የብሔር፣ ብሔረሰቡ መሆኑን ሇማመሌከት እንዯ አስፇሊጊነቱ ከነዋሪው ወይም ከማህበረሰቡ አባሊት ቢያንስ አምስት ከመቶ የስም ዝርዝር ፉርማና አዴራሻ የያዘ የመስተዲዴር አካሌ ባሇሥሌጣን የተፇረመና ማህተም ያረፇበት መሆን ይገባዋሌ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሇምክር ቤቱ ጥያቄ ሇማቅረብ የሚመጣ አሇባቸው። ዝርዝሩ ምክር ቤቱ በሚያወጣው ፩/ በሕገ መንግስቱ መሰረት የማንነት እና የራስን በራስ ማስተዲዯር ጥያቄ ሇምክር ቤቱ ሀ) ሰፊ ያሇ የጋራ ጠባይ የሚያንፀባርቅ ባህሌ ወይም ተመሳሳይ ሌምድች ያሊቸው ሇ) ሉግባቡ የሚችለበት የጋራ ቋንቋ ያሊቸው ሏ) የጋራ የተዛመዯ ሕሌውና አሇን ብሇው በአብዛኛው በተያያዘ መሌክዓ ምዴር ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ፫/ ምክር ቤቱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ስሇሚወስንበት ሂዯት በሚያወጣው ዯንብ ፴. የሕዝቡን ፌሊጎት ስሇማረጋገጥ ካረጋገጠ በኋሊ የሕዝቡ ፌሊጎት በሕዝበ ውሣኔ ፪/ የሕዝብን ፌሊጎት ሇማረጋገጥ የሚከናወን ሕዝበ ውሣኔ የምርጫ ሕግን መሠረታዊ ፫/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት ሕዝበ ውሣኔውን ፩/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት በሚያዯርገው ጥናት የማንነት እና የራስን በራስ ማስተዲዯር መብት ሇጠያቂው ማህበረሰብ እንዱፇቀዴ በውሳኔው መሰረት እንዱፇጽም አስፇሊጊውን ትዕዛዝ ይሰጣሌ። አፇጻጸሙንም ይከታተሊሌ። ፪/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት የቀረበው የማንነትና ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፮(፩ እና ፪) መሰረት ከብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝብ መብቶች ጋር የፋዳሬሽን ምክር ቤት ጥናት በማዴረግ እና የጥያቄውን አግባብነት በማረጋገጥ የጠያቂው ብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝብ መብት እንዱከበር ውሳኔ ይሰጣሌ። በሚመሇከተው የመንግስት አካሌም እንዱፇጸም ያዛሌ። አፇጻጸሙንም ፬/ ምክር ቤቱ በአንቀጽ ፳፮ (፩ እና ፪) መሰረት የቀረበሇትን ጥያቄ ጥያቄው ከቀረበበት ቀን ጀምሮ ከሁሇት ዓመት ባሌበሇጠ ጊዜ ውሣኔ ፴፪. ጉዲዮችን በስምምነት ስሇ መጨረስ ማህበረሰብ ወይም ብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝብ ሕገ መንግስታዊ የመብት ጥያቄ ቀርቦ በምክር ቤቱ በሚታይበት ጊዜ ጠያቂው ወገን እና ጥያቄው የተነሳበት ክሌሌ ሇጥያቄው ዕሌባት ሇመስጠት የተስማሙ እንዯሆነ ምክር ቤቱ የስምምነቱን አግባብነት እና ሕጋዊነት መርምሮ ያጸዴቃሌ። በስምምነቱ መሰረትም እንዱፇጸም የፋዳሬሽን ምክር ቤት በክሌልች መካከሌ ወይም በፋዯራሌ መንግሥትና በክሌሌ መካከሌ ሇሚነሱ አሇመግባባቶች መፌትሔ ይፇሌጋሌ። ፴፬. ሇውይይት ዝግጁ የመሆን ግዳታ ፩/ ከፋዳራሌ መንግሥት ወይም ከላሊ ክሌሌ የሚያምን ወገን ከላሊው ጋር በዚሁ ጉዲይ ፪/ ጥሪው የዯረሰው አካሌ በቅን ሌቦናና በተቻሇ ሇውይይት ዝግጁ መሆኑን ሇጥያቄ አቅራቢው ወገን እና ሇፋዳሬሽን ምክር ቤት በጽሐፌ ሇመፌታት ፌቃዲቸውን የገሇጹ ሲሆን ምክር ቤቱ ውይይቱ ፌሬያማ እንዱሆን አስፇሊጊውን እገዛ ሁለ ያዯርጋሌ። ሂዯቱንም በቅርብ ፴፭. ጥያቄውን ሇፋዳሬሽን ምክር ቤት ስሇማቅረብ ፩/ በአንደ ወገን በቀረበው ጥያቄ ላሊኛው ወገን ሇመወያየት ፇቃዯኛ አሇመሆኑ ከተረጋገጠ በሁሇቱም ወገኖች አመሌካችነት በምክር ቤቱ ፪/ ምክር ቤቱ ጥያቄው እንዯቀረበሇት እንዯነገሩ በመመካከር ሇጊዜው የሚበጅ የመፌትሔ እርምጃ ሉወስዴ ወይም እንዱወስዴ ሉያዯርግ አመሌካችነት ጉዲዩን አስመሌክቶ መፌትሔ እንዱሰጠው ሇፋዳሬሽን ምክር ቤት ካሊሳወቀ ምክር ቤቱ በራሱ አነሳሽነት አሇመግባባቱን ወይም እንዱወስዴ ሉያዯርግ ይችሊሌ። ፴፮. የምክር ቤቱ እርምጃዎች ቅዯም ተከተሌ ፩/ ምክር ቤቱ የመጨረሻ ውሳኔ ከመስጠቱ ሀ) እንዯ አስፇሊጊነቱ ባሇጉዲዮቹ ውይይት የሚጀምሩበትን ወይም የሚቀጥለበትን ሏ) በሚሰጠው የጊዜ ገዯብ ውስጥ የጽሐፌ ፪/ ምክር ቤቱ እንዯ አስፇሊጊነቱ ተጨማሪ የመንግስት አካሌ ውሳኔውን እንዱያስፇጽም ፴፯. የአስተዲዯር ወሰን ውዝግብን ስሇ መፌታት ፩/ የቀረበው ጥያቄ የአስተዲዯር ወሰን ውዝግብን የሚመሇከት ከሆነ ምክር ቤቱ የሕዝብን ፪/ ምክር ቤቱ በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፵፰ በተቀመጠው ቅዯም ተከተሌ መሰረት ውሳኔ ፴፰. የሕዝብ ፌሊጎት እና አሰፊፇር ፩/ ምክር ቤቱ የሕዝቡን አሰፊፇር በማጥናት እንዲሇበት ሇመወሰን የሚያስችሌ በቂ መረጃ እንዲሇው ካመነ በዚያው መሠረት ይወስናሌ። ፪/ ምክር ቤቱ የሕዝቡን አሰፊፇር በማጥናት ፴፱. የሕዝቡን ፌሊጎት ስሇማረጋገጥ ፩/ የሕዝብ ፌሊጎት በምስጢር ዴምፅ አሰጣጥ በሚከናወን ሕዝበ ውሣኔ ይረጋገጣሌ። ፪/ የሕዝብን ፌሊጎት ሇማረጋገጥ የሚከናወን ሕዝበ ውሣኔ የምርጫ ሕግን መሠረታዊ ፫/ የአስተዲዯር ወሰን ውዝግብ የሕዝብን ፌሊጎት ሇማረጋገጥ የሚጠራ ሕዝበ ውሣኔ በቀበላ ዯረጃ ይከናወናሌ። የቀበላው ስፊት ወይም ፬/ ምክር ቤቱ ሕዝበ ውሣኔውን ሇማስፇፀም ብሔራዊ የምርጫ ቦርዴን ሉወክሌ ይችሊሌ። በማዴረግ አወዛጋቢ የሆነው አካባቢ ከዴምፅ ሰጪው ሕዝብ አብዛኛው ዴምፅ ወዯ ሰጠበት ክሌሌ እንዱካሇሌ ይዯረጋሌ። ሆኖም የሕዝበ ውሣኔው ውጤት አንዲንዴ አካባቢዎችን በኪስ መሬትነት የሚያስቀር ከሆነ አወዛጋቢ የሆነው አከባቢ ሕዝቦች ባለበት ክሌሌ መብታቸው ፮/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) ዴንጋጌ አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ በኪስ መሬትነት በቀረ አካባቢ ውስጥ የሚኖሩ ሀ) በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፴፱(፪) ሊይ ሇ) መሰረተ-ሌማት ፌሊጎቶችንና ማሕበራዊ አገሌግልቶችን ሇማሟሊት የሚያስችሌ በጀት የመመዯብ ግዳታ ይኖርበታሌ። ፯/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት ከሕዝበ ውሳኔ እና ከመካሇሌ በኋሊ የሰሊም ግንባታ ሥራዎችን ፩/ አግባብነት ያሊቸው የምርጫ ሕግ ዴንጋጌዎች ዓመትና ከዚያ በሊይ አወዛጋቢ በሆነው ቦታ በነዋሪነት የተመዘገበና እዴሜው ከ ፲፰ አፇፃፀሙ ምክር ቤቱ በሚያወጣው ዯንብ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም አካባቢውን ሇመሌቀቅ የተገዯዯው በአስተዲዯር ወሰን ውዝግቡ ምክንያት ከተረጋገጠ ከአካባቢው የሇቀቀ ቢሆንም ዴምፅ ፵፩. የአስተዲዯር ወሰን ስሇ ማካሇሌ ፩/ የሕዝበ ውሳኔው ውጤት ከታወቀ በኋሊ የወሰን ማካሇለ ተግባር በስዴስት ወር ጊዜ ውስጥ ተከናውኖ መፇጸም ይኖርበታሌ። ምክር ቤቱ የሚያስፇፅሙ አካሊትን በመሇየት ያዛሌ። ፪/ የሚመሇከተው የመንግስት አካሌ ከሊይ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተጠቀሰው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ውሳኔውን አስፇጽሞ ሇፋዳሬሽን ምክር ቤት ፫/ በየዯረጃው የሚገኙ የክሌሌ እና የፋዯራሌ መንግስት አካሊት ሇአስተዲዯር ወሰን ማካሇለ ፵፪. ከሕዝበ ውሳኔ በኋሊ ስሇሚከናወኑ ተግባራት ከተዯረገ እና ውጤቱም ከታወቀ በኋሊ የወሰን ውዝግቡ በተፇጠረባቸው አካባቢዎች የሰሊም ግንባታ፣ የጋራ የሌማት ስራዎች እና መሌካም የፋዳሬሽን ምክር ቤት ከሚመሇከታቸው አካሊት ምክር ቤቱ የቀረበሇትን የአስተዲዯር ወሰን ጥያቄ ከቀረበበት ቀን ጀምሮ ከሁሇት ዓመት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ የመጨረሻ ውሣኔ ይሰጣሌ። ፵፬. ላልች አሇመግባባቶች ስሇሚፇቱበት ሁኔታ ፩/ ምክር ቤቱ ከአስተዲዯር ወሰን ውዝግብ ውጭ አሇመግባባቶች ሲከሰቱ በጉዲዩ ያሌተግባቡ ወገኖች ችግራቸውን በሰሊምና በውይይት ፪/ አሇመግባባቱን በውይይት ሉፇቱ ካሌቻለ ምክር ቤቱ እንዲስፇሊጊነቱ ተገቢ መስል የታየውን ሥርዓት በመዘርጋት ሇአሇመግባባቱ ፫/ የሕገመንግሥቱ የሥሌጣን ክፌፌሌ መርህ እንዯ ተጠበቀ ሆኖ በፋዯራሌ መንግሥቱና በክሌልች መካከሌ ሇሚነሱ አሇመግባባቶች ፵፭. የግጭት መከሊከሌ እና አፇታት ስሌት ስሇ ሇመፌታት የሚረደ ባህሊዊም ሆነ ዘመናዊ ተቋማዊ ይዘትና አዯረጃጀት እንዱኖራቸውም ፪/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት ከዚህ በሊይ በንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የግጭት መከሊከያና አፇታት ስሌቶችን ሇመዘርጋት ያስችሇው ዘንዴ የሚመሇከታቸው የመንግስት አካሊት አስፇሊጊ እና ወቅታዊ መረጃዎችን መስጠት ስሇ ዴጎማና የጋራ ገቢዎች ክፌፌሌ ፩/ ምክር ቤቱ የክሌልችና የፋዯራለ መንግሥት የጋራ ተብሇው የተመዯቡ ገቢዎች በሁሇቱ ተጨባጭነትና ተቀባይነት ያሇው በየጊዜው እየተሻሻሇ የሚሄዴ መሆን ይጠበቅበታሌ። ፩/ ምክር ቤቱ በሕገ መንግሥቱ መሰረት የሚያዘጋጀው ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ወይም ውስን ዓሊማ ያሊቸው ሉሆኑ ይችሊለ። ፪/ ምክር ቤቱ የክሌልችና የፋዯራለ መንግሥት የጋራ ተብሇው የተመዯቡ ገቢዎች በሁሇቱ መካከሌ የሚከፊፇለበትን ቀመር ያዘጋጃሌ። ፩/ ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ዴጎማ በአጠቃቀሙ ሊይ ቅዴመ ሁኔታ የማይቀመጥበት እና ክሌልች ከራሳቸው ተጨባጭ ነባራዊ ሁኔታ በመነሳት ቅዴሚያ ሇሚሰጡት ጉዲይ እንዱጠቀሙበት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ስር የተጠቀሰው ዴጎማ አይነተኛ ዓሊማ ክሌልች አገሌግልቶችን ሇማቅረብ የሚያበቃ የፉስካሌ አቅም እንዱኖራቸው ማስቻሌ ይሆናሌ። ፫/ ውስን ዓሊማ ያሇው ወይም በአሊማ የተገዯበ ዴጎማ አንዴ የተወሰነ ወይም የተሇየ ዓሊማን ሇክሌልች የሚሰጥ የዴጎማ ዓይነት ነው። ፵፱. የቀመር ዝግጅት አጠቃሊይ መርሆዎች ፩/ የዴጎማ በጀት ቀመር ዝግጅት መርሆዎች የበጀት አጠቃቀምን የሚያበረታታ፣ ተተንባይ፣ ግሌጽ፣ አሳታፉ፣ በቀሊለ ሇመረዲት የሚቻሌ መረጃዎች ሊይ የተመሰረተ ይሆናሌ። ፪/ የዴጎማ ቀመር ዝግጅት ዓሊማዎች፣ ዝርዝር ምንጮች አግባብነት ባሇው ሕግ ይወሰናሌ። ፶. በዴጎማ እና በጋራ ገቢዎች ክፌፌሌ ስሇሚኖረው ፩/ የፋዯራሌ ዴጎማና የጋራ ገቢዎች ክፌፌሌ ዓሊማቸውን ታሳቢ ባዯረገ መሌኩ እንዱቀናጁ ፪/ ጥቅሌ ዓሊማ ያሊቸው እና ውስን ዓሊማ ያሊቸው ዴጎማዎች ዓሊማቸውን ታሳቢ ባዯረገ መሌኩ እንዱቀናጁ ማዴረግ ያስፇሌጋሌ። ፩/ ሇቀመር ዝግጅቱ በግብዓትነት የሚያገሇግለ መረጃዎች ወቅታዊና አስተማማኝ መሆን ፪/ ሇቀመር ዝግጅቱ በጥቅም ሊይ የሚውለት ከፋዯራለ ማዕከሊዊ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ፫/ ከዚህ በሊይ በንዑስ አንቀጽ (፪) ስር ከሚመሇከታቸው የፋዯራሌ ተቋማት እና ፬/ ሇጉዲዩ አግባብነት ያሊቸው የፋዯራሌና የክሌሌ አስፇፃሚ አካሊትና ላልች መረጃ አመንጪ ተቋማት ሇቀመር ዝግጅቱ አስፇሊጊ ሆነው የተገኙ መረጃዎችን በማቅረብ ረገዴ ፭/ ይህ አዋጅ በሚጠይቀው መሰረት ሇቀመሩ ያሌተወጣ ማንኛውም ሰው በመገናኛ-ብዙሃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ መሠረት ተጠያቂ የሚመሇከተው ቋሚ ኮሚቴ ዴጎማውና የጋራ ገቢ ይከታተሊሌ። ወቅቱን የጠበቀ ሪፖርት ሇምክር በሕዝቦች መካከሌ እኩሌነትና አንዴነት ሥር እንዱሰዴና እንዱዲብር ስሇማዴረግ ፩/ ምክር ቤቱ በክሌልች መካከሌ የተመጣጠነ ሥርጭት ፌትሏዊነት የሚሇካው አስቀዴሞ ፫/ የሚመሇከታቸው ተቋማት የመሰረተ ሌማት የአፇጻጸም ሪፖርት ሇምክር ቤቱ ያቀርባለ። ፬/ በንዑስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሰው ቢኖርም ስርጭቶችን በየጊዜው በመከታተሌ ወቅታዊ ግብረመሌስ ሇሚመሇከተው ተቋም ይሰጣሌ። ፭/ ምክር ቤቱ በክሌልች የፋዯራሌ የመሰረተ ሌማት አውታሮች ሥርጭት ፌትሏዊነት እርምጃ እንዱወሰዴ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትና ሇሚመሇከታቸው ተቋማት ያሳውቃሌ። ፮/ በንዑስ አንቀጽ (፭) መሰረት ግብረመሌስ የተሰጠው የፋዯራሌ የመሰረተ ሌማት ተቋም ፯/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሇተቋማቱ የተሰጣቸውን አስተያየቶችና ግብረመሌሶች ስሇመካተታቸው እና የማስተካከያ እርምጃዎች ፰/ ምክር ቤቱ የፋዯራሌ የመሰረተ ሌማት ተቋማት እና ክሌልች የሚያካትት ብሔራዊ የጋራ የምክክር መዴረክ ሉያቋቁም ይችሊሌ። ፱/ የፋዯራሌ የመሰረተ ሌማት አውታሮች ፌትሃዊ ሥርጭት እና የክትትሌ አግባብ ዝርዝር ምክር ቤቱ በሚዘረጋው የአሰራር ፶፭. የሕዝቦችን እኩሌነት እና አንዴነትን ስሇማዲበር ፩/ ምክር ቤቱ አግባብነት ካሊቸው አካሊት ጋር በመሆን የሕዝቡን ዱሞክራሲያዊ ባሕሌ እና ንቃተ ሕገ መንግሥት ሇማዲበር የሚያስችሌ በሕዝቦች መካከሌ እኩሌነትና አንዴነትን የሚያጠናክሩ የትምህርት ዓይነቶች በሥርዓተ ትምህርታቸው ማካተታቸውን ምክር ቤቱ ሇተመሇከተው ዓሊማ የመንግሥት መገናኛ ብዙኃን በቂ ሽፊንና አምዴ መመዯባቸውን ፬/ ሇሕዝቦች እኩሌነትና አንዴነት መጠናከር እንቅፊት ሉሆኑ የሚችለ አመሇካከቶችና ፭/ በአገራዊ ማንነት እና በብሔር ማንነት ፮/ ሇህብረ-ብሔራዊ አገራዊ አንዴነት የሚረደ ፯/ ብሔራዊ መግባባት ሇመፌጠር ሚና ካሊቸው በፋዯራሌ ተቋማት ዉስጥ ሚዛናዊ ውክሌና ፱/ አካታች የሆነ የፋዯራሌ የፖሇቲካ ባህሌ ያከናዉናሌ፣ ከሚመሇከታቸዉ አካሊት ጋር ፲፩/ በብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝቦች መካከሌ የመቻቻሌና ሇጋራ ዓሊማ የመሥራት ባሕሌ ያከናዉናሌ፣ ከሚመሇከታቸዉ አካሊት ጋር ፲፪/ ምክር ቤቱ በክሌልች መካከሌ ያሇው እንዱጠናከርና በሕዝቦች መካከሌ እኩሌነትና አንዴነት ሥር እንዱሰዴና እንዱዲብር፦ በጀት በተገቢው መንገዴ ጥቅም ሊይ ሏ) በፋዯራለ ሕገ መንግሥት የሰፇሩትን ክፌፌሌ መሠረት በማዴረግ ክሌልች የሚሰሩበትን መዴረኮች እና ሁኔታዎች ፲፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) የተመሇከቱት በአግባቡ ስሇ መፇጸማቸው የሚመሇከታቸው የመንግስት አካሊት ሇምክር ቤቱ አስፇሊጊ በሆነ ጊዜ ሪፖርት የማቅረብ የፌትሏ ብሔር ጉዲዮችን ስሇመሇየት ምክር ቤቱ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሕግ ሉወጣሊቸው የሚገቡ የፌትሏ ብሔር ጉዲዮችን ፶፯. የፌትሏ ብሔር ጉዲዮች ሀሳቦችን ማመንጨት ፩/ ምክር ቤቱ አንዴ የኢኮኖሚ ማህበረሰብ የሚታመንባቸውን የፌትሏ ብሔር ጉዲዮች የሚሇያቸው በራሱ አነሳሽነት ወይም በላልች በሚቀርብሇት አስተያየት መሠረት ሉሆን ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጸ (፩) ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ አንዴ የፌትሏ ብሔር ባሌተጣጣመ ሁኔታ እየተተገበረ ያሇ ከሆነ ወይም የጉዲዩ በየክሌለ የተሇያየ የአፇጻጸም ተሞክሮ አንዴ የጋራ የኢኮኖሚ ማህበረሰብን ሇመፌጠር እንቅፊት የሚሆን ከሆነ ወይም የሚመሇከት ከሆነ ምክር ቤቱ ይህ የፌትሏ ብሔር ጉዲይ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፫/ የፋዳሬሽን ምክር ቤትና የክሌልች የጋራ ምክክር መዴረክ የፌትሏ ብሔር ጉዲይ ሃሳቦችን ሉያመነጭ ይችሊሌ። ምክር ቤቱ የፌትሏ ብሔር ጉዲዮችን ሇመሇየት ላልች ፶፰. የፌትሏ ብሔር ሕግ ረቂቅ ስሇማቅረብ ፩/ ምክር ቤቱ አንዴ የኢኮኖሚ ማኅበረሰብ በመሇየት ሕግ እንዱወጣሊቸው ሇፋዯራለ ፪/ የፌትሏ ብሔር ጉዲዮች አግባብነት ባሊቸው መንግሥታዊ አካሊት ሇምክር ቤቱ የሚቀርብ ከሆነ ከጥያቄው ጋር የሕግ ረቂቅ ተዘጋጅቶ ፶፱. የፌትሏ ብሔር ጉዲዮችን ስሇማስተሊሇፌ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በፋዳሬሽን ምክር ቤት ተሇይቶ የቀረበሇትን የፌትሏ ብሔር ጉዲይ በተቻሇ ፌጥነት ሕግ ሆኖ እንዱወጣ ያዯርጋሌ። የፋዯራለ መንግሥት ጣሌቃ እንዱገባ ስሇማዘዝ ምክር ቤቱ የፋዯራለ መንግስት በክሌልች ፷፩. የፋዯራለ መንግሥት ጣሌቃ ስሇሚገባበት ሁኔታ ፩/ ምክር ቤቱ በአንዴ ክሌሌ ውስጥ ሕገ- መንግሥታዊ ሥርዓቱ አዯጋ ሊይ ወዴቋሌ ብል ሲያምን የፋዯራለ መንግሥት ተገቢና ፪/ ምክር ቤቱ ይህንን እርምጃ የሚወስዯው የሥሌጣን ክፌፌሌ ግምት ውስጥ በማስገባት ፫/ በአንዴ የክሌሌ መንግስት ተሳትፍ ወይም መንግስታዊ ስርዓቱን ባሇማክበር የሚዯረግ ዴርጊት ውይም እንቅስቃሴ በተሇይም፦ ሀ) በሕገ መንግሥቱ እውቅና የተሰጣቸው እንዲያከናወኑ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ መንገዴ የተገዯቡ እንዯሆነ፣ ወይም መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፲፮) መሠረት የተሰጠውን መመሪያ ተግባራዊ ማዴረግ ሏ) በትጥቅ የተዯገፇ የአመፅ እንቅስቃሴ መ) የፋዯራለን ሰሊምና ፀጥታ ማናጋት፤ ሠ) ከላሊ ክሌሌ ወይም ከላሊ ክሌሌ ብሔር ብሔረሰብ ወይም ሕዝብ ጋር የተፇጠሩ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን አዯጋ ሊይ የጣሇ ፬/ ምክር ቤቱ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱ አዯጋ ሊይ የጣሇው ሁኔታ ተወግዶሌ ብል ካመነ ፭/ የፋዯራሌ መንግስቱን ጣሌቃገብነት ዝርዝር አፇጻጸም አግባብነት ባሇው ሕግ ይወሰናሌ። ስሇምርጫ ክሌሌ አከሊሇሌ እና ስሇ ሌዩ ውክሌና ፷፪. የምርጫ ክሌልችን ስሇመወሰን ፩/ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፩፻፫ (፭) መሠረት የብሔራዊ ምርጫ ቦርዴ የምርጫ አከሊሇሌን ፪/ የብሔራዊ ምርጫ ቦርዴ አጠቃሊይ አገራዊ ምርጫ ከመካሄደ ከአንዴ ዓመት በፉት የምርጫ ክሌልችን አከሊሇሌ ረቂቅ ሇምክር ፫/ ምክር ቤቱ የውሣኔ ሃሳቡን ከማጽዯቁ በፉት የቀረበሇትን የውሳኔ ሃሳብ ያጸዴቃሌ። ፩/ ምክር ቤቱ የሕዝብ ብዛታቸው አነስተኛ በመሆኑ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተሇየ ፪/ ሌዩ ውክሌና ስሇሚሰጣቸው ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የሚሇዩበትን መስፇርት ምክር ቤቱ ምክር ቤቱ አፇ ጉባዔ፣ ምክትሌ አፇ ጉባዔ፣ አስተባባሪ ኮሚቴ፣ ቋሚና ጊዜያዊ ኮሚቴዎች እንዱሁም ሇሥራው አስፇሊጊ የሆኑ ሠራተኞች ፩/ ምክር ቤቱ በሕግ የተሰጠውን ኃሊፉነት ፪/ ጽህፇት ቤቱ ተጠሪነቱ ሇአፇ ጉባኤው ነው። ምክር ቤቱ የራሱ ሕጋዊ ሰውነት ይኖረዋሌ። ፷፯. የምክር ቤቱ አፇጉባዔ ሥሌጣንና ተግባር ፩/ የምክር ቤቱን ስብሰባዎች ይመራሌ። ፪/ የምክር ቤቱን ጠቅሊሊ የአስተዲዯር ሥራዎችን ፫/ ምክር ቤቱን በሀገር ውስጥ እና በውጪ ፬/ ምክር ቤቱ በአባሊቱ ሊይ የሚወሰዯውን ፭/ ምክር ቤቱ የሚያስተሊሌፊቸው ውሣኔዎች ተግባራዊ መሆናቸውን ይከታተሊሌ። ፮/ የፋዳሬሽን ምክር ቤትን በጀት በጽ/ቤቱ ተዘጋጅቶ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ያቀርባሌ፣ ሲወሰንም ሥራ ሊይ እንዱውሌ ፷፰. የምክር ቤቱ ምክትሌ አፇ ጉባዔ ሥሌጣንና የምክር ቤቱ ምክትሌ አፇ ጉባዔ፦ ፩/ በምክር ቤቱ አፇ ጉባዔ የሚመራሇትን ሥራ ፪/ የምክር ቤቱ አፇ ጉባዔ በማይኖርበት ጊዜ ፷፱. የምክር ቤቱ ስብሰባና ሥነሥርዓት ፩/ ምክር ቤቱ ቢያንስ በዓመት ሁሇት ጊዜ ፪/ ምክር ቤት እንዲስፇሊጊነቱ አስቸኳይ ስብሰባ ፫/ የምክር ቤቱ ምሌዓተ ጉባዔ የሚኖረው ከአባሊቱ መካከሌ ሁሇት ሶስተኛው የተገኙ ፬/ ምክር ቤቱ ውሳኔ የሚያሳሌፇው በአብሊጫ ፭/ በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፬) የተዯነገጉት እንዯተጠበቁ ሆነው የምክር ቤቱ የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ዝርዝር በምክር ቤቱ ፸. የምክር ቤቱ አባሊት አመራረጥ ተወካይ ይኖረዋሌ። በተጨማሪም የብሔር ወይም ብሔረሰቡ አንዴ ሚሉዮን ሕዝብ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተመሇከቱትን መሠረት በማዴረግ ምክር የእያንዲንደን ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ሕዝብ ተወካዮች ብዛት ወስኖ ምርጫ ከመካሄደ ከአንዴ አመት በፉት ሇእያንዲንደ ክሌሌ ፬/ የክሌሌ ምክር ቤቶች የፋዳሬሽን ምክር ቤት በሚሌክሊቸው የተወካዮች ብዛት መሠረት በምክር ቤቶቹ በራሣቸው ወይም በቀጥታ በሕዝብ እንዱመረጡ በማዴረግ የፋዯራሌ ከአንዴ ወር በፉት ሇምክር ቤቱ ጽሕፇት ቤት የወኪልችን ዝርዝር ይሌካለ። ፭/ ክሌልች የምክር ቤት አባሊትን በቀጥታ አግባብ ባሊቸው የምርጫ ሕጎች መሠረት ፮/ በምክር ቤቱ የሚወከሇው ሕዝብ የራሱ የዞን ወይም የወረዲ መስተዲዯር ያሇው እንዯሆነ ተወካዩ የሚመረጥበት አግባብ ምክር ቤቶቹን ያሳተፇ መሆን ስሊሇበት ሥርዓቱ በክሌሌ ፯/ የምክር ቤቱ አባሊት ምክር ቤቱ ህገ- ፸፩. የምክር ቤቱ አባሊት መብት ፩/ ማንኛውም የፋዳሬሽን ምክር ቤት አባሌ ምክንያት አይከሰስም አስተዲዯራዊ እርምጃም ፪/ ማንኛውም የፋዳሬሽን ምክር ቤት አባሌ ከባዴ ወንጀሌ ሲፇጽም እጅ ከፇንጅ ካሌተያዘ በስተቀር ያሇ ምክር ቤቱ ፇቃዴ አይያዝም፣ ፸፪. የዱስፕሉን እርምጃ ስሇመውሰዴ አንዴ የምክር ቤት አባሌ የወከሇውን ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ሕዝብ በብቃት ሉወክሌ አሌቻሇም የሚያሰኝ የዱስፕሉን ጉዴሇት ከፇጸመ በምክር ቤቱ አሰራርና የአባሊት የስነ ምግባር ዯንብ መሠረት የዱስፕሉን እርምጃ ይወሰዴበታሌ። ፸፫· ከምክር ቤት አባሌነት ስሇመነሣት ከፇቃደ ውጪ ከአባሌነት ሉነሣ የሚችሇው ከዚህ ቀጥል በተዘረዘሩት ምክንያቶች ብቻ ነው፦ ሀ) በክሌሌ ምክር ቤት የተመረጠ አባሌ ሲሆን የመረጠው ምክር ቤት እንዱነሣ ሇ) በቀጥታ በሕዝቡ የተመረጠ አባሌ ሲሆን ከመራጩ ሕዝብ አስራ አምስት በመቶ (፲፭%) በሊይ ሕዝብ የምርጫ ቦርዴ የይነሣሌን ጥያቄ ያቀረበ እንዯሆነ፤ ሏ) የምክር ቤቱ አባሌ በሚያሳየው የስነ ምግባር ጉዴሇት ምክንያት የወከሇውን ሉወክሌ አሌቻሇም በማሇት የወከሇው ፩/ አንዴ የምክር ቤት አባሌ በሞት ወይም ከዚህ ምክንያቶች ወይም በራሱ ፇቃዴ ከአባሌነት ፪/ የክሌሌ ምክር ቤቱም ውሣኔው በዯረሰው በአጭር ጊዜ ውስጥ ምትክ ተወካዩን በራሱ ፩/ ምክር ቤቱ ሥሌጣንና ተግባሩን በብቃት ሇመወጣት የምክር ቤቱ አባሊት የሚገኙባቸው ቋሚ እና ጊዜያዊ ኮሚቴዎችን ያቋቁማሌ፤ የሥራ ኃሊፉነታቸውንም ይወስናሌ። ፫/ ምክር ቤቱ ከእያንዲንደ ቋሚ ኮሚቴ ውስጥ እስከ ሶስት አባሊት በምክር ቤቱ በቋሚነት የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ምክር ቤቱ አስፇሊጊ ሆኖ ካገኘው ከእያንዲንደ ኮሚቴ በቋሚነት የሚሰሩ አባሊት ቁጥር እንዱጨምር ፸፮. ስሇኮሚቴ አመራሮች ሥሌጣንና ተግባር የሚቀርቡትን ጉዲዮች አጀንዲዎችን ሏ) ምሌዓተ ጉባዔ መኖሩን የማረጋገጥ፤ ሚመሇከታቸው አካሊት እንዱተሊሇፈ ሠ) የኮሚቴውን የውሳኔ ሀሳብ እና የሥራ ክንውን ሪፖርት በየወቅቱ ሇምክር ሀ) የኮሚቴው ሰብሳቢ ሳይኖር ሰብሳቢውን ሇ) በኮሚቴው ሰብሳቢ የሚሰጡትን ላልች ሀ) የኮሚቴውን ቃሇ ጉባዔዎች ይይዛሌ፣ ሇ) ሇኮሚቴው የሚቀርቡትን አቤቱታዎች፣ የውሳኔ ሀሳቦች እና ማናቸውም ሇምክር አዯራጅቶ ሇኮሚቴው አባሊት እንዱዯርሱ ሏ) በኮሚቴው ወይም በሰብሳቢ የሚሰጡትን ፩/ ከኮሚቴው አባሊት ከግማሽ በሊይ ከተገኙ ፪/ ምክር ቤቱ ላሊ ዯንብ ካሊወጣ በቀር የኮሚቴ ፫/ ዴምጽ እኩሌ በእኩሌ በሚከፇሌበት ጊዜ ምክር ቤቱ የሰጠው ውሳኔ ወይም ትዕዛዝ በሚመሇከታቸው ቋሚ ኮሚቴዎች አማካይነት ክትትሌ እየተዯረገ ሪፖርት መቅረብ አሇበት። ሀ) በመንግሥት ከሚመዯብ በጀት፤ ሏ) ከማንኛውም ላሊ ሕጋዊ ምንጭ፤ ፪/ ምክር ቤቱ በሕገ መንግስቱ አንቀጽ (፷፭) መሰረት በጀቱን በቀጥታ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በማቅረብ ያስወስናሌ። ፫/ የምክር ቤቱ በጀት ዝግጅትና የአቀራረብ ሑዯት በዚህ አዋጅ መሰረት በሚወጣ ዯንብ የተመሇከተው ገቢ በምክር ቤቱ የባንክ ሂሳብ ተቀምጦ የምክር ቤቱን ሥራ ሇማከናወን ብቻ ፭/ ምክር ቤቱ የበጀት አጠቃቀሙን የሚያሣይ ትክክሇኛ የሂሣብ ሰነዴ መያዝ ይኖርበታሌ። ፮/ የምክር ቤቱ የሂሣብ መዛግብትና የገንዘብ ነክ ፩/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት በቀረበሇት ጉዲይ ሊይ የሚሰጠው ውሣኔ የመጨረሻ ይሆናሌ። ፪/ ምክር ቤቱ የሚሰጣቸው ሕገ መንግስታዊ ዉሳኔዎች የሕገ መንግስታዊ ዴንጋጌ ዯረጃ የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ውሳኔው ስህተት እንዲሇበት የሚመሇከታቸው አካሊትን በማማከር አፇ ጉባዔው ካመነበት ጉዲዩ በዴጋሚ ሇምክር ቤቱ ሇውይይት ሉቀርብ ፬/ ማንኛውም ሰው፣ የፋዯራሌና የክሌሌ ፌርዴ ቤቶች፣ የፋዳራሌና የክሌሌ መንግስታት፣ የመንግስት ባሇሥሌጣናት ወይም መንግስታዊ የማክበር፣ የማስፇጸምና የመፇፀም ግዳታ ፹፩. የሕግ ረቂቅ የማቅረብ ሥሌጣን ምክር ቤቱ በሥሌጣኑ ክሌሌ በሆኑ ጉዲዮች ሊይ የሕግ ረቂቅ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ምክር ቤቱ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ኃሊፉነትና ምክርቤቱ የሚያወጣውን ዯንብ ሇማስፇጸም መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን ይኖረዋሌ። ፩/ የፋዳሬሽን ምክር ቤትን ሥሌጣንና ተግባር ሇመዘርዘር የወጣ አዋጅ ቁጥር ፪፻፶፩/፲፱፻፺፫ ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረኑ ሕጎች፣ ዯንቦች፣ መመሪያዎች፣ ውሣኔዎችና አሰራሮች በዚህ አዋጅ በተሸፇኑ ጉዲዮች ሊይ ተፇፃሚነት ይህ አዋጅ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከጸዯቀበት ከሰኔ ፴/፪ሺ፲፫ ዓ.ም ጀምሮ የፀና አዱስ አበባ ነሀሴ ፲፫ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ	<doc id="0bfcfa3c6b155e70" title="የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ሥልጣንና ተግባር ለመዘርዘር የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=3ff28a26e178f97779013792d670530158d1ae11" char_count="22173" purity="0.98"> የፌዴሬሽን ምክር ቤትን ሥልጣንና ተግባር ለመዘርዘር የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ አዱስ አበባ ነሀሴ ፲፫ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ሇመዘርዘር የወጣ አዋጅ………………ገጽ ፲፫ሺ፭፻፶፱ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ የፋዳሬሽን ምክር ቤትን ሥሌጣንና ተግባር ሕዝቦች የሚወከለበት የፋዳሬሽን ምክር ቤት እንዯ አንዴ ሕገ- መንግሥታዊ ተቋም የሕጎች ሁለ የበሊይ በመሆኑና ሥሌጣንና ተግባሩ ጠቅሇሌ ባሇ መሌክ በሕገ- መንግሥቱ ውስጥ የተመሇከተ በመሆኑ፣ የፋዳሬሽን ምክር ቤት ተሌዕኮውን በተሟሊ መንገዴ መፇጸሙ የሕገ መንግሥት የበሊይነት፣ ሕገ- ዱሞክራሲ ሇማረጋገጥ፤ እንዱሁም አንዴ የፖሇቲካና ኢኮኖሚ ማህበረሰብ ሇመገንባት ያሇው አስተዋጽኦ ከፋዳሬሽን ምክር ቤት ሥሌጣንና ተግባር ጋር በተያያዘ በጊዜ ሑዯት በአፇጻጸም የታዩ የሕግና የአሰራር ክፌተቶችን መሇየትና ማሻሻያ ማዴረግ በጥቅሌ የተቀመጡት ኃሊፉነቶችም ሇአፇጻጸም ያመች ዘንዴ በአዋጅ ዘርዘር ብሇው እንዱዯነገጉ ማዴረግ አስፇሊጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ “የፋዳሬሽን ምክር ቤትን ሥሌጣንና ፩ሺ፪፻፷፩/፪ሺ፲፫” ዓ.ም ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ። የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ ፩/ “ሕገ መንግሥት” ማሇት የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ ሕገ መንግሥት ፪/ “ምክር ቤት” ማሇት የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ የፋዳሬሽን ምክር ፫/ “ሕግ” ማሇት በፋዯራለ ወይም በክሌሌ ሕግ አውጪ አካሊት የሚወጡ አዋጆች፣ ዯንቦችና ያፀዯቀቻቸውን ዓሇም አቀፌ ስምምነቶችንም ፬/ “የከተማ አስተዲዯር” ማሇት የአዱስ አበባ ከተማ አስተዲዯር እና የዴሬዯዋ ከተማ ፭/ “አፇ ጉባዔ” እና “ምክትሌ አፇ ጉባዔ” ማሇት ፮/ “ቋሚ ኮሚቴ” ማሇት ከምክር ቤት አባሊት መካከሌ የሚመረጡ አባሊትን የያዘ ሆኖ ከምክር ቤቱ የሚመራሇትን ጉዲይ መርምሮ የዉሳኔ ሃሳብ ሇምክር ቤቱ የሚያቀርብ ፯/ “አስተባባሪ ኮሚቴ” ማሇት የምክር ቤቱ አፇ ጉባዔ፣ ምክትሌ አፇ ጉባዔ፣ የቋሚ ኮሚቴ ሰብሳቢዎች እና በምክር ቤቱ በቋሚነት ያሇዴምጽ ቃሇ ጉባዔ በመያዝ የምክር ቤቱ ጽ/ቤት ኃሊፉ የሚሳተፈበት ኮሚቴ ማሇት ፰/ “ጊዜያዊ ኮሚቴ” ማሇት በምክር ቤቱ ቋሚ ኮሚቴዎች ወይም በአስተባባሪ ኮሚቴ ሉሰሩ የማይችለ አስቸኳይ እና አስፇሊጊ ስራዎችን ፱/ “ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ሕዝብ” ማሇት ሰፊ ያሇ የጋራ ፀባይ የሚያንፀባርቅ ባህሌ ወይም የሚችለበት የጋራ ቋንቋ ያሊቸው የተዛመዯ ሕሌውና አሇን ብሇው የሚያምኑ የሥነ ሌቦና አንዴነት ያሊቸውና በአብዛኛው በተያያዘ ፲/ “ማሕበረሰብ” ማሇት ሇዚህ አዋጅ አፇፃፀም ሲባሌ ብሔር፣ ብሔረሰብ ወይም ሕዝብ ሇመሆን በፋዳሬሽን ምክር ቤት እውቅና እንዱሰጣቸው በሕገ መንግሥቱ መሰረት ፲፩/ “የሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ” ማሇት በሕገ መንግስቱ አንቀጽ (፹፪) ንዑስ አንቀፅ (፩) መሰረት የተቋቋመው የፋዯራለ የሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ነው፤ ፲፪/ “ፌርዴ ቤት” ማሇት በማንኛውም ዯረጃ የሚገኝ የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ ወይም የከተማ አስተዲዯር ፌርዴ ቤት ሲሆን ላልች ፲፫/ “የመንግስት አካሌ ወይም ባሇሥሌጣን ውሳኔ” ፲፬/ “ሰው” ማሇት የተፇጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ማሇት አንቀጽ ፵፯ መሰረት የተቋቋመ ክሌሌ ማሇት በዚህ አዋጅ ውስጥ በወንዴ ፆታ የተዯነገገው ፬. የምክር ቤቱ ሥሌጣንና ተግባር የፋዳሬሽን ምክር ቤት የሚከተለት ሥሌጣንና መንግስታዊ ክርክር ጉዲዮች ሊይ ውሳኔ ፪/ የሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔን ፫/ የብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የራስን ዕዴሌ በራስ የመወሰን እስከ መገንጠሌ መብትን በተመሇከተ በሚነሱ ጥያቄዎች ሊይ በሕገ መንግሥቱ መሠረት ይወስናሌ፣ ፭/ በክሌልች መካከሌ ሇሚነሱ አሇመግባባቶች ፮/ የክሌልችና የፋዯራሌ መንግሥት የጋራ ተብሇው የተመዯቡ ገቢዎች በሁሇቱ መካከሌ መንግስት ሇክሌልች ዴጎማ የሚሰጥበትን ፰/ ማንኛውም ክሌሌ የፋዯራሌ ሕገ መንግሥቱን በመጣስ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን አዯጋ ሊይ የጣሇ እንዯሆነ የፋዯራሌ መንግሥት ፱/ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፩፻፫ (፭) መሠረት ፲/ የሕዝብ ብዛታቸው አነስተኛ በመሆኑ በሕዝብ ማንነት እና ቁጥር አስቀዴሞ በሚዘጋጅ ግሌጽ መስፇርት መሰረት ይወስናሌ፤ ፲፩/ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፺፱ መሠረት ተሇይተው ባሌተሰጡ ታክስና ግብር የመጣሌ ሥሌጣኖች ከሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፲፪/ በማንኛውም ክሌሌ ሰብዓዊ መብቶች ሲጣሱና ክሌለ ዴርጊቱን ማስቆም ሳይችሌ ሲቀር ተወካዮች ምክር ቤት ጋር በመሆን ሇክሌለ ፲፫/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት ከአባሊቱ መካከሌ ሇሕገ መንግስት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ሶስት ፲፬/ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፸(፪) መሰረት ከሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጋር በሚዯረግ ፲፭/ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፩፻፬ እና ፩፻፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) በተዯነገገው መሠረት ሕገ መንግሥቱን በማሻሻሌ ሂዯት ፲፮/ በሥሌጣኑ ሥር በሚካተቱ ጉዲዮች ሊይ ማስጨበጫ ሥሌጠና እንዱሰጥ እንዱሁም ጥናት እና ምርምር እንዱካሔዴ ያዯርጋሌ፣ ፲፯/ የምክር ቤቱን ቋሚና ጊዜያዊ ኮሚቴዎች ፲፰/ የራሱን አፇ ጉባዔና ምክትሌ አፇ ጉባዔ ፲፱/ የራሱን የስራ አፇጻጸምና የውስጥ አስተዲዯር መንግሥታዊ ጉዲይ ክርክር ሲነሳ በምክር ፪/ ምክር ቤቱ ሕገ መንግስቱን በመተርጎም ሑዯት ማናቸውም ሕግ፣ ሌማዲዊ አሰራር፣ የመንግስት አካሌ ወይም የባሇሥሌጣን ውሳኔ ከሕገ- መንግስቱ ጋር የሚቃረን ሆኖ ሲያገኘው ፫/ ምክር ቤቱ በሕገ መንግሥት ትርጉም የምክር አገሌግልት ሇመስጠት አይገዯዴም። ፮. ሇሕገ መንግስት ትርጉም ስሇሚቀርቡ ጉዲዮች ፩/ በሕገ መንግስቱ ውስጥ ሇመንግስት አካሊት ወይም ላልች ተቋማት በተሰጡት ስሌጣን፣ ተግባራትና ኃሊፉነቶች ይዘትና ዲራ ሊይ የሕገ- ፪/ በፋዯራለ መንግስትም ሆነ በክሌሌ ሕግ መንግስቱ ጋር ይቃረናለ የሚሌ ጥያቄ ሲነሳና ጉዲዩ በሚመሇከተው ፌርዴ ቤት ወይም በባሇ መንግስቱ የተዯነገጉት መሰረታዊ መብቶቼና ነጻነቶቼ ተጥሰዋሌ በሚሌ ጥያቄ ሇማቅረብ መብት ባሇው ሰው አቤቱታ ሲቀርብ፤ ፬/ በፋዯራሌ የመንግስት አካሊት መካከሌ የሚነሱ ፭/ በፋዯራሌ መንግስቱ እና በክሌሌ መንግስታት መካከሌ የሚነሱ አሇመግባባቶች ሲኖሩ፤ ፮/ በክሌልች መካከሌ የሚነሱ አሇመግባባቶች ፯/ በፌርዴ ቤት ሉወሰን በማይችሌ በማናቸውም ሕገ መንግስታዊ ጉዲይ ሊይ በፋዯራሌ ወይም በክሌሌ ሕግ አውጪ ምክር ቤት አንዴ በክሌሌ አስፇጻሚ አካሊት ጥያቄ ሲቀርብ፤ ፰/ የፋዯራሌ መንግስት የሚያወጣቸው ሕጎች በክሌልች ስሇሚፇጸሙበት ሁኔታ አሇመግባባት ሲፇጠርና ጥያቄውም በሚመሇከተው አካሌ ፱/ የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ መንግስት ህጎችና ፖሉሲዎች በህገ መንግስቱ ውስጥ በተዯነገጉት አይዯለም የሚሌ ክርክር በክሌሌ መንግስት፣ በፋዯራሌ መንግስት፣ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አንዴ ሶስተኛ አባሊት ወይም የክሌሌ ምክር ቤት አንዴ ሶስተኛ አባሊት ሲቀርብ፤ ፲/ የክሌሌ ሕገ መንግስት ተርጓሚ አካሌ የክሌሌ ሕገ መንግሰትን በመተርጎም ሂዯት ቀዯም ሲሌ በፋዯሬሽን ምክር ቤት ወይም በላሊ መንግስት ተርጉም የተሇየ ውሳኔ ባሰበ የክሌሌ ሕገ መንግስት ተርጓሚ አካሌ በሚቀርብ ፲፩/ መሰሌ የሕገ መንግስት ትርጉም ጥያቄዎችን ፯. የሕገ መንግስት ትርጉም ስሇ መስጠት ፩/ ምክር ቤቱ የሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ሕገ መንግሥቱን መተርጎም ያስፇሌጋሌ በማሇት በጉዲዩ ሊይ የሚያቀርበውን የውሳኔ ሃሣብ መርምሮ የመጨረሻ ውሣኔ ይሰጣሌ። ፪/ የሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ የሕገ- መንግሥት ትርጉም አያስፇሌግም በማሇት ውሳኔ በሰጠባቸው ጉዲዮች ቅር የተሰኘ ወገን ይግባኙን ሇምክር ቤት ማቅረብ ይችሊሌ። ምክር ቤቱም በቀረበው ይግባኝ ሊይ የመጨረሻ ፩/ በአንቀጽ ፯ ንዑስ አንቀጽ (፪) ዴንጋጌ መሰረት በአጣሪ ጉባዔው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን ውሳኔው በተሰጠ በመቶ ሰማንያ ቀናት ውስጥ ይግባኙን ሇምክር ቤቱ ማቅረብ ይኖርበታሌ። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው ሀ) በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፳፰ በስብዕና ሊይ የሚፇፀሙ ወንጀልችን በተመሇከተ ፤ እና ሇ) የብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ሕዝብ መብቶች ወይም የስሌጣን ክፌፌሌ እና መሰሌ ጉዲዮች ጋር በተያያዘ የሚቀርቡ የይግባኝ ፩/ የሕገ መንግስት ትርጉም ጥያቄ ሉቀርብ ሀ) በባሇ ጉዲዩ ወይም በህጋዊ ወኪለ፤ ሇ) በሚመሇከተው ፌርዴ ቤት፣ የመንግስት ሏ) የአባሊቱን የጋራ ወይም የግሌ ጥቅም ጥቅም ያሊቸውን ሰዎች በሚወክሌ ግሇሰብ ፪/ ሇምክር ቤቱ የሚቀርቡ የሕገ መንግስት ትርጉም ጥያቄዎች አቀራረብ ዝርዝር በዚህ አዋጅ መሰረት በሚወጣ ዯንብ ይወሰናሌ። ፩/ ሇምክር ቤቱ የሚቀርብ የሕገ መንግሥት ትርጉም ጥያቄ ከክፌያ ነፃ ነው። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ፲፩. ሇሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባኤ ስሇ ምክር ቤቱ በቀጥታ የሚቀርብሇትን አዱስ የሕገ- መንግሥት ትርጉም ጥያቄ ሇሕገ መንግስት ፲፪. የሕገ መንግስት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔው ስሇ ፩/ የሕገ መንግስት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔው ሕገ- ሲያምን የውሳኔ ሀሳቡን በአፊጣኝ ከበቂ ሕገ- መንግስታዊ ማብራሪያ እና ሙለ ሰነድች እና መረጃዎች ጋር ሇመጨረሻ ውሳኔ ሇምክር ቤቱ ፪/ የምክር ቤቱ አፇ ጉባዔ ከሕገ መንግስት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔው የቀረበውን የውሳኔ ሀሳብ እንዯዯረሰው ሇሚመሇከተው ቋሚ ኮሚቴ ፫/ የውሳኔ ሀሳቡ የተመራሇት ቋሚ ኮሚቴ ጉዲዩን ሇምክር ቤቱ ጉባዔ ማቅረብ ይኖርበታሌ። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው በሚመሇከተው ቋሚ ኮሚቴ ወይም በምክር ቤቱ ጉባዔ ማብራሪያ እንዱሰጥ በተጠየቀ ጊዜ ቀርቦ ማብራሪያ መስጠት ይኖርበታሌ። ፭/ ምክር ቤቱ የመጨረሻ ውሳኔ ባሌሰጠበት ወይም እየታየ ባሇ ጉዲይ ሊይ ማናቸውም አካሌ መስጠት ወይም ማሳተም ወይም በማህበራዊ ስሇሚያቀርበው የስራ አፇጻጸም ሪፖርት የሕገ መንግስት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ስሇስራው ክንውን ሇምክር ቤቱ ጉባዔ ሪፖርት ያቀርባሌ። ፲፬. በሕገ መንግሥት ትርጉም ተፇፃሚ ስሇሚሆኑ ምክር ቤቱ የሚቀርቡሇትን የሕገ መንግሥት የትርጉም ጉዲዮች መርምሮ ሇመወሰን በላልች አገራት አቻ ተቋማት አንዱሁም ኢትዮጵያ አህጉራዊ የሰብዓዊ መብት ህግጋት አተረጓጎም ስራ ሊይ የዋለ የሕገ መንግሥት ወይም የሕገ መንግስታዊ መብቶች አተረጓጎም መርሆዎች በሥራ ሊይ ማዋሌ ይችሊሌ። ዝርዝሩ ይህን አዋጅ ሇማስፇጸም በሚወጣ ዯንብ ይሸፇናሌ። የመጨረሻ ውሣኔ ከመስጠቱ በፉት እንዯ አስፇሊጊነቱ ተጨማሪ ማስረጃ እንዱሰባሰብ እንዱቀርብ ወይም አግባብነት አሊቸው ብል ቀርበው እንዱያስረደ ሉያዝ ይችሊሌ። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ተጨማሪ ማስረጃ እንዱያቀርብ ወይም ቀርቦ እንዱያስረዲ በምክር ቤቱ የታዘዘ አካሌ ምክር ቤቱ በወሰነው ቀን ማስረጃውን ማቅረብ ወይም ፫/ በምክር ቤቱ ማስረጃ እንዱያቀርብ የታዘዘ አካሌ በተሰጠው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ያሇበቂ ምክንያት ፬/ አንዴ ሇምክር ቤቱ የቀረበ የህገ መንግስት ትርጉም ጉዲይ ሰፊ ያሇ የህዝብን ጥቅም የሚመሇከት ወይም መሰረታዊ የግሌ ወይም የጋራ መብቶችን ሚመሇከት ከሆነ የምክር ቤቱ አጋር (አሚከስ ኩሪ) አመሌካች በመሆን በግራ ቀኙ ክርክር ሇማቅረብ የሚጠይቁ ተቋማትን ወይም ባሇሞያዎችን ሉያስተናግዴ ይችሊሌ፤ በራሱ ተነሳሽነትም ሉጋብዝ ይችሊሌ። የመጨረሻ ውሣኔ ከመስጠቱ በፉት ባሇጉዲዮች ፲፮. ሕገ መንግሥታዊነትን ስሇ ሚያስረዲ አካሌ ፩/ የአንዴ ሕግ ሕገ መንግሥታዊነት አከራካሪ ሆኖ ሲገኝ የማስረዲት ግዳታ የሚጣሇው እንዯነገሩ ሁኔታ የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ ሥሌጣንና ተግባር በተሰጠው የመንግሥት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት አከራካሪ ሆኖ የተገኘውን ሕግ ወይም ውሳኔ ሕገ መንግሥታዊነት እንዱያስረዲ አግባብነት ያሇው የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ መንግሥታዊ አካሌ ምክር ቤቱ በሚወስነው ቀን ቀርቦ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት የአንዴን ሕግ ሕገ መንግስታዊነት ወይም ውሳኔ እንዱያስረዲ የታዘዘ የመንግስት አካሌ ትዕዛዙ ዯርሶት በተወሰነው ቀን ቀርቦ ያሊስረዲ እንዯሆነ ምክር ቤቱ የቀረበሇትን ጉዲይ መርምሮ የመጨረሻ ውሳኔ ይሰጣሌ። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) ከተገሇፀው በተጨማሪ በጉዲዩ ሊይ ውሳኔ ከያዘው ፌርዴ ቤት ሙለ የመዝገብ ግሌባጭ መጠየቅ ወይም ባሇጉዲዩን ወይም ላሊውን ተከራካሪ ወገን ማነጋገር ይችሊሌ። ፲፯. ሕገ መንግሥታዊ አይዯሇም ስሇተባሇ ሕግ የአንዴ ሕግ አካሌ ዴንጋጌ ሕገ መንግሥታዊ አይዯሇም የሚሌ ውሣኔ የተሰጠበት እንዯሆነ አስፇሊጊ ሆኖ ካሌተገኘ በቀር ውጤቱ ተወስኖ የሚቀረው በዚያው ዴንጋጌ ሊይ ብቻ ይሆናሌ። ፲፰. ጉዲዩን በአጭር ጊዜ ውስጥ ስሇመወሰን ምክር ቤቱ ከአጣሪ ጉባዔው የቀረበሇትን ጉዲይ መንግሰት ክርክር ጉዲይ በአመሌካቹ ሊይ ሉተካ የማይችሌ ጉዲት ይዯርሳሌ ወይም ሁከትና ብጥብጥ ሉከሰት ይችሊሌ ወይም ላሊ ከባዴ አሳማኝ ምክንያት አሇ ብል የሚያምን ከሆነ በጉዲዩ ሊይ ውሳኔ እስኪሰጥ ዴረስ ይህንኑ የጉዲዩ አፇጻጸም ታግድ አንዱቆይ በአፇ ጉባዔው ከመስጠቱ በፉት ግራ ቀኙን ሉሰማ ይችሊሌ። ፩/ የምክር ቤቱ የሕገ መንግስት ትርጉም ውሣኔ የጉዲዩን ዝርዝር መግሇጫ፣ የሕገ መንግሥት ያሇበትን ምክንያትና የዯረሰበትን መዯምዯሚያ በግሌጽ የሚያሳይ መሆን ይኖርበታሌ። ፪/ የምክር ቤቱ የሕገ መንግስት ትርጉም ውሣኔ እና የአጣሪ ጉባኤው የውሳኔ ሃሳብ ግሌጽ እና ጥራቱን የጠበቀ መሆን ይኖርበታሌ። ዝርዝሩ ፳፩. የሕገ መንግሥት ትርጉም ውሣኔ ተፇጻሚ መሆን ፩/ በሕገ መንግሥት ትርጉም ሊይ ምክር ቤቱ በሚሰጠው ውሣኔ በግሌጽ ካሌተመሇከተ ፪/ አንዴ ሕግ ወይም የአንዴ ሕግ አካሌ ዴንጋጌ የባሇሥሌጣን ውሳኔ ወይም ሌማዲዊ አሰራር ተፇጻሚ እንዲይሆን በምክር ቤቱ ሲወሰን ውሳኔው ከአስር ቀናት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ ሇሚመሇከተው አካሌ መዴረስ ይኖርበታሌ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተጠቀሰው ቢኖርም አንዴ ሕግ ሕገ መንግሥታዊ አይዯሇም ተብል የመጨረሻ ውሳኔ ከተሰጠ በኋሊ ሕጉን ሊወጣው የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ የመንግሥት አካሌ በሶስት ወር ጊዜ ወይም እንዱሰርዝ መገሇጽ አሇበት። ፬/ ሕጉን እንዱያሻሽሌ፤ እንዱሇዉጥ ወይም እንዱሰርዝ የተገሇጸሇት የሚመሇከተዉ አካሌ ሕጉን ስሇመሻሻለ፤ ስሇመሇወጡ ወይም ስሇመሰረዙ ሇምክርቤቱ በጽሁፌ ማሳወቅ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተገሇጸው ስሇመሰረዙ ምክር ቤቱ ክትትሌ ያዯርጋሌ። ፳፪. የሕገ መንግሥት ትርጉም ውሣኔ ውጤት ፩/ በሕገ መንግሥት ትርጉም ጥያቄ ሊይ ምክር ቤቱ የሚሰጠው የመጨረሻ ውሣኔ አስገዲጅ በመገናኛ ብዙሃንና በዴህረ ገፅ እና ምክር ፫/ የምክር ቤቱ ውሳኔዎች በፋዯራሌ የስራ ፩/ ምክር ቤቱ ከሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ የሚቀርቡ የውሳኔ ሃሳቦችና በሕገ- መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ውሳኔ ቅር በመሰኘት በይግባኝ የሚመጡ ጉዲዮችን ፪/ ኮሚቴው በሕገ መንግሥት ጉዲዮች አጣሪ ጉባዔ ውሳኔ ቅር በመሰኘት በይግባኝ የቀረበ ዝርዝሩ ምክር ቤቱ በሚያወጣው ዯንብ የራስን ዕዴሌ በራስ የመወሰን መብትን በተመሇከተ የሚነሱ ጥያቄዎችን ስሇማስተናገዴ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የራስን ዕዴሌ በራስ የመወሰን መብትን በተመሇከተ በሚቀርቡ ጥያቄዎች ሊይ ውሣኔ የመስጠት ሥሌጣን አሌታወቀሌኝም፤ ቋንቋዬን፣ ባህላን እና አሌተመቻቸሌኝም የሚሌ አቤቱታ ሲያቀርብ ፫/ ማንኛውም ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ወይም ሕዝብ ተሸራርፎሌ፣ ቋንቋዬን፣ ባህላን እና ታሪኬን የተዯነገገው መብቴ አሌተከበረም ወይም ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) እና (፪) በተመሇከቱ ጉዲዮች ሇክሌልች የሚቀርቡ አቤቱታዎች በግሌባጭ ሇፋዳሬሽን ምክር ቤት መቅረብ አሇባቸው። የፋዳሬሽን ምክር ቤት ጥያቄው ስሇመቅረቡ ሇሚመሇከተው ፳፭. ክሌሌ ሇማቋቋም ስሇሚቀርብ ጥያቄ ፩/ የማንኛውም ብሔር ብሔረሰብ ወይም ሕዝብ ሀ) የክሌሌ መመስረት ጥያቄው በብሔሩ፣ በብሔረሰቡ፣ ወይም በሕዝብ ምክር ቤት በሁሇት ሶስተኛ ዴምፅ ተቀባይነት ማግኘቱ ሲረጋገጥና ጥያቄው በጽሐፌ ሇክሌለ ምክር ሇ) ጥያቄው የቀረበሇት የክሌሌ ምክር ቤት ጥያቄው በዯረሰው በአንዴ ዓመት ጊዜ ውስጥ ሇጠየቀው ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ወይም ሏ) ክሌሌ የመመስረት ጥያቄው በብሔሩ፣ በብሔረሰቡ፣ ወይም ሕዝቡ ሕዝበ ውሣኔ መ) የክሌለ ምክር ቤት ሥሌጣኑን ሇጠየቀው ሠ) በሕዝብ ውሣኔ የሚፇጠረው አዱስ ክሌሌ የመመስረት ጥያቄ አሌተፇፀመሌኝም ወይም በተሰጠው ውሣኔ ቅሬታ አሇኝ የሚሌ ወገን ጥያቄውን ሇምክር ቤቱ ማቅረብ ይችሊሌ። የተመሇከተው ጥያቄ ሇምክር ቤቱ የሚቀርበው በጽሁፌ ሆኖ የክሌሌ ምሥረታ ጥያቄ ባቀረበው ፬/ ምክር ቤቱ በዚህ መሌኩ በቀረቡሇት ጉዲዮች ሊይ በሁሇት ዓመት ጊዜ ውስጥ የመጨረሻ ፳፮. መገንጠሌን በተመሇከተ ስሇሚቀርብ ጥያቄ ፩/ ምክር ቤቱ የመገንጠሌ ጥያቄው በሕገ- በብሔር ብሔረሰቡ ወይም ሕዝቡ ምክር ቤት ሕግ አውጭ አካሌ ሁሇት ሦስተኛ ዴምፅ ዴጋፌ ተቀባይነት ማግኘቱ ሲረጋገጥ እና ሀ) የብሔር፣ ብሔረሰቡ ወይም ሕዝቡ ምክር ቤት ሕግ አውጭ ውሣኔ በዯረሰው በሶስት ብሔረሰብ ወይም ሕዝብ ሕዝበ ውሣኔ ሇ) የመገንጠለ ጥያቄ በሕዝበ ውሣኔ በአብሊጫ ብሔረሰቡ፣ ሕዝቡ ምክር ቤት ሥሌጣን ሏ) በሕግ በሚወሰነው መሠረት የንብረት የሚካሔዯውን ሕዝበ ውሳኔ ሇማስፇፀም ምክር ቤቱ ብሔራዊ የምርጫ ቦርዴን ፳፯. የክሌሌ መፌትሔን አሟጦ የመጨረስ ግዳታ ፩/ በአንቀጽ (፳፬) የተመሇከተው ጥያቄ ወዯ ምክር ቤቱ የሚቀርበው በክሌለ በሚገኙት የተሇያዩ የመስተዲዴር እርከኖች ቀርቦ አጥጋቢ መፌትሔ ያሌተሰጠው መሆኑ ሲረጋገጥ ብቻ ጥያቄዎች ሲቀርቡሊቸው በሁሇት ዓመት ጊዜ በሚያወጡት ህግ ሉወስኑ ይችሊለ። ፫/ የቀረበው ጥያቄ በክሌለ በሁሇት ዓመት ጊዜ ውስጥ ውሣኔ ካሌተሰጠው ወይም በተሰጠው ውሣኔ ቅሬታ አሇኝ የሚሌ ወገን ጉዲዩን ሇምክር ቤቱ በቀጥታ ሉያቀርብ ይችሊሌ። ሕዝብ ወይም የብሔር፣ ብሔረሰቡ መሆኑን ሇማመሌከት እንዯ አስፇሊጊነቱ ከነዋሪው ወይም ከማህበረሰቡ አባሊት ቢያንስ አምስት ከመቶ የስም ዝርዝር ፉርማና አዴራሻ የያዘ የመስተዲዴር አካሌ ባሇሥሌጣን የተፇረመና ማህተም ያረፇበት መሆን ይገባዋሌ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሇምክር ቤቱ ጥያቄ ሇማቅረብ የሚመጣ አሇባቸው። ዝርዝሩ ምክር ቤቱ በሚያወጣው ፩/ በሕገ መንግስቱ መሰረት የማንነት እና የራስን በራስ ማስተዲዯር ጥያቄ ሇምክር ቤቱ ሀ) ሰፊ ያሇ የጋራ ጠባይ የሚያንፀባርቅ ባህሌ ወይም ተመሳሳይ ሌምድች ያሊቸው ሇ) ሉግባቡ የሚችለበት የጋራ ቋንቋ ያሊቸው ሏ) የጋራ የተዛመዯ ሕሌውና አሇን ብሇው በአብዛኛው በተያያዘ መሌክዓ ምዴር ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ፫/ ምክር ቤቱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ስሇሚወስንበት ሂዯት በሚያወጣው ዯንብ ፴. የሕዝቡን ፌሊጎት ስሇማረጋገጥ ካረጋገጠ በኋሊ የሕዝቡ ፌሊጎት በሕዝበ ውሣኔ ፪/ የሕዝብን ፌሊጎት ሇማረጋገጥ የሚከናወን ሕዝበ ውሣኔ የምርጫ ሕግን መሠረታዊ ፫/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት ሕዝበ ውሣኔውን ፩/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት በሚያዯርገው ጥናት የማንነት እና የራስን በራስ ማስተዲዯር መብት ሇጠያቂው ማህበረሰብ እንዱፇቀዴ በውሳኔው መሰረት እንዱፇጽም አስፇሊጊውን ትዕዛዝ ይሰጣሌ። አፇጻጸሙንም ይከታተሊሌ። ፪/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት የቀረበው የማንነትና ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፮(፩ እና ፪) መሰረት ከብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝብ መብቶች ጋር የፋዳሬሽን ምክር ቤት ጥናት በማዴረግ እና የጥያቄውን አግባብነት በማረጋገጥ የጠያቂው ብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝብ መብት እንዱከበር ውሳኔ ይሰጣሌ። በሚመሇከተው የመንግስት አካሌም እንዱፇጸም ያዛሌ። አፇጻጸሙንም ፬/ ምክር ቤቱ በአንቀጽ ፳፮ (፩ እና ፪) መሰረት የቀረበሇትን ጥያቄ ጥያቄው ከቀረበበት ቀን ጀምሮ ከሁሇት ዓመት ባሌበሇጠ ጊዜ ውሣኔ ፴፪. ጉዲዮችን በስምምነት ስሇ መጨረስ ማህበረሰብ ወይም ብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝብ ሕገ መንግስታዊ የመብት ጥያቄ ቀርቦ በምክር ቤቱ በሚታይበት ጊዜ ጠያቂው ወገን እና ጥያቄው የተነሳበት ክሌሌ ሇጥያቄው ዕሌባት ሇመስጠት የተስማሙ እንዯሆነ ምክር ቤቱ የስምምነቱን አግባብነት እና ሕጋዊነት መርምሮ ያጸዴቃሌ። በስምምነቱ መሰረትም እንዱፇጸም የፋዳሬሽን ምክር ቤት በክሌልች መካከሌ ወይም በፋዯራሌ መንግሥትና በክሌሌ መካከሌ ሇሚነሱ አሇመግባባቶች መፌትሔ ይፇሌጋሌ። ፴፬. ሇውይይት ዝግጁ የመሆን ግዳታ ፩/ ከፋዳራሌ መንግሥት ወይም ከላሊ ክሌሌ የሚያምን ወገን ከላሊው ጋር በዚሁ ጉዲይ ፪/ ጥሪው የዯረሰው አካሌ በቅን ሌቦናና በተቻሇ ሇውይይት ዝግጁ መሆኑን ሇጥያቄ አቅራቢው ወገን እና ሇፋዳሬሽን ምክር ቤት በጽሐፌ ሇመፌታት ፌቃዲቸውን የገሇጹ ሲሆን ምክር ቤቱ ውይይቱ ፌሬያማ እንዱሆን አስፇሊጊውን እገዛ ሁለ ያዯርጋሌ። ሂዯቱንም በቅርብ ፴፭. ጥያቄውን ሇፋዳሬሽን ምክር ቤት ስሇማቅረብ ፩/ በአንደ ወገን በቀረበው ጥያቄ ላሊኛው ወገን ሇመወያየት ፇቃዯኛ አሇመሆኑ ከተረጋገጠ በሁሇቱም ወገኖች አመሌካችነት በምክር ቤቱ ፪/ ምክር ቤቱ ጥያቄው እንዯቀረበሇት እንዯነገሩ በመመካከር ሇጊዜው የሚበጅ የመፌትሔ እርምጃ ሉወስዴ ወይም እንዱወስዴ ሉያዯርግ አመሌካችነት ጉዲዩን አስመሌክቶ መፌትሔ እንዱሰጠው ሇፋዳሬሽን ምክር ቤት ካሊሳወቀ ምክር ቤቱ በራሱ አነሳሽነት አሇመግባባቱን ወይም እንዱወስዴ ሉያዯርግ ይችሊሌ። ፴፮. የምክር ቤቱ እርምጃዎች ቅዯም ተከተሌ ፩/ ምክር ቤቱ የመጨረሻ ውሳኔ ከመስጠቱ ሀ) እንዯ አስፇሊጊነቱ ባሇጉዲዮቹ ውይይት የሚጀምሩበትን ወይም የሚቀጥለበትን ሏ) በሚሰጠው የጊዜ ገዯብ ውስጥ የጽሐፌ ፪/ ምክር ቤቱ እንዯ አስፇሊጊነቱ ተጨማሪ የመንግስት አካሌ ውሳኔውን እንዱያስፇጽም ፴፯. የአስተዲዯር ወሰን ውዝግብን ስሇ መፌታት ፩/ የቀረበው ጥያቄ የአስተዲዯር ወሰን ውዝግብን የሚመሇከት ከሆነ ምክር ቤቱ የሕዝብን ፪/ ምክር ቤቱ በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፵፰ በተቀመጠው ቅዯም ተከተሌ መሰረት ውሳኔ ፴፰. የሕዝብ ፌሊጎት እና አሰፊፇር ፩/ ምክር ቤቱ የሕዝቡን አሰፊፇር በማጥናት እንዲሇበት ሇመወሰን የሚያስችሌ በቂ መረጃ እንዲሇው ካመነ በዚያው መሠረት ይወስናሌ። ፪/ ምክር ቤቱ የሕዝቡን አሰፊፇር በማጥናት ፴፱. የሕዝቡን ፌሊጎት ስሇማረጋገጥ ፩/ የሕዝብ ፌሊጎት በምስጢር ዴምፅ አሰጣጥ በሚከናወን ሕዝበ ውሣኔ ይረጋገጣሌ። ፪/ የሕዝብን ፌሊጎት ሇማረጋገጥ የሚከናወን ሕዝበ ውሣኔ የምርጫ ሕግን መሠረታዊ ፫/ የአስተዲዯር ወሰን ውዝግብ የሕዝብን ፌሊጎት ሇማረጋገጥ የሚጠራ ሕዝበ ውሣኔ በቀበላ ዯረጃ ይከናወናሌ። የቀበላው ስፊት ወይም ፬/ ምክር ቤቱ ሕዝበ ውሣኔውን ሇማስፇፀም ብሔራዊ የምርጫ ቦርዴን ሉወክሌ ይችሊሌ። በማዴረግ አወዛጋቢ የሆነው አካባቢ ከዴምፅ ሰጪው ሕዝብ አብዛኛው ዴምፅ ወዯ ሰጠበት ክሌሌ እንዱካሇሌ ይዯረጋሌ። ሆኖም የሕዝበ ውሣኔው ውጤት አንዲንዴ አካባቢዎችን በኪስ መሬትነት የሚያስቀር ከሆነ አወዛጋቢ የሆነው አከባቢ ሕዝቦች ባለበት ክሌሌ መብታቸው ፮/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) ዴንጋጌ አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ በኪስ መሬትነት በቀረ አካባቢ ውስጥ የሚኖሩ ሀ) በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፴፱(፪) ሊይ ሇ) መሰረተ-ሌማት ፌሊጎቶችንና ማሕበራዊ አገሌግልቶችን ሇማሟሊት የሚያስችሌ በጀት የመመዯብ ግዳታ ይኖርበታሌ። ፯/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት ከሕዝበ ውሳኔ እና ከመካሇሌ በኋሊ የሰሊም ግንባታ ሥራዎችን ፩/ አግባብነት ያሊቸው የምርጫ ሕግ ዴንጋጌዎች ዓመትና ከዚያ በሊይ አወዛጋቢ በሆነው ቦታ በነዋሪነት የተመዘገበና እዴሜው ከ ፲፰ አፇፃፀሙ ምክር ቤቱ በሚያወጣው ዯንብ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም አካባቢውን ሇመሌቀቅ የተገዯዯው በአስተዲዯር ወሰን ውዝግቡ ምክንያት ከተረጋገጠ ከአካባቢው የሇቀቀ ቢሆንም ዴምፅ ፵፩. የአስተዲዯር ወሰን ስሇ ማካሇሌ ፩/ የሕዝበ ውሳኔው ውጤት ከታወቀ በኋሊ የወሰን ማካሇለ ተግባር በስዴስት ወር ጊዜ ውስጥ ተከናውኖ መፇጸም ይኖርበታሌ። ምክር ቤቱ የሚያስፇፅሙ አካሊትን በመሇየት ያዛሌ። ፪/ የሚመሇከተው የመንግስት አካሌ ከሊይ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተጠቀሰው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ውሳኔውን አስፇጽሞ ሇፋዳሬሽን ምክር ቤት ፫/ በየዯረጃው የሚገኙ የክሌሌ እና የፋዯራሌ መንግስት አካሊት ሇአስተዲዯር ወሰን ማካሇለ ፵፪. ከሕዝበ ውሳኔ በኋሊ ስሇሚከናወኑ ተግባራት ከተዯረገ እና ውጤቱም ከታወቀ በኋሊ የወሰን ውዝግቡ በተፇጠረባቸው አካባቢዎች የሰሊም ግንባታ፣ የጋራ የሌማት ስራዎች እና መሌካም የፋዳሬሽን ምክር ቤት ከሚመሇከታቸው አካሊት ምክር ቤቱ የቀረበሇትን የአስተዲዯር ወሰን ጥያቄ ከቀረበበት ቀን ጀምሮ ከሁሇት ዓመት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ የመጨረሻ ውሣኔ ይሰጣሌ። ፵፬. ላልች አሇመግባባቶች ስሇሚፇቱበት ሁኔታ ፩/ ምክር ቤቱ ከአስተዲዯር ወሰን ውዝግብ ውጭ አሇመግባባቶች ሲከሰቱ በጉዲዩ ያሌተግባቡ ወገኖች ችግራቸውን በሰሊምና በውይይት ፪/ አሇመግባባቱን በውይይት ሉፇቱ ካሌቻለ ምክር ቤቱ እንዲስፇሊጊነቱ ተገቢ መስል የታየውን ሥርዓት በመዘርጋት ሇአሇመግባባቱ ፫/ የሕገመንግሥቱ የሥሌጣን ክፌፌሌ መርህ እንዯ ተጠበቀ ሆኖ በፋዯራሌ መንግሥቱና በክሌልች መካከሌ ሇሚነሱ አሇመግባባቶች ፵፭. የግጭት መከሊከሌ እና አፇታት ስሌት ስሇ ሇመፌታት የሚረደ ባህሊዊም ሆነ ዘመናዊ ተቋማዊ ይዘትና አዯረጃጀት እንዱኖራቸውም ፪/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት ከዚህ በሊይ በንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የግጭት መከሊከያና አፇታት ስሌቶችን ሇመዘርጋት ያስችሇው ዘንዴ የሚመሇከታቸው የመንግስት አካሊት አስፇሊጊ እና ወቅታዊ መረጃዎችን መስጠት ስሇ ዴጎማና የጋራ ገቢዎች ክፌፌሌ ፩/ ምክር ቤቱ የክሌልችና የፋዯራለ መንግሥት የጋራ ተብሇው የተመዯቡ ገቢዎች በሁሇቱ ተጨባጭነትና ተቀባይነት ያሇው በየጊዜው እየተሻሻሇ የሚሄዴ መሆን ይጠበቅበታሌ። ፩/ ምክር ቤቱ በሕገ መንግሥቱ መሰረት የሚያዘጋጀው ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ወይም ውስን ዓሊማ ያሊቸው ሉሆኑ ይችሊለ። ፪/ ምክር ቤቱ የክሌልችና የፋዯራለ መንግሥት የጋራ ተብሇው የተመዯቡ ገቢዎች በሁሇቱ መካከሌ የሚከፊፇለበትን ቀመር ያዘጋጃሌ። ፩/ ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ዴጎማ በአጠቃቀሙ ሊይ ቅዴመ ሁኔታ የማይቀመጥበት እና ክሌልች ከራሳቸው ተጨባጭ ነባራዊ ሁኔታ በመነሳት ቅዴሚያ ሇሚሰጡት ጉዲይ እንዱጠቀሙበት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ስር የተጠቀሰው ዴጎማ አይነተኛ ዓሊማ ክሌልች አገሌግልቶችን ሇማቅረብ የሚያበቃ የፉስካሌ አቅም እንዱኖራቸው ማስቻሌ ይሆናሌ። ፫/ ውስን ዓሊማ ያሇው ወይም በአሊማ የተገዯበ ዴጎማ አንዴ የተወሰነ ወይም የተሇየ ዓሊማን ሇክሌልች የሚሰጥ የዴጎማ ዓይነት ነው። ፵፱. የቀመር ዝግጅት አጠቃሊይ መርሆዎች ፩/ የዴጎማ በጀት ቀመር ዝግጅት መርሆዎች የበጀት አጠቃቀምን የሚያበረታታ፣ ተተንባይ፣ ግሌጽ፣ አሳታፉ፣ በቀሊለ ሇመረዲት የሚቻሌ መረጃዎች ሊይ የተመሰረተ ይሆናሌ። ፪/ የዴጎማ ቀመር ዝግጅት ዓሊማዎች፣ ዝርዝር ምንጮች አግባብነት ባሇው ሕግ ይወሰናሌ። ፶. በዴጎማ እና በጋራ ገቢዎች ክፌፌሌ ስሇሚኖረው ፩/ የፋዯራሌ ዴጎማና የጋራ ገቢዎች ክፌፌሌ ዓሊማቸውን ታሳቢ ባዯረገ መሌኩ እንዱቀናጁ ፪/ ጥቅሌ ዓሊማ ያሊቸው እና ውስን ዓሊማ ያሊቸው ዴጎማዎች ዓሊማቸውን ታሳቢ ባዯረገ መሌኩ እንዱቀናጁ ማዴረግ ያስፇሌጋሌ። ፩/ ሇቀመር ዝግጅቱ በግብዓትነት የሚያገሇግለ መረጃዎች ወቅታዊና አስተማማኝ መሆን ፪/ ሇቀመር ዝግጅቱ በጥቅም ሊይ የሚውለት ከፋዯራለ ማዕከሊዊ ስታቲስቲክስ ኤጀንሲ ፫/ ከዚህ በሊይ በንዑስ አንቀጽ (፪) ስር ከሚመሇከታቸው የፋዯራሌ ተቋማት እና ፬/ ሇጉዲዩ አግባብነት ያሊቸው የፋዯራሌና የክሌሌ አስፇፃሚ አካሊትና ላልች መረጃ አመንጪ ተቋማት ሇቀመር ዝግጅቱ አስፇሊጊ ሆነው የተገኙ መረጃዎችን በማቅረብ ረገዴ ፭/ ይህ አዋጅ በሚጠይቀው መሰረት ሇቀመሩ ያሌተወጣ ማንኛውም ሰው በመገናኛ-ብዙሃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ መሠረት ተጠያቂ የሚመሇከተው ቋሚ ኮሚቴ ዴጎማውና የጋራ ገቢ ይከታተሊሌ። ወቅቱን የጠበቀ ሪፖርት ሇምክር በሕዝቦች መካከሌ እኩሌነትና አንዴነት ሥር እንዱሰዴና እንዱዲብር ስሇማዴረግ ፩/ ምክር ቤቱ በክሌልች መካከሌ የተመጣጠነ ሥርጭት ፌትሏዊነት የሚሇካው አስቀዴሞ ፫/ የሚመሇከታቸው ተቋማት የመሰረተ ሌማት የአፇጻጸም ሪፖርት ሇምክር ቤቱ ያቀርባለ። ፬/ በንዑስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሰው ቢኖርም ስርጭቶችን በየጊዜው በመከታተሌ ወቅታዊ ግብረመሌስ ሇሚመሇከተው ተቋም ይሰጣሌ። ፭/ ምክር ቤቱ በክሌልች የፋዯራሌ የመሰረተ ሌማት አውታሮች ሥርጭት ፌትሏዊነት እርምጃ እንዱወሰዴ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤትና ሇሚመሇከታቸው ተቋማት ያሳውቃሌ። ፮/ በንዑስ አንቀጽ (፭) መሰረት ግብረመሌስ የተሰጠው የፋዯራሌ የመሰረተ ሌማት ተቋም ፯/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሇተቋማቱ የተሰጣቸውን አስተያየቶችና ግብረመሌሶች ስሇመካተታቸው እና የማስተካከያ እርምጃዎች ፰/ ምክር ቤቱ የፋዯራሌ የመሰረተ ሌማት ተቋማት እና ክሌልች የሚያካትት ብሔራዊ የጋራ የምክክር መዴረክ ሉያቋቁም ይችሊሌ። ፱/ የፋዯራሌ የመሰረተ ሌማት አውታሮች ፌትሃዊ ሥርጭት እና የክትትሌ አግባብ ዝርዝር ምክር ቤቱ በሚዘረጋው የአሰራር ፶፭. የሕዝቦችን እኩሌነት እና አንዴነትን ስሇማዲበር ፩/ ምክር ቤቱ አግባብነት ካሊቸው አካሊት ጋር በመሆን የሕዝቡን ዱሞክራሲያዊ ባሕሌ እና ንቃተ ሕገ መንግሥት ሇማዲበር የሚያስችሌ በሕዝቦች መካከሌ እኩሌነትና አንዴነትን የሚያጠናክሩ የትምህርት ዓይነቶች በሥርዓተ ትምህርታቸው ማካተታቸውን ምክር ቤቱ ሇተመሇከተው ዓሊማ የመንግሥት መገናኛ ብዙኃን በቂ ሽፊንና አምዴ መመዯባቸውን ፬/ ሇሕዝቦች እኩሌነትና አንዴነት መጠናከር እንቅፊት ሉሆኑ የሚችለ አመሇካከቶችና ፭/ በአገራዊ ማንነት እና በብሔር ማንነት ፮/ ሇህብረ-ብሔራዊ አገራዊ አንዴነት የሚረደ ፯/ ብሔራዊ መግባባት ሇመፌጠር ሚና ካሊቸው በፋዯራሌ ተቋማት ዉስጥ ሚዛናዊ ውክሌና ፱/ አካታች የሆነ የፋዯራሌ የፖሇቲካ ባህሌ ያከናዉናሌ፣ ከሚመሇከታቸዉ አካሊት ጋር ፲፩/ በብሔር፣ ብሔረሰብና ሕዝቦች መካከሌ የመቻቻሌና ሇጋራ ዓሊማ የመሥራት ባሕሌ ያከናዉናሌ፣ ከሚመሇከታቸዉ አካሊት ጋር ፲፪/ ምክር ቤቱ በክሌልች መካከሌ ያሇው እንዱጠናከርና በሕዝቦች መካከሌ እኩሌነትና አንዴነት ሥር እንዱሰዴና እንዱዲብር፦ በጀት በተገቢው መንገዴ ጥቅም ሊይ ሏ) በፋዯራለ ሕገ መንግሥት የሰፇሩትን ክፌፌሌ መሠረት በማዴረግ ክሌልች የሚሰሩበትን መዴረኮች እና ሁኔታዎች ፲፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) የተመሇከቱት በአግባቡ ስሇ መፇጸማቸው የሚመሇከታቸው የመንግስት አካሊት ሇምክር ቤቱ አስፇሊጊ በሆነ ጊዜ ሪፖርት የማቅረብ የፌትሏ ብሔር ጉዲዮችን ስሇመሇየት ምክር ቤቱ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሕግ ሉወጣሊቸው የሚገቡ የፌትሏ ብሔር ጉዲዮችን ፶፯. የፌትሏ ብሔር ጉዲዮች ሀሳቦችን ማመንጨት ፩/ ምክር ቤቱ አንዴ የኢኮኖሚ ማህበረሰብ የሚታመንባቸውን የፌትሏ ብሔር ጉዲዮች የሚሇያቸው በራሱ አነሳሽነት ወይም በላልች በሚቀርብሇት አስተያየት መሠረት ሉሆን ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጸ (፩) ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ አንዴ የፌትሏ ብሔር ባሌተጣጣመ ሁኔታ እየተተገበረ ያሇ ከሆነ ወይም የጉዲዩ በየክሌለ የተሇያየ የአፇጻጸም ተሞክሮ አንዴ የጋራ የኢኮኖሚ ማህበረሰብን ሇመፌጠር እንቅፊት የሚሆን ከሆነ ወይም የሚመሇከት ከሆነ ምክር ቤቱ ይህ የፌትሏ ብሔር ጉዲይ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፫/ የፋዳሬሽን ምክር ቤትና የክሌልች የጋራ ምክክር መዴረክ የፌትሏ ብሔር ጉዲይ ሃሳቦችን ሉያመነጭ ይችሊሌ። ምክር ቤቱ የፌትሏ ብሔር ጉዲዮችን ሇመሇየት ላልች ፶፰. የፌትሏ ብሔር ሕግ ረቂቅ ስሇማቅረብ ፩/ ምክር ቤቱ አንዴ የኢኮኖሚ ማኅበረሰብ በመሇየት ሕግ እንዱወጣሊቸው ሇፋዯራለ ፪/ የፌትሏ ብሔር ጉዲዮች አግባብነት ባሊቸው መንግሥታዊ አካሊት ሇምክር ቤቱ የሚቀርብ ከሆነ ከጥያቄው ጋር የሕግ ረቂቅ ተዘጋጅቶ ፶፱. የፌትሏ ብሔር ጉዲዮችን ስሇማስተሊሇፌ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በፋዳሬሽን ምክር ቤት ተሇይቶ የቀረበሇትን የፌትሏ ብሔር ጉዲይ በተቻሇ ፌጥነት ሕግ ሆኖ እንዱወጣ ያዯርጋሌ። የፋዯራለ መንግሥት ጣሌቃ እንዱገባ ስሇማዘዝ ምክር ቤቱ የፋዯራለ መንግስት በክሌልች ፷፩. የፋዯራለ መንግሥት ጣሌቃ ስሇሚገባበት ሁኔታ ፩/ ምክር ቤቱ በአንዴ ክሌሌ ውስጥ ሕገ- መንግሥታዊ ሥርዓቱ አዯጋ ሊይ ወዴቋሌ ብል ሲያምን የፋዯራለ መንግሥት ተገቢና ፪/ ምክር ቤቱ ይህንን እርምጃ የሚወስዯው የሥሌጣን ክፌፌሌ ግምት ውስጥ በማስገባት ፫/ በአንዴ የክሌሌ መንግስት ተሳትፍ ወይም መንግስታዊ ስርዓቱን ባሇማክበር የሚዯረግ ዴርጊት ውይም እንቅስቃሴ በተሇይም፦ ሀ) በሕገ መንግሥቱ እውቅና የተሰጣቸው እንዲያከናወኑ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ መንገዴ የተገዯቡ እንዯሆነ፣ ወይም መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፲፮) መሠረት የተሰጠውን መመሪያ ተግባራዊ ማዴረግ ሏ) በትጥቅ የተዯገፇ የአመፅ እንቅስቃሴ መ) የፋዯራለን ሰሊምና ፀጥታ ማናጋት፤ ሠ) ከላሊ ክሌሌ ወይም ከላሊ ክሌሌ ብሔር ብሔረሰብ ወይም ሕዝብ ጋር የተፇጠሩ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱን አዯጋ ሊይ የጣሇ ፬/ ምክር ቤቱ ሕገ መንግሥታዊ ሥርዓቱ አዯጋ ሊይ የጣሇው ሁኔታ ተወግዶሌ ብል ካመነ ፭/ የፋዯራሌ መንግስቱን ጣሌቃገብነት ዝርዝር አፇጻጸም አግባብነት ባሇው ሕግ ይወሰናሌ። ስሇምርጫ ክሌሌ አከሊሇሌ እና ስሇ ሌዩ ውክሌና ፷፪. የምርጫ ክሌልችን ስሇመወሰን ፩/ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፩፻፫ (፭) መሠረት የብሔራዊ ምርጫ ቦርዴ የምርጫ አከሊሇሌን ፪/ የብሔራዊ ምርጫ ቦርዴ አጠቃሊይ አገራዊ ምርጫ ከመካሄደ ከአንዴ ዓመት በፉት የምርጫ ክሌልችን አከሊሇሌ ረቂቅ ሇምክር ፫/ ምክር ቤቱ የውሣኔ ሃሳቡን ከማጽዯቁ በፉት የቀረበሇትን የውሳኔ ሃሳብ ያጸዴቃሌ። ፩/ ምክር ቤቱ የሕዝብ ብዛታቸው አነስተኛ በመሆኑ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የተሇየ ፪/ ሌዩ ውክሌና ስሇሚሰጣቸው ብሔረሰቦችና ሕዝቦች የሚሇዩበትን መስፇርት ምክር ቤቱ ምክር ቤቱ አፇ ጉባዔ፣ ምክትሌ አፇ ጉባዔ፣ አስተባባሪ ኮሚቴ፣ ቋሚና ጊዜያዊ ኮሚቴዎች እንዱሁም ሇሥራው አስፇሊጊ የሆኑ ሠራተኞች ፩/ ምክር ቤቱ በሕግ የተሰጠውን ኃሊፉነት ፪/ ጽህፇት ቤቱ ተጠሪነቱ ሇአፇ ጉባኤው ነው። ምክር ቤቱ የራሱ ሕጋዊ ሰውነት ይኖረዋሌ። ፷፯. የምክር ቤቱ አፇጉባዔ ሥሌጣንና ተግባር ፩/ የምክር ቤቱን ስብሰባዎች ይመራሌ። ፪/ የምክር ቤቱን ጠቅሊሊ የአስተዲዯር ሥራዎችን ፫/ ምክር ቤቱን በሀገር ውስጥ እና በውጪ ፬/ ምክር ቤቱ በአባሊቱ ሊይ የሚወሰዯውን ፭/ ምክር ቤቱ የሚያስተሊሌፊቸው ውሣኔዎች ተግባራዊ መሆናቸውን ይከታተሊሌ። ፮/ የፋዳሬሽን ምክር ቤትን በጀት በጽ/ቤቱ ተዘጋጅቶ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ያቀርባሌ፣ ሲወሰንም ሥራ ሊይ እንዱውሌ ፷፰. የምክር ቤቱ ምክትሌ አፇ ጉባዔ ሥሌጣንና የምክር ቤቱ ምክትሌ አፇ ጉባዔ፦ ፩/ በምክር ቤቱ አፇ ጉባዔ የሚመራሇትን ሥራ ፪/ የምክር ቤቱ አፇ ጉባዔ በማይኖርበት ጊዜ ፷፱. የምክር ቤቱ ስብሰባና ሥነሥርዓት ፩/ ምክር ቤቱ ቢያንስ በዓመት ሁሇት ጊዜ ፪/ ምክር ቤት እንዲስፇሊጊነቱ አስቸኳይ ስብሰባ ፫/ የምክር ቤቱ ምሌዓተ ጉባዔ የሚኖረው ከአባሊቱ መካከሌ ሁሇት ሶስተኛው የተገኙ ፬/ ምክር ቤቱ ውሳኔ የሚያሳሌፇው በአብሊጫ ፭/ በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፬) የተዯነገጉት እንዯተጠበቁ ሆነው የምክር ቤቱ የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ዝርዝር በምክር ቤቱ ፸. የምክር ቤቱ አባሊት አመራረጥ ተወካይ ይኖረዋሌ። በተጨማሪም የብሔር ወይም ብሔረሰቡ አንዴ ሚሉዮን ሕዝብ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተመሇከቱትን መሠረት በማዴረግ ምክር የእያንዲንደን ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ሕዝብ ተወካዮች ብዛት ወስኖ ምርጫ ከመካሄደ ከአንዴ አመት በፉት ሇእያንዲንደ ክሌሌ ፬/ የክሌሌ ምክር ቤቶች የፋዳሬሽን ምክር ቤት በሚሌክሊቸው የተወካዮች ብዛት መሠረት በምክር ቤቶቹ በራሣቸው ወይም በቀጥታ በሕዝብ እንዱመረጡ በማዴረግ የፋዯራሌ ከአንዴ ወር በፉት ሇምክር ቤቱ ጽሕፇት ቤት የወኪልችን ዝርዝር ይሌካለ። ፭/ ክሌልች የምክር ቤት አባሊትን በቀጥታ አግባብ ባሊቸው የምርጫ ሕጎች መሠረት ፮/ በምክር ቤቱ የሚወከሇው ሕዝብ የራሱ የዞን ወይም የወረዲ መስተዲዯር ያሇው እንዯሆነ ተወካዩ የሚመረጥበት አግባብ ምክር ቤቶቹን ያሳተፇ መሆን ስሊሇበት ሥርዓቱ በክሌሌ ፯/ የምክር ቤቱ አባሊት ምክር ቤቱ ህገ- ፸፩. የምክር ቤቱ አባሊት መብት ፩/ ማንኛውም የፋዳሬሽን ምክር ቤት አባሌ ምክንያት አይከሰስም አስተዲዯራዊ እርምጃም ፪/ ማንኛውም የፋዳሬሽን ምክር ቤት አባሌ ከባዴ ወንጀሌ ሲፇጽም እጅ ከፇንጅ ካሌተያዘ በስተቀር ያሇ ምክር ቤቱ ፇቃዴ አይያዝም፣ ፸፪. የዱስፕሉን እርምጃ ስሇመውሰዴ አንዴ የምክር ቤት አባሌ የወከሇውን ብሔር፣ ብሔረሰብ፣ ሕዝብ በብቃት ሉወክሌ አሌቻሇም የሚያሰኝ የዱስፕሉን ጉዴሇት ከፇጸመ በምክር ቤቱ አሰራርና የአባሊት የስነ ምግባር ዯንብ መሠረት የዱስፕሉን እርምጃ ይወሰዴበታሌ። ፸፫· ከምክር ቤት አባሌነት ስሇመነሣት ከፇቃደ ውጪ ከአባሌነት ሉነሣ የሚችሇው ከዚህ ቀጥል በተዘረዘሩት ምክንያቶች ብቻ ነው፦ ሀ) በክሌሌ ምክር ቤት የተመረጠ አባሌ ሲሆን የመረጠው ምክር ቤት እንዱነሣ ሇ) በቀጥታ በሕዝቡ የተመረጠ አባሌ ሲሆን ከመራጩ ሕዝብ አስራ አምስት በመቶ (፲፭%) በሊይ ሕዝብ የምርጫ ቦርዴ የይነሣሌን ጥያቄ ያቀረበ እንዯሆነ፤ ሏ) የምክር ቤቱ አባሌ በሚያሳየው የስነ ምግባር ጉዴሇት ምክንያት የወከሇውን ሉወክሌ አሌቻሇም በማሇት የወከሇው ፩/ አንዴ የምክር ቤት አባሌ በሞት ወይም ከዚህ ምክንያቶች ወይም በራሱ ፇቃዴ ከአባሌነት ፪/ የክሌሌ ምክር ቤቱም ውሣኔው በዯረሰው በአጭር ጊዜ ውስጥ ምትክ ተወካዩን በራሱ ፩/ ምክር ቤቱ ሥሌጣንና ተግባሩን በብቃት ሇመወጣት የምክር ቤቱ አባሊት የሚገኙባቸው ቋሚ እና ጊዜያዊ ኮሚቴዎችን ያቋቁማሌ፤ የሥራ ኃሊፉነታቸውንም ይወስናሌ። ፫/ ምክር ቤቱ ከእያንዲንደ ቋሚ ኮሚቴ ውስጥ እስከ ሶስት አባሊት በምክር ቤቱ በቋሚነት የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ምክር ቤቱ አስፇሊጊ ሆኖ ካገኘው ከእያንዲንደ ኮሚቴ በቋሚነት የሚሰሩ አባሊት ቁጥር እንዱጨምር ፸፮. ስሇኮሚቴ አመራሮች ሥሌጣንና ተግባር የሚቀርቡትን ጉዲዮች አጀንዲዎችን ሏ) ምሌዓተ ጉባዔ መኖሩን የማረጋገጥ፤ ሚመሇከታቸው አካሊት እንዱተሊሇፈ ሠ) የኮሚቴውን የውሳኔ ሀሳብ እና የሥራ ክንውን ሪፖርት በየወቅቱ ሇምክር ሀ) የኮሚቴው ሰብሳቢ ሳይኖር ሰብሳቢውን ሇ) በኮሚቴው ሰብሳቢ የሚሰጡትን ላልች ሀ) የኮሚቴውን ቃሇ ጉባዔዎች ይይዛሌ፣ ሇ) ሇኮሚቴው የሚቀርቡትን አቤቱታዎች፣ የውሳኔ ሀሳቦች እና ማናቸውም ሇምክር አዯራጅቶ ሇኮሚቴው አባሊት እንዱዯርሱ ሏ) በኮሚቴው ወይም በሰብሳቢ የሚሰጡትን ፩/ ከኮሚቴው አባሊት ከግማሽ በሊይ ከተገኙ ፪/ ምክር ቤቱ ላሊ ዯንብ ካሊወጣ በቀር የኮሚቴ ፫/ ዴምጽ እኩሌ በእኩሌ በሚከፇሌበት ጊዜ ምክር ቤቱ የሰጠው ውሳኔ ወይም ትዕዛዝ በሚመሇከታቸው ቋሚ ኮሚቴዎች አማካይነት ክትትሌ እየተዯረገ ሪፖርት መቅረብ አሇበት። ሀ) በመንግሥት ከሚመዯብ በጀት፤ ሏ) ከማንኛውም ላሊ ሕጋዊ ምንጭ፤ ፪/ ምክር ቤቱ በሕገ መንግስቱ አንቀጽ (፷፭) መሰረት በጀቱን በቀጥታ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በማቅረብ ያስወስናሌ። ፫/ የምክር ቤቱ በጀት ዝግጅትና የአቀራረብ ሑዯት በዚህ አዋጅ መሰረት በሚወጣ ዯንብ የተመሇከተው ገቢ በምክር ቤቱ የባንክ ሂሳብ ተቀምጦ የምክር ቤቱን ሥራ ሇማከናወን ብቻ ፭/ ምክር ቤቱ የበጀት አጠቃቀሙን የሚያሣይ ትክክሇኛ የሂሣብ ሰነዴ መያዝ ይኖርበታሌ። ፮/ የምክር ቤቱ የሂሣብ መዛግብትና የገንዘብ ነክ ፩/ የፋዳሬሽን ምክር ቤት በቀረበሇት ጉዲይ ሊይ የሚሰጠው ውሣኔ የመጨረሻ ይሆናሌ። ፪/ ምክር ቤቱ የሚሰጣቸው ሕገ መንግስታዊ ዉሳኔዎች የሕገ መንግስታዊ ዴንጋጌ ዯረጃ የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ውሳኔው ስህተት እንዲሇበት የሚመሇከታቸው አካሊትን በማማከር አፇ ጉባዔው ካመነበት ጉዲዩ በዴጋሚ ሇምክር ቤቱ ሇውይይት ሉቀርብ ፬/ ማንኛውም ሰው፣ የፋዯራሌና የክሌሌ ፌርዴ ቤቶች፣ የፋዳራሌና የክሌሌ መንግስታት፣ የመንግስት ባሇሥሌጣናት ወይም መንግስታዊ የማክበር፣ የማስፇጸምና የመፇፀም ግዳታ ፹፩. የሕግ ረቂቅ የማቅረብ ሥሌጣን ምክር ቤቱ በሥሌጣኑ ክሌሌ በሆኑ ጉዲዮች ሊይ የሕግ ረቂቅ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ምክር ቤቱ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ኃሊፉነትና ምክርቤቱ የሚያወጣውን ዯንብ ሇማስፇጸም መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን ይኖረዋሌ። ፩/ የፋዳሬሽን ምክር ቤትን ሥሌጣንና ተግባር ሇመዘርዘር የወጣ አዋጅ ቁጥር ፪፻፶፩/፲፱፻፺፫ ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረኑ ሕጎች፣ ዯንቦች፣ መመሪያዎች፣ ውሣኔዎችና አሰራሮች በዚህ አዋጅ በተሸፇኑ ጉዲዮች ሊይ ተፇፃሚነት ይህ አዋጅ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከጸዯቀበት ከሰኔ ፴/፪ሺ፲፫ ዓ.ም ጀምሮ የፀና አዱስ አበባ ነሀሴ ፲፫ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=3ff28a26e178f97779013792d670530158d1ae11	22,173	4,466	0.975096	2025-10-04T13:50:45.576555
affe6ccf4f5ac087	የፌዴራል ጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ አሰጣጥ እና አስተዳደር አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌደራል ጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ አሰጣጥ እና አስተዳደር አዋጅ …………….……….....ገጽ ፲፫ሺ፬፻፹ የፌደራል ጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ አሰጣጥ እና የጥብቅና አገልግሎት ተጠቃሚዎችን መብት በተሻለ ሁኔታ ማስከበር፣ ጥራቱን የጠበቀና የተደራጀ የጥብቅና አገልግሎት አቅርቦት መኖር፣ እና የጥብቅና የበላይነትና ፍትሕ የማግኘት መብትን ለማስከበር የሕዝብ ጥቅምን በማስጠበቅና ፍትሕን በማስፈን ዙሪያ የተደራጀ፤ የመንግስትና የሙያተኞችን ተዋጽኦ ያማከለ የጋራ አስተዳደር ሥርዓት በመዘርጋት የሙያ አገልግሎት እንዲያገኙ የሚያስችል የጥብቅና ድርጅት የሚመራበትንና የሚተዳደርበትን ሥርዓት መዘርጋት በየጊዜው ከሚወጡ አዳዲስ ሕጎች፣ የሕግ ጽንሰ-ሀሳቦች እንዲሁም ሀገር አቀፍ እና ዓለም አቀፍ ተሞክሮዎች ጋር የሚተዋወቁበትን ሥርዓት መዘርጋት በማስፈለጉ፤ ጠበቆች በግላቸውም ሆነ በተደራጀ መልኩ እንዲሁም እውቀት፣ ክህሎት እና ሥነ-ምግባራቸውን የሚያዳብሩበት ሥርዓት መዘርጋት በማስፈለጉ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የፌደራል ጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ አሰጣጥ እና አስተዳደር አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፱ /፪ሺ፲፫" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ጠበቃ” ማለት የግል የጥብቅና አገልግሎት የተሰጠው ሰው ሲሆን፤ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፰ ላይ ለተደነገገው ዓላማ በውጭ ሀገር ሕግ ፪/ “የጸና የጥብቅና ሙያ አገልግሎት ፍቃድ” ማለት በዚህ አዋጅ የተመለከቱትን መስፈርቶች ፫/ “የታክስ ክሊራንስ” ማለት አንድ የጥብቅና ሙያ አገልግሎት ፍቃድ ያለው ሰው ላገኘው ገቢ ግብር ስለመክፈሉ ከግብር አስገቢው አካል ፬/ “የጥብቅና ሙያ አገልግሎት ድርጅት” ማለት የጥብቅና አገልግሎት ለመስጠት የተቋቋመ ፭/ “የጥብቅና ሙያ አገልግሎት” ማለት የገንዘብ ክፍያ በመቀበል ወይም ወደፊት የሚገኝ ቀጥተኛ ወይም ቀጥተኛ ያልሆነ ጥቅም ለማግኘት ሲባል ወይም ያለክፍያ በጠበቃ ወይም በጥብቅና ድርጅት የሚሰጥ ማንኛውም ሀ) በሕግ ጉዳዮች ላይ ምክር መስጠት፤ ከወንጀል ጉዳዮች ውጪ የማደራደር በደንበኛው ሥም ሠነድን ማቅረብ፣ ሐ) በፍርድ ቤቶች፣ አስተዳደራዊ ጉባዔዎች፣ አካላት፤ በግልግል ዳኝነት ጉባዔዎች እና በሌሎች አማራጭ የሙግት መፍቻ መድረኮች ደንበኛን ወክሎ መቅረብ እና ፮/ “ማኅበር” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፯ መሠረት የተቋቋመ የኢትዮጵያ የፌደራል ፯/ “ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ” ማለት በአዋጅ ቁጥር ፱፻፵፫/፪ሺ፰ መሠረት የተቋቋመው የፌደራል ፰/ “ደንበኛ” ማለት የጥብቅና አገልግሎት ተቀባይ ድርጅትን እና ባለጉዳይን በማገናኘት ከአንዱ ወይም ከሁለቱም ወገን ክፍያ ወይም ኮሚሽን በመቀበል ወይም ወደፊት ለመቀበል በማሰብ ባለጉዳዩን በማግባባትና በማሳመን ባለጉዳዩ የሚያደርግ ወይም የሚያግባባ ማንኛውም መስራት” ማለት በፍርድ ቤቶች፣ በማረሚያ ቤቶች፣ በፖሊስ ጣቢያዎች፣ በሌሎች የፍትሕ አገናኞችን በማሰማራት ወይም በተሰማሩ አገናኞች ወይም ከየፍትሕ ተቋማቱ ኃላፊዎች ወይም ሠራተኞች ጋር የጥቅም ትስስር በመፍጠር የጥብቅና አገልግሎት ፈላጊዎች ወደ ጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ እንዲመጡ የማድረግ ተግባር ነው፤ ፲፩/ “ነጻ የጥብቅና አገልግሎት” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፩ ንዑስ አንቀጽ (፩) ሥር ለተዘረዘሩት የጥብቅና አገልግሎት ፈላጊዎች እና በሌሎች አግባብነት ባላቸው ሕጎች ለተመለከቱ ሰዎች በአነስተኛ ክፍያ ወይም ያለምንም ክፍያ በጠበቃ ወይም በጥብቅና ድርጅት የሚሰጥ የጥብቅና አገልግሎት ነው፤ ፲፪/ “የሕግ ጉዳይ ጸሐፊ” ማለት በጠበቃ ወይም ጥብቅና ድርጅት ሥር በመሆን በጠበቃ በኩል የሚቀርቡ ክሶችን፣ ማመልከቻዎችን፣ ይግባኞችን፣ አቤቱታዎችን፣ መልሶችን እና ሌሎች ሕግ ነክ ሠነዶችን በማዘጋጀት ወይም በማረም ጠበቃን የሚያግዝ ሰው ነው፤ ፲፫/ “የጠበቃ ረዳት” ማለት በጠበቃ ወይም ጥብቅና ድርጅት ሥር በመሆን ጠበቃን የሚያማክር፣ ለጠበቃው የሕግ አስተያየት ማመልከቻዎችን፣ ይግባኞችን፣ አቤቱታዎችን ወይም መልሶችን ፍርድ ቤት ወይም በሌላ የሕግ ሰውነት ባለው ተቋም ዘንድ በመገኘት የሚያደርስ፣ የክስ ወይም የይግባኝ መዝገብ ግልባጮችን እና ሌሎች ለጠበቃው መድረስ ያለባቸውን ሠነዶች ከሚመለከተው አካል በመቀበል ለጠበቃው የሚያደርስ ሰው ነው፤ ፲፬/ “መዝገብ” ማለት በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የሚዘጋጅና የጥብቅና ፍቃድ የተሰጣቸው ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች ሙሉ መረጃ የሚመዘገብበት ባህር መዝገብ ወይም ፲፭/ “የሥነ-ምግባር ደንብ” ማለት የጠበቆች እና ጥብቅና ድርጅቶች ሥነ-ምግባርን አስመልክቶ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚወጣ ደንብ ነው፤ ፲፮/ “ሥልጠና” ማለት በዚህ አዋጅ መሠረት በማኅበሩ ወይም ማኅበሩ እውቅና በሰጠው ተቋም አማካኝነት ለጠበቆች በሥራ ላይ እያሉ የሚሰጥ የሕግ ሥልጠና ነው፤ ፲፯/ “ተቋም” ማለት ተከታታይ የሕግ ሥልጠና ፲፰/ “ቦርድ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፱ የጠበቆች አስተዳደር ቦርድ ነው፤ አንቀጽ ፵፯ መሠረት እውቅና የተሰጠው ፳፩/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ይህ አዋጅ የጥብቅና ፍቃድ በተሰጣቸው የፌደራል ጠበቆች፣ የጥብቅና ድርጅቶች እንዲሁም በሀገር ውስጥ በሚሰሩ የውጭ ሀገር ጠበቆች ወይም የጥብቅና ድርጅቶች ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ስለ ፍቃድ አሰጣጥ፤ ምዝገባ እና እድሳት ፩/ ማንኛውም ሰው ፍቃድ ሳይኖረው የጥብቅና ፪/ የጥብቅና ፍቃድ ቋሚ ሥራ ላለው ሰው ፫/ ማንኛውም የጥብቅና ፍቃድ ማግኘት የሚፈልግ ሰው በዚህ አዋጅ የተደነገጉ መስፈርቶችን ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እንደተጠበቀ በቋንቋ፤ በዘር ወይም በማኅበራዊ አመጣጡ፤ በፖለቲካ አመለካከቱ፤ በንብረቱ፤ በትውልዱ፤ በአካል ጉዳት ወይም ማንኛውንም ተመሳሳይ ፭. ፍቃድ የማያስፈልግበት ሁኔታ ሳያስፈልጋቸው የጥብቅና አገልግሎት መስጠት ፩/ ስለራሱ ጉዳይ የሚከራከር ሰው፤ ፪/ ያለክፍያ ለትዳር ጓደኛው፤ ለወላጁ፤ ለልጁ፤ ጓደኛው ወላጆች፤ እንዲሁም ሞግዚት ወይም አሳዳሪ ለሆነለት ሰው የሚከራከር ሰው፣ ፫/ ከሥራው ጋር በተያያዘ ጉዳይ የሚከራከር ፬/ ሕጋዊ ሰውነት ባለው የንግድ ድርጅት፣ ድርጅት፣ የሃይማኖት ተቋም፣ የሙያ ማኅበር፣ አግባብነት ባለው ሕግ መሠረት በተቋቋመ ፭/ የመንግስት መሥሪያ ቤትን ወይም የልማት ድርጅትን በሚመለከት የሚከራከር ማንኛውም የመንግስት መሥሪያ ቤት ወይም የልማት ድርጅት ባለስልጣን ወይም ኃላፊ ወይም ፮/ ማንኛውም የሠራተኛ ማኅበር መሪ ወይም ፮. ፍቃድ ለማግኘት መሟላት ያለባቸው መስፈርቶች የሚፈልግ ሰው የጥብቅና ፍቃድ ለማግኘት ሐ) ለመጨረሻ ጊዜ ይሰራበት ከነበረበት ባሉት ሁለት ዓመታት ውስጥ በከባድ መ) በሕግ ሙያ የሚፈለገውን የሥራ ልምድ ያሟላ እና እንደ አስፈላጊነቱ ፍቃድ ለማግኘት የሚሰጠውን የሙያ መግቢያ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል-ተራ (ለ) የተመለከተው ቢኖርም ከኢትዮጵያ ውጪ ካለ እውቅና ካለው የከፍተኛ ትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ የተሰጠው ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፪)፣ አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና አንቀጽ ፲፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) ሥር የተመለከተውን መስፈርቶች የሚያሟላ ከሆነ የጥብቅና ፍቃድ ሊሰጠው ይችላል፡፡ ማንኛውም ሰው አስፈላጊ ሠነዶችን በማያያዝ የጥብቅና ፍቃድ ማመልከቻውን ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማቅረብ ይኖርበታል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል-ተራ (መ) መሠረት የሚቀርበው የፈተና ውጤት ዋጋ የሚኖረው ውጤቱ በታወቀ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ከቀረበ ብቻ ነው፡፡ ማንኛውም ሰው የጥብቅና ፍቃድ የማይሰጠው፡- ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተመለከቱትን መስፈርቶች ያላሟላ ከሆነ፤ ፪/ ታስቦ በሚፈጸምና ከሙያ ሥነ-ምግባር ጉድለት ጋር በተያያዘ ሶስት ዓመትና ከዚያ በላይ ጽኑ እስራት በሚያስቀጣ ወንጀል ተከሶ ጥፋተኛ ከተባለ እና አግባብነት ባለው ሕግ ፫/ በሕግ አገልግሎት እንዳይሰማራ በሕግ ወይም በፍርድ ቤት የተከለከለ ከሆነ ነው፡፡ ፰. ስለ ውጭ ሀገር ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች አገልግሎት ፍቃድ ያለው ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት በያዘው የውጭ ሀገር ሀ) ጉዳዩ ፍቃድ የተሰጠበትን ሀገር ሕግን አገልግሎት ለመስጠት ፍቃድ ካገኘ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ጋር ፪/ በዚህ አዋጅ መሠረት የተደነገጉ የጥብቅና አገልግሎት የማያሰጡ፣ ወይም የሥነ- ምግባር በሚሰጡ የውጭ ሀገር ጠበቃ እና የጥብቅና ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት የፌደራል የጥብቅና ፍቃድ የሚሰጠው በጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ ውሳኔ መሠረት በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ፪/ አመልካቹ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የተሟላ ማመልከቻ ባቀረበ ፴ ቀናት ውስጥ የጥብቅና ፍቃድ ፫/ የጥብቅና ፍቃድ ማመልከቻ ተቀባይነት ካላገኘ የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴውን ውሳኔ መሠረት በማድረግ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ምክንያት የኮሚቴውን ውሳኔ ባወቀ በ፲ የሥራ ቀናት ውስጥ በጽሑፍ ለአመልካቹ ማሳወቅ ፬/ የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፍቃድ እንዲሰጥ ከወሰነ በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ የጥብቅና ፍቃዱን ለአመልካቹ በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ፭/ የጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ በሚሰጥበት ጊዜ በፍቃድ ደብተር ላይ መጠቀስ ያለባቸው ማመልከቻውን ውድቅ ካደረገው አመልካቹ ማመልከቻው ውድቅ መደረጉን ካወቀበት ጊዜ አንስቶ በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ ቅሬታውን ፯/ በቦርዱ ውሳኔ ላይ ቅሬታ ያለው ወገን የውሳኔ ግልባጭ ከደረሰው ጊዜ ጀምሮ ባሉት ፴ ቀናት ውስጥ ይግባኙን ለፌደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላል፡፡ የቃለ መሐላ ፈጻሚውን እምነት ለማስተናገድ አገልግሎት ፍቃድ የሚሰጠው ጠበቃ የሚከተለውን ቃለ መሀላ በጽሑፍ ያረጋግጣል፡- ስቀበል የሀገሪቱን ሕገ-መንግስት እና ሕጎች ላከብር እና ላስከብር፤ ለፍትሕ ሥርዓቱ ተልዕኮ መሳካት በመልካም ሥነ-ምግባር በሙያዬ በቅንነት እና በታማኝነት በመስራት የምወክላቸውን ደንበኞቼን በመግባባት እና በመከባበር ልሰራ እና፤ ባለኝ እውቀት እና ችሎታ ለሕግ የበላይነት ተገቢውን ፩/ የፌደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ፪/ የፌደራል ማናቸውም ፍርድ ቤት የጥብቅና ፫/ የፌደራል ልዩ ጥብቅና ፍቃድ፤ ፲፪. የፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ጥብቅና ፩/ ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን መስፈርቶች ያሟላ ኢትዮጵያዊ የፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት የጥብቅና ፍቃድ ይሰጠዋል፡- ትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ቢያንስ ሶስት ዓመት የሥራ ልምድ፤ ወይም በሕግ በዲፕሎማ የተመረቀ እና ለ) ለደረጃው የሚሰጠውን የጥብቅና ፍቃድ ሐ) ለመጨረሻ ጊዜ ይሰራበት ከነበረበት ተቋም ድርጅቱን ከለቀቀበት ጊዜ በፊት ባሉት ሁለት ዓመታት ውስጥ በከባድ መ) መልካም ሥነ-ምግባር ያለው ስለመሆኑ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል-ተራ (ሀ) ሥር የተመለከተው ቢኖርም ከኢትዮጵያ ውጪ ካለ ከፍተኛ ትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው ማንኛውም ሰው በኢትዮጵያ ውስጥ በሕግ ሙያ ለአምስት ዓመት ካገለገለ እና ሌሎች በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከቱ መስፈርቶችን የሚያሟላ ከሆነ የፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ፍቃድ ሊሰጠው ይችላል፡፡ ፲፫. የፌደራል ማናቸውም ፍርድ ቤት ጥብቅና ፍቃድ ፩/ ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን መስፈርቶች ያሟላ ኢትዮጵያዊ የፌደራል ማናቸውም ፍርድ ቤት የጥብቅና ፍቃድ ይሰጠዋል፡- የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው እና በሕግ ሙያ ቢያንስ የአምስት ዓመት ልምድ ለ) እንደ አስፈላጊነቱ ለደረጃው የሚሰጠውን የጥብቅና ፍቃድ መግቢያ ፈተና ያለፈ፣ ሐ) ለመጨረሻ ጊዜ ይሰራበት ከነበረበት ተቋም ድርጅቱን ከለቀቀበት ጊዜ በፊት ባሉት ሁለት ዓመታት ውስጥ በከባድ መ) መልካም ሥነ-ምግባር ያለው ስለመሆኑ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል-ተራ (ሀ) ሥር የተመለከተው ቢኖርም ከኢትዮጵያ ውጪ ካለ እውቅና ካለው ከፍተኛ ትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው ማንኛውም ሰው በኢትዮጵያ ውስጥ በሕግ ሙያ ለሰባት ዓመት ካገለገለ እና ሌሎች በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ሥር የተመለከቱ መስፈርቶችን የሚያሟላ ከሆነ የፌደራል ማናቸውም ፍርድ ቤት የጥብቅና ፲፬. የፌደራል ልዩ የጥብቅና ፍቃድ ፩/ የፌደራል ልዩ የጥብቅና ፍቃድ፡- ሀ) የሕብረተሰቡን አጠቃላይ መብት እና ለሚሰጥ ሰው ወይም ድርጅት፣ ወይም ለ) አቅም ለሌላቸው የሕብረተሰብ ክፍሎች ትምህርት ቤቶች እና የሕግ መምህራን ፪/ ማንኛውም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል-ተራ (ሀ) መሠረት የፌደራል ልዩ የጥብቅና ፍቃድ ማግኘት የሚፈልግ ሰው ሀ) እውቅና ካገኘ ከፍተኛ የትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው እና በሙያው ቢያንስ ፭ ዓመት ያገለገለ የትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው እና በሙያው ቢያንስ ፭ ዓመት ያገለገለ ባለሙያ ያለው ተቋም ለ) ከሚወክለው የሕብረተሰብ ክፍል ወይም ሐ) መልካም ሥነ-ምግባር ያለው መሆኑን ፫/ ማንኛውም የፌደራል የጥብቅና ፍቃድ ያለው ሰው ልዩ የጥብቅና ፍቃድ ሳያስፈልገው የልዩ ጥብቅና አገልግሎት መስጠት ይችላል፤ ነገር ግን ይህን አገልግሎት ከመስጠቱ በፊት ፬/ የፌደራል ልዩ የጥብቅና ፍቃድ የተሰጠው ሰው ወይም ድርጅት የጥብቅና አገልግሎቱን ሲሰጥ ይህን አዋጅ እና የጠበቃ ሥነ-ምግባር ደንብን በተከተለ መልኩ መፈጸም አለበት፡፡ ፲፭. ለሕግ መምህራን ስለሚሰጥ የጥብቅና ፍቃድ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) ሥር የተደነገገው ቢኖርም በከፍተኛ ትምህርት የሚያስተምር ኢትዮጵያዊ ወይም ትውልደ ኢትዮጵያዊ የሕግ መምህር በአንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም በአንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተጠቀሰውን ካሟላ የሕግ መምህርነት ሙያውን መልቀቅ ሳያስፈልገው የጥብቅና ፍቃድ ሊሰጠው ይችላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሕግ ትምህርት ቤት መምህር የጥብቅና ፍቃድ እንዲሰጠው ሲያመለክት የጥብቅና የማያስተጓጉል ስለመሆኑ በሕግ ትምህርት ቤቱ የተሰጠ ማረጋገጫ ማቅረብ አለበት፡፡ ፲፮. ስለ ጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀጽ (፩) ሥር የተደነገጉትን የሚያሟላ ማንኛውም በጥብቅና የጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና መውሰድ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ኖሮት ተቋማት ውስጥ በሕግ መምህርነት ለሰባት ዓመት ያገለገለ፤ በዳኝነት፣ በዐቃቤ ሕግነት፣ በመንግስት መሥሪያ ቤት ወይም በመንግስት የልማት ድርጅት ውስጥ በሕግ አማካሪነት ወይም በሕግ ባለሙያነት ወይም በነገረ ፈጅነት ቢያንስ ለአምስት ዓመት ያገለገለ፤ በረዳት ዳኝነት፣ በጠበቃ ወይም ጥብቅና ማኅበረሰብ ድርጅት፣ በሃይማኖት ተቋማት፣ አማካሪነት ወይም በሕግ ባለሙያነት ወይም በነገረ-ፈጅነት ቢያንስ ለሰባት ዓመት ያገለገለ ኢትዮጵያዊ ወይም ትውልደ ኢትዮጵያዊ ሥራውን በለቀቀ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ የጥብቅና ፍቃድ ማመልከቻ ያቀረበ እንደሆነ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ላይ ተደነገገው ቢኖርም በፌደራል የመጀመሪያ ያገለገለ እና በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው ሳይተው የፌደራል ማናቸውም ፍርድ ቤት ፬/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ባለሙያ የጥብቅና ፍቃድ ይሰጣል፡፡ ፪/ በምዝገባ ሥርዓቱ ውስጥ የሚካተቱ ዝርዝር ነጥቦች ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በሚያወጣው ፫/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት አዲስ የመዘገባቸውን ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች ሥም ዝርዝር በየሶስት ወሩ ለማኅበሩ ማሳወቅ እንዲሆን በተለያየ መንገድ ይፋ ያደርጋል፡፡ ፲፰. ከጠበቃ ወይም ጥብቅና ድርጅት ጋር ስለሚሰሩ ፩/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የሕግ ጉዳይ ጸሐፊ፤ የጠበቃ ረዳት ወይም ሌሎች ለሥራው የሚያስፈልጉ ሠራተኞችን መቅጠር የሚችል ሲሆን የጥብቅና ድርጅት ከነዚህ ከተጠቀሱት ሠራተኞች በተጨማሪ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ድርጅት ቅጥሩ በተፈጸመ በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማሳወቅ እና ፫/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የሚከተሉትን በሕግ ጉዳይ ጸሐፊነት ወይም በጠበቃ ረዳትነት መቅጠር አይችልም፡- ለ) ስሙ ከመዝገብ የተፋቀን ሰው፣ መ) ከሥነ-ምግባር ጋር በተያያዘ ወንጀል ተከሶ የተቀጣ እና ያልተሰየመን ሰው፣ ሠ) ቋሚ ሥራ ያለውን ሰው፣ ወይም ረ) የሕግ ትምህርት ወይም በሕግ ሙያ ፩/ የጥብቅና ፍቃድ በየዓመቱ ፍቃዱ ጸንቶ ከሚቆይበት የመጨረሻ ቀን ጀምሮ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ መታደስ አለበት፡፡ ፪/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ፍቃዱን ሳያሳድስ ከቀረ በሚቀጥለው አንድ ወር ጊዜ ውስጥ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት የሚጣልበትን የገንዘብ ቅጣት ከፍሎ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተደነገገው የጊዜ ገደብ ውስጥ ጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ ፍቃዱን ያላሳደሰው ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት መሆኑን የሚያሳይ አሳማኝ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት የሚጣልበትን የገንዘብ ቅጣት ከፍሎ በቀጣዩ አንድ ወር ጊዜ ፬/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት በዚህ አንቀጽ መሠረት ፍቃዱን ያላሳደሰ እንደሆነ የዲስፕሊን ክስ ይቀርብበታል፡፡ ፳. ፍቃድ ለማሳደስ የሚቀርቡ ማስረጃዎች ማስረጃዎች ማቅረብ ይኖርበታል፡- ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴ ንዑስ አንቀጽ (፬) በዚህ አዋጅ የተቀመጠውን የሥልጠና ግዴታ ፫/ ለጠበቆች ማኅበር መክፈል የሚጠበቅበትን የአባልነት መዋጮ መክፈሉን የሚያረጋግጥ ፬/ እድሜው ከ፸ ዓመት በላይ የሆነ ጠበቃ ሕጋዊ ከሆነ የጤና ተቋም የጥብቅና አገልግሎት ለመስጠት የሚያስችል የጤና ሁኔታ ላይ ያለ ስለመሆኑ የሚገልጽ ማስረጃ፤ እና ፭/ በዓመት ውስጥ መስጠት የሚጠበቅበትን ነጻ ፩/ ማንኛውም ጠበቃ የሚከተሉት ሁኔታዎች ሲያጋጥሙት የጥብቅና ፍቃዱን ለጠቅላይ ሀ) ከሙያው ውጭ በሆነ ሥራ በቋሚነት ለ) የጥብቅና አገልግሎት ለመስጠት ያልቻለ ሐ) የጥብቅና አገልግሎት ለማቆም ከወሰነ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ደብተሩን ወዲያውኑ መረከብ አለበት፣ ሆኖም የጥብቅና አገልግሎቱን ማቋረጡን የሚገልጽ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፍቃዱን የመለሰ ጠበቃ ወደ ጥብቅና ሥራው መመለስ ከፈለገ ፍቃዱን መልሶ ሊወስድ አገልግሎቱ ከሁለት ዓመት በላይ ተለይቶ የቆየው ከሕግ ሙያ ውጪ በሆነ ሥራ ላይ ለደረጃው የሚሰጠውን የጥብቅና መግቢያ ፳፪. ከጥብቅና ፍቃድ ጋር የተያያዘ ግዴታ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት፡- ፩/ በደንበኛ፣ በፍርድ ቤት ወይም በማንኛውም አግባብ ባለው አካል የጥብቅና ፍቃድን እንዲያሳይ ሲጠየቅ የማሳየት ግዴታ አለበት፤ ፪/ የጥብቅና ፍቃዱን በማንኛውም ሁኔታ ለሌላ ሰው መጠቀሚያ ወይም መገልገያ አሳልፎ ፳፫. ስለጥብቅና አገልግሎት ውል እና ተያያዥ ፩/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት በአጭር ጊዜ ውስጥ ከሚሰጠው የሕግ ምክር የሚያደርገውን የጥብቅና አገልግሎት ውል ነገሮች ማኅበሩ በመመሪያ ይወስናል፡፡ ፪/ የጥብቅና አገልግሎት ውሉ ደንበኛው ለጠበቃው በጉዳዩ ላይ የሚሰጠውን የጥብቅና አገልግሎት ፫/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት፡- ሀ) ለጥብቅና አገልግሎት መስጫ የሚሆን ለ) የጥብቅና ሥራን በአገናኝ አማካኝነት ምክንያት ያለማቋረጥ እና በጥብቅና ውሉ ከተገለጸው የክፍያ መጠን በላይ ተጨማሪ ክፍያ ከደንበኛ ያለመጠየቅ፤ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) ፊደል-ተራ (ሀ) ላይ የተደነገገው ቢኖርም የጥብቅና ሙያ አገልግሎት ፍቃድ ሰጪው አካል ቢሮ ፳፬. ስለታማኝነትና ለፍትሕ አጋር መሆን ፩/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የጥብቅና አገልግሎት ሥራውን በታማኝነት የመስራትና ለፍትሕ አጋር የመሆን ግዴታ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ጠቅላላ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ያለበቂ ምክንያት ያለማደራጀት፣ ሀሰተኛ ማስረጃ ያለማቅረብ ወይም ያለማስቀረብ፣ ተዘጋጅቶ የመቅረብና ተገቢውን ክርክር የማድረግ፤ የሕግ መሠረት የሌለውንና የማያዋጣ ጉዳይን ያለመያዝ፤ ያለማውጣት እና ሌሎች መሰል የሥነ- ፫/ ሌሎች መሰል ከጠበቃ ሥነ-ምግባር ጋር የተያያዙ ግዴታዎች በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ፣ በቦርዱ ወይም በማኅበሩ ሀሳብ አመንጪነት በሚኒስተሮች ምክር ቤት በሚወጣ ደንብ ኃላፊነታቸውን ለመወጣት የሚያስችል ወቅታዊ እውቀትና ክህሎት በቀጣይነት እንዲኖራቸው ፩/ ማንኛውም ጠበቃ በዓመት ውስጥ በድምሩ ከ፳፬ እስከ ፴ ሰዓት የሚደርስ የሕግ ሥልጠና ፪/ የሕግ ሥልጠናው በተከታታይ ወይም በዚያው ዓመት ውስጥ በተለያየ ጊዜ ሊሰጥ ይችላል፡፡ ፫/ በሕግ ሥልጠና የሚሸፈኑ የሥልጠና ዘርፎችን፣ የሥልጠና አሰጣጥ መርሃ-ግብር፤ የሥልጠና ክፍያ እና ሌሎች ከሥልጠና ጋር የተያያዙ ጉዳዮችን በተመለከተ ማኅበሩ በሚያወጣው ፳፯. እውቅና ስለተሰጣቸው ተቋማት ፩/ የሕግ ሥልጠና የሚሰጠው በማኅበሩ እውቅና ፪/ የጥብቅና ድርጅቶች በስራቸው ያሉ ጠበቆችን ፫/ ማኅበሩ ለጥብቅና ድርጅት ወይም ለተቋም እውቅና ከመስጠቱ በፊት የሚሰጡ የሥልጠና ሊታገዱ፣ ወይም ሊሠረዙ ይችላሉ፡፡ ፬/ የተከታታይ የሕግ ሥልጠና ሰጪዎች እውቅና የሚያገኙበት ሥነ-ሥርዓት እና መሥፈርቶች በተመለከተ ማኅበሩ በሚያወጣው መመሪያ ፳፰. ሪፖርት የማድረግ ኃላፊነት ፩/ የሥልጠና ተቋሙ በሥልጠና ላይ ያሉትን ሠልጣኞች ሥልጠና ከጀመሩበት እንዲሁም ሥልጠና ያጠናቀቁ ሠልጣኞችን ሥልጠናውን ካጠናቀቁበት ጊዜ ጀምሮ ባለው አንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለማኅበሩ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፪/ ማንኛውም ጠበቃ ማኅበሩ ባሳወቀው የሥልጠና ጊዜ ለመሰልጠን የማያስችል በቂ ምክንያት ካለው ምክንያቱን ለማኅበሩ በጽሑፍ ማሳወቅ ፳፱. የሕግ ሥልጠና አለመከታተል የተቀመጡትን የሕግ ሥልጠና ግዴታዎች ፪/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ከተከታታይ የሥልጠና የሥልጠና ግዴታውን ለመውሰድ ፈቃደኛ ፴. የሕግ ሥልጠና ግዴታን ስለማራዘም ፩/ ማንኛውም ጠበቃ በአሳማኝ ምክንያት ማኅበሩ በሚያወጣው የሥልጠና ጊዜ ውስጥ የሥልጠና ሥልጠናውን ማኅህበሩ ባወጣው ጊዜ ውስጥ መውሰድ ስላለመቻሉና የሥልጠና ጊዜው እንዲራዘምለት ማኅበሩ ከያዘው የሥልጠና ጊዜ ከአንድ ወር በፊት ቀድሞ ለማኅበሩ ፪/ ጠበቃው የሥልጠና ጊዜው እንዲራዘምለት መውሰድ እንዳይችል ያደረገውን ምክንያት፣ ሥልጠናውን ለመውሰድ ያደረገውን ጥረት፤ እንደሚወስድ ያለውን እቅድ የሚገልጽ መሆን ፫/ ማኅበሩ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የቀረበለት ማመልከቻ አሳማኝ ሆኖ ካገኘው የሥልጠና ጊዜውን በዚያው ዓመት ውስጥ ጠበቃው በጠየቀው ጊዜ ወይም እራሱ በመሰለው ጊዜ ሊቀይርለት ይችላል፤ ማኅበሩ ወይም ጥያቄውን ካልተቀበለው ያልተቀበለው ፬/ ጠበቃው በዓመት መውሰድ የሚጠበቅበትን አጠቃሎ መውሰድ ካልቻለ እና ሥልጠናውን ያልወሰደው ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት ስለመሆኑ ማስረጃ ካቀረበና ማኅበሩ ካመነበት ጠበቃው ያልወሰደውን የሥልጠና ጊዜ ወደ ቀጣይ ዓመት በማሸጋገር በቀጣይ ዓመት መውሰድ ከሚጠበቅበት የሥልጠና ግዴታ ጋር ደርቦ እንዲወስድ ሊፈቅድለት ይችላል፡፡ ስለ ነጻ የጥብቅና አገልግሎት ግዴታ ፴፩. ነጻ የጥብቅና አገልግሎት የመስጠት ግዴታ ማንኛውም በጥብቅና ድርጅት ውስጥ ሸሪክ ሆኖ ወይም ተቀጥሮ የሚሰራ ጠበቃ፤ ወይም በግሉ የሚሰራ ጠበቃ እንደጉዳዩ ክብደት እና ያልበለጠ ነጻ የጥብቅና አገልግሎት የመስጠት ግዴታ አለበት፤ አገልግሎቱ የሚሰጠውም፡- ሀ) የመክፈል አቅም ለሌላቸው ሰዎች፣ ለ) ለበጎ አድራጎት ድርጅቶች፤ ለሲቪክ ማኅበራት፤ እና ለማኅበረሰብ ተቋማት፣ እንዲያገኙ ለሚጠይቅላቸው ሰዎች፣ መ) ሕግን፤ የሕግ ሙያን እና የፍትሕ ሥርዓቱን ለማሻሻል ለሚሰሩ ኮሚቴዎች ፪/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ለሕዝብ ነጻ የጥብቅና አገልግሎት ግዴታውን የሚኖርበት ሲሆን፤ ማህደሩም እያንዳንዱ አገልግሎት የተሰጠበትን ቀን፣ ዓይነቱን እና የወሰደውን ጊዜ የሚገልጽ መሆን አለበት፡፡ ፴፪. ነጻ የጥብቅና አገልግሎት ስለመምራት ፩/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ እያንዳንዱ ጠበቃ በዓመት አገልግሎት መጠን ሳያልፍ በነጻ የጥብቅና አገልግሎት ሊስተናገዱ የሚገባቸውን ጉዳዮች ተቀብሎ የመስራት ግዴታ አለበት፡፡ ፫/ ማኅበሩ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የነጻ የጥብቅና ወይም የጥብቅና ድርጅት በዚህ አዋጅ እና ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በጠበቃው በኩል ነጻ የሕግ ድጋፍ አገልግሎት መሰጠት ያለበት ሰው አግኝቶ አገልግሎቱን በነጻ የሰጠ በሆነ ጊዜ ጠቅላይ ፴፫. የሙያ ኃላፊነት መድን የመያዝ ግዴታ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ሥራውን በአግባቡ ሳይወጣ በመቅረቱ ምክንያት በደንበኛው ላይ ሊደርስ ለሚችል ጉዳት ካሳ የሚሆን የሙያ ኃላፊነት መድን ሊይዝ ይችላል፡፡ ፩/ ለጠበቃ ወይም ለጥብቅና ድርጅት የሙያ ኃላፊነት መድን የሰጠ መድን ሰጪ የመድን ውሉ ሲቋረጥ ወይም ግዴታው እንዳይፈጸም ሊያደርግ የሚችል ሁኔታ ሲፈጠር ሁኔታውን ወዲያውኑ ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማሳወቅ ፪/ መድን ሰጪው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተቀመጠውን ግዴታውን ባለመወጣቱ ለሚደርሰው ጉዳት ኃላፊነት አለበት፡፡ ፴፭. የደንበኛን ንብረት ስለማስተዳደር ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት፡- ፩/ ከሙያ ሥራው ጋር በተገናኘ በይዞታው ወይም ወይም የሶስተኛ ወገንን ንብረት አስተዳደርን ጥበቃ ከራሱ ንብረት ፍጹም በማይገናኝበት ሁኔታ ለይቶ ማስተዳደር አለበት፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱትን የደንበኛው ወይም የሶስተኛ ወገን ንብረቶች ካለቀበት ጊዜ ጀምሮ እስከ አምስት ዓመት ፩/ በጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ እጅ የሚገኝ የደንበኛ ገንዘብ ከጠበቃው ወይም ከጥብቅና ድርጅቱ በተለየ ሂሳብ ውስጥ ፪/ ቦርዱ ጠበቆች ወይም የጥብቅና ድርጅቶች የደንበኞች አደራ ሂሳብ ለመያዝ ማሟላት የሚገባቸውን መስፈርቶች በመመሪያ ሊወሰን ፫/ የደንበኛው የአደራ ሂሳብ በጠበቃው ወይም በጥብቅና ድርጅቱ ማንቀሳቀስ የሚቻለው መደረግ ያለባቸው ወጪዎች በበቂ ማስረጃ ፬/ ጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ የደንበኛ ወይም የሶስተኛ ወገን ጥቅም ያለበት ገንዘብ ወይም ሌላ ንብረት ሲቀበል ለደንበኛው ወይም ለሶስተኛ ወገን ወዲያውኑ ማሳወቅ ፭/ በዚህ አዋጅ ከተመለከተው ወይም በሕግ ወይም ካልተፈቀደ በስተቀር አንድ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ለክፍያ ያልዋለ በአደራ ሂሳብ ውስጥ የተቀመጠን ገንዘብ ደንበኛው ወይም መብት ያለው ሶስተኛ ወገን ሲጠይቅ ወይም ጉዳዩ ሲጠናቀቅ ወዲያውኑ ከበቂና የተሟላ ሪፖርት ጋር ማስረከብ አለበት፡፡ ፴፯. የጥብቅና ድርጅት ስለማቋቋም በዚህ አዋጅ መሠረት የጸና የጥብቅና ፍቃድ ያላቸው ቢያንስ ሁለት እና ከዚያ በላይ የሆኑ ጠበቆች አንድ ላይ በመሆን የጥብቅና ድርጅት ፩/ የጥብቅና ድርጅት ዋነኛ ተግባር የጥብቅና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ሥር ተያያዥነት ያላቸውን ሌሎች አገልግሎቶች ሊሰጥ ይችላል፤ ዝርዝር አፈጻጸሙ ይህንን ፴፱. የጥብቅና ድርጅት አደረጃጀት እና ኃላፊነት ፩/ የጥብቅና ድርጅት ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ሐ) በሥሙ መክሰስና መከሰስ እና የሕግ የጥብቅና ድርጅት ሸሪኮች ለሶስተኛ ወገን የሚኖርባቸው ኃላፊነት በጥብቅና ድርጅቱ ውስጥ ባላቸው የመዋጮ ድርሻ ልክ የተወሰነ ለውጥ ቢመጣም የጥብቅና ድርጅት ህልውና ፭/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፪ ንዑስ አንቀጽ (፩) በኢትዮጵያ የንግድ እና የኢንቨስትመንት ሕጎች መሠረት አገልግሎቱን የንግድ ወይም የኢንቨስትመንት ሥራ አያሰኘውም፡፡ መጠሪያ እንዲሆን መምረጥ እና መወሰን ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ የተመረጠው ሥም በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሀ) ከሌላ የጸና የጥብቅና ድርጅት ሥም ጋር ለ) ደንበኞች ድርጅቱን ከሌላ የጥብቅና ድርጅት በቀላሉ መለየት እንዳይችሉ በሚያስችል መልኩ ሊያሳስት ወይም ሐ) ለሕግ ወይም ለሕዝብ ሞራል ተቃራኒ የጥብቅና ድርጅት ሥም የጥብቅና ድርጅት በስተመጨረሻ “ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማኅበር” ወይም (“ኃ.የተ.የሽ.ማ”) የሚል ሐረግ ፬/ በጥብቅና ድርጅቱ ሥም የሚወጡ ሠነዶች የተወሰነ የሽርክና ማኅበር” የሚለውን ሐረግ ፵፩. የመቋቋሚያ መሥፈርቶችና ሥነ-ሥርዓቶች የጥብቅና ድርጅት በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ፪/ የጥብቅና ድርጅት ለማቋቋም የሚከተሉት ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ መቅረብ አለባቸው፡- ሀ) የሸሪኮቹን ሙሉ ሥምና ፊርማ የያዘ ለ) የድርጅቱን መመስረቻ ጽሑፍ፤ ሐ) የሸሪኮቹ የጥብቅና ፍቃድ ቅጂ፣ እና የጥብቅና ድርጅቱን ሥም፤ የሽርክና ማኅበሩን የቆይታ ዘመን፤ የድርጅቱን በምስረታ ሂደት ድርጅቱን የሚወክለው ሸሪክ የተሰየመበት ቃለ-ጉባዔ፡፡ ፫/ የጥብቅና ድርጅት መመስረቻ ጽሑፍ በንግድ ሕጉ ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር መመስረቻ ጽሑፍ ሊያካትታቸው የሚገቡ ዝርዝሮችን ማካተት ይኖርበታል፡፡ ፬/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የቀረቡለት ሠነዶች ከዚህ አዋጅና አግባብነት ካላቸው ሌሎች ሕግጋት ማመልከቻውን በተቀበለ በ፲፭ የሥራ ቀናት የምዝገባ ምስክር ወረቀት ይሰጣል፡፡ ፭/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የቀረቡለት ሠነዶች ከዚህ አዋጅና አግባብነት ካላቸው ሌሎች ሕጎች ጋር የሚጣረሱ ናቸው ብሎ ካመነ ማመልከቻውን በተቀበለ በ፳ የሥራ ቀናት ውስጥ ውድቅ ማድረግና ማመልከቻው ውድቅ እንዲሆን ለአመልካቹ በጽሑፍ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) መሠረት ያቀረበው ማመልከቻ ውድቅ የተደረገበት መደረጉን ባወቀ በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፮) መሠረት ቦርዱ በሚሰጠው ውሳኔ ላይ ቅር የተሰኘ ወገን ውሳኔ በተሰጠ በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ ለፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ የጥብቅና ድርጅት ሸሪኮች ዋነኛው መዋጮ የጥብቅና ድርጅት ሸሪኮች የመዋጮ መጠን የድርጅቱን ዓላማ ለማሳካት የሚበቃ መሆን ያለበት ሆኖ በገንዘብ የሚደረገው መዋጮ ከሃምሳ ሺህ ብር ማነስ የለበትም፡፡ ፬/ ገንዘብ ባልሆነ ማናቸውም መንገድ በጥብቅና በሁሉም ሸሪኮች ስምምነት እና አግባብነት ባላቸው ሕግጋትና ደንቦች ይወሰናል፡፡ ፩/ የጥብቅና ድርጅት ሸሪክ የሚከተሉት መብቶች በጥብቅና ድርጅቱ ስብሰባዎች የመካፈል ለ) በድርሻው መጠን ከጥብቅና ድርጅቱ ትርፍ ወይም የጥብቅና ድርጅቱ ሲከስም ከተጣራው የማኅበሩ ሀብት ከሚተርፈው ሐ) የጥብቅና ድርጅቱን አጠቃላይ አሠራር መ) በሽርክና ስምምነት፣ በዚህ አዋጅና የተመለከቱ፣ ወይም ከሽርክና ማኅበሩ ተፈጥሮ የሚመነጩ ሌሎች መብቶችና ለ) በማናቸውም ጊዜ የጥብቅና አገልግሎት ባይሆንም የጥብቅና ድርጅቱን ጥቅም ከሚጻረሩ ድርጊቶች ወይም ኃላፊነትን ከሚያጓድሉ ተግባራት መታቀብ፣ እና በሽርክና ስምምነት የተመለከቱ ወይም ከሽርክና ማኅበሩ ተፈጥሮ የሚመነጩ በጥብቅና ድርጅቱ የሽርክና ስምምነት በተለየ ሁኔታ ካልተገለጸ በስተቀር የማኅበሩ ሸሪኮች የድርጅቱን ትርፍ እና ኪሳራ ወይም የጥብቅና ድርጅቱ ሲከስም ከተጣራው የማኅበሩ ሀብት የሚተርፈውን ሀብት በድርጅቱ ውስጥ ባላቸው ድርሻ መጠን የመካፈል መብት አላቸው፡፡ ፩/ አግባብነት ባለው ሌላ ሕግ የተጣለው ክልከላ ለሚለቅ ሸሪክ የድርሻው ዋጋ እና የትርፍ የጥብቅና ድርጅት ሸሪክ በሚሞት ጊዜ ሸሪኩ ድርሻ ለሕጋዊ ወራሾቹ ይተላለፋሉ፡፡ የጥብቅና ድርጅት ባለቤት መሆን የሚችሉት የጸና የጥብቅና ፍቃድ ያላቸው ጠበቆች ብቻ ፵፯. በጥብቅና ድርጅት ሥር በሚሠሩ ጠበቆች ላይ ፩/ በጥብቅና ድርጅት ውስጥ ሸሪክ ሆኖ የሚሠራ ማንኛውም ጠበቃ ወይም በጥብቅና ድርጅቱ ውስጥ ተቀጥሮ የሚሰራ ሠራተኛ የሽርክና ወይም የሥራ ቅጥር ዘመኑ ጸንቶ ባለበት ጊዜ መሳተፍ የማይችልባቸው ተግባራት፡- ሀ) በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የሌላ የጥብቅና ድርጀት ሸሪክ ወይም ሠራተኛ መሆን፣ ለ) በሚሠራበት የጥብቅና ድርጅት ውስጥ የተጣለበትን ግዴታ ለመወጣት አስፈላጊ ካልተፈቀደ በስተቀር በቀጥታም ሆነ ድርጅትን መርዳት ወይም መተባበር፣ ሐ) የግል የጥብቅና አገልግሎት መስጠት፤ መ) የጥብቅና ድርጅቱ ሳያውቅና ሳይፈቅድ በራሱ ሥም የጥብቅና አገልግሎት ክፍያ ሠ) ማንኛውንም ከጥብቅና ድርጅቱ ዓላማና ተግባር ጋር የሚጣረስና የጥቅም ግጭት ሊፈጥር የሚችል ሥራ በግሉም ሆነ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ማንኛውም ጠበቃ በጥብቅና ድርጅት ሸሪክ ወይም ተቀጣሪ ከመሆኑ በፊት የያዘው ጉዳይ ደንበኛው በተለየ ሁኔታ ካልተስማማ በስተቀር በተያዘበት አግባብ ፍጻሜ ያገኛል፡፡ ፵፰. የጥብቅና ድርጅት አስተዳደር የጥብቅና ድርጅት በሸሪኮች ውሳኔ በተሾሙ አንድ ወይም ከዚያ በላይ ቁጥር ባላቸው የጥብቅና ድርጅት ሥራ-አስኪያጅ ከድርጅቱ ሸሪኮች መካከል የሚመረጥ መሆን አለበት፡፡ ፫/ የጥብቅና ድርጅት ሥራ-አስኪያጅ ድርጅቱን በዋናነት ያስተዳድራል፣ ማንኛውንም ሕጋዊ የድርጅቱን መብት ለማስጠበቅና የድርጅቱን ይከራከራል፣ ጠበቃ ወይም ሶስተኛ ወገን የጥብቅና ድርጅቱ ሥራ-አስኪያጅ ሥራውን ምክንያት በሶስተኛ ወገኖች ላይ ለሚደርስ ጉዳት ሥራ-አስኪያጁ እና የጥብቅና ድርጅቱ በአንድነትና በነጠላ ኃላፊ ይሆናሉ፡፡ ፭/ ጉዳት የደረሰበት ሰው ጉዳት አድራሹ ሥራ- ያልተሰጠው መሆኑን የሚያውቅ የነበረ ከሆነ የጥብቅና ድርጅቱ ተጠያቂ አይሆንም፡፡ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) እና (፭) ከተመለከተው ውጪ ከውል ወይም በሌላ በማንኛውም ሁኔታ ለሚመጣ ግዴታ ኃላፊ የሚሆነው የጥብቅና ድርጅቱ ነው፡፡ ፩/ ሥራ-አስኪያጁ በሽርክና ስምምነቱ፣ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ሌሎች ሕጎች መሠረት የተጣሉበትን ግዴታዎች መወጣት ፪/ የጥብቅና ድርጅት ሥራ-አስኪያጅ ድርጅቱ፣ በውስጠ ደንቦች፣ በሽርክና ስምምነቱ፣ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ሌሎች ሕጎች መሠረት የተጣሉበትን ግዴታዎች መወጣቱን ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተጠቀሰው ጠቅላላ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሀ) አጠቃላይ የጥብቅና ድርጅቱን የጥብቅና መቀበል እና መፍታት፤ አግባብ ሆኖ ሐ) የድርጅቱን የሥራ ክንውን ሪፖርት መ) ድርጅቱን ኦዲት የማስደረግና መክፈል መሠረት በወቅቱ የማሳወቅና የመክፈል ፩/ የጥብቅና ድርጅቱ በሽርክና ስምምነት ወይም ተፈጻሚነት ባለው ሌላ ሕግ በተለየ ሁኔታ ካልተሰወነ በስተቀር ቢያንስ ከግማሽ በላይ ድርሻ ያላቸው አባላቱ ከተገኙ ምልዓተ-ጉባዔ ፪/ የጥብቅና ድርጅቱ ሸሪኮች በተለየ ሁኔታ ካልተስማሙ በስተቀር የጥብቅና ድርጅቱ ውሳኔዎች የሚጸድቁት ስብሰባ ላይ ከተገኙት ሸሪኮች ቢያንስ ፷ በመቶ ድርሻ ያላቸውን ፫/ የጥብቅና ድርጅቱ ሸሪኮች በተለየ ሁኔታ ካልተስማሙ በስተቀር የማኅበሩን መመስረቻ ጽሑፍ ለማሻሻል ስብሰባ ላይ ከተገኙት አባላት የሁለት ሶስተኛ ይሁንታ ድምጽ ፬/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ የጥብቅና ድርጅት የስብሰባ ሥነ-ሥርዓትና የውስጥ አሠራሩን በተመለከተ ውስጠ-ደንብ ማንኛውም የጥብቅና ድርጅት ወይም ሸሪክ የግብር አከፋፈል አግባብነት ባላቸው የሽርክና ማኅበርን የተመለከቱ የግብር ሕጎች የሚወሰን ይሆናል፡፡ የጥብቅና ድርጅት ህልውና በሸሪኮቹ ሞት፣ መልቀቅ፣ ችሎታ ማጣት ወይም ሸሪኮቹን በሚያውክ ማናቸውም ለውጥ አይፈርስም፡፡ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ከሚከተሉት ምክንያቶች በአንዱ ሊፈርስ የሽርክና ማኅበሩን ለማፍረስ ሸሪኮች ለ) የጥብቅና ድርጅቱ መክሰሩ በፍርድ ቤት መ) የጸና የጥብቅና ፍቃድ ያላቸው ሸሪኮች ቁጥር ወደ አንድ ዝቅ ሲልና ቁጥራቸው በጎደለ በስድስት ወራት ውስጥ የጸና የጥብቅና ፍቃድ ያላቸው ሸሪኮቹ ቁጥር ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል-ተራ (መ) ድንጋጌ ቢኖርም የስድስት ወራት የጊዜ ገደብ ከማለፉ በፊት በጥብቅና ድርጅቱ የቀረው ሸሪክ ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ጥያቄ ሲያቀርብ እና ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ጥያቄውን አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው የስድስት ወራቱ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) በተደነገገው መሠረት ካልሆነ በስተቀር የሸሪኮች ቁጥር ወደ አንድ ዝቅ ያለ መሆኑን የሚያውቅ ሸሪክ የጥብቅና ድርጅቱ በዚህ ሁኔታ ከስድስት ወራት በላይ ሥራውን እንዲቀጥል ካደረገ ለድርጅቱ እዳ እና ግዴታዎች ከጥብቅና ድርጅቱ ጋር በአንድነት እና በተናጠል የሚመለከቱ በንግድ ሕጉ ወይም በሌሎች ፶፫. የጥብቅና ድርጅት እና ሸሪኮች ኃላፊነት በሽርክና ስምምነቱ ከተፈቀደው ውጭ በያዙት ጉዳይ ላይ ያልተገባ ተግባር ካልፈፀሙ ወይም ሥራቸውን በአግባቡ ባለመወጣታቸው ወይም በማታለል ወይም አውቀው ባደረሱት ጉዳት ካልሆነ በስተቀር ከጥብቅና አገልግሎት መስጠት ጋር በተያያዘ በጠበቆችና ድጋፍ ሰጭ ሠራተኞች አማካኝነት በደንበኞች እና ሌላ ሶስተኛ ወገን ላይ የሚደርስ ጉዳት በጥብቅና ድርጅቱ የደረሰ ጉዳት እንደሆነ ተቆጥሮ ድርጅቱ ኃላፊነት ይወስዳል፡፡ ከድርጅቱ ማናቸውም ሀብት ላይ ገንዘብ ከጥብቅና ድርጅቱ ላይ ገንዘብ የሚጠይቁ ሰዎች ከሸሪኮች የግል ንብረት ላይ ገንዘብ ፶፭. የጥብቅና ድርጅት ግዴታዎች በዚህ አዋጅ እና በንግድ ሕጉ ስለኃላፊነቱ ግዴታዎች እንደተጠበቁ ሆነው የጥብቅና ድርጅት ‹፩/ ከሸሪኮቹ የሙያ ኃላፊነት መድን በተጨማሪ የጸና የሙያ ኃላፊነት መድን መግዛትና በውጭ ኦዲተር በየዓመቱ ኦዲት መደረግ፣ ፭/ ይህንን አዋጅ፣ አግባብነት ያላቸውን ሌሎች ፮/ በሽርክና ስምምነቱ ላይ ማሻሻያዎች ሲያደርግ ማሻሻያው በተፈረመ በ፴ ቀናት ውስጥ ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ግልባጩን የማቅረብ፡፡ ፩/ ማንኛውም የጥብቅና ድርጅት ሸሪክ ከማኅበሩ ስለሚወጣበት ሁኔታ እና የወጣ ሸሪክን ድርሻ ማኅበርን የተመለከቱ አግባብነት ያላቸው የንግድ ሕጉ ድንጋጌዎች ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡ ፪/ በዚህ አዋጅ ከሚመራው ጥብቅና አገልግሎት ድርጅት ተፈጥሮ ጋር የማይቃረኑ እስከሆነ ድረስ የንግድ ሕጉ እና አግባብነት ያላቸው የጥብቅና ድርጅት ላይ ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡ ፩/ የኢትዮጵያ የፌደራል ጠበቆች ማኅበር ከዚህ በኋላ “ማኅበሩ” እየተባለ የሚጠራ በዚህ አዋጅ ፪/ ማኅበሩ ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት አለው፡፡ ፫/ ማኅበሩ ሁሉንም ፍቃድ የተሰጣቸው የፌደራል ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች በአባልነት ፬/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የጥብቅና ፍቃድ ሲሰጠው ያለምንም ቅድመ ሁኔታ የማኅበሩ አባል ይሆናል፡፡ የማኅበሩ ዋና መሥሪያ ቤት አዲስ አበባ ሆኖ እንደ አስፈላጊነቱ በሀገሪቱ የተለያዩ ክፍሎች ቅርንጫፍ ቢሮዎች ሊከፍት ይችላል፡፡ ፶፱. የመጀመሪያ ጠቅላላ ጉባዔ ስለመጥራት ፩/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ይህ አዋጅ ከጸናበት ጊዜ ጀምሮ እስከ ስድስት ወር ባለው ጊዜ ውስጥ የማኅበሩን የመጀመሪያ ጠቅላላ ጉባዔ ስብሰባ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተጠራው ጠቅላላ ጉባዔ የማኅበሩን አመራር ፪/ ማኅበሩ ከሌሎች ሕጋዊ ምንጮች የሚያገኛቸው ገቢዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ራሱን እስኪችል ሐ) ፕሬዚዳንት እና ምክትል ፕሬዚዳንት፣ ፪/ ማኅበሩ እንደ አስፈላጊነቱ ሥራውን ለማከናወን ኮሚቴዎች ወይም በሥሩ የሚሰሩ የሥራ ፷፪. የማኅበሩ ሥልጣን እና ተግባራት ማኅበሩ የሚከተሉት ሥልጣን እና ተግባራት ፪/ የተከታታይ የሕግ ሥልጠና ሰጪዎችን እውቅና ፫/ ይህንን አዋጅ እና ሌሎች አግባብነት ያላቸውን ሕጎች በሚጥሱ የተከታታይ የሕግ ሥልጠና ሰጪዎች ላይ ተገቢውን እርምጃ ይወስዳል፤ ፬/ ከተከታታይ የሕግ ሥልጠና ጋር በተያያዘ የሚፈጸሙ ክፍያዎችን በተመለከተ መመሪያ ፭/ የአደራ ሂሳብ አፈጻጸምን አስመልክቶ መመሪያ ፮/ ማናቸውም የአደራ ሂሳብ አያያዝና አመራር በትክክል እየተካሄደ መሆኑን ለመቆጣጠር ፯/ ከአደራ ሂሳብ አያያዝ ጋር የሚነሱ የደንበኞች ቅሬታዎችን ይቀበላል፣ ማናቸውንም ሰው በማነጋገር ምርምራ ለማድረግ ይችላል፤ ፰/ ከአደራ ሂሳብ ጋር የተያያዘ ሥራን በአግባቡ ያለመወጣት ሁኔታ ሲከሰት ጉዳዩ በዲስፕሊን ጉባዔ ታይቶ ውሳኔ እንዲያገኝ ለጠቅላይ ፱/ ከአደራ ሂሳብ ከሚገኝ ወለድ ወይም ማናቸውም ያዘጋጃል፣ በጠቅላላ ጉባዔው ሲጸድቅ በተግባር ፲/ በዚህ አዋጅ ሌሎች አንቀጾች ለማኅበሩ የአደራ ፲፩/ ስለአደራ ሂሳብ ምንነት፣ አያያዝና፣ ሪፖርት ተከታታይ ሥልጠናዎችን ይሰጣል ወይም ፲፪/ የደንበኞች ጥቅም መጠበቁን ያረጋግጣል፤ እንዲሁም የደንበኞችን ጥቅም ለማስጠበቅ ፲፫/ የሕግ ትምህርት ጥራት እንዲጠበቅ፤ የሕግ እንዲከበር፤ የጥብቅና ሙያ እና አጠቃላይ ፲፬/ የጥብቅና አገልግሎትን በተመለከተ የሕግ ጥናት በማድረግ የጥናት ውጤቱን ተግባራዊ ያደርጋል፣ ለሚመለከተው አካል ያቀርባል፣ ፲፭/ የማኅበሩ አባላት ይህን አዋጅና ሌሎች አግባብነት ያላቸው ሕጎች እና መመሪያዎችን በማክበር የጥብቅና አገልግሎትን እየሰጡ ፷፫. የጠቅላላ ጉባዔ ሥልጣንና ተግባራት ጠቅላላ ጉባዔው በዚህ አዋጅ መሠረት ፍቃድ የተሰጣቸውን ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች በሙሉ የሚያካትት ሆኖ የሚከተሉት ሥልጣንና ፫/ የአባላትን መዋጮ መጠን ይወስናል፤ ፬/ የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴውን እና የውጪ ተደራሽነት ጠቀሜታ ባላቸው ጉዳዮች ላይ ፯/ በሌሎች የማኅበሩ አካላት የሚሰጡ ውሳኔዎች ከሕዝብ ጥቅም እና ከማኅበሩ ዓላማ ጋር ፰/ ለማኅበሩ ሌሎች አካላት በግልጽ ባልተሰጡ ፱/ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላትን ይሾማል፤ ፲/ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ሥልጣኑን በከፊል ለሌላ ፷፬. የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አቋም ፩/ ማኅበሩ የአስፈፃሚነት ሥልጣን ያለው የሥራ ፫/ የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባላት ከጠቅላላ ፷፭. የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴው ሥልጣንና ተግባራት የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴው የሚከተሉት ሥልጣን ፪/ የማኅበሩን ዓመታዊ ጠቅላላ ጉባዔ ይጠራል፤ ፬/ በጠቅላላ ጉባዔው የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ፭/ የሠራተኞችን መተዳደሪያ ደንብ ያወጣል፤ ፮/ የሠራተኞችን ደመወዝና አበል ይወስናል፤ ፷፮. የፕሬዚዳንት እና ምክትል ፕሬዚዳንት ሥልጣንና የሚመራ ሆኖ ተጠሪነቱ ለጠቅላላ ጉባዔው እና ለሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴው ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ፕሬዚዳንቱ የሚከተሉት ሀ) ማኅበሩን ወክሎ ውል ይዋዋላል፣ ይከሳል፣ በሚከሰስበት ወይም በሌላ ተመሳሳይ የሕግ ጉዳይ ማኅበሩን ወክሎ የሚቀርብ ማስፈጸም እንዲችል የማኅበሩን ሠራተኛ ወይም ሶስተኛ ወገን እንደ አስፈላጊነቱ ለ) የማኅበሩን ዓመታዊ እቅድ፣ በጀት፣ የሥራ ክንውን እና የሂሳብ ሪፖርት አዘጋጅቶ ለሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ያቀርባል፤ ረቂቅ ያዘጋጃል፣ በሥራ አስፈጻሚው ኮሚቴው ሲጸድቅ ተግባራዊ ያደርጋል፤ ሠራተኞች ይቀጥራል፣ ያስተዳድራል፤ ሠ) የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው በሚሰጠው መመሪያ መሠረት የማኅበሩን ሥራዎች ያሰራል፤ ከሶስተኛ ወገኖች ጋር ባለው ረ) የጠቅላላ ጉባዔና የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ሰ) በጠቅላላ ጉባዔውና በሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ፫/ የማኅበሩ ምክትል ፕሬዚዳንት፡- ሀ) ፕሬዚዳንቱ በማይኖሩበት ጊዜ ወይም ፩/ ዋና ጸሐፊው በሥራ አስፈጻሚው ኮሚቴ የሚሾም ሆኖ ተጠሪነቱ ለሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው እና ለፕሬዚዳንቱ ይሆናል፤ ለ) የጠቅላላ ጉባዔውና የሥራ አስፈጻሚ ሐ) ከፕሬዚዳንቱ ጋር በመማከር የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴውን የስብሰባ አጀንዳ መ) ሥራ አስፈጻሚው ኮሚቴ በሌላ ሁኔታ እንደተጠበቀ ሆኖ ዋና ጸሐፊው ከሌሎች የባንክ ሂሳብ ይከፍታል፤ ያንቀሳቅሳል፤ ሠ) የማኅበሩን የንብረት አስተዳደር እና በአግባቡ መያዛቸውን ያረጋግጣል፤ ሰ) የማኅበሩ ንብረትና ሂሳብ ተቀባይነት ባለው የሂሳብ ዘዴ መያዙን ያረጋግጣል፤ ሸ) ሌሎች በሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው እና በፕሬዚዳንቱ የሚሰጡትን ተግባራት ፷፰. በማኅበሩ ውስጠ-ደንብ ስለሚወሰኑ ጉዳዮች ሰለ ጠቅላላ ጉባዔው እና የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው አመራር አካላት አደረጃጀት፣ ኃላፊነት፤ ስለ ፕሬዚዳንት፣ ምክትል ፕሬዚዳንት እና ሌሎች ሠራተኞች የሥራ ድርሻ፣ የምርጫና ስብሰባ ሥነ- ሥርዓት፣ የማኅበሩ ልዩ ልዩ አካላት የሥራ ዘመን እና ሌሎች ለማኅበሩ በሕግ የተሰጡ ሥልጣንና በሚያወጣው ውስጠ-ደንብ ይወሰናሉ፡፡ ፩/ የጠበቆች አስተዳደር ቦርድ ከዚህ በኋላ “ቦርዱ” እየተባለ የሚጠራው በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡ ፪/ ቦርዱ በጠቅላይ ዐቃቤ ሕጉ አቅራቢነት በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሾሙ ከሚከተሉት አካላት የተውጣጡ ሰባት አባላት ይኖሩታል፡- ለ) ከጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሁለት፣ ሐ) ከፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት አንድ፣ መ) በአዲስ አበባ ውስጥ ከሚገኙ የመንግስት ዩኒቨርሲቲዎች ከሆኑ የሕግ ትምህርት ፫/ የቦርዱ አባላት የሥራ ዘመን ሶስት ዓመት ሲሆን አንድ አባል ከሁለት የሥራ ዘመን ፬/ የቦርዱ ሰብሳቢ እና ጸሐፊ ከቦርዱ አባላት ፸. የቦርዱ ሥልጣን እና ተግባራት ፩/ በማኅበሩ የሚወሰዱ እርምጃዎችና ውሳኔዎች፤ እንዲሁም በማኅበሩ በሚወጡ መመሪያዎች እና ሌሎች ተመሳሳይ ሠነዶች ሕጋዊነት ላይ ፪/ በማኅበሩ የሚወሰኑ ውሳኔዎች ላይ የሚነሱ ቅሬታዎችን ተቀበሎ መመርመር እና ውሳኔ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፮ ንዑስ አንቀጽ (፬) መሠረት የዲስፕሊን ጉባዔው፤ አንቀጽ ፸፰ መሠረት የጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና ኮሚቴው፤ እንዲሁም በአንቀጽ ፹ ንዑስ የሚቀርብ ቅሬታን ተቀብሎ መመርመር፤ ፬/ ቅሬታውን በሚመረምርበት ወቅት ትክክለኛ ውሳኔ ለመስጠት ይረዳል ብሎ ካመነ አዲስ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሱት ኮሚቴዎች ወይም ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ወይም ጉባዔው በአግባቡ ያላጣራው ወይም ያላጤነው ፍሬ-ነገር ወይም ማስረጃ ካለ ጉዳዩን ውሳኔ ለሰጠው አካል በድጋሚ እንዲታይ ለአንድ ፮/ ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች ሊይዙት የሚገባውን የሙያ ኃላፊነት መድን መጠን፤ እና የጥብቅና አገልግሎት ክፍያ መጠንና የአከፋፈል ሥርዓትን በመመሪያ የመወሰን፡፡ ፸፩. ስለቦርድ ጽሕፈት ቤት እና በጀት ፩/ ቦርዱ በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ መሥሪያ ቤት ፪/ የቦርዱ ጽሕፈት ቤት ሠራተኞች በጠቅላይ የሚሰራው ሥራ ዝርዝር ቦርዱ በሚያወጣው ፫/ የቦርዱ አባላት የቦርዱን ሥራ በሚፈጸሙበት ጊዜ ሊከፈላቸው የሚገባ ክፍያ በጠቅላይ ፬/ ስለቦርዱ በጀት አስተዳደርና ስለቦርድ አባላት ክፍያ ዝርዝሩ በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በሚወጣ ፸፪. የቦርድ አሠራር እና ውሳኔ ፩/ ቦርዱ በዓመት ቢያንስ አራት ጊዜ ይሰበሰባል፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ሰብሳቢው በማንኛውም ጊዜ አስቸኳይ ስብሰባ ሊጠራ ይችላል፡፡ ፫/ ቦርዱ የአባላቱን መደበኛ ሥራ በማይጎዳና የቦርዱ ሥራ በማይስተጓጎል መልኩ የአሠራር ፬/ ከቦርዱ አባላት ቢያንስ አምስቱ ከተገኙ ፭/ የቦርዱ ውሳኔ የሚሰጠው በስምምነት ይሆናል፤ ሆኖም ስምምነት ባልተገኘ ጊዜ በስብሰባው በተገኙ አባላት አብላጫ ድምጽ ሲደገፍ ይሆናል፤ ድምጽ እኩል ለእኩል በተከፈለ ጊዜ የቦርዱ ሰብሳቢ የደገፈው ወገን አብላጫ ፮/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ቦርዱ የራሱን የውስጥ አሠራር ሥርዓት ሳይቃረን በመመሪያ ሊወስን ይችላል፡፡ ፸፫. በቦርዱ ውሳኔ ላይ ስለሚቀርብ ይግባኝ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) መሠረት በቦርዱ በሚሰጥ ውሳኔ ላይ ቅር የተሰኘ ወገን ይግባኙን ውሳኔውን ባወቀ በ፴ ቀናት ውስጥ ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላል፡፡ ፸፬. በቦርዱ የሚመሩ አደረጃጀቶች በዚህ አዋጅ የተቋቋሙት የጠበቆች ዲስፕሊን ጉባዔ፣ የጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና ኮሚቴ እና ፸፭. የጠበቆች ዲስፕሊን ጉባዔ መቋቋምና አወቃቀር “ዲስፕሊን ጉባዔው” እየተባለ የሚጠራ በዚህ የተውጣጡ በየተቋማቱ ተመርጠው በጠቅላይ ሀ) ከጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሁለት ተወካይ፣ ለ) ከጠበቆች ማኅበር አራት ተወካይ፣ እና ሐ) ከፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት አንድ ፫/ የአንድ አባል የሥራ ዘመን ሁለት ዓመት ‹፬/ የዲስፕሊን ጉባዔው ሰብሳቢ ከአባላቱ ውስጥ ሀ) እንደ አስፈላጊነቱ በማናቸውም ጊዜ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) ከፊደል-ተራ ጉባዔው የራሱን የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ደንብ አፈጻጸም ከሙያ ሥነ-ምግባር ደንብ ጋር የተጣጠመ መሆኑን መከታተል የሚያስችል ፪/ ይህንን አዋጅ ወይም የጠበቆች የሥነ-ምግባር ደንብ ወይም መመሪያ በመተላለፍ በጠበቃ እና ጥብቅና ድርጅት ላይ የሚቀርብ ክስን ፫/ ክሱ እና ማስረጃው ጠበቃውን የሚያስቀርብ መሆኑን ከወሰነ ጠበቃው መልሱን በ፴ ቀናት ውስጥ በጽሑፍ እንዲያቀርብ በመጥሪያ ላይ በመግለጽ ክሱን ለጠበቃው ይልካል፤ ፬/ በጠበቃው ወይም በጥብቅና ድርጅት ላይ የቀረበውን ክስ እና ማስረጃ፤ እንዲሁም በጠበቃው በኩል የተሰጠ መልስ እና ማስረጃ ከመረመረ እና ካከራከረ በኋላ ውሳኔ የሚጠበቅበትን ሁኔታ እያጠና ለቦርዱ ሀሳብ ፸፯. የጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና ኮሚቴ መቋቋምና ፩/ የጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና ኮሚቴ ከዚህ በኋላ “የፈተና ኮሚቴ” እየተባለ የሚጠራ በዚህ በጠቅላይ ዐቃቤ ሕጉ የሚሾሙ ሰባት አባላት ሀ) ከጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሁለት ተወካዮች፣ ለ) ከጠበቆች ማኅበር ሦስት ተወካይ፣ ሐ) ከፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት አንድ መ) ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ሕግ ትምህርት ፫/ የአንድ የፈተና ኮሚቴ አባል የሥራ ዘመን ሁለት ዓመት ሲሆን ከሁለት ጊዜ በላይ ፬/ የፈተና ኮሚቴው ሰብሳቢ በጠበቆች ማኅበር ፭/ የፈተና ኮሚቴውን ስብሰባ በተመለከተ፡- ሀ) ኮሚቴው እንደ አስፈላጊነቱ በማንኛውም ለ) ከኮሚቴው አባላት ከግማሽ በላይ ከተገኙ ሐ) የኮሚቴው ውሳኔዎች በድምጽ ብልጫ ያልፋሉ፤ ሆኖም ድምጽ እኩል በእኩል ከተከፈለ የሰብሳቢው ድምጽ ወሳኝነት ፸፰. የኮሚቴው ሥልጣን እና ተግባራት፡- ከሚሰጠው የሥራ ክፍል ጋር በመመካከር ቢያንስ በዓመት ሁለት ጊዜ የጥብቅና ችሎታ መመዘኛ ፈተና እያዘጋጀ በተወሰነ ጊዜ እና ፪/ የፈተናውን ሥነ-ሥርዓትና ጊዜ ይወስናል የሚያበቃ ነጥብ ይወስናል፤ ውጤቱን በይፋ ፬/ ፈተናውን በስኬት ላጠናቀቀ ተፈታኝ ፈተናውን ማለፉን የሚያረጋግጥ ማስረጃ ይሰጣል፤ ፭/ የፈተና ሥነ-ሥርዓት ደንብ አዘጋጅቶ ለቦርዱ አቅርቦ ሲጸድቅ በሥራ ላይ ያውላል፡፡ ፸፱. የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ መቋቋምና “የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ” በዚህ ፪/ ኮሚቴው ከሚከተሉት አካላት የተውጣጡ በየተቋማቱ የሚመረጡና በጠቅላይ ዐቃቤ ሕጉ የሚሾሙ አምስት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ) ከጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሁለት ተወካዮች፣ ለ) ከጠበቆች ማኅበር ሁለት ተወካዮች፣ እና ሐ) ከፌደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ፫/ የአንድ አባል የሥራ ዘመን ሁለት ዓመት ሲሆን ከሁለት ጊዜ በላይ በአባልነት ሊመረጥ ፬/ የኮሚቴው ሰብሳቢ ከአባላቱ መካከል በጠቅላይ ፹. የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴው ሥልጣን እና ፩/ የአመልካቹን ማስረጃዎች መርምሮ አመልካቹ ፪/ አመልካቹ ለፍትሕ ሥራ አካሄድ የሚስማማ ለማረጋገጥ ማንኛውንም ሰው መጠየቅ ወይም ማስረጃ አስቀርቦ መመርመር ይችላል፡፡ ፹፩. የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴዉ ስብሰባ ፩/ ኮሚቴው እንደ አስፈላጊነቱ በማናቸውም ጊዜ ፪/ ከኮሚቴው አባላት ከግማሽ በላይ ከተገኙ ፫/ የኮሚቴው ውሳኔዎች በስብሰባው በተገኙ አባላት በድምጽ ብልጫ ያልፋሉ፤ ሆኖም ድምጽ እኩል በእኩል የተከፈለ እንደሆነ ሰብሳቢው ፬/ በዚህ አንቀጽ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚቴው የራሱን የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ደንብ ፹፪. የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ተግባር ፩/ የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ የጥብቅና ፪/ የጥብቅና ፍቃድ፤ የጥብቅና ድርጅቶችን እና ከጠበቃ እና ጥብቅና ድርጅቶች ጋር የሚሰሩ ፫/ የጠበቆች ዲስፕሊን ጉባዔ በሚወስነው መሠረት የጥብቅና ፍቃድ ያግዳል፣ ይሰርዛል፤ በሚወሰነው መሠረት ለሚሰጠው የጥብቅና ፭/ በጠበቆችና በጥብቅና ድርጅቶች ለሚሰጡ የሕግ አገልግሎቶች ከቦርዱ እና ከማኅበሩ ጋር በመመካከር መለኪያዎችን ያወጣል፤ ፮/ በፌደራል እና በክልል ያሉ የጥብቅና ሙያ አስተዳደደር ሥርዓቶች የተጣጣሙ እንዲሆኑ ፯/ የሥነ-ምግባር ጥሰት ፈጽሟል ተብሎ ጥቆማ በቀረበበት ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ስለመፈጸሙ ለማረጋገጥ ምርመራ ያካሂዳል፣ ፰/ ሌሎች በዚህ አዋጅ፤ ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ ደንብ እና በሌሎች አግባብነት ባላቸው ሕጎች የተሰጡትን ሥልጣን እና ፱/ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ለማስፈፀም በሚወጡ ደንብና መመሪያዎች የተሰጡትን ሥልጣንና ተግባራት በሙሉ ወይም በከፊል ለጠበቆች ማኅበር በውክልና ሊያስተላልፍ ፲/ የጥብቅና ማኅበሩ እንዲጠናከር ለማድረግ እንዲቋቋሙ ያደርጋል፤ ማኅበሩ ከሌሎች ተቋማት ጋር ሕጋዊ ግንኙነት ስለሚፈጥርበት ፲፩/ አዋጁን ለማስፈጸም በማኅበሩ እና በቦርዱ የሚወጡ መመሪያዎችን በማዘጋጀት እና እንዲጸድቁ በማድረግ፤ እንዲሁም አጠቃላይ የጥብቅና አገልግሎትን በተመለከተ በማኅበሩ፤ አካላት የሚነሱ አዲስ ሕግ እንዲወጣ ወይም ሀሳቦች ላይ እንደ አግባብነቱ የሕግ ረቂቅ ፲፪/ ማኅበሩ በሰለጠነ የሰው ኃይል እንዲደራጅ፤ ለመነሻ የሚሆን በጀት እንዲኖረው እና ቀላል የዲስፕሊን ጥፋት እና ቅጣት ፹፫. ቀላል የዲስፕሊን ጥፋት ዓይነቶች ድርጅት የሚፈጸሙ ጥፋቶች ቀላል የዲስፕሊን ፩/ የጥብቅና ፍቃድን ለደንበኛ፤ ለፍርድ ቤት በተጠየቀ ጊዜ ለማየሳት ፈቃደኛ ያለመሆን፤ ፪/ ጉዳዩ ያለበትን ሁኔታና የደረሰበትን ደረጃ በደንበኛው ሲጠየቅ በአግባቡ ያለማሳወቅ፣ ፫/ ያለበቂና አሳማኝ ምክንያት በቀጠሮ ቀን መዘግየት እና ፍርድ ቤት ያለመገኘት፤ ፬/ ለጠበቆች ማኅበር መክፈል የሚጠበቅበትን ፭/ የጥብቅና ፍቃድን በወቅቱ አለማሳደስ፤ ፯/ የጥብቅና ፍቃዱን ለጥብቅና ፍቃድ ሰጪው ተቋም ሳይመልስ በሌላ ቋሚ ሥራ ተሰማርቶ ፹፬. የቀላል የዲስፕሊን ጥፋት ቅጣት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ከተደነገጉት ጥፋቶች አንዱን የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የቃል ማስጠንቀቂያ በዲስፕሊን ጉባዔው ይሰጠዋል፤ ለሁለት ጊዜ የቃል ማስጠንቀቂያ የተሰጠው ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ለሶስተኛ ጊዜ ተመሳሳይ ጥፋት ከፈጸመ የጽሑፍ ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፫ ንዑስ አንቀጽ (፫) እና (፬) የተደነጉትን ጥፋቶች የፈጸመ ጠበቃ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፫ ንዑስ አንቀጽ (፭) እና (፯) የተደነገጉትን ጥፋቶች የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት እንደነገሩ ሁኔታ ከብር አምስት ሺህ እስከ ብር ሰባት ሺህ በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል፡፡ ከባድ የዲስፕሊን ጥፋት እና ቅጣት ፹፭. ከባድ የዲስፕሊን ጥፋት ዓይነቶች የሚከተሉት እና መሰል በጠበቆች ሥነ-ምግባር ድርጅት የሚፈጸሙ ጥፋቶች ከባድ የዲስፕሊን ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፰ ንዑስ አንቀጽ (፫) ሥር የተዘረዘሩ ሰዎችን በጠበቃ ረዳትነት ወይም በሕግ ጉዳይ ጸሐፊነት መቅጠር እና ፪/ በሥሩ የቀጠራቸውን የጠበቃ ረዳትና ድጋፍ ሰጭ ሠራተኞች ለፍቃድ ሰጭው አካል ፫/ ያለበቂና አሳማኝ ምክንያት ተለዋጭ ቀጠሮ በተደጋጋሚ መጠየቅና የፍርድ ቤት ጉዳይ ፬/ የጥብቅና አገልግሎት መስጫ ቢሮ ሳይኖር ፭/ በሕግ ከተፈቀደው ምክንያት ውጭ ተከታታይ ፮/ የደንበኛን ምስጢር አለመጠበቅ፤ በሚመለከተው አካል ሲመራለት ለመቀበል ፰/ የጥብቅና ሥራን በአገናኝ አማካኝነት መስራት ወይም ለሌሎች ጠበቆች የአገናኝነት ሥራ ፱/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ ከተደነገገው በስተቀር ከደንበኛ ጋር ፲/ ያለበቂ ምክንያት የጥብቅና ውልን ማቋረጥ ወይም በጥብቅና ውሉ ከተገለጸው የጥብቅና አገልግሎት ክፍያ በተጨማሪ ከደንበኛው ፍላጎት ውጪ ያለበቂ ምክንያት ተጨማሪ ፲፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፫ በተጠቀሰው ጊዜ ፲፪/ በፍርድ ቤት ወይም ሌሎች ውሳኔ በሚሰጡ አካላት ዘንድ የሚታዩ ጉዳዮችን በተመለከተ አግባብ ባልሆነ መንገድ ውሳኔ ለማግኘት ፲፫/ የጥቅም ግጭት የሚያስነሳ ወይም የጥቅም ፲፬/ ከተሰጠው የጥብቅና ፍቃድ ደረጃ በላይ ፲፭/ የደንበኛውን ማስረጃ በአግባቡ ለፍርድ ቤት መዝገቡ ውጤታማ እንዳይሆን ማድረግ፤ ለሶስተኛ ወገን መጠቀሚያ አሳልፎ መስጠት፤ ፲፰/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፭ እና ፴፮ ንዑስ አንቀጽ (፩)፣ (፬) እና (፭) የተደነገጉትን ፲፱/ ከተቃራኒ ባለጉዳይ ጠበቃ ጋር በመመሳጠር ወይም ማስረጃ በማጥፋት የደንበኛ ጉዳይ ፳/ የሕግ መሠረት የሌለውንና እንደማያዋጣ በግልጽ የሚታወቅ ጉዳይ ያዋጣል በማለት መያዝና ከደንበኛ ክፍያ መቀበል፤ ፳፪/ ከጥብቅና ሙያ አገልግሎት ጋር በተያያዘ በእምነት ማጉደል፣ ማታለል፣ ማጭበርበር፣ ሀሰተኛ ሠነድ ማዘጋጀት ወይም መገልገል፣ ሥርቆት፣ እና በመሳሰሉት ከሥነ-ምግባር ጉድለት ጋር በተያያዙ ወንጀሎች በፍርድ ፳፫/ ከጥብቅና ሙያ አገልግሎት ጋር በተያያዘ ሀሰተኛ ማስረጃ ማቅረብ ወይም እንዲቀርብ ማድረግ፣ ሀሰተኛ ምስክር በማዘጋጀት በሀሰት ማስመስከር፣ ተከሳሽ ፍርድ ቤት እንዳይቀርብ ወይም እንዲጠፋ ማድረግ ወይም መምከር፣ እንዳይጠቀምበት በማሰብ ማጥፋትና ፍትሕ እንዲዛባ ማድረግ እና በመሳሰሉት ከሥነ- ምግባር ጉድለት ጋር በተያያዙ ወንጀሎች በፍርድ ቤት ጥፋተኛ ተብሎ መቀጣት፤ ፳፬/ በታገደ ወይም በተሰረዘ የጥብቅና ፍቃድ መታገዱን ወይም መሰረዙን እያወቀ የጥብቅና ፹፮. የከባድ የዲስፕሊን ጥፋት ቅጣት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፫ ከንዑስ አንቀጽ (፫) - (፭) ባሉ ቀላል የዲስፕሊን ጥፋቶች በዓመት ከሁለት ጊዜ በላይ ጥፋተኛ ሆኖ የተገኘ፤ ወይም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፭ ከንዑስ አንቀጽ (፩) – (፯) ከተዘረዘሩት ጥፋቶች አንዱን የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ከብር ሰባት ሺህ አምስት መቶ እስከ ብር አስራ አምስት ሺህ በሚደርስ የገንዘብ ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፭ ከንዑስ አንቀጽ (፰)- (፲፫) ከተዘረዘሩት ጥፋቶች አንዱን የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ከብር ሃያ ሺህ እስከ ብር ሠላሳ ሺህ በሚደርስ የገንዘብ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፭ ከንዑስ አንቀጽ (፲፬) - (፳) ከተዘረዘሩት ጥፋቶች አንዱን የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት እንደነገሩ ሁኔታ እስከ ስድስት ወር ለሚደርስ ጊዜ የጥብቅና ፍቃዱ ወይም የምዝገባ ምስክር ፬/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፭ ከንዑስ አንቀጽ (፳፩) - (፳፬) ከተጠቀሱት ጥፋቶች አንዱን የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የጥብቅና ፍቃዱ ወይም የምዝገባ ሰርተፊኬቱ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ላይ ዓመት ጊዜ ውስጥ ለሁለት ጊዜ የተቀጣ ተመሳሳይ ከባድ የዲስፕሊን ጥፋት የፈጸመ እንደሆነ የጥብቅና ፍቃዱ ወይም የምዝገባ ሰርተፍኬቱ ከ፮ ወር እስከ ፩ ዓመት ለሚደርስ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ሥር የተጠቀሰውን ቅጣት በሰባት ዓመት ውስጥ ለሁለት ጊዜ የተቀጣ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ሌላ ተመሳሳይ ከባድ የዲስፕሊን ጥፋት ፈጽሞ ከተገኘ የጥብቅና ፍቃዱ ወይም የምዝገባ ሰርተፍኬቱ የሚሰረዝ ይሆናል፡፡ ፯/ በዲስፕሊን ጥፋተኛ ሆኖ መገኘትና መቀጣት በወንጀል የሚያስጠይቁ የዲስፕሊን ጥፋቶችን ስለዲስፕሊን ክስ አቀራረብ፣ ይርጋ፣ ይግባኝ እና ፹፯. ስለዲስፕሊን ክስ አቀራረብና ይርጋ ፩/ የዲስፕሊን ክስ አቀራረብ እና የክርክር ሥነ- ፪/ በቀላል የዲስፕሊን ጥፋት ላይ የሚቀርብ ክስ የዲስፕሊን ጥፋቱ በተፈጸመ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ካልቀረበ በይርጋ ይታገዳል፡፡ ፫/ በከባድ የዲስፕሊን ጥፋት ላይ የሚቀርብ ክስ የዲስፕሊን ጥፋቱ በተፈጸመ በሁለት ዓመት ጊዜ ውስጥ ካልቀረበ በይርጋ ይታገዳል፡፡ ፩/ በዲስፕሊን ጉባዔው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን የዲስፕሊን ጉባዔው ውሳኔ ግልባጭ በደረሰው በሰላሳ ቀናት ውስጥ ለቦርዱ ይግባኝ ማቅረብ ፪/ የይግባኝ ክርክር ሂደት በመደበኛው የወንጀል ፫/ በቦርዱ ውሳኔ ላይ ቅሬታ ያለው ወገን የሕግ ስህተት አለ ብሎ ካመነ የቦርዱ የውሳኔ ይግባኙን ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በዚህ አዋጅ መሠረት የሚያስቀጡ የዲስፕሊን ጥፋቶች የወንጀል ድንጋጌዎችን ፍሬ ነገሮች የሚያሟሉ ከሆነ ጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ አግባብ ባለው የወንጀል ሕግ ይቀጣል፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅና በአዋጁ መሠረት በሚወጡ የዲስፕሊን ጥፋት የተቀጣ ጠበቃ ወይም ፪/ የመሰየም አቤቱታ የሚቀርበው ለዲስፕሊን ጉባዔ ሆኖ አቤቱታው ሊቀርብ የሚችለው ቅጣቱን ከጨረሰ ከሁለት ዓመት በኋላ ነው፡፡ ፩/ አመልካች ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የመሰየም አቤቱታውን ለዲስፕሊን ጉባዔው ፪/ የዲስፕሊን ጉባዔውም አስፈላጊ ሆኖ ካገኘው ፫/ የዲስፕሊን ጉባዔውም የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ወይም የሚመለከተውን አካል አስተያየት ከተቀበለና አመልካቹን በአካል በማነጋገር አስፈላጊውን ምርመራ ካደረገ በኋላ ጥፋቱ ከሪከርድ እንዲሰረዝ ሊወስን ይችላል፡፡ ፩/ አመልካቹ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የጥፋተኛነት ሪከርድ ይሰረዝለታል፡፡ ፪/ ሪከርዱ በማናቸውም ዓይነት ውሣኔ ላይ ለደረጃው የሚሰጠውን ፈተና ተፈትኖ ካለፈ እና በዚህ አዋጅ የተጠቀሱትን መስፈርቶች የሚያሟላ ከሆነ ፍቃዱ ይመለስለታል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌ ቢኖርም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፭ ንዑስ አንቀጽ (፳፩) - (፳፬) ሥር በተደነገጉት ከባድ በተያያዘ በሙስና ወንጀል የተቀጣ፤ ወይም ታስቦ በሚፈጸም እና ከአስር ዓመት ጽኑ እስራት በላይ በሚያስቀጣ ወንጀል ጥፋተኛ ተብሎ የተቀጣ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ፍቃዱ አይመለስለትም፣ በጥብቅና ፺፫. የዲስፕሊን ጉባዔው ስለሚሰጣቸው ትዕዛዞች የዲስፕሊን ጉባዔው አንድ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት እንዲሰየም ሲወስን ጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ ጉባዔው ለሚወስነው ጊዜ ያህል ነፃ የማኅበረሰብ አገልግሎት እንዲሁም ጉባዔው ለሚወስናቸው ጉዳዮች መጠን ያህል ነፃ የሕግ አገልግሎት እንዲሰጥ ሊያዝ ይችላል፡፡ መሰየምን የሚመለከቱ የዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በከባድ የዲስፕሊን ጥፋት ለተቀጡ ጠበቆችም ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ በቀላል ጥፋት የተቀጣ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የመሰየም አቤቱታ ማቅረብ ሳያስፈልገው ቅጣቱን ከጨረሰ አንድ ዓመት በኋላ ሪከርዱ ይሰረዝለታል ወይም ቀሪ ይደረግለታል፡፡ ማንኛውም ከኢትዮጵያ ውጪ ካለ እውቅና ካለው ከፍተኛ ትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ በሚመለከተው አካል አሰርቶ ማቅረብ አለበት፡፡ ፺፯. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህንን አዋጅ ለማስፈፀም ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፪/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ፤ ቦርዱ እና ማኅበሩ በዚህ አዋጅ የተሰጣቸውን ሥልጣን እና ተግባራት ፩/ ቦርዱ እና ማኅበሩ በዚህ አዋጅ መሠረት የተሰጣቸውን ተግባር እና ኃላፊነት በሁለት ፪/ ቦርዱ እና ማኅበሩ ኃላፊነታቸውን እስኪረከቡ ድረስ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በነባር ሕጎች መሠረት የጥብቅና ፍቃድ አሰጣጥ እና ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፬ ላይ የተመለከቱትን ለቦርዱ ተጠሪ የሆኑትን የጥብቅና ሙያ ዲስፕሊን ጉባዔ ተጠሪነት ማኅበሩ እነዚህ ኃላፊነቶች ለመረከብ ብቁ መሆኑን ቦርዱ ሲወስን በአምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ማኅበሩ ያስተላልፋል፡፡ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ስለመወጣቱ ይከታተላል፣ አስፈላጊ ነው ብሎ የሚመለከተው አካል እንዲወሰድ ያደርጋል፡፡ ፬/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፬ ላይ የተመለከተውን ለቦርዱ ተጠሪ የሆነውን የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ ማኅበሩ ይህንን ኃላፊነት ለመወጣት ብቁ በሚሆንበት ጊዜ ተጠሪነቱ ለማኅበሩ እንዲተላለፍ ቦርዱ በማንኛውም ጊዜ ሊወስንና ሊያስተላልፍ ይችላል፡፡ ፭/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፪ ንዑስ አንቀጽ (፩)- (፬) እና (፮) ላይ የተመለከቱ ተግባራት ማኅበሩ ተደራጅቶ እና ኃላፊነቶቹን መረከብ እንደሚችል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሲያረጋጥ ኃላፊነቶቹን ሁሉንም ወይም የተወሰኑትን ሊያስተላልፍ ይችላል፡፡ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ መከታተል እና ኦዲት የማድረግ እንዲሁም አስፈላጊ ሆኖ በተገኘ ጊዜ አስፈላጊውን እርምጃ ሊወስድ ወይም እንዲወሰድ የማድረግ ፮/ ይህ አዋጅ ከመጽናቱ በፊት በመታየት ላይ ያሉ ጉዳዮች ይህ ሕግ በሥራ ላይ ከመዋሉ በፊት ጸንተው በነበሩት ሕጎች መሠረት ውሳኔ ፺፱. የተሻሩና ተፈፃሚነት የሌላቸው ሕጎች ፩/ የፌደራል ፍርድ ቤቶች ጠበቆች ፍቃድ እና ምዝገባ አዋጅ ቁጥር ፩፻፺፱/፩፱፻፺፪ በዚህ ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም የአሠራር ሥርዓት ፩፻. ተፈጻሚነታቸው ስለሚቀጥል ሕጎች ፩/ በፌደራል ፍ/ቤቶች ጠበቆች ፍቃድ አሰጣጥ እና ምዝገባ አዋጅ ቁጥር ፩፻፺፱/፲፱፻፺፪ መሠረት የወጡ ደንብ እና መመሪያዎች ከዚህ አዋጅ ጋር እስካልተቃረኑ እና በሌላ እስከሚሻሻሉ ወይም እስከሚሻሩ ድረስ እንደ አግባብነታቸው በጥብቅና ድርጅቶች ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ከታተመበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="affe6ccf4f5ac087" title="የፌዴራል ጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ አሰጣጥ እና አስተዳደር አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=2c4735c5ef299b3d0ebfac181ff26ab81f4f622b" char_count="34750" purity="0.97"> የፌዴራል ጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ አሰጣጥ እና አስተዳደር አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌደራል ጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ አሰጣጥ እና አስተዳደር አዋጅ …………….……….....ገጽ ፲፫ሺ፬፻፹ የፌደራል ጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ አሰጣጥ እና የጥብቅና አገልግሎት ተጠቃሚዎችን መብት በተሻለ ሁኔታ ማስከበር፣ ጥራቱን የጠበቀና የተደራጀ የጥብቅና አገልግሎት አቅርቦት መኖር፣ እና የጥብቅና የበላይነትና ፍትሕ የማግኘት መብትን ለማስከበር የሕዝብ ጥቅምን በማስጠበቅና ፍትሕን በማስፈን ዙሪያ የተደራጀ፤ የመንግስትና የሙያተኞችን ተዋጽኦ ያማከለ የጋራ አስተዳደር ሥርዓት በመዘርጋት የሙያ አገልግሎት እንዲያገኙ የሚያስችል የጥብቅና ድርጅት የሚመራበትንና የሚተዳደርበትን ሥርዓት መዘርጋት በየጊዜው ከሚወጡ አዳዲስ ሕጎች፣ የሕግ ጽንሰ-ሀሳቦች እንዲሁም ሀገር አቀፍ እና ዓለም አቀፍ ተሞክሮዎች ጋር የሚተዋወቁበትን ሥርዓት መዘርጋት በማስፈለጉ፤ ጠበቆች በግላቸውም ሆነ በተደራጀ መልኩ እንዲሁም እውቀት፣ ክህሎት እና ሥነ-ምግባራቸውን የሚያዳብሩበት ሥርዓት መዘርጋት በማስፈለጉ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የፌደራል ጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ አሰጣጥ እና አስተዳደር አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፱ /፪ሺ፲፫" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ጠበቃ” ማለት የግል የጥብቅና አገልግሎት የተሰጠው ሰው ሲሆን፤ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፰ ላይ ለተደነገገው ዓላማ በውጭ ሀገር ሕግ ፪/ “የጸና የጥብቅና ሙያ አገልግሎት ፍቃድ” ማለት በዚህ አዋጅ የተመለከቱትን መስፈርቶች ፫/ “የታክስ ክሊራንስ” ማለት አንድ የጥብቅና ሙያ አገልግሎት ፍቃድ ያለው ሰው ላገኘው ገቢ ግብር ስለመክፈሉ ከግብር አስገቢው አካል ፬/ “የጥብቅና ሙያ አገልግሎት ድርጅት” ማለት የጥብቅና አገልግሎት ለመስጠት የተቋቋመ ፭/ “የጥብቅና ሙያ አገልግሎት” ማለት የገንዘብ ክፍያ በመቀበል ወይም ወደፊት የሚገኝ ቀጥተኛ ወይም ቀጥተኛ ያልሆነ ጥቅም ለማግኘት ሲባል ወይም ያለክፍያ በጠበቃ ወይም በጥብቅና ድርጅት የሚሰጥ ማንኛውም ሀ) በሕግ ጉዳዮች ላይ ምክር መስጠት፤ ከወንጀል ጉዳዮች ውጪ የማደራደር በደንበኛው ሥም ሠነድን ማቅረብ፣ ሐ) በፍርድ ቤቶች፣ አስተዳደራዊ ጉባዔዎች፣ አካላት፤ በግልግል ዳኝነት ጉባዔዎች እና በሌሎች አማራጭ የሙግት መፍቻ መድረኮች ደንበኛን ወክሎ መቅረብ እና ፮/ “ማኅበር” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፯ መሠረት የተቋቋመ የኢትዮጵያ የፌደራል ፯/ “ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ” ማለት በአዋጅ ቁጥር ፱፻፵፫/፪ሺ፰ መሠረት የተቋቋመው የፌደራል ፰/ “ደንበኛ” ማለት የጥብቅና አገልግሎት ተቀባይ ድርጅትን እና ባለጉዳይን በማገናኘት ከአንዱ ወይም ከሁለቱም ወገን ክፍያ ወይም ኮሚሽን በመቀበል ወይም ወደፊት ለመቀበል በማሰብ ባለጉዳዩን በማግባባትና በማሳመን ባለጉዳዩ የሚያደርግ ወይም የሚያግባባ ማንኛውም መስራት” ማለት በፍርድ ቤቶች፣ በማረሚያ ቤቶች፣ በፖሊስ ጣቢያዎች፣ በሌሎች የፍትሕ አገናኞችን በማሰማራት ወይም በተሰማሩ አገናኞች ወይም ከየፍትሕ ተቋማቱ ኃላፊዎች ወይም ሠራተኞች ጋር የጥቅም ትስስር በመፍጠር የጥብቅና አገልግሎት ፈላጊዎች ወደ ጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ እንዲመጡ የማድረግ ተግባር ነው፤ ፲፩/ “ነጻ የጥብቅና አገልግሎት” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፩ ንዑስ አንቀጽ (፩) ሥር ለተዘረዘሩት የጥብቅና አገልግሎት ፈላጊዎች እና በሌሎች አግባብነት ባላቸው ሕጎች ለተመለከቱ ሰዎች በአነስተኛ ክፍያ ወይም ያለምንም ክፍያ በጠበቃ ወይም በጥብቅና ድርጅት የሚሰጥ የጥብቅና አገልግሎት ነው፤ ፲፪/ “የሕግ ጉዳይ ጸሐፊ” ማለት በጠበቃ ወይም ጥብቅና ድርጅት ሥር በመሆን በጠበቃ በኩል የሚቀርቡ ክሶችን፣ ማመልከቻዎችን፣ ይግባኞችን፣ አቤቱታዎችን፣ መልሶችን እና ሌሎች ሕግ ነክ ሠነዶችን በማዘጋጀት ወይም በማረም ጠበቃን የሚያግዝ ሰው ነው፤ ፲፫/ “የጠበቃ ረዳት” ማለት በጠበቃ ወይም ጥብቅና ድርጅት ሥር በመሆን ጠበቃን የሚያማክር፣ ለጠበቃው የሕግ አስተያየት ማመልከቻዎችን፣ ይግባኞችን፣ አቤቱታዎችን ወይም መልሶችን ፍርድ ቤት ወይም በሌላ የሕግ ሰውነት ባለው ተቋም ዘንድ በመገኘት የሚያደርስ፣ የክስ ወይም የይግባኝ መዝገብ ግልባጮችን እና ሌሎች ለጠበቃው መድረስ ያለባቸውን ሠነዶች ከሚመለከተው አካል በመቀበል ለጠበቃው የሚያደርስ ሰው ነው፤ ፲፬/ “መዝገብ” ማለት በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የሚዘጋጅና የጥብቅና ፍቃድ የተሰጣቸው ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች ሙሉ መረጃ የሚመዘገብበት ባህር መዝገብ ወይም ፲፭/ “የሥነ-ምግባር ደንብ” ማለት የጠበቆች እና ጥብቅና ድርጅቶች ሥነ-ምግባርን አስመልክቶ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚወጣ ደንብ ነው፤ ፲፮/ “ሥልጠና” ማለት በዚህ አዋጅ መሠረት በማኅበሩ ወይም ማኅበሩ እውቅና በሰጠው ተቋም አማካኝነት ለጠበቆች በሥራ ላይ እያሉ የሚሰጥ የሕግ ሥልጠና ነው፤ ፲፯/ “ተቋም” ማለት ተከታታይ የሕግ ሥልጠና ፲፰/ “ቦርድ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፱ የጠበቆች አስተዳደር ቦርድ ነው፤ አንቀጽ ፵፯ መሠረት እውቅና የተሰጠው ፳፩/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ይህ አዋጅ የጥብቅና ፍቃድ በተሰጣቸው የፌደራል ጠበቆች፣ የጥብቅና ድርጅቶች እንዲሁም በሀገር ውስጥ በሚሰሩ የውጭ ሀገር ጠበቆች ወይም የጥብቅና ድርጅቶች ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ስለ ፍቃድ አሰጣጥ፤ ምዝገባ እና እድሳት ፩/ ማንኛውም ሰው ፍቃድ ሳይኖረው የጥብቅና ፪/ የጥብቅና ፍቃድ ቋሚ ሥራ ላለው ሰው ፫/ ማንኛውም የጥብቅና ፍቃድ ማግኘት የሚፈልግ ሰው በዚህ አዋጅ የተደነገጉ መስፈርቶችን ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እንደተጠበቀ በቋንቋ፤ በዘር ወይም በማኅበራዊ አመጣጡ፤ በፖለቲካ አመለካከቱ፤ በንብረቱ፤ በትውልዱ፤ በአካል ጉዳት ወይም ማንኛውንም ተመሳሳይ ፭. ፍቃድ የማያስፈልግበት ሁኔታ ሳያስፈልጋቸው የጥብቅና አገልግሎት መስጠት ፩/ ስለራሱ ጉዳይ የሚከራከር ሰው፤ ፪/ ያለክፍያ ለትዳር ጓደኛው፤ ለወላጁ፤ ለልጁ፤ ጓደኛው ወላጆች፤ እንዲሁም ሞግዚት ወይም አሳዳሪ ለሆነለት ሰው የሚከራከር ሰው፣ ፫/ ከሥራው ጋር በተያያዘ ጉዳይ የሚከራከር ፬/ ሕጋዊ ሰውነት ባለው የንግድ ድርጅት፣ ድርጅት፣ የሃይማኖት ተቋም፣ የሙያ ማኅበር፣ አግባብነት ባለው ሕግ መሠረት በተቋቋመ ፭/ የመንግስት መሥሪያ ቤትን ወይም የልማት ድርጅትን በሚመለከት የሚከራከር ማንኛውም የመንግስት መሥሪያ ቤት ወይም የልማት ድርጅት ባለስልጣን ወይም ኃላፊ ወይም ፮/ ማንኛውም የሠራተኛ ማኅበር መሪ ወይም ፮. ፍቃድ ለማግኘት መሟላት ያለባቸው መስፈርቶች የሚፈልግ ሰው የጥብቅና ፍቃድ ለማግኘት ሐ) ለመጨረሻ ጊዜ ይሰራበት ከነበረበት ባሉት ሁለት ዓመታት ውስጥ በከባድ መ) በሕግ ሙያ የሚፈለገውን የሥራ ልምድ ያሟላ እና እንደ አስፈላጊነቱ ፍቃድ ለማግኘት የሚሰጠውን የሙያ መግቢያ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል-ተራ (ለ) የተመለከተው ቢኖርም ከኢትዮጵያ ውጪ ካለ እውቅና ካለው የከፍተኛ ትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ የተሰጠው ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፪)፣ አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና አንቀጽ ፲፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) ሥር የተመለከተውን መስፈርቶች የሚያሟላ ከሆነ የጥብቅና ፍቃድ ሊሰጠው ይችላል፡፡ ማንኛውም ሰው አስፈላጊ ሠነዶችን በማያያዝ የጥብቅና ፍቃድ ማመልከቻውን ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማቅረብ ይኖርበታል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል-ተራ (መ) መሠረት የሚቀርበው የፈተና ውጤት ዋጋ የሚኖረው ውጤቱ በታወቀ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ከቀረበ ብቻ ነው፡፡ ማንኛውም ሰው የጥብቅና ፍቃድ የማይሰጠው፡- ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተመለከቱትን መስፈርቶች ያላሟላ ከሆነ፤ ፪/ ታስቦ በሚፈጸምና ከሙያ ሥነ-ምግባር ጉድለት ጋር በተያያዘ ሶስት ዓመትና ከዚያ በላይ ጽኑ እስራት በሚያስቀጣ ወንጀል ተከሶ ጥፋተኛ ከተባለ እና አግባብነት ባለው ሕግ ፫/ በሕግ አገልግሎት እንዳይሰማራ በሕግ ወይም በፍርድ ቤት የተከለከለ ከሆነ ነው፡፡ ፰. ስለ ውጭ ሀገር ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች አገልግሎት ፍቃድ ያለው ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት በያዘው የውጭ ሀገር ሀ) ጉዳዩ ፍቃድ የተሰጠበትን ሀገር ሕግን አገልግሎት ለመስጠት ፍቃድ ካገኘ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ጋር ፪/ በዚህ አዋጅ መሠረት የተደነገጉ የጥብቅና አገልግሎት የማያሰጡ፣ ወይም የሥነ- ምግባር በሚሰጡ የውጭ ሀገር ጠበቃ እና የጥብቅና ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት የፌደራል የጥብቅና ፍቃድ የሚሰጠው በጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ ውሳኔ መሠረት በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ፪/ አመልካቹ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የተሟላ ማመልከቻ ባቀረበ ፴ ቀናት ውስጥ የጥብቅና ፍቃድ ፫/ የጥብቅና ፍቃድ ማመልከቻ ተቀባይነት ካላገኘ የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴውን ውሳኔ መሠረት በማድረግ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ምክንያት የኮሚቴውን ውሳኔ ባወቀ በ፲ የሥራ ቀናት ውስጥ በጽሑፍ ለአመልካቹ ማሳወቅ ፬/ የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፍቃድ እንዲሰጥ ከወሰነ በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ የጥብቅና ፍቃዱን ለአመልካቹ በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ፭/ የጥብቅና አገልግሎት ፍቃድ በሚሰጥበት ጊዜ በፍቃድ ደብተር ላይ መጠቀስ ያለባቸው ማመልከቻውን ውድቅ ካደረገው አመልካቹ ማመልከቻው ውድቅ መደረጉን ካወቀበት ጊዜ አንስቶ በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ ቅሬታውን ፯/ በቦርዱ ውሳኔ ላይ ቅሬታ ያለው ወገን የውሳኔ ግልባጭ ከደረሰው ጊዜ ጀምሮ ባሉት ፴ ቀናት ውስጥ ይግባኙን ለፌደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላል፡፡ የቃለ መሐላ ፈጻሚውን እምነት ለማስተናገድ አገልግሎት ፍቃድ የሚሰጠው ጠበቃ የሚከተለውን ቃለ መሀላ በጽሑፍ ያረጋግጣል፡- ስቀበል የሀገሪቱን ሕገ-መንግስት እና ሕጎች ላከብር እና ላስከብር፤ ለፍትሕ ሥርዓቱ ተልዕኮ መሳካት በመልካም ሥነ-ምግባር በሙያዬ በቅንነት እና በታማኝነት በመስራት የምወክላቸውን ደንበኞቼን በመግባባት እና በመከባበር ልሰራ እና፤ ባለኝ እውቀት እና ችሎታ ለሕግ የበላይነት ተገቢውን ፩/ የፌደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ፪/ የፌደራል ማናቸውም ፍርድ ቤት የጥብቅና ፫/ የፌደራል ልዩ ጥብቅና ፍቃድ፤ ፲፪. የፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ጥብቅና ፩/ ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን መስፈርቶች ያሟላ ኢትዮጵያዊ የፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት የጥብቅና ፍቃድ ይሰጠዋል፡- ትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ቢያንስ ሶስት ዓመት የሥራ ልምድ፤ ወይም በሕግ በዲፕሎማ የተመረቀ እና ለ) ለደረጃው የሚሰጠውን የጥብቅና ፍቃድ ሐ) ለመጨረሻ ጊዜ ይሰራበት ከነበረበት ተቋም ድርጅቱን ከለቀቀበት ጊዜ በፊት ባሉት ሁለት ዓመታት ውስጥ በከባድ መ) መልካም ሥነ-ምግባር ያለው ስለመሆኑ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል-ተራ (ሀ) ሥር የተመለከተው ቢኖርም ከኢትዮጵያ ውጪ ካለ ከፍተኛ ትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው ማንኛውም ሰው በኢትዮጵያ ውስጥ በሕግ ሙያ ለአምስት ዓመት ካገለገለ እና ሌሎች በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከቱ መስፈርቶችን የሚያሟላ ከሆነ የፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ፍቃድ ሊሰጠው ይችላል፡፡ ፲፫. የፌደራል ማናቸውም ፍርድ ቤት ጥብቅና ፍቃድ ፩/ ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን መስፈርቶች ያሟላ ኢትዮጵያዊ የፌደራል ማናቸውም ፍርድ ቤት የጥብቅና ፍቃድ ይሰጠዋል፡- የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው እና በሕግ ሙያ ቢያንስ የአምስት ዓመት ልምድ ለ) እንደ አስፈላጊነቱ ለደረጃው የሚሰጠውን የጥብቅና ፍቃድ መግቢያ ፈተና ያለፈ፣ ሐ) ለመጨረሻ ጊዜ ይሰራበት ከነበረበት ተቋም ድርጅቱን ከለቀቀበት ጊዜ በፊት ባሉት ሁለት ዓመታት ውስጥ በከባድ መ) መልካም ሥነ-ምግባር ያለው ስለመሆኑ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል-ተራ (ሀ) ሥር የተመለከተው ቢኖርም ከኢትዮጵያ ውጪ ካለ እውቅና ካለው ከፍተኛ ትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው ማንኛውም ሰው በኢትዮጵያ ውስጥ በሕግ ሙያ ለሰባት ዓመት ካገለገለ እና ሌሎች በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ሥር የተመለከቱ መስፈርቶችን የሚያሟላ ከሆነ የፌደራል ማናቸውም ፍርድ ቤት የጥብቅና ፲፬. የፌደራል ልዩ የጥብቅና ፍቃድ ፩/ የፌደራል ልዩ የጥብቅና ፍቃድ፡- ሀ) የሕብረተሰቡን አጠቃላይ መብት እና ለሚሰጥ ሰው ወይም ድርጅት፣ ወይም ለ) አቅም ለሌላቸው የሕብረተሰብ ክፍሎች ትምህርት ቤቶች እና የሕግ መምህራን ፪/ ማንኛውም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል-ተራ (ሀ) መሠረት የፌደራል ልዩ የጥብቅና ፍቃድ ማግኘት የሚፈልግ ሰው ሀ) እውቅና ካገኘ ከፍተኛ የትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው እና በሙያው ቢያንስ ፭ ዓመት ያገለገለ የትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው እና በሙያው ቢያንስ ፭ ዓመት ያገለገለ ባለሙያ ያለው ተቋም ለ) ከሚወክለው የሕብረተሰብ ክፍል ወይም ሐ) መልካም ሥነ-ምግባር ያለው መሆኑን ፫/ ማንኛውም የፌደራል የጥብቅና ፍቃድ ያለው ሰው ልዩ የጥብቅና ፍቃድ ሳያስፈልገው የልዩ ጥብቅና አገልግሎት መስጠት ይችላል፤ ነገር ግን ይህን አገልግሎት ከመስጠቱ በፊት ፬/ የፌደራል ልዩ የጥብቅና ፍቃድ የተሰጠው ሰው ወይም ድርጅት የጥብቅና አገልግሎቱን ሲሰጥ ይህን አዋጅ እና የጠበቃ ሥነ-ምግባር ደንብን በተከተለ መልኩ መፈጸም አለበት፡፡ ፲፭. ለሕግ መምህራን ስለሚሰጥ የጥብቅና ፍቃድ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) ሥር የተደነገገው ቢኖርም በከፍተኛ ትምህርት የሚያስተምር ኢትዮጵያዊ ወይም ትውልደ ኢትዮጵያዊ የሕግ መምህር በአንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም በአንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተጠቀሰውን ካሟላ የሕግ መምህርነት ሙያውን መልቀቅ ሳያስፈልገው የጥብቅና ፍቃድ ሊሰጠው ይችላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሕግ ትምህርት ቤት መምህር የጥብቅና ፍቃድ እንዲሰጠው ሲያመለክት የጥብቅና የማያስተጓጉል ስለመሆኑ በሕግ ትምህርት ቤቱ የተሰጠ ማረጋገጫ ማቅረብ አለበት፡፡ ፲፮. ስለ ጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀጽ (፩) ሥር የተደነገጉትን የሚያሟላ ማንኛውም በጥብቅና የጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና መውሰድ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ኖሮት ተቋማት ውስጥ በሕግ መምህርነት ለሰባት ዓመት ያገለገለ፤ በዳኝነት፣ በዐቃቤ ሕግነት፣ በመንግስት መሥሪያ ቤት ወይም በመንግስት የልማት ድርጅት ውስጥ በሕግ አማካሪነት ወይም በሕግ ባለሙያነት ወይም በነገረ ፈጅነት ቢያንስ ለአምስት ዓመት ያገለገለ፤ በረዳት ዳኝነት፣ በጠበቃ ወይም ጥብቅና ማኅበረሰብ ድርጅት፣ በሃይማኖት ተቋማት፣ አማካሪነት ወይም በሕግ ባለሙያነት ወይም በነገረ-ፈጅነት ቢያንስ ለሰባት ዓመት ያገለገለ ኢትዮጵያዊ ወይም ትውልደ ኢትዮጵያዊ ሥራውን በለቀቀ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ የጥብቅና ፍቃድ ማመልከቻ ያቀረበ እንደሆነ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ላይ ተደነገገው ቢኖርም በፌደራል የመጀመሪያ ያገለገለ እና በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ ያለው ሳይተው የፌደራል ማናቸውም ፍርድ ቤት ፬/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ባለሙያ የጥብቅና ፍቃድ ይሰጣል፡፡ ፪/ በምዝገባ ሥርዓቱ ውስጥ የሚካተቱ ዝርዝር ነጥቦች ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በሚያወጣው ፫/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት አዲስ የመዘገባቸውን ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች ሥም ዝርዝር በየሶስት ወሩ ለማኅበሩ ማሳወቅ እንዲሆን በተለያየ መንገድ ይፋ ያደርጋል፡፡ ፲፰. ከጠበቃ ወይም ጥብቅና ድርጅት ጋር ስለሚሰሩ ፩/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የሕግ ጉዳይ ጸሐፊ፤ የጠበቃ ረዳት ወይም ሌሎች ለሥራው የሚያስፈልጉ ሠራተኞችን መቅጠር የሚችል ሲሆን የጥብቅና ድርጅት ከነዚህ ከተጠቀሱት ሠራተኞች በተጨማሪ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ድርጅት ቅጥሩ በተፈጸመ በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማሳወቅ እና ፫/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የሚከተሉትን በሕግ ጉዳይ ጸሐፊነት ወይም በጠበቃ ረዳትነት መቅጠር አይችልም፡- ለ) ስሙ ከመዝገብ የተፋቀን ሰው፣ መ) ከሥነ-ምግባር ጋር በተያያዘ ወንጀል ተከሶ የተቀጣ እና ያልተሰየመን ሰው፣ ሠ) ቋሚ ሥራ ያለውን ሰው፣ ወይም ረ) የሕግ ትምህርት ወይም በሕግ ሙያ ፩/ የጥብቅና ፍቃድ በየዓመቱ ፍቃዱ ጸንቶ ከሚቆይበት የመጨረሻ ቀን ጀምሮ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ መታደስ አለበት፡፡ ፪/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት በተጠቀሰው ጊዜ ውስጥ ፍቃዱን ሳያሳድስ ከቀረ በሚቀጥለው አንድ ወር ጊዜ ውስጥ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት የሚጣልበትን የገንዘብ ቅጣት ከፍሎ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተደነገገው የጊዜ ገደብ ውስጥ ጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ ፍቃዱን ያላሳደሰው ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት መሆኑን የሚያሳይ አሳማኝ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት የሚጣልበትን የገንዘብ ቅጣት ከፍሎ በቀጣዩ አንድ ወር ጊዜ ፬/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት በዚህ አንቀጽ መሠረት ፍቃዱን ያላሳደሰ እንደሆነ የዲስፕሊን ክስ ይቀርብበታል፡፡ ፳. ፍቃድ ለማሳደስ የሚቀርቡ ማስረጃዎች ማስረጃዎች ማቅረብ ይኖርበታል፡- ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴ ንዑስ አንቀጽ (፬) በዚህ አዋጅ የተቀመጠውን የሥልጠና ግዴታ ፫/ ለጠበቆች ማኅበር መክፈል የሚጠበቅበትን የአባልነት መዋጮ መክፈሉን የሚያረጋግጥ ፬/ እድሜው ከ፸ ዓመት በላይ የሆነ ጠበቃ ሕጋዊ ከሆነ የጤና ተቋም የጥብቅና አገልግሎት ለመስጠት የሚያስችል የጤና ሁኔታ ላይ ያለ ስለመሆኑ የሚገልጽ ማስረጃ፤ እና ፭/ በዓመት ውስጥ መስጠት የሚጠበቅበትን ነጻ ፩/ ማንኛውም ጠበቃ የሚከተሉት ሁኔታዎች ሲያጋጥሙት የጥብቅና ፍቃዱን ለጠቅላይ ሀ) ከሙያው ውጭ በሆነ ሥራ በቋሚነት ለ) የጥብቅና አገልግሎት ለመስጠት ያልቻለ ሐ) የጥብቅና አገልግሎት ለማቆም ከወሰነ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ደብተሩን ወዲያውኑ መረከብ አለበት፣ ሆኖም የጥብቅና አገልግሎቱን ማቋረጡን የሚገልጽ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፍቃዱን የመለሰ ጠበቃ ወደ ጥብቅና ሥራው መመለስ ከፈለገ ፍቃዱን መልሶ ሊወስድ አገልግሎቱ ከሁለት ዓመት በላይ ተለይቶ የቆየው ከሕግ ሙያ ውጪ በሆነ ሥራ ላይ ለደረጃው የሚሰጠውን የጥብቅና መግቢያ ፳፪. ከጥብቅና ፍቃድ ጋር የተያያዘ ግዴታ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት፡- ፩/ በደንበኛ፣ በፍርድ ቤት ወይም በማንኛውም አግባብ ባለው አካል የጥብቅና ፍቃድን እንዲያሳይ ሲጠየቅ የማሳየት ግዴታ አለበት፤ ፪/ የጥብቅና ፍቃዱን በማንኛውም ሁኔታ ለሌላ ሰው መጠቀሚያ ወይም መገልገያ አሳልፎ ፳፫. ስለጥብቅና አገልግሎት ውል እና ተያያዥ ፩/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት በአጭር ጊዜ ውስጥ ከሚሰጠው የሕግ ምክር የሚያደርገውን የጥብቅና አገልግሎት ውል ነገሮች ማኅበሩ በመመሪያ ይወስናል፡፡ ፪/ የጥብቅና አገልግሎት ውሉ ደንበኛው ለጠበቃው በጉዳዩ ላይ የሚሰጠውን የጥብቅና አገልግሎት ፫/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት፡- ሀ) ለጥብቅና አገልግሎት መስጫ የሚሆን ለ) የጥብቅና ሥራን በአገናኝ አማካኝነት ምክንያት ያለማቋረጥ እና በጥብቅና ውሉ ከተገለጸው የክፍያ መጠን በላይ ተጨማሪ ክፍያ ከደንበኛ ያለመጠየቅ፤ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) ፊደል-ተራ (ሀ) ላይ የተደነገገው ቢኖርም የጥብቅና ሙያ አገልግሎት ፍቃድ ሰጪው አካል ቢሮ ፳፬. ስለታማኝነትና ለፍትሕ አጋር መሆን ፩/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የጥብቅና አገልግሎት ሥራውን በታማኝነት የመስራትና ለፍትሕ አጋር የመሆን ግዴታ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ጠቅላላ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ያለበቂ ምክንያት ያለማደራጀት፣ ሀሰተኛ ማስረጃ ያለማቅረብ ወይም ያለማስቀረብ፣ ተዘጋጅቶ የመቅረብና ተገቢውን ክርክር የማድረግ፤ የሕግ መሠረት የሌለውንና የማያዋጣ ጉዳይን ያለመያዝ፤ ያለማውጣት እና ሌሎች መሰል የሥነ- ፫/ ሌሎች መሰል ከጠበቃ ሥነ-ምግባር ጋር የተያያዙ ግዴታዎች በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ፣ በቦርዱ ወይም በማኅበሩ ሀሳብ አመንጪነት በሚኒስተሮች ምክር ቤት በሚወጣ ደንብ ኃላፊነታቸውን ለመወጣት የሚያስችል ወቅታዊ እውቀትና ክህሎት በቀጣይነት እንዲኖራቸው ፩/ ማንኛውም ጠበቃ በዓመት ውስጥ በድምሩ ከ፳፬ እስከ ፴ ሰዓት የሚደርስ የሕግ ሥልጠና ፪/ የሕግ ሥልጠናው በተከታታይ ወይም በዚያው ዓመት ውስጥ በተለያየ ጊዜ ሊሰጥ ይችላል፡፡ ፫/ በሕግ ሥልጠና የሚሸፈኑ የሥልጠና ዘርፎችን፣ የሥልጠና አሰጣጥ መርሃ-ግብር፤ የሥልጠና ክፍያ እና ሌሎች ከሥልጠና ጋር የተያያዙ ጉዳዮችን በተመለከተ ማኅበሩ በሚያወጣው ፳፯. እውቅና ስለተሰጣቸው ተቋማት ፩/ የሕግ ሥልጠና የሚሰጠው በማኅበሩ እውቅና ፪/ የጥብቅና ድርጅቶች በስራቸው ያሉ ጠበቆችን ፫/ ማኅበሩ ለጥብቅና ድርጅት ወይም ለተቋም እውቅና ከመስጠቱ በፊት የሚሰጡ የሥልጠና ሊታገዱ፣ ወይም ሊሠረዙ ይችላሉ፡፡ ፬/ የተከታታይ የሕግ ሥልጠና ሰጪዎች እውቅና የሚያገኙበት ሥነ-ሥርዓት እና መሥፈርቶች በተመለከተ ማኅበሩ በሚያወጣው መመሪያ ፳፰. ሪፖርት የማድረግ ኃላፊነት ፩/ የሥልጠና ተቋሙ በሥልጠና ላይ ያሉትን ሠልጣኞች ሥልጠና ከጀመሩበት እንዲሁም ሥልጠና ያጠናቀቁ ሠልጣኞችን ሥልጠናውን ካጠናቀቁበት ጊዜ ጀምሮ ባለው አንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለማኅበሩ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፪/ ማንኛውም ጠበቃ ማኅበሩ ባሳወቀው የሥልጠና ጊዜ ለመሰልጠን የማያስችል በቂ ምክንያት ካለው ምክንያቱን ለማኅበሩ በጽሑፍ ማሳወቅ ፳፱. የሕግ ሥልጠና አለመከታተል የተቀመጡትን የሕግ ሥልጠና ግዴታዎች ፪/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ከተከታታይ የሥልጠና የሥልጠና ግዴታውን ለመውሰድ ፈቃደኛ ፴. የሕግ ሥልጠና ግዴታን ስለማራዘም ፩/ ማንኛውም ጠበቃ በአሳማኝ ምክንያት ማኅበሩ በሚያወጣው የሥልጠና ጊዜ ውስጥ የሥልጠና ሥልጠናውን ማኅህበሩ ባወጣው ጊዜ ውስጥ መውሰድ ስላለመቻሉና የሥልጠና ጊዜው እንዲራዘምለት ማኅበሩ ከያዘው የሥልጠና ጊዜ ከአንድ ወር በፊት ቀድሞ ለማኅበሩ ፪/ ጠበቃው የሥልጠና ጊዜው እንዲራዘምለት መውሰድ እንዳይችል ያደረገውን ምክንያት፣ ሥልጠናውን ለመውሰድ ያደረገውን ጥረት፤ እንደሚወስድ ያለውን እቅድ የሚገልጽ መሆን ፫/ ማኅበሩ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የቀረበለት ማመልከቻ አሳማኝ ሆኖ ካገኘው የሥልጠና ጊዜውን በዚያው ዓመት ውስጥ ጠበቃው በጠየቀው ጊዜ ወይም እራሱ በመሰለው ጊዜ ሊቀይርለት ይችላል፤ ማኅበሩ ወይም ጥያቄውን ካልተቀበለው ያልተቀበለው ፬/ ጠበቃው በዓመት መውሰድ የሚጠበቅበትን አጠቃሎ መውሰድ ካልቻለ እና ሥልጠናውን ያልወሰደው ከአቅም በላይ በሆነ ምክንያት ስለመሆኑ ማስረጃ ካቀረበና ማኅበሩ ካመነበት ጠበቃው ያልወሰደውን የሥልጠና ጊዜ ወደ ቀጣይ ዓመት በማሸጋገር በቀጣይ ዓመት መውሰድ ከሚጠበቅበት የሥልጠና ግዴታ ጋር ደርቦ እንዲወስድ ሊፈቅድለት ይችላል፡፡ ስለ ነጻ የጥብቅና አገልግሎት ግዴታ ፴፩. ነጻ የጥብቅና አገልግሎት የመስጠት ግዴታ ማንኛውም በጥብቅና ድርጅት ውስጥ ሸሪክ ሆኖ ወይም ተቀጥሮ የሚሰራ ጠበቃ፤ ወይም በግሉ የሚሰራ ጠበቃ እንደጉዳዩ ክብደት እና ያልበለጠ ነጻ የጥብቅና አገልግሎት የመስጠት ግዴታ አለበት፤ አገልግሎቱ የሚሰጠውም፡- ሀ) የመክፈል አቅም ለሌላቸው ሰዎች፣ ለ) ለበጎ አድራጎት ድርጅቶች፤ ለሲቪክ ማኅበራት፤ እና ለማኅበረሰብ ተቋማት፣ እንዲያገኙ ለሚጠይቅላቸው ሰዎች፣ መ) ሕግን፤ የሕግ ሙያን እና የፍትሕ ሥርዓቱን ለማሻሻል ለሚሰሩ ኮሚቴዎች ፪/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ለሕዝብ ነጻ የጥብቅና አገልግሎት ግዴታውን የሚኖርበት ሲሆን፤ ማህደሩም እያንዳንዱ አገልግሎት የተሰጠበትን ቀን፣ ዓይነቱን እና የወሰደውን ጊዜ የሚገልጽ መሆን አለበት፡፡ ፴፪. ነጻ የጥብቅና አገልግሎት ስለመምራት ፩/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ እያንዳንዱ ጠበቃ በዓመት አገልግሎት መጠን ሳያልፍ በነጻ የጥብቅና አገልግሎት ሊስተናገዱ የሚገባቸውን ጉዳዮች ተቀብሎ የመስራት ግዴታ አለበት፡፡ ፫/ ማኅበሩ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የነጻ የጥብቅና ወይም የጥብቅና ድርጅት በዚህ አዋጅ እና ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በጠበቃው በኩል ነጻ የሕግ ድጋፍ አገልግሎት መሰጠት ያለበት ሰው አግኝቶ አገልግሎቱን በነጻ የሰጠ በሆነ ጊዜ ጠቅላይ ፴፫. የሙያ ኃላፊነት መድን የመያዝ ግዴታ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ሥራውን በአግባቡ ሳይወጣ በመቅረቱ ምክንያት በደንበኛው ላይ ሊደርስ ለሚችል ጉዳት ካሳ የሚሆን የሙያ ኃላፊነት መድን ሊይዝ ይችላል፡፡ ፩/ ለጠበቃ ወይም ለጥብቅና ድርጅት የሙያ ኃላፊነት መድን የሰጠ መድን ሰጪ የመድን ውሉ ሲቋረጥ ወይም ግዴታው እንዳይፈጸም ሊያደርግ የሚችል ሁኔታ ሲፈጠር ሁኔታውን ወዲያውኑ ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ማሳወቅ ፪/ መድን ሰጪው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተቀመጠውን ግዴታውን ባለመወጣቱ ለሚደርሰው ጉዳት ኃላፊነት አለበት፡፡ ፴፭. የደንበኛን ንብረት ስለማስተዳደር ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት፡- ፩/ ከሙያ ሥራው ጋር በተገናኘ በይዞታው ወይም ወይም የሶስተኛ ወገንን ንብረት አስተዳደርን ጥበቃ ከራሱ ንብረት ፍጹም በማይገናኝበት ሁኔታ ለይቶ ማስተዳደር አለበት፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱትን የደንበኛው ወይም የሶስተኛ ወገን ንብረቶች ካለቀበት ጊዜ ጀምሮ እስከ አምስት ዓመት ፩/ በጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ እጅ የሚገኝ የደንበኛ ገንዘብ ከጠበቃው ወይም ከጥብቅና ድርጅቱ በተለየ ሂሳብ ውስጥ ፪/ ቦርዱ ጠበቆች ወይም የጥብቅና ድርጅቶች የደንበኞች አደራ ሂሳብ ለመያዝ ማሟላት የሚገባቸውን መስፈርቶች በመመሪያ ሊወሰን ፫/ የደንበኛው የአደራ ሂሳብ በጠበቃው ወይም በጥብቅና ድርጅቱ ማንቀሳቀስ የሚቻለው መደረግ ያለባቸው ወጪዎች በበቂ ማስረጃ ፬/ ጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ የደንበኛ ወይም የሶስተኛ ወገን ጥቅም ያለበት ገንዘብ ወይም ሌላ ንብረት ሲቀበል ለደንበኛው ወይም ለሶስተኛ ወገን ወዲያውኑ ማሳወቅ ፭/ በዚህ አዋጅ ከተመለከተው ወይም በሕግ ወይም ካልተፈቀደ በስተቀር አንድ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ለክፍያ ያልዋለ በአደራ ሂሳብ ውስጥ የተቀመጠን ገንዘብ ደንበኛው ወይም መብት ያለው ሶስተኛ ወገን ሲጠይቅ ወይም ጉዳዩ ሲጠናቀቅ ወዲያውኑ ከበቂና የተሟላ ሪፖርት ጋር ማስረከብ አለበት፡፡ ፴፯. የጥብቅና ድርጅት ስለማቋቋም በዚህ አዋጅ መሠረት የጸና የጥብቅና ፍቃድ ያላቸው ቢያንስ ሁለት እና ከዚያ በላይ የሆኑ ጠበቆች አንድ ላይ በመሆን የጥብቅና ድርጅት ፩/ የጥብቅና ድርጅት ዋነኛ ተግባር የጥብቅና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ሥር ተያያዥነት ያላቸውን ሌሎች አገልግሎቶች ሊሰጥ ይችላል፤ ዝርዝር አፈጻጸሙ ይህንን ፴፱. የጥብቅና ድርጅት አደረጃጀት እና ኃላፊነት ፩/ የጥብቅና ድርጅት ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ሐ) በሥሙ መክሰስና መከሰስ እና የሕግ የጥብቅና ድርጅት ሸሪኮች ለሶስተኛ ወገን የሚኖርባቸው ኃላፊነት በጥብቅና ድርጅቱ ውስጥ ባላቸው የመዋጮ ድርሻ ልክ የተወሰነ ለውጥ ቢመጣም የጥብቅና ድርጅት ህልውና ፭/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፪ ንዑስ አንቀጽ (፩) በኢትዮጵያ የንግድ እና የኢንቨስትመንት ሕጎች መሠረት አገልግሎቱን የንግድ ወይም የኢንቨስትመንት ሥራ አያሰኘውም፡፡ መጠሪያ እንዲሆን መምረጥ እና መወሰን ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ የተመረጠው ሥም በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሀ) ከሌላ የጸና የጥብቅና ድርጅት ሥም ጋር ለ) ደንበኞች ድርጅቱን ከሌላ የጥብቅና ድርጅት በቀላሉ መለየት እንዳይችሉ በሚያስችል መልኩ ሊያሳስት ወይም ሐ) ለሕግ ወይም ለሕዝብ ሞራል ተቃራኒ የጥብቅና ድርጅት ሥም የጥብቅና ድርጅት በስተመጨረሻ “ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማኅበር” ወይም (“ኃ.የተ.የሽ.ማ”) የሚል ሐረግ ፬/ በጥብቅና ድርጅቱ ሥም የሚወጡ ሠነዶች የተወሰነ የሽርክና ማኅበር” የሚለውን ሐረግ ፵፩. የመቋቋሚያ መሥፈርቶችና ሥነ-ሥርዓቶች የጥብቅና ድርጅት በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ፪/ የጥብቅና ድርጅት ለማቋቋም የሚከተሉት ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ መቅረብ አለባቸው፡- ሀ) የሸሪኮቹን ሙሉ ሥምና ፊርማ የያዘ ለ) የድርጅቱን መመስረቻ ጽሑፍ፤ ሐ) የሸሪኮቹ የጥብቅና ፍቃድ ቅጂ፣ እና የጥብቅና ድርጅቱን ሥም፤ የሽርክና ማኅበሩን የቆይታ ዘመን፤ የድርጅቱን በምስረታ ሂደት ድርጅቱን የሚወክለው ሸሪክ የተሰየመበት ቃለ-ጉባዔ፡፡ ፫/ የጥብቅና ድርጅት መመስረቻ ጽሑፍ በንግድ ሕጉ ኃላፊነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር መመስረቻ ጽሑፍ ሊያካትታቸው የሚገቡ ዝርዝሮችን ማካተት ይኖርበታል፡፡ ፬/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የቀረቡለት ሠነዶች ከዚህ አዋጅና አግባብነት ካላቸው ሌሎች ሕግጋት ማመልከቻውን በተቀበለ በ፲፭ የሥራ ቀናት የምዝገባ ምስክር ወረቀት ይሰጣል፡፡ ፭/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ የቀረቡለት ሠነዶች ከዚህ አዋጅና አግባብነት ካላቸው ሌሎች ሕጎች ጋር የሚጣረሱ ናቸው ብሎ ካመነ ማመልከቻውን በተቀበለ በ፳ የሥራ ቀናት ውስጥ ውድቅ ማድረግና ማመልከቻው ውድቅ እንዲሆን ለአመልካቹ በጽሑፍ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) መሠረት ያቀረበው ማመልከቻ ውድቅ የተደረገበት መደረጉን ባወቀ በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፮) መሠረት ቦርዱ በሚሰጠው ውሳኔ ላይ ቅር የተሰኘ ወገን ውሳኔ በተሰጠ በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ ለፌደራል የመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ የጥብቅና ድርጅት ሸሪኮች ዋነኛው መዋጮ የጥብቅና ድርጅት ሸሪኮች የመዋጮ መጠን የድርጅቱን ዓላማ ለማሳካት የሚበቃ መሆን ያለበት ሆኖ በገንዘብ የሚደረገው መዋጮ ከሃምሳ ሺህ ብር ማነስ የለበትም፡፡ ፬/ ገንዘብ ባልሆነ ማናቸውም መንገድ በጥብቅና በሁሉም ሸሪኮች ስምምነት እና አግባብነት ባላቸው ሕግጋትና ደንቦች ይወሰናል፡፡ ፩/ የጥብቅና ድርጅት ሸሪክ የሚከተሉት መብቶች በጥብቅና ድርጅቱ ስብሰባዎች የመካፈል ለ) በድርሻው መጠን ከጥብቅና ድርጅቱ ትርፍ ወይም የጥብቅና ድርጅቱ ሲከስም ከተጣራው የማኅበሩ ሀብት ከሚተርፈው ሐ) የጥብቅና ድርጅቱን አጠቃላይ አሠራር መ) በሽርክና ስምምነት፣ በዚህ አዋጅና የተመለከቱ፣ ወይም ከሽርክና ማኅበሩ ተፈጥሮ የሚመነጩ ሌሎች መብቶችና ለ) በማናቸውም ጊዜ የጥብቅና አገልግሎት ባይሆንም የጥብቅና ድርጅቱን ጥቅም ከሚጻረሩ ድርጊቶች ወይም ኃላፊነትን ከሚያጓድሉ ተግባራት መታቀብ፣ እና በሽርክና ስምምነት የተመለከቱ ወይም ከሽርክና ማኅበሩ ተፈጥሮ የሚመነጩ በጥብቅና ድርጅቱ የሽርክና ስምምነት በተለየ ሁኔታ ካልተገለጸ በስተቀር የማኅበሩ ሸሪኮች የድርጅቱን ትርፍ እና ኪሳራ ወይም የጥብቅና ድርጅቱ ሲከስም ከተጣራው የማኅበሩ ሀብት የሚተርፈውን ሀብት በድርጅቱ ውስጥ ባላቸው ድርሻ መጠን የመካፈል መብት አላቸው፡፡ ፩/ አግባብነት ባለው ሌላ ሕግ የተጣለው ክልከላ ለሚለቅ ሸሪክ የድርሻው ዋጋ እና የትርፍ የጥብቅና ድርጅት ሸሪክ በሚሞት ጊዜ ሸሪኩ ድርሻ ለሕጋዊ ወራሾቹ ይተላለፋሉ፡፡ የጥብቅና ድርጅት ባለቤት መሆን የሚችሉት የጸና የጥብቅና ፍቃድ ያላቸው ጠበቆች ብቻ ፵፯. በጥብቅና ድርጅት ሥር በሚሠሩ ጠበቆች ላይ ፩/ በጥብቅና ድርጅት ውስጥ ሸሪክ ሆኖ የሚሠራ ማንኛውም ጠበቃ ወይም በጥብቅና ድርጅቱ ውስጥ ተቀጥሮ የሚሰራ ሠራተኛ የሽርክና ወይም የሥራ ቅጥር ዘመኑ ጸንቶ ባለበት ጊዜ መሳተፍ የማይችልባቸው ተግባራት፡- ሀ) በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የሌላ የጥብቅና ድርጀት ሸሪክ ወይም ሠራተኛ መሆን፣ ለ) በሚሠራበት የጥብቅና ድርጅት ውስጥ የተጣለበትን ግዴታ ለመወጣት አስፈላጊ ካልተፈቀደ በስተቀር በቀጥታም ሆነ ድርጅትን መርዳት ወይም መተባበር፣ ሐ) የግል የጥብቅና አገልግሎት መስጠት፤ መ) የጥብቅና ድርጅቱ ሳያውቅና ሳይፈቅድ በራሱ ሥም የጥብቅና አገልግሎት ክፍያ ሠ) ማንኛውንም ከጥብቅና ድርጅቱ ዓላማና ተግባር ጋር የሚጣረስና የጥቅም ግጭት ሊፈጥር የሚችል ሥራ በግሉም ሆነ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ማንኛውም ጠበቃ በጥብቅና ድርጅት ሸሪክ ወይም ተቀጣሪ ከመሆኑ በፊት የያዘው ጉዳይ ደንበኛው በተለየ ሁኔታ ካልተስማማ በስተቀር በተያዘበት አግባብ ፍጻሜ ያገኛል፡፡ ፵፰. የጥብቅና ድርጅት አስተዳደር የጥብቅና ድርጅት በሸሪኮች ውሳኔ በተሾሙ አንድ ወይም ከዚያ በላይ ቁጥር ባላቸው የጥብቅና ድርጅት ሥራ-አስኪያጅ ከድርጅቱ ሸሪኮች መካከል የሚመረጥ መሆን አለበት፡፡ ፫/ የጥብቅና ድርጅት ሥራ-አስኪያጅ ድርጅቱን በዋናነት ያስተዳድራል፣ ማንኛውንም ሕጋዊ የድርጅቱን መብት ለማስጠበቅና የድርጅቱን ይከራከራል፣ ጠበቃ ወይም ሶስተኛ ወገን የጥብቅና ድርጅቱ ሥራ-አስኪያጅ ሥራውን ምክንያት በሶስተኛ ወገኖች ላይ ለሚደርስ ጉዳት ሥራ-አስኪያጁ እና የጥብቅና ድርጅቱ በአንድነትና በነጠላ ኃላፊ ይሆናሉ፡፡ ፭/ ጉዳት የደረሰበት ሰው ጉዳት አድራሹ ሥራ- ያልተሰጠው መሆኑን የሚያውቅ የነበረ ከሆነ የጥብቅና ድርጅቱ ተጠያቂ አይሆንም፡፡ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) እና (፭) ከተመለከተው ውጪ ከውል ወይም በሌላ በማንኛውም ሁኔታ ለሚመጣ ግዴታ ኃላፊ የሚሆነው የጥብቅና ድርጅቱ ነው፡፡ ፩/ ሥራ-አስኪያጁ በሽርክና ስምምነቱ፣ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ሌሎች ሕጎች መሠረት የተጣሉበትን ግዴታዎች መወጣት ፪/ የጥብቅና ድርጅት ሥራ-አስኪያጅ ድርጅቱ፣ በውስጠ ደንቦች፣ በሽርክና ስምምነቱ፣ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ሌሎች ሕጎች መሠረት የተጣሉበትን ግዴታዎች መወጣቱን ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተጠቀሰው ጠቅላላ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሀ) አጠቃላይ የጥብቅና ድርጅቱን የጥብቅና መቀበል እና መፍታት፤ አግባብ ሆኖ ሐ) የድርጅቱን የሥራ ክንውን ሪፖርት መ) ድርጅቱን ኦዲት የማስደረግና መክፈል መሠረት በወቅቱ የማሳወቅና የመክፈል ፩/ የጥብቅና ድርጅቱ በሽርክና ስምምነት ወይም ተፈጻሚነት ባለው ሌላ ሕግ በተለየ ሁኔታ ካልተሰወነ በስተቀር ቢያንስ ከግማሽ በላይ ድርሻ ያላቸው አባላቱ ከተገኙ ምልዓተ-ጉባዔ ፪/ የጥብቅና ድርጅቱ ሸሪኮች በተለየ ሁኔታ ካልተስማሙ በስተቀር የጥብቅና ድርጅቱ ውሳኔዎች የሚጸድቁት ስብሰባ ላይ ከተገኙት ሸሪኮች ቢያንስ ፷ በመቶ ድርሻ ያላቸውን ፫/ የጥብቅና ድርጅቱ ሸሪኮች በተለየ ሁኔታ ካልተስማሙ በስተቀር የማኅበሩን መመስረቻ ጽሑፍ ለማሻሻል ስብሰባ ላይ ከተገኙት አባላት የሁለት ሶስተኛ ይሁንታ ድምጽ ፬/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ የጥብቅና ድርጅት የስብሰባ ሥነ-ሥርዓትና የውስጥ አሠራሩን በተመለከተ ውስጠ-ደንብ ማንኛውም የጥብቅና ድርጅት ወይም ሸሪክ የግብር አከፋፈል አግባብነት ባላቸው የሽርክና ማኅበርን የተመለከቱ የግብር ሕጎች የሚወሰን ይሆናል፡፡ የጥብቅና ድርጅት ህልውና በሸሪኮቹ ሞት፣ መልቀቅ፣ ችሎታ ማጣት ወይም ሸሪኮቹን በሚያውክ ማናቸውም ለውጥ አይፈርስም፡፡ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ከሚከተሉት ምክንያቶች በአንዱ ሊፈርስ የሽርክና ማኅበሩን ለማፍረስ ሸሪኮች ለ) የጥብቅና ድርጅቱ መክሰሩ በፍርድ ቤት መ) የጸና የጥብቅና ፍቃድ ያላቸው ሸሪኮች ቁጥር ወደ አንድ ዝቅ ሲልና ቁጥራቸው በጎደለ በስድስት ወራት ውስጥ የጸና የጥብቅና ፍቃድ ያላቸው ሸሪኮቹ ቁጥር ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል-ተራ (መ) ድንጋጌ ቢኖርም የስድስት ወራት የጊዜ ገደብ ከማለፉ በፊት በጥብቅና ድርጅቱ የቀረው ሸሪክ ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ጥያቄ ሲያቀርብ እና ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ጥያቄውን አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው የስድስት ወራቱ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) በተደነገገው መሠረት ካልሆነ በስተቀር የሸሪኮች ቁጥር ወደ አንድ ዝቅ ያለ መሆኑን የሚያውቅ ሸሪክ የጥብቅና ድርጅቱ በዚህ ሁኔታ ከስድስት ወራት በላይ ሥራውን እንዲቀጥል ካደረገ ለድርጅቱ እዳ እና ግዴታዎች ከጥብቅና ድርጅቱ ጋር በአንድነት እና በተናጠል የሚመለከቱ በንግድ ሕጉ ወይም በሌሎች ፶፫. የጥብቅና ድርጅት እና ሸሪኮች ኃላፊነት በሽርክና ስምምነቱ ከተፈቀደው ውጭ በያዙት ጉዳይ ላይ ያልተገባ ተግባር ካልፈፀሙ ወይም ሥራቸውን በአግባቡ ባለመወጣታቸው ወይም በማታለል ወይም አውቀው ባደረሱት ጉዳት ካልሆነ በስተቀር ከጥብቅና አገልግሎት መስጠት ጋር በተያያዘ በጠበቆችና ድጋፍ ሰጭ ሠራተኞች አማካኝነት በደንበኞች እና ሌላ ሶስተኛ ወገን ላይ የሚደርስ ጉዳት በጥብቅና ድርጅቱ የደረሰ ጉዳት እንደሆነ ተቆጥሮ ድርጅቱ ኃላፊነት ይወስዳል፡፡ ከድርጅቱ ማናቸውም ሀብት ላይ ገንዘብ ከጥብቅና ድርጅቱ ላይ ገንዘብ የሚጠይቁ ሰዎች ከሸሪኮች የግል ንብረት ላይ ገንዘብ ፶፭. የጥብቅና ድርጅት ግዴታዎች በዚህ አዋጅ እና በንግድ ሕጉ ስለኃላፊነቱ ግዴታዎች እንደተጠበቁ ሆነው የጥብቅና ድርጅት ‹፩/ ከሸሪኮቹ የሙያ ኃላፊነት መድን በተጨማሪ የጸና የሙያ ኃላፊነት መድን መግዛትና በውጭ ኦዲተር በየዓመቱ ኦዲት መደረግ፣ ፭/ ይህንን አዋጅ፣ አግባብነት ያላቸውን ሌሎች ፮/ በሽርክና ስምምነቱ ላይ ማሻሻያዎች ሲያደርግ ማሻሻያው በተፈረመ በ፴ ቀናት ውስጥ ለጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ግልባጩን የማቅረብ፡፡ ፩/ ማንኛውም የጥብቅና ድርጅት ሸሪክ ከማኅበሩ ስለሚወጣበት ሁኔታ እና የወጣ ሸሪክን ድርሻ ማኅበርን የተመለከቱ አግባብነት ያላቸው የንግድ ሕጉ ድንጋጌዎች ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡ ፪/ በዚህ አዋጅ ከሚመራው ጥብቅና አገልግሎት ድርጅት ተፈጥሮ ጋር የማይቃረኑ እስከሆነ ድረስ የንግድ ሕጉ እና አግባብነት ያላቸው የጥብቅና ድርጅት ላይ ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡ ፩/ የኢትዮጵያ የፌደራል ጠበቆች ማኅበር ከዚህ በኋላ “ማኅበሩ” እየተባለ የሚጠራ በዚህ አዋጅ ፪/ ማኅበሩ ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት አለው፡፡ ፫/ ማኅበሩ ሁሉንም ፍቃድ የተሰጣቸው የፌደራል ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች በአባልነት ፬/ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የጥብቅና ፍቃድ ሲሰጠው ያለምንም ቅድመ ሁኔታ የማኅበሩ አባል ይሆናል፡፡ የማኅበሩ ዋና መሥሪያ ቤት አዲስ አበባ ሆኖ እንደ አስፈላጊነቱ በሀገሪቱ የተለያዩ ክፍሎች ቅርንጫፍ ቢሮዎች ሊከፍት ይችላል፡፡ ፶፱. የመጀመሪያ ጠቅላላ ጉባዔ ስለመጥራት ፩/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ይህ አዋጅ ከጸናበት ጊዜ ጀምሮ እስከ ስድስት ወር ባለው ጊዜ ውስጥ የማኅበሩን የመጀመሪያ ጠቅላላ ጉባዔ ስብሰባ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተጠራው ጠቅላላ ጉባዔ የማኅበሩን አመራር ፪/ ማኅበሩ ከሌሎች ሕጋዊ ምንጮች የሚያገኛቸው ገቢዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ራሱን እስኪችል ሐ) ፕሬዚዳንት እና ምክትል ፕሬዚዳንት፣ ፪/ ማኅበሩ እንደ አስፈላጊነቱ ሥራውን ለማከናወን ኮሚቴዎች ወይም በሥሩ የሚሰሩ የሥራ ፷፪. የማኅበሩ ሥልጣን እና ተግባራት ማኅበሩ የሚከተሉት ሥልጣን እና ተግባራት ፪/ የተከታታይ የሕግ ሥልጠና ሰጪዎችን እውቅና ፫/ ይህንን አዋጅ እና ሌሎች አግባብነት ያላቸውን ሕጎች በሚጥሱ የተከታታይ የሕግ ሥልጠና ሰጪዎች ላይ ተገቢውን እርምጃ ይወስዳል፤ ፬/ ከተከታታይ የሕግ ሥልጠና ጋር በተያያዘ የሚፈጸሙ ክፍያዎችን በተመለከተ መመሪያ ፭/ የአደራ ሂሳብ አፈጻጸምን አስመልክቶ መመሪያ ፮/ ማናቸውም የአደራ ሂሳብ አያያዝና አመራር በትክክል እየተካሄደ መሆኑን ለመቆጣጠር ፯/ ከአደራ ሂሳብ አያያዝ ጋር የሚነሱ የደንበኞች ቅሬታዎችን ይቀበላል፣ ማናቸውንም ሰው በማነጋገር ምርምራ ለማድረግ ይችላል፤ ፰/ ከአደራ ሂሳብ ጋር የተያያዘ ሥራን በአግባቡ ያለመወጣት ሁኔታ ሲከሰት ጉዳዩ በዲስፕሊን ጉባዔ ታይቶ ውሳኔ እንዲያገኝ ለጠቅላይ ፱/ ከአደራ ሂሳብ ከሚገኝ ወለድ ወይም ማናቸውም ያዘጋጃል፣ በጠቅላላ ጉባዔው ሲጸድቅ በተግባር ፲/ በዚህ አዋጅ ሌሎች አንቀጾች ለማኅበሩ የአደራ ፲፩/ ስለአደራ ሂሳብ ምንነት፣ አያያዝና፣ ሪፖርት ተከታታይ ሥልጠናዎችን ይሰጣል ወይም ፲፪/ የደንበኞች ጥቅም መጠበቁን ያረጋግጣል፤ እንዲሁም የደንበኞችን ጥቅም ለማስጠበቅ ፲፫/ የሕግ ትምህርት ጥራት እንዲጠበቅ፤ የሕግ እንዲከበር፤ የጥብቅና ሙያ እና አጠቃላይ ፲፬/ የጥብቅና አገልግሎትን በተመለከተ የሕግ ጥናት በማድረግ የጥናት ውጤቱን ተግባራዊ ያደርጋል፣ ለሚመለከተው አካል ያቀርባል፣ ፲፭/ የማኅበሩ አባላት ይህን አዋጅና ሌሎች አግባብነት ያላቸው ሕጎች እና መመሪያዎችን በማክበር የጥብቅና አገልግሎትን እየሰጡ ፷፫. የጠቅላላ ጉባዔ ሥልጣንና ተግባራት ጠቅላላ ጉባዔው በዚህ አዋጅ መሠረት ፍቃድ የተሰጣቸውን ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች በሙሉ የሚያካትት ሆኖ የሚከተሉት ሥልጣንና ፫/ የአባላትን መዋጮ መጠን ይወስናል፤ ፬/ የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴውን እና የውጪ ተደራሽነት ጠቀሜታ ባላቸው ጉዳዮች ላይ ፯/ በሌሎች የማኅበሩ አካላት የሚሰጡ ውሳኔዎች ከሕዝብ ጥቅም እና ከማኅበሩ ዓላማ ጋር ፰/ ለማኅበሩ ሌሎች አካላት በግልጽ ባልተሰጡ ፱/ የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባላትን ይሾማል፤ ፲/ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ሥልጣኑን በከፊል ለሌላ ፷፬. የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አቋም ፩/ ማኅበሩ የአስፈፃሚነት ሥልጣን ያለው የሥራ ፫/ የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ አባላት ከጠቅላላ ፷፭. የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴው ሥልጣንና ተግባራት የሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴው የሚከተሉት ሥልጣን ፪/ የማኅበሩን ዓመታዊ ጠቅላላ ጉባዔ ይጠራል፤ ፬/ በጠቅላላ ጉባዔው የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ፭/ የሠራተኞችን መተዳደሪያ ደንብ ያወጣል፤ ፮/ የሠራተኞችን ደመወዝና አበል ይወስናል፤ ፷፮. የፕሬዚዳንት እና ምክትል ፕሬዚዳንት ሥልጣንና የሚመራ ሆኖ ተጠሪነቱ ለጠቅላላ ጉባዔው እና ለሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴው ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ፕሬዚዳንቱ የሚከተሉት ሀ) ማኅበሩን ወክሎ ውል ይዋዋላል፣ ይከሳል፣ በሚከሰስበት ወይም በሌላ ተመሳሳይ የሕግ ጉዳይ ማኅበሩን ወክሎ የሚቀርብ ማስፈጸም እንዲችል የማኅበሩን ሠራተኛ ወይም ሶስተኛ ወገን እንደ አስፈላጊነቱ ለ) የማኅበሩን ዓመታዊ እቅድ፣ በጀት፣ የሥራ ክንውን እና የሂሳብ ሪፖርት አዘጋጅቶ ለሥራ አስፈፃሚ ኮሚቴ ያቀርባል፤ ረቂቅ ያዘጋጃል፣ በሥራ አስፈጻሚው ኮሚቴው ሲጸድቅ ተግባራዊ ያደርጋል፤ ሠራተኞች ይቀጥራል፣ ያስተዳድራል፤ ሠ) የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው በሚሰጠው መመሪያ መሠረት የማኅበሩን ሥራዎች ያሰራል፤ ከሶስተኛ ወገኖች ጋር ባለው ረ) የጠቅላላ ጉባዔና የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴ ሰ) በጠቅላላ ጉባዔውና በሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ፫/ የማኅበሩ ምክትል ፕሬዚዳንት፡- ሀ) ፕሬዚዳንቱ በማይኖሩበት ጊዜ ወይም ፩/ ዋና ጸሐፊው በሥራ አስፈጻሚው ኮሚቴ የሚሾም ሆኖ ተጠሪነቱ ለሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው እና ለፕሬዚዳንቱ ይሆናል፤ ለ) የጠቅላላ ጉባዔውና የሥራ አስፈጻሚ ሐ) ከፕሬዚዳንቱ ጋር በመማከር የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴውን የስብሰባ አጀንዳ መ) ሥራ አስፈጻሚው ኮሚቴ በሌላ ሁኔታ እንደተጠበቀ ሆኖ ዋና ጸሐፊው ከሌሎች የባንክ ሂሳብ ይከፍታል፤ ያንቀሳቅሳል፤ ሠ) የማኅበሩን የንብረት አስተዳደር እና በአግባቡ መያዛቸውን ያረጋግጣል፤ ሰ) የማኅበሩ ንብረትና ሂሳብ ተቀባይነት ባለው የሂሳብ ዘዴ መያዙን ያረጋግጣል፤ ሸ) ሌሎች በሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው እና በፕሬዚዳንቱ የሚሰጡትን ተግባራት ፷፰. በማኅበሩ ውስጠ-ደንብ ስለሚወሰኑ ጉዳዮች ሰለ ጠቅላላ ጉባዔው እና የሥራ አስፈጻሚ ኮሚቴው አመራር አካላት አደረጃጀት፣ ኃላፊነት፤ ስለ ፕሬዚዳንት፣ ምክትል ፕሬዚዳንት እና ሌሎች ሠራተኞች የሥራ ድርሻ፣ የምርጫና ስብሰባ ሥነ- ሥርዓት፣ የማኅበሩ ልዩ ልዩ አካላት የሥራ ዘመን እና ሌሎች ለማኅበሩ በሕግ የተሰጡ ሥልጣንና በሚያወጣው ውስጠ-ደንብ ይወሰናሉ፡፡ ፩/ የጠበቆች አስተዳደር ቦርድ ከዚህ በኋላ “ቦርዱ” እየተባለ የሚጠራው በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፡፡ ፪/ ቦርዱ በጠቅላይ ዐቃቤ ሕጉ አቅራቢነት በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሾሙ ከሚከተሉት አካላት የተውጣጡ ሰባት አባላት ይኖሩታል፡- ለ) ከጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሁለት፣ ሐ) ከፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት አንድ፣ መ) በአዲስ አበባ ውስጥ ከሚገኙ የመንግስት ዩኒቨርሲቲዎች ከሆኑ የሕግ ትምህርት ፫/ የቦርዱ አባላት የሥራ ዘመን ሶስት ዓመት ሲሆን አንድ አባል ከሁለት የሥራ ዘመን ፬/ የቦርዱ ሰብሳቢ እና ጸሐፊ ከቦርዱ አባላት ፸. የቦርዱ ሥልጣን እና ተግባራት ፩/ በማኅበሩ የሚወሰዱ እርምጃዎችና ውሳኔዎች፤ እንዲሁም በማኅበሩ በሚወጡ መመሪያዎች እና ሌሎች ተመሳሳይ ሠነዶች ሕጋዊነት ላይ ፪/ በማኅበሩ የሚወሰኑ ውሳኔዎች ላይ የሚነሱ ቅሬታዎችን ተቀበሎ መመርመር እና ውሳኔ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፮ ንዑስ አንቀጽ (፬) መሠረት የዲስፕሊን ጉባዔው፤ አንቀጽ ፸፰ መሠረት የጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና ኮሚቴው፤ እንዲሁም በአንቀጽ ፹ ንዑስ የሚቀርብ ቅሬታን ተቀብሎ መመርመር፤ ፬/ ቅሬታውን በሚመረምርበት ወቅት ትክክለኛ ውሳኔ ለመስጠት ይረዳል ብሎ ካመነ አዲስ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሱት ኮሚቴዎች ወይም ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ወይም ጉባዔው በአግባቡ ያላጣራው ወይም ያላጤነው ፍሬ-ነገር ወይም ማስረጃ ካለ ጉዳዩን ውሳኔ ለሰጠው አካል በድጋሚ እንዲታይ ለአንድ ፮/ ጠበቆች እና የጥብቅና ድርጅቶች ሊይዙት የሚገባውን የሙያ ኃላፊነት መድን መጠን፤ እና የጥብቅና አገልግሎት ክፍያ መጠንና የአከፋፈል ሥርዓትን በመመሪያ የመወሰን፡፡ ፸፩. ስለቦርድ ጽሕፈት ቤት እና በጀት ፩/ ቦርዱ በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ መሥሪያ ቤት ፪/ የቦርዱ ጽሕፈት ቤት ሠራተኞች በጠቅላይ የሚሰራው ሥራ ዝርዝር ቦርዱ በሚያወጣው ፫/ የቦርዱ አባላት የቦርዱን ሥራ በሚፈጸሙበት ጊዜ ሊከፈላቸው የሚገባ ክፍያ በጠቅላይ ፬/ ስለቦርዱ በጀት አስተዳደርና ስለቦርድ አባላት ክፍያ ዝርዝሩ በጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በሚወጣ ፸፪. የቦርድ አሠራር እና ውሳኔ ፩/ ቦርዱ በዓመት ቢያንስ አራት ጊዜ ይሰበሰባል፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ሰብሳቢው በማንኛውም ጊዜ አስቸኳይ ስብሰባ ሊጠራ ይችላል፡፡ ፫/ ቦርዱ የአባላቱን መደበኛ ሥራ በማይጎዳና የቦርዱ ሥራ በማይስተጓጎል መልኩ የአሠራር ፬/ ከቦርዱ አባላት ቢያንስ አምስቱ ከተገኙ ፭/ የቦርዱ ውሳኔ የሚሰጠው በስምምነት ይሆናል፤ ሆኖም ስምምነት ባልተገኘ ጊዜ በስብሰባው በተገኙ አባላት አብላጫ ድምጽ ሲደገፍ ይሆናል፤ ድምጽ እኩል ለእኩል በተከፈለ ጊዜ የቦርዱ ሰብሳቢ የደገፈው ወገን አብላጫ ፮/ የዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ቦርዱ የራሱን የውስጥ አሠራር ሥርዓት ሳይቃረን በመመሪያ ሊወስን ይችላል፡፡ ፸፫. በቦርዱ ውሳኔ ላይ ስለሚቀርብ ይግባኝ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) መሠረት በቦርዱ በሚሰጥ ውሳኔ ላይ ቅር የተሰኘ ወገን ይግባኙን ውሳኔውን ባወቀ በ፴ ቀናት ውስጥ ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላል፡፡ ፸፬. በቦርዱ የሚመሩ አደረጃጀቶች በዚህ አዋጅ የተቋቋሙት የጠበቆች ዲስፕሊን ጉባዔ፣ የጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና ኮሚቴ እና ፸፭. የጠበቆች ዲስፕሊን ጉባዔ መቋቋምና አወቃቀር “ዲስፕሊን ጉባዔው” እየተባለ የሚጠራ በዚህ የተውጣጡ በየተቋማቱ ተመርጠው በጠቅላይ ሀ) ከጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሁለት ተወካይ፣ ለ) ከጠበቆች ማኅበር አራት ተወካይ፣ እና ሐ) ከፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት አንድ ፫/ የአንድ አባል የሥራ ዘመን ሁለት ዓመት ‹፬/ የዲስፕሊን ጉባዔው ሰብሳቢ ከአባላቱ ውስጥ ሀ) እንደ አስፈላጊነቱ በማናቸውም ጊዜ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) ከፊደል-ተራ ጉባዔው የራሱን የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ደንብ አፈጻጸም ከሙያ ሥነ-ምግባር ደንብ ጋር የተጣጠመ መሆኑን መከታተል የሚያስችል ፪/ ይህንን አዋጅ ወይም የጠበቆች የሥነ-ምግባር ደንብ ወይም መመሪያ በመተላለፍ በጠበቃ እና ጥብቅና ድርጅት ላይ የሚቀርብ ክስን ፫/ ክሱ እና ማስረጃው ጠበቃውን የሚያስቀርብ መሆኑን ከወሰነ ጠበቃው መልሱን በ፴ ቀናት ውስጥ በጽሑፍ እንዲያቀርብ በመጥሪያ ላይ በመግለጽ ክሱን ለጠበቃው ይልካል፤ ፬/ በጠበቃው ወይም በጥብቅና ድርጅት ላይ የቀረበውን ክስ እና ማስረጃ፤ እንዲሁም በጠበቃው በኩል የተሰጠ መልስ እና ማስረጃ ከመረመረ እና ካከራከረ በኋላ ውሳኔ የሚጠበቅበትን ሁኔታ እያጠና ለቦርዱ ሀሳብ ፸፯. የጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና ኮሚቴ መቋቋምና ፩/ የጥብቅና ሙያ መግቢያ ፈተና ኮሚቴ ከዚህ በኋላ “የፈተና ኮሚቴ” እየተባለ የሚጠራ በዚህ በጠቅላይ ዐቃቤ ሕጉ የሚሾሙ ሰባት አባላት ሀ) ከጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሁለት ተወካዮች፣ ለ) ከጠበቆች ማኅበር ሦስት ተወካይ፣ ሐ) ከፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት አንድ መ) ከአዲስ አበባ ዩኒቨርስቲ ሕግ ትምህርት ፫/ የአንድ የፈተና ኮሚቴ አባል የሥራ ዘመን ሁለት ዓመት ሲሆን ከሁለት ጊዜ በላይ ፬/ የፈተና ኮሚቴው ሰብሳቢ በጠበቆች ማኅበር ፭/ የፈተና ኮሚቴውን ስብሰባ በተመለከተ፡- ሀ) ኮሚቴው እንደ አስፈላጊነቱ በማንኛውም ለ) ከኮሚቴው አባላት ከግማሽ በላይ ከተገኙ ሐ) የኮሚቴው ውሳኔዎች በድምጽ ብልጫ ያልፋሉ፤ ሆኖም ድምጽ እኩል በእኩል ከተከፈለ የሰብሳቢው ድምጽ ወሳኝነት ፸፰. የኮሚቴው ሥልጣን እና ተግባራት፡- ከሚሰጠው የሥራ ክፍል ጋር በመመካከር ቢያንስ በዓመት ሁለት ጊዜ የጥብቅና ችሎታ መመዘኛ ፈተና እያዘጋጀ በተወሰነ ጊዜ እና ፪/ የፈተናውን ሥነ-ሥርዓትና ጊዜ ይወስናል የሚያበቃ ነጥብ ይወስናል፤ ውጤቱን በይፋ ፬/ ፈተናውን በስኬት ላጠናቀቀ ተፈታኝ ፈተናውን ማለፉን የሚያረጋግጥ ማስረጃ ይሰጣል፤ ፭/ የፈተና ሥነ-ሥርዓት ደንብ አዘጋጅቶ ለቦርዱ አቅርቦ ሲጸድቅ በሥራ ላይ ያውላል፡፡ ፸፱. የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ መቋቋምና “የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ” በዚህ ፪/ ኮሚቴው ከሚከተሉት አካላት የተውጣጡ በየተቋማቱ የሚመረጡና በጠቅላይ ዐቃቤ ሕጉ የሚሾሙ አምስት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ) ከጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሁለት ተወካዮች፣ ለ) ከጠበቆች ማኅበር ሁለት ተወካዮች፣ እና ሐ) ከፌደራል መጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት ፫/ የአንድ አባል የሥራ ዘመን ሁለት ዓመት ሲሆን ከሁለት ጊዜ በላይ በአባልነት ሊመረጥ ፬/ የኮሚቴው ሰብሳቢ ከአባላቱ መካከል በጠቅላይ ፹. የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴው ሥልጣን እና ፩/ የአመልካቹን ማስረጃዎች መርምሮ አመልካቹ ፪/ አመልካቹ ለፍትሕ ሥራ አካሄድ የሚስማማ ለማረጋገጥ ማንኛውንም ሰው መጠየቅ ወይም ማስረጃ አስቀርቦ መመርመር ይችላል፡፡ ፹፩. የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴዉ ስብሰባ ፩/ ኮሚቴው እንደ አስፈላጊነቱ በማናቸውም ጊዜ ፪/ ከኮሚቴው አባላት ከግማሽ በላይ ከተገኙ ፫/ የኮሚቴው ውሳኔዎች በስብሰባው በተገኙ አባላት በድምጽ ብልጫ ያልፋሉ፤ ሆኖም ድምጽ እኩል በእኩል የተከፈለ እንደሆነ ሰብሳቢው ፬/ በዚህ አንቀጽ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚቴው የራሱን የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ደንብ ፹፪. የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ተግባር ፩/ የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ የጥብቅና ፪/ የጥብቅና ፍቃድ፤ የጥብቅና ድርጅቶችን እና ከጠበቃ እና ጥብቅና ድርጅቶች ጋር የሚሰሩ ፫/ የጠበቆች ዲስፕሊን ጉባዔ በሚወስነው መሠረት የጥብቅና ፍቃድ ያግዳል፣ ይሰርዛል፤ በሚወሰነው መሠረት ለሚሰጠው የጥብቅና ፭/ በጠበቆችና በጥብቅና ድርጅቶች ለሚሰጡ የሕግ አገልግሎቶች ከቦርዱ እና ከማኅበሩ ጋር በመመካከር መለኪያዎችን ያወጣል፤ ፮/ በፌደራል እና በክልል ያሉ የጥብቅና ሙያ አስተዳደደር ሥርዓቶች የተጣጣሙ እንዲሆኑ ፯/ የሥነ-ምግባር ጥሰት ፈጽሟል ተብሎ ጥቆማ በቀረበበት ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ስለመፈጸሙ ለማረጋገጥ ምርመራ ያካሂዳል፣ ፰/ ሌሎች በዚህ አዋጅ፤ ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣ ደንብ እና በሌሎች አግባብነት ባላቸው ሕጎች የተሰጡትን ሥልጣን እና ፱/ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ለማስፈፀም በሚወጡ ደንብና መመሪያዎች የተሰጡትን ሥልጣንና ተግባራት በሙሉ ወይም በከፊል ለጠበቆች ማኅበር በውክልና ሊያስተላልፍ ፲/ የጥብቅና ማኅበሩ እንዲጠናከር ለማድረግ እንዲቋቋሙ ያደርጋል፤ ማኅበሩ ከሌሎች ተቋማት ጋር ሕጋዊ ግንኙነት ስለሚፈጥርበት ፲፩/ አዋጁን ለማስፈጸም በማኅበሩ እና በቦርዱ የሚወጡ መመሪያዎችን በማዘጋጀት እና እንዲጸድቁ በማድረግ፤ እንዲሁም አጠቃላይ የጥብቅና አገልግሎትን በተመለከተ በማኅበሩ፤ አካላት የሚነሱ አዲስ ሕግ እንዲወጣ ወይም ሀሳቦች ላይ እንደ አግባብነቱ የሕግ ረቂቅ ፲፪/ ማኅበሩ በሰለጠነ የሰው ኃይል እንዲደራጅ፤ ለመነሻ የሚሆን በጀት እንዲኖረው እና ቀላል የዲስፕሊን ጥፋት እና ቅጣት ፹፫. ቀላል የዲስፕሊን ጥፋት ዓይነቶች ድርጅት የሚፈጸሙ ጥፋቶች ቀላል የዲስፕሊን ፩/ የጥብቅና ፍቃድን ለደንበኛ፤ ለፍርድ ቤት በተጠየቀ ጊዜ ለማየሳት ፈቃደኛ ያለመሆን፤ ፪/ ጉዳዩ ያለበትን ሁኔታና የደረሰበትን ደረጃ በደንበኛው ሲጠየቅ በአግባቡ ያለማሳወቅ፣ ፫/ ያለበቂና አሳማኝ ምክንያት በቀጠሮ ቀን መዘግየት እና ፍርድ ቤት ያለመገኘት፤ ፬/ ለጠበቆች ማኅበር መክፈል የሚጠበቅበትን ፭/ የጥብቅና ፍቃድን በወቅቱ አለማሳደስ፤ ፯/ የጥብቅና ፍቃዱን ለጥብቅና ፍቃድ ሰጪው ተቋም ሳይመልስ በሌላ ቋሚ ሥራ ተሰማርቶ ፹፬. የቀላል የዲስፕሊን ጥፋት ቅጣት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ከተደነገጉት ጥፋቶች አንዱን የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የቃል ማስጠንቀቂያ በዲስፕሊን ጉባዔው ይሰጠዋል፤ ለሁለት ጊዜ የቃል ማስጠንቀቂያ የተሰጠው ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ለሶስተኛ ጊዜ ተመሳሳይ ጥፋት ከፈጸመ የጽሑፍ ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፫ ንዑስ አንቀጽ (፫) እና (፬) የተደነጉትን ጥፋቶች የፈጸመ ጠበቃ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፫ ንዑስ አንቀጽ (፭) እና (፯) የተደነገጉትን ጥፋቶች የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት እንደነገሩ ሁኔታ ከብር አምስት ሺህ እስከ ብር ሰባት ሺህ በሚደርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣል፡፡ ከባድ የዲስፕሊን ጥፋት እና ቅጣት ፹፭. ከባድ የዲስፕሊን ጥፋት ዓይነቶች የሚከተሉት እና መሰል በጠበቆች ሥነ-ምግባር ድርጅት የሚፈጸሙ ጥፋቶች ከባድ የዲስፕሊን ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፰ ንዑስ አንቀጽ (፫) ሥር የተዘረዘሩ ሰዎችን በጠበቃ ረዳትነት ወይም በሕግ ጉዳይ ጸሐፊነት መቅጠር እና ፪/ በሥሩ የቀጠራቸውን የጠበቃ ረዳትና ድጋፍ ሰጭ ሠራተኞች ለፍቃድ ሰጭው አካል ፫/ ያለበቂና አሳማኝ ምክንያት ተለዋጭ ቀጠሮ በተደጋጋሚ መጠየቅና የፍርድ ቤት ጉዳይ ፬/ የጥብቅና አገልግሎት መስጫ ቢሮ ሳይኖር ፭/ በሕግ ከተፈቀደው ምክንያት ውጭ ተከታታይ ፮/ የደንበኛን ምስጢር አለመጠበቅ፤ በሚመለከተው አካል ሲመራለት ለመቀበል ፰/ የጥብቅና ሥራን በአገናኝ አማካኝነት መስራት ወይም ለሌሎች ጠበቆች የአገናኝነት ሥራ ፱/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ ከተደነገገው በስተቀር ከደንበኛ ጋር ፲/ ያለበቂ ምክንያት የጥብቅና ውልን ማቋረጥ ወይም በጥብቅና ውሉ ከተገለጸው የጥብቅና አገልግሎት ክፍያ በተጨማሪ ከደንበኛው ፍላጎት ውጪ ያለበቂ ምክንያት ተጨማሪ ፲፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፫ በተጠቀሰው ጊዜ ፲፪/ በፍርድ ቤት ወይም ሌሎች ውሳኔ በሚሰጡ አካላት ዘንድ የሚታዩ ጉዳዮችን በተመለከተ አግባብ ባልሆነ መንገድ ውሳኔ ለማግኘት ፲፫/ የጥቅም ግጭት የሚያስነሳ ወይም የጥቅም ፲፬/ ከተሰጠው የጥብቅና ፍቃድ ደረጃ በላይ ፲፭/ የደንበኛውን ማስረጃ በአግባቡ ለፍርድ ቤት መዝገቡ ውጤታማ እንዳይሆን ማድረግ፤ ለሶስተኛ ወገን መጠቀሚያ አሳልፎ መስጠት፤ ፲፰/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፭ እና ፴፮ ንዑስ አንቀጽ (፩)፣ (፬) እና (፭) የተደነገጉትን ፲፱/ ከተቃራኒ ባለጉዳይ ጠበቃ ጋር በመመሳጠር ወይም ማስረጃ በማጥፋት የደንበኛ ጉዳይ ፳/ የሕግ መሠረት የሌለውንና እንደማያዋጣ በግልጽ የሚታወቅ ጉዳይ ያዋጣል በማለት መያዝና ከደንበኛ ክፍያ መቀበል፤ ፳፪/ ከጥብቅና ሙያ አገልግሎት ጋር በተያያዘ በእምነት ማጉደል፣ ማታለል፣ ማጭበርበር፣ ሀሰተኛ ሠነድ ማዘጋጀት ወይም መገልገል፣ ሥርቆት፣ እና በመሳሰሉት ከሥነ-ምግባር ጉድለት ጋር በተያያዙ ወንጀሎች በፍርድ ፳፫/ ከጥብቅና ሙያ አገልግሎት ጋር በተያያዘ ሀሰተኛ ማስረጃ ማቅረብ ወይም እንዲቀርብ ማድረግ፣ ሀሰተኛ ምስክር በማዘጋጀት በሀሰት ማስመስከር፣ ተከሳሽ ፍርድ ቤት እንዳይቀርብ ወይም እንዲጠፋ ማድረግ ወይም መምከር፣ እንዳይጠቀምበት በማሰብ ማጥፋትና ፍትሕ እንዲዛባ ማድረግ እና በመሳሰሉት ከሥነ- ምግባር ጉድለት ጋር በተያያዙ ወንጀሎች በፍርድ ቤት ጥፋተኛ ተብሎ መቀጣት፤ ፳፬/ በታገደ ወይም በተሰረዘ የጥብቅና ፍቃድ መታገዱን ወይም መሰረዙን እያወቀ የጥብቅና ፹፮. የከባድ የዲስፕሊን ጥፋት ቅጣት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፫ ከንዑስ አንቀጽ (፫) - (፭) ባሉ ቀላል የዲስፕሊን ጥፋቶች በዓመት ከሁለት ጊዜ በላይ ጥፋተኛ ሆኖ የተገኘ፤ ወይም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፭ ከንዑስ አንቀጽ (፩) – (፯) ከተዘረዘሩት ጥፋቶች አንዱን የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ከብር ሰባት ሺህ አምስት መቶ እስከ ብር አስራ አምስት ሺህ በሚደርስ የገንዘብ ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፭ ከንዑስ አንቀጽ (፰)- (፲፫) ከተዘረዘሩት ጥፋቶች አንዱን የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ከብር ሃያ ሺህ እስከ ብር ሠላሳ ሺህ በሚደርስ የገንዘብ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፭ ከንዑስ አንቀጽ (፲፬) - (፳) ከተዘረዘሩት ጥፋቶች አንዱን የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት እንደነገሩ ሁኔታ እስከ ስድስት ወር ለሚደርስ ጊዜ የጥብቅና ፍቃዱ ወይም የምዝገባ ምስክር ፬/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፭ ከንዑስ አንቀጽ (፳፩) - (፳፬) ከተጠቀሱት ጥፋቶች አንዱን የፈጸመ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የጥብቅና ፍቃዱ ወይም የምዝገባ ሰርተፊኬቱ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ላይ ዓመት ጊዜ ውስጥ ለሁለት ጊዜ የተቀጣ ተመሳሳይ ከባድ የዲስፕሊን ጥፋት የፈጸመ እንደሆነ የጥብቅና ፍቃዱ ወይም የምዝገባ ሰርተፍኬቱ ከ፮ ወር እስከ ፩ ዓመት ለሚደርስ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ሥር የተጠቀሰውን ቅጣት በሰባት ዓመት ውስጥ ለሁለት ጊዜ የተቀጣ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት ሌላ ተመሳሳይ ከባድ የዲስፕሊን ጥፋት ፈጽሞ ከተገኘ የጥብቅና ፍቃዱ ወይም የምዝገባ ሰርተፍኬቱ የሚሰረዝ ይሆናል፡፡ ፯/ በዲስፕሊን ጥፋተኛ ሆኖ መገኘትና መቀጣት በወንጀል የሚያስጠይቁ የዲስፕሊን ጥፋቶችን ስለዲስፕሊን ክስ አቀራረብ፣ ይርጋ፣ ይግባኝ እና ፹፯. ስለዲስፕሊን ክስ አቀራረብና ይርጋ ፩/ የዲስፕሊን ክስ አቀራረብ እና የክርክር ሥነ- ፪/ በቀላል የዲስፕሊን ጥፋት ላይ የሚቀርብ ክስ የዲስፕሊን ጥፋቱ በተፈጸመ በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ካልቀረበ በይርጋ ይታገዳል፡፡ ፫/ በከባድ የዲስፕሊን ጥፋት ላይ የሚቀርብ ክስ የዲስፕሊን ጥፋቱ በተፈጸመ በሁለት ዓመት ጊዜ ውስጥ ካልቀረበ በይርጋ ይታገዳል፡፡ ፩/ በዲስፕሊን ጉባዔው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን የዲስፕሊን ጉባዔው ውሳኔ ግልባጭ በደረሰው በሰላሳ ቀናት ውስጥ ለቦርዱ ይግባኝ ማቅረብ ፪/ የይግባኝ ክርክር ሂደት በመደበኛው የወንጀል ፫/ በቦርዱ ውሳኔ ላይ ቅሬታ ያለው ወገን የሕግ ስህተት አለ ብሎ ካመነ የቦርዱ የውሳኔ ይግባኙን ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በዚህ አዋጅ መሠረት የሚያስቀጡ የዲስፕሊን ጥፋቶች የወንጀል ድንጋጌዎችን ፍሬ ነገሮች የሚያሟሉ ከሆነ ጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ አግባብ ባለው የወንጀል ሕግ ይቀጣል፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅና በአዋጁ መሠረት በሚወጡ የዲስፕሊን ጥፋት የተቀጣ ጠበቃ ወይም ፪/ የመሰየም አቤቱታ የሚቀርበው ለዲስፕሊን ጉባዔ ሆኖ አቤቱታው ሊቀርብ የሚችለው ቅጣቱን ከጨረሰ ከሁለት ዓመት በኋላ ነው፡፡ ፩/ አመልካች ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የመሰየም አቤቱታውን ለዲስፕሊን ጉባዔው ፪/ የዲስፕሊን ጉባዔውም አስፈላጊ ሆኖ ካገኘው ፫/ የዲስፕሊን ጉባዔውም የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ወይም የሚመለከተውን አካል አስተያየት ከተቀበለና አመልካቹን በአካል በማነጋገር አስፈላጊውን ምርመራ ካደረገ በኋላ ጥፋቱ ከሪከርድ እንዲሰረዝ ሊወስን ይችላል፡፡ ፩/ አመልካቹ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የጥፋተኛነት ሪከርድ ይሰረዝለታል፡፡ ፪/ ሪከርዱ በማናቸውም ዓይነት ውሣኔ ላይ ለደረጃው የሚሰጠውን ፈተና ተፈትኖ ካለፈ እና በዚህ አዋጅ የተጠቀሱትን መስፈርቶች የሚያሟላ ከሆነ ፍቃዱ ይመለስለታል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌ ቢኖርም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፭ ንዑስ አንቀጽ (፳፩) - (፳፬) ሥር በተደነገጉት ከባድ በተያያዘ በሙስና ወንጀል የተቀጣ፤ ወይም ታስቦ በሚፈጸም እና ከአስር ዓመት ጽኑ እስራት በላይ በሚያስቀጣ ወንጀል ጥፋተኛ ተብሎ የተቀጣ ማንኛውም ጠበቃ ወይም የጥብቅና ፍቃዱ አይመለስለትም፣ በጥብቅና ፺፫. የዲስፕሊን ጉባዔው ስለሚሰጣቸው ትዕዛዞች የዲስፕሊን ጉባዔው አንድ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት እንዲሰየም ሲወስን ጠበቃው ወይም የጥብቅና ድርጅቱ ጉባዔው ለሚወስነው ጊዜ ያህል ነፃ የማኅበረሰብ አገልግሎት እንዲሁም ጉባዔው ለሚወስናቸው ጉዳዮች መጠን ያህል ነፃ የሕግ አገልግሎት እንዲሰጥ ሊያዝ ይችላል፡፡ መሰየምን የሚመለከቱ የዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በከባድ የዲስፕሊን ጥፋት ለተቀጡ ጠበቆችም ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ በቀላል ጥፋት የተቀጣ ጠበቃ ወይም የጥብቅና ድርጅት የመሰየም አቤቱታ ማቅረብ ሳያስፈልገው ቅጣቱን ከጨረሰ አንድ ዓመት በኋላ ሪከርዱ ይሰረዝለታል ወይም ቀሪ ይደረግለታል፡፡ ማንኛውም ከኢትዮጵያ ውጪ ካለ እውቅና ካለው ከፍተኛ ትምህርት ተቋም በሕግ የመጀመሪያ ዲግሪ በሚመለከተው አካል አሰርቶ ማቅረብ አለበት፡፡ ፺፯. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህንን አዋጅ ለማስፈፀም ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፪/ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ፤ ቦርዱ እና ማኅበሩ በዚህ አዋጅ የተሰጣቸውን ሥልጣን እና ተግባራት ፩/ ቦርዱ እና ማኅበሩ በዚህ አዋጅ መሠረት የተሰጣቸውን ተግባር እና ኃላፊነት በሁለት ፪/ ቦርዱ እና ማኅበሩ ኃላፊነታቸውን እስኪረከቡ ድረስ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ በነባር ሕጎች መሠረት የጥብቅና ፍቃድ አሰጣጥ እና ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፬ ላይ የተመለከቱትን ለቦርዱ ተጠሪ የሆኑትን የጥብቅና ሙያ ዲስፕሊን ጉባዔ ተጠሪነት ማኅበሩ እነዚህ ኃላፊነቶች ለመረከብ ብቁ መሆኑን ቦርዱ ሲወስን በአምስት ዓመት ጊዜ ውስጥ ማኅበሩ ያስተላልፋል፡፡ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ስለመወጣቱ ይከታተላል፣ አስፈላጊ ነው ብሎ የሚመለከተው አካል እንዲወሰድ ያደርጋል፡፡ ፬/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፬ ላይ የተመለከተውን ለቦርዱ ተጠሪ የሆነውን የጥብቅና ፍቃድ ገምጋሚ ኮሚቴ ማኅበሩ ይህንን ኃላፊነት ለመወጣት ብቁ በሚሆንበት ጊዜ ተጠሪነቱ ለማኅበሩ እንዲተላለፍ ቦርዱ በማንኛውም ጊዜ ሊወስንና ሊያስተላልፍ ይችላል፡፡ ፭/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፪ ንዑስ አንቀጽ (፩)- (፬) እና (፮) ላይ የተመለከቱ ተግባራት ማኅበሩ ተደራጅቶ እና ኃላፊነቶቹን መረከብ እንደሚችል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ሲያረጋጥ ኃላፊነቶቹን ሁሉንም ወይም የተወሰኑትን ሊያስተላልፍ ይችላል፡፡ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ መከታተል እና ኦዲት የማድረግ እንዲሁም አስፈላጊ ሆኖ በተገኘ ጊዜ አስፈላጊውን እርምጃ ሊወስድ ወይም እንዲወሰድ የማድረግ ፮/ ይህ አዋጅ ከመጽናቱ በፊት በመታየት ላይ ያሉ ጉዳዮች ይህ ሕግ በሥራ ላይ ከመዋሉ በፊት ጸንተው በነበሩት ሕጎች መሠረት ውሳኔ ፺፱. የተሻሩና ተፈፃሚነት የሌላቸው ሕጎች ፩/ የፌደራል ፍርድ ቤቶች ጠበቆች ፍቃድ እና ምዝገባ አዋጅ ቁጥር ፩፻፺፱/፩፱፻፺፪ በዚህ ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም የአሠራር ሥርዓት ፩፻. ተፈጻሚነታቸው ስለሚቀጥል ሕጎች ፩/ በፌደራል ፍ/ቤቶች ጠበቆች ፍቃድ አሰጣጥ እና ምዝገባ አዋጅ ቁጥር ፩፻፺፱/፲፱፻፺፪ መሠረት የወጡ ደንብ እና መመሪያዎች ከዚህ አዋጅ ጋር እስካልተቃረኑ እና በሌላ እስከሚሻሻሉ ወይም እስከሚሻሩ ድረስ እንደ አግባብነታቸው በጥብቅና ድርጅቶች ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ከታተመበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=2c4735c5ef299b3d0ebfac181ff26ab81f4f622b	34,750	6,972	0.972245	2025-10-04T13:50:47.596697
65c89a9defb6d21b	የካፒታል ገበያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የካፒታሌ ገበያ አዋጅ…………………..ገጽ ፲፫ሺ፫፻፴፭ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፰/ ፪ሺ፲፫ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ካፒታሌ በማሰባሰብ፣ የገንዘብ ስርዓቱን በአዲዱስ ፈጠራዎች በመዯገፍ እና የኢንቨስትመንት ስጋቶችን የመጋራት አሰራርን በማስፋፋት የአገሪቱን ኢኮኖሚ ሌማት የሚዯግፍ የካፒታሌ ገበያ ማቋቋም በማስፈሇጉ፣ ኢንቨስተሮችን ሇመጠበቅ እና ገበያው ፍትሃዊ፣ ተአማኒ እና ቀሌጣፋ እንዱሆን የሚያስችሌ የቁጥጥር እና በበሊይነት የመከታተሌ የሕግ ማዕቀፍ ማዘጋጀት ከሕዝብ ካፒታሌ ሇመሰብሰብ የሚፈሌጉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጭዎች የሚገዙበትን ወጥ የሆኑ መስፈርቶች በህግ መዯንገግ በማስፈሇጉ፣ መዋቅራዊ ስጋቶችን ሇመሇየት፣ ሇመከሊከሌ፣ እና ሇመቀነስ በካፒታሌ ገበያ ሊይ ጠንካራ የቅርብ ክትትሌ እና የቅኝት ስርዓት ተግባራዊ ሇማዴረግ የሚያስችሌ የህግ ማዕቀፍ ማዘጋጀት በማስፈሇጉ፣ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተሇው ፩ሺ፪፻፵፰/፪ሺ፲፫›› ተብል ሉጠራ ይችሊሌ፡፡ የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ በሰርኩሊር ወይም በላልች ሰነድች፤ ሇ) በፎቶግራፎች፣ በሲኒማቶግራፊ ፊሌሞች ወይም መ) እንዯ ዴረ-ገጽ እና ማህበራዊ መገናኛ ብዙሃን ባለ ላልች ኤላክትሮኒክ የመገናኛ ብዙሃን የሚተሊሇፉ ማስታወቂያዎችን ያካትታሌ፤ ፪/ ‹‹ተሿሚ እንዯራሴ›› ማሇት በባሇስሌጣኑ የንግዴ ፈቃዴ የተሰጠውን የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ተግባራት የሚያከናውን ሰው ነው፤ ፫/ ‹‹በሃብት የተዯገፉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች›› ማሇት ሀ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሆነው የሚያስገኙት የገንዘብ ፍሰት በዋናነት ተሇይተው በሚታወቁ የተሰብሳቢ ወይም ላልች የገንዘብ ሰነድች፣ ቋሚ ወይም ተዘዋዋሪ የሆኑ፣ በውሌ በተወሰነ የጊዜ ገዯብ ውስጥ ወዯ ገንዘብ የሚሇወጡ፣ በተጨማሪም እነዚህን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሇያዛቸው ሰው የሚከፈሇው ገንዘብ በወቅቱ ማንኛውም መብቶች ወይም ላልች ሃብቶች፣ ሇ) አክሲዬኖችን ወይም ከጋራ የኢንቨስትመንት ፈንድች የሚገኙ መብቶችን ሳይጨምር ነገር ግን የተስፋ ወረቀቶችን ጨምሮ ማንኛውም ሏ) ሉሸጡ እና ሉሇወጡ የማይችለ ሰነድችን ሰብስቦ ሇግብይት የማይውለ ሰነድች የግብይት ሰነዯ በተቋቋመ ባሇ ሌዩ ተሌዕኮ ተቋም ሃብት ሊይ ከሚጠራቀም ዋና ብዴር ወይም ወሇዴ፣ ገቢ፣ የካፒታሌ ክፍፍሌ ወይም ክፍያዎች ወይም በእነዚህ ተቋማት ሊይ ዴርሻ የያዙ ባሇሃብቶች ማንኛውም መብት ወይም ጥቅም፣ የዕዲ ሰነዴ ወይም ህጋዊ የአሊባ ተጠቃሚነት ወይም በዴርሻ ሊይ የጥቅም መብቶችን የሚያረጋግጡ መ) ላሊ ማንኛውም በሀብት የተዯገፈ ሰነዯ ሙዓሇ ነዋይ አይነት መብት፣ ጥቅም ወይም ሰነዴ፤ ፬/ ‹‹ባንክ›› ማሇት በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የባንክ ስራ እንዱሰራ ፈቃዴ የተሰጠው ኩባንያ ወይም በመንግስት ባሇቤትነት ስር ያሇ ባንክ ማሇት ፭/ ‹‹የካፒታሌ ገበያ›› ማሇት እንዯ አክሲዮን፣ ቦንዴ፣ ተዛማጅ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ወይም እነዚህን ግብይት የሚዯረግበት ገበያ ነው፤ ፮/ ‹‹የካፒታሌ ገበያ ተዋናዮች›› ማሇት የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪዎች፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪዎች፣ ኢንቨስተሮች፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ፣ ተገቢነት ያሊቸዉን ዉልች ያዯረጉ ብቁ የሆኑ ተጓዲኝ ወገኖች እና የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፯/ ‹‹የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪ›› ማሇት ማንኛውም በዚህ አዋጅ መሠረት ቁጥጥር በሚዯረግባቸው የካፒታሌ ገበያ ስራዎች ሊይ ፰/ ‹‹ማዕከሊዊ የክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ወገን›› ማሇት፦ ሀ) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ግብይቶች ሊይ ዴህረ ግብይት የማጣራት እና ክፍያ የመፈጸም ሇ) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ተገበያዮች መካከሌ የተቃራኒ ወገን ስጋትን የመውሰዴ ስራን ፱/ ‹‹ማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት›› ሀ) ከተማከሇ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አያያዝ ጋር (፩) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ወጥነት ባሇው መንገዴ የሚከማቹበት፣ ወይም ወዯ የሚቀመጡበት፣ ወይም ሰነዯ ሙዓሇ በአውጪው ኩባንያ ስም ሆኖ በሚሰራ ላሊ ኩባንያ ስም የሚመዘገቡበት ሆኖ በተመሇከተ የሚዯረግ ግብይት ሰነድቹን በአካሌ ማረካከብ ሳያስፈሌግ የሰነድቹ በሚዯረግ ወጪና ገቢ ሇማስተሊሇፍ (፪) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት ሂዯት ወቅት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ምዝገባ፣ ቅብብሌ ሇማከናወን የሚያስችሌ ወይም ሇ) ላልች ተያያዥ የሆኑ ዴጋፎችን ወይም አገሌግልቶችን የሚሰጥ ስርዓት ነው፤ ፲/ ‹‹የመዝጊያ ማቻቻያ›› ማሇት በሁሇት ሰዎች የተወሰኑ ዴንጋጌዎችን ተፈጻሚ ማዴረግ ሆኖ፦ ባሇመወጣት የሚከሰት ሁኔታ ወይም ላሊ የውሌ ማቋረጫ ሁኔታ ሲያጋጥም ወይም በውለ በተመሇከተው መሰረት በአንዲንዴ ሁኔታዎች ወዱያውኑ ሉከሰት ወይም አንደ ሰው ሇላሊው ሰው በሚሰጠው ማስጠንቀቂያ (፩) ከአንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ በሆኑ ወይም ግንኙነት እና ተገቢነት ባሊቸው ውልች ሊይ በሚነሱ ወይም በተያያዙ ማናቸውም ክፍያዎች ወይም የማስረከብ መብቶች ወይም ግዳታዎች ሲቋረጡ፣ ሲጣሩ እና / (፪) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ ሇ(፩) መሰረት የተቋረጠን፤ ሂሳቡ የተጣራን ወይም የተፋጠነን እያንዲንደን መብትና ግዳታ ወይም የመብቶችና ግዳታዎች መዯብን በተመሇከተ የመዝጊያ ዋጋ ፤ የገበያ ዋጋ፤ የማጣሪያ ዋጋ ወይም ምትክ እያንዲንደን ዋጋ ወዯ አንዴ አይነት (፫) አንዴ ሰው የተጣራውን ሂሳብ መጠን የሚያህሌ ክፍያ ሇላሊ ሰው እንዱፈጽም ግዳታ የሚጥሌ በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ ሇ(፪) መሰረት የተሰሊን ግዳታን በማቻቻሌ ወይም በላሊ መንገዴ ፲፩/ ‹‹የጋራ የኢንቨስትመንት ፈንዴ›› ማሇት፦ ሀ) ሰዎች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ወይም ላልች ንብረቶችን በባሇቤትነት በመያዝ፣ በይዞታ በማስተሊሇፍ ገቢ ወይም ትርፍ ሇማግኘት የሚሳተፉበት ወይም ይህን ዓይነት ዓሊማ ወይም ውጤት ሇማስገኘት ታስቦ የተቋቋመ ወይም ከእንዯዚህ ዓይነት አሰራር ከሚገኝ ገቢ ወይም ትርፍ የሚከፈሌበት የስምምነት ኢንቨስተሮች የጋራ ማዕቀፉ ሀብቶች የዕሇት- ተሇት አስተዲዯር ቁጥጥር የማይዙበት፤ እና ሏ) የፈንደን ሀብቶች የሚያስተዲዴረው ሰው የፈንደን ሀብት እና የአባሊቱን ሂሳቦች ፲፪/ ‹‹የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ስራ አከናዋኝ›› ማሇት ሇአንዴ የጋራ የኢንቨስትመንት ፈንዴ መሠረት የተቋቋመ የአክሲዮን ኩባንያ ነው፤ ፲፬/ ‹‹ብዴር የመመሇስ ብቃት ምዘና አገሌግልት›› ማሇት የአንዴን ተቋም፣ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ፣ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጭ ብዴርን ያሊቸው እና የታወቁ የመመዘኛ መስፈርቶችን በመጠቀም የሚሰጥ አስተያየት ነው፤ ፲፭/ ‹‹ብዴር የመመሇስ ብቃት ምዘና አገሌግልት ሰጪ ኤጀንሲ›› ማሇት በዚህ አዋጅ መሰረት በተሰጠ የባሇስሌጣኑ ፈቃዴ ብዴር የመመሇስ ብቃት ምዘና አገሌግልት የሚሰጥ ሰዉ ነዉ፤ የዯንበኞችን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሇጥበቃ ዓሊማ ወይም ሇምቹ አያያዝ ሲባሌ በይዞታው ስር የሚያስቀመጥ የገንዘብ ተቋም ነው፤ ፲፯/ ‹‹ቀናት›› ማሇት በኢትዮጵያ ካሊንዯር መሠረት ከቅዲሜ፣ ከእሁዴ እና ከሕዝብ በዓሊት ውጭ ፲፰/ ‹‹በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መገበያየት›› ማሇት ሇራስ ወይም ስሇ ላልች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን፡- ሇ) ማውጣት ወይም ሇሽያጭ ማቅረብ፣ ሠ) ማበዯር ወይም ማስያዝ፣ ወይም ረ) ላሊ ማንኛውም ባሇስሌጣኑ በሰነዯ ሙዓሇ ፲፱/ ‹‹የብዴር ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ›› ማሇት ማንኛውም በኩባንያ የሚወጣ ወይም ሉወጣ የታቀዯ የዕዲ ሰነዴ፣ ዋስትና ያሇው የዕዲ ሰነዴ፣ የብዴር ስቶክ፣ ቦንዴ፣ ወይም የተስፋ ሰነዴ ሆኖ ባሇዕዲነትን የሚፈጥር ወይም የሚያረጋግጥ ንዋዮችን በኤላክትሮኒክ መንገዴ ማውጣት ፳፩/ ‹‹ግዐዝ-አሌባ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ›› ማሇት የሰነደ ባሇቤትነት በኤላክትሮኒክ የምዝገባ ዯብተር ባሇቤትነትን በማስገባት ብቻ የሚረጋገጥበት ፳፪/ ‹‹ተዛማጅ›› ወይም ‹‹ተዛማጅ ውሌ›› ማሇት ዋጋው ከላሊ መሠረታዊ ከሆነ እንዯ አክሲዮን፣ ቦንዴ፣ ወይም ምርቶች እና ገንዘቦች ያለ ሀብቶች ወይም ምጣኔዎች የሚመነጭ ሆኖ እንዯ አክሲዮን ወይም ላሊ የገንዘብ ሰነዴ የሚሸጥ፣ የሚገዛ ወይም ግብይት የሚዯረግበት ገንዘብ ፳፫/ ‹‹የተዛማጅ ውልች ገበያ›› ማሇት በዚህ አዋጅ የተሰጠው ወይም ሇዚሁ ዓሊማ ይህን አዋጅ መመሪያዎች መሠረት ይሁንታ የተሰጠው ፳፬/ ‹‹ተገቢነት ያሇው ውሌ›› ማሇት ተዛማጅ ውሌ፣ መሌሶ የመግዛት ውሌ ወይም ባሇስሇጣኑ በመመሪያ ተገቢነት ያሇው ብል የሚወስነው ፳፭/ ‹‹የውጭ ኦዱተር›› ማሇት የኦዱት አገሌግልት እንዱሰጥ በሚመሇከተው የመንግስት አካሌ ፈቃዴ የተሰጠው ገሇሌተኛ ኦዱተር ነው፤ በተገሇጸበት አውዴ ውስጥ ሲታይ አሳሳች የሆነ አገሊሇጽ ሲሆን በዯንበኛ ሳቢ መግሇጫ ውስጥ ኢንቨስተሮችን ወይም የገበያ ተሳታፊዎችን ፳፯/ ‹‹የገንዘብ ሰነድች›› ማሇት በተዋዋዮች መካከሌ የሚዯረጉ፣ የሚሻሻለ፣ ግብይት እና ክፍያ የሚዯረግባቸው ገንዘባዊ ይዘት ያሊቸው ውልች ፳፰/ ‹‹የውጭ አገር ኢንቬስተር›› ማሇት እንዯ ኢትዮጵያዊ የውጭ አገር ዜጋን ሳይጨምር በኢትዮጵያ ውስጥ የውጭ አገር ካፒታሌ በስራ ሊይ ያዋሇ ሆኖ የሚከተለትን ያጠቃሌሊሌ፡- ሇ) የውጭ አገር ዜጋ የባሇቤትነት ዴርሻ ሏ) ከኢትዮጵያ ውጭ በማንኛውም ኢንቬስተር መ) በ ‹ሀ›፣ ‹ሇ› እና ‹ሏ› ከተጠቀሱት ኢንቬስተሮች በሁሇቱ ወይም በሦሥቱ ሠ) እንዯ ውጭ አገር ኢንቬስተር መስተናገዴ የመረጠ በቋሚነት በውጭ አገር የሚኖር ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ መንግስት ነው፤ ፴/ ‹‹ሰነዴን ማስቀመጥ›› ማሇት በወረቀት መሌክ ያሇን የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የምስክር ወረቀቶች በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት በማስቀመጥ የሰነድቹ ዝውውር በሂሳብ መዝገብ ሇውጥ ብቻ እንዱከናወን ማስቻሌ ነው፤ ፴፩/ ‹‹ተቀማጭ የተዯረገ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ›› ማሇት የመሠረታዊው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የምስክር ወረቀት በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ፴፪/ ‹‹የመጀመሪያ ዙር የሕዝብ ሽያጭ›› ማሇት:- ሀ) አስቀዴሞ የኩባንያው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች የኩባንያው አክሲዮኖች ከጊዜ በኋሊ ሙለ በሙለ በኩባንያው ተመሌሰው በተገዙበት ንዋዮች ሇሕዝብ ሇመሸጥ ማቅረብ ነው፤ ፴፫/ ‹‹ኢንቨስተር›› ማሇት ትርፍ ሇማግኘት ሲሌ በዚህ አዋጅ መሰረት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የሚገዛ፣ የሚሸጥ ወይም የሚይዝ ማንኛዉም ሰዉ ፴፬/ ‹‹የኢንቨስትመንት ባንክ›› ማሇት ተቀማጭ ገንዘብ የማይሰበስብ የገንዘብ ተቋም ሆኖ በላልች ኩባንያዎች፣ በመንግስት ወይም በላሊ ተቋም የሚሸጡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን በውክሌና በመሸጥ ወይም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪውን ከገዢ ሕብረተሰብ ጋር በማገናኘት ካፒታሌ በማሰባሰብ፣ የኩባንያዎችን ውህዯት እና ዲግም ሇዯንበኞቹ እንዯ ዯሊሊ እና ገንዘብ ነክ በሆኑ ፴፭/ ‹‹ኢንቨስትመንት›› ማሇት ቀጥሇው የተዘረዘሩትን ሇ) በውጭ አገር የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም የግብይት መዴረክ የተመዘገቡ ሰነዯ ሏ) በዚህ አዋጅ መሠረት በተፈቀዯ የጋራ የባሇቤትነት ዴርሻ ወይም ክፍሌፋይ፣ መ) ከሊይ የተጠቀሱ ዓይነት የባሇቤትነት ዴርሻዎችን ወይም ክፍሌፋዮችን እና ላልች መሰሌ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇመግዛት ሠ) ሇዚህ አዋጅ አፈጻጸም በባሇስሌጣኑ በሚወጣ መመሪያ ኢንቨስትመንት ነው ተብል የተፈረጀ ላሊ ማንኛውም ሰነዯ ሙዓሇ ሇ) ኢንቨስትመንትን የተመሇከቱ ሪፖርቶችን የማሰራጨት ስራን መዯበኛ ስራው አዴርጎ ሏ) እንዯ ቦንዴ፣ ምርት፣ የጋርዮሽ ገንዘብ እና የኢንቨስትመንት ዓይነቶች ሊይ የተሇየ ፈቃዴ ተሰጥቶት በገንዘብ ነክ እና ፴፯/ ‹‹አውጪ›› ማሇት መንግስት፣ ኩባንያ ወይም ላሊ ሕጋዊ ዴርጅትን ጨምሮ ማንኛውንም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይን ሇሽያጭ የሚያወጣ፣ ወይም ሇማውጣት መዘጋጀቱን የሚያስተዋውቅ ሰው እንዱሰማራ የሚሰጠው የንግዴ ፈቃዴ ነው፤ ፴፱/ ‹‹ፈቃዴ ያሇው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ›› ማሇት በዚህ አዋጅ መሠረት ፈቃዴ የተሰጠው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ነው፤ ፵/ ‹‹የምዝገባ መስፈርቶች›› ማሇት የሰነዯ ሙዓሇ ጉዲዮች የሚገዙበት ውስጠ-ዯንብ ነው፡- ሀ) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ሊይ ሰነዯ ሇሽያጭ እንዱቀርቡ የመፍቀዴ አሰራር፣ ወይም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ከምዝገባ ስሇተፈቀዯሊቸው ሰዎች አሰራር ወይም ስነምግባር በሚመሇከት የሚወጡ ውስጠ- (፩) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው የወጡ ወይም በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው መሠረታዊ ሰነድች የተካተቱ፤ ወይም (፪) በላሊ ሰው ወጥተው በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው በሥራ ሊይ የዋለ፡፡ ፵፩/ ‹‹የተመዘገቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች›› ማሇት ፈቃዴ ባሇው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ሊይ የተመዘገቡ ወይም ሇሽያጭ የቀረቡ ሰነዯ ፵፪/ ‹‹ገበያ ከፋች›› ማሇት ባሇስሌጣኑ ተግባራዊ ሇአንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ሇሆኑ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አቅርቦት እና ፍሊጎት እንዱኖር ፵፫/ ‹‹ከፍ አዴርጎ መዝጋት›› ማሇት ሆን ብል የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩን የመዝጊያ ዋጋ ከፍ ሇማዴረግ የግብይት ማብቂያ የመጨረሻ ሰዓት ሊይ ገበያው ሊይ ካሇው ዋጋ እጅግ ከፍ ባሇ ዋጋ ገንዘብን የማሰባሰብ እና የኢንቨስትመንት ስጋቶችን የመጋራት ዓሊማ ወይም ውጤት ኩባንያ ወይም ሽርክና ማህበር ነው፤ ፵፭/ ‹‹ብሔራዊ ባንክ›› ማሇት በተሻሻሇው የኢትዮጵያ ፭፻፺፩/፪ሺ መሠረት የተቋቋመው የኢትዮጵያ የሚዯነግግ በሁሇት ሰዎች መካከሌ የተዯረገ ስምምነት ሆኖ ያሇምንም ገዯብ:- ሀ) ከሁሇትና ከዚያ በሊይ በሆኑ የማቻቻያ ገንዘብን የሚያቻችሌ ስምምነትን፤ እና ሇ) ከማቻቻያ ስምምነት ጋር ተያያዥ ወይም ፵፯/ ‹‹የተውሶ ስም›› ማሇት አንዴ ሰው ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ባሇቤት ጋር ባዯረገው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የመጠበቅ ስምምነት መሠረት ሰነደ የተመዘገበ ሆኖ የሰነደ ባሇቤትና ተጠቃሚ ላሊ ሰው የሆነበት አሰራር ነው፤ ፵፰/ ‹‹ያሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ›› ማሇት ዕውቅና ከተሰጠው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ በቀጥታ (ፊት ሇፊት ወይም እንዯ ስሌክ እና ግብይት የሚዯረግበት ገበያ ነው፤ ፵፱/ ‹‹የመጀመሪያ ዯረጃ ገበያ›› ማሇት በውክሌና ሻጮች አስተባባሪነት አዲዱስ አክሲዮኖችን፣ ቦንድችን፣ የተስፋ ሰነድችን፣ እና ላልች ገንዘባዊ ሰነድችን በመሸጥ አዱስ ካፒታሌ ፶/ ‹‹የመጀመሪያ ዯረጃ ተቆጣጣሪ›› ማሇት ቁጥጥር ስሌጣን ያሇው የፌዳራሌ መንግስት ኤጄንሲ ፶፩/ ‹‹ሇግሌ ሽያጭ ማቅረብ›› ማሇት ባሇስሌጣኑ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇሕዝብ ሳያቀርቡ አነስተኛ ቁጥር ሊሊቸው ኢንቬስተሮች ማቅረብ ነው፤ ፶፪/ ‹‹ዯንበኛ ሳቢ መግሇጫ›› ማሇት በአክሲዮን ኩባንያ ወይም በኩባንያው ስም የወጣ እና ሰነድች፣ ወይም ላልች የኩባንያው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ባህሪ፣ እና ዓሊማ የሚገሌጹ መረጃዎችን በማካተት ሕዝብ እንዱገዛ ጥሪ የሚዯረግበት የጽሁፍ ሰነዴ ወይም ሕትመት ፶፫/ ‹‹የሕዝብ ኩባንያ›› ማሇት ሰነድቹ በሰነዯ ሙዓሇ አክሲዮኖቹ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ወይም ባሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ የሚሸጡ ፶፬/ ‹‹የህዝብ የብዴር ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ›› ማሇት በመንግስት ወይም በመንግስት ስም ወይም በመንግስት ተቋማት ስም የሚወጣ ባሇዕዲነትን የሚፈጥር ወይም የሚያረጋግጥ ማንኛውም የብዴር ስቶክ፣ ቦንዴ፣ የተስፋ ሰነዴ፣ ወይም ፶፭/ ‹‹የመንግስት የሌማት ዴርጅት›› ማሇት ሙለ ፶፮/ ‹‹ሇሕዝብ ማቅረብ›› ማሇት አንዴ ኩባንያ በንግዴ ኩባንያ ሰነድቹን ከመሸጡ በፊት ካፒታለን ሇማሰባሰብ በአዯራጆቹ አማካኝነት የሚዯረግ ሰነድቹን ሇሕዝብ ሇሽያጭ የማቅረብ ተግባር ፶፯/ ‹‹ሇሕዝብ የሚሸጥ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ›› ማሇት በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ወይም ባሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ ሊይ የሚሸጥ ሰነዯ ሙዓሇ ፶፰/ ‹‹ቁጥጥር የሚዯረግበት ሰው›› ማሇት በዚህ አዋጅ ወይም በላሊ አዋጅ መሠረት ፈቃዴ የተሰጠው በተመሇከተ ሙለ በሙለ ወይም በከፊሌ የመቆጣጠር ኃሊፊነት ያሇበት ሰው ወይም ፈቃዴ የተሰጠው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ወይም ፈቃዴ ከተሰጠው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ጋር ወይም ከባሇፈቃዴ ሰው ጋር ፶፱/ ‹‹ መሌሶ የመግዛት ውሌ ›› ማሇት በተወሰነው ቀን በተወሰነ ዋጋ ወይም ባሌተገሇጸ ወዯ ፊት ባሇ ቀን በተወሰነ ዋጋ ሇመሸጥና በመቀጠሌም መሌሶ ሇመግዛት የሚዯረግ ውሌ ሲሆን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን መሸጥንና መሌሶ መግዛትን ወይም መግዛትንና መሌሶ መሸጥን ያካትታሌ፤ ፷/ ‹‹ውስጠ-ዯንቦች›› ማሇት ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ፣ ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ወይም ራሱን በራሱ ከሚቆጣጠር ዴርጅት ጋር በተያያዘ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ፣ ወይም ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት እና የአባሊቶቻቸዉ የገበያ እንቅስቃሴ ፷፩/ ‹‹ሁሇተኛ ዯረጃ ገበያ›› ማሇት ኢንቬስተሮች በመጀመሪያ ዯረጃ ገበያ በቀጥታ ከአውጪው ከሚገዙበት ውጪ አስቀዴመው የወጡ ሰነዯ ፷፪/ ‹‹ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች›› ማሇት በማንኛውም ሕጋዊ መሌክ ያሇ በገንዘባዊ ግብይት የዴርሻ ባሇቤትነትን የሚያረጋግጥ እና በባሇስሌጣኑ ሀ) በኩባንያ ካፒታሌ ውስጥ የወጡ ወይም መ) ሁለም በመንግስት እና በመንግስት የሌማት ዴርጅቶች፣ የወጡና ሇግብይት የሚውለ የህዝብ የብዴር ሰነዯ ሙዓሇ ሠ) ማንኛውም ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ጋር የተያያዘ እንዯ ኦፕሽን እና ሇወዯፊት ረ) በጋራ የኢንቨስትመንት ፈንዴ ውስጥ ያሇ ሰ) ሇዚህ አዋጅ አፈጻጸም ሲባሌ ማንኛውም በባሇስሌጣኑ ሰነዴ ነው ተብል የተፈረጀ ነገር ግን እንዯ ቼክ፣ የተስፋ ሰነዴ፣ የሃዋሊ ወረቀት፣ የንግዴ ወረቀቶችን፣ ላተር ኦፍ ክሬዱት፣ ጥሬ ገንዘብ ማስተሊሇፍ እና በባንኮች መካከሌ እርስ በርስ ብቻ የሚተሊሇፉ ሰነድችን፣ የመዴን ፖሉሲዎችን፣ እና ሇተጠቃሚዎች ከጡረታ ክፍያዎች የሚመነጩ መብቶችን ፷፫/ ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዯሊሊ›› ማሇት ኮሚሽን እያስከፈሇ በላልች ስም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የመሸጥ እና የመግዛት ስራ ሊይ የተሰማራ ሰው ፷፬/ ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ አከናዋኝ›› ማሇት በሙለ ጊዜው ወይም በትርፍ ጊዜው በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ እንዯ ወኪሌ፣ ዯሊሊ፣ ወይም ራሱ ተገበያይ ሆኖ በላሊ አካሌ የወጡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇሽያጭ በማቅረብ፣ ሇግዥ በማቅረብ ወይም በግብይት ስራ ሊይ የተሰማራ ፷፭/ ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ›› ማሇት ሰነዯ ሙዓሇ የማጣራትና የመፈጸም እና ላልች ተያያዥ ፷፮/ ‹‹የሰነዴ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪ ፈፃሚ ኩባንያ አባሌ›› ማሇት የካፒታሌ ገበያ ተሳታፊ፣ ባንክ፣ በተውሶ ስም የሚሰራ፣ ወይም ላሊ የፋይናንስ ተቋም ሆኖ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ግብይት ክፍያ ሇማጣራትና ሇመፈጸም የሚያስችሌ፣ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች የሚያስተሊሌፍበት አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ፷፯/ ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ›› ማሇት ፈቃዴ ያሊቸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያን የመስሪያ ቦታ በተመሇከተ የገበያ መሰረተ-ሌማቶችን ሀ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ሽያጭ፣ ግዥ እና ሇ) በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ተቀባይነት በምክንያታዊነት የሚጠበቁ ሰነዯ ሙዓሇ ሇመሇዋወጥ የሚዯረጉ ጥሪዎች ወይም ግብዣዎች በቋሚነት የሚዯረጉበት፤ ሏ) የተወሰኑ ሰዎች፣ ወይም የተወሰነ መዯብ ሰዎች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇመሸጥ፣ በቋሚነት የሚሰጥበት ቦታ፤ ወይም መ) በገበያው ሊይ ግብይት ስሇተዯረገባቸው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ክፍያ የመፈጸም ፷፰/ ‹‹ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይን ማበዯር›› ማሇት ተመሳሳይ ቁጥር ያሇውን ያንኑ ዓይነት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይን ወዯፊት ባሇ ቀን መሌሶ ከማስረከብ ግዳታ ጋር በመሌሶ የመግዛት ስምምነት እና በመሸጥና መሌሶ በመግዛት ስምምነት ዓይነት ተመጣጣኝ ዋጋ ያሊቸውን ላልች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን በዋስትና በማስያዝ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን በጊዜያዊነት መሇዋወጥ ነው፤ ፷፱/ ‹‹ሇማይሸጡ ሰነድች የግብይት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መፍጠር›› ማሇት ሀብትን ሇአንዴ ባሇ ሌዩ ተሌዕኮ ተቋም ሇመሸጥ፣ ሇማስተሊሇፍ ወይም በውሰት ሇመስጠት መዘጋጀት ሲሆን ይህም፡- ሀ) ሇሽያጩ፣ ሇማስተሊሇፉ ወይም ሇምዯባው ዋጋ የሚከፈሇው በባሇ ሌዩ ተሌዕኮ ተቋሙ ወይም በላሊ ባሇ ሌዩ ተሌዕኮ ተቋም በሚወጡ የዕዲ ሰነድች ወይም የዕዲ ሰነዴ ክፍሌፋዮቹ የሚከፈሇው ክፍያ በዋናነት የሚገኘው በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ ሀብቱን ከሚያስገኙት የገንዘብ ፍሰት ሲሆን ፸/ ‹‹ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት›› ማሇት የራሱን አባሊቶች ፍትሃዊና ሀቀኛ እንዱሆኑ እንዱሁም በካፒታሌ ገበያው ቀሌጣፋ አሰራር አባሊቱ እንዱከተለ የሚገባቸውን የስነ-ምግባር እንዱያዯርግ በዚህ አዋጅ መሠረት እውቅና ፸፩/ ‹‹ከፍተኛ ባሇሙያ›› ማሇት ሇቅጥሩ ወይም ዴርጅት ከፍተኛ የስራ አስፈጻሚ ወይም ፸፪/ ‹‹አክሲዮን›› ማሇት በአክሲዮን ኩባንያ ሊይ ያሇ የኢንቨስትመንት ፈንዴ ውስጥ ያሇ የጥቅም ፸፫/ ‹‹ባሇ ሌዩ ተሌዕኮ ተቋም›› ማሇት፡- ሇማንኛቸውም በሃብት የተዯገፈ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ባሇቤቶች ሇሆኑ ሰዎች ሀብቶችን እንዯ ባሇቤት ወይም እንዯ አሊባ ተጠቃሚ ሇመያዝ፤ እና/ወይም ንዋዮችን ሇማውጣትና ሇመሸጥ ብቻ ፸፬/ ‹‹ተቀጥሊ የሆነ ኩባንያ›› ማሇት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በላሊ ኩባንያ ባሇቤትነት ወይም ፸፭/ ‹‹በውክሌና ሻጭ›› ማሇት ማንኛውም አውጪው ያወጣቸውን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች በአውጪው በማሰብ ከአውጪው የሚገዛ ወይም በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ በውክሌና የመሸጥ ተግባር ውስጥ የሚሳተፍ ወይም ተሳትፎ ያሇው ሰው ፸፮/ ‹‹የዋስትና ሰነዴ›› ማሇት ማንኛውም በዋስትና አክሲዮኖችን ወይም የብዴር ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇመግዛት መብት የሚሰጥ ሰነዴ ፸፯/ ‹‹ሰው›› ማሇት የተፈጥሮ ወይም የሕግ ሰውነት ፸፰/ ማንኛውም በወንዴ ጾታ የተቀመጠ አገሊሇጽ ሁለ ፫. የካፒታሌ ገበያ ባሇስሌጣን መቋቋም ፩/ የኢትዮጵያ የካፒታሌ ገበያ ባሇስሌጣን (ከዚህ በኋሊ ‹‹ባሇስሌጣኑ›› እየተባሇ የሚጠራ) ራሱን ፪/ ባሇስሌጣኑ ተጠሪነቱ ሇኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ጠቅሊይ ሚኒስትር ፫/ ባሇስሌጣኑ የሚከተለትን ተግባራት ሇመፈጸም ሇ) የሚንቀሳቀስ እና የማይንቀሳቀስ ንብረት በይዞታው ስር የማስገባት፣ የማስያዝ፣ መ) በዚህ አዋጅ የተሰጡትን ተግባራት ማናቸውም ተግባራት የማከናወን፡፡ የባሇስሌጣኑ ዋና መስሪያ ቤት አዱስ አበባ ሆኖ እንዯ አስፈሊጊነቱ በላልች ቦታዎች ቅርንጫፍ መስሪያ ቤቶች ሉኖሩት ይችሊሌ፡፡ ባሇስሌጣኑ ከዚህ በታች የተዘረዘሩት ዓሊማዎች ፩/ ኢንቨስተሮችን መጠበቅ ወይም ከሇሊ መስጠት፤ ፪/ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የማውጣት እና የግብይት ስራ ስርዓት፣ ፍትሃዊ፣ ቀሌጣፋ እና ግሌጽነት የካፒታሌ ገበያ ስነ-ምህዲር እንዱኖር ማዴረግ፤ ፫/ የካፒታሌ ገበያው ተኣማኒ እንዱሆን በማዴረግ መዋቅራዊ የአዯጋ ስጋቶችን መቀነስ፤ እና ፬/ የረጅም ጊዜ ኢንቬስትመንቶችን የሚያበረታታ ምቹ ሁኔታዎችን በመፍጠር የካፒታሌ ገበያን ፮. የባሇስሌጣኑ ስሌጣን እና ተግባራት ባሇስሌጣኑ የተቀመጡሇትን ዓሊማዎች ሇማሳካት ከዚህ ቀጥል የተዘረዘሩት ስሌጣን እና ተግባራት ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ፣ የተዛማጅ ገበያ፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አገሌግልት ሰጪ፣ ያሌተማከለ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ አገሌግልቶችን ወይም ላልች ባሇስሌጣኑ የወሰናቸውን ተግባራት ሇማከናወን ሇሚፈሌጉ አገሌግልቶች መከፈሌ ያሇበትን ተመጣጣኝ ወይም በላልች የገበያው ተሳታፊዎች በሚሰጡ የሚያዯርግ የመረጃ ቴክኖልጂ አውታሮችን በማበሌጸግ የሚከተለት ተግባራት ይፈፅማሌ፡- አንዱተሊሇፍ እና እንዱሰራጭ በማዴረግ ሇብዙሀኑ ተጠቃሚዎች መረጃ እንዱዲረስ የሚቀርቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ወይም የሚተሊሇፉበትን መንገዴ ያመቻቻሌ፣ እና የግብይቱ ተሳታፊዎች በአንዴ ቦታ በአካሌ ፬/ ፈቃዴ የተሰጠው ሰው ሲከስር ሉዯርሱ የሚችለ ጉዲቶችን መከሊከያ ዕቅዴ ያዘጋጃሌ፣ እንዱሁም መወጣት ሉሳናቸው የሚችለባቸውን ሁኔታዎች በመገምገም ቅዴመ-ማስጠንቀቂያ ይሰጣሌ፡፡ ሇማስፈጸም የወጡ ዯንቦች ወይም መመሪያዎች ሲጣሱ የሚከተለትን አስተዲዯራዊ እርምጃዎች መሠረት አዴርጎ በሚያወጣው መመሪያ ዴርጊትን አስተዲዯራዊ የምርመራ ውጤት ሏ) በዚህ አዋጅ መሠረት የተሰጠን የንግዴ ፈቃዴ ወይም ይሁንታ ያግዲሌ ወይም መ) በተሠጠው ስሌጣን መሠረት በየጊዜው ፮/ በስራ ቦታቸው ሊይ በመገኘት ወይም ከስራ ቦታቸው ውጭ፣ ቅዴመ-ማስጠንቀቂያ ሰጥቶ ሀ) በሁለም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያዎች እና ፈቃዴ በተሰጣቸው ሰዎች ሊይ እንዱሁም ማናቸውም አስፈሊጊ የሆኑ መዝገቦቻቸው የተሰጣቸው ሰዎች በሚነግዶቸው ወይም ሇሕዝብ በሚሸጧቸው ገንዘብ ነክ ሰነድች አስተዲዯራዊ ምርመራ ወይም ከስራ ቦታ ዉጭ የሚያዯርገውን ቅኝት ሇማከናወን እንዱረዲዉ፣ በተጨማሪ የፖሉስ ሰራዊትን፣ ዏቃቤ ህግን እና ፰/ በባሇስሌጣኑ ፈቃዴ የተሰጠውን የማንኛውንም ሰው እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮቹን በተፈቀዯ ሰነዯ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ ሇሕዝብ ያቀረበ ወይም የተገበያየ ማናቸውንም የሕዝብ ኩባንያ የውስጥ ጉዲይ ይመረምራሌ ወይም መመሪያ ይሰጣሌ፡፡ ፱/ ፈቃዴ የተሰጣቸው እና ይሁንታ ያገኙ የገበያ ተዋናዮችን የውጭ ኦዱተር ሹመት ያፀዴቃሌ፡፡ ይሁንታ ያገኙ የገበያ ተዋናዮችን ገንዘብ ነክ የስራ እንቅስቃሴ በሚመሇከት ሌዩ ምርመራ ማዴረግ አስፈሊጊ ሆኖ ሲገኝ ሌዩ ምርመራ ተዯራጊው የገበያ ተዋናይ ወጪ ቀጥሮ ኦዱት ፲፩/ የካሳ ፈንዴ በአግባቡ እንዱመራ ያመቻቻሌ፤ እንዱሁም የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ የውሌ ሇሚዯርስበት ኢንቬስተር ካሳ ይከፍሊሌ፡፡ ፲፪/ ማንኛውም በዴርጊቱ ወይም ማዴረግ ያሇበትን ባሇመፈጸሙ ምክንያት ከካሳ ፈንደ ሊይ ገንዘብ ወጪ ተዯርጎ እንዱከፈሌ ያስዯረገ ሰው ሊይ ክስ ፲፫/ ራስን በራስ ሇሚቆጣጠሩ ዴርጅቶች እውቅና ፲፬/ የገበያ ቅኝት መርሃ ግብር በማዘጋጀት በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ሊይ በሚካሄዯው ግብይት ሊይ ወይም የግብይት ስርዓት ሊይ የሇት ተሇት ቅኝት ማዴረግን ጨምሮ ገበያውን በበሊይነት ሇ) በግብይት ስርዓቱ ሊይ በሚዯረግ ቅኝት አማካኝነት የተሰበሰበን ማስረጃ ያዯራጃሌ፤ ሏ) ከገበያ ተአማኒነት፣ ከገበያ ቅኝት፣ ስጋቶችን በቅርበት ከመከታተሌ እና ሇስጋቶች ምሊሽ ከመስጠት አቅም ጋር በተገናኘ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ያሇበትን ኃሊፊነቶች ፲፭/ ፈቃዴ የተሰጠው ሰው የሚያከናውነው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ግብይት ወይም የሚሰጣቸው ፲፮/ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያዎች የሚዯረጉ ዴንበር ዘሇሌ ተግባራትን ሇመቆጣጠር እና በገንዘብ ስርዓቱ ሊይ መዋቅራዊ አዯጋዎች እንዲይከሰቱ ሇመከሊከሌ ከላልች ተቆጣጣሪ አካሊት ጋር ተባብሮ ይሰራሌ ወይም የጋራ ትብብር ስምምነት ውስጥ ይገባሌ፡፡ የሚቀርቡበትንና በኋሊም የሚግበያዩበትን ሁኔታ ይቆጣጠራሌ እንዱሁም ይከታተሊሌ፡፡ ከምዝገባ መሰረዝ በበሊይነት ይከታተሊሌ፡፡ ምርመራዎችን ያዯርጋሌ፤ እንዱሁም በቁጥጥር ሥራ ሂዯት ከማንኛውም በሚመረመረው ጉዲይ ሊይ ተሳትፎ ካሇው ወይም በሚመረመረው ጉዲይ ሊይ መረጃ ሉሰጥ ከሚችሌ ሰው፣ ቁጥጥር ከሚዯረግበት ወይም ከማይዯረግበት ሦስተኛ ወገን ተቋም ወይም ግሇሰብ ዲታን፣ መረጃን፣ የጽሁፍ ሰነድችን፣ መዝገቦችን እና ሪኮርድችን እና በፈቃዯኝነት የሚሰጡ የምስክርነት ቃልችን ፳/ ይህን አዋጅ በመተሊሇፍ የሚፈጸሙ ወንጀልችን በፖሉስ እና በዏቃቤ ህግ ውጤታማ የሆነ የምርመራ እና የክስ ሥራ ማከናወን እንዱቻሌ ከፌዯራሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ህግ እና ከፖሉስ አስተዲዯራዊ እርምጃዎች እንዱወሰደ ሇማዘዝ ሀ) የካፒታሌ ገበያው ተዋናይ ወይም የተዋናዩ ስራ አስፈጻሚ ሂሳብ እንዱታገዴ፤ ሇ) በፋይናንስ ተቋሙ ውስጥ ባሇ በጥንቃቄ የሚያዙ ዕቃዎች ማስቀመጫ ሣጥን ውስጥ ተዋናዩ ጥሬ ገንዘብ፣ውዴ እቃ፣ የከበረ ሏ) በጥንቃቄ በሚያዙ ዕቃዎች ማስቀመጫ ሣጥን ውስጥ ስሇሚገኙ ሀብቶች ተገቢውን ፳፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፳፩ መሰረት ባሇስሌጣኑ ሇፋይናንስ ተቋሙ የማገጃ ትዕዛዝ በዯረሰው በ፲ (አስር) ቀናት ጊዜ ውስጥ እገዲው እንዱቀጥሌ ሇማዴረግ የሚያስችሌ የፍርዴ ቤት በተመሇከተው አግባብ የእግዴ ትእዛዝ ከፍርዴ ሇተወሰነ የሕበረተሰብ ክፍሌ ያቀረበን ኩባንያ ማስታወቂያዎችን እና የአሰራር መመሪያዎችን ያሊቸውን የአሰራር ሥርዓት አውጥቶ ተግባራዊ ፳፯/ ሇአንቬስተሮች ተገቢውን ጥበቃ ሇማዴረግ ስጋቶችን ሇማስወገዴ እንዱያስችሇው ሰነድችን፣ ተግባሮቻቸውን በየጊዜው ይገመግማሌ፡፡ ቁጥጥር በሚዯረግባቸው የካፒታሌ ገበያ የጥቅም ግጭት እና በማትጊያ ክፍያዎችና በሚሰጡ አገሌግልቶች መካከሌ የሚከሰትን ያሇመጣጣም ይሇያሌ፣ ይከሊከሊሌ፣ ያስወግዲሌ፣ ይፋ ያዯርጋሌ፣ ወይም ይቆጣጠራሌ፡፡ ፳፱/ ተሇዋዋጭ አካባቢያዊ ሁኔታዎችን፣ እየተፈጠሩ ያለ አዲዱስ ስጋቶችን፣ እንዱሁም የቁጥጥር ስርዓቱን መሻሻሌ አስፈሊጊነትን ሇመዲሰስና ሇመሇየት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የቁጥጥር ፴/ ዓሊማዉን ሇማሳካት እና ይህን አዋጅ ተግባራዊ ፩/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ (ከዚህ በኋሊ ‹‹ቦርደ›› ፪/ ዋና ዲይሬክተር እና እንዯ አስፈሊጊነቱ ምክትሌ ፰. የቦርዯ አባሊት ስብጥር እና አመዲዯብ ፩/ ቦርደ ከሚከተለት አካሊት የተውጣጣ ሰባት ሀ) የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ─ ቋሚ ሇ) የኢትዮጵያ ሂሳብ አያያዝና ኦዱት ቦርዴ ሏ) ላልች በዘርፉ ሙያዊ ብቃት ያሊቸው መ) የባሇስሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር─ ያሇ ዴምፅ ፫/ የቦርደ ሰብሳቢ ከአባሊቶቹ መካከሌ በጠቅሊይ ዲይሬክተሩ የቦርደ ሰብሳቢ መሆን አይችሌም፡፡ ፬/ የቦርደ ሰብሳቢ እና በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) የተጠቀሱት የቦርዴ አባሊት ሀብት፣ በስራ አመራር እና ተያያዥ የሙያ ዘርፎች ሌምዴና የሙያ ብቃት ካሊቸው ሰዎች ፭/ ቦርደ ዋና ዲይሬክተሩ የማይገባበትና ቢያንስ ፮/ ቦርደ እንዯ አስፈሊጊነቱ ላልች ኮሚቴዎች ፯/ የቦርዴ አባሊቱ የስራ ዋጋ እና አበሌ መንግስት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) የተጠቀሱት የቦርዴ አባሊት የጥቅም ግጭት በሚያስገቧቸው ጉዲዮች ሊይ ዴምጽ ከመስጠት ራሳቸውን በራሳቸው ማግሇሌ አሇባቸው፡፡ ፲. የቦርደ አባሊት የሥራ ዘመን ፩/ የቦርደ ሰብሳቢ እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) የተጠቀሱት የቦርዴ አባሊት የስራ ዘመን አምስት ዓመት ይሆናሌ፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም፣ የቦርደ አባሊት የአገሌግልት የስራ ዘመን ሇላሊ አምስት ዓመት ሉራዘም ይችሊሌ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ቢኖርም፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) መሠረት ከሚሰየሙ የመጀመሪያው ዙር ቦርዴ አባሊት መካከሌ የሁሇቱ አባሊት የሥራ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፫) መሰረት የስራ ዘመናቸው ስዴስት ዓመት የሚሆነው የቦርዴ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት የሥራ ዘመናቸው ስዴስት ዓመት የሆኑ የቦርደ አባሊት የአገሌግልት ዘመናቸው ሉራዘም አይችሌም፡፡ ፲፩. የቦርደ አባሊት ከሀሊፊነት ስሇመነሳት ወይም ፩/ ማንኛውም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) መሠረት የተሾመ የቦርዴ አባሌ ከሀሊፊነቱ የሚነሳው ወይም የሚሇቀው፡- ሀ) ሇጠቅሊይ ሚኒስትሩ የመሌቀቂያ ጥያቄ ሇ) በአእምሮ ሕመም ወይም በአካሌ ሕመም ምክንያት የመስራት አቅም ሲያጣ ወይም በላሊ በማናቸውም ምክንያት ኃሊፊነቱን ሇመወጣት የማይችሌ ወይም የማይበቃ ሏ) ፈቃዴ ሳይሰጠው ወይም በቂ ምክንያት ሳይኖረው ከሦስት በሊይ በሆኑ ተከታታይ የቦርደ ስብሰባዎች ሳይገኝ ከቀረ፤ መ) የመክሰር ውሳኔ የተወሰነበት ከሆነ ወይም ከባሇገንዘቦቹ ጋር የመጠባበቂያ ሠ) ስዴስት ወር ወይም ከዚያ የሚበሌጥ የእስር ውሳኔ በፍርዴ ቤት የተሊሇፈበት ረ) ከእምነት ማጉዯሌ፣ ከማታሇሌ ወይም ወንጀልች የጥፋተኝነት ውሳኔ ከተሰጠበት ፪/ ማንኛውም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) መሠረት የተሾመ የቦርዴ አባሌ የስራ ዘመኑን ሳያጠናቅቅ ከኃሊፊነቱ የተነሳ እንዯሆነ ጠቅሊይ ሚኒስትሩ ተሰናባቹ የቦርዴ አባሌ ሳያጠናቅቅ የቀረውን የስራ ዘመን የሚያጠናቀቅ ተተኪ የቦርዴ አባሌ ፫/ ማንኛውም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) መሠረት የተሾመ የቦርዴ አባሌ ሇተወሰነ ጊዜ ኃሊፊነቱን መወጣት ሚኒስትሩ አባለ ሇማይኖርበት ሇተወሰነው ጊዜ ላሊ የቦርዴ አባሌ ይሾማሌ፡፡ ፲፪ . የቦርደ ስሌጣን እና ተግባራት ፩/ ቦርደ የሚከተለት ስሌጣን እና ተግባራት ሇ) የባሇስሌጣኑን በጀት ማጽዯቅ፤ ዓመታዊ የስራ መርሏ-ግብሮችን እና የስራ አፈጻጸም ሪፖርት መገምገም፤ መ) በዋና ዲይሬክተሩ በሚቀርብ የውሳኔ ሀሳብ መሠረት የባሇስሌጣኑን የሰራተኞች የሚሰጣቸውን ስሌጣኖች እና ኃሊፊነቶች ፪/ የቦርደ ኦዱት ኮሚቴ የውስጥ እና የውጭ ኦዱተሮች የሚያቀርቡትን ሪፖርቶች ግኝቶች እና የውሳኔ ሀሳቦች ተቀብል ይመረምራሌ፤ እንዱሁም ሇአፈጻጸሙም አስፈሊጊ ትዕዛዞችን ፲፫. የቦርደ የስብሰባ ስነ-ሥርዓት ፪/ ቦርደ ቢያንስ በወር አንዴ ጊዜ ይሰበሰባሌ፤ በማንኛውም ጊዜ ወይም ዋና ዲይሬከተሩ ወይም ከአባሊቱ ሦስቱ ስብሰባ እንዱዯረግ ከጠየቁ አስቸኳይ የቦርዴ ስብሰባ ሉጠራ ሰብሳቢው ወይም በሰብሳቢው የተወከሇ ሰው በስብሰባው በተገኙት አባሊት ተራ የዴምጽ ብሌጫ ይሆናሌ፡፡ ዴምጽ እኩሌ ሇእኩሌ የተከፈሇ እንዯሆነ ሰብሳቢው ወሳኝ ዴምፅ ፭/ ቦርደ የራሱ ጸሏፊ ይኖረዋሌ፡፡ ፮/ የቦርደ ስብሰባ ቃሇ ጉባኤዎች በትክክሌ መመዝገብና አያያዛቸው እና አጠባበቃቸው ፯/ ቦርደ ካሌወሰነ በቀር የቦርዴ ቃሇ ጉባኤዎች ሚስጢራዊነት የተጠበቀ ይሆናሌ፡፡ ፰/ የዚህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፣ ቦርደ የራሱን የስብሰባ ስነ ስርዓት ሉያወጣ ፲፬. የዋና ዲይሬክተር ሹመት፣ ስሌጣን እና ተግባራት የሚከተለትን መስፈርቶች ሉያሟሊ ይገባሌ፡- አመራር፣ በሕግ ወይም ተዛማጅ የሙያ ዘርፎች በከፍተኛ የስራ አመራር ዯረጃ ቢያንስ የአስር ዓመት የስራ ሌምዴ ሇ) በገንዘብ ነክ ጉዲዮች ወይም በካፒታሌ ገበያ ወይም በፋይናንስ ሌዩ ብቃት ፫/ ዋና ዲይሬክተሩ ከምክትሌ ዋና ዲይሬክተሮች ዉጭ ላልች ከፍተኛ የስራ አስፈጻሚዎችን በማጨት ቦርደ ሹመታቸውን እንዱያጸዴቅ ፬/ ዋና ዲይሬክተሩ በአዋጁ መሠረት እና ቦርደ በሚሰጣቸው ውሳኔዎች መሰረት የባሇስሌጣኑን ፭/ ዋና ዲይሬክተሩ የበሇስሌጣኑን የስራ ዕቅዴና የዓመት በጀት ያዘጋጃሌ፤ በቦርደ ሲጸዴቅም ፮/ ዋና ዲይሬክተሩ የባሇስሌጣኑ ዋና እንዯራሴ ሀ) ባሇስሌጣኑ ከላልች ሰዎች፣ ከመንግስት፣ ተቋማት ጋር በሚያዯርጋቸው ማንኛውም ግንኙነቶች ባሇስሌጣኑን ይወክሊሌ፤ ከተሰጣቸው የባሇስሌጣኑ የስራ ኃሊፊዎች ጋር በጣምራ ባሇስሌጣኑ በሚገባባቸው ውልች፣ በወቅታዊ ሪፖርቶች፣ በሂሳብ ሚዛን፣ በትርፍ እና ኪሳራ መግሇጫ፣ የባሇስሌጣኑ ሰነድች ሊይ ይፈርማሌ፤ ሏ) ባሇስሌጣኑ በሚከሰስበትም ሆነ በሚከስበት ወቅት ሁለ ራሱ ወይም በነገረ ፈጅ አማካኝነት የባሇስሌጣኑ ወኪሌ ይሆናሌ፤ መ) የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ዯንብ መሠረት የባሇስሌጣኑን ሰራተኞች ፯/ የባሇስሌጣኑን የሇት ተሇት ስራ ቀጣይነት ሇማረጋገጥ ዋና ዲይሬክተሩ ካሇው ስሌጣንና ፩/ የባሇስሌጣኑ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተሮች፣ ዋና ዲይሬክተር ሆኖ ማገሇገሌ የሚያስችሌ ብቃት ያሊቸው ሆነዉ በጠቅሊይ ሚኒስትሩ የሚሾሙ ፪/ የባሇስሌጣኑ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተሮች ዋና ስራዎች ያከናውናለ፡፡ የተቋሙን ስራዎች የሚሰጡዋቸውን የስራ ክፍልች ይመራለ፡፡ ፲፮. ስሌጣን እና ተግባራት በውክሌና ስሇመስጠት ማንኛውንም ስሌጣን እና ተግባራት፡- ሀ) ሇአንዴ የተሇየ ተሌዕኮ ሇተቋቋመ ኮሚቴ፤ በውክሌና ሉያስተሊሌፍ ይችሊሌ፡፡ በሚሰጥበት ጊዜ፣ ውክሌና የተሰጠው አካሌ ማከናወን ስሇሚችሊቸው ተግባርና ሀሊፊነቶች በግሌፅ ሇይቶ ማስቀመጥ አሇበት፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ መሠረት የተሰጠ ውክሌና የውክሌና ስሌጣን ሇመሻር ይችሊሌ፡፡ ፲፯. ሇባሇስሌጣኑ መረጃ ስሇመስጠት ስሌጣን ውስጥ በሚካተቱ የስራ ዘርፎች ሊይ በተጠቀሰው አግባብና ጊዜ ውስጥ ሇባሇስሌጣኑ ወይም ባሇስሌጣኑ ሇወከሇው ሰው መረጃ እንዱያቀርብ ሉጠይቅ ይችሊሌ፡፡ ዝርዝሩ ባሇስሌጣኑ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናሌ፡፡ ፪/ የባሇስሌጣኑን ዓሊማ ሇማሳካት ካሌሆነ በቀር ወይም በህግ ወይም በፍርዴ ቤት ካሌታዘዘ የባሇስሌጣኑ ሰራተኛ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተገኘን ማንኛውንም ሲቀርብሇት ወይም በራሱ ተነሳሽነት ሇላልች በኢትዮጵያ ውስጥም ሆነ ከኢትዮጵያ ውጭ እየፈጸመ ያሇን ሰው ሇይተው ሲያመሇክቱ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) የተዯነገገዉ የመረጃ ማጋራት ተፈፃሚ የሚሆነው፡- ሀ) ባሇስሌጣኑ ከመረጃ ጠያቂዉ የውጭ አቻ ተቋም ጋር የመረጃ ሌውውጥ ስምምነት የዓሇም አቀፍ ስምምነት ካሇ፤ እና ሇ) ምርመራው የሚዯረግበት ጉዲይ ጠያቂው የውጭ ተቆጣጣሪ ተቋም የሚያስፈጽመው ወይም የሚያስተዲዴረው ጉዲይ ከሆነ፤ ወይም በጠያቂው ተቋም የስሌጣን ወሰን ፭/ ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) አፈጻጸም ዓሊማ በንዐስ አንቀጹ የተጠቀሰው የሕግ ወይም የቁጥጥር ዯንብ ጥሰት ኢትዮጵያ ውስጥ እንዯተፈጸመ የሕግ ጥሰት ተቆጥሮ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት እገዛ የሚጠይቅ ተቆጣጣሪ ባሇስሌጣን፡- ሀ) የተጠየቀው እገዛ ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ ሇ) የተጠየቀው እገዛ የጠያቂውን ባሇስሌጣን ተግባራቱን እና ግዳታዎቹን ሇመወጣት እንዯሚጠቅመው ማሳየት አሇበት፡፡ የተገሇጸው ቢኖርም፣ ባሇስሌጣኑ ሇተጠየቀው ሀ) እገዛውን ሇማዴረግ ያወጣውን ወጪ እገዛ ቢቀርብሇት በተራው እገዛ ሇማዴረግ የሚፈቅዴ እና አቅም ያሇው መሆን ፰/ የሚዯረገው ትብብር ወይም የሚፈጸመው ቅንጅት በዚህ አዋጅ ከተመሇከቱት ዓሊማዎቹ ጋር የሚጻረር እስካሌሆነ ዴረስ በዚህ አንቀጽ የተዯነገገው ማንኛውም ዴንጋጌ ባሇስሌጣኑ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ስሌጣን ተግባራዊ ተቋማት ጋር ከመተባበር ወይም ስራውን ከማቀናጀት ሉከሇክሇው አይችሌም፡፡ መሇየት፣ መከሊከሌ ወይም ማሳወቅ እንዱሁም ፲፰. የባሇስሌጣኑ የገንዘብ ምንጮች ፩/ የባሇስሌጣኑ የገንዘብ ምንጭ፡- ሀ) በመንግስት ከሚመዯብሇት የማቋቋሚያ ሇ) ባሇስሌጣኑ ከሚሰጣቸው ፈቃድች እና በዚህ አዋጅ መሰረት ከሚሰጡ ላልች አስተዲዲራዊ መቀጮዎች ጋር በተያያዘ መ) ላልች በዴጋፍ ከሚገኙ ገንዘቦች ፪/ በአጭር ጊዜ ውስጥ የማይፈሇጉ ገንዘቦችን የተመሇከተው የባሇስሌጣኑ የገንዘብ ምንጮች የባሇስሌጣኑን ወጪዎች ሇመሸፈን የማይበቃ ፩/ ባሇስሇጣኑ ስራዎቹ፣ ገንዘቦቹ እና ንብረቶቹ መዝገቦች እና ላልች ሪኮርድች መያዛቸውን ፪/ የበጀት ዓመቱ ካበቃ በኋሊ ባለት ፫ (ሶስት) ወራት ውስጥ ባሇስሌጣኑ የሂሳብ ሪፖርት እና ላልች የስራ ሪፖርቶችን ማዘጋጀት አሇበት፡፡ ፫/ የባሇስሌጣኑ የሂሳብ ሪፖርቶች አዘገጃጀት ዓሇም አቀፍ የሂሳብ ሪፖርት አዘገጃጀት መንገዴን የተከተሇ ወይም የሚመሇከተው የመንግስት ባሇስሌጣን የሚያወጣውን ላሊ የሂሳብ አዘገጃጀት ስርዓት የተከተሇ መሆን ፳. የባሇስሌጣኑን ሂሳቦች በውጭ ኦዱት ሇማስመርመር ፩/ የባሇስሌጣኑ ሂሳቦች በየዓመቱ በውጭ ኦዱተር ፪/ የፋይናንስ ዓመቱ ካበቃ በኋሊ ባለት ፫ (ሶስት) ወራት ውስጥ የኦዱት ሪፖርቱ ተጠናቆ ቦርደ እንዱመረምረው እና እንዱያጸዴቀው ሇቦርደ የኦዱት ኮሚቴ መቅረብ አሇበት፡፡ ፳፩. የባሇስሌጣኑ የበጀት ዓመት የባሇስሌጣኑ የበጀት ዓመት በየዓመቱ ከሏምላ ፩ ጀምሮ ያሇው ተከታታይ የአስራ ሁሇት ወራት ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት እውቅና ፳፪. እውቅና ሇማግኘት ስሇሚቀርብ ማመሌከቻ ፩/ በካፒታሌ ገበያ ባሇስሌጣን የቁጥጥር ስሌጣን ስር የሚንቀሳቀስ እና እንዯ ራሱን በራሱ የማመሌከቻ ፎርም መሠረት ሇባሇስሌጣኑ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገሇጸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ እና የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሥሌጣንና ተግባራት መጥቀስ አሇበት፡፡ ፬/ ባሇስሌጣኑ ራሱን በራሱ ሇሚቆጣጠር ዴርጅት እውቅና የሚሰጠው አመሌካቹ ዴርጅት፡- ሀ) ከዚህ አዋጅ፣ እና ተያያዥነት ካሊቸው ዯንቦችና መመሪያዎች ጋር የተጣጣመ ሇ) የሕግና እና ላልች ተፈጻሚነት ያሊቸው መመሪያዎች ጥሰት መቆጣጠርን ጨምሮ የአስተዲዯራዊ ብቃት ያሇው መሆኑን፤ መ) ስራውን ሇማከናወን የሚችለ ብቃት ያሊቸው ሰራተኞች ያለት መሆኑን፤ እና ፭/ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የቀረበን ማመሌከቻ በተመሇከተ አስፈሊጊ ሁኔታዎችን መሠረት በማዴረግ አመሌካቹ የሚቆጣጠር ዴርጅት መሆኑን ሰፊ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሇሕዝብ ያስታውቃሌ፡፡ ፳፫. ራሱን በራሱ ሇሚቆጣጠር ዴርጅት በውክሌና ራሱን በራሱ ሇሚቆጣጠር ዴርጅት የሚሰጥ የሥሌጣን እና ተግባራት ውክሌና ከዚህ ቀጥሇው የተመሇከቱትን ማካተት አሇበት፡- ፩/ ራሱን በራሱ ሇሚቆጣጠር ዴርጅት በውክሌና ፪/ የዱሲፕሉን እርምጃች እንዱወስዴ የተሰጠው ፫/ በውክሌና የተሰጠው ስሌጣን ወይም ተግባር ስሇሚፈጸምበት ሁኔታ የሚያመሊክቱ የውሌ ፬/ ራሱን በራሱ በሚቆጣጠር ዴርጅት ስም በውክሌና የተሰጠውን ስሌጣን ወይም ተግባር እንዱያስፈጽሙ የተወከለ ግሇሶቦች፤ ፭/ በውክሌና የተሰጠውን ስሌጣን ወይም ተግባር የሚቆጣጠረው ዴርጅት ሇባሇስሌጣኑ በየወቅቱ ሪፖርቶችን ስሇሚያቀርብበት አግባብ፤ እና ፮/ ባሇስሌጣኑ በውክሌናው ሊይ የሚያመሇክተው ፳፬. የራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት ውስጠ- ፩/ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት በውክሌና ከተሰጠው ተግባር ጋር በተያያዘ የሚጣለ ማናቸውም ቅጣቶችን እና የሚሠራባቸውን የዱሲፒሉን ስሌጣኖቹን ጨምሮ ከቁጥጥርና በበሊይነት ክትትሌ የማዴረግ ሥራው ጋር ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የአገሌግልታቸው ተጠቃሚዎችን ጥቅም፣ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠረውን ዴርጅት ሇ) የአባሌነት ውስጠ-ዯንቦች እና የአባሌነት ሏ) ሁለም አባሊት የሚስተናገደበት ፍትሃዊ መ) በአባሊት፣ በተጠቃሚዎች፣ በኢንቬስተሮች አሇመግባባቶች ስሇሚፈቱበት መንገዴ እና ሇባሇስሇጣኑ ወይም ሇላሊ የመጀመሪያ ሠ) ሉፈጠሩ የሚችለ የጥቅም ግጭቶች ስሇሚፈቱበት መንገዴ እና ከባሇስሌጣኑ ስሇመመርመር እንዱሁም ሕግና ዯንብን ረ) ከባሇስሌጣኑ ውጭ ሊሇ ሇማንኛውም የመጀመሪያ ዯረጃ ተቆጣጣሪ ስሇሚኖር ተጠያቂነት እና ስሇ ሪፖርት አቀራረብ ሰ) በባሇስሌጣኑ በተቀመጠው የመረጃ ጥበቃ ሸ) ጸረ-ውዴዴር አሰራሮችን ስሇማስቀረት፤ ቀ) ስሇ አባሊቱ ስነ-ምግባር፤ እና በ) ስሇ ኢንቨስተሮች ጥበቃ እና ስሇ ገበያው ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ዴርጅት ውስጠ-ዯንብ ሇባሇስሌጣኑ ቀርቦ በመመስረቻ ጽሐፉ ሊይ የሚያዯርጋቸውን ማንኛውም ማሻሻያዎች ተፈጻሚ ከመሆናቸው ፳፭. ውሳኔ ሊይ ስሇሚዯረግ ገዯብ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት:- ፩/ መብቱ የሚነካበት ሰው በጉዲዩ ሊይ የራሱን ፪/ የውሳኔው መዘግየት የሸማቾች መብትን አዯጋ በስተቀር በራሱ ውስጠ-ዯንቦች መሠረት የአንዴን ሰው መብት የሚጎዲ ውሳኔ ማሳሇፍ አይችሌም፡፡ ፩/ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት የውስጠ- ዯንቦቹን ዴንጋጌ በሚጥስ በማንኛውም አባለ ሊይ ራሱ በሚያወጣው ውስጠ-ዯንብ መሰረት የዱሲፕሉን እርምጃዎችን መውሰዴ ይችሊሌ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚወስዯው የዱሲፕሉን እርምጃ ባሇስሌጣኑ አስፈሊጊ ሆኖ ሲያገኘው ፈቃዴ የሰጠውን የመውሰዴ ስሌጣኑን አይገዴብም፡፡ ፫/ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት በዚህ የዱሲፕሉን እርምጃ ሲወስዴ በሁሇት ቀናት ውስጥ የአባለን ስም፣ የተወሰዯውን እርምጃ መጠን እና የእገዲ እርምጃ ተወስድ ከሆነ ሇባሇስሌጣኑ በጽሁፍ ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ሊቀረበው ሰውና ራሱን በራሱ ሇሚቆጣጠረው ዴርጅት የመሰማት መብት ከሰጠ በኋሊ ውሳኔውን በዴጋሜ በመመርመር ሉያጸናው፣ ሉሇውጠው ወይም ሉሽረው ይችሊሌ፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ የተዯነገገው ቢኖርም እንኳን ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት አባለ ሊይ እርምጃ ሳይወስዴ የቀረ እንዯሆነ ባሇስሌጣኑ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠርን ዴርጅት አባሌ ከማገዴ፣ ከአባሌነቱ ከማስወገዴ ወይም ላልች ፮/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፭) መሰረት ማንኛውንም ውሳኔ ከመወሰኑ በፊት ፈቃዴ የተሰጠውን ሰው እና ራሱን በራሱ የመሰማት መብት ይጠብቅሊቸዋሌ፡፡ እንዱያገኝ ካዯረገ በኋሊ በጽሁፍ ተገቢውን ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፯) መሰረት ሀ) ራሱን በራሱ የሚቆጣጠረውን ዴርጅት መመስረቻ ጽሐፍ ወይም ውስጠ-ዯንቦች ሇ) ራሱን በራሱ የሚቆጣጠረው ዴርጅት ሏ) ራሱን በራሱ የሚቆጣጠረው ዴርጅት ፳፯. የከፍተኛ ባሇሙያ ሹመት እና ሇውጥ ፩/ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት ሇማዴረግ ያሰበውን የከፍተኛ ባሇሙያ ሹመት ወይም ሳያሳውቅ ከፍተኛ ባሇሙያ ሉሾም ወይም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ማሳወቂያ ሲሰጠው ባሇስሌጣኑ ተቃውሞውን የከፍተኛ ባሇሙያው ሹመት ወይም ሇውጥ ፳፰. ከፍተኛ ባሇሙያን ስሇማንሳት ፩/ የራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት ከፍተኛ ባሇሙያ ዴርጅቱን ሇመምራት ብቃት እና ተገቢነት የሇውም ብል ሲያምን፤ ወይም ፪/ የከፍተኛ ባሇሙያው መሾም ወይም በሹመቱ ዴርጅት አዯጋ ሊይ ይጥሊሌ የሚሌ እምነት ካሇው ወይም የኢንቬስተሮችን እና የፋይናንስ አገሌግልት ተጠቃሚዎችን ጥቅም ይጎዲሌ ኢንደስትሪ አባሊትን ጥቅም ይጎዲሌ ብል ሇከፍተኛ ባሇሙያው የመሰማት ዕዴሌ ከሰጣቸው በኋሊ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠረውን ዴርጅት ከኃሊፊነት እንዱያነሳው ሇማዘዝ ይችሊሌ፡፡ እያንዲንደ የበጀት ዓመት ካበቃ በኋሊ ባለት አራት ወራት ውስጥ ሇባሇስሌጣኑ የዓመቱን ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ሇ) ቁጥጥር የሚዯረግባቸው አካሊት የሂሳብ በሚገዯደበት አኳሃን የተዘጋጀ የሂሳብ ሏ) ላሊ በባሇስሌጣኑ መመሪያ የተቀመጡ ምክንያት ኖሮት የጠረጠረ ከሆነ ሇባሇስሌጣኑ ሀ) ራሱን በራሱ ከሚቆጣጠር ዴርጅት ስራ ጋር በተያያዘ የስጋቶች ዯረጃ በአሳሳቢ ሕሌውና አዯጋ ሊይ የሚጥሌ መሆኑን፤ ወይም ባሇስሌጣኑ የሰጠውን ትዕዛዝ ጥሶ ሏ) የፋይናንስ ወንጀሌ ተፈጽሞ ከሆነ ወይም ፬/ ኦዱተሩ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት ሪፖርት ማቅረቡ የኦዱተርን ግዳታ እንዯጣሰ ሉቆጠርበት አይችሌም፡፡ ፴. ሕገ ወጥ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያን ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሠረት ፈቃዴ ሳይፀዴቅሇት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያን ወይም የተዛማጅ ውልች ገበያን ወይም ያሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ አገሌግልት ሇማቋቋምና ሇመስራት ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም የተዛማጅ ውልች ገበያ ወይም ያሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ አገሌግልት ሇመክፈት ወይም ሇመጀመር ፪/ ማንኛውም ሰው በባሇስሌጣኑ የተሰጠ ፈቃዴ ሳይኖረው ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ›› ወይም ‹‹የተዛማጅ ውልች ገበያ›› የሚለ ቃሊቶችን ከንግዴ ስራው ጋር በተያያዘ ፴፩. የኢትዮጵያ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያን ፩/ የኢትዮጵያ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ (ከዚህ በኋሊ ‹‹ገበያው›› እየተባሇ የሚጠራ) ኢንቬስተሮችን ጨምሮ፣ ትብብር በአክሲዮን ፪/ የመንግስትና በመንግስት የተያዙ ዴርጅቶች ከገበያው ካፒታሌ ሊይ የሚኖራቸው ዴርሻ ከ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተገሇጸው ቢኖርም ከግለ ዘርፍ የገበያውን ካፒታሌ ዴርሻ ሇመያዝ በቂ ፍሊጎት ከላሇ መንግስት ገበያውን ሇማቋቋም የሚያስፈሌገውን ያህሌ ተጨማሪ ካፒታሌ ሇመያዝ ይችሊሌ፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና (፫) የተገሇጸው ቢኖርም ከግለ ዘርፍ፤ የውጭ ኢንቬስተሮችን ጨምሮ፤ የገበያውን ካፒታሌ ዴርሻ ሇመያዝ ምንም ፍሊጎት ከላሇ ገበያው የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ዯንብ መሠረት የመንግስት የሌማት ዴርጅት ሆኖ መመዘኛ፣ የተገቢነት እና ብቁነት መስፈርት፣ የስራ እና ስራ አመራር ሁኔታን፣ የብቃት ማስረጃ፣ እና ላልች ባሇስሌጣኑ በመመሪያ ሲያረጋገጥ የገበያ ፈቃዴ ይሰጣሌ፡፡ ፴፪. ላልች የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያዎችና ፩/ ባሇስሌጣኑ ሇላልች በአክሲዮን ኩባንያነት ሇሚቋቋሙ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያዎች፣ መዴረኮች የስራ ፈቃዴ ሉሰጥ ይችሊሌ፡፡ ፪/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሇሚሰጠው የስራ ፈቃዴ የአነስተኛ የካፒታሌ መመዘኛን፣ የተገቢነት እና ብቁነት መስፈርትን፣ የስራ እና ስራ አመራር ሁኔታን፣ ሁኔታዎችን በመመሪያ ይዯነግጋሌ፡፡ ፫/ የዚህ አዋጅ ማናቸውም ዴንጋጌዎች ቢኖሩም፣ ባሇስሌጣኑ ባሌተማከሇ ጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ የሚካሄደ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ወይም መስፈርቶችን በመመሪያ ይወስናሌ፡፡ ፴፫. በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያና የግብይት መዴረኮች ሊይ ስሇሚወሰደ አስተዲዯራዊ ሀ) ገበያው በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አቅርቦት ማመሊከት እንዲይችሌ የሚያዯርግ ከፍተኛ ሇ) ተጨባጭ ወይም ተገማች የሆነ ገበያን ኢንቬስተሮችን ሇመጠበቅ ጠቃሚ ወይም አስፈሊጊ ነው ብል ባሇስሌጣኑ ሲያስብ፤ ሉያስቆም የሚችሌ እርምጃ መንግስት በጽሁፍ በሚያስተሊሌፈው ትዕዛዝ መሠረት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም የተዛማጅ መዯቦች የሚዯረጉ ግብይቶች ወይም በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ግብይት የሚዯረግባቸው ተዛማጅ ውልች ፍትሏዊ፣ ሇ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች መዯቦች ወይም በሰነዯ ሚዯረግባቸው ተዛማጅ ውልች እንዱሸጡ ፫/ ባሇስሌጣኑ የገበያውን ፈቃዴ ሇተወሰነ ጊዜ ወይም አንዴ ዓይነት ተግባር እስከሚፈጸም ይህንን እርምጃ የሚወስዯው ገበያው፡- ከተፈቀዯሇት የስራ ዘርፍ ዉጭ የሆነ ማንኛውንም ቅዴመ ሁኔታዎች ከጣሰ ሏ) የባሇስሌጣኑን ትዕዛዝ ከጣሰ፤ መ) ባሇስሌጣኑ የሚጠይቀውን ማንኛውንም ሠ) ሀሰተኛ ወይም አሳሳች መረጃ ከሰጠ፤ ረ) የዚህን አዋጅ ወይም አዋጁን መሠረት ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት የሚዯረግ ገበያውን የማገዴ ውሳኔ ከ ፫ (ሦስት) ወራት በሊይ ሉቆይ አይችሌም፡፡ ይሁን እንጂ ባሇስሌጣኑ ተገቢ ነው ብል ካመነ እገዲውን ሇተጨማሪ ከሦስት ወራት ሊሌበሇጠ ጊዜ ሉያራዝም ይችሊሌ፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) መሠረት የተወሰነው የሦስት ወር የዕገዲ ጊዜ ሲያበቃ ሉያነሳ ወይም የሰጠውን ፈቃዴ ሉሰርዝ ሀ) ወዯ ሀብት ማጣራት ውስጥ ከገባ ወይም ሂሣቡ ተጣርቶ እንዱዘጋ ትዕዛዝ ከተሰጠ፤ ሇ) ሇፈቃደ መታገዴ ምክንያት የሆነውን ጉዴሇት በተወሰነው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ሠ) በላሊ በማናቸውም ምክንያት ፈቃደን ይዞ ሇመቀጠሌ ብቁ እና ተገቢ ሆኖ ባሇሥሌጣኑ ፈቃደን ሉሰርዝበት ይችሊሌ፡፡ ፯/ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፮) መሠረት ፈቃደን ሇመሰረዝ ከመወሰኑ በፊት ፰/ ባሇፈቃደ ያቀረበው ተቃውሞ አጥጋቢ ሆኖ ካሌተገኘ ወይም ባሇፈቃደ የባሇሥሌጣኑ ማስታወቂያ ዯብዲቤ በዯረሰው በ፴(ሰሊሣ) ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ካሊቀረበ ፈቃደ ፱/ ባሇሥሌጣኑ የገበያውን ፈቃዴ የሰረዘበትን ውሳኔ ሰፊ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ እንዱታተም ፲/ የፈቃደ መሰረዝ ውሳኔ በጋዜጣ ከወጣበት ማናቸውም ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ ፴፬. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ስራ አመራር ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ስራ የሚመራው በሚመረጥ እና በባሇስሌጣኑ ይሁንታ በሚሾም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገዉ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሹመት የሚፀዴቀዉ የባሇስሌጣኑን ይሁንታ ካገኘ በኋሊ ነዉ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተመረጡት የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ቀርበውሇት ባሇስሌጣኑ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ካሌገሇጸ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው የዲይሬክተሮች ቦርዴ ምርጫ የባሇስሌጣኑን ይሁንታ እንዲገኘ ይቆጠራሌ፡፡ ፬/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ የዲይሬክተሮች የሚከተለትን ሁኔታዎች ማሟሊት አሇበት፡- እምነት የማጉዯሌ ወንጀሌ ጥፋተኛ ሆኖ ሇ) የመጨረሻ የመክሰር ውሳኔ ያሌተሰጠበት ሏ) መሌካም ስምና ዝናውን መጠበቅ፤ እና መ)በፋይናንስ፣ በስራ አመራር፣ በኢኮኖሚክስ፣ በሕግ እና ላልች ተያያዥ ጉዲዮች ፭/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው የዲይሬክተሮች ቦርዴ ገበያው ይህን አዋጅ እና አዋጁን መመሪያዎች እንዱሁም የራሱን የገበያውን ውስጠ-ዯንቦች አክብሮ መስራቱን ማረጋገጥ ሀ) የገበያውን አጠቃሊይ ስራዎች በበሊይነት ፮/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የዚህ አዋጅ ጥሰቶች ሲፈጸሙ በጋራ እና በተናጠሌ ኃሊፊነት የመወሰዴ ግዳታ አሇባቸው፡፡ ፯/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ በባሇስሌጣኑ ይሁንታ በዲይሬክተሮች ቦርዴ የሚሾም ዋና ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፯) መሠረት ተቃውሞውን ካሌገሇጸ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የባሇስሌጣኑን ይሁንታ እንዲገኘ ይቆጠራሌ፡፡ ፱/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያን የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢን እና የዋና ስራ አስፈጻሚን ስሌጣኖች ዯርቦ መያዝ የተከሇከሇ ነው፡፡ ፴፭. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ዉስጠ-ዯንቦች የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው ሇገበያው እና በገበያው ሇሚካሄዴ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ አስተዲዯር፣ አሠራር፣ አመራር እና ቁጥጥር ተገቢ እና አስፈሊጊ የሆኑ ዉስጠ-ዯንቦችን እና ሥነ-ሥርዏቶችን ማውጣት ይኖርበታሌ፡፡ ፴፮. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ኃሊፊነቶች የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው ሇሚከተለት ጉዲዮች ፩/ ፍትሃዊነትን፣ ቅሌጥፍናን፣ ግሌጽነትን እና የኢንቬስተሮች ጥበቃን እንዱሁም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት የቁጥጥር ማዕቀፍ መከበሩን ሇማረጋገጥ ገበያውን እና አባሊቱን በቅርበት መከታተሌ፣ ቅኝት ማዴረግ እና የሚፈቱበት ስነ-ስርዓት እና የይግባኝ አሰራር፣ ከገበያው አሰራር ጉዴሇት ጋር የተያያዙ የቴክኒክ ዘዳዎች እና አሰራሮች፣ የሪኮርዴ አያያዝ ዘዳ፣ የህግ ጥሰት ስሇመኖሩ ያለ እንዯተፈጻሚነቱ የዯንበኞችን ገንዞቦች እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ስሇሚጠበቁበት አግባብ እንዱሁም ስሇግብይት ውልች አፈጻጸም እና የክፍያ መረጃ የሚሰጥበት ስርዓት እንዱኖር ፫/ የገበያ መዴረኩ ያሊስፈሊጊ የዋጋ መዋዠቅን ሇመቆጣጠር የሚያስችለ አግባብነት ያሊቸው የግብይት መቆጣጠሪያ ዘዳዎች ማሇትም ማቋረጫ ዘዳዎች፣ እንዱሁም የዕሇት ጣሪያ እና ወሇሌ መቆጣጠሪያዎች እና ላልች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ሊይ ከፍተኛ ስጋት ሉያስከትለ የሚችለ መሌስ ያሊገኙ የመሸጥ ወይም የመግዛት ወይም ያሌተጠናቀቁ ግብይቶችን የቅርብ ክትትሌ የሚዯረግበት ዘዳ ማበጀት፤ የግብይት ትዕዛዞች የሚተሊሇፉበትን አሰራር ባሇስሌጣኑ እና የገበያ ተዋናዮች በግሌጽ ተሳታፊዎች ወጥነት ባሇው መንገዴ ተፈጻሚ እንዱያስቀጥለ እኩሌ ዕዴሌ መስጠት፤ ግብይት መቆጣጠሪያን ተግባራዊ ማዴረግን ፰/ ሇሁለም የገበያ ተዋናዮች የግብይት ውስጠ- ዯንቦችን እና አሰራሮችን እንዱያውቁ እኩሌ ፱/ ሇገበያው አባሊት አስፈሊጊ የቅዴመ ግብይት እና የዴህረ ግብይት መረጃዎችን በቀጥታ ፲/ ከስራው ጠባይ ጋር የተያያዙ ስጋቶችን የሚረዲ የስራ አመራር እንዱኖር ማዴረግ፤ ፲፩/ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው፣ በአባሊቱ፣ በባሇ አክሲዮኖቹ ወይም በስራ አመራሩ መካከሌ የጥቅም ግጭት ሲኖር የሕዝብን ጥቅም ፲፬/ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው የተመዘገቡ ኩባንያዎችን እና የሰራተኞቻቸውን አሰራሮች ፲፭/ በሕግ ካሌተጠየቀ ወይም እንዱያሳትም በቁጥጥሩ ስር ያለትን ማንኛውንም አባሊቱን ሚስጢራዊነት መጠበቅ፤ ሇባሇስሌጣኑ ወይም በባሇስሌጣኑ ወይም በፍርዴ ቤት ትዕዛዝ ካሌሆነ በቀር እነዚህን መረጃዎች አሳሌፎ ተዋናዮች ፍትሃዊ በሆነ ሁኔታ የሚዯርስበትን ፴፯. ሇባሇስሌጣኑ መረጃ ስሇመስጠት፣ ሪፖርት ስሇማዴረግ፣ እና እገዛ ስሇማዴረግ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ከሥራው ወይም ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት ጋር በተያያዘ ምሊሾች እና መረጃዎች መስጠትን ወይም በአግባቡ ሇመፈጸም የሚጠይቃቸው ላልች ማናቸውንም መረጃዎች ጨምሮ ባሇሥሌጣኑ ሇሚያቀርበው ጥያቄ እገዛ ማዴረግ አሇበት፡፡ ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ፡- ሀ) ማንኛውም አባሌ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያውን ውስጠ-ዯንቦች ወይም የገንዘብ ሀብቶቹን መመሪዎች የማያከበር ከሆነ፤ ሇ) አባለ ግዳታዎቹን ሇመወጣት አቅም እንዯላሇው ወይም የአባለ ተገቢነት ሊይ የሂሳብ አያያዝ ወይም ላሊ ትክክሇኛ ያሌሆነ አሰራር መኖሩን ሲገምት፤ ሏ) አባለ ሊይ ወይም ስራ አከናዋኝ ሊይ ማንኛውም የዱሲፕሉን እርምጃ ሲወሰዴ፤ ፫/ የገበያው የዲይሬክተሮች ቦርዴ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪)(ሏ) መሰረት በማንኛውም አባለ ሊይ የዱሲፕሉን እርምጃ ሲወሰዴ የተከሰተውን ጥፋት ዝርዝር፣ የሂዯቱን ዝርዝር እና የቅጣቱን ዓይነት ሇባሇስሌጣኑ ማሳወቅ አሇበት፡፡ ከጉዲዩ ጋር የተያያዙ ሰነድች ፴፰. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ዉስጠ-ዯንቦችን ፩/ ዉስጠ-ዯንቦቹን በመሰረዝ፣ በመሇወጥ ወይም ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ የታሰበውን የማሻሻያ ፪/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ (፩) መሰረት የቀረበሇትን የማሻሻያ ሀሳብ በተቀበሇ ሇሚመሇከተው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ የቀረበውን የዉስጠ-ዯንብ ሇውጥ ሃሳብ ውዴቅ ማዴረጉን በጽሁፍ ሉያሳውቅ ይችሊሌ፤ ይህ ፫/ የዉስጠ-ዯንብ ማሻሻያ ሃሳብ ከቀረበ በኋሊ በ፳፰ (ሃያ ስምንት) ቀናት ውስጥ ከሊይ የተመሇከተው ዓይነት ማስታወቂያ ካሌተሰጠ የቀረበው የዉስጠ-ዯንብ ማሻሻያ ተቀባይነት ፬/ የባሇስሌጣኑ ቦርዴ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያውን ከስራው ጋር በተያያዘ የተወሰኑ ዴንጋጌዎችን እንዱያካትት ወይም በተወሰነ ፭/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው በዚህ አንቀጽ ትዕዛዝ ሳያከብር ከቀረ ወይም በታዘዘው ጊዜ ሀ) ባሇስሌጣኑ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው ወጪ የታዘዘውን የዉስጠ-ዯንብ ዝግጀት ሇ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያውም በዚህ አክብሮ እንዱሰራባቸው ይገዯዴበታሌ፡፡ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ከባሇስሌጣኑ ፈቃዴ ሳያገኝ ወይም ፈቃደ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ፈቃዴ የሚሰጠው የዝቅተኛ ካፒታሌ መስፈርትን፣ የብቃትና አመራር ሁኔታዎችን፣ የብቃት ማረጋገጫን መመሪያ የሚወሰኑ መስፈርቶች ሇሚያሟሊ ፫/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ፵. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ በባሇስሌጣኑ ፈቃዴ የተሰጠው ኩባንያ ቀጥሇው የተመሇከቱትን ግዳታዎች መፈጸም አሇበት፡- ፩/ መሌሶ የመግዛት ውሌን እና የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት የሚያስፈሌገውን ፍትሃዊ እና ውጤታማ የርክክብ እና ክፍያ ስርዓት ፪/ ከሚያከናውናቸው ተግባራት እና ከአሰራሩ ጋር የተያያዙ ስጋቶችን በከፍተኛ የሙያ ፫/ ከኩባንያው ጥቅም ይሌቅ የሕዝብን ጥቅም እና ከኩባንያው ጋር የሚሰሩ አካሊትን ጥቅም ዯንቦች መሠረት ማከናወን፤ እና መምራት፤ ፭/ በባሇስሌጣኑ ወይም በህግ ወይም በፍርዴ ቤት ይፋ እንዱዯረግ ከተጠየቀው ውጭ ያለ በእጁ የሚገኙ መረጃዎችን ሚስጢራዊነት መጠበቅ፤ ፮/ ባሇስሌጣኑ ባጸዯቀው ወይም ባዘዘው ወይም በወሰነው በዓሇም አቀፍ ዯረጃ ተቀባይነት ባሇው እና ወቅታዊ በሆነ ቴክኖልጂ እና ፵፩. ውስጠ-ዯንቦችና ውስጣዊ መመሪያዎች ፩/ ባሇስሌጣኑ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ርክክብ፣ ክፍያ እና ምዝገባ አሰራርን እና ላልች ተያያዥ ስራዎችን መመሪያዎችን እንዱያወጣ ወይም አስቀዴሞ ያወጣቸውን ዯንቦች ባሇስሌጣኑ በሚወስነው ጊዜ ውስጥ እንዱያሻሽሌ የማዘዝ መብት ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው የተሰጠውን ትዕዛዝ በታዘዘው ጊዜ ውስጥ ሳያከብር ከቀረ፡- አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው ወጪ የውስጠ-ዯንብ ዝግጀት ሇ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ባሇስሌጣኑ ያዘጋጃቸዉን ውስጠ-ዯንቦች እና መመሪያዎች አክብሮ እንዱሰራባቸው ፫/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ ወይም የጨመራቸውን ውስጠ-ዯንቦች በስራ ፬/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ ዯንቦችን የሚያወጣ ከሆነ ስሇሚያወጣቸው ዯንቦች ወይም ማሻሻያዎች ምክንያት እና ፭/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) ማሻሻያ ሉያጸዴቅ፣ ወይም ሊይቀበሌ ወይም ሉያሻሽሌ ይችሊሌ፤ ሆኖም ውሳኔውን ከሰጠ በኋሊ ቢያንስ በአንዴ ሳምንት ውስጥ ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው በጽሁፍ ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፮/ አንዴ ተገበያይ የክፍያ ዯንቦች የሚጥስ ከሆነ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው ተገበያዩ ዉስጠ- ዯንብ በመጣሱ መቀጫ እንዱከፍሌ ሇማዘዝ ፵፪. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ምዝገባ ፩/ የሚከተለት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት መመዝገብ ሀ) ሇህዝብ ሽያጭ የሚቀርቡ፤ እና ሇ) በአውጪዎቻቸዉ ፈቃዴ ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት የሕዝብ ኩባንያዎች እና ላልች የሰነዯ ሙዓሇ ሙዓሇ ንዋይ ዓይነትና የሰነድቹን ባሇቤቶች መረጃ በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት ማስመዝገብ አሇባቸው፡፡ ፵፫. ስሇ ጥበቃ እና ሪኮርዴ አያያዝ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ በግምጃ ቤቱ ውስጥ ሇተቀመጡት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ተገቢውን ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ግዐዝ-አሌባ ተዯርገው ከተቀመጡት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ጋር በተያያዘ የሚዯረጉ የባሇቤትነት ሇውጦችን በኮምፕዩተር የተዯገፈ የሂሳብ አያያዝ ስርዓት በመፍጠር በኤላክትሮኒክ ዘዳ መመዝገብ ፫/ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪው የሚይዛቸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ባሇቤትነት መዝገቦች በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት በሚዘጋጅ ባሇቤትነት በኤላክትሮኒክ ዘዳ ፬/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሰውን የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የምስክር ወረቀት የሚተካ እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩን ሇመገበያየት፣ በጠቅሊሊ ጉባኤ ሇማዴረግ፣ሇመሌሶ የመግዛት ውሌ እና ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ማበዯር፣ ሇማስያዝ እና በአዋጁ እና አዋጁን ሇማስፈጸም በሚወጡት ዯንቦች ወይም መመሪያዎች መሠረት የቅዴሚያ እና ላልች መብቶችን ሇመጠቀም የሚያስችሌ ሁለን አቀፍ የምስክር ወረቀት ያዘጋጃሌ፡፡ ፭/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ግዐዝ-አሌባ የተዯረጉ ሙዓሇ ንዋይ አውጪዎች፣ ባሇቤቶች እና ሇሚያቀርቡት ጥያቄ ምሊሽ ይሰጣሌ፡፡ ፮/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ የተሟሊ የሰነዯ ሙዓሇ እውነተኛ የሰነዴ ባሇቤቶችን ስሞች፣ እና የባሇቤትነታቸውን መጠን ሇመያዝ አስፈሊጊ ናቸው ብል የሚያምነውን ሁለ ሇማዴረግ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ አባሊቱ ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ግብይት ጋር ተያይዞ ያሇባቸውን መብት እና ግዳታ በማጣራት በአባሊቱ ስም ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ሇእያንዲንደ ርክክብ ክፍያዎችን በመፈጸም ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት ግብይት በሚፈጸምበት ቀንና ክፍያና ርክክብ በሚዯረግበት ቀን መካከሌ የሚኖረው ጊዜ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው በሚያወጣው ዉስጠ- ዯንብ ከተቀመጠው ጊዜ መብሇጥ የሇበትም፡፡ ፬/ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ የሚዯረግ የርክክብ እና ክፍያ ግዳታዎች አፈጻጸም በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት በሚያዝ የሰነድች ሂሳብ መዝገብ ውስጥ ገቢና ወጪ በማዴረግ ይከናወናሌ፡፡ ፭/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ባሇቤትነት ከግብይቱ ፮/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ውስጠ-ዯንቦች፡- በተመሇከተ የሚተገበሩ የአሰራር ዯንቦችን እና አካሄድችን መዯንገግ አሇባቸው፤ እና ሇ) በራሱ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ሊይ እና በኩባንያው ውስጥ በሚሳተፉ አባሊት ፵፭. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ባሇቤትነት መተሊሇፍ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ባሇቤትነት ዝውውር የመጨረሻ ስሇመሆኑ እና በመዝገብ ከገባ በኋሊ እንዯማይሰረዝ በአሰራር ውስጠ ዯንቡ መዯንገግ የአሰራር ውስጠ ዯንቦችን ማውጣት እና ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የወጡ ውስጠ-ዯንቦችን ተከትል የተዯረገና በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መዝገብ የተመዘገበ ባሇመቻሌ፣ በመክሰር፣ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር፣ በሞግዚት አስተዲዯር ስር በመሆን፣ የንግዴ ሥራን በማፍረስ ወይም መሌሶ በማዯራጀት፣ ወይም ተዛማጅነት ባሇው በማናቸውም ሥነ ሥርዓት ሉሰረዝ፣ ሉቀየር፣ ወይም ውዴቅ ሉዯረግ የማይችሌ የመጨረሻ፣ እና የሰነደን መተሊሇፍ ሇማገዴ በሚወጣ ፫/ ባሇስሌጣኑ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት፣ ክፍያ፣ ማቻቻሌ እና ፣ የኪሳራ ክፍፍሌ እና አመዲዯብ የመጨረሻ ስሇሚሆንበት አግባብ ፵፮. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ አባሌ መፍረስ ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥ መግባት ተቃራኒ የሆኑ ማናቸውም የሕግ ዴንጋጌዎች ቢኖሩም፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ አባሌ ዕዲን ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር፣ በሞግዚት አስተዲዯር ስር ከመሆን፣ የንግዴ ሥራን ከማፍረስ ወይም መሌሶ ከማዯራጀት ጋር፣ ወይም ተዛማጅነት ካሇው ማናቸውም ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ፣ አግባብነት ያሇው ትዕዛዝ ወይም ውሳኔ ኮፒ ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ ፈጻሚ ኩባንያ ከመቅረቡ በፊት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፭ መሠረት የመጨረሻ እና የማይሻርን በሂሳብ መዝገብ ወጪና ገቢ መዯረግ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መተሊሇፍ ሊይ ምንም ውጤት ፵፯. ሀብት አጣሪዎች ሊይ ተፈጻሚ ስሇሚሆኑ ዕዲን መክፈሌ ካሇመቻሌ፣ ከመክሰር፣ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር፣ በሞግዚት አስተዲዯር ስር ከመሆን፣ የንግዴ ሥራን ከማፍረስ ወይም መሌሶ ከማዯራጀት ጋር፣ ወይም ተዛማጅነት ካሇው ማናቸውም ሥነ ሥርዓት ጋር ተያያዥ የሆኑ ማናቸውም ተቃራኒ የሕግ ዴንጋጌዎች ቢኖሩም፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ቢታወጅበት ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዉጤት ያሇዉ የፍርዴ ቤት ውሳኔ ቢሰጥበት፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያዉ ጋር የተያያዘ አዯረጃጀት ወይም በኩባንያው ሊይ ተፈጻሚ የሚሆን ማናቸውም የማቻቻያ ዯንቦች ወይም ሌምድች፣ የኪሣራ ማመሌከቻ ባስገባና ባሇገንዘቦች ሕጋዊ መብት ያቋቋሙበትን መያዣ በያዘ ሰው፣ በመሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊ፣ በንብረት ጠባቂ፣ በሞግዚት አስተዲዲሪ፣ በሂሣብ አጣሪ ወይም በሂዯቱ ሥነ ሥርዓት ውስጥ ባሇ ተመሳሳይ አስተዲዲሪ ሊይ አስገዲጅነት ይኖራቸዋሌ፡፡ ፵፰. ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዝውውር እና ክፍያ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ወይም አባሊቱ ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዝውውር ወይም በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ ስራ ጋር በተያያዘ ሇተፈጠረ ግዳታ በተሰጠ መያዣ ሊይ ያሊቸው ግዳታዎች፣ መብቶች፣ እና ሀ) ዕዲን መክፈሌ ካሇመቻሌ፣ ከመክሰር፣ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር፣ የንግዴ ሥራን ከማፍረስ ወይም መሌሶ ከማዯራጀት ጋር፣ ወይም ተዛማጅነት ባሇው ማናቸውም ሥነ ሥርዓት ወይም በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሉዯናቀፉ፤ ሇ) በማናቸውም ባሇገንዘቦች በማያዣው ሊይ ያሊቸውን መብት ወይም መፍትሔዎች እዲይሰሩበት በሚያዯርግ የእገዲ ዴንጋጌ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) መሰረት ዕዲን ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር፣ በሞግዚት አስተዲዯር ስር ከመሆን፣ የንግዴ ሥራን ከማፍረስ ወይም መሌሶ ከማዯራጀት ጋር፣ ወይም ተዛማጅነት ካሇው ማናቸውም ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ አባሌ በቀረበ መያዣ ሊይ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ከማናቸውም የይገባኛሌ ጥያቄዎች እንዱሁም በዚያው መያዣ ሊይ የኩባንያው ላልች አባሊት የይገባኛሌ መብት ከሶስተኛ ወገን አበዲሪዎች የይገባኛሌ መብት ይሌቅ ፫/ ባሇሥሌጣኑ ከመዝጊያ ማቻቻያ ሥርዓት ተጠቃሚ የሆኑ ብቁ የሆኑ ተጓዲኝ ወገኖችን መስፈርቶች በመመሪያ ሉወስን ይችሊሌ፡፡ ፵፱. በመዝገብ የገቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ባሇስሌጣኑ ከፈቀዯሇት ዓሊማ እና አግባብ ውጭ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መዝገብ የተመዘገቡ ሰነድችን በራሱ ስም ሉገዛ፣ ባሇቤት ሉሆን ወይም ሉገበያይባቸው ፶. ስሇተዋዋይ ወገኖች ስሇማሳወቅ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ የሚከተለት ሁኔታዎች ፩/ በላሊ ወገን ያሇ ማንኛውም ግዳታ ፈጻሚ በርክክብና ክፍያ ክንዋኔ ሊይ ተፈጻሚ የሆኑ ፪/ በላሊ ወገን ያሇ ግዳታ ፈጻሚ የገንዘብ አቋም የመዋዠቅ ምሌክት እያሳየ መምጣቱ ወይም የማያስተማምን መሆኑን ሲገምት፡፡ ፶፩. ስራን ስሇማስቀጠሌ እና ከአዯጋ ተመሌሶ ፩/ በገበያው ሊይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ሉያስከትሌ ሲያጋጥም ባሇስሌጣኑ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ወይም እንዱያግዴ ሇማዘዝ ይችሊሌ፡፡ ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ከባሇስሌጣኑ የተሰጠውን ትዕዛዝ ካሊከበረ ባሇስሌጣኑ የግብይቶችን ፍትሃዊ አፈጻጸምና የተቀሊጠፈ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ግብይቶችን ወይም የተወሰነውን ክፍሌ ሇማስቀጠሌ አስፈሊጊ ናቸው ያሊቸውን ፶፪. በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ሊይ ስሇሚወሰዴ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ ሇ) ፈቃዴ ሊይ ተፈጻሚ የሚሆኑ ሁኔታዎችን ሠ) ሏሰተኛ ወይም አሳሳች መረጃ ከሰጠ፤ ረ) የዚህን አዋጅ ወይም አዋጁን መሠረት ባሇስሌጣኑ ፈቃደን ሇተወሰነ ጊዜ ወይም ባሇሥሌጣኑ የሚወስነው ሁኔታ እስከሚፈጸም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚዯረግ እገዲ ከ፫ (ሦስት) ወራት መብሇጥ የሇበትም፤ ሆኖም አስፈሊጊ ሆኖ ከተገኘ ባሇስሌጣኑ ከሦስት ወራት ሊሌበሇጠ ተጨማሪ መሠረት እገዲውን ማንሳት ወይም ፈቃደን ፬/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ ሀ) ወዯ ሀብት ማጣራት ውስጥ ከገባ ወይም ሂሣቡ ተጣርቶ እንዱዘጋ ትዕዛዝ ከተሰጠ፤ ሇ) ሇፈቃደ መታገዴ ምክንያት የሆነውን ጉዴሇት በተወሰነው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ሠ) በላሊ በማናቸውም ምክንያት ፈቃደን ይዞ ሇመቀጠሌ ብቁ እና ተገቢ ሆኖ ባሇሥሌጣኑ ፈቃደን ሉሰርዝበት ይችሊሌ፡፡ ፭/ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) መሠረት ፈቃደን ሇመሰረዝ ከመወሰኑ በፊት ፮/ ባሇፈቃደ ያቀረበው ተቃውሞ አጥጋቢ ሆኖ ካሌተገኘ ወይም የባሇሥሌጣኑ ማስታወቂያ ዯብዲቤ በዯረሰው በ ፴ (ሰሊሣ) ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ካሊቀረበ ፈቃደ ይሰረዛሌ፡፡ ፯/ ባሇሥሌጣኑ የኩባንያውን ፈቃዴ የሰረዘበትን ውሳኔ ሰፊ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ እንዱታተም ፰/ የፈቃደ መሰረዝ ውሳኔ በጋዜጣ ከወጣበት ማናቸውም ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ ፶፫. የመንግስት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ፩/ የዚህ ክፍሌ ዴንጋጌዎች ወይም ላልች ተቃራኒ ዴንጋጌዎች ቢኖሩም ብሔራዊ ባንክ ሙዓሇ ንዋይ ግምጃ ቤትን የማቋቋም፣ በባሇቤትነት የመያዝ፣ ስራውን የማካሄዴ፣ ሇ) የመንግስት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግዐዝ አሌባ ተዯርገው ስሇሚቀመጡበት ሁኔታ አስቀማጭ፣ ከክፍያ ማጣራትና አፈጻጸም፣ ከርክክብ፣ እና ከመንግስት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ምዝገባ ጋር የተያያዙ ውስጠ መ) በራሱ የማዕከሊዊው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት የመንግስት ሰነዯ ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፭ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተገሇጸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ባሇቤትነት መተሊሇፍ የመጨረሻ ስሇመሆኑ እና በአንቀጽ ፵፰ መሰረት ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መተሊሇፍ እና ክፍያ ዋስትና ስሇተሰጡ መያዣዎች የተዯነገጉት እንዯ አግባብነቱ ሇመንግስት ሰነድችም ተፈጻሚ ይሆናለ፡፡ በዚህ አዋጅ በተቃራኒ የተዯነገጉ ማናቸውም ሇኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ግብይት ሇሚዯረግባቸው የግሌ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች የሰነዴ ማስቀመጥ እና ክፍያ የማጣራትና የመፈጸም ስራን እንዱሰራ ሇካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪዎች ፈቃዴ ፶፭. ቁጥጥር የሚዯረግባቸው የካፒታሌ ገበያ ፩/ የሚከተለት የካፒታሌ ገበያ ተግባራት በዚህ አዋጅ መሰረት ቁጥጥር ይዯረግባቸዋሌ፡- ሀ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን መግዛት፣ መሸጥ ሠ) ከግዥ፣ ከመዋሃዴ፣ አንዴ ዴርጅት የራሱ በሆነ ላሊ ዴርጅት ውስጥ ያሇውን ዴርሻ ከመሸጥ ከመጣመር እንዱሁም ላልች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መግዛትና መሸጥ የሚጠይቁ የዴርጅት ገንዘብ አስተዲዯር ረ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የመጠበቅ እና ሰ) የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንድች፣ ቀ) ባሇስሌጣኑ በዚህ አዋጅ መሠረት ቁጥጥር ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሇ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይን በተመሇከተ የተሰጠው ምክር በመዯበኛ ሥራቸው ሂዯት እስካጋጠማቸው በተመዘገበና ዕውቅና በተሰጠው የህግ በተመዘገበና ዕውቅና በተሰጠው የሑሳብ የሚቀርብበት እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን በተመሇከተ የተሰጠው ምክር በመዯበኛ የሥራቸው ሂዯት ሉያጋጥማቸው የሚችለ ተግባራት ሉከናወኑ የሚችለት የካፒታሌ ሀ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ዯሊሊዎች፣ ሇ) የኢንቨስትመንት አማካሪዎች፣ ሠ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ አከናዋኞች፣ ረ) የውክሌና አስተዲዲሪዎች/ባሊዯራዎች፣ ቀ) የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪ ተሿሚ በ) ባሇስሌጣኑ በዚህ አዋጅ በተመሇከቱት ዓሊማዎች መሠረት ሉተዲዯር የሚገባው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ሥራ ነው ብል በሚፈርጀው ተግባር የሚሰማራ ወይም ፬/ የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ፈቃዴ የብቁነትን እና የተገቢነት መሥፈርትን፣ ዝቅተኛውን የካፒታሌ መጠን፣ የውስጥ አዯረጃጀት እና የቁጥጥር እና የበሊይ ክትትሌ መሥፈርቶችን ሇሚያሟሊ ማንኛውም ሰው ይሰጣሌ፡፡ ሥራዎች ሇመሠማራት ፈቃዴ የተሰጠው ማንኛውም ሰው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሕግ ሥራዎች ሇመሠማራት ፈቃዴ የተሰጠው ማንኛውም ሰው አባሌ የሆነበት ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት ሇሚያወጣቸው ውስጠ- ዯንቦችና ውስጣዊ መመሪያዎች ተገዢ መሆን አገሌግልት ሥራ የሚሠራ ሰው ፍቃዴ ያሇው ተሿሚ እንዯራሴ መሆን አሇበት፡፡ መሟሊት ያሇባቸውን መስፈርቶች ባሇስሌጣኑ ፱/ አንዴ ሰው ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ የካፒታሌ ገበያ ተግባራት ሊይ የመሠማራት ፍቃዴ ሉሰጠው ይችሊሌ፤ ባሇስሌጣኑ እንዱህ ሥራዎቹን በተመሇከተ በየጊዜው ሪፖርት እንዱያቀርብ ሉጠይቀው ይችሊሌ፡፡ ፲፩/ ከዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፲) ጋር በተያያዘ ሇመስራት ፈቃዴ የተሰጠውን ሰው ሪኮርድችን በሙለ ሉገመግም፣ ሉያጣራ፣ የሪኮርድችን ቅጂ ሉወስዴ፣ ወይም ፈቃዴ የተሰጠውን ሰው ቅጂዎችን እንዱያቀርብ ሉጠይቅ ይችሊሌ፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት፣ አንዴ ሰው ብቁና ተገቢ መሆኑን ሇመመዘን ባሇስሌጣኑ፡- ተያያዥ የሆነ በትምህርት ወይም በላሊ መንገዴ የተገኘ ሙያዊ ብቃትን ወይም ሏ) ሉሰጥ ያሰበውን አገሌግልት በብቃት፣ መ) የአመሌካቹን መሌካም ስም፣ ፀባይ፣ በገንዘብ አሇመታሇሌ እና ታማኝነትን፤ ፪/ ሇዚህ አዋጅ ዓሊማዎች ባሇስሌጣኑ የብቁነትና ባይሆንም በእጁ ያሇውን ማናቸውንም መረጃ ፫/ ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዓሊማ ሀ) ማመሌከቻ ከቀረበበት ሥራ ጋር በተያያዘ በአመሌካቹ የተቀጠረ፣ ሉቀጠር የታሰበ ወይም ግንኙነት ያሇውን ማንኛውንም ሇ) ሥራውን በሚመሇከት እንዯ ተወካይ ሆኖ የኩባንያው ዲይሬክተር ወይም ሥሌጣን ያሇውን ሠራተኛ፣ በተመሳሳይ ምዴብ የኩባንያው ዲይሬክተር ወይም ሥሌጣን መ) አመሌካቹ የውጭ ሀገር ኢንቨስተር ከሆነ፣ ኢንቨስተሩ በሃገሪቱ የኢንቨስትመንት ህግ ከግምት ውስጥ ሉያስገባ ይችሊሌ፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ከኩባንያው ባሇአክሲዮን›› ማሇት በኩባንያው ውስጥ ባለ ሀ) መዯበኛ የአክሲዮን ዴርሻው ከኩባንያው ካፒታሌ አምስት በመቶ (5%) ወይም ከዚያ በሊይ የሆነ፤ ወይም በባሇስሌጣኑ መመሪያ የሚወሰን ላሊ መቶኛ(ፐርሰንት) ሇ) ሇባሇአክሲዮኑ የአምስት ከመቶ (5%) የመቶኛ ባሇዴርሻ መብት የሚያሰጠው፣ ወይም የነዚህን ያህሌ ባሇዴርሻዎችን መብት የመቆጣጠር ስሌጣን የሚያሰጠው፤ ማመሌከቻ ሇዚሁ ዓሊማ በሚዘጋጀው ቅጽ ተሞሌቶ፣ ከሚጠየቀው ክፍያ ጋር ተያይዞ ፪/ ፈቃዴ ሇማሳዯስ የሚቀርብ ማመሌከቻ ከሆነ፣ አስቀዴሞ የተሰጠው ፈቃዴ ጊዜው ከማሇቁ ከአንዴ ወር በፊት መቅረብ አሇበት፡፡ ፫/ አመሌካቹ ባሇስሌጣኑ ከማመሌከቻው ጋር ማናቸውንም ተጨማሪ መረጃ እንዱያቀርብ ተግባርን ሇማከናወን የፈቃዴ ወይም ፈቃዴ የማሳዯስ ጥያቄ የሚያቀርብ ወይም ከእርሱ ጋር ግንኙነት ያሇው ማንኛውም ሰው ከዚህ ባሇስሌጣኑ ፈቃደን ወይም የፈቃዴ ዕዴሳት ሀ) አሳሳች መረጃ ሇባሇስሌጣኑ ካቀረበ፤ የሆነን ጉዲይ ወይም መረጃ ሳይገሌጽ አነስተኛውን የካፒታሌ መጠን፣ የውስጥ አዯረጃጀትና የስጋት አመራርን እና መ) ከፈቃዴ ጋር የተያያዘን ሥራ ሇማከናወን የአዕምሮ ወይም የአካሌ ብቃት የላሇው ሠ) የዚህን አዋጅ ወይም አዋጁን መሠረት መመሪያዎች ዴንጋጌን ጥሶ መገኘቱ ፪/ ባሇስሌጣኑ ሇአመሌካቹ ወይም ሇባሇፈቃደ የመሰማት ዕዴሌ ሳይሰጥ ፈቃዴ ሉከሇክሌ ወይም አሊዴስም ሉሌ አይችሌም፡፡ ሀ) በዚህ አዋጅ ወይም በአዋጁ መሠረት የተመሇከቱትን የባሇፈቃዴ ግዳታዎችን ሏ) ፈቃደ ሊይ ተፈጻሚ የሚሆኑ ሁኔታዎችን ወይም ገዯቦችን ወይም የዚህን አዋጅና ዯንቦች ወይም መመሪያዎች ዴንጋጌን (አሥራ ሁሇት) ወራት ውስጥ ፈቃዴ ያገኘበትን ሥራ ካሊከናወነ፤ ወይም ሠ) በሥራ የሚገናኛቸውን ወይም የበታች መሠረት አዴርገው የወጡ ዯንቦች ወይም ባሇሥሌጣኑ ፈቃደን ሉያግዴ ይችሊሌ፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንጽ (፩) ቢኖርም፣ ምክንያት የሆነውን ጉዴሇቶች ሇማስተካከሌ መወሰዴ ስሊሇባቸው እርምጃዎች ሇባሇፈቃደ ፫/ ባሇስሌጣኑ ሇአመሌካቹ ወይም ሇባሇፈቃደ የመሰማት እና ፈቃደ መታገዴ እንዯላሇበት ሳይሰጠው ፈቃደን ሉያግዴ አይችሌም፡፡ ፬/ ፈቃደ በባሇሥሌጣኑ የታገዯበት ማንኛውም ሰው የፈቃደ እገዲው ከፀናበት ቀን ጀምሮ ቁጥጥር በሚዯረግበት በማናቸውም የሥራ እንቅስቃሴ ውስጥ መሳተፍ አይችሌም፡፡ ሀ) ፈቃደ ሏሰተኛ ወይም የተሳሳተ መረጃን የሚዯረግበትን ሥራ ማከናወን ካቆመ፤ ሏ) ባሇፈቃደ ሇፈቃደ መታገዴ ምክንያት የሆነውን ጉዴሇት በተወሰነው የጊዜ ገዯብ ተግባር ወይም ዓሊማ ከተጠቀመበት፤ ሠ) ባሇፈቃደ ከዚህ በፊት የፈቃዴ እግዴ ፪/ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፈቃደን ሇመሰረዝ ከመወሰኑ በፊት ፫/ ባሇፈቃደ ያቀረበው ተቃውሞ አጥጋቢ ሆኖ ካሌተገኘ ወይም የባሇሥሌጣኑ ማስታወቂያ ዯብዲቤ በዯረሰው በ፴ (ሰሊሣ) ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ካሊቀረበ ፈቃደ ይሰረዛሌ፡፡ ፬/ ባሇሥሌጣኑ የኩባንያውን ፈቃዴ የሰረዘበትን ውሳኔ ሰፊ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ እንዱታተም ፭/ የፈቃደ መሰረዝ ውሳኔው በጋዜጣ ከወጣበት ማናቸውም ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ ፮/ ፈቃደ ከተሰረዘ ወይም ባሇፈቃደ ግዳታውን መወጣት ካሌቻሇ፣ ባሇሥሌጣኑ በባሇፈቃደ የተያዘን ሀብት በላሊ ሰው ይዞታ ሥር ሀ) የዯንበኛውን የባንክ ሂሣቦች ወዯ ላሊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ አገሌግልት አቅራቢ እንዱያዛውር፤ እና/ወይም ሇ) ተቆጣጣሪ፣ ንብረት ጠባቂና አጣሪ ወይም ፷፩. የራሱን በራስ ተቆጣጣሪ ዴርጅት አባሌ በዚህ ክፍሌ ሇአመሌካቾች የተሰጡት መብቶች ወይም ሇማሳዯስ የራሱን በራስ ተቆጣጣሪ ፷፪. የሑሳብ መዝገብ ቅኝት እና የዉስጥ ቁጥጥር አያያዝ ዘዳ መሠረት የሑሳብ መዝገብ ስርዓት መዘርጋት እና ከእርሱ ጋር የተያያዙ ግብይቶችን ወይም የባሇቤትነት ዝውውሮችን ፪/ ፈቃዴ የተሰጠው ሰው መዝገቦቹን፣ ሰነድቹን እና የሑሳብ መግሇጫዎችን ከተዘጋጁበት ቀን ጀምሮ ሇ፲ (አስር) ዓመት ወይም ከዯንበኛው ጋር ሙግት ውስጥ የገባበት ጉዲይ ካሇ እስከሚጠናቀቅ ዴረስ የበሇጠውን ያህሌ ጊዜ ጠብቆ ማቆየት አሇበት፡፡ በዚህ ወቅትም ሇምርመራ ከተፈሇጉ መቅረብ አሇባቸው፡፡ በሚመዴበው ማናቸውም ሰው በማናቸውም ጊዜ ፍተሻ ወይም ምርመራ ይካሄዴባቸዋሌ፡፡ ፬/ ፈቃዴ የተሰጠው ሰው የዯንበኞቹን ማንነት መዝግቦ የመያዝ፣ እንዱሁም ገንዘብና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ጋር በተያያዘ ከዴሇሊ እና ቅኝትን በተመሇከተ የውስጥ ቁጥጥር ሥርዓት አስተዲዲር እንዱሁም የጥቅም ግጭትን መመሪያዎችንና አሠራሮችን ማዘጋጀት፤ ሇ) ሥራዎችን ከሚመሇከተው ክፍሌ በተገኘ አጠቃሊይ ወይም ሌዩ ፈቃዴ መሠረት ሏ) ከሚመሇከተው ክፍሌ በተገኘ አጠቃሊይ የማስወገዴ ሂዯት ነጻነትን ማረጋገጥ፤ መ) የተመዘገቡ ሀብቶችን፣ በአስፈሊጊው ጊዜ በማስተያየት የጎሊ ሌዩነት ከታየ አስፈሊጊውን እርምጃ መውሰዴ፤ እና ባስቀመጠው አሠራር መሠረት የፋይናንስ መግሇጫ ማዘጋጀት በሚያስችሌ መሌኩ ፩/ እያንዲንደ ፈቃዴ ያሇው ሰው በባሇስሌጣኑ የፀዯቀ የዉጭ ኦዱተር መሰየም አሇበት፡፡ ፪/ አንዴ ሰው ፈቃዴ ሇተሰጠው ሰው የውጭ ሀ) ሇባሇ ፈቃደ ሰው የአክሲዮን ባሇዴርሻ፣ ዲይሬክተር ወይም ሰራተኛ ከሆነ፤ ሇ) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ (ሀ) ከተዘረዘሩት በአንደ ምዴብ ሊሇ ሰው የትዲር ጓዯኛ ከሆነ ወይም በጋብቻም ሆነ በስጋ አንዯኛ ዯረጃ ዝምዴና ካሇው፤ ሏ) የኦዱተሮቹ ዴርጅት ባሇዴርሻ ወይም የኦዱት ቡዴን አባሌ በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ (ሀ) እና (ሇ) ዴንጋጌዎች ሥር ከተጠቀሱት በአንደ የሚወዴቅ የውጭ ኦዱተር ሆነው ሉሰየሙ የሚችለ ባሇሙያዎች ሉኖራቸው ስሇሚገባ ዝቅተኛ የካፒታሌ ገበያ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤት ፷፬. የካፒታሌ ገበያ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤት የካፒታሌ ገበያ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤት (ከዚህ በኃሊ ‹‹አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤት›› እየተባሇ የሚጠራ) በዚህ አዋጅ ተቋቁሟሌ፡፡ ፷፭. የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ስሌጣን አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ በባሇስሌጣኑ ወይም የባሇስሌጣኑን ተግባርና ስሌጣን በሚያስፈጽም ሰው በተሊሇፈ ውሳኔ ሊይ የቀረበን ይግባኝ የመስማትና የመወሰን ስሌጣን አሇው፡፡ ፷፮. የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ አባሊት ሹመት ሇአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ይሾማለ፡፡ ፪/ የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ አባሊት ከሚከተለት ሀ) የፌዯራሌ ከፍተኛ ፍርዴ ቤት ዲኛ ሆኖ ማገሌገሌ የሚያስችሌ ብቃት ያሊቸው ሆነዉ ከንግዴ ሥራ ወይም ከፋይናንስ ወይም ከሑሳብ አያያዝ ጋር ተዛማጅነት ያሇው የስራ ሌምዴ ያሊቸው ሰብሳቢና ሇ) የህግ፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ፣ የንግዴ ሥራ ወይም የፋይናንስ ወይም የሑሳብ አያያዝ ዕውቀትና ሌምዴ ያሊቸው ላልች ሦስት ፫/ የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ አባሌ፡- ሀ) የሙለ ጊዜ ወይም የትርፍ ጊዜ አባሌ ሇ) የሹመቱ የመጀመሪያ የሥራ ዘመን ፭ (አምስት) ዓመት ሆኖ፣ ሇአንዴ ተጨማሪ የሥራ ዘመን በዴጋሜ ሉሾም ይችሊሌ፤ የሙያ አበለ፣ መንግስት በሚወስነው ፷፯. ሇአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ አባሌነት ብቁ ፩/ መክሰሩ በፍርዴ ቤት ከተረጋገጠበት፤ ፪/ የባሇስሌጣኑ ወይም ባሇስሌጣኑ ፈቃዴ ሇሰጠው ፫/ በማንኛውም ህግ በወንጀሌ ተከሶ ጥፋተኝነቱ ተረጋግጦ ከ፮ (ስዴስት) ወር የበሇጠ እስራት ፷፰. የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ አስተዲዯር ፩/ የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ሰብሳቢ የፍርዴ ቤቱን አስተዲዯራዊ ጉዲዮች ይመራሌ፡፡ ፪/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ሬጅስትራር እና ፷፱. የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ በጀት እና የሂሳብ ፩/ የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ በጀት በመንግስት ፪/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ የተሟሊና ትክክሇኛ የሑሳብ መዝገብ መያዝ አሇበት፡፡ በፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ወይም በፌዯራሌ ዋና ኦዱተር በሚመዯብ ኦዱተር ይመረመራሌ፡፡ ፸. የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ዓመታዊ ሪፖርት ፩/ የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤት ሰብሳቢው በየበጀት ዓመቱ የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱን ጉዲዮች ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሇየበጀት ዓመቱ የሚዘጋጀው ሪፖርት የበጀት ዓመቱ ባሇቀ በ፫ (ሦስት) ወር ጊዜ ውስጥ ሇጠቅሊይ ፩/ ማንኛውም ሰው በባሇስሌጣኑ ውሳኔ ሊይ ሇአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ይግባኝ መጠየቅ ከፈሇገ፣ ውሳኔው ከተገሇጸሇት በኋሊ ባለ በ፳፰ ማሳወቂያ ሇሬጅስትራር ፋይሌ በማዴረግ እና የተወሰነውን ክፍያ በመፈጸም ማመሌከት ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም፣ ምክንያት ካሇና ከዚያም በኋሊ ያሇምንም መዘግየት ይግባኙ እንዯተጠየቀ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ካመነ የተጠቀሰው ጊዜ ካሇፈም በኋሊ ይግባኝ ሉቀርብ ይችሊሌ፡፡ ፫/ የይግባኝ ማሳወቂያ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ በሚጠይቀው አቀራረብ መሠረት ሇይግባኝ ፬/ ባሇስሌጣኑ የይግባኝ ማስታወቂያው በዯረሰው ከተጠየቀበት ጉዲይ ጋር ተያያዥ የሆኑ ሰነድችን ቅጂ ሇአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ፸፪. የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ አሠራር ከአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ችልቶች የአንደ ፪/ በይግባኝ የተነሱትን ጭብጦች ከግምት ውስጥ በማስገባት የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ሰብሳቢ የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱን አባሌ ወይም አባሊት ይግባኙን እንዱሰሙ ይመዴባሌ፡፡ ፫/ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ውሳኔውን፣ ብይኑን፣ ትእዛዙን እና የችልት አካሄደን ሇማስፈጸም በፍትሏ ብሔር ስነ-ስርዓት ህግ ሇመዯበኛ ፍርዴ ቤት የተሰጠው ስሌጣን ይኖረዋሌ፡፡ ፸፫. የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ውሳኔ ፩/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ የቀረበሇትን ይግባኝ ፪/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ይግባኝ በተጠየቀ በ፷ (ስሌሳ) ቀናት ውስጥ ውሳኔ መስጠት ፫/ የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ሰብሳቢ የጉዲዩን ውስብስብነት ከግምት በማስገባት እና ሇፍትህ አሰጣጥ አስፈሊጊ ሆኖ ሲገኝ ሇተከራካሪ የይግባኝ መወሰኛ ጊዜውን ከ፴ (ስሊሳ) ቀናት ሊሌበሇጠ ጊዜ ሉያራዝመው ይችሊሌ፡፡ ፬/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፪) እና (፫) የተመሇከቱትን አሇማክበሩ በፍርዴ ቤቱ የሰጠውን ውሳኔ ተቀባይነት ሉያሳጣው አይችሌም፡፡ ፭/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ የቀረበውን ይግባኝ ሀ) የመጀመሪያውን ትእዛዝ ወይም ውሳኔ እንዲሇ ሉያፀናው፣ ሉያሻሽሇው ወይም ሇ) ትክክሇኛ ነው ብል በወሰነው አቅጣጫ ማናቸውም አይነት ላሊ ትእዛዝ ሉስጥ፤ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ ፭ (ሀ) መሰረት አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ የመጀመሪያውን ትእዛዝ ወይም ውሳኔ ከሻረ፣ ትእዛዙን ወይም ውሳኔዉን ራሱ ትክክሇኛ ነው ብል ባመነበት ትእዛዝ ወይም ውሳኔ ሉተካዉ ይችሊሌ፡፡ ፯/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ የይግባኙን ውሳኔ ቅጂ፣ ውሳኔውን በሰጠ በ፯ (ሰባት) ቀናት ውስጥ ሇባሇጉዲዮቹ እንዱዯርሳቸው ማዴረግ ፰/ የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ውሳኔ ሇውሳኔ ባስነሱ ጭብጦች ሊይ የተዯረሰበትን ግኝት፣ የማስረጃውን ዋቢ ወይም ላልች ሇግኝቱ ፱/ በይግባኙ ሊይ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ የሚሰጠው ውሳኔ ውሳኔው ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ ወይም አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ በውሳኔ ማሳወቂያው ሊይ ከሚገሌጸው ላሊ ማናቸውም ቀን ጀምሮ ተፈጻሚ ይሆናሌ፡፡ ፸፬. ወዯ ፊዯራሌ ከፍተኛው ፍርዴ ቤት ይግባኝ በአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ውሳኔ ቅር የተሰኘ ተከራካሪ አካሌ ውሳኔውን ባወቀ በ ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ በህግ ጉዲይ ሊይ ብቻ ሇፌዯራሌ ሇህዝብ ሽያጭ ማቅረብና የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ግብይት ፸፭. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ምዝገባ ፩/ ሇህዝብ የሚሸጥ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ሇሽያጭ ወይም ሇገበያ ከመቅረቡ በፊት በባሇስሌጣኑ ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪ ወይም ተወካዩ ሇዚሁ ተብል በባሇስሌጣኑ በተዘጋጀ ቅጽ ሊይ የምዝገባ መግሇጫውን ሇባሇስሌጣኑ ማስገባት የሚጠየቀውን መረጃ በመመሪያ ይወስናሌ፡፡ ፬/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ምዝገባ ከዚህ በታች በተዘረዘሩ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አይነቶች ሊይ ሀ) በኢትዮጵያ መንግስት ሇሽያጭ በቀረቡ ሏ) መክሰራቸዉ የታወጀባቸዉ ኩባንያዎች መ) በግሌ ሇሽያጭ በሚቀርቡ ሰነዯ ሙዓሇ በተዯረጉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች፡፡ ንዋዮች ሇህዝብ ሇሽያጭ አይቀርቡም፡፡ ፯/ ባሇስሌጣኑ የታዲጊ ኩባንያዎችን የምዝገባ ፰/ ባሇስሌጣኑ ባሌተማከሇ ጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ የሚዯረጉ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት መሥፈርቶችን በመመሪያ ይወስናሌ፡፡ ፸፮. በኩባንያዎች ሇሚቀርቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪ ማንኛውንም መግሇጫውን በባሇሌጣኑ ማስፀዯቅ አሇበት፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው መግሇጫ ትክክሇኛ፣ የሚገባውን ያህሌ ግሌጽ፣ የተሟሊ፣ ምክንያታዊ በሆነ ዯረጃ የሚፈሇገውን ሇይቶ የሚያቀርብ እና ወቅታዊ መሆን ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተጠቀሰው የሽያጭ ማስታወቂያዎችን ጨምሮ፣ የዯንበኛ መግሇጫ በሚከተለት ምክንያቶች ሉከሇክሌ ሀ) መግሇጫው የንግዴ ህጉን ዴንጋጌዎች፣ ይህን አዋጅ ወይም ላልች በባሇስሌጣኑ መስፈርቶችን ያሌተከተሇ ከሆነ፤ ወይም ሇ) መግሇጫው በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገዥው ውሳኔ ሊይ ተጽእኖ ሉያስከትሌ የሚችሌ፤ በባሇስሌጣኑ መመሪያ በተካተቱት ቃሊትና ሁኔታዎች መሠረት፣ ያሇ ክፍያ ሇህዝብ ፩/ ሇህዝብ የሚቀርቡ ወይም በህዝብ የተያዙ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇሽያጭ የሚያቀርብ አዉጪ ከራሱ እና፣ ተቀጥሊ ካሇ፣ ከተቀጥሊ የተቀጥሊ ዴርጅቱን የፋይናንስ አቋም ሇመገምገም አስፈሊጊ የሆነ፤ እንዱሁም ሇ) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩ የሚገበያይ የሏሰት ገበያ እንዲይቋቋም የሚያዯርግ ወይም በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩ የገበያ ዋጋ ሊይ በወሳኝነት ተጽዕኖ ሉያሳዴር የሚችሌ፤ መረጃ ሇባሇሥሌጣኑ፣ ሇአባሊቱ እና የእርሱን በተቻሇ መጠን በፍጥነት ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፪/ ማናቸውም ሇህዝብ የሚሸጡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አቅራቢዎች በባሇስሌጣኑ መመሪያዎች፣ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ባወጣቸውና መሠረት የተመረመረ የሂሳብ መግሇጫቸውን በውስጣቸው የሚከሰቱ ማናቸውንም አይነት ገበያው አስፈሊጊ እርምጃዎችን እንዱወስዴ የሚወስነውን ክፍያ እየከፈሇ ማየት ወይም ፭/ የተመዘገቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አንዴ ጊዜ ከወጡ በኋሊ፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩን ዋጋ ሉሇውጡ የሚችለ ማናቸውም መረጃዎች ወዱያውኑ ሇህዝብ በሚሰራጭ ጋዜጣ በሚወጣ ሇተመዘገቡባቸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አነቀጽ (፭) የተዯነገገው ግዳታዎችን በመመሪያ ሉያወጣ ይችሊሌ፡፡ ፸፰. በሃብት የተዯገፉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሇሽያጭ የሚቀርቡት በባሇ ሌዩ ተሌእኮ ተቋም የሚወጡ ከሆነ ብቻ ነው፡፡ ሀ) ወዯ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ከሚቀየሩና በሃብት የተዯገፉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሇ) በሃብት የተዯገፉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አቅራቢዎችን በሚመሇከት፣ ሇእያንዲንደ የተዯገፈውን ሀብት የሚመሇከት መረጃን፤ ውስጣዊ መመሪያዎች መመሪያ ማውጣት የቀረበበትን ምዴብ እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩን የዯገፈውን ሀብት አይነት ወይም ባሇስሌጣኑ ተገቢ ናቸው ብል የሚሊቸውን ላልችን ጉዲዮች ከግንዛቤ በማስገባት፣ የዯንበኛ ሳቢ መግሇጫውን ወይም የኩባንያውን አሊማዎች፣ ስጋት እና የሙዓሇ ንዋዮች የውሇታ ቃልች የተዯገፈ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይን ሇህዝብ ወይም ወይም እንዱፈርሙ ወይም እንዱገዙ ሉጋብዝ ሇዚህ ክፍሌ ዓሊማ ‹‹ጥቅም ያሇው ሰው›› ኩባንያን ካፒታሌ አምስት (፭) በመቶ ወይም ከዚያ በሊይ የሚሆነውን በቀጥታ፣ በተዘዋዋሪ ወይም ከላልች ጋር በመጣመር ዴርሻ ያሇው ፩/ ጥቅም ያሇው ሰው ዴርሻ ከገዛበት ቀን ጀምሮ በ፭ (አምስት) ቀናት ውስጥ የተረጋገጠና ሙዓሇ ንዋዩ ግብይት ሇሚፈፀምበት ገበያ እና ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮቹ አቅራቢ ማቅረብ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰዉን ያሊቸውን ሰዎች ስምና በአክሲዮን ዴርሻቸው ሊይ የሚዯረገውን ማናቸውንም ሇውጥ ይፋ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) የተዯነገገዉን መረጃ ይፋ የሚዯረግበትን አሠራርና ጊዜ በተመሇከተ ባሇስሌጣኑ በመመሪያ ሉወስን ፭/ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የተመዘገበበት ገበያ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፫) ይፋ የተዯረጉ ጥቅሞችን በተመሇከተ የዯረሰውን በባሇስሌጣኑ መመሪያ በተዯነገገዉ መሠረት ፮/ መረጃውን ይፋ የማዴረግ ግዳታ የተጣሇበት ሰው፣ በዚህ አዋጅ ዴንጋጌዎችና ባሇስሌጣኑ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ጥቅሞችን ባሇማሳወቁ ምክንያት በባሇስሌጣኑ፣ በገበያው ወይም በላሊ ሦስተኛ ወገን ሊይ ሇሚዯርሰው ማናቸውም ጉዲት ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹ ይፋ ስሇማዴረግ የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ጥቅም ያሇው ሰውና በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ የተመዘገበ አውጪው ካፒታሌ 0.5 (ዜሮ ነጥብ አምስት) በመቶ የሚበሌጡ በጥቅም ሊይ የተዯረጉ ማናቸውንም ሇውጦች፣ ሇውጡ በተዯረገ በ፲ (አስር) ቀናት ውስጥ ሇባሇስሌጣኑ እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩ ሇተመዘገበበት ገበያ ሪፖርት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሪፖርት የማዴረጉ ግዳታ፣ የጥቅም ሇውጡ እየቀነሰ ሄድ ጥቅሙ ከካፒታለ ከ፭ በመቶ በታች እስከሚሆን ዴረስ ፀንቶ ይቆያሌ፡፡ የተመዘገበ አክሲዮን ኩባንያ የዲይሬክተሮች አኳኋን ክፍያን፣ ዯመወዝን፣ ማትጊያን እና ፪/ ማንኛውም ባሇዴርሻ አካሌ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰዉን መዝገብ በመዯበኛ የሥራ ሠዓት የማየት መብት ሇቁጥጥር የሚያበቃ የአክስዮን ግዥ እና ስሇ አነስተኛ ሇዚህ ክፍሌ አሊማ ‹‹ሇቁጥጥር የሚያበቃ የግዢ የዲይሬክተሮች ቦርዴ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ ሇመቆጣጠር የሚያስችሌ የግዥ ጥያቄ ማቅረብ፣ ሇመግዛት ግፊት ማዴረግ ወይም ከመቶኛ አብዛኛውን ባሇቤት ሇመሆን ጥያቄ ማቅረብ ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በተዯነገገው፣ በባሇስሌጣኑ በወጣው መመሪያ ወይም በላሊ ህግ መሠረት ካሌሆነ በስተቀር የማናቸውንም ኩባንያ አክሲዮን ሇቁጥጥር በሚያበቃ መሌኩ ማቅረብም ሆነ ክትትሌ ማዴረግ አይችሌም፡፡ የሚፈሌግ ሰው፣ የግዢ ጥያቄ ማቅረቢያ ሰነድችን ቅጂ ከላልች አግባብነት ካሊቸው መረጃዎች ጋር ሇባሇስሌጣኑ፣ ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው እና ሇቁጥጥር የሚያበቃ ግዥ ሇተጠየቀበት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪው ከማግኘቱ በፊት በግዢው ሂዯት ወዯ ቀጣዩ ፬/ ባሇስሌጣኑም ማመሌከቻውን እና የግዢ ሰነድችን በማረጋገጥ ቢዘገይ በ፲ (አስር) ቀናት ውስጥ ዉሳኔ መስጠት አሇበት፤ ዴንጋጌዎችንና ተያያዥ የሆኑ ባሇስሌጣኑ ያወጣቸውን መመሪያዎች የሚጥስ ሆኖ ሏ) የግዥ ጥያቄ አቅራቢው በዚህ አዋጅ ዴንጋጌዎችና ባሇስሌጣኑ በሚያወጣቸው መ) የግዥ ጥያቄው የአክሲዮን ኩባንያው ባሇ አክሲዮኖች ውሳኔ ሊይ ተጽእኖ ሉያሳዴር በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) መሠረት ሇቀረበሇት ማመሌከቻ ይሁንታ ሉከሇክሌ ፮/ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገዴ ከአንዴ የተመዘገበ ኩባንያ ግብይት እንዱዯረግባቸው ከገቡ አክሲዮኖች ከሚያስፈሌገው አብሊጫ የመቶኛ ዴርሻ በሊይ የገዛ ሰው ከገዛበት ቀን ጀምሮ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ በገበያው ግብይት የሚዯረግባቸውን ቀሪ አክሲዮኖች ፯/ ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ (፮) ዴንጋጌ የሚውሌ የመቶኛ አብሊጫ ዴርሻ መጠንን ባሇስሌጣኑ በመመሪያ ይወስናሌ፡፡ ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፮) መሠረት ጎጂ ተጽዕኖ የዯረሰበት ማንኛውም ባሇአክሲዮን የአክሲዮን ዴርሻ ያሊቸውን ባሇአክሲዮኖች ጥቅም የሚጎዲ የሆነ እንዯሆነ በንግዴ ህጉ በተቀመጡ ተገቢነት ባሊቸዉ ዴንጋጌዎች መሠረት ውሳኔውን መቃወም ይችሊሌ፡፡ ፱/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፮)፣(፯) እና (፰) በሚከተለት ሊይ ተፈጻሚ አይሆኑም፡- ሇ) ኩባንያው ካፒታለን በሚያሳዴግበት ጊዜ በሚገኝ ተጨማሪ የአክሲዮን ዴሌዴሌ በመቆጠባቸው ምክንያት መቶኛ ገዯብ ሏ) ዕዲ እንዯገና በመዋቀሩ ወዯ አክሲዮን በመቀየሩ ምክንያት የተጠቀሰው የመቶኛ መ) በውርስ፣ በኑዛዜ ወይም በፍርዴ ውሳኔ የተጠቀሰው መቶኛ ሲወሰዴ፤ የተጣሇው ሠ)ባሇስሌጣኑ በሚያወጣው መመሪያ ውስጠ- ዯንቦች እና በተካተቱ ላልች ተመሳሳይ ፲/ ማናቸውም በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፱(ሀ) መሰረት በባሇሥሌጣኑ የሚሰጥ የተፈጻሚነት ፲፩/ የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ ፱(መ) አይነት ሁኔታ ሲያጋጥም ግሇሰቡ ጭማሪ ከተዯረገበት ጊዜ አንስቶ ከ፪ (ሁሇት) ዓመት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ የዴርሻውን ሁኔታ ማስተካከሌ የሚፈጸምባቸው ወይም እንዲሇ ተጠቃሇው የሚወሰደበት አከሲዮኖቹን ሇሽያጭ ያቀረበ ሇባሇአክሲዮኖች የውሳኔ ሃሣቦችን ያካተተ ፲፫/ ነባር ባሇአክሲዮኖች የኩባንያቸዉን አክሲዮን የመጠቅሇሌ ወይም ሇቁጥጥር የሚያበቃ ግዢ ሀ) ሏሳቡን በሚገባ እንዱያስቡበት በቂ ጊዜ፤ ሇ) የቀረበው ሏሣብ የሚሰጠውን ጠቀሜታ ሇመገምገም እንዱችለ በቂ መረጃ፤ ሏ) ተግባራዊ ማዴረግ እስከተቻሇ ዴረስ፣ በውሳኔ ሏሣቡ መሠረት ባሇአክሲዮኖች ከሚያገኙት ማናቸውም ጥቅም ተጠቃሚ ሇመሆን ምክንያታዊና ፍትሀዊ ዕዴልች፤ በአንደ መሌክ ሉቋቋም ይችሊሌ፡- ፩/ እንዯ ጋርዮሽ ገንዘብ ያለ የኢንቨስትመንት ፫/ ባሇስሌጣኑ በጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሥር መካተት አሇባቸው ብል የሚወስናቸው ላልች ፹፮. የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ አመዘጋገብ ፩/ ከጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ጋር የተያያዙ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ወይም ክፍሌፋዮች በባሇስሌጣኑ ካሌተመዘገቡ እና ምዝገባውም በሰፊው በሚሰራጭ ጋዜጣ ሇህዝብ ካሌተገሇፀ ማመሌከቻ ሇዚሁ ተብል በተዘጋጀ ቅጽ ተሞሌቶ ሇባሇስሌጣኑ ከሚከተለት ሰነድች ጋር ተያይዞ መቅረብ ይኖርበታሌ፡- የቅርብ ጊዜ የፋይናንስ ሪፖርት፣ እና ይመዘግባሌ፤ ይህንንም ሇአመሌካቹ በጽሁፍ ፬/ ባሇስሌጣኑ ስሇ ጋራ ኢንቨስትመንት ፈንድች አይነት፣ በጋራ ኢንቨስትመንት ፈንድች ሥራ ክፍሌፋዮች፣ ስሇሀብት አገማመት፣ ስሇዋጋ ፹፯. የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሥራ አከናዋኝ ፩/ ሇጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሥራ አከናዋኝ ሆኖ የሚያገሇግሌ ማንኛውም ሰው ፈቃዴ ሀ) የስጋት አስተዲዯር ዘዳዎች፣ ሠ) ተገቢና ብቁ የሰውና የቴክኒክ ሀብት፣ ረ) ዝቅተኛ ተፈሊጊ ካፒታሌ፣ እና ሰ) ላልች በባሇስሌጣኑ መመሪያ የሚወሰኑ በተመሇከተ ዝቅተኛ መስፈርቶችን ማሟሊት ኢንቨስትመንቶችን ሇመምረጥ የሚካሄደ በፍትሏዊነት የማስተናገዴ መርሆዎችን ሏ) የጥቅም ግጭትን መሇየትና የማስተዲዯር፣ በተሇይም ከተዛመዯ አካሌ ጋር የሚዯረግ በተመሇከተ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴን የሚገቡ መስፈርቶችን ከአነስተኛ ዯረጃዎች አከናዋኞች የፈንደን ሀብቶች እና ከፈንደ የሚመሇከት መዝገቦችን መመዝገብና መያዝ አሠራር ሊይ የሚከሰቱ ጉሌህ ሇውጦችን ፭/ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሥራ አከናዋኝ የራሱን ሀብት ከጋራ ኢንቨስትመንቱ ሀብት ፮/ የዯንበኛ ሀብት ከጋራ ኢንቨስትመንት ሥራ አከናዋኙ ጉዲትና ኪሳራ መጠበቅ አሇበት፡፡ ፯/ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ስራ አከናዋኙ፤ ሀ) ክፍሌፋዮችን ሽጦ የመዉጣት ጥያቄን ሇ) ከጋራ ኢንቨስትመንት ፈንደ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም መተዲዯሪያ ዯንብ ወይም ውልች ወይም ከዯንበኛ ሳቢ መግሇጫው ጋር በሚቃረን መንገዴ ክፍሌፋዮችን ሽጦ መዉጣት ሊይ እገዲ ከጣሇ፤ ወይም ሏ) ይህን አዋጅ ይጥሳሌ ተብል ከታመነ፤ ፹፰. የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ኢንቨስተሮች ፩/ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ አከናዋኝ፣ ሥራ ሊይ ሇማዋሌ በኢንቨስተሮች አስቀዴመው መጽዯቅ የማያስፈሌጋቸው ጉዲዮች ሆነው በኢንቨስተሮች መብት ሊይ ጉሌህ ሇውጦች የሚያስከትለትን ስራ ሊይ ከማዋለ በፊት ሇኢንቨስተሮች ማስታወቅ አሇበት፡፡ ፪/ በኢንቨስተሮች መብት ሊይ ሇውጥ ሉያስከትሌ የሚችሌ ጉሌህ ሇውጥ ሥራ ሊይ ከመዋለ ክፍሌፋዮቻቸዉን ያሇ ክፍያ እንዱሸጡ እዴሌ ፫/ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ኢንቨስተሮች ክፍሌፋያቸውን በመተዲዯሪያ ዯንብ፣ ወይም በመመስረቻ ፅሁፍ፣ ወይም በኮንትራት ወይም በዯንበኛ ሳቢ መግሇጫው መሠረት ያሇምንም ፹፱. የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ኢንቨስትመንት አማካሪ ሆኖ የሚያገሇግሌ ሰው የሚከተለትን ፩/ በኢንቨስትመንት አማካሪነት ሇመስራት ሇማስጠበቅ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንደ የሚመራባቸውን መመሪያዎችና አሠራሮች ፫/ የኢንቨስትመንት ምክር በሚሰጥበት ጊዜ የግሌ ንብረቱን ሇመጠበቅ ሇሚተጋ ሰው የተያያዙ መዯበኛ ሪኮርድችን በፈንደ የሂሳብ አያያዝ ሥርዓት መሠረት መዝግቦ ፭/ በተጠየቀ ጊዜ እና በባሇስሌጣኑ መመሪያ መሠረት በየጊዜው ሇባሇስሌጣኑ ሪፖርት ፺. የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ጠባቂ በዯንበኛ ሀብትነት ሇይቶ በሚይዝ ራሱን በቻሇ ላሊ ጠባቂ አካሌ ጥበቃ ሥር መሆን በአሰራሩ ከጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሥራ አከናዋኝ ገሇሌተኛ ሆኖ ሁሌጊዜም ሀ) የፋይናንስ እና የማስተዲዯር ብቃት፤ ሀብቶች ሇይቶ የመጠበቅ ብቃቱን፤ ፺፩. በጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሊይ የተጣለ ገዯቦች ፩/ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ የሚከተለትን ተግባራት ከማከናወን የተከሇከሇ ነው፡- ሇ) በባሇስሌጣኑ መመሪያ በወጡ መስፈርቶች ኩባንያ ወይም ከተቀጥሊ ኩባንያዎቹ ሰነዯ ከሚመራበት ወይም የሽያጭ ወኪሌ ሆኖ ፪/ ማንኛዉም የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ያሇ ባሇስሌጣኑ ይሁንታ የኢንቨስትመንት ፈንዴ አማካሪ ወይም ጠባቂ ሉሾም ወይም በላሊ ኢንቨስትመንት ፈንዴ አማካሪ ወይም ጠባቂ በዯረሰዉ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ዉስጥ ውሳኔውን እና የውሳኔውን ምክንያት ያሳዉቃሌ፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ አማካሪ ወይም ጠባቂ የመሾም ወይም የመተካት ማመሌከቻ ቀርቦሇት ባሇስሌጣኑ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ የባሇስሌጣኑን ይሁንታ እንዲገኘ ይቆጠራሌ፡፡ ፩/ ሇዚህ አዋጅ አሊማዎች፣ አንዴ መረጃ ሇህዝብ ሀ) በባሇስሌጣኑ ወይም በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩ ባሇሙያዎች መረጃ ሇመስጠት ተብል ሇ) ተመዝግቦ ተይዞ በወጣ ህግ መሰረት (፩) ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮቹ፤ ወይም (፪) ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩ አቅራቢ፤ጋር የተገናኘ ሆኖ ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ጋር በተገናኘ ስራ ሉሰሩ በሚችለ አካሊት በቀሊለ ሉገኝ ከቻሇ፤ ወይም መ) ሇህዝብ እንዱያውቀው ከተዯረገ መረጃ ሀ) በጥንቃቄ በሚሰሩና የሙያው ብቃት ሇ) በፍትሏዊና ተመጣጣኝ ክፍያ በቋሚ ሏ) በምሌከታ ብቻ የሚገኝ፤ ወይም መ) ከኢትዮጵያ ውጭ ብቻ የሚታተም ፩/ ሇዚህ ክፍሌ አሊማ ‹‹ውስጥ አዋቂ መረጃ›› ያሌተሰራጨ እና ሇህዝብ ቢሰራጭ ኖሮ በማናቸውም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ዋጋ ሊይ ጉሌህ ሇውጥ ሉያስከትሌ የሚችሌ ነው፡፡ ፪/ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ከውስጠ አዋቂ መረጃዎች ጋር በተያያዘ ‹‹ዋጋቸው ተሇዋዋጭ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች›› ናቸው የሚባለት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች እሴትን ጨምሮ መረጃው ሇህዝብ ቢገሇፅ በዋጋው ሊይ ጉሌህ ሇውጥ ሉያስከትሌ የሚችሌ ከሆነ ነው፡፡ ፩/ ሇዚሀ ክፍሌ አሊማ ‹‹ውስጥ አዋቂ›› ማሇት የውስጥ መረጃ ያሇው ሰው ነው፡፡ ፪/ ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) አሊማ አንዴ ምክንያት መረጃውን የማግኘት ዕዴሌ ሏ) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ (ሀ) እና/ወይም (ሇ) ከተጠቀሱት ሰዎች ጋር ባሇዉ ቀጥተኛ ወይም ቀጥተኛ ባሌሆነ መረጃውን ያገኘ እንዯሆነ ከውስጥ ምንጭ ፩/ የውስጥ አዋቂ መረጃ ያሇው ሰው፡- ሀ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮቹ ከውስጥ አዋቂ መረጃ ጋር በተያያዘ ዋጋቸው ተሇዋዋጭ ሇ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮቹ ግብይት ሉካሄዴ ምክንያት መኖሩን በማመኑ ላሊን ሰው ቢያውቅም ባያውቅም በውስጥ አዋቂው ይዞታ ሥር ካሇ መረጃ ጋር በተያያዘ ዋጋቸው ተሇዋዋጭ በሆኑ ሰነዯ ሙዓሇ ሰነድች እንዱገበያይ ካበረታታ፤ ወይም ጥፋቶች ብቻ ፈራሽ ወይም የማይፈፀም ፫/ ባሇስሌጣኑ የውስጥ አዋቂ ንግዴ ግብይትን ተጨማሪ ዴንጋጌዎችን በመመሪያ ሉያወጣ አንዴ ሰው ግብይቶችን በራሳቸው ወይም ከላሊ ማናቸውም ግብይት ጋር በማጣመር፡- ፩/ ላሊ ሰው የተመሳሳይ ኩባንያን፣ ወይም የላሊ ተዛማጅ ኩባንያን፣ ወይም የተመዘገቡ ላልች መሰሌ ኩባንያዎችን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች እንዱገዛ፣ ሇመግዛት ቃሌ እንዱገባ፣ ወይም ከመሸጥ እንዱታቀብ ሇመገፋፋት፣ በማሰብ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዋጋን በሚጨምሩ፣ ፪/ ላሊ ሰው የተመሳሳይ ኩባንያን፣ ወይም የላሊ ተዛማጅ ኩባንያን፣ ወይም የተመዘገቡ ላልች መሰሌ ኩባንያዎችን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች እንዱሸጥ፣ ወይም ስነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ከመግዛት እንዱታቀብ ሇመገፋፋት፣ በማሰብ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዋጋን በሚቀንሱ፣ ፫/ የተመሳሳይ ኩባንያን፣ ወይም የላሊ ተዛማጅ ኩባንያን፣ ወይም የተመዘገቡ ላልች መሰሌ ኩባንያዎችን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ላሊ ሰው እንዱገዛ፣ እንዱሸጥ፣ ወይም ሇመግዛት ቃሌ እንዱገባ፣ ወይም ስነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ከመሸጥ፣ ከመግዛት እንዱታቀብ ሇመገፋፋት፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ዋጋ በሚያረጋጉ በሚችለ በአንዴ ኩባንያ ሰነዯ መዓሇ ንዋዮች ወይም በላሊ በይፋ በሚካሄዴ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት ሁሇት ወይም ከሁሇት በሊይ የሆኑ የሰነዯ መዓሇ ንዋዮች ግብይቶችን በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ መንገዴ መፈጸም አይችሌም፡፡ ፩/ ማንኛውም ሰው በመካሄዴ ሊይ ባሇ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት በመጠንም ሆነ በዋጋ ሊይ ሀሰተኛ ወይም አሳሳች ዕይታ እንዱኖር የሚፈጥር ወይም እንዱፈጠር የሚያዯርግ ፪/ በዚህ አንቀጽ፣ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ አንዴ ሙዓሇ ንዋይ ጥቅም የባሇቤትነት ሇውጥን በማያስገኝ ሁኔታ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ሇ) በግሌጽ በሚታይ ሁኔታ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇራሱ እንዱሸጥሇት ባዘጋጀው ወይም ባቀረበው ዋጋ ሇመሸጥ ካቀረበ፣ በግሌጽ በሚታይ ሁኔታ እንዱሸጥሇት ያዘጋጀው ወይም ያቀረበው እኩሌ ብዛት ያሊቸው ወይም እኩሌ ብዛት እንዲሊቸወ በግሌጽ ሉታወቁ የሚችለ ሰነዯ ሙዓሇ ሇዚህ ክፍሌ ዓሊማ በመካሄዴ ሊይ ባሇ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት እና ዋጋ ሀሰተኛ ወይም አሳሳች ዕይታ እንዱኖረው የማዴረጉ ፩/ ሀሰተኛ፣ አሳሳችና፣ አታሊይ መግሇጫ ቃሌ ፪/ ወሳኝ መረጃ በመዯበቅ፤ ወይም በመካኒካሌ ወይም በኤላክትሮኒክ ወይም በላሊ መሣሪያ በመቅዲት ወይም በማከማቸት ማንኛውም ሰው፣ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ፣ ከላሊ ሰው ጋር ከሚያዯርገው ፈርሞ ከመግዛት፣ ከግዥ እና ከሽያጭ ግብይይት ጋር በተያያዘ፡- ፩/ ላሊውን ሰው በማታሇሌ ወይም ማንኛውንም ሉያጭበረብሩ በሚችለ ዴርጊቶችና ተግባራት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሉገዛ ወይም ሉሸጥ ፩፻. ሀሰተኛ ወይም አሳሳች መግሇጫዎች ፩/ ማንኛውም ሰው በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገዴ፣ ላሊ ሰው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ወይም ላልች የተመዘገቡ ማናቸውንም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇመግዛት ቃሌ እንዱገባ፣ አሊማ፤ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዋጋ ባሇበት እንዱቀጥሌ፣ እንዱጨምር፣ እንዱቀንስ ወይም እንዱረጋጋ ሇማዴረግ ሀሰተኛ ወይም አሳሳች መግሌጫ መስጠት የሇበትም፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ፣ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ተጨባጭ ሁኔታ አንጻር ሀሰተኛና አሳሳች የሆነ እና ሰውየውም ሀሰተኛና የተዛባ መሆኑን የሚያውቀው ወይም አሳማኝ በሆነ ሁኔታ ሉያውቀው የሚችሌ፤ ወይም ምክንያት ሀሰተኛና የተዛባ የሆነ፣ እና ሰውየውም ቀሪ በሆነው ወሳኝ ጉዲይ የሚያውቀው ወይም አሳማኝ በሆነ ሁኔታ ፩፻፩. የጆሮ ጠብ እና ላልች የግብይት አይነቶች ፩/ የዋጋ ሌዩነት ያሇበት የዯንበኛ ትዕዛዞችን በተመሇከተ የውስጥ አዋቂ መረጃ ያሇውና በሚመሇከተው ሰነዯ መዓሇ ንዋዮች ወይም በላሊ ሰው አማካኝነት ሇራሱ ግብይት የሚፈጽም ማንኛውም ህጋዊ ፈቃዴ ያሇው ሰው የዯንበኛው ትዕዛዝ ከመፈጸሙ በፊት በዋጋ ሌዩነቱ ተጠቃሚ ሉሆን አይችሌም፡፡ ፪/ ፈቃዴ ያሇው ሰው ከዯንበኞቹ ቀዴሞ መገበያየት ወይም በዯንበኞቹ ፋንታ የዕሇት ገበያ በተጋነነ መሌክ ከፍ አዴርጎ መዝጋት ፩፻፪. በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት ስሇሚጣለ መመሪያ ገዯብ በተጣሇባቸው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት ማካሄዴ አይችሌም፡፡ ፩፻፫. የካሳ ፈንዴ ስሇ ማቋቋም ፩/ የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ የውሌ ግዳታውን ዴርሻዎችን ሁኔታው ሲፈጠር ሇተጠቃሚዎች የመክፈሌን ዓሊማዎች ያነገበ የካሳ ፈንዴ (ከዚህ በኃሊ ‹‹ፈንዴ›› እየተባሇ የሚጠራ) ፪/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመሇከቱት ውጭ ሇኢንቨስተሮች የተሟሊ መኖራቸውን ካመነ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያውን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ፫/ የካሣ ፈንደ የገንዘብ ምንጮች የሚከተለት ሇ) የካሳ ፈንደ ገንዘብን ኢንቨስት በማዴረግ አካሊት በባሇስሌጣኑ ወይም በባሇስሌጣኑ መ) በመንግሥት በፀዯቀው መሠረት ሇካሣ ፬/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫)(ሏ) የተጠቀሱትን ገንዘቦች ሇማስከፈሌ ሀ) ይህ ዴንጋጌ በማንኛውም የባሇስሌጣኑ ሽሌማት ከተገኘው ገንዘብ ከሦስት በመቶ ሏ) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ (ሇ) የተጠቀሰው ሸሌማት፣ የተገኘው ገንዘብ ወዯ ፈንደ ገቢ ከመዯረጉ በፊት መከፈሌ ፭/ በካሳ ፈንዴ ውስጥ የተጠራቀመው ገንዘብ በባሇስሌጣኑ ኢንቨስት ሉዯረግ ይችሊሌ፡፡ ፮/ ከፈንደ ጋር በተያያዘ የሚከተለት ጉዲዮች በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣ ዯንብ ሇ) የፈንደ ገንዘብ ኢንቨስት የሚዯረግበት ሏ) በፈንደ ውስጥ ሉኖር የሚችሇው ዝቅተኛ የገንዘብ መጠን፣ እና ከዝቅተኛው መጠን መ) የፈንደን ግዳታዎች ሇማሟሊት ሉጣለ ሠ) በፈንደ ሊይ የይገባኛሌ ክስ የሚቀርብበት የሚያስፈሌጉ ማናቸውም ጉዲዮች፡፡ ፩፻፬. ከፈንደ ስሇሚፈጸሙ ክፍያዎች ፩/ ሇፈንደ የሚዯረጉ መዋጮዎች እና ከፈንደ የሚከፈለ ክፍያዎች ባሇስሌጣኑ በሚያወጣው ምክንያት ከካሳ ፈንደ የሚዯረግ ማናቸውም ባሇስሌጣኑም በማንኛውም ስሌጣን ባሇው ፍርዴ ቤት ክስ አቅርቦ የሚያስመሌሰው የፈንደ ሀብቶች በዚህ ክፍሌ ሇተመሇከተው ዓሊማ ሲባሌ ከላልች የባሇስሌጣኑ ንብረቶች ሳይሰጠው እንዯ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት የሰራ ወይም እንዯሚሠራ አዴርጎ የተንቀሳቀሰ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻ሺ በማያንስና ከብር ፩፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ እስራት ይቀጣሌ፡፡ ፪/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሠረት ከባሇስሌጣኑ ፈቃዴ ሳያገኝ ወይም ፈቃደ በባሇስሌጣኑ ሳይፀዴቅሇት በንግዴ ሥራነት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም ተዛማጅ ውልች ገበያ ወይም ያሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ ያቋቋመ ወይም የከፈተ እንዯሆነ፣ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ ፫/ ማንኛውም ሰው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት ፈቃዴ በላሇዉ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም ተዛማጅ ውልች ገበያ ወይም ያሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ ፈቃዴ የላሇዉ መሆኑን እያወቀ የተገበያየ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻ሺ በማያንስና ከብር ፩፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፬/ ፈቃዴ ከተሰጠው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ሀ) ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ›› ወይም ‹‹የአክሲዮን ገበያ›› ወይም ‹‹የተዛማጅ ውልች ገበያ›› የሚሌ ስም፤ ወይም ሇ) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ (ሀ) የወሰዯ ወይም የተጠቀመ ወይም በየትኛውም ቦታ የሇጠፈ ወይም ያሳየ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻ሺ በማያንስና ከብር ፩፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና እስከ ፯ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ይቀጣሌ፡፡ ፭/ ማንኛውም ሰው ያሌተመዘገበ፣ በመንግስት ዋስትና ያሌተሰጠው ወይም በዚህ አዋጅ መስፈርቶች ግዳታ ነፃ ያሌሆነ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ያወጣ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻፶ሺ በማያንስና ከብር ፫፻ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ከ፲፭ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ እስራት ይቀጣሌ፡፡ ፮/ ማንኛውም ሰው ከባሇስሌጣኑ ፈቃዴ ሳይገኝ ተግባራት ተሰማርቶ የተገኘ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻፶ሺ በማያንስና ከብር ፫፻ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ፯/ ማንኛውም ሰው የተመዘገቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ፈቃዴ ከተሰጣቸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም ካሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ ውጭ ሲገበያይ የተገኘ እንዯሆነ፣ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ ፰/ ማንኛውም ሰው ማናቸውንም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ፈቃዴ ከተሰጠው የገበያ አከናዋኝ ውጭ ሲገበያይ የተገኘ እንዯሆነ፣ ከብር ፶ሺ በማያንስና ከብር ፩፻ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና እስከ ፯ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ ፱/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፺፭ መረጃ ሊይ ተመስርቶ የተገበያየ እንዯሆነ፣ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ከ፲፭ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ ፲/ ማንኛውም የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪ የተሿሚ እንዯራሴነት ፈቃዴ የላሇውን ሰው ዉክሌና በመስጠት ቁጥጥር የሚዯረግበትን ተግባራትን ያሰራ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻ሺ በማያንስና ከብር ፩፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ እስራት ይቀጣሌ፡፡ ፲፩/ ማንኛውም ሰው የተሿሚ እንዯራሴነት ፈቃዴ የሚዯረግበትን የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት የሰጠ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻ሺ በማያንስና ከብር ፩፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፲፪/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሠረት፣ ፈቃዴ ሇማግኘት ወይም ሇማሳዯስ ብል በጽሐፍ፣ በቃሌ ወይም በላሊ በማናቸውም መንገዴ ሃሰተኛና የተዛባ መረጃ ያቀረበ ወይም ሏሰተኛ መረጃ በማቅረብ ፈቃዴ ያወጣ ወይም ያሳዯሰ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻፶ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ፲፫/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሠረት ባሌተመዘገበ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ውስጥ ያሇን ጥቅም የሚወክለ አክሲዮኖችን፣ ክፍሌፋዮችን ወይም ላልችን ሰነዯ ሙዓሇ በመፈሇግ ውሌ የተዋዋሇ ወይም የፈጸመ ወይም እንዱፈጽሙ የጠየቀ፤ ወይም በዚህ ኢንቨስትመን ፈንዴ ያቋቋመ እና ያካሄዯ እንዯሆነ፣ ከብር ፫፻ሺ በማያንስና ከብር ፭፻ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፲ ዓመት ፲፬/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሠረት አንዴን ጉዲይ ሇመከታተሌና ሇመመርመር የሚጠቅም ሰነዴ መሆኑን እያወቀ ወይም ማወቅ ሲገባው ያጠፋ፣ አስመስል ያቀረበ ፣ የዯበቀ ወይም ያስወገዯ፤ ወይም እንዱጠፋ፣ እንዱወገዴ ያስዯረገ ወይም የፈቀዯ እንዯሆነ፣ እስከ ፭ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ሀ) በገበያ ሸፍጥ፣ ወይም በሃሰተኛ ግብይት ወይም በማጭበርበር ግብይት ወይም ሇ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻ በተገሇጸው መሠረት ማታሇያ ዘዳዎችን ተጠቅሞ ሏ) ከዯንበኞቹ ቀዴሞ የተገበያየ፣ ወይም የዕሇቱን ገበያ ዋጋ በተጋነነ ሁኔታ ከፍ አዴርጎ የዘጋ ወይም በዯንበኞቹ ስም ከሚገባው በሊይ የተገበያየ፤ ወይም መ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፩ በተዯነገገው አንዴ ሰው በላሊ ኩባንያ ውስጥ የሰነዯ ሇመግዛት እንዱፈርም፣ እንዱገዛ፣ ወይም እንዱሸጥ ሇመገፋፋት በማሰብ፤ ወይም ወይም እንዱረጋጋ ሇማዴረግ ሀሰተኛ ወይም አሳሳች መረጃ ያወጣ እንዯሆነ፤ ሠ) በዚህ አዋጅ መረጃን ስሇመስጠት የተዯነገገዉን በመተሊሇፍ መረጃን ሇላሊ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ከ፲፭ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ ፲፮/ ማንም ሰው በውጤቱ እርግጠኛ ቢሆንም ባይሆንም ላልች ሰዎች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ እንዱገዙ ሇመገፋፋት ወይም ባሇአክሲዮኖችን በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገዴ ያዘጋጀ፣ ያሰራጨ ወይም ያሳተመ እንዯሆነ፣ ከብር ፪፻ሺ በማያንስና ከብር ፫፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ፲፯/ ማንኛውም ሰው፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፫(፬) በተዯነገገው መሠረት፡- ሀ) ሽሌማት ሇማግኘት ብል ከባሇስሌጣኑ ሇ) በባሇስሌጣኑ ዉስጥ እየሰራ ሳሇ ላልች ሰዎች መረጃ እንዱያገኙ ያገዘ እና መረጃ እንዯሆነ፣ እስከ ፭ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ የተፈጸሙት ህጋዊ ሰውነት ባሇው ዯርጅት ሀ) እስከ ፭ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ሇሚያስቀጣ ወንጀሌ፣ እስከ ፭፻ሺ ብር፤ ሇ) እስከ ፯ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ሏ) ከ፭ እስከ ፲፪ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ ፭፻ሺ በማያንስና ከብር 1.5 ሚሉዮን መ) ከ፯ እስከ ፲፭ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ሇሚያስቀጣ ወንጀሌ፣ ከብር ፩ ሚሉዮን በማያንስና ከብር ፪ ሚሉዮን ሠ) ከ፲ እስከ ፳ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ሇሚያስቀጣ ወንጀሌ፣ ከብር 1.5 ሚሉዮን ከተዯነገገዉ ቅጣት በተጨማሪ፣ ፍርዴ ቤቱ ንብረቱ እንዱወረስ ሉወስን ይችሊሌ፡፡ በተጨማሪ፣ እንዯ-አስፈሊጊነቱ ያሇ አግባብ የተገኘ ጥቅም እንዱወረስ ወይም እንዱመሇስ ፳፩/ በዚህ አንቀጽ መሰረት ከሚጣሌ መቀጮ ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፮ መሠረት በወንጀሌ መጠየቁ እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ባሇስሌጣኑ ራሱ በሚያዯርገው የበሊይ ክትትሌና ምርመራ ሊይ ተመሥርቶ ይህን አዋጅ ወይም በዚህ አዋጅ መሰረት የወጡ ዯንቦችን ወይም መመሪያዎችን በተሊሇፈ ሰው ሊይ አስተዲዯራዊ እርምጃ ሉወስዴ፣ ፈቃዴ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊትን ከኃሊፊነታቸው እንዱነሱ ወይም እንዱታገደ ትእዛዝ ሉሰጥ ወይም የገንዘብ ቅጣት ሉጥሌ ይችሊሌ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ባሇስሌጣኑ በመመሪያ ይወስናሌ፡፡ ፩፻፰. ዯንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን አፈጻፀም አስፈሊጊ የሆኑ ዯንቦችን ሉያወጣ ፪/ ባሇስሌጣኑ ይህንን አዋጅ እና በዚህ አንቀጽ ፫/ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ የዚህን አዋጅ አንቀፅ ፶፫ እና በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚወጡ ከመንግስት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ጋር በተያያዘ ማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤትን እና ክፍያ ማጣራትና መፈፀምን የሚመሇከቱ ዯንቦችን ሇማስፈፀም አስፈሊጊ የሆኑ መመሪያዎችን በዚህ አዋጅ መሠረት የሚሰጥ ማንኛውም በመክፈሌ በየዓመቱ መታዯስ አሇበት፡፡ የባሇስሌጣኑ የሥራ መሪዎች እና ሠራተኞች በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣ ዯንብ ፩፻፲፩. አሇመግባባቶችን ስሇመፍታት ፩/ የዚህ አዋጅ ክፍሌ ሰባት (፯) እንዯተጠበቀ ሆኖ በካፒታሌ ገበያ ውስጥ በሚሳተፉ ወገኖች መካከሌ ይህን አዋጅ አስመሌክቶ የሚነሳ አሇመግባባቶች በሽምግሌና ይፈታለ፡፡ ፪/ አሇመግባባቱ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እንዯሆነ ጉዲዩ በግሌግሌ ዲኝነት እንዱያሌቅ ፫/ ከይግባኝ ጋር በተያያዘ የፍትሏ ብሔር ሥነ- እንዯተጠበቁ ሆነው በዚህ አንቀጽ ንዐስ በተከራካሪ ወገኖች መካከሌ የመጨረሻ እና ፬/ የግሌግሌ ዲኞች ስሇሚሾሙበት ሁኔታ እና ስሇ ዲኞች ብቃት መስፈርት፣ ስሇ ግሌግሌ ዲኝነት አሠራር እና ከግሌግሌ ዲኝነት ጋር የተያያዙ ወጭዎችን በተመሇከተ ባሇሥሌጣኑ ፩፻፲፪. ስሇተሻሩና ተፈጻሚነት የማይኖራቸው ህጎች ፩/ የብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፯፻፲፰/፪ሺ፫ አንቀፅ ፪ ንዐስ አንቀፅ ፬ እና የአንቀፅ ፬ ንዐስ አንቀፅ ፩ (ሇ) በዚህ አዋጅ ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ላሊ ማንኛውም ህግ ወይም ሌማዴ በዚህ አዋጅ በተመሇከቱት ጉዲዮች ሊይ ተፈጻሚ አይሆንም፡፡ ይህ አዋጅ በፌዯራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ ተፈጻሚ ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ ሀምላ ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ/ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ	<doc id="65c89a9defb6d21b" title="የካፒታል ገበያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=2a28e7d0eafa3fead8956af3f566558fa8e8ceb7" char_count="63639" purity="0.97"> የካፒታል ገበያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የካፒታሌ ገበያ አዋጅ…………………..ገጽ ፲፫ሺ፫፻፴፭ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፰/ ፪ሺ፲፫ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ካፒታሌ በማሰባሰብ፣ የገንዘብ ስርዓቱን በአዲዱስ ፈጠራዎች በመዯገፍ እና የኢንቨስትመንት ስጋቶችን የመጋራት አሰራርን በማስፋፋት የአገሪቱን ኢኮኖሚ ሌማት የሚዯግፍ የካፒታሌ ገበያ ማቋቋም በማስፈሇጉ፣ ኢንቨስተሮችን ሇመጠበቅ እና ገበያው ፍትሃዊ፣ ተአማኒ እና ቀሌጣፋ እንዱሆን የሚያስችሌ የቁጥጥር እና በበሊይነት የመከታተሌ የሕግ ማዕቀፍ ማዘጋጀት ከሕዝብ ካፒታሌ ሇመሰብሰብ የሚፈሌጉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጭዎች የሚገዙበትን ወጥ የሆኑ መስፈርቶች በህግ መዯንገግ በማስፈሇጉ፣ መዋቅራዊ ስጋቶችን ሇመሇየት፣ ሇመከሊከሌ፣ እና ሇመቀነስ በካፒታሌ ገበያ ሊይ ጠንካራ የቅርብ ክትትሌ እና የቅኝት ስርዓት ተግባራዊ ሇማዴረግ የሚያስችሌ የህግ ማዕቀፍ ማዘጋጀት በማስፈሇጉ፣ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተሇው ፩ሺ፪፻፵፰/፪ሺ፲፫›› ተብል ሉጠራ ይችሊሌ፡፡ የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ በሰርኩሊር ወይም በላልች ሰነድች፤ ሇ) በፎቶግራፎች፣ በሲኒማቶግራፊ ፊሌሞች ወይም መ) እንዯ ዴረ-ገጽ እና ማህበራዊ መገናኛ ብዙሃን ባለ ላልች ኤላክትሮኒክ የመገናኛ ብዙሃን የሚተሊሇፉ ማስታወቂያዎችን ያካትታሌ፤ ፪/ ‹‹ተሿሚ እንዯራሴ›› ማሇት በባሇስሌጣኑ የንግዴ ፈቃዴ የተሰጠውን የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ተግባራት የሚያከናውን ሰው ነው፤ ፫/ ‹‹በሃብት የተዯገፉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች›› ማሇት ሀ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሆነው የሚያስገኙት የገንዘብ ፍሰት በዋናነት ተሇይተው በሚታወቁ የተሰብሳቢ ወይም ላልች የገንዘብ ሰነድች፣ ቋሚ ወይም ተዘዋዋሪ የሆኑ፣ በውሌ በተወሰነ የጊዜ ገዯብ ውስጥ ወዯ ገንዘብ የሚሇወጡ፣ በተጨማሪም እነዚህን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሇያዛቸው ሰው የሚከፈሇው ገንዘብ በወቅቱ ማንኛውም መብቶች ወይም ላልች ሃብቶች፣ ሇ) አክሲዬኖችን ወይም ከጋራ የኢንቨስትመንት ፈንድች የሚገኙ መብቶችን ሳይጨምር ነገር ግን የተስፋ ወረቀቶችን ጨምሮ ማንኛውም ሏ) ሉሸጡ እና ሉሇወጡ የማይችለ ሰነድችን ሰብስቦ ሇግብይት የማይውለ ሰነድች የግብይት ሰነዯ በተቋቋመ ባሇ ሌዩ ተሌዕኮ ተቋም ሃብት ሊይ ከሚጠራቀም ዋና ብዴር ወይም ወሇዴ፣ ገቢ፣ የካፒታሌ ክፍፍሌ ወይም ክፍያዎች ወይም በእነዚህ ተቋማት ሊይ ዴርሻ የያዙ ባሇሃብቶች ማንኛውም መብት ወይም ጥቅም፣ የዕዲ ሰነዴ ወይም ህጋዊ የአሊባ ተጠቃሚነት ወይም በዴርሻ ሊይ የጥቅም መብቶችን የሚያረጋግጡ መ) ላሊ ማንኛውም በሀብት የተዯገፈ ሰነዯ ሙዓሇ ነዋይ አይነት መብት፣ ጥቅም ወይም ሰነዴ፤ ፬/ ‹‹ባንክ›› ማሇት በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ የባንክ ስራ እንዱሰራ ፈቃዴ የተሰጠው ኩባንያ ወይም በመንግስት ባሇቤትነት ስር ያሇ ባንክ ማሇት ፭/ ‹‹የካፒታሌ ገበያ›› ማሇት እንዯ አክሲዮን፣ ቦንዴ፣ ተዛማጅ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ወይም እነዚህን ግብይት የሚዯረግበት ገበያ ነው፤ ፮/ ‹‹የካፒታሌ ገበያ ተዋናዮች›› ማሇት የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪዎች፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪዎች፣ ኢንቨስተሮች፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ፣ ተገቢነት ያሊቸዉን ዉልች ያዯረጉ ብቁ የሆኑ ተጓዲኝ ወገኖች እና የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፯/ ‹‹የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪ›› ማሇት ማንኛውም በዚህ አዋጅ መሠረት ቁጥጥር በሚዯረግባቸው የካፒታሌ ገበያ ስራዎች ሊይ ፰/ ‹‹ማዕከሊዊ የክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ወገን›› ማሇት፦ ሀ) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ግብይቶች ሊይ ዴህረ ግብይት የማጣራት እና ክፍያ የመፈጸም ሇ) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ተገበያዮች መካከሌ የተቃራኒ ወገን ስጋትን የመውሰዴ ስራን ፱/ ‹‹ማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት›› ሀ) ከተማከሇ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አያያዝ ጋር (፩) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ወጥነት ባሇው መንገዴ የሚከማቹበት፣ ወይም ወዯ የሚቀመጡበት፣ ወይም ሰነዯ ሙዓሇ በአውጪው ኩባንያ ስም ሆኖ በሚሰራ ላሊ ኩባንያ ስም የሚመዘገቡበት ሆኖ በተመሇከተ የሚዯረግ ግብይት ሰነድቹን በአካሌ ማረካከብ ሳያስፈሌግ የሰነድቹ በሚዯረግ ወጪና ገቢ ሇማስተሊሇፍ (፪) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት ሂዯት ወቅት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ምዝገባ፣ ቅብብሌ ሇማከናወን የሚያስችሌ ወይም ሇ) ላልች ተያያዥ የሆኑ ዴጋፎችን ወይም አገሌግልቶችን የሚሰጥ ስርዓት ነው፤ ፲/ ‹‹የመዝጊያ ማቻቻያ›› ማሇት በሁሇት ሰዎች የተወሰኑ ዴንጋጌዎችን ተፈጻሚ ማዴረግ ሆኖ፦ ባሇመወጣት የሚከሰት ሁኔታ ወይም ላሊ የውሌ ማቋረጫ ሁኔታ ሲያጋጥም ወይም በውለ በተመሇከተው መሰረት በአንዲንዴ ሁኔታዎች ወዱያውኑ ሉከሰት ወይም አንደ ሰው ሇላሊው ሰው በሚሰጠው ማስጠንቀቂያ (፩) ከአንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ በሆኑ ወይም ግንኙነት እና ተገቢነት ባሊቸው ውልች ሊይ በሚነሱ ወይም በተያያዙ ማናቸውም ክፍያዎች ወይም የማስረከብ መብቶች ወይም ግዳታዎች ሲቋረጡ፣ ሲጣሩ እና / (፪) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ ሇ(፩) መሰረት የተቋረጠን፤ ሂሳቡ የተጣራን ወይም የተፋጠነን እያንዲንደን መብትና ግዳታ ወይም የመብቶችና ግዳታዎች መዯብን በተመሇከተ የመዝጊያ ዋጋ ፤ የገበያ ዋጋ፤ የማጣሪያ ዋጋ ወይም ምትክ እያንዲንደን ዋጋ ወዯ አንዴ አይነት (፫) አንዴ ሰው የተጣራውን ሂሳብ መጠን የሚያህሌ ክፍያ ሇላሊ ሰው እንዱፈጽም ግዳታ የሚጥሌ በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ ሇ(፪) መሰረት የተሰሊን ግዳታን በማቻቻሌ ወይም በላሊ መንገዴ ፲፩/ ‹‹የጋራ የኢንቨስትመንት ፈንዴ›› ማሇት፦ ሀ) ሰዎች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ወይም ላልች ንብረቶችን በባሇቤትነት በመያዝ፣ በይዞታ በማስተሊሇፍ ገቢ ወይም ትርፍ ሇማግኘት የሚሳተፉበት ወይም ይህን ዓይነት ዓሊማ ወይም ውጤት ሇማስገኘት ታስቦ የተቋቋመ ወይም ከእንዯዚህ ዓይነት አሰራር ከሚገኝ ገቢ ወይም ትርፍ የሚከፈሌበት የስምምነት ኢንቨስተሮች የጋራ ማዕቀፉ ሀብቶች የዕሇት- ተሇት አስተዲዯር ቁጥጥር የማይዙበት፤ እና ሏ) የፈንደን ሀብቶች የሚያስተዲዴረው ሰው የፈንደን ሀብት እና የአባሊቱን ሂሳቦች ፲፪/ ‹‹የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ስራ አከናዋኝ›› ማሇት ሇአንዴ የጋራ የኢንቨስትመንት ፈንዴ መሠረት የተቋቋመ የአክሲዮን ኩባንያ ነው፤ ፲፬/ ‹‹ብዴር የመመሇስ ብቃት ምዘና አገሌግልት›› ማሇት የአንዴን ተቋም፣ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ፣ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጭ ብዴርን ያሊቸው እና የታወቁ የመመዘኛ መስፈርቶችን በመጠቀም የሚሰጥ አስተያየት ነው፤ ፲፭/ ‹‹ብዴር የመመሇስ ብቃት ምዘና አገሌግልት ሰጪ ኤጀንሲ›› ማሇት በዚህ አዋጅ መሰረት በተሰጠ የባሇስሌጣኑ ፈቃዴ ብዴር የመመሇስ ብቃት ምዘና አገሌግልት የሚሰጥ ሰዉ ነዉ፤ የዯንበኞችን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሇጥበቃ ዓሊማ ወይም ሇምቹ አያያዝ ሲባሌ በይዞታው ስር የሚያስቀመጥ የገንዘብ ተቋም ነው፤ ፲፯/ ‹‹ቀናት›› ማሇት በኢትዮጵያ ካሊንዯር መሠረት ከቅዲሜ፣ ከእሁዴ እና ከሕዝብ በዓሊት ውጭ ፲፰/ ‹‹በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መገበያየት›› ማሇት ሇራስ ወይም ስሇ ላልች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን፡- ሇ) ማውጣት ወይም ሇሽያጭ ማቅረብ፣ ሠ) ማበዯር ወይም ማስያዝ፣ ወይም ረ) ላሊ ማንኛውም ባሇስሌጣኑ በሰነዯ ሙዓሇ ፲፱/ ‹‹የብዴር ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ›› ማሇት ማንኛውም በኩባንያ የሚወጣ ወይም ሉወጣ የታቀዯ የዕዲ ሰነዴ፣ ዋስትና ያሇው የዕዲ ሰነዴ፣ የብዴር ስቶክ፣ ቦንዴ፣ ወይም የተስፋ ሰነዴ ሆኖ ባሇዕዲነትን የሚፈጥር ወይም የሚያረጋግጥ ንዋዮችን በኤላክትሮኒክ መንገዴ ማውጣት ፳፩/ ‹‹ግዐዝ-አሌባ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ›› ማሇት የሰነደ ባሇቤትነት በኤላክትሮኒክ የምዝገባ ዯብተር ባሇቤትነትን በማስገባት ብቻ የሚረጋገጥበት ፳፪/ ‹‹ተዛማጅ›› ወይም ‹‹ተዛማጅ ውሌ›› ማሇት ዋጋው ከላሊ መሠረታዊ ከሆነ እንዯ አክሲዮን፣ ቦንዴ፣ ወይም ምርቶች እና ገንዘቦች ያለ ሀብቶች ወይም ምጣኔዎች የሚመነጭ ሆኖ እንዯ አክሲዮን ወይም ላሊ የገንዘብ ሰነዴ የሚሸጥ፣ የሚገዛ ወይም ግብይት የሚዯረግበት ገንዘብ ፳፫/ ‹‹የተዛማጅ ውልች ገበያ›› ማሇት በዚህ አዋጅ የተሰጠው ወይም ሇዚሁ ዓሊማ ይህን አዋጅ መመሪያዎች መሠረት ይሁንታ የተሰጠው ፳፬/ ‹‹ተገቢነት ያሇው ውሌ›› ማሇት ተዛማጅ ውሌ፣ መሌሶ የመግዛት ውሌ ወይም ባሇስሇጣኑ በመመሪያ ተገቢነት ያሇው ብል የሚወስነው ፳፭/ ‹‹የውጭ ኦዱተር›› ማሇት የኦዱት አገሌግልት እንዱሰጥ በሚመሇከተው የመንግስት አካሌ ፈቃዴ የተሰጠው ገሇሌተኛ ኦዱተር ነው፤ በተገሇጸበት አውዴ ውስጥ ሲታይ አሳሳች የሆነ አገሊሇጽ ሲሆን በዯንበኛ ሳቢ መግሇጫ ውስጥ ኢንቨስተሮችን ወይም የገበያ ተሳታፊዎችን ፳፯/ ‹‹የገንዘብ ሰነድች›› ማሇት በተዋዋዮች መካከሌ የሚዯረጉ፣ የሚሻሻለ፣ ግብይት እና ክፍያ የሚዯረግባቸው ገንዘባዊ ይዘት ያሊቸው ውልች ፳፰/ ‹‹የውጭ አገር ኢንቬስተር›› ማሇት እንዯ ኢትዮጵያዊ የውጭ አገር ዜጋን ሳይጨምር በኢትዮጵያ ውስጥ የውጭ አገር ካፒታሌ በስራ ሊይ ያዋሇ ሆኖ የሚከተለትን ያጠቃሌሊሌ፡- ሇ) የውጭ አገር ዜጋ የባሇቤትነት ዴርሻ ሏ) ከኢትዮጵያ ውጭ በማንኛውም ኢንቬስተር መ) በ ‹ሀ›፣ ‹ሇ› እና ‹ሏ› ከተጠቀሱት ኢንቬስተሮች በሁሇቱ ወይም በሦሥቱ ሠ) እንዯ ውጭ አገር ኢንቬስተር መስተናገዴ የመረጠ በቋሚነት በውጭ አገር የሚኖር ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ መንግስት ነው፤ ፴/ ‹‹ሰነዴን ማስቀመጥ›› ማሇት በወረቀት መሌክ ያሇን የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የምስክር ወረቀቶች በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት በማስቀመጥ የሰነድቹ ዝውውር በሂሳብ መዝገብ ሇውጥ ብቻ እንዱከናወን ማስቻሌ ነው፤ ፴፩/ ‹‹ተቀማጭ የተዯረገ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ›› ማሇት የመሠረታዊው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የምስክር ወረቀት በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ፴፪/ ‹‹የመጀመሪያ ዙር የሕዝብ ሽያጭ›› ማሇት:- ሀ) አስቀዴሞ የኩባንያው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች የኩባንያው አክሲዮኖች ከጊዜ በኋሊ ሙለ በሙለ በኩባንያው ተመሌሰው በተገዙበት ንዋዮች ሇሕዝብ ሇመሸጥ ማቅረብ ነው፤ ፴፫/ ‹‹ኢንቨስተር›› ማሇት ትርፍ ሇማግኘት ሲሌ በዚህ አዋጅ መሰረት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የሚገዛ፣ የሚሸጥ ወይም የሚይዝ ማንኛዉም ሰዉ ፴፬/ ‹‹የኢንቨስትመንት ባንክ›› ማሇት ተቀማጭ ገንዘብ የማይሰበስብ የገንዘብ ተቋም ሆኖ በላልች ኩባንያዎች፣ በመንግስት ወይም በላሊ ተቋም የሚሸጡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን በውክሌና በመሸጥ ወይም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪውን ከገዢ ሕብረተሰብ ጋር በማገናኘት ካፒታሌ በማሰባሰብ፣ የኩባንያዎችን ውህዯት እና ዲግም ሇዯንበኞቹ እንዯ ዯሊሊ እና ገንዘብ ነክ በሆኑ ፴፭/ ‹‹ኢንቨስትመንት›› ማሇት ቀጥሇው የተዘረዘሩትን ሇ) በውጭ አገር የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም የግብይት መዴረክ የተመዘገቡ ሰነዯ ሏ) በዚህ አዋጅ መሠረት በተፈቀዯ የጋራ የባሇቤትነት ዴርሻ ወይም ክፍሌፋይ፣ መ) ከሊይ የተጠቀሱ ዓይነት የባሇቤትነት ዴርሻዎችን ወይም ክፍሌፋዮችን እና ላልች መሰሌ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇመግዛት ሠ) ሇዚህ አዋጅ አፈጻጸም በባሇስሌጣኑ በሚወጣ መመሪያ ኢንቨስትመንት ነው ተብል የተፈረጀ ላሊ ማንኛውም ሰነዯ ሙዓሇ ሇ) ኢንቨስትመንትን የተመሇከቱ ሪፖርቶችን የማሰራጨት ስራን መዯበኛ ስራው አዴርጎ ሏ) እንዯ ቦንዴ፣ ምርት፣ የጋርዮሽ ገንዘብ እና የኢንቨስትመንት ዓይነቶች ሊይ የተሇየ ፈቃዴ ተሰጥቶት በገንዘብ ነክ እና ፴፯/ ‹‹አውጪ›› ማሇት መንግስት፣ ኩባንያ ወይም ላሊ ሕጋዊ ዴርጅትን ጨምሮ ማንኛውንም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይን ሇሽያጭ የሚያወጣ፣ ወይም ሇማውጣት መዘጋጀቱን የሚያስተዋውቅ ሰው እንዱሰማራ የሚሰጠው የንግዴ ፈቃዴ ነው፤ ፴፱/ ‹‹ፈቃዴ ያሇው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ›› ማሇት በዚህ አዋጅ መሠረት ፈቃዴ የተሰጠው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ነው፤ ፵/ ‹‹የምዝገባ መስፈርቶች›› ማሇት የሰነዯ ሙዓሇ ጉዲዮች የሚገዙበት ውስጠ-ዯንብ ነው፡- ሀ) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ሊይ ሰነዯ ሇሽያጭ እንዱቀርቡ የመፍቀዴ አሰራር፣ ወይም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ከምዝገባ ስሇተፈቀዯሊቸው ሰዎች አሰራር ወይም ስነምግባር በሚመሇከት የሚወጡ ውስጠ- (፩) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው የወጡ ወይም በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው መሠረታዊ ሰነድች የተካተቱ፤ ወይም (፪) በላሊ ሰው ወጥተው በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው በሥራ ሊይ የዋለ፡፡ ፵፩/ ‹‹የተመዘገቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች›› ማሇት ፈቃዴ ባሇው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ሊይ የተመዘገቡ ወይም ሇሽያጭ የቀረቡ ሰነዯ ፵፪/ ‹‹ገበያ ከፋች›› ማሇት ባሇስሌጣኑ ተግባራዊ ሇአንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ሇሆኑ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አቅርቦት እና ፍሊጎት እንዱኖር ፵፫/ ‹‹ከፍ አዴርጎ መዝጋት›› ማሇት ሆን ብል የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩን የመዝጊያ ዋጋ ከፍ ሇማዴረግ የግብይት ማብቂያ የመጨረሻ ሰዓት ሊይ ገበያው ሊይ ካሇው ዋጋ እጅግ ከፍ ባሇ ዋጋ ገንዘብን የማሰባሰብ እና የኢንቨስትመንት ስጋቶችን የመጋራት ዓሊማ ወይም ውጤት ኩባንያ ወይም ሽርክና ማህበር ነው፤ ፵፭/ ‹‹ብሔራዊ ባንክ›› ማሇት በተሻሻሇው የኢትዮጵያ ፭፻፺፩/፪ሺ መሠረት የተቋቋመው የኢትዮጵያ የሚዯነግግ በሁሇት ሰዎች መካከሌ የተዯረገ ስምምነት ሆኖ ያሇምንም ገዯብ:- ሀ) ከሁሇትና ከዚያ በሊይ በሆኑ የማቻቻያ ገንዘብን የሚያቻችሌ ስምምነትን፤ እና ሇ) ከማቻቻያ ስምምነት ጋር ተያያዥ ወይም ፵፯/ ‹‹የተውሶ ስም›› ማሇት አንዴ ሰው ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ባሇቤት ጋር ባዯረገው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የመጠበቅ ስምምነት መሠረት ሰነደ የተመዘገበ ሆኖ የሰነደ ባሇቤትና ተጠቃሚ ላሊ ሰው የሆነበት አሰራር ነው፤ ፵፰/ ‹‹ያሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ›› ማሇት ዕውቅና ከተሰጠው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ በቀጥታ (ፊት ሇፊት ወይም እንዯ ስሌክ እና ግብይት የሚዯረግበት ገበያ ነው፤ ፵፱/ ‹‹የመጀመሪያ ዯረጃ ገበያ›› ማሇት በውክሌና ሻጮች አስተባባሪነት አዲዱስ አክሲዮኖችን፣ ቦንድችን፣ የተስፋ ሰነድችን፣ እና ላልች ገንዘባዊ ሰነድችን በመሸጥ አዱስ ካፒታሌ ፶/ ‹‹የመጀመሪያ ዯረጃ ተቆጣጣሪ›› ማሇት ቁጥጥር ስሌጣን ያሇው የፌዳራሌ መንግስት ኤጄንሲ ፶፩/ ‹‹ሇግሌ ሽያጭ ማቅረብ›› ማሇት ባሇስሌጣኑ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇሕዝብ ሳያቀርቡ አነስተኛ ቁጥር ሊሊቸው ኢንቬስተሮች ማቅረብ ነው፤ ፶፪/ ‹‹ዯንበኛ ሳቢ መግሇጫ›› ማሇት በአክሲዮን ኩባንያ ወይም በኩባንያው ስም የወጣ እና ሰነድች፣ ወይም ላልች የኩባንያው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ባህሪ፣ እና ዓሊማ የሚገሌጹ መረጃዎችን በማካተት ሕዝብ እንዱገዛ ጥሪ የሚዯረግበት የጽሁፍ ሰነዴ ወይም ሕትመት ፶፫/ ‹‹የሕዝብ ኩባንያ›› ማሇት ሰነድቹ በሰነዯ ሙዓሇ አክሲዮኖቹ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ወይም ባሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ የሚሸጡ ፶፬/ ‹‹የህዝብ የብዴር ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ›› ማሇት በመንግስት ወይም በመንግስት ስም ወይም በመንግስት ተቋማት ስም የሚወጣ ባሇዕዲነትን የሚፈጥር ወይም የሚያረጋግጥ ማንኛውም የብዴር ስቶክ፣ ቦንዴ፣ የተስፋ ሰነዴ፣ ወይም ፶፭/ ‹‹የመንግስት የሌማት ዴርጅት›› ማሇት ሙለ ፶፮/ ‹‹ሇሕዝብ ማቅረብ›› ማሇት አንዴ ኩባንያ በንግዴ ኩባንያ ሰነድቹን ከመሸጡ በፊት ካፒታለን ሇማሰባሰብ በአዯራጆቹ አማካኝነት የሚዯረግ ሰነድቹን ሇሕዝብ ሇሽያጭ የማቅረብ ተግባር ፶፯/ ‹‹ሇሕዝብ የሚሸጥ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ›› ማሇት በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ወይም ባሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ ሊይ የሚሸጥ ሰነዯ ሙዓሇ ፶፰/ ‹‹ቁጥጥር የሚዯረግበት ሰው›› ማሇት በዚህ አዋጅ ወይም በላሊ አዋጅ መሠረት ፈቃዴ የተሰጠው በተመሇከተ ሙለ በሙለ ወይም በከፊሌ የመቆጣጠር ኃሊፊነት ያሇበት ሰው ወይም ፈቃዴ የተሰጠው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ወይም ፈቃዴ ከተሰጠው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ጋር ወይም ከባሇፈቃዴ ሰው ጋር ፶፱/ ‹‹ መሌሶ የመግዛት ውሌ ›› ማሇት በተወሰነው ቀን በተወሰነ ዋጋ ወይም ባሌተገሇጸ ወዯ ፊት ባሇ ቀን በተወሰነ ዋጋ ሇመሸጥና በመቀጠሌም መሌሶ ሇመግዛት የሚዯረግ ውሌ ሲሆን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን መሸጥንና መሌሶ መግዛትን ወይም መግዛትንና መሌሶ መሸጥን ያካትታሌ፤ ፷/ ‹‹ውስጠ-ዯንቦች›› ማሇት ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ፣ ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ወይም ራሱን በራሱ ከሚቆጣጠር ዴርጅት ጋር በተያያዘ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ፣ ወይም ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት እና የአባሊቶቻቸዉ የገበያ እንቅስቃሴ ፷፩/ ‹‹ሁሇተኛ ዯረጃ ገበያ›› ማሇት ኢንቬስተሮች በመጀመሪያ ዯረጃ ገበያ በቀጥታ ከአውጪው ከሚገዙበት ውጪ አስቀዴመው የወጡ ሰነዯ ፷፪/ ‹‹ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች›› ማሇት በማንኛውም ሕጋዊ መሌክ ያሇ በገንዘባዊ ግብይት የዴርሻ ባሇቤትነትን የሚያረጋግጥ እና በባሇስሌጣኑ ሀ) በኩባንያ ካፒታሌ ውስጥ የወጡ ወይም መ) ሁለም በመንግስት እና በመንግስት የሌማት ዴርጅቶች፣ የወጡና ሇግብይት የሚውለ የህዝብ የብዴር ሰነዯ ሙዓሇ ሠ) ማንኛውም ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ጋር የተያያዘ እንዯ ኦፕሽን እና ሇወዯፊት ረ) በጋራ የኢንቨስትመንት ፈንዴ ውስጥ ያሇ ሰ) ሇዚህ አዋጅ አፈጻጸም ሲባሌ ማንኛውም በባሇስሌጣኑ ሰነዴ ነው ተብል የተፈረጀ ነገር ግን እንዯ ቼክ፣ የተስፋ ሰነዴ፣ የሃዋሊ ወረቀት፣ የንግዴ ወረቀቶችን፣ ላተር ኦፍ ክሬዱት፣ ጥሬ ገንዘብ ማስተሊሇፍ እና በባንኮች መካከሌ እርስ በርስ ብቻ የሚተሊሇፉ ሰነድችን፣ የመዴን ፖሉሲዎችን፣ እና ሇተጠቃሚዎች ከጡረታ ክፍያዎች የሚመነጩ መብቶችን ፷፫/ ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዯሊሊ›› ማሇት ኮሚሽን እያስከፈሇ በላልች ስም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የመሸጥ እና የመግዛት ስራ ሊይ የተሰማራ ሰው ፷፬/ ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ አከናዋኝ›› ማሇት በሙለ ጊዜው ወይም በትርፍ ጊዜው በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ እንዯ ወኪሌ፣ ዯሊሊ፣ ወይም ራሱ ተገበያይ ሆኖ በላሊ አካሌ የወጡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇሽያጭ በማቅረብ፣ ሇግዥ በማቅረብ ወይም በግብይት ስራ ሊይ የተሰማራ ፷፭/ ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ›› ማሇት ሰነዯ ሙዓሇ የማጣራትና የመፈጸም እና ላልች ተያያዥ ፷፮/ ‹‹የሰነዴ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪ ፈፃሚ ኩባንያ አባሌ›› ማሇት የካፒታሌ ገበያ ተሳታፊ፣ ባንክ፣ በተውሶ ስም የሚሰራ፣ ወይም ላሊ የፋይናንስ ተቋም ሆኖ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ግብይት ክፍያ ሇማጣራትና ሇመፈጸም የሚያስችሌ፣ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች የሚያስተሊሌፍበት አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ፷፯/ ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ›› ማሇት ፈቃዴ ያሊቸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያን የመስሪያ ቦታ በተመሇከተ የገበያ መሰረተ-ሌማቶችን ሀ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ሽያጭ፣ ግዥ እና ሇ) በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ተቀባይነት በምክንያታዊነት የሚጠበቁ ሰነዯ ሙዓሇ ሇመሇዋወጥ የሚዯረጉ ጥሪዎች ወይም ግብዣዎች በቋሚነት የሚዯረጉበት፤ ሏ) የተወሰኑ ሰዎች፣ ወይም የተወሰነ መዯብ ሰዎች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇመሸጥ፣ በቋሚነት የሚሰጥበት ቦታ፤ ወይም መ) በገበያው ሊይ ግብይት ስሇተዯረገባቸው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ክፍያ የመፈጸም ፷፰/ ‹‹ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይን ማበዯር›› ማሇት ተመሳሳይ ቁጥር ያሇውን ያንኑ ዓይነት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይን ወዯፊት ባሇ ቀን መሌሶ ከማስረከብ ግዳታ ጋር በመሌሶ የመግዛት ስምምነት እና በመሸጥና መሌሶ በመግዛት ስምምነት ዓይነት ተመጣጣኝ ዋጋ ያሊቸውን ላልች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን በዋስትና በማስያዝ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን በጊዜያዊነት መሇዋወጥ ነው፤ ፷፱/ ‹‹ሇማይሸጡ ሰነድች የግብይት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መፍጠር›› ማሇት ሀብትን ሇአንዴ ባሇ ሌዩ ተሌዕኮ ተቋም ሇመሸጥ፣ ሇማስተሊሇፍ ወይም በውሰት ሇመስጠት መዘጋጀት ሲሆን ይህም፡- ሀ) ሇሽያጩ፣ ሇማስተሊሇፉ ወይም ሇምዯባው ዋጋ የሚከፈሇው በባሇ ሌዩ ተሌዕኮ ተቋሙ ወይም በላሊ ባሇ ሌዩ ተሌዕኮ ተቋም በሚወጡ የዕዲ ሰነድች ወይም የዕዲ ሰነዴ ክፍሌፋዮቹ የሚከፈሇው ክፍያ በዋናነት የሚገኘው በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ ሀብቱን ከሚያስገኙት የገንዘብ ፍሰት ሲሆን ፸/ ‹‹ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት›› ማሇት የራሱን አባሊቶች ፍትሃዊና ሀቀኛ እንዱሆኑ እንዱሁም በካፒታሌ ገበያው ቀሌጣፋ አሰራር አባሊቱ እንዱከተለ የሚገባቸውን የስነ-ምግባር እንዱያዯርግ በዚህ አዋጅ መሠረት እውቅና ፸፩/ ‹‹ከፍተኛ ባሇሙያ›› ማሇት ሇቅጥሩ ወይም ዴርጅት ከፍተኛ የስራ አስፈጻሚ ወይም ፸፪/ ‹‹አክሲዮን›› ማሇት በአክሲዮን ኩባንያ ሊይ ያሇ የኢንቨስትመንት ፈንዴ ውስጥ ያሇ የጥቅም ፸፫/ ‹‹ባሇ ሌዩ ተሌዕኮ ተቋም›› ማሇት፡- ሇማንኛቸውም በሃብት የተዯገፈ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ባሇቤቶች ሇሆኑ ሰዎች ሀብቶችን እንዯ ባሇቤት ወይም እንዯ አሊባ ተጠቃሚ ሇመያዝ፤ እና/ወይም ንዋዮችን ሇማውጣትና ሇመሸጥ ብቻ ፸፬/ ‹‹ተቀጥሊ የሆነ ኩባንያ›› ማሇት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በላሊ ኩባንያ ባሇቤትነት ወይም ፸፭/ ‹‹በውክሌና ሻጭ›› ማሇት ማንኛውም አውጪው ያወጣቸውን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች በአውጪው በማሰብ ከአውጪው የሚገዛ ወይም በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ በውክሌና የመሸጥ ተግባር ውስጥ የሚሳተፍ ወይም ተሳትፎ ያሇው ሰው ፸፮/ ‹‹የዋስትና ሰነዴ›› ማሇት ማንኛውም በዋስትና አክሲዮኖችን ወይም የብዴር ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇመግዛት መብት የሚሰጥ ሰነዴ ፸፯/ ‹‹ሰው›› ማሇት የተፈጥሮ ወይም የሕግ ሰውነት ፸፰/ ማንኛውም በወንዴ ጾታ የተቀመጠ አገሊሇጽ ሁለ ፫. የካፒታሌ ገበያ ባሇስሌጣን መቋቋም ፩/ የኢትዮጵያ የካፒታሌ ገበያ ባሇስሌጣን (ከዚህ በኋሊ ‹‹ባሇስሌጣኑ›› እየተባሇ የሚጠራ) ራሱን ፪/ ባሇስሌጣኑ ተጠሪነቱ ሇኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ጠቅሊይ ሚኒስትር ፫/ ባሇስሌጣኑ የሚከተለትን ተግባራት ሇመፈጸም ሇ) የሚንቀሳቀስ እና የማይንቀሳቀስ ንብረት በይዞታው ስር የማስገባት፣ የማስያዝ፣ መ) በዚህ አዋጅ የተሰጡትን ተግባራት ማናቸውም ተግባራት የማከናወን፡፡ የባሇስሌጣኑ ዋና መስሪያ ቤት አዱስ አበባ ሆኖ እንዯ አስፈሊጊነቱ በላልች ቦታዎች ቅርንጫፍ መስሪያ ቤቶች ሉኖሩት ይችሊሌ፡፡ ባሇስሌጣኑ ከዚህ በታች የተዘረዘሩት ዓሊማዎች ፩/ ኢንቨስተሮችን መጠበቅ ወይም ከሇሊ መስጠት፤ ፪/ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የማውጣት እና የግብይት ስራ ስርዓት፣ ፍትሃዊ፣ ቀሌጣፋ እና ግሌጽነት የካፒታሌ ገበያ ስነ-ምህዲር እንዱኖር ማዴረግ፤ ፫/ የካፒታሌ ገበያው ተኣማኒ እንዱሆን በማዴረግ መዋቅራዊ የአዯጋ ስጋቶችን መቀነስ፤ እና ፬/ የረጅም ጊዜ ኢንቬስትመንቶችን የሚያበረታታ ምቹ ሁኔታዎችን በመፍጠር የካፒታሌ ገበያን ፮. የባሇስሌጣኑ ስሌጣን እና ተግባራት ባሇስሌጣኑ የተቀመጡሇትን ዓሊማዎች ሇማሳካት ከዚህ ቀጥል የተዘረዘሩት ስሌጣን እና ተግባራት ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ፣ የተዛማጅ ገበያ፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አገሌግልት ሰጪ፣ ያሌተማከለ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ አገሌግልቶችን ወይም ላልች ባሇስሌጣኑ የወሰናቸውን ተግባራት ሇማከናወን ሇሚፈሌጉ አገሌግልቶች መከፈሌ ያሇበትን ተመጣጣኝ ወይም በላልች የገበያው ተሳታፊዎች በሚሰጡ የሚያዯርግ የመረጃ ቴክኖልጂ አውታሮችን በማበሌጸግ የሚከተለት ተግባራት ይፈፅማሌ፡- አንዱተሊሇፍ እና እንዱሰራጭ በማዴረግ ሇብዙሀኑ ተጠቃሚዎች መረጃ እንዱዲረስ የሚቀርቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ወይም የሚተሊሇፉበትን መንገዴ ያመቻቻሌ፣ እና የግብይቱ ተሳታፊዎች በአንዴ ቦታ በአካሌ ፬/ ፈቃዴ የተሰጠው ሰው ሲከስር ሉዯርሱ የሚችለ ጉዲቶችን መከሊከያ ዕቅዴ ያዘጋጃሌ፣ እንዱሁም መወጣት ሉሳናቸው የሚችለባቸውን ሁኔታዎች በመገምገም ቅዴመ-ማስጠንቀቂያ ይሰጣሌ፡፡ ሇማስፈጸም የወጡ ዯንቦች ወይም መመሪያዎች ሲጣሱ የሚከተለትን አስተዲዯራዊ እርምጃዎች መሠረት አዴርጎ በሚያወጣው መመሪያ ዴርጊትን አስተዲዯራዊ የምርመራ ውጤት ሏ) በዚህ አዋጅ መሠረት የተሰጠን የንግዴ ፈቃዴ ወይም ይሁንታ ያግዲሌ ወይም መ) በተሠጠው ስሌጣን መሠረት በየጊዜው ፮/ በስራ ቦታቸው ሊይ በመገኘት ወይም ከስራ ቦታቸው ውጭ፣ ቅዴመ-ማስጠንቀቂያ ሰጥቶ ሀ) በሁለም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያዎች እና ፈቃዴ በተሰጣቸው ሰዎች ሊይ እንዱሁም ማናቸውም አስፈሊጊ የሆኑ መዝገቦቻቸው የተሰጣቸው ሰዎች በሚነግዶቸው ወይም ሇሕዝብ በሚሸጧቸው ገንዘብ ነክ ሰነድች አስተዲዯራዊ ምርመራ ወይም ከስራ ቦታ ዉጭ የሚያዯርገውን ቅኝት ሇማከናወን እንዱረዲዉ፣ በተጨማሪ የፖሉስ ሰራዊትን፣ ዏቃቤ ህግን እና ፰/ በባሇስሌጣኑ ፈቃዴ የተሰጠውን የማንኛውንም ሰው እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮቹን በተፈቀዯ ሰነዯ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ ሇሕዝብ ያቀረበ ወይም የተገበያየ ማናቸውንም የሕዝብ ኩባንያ የውስጥ ጉዲይ ይመረምራሌ ወይም መመሪያ ይሰጣሌ፡፡ ፱/ ፈቃዴ የተሰጣቸው እና ይሁንታ ያገኙ የገበያ ተዋናዮችን የውጭ ኦዱተር ሹመት ያፀዴቃሌ፡፡ ይሁንታ ያገኙ የገበያ ተዋናዮችን ገንዘብ ነክ የስራ እንቅስቃሴ በሚመሇከት ሌዩ ምርመራ ማዴረግ አስፈሊጊ ሆኖ ሲገኝ ሌዩ ምርመራ ተዯራጊው የገበያ ተዋናይ ወጪ ቀጥሮ ኦዱት ፲፩/ የካሳ ፈንዴ በአግባቡ እንዱመራ ያመቻቻሌ፤ እንዱሁም የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ የውሌ ሇሚዯርስበት ኢንቬስተር ካሳ ይከፍሊሌ፡፡ ፲፪/ ማንኛውም በዴርጊቱ ወይም ማዴረግ ያሇበትን ባሇመፈጸሙ ምክንያት ከካሳ ፈንደ ሊይ ገንዘብ ወጪ ተዯርጎ እንዱከፈሌ ያስዯረገ ሰው ሊይ ክስ ፲፫/ ራስን በራስ ሇሚቆጣጠሩ ዴርጅቶች እውቅና ፲፬/ የገበያ ቅኝት መርሃ ግብር በማዘጋጀት በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ሊይ በሚካሄዯው ግብይት ሊይ ወይም የግብይት ስርዓት ሊይ የሇት ተሇት ቅኝት ማዴረግን ጨምሮ ገበያውን በበሊይነት ሇ) በግብይት ስርዓቱ ሊይ በሚዯረግ ቅኝት አማካኝነት የተሰበሰበን ማስረጃ ያዯራጃሌ፤ ሏ) ከገበያ ተአማኒነት፣ ከገበያ ቅኝት፣ ስጋቶችን በቅርበት ከመከታተሌ እና ሇስጋቶች ምሊሽ ከመስጠት አቅም ጋር በተገናኘ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ያሇበትን ኃሊፊነቶች ፲፭/ ፈቃዴ የተሰጠው ሰው የሚያከናውነው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ግብይት ወይም የሚሰጣቸው ፲፮/ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያዎች የሚዯረጉ ዴንበር ዘሇሌ ተግባራትን ሇመቆጣጠር እና በገንዘብ ስርዓቱ ሊይ መዋቅራዊ አዯጋዎች እንዲይከሰቱ ሇመከሊከሌ ከላልች ተቆጣጣሪ አካሊት ጋር ተባብሮ ይሰራሌ ወይም የጋራ ትብብር ስምምነት ውስጥ ይገባሌ፡፡ የሚቀርቡበትንና በኋሊም የሚግበያዩበትን ሁኔታ ይቆጣጠራሌ እንዱሁም ይከታተሊሌ፡፡ ከምዝገባ መሰረዝ በበሊይነት ይከታተሊሌ፡፡ ምርመራዎችን ያዯርጋሌ፤ እንዱሁም በቁጥጥር ሥራ ሂዯት ከማንኛውም በሚመረመረው ጉዲይ ሊይ ተሳትፎ ካሇው ወይም በሚመረመረው ጉዲይ ሊይ መረጃ ሉሰጥ ከሚችሌ ሰው፣ ቁጥጥር ከሚዯረግበት ወይም ከማይዯረግበት ሦስተኛ ወገን ተቋም ወይም ግሇሰብ ዲታን፣ መረጃን፣ የጽሁፍ ሰነድችን፣ መዝገቦችን እና ሪኮርድችን እና በፈቃዯኝነት የሚሰጡ የምስክርነት ቃልችን ፳/ ይህን አዋጅ በመተሊሇፍ የሚፈጸሙ ወንጀልችን በፖሉስ እና በዏቃቤ ህግ ውጤታማ የሆነ የምርመራ እና የክስ ሥራ ማከናወን እንዱቻሌ ከፌዯራሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ህግ እና ከፖሉስ አስተዲዯራዊ እርምጃዎች እንዱወሰደ ሇማዘዝ ሀ) የካፒታሌ ገበያው ተዋናይ ወይም የተዋናዩ ስራ አስፈጻሚ ሂሳብ እንዱታገዴ፤ ሇ) በፋይናንስ ተቋሙ ውስጥ ባሇ በጥንቃቄ የሚያዙ ዕቃዎች ማስቀመጫ ሣጥን ውስጥ ተዋናዩ ጥሬ ገንዘብ፣ውዴ እቃ፣ የከበረ ሏ) በጥንቃቄ በሚያዙ ዕቃዎች ማስቀመጫ ሣጥን ውስጥ ስሇሚገኙ ሀብቶች ተገቢውን ፳፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፳፩ መሰረት ባሇስሌጣኑ ሇፋይናንስ ተቋሙ የማገጃ ትዕዛዝ በዯረሰው በ፲ (አስር) ቀናት ጊዜ ውስጥ እገዲው እንዱቀጥሌ ሇማዴረግ የሚያስችሌ የፍርዴ ቤት በተመሇከተው አግባብ የእግዴ ትእዛዝ ከፍርዴ ሇተወሰነ የሕበረተሰብ ክፍሌ ያቀረበን ኩባንያ ማስታወቂያዎችን እና የአሰራር መመሪያዎችን ያሊቸውን የአሰራር ሥርዓት አውጥቶ ተግባራዊ ፳፯/ ሇአንቬስተሮች ተገቢውን ጥበቃ ሇማዴረግ ስጋቶችን ሇማስወገዴ እንዱያስችሇው ሰነድችን፣ ተግባሮቻቸውን በየጊዜው ይገመግማሌ፡፡ ቁጥጥር በሚዯረግባቸው የካፒታሌ ገበያ የጥቅም ግጭት እና በማትጊያ ክፍያዎችና በሚሰጡ አገሌግልቶች መካከሌ የሚከሰትን ያሇመጣጣም ይሇያሌ፣ ይከሊከሊሌ፣ ያስወግዲሌ፣ ይፋ ያዯርጋሌ፣ ወይም ይቆጣጠራሌ፡፡ ፳፱/ ተሇዋዋጭ አካባቢያዊ ሁኔታዎችን፣ እየተፈጠሩ ያለ አዲዱስ ስጋቶችን፣ እንዱሁም የቁጥጥር ስርዓቱን መሻሻሌ አስፈሊጊነትን ሇመዲሰስና ሇመሇየት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የቁጥጥር ፴/ ዓሊማዉን ሇማሳካት እና ይህን አዋጅ ተግባራዊ ፩/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ (ከዚህ በኋሊ ‹‹ቦርደ›› ፪/ ዋና ዲይሬክተር እና እንዯ አስፈሊጊነቱ ምክትሌ ፰. የቦርዯ አባሊት ስብጥር እና አመዲዯብ ፩/ ቦርደ ከሚከተለት አካሊት የተውጣጣ ሰባት ሀ) የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ገዥ─ ቋሚ ሇ) የኢትዮጵያ ሂሳብ አያያዝና ኦዱት ቦርዴ ሏ) ላልች በዘርፉ ሙያዊ ብቃት ያሊቸው መ) የባሇስሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር─ ያሇ ዴምፅ ፫/ የቦርደ ሰብሳቢ ከአባሊቶቹ መካከሌ በጠቅሊይ ዲይሬክተሩ የቦርደ ሰብሳቢ መሆን አይችሌም፡፡ ፬/ የቦርደ ሰብሳቢ እና በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) የተጠቀሱት የቦርዴ አባሊት ሀብት፣ በስራ አመራር እና ተያያዥ የሙያ ዘርፎች ሌምዴና የሙያ ብቃት ካሊቸው ሰዎች ፭/ ቦርደ ዋና ዲይሬክተሩ የማይገባበትና ቢያንስ ፮/ ቦርደ እንዯ አስፈሊጊነቱ ላልች ኮሚቴዎች ፯/ የቦርዴ አባሊቱ የስራ ዋጋ እና አበሌ መንግስት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) የተጠቀሱት የቦርዴ አባሊት የጥቅም ግጭት በሚያስገቧቸው ጉዲዮች ሊይ ዴምጽ ከመስጠት ራሳቸውን በራሳቸው ማግሇሌ አሇባቸው፡፡ ፲. የቦርደ አባሊት የሥራ ዘመን ፩/ የቦርደ ሰብሳቢ እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) የተጠቀሱት የቦርዴ አባሊት የስራ ዘመን አምስት ዓመት ይሆናሌ፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም፣ የቦርደ አባሊት የአገሌግልት የስራ ዘመን ሇላሊ አምስት ዓመት ሉራዘም ይችሊሌ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ቢኖርም፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) መሠረት ከሚሰየሙ የመጀመሪያው ዙር ቦርዴ አባሊት መካከሌ የሁሇቱ አባሊት የሥራ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፫) መሰረት የስራ ዘመናቸው ስዴስት ዓመት የሚሆነው የቦርዴ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት የሥራ ዘመናቸው ስዴስት ዓመት የሆኑ የቦርደ አባሊት የአገሌግልት ዘመናቸው ሉራዘም አይችሌም፡፡ ፲፩. የቦርደ አባሊት ከሀሊፊነት ስሇመነሳት ወይም ፩/ ማንኛውም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) መሠረት የተሾመ የቦርዴ አባሌ ከሀሊፊነቱ የሚነሳው ወይም የሚሇቀው፡- ሀ) ሇጠቅሊይ ሚኒስትሩ የመሌቀቂያ ጥያቄ ሇ) በአእምሮ ሕመም ወይም በአካሌ ሕመም ምክንያት የመስራት አቅም ሲያጣ ወይም በላሊ በማናቸውም ምክንያት ኃሊፊነቱን ሇመወጣት የማይችሌ ወይም የማይበቃ ሏ) ፈቃዴ ሳይሰጠው ወይም በቂ ምክንያት ሳይኖረው ከሦስት በሊይ በሆኑ ተከታታይ የቦርደ ስብሰባዎች ሳይገኝ ከቀረ፤ መ) የመክሰር ውሳኔ የተወሰነበት ከሆነ ወይም ከባሇገንዘቦቹ ጋር የመጠባበቂያ ሠ) ስዴስት ወር ወይም ከዚያ የሚበሌጥ የእስር ውሳኔ በፍርዴ ቤት የተሊሇፈበት ረ) ከእምነት ማጉዯሌ፣ ከማታሇሌ ወይም ወንጀልች የጥፋተኝነት ውሳኔ ከተሰጠበት ፪/ ማንኛውም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) መሠረት የተሾመ የቦርዴ አባሌ የስራ ዘመኑን ሳያጠናቅቅ ከኃሊፊነቱ የተነሳ እንዯሆነ ጠቅሊይ ሚኒስትሩ ተሰናባቹ የቦርዴ አባሌ ሳያጠናቅቅ የቀረውን የስራ ዘመን የሚያጠናቀቅ ተተኪ የቦርዴ አባሌ ፫/ ማንኛውም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሏ) መሠረት የተሾመ የቦርዴ አባሌ ሇተወሰነ ጊዜ ኃሊፊነቱን መወጣት ሚኒስትሩ አባለ ሇማይኖርበት ሇተወሰነው ጊዜ ላሊ የቦርዴ አባሌ ይሾማሌ፡፡ ፲፪ . የቦርደ ስሌጣን እና ተግባራት ፩/ ቦርደ የሚከተለት ስሌጣን እና ተግባራት ሇ) የባሇስሌጣኑን በጀት ማጽዯቅ፤ ዓመታዊ የስራ መርሏ-ግብሮችን እና የስራ አፈጻጸም ሪፖርት መገምገም፤ መ) በዋና ዲይሬክተሩ በሚቀርብ የውሳኔ ሀሳብ መሠረት የባሇስሌጣኑን የሰራተኞች የሚሰጣቸውን ስሌጣኖች እና ኃሊፊነቶች ፪/ የቦርደ ኦዱት ኮሚቴ የውስጥ እና የውጭ ኦዱተሮች የሚያቀርቡትን ሪፖርቶች ግኝቶች እና የውሳኔ ሀሳቦች ተቀብል ይመረምራሌ፤ እንዱሁም ሇአፈጻጸሙም አስፈሊጊ ትዕዛዞችን ፲፫. የቦርደ የስብሰባ ስነ-ሥርዓት ፪/ ቦርደ ቢያንስ በወር አንዴ ጊዜ ይሰበሰባሌ፤ በማንኛውም ጊዜ ወይም ዋና ዲይሬከተሩ ወይም ከአባሊቱ ሦስቱ ስብሰባ እንዱዯረግ ከጠየቁ አስቸኳይ የቦርዴ ስብሰባ ሉጠራ ሰብሳቢው ወይም በሰብሳቢው የተወከሇ ሰው በስብሰባው በተገኙት አባሊት ተራ የዴምጽ ብሌጫ ይሆናሌ፡፡ ዴምጽ እኩሌ ሇእኩሌ የተከፈሇ እንዯሆነ ሰብሳቢው ወሳኝ ዴምፅ ፭/ ቦርደ የራሱ ጸሏፊ ይኖረዋሌ፡፡ ፮/ የቦርደ ስብሰባ ቃሇ ጉባኤዎች በትክክሌ መመዝገብና አያያዛቸው እና አጠባበቃቸው ፯/ ቦርደ ካሌወሰነ በቀር የቦርዴ ቃሇ ጉባኤዎች ሚስጢራዊነት የተጠበቀ ይሆናሌ፡፡ ፰/ የዚህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፣ ቦርደ የራሱን የስብሰባ ስነ ስርዓት ሉያወጣ ፲፬. የዋና ዲይሬክተር ሹመት፣ ስሌጣን እና ተግባራት የሚከተለትን መስፈርቶች ሉያሟሊ ይገባሌ፡- አመራር፣ በሕግ ወይም ተዛማጅ የሙያ ዘርፎች በከፍተኛ የስራ አመራር ዯረጃ ቢያንስ የአስር ዓመት የስራ ሌምዴ ሇ) በገንዘብ ነክ ጉዲዮች ወይም በካፒታሌ ገበያ ወይም በፋይናንስ ሌዩ ብቃት ፫/ ዋና ዲይሬክተሩ ከምክትሌ ዋና ዲይሬክተሮች ዉጭ ላልች ከፍተኛ የስራ አስፈጻሚዎችን በማጨት ቦርደ ሹመታቸውን እንዱያጸዴቅ ፬/ ዋና ዲይሬክተሩ በአዋጁ መሠረት እና ቦርደ በሚሰጣቸው ውሳኔዎች መሰረት የባሇስሌጣኑን ፭/ ዋና ዲይሬክተሩ የበሇስሌጣኑን የስራ ዕቅዴና የዓመት በጀት ያዘጋጃሌ፤ በቦርደ ሲጸዴቅም ፮/ ዋና ዲይሬክተሩ የባሇስሌጣኑ ዋና እንዯራሴ ሀ) ባሇስሌጣኑ ከላልች ሰዎች፣ ከመንግስት፣ ተቋማት ጋር በሚያዯርጋቸው ማንኛውም ግንኙነቶች ባሇስሌጣኑን ይወክሊሌ፤ ከተሰጣቸው የባሇስሌጣኑ የስራ ኃሊፊዎች ጋር በጣምራ ባሇስሌጣኑ በሚገባባቸው ውልች፣ በወቅታዊ ሪፖርቶች፣ በሂሳብ ሚዛን፣ በትርፍ እና ኪሳራ መግሇጫ፣ የባሇስሌጣኑ ሰነድች ሊይ ይፈርማሌ፤ ሏ) ባሇስሌጣኑ በሚከሰስበትም ሆነ በሚከስበት ወቅት ሁለ ራሱ ወይም በነገረ ፈጅ አማካኝነት የባሇስሌጣኑ ወኪሌ ይሆናሌ፤ መ) የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ዯንብ መሠረት የባሇስሌጣኑን ሰራተኞች ፯/ የባሇስሌጣኑን የሇት ተሇት ስራ ቀጣይነት ሇማረጋገጥ ዋና ዲይሬክተሩ ካሇው ስሌጣንና ፩/ የባሇስሌጣኑ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተሮች፣ ዋና ዲይሬክተር ሆኖ ማገሇገሌ የሚያስችሌ ብቃት ያሊቸው ሆነዉ በጠቅሊይ ሚኒስትሩ የሚሾሙ ፪/ የባሇስሌጣኑ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተሮች ዋና ስራዎች ያከናውናለ፡፡ የተቋሙን ስራዎች የሚሰጡዋቸውን የስራ ክፍልች ይመራለ፡፡ ፲፮. ስሌጣን እና ተግባራት በውክሌና ስሇመስጠት ማንኛውንም ስሌጣን እና ተግባራት፡- ሀ) ሇአንዴ የተሇየ ተሌዕኮ ሇተቋቋመ ኮሚቴ፤ በውክሌና ሉያስተሊሌፍ ይችሊሌ፡፡ በሚሰጥበት ጊዜ፣ ውክሌና የተሰጠው አካሌ ማከናወን ስሇሚችሊቸው ተግባርና ሀሊፊነቶች በግሌፅ ሇይቶ ማስቀመጥ አሇበት፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ መሠረት የተሰጠ ውክሌና የውክሌና ስሌጣን ሇመሻር ይችሊሌ፡፡ ፲፯. ሇባሇስሌጣኑ መረጃ ስሇመስጠት ስሌጣን ውስጥ በሚካተቱ የስራ ዘርፎች ሊይ በተጠቀሰው አግባብና ጊዜ ውስጥ ሇባሇስሌጣኑ ወይም ባሇስሌጣኑ ሇወከሇው ሰው መረጃ እንዱያቀርብ ሉጠይቅ ይችሊሌ፡፡ ዝርዝሩ ባሇስሌጣኑ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናሌ፡፡ ፪/ የባሇስሌጣኑን ዓሊማ ሇማሳካት ካሌሆነ በቀር ወይም በህግ ወይም በፍርዴ ቤት ካሌታዘዘ የባሇስሌጣኑ ሰራተኛ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተገኘን ማንኛውንም ሲቀርብሇት ወይም በራሱ ተነሳሽነት ሇላልች በኢትዮጵያ ውስጥም ሆነ ከኢትዮጵያ ውጭ እየፈጸመ ያሇን ሰው ሇይተው ሲያመሇክቱ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) የተዯነገገዉ የመረጃ ማጋራት ተፈፃሚ የሚሆነው፡- ሀ) ባሇስሌጣኑ ከመረጃ ጠያቂዉ የውጭ አቻ ተቋም ጋር የመረጃ ሌውውጥ ስምምነት የዓሇም አቀፍ ስምምነት ካሇ፤ እና ሇ) ምርመራው የሚዯረግበት ጉዲይ ጠያቂው የውጭ ተቆጣጣሪ ተቋም የሚያስፈጽመው ወይም የሚያስተዲዴረው ጉዲይ ከሆነ፤ ወይም በጠያቂው ተቋም የስሌጣን ወሰን ፭/ ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) አፈጻጸም ዓሊማ በንዐስ አንቀጹ የተጠቀሰው የሕግ ወይም የቁጥጥር ዯንብ ጥሰት ኢትዮጵያ ውስጥ እንዯተፈጸመ የሕግ ጥሰት ተቆጥሮ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት እገዛ የሚጠይቅ ተቆጣጣሪ ባሇስሌጣን፡- ሀ) የተጠየቀው እገዛ ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ ሇ) የተጠየቀው እገዛ የጠያቂውን ባሇስሌጣን ተግባራቱን እና ግዳታዎቹን ሇመወጣት እንዯሚጠቅመው ማሳየት አሇበት፡፡ የተገሇጸው ቢኖርም፣ ባሇስሌጣኑ ሇተጠየቀው ሀ) እገዛውን ሇማዴረግ ያወጣውን ወጪ እገዛ ቢቀርብሇት በተራው እገዛ ሇማዴረግ የሚፈቅዴ እና አቅም ያሇው መሆን ፰/ የሚዯረገው ትብብር ወይም የሚፈጸመው ቅንጅት በዚህ አዋጅ ከተመሇከቱት ዓሊማዎቹ ጋር የሚጻረር እስካሌሆነ ዴረስ በዚህ አንቀጽ የተዯነገገው ማንኛውም ዴንጋጌ ባሇስሌጣኑ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ስሌጣን ተግባራዊ ተቋማት ጋር ከመተባበር ወይም ስራውን ከማቀናጀት ሉከሇክሇው አይችሌም፡፡ መሇየት፣ መከሊከሌ ወይም ማሳወቅ እንዱሁም ፲፰. የባሇስሌጣኑ የገንዘብ ምንጮች ፩/ የባሇስሌጣኑ የገንዘብ ምንጭ፡- ሀ) በመንግስት ከሚመዯብሇት የማቋቋሚያ ሇ) ባሇስሌጣኑ ከሚሰጣቸው ፈቃድች እና በዚህ አዋጅ መሰረት ከሚሰጡ ላልች አስተዲዲራዊ መቀጮዎች ጋር በተያያዘ መ) ላልች በዴጋፍ ከሚገኙ ገንዘቦች ፪/ በአጭር ጊዜ ውስጥ የማይፈሇጉ ገንዘቦችን የተመሇከተው የባሇስሌጣኑ የገንዘብ ምንጮች የባሇስሌጣኑን ወጪዎች ሇመሸፈን የማይበቃ ፩/ ባሇስሇጣኑ ስራዎቹ፣ ገንዘቦቹ እና ንብረቶቹ መዝገቦች እና ላልች ሪኮርድች መያዛቸውን ፪/ የበጀት ዓመቱ ካበቃ በኋሊ ባለት ፫ (ሶስት) ወራት ውስጥ ባሇስሌጣኑ የሂሳብ ሪፖርት እና ላልች የስራ ሪፖርቶችን ማዘጋጀት አሇበት፡፡ ፫/ የባሇስሌጣኑ የሂሳብ ሪፖርቶች አዘገጃጀት ዓሇም አቀፍ የሂሳብ ሪፖርት አዘገጃጀት መንገዴን የተከተሇ ወይም የሚመሇከተው የመንግስት ባሇስሌጣን የሚያወጣውን ላሊ የሂሳብ አዘገጃጀት ስርዓት የተከተሇ መሆን ፳. የባሇስሌጣኑን ሂሳቦች በውጭ ኦዱት ሇማስመርመር ፩/ የባሇስሌጣኑ ሂሳቦች በየዓመቱ በውጭ ኦዱተር ፪/ የፋይናንስ ዓመቱ ካበቃ በኋሊ ባለት ፫ (ሶስት) ወራት ውስጥ የኦዱት ሪፖርቱ ተጠናቆ ቦርደ እንዱመረምረው እና እንዱያጸዴቀው ሇቦርደ የኦዱት ኮሚቴ መቅረብ አሇበት፡፡ ፳፩. የባሇስሌጣኑ የበጀት ዓመት የባሇስሌጣኑ የበጀት ዓመት በየዓመቱ ከሏምላ ፩ ጀምሮ ያሇው ተከታታይ የአስራ ሁሇት ወራት ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት እውቅና ፳፪. እውቅና ሇማግኘት ስሇሚቀርብ ማመሌከቻ ፩/ በካፒታሌ ገበያ ባሇስሌጣን የቁጥጥር ስሌጣን ስር የሚንቀሳቀስ እና እንዯ ራሱን በራሱ የማመሌከቻ ፎርም መሠረት ሇባሇስሌጣኑ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገሇጸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ እና የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሥሌጣንና ተግባራት መጥቀስ አሇበት፡፡ ፬/ ባሇስሌጣኑ ራሱን በራሱ ሇሚቆጣጠር ዴርጅት እውቅና የሚሰጠው አመሌካቹ ዴርጅት፡- ሀ) ከዚህ አዋጅ፣ እና ተያያዥነት ካሊቸው ዯንቦችና መመሪያዎች ጋር የተጣጣመ ሇ) የሕግና እና ላልች ተፈጻሚነት ያሊቸው መመሪያዎች ጥሰት መቆጣጠርን ጨምሮ የአስተዲዯራዊ ብቃት ያሇው መሆኑን፤ መ) ስራውን ሇማከናወን የሚችለ ብቃት ያሊቸው ሰራተኞች ያለት መሆኑን፤ እና ፭/ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የቀረበን ማመሌከቻ በተመሇከተ አስፈሊጊ ሁኔታዎችን መሠረት በማዴረግ አመሌካቹ የሚቆጣጠር ዴርጅት መሆኑን ሰፊ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሇሕዝብ ያስታውቃሌ፡፡ ፳፫. ራሱን በራሱ ሇሚቆጣጠር ዴርጅት በውክሌና ራሱን በራሱ ሇሚቆጣጠር ዴርጅት የሚሰጥ የሥሌጣን እና ተግባራት ውክሌና ከዚህ ቀጥሇው የተመሇከቱትን ማካተት አሇበት፡- ፩/ ራሱን በራሱ ሇሚቆጣጠር ዴርጅት በውክሌና ፪/ የዱሲፕሉን እርምጃች እንዱወስዴ የተሰጠው ፫/ በውክሌና የተሰጠው ስሌጣን ወይም ተግባር ስሇሚፈጸምበት ሁኔታ የሚያመሊክቱ የውሌ ፬/ ራሱን በራሱ በሚቆጣጠር ዴርጅት ስም በውክሌና የተሰጠውን ስሌጣን ወይም ተግባር እንዱያስፈጽሙ የተወከለ ግሇሶቦች፤ ፭/ በውክሌና የተሰጠውን ስሌጣን ወይም ተግባር የሚቆጣጠረው ዴርጅት ሇባሇስሌጣኑ በየወቅቱ ሪፖርቶችን ስሇሚያቀርብበት አግባብ፤ እና ፮/ ባሇስሌጣኑ በውክሌናው ሊይ የሚያመሇክተው ፳፬. የራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት ውስጠ- ፩/ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት በውክሌና ከተሰጠው ተግባር ጋር በተያያዘ የሚጣለ ማናቸውም ቅጣቶችን እና የሚሠራባቸውን የዱሲፒሉን ስሌጣኖቹን ጨምሮ ከቁጥጥርና በበሊይነት ክትትሌ የማዴረግ ሥራው ጋር ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የአገሌግልታቸው ተጠቃሚዎችን ጥቅም፣ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠረውን ዴርጅት ሇ) የአባሌነት ውስጠ-ዯንቦች እና የአባሌነት ሏ) ሁለም አባሊት የሚስተናገደበት ፍትሃዊ መ) በአባሊት፣ በተጠቃሚዎች፣ በኢንቬስተሮች አሇመግባባቶች ስሇሚፈቱበት መንገዴ እና ሇባሇስሇጣኑ ወይም ሇላሊ የመጀመሪያ ሠ) ሉፈጠሩ የሚችለ የጥቅም ግጭቶች ስሇሚፈቱበት መንገዴ እና ከባሇስሌጣኑ ስሇመመርመር እንዱሁም ሕግና ዯንብን ረ) ከባሇስሌጣኑ ውጭ ሊሇ ሇማንኛውም የመጀመሪያ ዯረጃ ተቆጣጣሪ ስሇሚኖር ተጠያቂነት እና ስሇ ሪፖርት አቀራረብ ሰ) በባሇስሌጣኑ በተቀመጠው የመረጃ ጥበቃ ሸ) ጸረ-ውዴዴር አሰራሮችን ስሇማስቀረት፤ ቀ) ስሇ አባሊቱ ስነ-ምግባር፤ እና በ) ስሇ ኢንቨስተሮች ጥበቃ እና ስሇ ገበያው ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ዴርጅት ውስጠ-ዯንብ ሇባሇስሌጣኑ ቀርቦ በመመስረቻ ጽሐፉ ሊይ የሚያዯርጋቸውን ማንኛውም ማሻሻያዎች ተፈጻሚ ከመሆናቸው ፳፭. ውሳኔ ሊይ ስሇሚዯረግ ገዯብ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት:- ፩/ መብቱ የሚነካበት ሰው በጉዲዩ ሊይ የራሱን ፪/ የውሳኔው መዘግየት የሸማቾች መብትን አዯጋ በስተቀር በራሱ ውስጠ-ዯንቦች መሠረት የአንዴን ሰው መብት የሚጎዲ ውሳኔ ማሳሇፍ አይችሌም፡፡ ፩/ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት የውስጠ- ዯንቦቹን ዴንጋጌ በሚጥስ በማንኛውም አባለ ሊይ ራሱ በሚያወጣው ውስጠ-ዯንብ መሰረት የዱሲፕሉን እርምጃዎችን መውሰዴ ይችሊሌ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚወስዯው የዱሲፕሉን እርምጃ ባሇስሌጣኑ አስፈሊጊ ሆኖ ሲያገኘው ፈቃዴ የሰጠውን የመውሰዴ ስሌጣኑን አይገዴብም፡፡ ፫/ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት በዚህ የዱሲፕሉን እርምጃ ሲወስዴ በሁሇት ቀናት ውስጥ የአባለን ስም፣ የተወሰዯውን እርምጃ መጠን እና የእገዲ እርምጃ ተወስድ ከሆነ ሇባሇስሌጣኑ በጽሁፍ ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ሊቀረበው ሰውና ራሱን በራሱ ሇሚቆጣጠረው ዴርጅት የመሰማት መብት ከሰጠ በኋሊ ውሳኔውን በዴጋሜ በመመርመር ሉያጸናው፣ ሉሇውጠው ወይም ሉሽረው ይችሊሌ፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ የተዯነገገው ቢኖርም እንኳን ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት አባለ ሊይ እርምጃ ሳይወስዴ የቀረ እንዯሆነ ባሇስሌጣኑ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠርን ዴርጅት አባሌ ከማገዴ፣ ከአባሌነቱ ከማስወገዴ ወይም ላልች ፮/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፭) መሰረት ማንኛውንም ውሳኔ ከመወሰኑ በፊት ፈቃዴ የተሰጠውን ሰው እና ራሱን በራሱ የመሰማት መብት ይጠብቅሊቸዋሌ፡፡ እንዱያገኝ ካዯረገ በኋሊ በጽሁፍ ተገቢውን ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፯) መሰረት ሀ) ራሱን በራሱ የሚቆጣጠረውን ዴርጅት መመስረቻ ጽሐፍ ወይም ውስጠ-ዯንቦች ሇ) ራሱን በራሱ የሚቆጣጠረው ዴርጅት ሏ) ራሱን በራሱ የሚቆጣጠረው ዴርጅት ፳፯. የከፍተኛ ባሇሙያ ሹመት እና ሇውጥ ፩/ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት ሇማዴረግ ያሰበውን የከፍተኛ ባሇሙያ ሹመት ወይም ሳያሳውቅ ከፍተኛ ባሇሙያ ሉሾም ወይም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ማሳወቂያ ሲሰጠው ባሇስሌጣኑ ተቃውሞውን የከፍተኛ ባሇሙያው ሹመት ወይም ሇውጥ ፳፰. ከፍተኛ ባሇሙያን ስሇማንሳት ፩/ የራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት ከፍተኛ ባሇሙያ ዴርጅቱን ሇመምራት ብቃት እና ተገቢነት የሇውም ብል ሲያምን፤ ወይም ፪/ የከፍተኛ ባሇሙያው መሾም ወይም በሹመቱ ዴርጅት አዯጋ ሊይ ይጥሊሌ የሚሌ እምነት ካሇው ወይም የኢንቬስተሮችን እና የፋይናንስ አገሌግልት ተጠቃሚዎችን ጥቅም ይጎዲሌ ኢንደስትሪ አባሊትን ጥቅም ይጎዲሌ ብል ሇከፍተኛ ባሇሙያው የመሰማት ዕዴሌ ከሰጣቸው በኋሊ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠረውን ዴርጅት ከኃሊፊነት እንዱያነሳው ሇማዘዝ ይችሊሌ፡፡ እያንዲንደ የበጀት ዓመት ካበቃ በኋሊ ባለት አራት ወራት ውስጥ ሇባሇስሌጣኑ የዓመቱን ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ሇ) ቁጥጥር የሚዯረግባቸው አካሊት የሂሳብ በሚገዯደበት አኳሃን የተዘጋጀ የሂሳብ ሏ) ላሊ በባሇስሌጣኑ መመሪያ የተቀመጡ ምክንያት ኖሮት የጠረጠረ ከሆነ ሇባሇስሌጣኑ ሀ) ራሱን በራሱ ከሚቆጣጠር ዴርጅት ስራ ጋር በተያያዘ የስጋቶች ዯረጃ በአሳሳቢ ሕሌውና አዯጋ ሊይ የሚጥሌ መሆኑን፤ ወይም ባሇስሌጣኑ የሰጠውን ትዕዛዝ ጥሶ ሏ) የፋይናንስ ወንጀሌ ተፈጽሞ ከሆነ ወይም ፬/ ኦዱተሩ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሰረት ሪፖርት ማቅረቡ የኦዱተርን ግዳታ እንዯጣሰ ሉቆጠርበት አይችሌም፡፡ ፴. ሕገ ወጥ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያን ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሠረት ፈቃዴ ሳይፀዴቅሇት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያን ወይም የተዛማጅ ውልች ገበያን ወይም ያሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ አገሌግልት ሇማቋቋምና ሇመስራት ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም የተዛማጅ ውልች ገበያ ወይም ያሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ አገሌግልት ሇመክፈት ወይም ሇመጀመር ፪/ ማንኛውም ሰው በባሇስሌጣኑ የተሰጠ ፈቃዴ ሳይኖረው ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ›› ወይም ‹‹የተዛማጅ ውልች ገበያ›› የሚለ ቃሊቶችን ከንግዴ ስራው ጋር በተያያዘ ፴፩. የኢትዮጵያ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያን ፩/ የኢትዮጵያ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ (ከዚህ በኋሊ ‹‹ገበያው›› እየተባሇ የሚጠራ) ኢንቬስተሮችን ጨምሮ፣ ትብብር በአክሲዮን ፪/ የመንግስትና በመንግስት የተያዙ ዴርጅቶች ከገበያው ካፒታሌ ሊይ የሚኖራቸው ዴርሻ ከ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተገሇጸው ቢኖርም ከግለ ዘርፍ የገበያውን ካፒታሌ ዴርሻ ሇመያዝ በቂ ፍሊጎት ከላሇ መንግስት ገበያውን ሇማቋቋም የሚያስፈሌገውን ያህሌ ተጨማሪ ካፒታሌ ሇመያዝ ይችሊሌ፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና (፫) የተገሇጸው ቢኖርም ከግለ ዘርፍ፤ የውጭ ኢንቬስተሮችን ጨምሮ፤ የገበያውን ካፒታሌ ዴርሻ ሇመያዝ ምንም ፍሊጎት ከላሇ ገበያው የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ዯንብ መሠረት የመንግስት የሌማት ዴርጅት ሆኖ መመዘኛ፣ የተገቢነት እና ብቁነት መስፈርት፣ የስራ እና ስራ አመራር ሁኔታን፣ የብቃት ማስረጃ፣ እና ላልች ባሇስሌጣኑ በመመሪያ ሲያረጋገጥ የገበያ ፈቃዴ ይሰጣሌ፡፡ ፴፪. ላልች የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያዎችና ፩/ ባሇስሌጣኑ ሇላልች በአክሲዮን ኩባንያነት ሇሚቋቋሙ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያዎች፣ መዴረኮች የስራ ፈቃዴ ሉሰጥ ይችሊሌ፡፡ ፪/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሇሚሰጠው የስራ ፈቃዴ የአነስተኛ የካፒታሌ መመዘኛን፣ የተገቢነት እና ብቁነት መስፈርትን፣ የስራ እና ስራ አመራር ሁኔታን፣ ሁኔታዎችን በመመሪያ ይዯነግጋሌ፡፡ ፫/ የዚህ አዋጅ ማናቸውም ዴንጋጌዎች ቢኖሩም፣ ባሇስሌጣኑ ባሌተማከሇ ጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ የሚካሄደ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ወይም መስፈርቶችን በመመሪያ ይወስናሌ፡፡ ፴፫. በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያና የግብይት መዴረኮች ሊይ ስሇሚወሰደ አስተዲዯራዊ ሀ) ገበያው በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አቅርቦት ማመሊከት እንዲይችሌ የሚያዯርግ ከፍተኛ ሇ) ተጨባጭ ወይም ተገማች የሆነ ገበያን ኢንቬስተሮችን ሇመጠበቅ ጠቃሚ ወይም አስፈሊጊ ነው ብል ባሇስሌጣኑ ሲያስብ፤ ሉያስቆም የሚችሌ እርምጃ መንግስት በጽሁፍ በሚያስተሊሌፈው ትዕዛዝ መሠረት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም የተዛማጅ መዯቦች የሚዯረጉ ግብይቶች ወይም በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ግብይት የሚዯረግባቸው ተዛማጅ ውልች ፍትሏዊ፣ ሇ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች መዯቦች ወይም በሰነዯ ሚዯረግባቸው ተዛማጅ ውልች እንዱሸጡ ፫/ ባሇስሌጣኑ የገበያውን ፈቃዴ ሇተወሰነ ጊዜ ወይም አንዴ ዓይነት ተግባር እስከሚፈጸም ይህንን እርምጃ የሚወስዯው ገበያው፡- ከተፈቀዯሇት የስራ ዘርፍ ዉጭ የሆነ ማንኛውንም ቅዴመ ሁኔታዎች ከጣሰ ሏ) የባሇስሌጣኑን ትዕዛዝ ከጣሰ፤ መ) ባሇስሌጣኑ የሚጠይቀውን ማንኛውንም ሠ) ሀሰተኛ ወይም አሳሳች መረጃ ከሰጠ፤ ረ) የዚህን አዋጅ ወይም አዋጁን መሠረት ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት የሚዯረግ ገበያውን የማገዴ ውሳኔ ከ ፫ (ሦስት) ወራት በሊይ ሉቆይ አይችሌም፡፡ ይሁን እንጂ ባሇስሌጣኑ ተገቢ ነው ብል ካመነ እገዲውን ሇተጨማሪ ከሦስት ወራት ሊሌበሇጠ ጊዜ ሉያራዝም ይችሊሌ፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) መሠረት የተወሰነው የሦስት ወር የዕገዲ ጊዜ ሲያበቃ ሉያነሳ ወይም የሰጠውን ፈቃዴ ሉሰርዝ ሀ) ወዯ ሀብት ማጣራት ውስጥ ከገባ ወይም ሂሣቡ ተጣርቶ እንዱዘጋ ትዕዛዝ ከተሰጠ፤ ሇ) ሇፈቃደ መታገዴ ምክንያት የሆነውን ጉዴሇት በተወሰነው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ሠ) በላሊ በማናቸውም ምክንያት ፈቃደን ይዞ ሇመቀጠሌ ብቁ እና ተገቢ ሆኖ ባሇሥሌጣኑ ፈቃደን ሉሰርዝበት ይችሊሌ፡፡ ፯/ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፮) መሠረት ፈቃደን ሇመሰረዝ ከመወሰኑ በፊት ፰/ ባሇፈቃደ ያቀረበው ተቃውሞ አጥጋቢ ሆኖ ካሌተገኘ ወይም ባሇፈቃደ የባሇሥሌጣኑ ማስታወቂያ ዯብዲቤ በዯረሰው በ፴(ሰሊሣ) ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ካሊቀረበ ፈቃደ ፱/ ባሇሥሌጣኑ የገበያውን ፈቃዴ የሰረዘበትን ውሳኔ ሰፊ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ እንዱታተም ፲/ የፈቃደ መሰረዝ ውሳኔ በጋዜጣ ከወጣበት ማናቸውም ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ ፴፬. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ስራ አመራር ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ስራ የሚመራው በሚመረጥ እና በባሇስሌጣኑ ይሁንታ በሚሾም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገዉ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሹመት የሚፀዴቀዉ የባሇስሌጣኑን ይሁንታ ካገኘ በኋሊ ነዉ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተመረጡት የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ቀርበውሇት ባሇስሌጣኑ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ካሌገሇጸ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው የዲይሬክተሮች ቦርዴ ምርጫ የባሇስሌጣኑን ይሁንታ እንዲገኘ ይቆጠራሌ፡፡ ፬/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ የዲይሬክተሮች የሚከተለትን ሁኔታዎች ማሟሊት አሇበት፡- እምነት የማጉዯሌ ወንጀሌ ጥፋተኛ ሆኖ ሇ) የመጨረሻ የመክሰር ውሳኔ ያሌተሰጠበት ሏ) መሌካም ስምና ዝናውን መጠበቅ፤ እና መ)በፋይናንስ፣ በስራ አመራር፣ በኢኮኖሚክስ፣ በሕግ እና ላልች ተያያዥ ጉዲዮች ፭/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው የዲይሬክተሮች ቦርዴ ገበያው ይህን አዋጅ እና አዋጁን መመሪያዎች እንዱሁም የራሱን የገበያውን ውስጠ-ዯንቦች አክብሮ መስራቱን ማረጋገጥ ሀ) የገበያውን አጠቃሊይ ስራዎች በበሊይነት ፮/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የዚህ አዋጅ ጥሰቶች ሲፈጸሙ በጋራ እና በተናጠሌ ኃሊፊነት የመወሰዴ ግዳታ አሇባቸው፡፡ ፯/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ በባሇስሌጣኑ ይሁንታ በዲይሬክተሮች ቦርዴ የሚሾም ዋና ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፯) መሠረት ተቃውሞውን ካሌገሇጸ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የባሇስሌጣኑን ይሁንታ እንዲገኘ ይቆጠራሌ፡፡ ፱/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያን የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢን እና የዋና ስራ አስፈጻሚን ስሌጣኖች ዯርቦ መያዝ የተከሇከሇ ነው፡፡ ፴፭. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ዉስጠ-ዯንቦች የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው ሇገበያው እና በገበያው ሇሚካሄዴ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ አስተዲዯር፣ አሠራር፣ አመራር እና ቁጥጥር ተገቢ እና አስፈሊጊ የሆኑ ዉስጠ-ዯንቦችን እና ሥነ-ሥርዏቶችን ማውጣት ይኖርበታሌ፡፡ ፴፮. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ኃሊፊነቶች የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው ሇሚከተለት ጉዲዮች ፩/ ፍትሃዊነትን፣ ቅሌጥፍናን፣ ግሌጽነትን እና የኢንቬስተሮች ጥበቃን እንዱሁም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት የቁጥጥር ማዕቀፍ መከበሩን ሇማረጋገጥ ገበያውን እና አባሊቱን በቅርበት መከታተሌ፣ ቅኝት ማዴረግ እና የሚፈቱበት ስነ-ስርዓት እና የይግባኝ አሰራር፣ ከገበያው አሰራር ጉዴሇት ጋር የተያያዙ የቴክኒክ ዘዳዎች እና አሰራሮች፣ የሪኮርዴ አያያዝ ዘዳ፣ የህግ ጥሰት ስሇመኖሩ ያለ እንዯተፈጻሚነቱ የዯንበኞችን ገንዞቦች እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ስሇሚጠበቁበት አግባብ እንዱሁም ስሇግብይት ውልች አፈጻጸም እና የክፍያ መረጃ የሚሰጥበት ስርዓት እንዱኖር ፫/ የገበያ መዴረኩ ያሊስፈሊጊ የዋጋ መዋዠቅን ሇመቆጣጠር የሚያስችለ አግባብነት ያሊቸው የግብይት መቆጣጠሪያ ዘዳዎች ማሇትም ማቋረጫ ዘዳዎች፣ እንዱሁም የዕሇት ጣሪያ እና ወሇሌ መቆጣጠሪያዎች እና ላልች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ሊይ ከፍተኛ ስጋት ሉያስከትለ የሚችለ መሌስ ያሊገኙ የመሸጥ ወይም የመግዛት ወይም ያሌተጠናቀቁ ግብይቶችን የቅርብ ክትትሌ የሚዯረግበት ዘዳ ማበጀት፤ የግብይት ትዕዛዞች የሚተሊሇፉበትን አሰራር ባሇስሌጣኑ እና የገበያ ተዋናዮች በግሌጽ ተሳታፊዎች ወጥነት ባሇው መንገዴ ተፈጻሚ እንዱያስቀጥለ እኩሌ ዕዴሌ መስጠት፤ ግብይት መቆጣጠሪያን ተግባራዊ ማዴረግን ፰/ ሇሁለም የገበያ ተዋናዮች የግብይት ውስጠ- ዯንቦችን እና አሰራሮችን እንዱያውቁ እኩሌ ፱/ ሇገበያው አባሊት አስፈሊጊ የቅዴመ ግብይት እና የዴህረ ግብይት መረጃዎችን በቀጥታ ፲/ ከስራው ጠባይ ጋር የተያያዙ ስጋቶችን የሚረዲ የስራ አመራር እንዱኖር ማዴረግ፤ ፲፩/ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው፣ በአባሊቱ፣ በባሇ አክሲዮኖቹ ወይም በስራ አመራሩ መካከሌ የጥቅም ግጭት ሲኖር የሕዝብን ጥቅም ፲፬/ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው የተመዘገቡ ኩባንያዎችን እና የሰራተኞቻቸውን አሰራሮች ፲፭/ በሕግ ካሌተጠየቀ ወይም እንዱያሳትም በቁጥጥሩ ስር ያለትን ማንኛውንም አባሊቱን ሚስጢራዊነት መጠበቅ፤ ሇባሇስሌጣኑ ወይም በባሇስሌጣኑ ወይም በፍርዴ ቤት ትዕዛዝ ካሌሆነ በቀር እነዚህን መረጃዎች አሳሌፎ ተዋናዮች ፍትሃዊ በሆነ ሁኔታ የሚዯርስበትን ፴፯. ሇባሇስሌጣኑ መረጃ ስሇመስጠት፣ ሪፖርት ስሇማዴረግ፣ እና እገዛ ስሇማዴረግ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ከሥራው ወይም ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት ጋር በተያያዘ ምሊሾች እና መረጃዎች መስጠትን ወይም በአግባቡ ሇመፈጸም የሚጠይቃቸው ላልች ማናቸውንም መረጃዎች ጨምሮ ባሇሥሌጣኑ ሇሚያቀርበው ጥያቄ እገዛ ማዴረግ አሇበት፡፡ ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ፡- ሀ) ማንኛውም አባሌ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያውን ውስጠ-ዯንቦች ወይም የገንዘብ ሀብቶቹን መመሪዎች የማያከበር ከሆነ፤ ሇ) አባለ ግዳታዎቹን ሇመወጣት አቅም እንዯላሇው ወይም የአባለ ተገቢነት ሊይ የሂሳብ አያያዝ ወይም ላሊ ትክክሇኛ ያሌሆነ አሰራር መኖሩን ሲገምት፤ ሏ) አባለ ሊይ ወይም ስራ አከናዋኝ ሊይ ማንኛውም የዱሲፕሉን እርምጃ ሲወሰዴ፤ ፫/ የገበያው የዲይሬክተሮች ቦርዴ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪)(ሏ) መሰረት በማንኛውም አባለ ሊይ የዱሲፕሉን እርምጃ ሲወሰዴ የተከሰተውን ጥፋት ዝርዝር፣ የሂዯቱን ዝርዝር እና የቅጣቱን ዓይነት ሇባሇስሌጣኑ ማሳወቅ አሇበት፡፡ ከጉዲዩ ጋር የተያያዙ ሰነድች ፴፰. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ዉስጠ-ዯንቦችን ፩/ ዉስጠ-ዯንቦቹን በመሰረዝ፣ በመሇወጥ ወይም ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ የታሰበውን የማሻሻያ ፪/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ (፩) መሰረት የቀረበሇትን የማሻሻያ ሀሳብ በተቀበሇ ሇሚመሇከተው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ የቀረበውን የዉስጠ-ዯንብ ሇውጥ ሃሳብ ውዴቅ ማዴረጉን በጽሁፍ ሉያሳውቅ ይችሊሌ፤ ይህ ፫/ የዉስጠ-ዯንብ ማሻሻያ ሃሳብ ከቀረበ በኋሊ በ፳፰ (ሃያ ስምንት) ቀናት ውስጥ ከሊይ የተመሇከተው ዓይነት ማስታወቂያ ካሌተሰጠ የቀረበው የዉስጠ-ዯንብ ማሻሻያ ተቀባይነት ፬/ የባሇስሌጣኑ ቦርዴ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያውን ከስራው ጋር በተያያዘ የተወሰኑ ዴንጋጌዎችን እንዱያካትት ወይም በተወሰነ ፭/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው በዚህ አንቀጽ ትዕዛዝ ሳያከብር ከቀረ ወይም በታዘዘው ጊዜ ሀ) ባሇስሌጣኑ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው ወጪ የታዘዘውን የዉስጠ-ዯንብ ዝግጀት ሇ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያውም በዚህ አክብሮ እንዱሰራባቸው ይገዯዴበታሌ፡፡ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ከባሇስሌጣኑ ፈቃዴ ሳያገኝ ወይም ፈቃደ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ፈቃዴ የሚሰጠው የዝቅተኛ ካፒታሌ መስፈርትን፣ የብቃትና አመራር ሁኔታዎችን፣ የብቃት ማረጋገጫን መመሪያ የሚወሰኑ መስፈርቶች ሇሚያሟሊ ፫/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ፵. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ በባሇስሌጣኑ ፈቃዴ የተሰጠው ኩባንያ ቀጥሇው የተመሇከቱትን ግዳታዎች መፈጸም አሇበት፡- ፩/ መሌሶ የመግዛት ውሌን እና የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት የሚያስፈሌገውን ፍትሃዊ እና ውጤታማ የርክክብ እና ክፍያ ስርዓት ፪/ ከሚያከናውናቸው ተግባራት እና ከአሰራሩ ጋር የተያያዙ ስጋቶችን በከፍተኛ የሙያ ፫/ ከኩባንያው ጥቅም ይሌቅ የሕዝብን ጥቅም እና ከኩባንያው ጋር የሚሰሩ አካሊትን ጥቅም ዯንቦች መሠረት ማከናወን፤ እና መምራት፤ ፭/ በባሇስሌጣኑ ወይም በህግ ወይም በፍርዴ ቤት ይፋ እንዱዯረግ ከተጠየቀው ውጭ ያለ በእጁ የሚገኙ መረጃዎችን ሚስጢራዊነት መጠበቅ፤ ፮/ ባሇስሌጣኑ ባጸዯቀው ወይም ባዘዘው ወይም በወሰነው በዓሇም አቀፍ ዯረጃ ተቀባይነት ባሇው እና ወቅታዊ በሆነ ቴክኖልጂ እና ፵፩. ውስጠ-ዯንቦችና ውስጣዊ መመሪያዎች ፩/ ባሇስሌጣኑ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ርክክብ፣ ክፍያ እና ምዝገባ አሰራርን እና ላልች ተያያዥ ስራዎችን መመሪያዎችን እንዱያወጣ ወይም አስቀዴሞ ያወጣቸውን ዯንቦች ባሇስሌጣኑ በሚወስነው ጊዜ ውስጥ እንዱያሻሽሌ የማዘዝ መብት ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው የተሰጠውን ትዕዛዝ በታዘዘው ጊዜ ውስጥ ሳያከብር ከቀረ፡- አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው ወጪ የውስጠ-ዯንብ ዝግጀት ሇ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ባሇስሌጣኑ ያዘጋጃቸዉን ውስጠ-ዯንቦች እና መመሪያዎች አክብሮ እንዱሰራባቸው ፫/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ ወይም የጨመራቸውን ውስጠ-ዯንቦች በስራ ፬/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ ዯንቦችን የሚያወጣ ከሆነ ስሇሚያወጣቸው ዯንቦች ወይም ማሻሻያዎች ምክንያት እና ፭/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) ማሻሻያ ሉያጸዴቅ፣ ወይም ሊይቀበሌ ወይም ሉያሻሽሌ ይችሊሌ፤ ሆኖም ውሳኔውን ከሰጠ በኋሊ ቢያንስ በአንዴ ሳምንት ውስጥ ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው በጽሁፍ ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፮/ አንዴ ተገበያይ የክፍያ ዯንቦች የሚጥስ ከሆነ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው ተገበያዩ ዉስጠ- ዯንብ በመጣሱ መቀጫ እንዱከፍሌ ሇማዘዝ ፵፪. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ምዝገባ ፩/ የሚከተለት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት መመዝገብ ሀ) ሇህዝብ ሽያጭ የሚቀርቡ፤ እና ሇ) በአውጪዎቻቸዉ ፈቃዴ ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት የሕዝብ ኩባንያዎች እና ላልች የሰነዯ ሙዓሇ ሙዓሇ ንዋይ ዓይነትና የሰነድቹን ባሇቤቶች መረጃ በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት ማስመዝገብ አሇባቸው፡፡ ፵፫. ስሇ ጥበቃ እና ሪኮርዴ አያያዝ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ በግምጃ ቤቱ ውስጥ ሇተቀመጡት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ተገቢውን ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ግዐዝ-አሌባ ተዯርገው ከተቀመጡት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ጋር በተያያዘ የሚዯረጉ የባሇቤትነት ሇውጦችን በኮምፕዩተር የተዯገፈ የሂሳብ አያያዝ ስርዓት በመፍጠር በኤላክትሮኒክ ዘዳ መመዝገብ ፫/ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪው የሚይዛቸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ባሇቤትነት መዝገቦች በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት በሚዘጋጅ ባሇቤትነት በኤላክትሮኒክ ዘዳ ፬/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሰውን የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የምስክር ወረቀት የሚተካ እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩን ሇመገበያየት፣ በጠቅሊሊ ጉባኤ ሇማዴረግ፣ሇመሌሶ የመግዛት ውሌ እና ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ማበዯር፣ ሇማስያዝ እና በአዋጁ እና አዋጁን ሇማስፈጸም በሚወጡት ዯንቦች ወይም መመሪያዎች መሠረት የቅዴሚያ እና ላልች መብቶችን ሇመጠቀም የሚያስችሌ ሁለን አቀፍ የምስክር ወረቀት ያዘጋጃሌ፡፡ ፭/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ግዐዝ-አሌባ የተዯረጉ ሙዓሇ ንዋይ አውጪዎች፣ ባሇቤቶች እና ሇሚያቀርቡት ጥያቄ ምሊሽ ይሰጣሌ፡፡ ፮/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ የተሟሊ የሰነዯ ሙዓሇ እውነተኛ የሰነዴ ባሇቤቶችን ስሞች፣ እና የባሇቤትነታቸውን መጠን ሇመያዝ አስፈሊጊ ናቸው ብል የሚያምነውን ሁለ ሇማዴረግ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ አባሊቱ ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ግብይት ጋር ተያይዞ ያሇባቸውን መብት እና ግዳታ በማጣራት በአባሊቱ ስም ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ሇእያንዲንደ ርክክብ ክፍያዎችን በመፈጸም ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት ግብይት በሚፈጸምበት ቀንና ክፍያና ርክክብ በሚዯረግበት ቀን መካከሌ የሚኖረው ጊዜ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው በሚያወጣው ዉስጠ- ዯንብ ከተቀመጠው ጊዜ መብሇጥ የሇበትም፡፡ ፬/ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ የሚዯረግ የርክክብ እና ክፍያ ግዳታዎች አፈጻጸም በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት በሚያዝ የሰነድች ሂሳብ መዝገብ ውስጥ ገቢና ወጪ በማዴረግ ይከናወናሌ፡፡ ፭/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ባሇቤትነት ከግብይቱ ፮/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ውስጠ-ዯንቦች፡- በተመሇከተ የሚተገበሩ የአሰራር ዯንቦችን እና አካሄድችን መዯንገግ አሇባቸው፤ እና ሇ) በራሱ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ሊይ እና በኩባንያው ውስጥ በሚሳተፉ አባሊት ፵፭. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ባሇቤትነት መተሊሇፍ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ባሇቤትነት ዝውውር የመጨረሻ ስሇመሆኑ እና በመዝገብ ከገባ በኋሊ እንዯማይሰረዝ በአሰራር ውስጠ ዯንቡ መዯንገግ የአሰራር ውስጠ ዯንቦችን ማውጣት እና ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የወጡ ውስጠ-ዯንቦችን ተከትል የተዯረገና በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መዝገብ የተመዘገበ ባሇመቻሌ፣ በመክሰር፣ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር፣ በሞግዚት አስተዲዯር ስር በመሆን፣ የንግዴ ሥራን በማፍረስ ወይም መሌሶ በማዯራጀት፣ ወይም ተዛማጅነት ባሇው በማናቸውም ሥነ ሥርዓት ሉሰረዝ፣ ሉቀየር፣ ወይም ውዴቅ ሉዯረግ የማይችሌ የመጨረሻ፣ እና የሰነደን መተሊሇፍ ሇማገዴ በሚወጣ ፫/ ባሇስሌጣኑ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት፣ ክፍያ፣ ማቻቻሌ እና ፣ የኪሳራ ክፍፍሌ እና አመዲዯብ የመጨረሻ ስሇሚሆንበት አግባብ ፵፮. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ አባሌ መፍረስ ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥ መግባት ተቃራኒ የሆኑ ማናቸውም የሕግ ዴንጋጌዎች ቢኖሩም፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ አባሌ ዕዲን ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር፣ በሞግዚት አስተዲዯር ስር ከመሆን፣ የንግዴ ሥራን ከማፍረስ ወይም መሌሶ ከማዯራጀት ጋር፣ ወይም ተዛማጅነት ካሇው ማናቸውም ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ፣ አግባብነት ያሇው ትዕዛዝ ወይም ውሳኔ ኮፒ ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ ፈጻሚ ኩባንያ ከመቅረቡ በፊት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፭ መሠረት የመጨረሻ እና የማይሻርን በሂሳብ መዝገብ ወጪና ገቢ መዯረግ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መተሊሇፍ ሊይ ምንም ውጤት ፵፯. ሀብት አጣሪዎች ሊይ ተፈጻሚ ስሇሚሆኑ ዕዲን መክፈሌ ካሇመቻሌ፣ ከመክሰር፣ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር፣ በሞግዚት አስተዲዯር ስር ከመሆን፣ የንግዴ ሥራን ከማፍረስ ወይም መሌሶ ከማዯራጀት ጋር፣ ወይም ተዛማጅነት ካሇው ማናቸውም ሥነ ሥርዓት ጋር ተያያዥ የሆኑ ማናቸውም ተቃራኒ የሕግ ዴንጋጌዎች ቢኖሩም፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ቢታወጅበት ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዉጤት ያሇዉ የፍርዴ ቤት ውሳኔ ቢሰጥበት፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያዉ ጋር የተያያዘ አዯረጃጀት ወይም በኩባንያው ሊይ ተፈጻሚ የሚሆን ማናቸውም የማቻቻያ ዯንቦች ወይም ሌምድች፣ የኪሣራ ማመሌከቻ ባስገባና ባሇገንዘቦች ሕጋዊ መብት ያቋቋሙበትን መያዣ በያዘ ሰው፣ በመሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊ፣ በንብረት ጠባቂ፣ በሞግዚት አስተዲዲሪ፣ በሂሣብ አጣሪ ወይም በሂዯቱ ሥነ ሥርዓት ውስጥ ባሇ ተመሳሳይ አስተዲዲሪ ሊይ አስገዲጅነት ይኖራቸዋሌ፡፡ ፵፰. ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዝውውር እና ክፍያ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ወይም አባሊቱ ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዝውውር ወይም በማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ ስራ ጋር በተያያዘ ሇተፈጠረ ግዳታ በተሰጠ መያዣ ሊይ ያሊቸው ግዳታዎች፣ መብቶች፣ እና ሀ) ዕዲን መክፈሌ ካሇመቻሌ፣ ከመክሰር፣ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር፣ የንግዴ ሥራን ከማፍረስ ወይም መሌሶ ከማዯራጀት ጋር፣ ወይም ተዛማጅነት ባሇው ማናቸውም ሥነ ሥርዓት ወይም በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሉዯናቀፉ፤ ሇ) በማናቸውም ባሇገንዘቦች በማያዣው ሊይ ያሊቸውን መብት ወይም መፍትሔዎች እዲይሰሩበት በሚያዯርግ የእገዲ ዴንጋጌ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) መሰረት ዕዲን ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር፣ በሞግዚት አስተዲዯር ስር ከመሆን፣ የንግዴ ሥራን ከማፍረስ ወይም መሌሶ ከማዯራጀት ጋር፣ ወይም ተዛማጅነት ካሇው ማናቸውም ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ አባሌ በቀረበ መያዣ ሊይ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ከማናቸውም የይገባኛሌ ጥያቄዎች እንዱሁም በዚያው መያዣ ሊይ የኩባንያው ላልች አባሊት የይገባኛሌ መብት ከሶስተኛ ወገን አበዲሪዎች የይገባኛሌ መብት ይሌቅ ፫/ ባሇሥሌጣኑ ከመዝጊያ ማቻቻያ ሥርዓት ተጠቃሚ የሆኑ ብቁ የሆኑ ተጓዲኝ ወገኖችን መስፈርቶች በመመሪያ ሉወስን ይችሊሌ፡፡ ፵፱. በመዝገብ የገቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ባሇስሌጣኑ ከፈቀዯሇት ዓሊማ እና አግባብ ውጭ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መዝገብ የተመዘገቡ ሰነድችን በራሱ ስም ሉገዛ፣ ባሇቤት ሉሆን ወይም ሉገበያይባቸው ፶. ስሇተዋዋይ ወገኖች ስሇማሳወቅ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ የሚከተለት ሁኔታዎች ፩/ በላሊ ወገን ያሇ ማንኛውም ግዳታ ፈጻሚ በርክክብና ክፍያ ክንዋኔ ሊይ ተፈጻሚ የሆኑ ፪/ በላሊ ወገን ያሇ ግዳታ ፈጻሚ የገንዘብ አቋም የመዋዠቅ ምሌክት እያሳየ መምጣቱ ወይም የማያስተማምን መሆኑን ሲገምት፡፡ ፶፩. ስራን ስሇማስቀጠሌ እና ከአዯጋ ተመሌሶ ፩/ በገበያው ሊይ ከፍተኛ ተጽዕኖ ሉያስከትሌ ሲያጋጥም ባሇስሌጣኑ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ወይም እንዱያግዴ ሇማዘዝ ይችሊሌ፡፡ ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ከባሇስሌጣኑ የተሰጠውን ትዕዛዝ ካሊከበረ ባሇስሌጣኑ የግብይቶችን ፍትሃዊ አፈጻጸምና የተቀሊጠፈ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ግብይቶችን ወይም የተወሰነውን ክፍሌ ሇማስቀጠሌ አስፈሊጊ ናቸው ያሊቸውን ፶፪. በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ አጣሪና ፈጻሚ ኩባንያ ሊይ ስሇሚወሰዴ ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ ሇ) ፈቃዴ ሊይ ተፈጻሚ የሚሆኑ ሁኔታዎችን ሠ) ሏሰተኛ ወይም አሳሳች መረጃ ከሰጠ፤ ረ) የዚህን አዋጅ ወይም አዋጁን መሠረት ባሇስሌጣኑ ፈቃደን ሇተወሰነ ጊዜ ወይም ባሇሥሌጣኑ የሚወስነው ሁኔታ እስከሚፈጸም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚዯረግ እገዲ ከ፫ (ሦስት) ወራት መብሇጥ የሇበትም፤ ሆኖም አስፈሊጊ ሆኖ ከተገኘ ባሇስሌጣኑ ከሦስት ወራት ሊሌበሇጠ ተጨማሪ መሠረት እገዲውን ማንሳት ወይም ፈቃደን ፬/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አስቀማጭ እና ክፍያ ሀ) ወዯ ሀብት ማጣራት ውስጥ ከገባ ወይም ሂሣቡ ተጣርቶ እንዱዘጋ ትዕዛዝ ከተሰጠ፤ ሇ) ሇፈቃደ መታገዴ ምክንያት የሆነውን ጉዴሇት በተወሰነው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ሠ) በላሊ በማናቸውም ምክንያት ፈቃደን ይዞ ሇመቀጠሌ ብቁ እና ተገቢ ሆኖ ባሇሥሌጣኑ ፈቃደን ሉሰርዝበት ይችሊሌ፡፡ ፭/ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) መሠረት ፈቃደን ሇመሰረዝ ከመወሰኑ በፊት ፮/ ባሇፈቃደ ያቀረበው ተቃውሞ አጥጋቢ ሆኖ ካሌተገኘ ወይም የባሇሥሌጣኑ ማስታወቂያ ዯብዲቤ በዯረሰው በ ፴ (ሰሊሣ) ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ካሊቀረበ ፈቃደ ይሰረዛሌ፡፡ ፯/ ባሇሥሌጣኑ የኩባንያውን ፈቃዴ የሰረዘበትን ውሳኔ ሰፊ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ እንዱታተም ፰/ የፈቃደ መሰረዝ ውሳኔ በጋዜጣ ከወጣበት ማናቸውም ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ ፶፫. የመንግስት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ፩/ የዚህ ክፍሌ ዴንጋጌዎች ወይም ላልች ተቃራኒ ዴንጋጌዎች ቢኖሩም ብሔራዊ ባንክ ሙዓሇ ንዋይ ግምጃ ቤትን የማቋቋም፣ በባሇቤትነት የመያዝ፣ ስራውን የማካሄዴ፣ ሇ) የመንግስት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግዐዝ አሌባ ተዯርገው ስሇሚቀመጡበት ሁኔታ አስቀማጭ፣ ከክፍያ ማጣራትና አፈጻጸም፣ ከርክክብ፣ እና ከመንግስት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ምዝገባ ጋር የተያያዙ ውስጠ መ) በራሱ የማዕከሊዊው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤት የመንግስት ሰነዯ ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፭ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተገሇጸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ባሇቤትነት መተሊሇፍ የመጨረሻ ስሇመሆኑ እና በአንቀጽ ፵፰ መሰረት ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መተሊሇፍ እና ክፍያ ዋስትና ስሇተሰጡ መያዣዎች የተዯነገጉት እንዯ አግባብነቱ ሇመንግስት ሰነድችም ተፈጻሚ ይሆናለ፡፡ በዚህ አዋጅ በተቃራኒ የተዯነገጉ ማናቸውም ሇኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ግብይት ሇሚዯረግባቸው የግሌ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች የሰነዴ ማስቀመጥ እና ክፍያ የማጣራትና የመፈጸም ስራን እንዱሰራ ሇካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪዎች ፈቃዴ ፶፭. ቁጥጥር የሚዯረግባቸው የካፒታሌ ገበያ ፩/ የሚከተለት የካፒታሌ ገበያ ተግባራት በዚህ አዋጅ መሰረት ቁጥጥር ይዯረግባቸዋሌ፡- ሀ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን መግዛት፣ መሸጥ ሠ) ከግዥ፣ ከመዋሃዴ፣ አንዴ ዴርጅት የራሱ በሆነ ላሊ ዴርጅት ውስጥ ያሇውን ዴርሻ ከመሸጥ ከመጣመር እንዱሁም ላልች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ መግዛትና መሸጥ የሚጠይቁ የዴርጅት ገንዘብ አስተዲዯር ረ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የመጠበቅ እና ሰ) የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንድች፣ ቀ) ባሇስሌጣኑ በዚህ አዋጅ መሠረት ቁጥጥር ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሇ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይን በተመሇከተ የተሰጠው ምክር በመዯበኛ ሥራቸው ሂዯት እስካጋጠማቸው በተመዘገበና ዕውቅና በተሰጠው የህግ በተመዘገበና ዕውቅና በተሰጠው የሑሳብ የሚቀርብበት እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን በተመሇከተ የተሰጠው ምክር በመዯበኛ የሥራቸው ሂዯት ሉያጋጥማቸው የሚችለ ተግባራት ሉከናወኑ የሚችለት የካፒታሌ ሀ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ዯሊሊዎች፣ ሇ) የኢንቨስትመንት አማካሪዎች፣ ሠ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ አከናዋኞች፣ ረ) የውክሌና አስተዲዲሪዎች/ባሊዯራዎች፣ ቀ) የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪ ተሿሚ በ) ባሇስሌጣኑ በዚህ አዋጅ በተመሇከቱት ዓሊማዎች መሠረት ሉተዲዯር የሚገባው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ሥራ ነው ብል በሚፈርጀው ተግባር የሚሰማራ ወይም ፬/ የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ፈቃዴ የብቁነትን እና የተገቢነት መሥፈርትን፣ ዝቅተኛውን የካፒታሌ መጠን፣ የውስጥ አዯረጃጀት እና የቁጥጥር እና የበሊይ ክትትሌ መሥፈርቶችን ሇሚያሟሊ ማንኛውም ሰው ይሰጣሌ፡፡ ሥራዎች ሇመሠማራት ፈቃዴ የተሰጠው ማንኛውም ሰው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሕግ ሥራዎች ሇመሠማራት ፈቃዴ የተሰጠው ማንኛውም ሰው አባሌ የሆነበት ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት ሇሚያወጣቸው ውስጠ- ዯንቦችና ውስጣዊ መመሪያዎች ተገዢ መሆን አገሌግልት ሥራ የሚሠራ ሰው ፍቃዴ ያሇው ተሿሚ እንዯራሴ መሆን አሇበት፡፡ መሟሊት ያሇባቸውን መስፈርቶች ባሇስሌጣኑ ፱/ አንዴ ሰው ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ የካፒታሌ ገበያ ተግባራት ሊይ የመሠማራት ፍቃዴ ሉሰጠው ይችሊሌ፤ ባሇስሌጣኑ እንዱህ ሥራዎቹን በተመሇከተ በየጊዜው ሪፖርት እንዱያቀርብ ሉጠይቀው ይችሊሌ፡፡ ፲፩/ ከዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፲) ጋር በተያያዘ ሇመስራት ፈቃዴ የተሰጠውን ሰው ሪኮርድችን በሙለ ሉገመግም፣ ሉያጣራ፣ የሪኮርድችን ቅጂ ሉወስዴ፣ ወይም ፈቃዴ የተሰጠውን ሰው ቅጂዎችን እንዱያቀርብ ሉጠይቅ ይችሊሌ፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት፣ አንዴ ሰው ብቁና ተገቢ መሆኑን ሇመመዘን ባሇስሌጣኑ፡- ተያያዥ የሆነ በትምህርት ወይም በላሊ መንገዴ የተገኘ ሙያዊ ብቃትን ወይም ሏ) ሉሰጥ ያሰበውን አገሌግልት በብቃት፣ መ) የአመሌካቹን መሌካም ስም፣ ፀባይ፣ በገንዘብ አሇመታሇሌ እና ታማኝነትን፤ ፪/ ሇዚህ አዋጅ ዓሊማዎች ባሇስሌጣኑ የብቁነትና ባይሆንም በእጁ ያሇውን ማናቸውንም መረጃ ፫/ ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዓሊማ ሀ) ማመሌከቻ ከቀረበበት ሥራ ጋር በተያያዘ በአመሌካቹ የተቀጠረ፣ ሉቀጠር የታሰበ ወይም ግንኙነት ያሇውን ማንኛውንም ሇ) ሥራውን በሚመሇከት እንዯ ተወካይ ሆኖ የኩባንያው ዲይሬክተር ወይም ሥሌጣን ያሇውን ሠራተኛ፣ በተመሳሳይ ምዴብ የኩባንያው ዲይሬክተር ወይም ሥሌጣን መ) አመሌካቹ የውጭ ሀገር ኢንቨስተር ከሆነ፣ ኢንቨስተሩ በሃገሪቱ የኢንቨስትመንት ህግ ከግምት ውስጥ ሉያስገባ ይችሊሌ፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ከኩባንያው ባሇአክሲዮን›› ማሇት በኩባንያው ውስጥ ባለ ሀ) መዯበኛ የአክሲዮን ዴርሻው ከኩባንያው ካፒታሌ አምስት በመቶ (5%) ወይም ከዚያ በሊይ የሆነ፤ ወይም በባሇስሌጣኑ መመሪያ የሚወሰን ላሊ መቶኛ(ፐርሰንት) ሇ) ሇባሇአክሲዮኑ የአምስት ከመቶ (5%) የመቶኛ ባሇዴርሻ መብት የሚያሰጠው፣ ወይም የነዚህን ያህሌ ባሇዴርሻዎችን መብት የመቆጣጠር ስሌጣን የሚያሰጠው፤ ማመሌከቻ ሇዚሁ ዓሊማ በሚዘጋጀው ቅጽ ተሞሌቶ፣ ከሚጠየቀው ክፍያ ጋር ተያይዞ ፪/ ፈቃዴ ሇማሳዯስ የሚቀርብ ማመሌከቻ ከሆነ፣ አስቀዴሞ የተሰጠው ፈቃዴ ጊዜው ከማሇቁ ከአንዴ ወር በፊት መቅረብ አሇበት፡፡ ፫/ አመሌካቹ ባሇስሌጣኑ ከማመሌከቻው ጋር ማናቸውንም ተጨማሪ መረጃ እንዱያቀርብ ተግባርን ሇማከናወን የፈቃዴ ወይም ፈቃዴ የማሳዯስ ጥያቄ የሚያቀርብ ወይም ከእርሱ ጋር ግንኙነት ያሇው ማንኛውም ሰው ከዚህ ባሇስሌጣኑ ፈቃደን ወይም የፈቃዴ ዕዴሳት ሀ) አሳሳች መረጃ ሇባሇስሌጣኑ ካቀረበ፤ የሆነን ጉዲይ ወይም መረጃ ሳይገሌጽ አነስተኛውን የካፒታሌ መጠን፣ የውስጥ አዯረጃጀትና የስጋት አመራርን እና መ) ከፈቃዴ ጋር የተያያዘን ሥራ ሇማከናወን የአዕምሮ ወይም የአካሌ ብቃት የላሇው ሠ) የዚህን አዋጅ ወይም አዋጁን መሠረት መመሪያዎች ዴንጋጌን ጥሶ መገኘቱ ፪/ ባሇስሌጣኑ ሇአመሌካቹ ወይም ሇባሇፈቃደ የመሰማት ዕዴሌ ሳይሰጥ ፈቃዴ ሉከሇክሌ ወይም አሊዴስም ሉሌ አይችሌም፡፡ ሀ) በዚህ አዋጅ ወይም በአዋጁ መሠረት የተመሇከቱትን የባሇፈቃዴ ግዳታዎችን ሏ) ፈቃደ ሊይ ተፈጻሚ የሚሆኑ ሁኔታዎችን ወይም ገዯቦችን ወይም የዚህን አዋጅና ዯንቦች ወይም መመሪያዎች ዴንጋጌን (አሥራ ሁሇት) ወራት ውስጥ ፈቃዴ ያገኘበትን ሥራ ካሊከናወነ፤ ወይም ሠ) በሥራ የሚገናኛቸውን ወይም የበታች መሠረት አዴርገው የወጡ ዯንቦች ወይም ባሇሥሌጣኑ ፈቃደን ሉያግዴ ይችሊሌ፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንጽ (፩) ቢኖርም፣ ምክንያት የሆነውን ጉዴሇቶች ሇማስተካከሌ መወሰዴ ስሊሇባቸው እርምጃዎች ሇባሇፈቃደ ፫/ ባሇስሌጣኑ ሇአመሌካቹ ወይም ሇባሇፈቃደ የመሰማት እና ፈቃደ መታገዴ እንዯላሇበት ሳይሰጠው ፈቃደን ሉያግዴ አይችሌም፡፡ ፬/ ፈቃደ በባሇሥሌጣኑ የታገዯበት ማንኛውም ሰው የፈቃደ እገዲው ከፀናበት ቀን ጀምሮ ቁጥጥር በሚዯረግበት በማናቸውም የሥራ እንቅስቃሴ ውስጥ መሳተፍ አይችሌም፡፡ ሀ) ፈቃደ ሏሰተኛ ወይም የተሳሳተ መረጃን የሚዯረግበትን ሥራ ማከናወን ካቆመ፤ ሏ) ባሇፈቃደ ሇፈቃደ መታገዴ ምክንያት የሆነውን ጉዴሇት በተወሰነው የጊዜ ገዯብ ተግባር ወይም ዓሊማ ከተጠቀመበት፤ ሠ) ባሇፈቃደ ከዚህ በፊት የፈቃዴ እግዴ ፪/ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፈቃደን ሇመሰረዝ ከመወሰኑ በፊት ፫/ ባሇፈቃደ ያቀረበው ተቃውሞ አጥጋቢ ሆኖ ካሌተገኘ ወይም የባሇሥሌጣኑ ማስታወቂያ ዯብዲቤ በዯረሰው በ፴ (ሰሊሣ) ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ካሊቀረበ ፈቃደ ይሰረዛሌ፡፡ ፬/ ባሇሥሌጣኑ የኩባንያውን ፈቃዴ የሰረዘበትን ውሳኔ ሰፊ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ እንዱታተም ፭/ የፈቃደ መሰረዝ ውሳኔው በጋዜጣ ከወጣበት ማናቸውም ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ ፮/ ፈቃደ ከተሰረዘ ወይም ባሇፈቃደ ግዳታውን መወጣት ካሌቻሇ፣ ባሇሥሌጣኑ በባሇፈቃደ የተያዘን ሀብት በላሊ ሰው ይዞታ ሥር ሀ) የዯንበኛውን የባንክ ሂሣቦች ወዯ ላሊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ አገሌግልት አቅራቢ እንዱያዛውር፤ እና/ወይም ሇ) ተቆጣጣሪ፣ ንብረት ጠባቂና አጣሪ ወይም ፷፩. የራሱን በራስ ተቆጣጣሪ ዴርጅት አባሌ በዚህ ክፍሌ ሇአመሌካቾች የተሰጡት መብቶች ወይም ሇማሳዯስ የራሱን በራስ ተቆጣጣሪ ፷፪. የሑሳብ መዝገብ ቅኝት እና የዉስጥ ቁጥጥር አያያዝ ዘዳ መሠረት የሑሳብ መዝገብ ስርዓት መዘርጋት እና ከእርሱ ጋር የተያያዙ ግብይቶችን ወይም የባሇቤትነት ዝውውሮችን ፪/ ፈቃዴ የተሰጠው ሰው መዝገቦቹን፣ ሰነድቹን እና የሑሳብ መግሇጫዎችን ከተዘጋጁበት ቀን ጀምሮ ሇ፲ (አስር) ዓመት ወይም ከዯንበኛው ጋር ሙግት ውስጥ የገባበት ጉዲይ ካሇ እስከሚጠናቀቅ ዴረስ የበሇጠውን ያህሌ ጊዜ ጠብቆ ማቆየት አሇበት፡፡ በዚህ ወቅትም ሇምርመራ ከተፈሇጉ መቅረብ አሇባቸው፡፡ በሚመዴበው ማናቸውም ሰው በማናቸውም ጊዜ ፍተሻ ወይም ምርመራ ይካሄዴባቸዋሌ፡፡ ፬/ ፈቃዴ የተሰጠው ሰው የዯንበኞቹን ማንነት መዝግቦ የመያዝ፣ እንዱሁም ገንዘብና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ጋር በተያያዘ ከዴሇሊ እና ቅኝትን በተመሇከተ የውስጥ ቁጥጥር ሥርዓት አስተዲዲር እንዱሁም የጥቅም ግጭትን መመሪያዎችንና አሠራሮችን ማዘጋጀት፤ ሇ) ሥራዎችን ከሚመሇከተው ክፍሌ በተገኘ አጠቃሊይ ወይም ሌዩ ፈቃዴ መሠረት ሏ) ከሚመሇከተው ክፍሌ በተገኘ አጠቃሊይ የማስወገዴ ሂዯት ነጻነትን ማረጋገጥ፤ መ) የተመዘገቡ ሀብቶችን፣ በአስፈሊጊው ጊዜ በማስተያየት የጎሊ ሌዩነት ከታየ አስፈሊጊውን እርምጃ መውሰዴ፤ እና ባስቀመጠው አሠራር መሠረት የፋይናንስ መግሇጫ ማዘጋጀት በሚያስችሌ መሌኩ ፩/ እያንዲንደ ፈቃዴ ያሇው ሰው በባሇስሌጣኑ የፀዯቀ የዉጭ ኦዱተር መሰየም አሇበት፡፡ ፪/ አንዴ ሰው ፈቃዴ ሇተሰጠው ሰው የውጭ ሀ) ሇባሇ ፈቃደ ሰው የአክሲዮን ባሇዴርሻ፣ ዲይሬክተር ወይም ሰራተኛ ከሆነ፤ ሇ) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ (ሀ) ከተዘረዘሩት በአንደ ምዴብ ሊሇ ሰው የትዲር ጓዯኛ ከሆነ ወይም በጋብቻም ሆነ በስጋ አንዯኛ ዯረጃ ዝምዴና ካሇው፤ ሏ) የኦዱተሮቹ ዴርጅት ባሇዴርሻ ወይም የኦዱት ቡዴን አባሌ በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ (ሀ) እና (ሇ) ዴንጋጌዎች ሥር ከተጠቀሱት በአንደ የሚወዴቅ የውጭ ኦዱተር ሆነው ሉሰየሙ የሚችለ ባሇሙያዎች ሉኖራቸው ስሇሚገባ ዝቅተኛ የካፒታሌ ገበያ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤት ፷፬. የካፒታሌ ገበያ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤት የካፒታሌ ገበያ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤት (ከዚህ በኃሊ ‹‹አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤት›› እየተባሇ የሚጠራ) በዚህ አዋጅ ተቋቁሟሌ፡፡ ፷፭. የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ስሌጣን አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ በባሇስሌጣኑ ወይም የባሇስሌጣኑን ተግባርና ስሌጣን በሚያስፈጽም ሰው በተሊሇፈ ውሳኔ ሊይ የቀረበን ይግባኝ የመስማትና የመወሰን ስሌጣን አሇው፡፡ ፷፮. የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ አባሊት ሹመት ሇአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ይሾማለ፡፡ ፪/ የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ አባሊት ከሚከተለት ሀ) የፌዯራሌ ከፍተኛ ፍርዴ ቤት ዲኛ ሆኖ ማገሌገሌ የሚያስችሌ ብቃት ያሊቸው ሆነዉ ከንግዴ ሥራ ወይም ከፋይናንስ ወይም ከሑሳብ አያያዝ ጋር ተዛማጅነት ያሇው የስራ ሌምዴ ያሊቸው ሰብሳቢና ሇ) የህግ፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ፣ የንግዴ ሥራ ወይም የፋይናንስ ወይም የሑሳብ አያያዝ ዕውቀትና ሌምዴ ያሊቸው ላልች ሦስት ፫/ የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ አባሌ፡- ሀ) የሙለ ጊዜ ወይም የትርፍ ጊዜ አባሌ ሇ) የሹመቱ የመጀመሪያ የሥራ ዘመን ፭ (አምስት) ዓመት ሆኖ፣ ሇአንዴ ተጨማሪ የሥራ ዘመን በዴጋሜ ሉሾም ይችሊሌ፤ የሙያ አበለ፣ መንግስት በሚወስነው ፷፯. ሇአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ አባሌነት ብቁ ፩/ መክሰሩ በፍርዴ ቤት ከተረጋገጠበት፤ ፪/ የባሇስሌጣኑ ወይም ባሇስሌጣኑ ፈቃዴ ሇሰጠው ፫/ በማንኛውም ህግ በወንጀሌ ተከሶ ጥፋተኝነቱ ተረጋግጦ ከ፮ (ስዴስት) ወር የበሇጠ እስራት ፷፰. የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ አስተዲዯር ፩/ የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ሰብሳቢ የፍርዴ ቤቱን አስተዲዯራዊ ጉዲዮች ይመራሌ፡፡ ፪/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ሬጅስትራር እና ፷፱. የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ በጀት እና የሂሳብ ፩/ የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ በጀት በመንግስት ፪/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ የተሟሊና ትክክሇኛ የሑሳብ መዝገብ መያዝ አሇበት፡፡ በፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ወይም በፌዯራሌ ዋና ኦዱተር በሚመዯብ ኦዱተር ይመረመራሌ፡፡ ፸. የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ዓመታዊ ሪፖርት ፩/ የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤት ሰብሳቢው በየበጀት ዓመቱ የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱን ጉዲዮች ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሇየበጀት ዓመቱ የሚዘጋጀው ሪፖርት የበጀት ዓመቱ ባሇቀ በ፫ (ሦስት) ወር ጊዜ ውስጥ ሇጠቅሊይ ፩/ ማንኛውም ሰው በባሇስሌጣኑ ውሳኔ ሊይ ሇአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ይግባኝ መጠየቅ ከፈሇገ፣ ውሳኔው ከተገሇጸሇት በኋሊ ባለ በ፳፰ ማሳወቂያ ሇሬጅስትራር ፋይሌ በማዴረግ እና የተወሰነውን ክፍያ በመፈጸም ማመሌከት ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም፣ ምክንያት ካሇና ከዚያም በኋሊ ያሇምንም መዘግየት ይግባኙ እንዯተጠየቀ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ካመነ የተጠቀሰው ጊዜ ካሇፈም በኋሊ ይግባኝ ሉቀርብ ይችሊሌ፡፡ ፫/ የይግባኝ ማሳወቂያ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ በሚጠይቀው አቀራረብ መሠረት ሇይግባኝ ፬/ ባሇስሌጣኑ የይግባኝ ማስታወቂያው በዯረሰው ከተጠየቀበት ጉዲይ ጋር ተያያዥ የሆኑ ሰነድችን ቅጂ ሇአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ፸፪. የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ አሠራር ከአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ችልቶች የአንደ ፪/ በይግባኝ የተነሱትን ጭብጦች ከግምት ውስጥ በማስገባት የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ሰብሳቢ የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱን አባሌ ወይም አባሊት ይግባኙን እንዱሰሙ ይመዴባሌ፡፡ ፫/ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ውሳኔውን፣ ብይኑን፣ ትእዛዙን እና የችልት አካሄደን ሇማስፈጸም በፍትሏ ብሔር ስነ-ስርዓት ህግ ሇመዯበኛ ፍርዴ ቤት የተሰጠው ስሌጣን ይኖረዋሌ፡፡ ፸፫. የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ውሳኔ ፩/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ የቀረበሇትን ይግባኝ ፪/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ይግባኝ በተጠየቀ በ፷ (ስሌሳ) ቀናት ውስጥ ውሳኔ መስጠት ፫/ የአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ሰብሳቢ የጉዲዩን ውስብስብነት ከግምት በማስገባት እና ሇፍትህ አሰጣጥ አስፈሊጊ ሆኖ ሲገኝ ሇተከራካሪ የይግባኝ መወሰኛ ጊዜውን ከ፴ (ስሊሳ) ቀናት ሊሌበሇጠ ጊዜ ሉያራዝመው ይችሊሌ፡፡ ፬/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፪) እና (፫) የተመሇከቱትን አሇማክበሩ በፍርዴ ቤቱ የሰጠውን ውሳኔ ተቀባይነት ሉያሳጣው አይችሌም፡፡ ፭/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ የቀረበውን ይግባኝ ሀ) የመጀመሪያውን ትእዛዝ ወይም ውሳኔ እንዲሇ ሉያፀናው፣ ሉያሻሽሇው ወይም ሇ) ትክክሇኛ ነው ብል በወሰነው አቅጣጫ ማናቸውም አይነት ላሊ ትእዛዝ ሉስጥ፤ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ ፭ (ሀ) መሰረት አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ የመጀመሪያውን ትእዛዝ ወይም ውሳኔ ከሻረ፣ ትእዛዙን ወይም ውሳኔዉን ራሱ ትክክሇኛ ነው ብል ባመነበት ትእዛዝ ወይም ውሳኔ ሉተካዉ ይችሊሌ፡፡ ፯/ አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ የይግባኙን ውሳኔ ቅጂ፣ ውሳኔውን በሰጠ በ፯ (ሰባት) ቀናት ውስጥ ሇባሇጉዲዮቹ እንዱዯርሳቸው ማዴረግ ፰/ የአስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ ውሳኔ ሇውሳኔ ባስነሱ ጭብጦች ሊይ የተዯረሰበትን ግኝት፣ የማስረጃውን ዋቢ ወይም ላልች ሇግኝቱ ፱/ በይግባኙ ሊይ አስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ የሚሰጠው ውሳኔ ውሳኔው ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ ወይም አስተዲዲራዊ ፍርዴ ቤቱ በውሳኔ ማሳወቂያው ሊይ ከሚገሌጸው ላሊ ማናቸውም ቀን ጀምሮ ተፈጻሚ ይሆናሌ፡፡ ፸፬. ወዯ ፊዯራሌ ከፍተኛው ፍርዴ ቤት ይግባኝ በአስተዲዯራዊ ፍርዴ ቤቱ ውሳኔ ቅር የተሰኘ ተከራካሪ አካሌ ውሳኔውን ባወቀ በ ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ በህግ ጉዲይ ሊይ ብቻ ሇፌዯራሌ ሇህዝብ ሽያጭ ማቅረብና የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ግብይት ፸፭. የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ምዝገባ ፩/ ሇህዝብ የሚሸጥ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ሇሽያጭ ወይም ሇገበያ ከመቅረቡ በፊት በባሇስሌጣኑ ፪/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪ ወይም ተወካዩ ሇዚሁ ተብል በባሇስሌጣኑ በተዘጋጀ ቅጽ ሊይ የምዝገባ መግሇጫውን ሇባሇስሌጣኑ ማስገባት የሚጠየቀውን መረጃ በመመሪያ ይወስናሌ፡፡ ፬/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ምዝገባ ከዚህ በታች በተዘረዘሩ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አይነቶች ሊይ ሀ) በኢትዮጵያ መንግስት ሇሽያጭ በቀረቡ ሏ) መክሰራቸዉ የታወጀባቸዉ ኩባንያዎች መ) በግሌ ሇሽያጭ በሚቀርቡ ሰነዯ ሙዓሇ በተዯረጉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች፡፡ ንዋዮች ሇህዝብ ሇሽያጭ አይቀርቡም፡፡ ፯/ ባሇስሌጣኑ የታዲጊ ኩባንያዎችን የምዝገባ ፰/ ባሇስሌጣኑ ባሌተማከሇ ጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ የሚዯረጉ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት መሥፈርቶችን በመመሪያ ይወስናሌ፡፡ ፸፮. በኩባንያዎች ሇሚቀርቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ፩/ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪ ማንኛውንም መግሇጫውን በባሇሌጣኑ ማስፀዯቅ አሇበት፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው መግሇጫ ትክክሇኛ፣ የሚገባውን ያህሌ ግሌጽ፣ የተሟሊ፣ ምክንያታዊ በሆነ ዯረጃ የሚፈሇገውን ሇይቶ የሚያቀርብ እና ወቅታዊ መሆን ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተጠቀሰው የሽያጭ ማስታወቂያዎችን ጨምሮ፣ የዯንበኛ መግሇጫ በሚከተለት ምክንያቶች ሉከሇክሌ ሀ) መግሇጫው የንግዴ ህጉን ዴንጋጌዎች፣ ይህን አዋጅ ወይም ላልች በባሇስሌጣኑ መስፈርቶችን ያሌተከተሇ ከሆነ፤ ወይም ሇ) መግሇጫው በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገዥው ውሳኔ ሊይ ተጽእኖ ሉያስከትሌ የሚችሌ፤ በባሇስሌጣኑ መመሪያ በተካተቱት ቃሊትና ሁኔታዎች መሠረት፣ ያሇ ክፍያ ሇህዝብ ፩/ ሇህዝብ የሚቀርቡ ወይም በህዝብ የተያዙ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇሽያጭ የሚያቀርብ አዉጪ ከራሱ እና፣ ተቀጥሊ ካሇ፣ ከተቀጥሊ የተቀጥሊ ዴርጅቱን የፋይናንስ አቋም ሇመገምገም አስፈሊጊ የሆነ፤ እንዱሁም ሇ) በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩ የሚገበያይ የሏሰት ገበያ እንዲይቋቋም የሚያዯርግ ወይም በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩ የገበያ ዋጋ ሊይ በወሳኝነት ተጽዕኖ ሉያሳዴር የሚችሌ፤ መረጃ ሇባሇሥሌጣኑ፣ ሇአባሊቱ እና የእርሱን በተቻሇ መጠን በፍጥነት ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፪/ ማናቸውም ሇህዝብ የሚሸጡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አቅራቢዎች በባሇስሌጣኑ መመሪያዎች፣ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ባወጣቸውና መሠረት የተመረመረ የሂሳብ መግሇጫቸውን በውስጣቸው የሚከሰቱ ማናቸውንም አይነት ገበያው አስፈሊጊ እርምጃዎችን እንዱወስዴ የሚወስነውን ክፍያ እየከፈሇ ማየት ወይም ፭/ የተመዘገቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች አንዴ ጊዜ ከወጡ በኋሊ፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩን ዋጋ ሉሇውጡ የሚችለ ማናቸውም መረጃዎች ወዱያውኑ ሇህዝብ በሚሰራጭ ጋዜጣ በሚወጣ ሇተመዘገቡባቸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አነቀጽ (፭) የተዯነገገው ግዳታዎችን በመመሪያ ሉያወጣ ይችሊሌ፡፡ ፸፰. በሃብት የተዯገፉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሇሽያጭ የሚቀርቡት በባሇ ሌዩ ተሌእኮ ተቋም የሚወጡ ከሆነ ብቻ ነው፡፡ ሀ) ወዯ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ከሚቀየሩና በሃብት የተዯገፉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ሇ) በሃብት የተዯገፉ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አቅራቢዎችን በሚመሇከት፣ ሇእያንዲንደ የተዯገፈውን ሀብት የሚመሇከት መረጃን፤ ውስጣዊ መመሪያዎች መመሪያ ማውጣት የቀረበበትን ምዴብ እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩን የዯገፈውን ሀብት አይነት ወይም ባሇስሌጣኑ ተገቢ ናቸው ብል የሚሊቸውን ላልችን ጉዲዮች ከግንዛቤ በማስገባት፣ የዯንበኛ ሳቢ መግሇጫውን ወይም የኩባንያውን አሊማዎች፣ ስጋት እና የሙዓሇ ንዋዮች የውሇታ ቃልች የተዯገፈ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይን ሇህዝብ ወይም ወይም እንዱፈርሙ ወይም እንዱገዙ ሉጋብዝ ሇዚህ ክፍሌ ዓሊማ ‹‹ጥቅም ያሇው ሰው›› ኩባንያን ካፒታሌ አምስት (፭) በመቶ ወይም ከዚያ በሊይ የሚሆነውን በቀጥታ፣ በተዘዋዋሪ ወይም ከላልች ጋር በመጣመር ዴርሻ ያሇው ፩/ ጥቅም ያሇው ሰው ዴርሻ ከገዛበት ቀን ጀምሮ በ፭ (አምስት) ቀናት ውስጥ የተረጋገጠና ሙዓሇ ንዋዩ ግብይት ሇሚፈፀምበት ገበያ እና ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮቹ አቅራቢ ማቅረብ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰዉን ያሊቸውን ሰዎች ስምና በአክሲዮን ዴርሻቸው ሊይ የሚዯረገውን ማናቸውንም ሇውጥ ይፋ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) የተዯነገገዉን መረጃ ይፋ የሚዯረግበትን አሠራርና ጊዜ በተመሇከተ ባሇስሌጣኑ በመመሪያ ሉወስን ፭/ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ የተመዘገበበት ገበያ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፫) ይፋ የተዯረጉ ጥቅሞችን በተመሇከተ የዯረሰውን በባሇስሌጣኑ መመሪያ በተዯነገገዉ መሠረት ፮/ መረጃውን ይፋ የማዴረግ ግዳታ የተጣሇበት ሰው፣ በዚህ አዋጅ ዴንጋጌዎችና ባሇስሌጣኑ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ጥቅሞችን ባሇማሳወቁ ምክንያት በባሇስሌጣኑ፣ በገበያው ወይም በላሊ ሦስተኛ ወገን ሊይ ሇሚዯርሰው ማናቸውም ጉዲት ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹ ይፋ ስሇማዴረግ የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ጥቅም ያሇው ሰውና በሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ የተመዘገበ አውጪው ካፒታሌ 0.5 (ዜሮ ነጥብ አምስት) በመቶ የሚበሌጡ በጥቅም ሊይ የተዯረጉ ማናቸውንም ሇውጦች፣ ሇውጡ በተዯረገ በ፲ (አስር) ቀናት ውስጥ ሇባሇስሌጣኑ እና ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩ ሇተመዘገበበት ገበያ ሪፖርት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሪፖርት የማዴረጉ ግዳታ፣ የጥቅም ሇውጡ እየቀነሰ ሄድ ጥቅሙ ከካፒታለ ከ፭ በመቶ በታች እስከሚሆን ዴረስ ፀንቶ ይቆያሌ፡፡ የተመዘገበ አክሲዮን ኩባንያ የዲይሬክተሮች አኳኋን ክፍያን፣ ዯመወዝን፣ ማትጊያን እና ፪/ ማንኛውም ባሇዴርሻ አካሌ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰዉን መዝገብ በመዯበኛ የሥራ ሠዓት የማየት መብት ሇቁጥጥር የሚያበቃ የአክስዮን ግዥ እና ስሇ አነስተኛ ሇዚህ ክፍሌ አሊማ ‹‹ሇቁጥጥር የሚያበቃ የግዢ የዲይሬክተሮች ቦርዴ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ ሇመቆጣጠር የሚያስችሌ የግዥ ጥያቄ ማቅረብ፣ ሇመግዛት ግፊት ማዴረግ ወይም ከመቶኛ አብዛኛውን ባሇቤት ሇመሆን ጥያቄ ማቅረብ ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በተዯነገገው፣ በባሇስሌጣኑ በወጣው መመሪያ ወይም በላሊ ህግ መሠረት ካሌሆነ በስተቀር የማናቸውንም ኩባንያ አክሲዮን ሇቁጥጥር በሚያበቃ መሌኩ ማቅረብም ሆነ ክትትሌ ማዴረግ አይችሌም፡፡ የሚፈሌግ ሰው፣ የግዢ ጥያቄ ማቅረቢያ ሰነድችን ቅጂ ከላልች አግባብነት ካሊቸው መረጃዎች ጋር ሇባሇስሌጣኑ፣ ሇሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያው እና ሇቁጥጥር የሚያበቃ ግዥ ሇተጠየቀበት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ አውጪው ከማግኘቱ በፊት በግዢው ሂዯት ወዯ ቀጣዩ ፬/ ባሇስሌጣኑም ማመሌከቻውን እና የግዢ ሰነድችን በማረጋገጥ ቢዘገይ በ፲ (አስር) ቀናት ውስጥ ዉሳኔ መስጠት አሇበት፤ ዴንጋጌዎችንና ተያያዥ የሆኑ ባሇስሌጣኑ ያወጣቸውን መመሪያዎች የሚጥስ ሆኖ ሏ) የግዥ ጥያቄ አቅራቢው በዚህ አዋጅ ዴንጋጌዎችና ባሇስሌጣኑ በሚያወጣቸው መ) የግዥ ጥያቄው የአክሲዮን ኩባንያው ባሇ አክሲዮኖች ውሳኔ ሊይ ተጽእኖ ሉያሳዴር በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) መሠረት ሇቀረበሇት ማመሌከቻ ይሁንታ ሉከሇክሌ ፮/ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገዴ ከአንዴ የተመዘገበ ኩባንያ ግብይት እንዱዯረግባቸው ከገቡ አክሲዮኖች ከሚያስፈሌገው አብሊጫ የመቶኛ ዴርሻ በሊይ የገዛ ሰው ከገዛበት ቀን ጀምሮ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ በገበያው ግብይት የሚዯረግባቸውን ቀሪ አክሲዮኖች ፯/ ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ (፮) ዴንጋጌ የሚውሌ የመቶኛ አብሊጫ ዴርሻ መጠንን ባሇስሌጣኑ በመመሪያ ይወስናሌ፡፡ ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፮) መሠረት ጎጂ ተጽዕኖ የዯረሰበት ማንኛውም ባሇአክሲዮን የአክሲዮን ዴርሻ ያሊቸውን ባሇአክሲዮኖች ጥቅም የሚጎዲ የሆነ እንዯሆነ በንግዴ ህጉ በተቀመጡ ተገቢነት ባሊቸዉ ዴንጋጌዎች መሠረት ውሳኔውን መቃወም ይችሊሌ፡፡ ፱/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፮)፣(፯) እና (፰) በሚከተለት ሊይ ተፈጻሚ አይሆኑም፡- ሇ) ኩባንያው ካፒታለን በሚያሳዴግበት ጊዜ በሚገኝ ተጨማሪ የአክሲዮን ዴሌዴሌ በመቆጠባቸው ምክንያት መቶኛ ገዯብ ሏ) ዕዲ እንዯገና በመዋቀሩ ወዯ አክሲዮን በመቀየሩ ምክንያት የተጠቀሰው የመቶኛ መ) በውርስ፣ በኑዛዜ ወይም በፍርዴ ውሳኔ የተጠቀሰው መቶኛ ሲወሰዴ፤ የተጣሇው ሠ)ባሇስሌጣኑ በሚያወጣው መመሪያ ውስጠ- ዯንቦች እና በተካተቱ ላልች ተመሳሳይ ፲/ ማናቸውም በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፱(ሀ) መሰረት በባሇሥሌጣኑ የሚሰጥ የተፈጻሚነት ፲፩/ የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ ፱(መ) አይነት ሁኔታ ሲያጋጥም ግሇሰቡ ጭማሪ ከተዯረገበት ጊዜ አንስቶ ከ፪ (ሁሇት) ዓመት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ የዴርሻውን ሁኔታ ማስተካከሌ የሚፈጸምባቸው ወይም እንዲሇ ተጠቃሇው የሚወሰደበት አከሲዮኖቹን ሇሽያጭ ያቀረበ ሇባሇአክሲዮኖች የውሳኔ ሃሣቦችን ያካተተ ፲፫/ ነባር ባሇአክሲዮኖች የኩባንያቸዉን አክሲዮን የመጠቅሇሌ ወይም ሇቁጥጥር የሚያበቃ ግዢ ሀ) ሏሳቡን በሚገባ እንዱያስቡበት በቂ ጊዜ፤ ሇ) የቀረበው ሏሣብ የሚሰጠውን ጠቀሜታ ሇመገምገም እንዱችለ በቂ መረጃ፤ ሏ) ተግባራዊ ማዴረግ እስከተቻሇ ዴረስ፣ በውሳኔ ሏሣቡ መሠረት ባሇአክሲዮኖች ከሚያገኙት ማናቸውም ጥቅም ተጠቃሚ ሇመሆን ምክንያታዊና ፍትሀዊ ዕዴልች፤ በአንደ መሌክ ሉቋቋም ይችሊሌ፡- ፩/ እንዯ ጋርዮሽ ገንዘብ ያለ የኢንቨስትመንት ፫/ ባሇስሌጣኑ በጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሥር መካተት አሇባቸው ብል የሚወስናቸው ላልች ፹፮. የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ አመዘጋገብ ፩/ ከጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ጋር የተያያዙ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ወይም ክፍሌፋዮች በባሇስሌጣኑ ካሌተመዘገቡ እና ምዝገባውም በሰፊው በሚሰራጭ ጋዜጣ ሇህዝብ ካሌተገሇፀ ማመሌከቻ ሇዚሁ ተብል በተዘጋጀ ቅጽ ተሞሌቶ ሇባሇስሌጣኑ ከሚከተለት ሰነድች ጋር ተያይዞ መቅረብ ይኖርበታሌ፡- የቅርብ ጊዜ የፋይናንስ ሪፖርት፣ እና ይመዘግባሌ፤ ይህንንም ሇአመሌካቹ በጽሁፍ ፬/ ባሇስሌጣኑ ስሇ ጋራ ኢንቨስትመንት ፈንድች አይነት፣ በጋራ ኢንቨስትመንት ፈንድች ሥራ ክፍሌፋዮች፣ ስሇሀብት አገማመት፣ ስሇዋጋ ፹፯. የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሥራ አከናዋኝ ፩/ ሇጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሥራ አከናዋኝ ሆኖ የሚያገሇግሌ ማንኛውም ሰው ፈቃዴ ሀ) የስጋት አስተዲዯር ዘዳዎች፣ ሠ) ተገቢና ብቁ የሰውና የቴክኒክ ሀብት፣ ረ) ዝቅተኛ ተፈሊጊ ካፒታሌ፣ እና ሰ) ላልች በባሇስሌጣኑ መመሪያ የሚወሰኑ በተመሇከተ ዝቅተኛ መስፈርቶችን ማሟሊት ኢንቨስትመንቶችን ሇመምረጥ የሚካሄደ በፍትሏዊነት የማስተናገዴ መርሆዎችን ሏ) የጥቅም ግጭትን መሇየትና የማስተዲዯር፣ በተሇይም ከተዛመዯ አካሌ ጋር የሚዯረግ በተመሇከተ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴን የሚገቡ መስፈርቶችን ከአነስተኛ ዯረጃዎች አከናዋኞች የፈንደን ሀብቶች እና ከፈንደ የሚመሇከት መዝገቦችን መመዝገብና መያዝ አሠራር ሊይ የሚከሰቱ ጉሌህ ሇውጦችን ፭/ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሥራ አከናዋኝ የራሱን ሀብት ከጋራ ኢንቨስትመንቱ ሀብት ፮/ የዯንበኛ ሀብት ከጋራ ኢንቨስትመንት ሥራ አከናዋኙ ጉዲትና ኪሳራ መጠበቅ አሇበት፡፡ ፯/ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ስራ አከናዋኙ፤ ሀ) ክፍሌፋዮችን ሽጦ የመዉጣት ጥያቄን ሇ) ከጋራ ኢንቨስትመንት ፈንደ መመስረቻ ጽሁፍ ወይም መተዲዯሪያ ዯንብ ወይም ውልች ወይም ከዯንበኛ ሳቢ መግሇጫው ጋር በሚቃረን መንገዴ ክፍሌፋዮችን ሽጦ መዉጣት ሊይ እገዲ ከጣሇ፤ ወይም ሏ) ይህን አዋጅ ይጥሳሌ ተብል ከታመነ፤ ፹፰. የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ኢንቨስተሮች ፩/ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ አከናዋኝ፣ ሥራ ሊይ ሇማዋሌ በኢንቨስተሮች አስቀዴመው መጽዯቅ የማያስፈሌጋቸው ጉዲዮች ሆነው በኢንቨስተሮች መብት ሊይ ጉሌህ ሇውጦች የሚያስከትለትን ስራ ሊይ ከማዋለ በፊት ሇኢንቨስተሮች ማስታወቅ አሇበት፡፡ ፪/ በኢንቨስተሮች መብት ሊይ ሇውጥ ሉያስከትሌ የሚችሌ ጉሌህ ሇውጥ ሥራ ሊይ ከመዋለ ክፍሌፋዮቻቸዉን ያሇ ክፍያ እንዱሸጡ እዴሌ ፫/ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ኢንቨስተሮች ክፍሌፋያቸውን በመተዲዯሪያ ዯንብ፣ ወይም በመመስረቻ ፅሁፍ፣ ወይም በኮንትራት ወይም በዯንበኛ ሳቢ መግሇጫው መሠረት ያሇምንም ፹፱. የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ኢንቨስትመንት አማካሪ ሆኖ የሚያገሇግሌ ሰው የሚከተለትን ፩/ በኢንቨስትመንት አማካሪነት ሇመስራት ሇማስጠበቅ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንደ የሚመራባቸውን መመሪያዎችና አሠራሮች ፫/ የኢንቨስትመንት ምክር በሚሰጥበት ጊዜ የግሌ ንብረቱን ሇመጠበቅ ሇሚተጋ ሰው የተያያዙ መዯበኛ ሪኮርድችን በፈንደ የሂሳብ አያያዝ ሥርዓት መሠረት መዝግቦ ፭/ በተጠየቀ ጊዜ እና በባሇስሌጣኑ መመሪያ መሠረት በየጊዜው ሇባሇስሌጣኑ ሪፖርት ፺. የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ጠባቂ በዯንበኛ ሀብትነት ሇይቶ በሚይዝ ራሱን በቻሇ ላሊ ጠባቂ አካሌ ጥበቃ ሥር መሆን በአሰራሩ ከጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሥራ አከናዋኝ ገሇሌተኛ ሆኖ ሁሌጊዜም ሀ) የፋይናንስ እና የማስተዲዯር ብቃት፤ ሀብቶች ሇይቶ የመጠበቅ ብቃቱን፤ ፺፩. በጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ሊይ የተጣለ ገዯቦች ፩/ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ የሚከተለትን ተግባራት ከማከናወን የተከሇከሇ ነው፡- ሇ) በባሇስሌጣኑ መመሪያ በወጡ መስፈርቶች ኩባንያ ወይም ከተቀጥሊ ኩባንያዎቹ ሰነዯ ከሚመራበት ወይም የሽያጭ ወኪሌ ሆኖ ፪/ ማንኛዉም የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ያሇ ባሇስሌጣኑ ይሁንታ የኢንቨስትመንት ፈንዴ አማካሪ ወይም ጠባቂ ሉሾም ወይም በላሊ ኢንቨስትመንት ፈንዴ አማካሪ ወይም ጠባቂ በዯረሰዉ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ዉስጥ ውሳኔውን እና የውሳኔውን ምክንያት ያሳዉቃሌ፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ አማካሪ ወይም ጠባቂ የመሾም ወይም የመተካት ማመሌከቻ ቀርቦሇት ባሇስሌጣኑ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ የባሇስሌጣኑን ይሁንታ እንዲገኘ ይቆጠራሌ፡፡ ፩/ ሇዚህ አዋጅ አሊማዎች፣ አንዴ መረጃ ሇህዝብ ሀ) በባሇስሌጣኑ ወይም በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩ ባሇሙያዎች መረጃ ሇመስጠት ተብል ሇ) ተመዝግቦ ተይዞ በወጣ ህግ መሰረት (፩) ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮቹ፤ ወይም (፪) ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋዩ አቅራቢ፤ጋር የተገናኘ ሆኖ ከሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ጋር በተገናኘ ስራ ሉሰሩ በሚችለ አካሊት በቀሊለ ሉገኝ ከቻሇ፤ ወይም መ) ሇህዝብ እንዱያውቀው ከተዯረገ መረጃ ሀ) በጥንቃቄ በሚሰሩና የሙያው ብቃት ሇ) በፍትሏዊና ተመጣጣኝ ክፍያ በቋሚ ሏ) በምሌከታ ብቻ የሚገኝ፤ ወይም መ) ከኢትዮጵያ ውጭ ብቻ የሚታተም ፩/ ሇዚህ ክፍሌ አሊማ ‹‹ውስጥ አዋቂ መረጃ›› ያሌተሰራጨ እና ሇህዝብ ቢሰራጭ ኖሮ በማናቸውም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ዋጋ ሊይ ጉሌህ ሇውጥ ሉያስከትሌ የሚችሌ ነው፡፡ ፪/ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ከውስጠ አዋቂ መረጃዎች ጋር በተያያዘ ‹‹ዋጋቸው ተሇዋዋጭ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች›› ናቸው የሚባለት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች እሴትን ጨምሮ መረጃው ሇህዝብ ቢገሇፅ በዋጋው ሊይ ጉሌህ ሇውጥ ሉያስከትሌ የሚችሌ ከሆነ ነው፡፡ ፩/ ሇዚሀ ክፍሌ አሊማ ‹‹ውስጥ አዋቂ›› ማሇት የውስጥ መረጃ ያሇው ሰው ነው፡፡ ፪/ ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) አሊማ አንዴ ምክንያት መረጃውን የማግኘት ዕዴሌ ሏ) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ (ሀ) እና/ወይም (ሇ) ከተጠቀሱት ሰዎች ጋር ባሇዉ ቀጥተኛ ወይም ቀጥተኛ ባሌሆነ መረጃውን ያገኘ እንዯሆነ ከውስጥ ምንጭ ፩/ የውስጥ አዋቂ መረጃ ያሇው ሰው፡- ሀ) ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮቹ ከውስጥ አዋቂ መረጃ ጋር በተያያዘ ዋጋቸው ተሇዋዋጭ ሇ) የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮቹ ግብይት ሉካሄዴ ምክንያት መኖሩን በማመኑ ላሊን ሰው ቢያውቅም ባያውቅም በውስጥ አዋቂው ይዞታ ሥር ካሇ መረጃ ጋር በተያያዘ ዋጋቸው ተሇዋዋጭ በሆኑ ሰነዯ ሙዓሇ ሰነድች እንዱገበያይ ካበረታታ፤ ወይም ጥፋቶች ብቻ ፈራሽ ወይም የማይፈፀም ፫/ ባሇስሌጣኑ የውስጥ አዋቂ ንግዴ ግብይትን ተጨማሪ ዴንጋጌዎችን በመመሪያ ሉያወጣ አንዴ ሰው ግብይቶችን በራሳቸው ወይም ከላሊ ማናቸውም ግብይት ጋር በማጣመር፡- ፩/ ላሊ ሰው የተመሳሳይ ኩባንያን፣ ወይም የላሊ ተዛማጅ ኩባንያን፣ ወይም የተመዘገቡ ላልች መሰሌ ኩባንያዎችን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች እንዱገዛ፣ ሇመግዛት ቃሌ እንዱገባ፣ ወይም ከመሸጥ እንዱታቀብ ሇመገፋፋት፣ በማሰብ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዋጋን በሚጨምሩ፣ ፪/ ላሊ ሰው የተመሳሳይ ኩባንያን፣ ወይም የላሊ ተዛማጅ ኩባንያን፣ ወይም የተመዘገቡ ላልች መሰሌ ኩባንያዎችን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች እንዱሸጥ፣ ወይም ስነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ከመግዛት እንዱታቀብ ሇመገፋፋት፣ በማሰብ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዋጋን በሚቀንሱ፣ ፫/ የተመሳሳይ ኩባንያን፣ ወይም የላሊ ተዛማጅ ኩባንያን፣ ወይም የተመዘገቡ ላልች መሰሌ ኩባንያዎችን ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ላሊ ሰው እንዱገዛ፣ እንዱሸጥ፣ ወይም ሇመግዛት ቃሌ እንዱገባ፣ ወይም ስነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ከመሸጥ፣ ከመግዛት እንዱታቀብ ሇመገፋፋት፣ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ዋጋ በሚያረጋጉ በሚችለ በአንዴ ኩባንያ ሰነዯ መዓሇ ንዋዮች ወይም በላሊ በይፋ በሚካሄዴ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት ሁሇት ወይም ከሁሇት በሊይ የሆኑ የሰነዯ መዓሇ ንዋዮች ግብይቶችን በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ መንገዴ መፈጸም አይችሌም፡፡ ፩/ ማንኛውም ሰው በመካሄዴ ሊይ ባሇ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት በመጠንም ሆነ በዋጋ ሊይ ሀሰተኛ ወይም አሳሳች ዕይታ እንዱኖር የሚፈጥር ወይም እንዱፈጠር የሚያዯርግ ፪/ በዚህ አንቀጽ፣ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ አንዴ ሙዓሇ ንዋይ ጥቅም የባሇቤትነት ሇውጥን በማያስገኝ ሁኔታ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ሇ) በግሌጽ በሚታይ ሁኔታ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇራሱ እንዱሸጥሇት ባዘጋጀው ወይም ባቀረበው ዋጋ ሇመሸጥ ካቀረበ፣ በግሌጽ በሚታይ ሁኔታ እንዱሸጥሇት ያዘጋጀው ወይም ያቀረበው እኩሌ ብዛት ያሊቸው ወይም እኩሌ ብዛት እንዲሊቸወ በግሌጽ ሉታወቁ የሚችለ ሰነዯ ሙዓሇ ሇዚህ ክፍሌ ዓሊማ በመካሄዴ ሊይ ባሇ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት እና ዋጋ ሀሰተኛ ወይም አሳሳች ዕይታ እንዱኖረው የማዴረጉ ፩/ ሀሰተኛ፣ አሳሳችና፣ አታሊይ መግሇጫ ቃሌ ፪/ ወሳኝ መረጃ በመዯበቅ፤ ወይም በመካኒካሌ ወይም በኤላክትሮኒክ ወይም በላሊ መሣሪያ በመቅዲት ወይም በማከማቸት ማንኛውም ሰው፣ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ፣ ከላሊ ሰው ጋር ከሚያዯርገው ፈርሞ ከመግዛት፣ ከግዥ እና ከሽያጭ ግብይይት ጋር በተያያዘ፡- ፩/ ላሊውን ሰው በማታሇሌ ወይም ማንኛውንም ሉያጭበረብሩ በሚችለ ዴርጊቶችና ተግባራት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሉገዛ ወይም ሉሸጥ ፩፻. ሀሰተኛ ወይም አሳሳች መግሇጫዎች ፩/ ማንኛውም ሰው በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገዴ፣ ላሊ ሰው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ወይም ላልች የተመዘገቡ ማናቸውንም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ሇመግዛት ቃሌ እንዱገባ፣ አሊማ፤ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ዋጋ ባሇበት እንዱቀጥሌ፣ እንዱጨምር፣ እንዱቀንስ ወይም እንዱረጋጋ ሇማዴረግ ሀሰተኛ ወይም አሳሳች መግሌጫ መስጠት የሇበትም፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ፣ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ተጨባጭ ሁኔታ አንጻር ሀሰተኛና አሳሳች የሆነ እና ሰውየውም ሀሰተኛና የተዛባ መሆኑን የሚያውቀው ወይም አሳማኝ በሆነ ሁኔታ ሉያውቀው የሚችሌ፤ ወይም ምክንያት ሀሰተኛና የተዛባ የሆነ፣ እና ሰውየውም ቀሪ በሆነው ወሳኝ ጉዲይ የሚያውቀው ወይም አሳማኝ በሆነ ሁኔታ ፩፻፩. የጆሮ ጠብ እና ላልች የግብይት አይነቶች ፩/ የዋጋ ሌዩነት ያሇበት የዯንበኛ ትዕዛዞችን በተመሇከተ የውስጥ አዋቂ መረጃ ያሇውና በሚመሇከተው ሰነዯ መዓሇ ንዋዮች ወይም በላሊ ሰው አማካኝነት ሇራሱ ግብይት የሚፈጽም ማንኛውም ህጋዊ ፈቃዴ ያሇው ሰው የዯንበኛው ትዕዛዝ ከመፈጸሙ በፊት በዋጋ ሌዩነቱ ተጠቃሚ ሉሆን አይችሌም፡፡ ፪/ ፈቃዴ ያሇው ሰው ከዯንበኞቹ ቀዴሞ መገበያየት ወይም በዯንበኞቹ ፋንታ የዕሇት ገበያ በተጋነነ መሌክ ከፍ አዴርጎ መዝጋት ፩፻፪. በሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት ስሇሚጣለ መመሪያ ገዯብ በተጣሇባቸው ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግብይት ማካሄዴ አይችሌም፡፡ ፩፻፫. የካሳ ፈንዴ ስሇ ማቋቋም ፩/ የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪ ወይም የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ የውሌ ግዳታውን ዴርሻዎችን ሁኔታው ሲፈጠር ሇተጠቃሚዎች የመክፈሌን ዓሊማዎች ያነገበ የካሳ ፈንዴ (ከዚህ በኃሊ ‹‹ፈንዴ›› እየተባሇ የሚጠራ) ፪/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመሇከቱት ውጭ ሇኢንቨስተሮች የተሟሊ መኖራቸውን ካመነ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያውን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ፫/ የካሣ ፈንደ የገንዘብ ምንጮች የሚከተለት ሇ) የካሳ ፈንደ ገንዘብን ኢንቨስት በማዴረግ አካሊት በባሇስሌጣኑ ወይም በባሇስሌጣኑ መ) በመንግሥት በፀዯቀው መሠረት ሇካሣ ፬/ ባሇስሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫)(ሏ) የተጠቀሱትን ገንዘቦች ሇማስከፈሌ ሀ) ይህ ዴንጋጌ በማንኛውም የባሇስሌጣኑ ሽሌማት ከተገኘው ገንዘብ ከሦስት በመቶ ሏ) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ (ሇ) የተጠቀሰው ሸሌማት፣ የተገኘው ገንዘብ ወዯ ፈንደ ገቢ ከመዯረጉ በፊት መከፈሌ ፭/ በካሳ ፈንዴ ውስጥ የተጠራቀመው ገንዘብ በባሇስሌጣኑ ኢንቨስት ሉዯረግ ይችሊሌ፡፡ ፮/ ከፈንደ ጋር በተያያዘ የሚከተለት ጉዲዮች በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣ ዯንብ ሇ) የፈንደ ገንዘብ ኢንቨስት የሚዯረግበት ሏ) በፈንደ ውስጥ ሉኖር የሚችሇው ዝቅተኛ የገንዘብ መጠን፣ እና ከዝቅተኛው መጠን መ) የፈንደን ግዳታዎች ሇማሟሊት ሉጣለ ሠ) በፈንደ ሊይ የይገባኛሌ ክስ የሚቀርብበት የሚያስፈሌጉ ማናቸውም ጉዲዮች፡፡ ፩፻፬. ከፈንደ ስሇሚፈጸሙ ክፍያዎች ፩/ ሇፈንደ የሚዯረጉ መዋጮዎች እና ከፈንደ የሚከፈለ ክፍያዎች ባሇስሌጣኑ በሚያወጣው ምክንያት ከካሳ ፈንደ የሚዯረግ ማናቸውም ባሇስሌጣኑም በማንኛውም ስሌጣን ባሇው ፍርዴ ቤት ክስ አቅርቦ የሚያስመሌሰው የፈንደ ሀብቶች በዚህ ክፍሌ ሇተመሇከተው ዓሊማ ሲባሌ ከላልች የባሇስሌጣኑ ንብረቶች ሳይሰጠው እንዯ ራሱን በራሱ የሚቆጣጠር ዴርጅት የሰራ ወይም እንዯሚሠራ አዴርጎ የተንቀሳቀሰ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻ሺ በማያንስና ከብር ፩፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ እስራት ይቀጣሌ፡፡ ፪/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሠረት ከባሇስሌጣኑ ፈቃዴ ሳያገኝ ወይም ፈቃደ በባሇስሌጣኑ ሳይፀዴቅሇት በንግዴ ሥራነት የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም ተዛማጅ ውልች ገበያ ወይም ያሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ ያቋቋመ ወይም የከፈተ እንዯሆነ፣ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ ፫/ ማንኛውም ሰው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሰረት ፈቃዴ በላሇዉ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም ተዛማጅ ውልች ገበያ ወይም ያሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ ፈቃዴ የላሇዉ መሆኑን እያወቀ የተገበያየ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻ሺ በማያንስና ከብር ፩፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፬/ ፈቃዴ ከተሰጠው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ ሀ) ‹‹የሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ገበያ›› ወይም ‹‹የአክሲዮን ገበያ›› ወይም ‹‹የተዛማጅ ውልች ገበያ›› የሚሌ ስም፤ ወይም ሇ) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፊዯሌ ተራ (ሀ) የወሰዯ ወይም የተጠቀመ ወይም በየትኛውም ቦታ የሇጠፈ ወይም ያሳየ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻ሺ በማያንስና ከብር ፩፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና እስከ ፯ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ይቀጣሌ፡፡ ፭/ ማንኛውም ሰው ያሌተመዘገበ፣ በመንግስት ዋስትና ያሌተሰጠው ወይም በዚህ አዋጅ መስፈርቶች ግዳታ ነፃ ያሌሆነ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ያወጣ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻፶ሺ በማያንስና ከብር ፫፻ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ከ፲፭ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ እስራት ይቀጣሌ፡፡ ፮/ ማንኛውም ሰው ከባሇስሌጣኑ ፈቃዴ ሳይገኝ ተግባራት ተሰማርቶ የተገኘ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻፶ሺ በማያንስና ከብር ፫፻ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ፯/ ማንኛውም ሰው የተመዘገቡ ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮችን ፈቃዴ ከተሰጣቸው የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ገበያ ወይም ካሌተማከሇ የጠረጴዛ ዙሪያ ገበያ ውጭ ሲገበያይ የተገኘ እንዯሆነ፣ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ ፰/ ማንኛውም ሰው ማናቸውንም ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ ፈቃዴ ከተሰጠው የገበያ አከናዋኝ ውጭ ሲገበያይ የተገኘ እንዯሆነ፣ ከብር ፶ሺ በማያንስና ከብር ፩፻ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና እስከ ፯ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ ፱/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፺፭ መረጃ ሊይ ተመስርቶ የተገበያየ እንዯሆነ፣ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ከ፲፭ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ ፲/ ማንኛውም የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት ሰጪ የተሿሚ እንዯራሴነት ፈቃዴ የላሇውን ሰው ዉክሌና በመስጠት ቁጥጥር የሚዯረግበትን ተግባራትን ያሰራ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻ሺ በማያንስና ከብር ፩፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ እስራት ይቀጣሌ፡፡ ፲፩/ ማንኛውም ሰው የተሿሚ እንዯራሴነት ፈቃዴ የሚዯረግበትን የካፒታሌ ገበያ አገሌግልት የሰጠ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻ሺ በማያንስና ከብር ፩፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፭ ዓመት በማያንስና ከ፲፪ ዓመት በማይበሌጥ ፲፪/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሠረት፣ ፈቃዴ ሇማግኘት ወይም ሇማሳዯስ ብል በጽሐፍ፣ በቃሌ ወይም በላሊ በማናቸውም መንገዴ ሃሰተኛና የተዛባ መረጃ ያቀረበ ወይም ሏሰተኛ መረጃ በማቅረብ ፈቃዴ ያወጣ ወይም ያሳዯሰ እንዯሆነ፣ ከብር ፩፻፶ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ፲፫/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሠረት ባሌተመዘገበ የጋራ ኢንቨስትመንት ፈንዴ ውስጥ ያሇን ጥቅም የሚወክለ አክሲዮኖችን፣ ክፍሌፋዮችን ወይም ላልችን ሰነዯ ሙዓሇ በመፈሇግ ውሌ የተዋዋሇ ወይም የፈጸመ ወይም እንዱፈጽሙ የጠየቀ፤ ወይም በዚህ ኢንቨስትመን ፈንዴ ያቋቋመ እና ያካሄዯ እንዯሆነ፣ ከብር ፫፻ሺ በማያንስና ከብር ፭፻ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፲ ዓመት ፲፬/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሠረት አንዴን ጉዲይ ሇመከታተሌና ሇመመርመር የሚጠቅም ሰነዴ መሆኑን እያወቀ ወይም ማወቅ ሲገባው ያጠፋ፣ አስመስል ያቀረበ ፣ የዯበቀ ወይም ያስወገዯ፤ ወይም እንዱጠፋ፣ እንዱወገዴ ያስዯረገ ወይም የፈቀዯ እንዯሆነ፣ እስከ ፭ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ሀ) በገበያ ሸፍጥ፣ ወይም በሃሰተኛ ግብይት ወይም በማጭበርበር ግብይት ወይም ሇ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻ በተገሇጸው መሠረት ማታሇያ ዘዳዎችን ተጠቅሞ ሏ) ከዯንበኞቹ ቀዴሞ የተገበያየ፣ ወይም የዕሇቱን ገበያ ዋጋ በተጋነነ ሁኔታ ከፍ አዴርጎ የዘጋ ወይም በዯንበኞቹ ስም ከሚገባው በሊይ የተገበያየ፤ ወይም መ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፩ በተዯነገገው አንዴ ሰው በላሊ ኩባንያ ውስጥ የሰነዯ ሇመግዛት እንዱፈርም፣ እንዱገዛ፣ ወይም እንዱሸጥ ሇመገፋፋት በማሰብ፤ ወይም ወይም እንዱረጋጋ ሇማዴረግ ሀሰተኛ ወይም አሳሳች መረጃ ያወጣ እንዯሆነ፤ ሠ) በዚህ አዋጅ መረጃን ስሇመስጠት የተዯነገገዉን በመተሊሇፍ መረጃን ሇላሊ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ከ፲፭ ዓመት በማይበሌጥ ፅኑ ፲፮/ ማንም ሰው በውጤቱ እርግጠኛ ቢሆንም ባይሆንም ላልች ሰዎች ሰነዯ ሙዓሇ ንዋይ እንዱገዙ ሇመገፋፋት ወይም ባሇአክሲዮኖችን በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገዴ ያዘጋጀ፣ ያሰራጨ ወይም ያሳተመ እንዯሆነ፣ ከብር ፪፻ሺ በማያንስና ከብር ፫፻፶ሺ በማይበሌጥ የገንዘብ መቀጮ፣ እና ከ፯ ዓመት በማያንስና ፲፯/ ማንኛውም ሰው፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፫(፬) በተዯነገገው መሠረት፡- ሀ) ሽሌማት ሇማግኘት ብል ከባሇስሌጣኑ ሇ) በባሇስሌጣኑ ዉስጥ እየሰራ ሳሇ ላልች ሰዎች መረጃ እንዱያገኙ ያገዘ እና መረጃ እንዯሆነ፣ እስከ ፭ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ የተፈጸሙት ህጋዊ ሰውነት ባሇው ዯርጅት ሀ) እስከ ፭ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ሇሚያስቀጣ ወንጀሌ፣ እስከ ፭፻ሺ ብር፤ ሇ) እስከ ፯ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ሏ) ከ፭ እስከ ፲፪ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ ፭፻ሺ በማያንስና ከብር 1.5 ሚሉዮን መ) ከ፯ እስከ ፲፭ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ሇሚያስቀጣ ወንጀሌ፣ ከብር ፩ ሚሉዮን በማያንስና ከብር ፪ ሚሉዮን ሠ) ከ፲ እስከ ፳ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት ሇሚያስቀጣ ወንጀሌ፣ ከብር 1.5 ሚሉዮን ከተዯነገገዉ ቅጣት በተጨማሪ፣ ፍርዴ ቤቱ ንብረቱ እንዱወረስ ሉወስን ይችሊሌ፡፡ በተጨማሪ፣ እንዯ-አስፈሊጊነቱ ያሇ አግባብ የተገኘ ጥቅም እንዱወረስ ወይም እንዱመሇስ ፳፩/ በዚህ አንቀጽ መሰረት ከሚጣሌ መቀጮ ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፮ መሠረት በወንጀሌ መጠየቁ እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ባሇስሌጣኑ ራሱ በሚያዯርገው የበሊይ ክትትሌና ምርመራ ሊይ ተመሥርቶ ይህን አዋጅ ወይም በዚህ አዋጅ መሰረት የወጡ ዯንቦችን ወይም መመሪያዎችን በተሊሇፈ ሰው ሊይ አስተዲዯራዊ እርምጃ ሉወስዴ፣ ፈቃዴ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊትን ከኃሊፊነታቸው እንዱነሱ ወይም እንዱታገደ ትእዛዝ ሉሰጥ ወይም የገንዘብ ቅጣት ሉጥሌ ይችሊሌ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት ባሇስሌጣኑ በመመሪያ ይወስናሌ፡፡ ፩፻፰. ዯንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን አፈጻፀም አስፈሊጊ የሆኑ ዯንቦችን ሉያወጣ ፪/ ባሇስሌጣኑ ይህንን አዋጅ እና በዚህ አንቀጽ ፫/ የኢትዮጵያ ብሄራዊ ባንክ የዚህን አዋጅ አንቀፅ ፶፫ እና በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚወጡ ከመንግስት ሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ጋር በተያያዘ ማዕከሊዊ የሰነዯ ሙዓሇ ንዋዮች ግምጃ ቤትን እና ክፍያ ማጣራትና መፈፀምን የሚመሇከቱ ዯንቦችን ሇማስፈፀም አስፈሊጊ የሆኑ መመሪያዎችን በዚህ አዋጅ መሠረት የሚሰጥ ማንኛውም በመክፈሌ በየዓመቱ መታዯስ አሇበት፡፡ የባሇስሌጣኑ የሥራ መሪዎች እና ሠራተኞች በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣ ዯንብ ፩፻፲፩. አሇመግባባቶችን ስሇመፍታት ፩/ የዚህ አዋጅ ክፍሌ ሰባት (፯) እንዯተጠበቀ ሆኖ በካፒታሌ ገበያ ውስጥ በሚሳተፉ ወገኖች መካከሌ ይህን አዋጅ አስመሌክቶ የሚነሳ አሇመግባባቶች በሽምግሌና ይፈታለ፡፡ ፪/ አሇመግባባቱ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እንዯሆነ ጉዲዩ በግሌግሌ ዲኝነት እንዱያሌቅ ፫/ ከይግባኝ ጋር በተያያዘ የፍትሏ ብሔር ሥነ- እንዯተጠበቁ ሆነው በዚህ አንቀጽ ንዐስ በተከራካሪ ወገኖች መካከሌ የመጨረሻ እና ፬/ የግሌግሌ ዲኞች ስሇሚሾሙበት ሁኔታ እና ስሇ ዲኞች ብቃት መስፈርት፣ ስሇ ግሌግሌ ዲኝነት አሠራር እና ከግሌግሌ ዲኝነት ጋር የተያያዙ ወጭዎችን በተመሇከተ ባሇሥሌጣኑ ፩፻፲፪. ስሇተሻሩና ተፈጻሚነት የማይኖራቸው ህጎች ፩/ የብሔራዊ የክፍያ ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፯፻፲፰/፪ሺ፫ አንቀፅ ፪ ንዐስ አንቀፅ ፬ እና የአንቀፅ ፬ ንዐስ አንቀፅ ፩ (ሇ) በዚህ አዋጅ ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ላሊ ማንኛውም ህግ ወይም ሌማዴ በዚህ አዋጅ በተመሇከቱት ጉዲዮች ሊይ ተፈጻሚ አይሆንም፡፡ ይህ አዋጅ በፌዯራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ ተፈጻሚ ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ ሀምላ ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ/ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=2a28e7d0eafa3fead8956af3f566558fa8e8ceb7	63,639	12,599	0.971082	2025-10-04T13:50:50.186431
ffad375aab8b02de	ለኢትዮጵያ የዲጂታል ኢኮኖሚ መሠረት የመጣል ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማኀበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሇኢትዮጵያ የዲጂታል ኢኮኖሚ መሠረት የመጣል ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓሇም አቀፍ ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ …………….ገጽ ፲፫ሺ፬፻፷፰ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማኀበር መካከል የተዯረገውን የብድር ስምምነት ሇማፅዯቅ ሇኢትዮጵያ የዲጂታል ኢኮኖሚ መሠረት የመጣል ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል አንድ መቶ ሠላሳ ስምንት ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፩፻፴፰ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማኀበር መካከል ሚያዚያ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአካሄዯው ፭ኛ ልዮ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት መሠረት የመጣል ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓሇም አቀፍ የልማት ማኀበር ሇማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፶፰/፪ሺ፲፫" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሚያዚያ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 6856- የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን አንድ መቶ ሠላሳ ስምንት ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሺ መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ሇማድረግ በዚህ ይህ አዋጅ በፌዯራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሐምሌ ፰ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="ffad375aab8b02de" title="ለኢትዮጵያ የዲጂታል ኢኮኖሚ መሠረት የመጣል ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማኀበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=1833257b8a418ed761f59387c4c15de123060e52" char_count="929" purity="0.97"> ለኢትዮጵያ የዲጂታል ኢኮኖሚ መሠረት የመጣል ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማኀበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሇኢትዮጵያ የዲጂታል ኢኮኖሚ መሠረት የመጣል ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓሇም አቀፍ ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ …………….ገጽ ፲፫ሺ፬፻፷፰ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማኀበር መካከል የተዯረገውን የብድር ስምምነት ሇማፅዯቅ ሇኢትዮጵያ የዲጂታል ኢኮኖሚ መሠረት የመጣል ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል አንድ መቶ ሠላሳ ስምንት ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፩፻፴፰ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማኀበር መካከል ሚያዚያ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአካሄዯው ፭ኛ ልዮ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት መሠረት የመጣል ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓሇም አቀፍ የልማት ማኀበር ሇማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፶፰/፪ሺ፲፫" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሚያዚያ ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 6856- የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን አንድ መቶ ሠላሳ ስምንት ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሺ መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ሇማድረግ በዚህ ይህ አዋጅ በፌዯራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሐምሌ ፰ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=1833257b8a418ed761f59387c4c15de123060e52	929	181	0.966622	2025-10-04T13:50:51.568411
66b56cb33cfd7c93	የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ስምምነትን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ስምምነትን ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ …………….…ገጽ፲፫ሺ፬፻፸ የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ስምምነትን ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ኮንቬንሽን በኦስትሪያ /ቪየና/ እ.ኤ.አ. ከኦክቶበር ፯ እስከ ኖቬምበር ፰ ቀን ፲፱፻፷፰ ድረስ በተዯረገው ውይይት በተሳታፊ አባል ሀገራት የጋራ ውሳኔ ጸድቆ ስምምነቱ ዓሇም አቀፍ የመንገድ ትራፊክን በሚመሇከት የተጠቃሇሇና ዓሇም አቀፍ ተቀባይነት ያላቸውን ድንጋጌዎች የያዘ በመሆኑ፤ ኢትዮጵያ ሀገራችን የባህር በር የሌላት በመሆኗ የመንገድ ትራፊክ ሕጎቿን ዓሇም አቀፍ ተቀባይነት ካላቸው ሕጎች ጋር በማጣጣም ወዯ ሌሎች በተሇይም ወዯ ጎረቤት ሀገራት የሚዯረግን እንቅስቃሴ ቀላልና ቀልጣፋ ሇማድረግ እና በሀገራችን ያሇውን የመንገድ ዯህንነት ከፍ ወዳሇ ዯረጃ በማሳዯግ በመንገድ ትራፊክ የሚዯርሰውን ጉዳት ሇመቀነስ ስምምነቱ ጠቀሜታ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ባካሄዯው ፭ኛ ልዩ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ይህ አዋጅ “የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ስምምነትን ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷/፪ሺ፲፫” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የመንገድ ትራፊክን በሚመሇከት በኦስትሪያ /ቪየና/ ከተማ እ.ኤ.አ. በህዳር ፰ ቀን ፲፱፻፷፰ ፀድቆ በተባበሩት መንግስታት ስራ ላይ የዋሇው የቪየና ኮንቬንሽን በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ ፫. የትራንስፖርት ሚኒስቴር ሥልጣን መንግሥታዊ ከሆኑ እና መንግሥታዊ ካልሆኑ አካላት ጋር በመተባበር ይህን ኮንቬንሽን በስራ ላይ እንዲውል የማድረግ ስልጣን በዚህ አዋጅ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሀምሌ ፰ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="66b56cb33cfd7c93" title="የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ስምምነትን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=16db149cabff7ee56d0f7692836a8eaeef6e6a76" char_count="1055" purity="0.97"> የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ስምምነትን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ስምምነትን ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ …………….…ገጽ፲፫ሺ፬፻፸ የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ስምምነትን ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ኮንቬንሽን በኦስትሪያ /ቪየና/ እ.ኤ.አ. ከኦክቶበር ፯ እስከ ኖቬምበር ፰ ቀን ፲፱፻፷፰ ድረስ በተዯረገው ውይይት በተሳታፊ አባል ሀገራት የጋራ ውሳኔ ጸድቆ ስምምነቱ ዓሇም አቀፍ የመንገድ ትራፊክን በሚመሇከት የተጠቃሇሇና ዓሇም አቀፍ ተቀባይነት ያላቸውን ድንጋጌዎች የያዘ በመሆኑ፤ ኢትዮጵያ ሀገራችን የባህር በር የሌላት በመሆኗ የመንገድ ትራፊክ ሕጎቿን ዓሇም አቀፍ ተቀባይነት ካላቸው ሕጎች ጋር በማጣጣም ወዯ ሌሎች በተሇይም ወዯ ጎረቤት ሀገራት የሚዯረግን እንቅስቃሴ ቀላልና ቀልጣፋ ሇማድረግ እና በሀገራችን ያሇውን የመንገድ ዯህንነት ከፍ ወዳሇ ዯረጃ በማሳዯግ በመንገድ ትራፊክ የሚዯርሰውን ጉዳት ሇመቀነስ ስምምነቱ ጠቀሜታ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ባካሄዯው ፭ኛ ልዩ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ይህ አዋጅ “የተባበሩት መንግሥታት የመንገድ ትራፊክ ስምምነትን ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷/፪ሺ፲፫” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የመንገድ ትራፊክን በሚመሇከት በኦስትሪያ /ቪየና/ ከተማ እ.ኤ.አ. በህዳር ፰ ቀን ፲፱፻፷፰ ፀድቆ በተባበሩት መንግስታት ስራ ላይ የዋሇው የቪየና ኮንቬንሽን በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ ፫. የትራንስፖርት ሚኒስቴር ሥልጣን መንግሥታዊ ከሆኑ እና መንግሥታዊ ካልሆኑ አካላት ጋር በመተባበር ይህን ኮንቬንሽን በስራ ላይ እንዲውል የማድረግ ስልጣን በዚህ አዋጅ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሀምሌ ፰ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=16db149cabff7ee56d0f7692836a8eaeef6e6a76	1,055	200	0.973131	2025-10-04T13:50:52.939175
430117a3e809cdb4	ለአነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዝ ፋይናንስ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር ሇማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ.….…ገጽ፲፫ሺ፬፻፷፮ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተዯረገውን የብድር ስምምነት ሇማፅዯቅ ፋይናንስ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል አንድ መቶ ሰላሳ ዘጠኝ ሚሊዮን ኤስ.ዲ.አር. (፩፻፴፱ ሚሊዮን ኤስ.ዲ.አር) ተጨማሪ ብድር የሚያስገኘው የብድር ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሚያዚያ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአካሄዯው ፭ኛ ልዩ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) እና (፲፪) መሠረት ኢንተርፕራይዝ ፋይናንስ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓሇም አቀፉ የልማት ፩ሺ፪፻፶፯/፪ሺ፲፫” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሚያዚያ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 6864-ET በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን አንድ መቶ ሰላሳ ዘጠኝ ሚሊዮን ኤስ.ዲ.አር. (፩፻፴፱ ሚሊዮን ኤስ.ዲ.አር) በብድር ስምምነቱ በተመሇከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ሇማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሀምሌ ፯ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="430117a3e809cdb4" title="ለአነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዝ ፋይናንስ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=aacee16ce2f97d5e08e2923f3e8b03ca7e94c8d2" char_count="967" purity="0.96"> ለአነስተኛና መካከለኛ ኢንተርፕራይዝ ፋይናንስ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር ሇማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ.….…ገጽ፲፫ሺ፬፻፷፮ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተዯረገውን የብድር ስምምነት ሇማፅዯቅ ፋይናንስ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል አንድ መቶ ሰላሳ ዘጠኝ ሚሊዮን ኤስ.ዲ.አር. (፩፻፴፱ ሚሊዮን ኤስ.ዲ.አር) ተጨማሪ ብድር የሚያስገኘው የብድር ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሚያዚያ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአካሄዯው ፭ኛ ልዩ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) እና (፲፪) መሠረት ኢንተርፕራይዝ ፋይናንስ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓሇም አቀፉ የልማት ፩ሺ፪፻፶፯/፪ሺ፲፫” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሚያዚያ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 6864-ET በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን አንድ መቶ ሰላሳ ዘጠኝ ሚሊዮን ኤስ.ዲ.አር. (፩፻፴፱ ሚሊዮን ኤስ.ዲ.አር) በብድር ስምምነቱ በተመሇከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ሇማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሀምሌ ፯ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=aacee16ce2f97d5e08e2923f3e8b03ca7e94c8d2	967	182	0.955471	2025-10-04T13:50:54.393501
82f73b1a6bb80177	ላልተማከለ ኤሌክትሪክና መብራት አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ላልተማከሇ ኤሌክትሪክና መብራት አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር ሇማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ…………………….…ገጽ፲፫ሺ፬፻፷፬ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፶፭ /፪ሺ፲፫ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተዯረገውን የብድር ስምምነት ሇማፅዯቅ ላልተማከሇ ኤሌክትሪክና መብራት አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ሶስት መቶ አርባ ሰባት ሚሊዮን አንድ መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፫፻፵፯ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሚያዚያ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ባካሄዯው ፭ኛ ልዩ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “ላልተማከሇ ኤሌክትሪክና መብራት አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሚያዚያ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 6857-ET በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ሶስት መቶ አርባ ሰባት ሚሊዮን አንድ መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፫፻፵፯ ሚሊዮን ፩፻ሺ ኤስ.ዲ.አር) መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ሇማድረግ በዚህ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሀምሌ ፯ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="82f73b1a6bb80177" title="ላልተማከለ ኤሌክትሪክና መብራት አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=17625da92a49007aac108975c127e1d9e9e6407b" char_count="989" purity="0.95"> ላልተማከለ ኤሌክትሪክና መብራት አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፍ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ላልተማከሇ ኤሌክትሪክና መብራት አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር ሇማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ…………………….…ገጽ፲፫ሺ፬፻፷፬ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፶፭ /፪ሺ፲፫ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተዯረገውን የብድር ስምምነት ሇማፅዯቅ ላልተማከሇ ኤሌክትሪክና መብራት አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ሶስት መቶ አርባ ሰባት ሚሊዮን አንድ መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፫፻፵፯ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሚያዚያ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ባካሄዯው ፭ኛ ልዩ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “ላልተማከሇ ኤሌክትሪክና መብራት አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በዓሇም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሚያዚያ ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 6857-ET በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ሶስት መቶ አርባ ሰባት ሚሊዮን አንድ መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር. (፫፻፵፯ ሚሊዮን ፩፻ሺ ኤስ.ዲ.አር) መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ሇማድረግ በዚህ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሀምሌ ፯ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=17625da92a49007aac108975c127e1d9e9e6407b	989	188	0.952618	2025-10-04T13:50:56.009705
e68a23e6b137aae5	የውጭ ኦዲት ድግግሞሽን ለማስቀረት የወጣ የነጠላ ኦዲት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የውጭ ኦዱት ዴግግሞሽን ሇማስቀረት የወጣ የነጠሊ ኦዱት አዋጅ………………ገጽ ፲፫ሺ፪ የውጭ ኦዱት ዴግግሞሽን ሇማስቀረት የወጣ የፌዯራለ መንግሥት ሇክሌልች ሇአስቸኳይ ጊዜ ርዲ ሇመሌሶ ማቋቋምና ሇሌማት ማስፋፊያ እንዯዚሁም ሇሚያስፈሌጋቸ ወጪ የሚያዯርገውን ዴጏማ በሚመሇ ኦዱትና ቁጥጥር የማዴረግ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፺፬ (፪) የፌራሌ መንግሥቱ ኦዱትና ቁጥጥር የማዴረ ሥሌጣን በአዋጅ ቁጥር ፱፻፹፪/፪ሺ፰ (እንዯተሻሻሇው ፩ሺ፩፻፵፮ /፪ሺ፲፩) አንቀጽ ፲፮ ሇፌዯራሌ ዋና ኦዱተር መስሪያ ቤት በላሊ በኩሌ ዯግሞ በክሌሌ ዯረጃ የየክሌልቹ ዋና ኦዱተ መስሪያ ቤቶች በክሌለ የበጀት አዋጅ የታወጀው ሂሣብ ኦዱት እንዱያዯርጉ ማቋቋሚያ አዋጆቻቸው ተመሳሳይ ሥሌጣን ይህ በየዯረጃው ሊለ የኦዱት መስሪያ ቤቶች የተሰጣቸው ኃሊፊነት ዯግሞ አንዴ ሂሳብ በፌዯራሌም ሆነ በክሌሌ የዋና ኦዱተር መስሪያ ቤቶች ኦዱት የሚዯረግበትን ሁኔታና ዴግግሞሽን የሚፈጥር በመሆኑ፣ በአንፃሩ ይህ ዴግግሞሽ በኦዱት ተዯራጊ መስሪያ ቤቶች ሊይ ከፍተኛ የሥራ ጫና ከማስከተለም በሊይ ሇተመሳሳይ ሥራ በዴጋሚ በሚውሇው ጊዜና የሰው ኃይሌ ምክንያት ስሇሆነም ይህንን ችግር ሇማስወገዴ እንዯዚሁም በሀገር አቀፍ ዯረጃ የኦዱት አሠራሩንና ሥርዓቱን ወጥ እና ዯረጃውን የጠበቀ እንዱሆን በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት ይህ የውጭ ኦዱት ዴግግሞሽን የሚያስቀር የነጠሊ ኦዱት ይህ አዋጅ “የውጭ ኦዱት ዴግግሞሽን ሇማስቀረት የወጣ የነጠሊ ኦዱት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፶፩/፪ሺ፲፫” ተብል የቃለ አግባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ በስተቀር ፩/ “ዋና ኦዱተር” ማሇት የፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ነው፡፡ ፪/ “የፌዯራሌ ዴጋፍ” ማሇት የፌዯራሌ መንግሥትና ተቋማት ሇሌማት ማስፋፊያ፣ሇአስቸኳይ ጊዜ እርዲታና ሇመሌሶ ማቋቋም በብዴርም ይሁን በእርዲታ የፌዯራሌ ሊሌሆኑ ተቋማት የሚሰጡት ዴጋፍ ነው  ፫/ “ተቀባይነት ያገኘ የመንግሥት የኦዱት ዯረጃ” ማሇት በፌዯራሌ ዋና ኦዱተር መስሪያ ቤት የወጣ የኢትዮጵያ መንግሥት የኦዱት ዯረጃ ወይም በፌዯራሌ ዋናው ኦዱተር መስሪያ ቤት ተቀባይነት ያገኘ የኦዱት ዯረጃ ፬/ “የፌዯራሌ ያሌሆነ ተቋም” ማሇት የክሌሌ መንግሥታት፣ በክሌሌ መንግሥታት የተቋቋሙዴርጅቶች፣መንግሥታዊ ያሌሆኑ ተቋማትና ማህበራት እንዯዚሁም የግሌ ዴርጅቶች ፭/ “መንግሥታዊ ያሌሆነ ተቋማት ” ማሇት፡- ሀ) ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ ሳይንሳዊ ምርምሮችን፣ ትምህርትን፣ እርዲታዎችንና ላልች ሰብዓዊ አገሌግልቶችን ሇማስፋፋት የተቋቋመ/ሙ ሇ) ትርፍን ዓሊማው አዴርጏ ያሌተቋቋመ ሰብ¯ዊ ሐ) በሥራው ሂዯት ትርፍ ቢያገኝ እንኳን መሌሶ የሚሰጠውን ማህበራዊና ሰብዓዊ አገሌግልቶችን ሇማሻሻሌና ሇማስፋፋት የሚያውሌ፡፡ ፮/ “ክሌሌ” ማሇት የአዲስ አበባ ከተማ እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳዯሮችን ጨምሮ፤በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት መሠረት ፯/ “ነጠሊ ኦዱት” ማሇት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ መሠረት የፌዯራሌ ባሌሆኑ ተቋማት ኦዱት ዴግግሞሽን ሇማስቀረት የሚካሄዴ የፋይናንስና ሕጋዊነት ኦዱት ነው ፰/ “ፕሮግራም ኦዱት” ማሇት የፌዯራሌ ባሌሆኑ ተቋማት ሂሣብ ሊይ የሚካሄዴ የፕሮግራምና ፕሮጄክት ኦዱት ነው ፱/ “ተቀባይ” ማሇት የፌዯራሌ ተቋም ያሌሆነ በቀጥታ ከፌዯራሌ መንግሥት ወይም ተቋማት የፌዯራሌ ዴጋፍ ፲/ “ሚኒስቴር” እና “ሚኒስትር” ማሇት የገንዘብ ሚኒስቴር ፲፩/ “የውስጥ ቁጥጥር” ማሇት በእያንዲንደ ተቋም የሥራ አመራር ተዘርግቶ ተዓማኒነት ያሇው የፋይናንስ ሪፖርት ፣ውጤታማና ስኬታማ አፈጻጸም ሇማምጣት የሚዘረጋ ፲፪/ “ገሇሌተኛ ኦዱተር” ማሇት የፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ወይም የክሌሌ ዋና ኦዱተር ወይም በኢትዮጵያ ውስጥ የኦዱት ሥራ እንዱሠራ አግባብ ባሇው አካሌ ፈቃዴ የተሰጠው ፩/ የፌዯራሌ ሊሌሆኑ ተቋማት የተሰጠ የፌዯራሌ መንግሥት ዴጋፍና ዴጎማ አስተዲዯር በቂ የውስጥ ቁጥጥር ሥርዓት እንዱዘረጋሇትና የፋይናንስ አስተዲዯሩም ፪/ የፌዯራሌ ባሌሆኑ ተቋማት የሚተዲዯር የፌዯራሌ ዴጋፍና ዴጎማ ሂሳብ ኦዱት እንዴ ወጥ ሥርዓት ፫/ ውጤታማና የታሇመሇትን ዓሊማ የሚያሳካ የኦዱት ሀብት አጠቃቀም እንዱኖር ማስቻሌ፡፡ ፬/ የኦዱት ዴግግሞሽን በማስቀረት በክሌልችና ላልች የፌዯራሌ ዴጋፍ ተቀባይ ተቋማት ሊይ በተዯራራቢ ኦዱት ምክንያት ሉከሰት ይችሌ የነበረውን ጫና ፭/ የፌዯራሌ መንግሥት ዴጋፍ ያዯረጉ ተቋማት በዚህ አዋጅ መሠረት በሚዯረግ የኦዱት ውጤት እምነት እንዱጥለና እንዱጠቀሙ ማስቻሌ፡፡ ፬. በነጠሊ ኦዱት የሚሸፈኑ ሂሣቦች ፩/ በአንዴ የበጀት ዓመት ከብር  ሚሉዮን (አምስት ሚሉዮን) በሊይ ወይም ላሊ ሚኒስትሩ የሚወስኑት የገንዘብ መጠን የፌዯራሌ ዴጋፍ የተቀበሇ የፌዯራሌ ያሌሆነ ተቋም በነጠሊ ወይም በፕሮግራም ኦዱት ሂሳቡን ሉያስመረምር ይችሊሌ ፡፡ ይሁንና የፌዯራሌ ወይም የክሌሌ ዋና ኦዱተር አስፈሊጊ ሆኖ ሲያገኘው የገንዘቡ መጠን ከዚህ ቢያንስም ኦዱት ሉያዯርግ ወይም ሉያስዯርግ ፪/ የፌዯራሌ ዴጋፍን ተቀብል ከአንዴ በሊይ ሇሆኑ ፕሮግራሞች ያዋሇ የፌዯራሌ ያሌሆነ ተቋም ሂሳቡን ፫/ የገንዘብ ሚኒስቴር ኦዱት ሉዯረግ የሚገባውን ዝቅተኛ የፌዯራሌ ዴጋፍ መጠን በየሁሇት ዓመቱ አንዴ ጊዜ ይከሌሳሌ ፡፡ ነገር ግን በዚህ መሠረት የሚዯርስበት ዝቅተኛው የገንዘብ መጠን ከብር  (አምስት ሚሉዮን) ፬/ ከኦዱት ነፃ ከሚሆነው ዝቅተኛ የገንዘብ መጠን በሊይ የፌዯራሌ ዴጋፍ ያገኘ የፌዯራሌ ያሌሆነ ተቋም ሂሳቡን በገሇሌተኛ ኦዱተር በየዓመቱ ያስመምራሌ፡፡ ፭/ የፌዯራሌ ዴጋፍ የተቀበሇ የፌዯራሌ ያሌሆነ ተቋም ሂሳብ ኦዱት ሲዯረግ ተቀባይነት ያገኘ የመንግሥት የኦዱት ዯረጃን ተከትል ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ የፌዯራሌ ዋና ኦዱተሩ ፮/ የፌዯራሌ ዴጋፍ ሂሳብ የነጠሊ ወይም ፕሮግራም ኦዱት ሇ) በክሌሌ ዋና ኦዱተሮች ወይም ሐ) በኢትዮጵያ ውስጥ የሂሳብ ምርመራ እንዱያዯርጉ በሕግ የተቋቋሙ ወይም ፈቃዴ በተሰጣቸው የግሌ ፯/ በማንኛውም ጊዜና ተቋም ሊይ የሚካሄዴ የነጠሊ ኦዱት የፌዯራሌ ያሌሆነውን ተቋም አጠቃሊይ ሂሣብ መሸፈን ፰/ የነጠሊ ወይም የፕሮግራም ኦዱት የሚያከናውን ገሇሌተኛ ሀ) የተዘጋጀው የሂሳብ መግሇጫ ትክክሇኛና በዓሇም አቀፍ ዯረጃ ተቀባይነት ካሇው የሂሳብ አያያዝ መርህ ጋር የሚጣጣም መሆኑን ያረጋግጣሌ ሇ) በቂ የውስጥ ቁጥጥር ሥርዓት የተዘረጋና ሥራ ሊይ ሐ) ከፌዯራሌ ዴጋፍ ጋር የተያያዘ የውሌ ስምምነቶች ፣ እንዯዚሁም ላልች አግባብ ያሊቸውና ተፈፃሚ የሚሆኑ የፌዯራሌና የክሌሌ ሕጎችና ዯንቦች መ) ከ ሀ-ሐ የተዘረዘሩትን ገምግሞ ካረጋገጠ በኋሊ የተካሄዯውን የኦዱት ሥራ ውጤት ሇፌዯራሌ ሠ) ሪፖርቱም የኦዱት ተዯራጊው የሂሳብ መግሇጫ ሊይ የተሰጠውን አስተያየት፣ የውስጥ ቁጥጥር ሁኔታና አፈጻጸም እንዯዚሁም ሕጏችና ዯንቦች ስሇመከበራቸው ሉያመሇክት ይገባሌ፡፡ ፭. የነጠሊ እና የላልች ኦዱቶች ግንኙነት ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄዴ የነጠሊ ኦዱት በላልች የፌዯራሌ ሕጏች ሉዯረግ የሚገባውን የፌዯራሌ ያሌሆነና የፌዯራሌ ዴጋፍ የተቀበሇን ተቋም የፋይናንስ እና የሕጋዊነት ኦዱት ይተካሌ ዴጋፉን ያዯረገው የፌዯራሌ ተቋም በፌዯራሌ ሕጏችና ዯንቦች መሠረት ኃሊፊነቱን ሇመወጣት የሚያስችሇውን መረጃ ከነጠሊ ኦዱት ውጤት ማግኘት እስከቻሇ ዴረስ በዚሁ ሊይ እምነት ሉጥሌና ፪/ በአንቀጽ ፭ ንዑስ አንቀጽ (፩ ) የተጠቀሰው ቢኖርም ዴጋፉን ያዯረገው የፌዯራሌ ተቋም አስፈሊጊ ሆኖ ሲያገኝ ላሊ ወይም ተጨማሪ ኦዱት እንዱዯረግ ሉያዯርግ ይችሊሌ፡፡ማንኛውም የፌዯራሌ ዴጋፍ የተቀበሇ ተቋም ዴጋፍ አዴራጊው የፌዯራሌ ተቋም ተጨማሪ ኦዱት እንዱዯረግ ወይም እንዱካሄዴ ቢያዯርግ ሉከሇክሌ ወይም ፫/ በዚህ አዋጅ ውስጥ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች በማንኛውም ዓይነት ሁኔታ ዴጋፍ አዴራጊው የፌዯራሌ ተቋም ኦዱት ሇማስዯረግ ወይንም የፌዯራሌ ዴጋፉን ውጤታማነት ሇመገምገም ያሇውን መብት ወይም የፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ይህንን ሂሳብ ሇመመርመር ቢፈሌግ ገዯብ የሚጥለ አይዯለም፡፡ ፬/ ዴጋፍ አዴራጊው የፌዯራሌ ተቋም በነጠሊ ኦዱት የተሸፈነውን ሂሳብ ኦዱት ማዴረግ ቢወስን ሇተጨማሪው ኦዱት ማካሄጃ የሚያስፈሌገውን ወጪ በሙለ ይሸፍናሌ ሆኖም ተጨማሪው ኦዱት እንዱዯረግ የወሰነ አካሌ ዴግግሞሽን ሇማስቀረት በፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ፭/ የነጠሊ ኦዱቱን ያከናወነ ገሇሌተኛ ኦዱተር በዴጋፍ አዴራጊው የፌዯራሌ ተቋም ወይም በፌዯራሌ በዋና ኦዱተር ሲጠየቅ የኦዱት የሥራ ወረቀቶችን ሲሆን ፎቶ ኮፒ ጭምር በመስጠት የመተባበር ግዳታ አሇበት፡፡ ፮. የፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ኃሊፊነት ፩/ የፌዯራሌ ዴጋፍና ዴጎማ በተቀበሇ ተቋም ሂሳብ ሊይ የነጠሊ ኦዱቱ በላልች ገሇሌተኛ ኦዱተሮች ሲከናወን በፌዯራሌ ዋና ኦዱተር መ/ቤት በወጣው የመንግሥት የኦዱት ዯረጃ ወይም በፌዯራሌ ዋናው ኦዱተር ተቀባይነት ባገኘ ላሊ የኦዱት ዯረጃ መሠረት ጥራቱን ጠብቆ መካሄደን ይከታተሊሌ፣ይቆጣጠራሌ፡፡ ፪/ የፌዯራሌ ዴጋፍን በሚመሇከት የዴጋፍ ሂሳቡን ነጠሊ ፫/ በነጠሊ ኦዱት የተሸፈነውን የዴጋፍ ሂሳብ ኦዱት ውጤቶችን ሇሕዝብ ተወካዮች በሚያቀርበው ዘገባ ፯. ዴጋፍ አዴራጊ የፌዯራሌ ተቋማት ኃሊፊነት ፩/ የፌዯራሌ ዴጋፍ ሂሳብ በነጠሊ ወይም ፕሮግራም ኦዱት ወይም በላልች አግባብ ያሊቸው የፌዯራሌና የክሌሌ ሕጎችና ዯንቦች መሠረት ኦዱት ያስዯርጋሌ፡፡ ፪/ በኦዱቱ ሂዯት የሚገኙ ግኝቶችን አስመሌክቶ የማስተካከያ እርምጃ ሇመውሰዴ የሚያስችሌ መርሀ ግብር ከኦዱት ተዯራጊው የፌዯራሌ ዴጋፍ ተቀባይ ተቋም ጋር በመሆን ይነዴፋሌ፣ተግባራዊም ያዯርጋሌ፡፡ ሇዚህ አዋጅ ሥራ ሊይ መዋሌ ዴጋፍ አዴራጊው የፌዯራሌ ተቋምና ዴጋፍ ተቀባዮች የመተባበር ግዳታ አሇባቸው፡፡ ፱. የኦዱት ባሇሙያዎች የሙያ ሥነ-ምግባር የነጠሊ ኦዱቱን የሚያከናውን ማንኛውም ገሇሌተኛ ኦዱተር የፌዯራሌ ዋና ኦዱተሩ የሚያወጣውን የሙያ ሥነ -ምግባር አክብረው የመሥራት ግዳታ አሇባቸው፡፡ ሀ) የፌዯራሌና የክሌሌ ዋናው ኦዱተር ወይም የግሌ ኦዱት ዴርጅቶች በቀጥታ ወይም በኦዱተሮቹ ወይም በወኪልቹ አማካይነት ሇኦዱት እንዱቀርብሇት የሚጠይቀውን መጻሕፍት ፣መዘክሮች፣ መዝገቦች፣ ሰነድችና ላልች የጽዑፍ ወይም የቃሌ መረጃዎች ሇ) ሇፌዯራሌና ክሌሌ ዋናው ኦዱተሮች ወይም ሂሣቡን ኦዱት የሚያዯርጉ የግሌ የኦዱት ዴርጅቶች ሇመሥሪያ ቤቶቹ ኦዱተሮች ወይም ሇወኪልች ሀሰተኛ መሆኑን እያወቀ ሀሰተኛ መረጃ የሰጠ ወይም እውነተኛ መሆኑን ሇማመን ምክንያት ሳይኖረው ማናቸውንም መረጃ ሐ) የነጠሊ ኦዱቱ ሥራ በሚገባ እንዲይከናወን ያሰናከሇ መ) ያሇበቂ ምክንያት ሂሣቡን ኦዱት ባዯረጉት ኦዱተሮች በቀረቡ ኦዱት ሪፖርቶች በተሰጡ የማሻሻያ አስተያየቶችና ሃሣቦች ሊይ በ፲፭ ቀናት(አሥራ አምስት) ውስጥ እርምጃ ያሌወሰዯ፣ ወይም በዚህ አዋጅ በተዯነገገው መሠረት መፈፀም ሲኖርበት ሇመፈጸም ፈቃዯኛ ሆኖ ያሌተገኘ፣ እሥራት ወይም ብር  ሺህ አሥር ሺህ ብር የገንዘብ መቀጫ ወይም በሁሇቱም ይቀጣሌ፡፡ ሀ) የሥራ ግዳታውን ሇመፈጸም ወይም በኃሊፊነቱ ወይም በሥራ ግዳታው ማዴረግ የሚገባውን ሊሇማዴረግ ወይም ማዴረግ የማይገባውን ሇማዴረግ ስጠታ፣ ገንዘብ ወይም ላሊ ጥቅም እንዱሰጠው የጠየቀ፣ የተስፋ ቃሌ የተቀበሇ ሇ) ሇሚያዯርገው የሂሣብ ምርመራ ተመርማሪው ያቀረበሇት ሰነዴ ሐሰተኛ መሆኑን እያወቀ እንዯ ትክክሇኛ ሰነዴ ከያዘሇት ወይም ትክክሇኛነቱን እያወቀ ሉይዝ የሚገባውን ሐ) የፌዯራሌ ወይም የክሌሌ መንግሥት ገንዘብ ያጭበረበረ ወይም ላሊ ሰው እንዱያጭበረብር ሁኔታዎችን በማመቻቸት መ) ተገቢ ያሌሆነ ጥቅም ሇራሱ ሇማግኘት ወይም ሇላሊ ሰው ሇማስገኘት ወይም ላሊ ሰውን ሇመጉዲት በማሰብ ፣ በተመርማሪው የቀረቡሇትን መጻሕፍት፣ መዘክሮች፣ መዝገቦች፣ ሰነድችና ላልች ማናቸውንም መረጃዎች እንዱጠፋ ያዯረገ ወይም ወዯ ሐሰት የሇወጠ ወይም እንዯሆነ ከ (አምስት) እስከ  (ሥር) ዓመት በሚዯርስ እሥራት እና ከብር  ሺህ እስከ ብር  ሺህ ከብር ሥር እስከ ብር አሥራ አምስት ሺህ በሚዯርስ የገንዘብ መቀጫ የፌዯራሌ ዋናው ኦዱተር መሥሪያ ቤት ሇዚህ አዋጅ አፈፃፀም አስፈሊጊ የሆነ መመሪያዎችን ከክሌሌ ዋና ኦዱተር መስሪያ ቤቶች ጋር በመመካከር ሉያወጣ ይህ አዋጅ በፌዯራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዱስ አበባ ሰኔ  ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ፕሬዚዲንት	<doc id="e68a23e6b137aae5" title="የውጭ ኦዲት ድግግሞሽን ለማስቀረት የወጣ የነጠላ ኦዲት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=ab150fdcfcf4c191221f72cd84b64b389eb647d8" char_count="6716" purity="0.97"> የውጭ ኦዲት ድግግሞሽን ለማስቀረት የወጣ የነጠላ ኦዲት አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የውጭ ኦዱት ዴግግሞሽን ሇማስቀረት የወጣ የነጠሊ ኦዱት አዋጅ………………ገጽ ፲፫ሺ፪ የውጭ ኦዱት ዴግግሞሽን ሇማስቀረት የወጣ የፌዯራለ መንግሥት ሇክሌልች ሇአስቸኳይ ጊዜ ርዲ ሇመሌሶ ማቋቋምና ሇሌማት ማስፋፊያ እንዯዚሁም ሇሚያስፈሌጋቸ ወጪ የሚያዯርገውን ዴጏማ በሚመሇ ኦዱትና ቁጥጥር የማዴረግ በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፺፬ (፪) የፌራሌ መንግሥቱ ኦዱትና ቁጥጥር የማዴረ ሥሌጣን በአዋጅ ቁጥር ፱፻፹፪/፪ሺ፰ (እንዯተሻሻሇው ፩ሺ፩፻፵፮ /፪ሺ፲፩) አንቀጽ ፲፮ ሇፌዯራሌ ዋና ኦዱተር መስሪያ ቤት በላሊ በኩሌ ዯግሞ በክሌሌ ዯረጃ የየክሌልቹ ዋና ኦዱተ መስሪያ ቤቶች በክሌለ የበጀት አዋጅ የታወጀው ሂሣብ ኦዱት እንዱያዯርጉ ማቋቋሚያ አዋጆቻቸው ተመሳሳይ ሥሌጣን ይህ በየዯረጃው ሊለ የኦዱት መስሪያ ቤቶች የተሰጣቸው ኃሊፊነት ዯግሞ አንዴ ሂሳብ በፌዯራሌም ሆነ በክሌሌ የዋና ኦዱተር መስሪያ ቤቶች ኦዱት የሚዯረግበትን ሁኔታና ዴግግሞሽን የሚፈጥር በመሆኑ፣ በአንፃሩ ይህ ዴግግሞሽ በኦዱት ተዯራጊ መስሪያ ቤቶች ሊይ ከፍተኛ የሥራ ጫና ከማስከተለም በሊይ ሇተመሳሳይ ሥራ በዴጋሚ በሚውሇው ጊዜና የሰው ኃይሌ ምክንያት ስሇሆነም ይህንን ችግር ሇማስወገዴ እንዯዚሁም በሀገር አቀፍ ዯረጃ የኦዱት አሠራሩንና ሥርዓቱን ወጥ እና ዯረጃውን የጠበቀ እንዱሆን በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት ይህ የውጭ ኦዱት ዴግግሞሽን የሚያስቀር የነጠሊ ኦዱት ይህ አዋጅ “የውጭ ኦዱት ዴግግሞሽን ሇማስቀረት የወጣ የነጠሊ ኦዱት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፶፩/፪ሺ፲፫” ተብል የቃለ አግባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ በስተቀር ፩/ “ዋና ኦዱተር” ማሇት የፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ነው፡፡ ፪/ “የፌዯራሌ ዴጋፍ” ማሇት የፌዯራሌ መንግሥትና ተቋማት ሇሌማት ማስፋፊያ፣ሇአስቸኳይ ጊዜ እርዲታና ሇመሌሶ ማቋቋም በብዴርም ይሁን በእርዲታ የፌዯራሌ ሊሌሆኑ ተቋማት የሚሰጡት ዴጋፍ ነው  ፫/ “ተቀባይነት ያገኘ የመንግሥት የኦዱት ዯረጃ” ማሇት በፌዯራሌ ዋና ኦዱተር መስሪያ ቤት የወጣ የኢትዮጵያ መንግሥት የኦዱት ዯረጃ ወይም በፌዯራሌ ዋናው ኦዱተር መስሪያ ቤት ተቀባይነት ያገኘ የኦዱት ዯረጃ ፬/ “የፌዯራሌ ያሌሆነ ተቋም” ማሇት የክሌሌ መንግሥታት፣ በክሌሌ መንግሥታት የተቋቋሙዴርጅቶች፣መንግሥታዊ ያሌሆኑ ተቋማትና ማህበራት እንዯዚሁም የግሌ ዴርጅቶች ፭/ “መንግሥታዊ ያሌሆነ ተቋማት ” ማሇት፡- ሀ) ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ ሳይንሳዊ ምርምሮችን፣ ትምህርትን፣ እርዲታዎችንና ላልች ሰብዓዊ አገሌግልቶችን ሇማስፋፋት የተቋቋመ/ሙ ሇ) ትርፍን ዓሊማው አዴርጏ ያሌተቋቋመ ሰብ¯ዊ ሐ) በሥራው ሂዯት ትርፍ ቢያገኝ እንኳን መሌሶ የሚሰጠውን ማህበራዊና ሰብዓዊ አገሌግልቶችን ሇማሻሻሌና ሇማስፋፋት የሚያውሌ፡፡ ፮/ “ክሌሌ” ማሇት የአዲስ አበባ ከተማ እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳዯሮችን ጨምሮ፤በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት መሠረት ፯/ “ነጠሊ ኦዱት” ማሇት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ መሠረት የፌዯራሌ ባሌሆኑ ተቋማት ኦዱት ዴግግሞሽን ሇማስቀረት የሚካሄዴ የፋይናንስና ሕጋዊነት ኦዱት ነው ፰/ “ፕሮግራም ኦዱት” ማሇት የፌዯራሌ ባሌሆኑ ተቋማት ሂሣብ ሊይ የሚካሄዴ የፕሮግራምና ፕሮጄክት ኦዱት ነው ፱/ “ተቀባይ” ማሇት የፌዯራሌ ተቋም ያሌሆነ በቀጥታ ከፌዯራሌ መንግሥት ወይም ተቋማት የፌዯራሌ ዴጋፍ ፲/ “ሚኒስቴር” እና “ሚኒስትር” ማሇት የገንዘብ ሚኒስቴር ፲፩/ “የውስጥ ቁጥጥር” ማሇት በእያንዲንደ ተቋም የሥራ አመራር ተዘርግቶ ተዓማኒነት ያሇው የፋይናንስ ሪፖርት ፣ውጤታማና ስኬታማ አፈጻጸም ሇማምጣት የሚዘረጋ ፲፪/ “ገሇሌተኛ ኦዱተር” ማሇት የፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ወይም የክሌሌ ዋና ኦዱተር ወይም በኢትዮጵያ ውስጥ የኦዱት ሥራ እንዱሠራ አግባብ ባሇው አካሌ ፈቃዴ የተሰጠው ፩/ የፌዯራሌ ሊሌሆኑ ተቋማት የተሰጠ የፌዯራሌ መንግሥት ዴጋፍና ዴጎማ አስተዲዯር በቂ የውስጥ ቁጥጥር ሥርዓት እንዱዘረጋሇትና የፋይናንስ አስተዲዯሩም ፪/ የፌዯራሌ ባሌሆኑ ተቋማት የሚተዲዯር የፌዯራሌ ዴጋፍና ዴጎማ ሂሳብ ኦዱት እንዴ ወጥ ሥርዓት ፫/ ውጤታማና የታሇመሇትን ዓሊማ የሚያሳካ የኦዱት ሀብት አጠቃቀም እንዱኖር ማስቻሌ፡፡ ፬/ የኦዱት ዴግግሞሽን በማስቀረት በክሌልችና ላልች የፌዯራሌ ዴጋፍ ተቀባይ ተቋማት ሊይ በተዯራራቢ ኦዱት ምክንያት ሉከሰት ይችሌ የነበረውን ጫና ፭/ የፌዯራሌ መንግሥት ዴጋፍ ያዯረጉ ተቋማት በዚህ አዋጅ መሠረት በሚዯረግ የኦዱት ውጤት እምነት እንዱጥለና እንዱጠቀሙ ማስቻሌ፡፡ ፬. በነጠሊ ኦዱት የሚሸፈኑ ሂሣቦች ፩/ በአንዴ የበጀት ዓመት ከብር  ሚሉዮን (አምስት ሚሉዮን) በሊይ ወይም ላሊ ሚኒስትሩ የሚወስኑት የገንዘብ መጠን የፌዯራሌ ዴጋፍ የተቀበሇ የፌዯራሌ ያሌሆነ ተቋም በነጠሊ ወይም በፕሮግራም ኦዱት ሂሳቡን ሉያስመረምር ይችሊሌ ፡፡ ይሁንና የፌዯራሌ ወይም የክሌሌ ዋና ኦዱተር አስፈሊጊ ሆኖ ሲያገኘው የገንዘቡ መጠን ከዚህ ቢያንስም ኦዱት ሉያዯርግ ወይም ሉያስዯርግ ፪/ የፌዯራሌ ዴጋፍን ተቀብል ከአንዴ በሊይ ሇሆኑ ፕሮግራሞች ያዋሇ የፌዯራሌ ያሌሆነ ተቋም ሂሳቡን ፫/ የገንዘብ ሚኒስቴር ኦዱት ሉዯረግ የሚገባውን ዝቅተኛ የፌዯራሌ ዴጋፍ መጠን በየሁሇት ዓመቱ አንዴ ጊዜ ይከሌሳሌ ፡፡ ነገር ግን በዚህ መሠረት የሚዯርስበት ዝቅተኛው የገንዘብ መጠን ከብር  (አምስት ሚሉዮን) ፬/ ከኦዱት ነፃ ከሚሆነው ዝቅተኛ የገንዘብ መጠን በሊይ የፌዯራሌ ዴጋፍ ያገኘ የፌዯራሌ ያሌሆነ ተቋም ሂሳቡን በገሇሌተኛ ኦዱተር በየዓመቱ ያስመምራሌ፡፡ ፭/ የፌዯራሌ ዴጋፍ የተቀበሇ የፌዯራሌ ያሌሆነ ተቋም ሂሳብ ኦዱት ሲዯረግ ተቀባይነት ያገኘ የመንግሥት የኦዱት ዯረጃን ተከትል ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ የፌዯራሌ ዋና ኦዱተሩ ፮/ የፌዯራሌ ዴጋፍ ሂሳብ የነጠሊ ወይም ፕሮግራም ኦዱት ሇ) በክሌሌ ዋና ኦዱተሮች ወይም ሐ) በኢትዮጵያ ውስጥ የሂሳብ ምርመራ እንዱያዯርጉ በሕግ የተቋቋሙ ወይም ፈቃዴ በተሰጣቸው የግሌ ፯/ በማንኛውም ጊዜና ተቋም ሊይ የሚካሄዴ የነጠሊ ኦዱት የፌዯራሌ ያሌሆነውን ተቋም አጠቃሊይ ሂሣብ መሸፈን ፰/ የነጠሊ ወይም የፕሮግራም ኦዱት የሚያከናውን ገሇሌተኛ ሀ) የተዘጋጀው የሂሳብ መግሇጫ ትክክሇኛና በዓሇም አቀፍ ዯረጃ ተቀባይነት ካሇው የሂሳብ አያያዝ መርህ ጋር የሚጣጣም መሆኑን ያረጋግጣሌ ሇ) በቂ የውስጥ ቁጥጥር ሥርዓት የተዘረጋና ሥራ ሊይ ሐ) ከፌዯራሌ ዴጋፍ ጋር የተያያዘ የውሌ ስምምነቶች ፣ እንዯዚሁም ላልች አግባብ ያሊቸውና ተፈፃሚ የሚሆኑ የፌዯራሌና የክሌሌ ሕጎችና ዯንቦች መ) ከ ሀ-ሐ የተዘረዘሩትን ገምግሞ ካረጋገጠ በኋሊ የተካሄዯውን የኦዱት ሥራ ውጤት ሇፌዯራሌ ሠ) ሪፖርቱም የኦዱት ተዯራጊው የሂሳብ መግሇጫ ሊይ የተሰጠውን አስተያየት፣ የውስጥ ቁጥጥር ሁኔታና አፈጻጸም እንዯዚሁም ሕጏችና ዯንቦች ስሇመከበራቸው ሉያመሇክት ይገባሌ፡፡ ፭. የነጠሊ እና የላልች ኦዱቶች ግንኙነት ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄዴ የነጠሊ ኦዱት በላልች የፌዯራሌ ሕጏች ሉዯረግ የሚገባውን የፌዯራሌ ያሌሆነና የፌዯራሌ ዴጋፍ የተቀበሇን ተቋም የፋይናንስ እና የሕጋዊነት ኦዱት ይተካሌ ዴጋፉን ያዯረገው የፌዯራሌ ተቋም በፌዯራሌ ሕጏችና ዯንቦች መሠረት ኃሊፊነቱን ሇመወጣት የሚያስችሇውን መረጃ ከነጠሊ ኦዱት ውጤት ማግኘት እስከቻሇ ዴረስ በዚሁ ሊይ እምነት ሉጥሌና ፪/ በአንቀጽ ፭ ንዑስ አንቀጽ (፩ ) የተጠቀሰው ቢኖርም ዴጋፉን ያዯረገው የፌዯራሌ ተቋም አስፈሊጊ ሆኖ ሲያገኝ ላሊ ወይም ተጨማሪ ኦዱት እንዱዯረግ ሉያዯርግ ይችሊሌ፡፡ማንኛውም የፌዯራሌ ዴጋፍ የተቀበሇ ተቋም ዴጋፍ አዴራጊው የፌዯራሌ ተቋም ተጨማሪ ኦዱት እንዱዯረግ ወይም እንዱካሄዴ ቢያዯርግ ሉከሇክሌ ወይም ፫/ በዚህ አዋጅ ውስጥ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች በማንኛውም ዓይነት ሁኔታ ዴጋፍ አዴራጊው የፌዯራሌ ተቋም ኦዱት ሇማስዯረግ ወይንም የፌዯራሌ ዴጋፉን ውጤታማነት ሇመገምገም ያሇውን መብት ወይም የፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ይህንን ሂሳብ ሇመመርመር ቢፈሌግ ገዯብ የሚጥለ አይዯለም፡፡ ፬/ ዴጋፍ አዴራጊው የፌዯራሌ ተቋም በነጠሊ ኦዱት የተሸፈነውን ሂሳብ ኦዱት ማዴረግ ቢወስን ሇተጨማሪው ኦዱት ማካሄጃ የሚያስፈሌገውን ወጪ በሙለ ይሸፍናሌ ሆኖም ተጨማሪው ኦዱት እንዱዯረግ የወሰነ አካሌ ዴግግሞሽን ሇማስቀረት በፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ፭/ የነጠሊ ኦዱቱን ያከናወነ ገሇሌተኛ ኦዱተር በዴጋፍ አዴራጊው የፌዯራሌ ተቋም ወይም በፌዯራሌ በዋና ኦዱተር ሲጠየቅ የኦዱት የሥራ ወረቀቶችን ሲሆን ፎቶ ኮፒ ጭምር በመስጠት የመተባበር ግዳታ አሇበት፡፡ ፮. የፌዯራሌ ዋና ኦዱተር ኃሊፊነት ፩/ የፌዯራሌ ዴጋፍና ዴጎማ በተቀበሇ ተቋም ሂሳብ ሊይ የነጠሊ ኦዱቱ በላልች ገሇሌተኛ ኦዱተሮች ሲከናወን በፌዯራሌ ዋና ኦዱተር መ/ቤት በወጣው የመንግሥት የኦዱት ዯረጃ ወይም በፌዯራሌ ዋናው ኦዱተር ተቀባይነት ባገኘ ላሊ የኦዱት ዯረጃ መሠረት ጥራቱን ጠብቆ መካሄደን ይከታተሊሌ፣ይቆጣጠራሌ፡፡ ፪/ የፌዯራሌ ዴጋፍን በሚመሇከት የዴጋፍ ሂሳቡን ነጠሊ ፫/ በነጠሊ ኦዱት የተሸፈነውን የዴጋፍ ሂሳብ ኦዱት ውጤቶችን ሇሕዝብ ተወካዮች በሚያቀርበው ዘገባ ፯. ዴጋፍ አዴራጊ የፌዯራሌ ተቋማት ኃሊፊነት ፩/ የፌዯራሌ ዴጋፍ ሂሳብ በነጠሊ ወይም ፕሮግራም ኦዱት ወይም በላልች አግባብ ያሊቸው የፌዯራሌና የክሌሌ ሕጎችና ዯንቦች መሠረት ኦዱት ያስዯርጋሌ፡፡ ፪/ በኦዱቱ ሂዯት የሚገኙ ግኝቶችን አስመሌክቶ የማስተካከያ እርምጃ ሇመውሰዴ የሚያስችሌ መርሀ ግብር ከኦዱት ተዯራጊው የፌዯራሌ ዴጋፍ ተቀባይ ተቋም ጋር በመሆን ይነዴፋሌ፣ተግባራዊም ያዯርጋሌ፡፡ ሇዚህ አዋጅ ሥራ ሊይ መዋሌ ዴጋፍ አዴራጊው የፌዯራሌ ተቋምና ዴጋፍ ተቀባዮች የመተባበር ግዳታ አሇባቸው፡፡ ፱. የኦዱት ባሇሙያዎች የሙያ ሥነ-ምግባር የነጠሊ ኦዱቱን የሚያከናውን ማንኛውም ገሇሌተኛ ኦዱተር የፌዯራሌ ዋና ኦዱተሩ የሚያወጣውን የሙያ ሥነ -ምግባር አክብረው የመሥራት ግዳታ አሇባቸው፡፡ ሀ) የፌዯራሌና የክሌሌ ዋናው ኦዱተር ወይም የግሌ ኦዱት ዴርጅቶች በቀጥታ ወይም በኦዱተሮቹ ወይም በወኪልቹ አማካይነት ሇኦዱት እንዱቀርብሇት የሚጠይቀውን መጻሕፍት ፣መዘክሮች፣ መዝገቦች፣ ሰነድችና ላልች የጽዑፍ ወይም የቃሌ መረጃዎች ሇ) ሇፌዯራሌና ክሌሌ ዋናው ኦዱተሮች ወይም ሂሣቡን ኦዱት የሚያዯርጉ የግሌ የኦዱት ዴርጅቶች ሇመሥሪያ ቤቶቹ ኦዱተሮች ወይም ሇወኪልች ሀሰተኛ መሆኑን እያወቀ ሀሰተኛ መረጃ የሰጠ ወይም እውነተኛ መሆኑን ሇማመን ምክንያት ሳይኖረው ማናቸውንም መረጃ ሐ) የነጠሊ ኦዱቱ ሥራ በሚገባ እንዲይከናወን ያሰናከሇ መ) ያሇበቂ ምክንያት ሂሣቡን ኦዱት ባዯረጉት ኦዱተሮች በቀረቡ ኦዱት ሪፖርቶች በተሰጡ የማሻሻያ አስተያየቶችና ሃሣቦች ሊይ በ፲፭ ቀናት(አሥራ አምስት) ውስጥ እርምጃ ያሌወሰዯ፣ ወይም በዚህ አዋጅ በተዯነገገው መሠረት መፈፀም ሲኖርበት ሇመፈጸም ፈቃዯኛ ሆኖ ያሌተገኘ፣ እሥራት ወይም ብር  ሺህ አሥር ሺህ ብር የገንዘብ መቀጫ ወይም በሁሇቱም ይቀጣሌ፡፡ ሀ) የሥራ ግዳታውን ሇመፈጸም ወይም በኃሊፊነቱ ወይም በሥራ ግዳታው ማዴረግ የሚገባውን ሊሇማዴረግ ወይም ማዴረግ የማይገባውን ሇማዴረግ ስጠታ፣ ገንዘብ ወይም ላሊ ጥቅም እንዱሰጠው የጠየቀ፣ የተስፋ ቃሌ የተቀበሇ ሇ) ሇሚያዯርገው የሂሣብ ምርመራ ተመርማሪው ያቀረበሇት ሰነዴ ሐሰተኛ መሆኑን እያወቀ እንዯ ትክክሇኛ ሰነዴ ከያዘሇት ወይም ትክክሇኛነቱን እያወቀ ሉይዝ የሚገባውን ሐ) የፌዯራሌ ወይም የክሌሌ መንግሥት ገንዘብ ያጭበረበረ ወይም ላሊ ሰው እንዱያጭበረብር ሁኔታዎችን በማመቻቸት መ) ተገቢ ያሌሆነ ጥቅም ሇራሱ ሇማግኘት ወይም ሇላሊ ሰው ሇማስገኘት ወይም ላሊ ሰውን ሇመጉዲት በማሰብ ፣ በተመርማሪው የቀረቡሇትን መጻሕፍት፣ መዘክሮች፣ መዝገቦች፣ ሰነድችና ላልች ማናቸውንም መረጃዎች እንዱጠፋ ያዯረገ ወይም ወዯ ሐሰት የሇወጠ ወይም እንዯሆነ ከ (አምስት) እስከ  (ሥር) ዓመት በሚዯርስ እሥራት እና ከብር  ሺህ እስከ ብር  ሺህ ከብር ሥር እስከ ብር አሥራ አምስት ሺህ በሚዯርስ የገንዘብ መቀጫ የፌዯራሌ ዋናው ኦዱተር መሥሪያ ቤት ሇዚህ አዋጅ አፈፃፀም አስፈሊጊ የሆነ መመሪያዎችን ከክሌሌ ዋና ኦዱተር መስሪያ ቤቶች ጋር በመመካከር ሉያወጣ ይህ አዋጅ በፌዯራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዱስ አበባ ሰኔ  ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ፕሬዚዲንት </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=ab150fdcfcf4c191221f72cd84b64b389eb647d8	6,716	1,314	0.971312	2025-10-04T13:50:57.847217
da012181273ec5d6	የፌዴራል ድጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍል ሥርዓት መወሰኛ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የፌዳራሌ ዴጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ ሥርዓት መወሰኛ አዋጅ……………ገጽ ፲፫ሺ፪፻፸፬ በኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የፌዳራሌ ዴጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ በኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ መንግሥትና የክሌልች የጋራ ተብሇው የተመዯቡ አስጠንቶ የመወሰን ሥሌጣን አስቀዴሞ የተሰጠው እስካሁን እንዯሚታየው የፌዳራሌ መንግሥቱ ዴጎማ በጀት ሇየክሌለ የሚዯሇዯሌበትም ሆነ የጋራ ገቢዎች የሚከፋፈለበት የአሠራር ሥርዓት ወጥነትና እየተስተዋለ የመጡ ክፍተቶችን ሇመቅረፍ ይቻሌ ገቢራዊ ማዴረግ አስፈሊጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ ፍትሐዊነት የሰፈነበት ሁኔታ እንዱሆን ማዴረጉ አስፈሊጊና ተገቢነት ያሇው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ይህ አዋጅ "የፌዳራሌ ዴጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ ሥርዓት መወሰኛ አዋጅ የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ ፩/ "ሕገ መንግሥት” ማሇት በ፲፱፻፹፯ ዓ.ም ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፫ የተቋቋመው የፌዳሬሽን ምክር ፫/ “ክሌልች” ወይም “የክሌሌ መንግሥታት" ማሇት በኢትዮጲያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግስት ዕውቅና የተሰጠው ክሌሌ ሲሆን ሇዚህ አዋጅ ዓሊማ ሲባሌ አንዯ አግባብነቱ አዱስ አበባ ከተማ እና ዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯርን ሉያካትት ይችሊሌ፤ ፬/ “ጽህፈት ቤት” ማሇት የኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ፌዯሬሽን ምክር ፭/ “አስተባባሪ ኮሚቴ” ማሇት የምክር ቤቱ አፈ- በምክር ቤቱ አማካኝነት የተቋቋመው ኮሚቴ ፮/ “አፈ-ጉባዔ” ማሇት የምክር ቤቱ አፈ-ጉባዔ ፯/ “ዴጎማ” ማሇት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፺፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የፌዳራሌ መንግሥቱ ሇክሌልች የሚሰጠው የበጀት ፰/ “የጋራ ገቢዎች” ማሇት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፺፰ ተሇይተው የተቀመጡ እና በአንቀጽ ፺፱ መሠረት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት እና በፌዯሬሽን ምክር ቤት የጋራ ውሳኔ የጋራ ተብሇው የተመዯቡና “ቀመር” ማሇት በዴጎማ ክፍፍሌ ወቅት መንግሥቱንና የክሌልችን ዴርሻ የሚያሳይ ፲/ “መረጃ አመንጭ ተቋማት” ማሇት የተሇያዩ ፲፩/ “ዕምቅ የገቢ አቅም” ማሇት የፌዳራለ መንግሥቱ በተሠጣቸው የታክስና ግብር ሉሰበስቡት የሚችለት የገቢ መጠን ነው፤ መንግሥቱ በተሠጣቸው ሥሌጣንና ተግባር የሚያስፈሌጋቸው የወጪ መጠን ነው፤ ፲፫/ በዚህ አዋጅ በወንዴ ጾታ የተገሇፀው የሴት ይህ አዋጅ የፌዳራሌ መንግሥቱ ሇክሌልች በሚሰጠው ዴጎማ እና ሇፌዳራለ መንግሥትና ሇክሌልች የጋራ ተብሇው በተሇዩ ገቢዎች ሊይ ፩/ የፌዳራሌ መንግሥቱ በሕገ መንግሥቱ መሠረት ሇክሌልች የሚሰጠው ዴጎማ፡- ፩/ ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ዴጎማ በአጠቃቀሙ ሊይ ቅዴመ-ሁኔታ የማይቀመጥበት እና ክሌልች ከራሳቸው ተጨባጭ ነባራዊ ሁኔታ በመነሳት ቅዴሚያ ሇሚሰጡት ጉዲይ እንዱጠቀሙበት የሚፈቅዴ የዴጎማ ዓይነት ነው፡፡ ፪/ የዚህ ዴጎማ ዋና ዓሊማ ክሌልች በሕገ መንግሥቱ በተሰጣቸው ሥሌጣን መሠረት ፮. ጥቅሌ ዓሊማ ባሇው ዴጎማ ዴሌዴሌ ወቅት ፩/ ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ዴጎማ ሇክሌልች የሚዯሇዯሇው ወይም የሚከፋፈሇው ከዚህ ሀ) ክፍፍለን ሥርዓተ ጾታን ጨምሮ ፍትሐዊ በሆነ መንገዴ በማከናወን ሐ) ገቢ አሰባሰብንና ውጤታማ የበጀት ዕቅድቻቸውን ሇማዘጋጀት ከዴጎማው ሠ) ግሌጽ፣ አሳታፊና በቀሊለ ሇመረዲት ረ) የክሌልችን የገቢና ወጪ ሥሌጣንና ሰ) በተጨባጭና አስተማማኝ መረጃዎች በፌዳራሌ መንግሥቱ የሚሰጡ ላልች የበጀት ዴጋፎችን ከግምት የሚያስገባ ፯. የዴጎማ ማከፋፈያ መሥፈርቶች በዚህ አዋጅ መሠረት ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ዴጎማ የሚከፋፈሌባቸው መሥፈርቶች የሚከተለት ፩/ የክሌልች የወጪ ፍሊጎት እና፤ ፪/ የክሌልች ዕምቅ የገቢ ዓቅም፡፡ ፰. የዴጎማ ቀመሩ የአገሌግልት ጊዜ ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ዴጎማ የሚከፋፈሌበት ማናቸውም ቀመር በ፭ (በአምስት) ዓመት አንዴ ጊዜ ሉከሇስ ይችሊሌ፡፡ ሆኖም ይህ ዴንጋጌ አንዲንዴ መረጃዎችን ከዚያ ባነሰ ጊዜ ውስጥ ወቅታዊ ከማዴረግ የማገዴ ውጤት የተገዯበ ዴጎማ አንዴ የተወሰነ ወይም የተሇየ ዓሊማን ሇማሳካት ታስቦ በፌዳራሌ መንግሥቱ ሇክሌልች የሚሰጥ የዴጎማ ፪/ ውስን ዓሊማ ያሇው ዴጎማ የሚከተለት ክሌሊዊ የመሠረተ-ሌማት ክፍተቶችን መ) በዕዴገት ወዯኋሊ የቀሩ ብሔሮች፣ የአገሌግልት አሰጣጥ በላሊ ክሌሌ ዘሊቂ ሌማትን እና የአየር ንብረት ፲. ውስን ዓሊማ ያሇው ዴጎማ ስሇሚከፋፈሌባቸው ውስን ዓሊማ ያሇው ወይም በዓሊማ የተገዯበ ሀ) የስራ አፈጻጸም ብቃትና የበጀት አጠቃቀም ውጤታማነትን ማበረታታት፤ ሇ) ግሌጽነትና ተጠያቂነትን ማስፈን፤ ዕቅድቻቸውን በሚያዘጋጁበት ወቅት ሠ) ግሌጽ፣ አሳታፊና በቀሊለ ሇመረዲት ረ) የዴጎማው መጠን የታሰበውን ዓሊማ ፲፩. ውስን ዓሊማ ስሊሇው ዴጎማ ዝግጅት ፩/ የፌዳራለ መንግሥት ውስን ዓሊማ ያሇው ወይም በዓሊማ የተገዯበ የዴጎማ ፕሮግራም በሚያዘጋጅበት ጊዜ በዴጎማው መጠን፣ ዓሊማ፣ አፈጻጸምና ውጤት ሊይ የተጠቃሚ ክሌልችን ስምምነት ከወዱሁ ማግኘት ፪/ የፌዳራሌ መንግሥቱም ሆነ የተሇያዩ ይችሊለ፤ ሆኖም ክፍፍለን አስመሌክቶ ውሳኔ የማሳሇፍ ሥሌጣን የምክር ቤቱ ፩/ ውስን ዓሊማ ያሇው ወይም በዓሊማ የተገዯበ ፪/ ውስን ዓሊማ ያሊቸው ወይም በዓሊማ የተገዯቡ የዴጎማ ፕሮግራሞች ዘመን እንዯ ሁኔታው የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ የሚከተለት ዓሊማዎች ከተሠጣቸው ሕገ መንግሥታዊ ስሌጣንና ተግባር አንጻር ፍትሓዊ የገቢ ዴርሻ ሐ) በክሌልች መካከሌ ሉኖር የሚገባውን መ) ከተፈጥሮ ሀብት በሚገኙ ገቢዎች ሀብቱ አገሌግልታቸው የተስተጓጎሇ የመሠረተ ሌማት አውታሮችን መሌሶ ሇመገንባት ወይም እንዯገና ሇማዯራጀት የሚያስችሌ ፩/ የፌዳራሌ መንግሥቱና የክሌልች ዴርሻ የገቢ ምንጭን፣ የነፍስ ወከፍ እኩሌነትና ፫/ በክሌልች መካከሌ ጤናማ ውዴዴርን በማበረታታት ኢንቨስትመንትን ሇመሳብና ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎችን ሇማፋጠን የሚያስችለ የገቢ ዓይነቶች የገቢ ምንጭ ፬/ ዘሇቄታዊነት የላሊቸው፣ ከተፈጥሮ ሀብት ሥርጭታቸውን በተመሇከተ ፍትሐዊነት በውሌ ሇመሇየት አዲጋች የሆነ የገቢ ዓይነቶች በማመጣጠኛ ወይም በእኩሌ ፭/ ከተፈጥሮ ሀብት የሚገኝ ገቢ በተፈጥሮ የሚችሌን የመሠረተ ሌማት አውታሮችና ፲፭. ክፍፍለ የሚፈጸምባቸው መስፈርቶች የወጪ ፍሊጎታቸውንና የገቢ አቅማቸውን ግምት ውስጥ በማስገባት ይሆናሌ፡፡ ፪/ የማመጣጠኛ መርህን በመጠቀም በክሌልች ፍሊጎታቸውንና የገቢ አቅማቸውን ግምት ውስጥ በማስገባት የሚፈጸም ይሆናሌ፡፡ ፫/ የጋራ ገቢው የገቢ ምንጭን መሠረት ገቢውን ያመነጨው ክሌሌ ከፌዳራሌ መንግሥት ጋር በንዑስ አንቀጽ (፩) በተጠቀሰው አግባብ መሠረት የሚጋራው የሚከፋፈሇው ከተፈጥሮ ሀብት ሌማት ጋር ፍሊጎታቸውንና የገቢ አቅማቸውን ታሳቢ ፮/ በተፈጥሮ ሀብት ሌማት ምክንያት ሉከሰት የሚችሌን የመሠረተ ሌማት አውታሮችና የአካባቢ ጉዲት ሇማካካስ እና ነዋሪው የሚያጣውን ጥቅም ሇማስከበር በተሇይ ፲፮. ከፌዳራሌ ዴጎማ ጋር ያሇው ቅንጅት ፩/ የፌዳራሌ ዴጎማና የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ ዓሊማቸውን ታሳቢ ባዯረገ መሌኩ መቀናጀት ፪/ የፌዳራሌ ዴጎማ ቋት መጠን በጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ ሊይ ተጽዕኖ የሚያሳዴር በመሆኑ፣ ምክር ቤቱ በቋቱ አወሳሰን ዙሪያ ከፌዳራሌ መንግሥቱን የበጀት ዕቅዴ የሚመሇከቱ በቂ ፲፯. የፌዳሬሽን ምክር ቤት ጽህፈት ቤት ፩/ ምክር ቤቱ ከፌዳራሌ ዴጎማና ከጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ ጋር የተያያዘ ተግባርና የምክር ቤቱን ጽህፈት ቤት ከስራው ጋር በተያያዘ ዕውቀቱና ሙያው ባሊቸውና ገሇሌተኛ በሆኑ ባሇሙያዎች በውዴዴር ማጠናከርና አስፈሊጊ የሆኑ ግብዓቶችን ፪/ ጽህፈት ቤቱ ስራውን በሕገ መንግስቱና በነፃነትና በገሇሌተኝነት ያከናውናሌ፡፡ ሇአዋጁ ተፈጻሚነት የምክር ቤቱ ጽህፈት ቤት ጽህፈት ቤቱ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተለት ዝርዝር ሥሌጣንና ተግባራት ይኖሩታሌ፡- ፩/ የፌዳራለ መንግሥት ሇክሌልች ዴጎማ መንግሥትና ሇክሌልች የጋራ ተብሇው ተፈሊጊውን ምክረ ሀሳብ በማዘጋጀት ሇምክር መግባባት በተዯረሰባቸው ጉዲዮች ውስን ዓሊማ ያሇው ወይም በዓሊማ የተገዯበ ዴጎማ ፫/ በፌዯራለ መንግሥት የተሇያዩ ተቋማት የሚዯረጉ ውስን ዓሊማ ያሊቸው ወይም በዓሊማ የተገዯቡ ዴጎማዎችን ይገመግማሌ፣ ሙያዊ አስተያየት አዘጋጅቶ ሇምክር ቤቱ የሚዘረጋው የመሠረተ ሌማት አውታሮች ዝርጋታ በክሌልች ውስጥ ያሇውን ፍትሐዊ የተመረኮዘ ክትትሌ ያዯርጋሌ፣ የክትትሌ ማከፋፈያ ቀመሮችን አተገባበር በቅርብ ይከታተሊሌ፣ የዴጎማውንና የጋራ ገቢዎችን ክፍፍሌ ውጤታማነት በተመሇከተ በየጊዜው ጥናቶችን ያካሂዲሌ፣ የማሻሻያ ሀሳቦችን በማዘጋጀት ሇምክር ቤቱ ያቀርባሌ፤ ፮/ በምክር ቤቱ የሚሰጡትንና ከሥራው ጋር ተያያዥነት ያሊቸውን ላልች ተዛማጅ ፲፱. ከምክር ቤቱ ጋር ስሊሇው ግንኙነት ፩/ ጽህፈት ቤቱ ከምክር ቤቱ ጋር ያሇውን ግንኙነት በዴጎማ በጀትና በጋራ ገቢዎች ዴሌዴሌ ጉዲይ ቋሚ ኮሚቴ አማካይነት ፪/ ቋሚ ኮሚቴው የዚህን አዋጅ አፈጻፀም እንዲስፈሊጊነቱም ሇምክር ቤቱ ሪፖርት ስሇዴጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ የአሠራር ፩/ አዱስ የዴጎማ በጀት ወይም የጋራ አስፈሊጊ ሆኖ በሚገኝበት ጊዜ ምክር ፪/ ጽህፈት ቤቱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ አዘጋጅቶ ሇምክር ቤቱ ያቀርባሌ፡፡ ፫/ ምክር ቤቱም የቀረበሇትን የውሳኔ ሀሳብ መርምሮ የተቀበሇው እንዯሆነ ውሳኔው አካሌ ወዱያውኑ ያሳውቃሌ፤ ክፍፍለ በወሰነው ቀመር መሠረት መፈጸሙን በቅርብ ይከታተሊሌ፣ ይቆጣጠራሌ፡፡ የሥራ ትዕዛዝ የሚከተለትን ፍሬ ነገሮች ሀ) የቀመሩ ዓይነት፣ ዓሊማና ግቦች፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ስር ይጠቅማለ ብል ያመነባቸውን ላልች ተጨማሪ ጉዲዮች በሥራ ትዕዛዙ ውስጥ ፫/ ምክር ቤቱ አዱስ ቀመር እንዱዘጋጅ ሇጽህፈት ቤቱ የሚሰጠው የሥራ ትዕዛዝ የሚቆይበት ጊዜ ከመጠናቀቁ ቢያንስ ሦስት የበጀት ዓመት አስቀዴሞ መሆን ፬/ በስራ ሊይ ያሇውን ቀመር ከወቅታዊ መረጃዎች ጋር ማጣጣም አስፈሊጊ ሆኖ ትዕዛዝ የተሻሻሇው ቀመር ከሚወሰንበት ጊዜ ቢያንስ ከስምንት ወራት በፊት ፩/ ከምክር ቤቱ በሚሰጠው የሥራ መመሪያ ማዕቀፍ (ዝክረ ሃሳብ) ያዘጋጃሌ፤ በመጠቀም ረቂቅ የማከፋፈያ ቀመሩን ፫/ በረቂቅ የዴጎማም ሆነ የጋራ ገቢዎች ማከፋፈያ ቀመሩ ሊይ አግባብ ካሊቸው የፌዳራሌ መንግሥቱ ተቋማትና የክሌሌ በጋራ አስፈሊጊ ምክክሮችን ያካሂዲሌ፤ ፬/ የማከፋፈያ ቀመሩን አስመሌክቶ ያዘጋጀውን የመጨረሻ ምክረ ሀሳብ ቀመሩ ይወሰናሌ ተብል ከሚጠበቅበት ጊዜ አራት ወራት አስቀዴሞ ሇምክር ቤቱ ያቀርባሌ፡፡ ፩/ ቀመሩን በሚመሇከት ተዘጋጅቶ ሇምክር ቤቱ የሚቀርበው የውሳኔ ሀሳብ የሚከተለትን ዋና ዋና ጉዲዮች አካቶ መያዝ ይኖርበታሌ፡- ሀ) የማከፋፈያ ቀመሩ ዓይነት፣ ዓሊማዎች፣ በማዴረግ የተካሄደ ሥላቶች አጭር መ) የመረጃዎች ዓይነት፣ ምንጮቻቸውና የእያንዲንደ ክሌሌ መንግሥት ዴርሻ፤ ረ) የቀመሩ አተገባበር ሒዯት፡፡ ፪/ ምክር ቤቱ የዴጎማ ማከፋፈያ ቀመሩ ውሳኔ ካሳሇፈ በኋሊ ሇተግባራዊነቱ በአፈ- ጉባዔው ተፈርሞ ሇሚመሇከተው አካሊት አስተማማኝ መሆን ይኖርባቸዋሌ፡፡ ፪/ ሇቀመር ዝግጅቱ በጥቅም ሊይ የሚውለት ማናቸውም ዓይነት መረጃዎች በዋነኝነት ከፌዯራለ ማዕከሊዊ ስታትስቲክስ ኤጀንሲ ፫/ ከዚህ በሊይ በንዑስ አንቀጽ (፪) ስር ከሚመሇከታቸው የፌዳራሌ ተቋማት፣ ከክሌሌ መንግሥታት ምንጮች የሚገኙ መረጃዎች አስተማማኝ ሆነው ከተገኙ ሇቀመር ዝግጅቱ ጥቅም ሊይ ሉውለ ፬/ ሇጉዲዩ አግባብነት ያሊቸው የፌዳራሌና የክሌሌ አስፈጻሚ አካሊትና ላልች መረጃ ፭/ ይህ አዋጅ በሚጠይቀው መሠረት ሇቀመሩ በወቅቱና በጥራት የማቅረብ ግዳታውን ብዙሃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ ተጠያቂ ፩/ ምክር ቤቱ ዴጎማውም ሆነ የጋራ ገቢዎች መፈጸሙን ይከታተሊሌ፣ ይቆጣጠራሌ፡፡ ፪/ በቀመሩ መሠረት ገቢውን የማከፋፈሌ ኃሊፊነት የተሰጣቸው የመንግሥት አካሊት ዴጎማውም ሆነ የጋራ ገቢዎች ምክር ቤቱ በወሰነው ተከታትሇው ወቅቱን የጠበቀ ዓመታዊ ሪፖርት ሇምክር ቤቱ ማቅረብ ይኖርባቸዋሌ፡፡ ሪፖርት በአጠቃሊይ የተሰበሰበውን የሀብት መጠን በገቢ ዓይነት፣ እንዱሁም ከእያንዲንደ የገቢ ዓይነት ሊይ የፌዳራሌ መንግሥቱንና የእያንዲንደን ክሌሌ ዴርሻ የሚያሳይ መሆን ፳፮. አሇመግባባቶችን ስሇመፍታት ፩/ በገቢዎች ክፍፍሌ ዙሪያ አሇመግባባቶች ቅዴሚያ በውይይትና በዴርዴር የመፍታት ፪/ ማናቸውም ዓይነት አሇመግባባት በውይይትና በዴርዴር ሉፈታ አሇመቻለን የተረዲ የታየውን የመፍትሔ እርምጃ ይወስዲሌ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ምክር ቤቱ የሚሰጠው ውሳኔ የመጨረሻ ፰፯. ተፈጻሚነት ስሇማይኖራቸው ሕጎች ይህንን አዋጅ የሚቃረን ማናቸውም ላሊ አዋጅ፣ ዯንብ፣ መመሪያ ወይም የተሇመዯ አሠራር በዚህ አዋጅ ውስጥ የተሸፈኑትን ጉዲዮች በሚመሇከት ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡ ፳፰. ዯንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን ይህ አዋጅ በፌዳራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ ሰኔ ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ	<doc id="da012181273ec5d6" title="የፌዴራል ድጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍል ሥርዓት መወሰኛ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=373c79d28b709140fcbbde1d5c6a3180ebb4963e" char_count="7032" purity="0.98"> የፌዴራል ድጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍል ሥርዓት መወሰኛ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የፌዳራሌ ዴጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ ሥርዓት መወሰኛ አዋጅ……………ገጽ ፲፫ሺ፪፻፸፬ በኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የፌዳራሌ ዴጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ በኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ መንግሥትና የክሌልች የጋራ ተብሇው የተመዯቡ አስጠንቶ የመወሰን ሥሌጣን አስቀዴሞ የተሰጠው እስካሁን እንዯሚታየው የፌዳራሌ መንግሥቱ ዴጎማ በጀት ሇየክሌለ የሚዯሇዯሌበትም ሆነ የጋራ ገቢዎች የሚከፋፈለበት የአሠራር ሥርዓት ወጥነትና እየተስተዋለ የመጡ ክፍተቶችን ሇመቅረፍ ይቻሌ ገቢራዊ ማዴረግ አስፈሊጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ ፍትሐዊነት የሰፈነበት ሁኔታ እንዱሆን ማዴረጉ አስፈሊጊና ተገቢነት ያሇው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ይህ አዋጅ "የፌዳራሌ ዴጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ ሥርዓት መወሰኛ አዋጅ የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ ፩/ "ሕገ መንግሥት” ማሇት በ፲፱፻፹፯ ዓ.ም ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፫ የተቋቋመው የፌዳሬሽን ምክር ፫/ “ክሌልች” ወይም “የክሌሌ መንግሥታት" ማሇት በኢትዮጲያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግስት ዕውቅና የተሰጠው ክሌሌ ሲሆን ሇዚህ አዋጅ ዓሊማ ሲባሌ አንዯ አግባብነቱ አዱስ አበባ ከተማ እና ዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯርን ሉያካትት ይችሊሌ፤ ፬/ “ጽህፈት ቤት” ማሇት የኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ፌዯሬሽን ምክር ፭/ “አስተባባሪ ኮሚቴ” ማሇት የምክር ቤቱ አፈ- በምክር ቤቱ አማካኝነት የተቋቋመው ኮሚቴ ፮/ “አፈ-ጉባዔ” ማሇት የምክር ቤቱ አፈ-ጉባዔ ፯/ “ዴጎማ” ማሇት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፺፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የፌዳራሌ መንግሥቱ ሇክሌልች የሚሰጠው የበጀት ፰/ “የጋራ ገቢዎች” ማሇት በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፺፰ ተሇይተው የተቀመጡ እና በአንቀጽ ፺፱ መሠረት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት እና በፌዯሬሽን ምክር ቤት የጋራ ውሳኔ የጋራ ተብሇው የተመዯቡና “ቀመር” ማሇት በዴጎማ ክፍፍሌ ወቅት መንግሥቱንና የክሌልችን ዴርሻ የሚያሳይ ፲/ “መረጃ አመንጭ ተቋማት” ማሇት የተሇያዩ ፲፩/ “ዕምቅ የገቢ አቅም” ማሇት የፌዳራለ መንግሥቱ በተሠጣቸው የታክስና ግብር ሉሰበስቡት የሚችለት የገቢ መጠን ነው፤ መንግሥቱ በተሠጣቸው ሥሌጣንና ተግባር የሚያስፈሌጋቸው የወጪ መጠን ነው፤ ፲፫/ በዚህ አዋጅ በወንዴ ጾታ የተገሇፀው የሴት ይህ አዋጅ የፌዳራሌ መንግሥቱ ሇክሌልች በሚሰጠው ዴጎማ እና ሇፌዳራለ መንግሥትና ሇክሌልች የጋራ ተብሇው በተሇዩ ገቢዎች ሊይ ፩/ የፌዳራሌ መንግሥቱ በሕገ መንግሥቱ መሠረት ሇክሌልች የሚሰጠው ዴጎማ፡- ፩/ ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ዴጎማ በአጠቃቀሙ ሊይ ቅዴመ-ሁኔታ የማይቀመጥበት እና ክሌልች ከራሳቸው ተጨባጭ ነባራዊ ሁኔታ በመነሳት ቅዴሚያ ሇሚሰጡት ጉዲይ እንዱጠቀሙበት የሚፈቅዴ የዴጎማ ዓይነት ነው፡፡ ፪/ የዚህ ዴጎማ ዋና ዓሊማ ክሌልች በሕገ መንግሥቱ በተሰጣቸው ሥሌጣን መሠረት ፮. ጥቅሌ ዓሊማ ባሇው ዴጎማ ዴሌዴሌ ወቅት ፩/ ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ዴጎማ ሇክሌልች የሚዯሇዯሇው ወይም የሚከፋፈሇው ከዚህ ሀ) ክፍፍለን ሥርዓተ ጾታን ጨምሮ ፍትሐዊ በሆነ መንገዴ በማከናወን ሐ) ገቢ አሰባሰብንና ውጤታማ የበጀት ዕቅድቻቸውን ሇማዘጋጀት ከዴጎማው ሠ) ግሌጽ፣ አሳታፊና በቀሊለ ሇመረዲት ረ) የክሌልችን የገቢና ወጪ ሥሌጣንና ሰ) በተጨባጭና አስተማማኝ መረጃዎች በፌዳራሌ መንግሥቱ የሚሰጡ ላልች የበጀት ዴጋፎችን ከግምት የሚያስገባ ፯. የዴጎማ ማከፋፈያ መሥፈርቶች በዚህ አዋጅ መሠረት ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ዴጎማ የሚከፋፈሌባቸው መሥፈርቶች የሚከተለት ፩/ የክሌልች የወጪ ፍሊጎት እና፤ ፪/ የክሌልች ዕምቅ የገቢ ዓቅም፡፡ ፰. የዴጎማ ቀመሩ የአገሌግልት ጊዜ ጥቅሌ ዓሊማ ያሇው ዴጎማ የሚከፋፈሌበት ማናቸውም ቀመር በ፭ (በአምስት) ዓመት አንዴ ጊዜ ሉከሇስ ይችሊሌ፡፡ ሆኖም ይህ ዴንጋጌ አንዲንዴ መረጃዎችን ከዚያ ባነሰ ጊዜ ውስጥ ወቅታዊ ከማዴረግ የማገዴ ውጤት የተገዯበ ዴጎማ አንዴ የተወሰነ ወይም የተሇየ ዓሊማን ሇማሳካት ታስቦ በፌዳራሌ መንግሥቱ ሇክሌልች የሚሰጥ የዴጎማ ፪/ ውስን ዓሊማ ያሇው ዴጎማ የሚከተለት ክሌሊዊ የመሠረተ-ሌማት ክፍተቶችን መ) በዕዴገት ወዯኋሊ የቀሩ ብሔሮች፣ የአገሌግልት አሰጣጥ በላሊ ክሌሌ ዘሊቂ ሌማትን እና የአየር ንብረት ፲. ውስን ዓሊማ ያሇው ዴጎማ ስሇሚከፋፈሌባቸው ውስን ዓሊማ ያሇው ወይም በዓሊማ የተገዯበ ሀ) የስራ አፈጻጸም ብቃትና የበጀት አጠቃቀም ውጤታማነትን ማበረታታት፤ ሇ) ግሌጽነትና ተጠያቂነትን ማስፈን፤ ዕቅድቻቸውን በሚያዘጋጁበት ወቅት ሠ) ግሌጽ፣ አሳታፊና በቀሊለ ሇመረዲት ረ) የዴጎማው መጠን የታሰበውን ዓሊማ ፲፩. ውስን ዓሊማ ስሊሇው ዴጎማ ዝግጅት ፩/ የፌዳራለ መንግሥት ውስን ዓሊማ ያሇው ወይም በዓሊማ የተገዯበ የዴጎማ ፕሮግራም በሚያዘጋጅበት ጊዜ በዴጎማው መጠን፣ ዓሊማ፣ አፈጻጸምና ውጤት ሊይ የተጠቃሚ ክሌልችን ስምምነት ከወዱሁ ማግኘት ፪/ የፌዳራሌ መንግሥቱም ሆነ የተሇያዩ ይችሊለ፤ ሆኖም ክፍፍለን አስመሌክቶ ውሳኔ የማሳሇፍ ሥሌጣን የምክር ቤቱ ፩/ ውስን ዓሊማ ያሇው ወይም በዓሊማ የተገዯበ ፪/ ውስን ዓሊማ ያሊቸው ወይም በዓሊማ የተገዯቡ የዴጎማ ፕሮግራሞች ዘመን እንዯ ሁኔታው የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ የሚከተለት ዓሊማዎች ከተሠጣቸው ሕገ መንግሥታዊ ስሌጣንና ተግባር አንጻር ፍትሓዊ የገቢ ዴርሻ ሐ) በክሌልች መካከሌ ሉኖር የሚገባውን መ) ከተፈጥሮ ሀብት በሚገኙ ገቢዎች ሀብቱ አገሌግልታቸው የተስተጓጎሇ የመሠረተ ሌማት አውታሮችን መሌሶ ሇመገንባት ወይም እንዯገና ሇማዯራጀት የሚያስችሌ ፩/ የፌዳራሌ መንግሥቱና የክሌልች ዴርሻ የገቢ ምንጭን፣ የነፍስ ወከፍ እኩሌነትና ፫/ በክሌልች መካከሌ ጤናማ ውዴዴርን በማበረታታት ኢንቨስትመንትን ሇመሳብና ኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴዎችን ሇማፋጠን የሚያስችለ የገቢ ዓይነቶች የገቢ ምንጭ ፬/ ዘሇቄታዊነት የላሊቸው፣ ከተፈጥሮ ሀብት ሥርጭታቸውን በተመሇከተ ፍትሐዊነት በውሌ ሇመሇየት አዲጋች የሆነ የገቢ ዓይነቶች በማመጣጠኛ ወይም በእኩሌ ፭/ ከተፈጥሮ ሀብት የሚገኝ ገቢ በተፈጥሮ የሚችሌን የመሠረተ ሌማት አውታሮችና ፲፭. ክፍፍለ የሚፈጸምባቸው መስፈርቶች የወጪ ፍሊጎታቸውንና የገቢ አቅማቸውን ግምት ውስጥ በማስገባት ይሆናሌ፡፡ ፪/ የማመጣጠኛ መርህን በመጠቀም በክሌልች ፍሊጎታቸውንና የገቢ አቅማቸውን ግምት ውስጥ በማስገባት የሚፈጸም ይሆናሌ፡፡ ፫/ የጋራ ገቢው የገቢ ምንጭን መሠረት ገቢውን ያመነጨው ክሌሌ ከፌዳራሌ መንግሥት ጋር በንዑስ አንቀጽ (፩) በተጠቀሰው አግባብ መሠረት የሚጋራው የሚከፋፈሇው ከተፈጥሮ ሀብት ሌማት ጋር ፍሊጎታቸውንና የገቢ አቅማቸውን ታሳቢ ፮/ በተፈጥሮ ሀብት ሌማት ምክንያት ሉከሰት የሚችሌን የመሠረተ ሌማት አውታሮችና የአካባቢ ጉዲት ሇማካካስ እና ነዋሪው የሚያጣውን ጥቅም ሇማስከበር በተሇይ ፲፮. ከፌዳራሌ ዴጎማ ጋር ያሇው ቅንጅት ፩/ የፌዳራሌ ዴጎማና የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ ዓሊማቸውን ታሳቢ ባዯረገ መሌኩ መቀናጀት ፪/ የፌዳራሌ ዴጎማ ቋት መጠን በጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ ሊይ ተጽዕኖ የሚያሳዴር በመሆኑ፣ ምክር ቤቱ በቋቱ አወሳሰን ዙሪያ ከፌዳራሌ መንግሥቱን የበጀት ዕቅዴ የሚመሇከቱ በቂ ፲፯. የፌዳሬሽን ምክር ቤት ጽህፈት ቤት ፩/ ምክር ቤቱ ከፌዳራሌ ዴጎማና ከጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ ጋር የተያያዘ ተግባርና የምክር ቤቱን ጽህፈት ቤት ከስራው ጋር በተያያዘ ዕውቀቱና ሙያው ባሊቸውና ገሇሌተኛ በሆኑ ባሇሙያዎች በውዴዴር ማጠናከርና አስፈሊጊ የሆኑ ግብዓቶችን ፪/ ጽህፈት ቤቱ ስራውን በሕገ መንግስቱና በነፃነትና በገሇሌተኝነት ያከናውናሌ፡፡ ሇአዋጁ ተፈጻሚነት የምክር ቤቱ ጽህፈት ቤት ጽህፈት ቤቱ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተለት ዝርዝር ሥሌጣንና ተግባራት ይኖሩታሌ፡- ፩/ የፌዳራለ መንግሥት ሇክሌልች ዴጎማ መንግሥትና ሇክሌልች የጋራ ተብሇው ተፈሊጊውን ምክረ ሀሳብ በማዘጋጀት ሇምክር መግባባት በተዯረሰባቸው ጉዲዮች ውስን ዓሊማ ያሇው ወይም በዓሊማ የተገዯበ ዴጎማ ፫/ በፌዯራለ መንግሥት የተሇያዩ ተቋማት የሚዯረጉ ውስን ዓሊማ ያሊቸው ወይም በዓሊማ የተገዯቡ ዴጎማዎችን ይገመግማሌ፣ ሙያዊ አስተያየት አዘጋጅቶ ሇምክር ቤቱ የሚዘረጋው የመሠረተ ሌማት አውታሮች ዝርጋታ በክሌልች ውስጥ ያሇውን ፍትሐዊ የተመረኮዘ ክትትሌ ያዯርጋሌ፣ የክትትሌ ማከፋፈያ ቀመሮችን አተገባበር በቅርብ ይከታተሊሌ፣ የዴጎማውንና የጋራ ገቢዎችን ክፍፍሌ ውጤታማነት በተመሇከተ በየጊዜው ጥናቶችን ያካሂዲሌ፣ የማሻሻያ ሀሳቦችን በማዘጋጀት ሇምክር ቤቱ ያቀርባሌ፤ ፮/ በምክር ቤቱ የሚሰጡትንና ከሥራው ጋር ተያያዥነት ያሊቸውን ላልች ተዛማጅ ፲፱. ከምክር ቤቱ ጋር ስሊሇው ግንኙነት ፩/ ጽህፈት ቤቱ ከምክር ቤቱ ጋር ያሇውን ግንኙነት በዴጎማ በጀትና በጋራ ገቢዎች ዴሌዴሌ ጉዲይ ቋሚ ኮሚቴ አማካይነት ፪/ ቋሚ ኮሚቴው የዚህን አዋጅ አፈጻፀም እንዲስፈሊጊነቱም ሇምክር ቤቱ ሪፖርት ስሇዴጎማ በጀትና የጋራ ገቢዎች ክፍፍሌ የአሠራር ፩/ አዱስ የዴጎማ በጀት ወይም የጋራ አስፈሊጊ ሆኖ በሚገኝበት ጊዜ ምክር ፪/ ጽህፈት ቤቱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ አዘጋጅቶ ሇምክር ቤቱ ያቀርባሌ፡፡ ፫/ ምክር ቤቱም የቀረበሇትን የውሳኔ ሀሳብ መርምሮ የተቀበሇው እንዯሆነ ውሳኔው አካሌ ወዱያውኑ ያሳውቃሌ፤ ክፍፍለ በወሰነው ቀመር መሠረት መፈጸሙን በቅርብ ይከታተሊሌ፣ ይቆጣጠራሌ፡፡ የሥራ ትዕዛዝ የሚከተለትን ፍሬ ነገሮች ሀ) የቀመሩ ዓይነት፣ ዓሊማና ግቦች፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ስር ይጠቅማለ ብል ያመነባቸውን ላልች ተጨማሪ ጉዲዮች በሥራ ትዕዛዙ ውስጥ ፫/ ምክር ቤቱ አዱስ ቀመር እንዱዘጋጅ ሇጽህፈት ቤቱ የሚሰጠው የሥራ ትዕዛዝ የሚቆይበት ጊዜ ከመጠናቀቁ ቢያንስ ሦስት የበጀት ዓመት አስቀዴሞ መሆን ፬/ በስራ ሊይ ያሇውን ቀመር ከወቅታዊ መረጃዎች ጋር ማጣጣም አስፈሊጊ ሆኖ ትዕዛዝ የተሻሻሇው ቀመር ከሚወሰንበት ጊዜ ቢያንስ ከስምንት ወራት በፊት ፩/ ከምክር ቤቱ በሚሰጠው የሥራ መመሪያ ማዕቀፍ (ዝክረ ሃሳብ) ያዘጋጃሌ፤ በመጠቀም ረቂቅ የማከፋፈያ ቀመሩን ፫/ በረቂቅ የዴጎማም ሆነ የጋራ ገቢዎች ማከፋፈያ ቀመሩ ሊይ አግባብ ካሊቸው የፌዳራሌ መንግሥቱ ተቋማትና የክሌሌ በጋራ አስፈሊጊ ምክክሮችን ያካሂዲሌ፤ ፬/ የማከፋፈያ ቀመሩን አስመሌክቶ ያዘጋጀውን የመጨረሻ ምክረ ሀሳብ ቀመሩ ይወሰናሌ ተብል ከሚጠበቅበት ጊዜ አራት ወራት አስቀዴሞ ሇምክር ቤቱ ያቀርባሌ፡፡ ፩/ ቀመሩን በሚመሇከት ተዘጋጅቶ ሇምክር ቤቱ የሚቀርበው የውሳኔ ሀሳብ የሚከተለትን ዋና ዋና ጉዲዮች አካቶ መያዝ ይኖርበታሌ፡- ሀ) የማከፋፈያ ቀመሩ ዓይነት፣ ዓሊማዎች፣ በማዴረግ የተካሄደ ሥላቶች አጭር መ) የመረጃዎች ዓይነት፣ ምንጮቻቸውና የእያንዲንደ ክሌሌ መንግሥት ዴርሻ፤ ረ) የቀመሩ አተገባበር ሒዯት፡፡ ፪/ ምክር ቤቱ የዴጎማ ማከፋፈያ ቀመሩ ውሳኔ ካሳሇፈ በኋሊ ሇተግባራዊነቱ በአፈ- ጉባዔው ተፈርሞ ሇሚመሇከተው አካሊት አስተማማኝ መሆን ይኖርባቸዋሌ፡፡ ፪/ ሇቀመር ዝግጅቱ በጥቅም ሊይ የሚውለት ማናቸውም ዓይነት መረጃዎች በዋነኝነት ከፌዯራለ ማዕከሊዊ ስታትስቲክስ ኤጀንሲ ፫/ ከዚህ በሊይ በንዑስ አንቀጽ (፪) ስር ከሚመሇከታቸው የፌዳራሌ ተቋማት፣ ከክሌሌ መንግሥታት ምንጮች የሚገኙ መረጃዎች አስተማማኝ ሆነው ከተገኙ ሇቀመር ዝግጅቱ ጥቅም ሊይ ሉውለ ፬/ ሇጉዲዩ አግባብነት ያሊቸው የፌዳራሌና የክሌሌ አስፈጻሚ አካሊትና ላልች መረጃ ፭/ ይህ አዋጅ በሚጠይቀው መሠረት ሇቀመሩ በወቅቱና በጥራት የማቅረብ ግዳታውን ብዙሃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ ተጠያቂ ፩/ ምክር ቤቱ ዴጎማውም ሆነ የጋራ ገቢዎች መፈጸሙን ይከታተሊሌ፣ ይቆጣጠራሌ፡፡ ፪/ በቀመሩ መሠረት ገቢውን የማከፋፈሌ ኃሊፊነት የተሰጣቸው የመንግሥት አካሊት ዴጎማውም ሆነ የጋራ ገቢዎች ምክር ቤቱ በወሰነው ተከታትሇው ወቅቱን የጠበቀ ዓመታዊ ሪፖርት ሇምክር ቤቱ ማቅረብ ይኖርባቸዋሌ፡፡ ሪፖርት በአጠቃሊይ የተሰበሰበውን የሀብት መጠን በገቢ ዓይነት፣ እንዱሁም ከእያንዲንደ የገቢ ዓይነት ሊይ የፌዳራሌ መንግሥቱንና የእያንዲንደን ክሌሌ ዴርሻ የሚያሳይ መሆን ፳፮. አሇመግባባቶችን ስሇመፍታት ፩/ በገቢዎች ክፍፍሌ ዙሪያ አሇመግባባቶች ቅዴሚያ በውይይትና በዴርዴር የመፍታት ፪/ ማናቸውም ዓይነት አሇመግባባት በውይይትና በዴርዴር ሉፈታ አሇመቻለን የተረዲ የታየውን የመፍትሔ እርምጃ ይወስዲሌ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ምክር ቤቱ የሚሰጠው ውሳኔ የመጨረሻ ፰፯. ተፈጻሚነት ስሇማይኖራቸው ሕጎች ይህንን አዋጅ የሚቃረን ማናቸውም ላሊ አዋጅ፣ ዯንብ፣ መመሪያ ወይም የተሇመዯ አሠራር በዚህ አዋጅ ውስጥ የተሸፈኑትን ጉዲዮች በሚመሇከት ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡ ፳፰. ዯንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን ይህ አዋጅ በፌዳራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ ሰኔ ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=373c79d28b709140fcbbde1d5c6a3180ebb4963e	7,032	1,369	0.975636	2025-10-04T13:50:59.700875
d091bfe46e8cbef0	የፌዴራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ የካቲት ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬ ዓ.ም የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ............................ገጽ ፲፫ሺ፱፻፹ የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀፅ ፶፭ (፩)፣ (፲፩) እና በኢትዮጵያ ፌደራል መንግሥት የፋይናንስ አስተዳደር አዋጅ ቁጥር ፮፻፵፰/፪ሺ፩ አንቀፅ ፳፯ መሰረት ለተጨማሪ መደበኛና ካፒታል ሥራዎች እንዲሁም ለ፪ሺ፲፬ በጀት ዓመት ከታክስ የሚገኘው ገቢ በመቀነሱ ከሀገር ውስጥ ብድር በመሸፈን የወጪ አሸፋፈንን ለማስተካከል የሚከተለው የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬” ተብሎ አንቀጽ ፪ ከሐምሌ ፩/፪ሺ፲፫ ጀምሮ እስከ ሰኔ ፴/፪ሺ፲፬ በሚፈጸመው በአንድ የበጀት ዓመት ጊዜ ውስጥ ከሀገር ውስጥ ብድር ከሚገኝ ገቢ ላይ ከዚህ ጋር በተያያዘው ሠንጠረዥ ውስጥ ለተጠቀሱት ሥራዎችና አገልግሎቶች ቀጥሎ [[[[[[[ ሐ/ የወጪ አሸፋፈን ለማስተካከል ብር 9,000,000,000 /አንድ መቶ ሃያ ሁለት ቢሊዮን ብር/ በተጨማሪ ወጪ የተጨማሪ በጀት አዋጅ ተፈቅዷል፡፡ አንቀፅ ፫ ጉዳዩ የሚመለከታቸው የመንግሥት አካላት የበላይ ኃላፊዎች ለየመሥሪያ ቤቶቻቸው ሥራና አገልግሎት ከሀገር ውስጥ ብድር ሥራዎች የተፈቀደላቸውን ተጨማሪ በጀት አንቀጽ ፬ በዚህ አዋጅ የተፈቀደው የተጨማሪ በጀት በ፪ሺ፲፬ በጀት ዓመት የበጀት አዋጅ ቁጥር አዲስ አበባ የካቲት ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="d091bfe46e8cbef0" title="የፌዴራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=a5ec6d16db78ba5967bff856a8141181d54cd9af" char_count="911" purity="0.91"> የፌዴራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ የካቲት ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬ ዓ.ም የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ............................ገጽ ፲፫ሺ፱፻፹ የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀፅ ፶፭ (፩)፣ (፲፩) እና በኢትዮጵያ ፌደራል መንግሥት የፋይናንስ አስተዳደር አዋጅ ቁጥር ፮፻፵፰/፪ሺ፩ አንቀፅ ፳፯ መሰረት ለተጨማሪ መደበኛና ካፒታል ሥራዎች እንዲሁም ለ፪ሺ፲፬ በጀት ዓመት ከታክስ የሚገኘው ገቢ በመቀነሱ ከሀገር ውስጥ ብድር በመሸፈን የወጪ አሸፋፈንን ለማስተካከል የሚከተለው የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፷፯/፪ሺ፲፬” ተብሎ አንቀጽ ፪ ከሐምሌ ፩/፪ሺ፲፫ ጀምሮ እስከ ሰኔ ፴/፪ሺ፲፬ በሚፈጸመው በአንድ የበጀት ዓመት ጊዜ ውስጥ ከሀገር ውስጥ ብድር ከሚገኝ ገቢ ላይ ከዚህ ጋር በተያያዘው ሠንጠረዥ ውስጥ ለተጠቀሱት ሥራዎችና አገልግሎቶች ቀጥሎ [[[[[[[ ሐ/ የወጪ አሸፋፈን ለማስተካከል ብር 9,000,000,000 /አንድ መቶ ሃያ ሁለት ቢሊዮን ብር/ በተጨማሪ ወጪ የተጨማሪ በጀት አዋጅ ተፈቅዷል፡፡ አንቀፅ ፫ ጉዳዩ የሚመለከታቸው የመንግሥት አካላት የበላይ ኃላፊዎች ለየመሥሪያ ቤቶቻቸው ሥራና አገልግሎት ከሀገር ውስጥ ብድር ሥራዎች የተፈቀደላቸውን ተጨማሪ በጀት አንቀጽ ፬ በዚህ አዋጅ የተፈቀደው የተጨማሪ በጀት በ፪ሺ፲፬ በጀት ዓመት የበጀት አዋጅ ቁጥር አዲስ አበባ የካቲት ፲፭ ቀን ፪ሺ፲፬ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=a5ec6d16db78ba5967bff856a8141181d54cd9af	911	170	0.913747	2025-10-04T13:50:59.744211
a1c7b02ea3b3559e	የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ማሻሻያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ማሻሻያ አዋጅ……………………………… ገጽ ፲፫ሺ፪፻፶፮ የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ማሻሻያ አዋጅ የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት አዋጅ ቁጥር ፱፻፳፫/፪ሺ፰ን ማሻሻሌ አስፈሊጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ ይህ አዋጅ «የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፮/፪ሺ፲፫» ተብል የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት አዋጅ ቁጥር ፱፻፳፫/፪ሺ፰ እንዯሚከተሇው ተሻሽሎሌ፡- ፩/ ከአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዐስ አንቀጽ (፲፬) ቀጥል የሚከተለት አዱስ ንዐስ አንቀጾች (፲፭)፣ (፲፮) (፲፯) እና (፲፰) ተጨምረው ነባሮቹ ንዐስ ተከታሊቸው ንዐስ አንቀጾች (፲፱) እና (፳) ሆነው “፪(፲፭) “የተጎጂ ሠራተኛ ተወካይ” ማሇት በሕግ ማናቸውም ጉዲይ የሚከታተሌ ሰው ነው፡፡ ፪(፲፮) "ላበር አታሼ" ማሇት በተቀባይ ሀገር ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ከውጭ ጉዲይ ዯህንነት እና ክብር ተጠብቆ እንዱሰሩ የሚከታተሌና ዴጋፍ የሚሰጥ ሠራተኛ ፪(፲፯) “የመግባቢያ ሰነዴ” ማሇት የውጭ ሀገር የሥራ ቅጥርን አስመሌክቶ በኢትዮጵያ መንግስትና በተቀባይ ሀገር መንግስት ወይም በተቀባይ ሀገር ከሚገኝ አሠሪ ፪(፲፰) “የቤት ውስጥ ሥራ” ማሇት ከአሠሪው ጋር በሚዯረገው የሥራ ቅጥር ውሌ መሠረት ሇሚከፈሌ ክፍያ በቤት ውስጥ የሚከናወን ማንኛውም ዓይነት ሥራ ፪/ የአዋጁ አንቀጽ ፫ ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ አዋጁ በመንግሥታዊ አካሌ፣ በኤጀንሲ እና በቀጥታ በሚዯረግ ቅጥር ኢትዮጵያዊያን በውጭ ሀገር የሥራ ስምሪት ግንኙነት ሊይ ተፈጻሚነት ፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፯ ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ “፯/ ስሇ ትምህርት ዯረጃ እና ሙያ ብቃት ምዘና ፩/ ሇቤት ውስጥ ሥራ ወዯ ውጭ ሀገር የሚሄዴ ሀ) በሚቀጠርበት የሥራ መስክ ስሌጠና ወስድ አግባብ ካሇው የምዘና ማዕከሌ የሙያ ሇ) በውጭ ሀገር ሲሰራ ቆይቶ ወዯ ሀገር ቤት የተመሇሰ ዜጋ በሚቀጠርበት የሥራ መስክ ስሌጠና መውሰዴ ሳያስፈሌገው አግባብ ባሇው የምዘና ማዕከሌ የሙያ ብቃት ፪/ የሰሇጠነ የሰው ኃይሌ በውጭ ሀገር ሥራ ሊይ ሀ) የሥራ መዯቡ የሚጠይቀውን የትምህርት እንዯአስፈሊጊነቱ አግባብ ካሇው የምዘና ማዕከሌ የሙያ ብቃት ማረጋገጫ ማስረጃ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የሙያ ብቃት ማረጋገጫ ማስረጃ እንዱያቀርብ የሚጠየቀው አሠሪው የሚጠይቃቸውን ላልች መስፈርቶች ማሟሊቱ ሲረጋገጥ ነው፡፡” ፬/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲ ንዐስ አንቀጽ (፬) ቀጥል የሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፭) ተጨምሯሌ፡- “፲(፭) ከዚህ በሊይ ከንዐስ አንቀጽ (፩) እስከ (፬) አንቀጽ ፯ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት በኤጀንሲ አማካኝነት ሇሥራ የተሰማራ ሇኤጀንሲው የሚገባውን ክፍያ የማይሸፍን ስምምነት ያሌተመሊከተ ከሆነ ተቀጣሪው ሠራተኛ እስከ አንዴ ወር ዯመወዙን በአራት ጊዜ የሚከፈሇው ይሆናሌ፡፡” ፭/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ “፲፪/ የሁሇትዮሽ ስምምነት ወይም የመግባቢያ በዚህ አዋጅ መሠረት ሠራተኛን በውጭ ሀገር ሇሥራ ማሰማራት የሚቻሇው:- ፩/ ሇቤት ውስጥ ሥራ እንዯ ተቀባይ ሀገር የሕግ አግባብ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ መንግስት እና በተቀባይ ሀገር መካከሌ የሁሇትዮሽ ፪/ የሰሇጠነ የሰው ኃይሌ ሇሚፈሌግ ሥራ ወይም እውቅና ካሇው አሠሪ ኩባንያ ፫/ ከዚህ በሊይ በንዐስ አንቀጽ (፩) እና የሠሇጠነ የሰው ኃይሌ የሚሰማራበትን ሥራ አፈሊሌጎ ያገኘ ኤጀንሲ በተቀባይ ሀገር መንግስት እውቅና ካሇው ቀጣሪ አሠሪ ኩባንያ ጋር የሥራ ስምሪት የሚጠበቅ መሆኑን በማረጋገጥ ሉፈቅዴ ፮/ የአዋጅ አንቀጽ ፲፭ ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ ፩/ የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ቦርዴ (ከዚህ በኃሊ ቦርዴ እየተባሇ ፪/ የቦርደ ዓሊማ አግባብነት ያሊቸውን ባሇዴርሻ መሥሪያ ቤቶችን በማስተባበርና በማቀናጀት ወዯ ውጭ ሀገር ሇሥራ ተግባራዊ እንዱሆን ማዴረግ ነው፡፡ ቦርደ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ መንግስት የሠራተኛና ማህበራዊ ጉዲይ ሚኒስቴር ሰብሳቢነት የሚመራ ሆኖ የሚከተለት የቦርዴ አባሊት ይኖሩታሌ፡፡ ሠ) የሥራ እዴሌ ፈጠራ ኮሚሽን፤ ሰ) የኢምግሬሽን፣ የዜግነትና የወሳኝ ኩነት ሸ) የፌዯራሌ ቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ቀ) ላልች አግባብነት ያሊቸው ተቋማት እንዯአስፈሊጊነቱ የሚካተቱ ይሆናሌ፡፡ ፬/ የቦርደ ሥሌጣንና ተግባራት እንዯሚከተለት ሀ) አዋጁ በትክክሌ ሥራ ሊይ መዋለን ይከታተሊሌ፣ ይቆጣጠራሌ፣ ያረጋግጣሌ፤ ይከታተሊሌ፣ ይቆጣጠራሌ፣ ያረጋግጣሌ፤ ሏ) ከሥራ ስምሪት ጋር በተያያዙ ጉዲዮች ከተቀባይ ሀገራት ጋር የሁሇትዮሽ መ) በተቀባዩ ሀገር ውስጥ በዜጎች ሊይ የመብት መጣስ ወይም ጉዲት ሲዯርስ ከሚመሇከታቸው አካሊት ጋር በመተባበር ሠ) ከሚመሇከታቸው ጋር በመተባበር በሕገ- ወጥ ሥራና ሠራተኛ አገናኝ ዴርጊት የሚሳተፉ አካሊት ሊይ በህግ አግባብ ተገቢው እርምጃ መወሰደን ያረጋግጣሌ፤ ረ) የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት በተመሇከተ ሰ) የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪትን በተመሇከተ አግባብነት ካሊቸው አካሊት ጋር የሀሳብ ሌውውጥ እንዱዯረግና የተጠናከረ የመረጃ ማዕከሌ እንዱኖር ሁኔታዎችን ያመቻቻሌ፤ ሸ) የራሱን አሰራር መመሪያ ያወጣሌ፡፡” ፯/ የአዋጁ አንቀጽ ፳ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተተክቷሌ፡- “፳(፪) ሚኒስቴሩ ወይም አግባብ ያሇው ባሇስሌጣን ማንኛውም ኤጀንሲ በዚህ አዋጅ መሠረት የተጣሇበትን ግዳታና ኃሊፊነት እየተወጣ ስሇመሆኑ ክትትሌና ቁጥጥር የሚያዯርግ የውጭ ሀገር የሥራ ስምሪት ተቆጣጣሪ ፰/ የአዋጁ አንቀጽ ፳ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ሏ) ተሰርዞ ነባሮቹ ፊዯሌ ተራ (ሀ)፤ (ሇ) ፤ (መ) ፤ (ሠ) እና (ረ) እንዯቅዯም ተከተሊቸው (ሀ) ፤ (ሇ) ፤ (ሏ) ፤ (መ) ፤ እና (ሠ) ሆነው ተሸጋሽገዋሌ፡፡ ፱/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተተክቷሌ፡- የተቋቋመበት ዓሊማ በውጭ ሀገር ሥራና ሠራተኛ የማገናኘት አገሌግልት ሇመስጠት የተቋቋመ የንግዴ ማህበሩ አባሊት በሙለ ከአንዴ ሚሉዮን ያሊነሰ የኢትዮጵያ ብር ፲/ ከአዋጁ አንቀጽ ፳፪ ንዐስ አንቀጽ(፪) ቀጥል የሚከተለት አዱስ ንዐስ አንቀጾች (፫) እና (፬) ተጨምረው ነባሩ ንዐስ አንቀጽ (፫) ንዐስ አንቀጽ “፳፪(፫) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተዯነገገው ቢኖርም የሰሇጠነ የሰው ኃይሌ በውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ሊይ እንዱሰማራ ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ ሀገር ዜጋ ኃሊፊነቱ በተወሰነ የግሌ ማህበር ወይም በአክስዮን ማህበር የተቋቋመ ዴርጅት ከሆነ የአክሲዮን ዴርሻ ፸፭ በመቶ (ሰባ አምስት በመቶ) ከኢትዮጵያውያዊ ፳፭ በመቶ (ሃያ አምስት በመቶ) ትውሌዯ ሚሉዮን ብር ያሊነሰ የተዋጣ መዋጮ ኃሊፊነቱ በተወሰነ የግሌ ማህበር ወይም በአክስዮን ማህበር የተቋቋመ ዴርጅት (ሰማንያ በመቶ) ኢትዮጵያዊ፤ ፳ በመቶ (ሃያ በመቶ) የውጭ ሀገር ዜጋ ሆኖ በዴምሩ ከሁሇት ሚሉዮን ብር ያሊነሰ ፳፪(፬) ከዚህ በሊይ በንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ሀ) እና (ሇ) የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ በአዋጁ አንቀጽ ፷ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው የዋስትና ገንዘብ በአክሲዮን ዴርሻቸው መጠን ኢትዮጵያዊ በብር፣ ትውሌዯ ኢትዮጵያዊና የውጭ ሀገር ዜጋው በውጭ ምንዛሬ በዝግ ሒሳብ በባንክ የሚያስቀምጡ ይሆናሌ፡፡” ፲፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፫ ንዐስ አንቀጽ (፫) ተሰርዞ “፳፫(፫) የጉዞ ወኪሌ እና የአየር መንገዴ ትኬት ፲፪/ የአዋጅ አንቀጽ ፳፬ ንዐስ አንቀጽ (፯) ተሰርዞ “፳፬(፯) የኤጀንሲው ሥራ አስኪያጅ ቢያንስ ትምህርት ዝግጅቱ እና የሥራ ሌምደ ፲፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፬ ንዐስ አንቀጽ (፲) ተሰርዞ ነባሮቹ ንዐስ አንቀጾች (፲፩)፤ (፲፪) እና (፲፫) እንዯቅዯም ተከተሊቸው ንዐስ አንቀጽ (፲)፤ (፲፩) እና (፲፪) ሆነው ተሸጋሽገዋሌ፡፡ ፲፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፴፯ ተሰርዞ በአዱስ አንቀጽ ፩) መንግስት ሇመንግስት፣ በኤጀንሲና በግሌ ጥረት ሇሚዯረግ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ሚኒስቴሩ ያወጣውን ሞዳሌ የሥራ ውሌ መሠረት በማዴረግ የዜጋን መብት፣ ክብርና በሚኒስቴሩ መጽዯቅ ይኖርበታሌ፡፡ ፪/ አሠሪ ወይም ኤጀንሲ የሥራ ውሌን ሇማጽዯቅ በህግ የተቀመጠውን መስፈርት በማቅረብ ይሁንታ ካገኘ በኋሊ ሇሚኒስቴሩ ፫) ሚኒስቴሩ የዜጋው መብት ዯህንነትና ክብሩ እንዯሁኔታው አግባብ ሊሇው ባሇስሌጣን የሥራ ውሌ ማጽዯቅን በውክሌና ሉሰጥ ፲፭/ የአዋጁ አንቀጽ ፵፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) ፊዯሌ ተራ (ሏ) ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፪) ፊዯሌ ተራ (ሏ) ተተክቷሌ፡፡ ፲፮/ የአዋጁ አንቀጽ ፵፪ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ከ) ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ከ) ተተክቷሌ፡፡ “፵፪(፫)(ከ) ከምሌመሊ በፊትም ሆነ የቅዴመ ስምሪት ሥራ ተጠናቆ ውሌ ከፀዯቀ የሠራተኛውን ሕጋዊ የጉዞ ሰነድችን ይዞ ማቆየት ወይም መከሌከሌ፡፡” ፲፯/ በአዋጁ አንቀጽ ፵፪ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ወ) ቀጥል የሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ዏ) ተጨምሯሌ፡፡ “፵፪(፫)(ዏ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ከ) የተዯነገገው ቢኖርም በአንዴ ሰዓት ውስጥ አሇመስጠት፣” ፲፰/ የአዋጅ አንቀጽ ፵፫ ንዐስ አንቀጽ (፩) ተሰርዞ የተጏጂ ሠራተኛ ቤተሰብ ይህን አዋጅ እና በአዋጁ መሠረት የወጣ ዯንብ፣ መመሪያ ወይም ላሊ ተዛማጅነት ያሇው ባሇሥሌጣን አቤቱታ በጽሁፍ ወይም ፲፱/ የአዋጅ አንቀጽ ፶፱ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተሰርዞ ፳/ የአዋጁ አንቀጽ ፷፩ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተሰርዞ “፷፩(፪) ማንኛውም የውጭ ሀገር አሠሪ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር ሇተጠቀሰው ዓሊማ የሚውሌ ሇቀጠረው ሇእያንዲንደ ሠራተኛ አንዴ መቶ (፻) የአሜሪካን ድሊር በአዋጁ መሠረት ሇተቋቋመው የውጭ አሠሪዎች ዋስትና ፳፩/ ከአዋጁ አንቀጽ ፷፩ ንዐስ አንቀጽ (፪) ቀጥል “፷፩(፫) በዚሁ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተዯነገገው ቢኖርም የውጭ አገር አሠሪ በሥራ ውሌ መጣስ ምክንያት ሚኒስቴሩ ከገንዘብ ሚኒስቴር ጋር ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዱስ አበባ ግንቦት ፳፮ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ	<doc id="a1c7b02ea3b3559e" title="የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ማሻሻያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=e829f9643cf19430c9490a48452057c5bea08e13" char_count="5592" purity="0.94"> የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ማሻሻያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ማሻሻያ አዋጅ……………………………… ገጽ ፲፫ሺ፪፻፶፮ የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ማሻሻያ አዋጅ የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት አዋጅ ቁጥር ፱፻፳፫/፪ሺ፰ን ማሻሻሌ አስፈሊጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ ይህ አዋጅ «የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፮/፪ሺ፲፫» ተብል የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት አዋጅ ቁጥር ፱፻፳፫/፪ሺ፰ እንዯሚከተሇው ተሻሽሎሌ፡- ፩/ ከአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዐስ አንቀጽ (፲፬) ቀጥል የሚከተለት አዱስ ንዐስ አንቀጾች (፲፭)፣ (፲፮) (፲፯) እና (፲፰) ተጨምረው ነባሮቹ ንዐስ ተከታሊቸው ንዐስ አንቀጾች (፲፱) እና (፳) ሆነው “፪(፲፭) “የተጎጂ ሠራተኛ ተወካይ” ማሇት በሕግ ማናቸውም ጉዲይ የሚከታተሌ ሰው ነው፡፡ ፪(፲፮) "ላበር አታሼ" ማሇት በተቀባይ ሀገር ሚኒስቴር መስሪያ ቤቱ ከውጭ ጉዲይ ዯህንነት እና ክብር ተጠብቆ እንዱሰሩ የሚከታተሌና ዴጋፍ የሚሰጥ ሠራተኛ ፪(፲፯) “የመግባቢያ ሰነዴ” ማሇት የውጭ ሀገር የሥራ ቅጥርን አስመሌክቶ በኢትዮጵያ መንግስትና በተቀባይ ሀገር መንግስት ወይም በተቀባይ ሀገር ከሚገኝ አሠሪ ፪(፲፰) “የቤት ውስጥ ሥራ” ማሇት ከአሠሪው ጋር በሚዯረገው የሥራ ቅጥር ውሌ መሠረት ሇሚከፈሌ ክፍያ በቤት ውስጥ የሚከናወን ማንኛውም ዓይነት ሥራ ፪/ የአዋጁ አንቀጽ ፫ ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ አዋጁ በመንግሥታዊ አካሌ፣ በኤጀንሲ እና በቀጥታ በሚዯረግ ቅጥር ኢትዮጵያዊያን በውጭ ሀገር የሥራ ስምሪት ግንኙነት ሊይ ተፈጻሚነት ፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፯ ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ “፯/ ስሇ ትምህርት ዯረጃ እና ሙያ ብቃት ምዘና ፩/ ሇቤት ውስጥ ሥራ ወዯ ውጭ ሀገር የሚሄዴ ሀ) በሚቀጠርበት የሥራ መስክ ስሌጠና ወስድ አግባብ ካሇው የምዘና ማዕከሌ የሙያ ሇ) በውጭ ሀገር ሲሰራ ቆይቶ ወዯ ሀገር ቤት የተመሇሰ ዜጋ በሚቀጠርበት የሥራ መስክ ስሌጠና መውሰዴ ሳያስፈሌገው አግባብ ባሇው የምዘና ማዕከሌ የሙያ ብቃት ፪/ የሰሇጠነ የሰው ኃይሌ በውጭ ሀገር ሥራ ሊይ ሀ) የሥራ መዯቡ የሚጠይቀውን የትምህርት እንዯአስፈሊጊነቱ አግባብ ካሇው የምዘና ማዕከሌ የሙያ ብቃት ማረጋገጫ ማስረጃ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የሙያ ብቃት ማረጋገጫ ማስረጃ እንዱያቀርብ የሚጠየቀው አሠሪው የሚጠይቃቸውን ላልች መስፈርቶች ማሟሊቱ ሲረጋገጥ ነው፡፡” ፬/ ከአዋጁ አንቀጽ ፲ ንዐስ አንቀጽ (፬) ቀጥል የሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፭) ተጨምሯሌ፡- “፲(፭) ከዚህ በሊይ ከንዐስ አንቀጽ (፩) እስከ (፬) አንቀጽ ፯ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት በኤጀንሲ አማካኝነት ሇሥራ የተሰማራ ሇኤጀንሲው የሚገባውን ክፍያ የማይሸፍን ስምምነት ያሌተመሊከተ ከሆነ ተቀጣሪው ሠራተኛ እስከ አንዴ ወር ዯመወዙን በአራት ጊዜ የሚከፈሇው ይሆናሌ፡፡” ፭/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ “፲፪/ የሁሇትዮሽ ስምምነት ወይም የመግባቢያ በዚህ አዋጅ መሠረት ሠራተኛን በውጭ ሀገር ሇሥራ ማሰማራት የሚቻሇው:- ፩/ ሇቤት ውስጥ ሥራ እንዯ ተቀባይ ሀገር የሕግ አግባብ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ መንግስት እና በተቀባይ ሀገር መካከሌ የሁሇትዮሽ ፪/ የሰሇጠነ የሰው ኃይሌ ሇሚፈሌግ ሥራ ወይም እውቅና ካሇው አሠሪ ኩባንያ ፫/ ከዚህ በሊይ በንዐስ አንቀጽ (፩) እና የሠሇጠነ የሰው ኃይሌ የሚሰማራበትን ሥራ አፈሊሌጎ ያገኘ ኤጀንሲ በተቀባይ ሀገር መንግስት እውቅና ካሇው ቀጣሪ አሠሪ ኩባንያ ጋር የሥራ ስምሪት የሚጠበቅ መሆኑን በማረጋገጥ ሉፈቅዴ ፮/ የአዋጅ አንቀጽ ፲፭ ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ ፩/ የኢትዮጵያ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ቦርዴ (ከዚህ በኃሊ ቦርዴ እየተባሇ ፪/ የቦርደ ዓሊማ አግባብነት ያሊቸውን ባሇዴርሻ መሥሪያ ቤቶችን በማስተባበርና በማቀናጀት ወዯ ውጭ ሀገር ሇሥራ ተግባራዊ እንዱሆን ማዴረግ ነው፡፡ ቦርደ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ መንግስት የሠራተኛና ማህበራዊ ጉዲይ ሚኒስቴር ሰብሳቢነት የሚመራ ሆኖ የሚከተለት የቦርዴ አባሊት ይኖሩታሌ፡፡ ሠ) የሥራ እዴሌ ፈጠራ ኮሚሽን፤ ሰ) የኢምግሬሽን፣ የዜግነትና የወሳኝ ኩነት ሸ) የፌዯራሌ ቴክኒክና ሙያ ትምህርትና ቀ) ላልች አግባብነት ያሊቸው ተቋማት እንዯአስፈሊጊነቱ የሚካተቱ ይሆናሌ፡፡ ፬/ የቦርደ ሥሌጣንና ተግባራት እንዯሚከተለት ሀ) አዋጁ በትክክሌ ሥራ ሊይ መዋለን ይከታተሊሌ፣ ይቆጣጠራሌ፣ ያረጋግጣሌ፤ ይከታተሊሌ፣ ይቆጣጠራሌ፣ ያረጋግጣሌ፤ ሏ) ከሥራ ስምሪት ጋር በተያያዙ ጉዲዮች ከተቀባይ ሀገራት ጋር የሁሇትዮሽ መ) በተቀባዩ ሀገር ውስጥ በዜጎች ሊይ የመብት መጣስ ወይም ጉዲት ሲዯርስ ከሚመሇከታቸው አካሊት ጋር በመተባበር ሠ) ከሚመሇከታቸው ጋር በመተባበር በሕገ- ወጥ ሥራና ሠራተኛ አገናኝ ዴርጊት የሚሳተፉ አካሊት ሊይ በህግ አግባብ ተገቢው እርምጃ መወሰደን ያረጋግጣሌ፤ ረ) የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት በተመሇከተ ሰ) የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪትን በተመሇከተ አግባብነት ካሊቸው አካሊት ጋር የሀሳብ ሌውውጥ እንዱዯረግና የተጠናከረ የመረጃ ማዕከሌ እንዱኖር ሁኔታዎችን ያመቻቻሌ፤ ሸ) የራሱን አሰራር መመሪያ ያወጣሌ፡፡” ፯/ የአዋጁ አንቀጽ ፳ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተተክቷሌ፡- “፳(፪) ሚኒስቴሩ ወይም አግባብ ያሇው ባሇስሌጣን ማንኛውም ኤጀንሲ በዚህ አዋጅ መሠረት የተጣሇበትን ግዳታና ኃሊፊነት እየተወጣ ስሇመሆኑ ክትትሌና ቁጥጥር የሚያዯርግ የውጭ ሀገር የሥራ ስምሪት ተቆጣጣሪ ፰/ የአዋጁ አንቀጽ ፳ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ሏ) ተሰርዞ ነባሮቹ ፊዯሌ ተራ (ሀ)፤ (ሇ) ፤ (መ) ፤ (ሠ) እና (ረ) እንዯቅዯም ተከተሊቸው (ሀ) ፤ (ሇ) ፤ (ሏ) ፤ (መ) ፤ እና (ሠ) ሆነው ተሸጋሽገዋሌ፡፡ ፱/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተተክቷሌ፡- የተቋቋመበት ዓሊማ በውጭ ሀገር ሥራና ሠራተኛ የማገናኘት አገሌግልት ሇመስጠት የተቋቋመ የንግዴ ማህበሩ አባሊት በሙለ ከአንዴ ሚሉዮን ያሊነሰ የኢትዮጵያ ብር ፲/ ከአዋጁ አንቀጽ ፳፪ ንዐስ አንቀጽ(፪) ቀጥል የሚከተለት አዱስ ንዐስ አንቀጾች (፫) እና (፬) ተጨምረው ነባሩ ንዐስ አንቀጽ (፫) ንዐስ አንቀጽ “፳፪(፫) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተዯነገገው ቢኖርም የሰሇጠነ የሰው ኃይሌ በውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ሊይ እንዱሰማራ ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ ሀገር ዜጋ ኃሊፊነቱ በተወሰነ የግሌ ማህበር ወይም በአክስዮን ማህበር የተቋቋመ ዴርጅት ከሆነ የአክሲዮን ዴርሻ ፸፭ በመቶ (ሰባ አምስት በመቶ) ከኢትዮጵያውያዊ ፳፭ በመቶ (ሃያ አምስት በመቶ) ትውሌዯ ሚሉዮን ብር ያሊነሰ የተዋጣ መዋጮ ኃሊፊነቱ በተወሰነ የግሌ ማህበር ወይም በአክስዮን ማህበር የተቋቋመ ዴርጅት (ሰማንያ በመቶ) ኢትዮጵያዊ፤ ፳ በመቶ (ሃያ በመቶ) የውጭ ሀገር ዜጋ ሆኖ በዴምሩ ከሁሇት ሚሉዮን ብር ያሊነሰ ፳፪(፬) ከዚህ በሊይ በንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ሀ) እና (ሇ) የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ በአዋጁ አንቀጽ ፷ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው የዋስትና ገንዘብ በአክሲዮን ዴርሻቸው መጠን ኢትዮጵያዊ በብር፣ ትውሌዯ ኢትዮጵያዊና የውጭ ሀገር ዜጋው በውጭ ምንዛሬ በዝግ ሒሳብ በባንክ የሚያስቀምጡ ይሆናሌ፡፡” ፲፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፫ ንዐስ አንቀጽ (፫) ተሰርዞ “፳፫(፫) የጉዞ ወኪሌ እና የአየር መንገዴ ትኬት ፲፪/ የአዋጅ አንቀጽ ፳፬ ንዐስ አንቀጽ (፯) ተሰርዞ “፳፬(፯) የኤጀንሲው ሥራ አስኪያጅ ቢያንስ ትምህርት ዝግጅቱ እና የሥራ ሌምደ ፲፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፬ ንዐስ አንቀጽ (፲) ተሰርዞ ነባሮቹ ንዐስ አንቀጾች (፲፩)፤ (፲፪) እና (፲፫) እንዯቅዯም ተከተሊቸው ንዐስ አንቀጽ (፲)፤ (፲፩) እና (፲፪) ሆነው ተሸጋሽገዋሌ፡፡ ፲፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፴፯ ተሰርዞ በአዱስ አንቀጽ ፩) መንግስት ሇመንግስት፣ በኤጀንሲና በግሌ ጥረት ሇሚዯረግ የውጭ ሀገር ሥራ ስምሪት ሚኒስቴሩ ያወጣውን ሞዳሌ የሥራ ውሌ መሠረት በማዴረግ የዜጋን መብት፣ ክብርና በሚኒስቴሩ መጽዯቅ ይኖርበታሌ፡፡ ፪/ አሠሪ ወይም ኤጀንሲ የሥራ ውሌን ሇማጽዯቅ በህግ የተቀመጠውን መስፈርት በማቅረብ ይሁንታ ካገኘ በኋሊ ሇሚኒስቴሩ ፫) ሚኒስቴሩ የዜጋው መብት ዯህንነትና ክብሩ እንዯሁኔታው አግባብ ሊሇው ባሇስሌጣን የሥራ ውሌ ማጽዯቅን በውክሌና ሉሰጥ ፲፭/ የአዋጁ አንቀጽ ፵፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) ፊዯሌ ተራ (ሏ) ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፪) ፊዯሌ ተራ (ሏ) ተተክቷሌ፡፡ ፲፮/ የአዋጁ አንቀጽ ፵፪ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ከ) ተሰርዞ በሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ከ) ተተክቷሌ፡፡ “፵፪(፫)(ከ) ከምሌመሊ በፊትም ሆነ የቅዴመ ስምሪት ሥራ ተጠናቆ ውሌ ከፀዯቀ የሠራተኛውን ሕጋዊ የጉዞ ሰነድችን ይዞ ማቆየት ወይም መከሌከሌ፡፡” ፲፯/ በአዋጁ አንቀጽ ፵፪ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ወ) ቀጥል የሚከተሇው አዱስ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ዏ) ተጨምሯሌ፡፡ “፵፪(፫)(ዏ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፊዯሌ ተራ (ከ) የተዯነገገው ቢኖርም በአንዴ ሰዓት ውስጥ አሇመስጠት፣” ፲፰/ የአዋጅ አንቀጽ ፵፫ ንዐስ አንቀጽ (፩) ተሰርዞ የተጏጂ ሠራተኛ ቤተሰብ ይህን አዋጅ እና በአዋጁ መሠረት የወጣ ዯንብ፣ መመሪያ ወይም ላሊ ተዛማጅነት ያሇው ባሇሥሌጣን አቤቱታ በጽሁፍ ወይም ፲፱/ የአዋጅ አንቀጽ ፶፱ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተሰርዞ ፳/ የአዋጁ አንቀጽ ፷፩ ንዐስ አንቀጽ (፪) ተሰርዞ “፷፩(፪) ማንኛውም የውጭ ሀገር አሠሪ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር ሇተጠቀሰው ዓሊማ የሚውሌ ሇቀጠረው ሇእያንዲንደ ሠራተኛ አንዴ መቶ (፻) የአሜሪካን ድሊር በአዋጁ መሠረት ሇተቋቋመው የውጭ አሠሪዎች ዋስትና ፳፩/ ከአዋጁ አንቀጽ ፷፩ ንዐስ አንቀጽ (፪) ቀጥል “፷፩(፫) በዚሁ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተዯነገገው ቢኖርም የውጭ አገር አሠሪ በሥራ ውሌ መጣስ ምክንያት ሚኒስቴሩ ከገንዘብ ሚኒስቴር ጋር ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዱስ አበባ ግንቦት ፳፮ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=e829f9643cf19430c9490a48452057c5bea08e13	5,592	1,148	0.935883	2025-10-04T13:51:01.645711
b763b67cfb7e9dbe	የፌዴራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ	የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አዋጅ ……..ገጽ ፲፫ሺ፪፻፳፮ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ህገ- መንግስት የዲኝነት ሥሌጣን በፋዯራሌ እና በክሌልች ማንኛውም ሰው በፌርዴ ሉወሰን የሚገባውን ጉዲይ ሇፌርዴ ቤት የማቅረብና ዉሳኔ ወይም ፌርዴ የበኩሊቸውን የማይተካ ሚና የሚወጡበትን ሥርዓት ስሇዲኝነት ነፃነት በተዯነገገዉ መሠረት ተግባራቸውን ተጠያቂነት ባሇበት ሁኔታ ውጤታማ ፣ ቀሌጣፊ ፣ ተዯራሽ እና ተገማች የሆነ አገሌግልት መስጠታቸው የዲኝነት ሥርዓቱን ሇማጠናከር የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በበጀት ምዯባና አስተዲዯር፣በሰው ሀብት ቅጥርና የሚሰሩበትን የሕግ ማዕቀፌ እና የአሰራር ሥርዓት የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አዋጅ ቁጥር ፳፭/፲፱፹፰ በተዯጋጋሚ መሻሻለ ሇአሰራር አመቺ ባሇመሆኑና በተሻሻሇ አዋጅ መተካት ስሊስፇሇገ፤ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዐስ አንቀፅ (፩) ይህ አዋጅ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፬/፪ሺ፲፫” ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ፡፡ ፩/ “ሕገ መንግስት” ማሇት የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግስት ነው፤ ፪/ “የፋዯራሌ መንግሥት ሕጎች” ማሇት በፋዯራሌ መንግሥቱ ሥሌጣን ክሌሌ ሥር የሚወዴቁ ጉዲዮችን የሚመሇከቱ በሥራ ሊይ ያለ ሕጎችን ፫/ “ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች” ማሇት የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት፣ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እና የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ፬/ “መሠረታዊ የሆነ የህግ ስህተት” ማሇት ቀጥል የሚያዛባ ጉሌህ የህግ ስህተት ያሇበትን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲ መሰረት በፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት ሉታዩ የሚችለ ሀ) የሕገ መንግሥቱን ዴንጋጌዎች የሚቃረን፤ ሇ) ሕግን አሊግባብ የሚተረጉም ወይም ሇጉዲዩ አግባብነት የላሇውን ሕግ የሚጠቅስ፤ ሐ) ሇክርክሩ አግባብነት ያሇው ጭብጥ ሳይያዝ ወይም ከክርክሩ ጋር የማይዛመዴ አግባብነት መ) በዲኝነት ታይቶ ሉወሰን የሚገባውን ጉዲይ ሠ) በፌርዴ አፇጻጸም ሂዯት ከዋናው ፌርዴ ጋር የማይገናኝ ትእዛዝ የተሰጠበት፤ ረ) ጉዲዩን አይቶ የመወሰን የዲኝነት ሥሌጣን ሰ) የአስተዲዯር አካሌ ወይም ተቋም ከህግ ሸ) የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሰበር ሰሚ ፭/ “የመጨረሻ ውሳኔ” ማሇት በፌርዴ ቤት ፣ በሕግ የመዲኘት ሥሌጣን በተሰጠው አካሌ፣ በተቋማት ወይም በአማራጭ የክርክር መፌቻ ዘዳዎች የተሰጠ እና ሇጉዲዩ እሌባት የሚሰጥ ፌርዴ ፣ ብይን፣ ትዕዛዝ፣ ውሳኔ እና/ወይም የይግባኝ ሂዯቶችን የጨረሰ ፌርዴ፣ ብይን፣ ትዕዛዝ ወይም ፮/ «የፋዯራሌ መንግስት ባሇስሌጣኖች» ማሇት የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት እና የፋዯሬሽን ምክር ቤት አባሊት፣ ከሚኒስቴር ዯረጃ በሊይ ሚኒስትሮች እና የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ዲኞች እና በተመሳሳይ ዯረጃ ሊይ የሚገኙ የፋዯራሌ መንግስት ባሇስሌጣኖች ናቸዉ፤ ፯/ «የፋዯራሌ መንግስት ሰራተኞች» ማሇት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ፮ ስር ከተጠቀሱት ዉጭ ያለ በፋዯራሌ መንግስት ስራ ሊይ የተሰማሩ ፰/ "የአስተዲዯር ሠራተኛ" ማሇት ከዲኛ እና ሁለንም የፌርዴ ቤት ሰራተኛ ያጠቃሌሊሌ፤ ፱/ “ሰው” ማሇት የተፇጥሮ ወይም በሕግ የሰውነት ፲/ “የከተማ አስተዲዯር ፌርዴ ቤቶች” ማሇት በአዱስ አበባ ከተማ አሰተዲዯር ቻርተር አዋጅ አስተዲዯር ፌርዴ ቤት እና በዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯር ማቋቋሚያ ቻርተር አዋጅ መሠረት የተቋቋመ ፌርዴ ቤት ማሇት ነው፤ ፲፩/ በዚህ አዋጅ በወንዴ ፆታ የተዯነገገው የሴትንም ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የወሌ የዲኝነት ሥሌጣን ፩/ የፋዳራሌ ፌርዴ ቤቶች የሚከተለት ሊይ ሀ) ሕገ መንግሥቱን፣ የፋዯራሌ መንግሥቱን ሕጎች ወይም ኢትዮጵያ የተቀበሇቻቸዉ እና ያፀዯቀቻቸዉ ዓሇም አቀፌ ስምምነቶችን መሠረት በማዴረግ በሚነሱ ጉዲዮች፤ ሇ) በፋዯራሌ መንግሥቱ ሕግ ተገሌጸው መንግስት ሕግ በተገሇጹ ቦታዎች፡፡ ፪/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በሚሰጡት የዲኝነት አገሌግልት በህገ መንግስቱ አንቀጽ ፱(፪) እና ፲፫(፩) መሰረት የህገ መንግስቱን ዴንጋጌወች የፋዳራሌ ፌርዴ ቤቶች በሚከተለት የወንጀሌ ጉዲዮች ሊይ የዲኝነት ሥሌጣን ይኖራቸዋሌ፦ ፩/ በአገር ሊይ በሚፇፀሙ ወንጀልች፣ ፪/ በውጭ ሀገር መንግሥት ሊይ የሚፇጸሙ ፫/ ዓሇም አቀፌ ሕጏችን በመጣስ የሚፇፀሙ ፬/ ከአንዴ ክሌሌ በሊይ ወይም በዓሇም አቀፌ ዯረጃ አገሌግልት በሚሰጡ መገናኛዎች ዯህንነትና ነፃነት ሊይ የሚፇጸሙ ወንጀልች፣ ፭/ የበረራ ዯህንነትን የሚመሇከቱ ወንጀልች፤ ፮/ ዓሇም አቀፌ የዱኘልማቲክ ሕጎችና ሌምድች እንዱሁም ኢትዮጵያ አባሌ የሆነችባቸው ላልች ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች እንዯተጠበቁ ሆነው፤ የዓሇምአቀፌ ዴርጅቶች፣ የውጭ መንግሥታት ወኪልች ተጠያቂ በሚሆኑባቸው ወይም ሌዩ መብትና ጥበቃ ያሊቸው በኢትዮጵያ ውስጥ የሚኖሩ የውጭ ሀገር ሰዎች ተበዲይ ወይም ፯/ የአዯገኛና አዯንዛዥ ዕጾች ሕገ-ወጥ ዝውውርን ፰/ በተሇያዩ ክሌልች ወይም በፋዯራሌና በክሌሌ ፲/ በፋዯራሌ መንግሥቱ የቀረጥና የግብር ገቢዎች ፲፩/ በፋዯራሌ መንግሥቱ የገንዘብ እና ኢኮኖሚ ጥቅሞች ሊይ የሚፇፀሙ ወንጀልች፤ ፲፪/ በታወቁ ገንዘቦች፣የግዳታ ወይም የዋስትና ሰነድች፣ ቴምብሮች ወይም መሳሪያዎች ሊይ ፲፫/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና አንቀጽ ፲፭ ንዐስ አንቀጽ (፪) እንዯተጠበቀ ሉያስቀጡ የሚችለ የውጭ ሀገር ዜጎች ተበዲይ ወይም ተከሳሽ የሆኑባቸው ወንጀልች፣ በማናቸዉም የወንጀሌ ጉዲዮች እና የፋዯራሌ በኃሊፉነታቸው ምክንያት ተጠያቂ የሚሆኑባቸው በሚፇጸሙ እና የአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና አንቀጽ ፲፭ ንዐስ አንቀጽ (፪) እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ከ፭ ዓመት ጽኑ እሥራት በሊይ ሉያስቀጡ የሚችለ ወንጀልች፤ ፲፮/ ሇከተማ አሰተዲዯር ፌርዴ ቤቶች በቻርተር አዋጅ ከተሰጣቸው የዯንብ መተሊሇፌ እና በወንጀሌ ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ሕግ መሠረት የሚቀርቡ የብርበራ ትዕዛዝ፣ የመያዣ በተመሇከተ በጊዜ ቀጠሮ ጥያቄና የዋስትና ጉዲይ ሊይ መርምሮ ትዕዛዝ መስጠት ጉዲዮችን ከማየት በተጨማሪ በግሌ አቤቱታ አቅራቢነት የሚያስከስሱ የወንጀሌ ጉዲዮችን የሚመሇከቱ ሆኖ ከእነዚህ ውጭ ያለ የወንጀሌ ጉዲዮች በፋዳራሌ ፌርዴ ቤቶች የሚዲኙ ይሆናለ፤ ፲፯/ በላልች ሕጏች በተጠቀሱ ጉዲዮች፡፡ ፭. የፌትሐ ብሔር የዲኝነት ሥሌጣን ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በሚከተለት የፌትሐ ሀ) የግሇሰብ ዓሇም አቀፌ ሕግን በሚመሇከቱ ሐ) ዜግነትን በሚመሇከቱ ጉዲዮች ሊይ በሚነሱ መ) ከመክሰር ጋር በተያያዙ ጉዲዮች፤ ስምምነቶች እንዯተጠበቁ ሆነው፤ የውጭ ሀገር አምባሳዯሮች፣ ቆንስሊዎች፣ የዓሇም አቀፌ ዴርጅቶች፣ የውጭ መንግሥታት ወኪልች ተጠያቂ በሆኑባቸው ወይም/እና ሌዩ መብትና ጥበቃ ያሊቸው በኢትዮጵያ ሰ) የፋዯራሌ መንግሥቱን ንብረቶች በተመሇከተ ሸ) መዯበኛ ነዋሪነታቸው በተሇያዩ ክሌልች፣ በክሌሌ እና በአዱስ አበባ ከተማ፣ በክሌሌ እና በዴሬዲዋ ከተማ፣ በአዱስ አበባ ወይም ሠራተኞች በስራቸዉ ወይም በሃሊፉነታቸዉ ምክንያት ኃሊፉ በሚሆኑባቸው ጉዲዮች፣ በ) የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና አንቀጽ ፲፬ ንዐስ አንቀጽ (፪) ሊይ የተጠቀሰው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ የውጭ አገር ዜጋ ከሳሽ ወይም ተከሳሽ የሆነበት ጉዲይ፤ ተ) በፋዯራሌ መንግሥቱ አካሊት የተመዘገቡ ማህበሮችን በሚመሇከት የሚነሱ ክርክሮች፣ ቸ) የሚተሊሇፈ የገንዘብ ሰነድች በተመሇከተ አ) በፇጠራ፣ በዴርሰትና ሥነ ጥበብ፣ ቅጅ እና ተዛማጅ መብቶች ባሇቤትነት በተመሇከተ ነ) የኢንሹራንስ ውሌን በተመሇከተ የሚነሱ ኘ) ተገድ የመያዝ ሕጋዊነትን ሇማጣራት ዯ) ሇከተማ አስተዲዯር ፌርዴ ቤቶች በቻርተር አዋጅ የተሰጣቸው የፌትሀብሄር ዲኝነት ሥሌጣን ማሇትም በወሳኝ ኩነት ምዝገባ እና መታዎቂያ ወረቀት ህግ መሠረት በሚሰጥ ሰነዴ ጋር በተያያዘ፣ ከስም ሇውጥ፣ ሚስትነት የአሳዲሪነት የሞግዚትነት ማስረጃ በሚነሳ የይዞታ ወይም የባሇቤትነት ወይም ላሊ ማንኛውም ክርክር፣ በከተማው ውስጥ ከሚገኝ እዴር ጋር በተያያዘ የመዲኘት ሥሌጣናቸው እንዯተጠበቀ ሆኖ በተጨማሪ በግሇሰቦች መካከሌ የሚዯረጉ እስከ ብር የሚመሇከቱ ሆኖ ቀሪ በአዱስ አበባ እና ክርክሮች በፋዳራሌ ፌርዴ ቤቶች የሚዲኙ ጀ) በላልች ሕጏች የተጠቀሱ ጉዲዮች፡፡ ፪/ የክሌሌ ጉዲይ በክሌለ ፌርዴ ቤት እየታየ እያሇ ወይም ከተወሰነ በኋሊ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ፩ «ሸ» እና «ነ» ሊይ የተጠቀሰ ተከራካሪ በማንኛውም ሁኔታ ወዯ ክርክሩ ቢገባ እንኳ ጉዲዮ በክሌለ ፌርዴ ቤት መታየቱ ፮. የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ስሇሚሠሩባቸው መሠረታዊ ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የሥሌጣን ክሌሊቸውን መሠረት አዴርገው የሚቀርቡ ጉዲዮችን ወይም ሀ) ህገ መንግሥቱን ፣ የፋዯራሌ መንግሥቱን ሕጏችና ኢትዮጵያ አባሌ የሆነችባቸዉን ሇ) ጉዲዩ የክሌሌ ፣የአዱስ አበባ ወይም ዴሬዲዋ ከተሞችን ሕግ የሚመሇከት ሆኖ ሲገኝ የክሌለን ወይም የከተማውን ሕግ ፡፡ ፯. የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ስሇሚሠሩባቸው የሥነ በሥራ ሊይ ያለ የወንጀሌ እና የፌትሐ ብሔር እስካሌተቃረኑ ዴረስ እንዱሁም ላልች አግባብነት ያሊቸው ሕጎች በዚህ አዋጅ ባሌተሸፇኑ ጉዲዮች ስሇ ፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የዲኝነት ፰. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የመጀመሪያ ዯረጃ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚከተለት ሊይ የመጀመሪያ ዯረጃ የዲኝነት ሥሌጣን ይኖረዋሌ፦ ፩/ በሕግ በሚወሰነው መሠረት አንዴ ጉዲይ ከአንዴ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ችልት ወዯ ላሊ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ችልት ወይም ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ወዯ ፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እንዱዛወር በሚቀርብ ጥያቄ፤ እና ፪/ በላልች ህጎች በተጠቀሱ ጉዲዮች። ፱. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የይግባኝ የዲኝነት ጉዲዮች በይግባኝ የማየት ሥሌጣን ይኖረዋሌ፦ ፩/ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት በመጀመሪያ ዯረጃ ሥሌጣኑ ውሣኔ የሰጠባቸው፣ ፪/ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት በይግባኝ ሰሚነት ሥሌጣኑ የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ከሰጠው ውሳኔ የተሇየ ውሳኔ የሰጠባቸው ፣ ፫/ የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የፋዯራሌ ጉዲዩችን በተወካይነቱ በመጀመሪያ ዯረጃ ስሌጣኑ አይቶ ፬/ የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የፋዯራሌ ጉዲዮችን በተወካይነቱ በይግባኝ ሰሚነት ሥሌጣኑ የክሌለ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ከሰጠው ውሳኔ የተሇየ ፭/ በላልች ሕጏች የተጠቀሱ ጉዲዮችን፡፡ ፲. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የሰበር ሥሌጣን ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት መሠረታዊ የሆነ ጉዲዮች በሰበር የማየት ሥሌጣን ይኖረዋሌ፦ ሀ) የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት በይግባኝ አይቶ የመጨረሻ ውሳኔ የሰጠባቸው ፤ ሇ) የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት የመጨረሻ ውሣኔ የሰጠባቸው፤ ሐ) የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዐስ አንቀጽ (፬)(ሀ) እና (ሸ) ን በተመሇከተ መ) የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዐስ አንቀጽ (፬) (ሇ) በተመሇከተ የመጨረሻ ውሳኔ የሰጠባቸው እና ጉዲዮቹ ሇህዝብ ጥቅም ሀገራዊ ፊይዲ ያሊቸዉ ሲሆኑ፤ ሠ) የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ወይም መንግስቱ በተሰጣቸዉ የዉክሌና ስሌጣን ረ) የአዱስ አበባ ወይም የዴሬዲዋ ከተማ ፌርዴ ቤት የመጨረሻ ውሳኔ የሰጠባቸው ፤ ሰ) በሕግ የመዲኘት ሥሌጣን በተሰጠው አካሌ ወይም በላልች አካሊት የተሰጠ የመጨረሻ እንዯተጠበቁ ሆነዉ ፤ በፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ሉታይ ይችሌ በነበረ ጉዲይ ሊይ መሠረት የተሰጠ የመጨረሻ ውሳኔ፤ ቀ) በላልች ሕጏች የተጠቀሱ ጉዲዮች፡፡ ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ከአምስት ያሊነሱ የሚሰጠው የሕግ ትርጉም ውሳኔው ከተሰጠበት ፫/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሰበር ችልቶች ውሳኔዎች በኤላክትሮኒክስ ወይም በህትመት ሚዱያዎች በተቻሇ ፌጥነት ያሰራጫሌ። ስሇፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እና የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት የዲኝነት ሥሌጣን ፲፩. የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት የመጀመሪያ ዯረጃ ፩/ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ግምታቸዉ ከብር አስር ሚሉዮን (፲ ሚሉዮን ብር) በሊይ በሆኑ በሚከተለት ጉዲዮች ሊይ የመጀመሪያ ዯረጃ ሀ) የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፬ እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ እና ፭ መሰረት በሚነሱ ማናቸዉም የፌትሀብሄር ጉዲዮች፤ ሇ) በአዱስ አበባ እና በዴሬዲዋ በሚነሱ ማናቸዉም የፌትሀብሄር ጉዲዮች፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሀ) ቢኖርም፣ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት በሚከተለት የፌትሐ ብሔር ጉዲዮች ሊይ የመጀመሪያ ዯረጃ ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሀ) በተጠቀሱት የፌትሐብሔር ጉዲዮች፤ ሇ) በሕግ በሚወሰነው መሠረት አንዴን ጉዲይ ከአንዴ የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ችልት ወዯ ላሊ የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ችልት ወይም ወዯ ራሱ ሐ) በላልች ህጏች የተጠቀሱ ጉዲዮች፡፡ ፫/ በዚህ አዋጅ ላልች ዴንጋጌዎች እንዱሁም ታይተዉ ሉወሰኑ የሚችለ በህገ መንግስቱ ምዕራፌ ሶስት ስር የተመሇከቱ መሰረታዊ መብቶች እና ነጻነቶችን ሇማስከበር ሇጉዲዩ ፬/ ማንኛዉም በጉዲዩ ሊይ መብት ወይም ጥቅም ያሇዉ ሰዉ ወይም ጉዲዩን ሇማቅረብ በቂ ምክንያት ያሇዉ ሰዉ መሰረታዊ መብቶች እና ነጻነቶችን ሇማስከበር ሇፋዯራለ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት አቤቱታ ማቅረብ መብት አሇዉ። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) እና (፬) የተጠቀሰ ጉዲይን ሇማስተናገዴ ፌርዴ ቤቱ የፌትሀብሄር ሥነ-ሥርዓት ህግ ቁጥር ከ ፩፻፸፯ እስከ ፩፻፸፱ እንዯአግባብነቱ ሉጠቀም ይችሊሌ፡፡ ፲፪. ፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት የመጀመሪያ ዯረጃ የወንጀሌ ጉዲዮች ሊይ የመጀመሪያ ዯረጃ የዲኝነት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ እና ፬ ሊይ የተመሇከቱና አግባብነት ባሊቸው ሕጏች መሠረት ሇከፌተኛ ፪/ በአዱስ አበባ ወይም በዴሬዲዋ ከተሞች ውስጥ በሚነሱና አግባብነት ባሊቸው ሕጏች መሠረት ሇከፌተኛ ፌርዴ ቤት በሚቀርቡ በላልች ፫/ በላልች ሕጏች ሇፋዯራሌ ፌርዴ ቤት በተሰጡ ፲፫. የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት የይግባኝ ዲኝነት የፌትሐብሔር እና የወንጀሌ ጉዲዮች በይግባኝ ፩/ የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ፪/ በላልች ሕጏች የተጠቀሱ ጉዲዮችን፡፡ ፲፬. የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት የፌትሐ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ የፌትሐብሔር የዲኝነት ሥሌጣን አሇው፦ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ እና ፭ መሠረት በሚቀርቡ የፋዯራሌ የፌትሐ ብሔር ጉዲዮች፤ ፪/ በሕግ ሇላልች አካሊት የተሰጠው የዲኝነት ሥሌጣን እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ በአዱስ አበባ ወይም በዴሬዲዋ ከተማ ውስጥ በሚነሱ ላልች ፫/ በላልች ሕጏች የተጠቀሱ የፌትሀብሄር ጉዲዮች፡፡ ፲፭. የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት የወንጀሌ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ሇፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት የተሰጠው ሥሌጣን እንዯተጠበቀ ሆኖ ፤ በሚከተለት የወንጀሌ ጉዲዮች ሊይ የመጀመሪያ ዯረጃ የዲኝነት ሥሌጣን ይኖረዋሌ፦ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ እና ፬ ሊይ የተመሇከቱና አግባብነት ባሊቸው ሕጏች መሠረት ሇከፌተኛ ፌርዴ ቤት የማይቀርቡ በፋዯራሌ የወንጀሌ ፪/ በሕግ ሇላልች አካሊት የተሰጠው የዲኝነት ሥሌጣን እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ በአዱስ አበባ ወይም ዴሬዲዋ ከተሞች ውስጥ በሚነሱ እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) በማይታዩ ላልች የወንጀሌ ጉዲዮች፤ እና ፫/ በላልች ሕጏች የተጠቀሱ ጉዲዮች፡፡ ፲፮. የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት የይግባኝ የፋዯራሌ መጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት አግባብነት ባሊቸዉ ህጎች በግሌጽ በተሰጡት ጉዲዮች ሊይ በይግባኝ የማየት ስሌጣን ይኖረዋሌ። ም/ኘሬዚዲንቶች፣የምዴብ ችልት ተጠሪ ዲኞች ፲፯. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት በሕግ መሠረት የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶችን ሇማስተዲዯር ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ ፤ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት ቀጥል የተጠቀሱት ስሌጣን እና ተግባራት ይኖሩታሌ፦ የተሰጠው ሥሌጣንና ተግባር እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ዲኞችን፣ የምዴብ ችልቶች ተጠሪ ዲኞችን እና ሰብሳቢ ዲኞችን ይዯሇዴሊሌ ፣ ሥራ ይሰጣሌ፣ ሇ) ሇፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አስፇሊጊ የሆኑ ሐ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ(፪)(ሠ) ሊይ የተጠቀሰውን ጨምሮ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶችን ዕቅዴና በጀት አዘጋጅቶ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ያቀርባሌ፣ ሲፀዴቅም መ) በዚህ አዋጅ ሊይ በተጠቀሰው መሠረት በፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት መውጣት እንዱዘጋጁና እንዱወጡ በማዴረግ ተግባራዊ ሠ) የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶችን የዲኝነት ሥሌጣን በውክሌና ሇሚሰሩ የክሌሌ ፌርዴ ቤቶች የበጀት ማካካሻ ጥያቄ ሊይ ውሳኔ ይሰጣሌ፤ ረ) የክሌሌ ፌርዴ ቤቶች የፋዯራሌ ጉዲዮችን አስመሌክቶ በውክሌና ስሊከናወኑት ተግባር በስታስቲክስ የተዯገፇ ሪፖርት ተዘጋጅቶ ሰ) የዲኞችና የላልች ሠራተኞች ትምህርትና ሸ) በክሌሌ ስሇሚታዩ የፋዯራሌ ጉዲዮች የመዝገብ አያያዝና ጠቅሊሊ አሠራር ከክሌሌ ፌርዴ ቤቶች ጋር በመመካከር የሚሻሻሌበትን ሁኔታ ቀ) ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የበጀት አፇጻጸም ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሪፓርት በ) የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ፌርዴ አፇፃፀም ተቋም ፣ የተከሊካይ ጠበቆችን ቢሮ እና በሕግ ሇፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የተሰጡ ተግባራትን ሇማስፇፀም የሚያስችለ የሥራ ተ) የፋዯራሌ ፌ/ቤቶች ዲኞች ስሌጠና መመሪያ ቸ) ሇኢትዮጵያ የዲኝነት ሥርዓት እዴገት፤ ቀሌጣፊ አሰራር እና ውጤታማነት የሚያግዙ ጥናቶች እንዱካሄደ ያዯርጋሌ፤ተግባራዊነታ ነ) የፋዯራሌ ሸሪአ ፌርዴ ቤቶች በተቋቋሙበት ኘ) በሕግ እና በዚህ አዋጅ የተሰጡ ላልች የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ምክትሌ ኘሬዚዲንት የሚከተለት ስሌጣን እና ተግባር ይኖሩታሌ፦ ፩/ በኘሬዚዲንት የሚመራሇትን ሥራ ማከናዎን፣ ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት በማይኖርበት ጊዜ ኘሬዚዲንቱን ተክቶ መስራት፡፡ ፲፱. ስሇ ፋዯራሌ ከፌተኛ እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንቶች ሥሌጣንና ተግባር ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ፕሬዚዲንት የመምራት እና ክትትሌ የማዴረግ ስሌጣን እንዯተጠበቀ ሆኖ የየፌርዴ ቤቱ ኘሬዚዲንቶች፦ ሇ) የፌርዴ ቤቱን ዲኞች ይዯሇዴሊለ፣ ሥራ ሐ) የፌርዴ ቤቱን የአስተዲዯር ሠራተኞች መ) የየፌርዴ ቤቱን ፊይናንስ ያስተዲዴራለ፤ ሠ) በሕግ እና በዚህ አዋጅ የተሰጡ ላልች ረ) በፌርዴ ቤቱ የሚሰጡ አገሌግልቶች ተገማች፣ ቀሌጣፊ እና ግሌፅ የሚሆኑበትን አሰራር ይዘረጋለ፤ሰሇተፇፃሚነቱም ክትትሌያዯርጋለ፤ እሌባት እንዱያገኙ እና የህግ ባሇሙያ ፪/ የፌርዴ ቤቱን ዕቅዴና በጀት አዘጋጅተው ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ያቀርባለ ፣ የሚቆጣጠሩበት የኦዱት ሥርዓት ይኖራቸዋሌ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (2) የታቀደ ስራዎች ቀሌጣፊ እና ዉጤታማ በሆነ መንገዴ እንዱከናወኑ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚዘረጋዉ የተጠያቂነት ስርዓት የሚመዘን ይሆናሌ። ፬/ የፌርዴ ቤቱን የእቅዴና በጀት አፇፃፀም በየሩብ ዓመቱ ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሪፖርት ፭/ የፋዯራሌ የከፌተኛና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ፮/ የየፌርዴ ቤቱ ምክትሌ ኘሬዚዲንቶች የፌርዴ ቤቱ ኘሬዚዲንት በማይኖርበት ጊዜ በመተካት ይሰራለ፤እንዱሁም በኘሬዚዲንቱ የሚሰጡ ላልች ፯/ የፋዯራሌ ከፌተኛ እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤቶች ኘሬዚዲንቶች እና ምክትሌ ኘሬዚዲንቶች በፌርዴ ቤቶቻቸው በሚገኙ ማናቸዉም ችልቶች ሰብሳቢ ዲኛ ሆነው ሉያስችለ ይችሊለ። ፳. የፋዯራሌ ከፌተኛ እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ምክትሌ ፕሬዚዲንቶች ሥሌጣንና ተግባር ፩/ የፌርዴ ቤቱ ፕሬዚዲንቶች በላለበት ጊዜ ፪/ የፌርዴ ቤቱ ፕሬዚዲንቶች የሚሰጧቸውን ሥራ ፳፩. ስሇ ምዴብ ችልት ተጠሪ ዲኛ ሥሌጣንና ተግባር ፩/ የፋዯራሌ ከፌተኛ እና መጀመሪያ ዯረጀ ፌርዴ የየራሳቸዉ ተጠሪ ዲኛ ይኖራቸዋሌ፡፡ ፪/ የየምዴብ ችልቶቹ ተጠሪ ዲኞች ከዲኝነት ሥራ የሚከተለትን ተግባራት ያከናዉናለ፦ ሀ) የምዴብ ችልቶቹን ሥራ ማስተባበር፤ ሇ) ሇሚቀርቡ አስተዯዯራዊ ቅሬታዎች ምሊሽ መስጠት፣ ሠራተኞችን ማስተዲዯር፤ ሐ) በምዴብ ችልቶቹ ስሇተከናወኑ ሥራዎች ሇየፌርዴ ቤታቸው ኘሬዚዲንት ሪፓርት መ) የየፌርዴ ቤቱ ኘሬዚዲንት የሚሰጧቸዉን ፫/ የፌርዴ ቤቱ ፕሬዚዲንት በሚሰጣቸዉ ዉክሌና መሰረት የምዴብ ችልቱን ፊይናንስ ማስተዲዯር። ፳፪. ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤት የችልት ሰብሳቢ ዲኛ ሶስትና ከሶስት በሊይ የሆኑ ዲኞች በሚያስችለበት ፳፫. የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ችልት ሰብሳቢ ዲኛ ተግባር ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ችልት ሰብሳቢ ዲኛ የሚከተለትን ተግባራት ያከናዉናሌ፦ ሀ) የችልቱ ሥራ በህግ መሠረት መመራቱን ሐ) ሇችልቱ የተመዯቡ የአስተዲዯር ሰራተኞችን መ) ሁለም የችልቱ ዲኞች በችልቱ የሚሰጡ ውሳኔዎችን በማዘጋጀት ተመጣጣኝ ተሳትፍ ፪/ ሰብሳቢ ዲኛው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የዲኝነት ነፃነት በማይጋፊ ሁኔታ ይፇጽማሌ፡፡ ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አዯረጃጀትና የዲኝነት ፳፬. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ዲኞች፣ ላልች ባሇሙያዎች እና የአስተዲዯር ሠራተኞች አስፇሊጊ የሆኑ ዲኞች ይኖሩታሌ፡፡ የሚያስተዲዴራቸው የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ዲይሬክተሮች፣ ሬጅስትራሮች፣ ረዲት ዲኞች፣ የህግ ባሇሙያዎች እና ላልች ሠራተኞች ፳፭. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ችልቶች አስፇሊጊ የሆኑ የፌትሀብሄር እና የወንጀሌ የመጀመሪያ ዯረጃ፣ ይግባኝ ሰሚ እና ሰበር ሰሚ ፪/ በእያንዲንደ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ከ፫ (ሶስት) ባሊነሱ ዲኞች የሚያስችለ ሲሆን የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሰበር ሰሚ ችልቶች ዯግሞ ከ ፭ (አምስት) ፫/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት እና ምክትሌ ኘሬዚዲንት በጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚገኙ ማንኛዉም ችልት ሰብሳቢ ዲኛ ሆነው ፳፮. ከሰባት ያሊነሱ ዲኞች ስሇሚሰየሙበት የሰበር ፩/ አምስት ዲኞች የተሰየሙበት የሰበር ችልት በራሱ አነሳሽነት ቀዴሞ የተሰጠዉን አስገዲጅ የህግ ትርጉም በተሇያዩ ምክንያቶች ማሻሻሌ አስፇሊጊ ሆኖ ካገኘዉ ከሰባት ያሊነሱ ዲኞች በተሰየሙበት የሰበር ችልት እንዱታይ በቂ እና ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ፕሬዚዲንት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተገሇጸዉ መሰረት ጥያቄ ሲቀርብሇት የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ፕሬዚዲንት ከሰባት ያሊነሱ ዲኞች በሚሰየሙበት የሰበር ችልት ጉዲዩ እንዱታይ የሚሰጠዉ የህግ ትርጉም ዉሳኔዉ ከተሰጠበት የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ ፌርዴ ቤት አስገዲጅ ፬/ በዚህ አንቀጽ መሰረት ከሰባት ያሊነሱ ዲኞች የተሰየሙበት የሰበር ችልት ቀዴሞ የሰጠዉን የህግ ትርጉም ከሰባት ባሊነሱ ዲኞች በተመሳሳይ ጭብጥ በላሊ ጊዜ ሉሻሻሌ ይችሊሌ። ፳፯. የሰበር አቤቱታ አቀራረብ ሥነ ሥርዓት ፩/ ሇሰበር ችልት የሚቀርብ የሰበር ማመሌከቻ በውሳኔው ሊይ የተፇፀመውን መሠረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዐስ አንቀጽ (፬) ሊይ ከተሰጠው ትርጉም አንፃር መሌኩ እና የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት መሠረት በአጭሩ ተፅፍ መቅረብ አሇበት፡፡ ፪/ የሚመሇከተው አቤት ባይ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተጠቀሰው መሠረት ከሚያቀርበው የቀረበበትን ውሣኔ እና የበታች ፌርዴ ቤት ውሣኔ ቅጂዎችን ማቅረብ አሇበት፡፡ ሆኖም የሰበር ችልቱ አስፇሊጊ ሆኖ ሲያገኘዉ በስር ፫/ የሰበር ጥያቄ ማመሌከቻ ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት መቅረብ የሚገባው የሰበር ጥያቄ በሚቀርብበት ጉዲይ ሊይ የመጨረሻ ውሣኔ ከተሰጠ ጀምሮ ባለት ፺ (በዘጠና) ቀናት ውስጥ ፳፰. የሰበር አቤቱታን በሰበር ሰሚ ችልት ስሇማየት ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሇሰበር ችልት የሚቀርቡ ጉዲዮችን ክርክር አመራር ሥነ እንዯተጠበቀ ሆኖ ፤ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲ መሠረት አቤቱታ በሰበር የሚሰማው አስቀዴሞ የተሰየሙበት ችልት ውሳኔው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዐስ አንቀጽ (፬) እና አንቀጽ ፲ ሊይ በተመሇከቱት መሠረት ሇሰበር ችልት መታየት ፪/ የሰበር ችልቱ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የተመራሇትን ጉዲይ መርምሮ አቤቱታ በቀረበበት ጉዲይ ሊይ የተፇፀመ መሠረታዊ ፫/ የሰበር ችልቱ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የተመራሇትን ጉዲይ መርምሮ አቤቱታ በቀረበበት ጉዲይ ሊይ ያስቀርባሌ ብል ከተረዲ ጭብጥ በመያዝ በተጠሪ መሌስ እንዱሰጥበት በአመሌካች ከቀረበው የሰበር ማመሌከቻ እና ፬/ ተከራካሪዎች መሌስ እና የመሌስ መሌስ ክርክራቸውን በጽሁፌ አቅርበው ከተቀባበለ መስማት ካሊስፇሇገው በስተቀር በጉዲዩ ሊይ ፳፱. የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እና የፋዯራሌ ፩/ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ሇሥራቸው አስፇሊጊ የሆኑ ፪/ የፋዯራሌ ከፌተኛ እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤቶች በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሇ) እና አንቀጽ ፳፫ ንዐስ አንቀጽ (፪) የሚያስተዲዴሯቸው ሬጅስትራሮች ፣ ረዲት ፫/ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እና የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ችልቶች በአንዴ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) እንዯተጠበቀ ሀ) ከ፲፭ ዓመት በሊይ የሚያስቀጡ የወንጀሌ ሇ) የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚያወጣው ከፌተኛ እና የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤቶች በሶስት ዲኞች እንዱታይ ፴. ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የማስቻያ ሥፌራ ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የማስቻያ ሥፌራ ፪/ የፋዯራሌ ከፌተኛ እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤቶች የማስቻያ ስፌራ በአዱስ አበባ ከተማ፣ በዴሬዲዋ ከተማ እና በፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ አንቀጽ ፸፰ ንዐስ አንቀጽ (፪) ወዯፉት ሉወሰኑ ፫/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) በተመሇከቱት ቦታዎች የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤቶችን ያዯራጃሌ። ፴፩. የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የሥራ ቋንቋ ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የሥራ ቋንቋ አማርኛ ፪/ የአማርኛ ቋንቋ ሇማይችሌ ሰው ፌርዴ ቤቱ ብቃት ያሇው አስተርጓሚ ይመዴብሇታሌ፡፡ ፫/ የምሌክት ቋንቋ ሇሚጠቀም አካሌ ጉዲተኛ በተመሣሣይ የምሌክት ቋንቋ ችልታ ያሇዉ ፬/ በየዯረጃዉ ያለ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የተሟሊ አገሌግልት መስጠት የሚያስችሌ የአስተርጓሚ ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ሇሕዝብ ግሌጽ በሆነ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው ሀ) የተከራካሪዎቹን የግሌ ህይዎት፤ ሇ) የሀገሪቱን ዯህንነት ሇመጠበቅ፤ ሐ) የሕዝብ ሞራሌ ሁኔታ ወይም ግብረገብነት አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ ፌርዴ ቤቶች በዝግ ችልት ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ዲኛ ከዚህ ቀጥል ከተመሇከቱት ምክንያቶች በአንደ ከችልት ሀ) ከተከራካሪዎቹ ከአንዯኛዉ ወገን ወይም ከጠበቃዉ ጋር የሥጋ ወይም የጋብቻ ዝምዴና ሇ) ከተከራካሪዎቹ የአንዯኛዉ ወገን ሞግዚት፣ ነገረ ፇጅ ወይም ጠበቃ በሆኑበት ጉዲይ ሐ) ክርክር የተነሣበትን ጉዲይ አስቀዴሞ በዲኝነት፣ በግሌግሌ ዲኝነት፣ በዕርቅ ያየዉ ሆኖ ከተገኘ። ሆኖም አግባብ ባሇዉ የሥነ- ሥርዓት ህግ መሰረት የይግባኝ ሰሚዉ ፌርዴ ቤት በይግባኝ የቀረበሇትን ጉዲይ ቀዴሞ ወዯወሰነዉ ፌርዴ ቤት በመመሇስ ሂዯት ጉዲዩ የተመራሇት ዲኛ ሊይ ይህ መ) ከተከራካሪዎቹ ወገኖች ከአንዯኛዉ ወይም ከጠበቃዉ ጋር በፌርዴ ቤት የተያዘ ክርክር ሠ) ከዚህ በሊይ ከንዐስ አንቀጽ (፩) (ሀ) እስከ (፩)(መ) ከተመሇከቱት ምክንያቶች ውጭ ትክክሇኛ ፌትሕ አይሰጥም የሚያሰኝ ላሊ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ዲኛው በችልት ሊይ ሉቀመጥ የማይገባዉ መሆኑን ሲያዉቅ ከችልት ተነስቶ ላሊ ዲኛ መተካት ፴፬. ዲኛ ከችልት እንዱነሳ ስሇማመሌከት ፩/ ከተከራካሪዎች አንዯኛው በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፴፫ በተዘረዘሩት ምክንያቶች ዲኛ ከችልት መነሳት ያሇበት እንዯሆነ ይህንኑ በሚመሇከት ሇፌርዴ ቤቱ ማመሌከቻ ማቅረብ ይችሊሌ፡፡ ፪/ ማመሌከቻው የሚቀርበው ክርክሩ ከመጀመሩ በፉት ወይም ማመሌከቻ ሇማቅረብ ምክንያት መኖሩን አመሌካቹ እንዲወቀ ወዱያውኑ መሆን ፫/ ዲኛው ብቻቸውን የሚያስችሌ ከሆነ እና ከችልት ስሇመነሳት የሚቀርበውን ማመሌከቻ ተመሌክቶ ጥያቄውን የተቀበሇ እንዯሆነ ከችልት ይነሳሌ፡፡ ጥያቄውን ያሌተቀበሇ እንዯሆነ ግን በዚያው ፌርዴ ቤት በሚገኝ ላሊ ችልት፤ ላሊ ችልት ከላሇ የዚህኑ ፌርዴ ቤት ውሣኔ ይግባኝ በሚያየው ፌርዴ ቤት እንዱወሰን ይተሊሇፊሌ፡፡ ፬/ ከችልት እንዱነሳ ማመሌከቻ የቀረበሇት ዲኛ ማመሌከቻው በዚያው ችልት ባለ ላልች ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት በ፲፭(አሥራ አምስት) ቀን ውስጥ መወሰን ያሇበት ሲሆን የሚሰጠው ውሣኔ የመጨረሻና ፮/ የሚሰጠውን ውሣኔ ዲኛው ወዱያውኑ መፇጸም ፴፭. ማመሌከቻው ስሇሚያስከትሇው ኪሣራ እና ቅጣት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፬ መሠረት የሚቀርበውን ማመሌከቻ ፌርዴ ቤቱ ተገቢ አይዯሇም በማሇት ሳይቀበሇው ከቀረ የጉዲዩ ውጤት ከግምት ሳይገባ ኪሣራውን የሚከፌሇዉ ማመሌከቻውን ፪/ ከተከራካሪዎቹ አንዯኛዉ ወገን ዲኛው ከችልት እንዱነሳ ያቀረበዉ ማመሌከቻ በቂ ምክንያት ውዴቅ በማዴረግ በአመሌካቹ ሊይ ከብር ፩ሺህ እስከ ፫ሺህ (ከአንዴ ሺህ ብር ያሊነሰ ከሦስት ሺህ ብር) ያሌበሇጠ መቀጫ ሉጥሌ ይችሊሌ፡፡ ሆኖም አቤቱታ አቅራቢዉ ሆን ብል የዲኛዉን ስም ሇማጥፊት ወይም ክብር ሇመጉዲት ወይም ጉዲዮችን ሇማጓተት ዲኛው ከችልት እንዱነሳ አቤቱታ ያቀረበ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ ከብር ፫ሺህ እስከ ፯ሺህ (ከሦስት ሺህ ብር ያሊነሰ ከሰባት ሺህ ብር) ያሌበሇጠ መቀጫ ሉጥሌ ስሇፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በጀትና የሰው ሀብት ፴፮. የፋዯራሌ ፌ/ቤቶች የበጀት አስተዲዯር ነፃነት ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የፋዯራለን መንግስት የዲኝነት አካሌ የሚያስተዲዴርበትን በጀት ሇህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አቅርቦ ያስወስናሌ፤ሲፇቀዴም በጀቱን ያስተዲዴራሌ፡፡ ፪/ ገንዘብ ሚኒስቴር ምክር ቤቱ ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤቱ ያፀዯቀሇትን ዓመታዊ በጀት ፌርዴ ቤቱ የፊይናንስ አሰራርን ተከትል በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት በየሩብ ዓመቱ መጀመሪያ ፋዯራለ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የባንክ ሂሳብ ፴፯. ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በጀት ፩/ በሕገመንግሥቱ አንቀጽ ፸፱ (፮) በተዯነገገው መሰረት የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌ/ቤት ፕሬዚዲንት የፋዯራሌ ፌ/ቤቶችን በጀት አዘጋጅቶ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ያቀርባሌ፡፡ ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌ/ቤት ፕሬዚዲንት ከላልች የፌርዴ ቤት ኃሊፉዎች ጋር በመሆን ሕዝብ ፫/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሇፋዯራሌ ፌርዴ አስመሌክቶ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፬/ የፋዯራሌ ፌ/ቤቶች የበጀት ዓመት የፋዯራሌ መንግሥቱ የበጀት ዓመት ይሆናሌ፡፡ ፴፰. የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የስራ ጌዜ ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች እና ዲኞች የስራ ሰዓት ከላልች የመንግስት መስሪያ ቤቶች የስራ ሰዓት ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተዉ ቢኖርም የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በየአመቱ ከነሐሴ ፩ እስከ መስከረም ፴ ዴረስ ዝግ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተመሇከተዉ ቢኖርም በትርፌ ጊዜ በሚሰሩ ዲኞች ፌርዴ ቤቶቹ ከስራ ጊዜ ዉጭ አስቸኳይ ጉዲዮችን እንዱያስተናግደ ሉዯረግ ይችሊሌ። ዝርዝሩ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚያወጣዉ ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ከዲኞች ውጭ ያለ የራሳቸውን ሠራተኞች የፋዯራሌ የመንግስት የማስተዲዯር ነፃነት አሊቸው ፡፡ እንዯተጠበቀ ሆኖ ከዲኞች ዉጭ ያለ ሰራተኞች ዝውውር፣ሥሌጠና፣ የዯመወዝ ጭማሪ፣ የጥቅማ ጥቅም ክፌያ፣ የሰራተኞች የዱሲፕሉን እና ሇማስፇፀም በሚወጣው ዯንብ አማካኝነት ይሆናሌ፡፡ ፫/ የአስተዲዯር ሠራተኞች መብትና ጥቅማ ጥቅም የመንግስት ሠራተኞች ከተፇቀዯው ያነሰ ሉሆን የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የሂሳብ መዝገብና የበጀት አጠቃቀም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፭ መሰረት ፵፩. የፋዳራሌ ፌርዴ ቤቶች ጉባዔ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አንዴ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ጉባዔ (ከዚህ በኋሊ “ጉባዔ” እየተባሇ የሚጠራ) ፩/ የጉባዔው አባሊት የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በፋዯራሌ ከፌተኛ እና በመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ዲኞች የተወከለ ሁሇት ዲኞች ከእያንዲንዲቸዉ አንዴ ወንዴ አንዴ ሴት፤ የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤቶች ኘሬዚዲንቶች፣ የአዱስ አበባ እና የዴሬዴዋ ከተማ ፌርዴ ፪/ በጉባዔው ሊይ ፋዯራሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ሕግ ዴምፅ የመስጠት መብት ሳይኖረዉ ይሳተፊሌ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ያሌተጠቀሱ ዲኞች፤ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባሊት እና አግባብ ያሊቸው የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችን፣ ማኀበራትን ፣ ዴርጅቶችን ፣ ከፌተኛ ተቋሞችን የሚወክለ ሰዎች ወይም ላልች ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሉጋበዙ ይችሊለ፡፡ ሆኖም ዴምፅ የመስጠት መብት አይኖራቸውም፡፡ ፵፫. የጉባዔው ሥሌጣንና ተግባር ጉባዔው ከዚህ የሚከተለት ሥሌጣንና ተግባራት ፩/ በዲኝነት ነጻነት፣ ገሇሌተኝነት፣ ተጠያቂነት እና ፪/ ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት እና ሇዲኞች አስተዲዯር ጉባኤ በዚህ አዋጅ እና በላልች አግባብነት ባሊቸዉ ህጎች የተሰጠዉ መመሪያ የማዉጣት ስሌጣን እንዯተጠበቀ ሆኖ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የዲኝነት አሠራርን ሇማሻሻሌ የሚረደ መመሪያዎችና ውሳኔዎችን ማሳሇፌ፣ ፫/ አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ አዲዱስ ሕጎች እንዱወጡ ተወካዮች ምክር ቤት ሃሣብ ማቅረብ፣ ፬/ የዲኝነት ሥራ አካሄዴን ሇማቀሊጠፌና ሇማጠናከር የሚረደ ላልች ተግባራትን ማከናወን፤ እና ፵፬. የጉባዔው አሠራር ሥነ-ሥርዓት ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት ፪/ ጉባዔው የራሱን ፀሐፉ ይመዴባሌ፡፡ ፫/ ጉባዔዉ ስራዉን ሇማከናወን የሚረደ ኮሚቴዎችን ፬/ ጉባዔዉ የራሱ ሊይዘን ቢሮ እና ተጠሪዎች አስፇሊጊ በሆኑ ፌርዴ ቤቶችያቋቊማሌ፡፡ ፭/ ጉባዔው የሥራ ባሌሆኑ ቀናት በዓመት አንዴ ጊዜ ይሰበሰባሌ፡፡ አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ ተጨማሪ ፮/ ከጉባዔው አባሊት ሁሇት ሶስተኛው ከተገኙ ብሌጫ ይተሊሇፊሌ፡፡ ዴምፅ እኩሌ ሇእኩሌ በተከፇሇ ጊዜ የጉባዔው ሰብሳቢ ወሳኝ ዴምፅ የፌርዴ ቤት መር አስማሚነት እና የጉዲዮች ፵፭.የፌርዴ ቤት መር አስማሚነት ፩/ በፋዯራሌ የመጀመሪያ ፌርዴ ቤት እና ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ከሚቀርቡ ጉዲዮች ዉስጥ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚያወጣዉ መመሪያ የሚወሰኑ በዋናነት የፌትሀብሄር ጉዲዮች በፌርዴ ቤቶች በሚቋቋም የፌርዴ ቤት መር አስማሚነት በኩሌ ፪/ ተከራካሪ ወገኖች በፌርዴ ቤት መር አስማሚነት ዯብዲቤ ሇፌርዴ ቤት በማቅረብ የፌርዴ ሂዯቱ በአስማሚዉ በግሌጽ ተሇይተዉ ከቀረቡ እና ተከራካሪዎቹ ከፇረሙበት በኋሊ አስማሚዉ ይህን ሰነዴ ሇፌርዴ ቤት ቀርቦ እንዱጸዴቅ ያዯርጋሌ። ሰነደ የቀረበሇት ፌርዴ ቤትም ሰምምነቱ ሇህግ እና ሇሞራሌ ተቃራኒ አሇመሆኑ ከተረጋገጠ በኋሊ እንዱጸዴቅ ያዯርጋሌ። ፬/ የጸዯቀዉ የስምምነት ሰነዴ እንዯማንኛዉም የፌርዴ ቤት ዉሳኔ ተፇጻሚ ይሆናሌ። አስማሚዉ ይህንኑ በመግሇጽ ሇፌርዴ ቤቱ ሪፖርት ያዯርጋሌ። በዴርዴሩ ያሌተገኘ ወገን ተገቢውን ክፌያ ከፌል መዯበኛው የፌርዴ ፮/ በፌርዴ ቤት መር አስማሚነትም ይሁን በላሊ አማራጭ የግጭት መፌቻ ዘዳ ግራ ቀኙ ከተስማሙ በዯንቡ መሰረት ወጭዎች ተቀንሰዉ የሚያግዝ እና አስማሚዎችን የሚቆጣጠር የፌርዴ ቤት አመራሮችን፣ ዲኞችን እና የአስማሚነት ከፌተኛ ባሇሙያዎችን ያካተተ ኮሚቴ የጠቅሊይ ፰/ የዚህን ዴንጋጌ ሇማስፇጸም የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ዝርዝር መመሪያ ያወጣሌ። ፩/ በፌርዴ ቤት መር አስማሚነት የሚዯረገዉ ማንኛዉም ሂዯት በእኩሌነት እና በባሇጉዲዮቹ ሙለ ፌሊጎት ሊይ የተመሰረተ መሆን አሇበት። ፪/ በማስማማት ሂዯቱ ተከራካሪ ወገኖች የሚሰጡት የእምነት ቃልች ወይም ማንኛዉም ንግግሮች ሇዚህም አስማሚዉ ማረጋገጫ ይሰጣሌ። ፫/ በፌርዴ ቤት አስማሚነት በኩሌ የሚዯረጉ ማናቸዉም የሃሳብ ሌዉዉጦች ሚስጥራዊነት ፩/ የአስማሚነት ስሌጠና ወስዯዉ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የሚያወጣዉን ምዘና ያሇፈ ቢያንስ በህግ የመጀመሪያ ዱግሪ ያሊቸዉ እና ከአምስት አመት ያሊነሰ ጊዜ በህግ ሙያ ያገሇገለ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገሇጸዉን ያሟለ ባሇሙያዎች የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ መዝገብ ዉስጥ እንዱካተቱ ይዯረጋለ። ፫/ ፌርዴ ቤቱ እንዯአስፇሊጊነቱ በቋሚነት ወይም ፬/ በዚህ አንቀፅ ከንዐስ አንቀፅ (፩) እሰከ (፫) የተጠቀሰው ቢኖርም ከህግ ሙያ ውጭ በሆነ ላሊ ሙያ ከፌተኛ ሌምዴ ያሊቸው ኤክስፐርቶች ከሙያቸው ጋር ተያያዥ የሆኑትን ሉጨምር ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፮ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተገሇጹ አስማሚዎች የጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚያወጣዉ መመሪያ የሚወሰን ሇአስተዲዯራዊ ጉዲይ እና ዓመታዊ ክፌያ ይከፌሊለ። ፪/ አስማሚዎች በባሇጉዲዮች ተመርጠዉ የማስማማት አገሌግልት ከሰጡ ተገቢዉ ክፌያ ይከፇሊቸዋሌ። ፫/ በማስማማቱ ሂዯት ዉስጥ የሚያሌፈ ባሇጉዲዮች ሇፌርዴ ቤት መር አስማሚነት ተገቢዉን ክፌያ ፬/ ክፌያን በሚመሇከት ዝርዝር መመሪያ በጠቅሊይ ፵፱. የጉዲዮች ፌሰት አስተዲዯር ጉዲዮች የሚስተናገደበት ወይም የሚጠናቀቁበትን የጊዜ ሰላዲ ገዯብ በማስቀመጥ የፌትህ አሰጣጥ ስርዓቱ የተሳሇጠ እና ጥራቱ የሚረጋገጥበት ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገሇጸዉን ሇማስፇጸም ፶. በቴክኖልጅ የተዯገፇ የመዝገብ አመራር ሥርዓት ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በማንኛዉም የፌርዴ ቤት ዯረጃ የሚቀርቡ የፌትሀብሄር ወይም የወንጀሌ ጉዲይ ክርክሮችን አዲዱስ የመረጃ ቴክኖልጅዎችን በመጠቀም ዲጂታሌ ወይም ፪/ ተከራካሪ ወገኖች በተዘረጋዉ ሥርዓት መሰረት ክርክሮቻቸዉን የማካሄዴ ግዳታ አሇባቸዉ። ፶፩. የፌርዴ ቤት ውሣኔዎችና ትዕዛዞች ፩/ በማንኛውም የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት የተሰጠ ውሳኔ እና ትዕዛዝ በህግ እስካሌተሇወጠ ዴረስ ዉሳኔዎች ወይም ትዕዛዞች በሁለም የኢትዮጵያ ክሌልች ዉስጥ ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ በማንኛዉም ክሌሌ ዉስጥ የሚገኝ የመንግስት አካሌ፣ተቋም ወይም መንግስታዊ ያሌሆነ ዴርጅት ወይም ማንኛዉም ሰው ውሳኔዎቹን ወይም ትዕዛዞቹን የመፇጸም እና የማስፇጸም ግዳታ አሇበት። ፫/ ማንኛዉም ሰዉ በዚህ አዋጅ የተጣሇበትን ግዳታ የማይወጣ ከሆነ በዚህ አዋጅና አግባብ ባሇው ፬/ አንዴን ጉዲይ ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የክሌሌ ወይም የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ወይም የአዱስ አበባ ወይም የዴሬዲዋ ከተሞች ሥሌጣናችን አይዯሇም ብሇው የመሇሱት እንዯሆነ ስሌጣኑን በሚመሇከት የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ፩/ የፌርዴ ቤት ወይም የዲኞችን በነጻነት መስራት የሚያዯርግ ወይም ሇማዴረግ የሞከረ ማንኛው ሰዉ በላሊ ህግ ከፌ ያሇ ቅጣት ከላሇ በቀር ከሦስት ወር እሥራት ባሊነሰ ከሁሇት ዓመት ፪/ የፌርዴ ቤትን ትዕዛዝ ወይም ዉሳኔ የማይፇጽም ወይም ሇመፇፀም መሰናክሌ የሚፇጥር ወይም ሲጠየቅ ሇመፇፀም ተባባሪ የማይሆን ማንኛዉም ሰዉ በላሊ ህግ ከፌ ያሇ ቅጣት ከላሇ በቀር ከሁሇት ዓመት በማይበሌጥ ቀሊሌ እስራት ወይም ከአምስት ሺህ ብር በማይበሌጥ ገንዘብ ፶፫. የዉጭ አማካሪ ምክር ቤት ስሇማዯራጀት የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ዲኞች፣ ከፌተኛ ሌምዴ የዲኝነት ሥርዓት የዉጭ አማካሪ ምክር ቤት ፪/ የአማካሪ ምክር ቤቱ የፌርዴ ቤቱን የዲኝነት ሥርዓት ሇማሻሻሌ የሚረደ አስገዲጅ ያሌሆኑ ምክረ ሃሳቦችን በማመንጨት እንዱሁም ላልች በፌርዴ ቤቱ የሚሰጡትን ስራዎች በማከናወን የፌርዴ ቤቱን አስተዲዯር ያግዛሌ። ፫/ አማካሪ ምክር ቤቱ ስራዉን በሚያከናዉንበት ጊዜ የዲኝነት ነጻነትን እና የዲኝነት ሥነ- ምግባርን በማይጻረር መሌኩ በጥብቅ ዱስፕሉን እና በከፌተኛ ሀሊፉነት ስራቸዉን ማከናዎን ፬/ ዝርዝሩ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚያወጣዉ ማንኛውም በሥር ፌርዴ ቤት ውሳኔ ቅር የተሰኘ ሰው አግባብ ሊሇው ፌርዴ ቤት ይግባኝ ሉጠይቅ ፶፭. ዯንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን፡፡ ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም ዯንብ ሉያወጣ ይችሊሌ፡፡ ፪/ የፋዳራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ይህንን አዋጅ ወይም አዋጁን ተከትል የሚወጣውን ዯንብ ሇማሰፇፀም የሚያስችሌ መመሪያ ያወጣሌ፡፡ ፩/ ይህ አዋጅ ተፇጻሚ ከመሆኑ በፉት የተጀመሩ ጉዲዮች በተጀመሩበት ፌርዴ ቤት እና በነባሩ ፪/ በዚህ አዋጅ ከአንቀጽ ፲፩ እስከ አንቀጽ ፲፭ የሚሆኑት አዋጁ ከፀዯቀ ከ፮ ወር በኋሊ ይሆናሌ። ፫/ የአስተዲዯር ሠራተኞች መተዲዯሪያ ዯንብ እስከሚወጣ ዴረስ የሠራተኞች ቅጥር፣ ምዯባ፣ ዝውውር፣ እዴገትና አስተዲዯር የዚህን አዋጅ መርሆዎች ሳይቃረን ቀዴሞ ሲሰራበት በነበረው ፶፯. የተሻሩ እና ተፇጻሚነት የማይኖራቸው ሕጎች ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፮ ሊይ የተጠቀሰው እንዯተጠበቀ ሆኖ ፣ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ሇማሻሻሌ የወጡ ቁጥራቸው ፩፻፴፰/፲፱፻፺፩፣ ፪፻፶፬/፲፱፻፺፫ ፣ ፫፻፳፩/፲፱፻፺፭ እና ፬፻፶፬/፲፱፻፺፯ የሆኑ አዋጆች በዚህ አዋጅ ተሽረዋሌ፡፡ ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ወይም በዚህ አዋጅ የተሸፇኑ ጉዲዮችን የሚመሇከት ማናቸውም ሕግ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፶፮ ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ ይህ አዋጅ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከፀዯቀበት ከጥር ፲፫ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ ሚያዚያ ፲፰ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም	<doc id="b763b67cfb7e9dbe" title="የፌዴራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=abc136c5ed74ce722671ff752a93df38696a8b36" char_count="22047" purity="0.97"> የፌዴራል ፍርድ ቤቶች አዋጅ የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አዋጅ ……..ገጽ ፲፫ሺ፪፻፳፮ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ህገ- መንግስት የዲኝነት ሥሌጣን በፋዯራሌ እና በክሌልች ማንኛውም ሰው በፌርዴ ሉወሰን የሚገባውን ጉዲይ ሇፌርዴ ቤት የማቅረብና ዉሳኔ ወይም ፌርዴ የበኩሊቸውን የማይተካ ሚና የሚወጡበትን ሥርዓት ስሇዲኝነት ነፃነት በተዯነገገዉ መሠረት ተግባራቸውን ተጠያቂነት ባሇበት ሁኔታ ውጤታማ ፣ ቀሌጣፊ ፣ ተዯራሽ እና ተገማች የሆነ አገሌግልት መስጠታቸው የዲኝነት ሥርዓቱን ሇማጠናከር የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በበጀት ምዯባና አስተዲዯር፣በሰው ሀብት ቅጥርና የሚሰሩበትን የሕግ ማዕቀፌ እና የአሰራር ሥርዓት የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አዋጅ ቁጥር ፳፭/፲፱፹፰ በተዯጋጋሚ መሻሻለ ሇአሰራር አመቺ ባሇመሆኑና በተሻሻሇ አዋጅ መተካት ስሊስፇሇገ፤ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ ንዐስ አንቀፅ (፩) ይህ አዋጅ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፬/፪ሺ፲፫” ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ፡፡ ፩/ “ሕገ መንግስት” ማሇት የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግስት ነው፤ ፪/ “የፋዯራሌ መንግሥት ሕጎች” ማሇት በፋዯራሌ መንግሥቱ ሥሌጣን ክሌሌ ሥር የሚወዴቁ ጉዲዮችን የሚመሇከቱ በሥራ ሊይ ያለ ሕጎችን ፫/ “ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች” ማሇት የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት፣ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እና የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ፬/ “መሠረታዊ የሆነ የህግ ስህተት” ማሇት ቀጥል የሚያዛባ ጉሌህ የህግ ስህተት ያሇበትን በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲ መሰረት በፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት ሉታዩ የሚችለ ሀ) የሕገ መንግሥቱን ዴንጋጌዎች የሚቃረን፤ ሇ) ሕግን አሊግባብ የሚተረጉም ወይም ሇጉዲዩ አግባብነት የላሇውን ሕግ የሚጠቅስ፤ ሐ) ሇክርክሩ አግባብነት ያሇው ጭብጥ ሳይያዝ ወይም ከክርክሩ ጋር የማይዛመዴ አግባብነት መ) በዲኝነት ታይቶ ሉወሰን የሚገባውን ጉዲይ ሠ) በፌርዴ አፇጻጸም ሂዯት ከዋናው ፌርዴ ጋር የማይገናኝ ትእዛዝ የተሰጠበት፤ ረ) ጉዲዩን አይቶ የመወሰን የዲኝነት ሥሌጣን ሰ) የአስተዲዯር አካሌ ወይም ተቋም ከህግ ሸ) የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሰበር ሰሚ ፭/ “የመጨረሻ ውሳኔ” ማሇት በፌርዴ ቤት ፣ በሕግ የመዲኘት ሥሌጣን በተሰጠው አካሌ፣ በተቋማት ወይም በአማራጭ የክርክር መፌቻ ዘዳዎች የተሰጠ እና ሇጉዲዩ እሌባት የሚሰጥ ፌርዴ ፣ ብይን፣ ትዕዛዝ፣ ውሳኔ እና/ወይም የይግባኝ ሂዯቶችን የጨረሰ ፌርዴ፣ ብይን፣ ትዕዛዝ ወይም ፮/ «የፋዯራሌ መንግስት ባሇስሌጣኖች» ማሇት የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት እና የፋዯሬሽን ምክር ቤት አባሊት፣ ከሚኒስቴር ዯረጃ በሊይ ሚኒስትሮች እና የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ዲኞች እና በተመሳሳይ ዯረጃ ሊይ የሚገኙ የፋዯራሌ መንግስት ባሇስሌጣኖች ናቸዉ፤ ፯/ «የፋዯራሌ መንግስት ሰራተኞች» ማሇት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ፮ ስር ከተጠቀሱት ዉጭ ያለ በፋዯራሌ መንግስት ስራ ሊይ የተሰማሩ ፰/ "የአስተዲዯር ሠራተኛ" ማሇት ከዲኛ እና ሁለንም የፌርዴ ቤት ሰራተኛ ያጠቃሌሊሌ፤ ፱/ “ሰው” ማሇት የተፇጥሮ ወይም በሕግ የሰውነት ፲/ “የከተማ አስተዲዯር ፌርዴ ቤቶች” ማሇት በአዱስ አበባ ከተማ አሰተዲዯር ቻርተር አዋጅ አስተዲዯር ፌርዴ ቤት እና በዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯር ማቋቋሚያ ቻርተር አዋጅ መሠረት የተቋቋመ ፌርዴ ቤት ማሇት ነው፤ ፲፩/ በዚህ አዋጅ በወንዴ ፆታ የተዯነገገው የሴትንም ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የወሌ የዲኝነት ሥሌጣን ፩/ የፋዳራሌ ፌርዴ ቤቶች የሚከተለት ሊይ ሀ) ሕገ መንግሥቱን፣ የፋዯራሌ መንግሥቱን ሕጎች ወይም ኢትዮጵያ የተቀበሇቻቸዉ እና ያፀዯቀቻቸዉ ዓሇም አቀፌ ስምምነቶችን መሠረት በማዴረግ በሚነሱ ጉዲዮች፤ ሇ) በፋዯራሌ መንግሥቱ ሕግ ተገሌጸው መንግስት ሕግ በተገሇጹ ቦታዎች፡፡ ፪/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በሚሰጡት የዲኝነት አገሌግልት በህገ መንግስቱ አንቀጽ ፱(፪) እና ፲፫(፩) መሰረት የህገ መንግስቱን ዴንጋጌወች የፋዳራሌ ፌርዴ ቤቶች በሚከተለት የወንጀሌ ጉዲዮች ሊይ የዲኝነት ሥሌጣን ይኖራቸዋሌ፦ ፩/ በአገር ሊይ በሚፇፀሙ ወንጀልች፣ ፪/ በውጭ ሀገር መንግሥት ሊይ የሚፇጸሙ ፫/ ዓሇም አቀፌ ሕጏችን በመጣስ የሚፇፀሙ ፬/ ከአንዴ ክሌሌ በሊይ ወይም በዓሇም አቀፌ ዯረጃ አገሌግልት በሚሰጡ መገናኛዎች ዯህንነትና ነፃነት ሊይ የሚፇጸሙ ወንጀልች፣ ፭/ የበረራ ዯህንነትን የሚመሇከቱ ወንጀልች፤ ፮/ ዓሇም አቀፌ የዱኘልማቲክ ሕጎችና ሌምድች እንዱሁም ኢትዮጵያ አባሌ የሆነችባቸው ላልች ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች እንዯተጠበቁ ሆነው፤ የዓሇምአቀፌ ዴርጅቶች፣ የውጭ መንግሥታት ወኪልች ተጠያቂ በሚሆኑባቸው ወይም ሌዩ መብትና ጥበቃ ያሊቸው በኢትዮጵያ ውስጥ የሚኖሩ የውጭ ሀገር ሰዎች ተበዲይ ወይም ፯/ የአዯገኛና አዯንዛዥ ዕጾች ሕገ-ወጥ ዝውውርን ፰/ በተሇያዩ ክሌልች ወይም በፋዯራሌና በክሌሌ ፲/ በፋዯራሌ መንግሥቱ የቀረጥና የግብር ገቢዎች ፲፩/ በፋዯራሌ መንግሥቱ የገንዘብ እና ኢኮኖሚ ጥቅሞች ሊይ የሚፇፀሙ ወንጀልች፤ ፲፪/ በታወቁ ገንዘቦች፣የግዳታ ወይም የዋስትና ሰነድች፣ ቴምብሮች ወይም መሳሪያዎች ሊይ ፲፫/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና አንቀጽ ፲፭ ንዐስ አንቀጽ (፪) እንዯተጠበቀ ሉያስቀጡ የሚችለ የውጭ ሀገር ዜጎች ተበዲይ ወይም ተከሳሽ የሆኑባቸው ወንጀልች፣ በማናቸዉም የወንጀሌ ጉዲዮች እና የፋዯራሌ በኃሊፉነታቸው ምክንያት ተጠያቂ የሚሆኑባቸው በሚፇጸሙ እና የአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና አንቀጽ ፲፭ ንዐስ አንቀጽ (፪) እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ከ፭ ዓመት ጽኑ እሥራት በሊይ ሉያስቀጡ የሚችለ ወንጀልች፤ ፲፮/ ሇከተማ አሰተዲዯር ፌርዴ ቤቶች በቻርተር አዋጅ ከተሰጣቸው የዯንብ መተሊሇፌ እና በወንጀሌ ሕግ ሥነ-ሥርዓት እና የማስረጃ ሕግ መሠረት የሚቀርቡ የብርበራ ትዕዛዝ፣ የመያዣ በተመሇከተ በጊዜ ቀጠሮ ጥያቄና የዋስትና ጉዲይ ሊይ መርምሮ ትዕዛዝ መስጠት ጉዲዮችን ከማየት በተጨማሪ በግሌ አቤቱታ አቅራቢነት የሚያስከስሱ የወንጀሌ ጉዲዮችን የሚመሇከቱ ሆኖ ከእነዚህ ውጭ ያለ የወንጀሌ ጉዲዮች በፋዳራሌ ፌርዴ ቤቶች የሚዲኙ ይሆናለ፤ ፲፯/ በላልች ሕጏች በተጠቀሱ ጉዲዮች፡፡ ፭. የፌትሐ ብሔር የዲኝነት ሥሌጣን ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በሚከተለት የፌትሐ ሀ) የግሇሰብ ዓሇም አቀፌ ሕግን በሚመሇከቱ ሐ) ዜግነትን በሚመሇከቱ ጉዲዮች ሊይ በሚነሱ መ) ከመክሰር ጋር በተያያዙ ጉዲዮች፤ ስምምነቶች እንዯተጠበቁ ሆነው፤ የውጭ ሀገር አምባሳዯሮች፣ ቆንስሊዎች፣ የዓሇም አቀፌ ዴርጅቶች፣ የውጭ መንግሥታት ወኪልች ተጠያቂ በሆኑባቸው ወይም/እና ሌዩ መብትና ጥበቃ ያሊቸው በኢትዮጵያ ሰ) የፋዯራሌ መንግሥቱን ንብረቶች በተመሇከተ ሸ) መዯበኛ ነዋሪነታቸው በተሇያዩ ክሌልች፣ በክሌሌ እና በአዱስ አበባ ከተማ፣ በክሌሌ እና በዴሬዲዋ ከተማ፣ በአዱስ አበባ ወይም ሠራተኞች በስራቸዉ ወይም በሃሊፉነታቸዉ ምክንያት ኃሊፉ በሚሆኑባቸው ጉዲዮች፣ በ) የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ንዐስ አንቀጽ (፪) እና አንቀጽ ፲፬ ንዐስ አንቀጽ (፪) ሊይ የተጠቀሰው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ የውጭ አገር ዜጋ ከሳሽ ወይም ተከሳሽ የሆነበት ጉዲይ፤ ተ) በፋዯራሌ መንግሥቱ አካሊት የተመዘገቡ ማህበሮችን በሚመሇከት የሚነሱ ክርክሮች፣ ቸ) የሚተሊሇፈ የገንዘብ ሰነድች በተመሇከተ አ) በፇጠራ፣ በዴርሰትና ሥነ ጥበብ፣ ቅጅ እና ተዛማጅ መብቶች ባሇቤትነት በተመሇከተ ነ) የኢንሹራንስ ውሌን በተመሇከተ የሚነሱ ኘ) ተገድ የመያዝ ሕጋዊነትን ሇማጣራት ዯ) ሇከተማ አስተዲዯር ፌርዴ ቤቶች በቻርተር አዋጅ የተሰጣቸው የፌትሀብሄር ዲኝነት ሥሌጣን ማሇትም በወሳኝ ኩነት ምዝገባ እና መታዎቂያ ወረቀት ህግ መሠረት በሚሰጥ ሰነዴ ጋር በተያያዘ፣ ከስም ሇውጥ፣ ሚስትነት የአሳዲሪነት የሞግዚትነት ማስረጃ በሚነሳ የይዞታ ወይም የባሇቤትነት ወይም ላሊ ማንኛውም ክርክር፣ በከተማው ውስጥ ከሚገኝ እዴር ጋር በተያያዘ የመዲኘት ሥሌጣናቸው እንዯተጠበቀ ሆኖ በተጨማሪ በግሇሰቦች መካከሌ የሚዯረጉ እስከ ብር የሚመሇከቱ ሆኖ ቀሪ በአዱስ አበባ እና ክርክሮች በፋዳራሌ ፌርዴ ቤቶች የሚዲኙ ጀ) በላልች ሕጏች የተጠቀሱ ጉዲዮች፡፡ ፪/ የክሌሌ ጉዲይ በክሌለ ፌርዴ ቤት እየታየ እያሇ ወይም ከተወሰነ በኋሊ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ፩ «ሸ» እና «ነ» ሊይ የተጠቀሰ ተከራካሪ በማንኛውም ሁኔታ ወዯ ክርክሩ ቢገባ እንኳ ጉዲዮ በክሌለ ፌርዴ ቤት መታየቱ ፮. የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ስሇሚሠሩባቸው መሠረታዊ ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የሥሌጣን ክሌሊቸውን መሠረት አዴርገው የሚቀርቡ ጉዲዮችን ወይም ሀ) ህገ መንግሥቱን ፣ የፋዯራሌ መንግሥቱን ሕጏችና ኢትዮጵያ አባሌ የሆነችባቸዉን ሇ) ጉዲዩ የክሌሌ ፣የአዱስ አበባ ወይም ዴሬዲዋ ከተሞችን ሕግ የሚመሇከት ሆኖ ሲገኝ የክሌለን ወይም የከተማውን ሕግ ፡፡ ፯. የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ስሇሚሠሩባቸው የሥነ በሥራ ሊይ ያለ የወንጀሌ እና የፌትሐ ብሔር እስካሌተቃረኑ ዴረስ እንዱሁም ላልች አግባብነት ያሊቸው ሕጎች በዚህ አዋጅ ባሌተሸፇኑ ጉዲዮች ስሇ ፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የዲኝነት ፰. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የመጀመሪያ ዯረጃ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚከተለት ሊይ የመጀመሪያ ዯረጃ የዲኝነት ሥሌጣን ይኖረዋሌ፦ ፩/ በሕግ በሚወሰነው መሠረት አንዴ ጉዲይ ከአንዴ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ችልት ወዯ ላሊ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ችልት ወይም ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ወዯ ፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እንዱዛወር በሚቀርብ ጥያቄ፤ እና ፪/ በላልች ህጎች በተጠቀሱ ጉዲዮች። ፱. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የይግባኝ የዲኝነት ጉዲዮች በይግባኝ የማየት ሥሌጣን ይኖረዋሌ፦ ፩/ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት በመጀመሪያ ዯረጃ ሥሌጣኑ ውሣኔ የሰጠባቸው፣ ፪/ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት በይግባኝ ሰሚነት ሥሌጣኑ የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ከሰጠው ውሳኔ የተሇየ ውሳኔ የሰጠባቸው ፣ ፫/ የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የፋዯራሌ ጉዲዩችን በተወካይነቱ በመጀመሪያ ዯረጃ ስሌጣኑ አይቶ ፬/ የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የፋዯራሌ ጉዲዮችን በተወካይነቱ በይግባኝ ሰሚነት ሥሌጣኑ የክሌለ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ከሰጠው ውሳኔ የተሇየ ፭/ በላልች ሕጏች የተጠቀሱ ጉዲዮችን፡፡ ፲. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የሰበር ሥሌጣን ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት መሠረታዊ የሆነ ጉዲዮች በሰበር የማየት ሥሌጣን ይኖረዋሌ፦ ሀ) የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት በይግባኝ አይቶ የመጨረሻ ውሳኔ የሰጠባቸው ፤ ሇ) የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት የመጨረሻ ውሣኔ የሰጠባቸው፤ ሐ) የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዐስ አንቀጽ (፬)(ሀ) እና (ሸ) ን በተመሇከተ መ) የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሰበር ሰሚ ችልት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዐስ አንቀጽ (፬) (ሇ) በተመሇከተ የመጨረሻ ውሳኔ የሰጠባቸው እና ጉዲዮቹ ሇህዝብ ጥቅም ሀገራዊ ፊይዲ ያሊቸዉ ሲሆኑ፤ ሠ) የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ወይም መንግስቱ በተሰጣቸዉ የዉክሌና ስሌጣን ረ) የአዱስ አበባ ወይም የዴሬዲዋ ከተማ ፌርዴ ቤት የመጨረሻ ውሳኔ የሰጠባቸው ፤ ሰ) በሕግ የመዲኘት ሥሌጣን በተሰጠው አካሌ ወይም በላልች አካሊት የተሰጠ የመጨረሻ እንዯተጠበቁ ሆነዉ ፤ በፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ሉታይ ይችሌ በነበረ ጉዲይ ሊይ መሠረት የተሰጠ የመጨረሻ ውሳኔ፤ ቀ) በላልች ሕጏች የተጠቀሱ ጉዲዮች፡፡ ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ከአምስት ያሊነሱ የሚሰጠው የሕግ ትርጉም ውሳኔው ከተሰጠበት ፫/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሰበር ችልቶች ውሳኔዎች በኤላክትሮኒክስ ወይም በህትመት ሚዱያዎች በተቻሇ ፌጥነት ያሰራጫሌ። ስሇፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እና የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት የዲኝነት ሥሌጣን ፲፩. የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት የመጀመሪያ ዯረጃ ፩/ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ግምታቸዉ ከብር አስር ሚሉዮን (፲ ሚሉዮን ብር) በሊይ በሆኑ በሚከተለት ጉዲዮች ሊይ የመጀመሪያ ዯረጃ ሀ) የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፬ እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ እና ፭ መሰረት በሚነሱ ማናቸዉም የፌትሀብሄር ጉዲዮች፤ ሇ) በአዱስ አበባ እና በዴሬዲዋ በሚነሱ ማናቸዉም የፌትሀብሄር ጉዲዮች፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሀ) ቢኖርም፣ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት በሚከተለት የፌትሐ ብሔር ጉዲዮች ሊይ የመጀመሪያ ዯረጃ ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፭ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሀ) በተጠቀሱት የፌትሐብሔር ጉዲዮች፤ ሇ) በሕግ በሚወሰነው መሠረት አንዴን ጉዲይ ከአንዴ የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ችልት ወዯ ላሊ የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ችልት ወይም ወዯ ራሱ ሐ) በላልች ህጏች የተጠቀሱ ጉዲዮች፡፡ ፫/ በዚህ አዋጅ ላልች ዴንጋጌዎች እንዱሁም ታይተዉ ሉወሰኑ የሚችለ በህገ መንግስቱ ምዕራፌ ሶስት ስር የተመሇከቱ መሰረታዊ መብቶች እና ነጻነቶችን ሇማስከበር ሇጉዲዩ ፬/ ማንኛዉም በጉዲዩ ሊይ መብት ወይም ጥቅም ያሇዉ ሰዉ ወይም ጉዲዩን ሇማቅረብ በቂ ምክንያት ያሇዉ ሰዉ መሰረታዊ መብቶች እና ነጻነቶችን ሇማስከበር ሇፋዯራለ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት አቤቱታ ማቅረብ መብት አሇዉ። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) እና (፬) የተጠቀሰ ጉዲይን ሇማስተናገዴ ፌርዴ ቤቱ የፌትሀብሄር ሥነ-ሥርዓት ህግ ቁጥር ከ ፩፻፸፯ እስከ ፩፻፸፱ እንዯአግባብነቱ ሉጠቀም ይችሊሌ፡፡ ፲፪. ፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት የመጀመሪያ ዯረጃ የወንጀሌ ጉዲዮች ሊይ የመጀመሪያ ዯረጃ የዲኝነት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ እና ፬ ሊይ የተመሇከቱና አግባብነት ባሊቸው ሕጏች መሠረት ሇከፌተኛ ፪/ በአዱስ አበባ ወይም በዴሬዲዋ ከተሞች ውስጥ በሚነሱና አግባብነት ባሊቸው ሕጏች መሠረት ሇከፌተኛ ፌርዴ ቤት በሚቀርቡ በላልች ፫/ በላልች ሕጏች ሇፋዯራሌ ፌርዴ ቤት በተሰጡ ፲፫. የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት የይግባኝ ዲኝነት የፌትሐብሔር እና የወንጀሌ ጉዲዮች በይግባኝ ፩/ የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ፪/ በላልች ሕጏች የተጠቀሱ ጉዲዮችን፡፡ ፲፬. የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት የፌትሐ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ የፌትሐብሔር የዲኝነት ሥሌጣን አሇው፦ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ እና ፭ መሠረት በሚቀርቡ የፋዯራሌ የፌትሐ ብሔር ጉዲዮች፤ ፪/ በሕግ ሇላልች አካሊት የተሰጠው የዲኝነት ሥሌጣን እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ በአዱስ አበባ ወይም በዴሬዲዋ ከተማ ውስጥ በሚነሱ ላልች ፫/ በላልች ሕጏች የተጠቀሱ የፌትሀብሄር ጉዲዮች፡፡ ፲፭. የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት የወንጀሌ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ሇፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት የተሰጠው ሥሌጣን እንዯተጠበቀ ሆኖ ፤ በሚከተለት የወንጀሌ ጉዲዮች ሊይ የመጀመሪያ ዯረጃ የዲኝነት ሥሌጣን ይኖረዋሌ፦ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ እና ፬ ሊይ የተመሇከቱና አግባብነት ባሊቸው ሕጏች መሠረት ሇከፌተኛ ፌርዴ ቤት የማይቀርቡ በፋዯራሌ የወንጀሌ ፪/ በሕግ ሇላልች አካሊት የተሰጠው የዲኝነት ሥሌጣን እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ በአዱስ አበባ ወይም ዴሬዲዋ ከተሞች ውስጥ በሚነሱ እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪ ንዐስ አንቀጽ (፪) በማይታዩ ላልች የወንጀሌ ጉዲዮች፤ እና ፫/ በላልች ሕጏች የተጠቀሱ ጉዲዮች፡፡ ፲፮. የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት የይግባኝ የፋዯራሌ መጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት አግባብነት ባሊቸዉ ህጎች በግሌጽ በተሰጡት ጉዲዮች ሊይ በይግባኝ የማየት ስሌጣን ይኖረዋሌ። ም/ኘሬዚዲንቶች፣የምዴብ ችልት ተጠሪ ዲኞች ፲፯. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት በሕግ መሠረት የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶችን ሇማስተዲዯር ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ ፤ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት ቀጥል የተጠቀሱት ስሌጣን እና ተግባራት ይኖሩታሌ፦ የተሰጠው ሥሌጣንና ተግባር እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ዲኞችን፣ የምዴብ ችልቶች ተጠሪ ዲኞችን እና ሰብሳቢ ዲኞችን ይዯሇዴሊሌ ፣ ሥራ ይሰጣሌ፣ ሇ) ሇፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አስፇሊጊ የሆኑ ሐ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ(፪)(ሠ) ሊይ የተጠቀሰውን ጨምሮ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶችን ዕቅዴና በጀት አዘጋጅቶ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ያቀርባሌ፣ ሲፀዴቅም መ) በዚህ አዋጅ ሊይ በተጠቀሰው መሠረት በፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት መውጣት እንዱዘጋጁና እንዱወጡ በማዴረግ ተግባራዊ ሠ) የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶችን የዲኝነት ሥሌጣን በውክሌና ሇሚሰሩ የክሌሌ ፌርዴ ቤቶች የበጀት ማካካሻ ጥያቄ ሊይ ውሳኔ ይሰጣሌ፤ ረ) የክሌሌ ፌርዴ ቤቶች የፋዯራሌ ጉዲዮችን አስመሌክቶ በውክሌና ስሊከናወኑት ተግባር በስታስቲክስ የተዯገፇ ሪፖርት ተዘጋጅቶ ሰ) የዲኞችና የላልች ሠራተኞች ትምህርትና ሸ) በክሌሌ ስሇሚታዩ የፋዯራሌ ጉዲዮች የመዝገብ አያያዝና ጠቅሊሊ አሠራር ከክሌሌ ፌርዴ ቤቶች ጋር በመመካከር የሚሻሻሌበትን ሁኔታ ቀ) ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የበጀት አፇጻጸም ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሪፓርት በ) የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ፌርዴ አፇፃፀም ተቋም ፣ የተከሊካይ ጠበቆችን ቢሮ እና በሕግ ሇፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የተሰጡ ተግባራትን ሇማስፇፀም የሚያስችለ የሥራ ተ) የፋዯራሌ ፌ/ቤቶች ዲኞች ስሌጠና መመሪያ ቸ) ሇኢትዮጵያ የዲኝነት ሥርዓት እዴገት፤ ቀሌጣፊ አሰራር እና ውጤታማነት የሚያግዙ ጥናቶች እንዱካሄደ ያዯርጋሌ፤ተግባራዊነታ ነ) የፋዯራሌ ሸሪአ ፌርዴ ቤቶች በተቋቋሙበት ኘ) በሕግ እና በዚህ አዋጅ የተሰጡ ላልች የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ምክትሌ ኘሬዚዲንት የሚከተለት ስሌጣን እና ተግባር ይኖሩታሌ፦ ፩/ በኘሬዚዲንት የሚመራሇትን ሥራ ማከናዎን፣ ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት በማይኖርበት ጊዜ ኘሬዚዲንቱን ተክቶ መስራት፡፡ ፲፱. ስሇ ፋዯራሌ ከፌተኛ እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንቶች ሥሌጣንና ተግባር ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ፕሬዚዲንት የመምራት እና ክትትሌ የማዴረግ ስሌጣን እንዯተጠበቀ ሆኖ የየፌርዴ ቤቱ ኘሬዚዲንቶች፦ ሇ) የፌርዴ ቤቱን ዲኞች ይዯሇዴሊለ፣ ሥራ ሐ) የፌርዴ ቤቱን የአስተዲዯር ሠራተኞች መ) የየፌርዴ ቤቱን ፊይናንስ ያስተዲዴራለ፤ ሠ) በሕግ እና በዚህ አዋጅ የተሰጡ ላልች ረ) በፌርዴ ቤቱ የሚሰጡ አገሌግልቶች ተገማች፣ ቀሌጣፊ እና ግሌፅ የሚሆኑበትን አሰራር ይዘረጋለ፤ሰሇተፇፃሚነቱም ክትትሌያዯርጋለ፤ እሌባት እንዱያገኙ እና የህግ ባሇሙያ ፪/ የፌርዴ ቤቱን ዕቅዴና በጀት አዘጋጅተው ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ያቀርባለ ፣ የሚቆጣጠሩበት የኦዱት ሥርዓት ይኖራቸዋሌ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (2) የታቀደ ስራዎች ቀሌጣፊ እና ዉጤታማ በሆነ መንገዴ እንዱከናወኑ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚዘረጋዉ የተጠያቂነት ስርዓት የሚመዘን ይሆናሌ። ፬/ የፌርዴ ቤቱን የእቅዴና በጀት አፇፃፀም በየሩብ ዓመቱ ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሪፖርት ፭/ የፋዯራሌ የከፌተኛና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ፮/ የየፌርዴ ቤቱ ምክትሌ ኘሬዚዲንቶች የፌርዴ ቤቱ ኘሬዚዲንት በማይኖርበት ጊዜ በመተካት ይሰራለ፤እንዱሁም በኘሬዚዲንቱ የሚሰጡ ላልች ፯/ የፋዯራሌ ከፌተኛ እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤቶች ኘሬዚዲንቶች እና ምክትሌ ኘሬዚዲንቶች በፌርዴ ቤቶቻቸው በሚገኙ ማናቸዉም ችልቶች ሰብሳቢ ዲኛ ሆነው ሉያስችለ ይችሊለ። ፳. የፋዯራሌ ከፌተኛ እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ምክትሌ ፕሬዚዲንቶች ሥሌጣንና ተግባር ፩/ የፌርዴ ቤቱ ፕሬዚዲንቶች በላለበት ጊዜ ፪/ የፌርዴ ቤቱ ፕሬዚዲንቶች የሚሰጧቸውን ሥራ ፳፩. ስሇ ምዴብ ችልት ተጠሪ ዲኛ ሥሌጣንና ተግባር ፩/ የፋዯራሌ ከፌተኛ እና መጀመሪያ ዯረጀ ፌርዴ የየራሳቸዉ ተጠሪ ዲኛ ይኖራቸዋሌ፡፡ ፪/ የየምዴብ ችልቶቹ ተጠሪ ዲኞች ከዲኝነት ሥራ የሚከተለትን ተግባራት ያከናዉናለ፦ ሀ) የምዴብ ችልቶቹን ሥራ ማስተባበር፤ ሇ) ሇሚቀርቡ አስተዯዯራዊ ቅሬታዎች ምሊሽ መስጠት፣ ሠራተኞችን ማስተዲዯር፤ ሐ) በምዴብ ችልቶቹ ስሇተከናወኑ ሥራዎች ሇየፌርዴ ቤታቸው ኘሬዚዲንት ሪፓርት መ) የየፌርዴ ቤቱ ኘሬዚዲንት የሚሰጧቸዉን ፫/ የፌርዴ ቤቱ ፕሬዚዲንት በሚሰጣቸዉ ዉክሌና መሰረት የምዴብ ችልቱን ፊይናንስ ማስተዲዯር። ፳፪. ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤት የችልት ሰብሳቢ ዲኛ ሶስትና ከሶስት በሊይ የሆኑ ዲኞች በሚያስችለበት ፳፫. የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ችልት ሰብሳቢ ዲኛ ተግባር ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ችልት ሰብሳቢ ዲኛ የሚከተለትን ተግባራት ያከናዉናሌ፦ ሀ) የችልቱ ሥራ በህግ መሠረት መመራቱን ሐ) ሇችልቱ የተመዯቡ የአስተዲዯር ሰራተኞችን መ) ሁለም የችልቱ ዲኞች በችልቱ የሚሰጡ ውሳኔዎችን በማዘጋጀት ተመጣጣኝ ተሳትፍ ፪/ ሰብሳቢ ዲኛው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የዲኝነት ነፃነት በማይጋፊ ሁኔታ ይፇጽማሌ፡፡ ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አዯረጃጀትና የዲኝነት ፳፬. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ዲኞች፣ ላልች ባሇሙያዎች እና የአስተዲዯር ሠራተኞች አስፇሊጊ የሆኑ ዲኞች ይኖሩታሌ፡፡ የሚያስተዲዴራቸው የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ዲይሬክተሮች፣ ሬጅስትራሮች፣ ረዲት ዲኞች፣ የህግ ባሇሙያዎች እና ላልች ሠራተኞች ፳፭. የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ችልቶች አስፇሊጊ የሆኑ የፌትሀብሄር እና የወንጀሌ የመጀመሪያ ዯረጃ፣ ይግባኝ ሰሚ እና ሰበር ሰሚ ፪/ በእያንዲንደ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ይግባኝ ሰሚ ችልት ከ፫ (ሶስት) ባሊነሱ ዲኞች የሚያስችለ ሲሆን የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሰበር ሰሚ ችልቶች ዯግሞ ከ ፭ (አምስት) ፫/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት እና ምክትሌ ኘሬዚዲንት በጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚገኙ ማንኛዉም ችልት ሰብሳቢ ዲኛ ሆነው ፳፮. ከሰባት ያሊነሱ ዲኞች ስሇሚሰየሙበት የሰበር ፩/ አምስት ዲኞች የተሰየሙበት የሰበር ችልት በራሱ አነሳሽነት ቀዴሞ የተሰጠዉን አስገዲጅ የህግ ትርጉም በተሇያዩ ምክንያቶች ማሻሻሌ አስፇሊጊ ሆኖ ካገኘዉ ከሰባት ያሊነሱ ዲኞች በተሰየሙበት የሰበር ችልት እንዱታይ በቂ እና ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ፕሬዚዲንት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተገሇጸዉ መሰረት ጥያቄ ሲቀርብሇት የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ፕሬዚዲንት ከሰባት ያሊነሱ ዲኞች በሚሰየሙበት የሰበር ችልት ጉዲዩ እንዱታይ የሚሰጠዉ የህግ ትርጉም ዉሳኔዉ ከተሰጠበት የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ ፌርዴ ቤት አስገዲጅ ፬/ በዚህ አንቀጽ መሰረት ከሰባት ያሊነሱ ዲኞች የተሰየሙበት የሰበር ችልት ቀዴሞ የሰጠዉን የህግ ትርጉም ከሰባት ባሊነሱ ዲኞች በተመሳሳይ ጭብጥ በላሊ ጊዜ ሉሻሻሌ ይችሊሌ። ፳፯. የሰበር አቤቱታ አቀራረብ ሥነ ሥርዓት ፩/ ሇሰበር ችልት የሚቀርብ የሰበር ማመሌከቻ በውሳኔው ሊይ የተፇፀመውን መሠረታዊ የሆነ የሕግ ስህተት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዐስ አንቀጽ (፬) ሊይ ከተሰጠው ትርጉም አንፃር መሌኩ እና የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት መሠረት በአጭሩ ተፅፍ መቅረብ አሇበት፡፡ ፪/ የሚመሇከተው አቤት ባይ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተጠቀሰው መሠረት ከሚያቀርበው የቀረበበትን ውሣኔ እና የበታች ፌርዴ ቤት ውሣኔ ቅጂዎችን ማቅረብ አሇበት፡፡ ሆኖም የሰበር ችልቱ አስፇሊጊ ሆኖ ሲያገኘዉ በስር ፫/ የሰበር ጥያቄ ማመሌከቻ ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት መቅረብ የሚገባው የሰበር ጥያቄ በሚቀርብበት ጉዲይ ሊይ የመጨረሻ ውሣኔ ከተሰጠ ጀምሮ ባለት ፺ (በዘጠና) ቀናት ውስጥ ፳፰. የሰበር አቤቱታን በሰበር ሰሚ ችልት ስሇማየት ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሇሰበር ችልት የሚቀርቡ ጉዲዮችን ክርክር አመራር ሥነ እንዯተጠበቀ ሆኖ ፤ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲ መሠረት አቤቱታ በሰበር የሚሰማው አስቀዴሞ የተሰየሙበት ችልት ውሳኔው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዐስ አንቀጽ (፬) እና አንቀጽ ፲ ሊይ በተመሇከቱት መሠረት ሇሰበር ችልት መታየት ፪/ የሰበር ችልቱ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የተመራሇትን ጉዲይ መርምሮ አቤቱታ በቀረበበት ጉዲይ ሊይ የተፇፀመ መሠረታዊ ፫/ የሰበር ችልቱ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሰረት የተመራሇትን ጉዲይ መርምሮ አቤቱታ በቀረበበት ጉዲይ ሊይ ያስቀርባሌ ብል ከተረዲ ጭብጥ በመያዝ በተጠሪ መሌስ እንዱሰጥበት በአመሌካች ከቀረበው የሰበር ማመሌከቻ እና ፬/ ተከራካሪዎች መሌስ እና የመሌስ መሌስ ክርክራቸውን በጽሁፌ አቅርበው ከተቀባበለ መስማት ካሊስፇሇገው በስተቀር በጉዲዩ ሊይ ፳፱. የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እና የፋዯራሌ ፩/ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ሇሥራቸው አስፇሊጊ የሆኑ ፪/ የፋዯራሌ ከፌተኛ እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤቶች በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዐስ አንቀጽ (፩) (ሇ) እና አንቀጽ ፳፫ ንዐስ አንቀጽ (፪) የሚያስተዲዴሯቸው ሬጅስትራሮች ፣ ረዲት ፫/ የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት እና የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ችልቶች በአንዴ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) እንዯተጠበቀ ሀ) ከ፲፭ ዓመት በሊይ የሚያስቀጡ የወንጀሌ ሇ) የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚያወጣው ከፌተኛ እና የፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤቶች በሶስት ዲኞች እንዱታይ ፴. ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የማስቻያ ሥፌራ ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የማስቻያ ሥፌራ ፪/ የፋዯራሌ ከፌተኛ እና የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤቶች የማስቻያ ስፌራ በአዱስ አበባ ከተማ፣ በዴሬዲዋ ከተማ እና በፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ አንቀጽ ፸፰ ንዐስ አንቀጽ (፪) ወዯፉት ሉወሰኑ ፫/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) በተመሇከቱት ቦታዎች የፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤቶችን ያዯራጃሌ። ፴፩. የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የሥራ ቋንቋ ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የሥራ ቋንቋ አማርኛ ፪/ የአማርኛ ቋንቋ ሇማይችሌ ሰው ፌርዴ ቤቱ ብቃት ያሇው አስተርጓሚ ይመዴብሇታሌ፡፡ ፫/ የምሌክት ቋንቋ ሇሚጠቀም አካሌ ጉዲተኛ በተመሣሣይ የምሌክት ቋንቋ ችልታ ያሇዉ ፬/ በየዯረጃዉ ያለ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የተሟሊ አገሌግልት መስጠት የሚያስችሌ የአስተርጓሚ ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ሇሕዝብ ግሌጽ በሆነ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው ሀ) የተከራካሪዎቹን የግሌ ህይዎት፤ ሇ) የሀገሪቱን ዯህንነት ሇመጠበቅ፤ ሐ) የሕዝብ ሞራሌ ሁኔታ ወይም ግብረገብነት አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ ፌርዴ ቤቶች በዝግ ችልት ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ዲኛ ከዚህ ቀጥል ከተመሇከቱት ምክንያቶች በአንደ ከችልት ሀ) ከተከራካሪዎቹ ከአንዯኛዉ ወገን ወይም ከጠበቃዉ ጋር የሥጋ ወይም የጋብቻ ዝምዴና ሇ) ከተከራካሪዎቹ የአንዯኛዉ ወገን ሞግዚት፣ ነገረ ፇጅ ወይም ጠበቃ በሆኑበት ጉዲይ ሐ) ክርክር የተነሣበትን ጉዲይ አስቀዴሞ በዲኝነት፣ በግሌግሌ ዲኝነት፣ በዕርቅ ያየዉ ሆኖ ከተገኘ። ሆኖም አግባብ ባሇዉ የሥነ- ሥርዓት ህግ መሰረት የይግባኝ ሰሚዉ ፌርዴ ቤት በይግባኝ የቀረበሇትን ጉዲይ ቀዴሞ ወዯወሰነዉ ፌርዴ ቤት በመመሇስ ሂዯት ጉዲዩ የተመራሇት ዲኛ ሊይ ይህ መ) ከተከራካሪዎቹ ወገኖች ከአንዯኛዉ ወይም ከጠበቃዉ ጋር በፌርዴ ቤት የተያዘ ክርክር ሠ) ከዚህ በሊይ ከንዐስ አንቀጽ (፩) (ሀ) እስከ (፩)(መ) ከተመሇከቱት ምክንያቶች ውጭ ትክክሇኛ ፌትሕ አይሰጥም የሚያሰኝ ላሊ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ዲኛው በችልት ሊይ ሉቀመጥ የማይገባዉ መሆኑን ሲያዉቅ ከችልት ተነስቶ ላሊ ዲኛ መተካት ፴፬. ዲኛ ከችልት እንዱነሳ ስሇማመሌከት ፩/ ከተከራካሪዎች አንዯኛው በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፴፫ በተዘረዘሩት ምክንያቶች ዲኛ ከችልት መነሳት ያሇበት እንዯሆነ ይህንኑ በሚመሇከት ሇፌርዴ ቤቱ ማመሌከቻ ማቅረብ ይችሊሌ፡፡ ፪/ ማመሌከቻው የሚቀርበው ክርክሩ ከመጀመሩ በፉት ወይም ማመሌከቻ ሇማቅረብ ምክንያት መኖሩን አመሌካቹ እንዲወቀ ወዱያውኑ መሆን ፫/ ዲኛው ብቻቸውን የሚያስችሌ ከሆነ እና ከችልት ስሇመነሳት የሚቀርበውን ማመሌከቻ ተመሌክቶ ጥያቄውን የተቀበሇ እንዯሆነ ከችልት ይነሳሌ፡፡ ጥያቄውን ያሌተቀበሇ እንዯሆነ ግን በዚያው ፌርዴ ቤት በሚገኝ ላሊ ችልት፤ ላሊ ችልት ከላሇ የዚህኑ ፌርዴ ቤት ውሣኔ ይግባኝ በሚያየው ፌርዴ ቤት እንዱወሰን ይተሊሇፊሌ፡፡ ፬/ ከችልት እንዱነሳ ማመሌከቻ የቀረበሇት ዲኛ ማመሌከቻው በዚያው ችልት ባለ ላልች ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት በ፲፭(አሥራ አምስት) ቀን ውስጥ መወሰን ያሇበት ሲሆን የሚሰጠው ውሣኔ የመጨረሻና ፮/ የሚሰጠውን ውሣኔ ዲኛው ወዱያውኑ መፇጸም ፴፭. ማመሌከቻው ስሇሚያስከትሇው ኪሣራ እና ቅጣት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፬ መሠረት የሚቀርበውን ማመሌከቻ ፌርዴ ቤቱ ተገቢ አይዯሇም በማሇት ሳይቀበሇው ከቀረ የጉዲዩ ውጤት ከግምት ሳይገባ ኪሣራውን የሚከፌሇዉ ማመሌከቻውን ፪/ ከተከራካሪዎቹ አንዯኛዉ ወገን ዲኛው ከችልት እንዱነሳ ያቀረበዉ ማመሌከቻ በቂ ምክንያት ውዴቅ በማዴረግ በአመሌካቹ ሊይ ከብር ፩ሺህ እስከ ፫ሺህ (ከአንዴ ሺህ ብር ያሊነሰ ከሦስት ሺህ ብር) ያሌበሇጠ መቀጫ ሉጥሌ ይችሊሌ፡፡ ሆኖም አቤቱታ አቅራቢዉ ሆን ብል የዲኛዉን ስም ሇማጥፊት ወይም ክብር ሇመጉዲት ወይም ጉዲዮችን ሇማጓተት ዲኛው ከችልት እንዱነሳ አቤቱታ ያቀረበ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ ከብር ፫ሺህ እስከ ፯ሺህ (ከሦስት ሺህ ብር ያሊነሰ ከሰባት ሺህ ብር) ያሌበሇጠ መቀጫ ሉጥሌ ስሇፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በጀትና የሰው ሀብት ፴፮. የፋዯራሌ ፌ/ቤቶች የበጀት አስተዲዯር ነፃነት ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የፋዯራለን መንግስት የዲኝነት አካሌ የሚያስተዲዴርበትን በጀት ሇህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አቅርቦ ያስወስናሌ፤ሲፇቀዴም በጀቱን ያስተዲዴራሌ፡፡ ፪/ ገንዘብ ሚኒስቴር ምክር ቤቱ ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤቱ ያፀዯቀሇትን ዓመታዊ በጀት ፌርዴ ቤቱ የፊይናንስ አሰራርን ተከትል በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት በየሩብ ዓመቱ መጀመሪያ ፋዯራለ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የባንክ ሂሳብ ፴፯. ስሇ ፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በጀት ፩/ በሕገመንግሥቱ አንቀጽ ፸፱ (፮) በተዯነገገው መሰረት የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌ/ቤት ፕሬዚዲንት የፋዯራሌ ፌ/ቤቶችን በጀት አዘጋጅቶ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ያቀርባሌ፡፡ ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌ/ቤት ፕሬዚዲንት ከላልች የፌርዴ ቤት ኃሊፉዎች ጋር በመሆን ሕዝብ ፫/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሇፋዯራሌ ፌርዴ አስመሌክቶ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፬/ የፋዯራሌ ፌ/ቤቶች የበጀት ዓመት የፋዯራሌ መንግሥቱ የበጀት ዓመት ይሆናሌ፡፡ ፴፰. የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የስራ ጌዜ ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች እና ዲኞች የስራ ሰዓት ከላልች የመንግስት መስሪያ ቤቶች የስራ ሰዓት ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተዉ ቢኖርም የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በየአመቱ ከነሐሴ ፩ እስከ መስከረም ፴ ዴረስ ዝግ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተመሇከተዉ ቢኖርም በትርፌ ጊዜ በሚሰሩ ዲኞች ፌርዴ ቤቶቹ ከስራ ጊዜ ዉጭ አስቸኳይ ጉዲዮችን እንዱያስተናግደ ሉዯረግ ይችሊሌ። ዝርዝሩ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚያወጣዉ ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ከዲኞች ውጭ ያለ የራሳቸውን ሠራተኞች የፋዯራሌ የመንግስት የማስተዲዯር ነፃነት አሊቸው ፡፡ እንዯተጠበቀ ሆኖ ከዲኞች ዉጭ ያለ ሰራተኞች ዝውውር፣ሥሌጠና፣ የዯመወዝ ጭማሪ፣ የጥቅማ ጥቅም ክፌያ፣ የሰራተኞች የዱሲፕሉን እና ሇማስፇፀም በሚወጣው ዯንብ አማካኝነት ይሆናሌ፡፡ ፫/ የአስተዲዯር ሠራተኞች መብትና ጥቅማ ጥቅም የመንግስት ሠራተኞች ከተፇቀዯው ያነሰ ሉሆን የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የሂሳብ መዝገብና የበጀት አጠቃቀም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፭ መሰረት ፵፩. የፋዳራሌ ፌርዴ ቤቶች ጉባዔ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች አንዴ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ጉባዔ (ከዚህ በኋሊ “ጉባዔ” እየተባሇ የሚጠራ) ፩/ የጉባዔው አባሊት የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በፋዯራሌ ከፌተኛ እና በመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ዲኞች የተወከለ ሁሇት ዲኞች ከእያንዲንዲቸዉ አንዴ ወንዴ አንዴ ሴት፤ የክሌሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤቶች ኘሬዚዲንቶች፣ የአዱስ አበባ እና የዴሬዴዋ ከተማ ፌርዴ ፪/ በጉባዔው ሊይ ፋዯራሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ሕግ ዴምፅ የመስጠት መብት ሳይኖረዉ ይሳተፊሌ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ያሌተጠቀሱ ዲኞች፤ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባሊት እና አግባብ ያሊቸው የመንግሥት መሥሪያ ቤቶችን፣ ማኀበራትን ፣ ዴርጅቶችን ፣ ከፌተኛ ተቋሞችን የሚወክለ ሰዎች ወይም ላልች ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ሉጋበዙ ይችሊለ፡፡ ሆኖም ዴምፅ የመስጠት መብት አይኖራቸውም፡፡ ፵፫. የጉባዔው ሥሌጣንና ተግባር ጉባዔው ከዚህ የሚከተለት ሥሌጣንና ተግባራት ፩/ በዲኝነት ነጻነት፣ ገሇሌተኝነት፣ ተጠያቂነት እና ፪/ ሇፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት እና ሇዲኞች አስተዲዯር ጉባኤ በዚህ አዋጅ እና በላልች አግባብነት ባሊቸዉ ህጎች የተሰጠዉ መመሪያ የማዉጣት ስሌጣን እንዯተጠበቀ ሆኖ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች የዲኝነት አሠራርን ሇማሻሻሌ የሚረደ መመሪያዎችና ውሳኔዎችን ማሳሇፌ፣ ፫/ አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ አዲዱስ ሕጎች እንዱወጡ ተወካዮች ምክር ቤት ሃሣብ ማቅረብ፣ ፬/ የዲኝነት ሥራ አካሄዴን ሇማቀሊጠፌና ሇማጠናከር የሚረደ ላልች ተግባራትን ማከናወን፤ እና ፵፬. የጉባዔው አሠራር ሥነ-ሥርዓት ፩/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ኘሬዚዲንት ፪/ ጉባዔው የራሱን ፀሐፉ ይመዴባሌ፡፡ ፫/ ጉባዔዉ ስራዉን ሇማከናወን የሚረደ ኮሚቴዎችን ፬/ ጉባዔዉ የራሱ ሊይዘን ቢሮ እና ተጠሪዎች አስፇሊጊ በሆኑ ፌርዴ ቤቶችያቋቊማሌ፡፡ ፭/ ጉባዔው የሥራ ባሌሆኑ ቀናት በዓመት አንዴ ጊዜ ይሰበሰባሌ፡፡ አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ ተጨማሪ ፮/ ከጉባዔው አባሊት ሁሇት ሶስተኛው ከተገኙ ብሌጫ ይተሊሇፊሌ፡፡ ዴምፅ እኩሌ ሇእኩሌ በተከፇሇ ጊዜ የጉባዔው ሰብሳቢ ወሳኝ ዴምፅ የፌርዴ ቤት መር አስማሚነት እና የጉዲዮች ፵፭.የፌርዴ ቤት መር አስማሚነት ፩/ በፋዯራሌ የመጀመሪያ ፌርዴ ቤት እና ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ከሚቀርቡ ጉዲዮች ዉስጥ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚያወጣዉ መመሪያ የሚወሰኑ በዋናነት የፌትሀብሄር ጉዲዮች በፌርዴ ቤቶች በሚቋቋም የፌርዴ ቤት መር አስማሚነት በኩሌ ፪/ ተከራካሪ ወገኖች በፌርዴ ቤት መር አስማሚነት ዯብዲቤ ሇፌርዴ ቤት በማቅረብ የፌርዴ ሂዯቱ በአስማሚዉ በግሌጽ ተሇይተዉ ከቀረቡ እና ተከራካሪዎቹ ከፇረሙበት በኋሊ አስማሚዉ ይህን ሰነዴ ሇፌርዴ ቤት ቀርቦ እንዱጸዴቅ ያዯርጋሌ። ሰነደ የቀረበሇት ፌርዴ ቤትም ሰምምነቱ ሇህግ እና ሇሞራሌ ተቃራኒ አሇመሆኑ ከተረጋገጠ በኋሊ እንዱጸዴቅ ያዯርጋሌ። ፬/ የጸዯቀዉ የስምምነት ሰነዴ እንዯማንኛዉም የፌርዴ ቤት ዉሳኔ ተፇጻሚ ይሆናሌ። አስማሚዉ ይህንኑ በመግሇጽ ሇፌርዴ ቤቱ ሪፖርት ያዯርጋሌ። በዴርዴሩ ያሌተገኘ ወገን ተገቢውን ክፌያ ከፌል መዯበኛው የፌርዴ ፮/ በፌርዴ ቤት መር አስማሚነትም ይሁን በላሊ አማራጭ የግጭት መፌቻ ዘዳ ግራ ቀኙ ከተስማሙ በዯንቡ መሰረት ወጭዎች ተቀንሰዉ የሚያግዝ እና አስማሚዎችን የሚቆጣጠር የፌርዴ ቤት አመራሮችን፣ ዲኞችን እና የአስማሚነት ከፌተኛ ባሇሙያዎችን ያካተተ ኮሚቴ የጠቅሊይ ፰/ የዚህን ዴንጋጌ ሇማስፇጸም የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ዝርዝር መመሪያ ያወጣሌ። ፩/ በፌርዴ ቤት መር አስማሚነት የሚዯረገዉ ማንኛዉም ሂዯት በእኩሌነት እና በባሇጉዲዮቹ ሙለ ፌሊጎት ሊይ የተመሰረተ መሆን አሇበት። ፪/ በማስማማት ሂዯቱ ተከራካሪ ወገኖች የሚሰጡት የእምነት ቃልች ወይም ማንኛዉም ንግግሮች ሇዚህም አስማሚዉ ማረጋገጫ ይሰጣሌ። ፫/ በፌርዴ ቤት አስማሚነት በኩሌ የሚዯረጉ ማናቸዉም የሃሳብ ሌዉዉጦች ሚስጥራዊነት ፩/ የአስማሚነት ስሌጠና ወስዯዉ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት የሚያወጣዉን ምዘና ያሇፈ ቢያንስ በህግ የመጀመሪያ ዱግሪ ያሊቸዉ እና ከአምስት አመት ያሊነሰ ጊዜ በህግ ሙያ ያገሇገለ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገሇጸዉን ያሟለ ባሇሙያዎች የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ መዝገብ ዉስጥ እንዱካተቱ ይዯረጋለ። ፫/ ፌርዴ ቤቱ እንዯአስፇሊጊነቱ በቋሚነት ወይም ፬/ በዚህ አንቀፅ ከንዐስ አንቀፅ (፩) እሰከ (፫) የተጠቀሰው ቢኖርም ከህግ ሙያ ውጭ በሆነ ላሊ ሙያ ከፌተኛ ሌምዴ ያሊቸው ኤክስፐርቶች ከሙያቸው ጋር ተያያዥ የሆኑትን ሉጨምር ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፮ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተገሇጹ አስማሚዎች የጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚያወጣዉ መመሪያ የሚወሰን ሇአስተዲዯራዊ ጉዲይ እና ዓመታዊ ክፌያ ይከፌሊለ። ፪/ አስማሚዎች በባሇጉዲዮች ተመርጠዉ የማስማማት አገሌግልት ከሰጡ ተገቢዉ ክፌያ ይከፇሊቸዋሌ። ፫/ በማስማማቱ ሂዯት ዉስጥ የሚያሌፈ ባሇጉዲዮች ሇፌርዴ ቤት መር አስማሚነት ተገቢዉን ክፌያ ፬/ ክፌያን በሚመሇከት ዝርዝር መመሪያ በጠቅሊይ ፵፱. የጉዲዮች ፌሰት አስተዲዯር ጉዲዮች የሚስተናገደበት ወይም የሚጠናቀቁበትን የጊዜ ሰላዲ ገዯብ በማስቀመጥ የፌትህ አሰጣጥ ስርዓቱ የተሳሇጠ እና ጥራቱ የሚረጋገጥበት ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገሇጸዉን ሇማስፇጸም ፶. በቴክኖልጅ የተዯገፇ የመዝገብ አመራር ሥርዓት ፩/ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች በማንኛዉም የፌርዴ ቤት ዯረጃ የሚቀርቡ የፌትሀብሄር ወይም የወንጀሌ ጉዲይ ክርክሮችን አዲዱስ የመረጃ ቴክኖልጅዎችን በመጠቀም ዲጂታሌ ወይም ፪/ ተከራካሪ ወገኖች በተዘረጋዉ ሥርዓት መሰረት ክርክሮቻቸዉን የማካሄዴ ግዳታ አሇባቸዉ። ፶፩. የፌርዴ ቤት ውሣኔዎችና ትዕዛዞች ፩/ በማንኛውም የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት የተሰጠ ውሳኔ እና ትዕዛዝ በህግ እስካሌተሇወጠ ዴረስ ዉሳኔዎች ወይም ትዕዛዞች በሁለም የኢትዮጵያ ክሌልች ዉስጥ ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ በማንኛዉም ክሌሌ ዉስጥ የሚገኝ የመንግስት አካሌ፣ተቋም ወይም መንግስታዊ ያሌሆነ ዴርጅት ወይም ማንኛዉም ሰው ውሳኔዎቹን ወይም ትዕዛዞቹን የመፇጸም እና የማስፇጸም ግዳታ አሇበት። ፫/ ማንኛዉም ሰዉ በዚህ አዋጅ የተጣሇበትን ግዳታ የማይወጣ ከሆነ በዚህ አዋጅና አግባብ ባሇው ፬/ አንዴን ጉዲይ ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የክሌሌ ወይም የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ወይም የአዱስ አበባ ወይም የዴሬዲዋ ከተሞች ሥሌጣናችን አይዯሇም ብሇው የመሇሱት እንዯሆነ ስሌጣኑን በሚመሇከት የፋዯራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ፩/ የፌርዴ ቤት ወይም የዲኞችን በነጻነት መስራት የሚያዯርግ ወይም ሇማዴረግ የሞከረ ማንኛው ሰዉ በላሊ ህግ ከፌ ያሇ ቅጣት ከላሇ በቀር ከሦስት ወር እሥራት ባሊነሰ ከሁሇት ዓመት ፪/ የፌርዴ ቤትን ትዕዛዝ ወይም ዉሳኔ የማይፇጽም ወይም ሇመፇፀም መሰናክሌ የሚፇጥር ወይም ሲጠየቅ ሇመፇፀም ተባባሪ የማይሆን ማንኛዉም ሰዉ በላሊ ህግ ከፌ ያሇ ቅጣት ከላሇ በቀር ከሁሇት ዓመት በማይበሌጥ ቀሊሌ እስራት ወይም ከአምስት ሺህ ብር በማይበሌጥ ገንዘብ ፶፫. የዉጭ አማካሪ ምክር ቤት ስሇማዯራጀት የፋዯራሌ ፌርዴ ቤት ዲኞች፣ ከፌተኛ ሌምዴ የዲኝነት ሥርዓት የዉጭ አማካሪ ምክር ቤት ፪/ የአማካሪ ምክር ቤቱ የፌርዴ ቤቱን የዲኝነት ሥርዓት ሇማሻሻሌ የሚረደ አስገዲጅ ያሌሆኑ ምክረ ሃሳቦችን በማመንጨት እንዱሁም ላልች በፌርዴ ቤቱ የሚሰጡትን ስራዎች በማከናወን የፌርዴ ቤቱን አስተዲዯር ያግዛሌ። ፫/ አማካሪ ምክር ቤቱ ስራዉን በሚያከናዉንበት ጊዜ የዲኝነት ነጻነትን እና የዲኝነት ሥነ- ምግባርን በማይጻረር መሌኩ በጥብቅ ዱስፕሉን እና በከፌተኛ ሀሊፉነት ስራቸዉን ማከናዎን ፬/ ዝርዝሩ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት በሚያወጣዉ ማንኛውም በሥር ፌርዴ ቤት ውሳኔ ቅር የተሰኘ ሰው አግባብ ሊሇው ፌርዴ ቤት ይግባኝ ሉጠይቅ ፶፭. ዯንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን፡፡ ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም ዯንብ ሉያወጣ ይችሊሌ፡፡ ፪/ የፋዳራሌ ጠቅሊይ ፌርዴ ቤት ይህንን አዋጅ ወይም አዋጁን ተከትል የሚወጣውን ዯንብ ሇማሰፇፀም የሚያስችሌ መመሪያ ያወጣሌ፡፡ ፩/ ይህ አዋጅ ተፇጻሚ ከመሆኑ በፉት የተጀመሩ ጉዲዮች በተጀመሩበት ፌርዴ ቤት እና በነባሩ ፪/ በዚህ አዋጅ ከአንቀጽ ፲፩ እስከ አንቀጽ ፲፭ የሚሆኑት አዋጁ ከፀዯቀ ከ፮ ወር በኋሊ ይሆናሌ። ፫/ የአስተዲዯር ሠራተኞች መተዲዯሪያ ዯንብ እስከሚወጣ ዴረስ የሠራተኞች ቅጥር፣ ምዯባ፣ ዝውውር፣ እዴገትና አስተዲዯር የዚህን አዋጅ መርሆዎች ሳይቃረን ቀዴሞ ሲሰራበት በነበረው ፶፯. የተሻሩ እና ተፇጻሚነት የማይኖራቸው ሕጎች ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፮ ሊይ የተጠቀሰው እንዯተጠበቀ ሆኖ ፣ የፋዯራሌ ፌርዴ ቤቶች ሇማሻሻሌ የወጡ ቁጥራቸው ፩፻፴፰/፲፱፻፺፩፣ ፪፻፶፬/፲፱፻፺፫ ፣ ፫፻፳፩/፲፱፻፺፭ እና ፬፻፶፬/፲፱፻፺፯ የሆኑ አዋጆች በዚህ አዋጅ ተሽረዋሌ፡፡ ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ወይም በዚህ አዋጅ የተሸፇኑ ጉዲዮችን የሚመሇከት ማናቸውም ሕግ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፶፮ ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ ይህ አዋጅ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከፀዯቀበት ከጥር ፲፫ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ ሚያዚያ ፲፰ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=abc136c5ed74ce722671ff752a93df38696a8b36	22,047	4,498	0.973504	2025-10-04T13:51:05.682068
3484e4562361701b	የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የንግድ ሕግ አዋጅ	የፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ልዩ ዕትም በአዋጅ ቁ ፩ሺ፪፻፵፫/፪ሺ፲፫ የወጣ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ አዲስ አበባ ሚያዝያ ፬ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፫/፪ሺ፲፫ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የኢኮኖሚ እድገትን እና የሕዝብ ተጠቃሚነትን ሇማረጋገጥ ሇንግድ ሥራ ጽኑ የሕግ መሠረት መጣሌ የግድ ይሊሌ፡፡ በ፲፱፻፶፪ ዓ.ም የወጣው የኢትዮጵያ የንግድ ሕግ ሇዚህ ዓሊማ ከግብ መድረስ አስፈሊጊውን መዯሊድሌ የሚያኖር ነበር፡፡ ከዘመኑ የኢትዮጵያ የዕድገት ዯረጃ አኳያ ሲታይ ከጊዜው እጅግ የቀዯመ ነበር ማሇትም ይቻሊሌ፡፡ ሆኖም ሕጉ ከወጣበት ጊዜ አንስቶ ባሇፉት ስሌሳ ዓመታት ብዙ ነገሮች ተሇውጠዋሌ፡፡ ንግድ እና የመዋዕሇንዋይ ፍሰት እጅግ ከመጨመራቸውም በሊይ እያዯር ድንበር ዘሇሌ ባህሪ እየተሊበሱ መጥተዋሌ፡፡ እነዚህ ክስተቶች በተሇይ ኢትዮጵያ ገበያ መር ሥርዓት መከተሌ ከጀመረችበት ጊዜ ጀምሮ ሕጉ በተግባር እንዲፈተሸ ዕድሌ ፈጥረዋሌ፡፡ በመሆኑም ሕጉ ውስጥ አንዳንድ ክፍተቶች እና ጉድሇቶች ታይተዋሌ፡፡ ሇአፈጻጸም የማይመቹ እና ሇተሇያዩ ትርጉሞች የተጋሇጡ ብዙ ድንጋጌዎች እንዳለበትም ግሌጽ ሆኗሌ፡፡ በአጭሩ ሇመጪዎቹ አስርት ዓመታት የንግድ እንቅስቃሴን ሇመምራትና ሇመግዛት ቀርቶ ዛሬ ኢትዮጵያ ሇዯረሰችበት የኢኮኖሚ እንቅስቀሴ ዯረጃም ቢሆን ሕጉ የተሟሊ እና በቂ ስሇዚህ የነጋዴዎችን፣ የባሇሀብቶችን እና በሕጉ ጥቅማቸው በቀጥታ የሚነካ ባሇድርሻ አካሊት መብቶችን በሚዛናዊ ሁኔታ ሇማስተናገድ፤ የኢትዮጵያን ዓሇም አቀፍ ተወዳዳሪነት በማረጋገጥ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴን ሇማስፋፋት ብልም የዜጎችን የኑሮ ዯረጃ ሇማሳዯግ የንግድ ሕጉን ዘመናዊ ማድረግ የግድ አስፈሊጊ ሆኖ ተገኝቷሌ፡፡ ሪፐብሉክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭ ንዐስ አንቀጽ (፬) ይህ ሕግ “የኢትዮጵያ የንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፫/፪ሺ፲፫” ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ፡፡ ፪. የተሻሩ እና ተፈፃሚነት የላሊቸው ሕጎችና አሰራሮች ፩/ በአዋጅ ቁጥር ፩፻፷፮/፲፱፻፶፪ የወጣው የንግድ ሕግ መጽሐፍ አንድ፣ ሁሇት እና አምስት ይህ አዋጅ ከጸናበት ቀን ጀምሮ ተሽረዋሌ፡፡ ፪/ ከዚህ ሕግ ጋር የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ፣ ዯንብ፣ መመሪያ ወይም ሌማዳዊ አሰራር በዚህ ሕግ በተመሇከቱ ጉዳዮች ሊይ ተፈጻሚነት የሇውም፡፡ ፩/ ይህ ሕግ ከመጽናቱ በፊት በፍርድ ቤት ወይም በመታየት ሊይ ያሇ ጉዳይ በቀድሞው ሕግ ፪/ ይህ ሕግ ከመጽናቱ በፊት በዚህ ሕግ አንቀፅ ፪ መሠረት በተሻሩ ሕጎች መሠረት የተሰጠ ውሳኔ ፫/ ግሌጽ የሆነ ተቃራኒ ድንጋጌ በላሊ ሕግ ከላሇ በስተቀር የንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር ፩፻፷፮/፲፱፻፶፪ መጽሐፍ ሦስት እና አራት የፋይናንስ አገሌግልቶች የሚያስፈሌጉ ዯንቦችን ሉያወጣ ይችሊሌ፡፡ የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ይህን አዋጅ እና በዚህ ሕግ አንቀፅ ፬ መሠረት የሚወጡ ዯንቦችን ሇማስፈፀም መመሪያ ሉያወጣ ይቸሊሌ፡፡ ይህንን ሕግ ሇማሻሻሌ የሚቀርብ ማንኛውም የማሻሻያ ሀሳብ ከሚመሇከታቸው አካሊት ጋር ተገቢው ምክክር ተዯርጎበት ለሚኒስትሮች ምክር ቤት የሚሊከው በፌዯራሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ሕግ በኩሌ ይሆናሌ፡፡ ይህ ሕግ በፌዯራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሚያዚያ ፬ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ስሇ ነጋዳዎች፣ የንግዴ ሥራዎችና ስሇ ንግዴ መዯብሮች በነጋዳዎች ሊይ ስሇሚፇጸሙ ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች የንግዴ ሥራ በሚሠሩ ሰዎች ሊይ ስሇሚፇጸም ሕግ አንቀጽ ፩. ስሇ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚነት በዚህ ሕግ በተሇየ ሁኔታ እስካሌተዯነገገ ዴረስ የንግዴ ሥራ በሚሠሩ ሰዎችና በንግዴ ማህበሮች ሊይ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፪. ስሇ ባሕር ሕግ ተፇጻሚነት የንግዴ ሥራቸው ከባሕር ንግዴ ሥራ ጋር የተያያዘ በሆኑ ሰዎች ወይም የንግዴ ማህበሮች ሊይ አግባብነት ያሊቸው የባሕር ሕግ ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፫. ስሇ ግሇሰብ ነጋዳዎች እና የንግዴ ማህበሮች በተፇጥሮ ሰዎች ሊይ ብቻ ተፇጻሚ የሚሆኑት ነጋዳዎች ሊይ ተፇጻሚ የሆኑት የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች በንግዴ ማህበራት ሊይም ተፇጻሚ አንቀጽ ፬. ይህ ሕግ የማይፇጸምባቸው ተቋማት ፩/ በሕግ የተቋቋሙ ሕጋዊ ሰውነት ያሊቸው የአስተዲዯር አካሊት፣ የሃይማኖት ዴርጅቶች፣ የሲቪሌ ማህበረሰብ ዴርጅቶች እና የህብረት ሥራ ማህበራት በዚህ ሕግ በአንቀጽ (፭) የተመሇከተውን ሥራ ቢሠሩም አንኳን ግሌጽ የሆነ ተቃራኒ ሕግ የሕግ ዴንጋጌ እስከላሇ ዴረስ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ አይሆኑባቸውም፡፡ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም በሕግ የተቋቋሙ ሕጋዊ ሰውነት ያሊቸው የአስተዲዯር አካሊት፣ የሃይማኖት ዴርጅቶች፣ የሲቪሌ ማህበረሰብ ዴርጅቶች እና የህብረት ሥራ ማህበራት በዚህ ሕግ መሠረት በተቋቋመ የንግዴ ማህበር ውስጥ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም አግባብነት ያሊቸው ሌዩ ሕጎች እንዯተጠበቁ ሆኖ ይህ ሕግ በመንግሥት የሌማት ዴርጅቶች ሊይ አንቀጽ ፭. ነጋዳዎች የሚባለ ሰዎች የሞያ ሥራቸው አዴርገው ጥቅም ሇማግኘት ሲለ ከዚህ ቀጥል የተዘረዘሩትን ሥራዎች ወይም ላልች ተመሳሳይ ሥራዎችን የሚሠሩ ሰዎች ፩/ የሚንቀሳቀሱ ወይም የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ገዝተው ባለበት ሁኔታ ወይም ቀያይረው ወይም አሻሽሇው መሌሰው በጅምሊ ወይም በችርቻሮ፣ በሀገር ውስጥ ወይም እንዯአግባብነቱ ፪/ ተንቀሳቃሽ ወይም የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ፫/ በሕግ ሇንግዴ ዓሊማ እንዱውሌ በተሰጠ መሬት ሊይ ባሇመብት በመሆን የእርሻና የዯን ሌማት ፬/ በሕግ የገጠር መሬት ሇመጠቀም ባሇመብት ከሆኑ ሰዎች ውጪ ያለ ላልች ሰዎች አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ እንስሳትን የማርባት ሥራ እና ከእንስሳት የሚገኙ ምርቶችን የማምረት ፭/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ ዓሣ የሚያጠምደ ፮/ በፌትሏ ብሔር ሕጉም ሆነ በላልች አግባብነት ፯/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ መንገዴ የማዕዴን፣ የነዲጅ ዘይት ወይንም የጋዝ ፌሇጋ ሥራ የሚሰሩ፣ የሚቆፌሩ ወይም የሚያወጡና ሇእነዚሁ ዯጋፉ አገሌግልቶች ፰/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ አኳኋን ሇህንፃ፣ ሇመንገዴም ሆነ ሇላልች ዓይነት ግንባታ ሥራዎች አገሌግልት የሚውሌ የዴንጋይ ማውጣት እና መፌሇጥ ሥራዎችን ፱/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ መንገዴ የጨው ማዕዴንን የሚያወጡ፤ ፲/ የምግብ ዕቃዎችን፣ በተፇጥሮ የሚገኙም ሆነ ዕቃዎችን ጨምሮ ከማንኛውን ዓይነት ግዙፌነት ካሊቸው ተንቀሳቃሽ ነገሮች ላልች ዓይነቶች ግዙፌነት ያሊቸው ተንቀሳቃሽ ዕቃዎችን የዕዯ- ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው በሊይ አዴርገው ፲፩/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ አኳኋን ቤትን፣ ህንፃን፣ መንገዴንና ማንኛውንም ላሊ ዓይነት የግንባታ ሥራና የግንባታ ሥራዎች ፲፪/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ አኳኋን በላሊ ሰው የማይንቀሳቀስ ንብረት ሊይ የመዯሌዯሌ፣ የመዯቅዯቅ፣ የውሃ መውረጃ ቦዮች ፲፫/ ሰዎችን፣ እቃዎችን፣ እንዯ ፖስታ ባለ የተያዙ መሌዕክቶችን ጨምሮ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው የማጓጓዝ፣ ዕቃዎችን የማሸግና ከዚሁ ጋር የተያያዙ ፲፬/ ውሃን በተሇያየ መንገዴ የማቆር እና የማሰራጨት ፲፭/ ዯረቅና ፌሳሽን ጨምሮ ማንኛውንም ቆሻሻ የማጓጓዝ፣ የማስወገዴ ወይም መሌሰው ሇጥቅም እንዱውለ የማዴረግ ሥራዎችን የዕዯ ጥበብ የሚያመነጩ፣ የሚያሰራጩ፣ የሚያከፊፌለ እና ፲፯/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ መንገዴ ተንቀሳቃሽ እና የማይንቀሳቀሱ ነገሮችን የመጠገን፣ የማጠብ እና የማፅዲት ሥራዎችን ፲፰/ በወረቀት የሚታተሙ ማንኛውንም ዓይነት የህትመት ሥራዎችን ማተሚያ ቤት በማቋቋም ማተም፤ በማንኛውም መንገዴ የዴምፅም ሆነ ተንቀሳቃሽ ምስሌን ጨምሮ የምስሌ ቀረፃ ሥራ ፲፱/ በወረቀት ህትመት፣ በፍቶግራፌ፣ በዴምፅ (ኦዱዮ) ወይንም የዴምፅ እና የምስሌ (ኦዱዮቪዥዋሌ) ቀረፃ አማካኝነት ወይም በቴላቪዥን፣ በራዱዮ፣ በኢንተርኔት ወይም ማንኛውንም ዓይነት ሥራን ወዯ ህዝብ ማቅረቢያ መንገዴ በመጠቀም ሥራን ፳/ ሇህዝብ የመዝናኛ ትርዕይት አዘጋጅተው የሚያቀርቡ እና የመጫወቻ እና የመዝናኛ ስፌራዎችን ሇህዝብ አገሌግልት የሚከፌቱ፤ ፳፩/ የንግዴ ትርኢቶችን ወይም ከእነዚሁ ጋር ተመሳሳይነት ያሊቸውን ሥራዎች የሚሰሩ፤ ፳፪/ የራዱዮ ወይም የቴላቪዥን ጣቢያ አቋቁመው ፳፫/ መረጃ ወይም ዜና እና ማንኛውንም ዓይነት ወሬ ፳፬/ ሽቦም ሆነ ሽቦ-አሌባ በሆነ መንገዴ እንዱሁም የሳተሊይት እና የኢንተርኔት ቴክኖልጂበመጠቀም ሰዎችን የማገናኘት (ኮሙኒኬሽን) ሥራዎችን የማስተናገዴ፣ የማቀናበር፣ የማቅረብ ወይም ከእነዚሁ መረጃዎች ዯምበኞቻቸው በኢንተርኔት እንዱያገኙ ቦታና ኮምፒዩተር የሚያቀርቡ፤ ፳፮/ የንግዴ ባንክ፣ የኢንቨስትመንት ባንክ፣ የመዴን፣ የሚመዯቡትን እና ከእነዚሁ ጋር ተያያዥነት ያሊቸውንና ሇእነዚሁ ዴጋፌ የመስጠት ሥራ ፳፯/ የመኝታ ወይም የመስተንግድ አገሌግልት የመስጠት፣ የምግብ ቤት፣ ምግብ አብስል የማቅረብ፣ የቡና ቤት፣ የመጠጥ ቤት፣ የምሽት መዝናኛ (ክሇብ) ወይም ተመሳሳይ ሥራዎችን ፳፰/ ስሇላልች በመሆን ስብሰባዎችን፣ ዴግሶችን፣ የሚያስውቡ፤፳፱/ የጉዞ ወኪሌነት ሥራ የሚሰሩ፣ ማስተካከሌ፣ ማንኛውንም ዓይነት ስፖርትንና የጤንነት መጠበቂያ አገሌግልቶችን የሚሰጡ፤ ፴፩/ ሳይንሳዊ፣ ቴክኒካዊ ወይም ሙያዊ እውቀቶችን በመጠቀም አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ በሆነ የእውቀት አገሌግልቶችን የሚሰጡ፤ ፴፪/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ በመዯራጀት የሰዎችንም ሆነ የእንስሳትን የጤና ምርመራ እና የሚያስችለ የምክር፣ ክትትሌ እና የእንክብካቤ ፴፫/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ የትምህርት አገሌግልት የመስጠት፣ እውቀት የማስተሊሇፌ እና ማሰራጨት ሥራዎችን የሚሠሩ፤ ፴፬/ የንግዴ ወኪሌ፣ የኮሚሽን ወኪሌ፣ የንግዴ ዯሊሊ፣ ማንኛውንም ዓይነት የሰዎችን የአገናኝነት ሥራ ፴፭/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ የንብረትም ሆነ የግሌ ዯህንነትን የመጠበቅ አገሌግልት የሚሰጡ፤ ፴፮/ ሰነዴ ማዘጋጀትን፣ ማባዛትን ጨምሮ ማንኛውንም ዓይነት የቢሮ ሥራን የሚዯግፈ አገሌግልቶችን አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ የሚሰጡ፤ ፴፯/ የቀብር ሥራና እና ተያያዥነት ያሊቸውን አንቀጽ ፮∙ በአነስተኛ መጠን ስሇሚሠሩ ሰዎች ፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭ በንዐስ አንቀጽ (፬)፤(፭)፤ (፴፩)፤(፴፪)፤(፴፫)፤(፴፭) እና (፴፮) የተመሇከቱትን ተግባራት በአነስተኛ መጠን የሚሠሩ ሰዎች ፪/ አንዴ ሰው በአነስተኛ መጠን ሰራ የሚባሇው ሠራተኞች ወይም ሥራ ተሇማማጅ ሠራተኞች በሊይ ሳይኖረው የሚሠራ እና ሥራውን ሇማካሄዴ ያካበተውን ሌምዴ ወይም በትምህርት ያገኘውን ዕውቀት ወይም ዯግሞ ሁሇቱንም በመጠቀም ፫/ በአነስተኛ መጠን ሥራን ስሇሚያከናውኑ ሰዎች አንቀጽ ፯ ∙የዕዯ ጥበብ ባሇሙያዎች ፩/ ነጋዳዎችን የሚመሇከቱ የዚህ ሕግ ማናቸውም ዴንጋጌዎች በዕዯጥበብ ባሇሙያዎች ሊይ ተፇጻሚ ፪/ የዕዯጥበብ ባሇሙያዎች ማሇት የእጅ ጥበብ አባሊት እየተዯገፈ ከሦስት ተቀጣሪ ሠራተኞች ወይም ተሇማማጅ ሠራተኞች በሊይ ሳይኖራቸው ከሚያስፇሌጋቸው መጠን በሊይ ግብዓት ወይም ጥሬ ዕቃ ሳያከማቹ እንዯዚህ ያሇውን ራሱን የቻሇ ሥራ እያከናወኑ በእጅ ሥራቸው ብቻ የሚኖሩ ፫/ የዕዯ ጥበብ ባሇሙያዎች ሥራ ሥራቸውን ሲሆኑ፤እንዯሁኔታው በአነስተኛ መሣሪያ ወይም ፬/ የዕዯ ጥበብ ባሇሙያዎች ሥራን የሚመሇከት አንቀጽ ፰ ∙የግብርና እና የዯን ማሌማት ሥራዎች ፩/ በዚህ ሕግ በአንቀጽ (፭) በንዐስ አንቀጽ (፬) እና ማናቸውም ከእርሻ፣ ከዯን ማሌማት፣ ከችግኝ ማብቀሌ፤ ከእንስሳት ማርባት ጋር ወይም የግጦሽ ሣር ከማሳዯግ ጋር የተያያዙ ሥራዎችን የሚሰሩ፣ የሚሸጡ ወይም ከሚጠቀሙበት መሬት ባገኙት አሊባ እየቀሇቡ ያረቧቸውን እንስሳት የሚሸጡ ሰዎች፤ የዘወትር ሌማዴ መሠረት በማዴረግ ከሚያሇሙት ወይም ከሚያዙበት መሬት ሊይ ያገኙትን ሰብሌ ወይም የእንስሳት ተዋፅኦዎችን አቀናብረው የሚሸጡ ሰዎች ነጋዳዎች አይባለም፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዘረሩትን ሥራዎች ግሇሰቦች፣ የህብረት ሥራ ማህበራት ወይም መሰሌ ማህበራት ቢሠሩም ነጋዳዎች ፩/ በዚህ ሕግ አንቀፅ ፭ ሥር በተመሇከቱት ሥራዎች አገሌግልት ባያቀርብም በዚህ ተግባር በተሰማሩ ላልች የንግዴ ማህበራት ውስጥ መዋዕሇ ንዋይ ካምፓኒ/ እንዯነጋዳ ይቆጠራሌ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም ሆሌዱንግ ካምፓኒ በቀጥታ ምርትና የንግዴ ሥራ ሇመሥራት ችልታ ስሇላሊቸው ሰዎች አንቀጽ ፲∙ ችልታ የላሊቸው ሰዎች ፩/ አግባብ ባሇው ሕግ ዴንጋጌ መሠረት ችልታ የላሊቸው ሰዎች ነጋዳ መሆን አይችለም፡፡ ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፲፪ እና ፲፫ የተዯነገገው ተፇፃሚ መሆኑ እንዯተጠበቀ ሆኖ እነዚህ ችልታ የላሊቸው ሰዎች የንግዴ ሥራ ቢሠሩ ነጋዳ አይሆኑም፤ የሠሩትም ሥራ በሕግ መሠረት ፇራሽ እንዱሆን ፩/ ሞግዚት የሆነ ሰዉ አካሇ መጠን ባሌዯረሰው ሰው ስምና ስሇእርሱ ሆኖ የንግዴ ሥራ ሉሠራ ፪/ አካሇ መጠን ባሊዯረሰ ሰው ሀብት ውስጥ የንግዴ ዴርጅቱን ሥራ የሚቀጥሌ ስሇመሆን አሇመሆኑ አግባብነት ባሇው ሕግ በተመሇከተው መሠረት ዴንጋጌዎች በፌርዴ ሇተከሇከሇ ሰው ሞግዚትም አንቀጽ ፲፪∙ በሞግዚት ከመተዲዯር ነጻ ስሇወጣ አካሇ አግባብነት ባሇው ሕግ መሠረት ከሞግዚት አስተዲዯር ነጻ የወጣ አካሇ መጠን ያሊዯረሰ ሌጅ የንግዴ ሥራ አንቀጽ ፲፫∙ አካሇ መጠን ያሊዯረሰ መሆኑ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ የሚያስከትሇው ውጤት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፫ እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ተቃራኒ ዴንጋጌ ቢኖርም እንኳን አንዴ የንግዴ ሥራ የሚሠራ አካሇ መጠን ያሊዯረሰ ሌጅ አካሇ መጠን እንዯዯረሰ አዴርጎ ራሱን በንግዴ መዝገብ አስገብቶ ከተገኘ፤አካሇ መጠን ያሊዯረሰ መሆኑን ምክንያት አዴርጎ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ መከራከሪያ ሆኖ ሉቀርብ አይችሌም፡፡ አንቀጽ ፲፬∙ በፌርዴ የተከሇከሇ መሆንን ስሇማስታወቅ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፫ የተዯነገገው ቢኖርም በፌርዴ የተከሇከሇ ሰው መሆኑ በንግዴ መዝገብ ካሌገባ በስተቀር በሦስተኛ ወገኖች ሊይ መቃወሚያ ሉሆን የተጋቡ ሰዎች ስሇሚያዯርጉት የንግዴ ሥራ አንቀጽ ፲፭∙ ያገቡ ሰዎች የንግዴ ሥራ ሇመሥራት ባሌ ወይም ሚስት ካሌተቃወመ በስተቀር ያገባ ሰው የሚሰራው የንግዴ ሥራ እንዯባሌና ሚስት የጋራ አንቀጽ ፲፮∙ መቃወሚያውን ስሇማስታወቅ ፩/ በባሌና ሚስት መካከሌ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፲፭ መሠረት የሚዯረገው መቃወሚያ ሇሚነግዯው ባሌ በማናቸውም መንገዴ ማስታወቅ ይቻሊሌ፡፡ ፪/ እንዯዚህ ያሇው መቃወም በንግዴ መዝገብ ካሌገባ በስተቀር ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን የሚችሇው ተቃውሞው መኖሩን በሚያውቁ ሰዎች አንቀጽ ፲፯∙ መቃወሚያውን ስሇማንሳት ፩/ የሚነግዯው ባሌ ወይም ሚስት ተቃውሞው ሇሽምግሌና ዲኞች ማቅረብ ይችሊሌ፡፡ ፪/ የሽምግሌና ዲኞች መቃወሚያው እንዱነሳ ከወሰኑ ተቃውሞው የተነሳሇት ነጋዳ ባሌ ወይም ሚስት ይህንኑ በንግዴ መዝገብ እንዱገባ ማዴረግ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፲፰∙ የሚነግዯው ባሌ ወይም ሚስት የሚነግዯው ባሌ ወይም ሚስት የተዋዋሇው ዕዲ እንዯ ባሌና ሚስት የጋራ ዕዲ ተቆጥሮ ከባሌ ወይም ከሚስት የግሌ ንብረትና የጋራ ንብረት እንዱከፇሌ ሉጠየቅ አንቀጽ ፲፱∙ መቃወሚያው ስሇሚኖረው ውጤት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፲፭ መሠረት ባሌ ወይም ሚስት ያቀረበው መቃወሚያ በዯንቡ መሠረት በንግዴ መዝገብ የገባ እንዯሆነ ወይም በአንቀጽ ፲፮ ንዐስ አንቀጽ (፪) በሚዯነግገው መሠረት መቃወሚያው መኖሩ የታወቀ ከሆነ የሚነግዯው ባሌ ወይም ሚስት ዕዲ የሚከፇሇው ከዚሁ ሰው የግሌ ንብረት ሊይ ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ ፳∙ ባሌና ሚስት ተባብረው ስሇሚሠሩት ሥራ አንደ ሇላሊው ሠራተኛ መሆኑ ማስረጃ ካሌቀረበ በስተቀር ባሌና ሚስት በአንዴነት በንግዴ ቤቱ ውስጥ ተባብረው በሚሰሩበት ጊዜ ነጋዳው ባሌ ወይም ሚስት የተዋዋሇው ዕዲ እንዯ ባሌና ሚስት የጋራ ዕዲ ተቆጥሮ ከጋራ ንብረት እና ከባሌና ሚስት የግሌ ንብረት አንቀጽ ፳፩∙ የንግዴ ሥራን የመሥራት ነጻነት በሕግ ተሇይተው የተከሇከለ ነገሮች ወይም ተገቢ ያሌሆነ የንግዴ ውዴዴርን የሚመሇከቱ ክሌከሊዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፣ ማንኛውም ሰው ማንኛውንም የንግዴ ሥራ የመሥራት መብት አሇው፡፡ አንቀጽ ፳፪∙ በሕግ ስሇ ተከሇከለ ወይም ስሇ ተወሰኑ ፩/ አንዲንዴ ሰዎች በተወሰኑ የንግዴ ሥራዎች ወይም ከሥራቸው ጋር በማይስማሙ የንግዴ ሥራዎች እንዲይሠማሩ በሕግ መከሌከሌ ይቻሊሌ፡፡ ፪/ አንዲንዴ ንግድችን ሇመነገዴ የሚስፇሌጉትን ሌዩ ሁኔታዎችን ወይም ግዳታዎችን እንዯ ዕዴሜ፣ የብቃት መመዘኛ፣ ዜግነት ወይም ሌዩ ፌቃዴ መቀበሌን የመሳሰለት በሕግ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፳፫∙ በሕግ የተከሇከሇውን መተሊሇፌ ስሇሚያስከትሇው ፩/ በሕግ የተከሇከለትን ወይም ከያዙት ሥራ ጋራ የማይስማማ በመሆኑ የተከሇከሇ ሆኖ ሳሇ ወይም ሁኔታዎች ሳያሟለ የንግዴ ሥራ ሲሠሩ የተገኙ ሰዎች አግባብ ባሇው የወንጀሌ ሕግ መሠረት ሇማዴረግ፤ ሕግ ሳይፇቅዴ የሠራሁት ነውና ግዳታዎች ሁለ ተገዲጅ ይሆናሌ፤ ነገር ግን በነጋዳነት ስም ከሦስተኛ ወገኖች ጋራ መዯራዯር አንቀጽ ፳፬∙ ስሇ ሲቪክ ማህበራት ማህበራት ወይም ላልች ሇንግዴ ዓሊማ ያሌተቋቋሙ ማህበራት የንግዴ ሥራ ሇመሥራት የሚችለበት ሁኔታና ውጤቱ በሕግ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፳፭∙ ስሇ ንግዴ ማህበራት የንግዴ ማህበራት እንዱሠሩ ያሌተፇቀዯሊቸውን የንግዴ ሥራ ወይም የንግዴ ሥራዎችን ሇመሥራት በሕግ አስፇሊጊ የሆኑትን ሕጋዊ ግዳታዎች ሳይፇጽሙና ሳያሟለ ሇመሥራት አይፇቀዴሊቸውም፡፡ አንቀጽ ፳፮∙ በመንግሥት ሕግ የሰውነት መብት ስሇተሰጣቸው የመንግሥት አስተዲዯር ፣ የሃይማኖት ወይም ላልች ስሇሚችለበት ሁኔታና ውጤቱ በሕግ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ ፩/ የንግዴ ሠራተኞች ማሇት በሥራ ውሌ መሠረት ሇአንዴ ነጋዳ ሥራ የተቀጠሩና የጉሌበት ሥራ ያሌሆነ ሥራ የሚሠሩ የሽያጭ ሠራተኛ፣ ጸሏፉ፣ የሑሳብ ሠራተኛ፣ መርማሪ፣ ወይም አስተዲዲሪ ሥራ በመሆን ከነጋዳው ጋር ተባብረው የሚሠሩና ነጋዳውን የሚያግዙ ሰዎች ናቸው፡፡ ፪/ የነጋዳው ሠራተኞች ነጋዳዎች አይዯለም፡፡ አንቀጽ ፳፰∙ በሥራ ውሌ ሊይ ተፇጻሚ ስሇሚሆን ሕግ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የንግዴ ሠራተኞች አግባብ ባሇው የአሠሪና ሠራተኛ ሕግ አንቀጽ ፳፱∙ የግሌ ንግዴ ማቋቋምን ሰሇመከሌከሌ ፩/ አንዴ የንግዴ ሠራተኛ ስሇ ራሱም ሆነ ስሇ ሦስተኛ ወገን ሆኖ እሱን የቀጠረው ነጋዳ ከሚሠራው የንግዴ ሥራ ጋር ተመሳሳይ የሆነ ላሊ የንግዴ ሥራ ሇመሥራት አይፇቀዴሇትም፡፡ ፪/ ሠራተኛው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገውን ክሌከሊ ጥሶ በተገኘ ጊዜ ቀጣሪው ኪሣራ መጠየቅ ይችሊሌ፣ የሥራውንም ውሌ ሇመሰረዝ ወይም ውለን አሊዴስም ሇማሇትም በቂ ፫/ በፌትሏ ብሔር ሕግ ቁጥር ፪ሺ፭፻፹፱፤ ፪ሺ፭፻፺ እና ፪ሺ፭፻፺፪ በተመሇከተው ሁኔታ መሠረት ካሌሆነና ነጋዳው በቂ ካሣ ሇሠራተኛው ሇመክፇሌ ካሌተስማማ በስተቀር ሇንግዴ ሥራ የተቀጠረው ሠራተኛ የውለ ዘመን ካሇቀ በኋሊ ተወዲዲሪ የሚሆን የንግዴ ሥራ አይሠራም የሚሌ የውሌ ቃሌ የሥራ ውለ ውስጥ ማስገባት አይቻሌም፡፡ በተዯረገ ስምምነት የነጋዳው ወኪሌ ሉሆኑ ፪/ የወኪሌነቱን ሥሌጣን መሻር የሠራተኛው የሥራ ውሌ መሰረዝን ሉያስከትሌ አይችሌም፡፡ አንቀጽ ፴፩∙ ዕቃ ሇመሸጥ ኃሊፉ የሆነ ሠራተኛ ስሊሇው ፩/ አንዴ ሱቅ ውስጥ ዕቃ ሇመሸጥ ኃሊፉነት የተሰጠው ሠራተኛ እንዯ ሱቁ ባሕሪና መዯበኛ የንግዴ እንቅስቃሴ ዕቃዎቹን ሇመሸጥና ሇመረከብ ውክሌና ፪/ ሇሌዩ ሑሳብ እንዱከፇሌ የተዯረገ ካሌሆነ በስተቀር የተሸጡትን የሸቀጦች ዋጋ ሇእኔ ክፇለ ማሇት ፫/ በተሇይ ሥሌጣን ካሌተሰጠው ወይም ነጋዳው የፇረመበትን ዯረሰኝ ካሊቀረበ በስተቀር ሠራተኛው ከሱቁ ውጭ የዕቃ ሽያጭ ዋጋ እንዱከፇሇው በውክሌና እንዱፇርምና እንዱያስተዲዴር በግሌፅ ወይም በዝምታ ሥሌጣን የተሰጠው ሰው ነው፡፡ ፪/ ሥራ አስኪያጁ ነጋዳ አይዯሇም፡፡ አንቀጽ ፴፫∙ ሥራ አስኪያጁን ስሇማስታወቅ ፩/ ነጋዳው ሥራ አስኪያጅ ሲሾም በንግዴ መዝገብ እንዱመዘገብ ማዴረግ ይገባዋሌ፡፡ ፪/ ነጋዳው ሥሌጣን የሰጠውን ሥራ አስኪያጅ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት በንግዴ መዝገብ ሳያስገባ ቢቀርም ሥራ አስኪያጁ ከተሾመበት ጊዜ ጀምሮ ሥራውን ሇማከናወን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፴፬∙ ስሇ ሥራ አስኪያጁ ሥሌጣን ፩/ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር በሚያገናኙት ጉዲዮች ሁለ ሥራ አስኪያጁ ከነጋዳው ሥራ ጋር ግንኙነት ያሊቸውን ማናቸውንም ግዳታዎች ሇመፇረም እና የሚተሊሇፈ የንግዴ ሰነድችን ሇመፇረም ጭምር ሙለ ሥሌጣን እንዲሇው ሆኖ ይቆጠራሌ፡፡ ፪/ በግሌፅ ሥሌጣን ካሌተሰጠው በስተቀር ሥራ መስጠት፣ መሸጥ ወይም መሇወጥ፣ የንግደን መዯብር መሸጥ፣ ማከራየት ወይም ሇዕዲ ማስያዝ ሇማዴረግ ይቻሊሌ፤ ቢሆንም እንዯዚህ ያሇው የሥሌጣን መቀነስ ማስታወቂያ በንግዴ መዝገብ ካሌገባ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፫ እንዯተመሇከተው በሦስተኛ ወገኖች ሊይ መቃወሚያ ሉሆንባቸው ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመሇከተው ውጪ ያሇ ማናቸውም የሥሌጣን መቀነስ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ መቃወሚያ ሉሆንባቸው አይችሌም፡፡ ስሇ ንግዴ ተሊሊኪዎችና እንዯራሴዎች አንቀጽ ፴፮∙ ስሇንግዴ ተሊሊኪዎች ፩/ የንግዴ ተሊሊኪዎች ማሇት መኖሪያቸው የንግደ ከነጋዳው ጋር በተዋዋለት የሥራ ውሌ መሠረት የነጋዳው ዯንበኞች በሚገኙበት ቦታ እየተዘዋወሩ በነጋዳው ስምና ምትክ ሆነው ዕቃ የሚያቀርቡ ወይም አገሌግልት የሚሰጡ ሰዎች ናቸው፡፡ ፪/ ላሊ የውሌ ቃሌ ከላሇ በስተቀር የንግዴ ተሊሊኪዎች የተዋዋሎቸው ውልች ነጋዳው እንዱያጸዴቃቸው ፫/ የንግዴ ተሊሊኪዎች ነጋዳዎች አይዯለም፡፡ ፬/ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የውጭ አገር የንግዴ ተሊሊኪነትን በሚመሇከት ዝርዝሩ አንቀጽ ፴፯∙ ስሇ ንግዴ እንዯራሴዎች ፩/ የንግዴ እንዯራሴዎች ማሇት መኖሪያቸው የወካዩ ነጋዳ የንግዴ መዯብር ዋና መሥሪያ ቤት ባሇበት ሥፌራ ያሌሆነና ከነጋዳው ጋራ በተዋዋለት እያዘዛቸው በተወሰኑ ቦታዎች የነጋዳውን ምርቶች እና አገሌግልቶች የሚያስተዋውቁ፣ የገበያ ጥናትና ሇነጋዳው ሥራ መስፊፊት የሚረደ ተመሳሳይ ፪/ የንግዴ እንዯራሴዎች ነጋዳዎች አይዯለም፡፡ ፫/ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የውጭ አገር ነጋዳ የንግዴ እንዯራሴነትን በሚመሇከት እንዯራሴዎች ስሇ ራሳቸውም ሆነ ስሇላሊ ሦስተኛ ከሚሠራው የንግዴ ሥራ ጋራ ተመሳሳይ የሆነ የግሌ ንግዴ ሉነግደ አይችለም፡፡ የግሌ ንግዴ ሲነግደ በተገኙ ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፵ እና ፵፩ ፪/ የንግዴ ተሊሊኪዎችና የንግዴ እንዯራሴዎች የግሌ ንግዴ እንዱነግደ ባሌተፇቀዯሊቸው ጊዜ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፳፱ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተጻፇው ተፇጻሚ አንቀጽ ፴፱∙ ሇላልች ነጋዳዎች ተተክቶ ስሇመሥራት ፩/ ተቃራኒ የውሌ ስምምነት ከላሇ በስተቀር የንግዴ ተሊሊኪዎችና እንዯራሴዎች በውሌ ግዳታ ሇገቡሇት ነጋዳ ብቻ እንጂ ስሇላልች ነጋዳዎች ተተክተው ተተክተው ሲሠሩ በተገኙ ጊዜ በአንቀጽ ፵ እና ፵፩ የተዯነገገውን ካሣ የመከፇሌ መብታቸውን ያጣለ፡፡ ፪/ በምንም አኳኋን ቢሆን ግዳታ የገቡሇት ነጋዳ ከሚሸጠው ዕቃ ወይም ከሚሰጠው አገሌግልት ጋራ ተመሳሳይ የሆነ ዕቃ ሇመሸጥ ወይም አገሌግልት የሚከፇሊቸው በዯመወዝ ወይም በኮሚሽን ወይም ሁሇቱንም በማጣመር ሉሆን ይችሊሌ፡፡ ፪/ ክፌያቸው በሥራ ውሊቸው መሠረት ያሌተወሰነ እንዯሆነ በሌማዴ መሠረት ይወሰናሌ፡፡ አንቀጽ ፵፩∙ ውሌ እንዲይቀጥሌ በተሰረዘ ጊዜ ፩/ የንግዴ ተሊሊኪዎችና የንግዴ እንዯራሴዎች ውሊቸው ሊሌተወሰነ ጊዜ የሆነ እንዯሆነና ነጋዳው ያሇበቂ ምክንያት ውለን በሰረዘ ጊዜ አግባብ ባሇው ሕግ መሠረት ካሣ የማግኘት መብት አሊቸው፡፡ ፪/ ማናቸውም የንግዴ ተሊሊኪዎች ወይም የንግዴ እንዯራሴዎች አንዲች ጥፊት ሳያዯርጉ ሊሌተወሰነ ጊዜ ወይም ሇተወሰነ ጊዜ የተዋዋለትን ውሌ ነጋዳው የሰረዘው እንዯሆነ ያመጧቸው ዯንበኞች ወይም ያስፊፈት ገበያ ወይም እነዚህን የመሳሰለ የሰጧቸው ፌሬዎች ታስበው በርትዕ የሚገባ ካሣ ፩/ የንግዴ ወኪሌ ማሇት ከነጋዳው ጋር ሇመሥራት በሥራ ውሌ የተቀጠረ ሳይሆን ራሱን ችል የሚሠራ፤ በተወሰነ ስፌራ ሆኖ ወይም ሇተወሰኑ የነጋዳው ዯምበኞች ሁሌ ጊዜ የነጋዳው እንዯራሴ ሲሆን በነጋዳው ስም እና ምትክ እንዱሰራ ወይም ውሌ እንዱዋዋሌ ውክሌና የተሰጠው ሰው ወይም ፪/ በውክሌና ስምምነቱ በተሇየ ሁኔታ ካሌተገሇጸ የተዋዋሊቸው ውልች በነጋዳው መጽዯቅ ሳያሻቸው ፫/ የንግዴ ወኪሌ የውክሌና ሥራ እየሠራ የዯሊሊነትም ሥራ መሥራት ይችሊሌ፤ ሇሁለም ቢሆን ነጋዳ አንቀጽ ፵፫∙ የንግዴ ወኪሌ ብቸኛ ወኪሌ ስሇመሆኑ በውክሌናው ውሌ ውስጥ በተሇየ ሁኔታ ካሌተገሇጸ በስተቀር አንዴ የንግዴ ወኪሌ በውለ በተገሇጸው ስፌራ አንቀጽ ፵፬∙ የንግዴ ወኪሌ ግዳታዎች ፩/ የንግዴ ወኪሌ መሌካም ነጋዳ የሚያዯርገውን ጥንቃቄ ሁለ በማዴረግ የወካዩን ጥቅም በትጋት ፪/ ከዚህ የሚከተለትንም ይፇጽማሌ፡- ሀ) የወካዩን ትዕዛዞች ሁለ ይፇጽማሌ፤ ሏ) ስሇ ሥራው በየጊዜው ሇወካዩ ሪፖርት ያዯርግሇታሌ፤ እንዱሁም በሚሠራበት ሥፌራ የውክሌናው ውሌ ከተፇጸመ በኋሊም ቢሆን የንግዴ ወኪለ ወካዩ የገሇጸሇትን የንግዴ ምስጢር ወይም ወኪሌ ሆኖ ሲሠራ ያወቃቸውን የንግዴ ምስጢሮች ማውጣት ወይም ሉጠቀምባቸው አይችሌም፡፡ አንቀጽ ፵፭∙ ተመሳሳይ የግሌ ንግዴ ማቋቋም ክሌክሌ ፩/ አንዴ የንግዴ ወኪሌ ወካዩ ከሚሰራቸው ንግድች ጋር የማይመሳሰለትን ማናቸውንም የግሌ ንግዴ ሉነግዴ ይችሊሌ፤ ነገር ግን ወካዩ ከሚሠራው ንግዴ አይችሌም፤ ወኪለ ይህንን ክሌከሊ በጣሰ ጊዜ ፪/ በውክሌና ውሌ ላሊ ስምምነት ካሊዯረጉ በስተቀር አንዴ የንግዴ ወኪሌ በተወከሇበት ስፌራ ወካዩ ከሚሠራቸው የንግዴ ሥራዎች ጋር ተመሳሳይ የንግዴ ሥራዎች ሇማይሠሩ ሇላልች ነጋዳዎች ፫/ በምንም ሁኔታ ቢሆን አንዴ የንግዴ ወኪሌ፤ ወኪሌ በሆነበት ስፌራ ወካዩ ከሚሰራቸው የንግዴ ሥራዎች ጋር ተመሳሳይ የሆኑ የንግዴ ሥራዎች አፇቀዴሇትም፤ ይህን ክሌከሊ ጥሶ የተገኘ የንግዴ ወኪሌ ውለ ተሰርዞ ኪሣራም እንዱከፌሌ ይዯረጋሌ፡፡ መረጃዎችና የዕቃ ዓይነቶች እንዱዯርሱት ያዯርጋሌ፡፡ አንቀጽ ፵፯∙ ወጪዎችን ስሇመክፇሌ ሇሚመራው ሥራ የተዯረጉትን መዯበኛ ወጪዎችና ሇአንዲንዴ ጉዲይ የተዯረገውን ወጪ ወኪለ ይከፇሇኝ ብል ሇመጠየቅ መብት የሇውም፤ ሆኖም ወኪሌ አዴራጊው ሊሰራቸው ሥራዎች ወኪለ የከፇሊቸውን ያወጣቸውን ሌዩ ወጪዎች ወኪሌ አዴራጊው ሇወኪለ (ንግድች) ሁለ አበሌ ሉከፇሇው ይገባሌ፤ ላሊ ውሳኔ ከላሇ በስተቀር እርሱ በተወከሇበት ቦታ ወይም በውክሌና ውለ ከተሸፇኑ የነጋዳው የተወሰኑ ዯንበኞች ጋር ወካዩ ቢሆን ወይም የወካዩ ላሊ ፪/ የንግደ ወኪሌ ሇተዋዋሊቸውና ሇጨረሳቸው ውልች ወኪሌ አዴራጊው በአዯረገው ነገር ምክንያት ፌጻሜ ያሊገኙ ቢሆኑም አበለ ሇወኪለ ሉከፇሇው ይገባሌ፤ ሆኖም ውልቹ በወካዩ በኩሌ ፌጻሜ ያሊገኙት በወኪለ ጥፊት የሆነ እንዯሆነ ወኪለ አበሌ ፫/ የአበለ ክፌያ በውክሌናው ውሊቸው መሠረት ይወሰናሌ፤ ውሌ ከላሇ በሌማዴ መሠረት ይወሰናሌ፡፡ አንቀጽ ፵፱∙ ወኪለ ሥራውን ራሱ መፇጸም የሚገባው የውክሌና ውሌ የሚዯረገው የወኪለን የግሌ ብቃት ወይም ችልታ በመገንዘብና መሠረት በማዴረግ ስሇሆነ አንዴ የንግዴ ወኪሌ የውክሌናውን ውሌ ሇላሊ ሰው ማሳሇፌ ወይም በእርሱ ምትክ ላሊ ሦስተኛ ወገን አንቀጽ ፶ ∙የውክሌና ውሌን ስሇማቋረጥ ፩/ የንግዴ ውክሌና የሚቋረጠው፡- ሀ) ተስማምተው የወሰኑት የውሌ ዘመን ሲኖር፤የውለ ሇ) ሇነጋዳው ወኪሌ የሆነው ሰው ሲሞት፣ ችልታ ሏ) ወኪሌ ሆኖ ሲሠራ የነበረው የንግዴ ማህበር መ) ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፣ ነጋዳው የመጥፊት ውሳኔ ሲሰጥበት፤ ነው፡፡ ፪/ ሊሌተወሰነ ጊዜ የተዯረገ የውክሌና ውሌ ከሁሇቱ ተዋዋይ ወገኖች አንዯኛው ማስጠንቀቂያ በመስጠት ሉያቋርጠው ይችሊሌ፤ ሇውክሌና መቋረጥ በቂ ምክንያት ካሇ ማስጠንቀቂያ መስጠት አያስፇሌግም፡፡ ፫/ የማስጠንቀቂያው ጊዜ በውክሌናው ውሌ ይወሰናሌ፤ ይህ በላሇ ጊዜ በሌማዴ ይወሰናሌ፤ በመጀመሪያው ዓመት ውስጥ ሲሆን ከአንዴ ወር የማያንስና ከመጀመሪያው ዓመት በኋሊ ሲሆን ከሁሇት ወር አንቀጽ ፶፩∙ ውሌ ሲቋረጥ ስሇሚከፇሌ ካሣ ሊሌተወሰነ ጊዜ የተዯረገን የውክሌና ውሌ ወካዩ ያሇ በቂ ምክንያት ያቋረጠ እንዯሆነ ወኪለ በወካዩ ስም ዯንበኞች፤ ወይም የፇጠረው ወይም ያስፊፊው ገበያ ወይም መሌካም ስም ወይም ላልችም እነዚህን የመሳሰለ የሰጣቸው ፌሬዎች ታስበው በርትዕ የሚገባ አንቀጽ ፶፪∙ ውለ በተቋረጠበት ጊዜ ያሌተጠናቀቁ ፩/ የውክሌና ውሌ በሚቋረጥበት ጊዜ ሁለ ወኪሌ ሆኖ ሲሰራ የነበረ ሰው ወይም ወራሹ ወይም የንግዴ ማህበር ውለ ከመቋረጡ በፉት ሇተዯራዯራቸው ወይም ሇጨረሳቸው ወይም ሇተዋዋሊቸው ውልች ፪/ ውለ እንዯተቋረጠ ማናቸውም አበልችና የሚከፇለ ወጪዎች ወካዩ ወዱያውኑ መክፇሌ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፶፫∙ የውክሌና ውሌ ከተቋረጠ በኋሊ ተመሳሳይ የግሌ ንግዴ ሥራ መሥራት ስሇሚከሇከሌበት ሁኔታ ፩/ የውክሌና ውለ ከተቋረጠ በኋሊ የንግዴ ወኪለ ወካዩ ከሚሠራው የንግዴ ሥራ ጋር ተመሳሳይ የሆነ የንግዴ ሥራ በግለ እንዲይሠራ ወይም ከወካዩ የንግዴ ሥራ ጋር ተመሳሳይ የሆነ ንግዴ ሇሚነግዴ ነጋዳ ወኪሌ ወይም እንዯራሴ ሆኖ እንዲይሰራ በውክሌና ውሌ ውስጥ ስምምነት ሉዯረግ ይቻሊሌ፡፡ ፪/ ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳን ክሌከሊው የሚጸናው በጽሁፌ የተዯረገ እንዯሆነ፤ ክሌከሊው ተፇጻሚ የሚሆንበት ስፌራን ወይም የነጋዳውን ዯንበኞች ወይም ዕቃዎች ወይም አገሌግልቶች በግሌጽ ሇይቶ ያሰቀመጠ እንዯሆነ፤ሇወኪለ ተገቢ ካሣ የተቆረጠ እንዯሆነ እና ክሌከሊውም ከሦስት ዓመት ሊሌበሇጠ ጊዜ የተዯረገ እንዯሆነ ነው፡፡ ፩/ ዯሊልች ማሇት ውሌ የሚዋዋለ ሰዎችን በተሇይም እንዯ ሺያጭ፤ኪራይ፤ኢንሹራንስ፤የማመሊሇሻ ውሌ እንዯዚህ ያለትን ውልች የሚዋዋለ ሰዎችን ፇሌገው የሚያገናኙና የሚያዋውለ፤ራሱን የቻሇ የሙያ ተግባራቸው አዴርገው ጥቅም ሇማግኘት የሚሠሩ ሰዎች ወይም ይህንኑ የዯሊሊነት ሥራ ፪/ ዯሊልች አስማሚ ሆነው የሚያስፇጽሟቸው ውልች ዓይነትና ግብ ወይም የሚያገናኟቸው ሰዎች ማንነት ወይም ሁኔታ ሳይታይ ነጋዳዎች ይባሊለ፡፡ ፫/ ዯሊሊ ሁሇቱም ተስማሚዎች በውሊቸው በግሌጽ ተስማሚዎች በመወከሌ እነሱን ተክቶ ገንዘብ የሚያስገባ እንቅስቃሴ ማዴረግ የሇበትም፡፡ አንቀጽ ፶፭∙ ሇተዋዋዮች ስሇማስታወቅ ፩/ በሌማዴ የታወቀ ካሌሆነ ወይም ላሊ ስምምነት ሇማዴረግ የተስማሙ እንዯሆነ ውለ የሚዯረግበትን ፪/ በሌማዴ የታወቀ ካሌሆነ ወይም ላሊ ስምምነት ከላሇ በስተቀር በዚህ ዓይነት የተዘጋጀውን ውሌ ባሇጉዲዮቹ ካሊጸዯቁት በስተቀር በእነርሱ ሊይ አንቀጽ ፶፮∙ ሰሇዯሊሊው ኃሊፉነት ፩/ ዯሊሊው አስማሚ ሆኖ ውለን ካስጨረሰ ወይም ካዋዋሇ በኋሊ ውለ ቢፇጸምም ባይፇጸምም አበሌ ፪/ በሌማዴ የታወቀ ካሌሆነ ወይም ላሊ ስምምነት ካሌተዯረገ በስተቀር አበለን የሚከፌሇው የዯሊሊውን አገሌግልት የጠየቀው ወገን ብቻ ነው፡፡ ባሌተወሰነበት ጊዜ በሌማዴ መሠረት ይቆረጣሌ፤ የተስማሙበት አበሌ ከባዴ መስል ሲታየው ወይም አሇመሆኑ ሲታየው ፌርዴ ቤቱ ሇመቀነስ ሥሌጣን ፬/ ዯሊሊው ሇዯምበኛው ወይም አገሌግልቱን ሇጠየቀው ወገን ያለበትን ግዳታዎች ተሊሌፍና ይሌቁንም የዯምበኛውን ጥቅም በሚጎዲ አኳኋን ሇላሊ ሦስተኛ ወገን ጥቅም የሠራ እንዯሆነ ወይም ዯምበኛው ሳያውቅ ከሦስተኛው ወገን ክፌያ የተቀበሇ እንዯሆነ አበሌ የማግኘት መብቱ ቀሪ ይሆናሌ፡፡ ፩/ የኮሚሽን ወኪሌ ማሇት ራሱን ችል፤ የሞያ ተግባሩ አዴርጎ፤ ጥቅም ሇማግኘት ስሇ ወካይ ሆኖ በራሱ ስም ሸቀጦችን ወይም የሚንቀሳቀሱ ዕቃዎችን ወይም እነዚህን የመሳሰለ ማናቸውንም ንብረቶችን በስሙ የሚገዛ ወይም የሚሸጥ ወይም ስሇ ወካይ ሆኖ በስሙ የመጓጓዣ ውሌ የሚዋዋሌ ሰው ፪/ የኮሚሽን ወኪሌ የሚያዋውሊቸው ተዋዋይ ወገኖችና የውልቹ ዓይነትና ግብ ግምት ውስጥ አንቀጽ ፶፱∙ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ በፌትሏ ብሔር ሕግ በቁጥር ፪ሺ፪፻፴፬ እስከ ፪ሺ፪፻፶፪ የተጻፈት ዴንጋጌዎች በኮሚሽን ወኪሌ ውሌ ሊይ አንቀጽ ፷∙ ስሇአክስዮን ዯሊልች ፩/ በአክሲዮን ገበያ የሚሠሩ ዯሊልች የኮሚሽን ወኪሌ ፪/ በላሊ ሕግ በሌዩ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር የአክስዮን ዯሊልች በኮሚሽን ወኪሌ ዯንብ መሠረት አንቀጽ ፷፩∙ ሑሳብ መያዝ ግዳታ ስሇመሆኑ ማንኛውም የንግዴ ሥራ የሚሠራ ነጋዳ ወይም የንግዴ ማህበር እንዯሚሠራው የንግዴ ሥራ ስፊትና የሚያስፇሌግ የሑሳብ መዝገቦችና ሰነድች ሉኖሩት አንቀጽ ፷፪∙ ስሇአነስተኛ ንግዴ ነጋዳዎች ፩/ የአነስተኛ ንግዴ ነጋዳዎች የሑሳብ መዝገብ ፪/ የአነስተኛ ንግዴ ሥራ አሰራር እና የካፒታሌ መጠን አንቀጽ ፷፫∙ ነጋዳዎች መያዝ ስሇሚገባቸው የሑሳብ ነጋዳዎች መያዝ ስሇሚገባቸው የሑሳብ መዝገቦችና ሰነድች እንዱሁም ስሇ ሑሳብ መዝገብ አያያዝ ዯንቦች አንቀጽ ፷፬∙ የንግዴ ማህበሮች ሌዩ ዴንጋጌዎች ስሇ ንግዴ ማህበሮች በዚህ ሕግ በሁሇተኛው መጽሏፌ የተዯነገጉት ሌዩ ዴንጋጌዎች የተጠበቁ ናቸው፡፡ አንቀጽ ፷፭∙ የሑሳብ መዝገቦችን በዘመናዊ ቴክኖልጂ ፩/ ነጋዳዎች አጠቃሊይ የሑሳብ እንቅስቃሴያቸውን በዘመናዊ ቴክኖልጂ መመዝገብ ይችሊለ ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚያዙ የሑሳብ መዝገቦች ሌክ በእጅ ጽሁፌ የሚያዙ የሑሳብ መዝገቦች ወይም የማመዛዘኛ ሑሳብ መዝገቦች ማሟሊት የሚገባቸውን ወይም መያዝ ያሇባቸውን ፍርማሉቲዎች ማካተት አሇባቸው፡፡ ፫/ በዘመናዊ ቴክኖልጂ የተዯረገ ምዝገባ ሌክ በጽሁፌ ነጋዳው እንዯ ማስረጃ ሉጠቀምበት ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፷፮∙ የሒሳብ መዝገቦችን ጠብቆ ስሇማኖር ማንኛውንም የሑሳብ መዝገቦችና የሑሳብ ሰነድች የመጨረሻው ጽህፇት ከተጻፇባቸው ቀን ጀምሮ ወይም ሰነድቹ ከተጻፈበት ቀን አንስቶ ወዯፉት ሊለት አስር ዓመታት ዴረስ ጠብቆ ማኖር ይገባሌ፡፡ አንቀጽ ፷፯∙ ስሇወጪና ገቢ ዯብዲቤዎች የገቡት ዯብዲቤዎች፤መሌዕክቶች ወይም ቴላግራሞች ዋናዎቻቸውን፤ እንዱሁም የተሊኩት ዯብዲቤዎች፤ በፊይሌ አስገብቶ ሇአስር ዓመታት ዴረስ ጠብቆ ማኖር የሑሳብ መዝገቦቹን ማስረጃ ስሇማዴረግ አንቀጽ ፷፰ መዝገቦች ስሇባሇመዝገቡ ማስረጃ ስሇመሆናቸው ፌርዴ ቤቱ በፌትሏ ብሔር ሕግ በቁጥር ፪ሺ፲፮ የተመሇከተውን መመሌከት ግዳታ ሳይኖርበት ክርክሩ መካከሌ ስሇ ንግዲቸው ጉዲይ ሲሆን ስሇ ሑሳብ መዝገቦች አያያዝ በዚህ ሕግ በተጻፈት ዯንቦች መሠረት የተዘጋጁ መዝገቦች ከሆኑ የንግዴ መዝገቦችን ሇባሇመዝገቡ ጥቅም በማስረጃነት ሉቀበሊቸው አንቀጽ ፰፱∙ መዝገቦች በባሇመዝገቡ ሊይ ማስረጃ ፩/ የንግዴ መዝገቦች በባሇመዝገቡ ሊይ አስረጅ ይሆናለ፡፡ ፪/ በመዝገቡ ሇመጠቀም የሚፇሌገው ሰው እሱ አንቀጽ ፸∙ ስሇ ፋዯራለ የንግዴ መዝገብ ፩/ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር አገር ዓቀፌ ተፇጻሚነት ያሇው የፋዯራሌ የንግዴ መዝገብ ፪/ ሚኒስቴሩ በዚህ ሕግ መሠረት የነጋዳዎችንና የንግዴ ማህበራትን ምዝገባ የማከናወን ኃሊፉነት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተዯነገገው ቢኖርም፤ ሚኒስቴሩ የንግዴ ምዝገባ ኃሊፉነቱን በውክሌና ሉያስተሊሌፌ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፸፩∙ ስሇክሌልች የንግዴ መዝገቦች ፩/ ክሌልች እንዱሁም የአዱስ አበባ ከተማ አስተዲዯር እና የዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯር የራሳቸውን የንግዴ መዝገብ በማቋቋም የንግዴ ምዝገባ ሇማከናወን ፪/ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሇማከናወን ሥሌጣን ያሇው አካሌ፤ ኃሊፉነትና ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ዴንጋጌ ቢኖርም የንግዴ ምዝገባ የሚያከናውን ማንኛውም የክሌሌ አካሌ ምዝገባውን ማከናወን ያሇበት በዚህ ሕግ በርዕስ አራት ሥር የተመሇከቱትን ዴንጋጌዎች በጥብቅ በመከተሌ መሆን አሇበት፡፡ አንቀጽ ፸፪∙ ስሇማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ የመረጃ ቋት ፩/ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር አገር ዓቀፌ ተፇጻሚነት ያሇው ማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ የመረጃ ፪/ የመረጃ ቋቱ በዘመናዊ የኢንፍርሜሽን ቴክኖልጂ የተዯራጀና በሚኒስቴሩ ዴረ-ገጽ በኩሌ ሇሕዝብ ክፌትና ተዯራሽ መሆን አሇበት፡፡ ፫/ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር የሚከተለትን ሀ) በየክሌለ ባለት ሌዩ ሌዩ መዝገቦች የተጻፈትን የእያንዲንደን የተመዘገበውን ሰው የሚመሇከቱ አስረጂዎች በሙለ መቀበሌና በመረጃ ቋቱ ውስጥ መመዝገብ ወይም ማስገባት፣ ሇ) በዚህ ሕግ በሁሇተኛው መጽሏፌ የተነገሩትን ሏ) ስሇ ንግዴ መዝገቦች የወጡት ሕጎችና ዯንቦች ፩/ በንግዴ መዝገብ አማካኝነት የሚዯረግ ማስታወቅ የሚፇፀመው ነጋዳው መዝገብ ሇመያዝ ሥሌጣን ባሇው ኃሊፉ ዘንዴ ቀርቦ የሚሰጠውን መግሇጫ በማስመዝገብ ነው፤በንግዴ መዝገቡ የተዯረገውም ምዝገባ የጸና የሚሆነው ምዝገባው ከተዯረገበት ዕሇት ቀጥል ካሇው የሥራ ቀን ጀምሮ ነው፡፡ ፪/ በንግዴ ማህበሮች የሚሰጡ መግሇጫዎች ምዝገባን የንግዴ ምዝገባ የሚያከናውን አካሌ፣ ሠራተኞቹ ከሠራተኞቹ ጋር በአንዴነት እና በነጠሊ ተጠያቂ አንቀጽ ፸፭∙ የንግዴ መዝገብ ሇሕዝብ ክፌት ስሇመሆኑ ፩/ የንግዴ መዝገብ ሇሕዝብ ክፌት መሆን አሇበት፤ በመዝገብ የገባውን መረጃ ሇማየት ወይም ግሌባጭ ሇመውሰዴ ወይም ከመዝገቡ የተውጣጣ አጭር ያሌተመዘገበ ከሆነም አሇመመዝገቡን የሚያረጋግጥ ማስረጃ እንዱሰጠው ሥሌጣን ያሇውን መዝጋቢ ፪/ መዝጋቢው የተጠየቀውን አገሌግልት የመስጠት አንቀጽ ፸፮∙ በነጋዳው ወረቀቶች ሊይ መግባት ማናቸውም በንግዴ መዝገብ የተመዘገቡ ነጋዳዎች አንቀጽ ፸፯∙ የምዝገባ መረጃዎችንና ሰነድችን ሇማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ ቋት ስሇ ማስተሊሇፌ እያንዲንደን የመዘገበውን ነጋዳ ወይም የንግዴ ማህበር እንዲከናወነ ወዱያውኑ ሇንግዴና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ያስተሊሌፊሌ፤ ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱም መረጃዎቹን በማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ የመረጃ ቋት ውስጥ በንግዴ መዝገብ ስሇሚገቡ ጉዲዮች አንቀጽ ፸፰∙ በመዝገቡ ስሇሚገቡ ጉዲዮች ማናቸውም ዋና ወይም ተጨማሪ ወይም ማሟያ ሆነው የሚመዘገቡ፤ እንዱሁም የተዯረጉ ሇውጦች ወይም የተሰረዙ ጉዲዮች ሁለ በንግዴ መዝገብ አንቀጽ ፸፱∙ በመዝገብ የማስገባቱ ሥነ ሥርዓት የሚያመሇክተው ሰው በጽሁፌ መግሇጫውን ፪/ በመዝገብ የማስግባቱ ተግባርም ሆነ የጽሁፌ መግሇጫው ሇንግዴ ምዝገባ ዓሊማ ተብል በተሇየ አማካኝነትም ሉከናወን ይችሊሌ፡፡ ፫/ ከመዝገቡ ውስጥ የሚሰረዝ ነገር ሲኖር በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፺፮ በተመሇከተው ባሇሥሌጣን ሲታዘዝ አንቀጽ ፹∙ የመግሇጫውን ቃሌ ትክክሇኛነት ስሇመቆጣጠር ፩/ ሇመመዝገብ የሚያመሇክተው ሰው የሚያቀርበውን የማመሌከቻ ቃሌ ትክክሇኛነት መዝጋቢው ማጣራት ካመሇከተ አመሌካቹ ምዝገባ የተጠየቀበትን የንግዴ መመዘኛዎች ሁለ ያሟሊ መሆኑን መዝጋቢው ማስረጃዎች ከመግሇጫው ቃሌ ጋር የሚጣጣሙ ፫/ መዝጋቢው አስፇሊጊ ሆኖ ካገኘው ላልች ተጨማሪ ሰነድችና መረጃዎች እንዱቀርቡሇት አመሌካቹን አንቀጽ ፹፩∙ በመዝጋቢው አካሌና በአመሌካቹ መካከሌ በመዝጋቢው አካሌና ሇምዝገባ ባመሇከተው ሰው መካከሌ የሚነሳው ማንኛውም ክርክር ሥሌጣን አንቀጽ ፹፪∙ በንግዴ መዝገብ መመዝገብ ግዳታ ፩/ በላሊ ሕግ በንግዴ መዝገብ እንዯሚገቡ የተዯነገጉት ላልች ሰዎች ወይም ዴርጅቶች መመዝገባቸው እንዯተጠበቀ ሆኖ በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ የንግዴ ሥራ የሚሠራ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ አገር ዜጋ ወይም የንግዴ ማህበር መመዝገብ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ በተሇይ በሚከተለት ሰዎች ሊይ ይፇጸማሌ፡- ሀ) በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፭ መሠረት ነጋዳ በሆነ በማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ አገር ሇ) በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፱ በተመሇከተው የንግዴ ሏ) በማናቸውም የንግዴ ሥራ በሚሠሩ የውጭ የውጭ አገር መንግሥት የንግዴ እንዯራሴዎችና ወኪልች ወይም የመንግሥት ማህበራት ወይም ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) (ሏ) በተመሇከቱት ዴርጅቶች ሊይ ተፇጻሚ የሚሆን ሌዩ ሕግ አንቀጽ ፹፫∙ በንግዴ መዝገብ ሇመመዝገብ ማመሌከቻ ፩/ አንዴ ሰው በራሱ ወይም በወኪለ አማካይኝት በስተቀር በነጋዳነት ሉመዘገብ አይችሌም፡፡ ፪/ ነጋዳው የንግዴ ሥራውን ከመጀመሩ በፉት ማመሌከቻውን ማቅረብና መመዝገብ አሇበት፡፡ ፫/ ማመሌከቻው በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፸፱ ንዐስ አንቀጽ በሚያስተዲዯረውና በሚቆጣጠረው ዴረ-ገጽ ሊይ በመረጃ መረብ አማካይነት ሉቀርብ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፹፬∙ ቀዴሞ የተመዘገበውን ነጋዳ ስሇመሰረዝ ፩/ አንዴ የንግዴ መዯብር ከተሸጠ ወይም ከተከራየ የቀዴሞ ነጋዳ ምዝገባ እስካሌተሰረዘ ዴረስ ገዥው ወይም ተከራዩ ሉመዘገብ አይችሌም፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም የንግዴ መዯብሩን የሸጠው ወይም ያከራየው ነጋዳ ከአንዴ በሊይ የንግዴ መዯብሮች ያለት ከሆነ እና የሸጠው ወይም ያከራየው የተወሰኑትን የንግዴ መዯብሮች ብቻ ከሆነ ነጋዳው ከንግዴ መዝገብ አይሰረዝም፤ በንግዴ መዝገብ ውስጥ ስሇተሸጠው ወይም ስሇተከራየው መዯብር የገባው መረጃ ብቻ አንቀጽ ፹፭∙ ስሇመመዝገቢያ ስፌራ ፩/ ማንኛውም ነጋዳ ወይም የንግዴ ማህበር በንግዴ መሥሪያ ቤት ባሇበት ስፌራ ሥሌጣን በተሰጠው መዝጋቢ አካሌ ነው፤ የንግዴ ሥራውን ዋና መሥሪያ ቤት አዴራሻ የመምረጥ መብት የነጋዳው ፪/ በሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተወሰነ በስተቀር የንግዴ ሥራው ዋና መሥሪያ ቤት በውጭ አገር የሆነ ነጋዳ ወይም የንግዴ ማህበር የንግደ ቅርንጫፌ ወይም ወኪሌ መሥሪያ ቤት ባሇበት ስፌራ ሥሌጣን በተሰጠው መዝጋቢ አካሌ ይመዘገባሌ፡፡ አንቀጽ ፹፮∙ ተዯራራቢ ዋና ምዝገባ የተከሇከሇ ስሇመሆኑ ፩/ ማንኛውም ነጋዳ ወይም የንግዴ ማህበር በተሇያዩ ክሌልች የተሇያዩ የንግዴ ሥራዎችን የሚሠራ እንኳን ቢሆን በዋናነት በንግዴ መዝገብ መመዝገብ የሚችሇው በአንዴ ስፌራ ብቻ ነው፤ በአንዴ መዝገብ ውስጥም ከአንዴ የበሇጠ የምዝገባ ቁጥር ፪/ ነጋዳው በዋናነት ከተመዘገበበት ቦታ በተጨማሪ ቅርንጫፍች ወይም ወኪሌ መሥሪያ ቤቶች ካለት መጀመሪያ የተመዘገበበት ዋናው መዝገብ እየተጠቀሰ በአጭር ቃሌ በየክሌልቹ መመዝገብ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፹፯∙ ነጋዳው በመጀመሪያ በዋና መዝገብ ሲገባ አንዴ ነጋዳ መጀመሪያ ዋና ምዝገባ ሇማዴረግ ማመሌከቻ ሲያቀርብ ከዚህ የሚከተለትን መግሇጽ ፩/ የነጋዳው ሙለ ስም ከነአያት፤ ካሇው የቤተ ዘመዴ ፭/ አካሇ መጠን ያሊዯረሰ በሆነ ጊዜ የንግዴ ሥራ እንዱሠራ ሞግዚቱ የፇቀዯበትን ቀን፣ ፮/ ያገባ ከሆነ ጋብቻው የተፇጸመበትን ቀንና ቦታ እንዱሁም የጋብቻ ውሌ መኖር አሇመኖሩን፤የጋብቻ ውሌ ካሇ ውለ የተቀመጠበትን ቦታ ወይም በእጁ ፰/ ንግደን ያቋቋመው ወይም የገዛው ወይም የተከራየው እርሱ መሆኑን ፤ኪራይ ከሆነ አከራዩን ስምና ላልች ሇምዝገባ የሚያስፇሌጉ መረጃዎችን፣ ፲/ የንግደን ምሌክት (ካሇው)፣ ፲፩/ የንግደ መዯብር የሚገኝበትን አዴራሻ፣ ፲፪/ ነጋዳው በተመዘገበበት ሥፌራ ወይም በላሊ ቦታ ላልች የንግዴ መዯብሮች፤ቅርንጫፍች ወይም ፲፫/ የቅርንጫፍች ሥራ አስኪያጆች ያለ እንዯሆነ ሥሌጣናቸው ቅርንጫፈን በማስተዲዯር ብቻ ፲፬/ ያሇው እንዯሆነ ሇመነገዴ የንግዴ ፇቃዴ አንቀጽ ፹፰∙ የሚመዘገበው በአጭር ቃሌ በሆነ ጊዜ በአጭር ቃሌ ሇመመዝገብ ማመሌከቻ የሚያቀርብ ነጋዳ ከዚህ የሚከተለትን መግሇጽ አሇበት፡-, ፩/ የነጋዳው ሙለ ስም ከነአያት፤ ካሇው የቤተ ዘመዴ ፬/ የንግደን መዯብር፣የቅርንጫፈን ወይም የወኪለን ፭/ የንግዴ መዯብሩ፣ ቅርንጫፈ፤ ወይም ወኪለ ፯/ የሥራ አስኪያጁን ስምና ሥሌጣኑ ቅርንጫፈን በማስተዲዯር ብቻ የተወሰነ መሆን አሇመሆኑን፣ ፰/ የንግዴ ፇቃዴ የተሰጠበትን ቀን፣ ቢኖር፣ ፱/ በዋናነት የተመዘገበበትን ቦታና የምዝገባ ቁጥሩን፡፡ አግባብነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች በንግዴ ማህበራት በመዝገብ የገባን መረጃ ስሇመሇወጥ ወይም ተጨማሪ መረጃ አንቀጽ ፺∙ የተመዘገበውን ስሇመሇወጥ ፩/ ማንኛውም የተመዘገበ ሰው በመዝገብውስጥ የገባን ከመዝገቡ የገባው መረጃ እንዱሇወጥ ማመሌከት ፪/ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚቀርበውን ማመሌከቻ ማንኛውም በሕግ ያገባኛሌ የሚሌ ፫/ በተሇይም ሥራ አስኪያጁ ሲሻር የተመዘገበው አንቀጽ ፺፩∙ ስሇሰዎች በተጨማሪ ስሇማስመዝገብ ፩/ የተፇጥሮ ሰው የሆነ ነጋዳ ከዚህ የሚከተለት በተጨማሪ እንዱመዘገቡሇት መጠየቅ ይችሊሌ፡- ሀ) ጋብቻውን፤ጋብቻው የተፇጸመበትን ቦታና ቀን እንዱሁም ፤የተፇራረሙት የጋብቻ ውሌ ካሇ የተፇራረሙበትን ቀንና ቦታ ወይም ያሇ እንዯሆነ ውለ የተቀመጠበትን ቦታ ወይም ሰው ስም፤ ሇ) ፌርዴ ቤት ጋብቻው እንዱፇርስ የወሰነ እንዯሆነ ሏ) ነጋዳው ችልታ የላሇው ነው ተብል በፌርዴ የተከሇከሇ መሆኑን ፌርዴ ቤት የወሰነበት፤ መ) ሚስት ወይም ባሌ ተቃውመው እንዯሆነ ስሇ ንግደ ሥራ ያቀረቡትን መቃወሚያ፤ ሠ) በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፲፯ መሠረት መቃወሚያ የተነሳበትን (ቀሪ የሆነበትን)፤ ረ) አዱስ ሥራ አስኪያጅ መሾሙን፡፡ ፪/ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚቀርበውን ማመሌከቻ ማንኛውም በሕግ ያገባኛሌ የሚሌ ሰው ማመሌከት አንቀጽ ፺፪∙ ስሇንግዴ ማህበራት በተጨማሪስሇሚመዘገቡ የንግዴ ማህበራት ምዝገባ በተመሇከተ በዚህ ሕግ የተመሇከቱት ተጨማሪ ነገሮች መመዝገብ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ ፺፫. ስሇመክሰር የሚሰጥ ፌርዴ በዚህ ሕግ ሦስተኛ መጽሀፌ መሠረት የሚከፇት የመሌሶ ማዯራጀት ሥነ-ሥርዓት፣ የመክሰር ሥነ- ሥርዓት፣ ቀሊሌ የመክሰር ሥነ-ሥርዓት ወይም ከዕዲ ነፃ የመዯረግ ሥነ-ሥርዓት ውሳኔዎች በተጨማሪነት አንቀጽ ፺፬∙ መነገዴን ስሇመተው ፩/ ማንኛውም ነጋዳ የንግዴ ሥራውን በማንኛውም ምክንያት የተወ ወይም የንግዴ መዯብሩን ያከራየ እንዯሆነ የንግዴ ሥራውን ከተወበት ወይም ተከታታይ ቀናት ውስጥ ከመዝገብ እንዱሰረዝ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም የንግዴ መዯብሩን የተወው ወይም ያከራየው ነጋዳ ከአንዴ በሊይ የንግዴ መዯብሮች ያለት ከሆነ እና የተወው ወይም ያከራየው የተወሰኑትን የንግዴ መዯብሮች ብቻ ከሆነ ነጋዳው የተወውን አስፇሊጊው ማስተካከያ በንግዴ መዝገብ ውስጥ ፩/ ነጋዳው በሞተ በስሌሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ከአቅም በሊይ በሆነ ምክንያት ካሌሆነ በስተቀር የሟች ሚስት ወይም ባሌ ወይም የሟች ወራሾች ምዝገባው እንዱሰረዝሊቸው ማመሌከት አሇባቸው፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት ባሇመብቶች በጋራ ባሇቤትነት ንግደን ማካሄዴ የሚቀጥለ ከሆነ በመረጡት የንግዴ ማህበር መሌክ አዱስ ምዝገባ እንዱዯረግሊቸው ማመሌከት አንቀጽ ፺፮∙ ምዝገባን በትዕዛዝ ስሇማሰረዝ ፩/ መዝጋቢው መሥሪያ ቤት ነጋዳው የንግዴ ሥራውን ማቆሙን ወይም የተመዘገበውን ንግዴ ሇማካሄዴ ችልታ የሇውም ተብል የተወሰነበት መሆኑን ባወቀ ጊዜ ወይም በላሊ ሕግ ሇምዝገባ የተዯነገጉት የተሟለ እንዯሆነ በራሱ ተነሳሽነት ፪/ የንግዴ ማህበር እንዱፇርስ ተወስኖበት የማጣራት ሥራ ሳይገባዯዴ ሇአስተዲዯራዊ ቅጣት ምዝገባው በጊዜያዊነት እንዯሚሰረዝ የሚዯነግግ ማናቸውም ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተሰጠውን ውሳኔ ራሱ ነጋዳው እና ላልች ጉዲዩ የሚመሇከታቸው አካሊት እንዱያውቁት መዯረግ አንቀጽ ፺፯∙ ሳይመዘገቡ ስሇመቅረት በዚህ ሕግ መሠረት መመዝገብ እያሇበት ሳይመዘገብ የቀረ ወይም መመዝገብ ያሇበትን ነገር ያሊስመዘገበ አግባብነት ባሇው የወንጀሌ ሕግ ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፺፰∙ ሆነ ብል ትክክሇኛ ያሌሆነ መግሇጫ ስሇሚመዘገበው ጉዲይ ሆነ ብል ትክክሇኛ ያሌሆነ መግሇጫ የሰጠ ማንኛውም ሰው ጥፊተኛ ሆኖ ከተገኘ አግባብነት ባሇው የወንጀሌ ሕግ ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ ፌትሏ ብሔራዊ ማስገዯጃ ወይም ቅጣት አንቀጽ ፺፱∙ በመዝገብ መግባት ስሇሚያስከትሇው ውጤት ፩/ ተቃራኒ ማስረጃ ካሌቀረበበት በስተቀር ማንኛውም በመዝገብ የገባ ሰው ወይም የንግዴ ማህበር ነጋዳ ፪/ ማንኛውም የተመዘገበ ሰው ወይም የንግዴ ማህበር ነጋዳ ሊሇመሆኑ ማስረጃ ማቅረብ አይፇቀዴሇትም፤ አንቀጽ ፩፻∙ በመዝገብ ሳይገቡ መቅረት ስሇሚሰጠው ውጤት ፩/ ማንኛውም ነጋዳ የሆነ ሰው በዚህ ሕግ መሠረት መመዝገብ የሚገባው ሆኖ ሳይመዘገብ የቀረ እንዯሆነ እንዯ ነጋዳ ተቆጥሮ ኃሊፉ ይሆናሌ። ፪/ አግባብ ያሊቸው የዚህ ሕግ ሁሇተኛ መጽሏፌ ዴንጋጌዎች በንግዴ ማህበራት ሊይ ተፇጻሚ አንቀጽ ፩፻፩∙ ምዝገባን ያሇማሰረዝ የሚያስከትሇው ውጤት የንግደን መዯብር ያስተሊሇፇ ወይም ያከራየ ነጋዳ ምዝገባውን ከማሰረዙ በፉት ከመዯብሩ ጋር በተያያዘ በተከራየው ሰው ሊይ ሇሚዯርስ ዕዲ ከዚሁ ሰው ጋር በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፪∙ በመዝገብ የገባ ጉዲይ ስሇሚያስከትሇው ውጤት ፩/ ማንኛውም ሰው በንግዴ መዝገብ እንዱገባ ያዯረገው ጉዲይ ትክክሌ ባይሆንም የተመዘገበውን ቃሌ መሠረት አዴርገው በሰሩ ሰዎች ሊይ ፪/ ሦስተኛ ወገኖች በንግዴ መዝገብ በትክክሌ የገባውን ጉዲይ አሊወቅንም ነበር ብሇው ማስረጃ ማቅረብ አንቀጽ ፩፻፫∙ ነጋዳ የሆነውን ሰው የሚመሇከቱ ጉዲዮች ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ስሊሇመሆናቸው ከዚህ ቀጥል ያለት ነጋዳ የሆነውን ሰው የሚመሇከቱ ጉዲዮች በንግዴ መዝገብ ያሌተመዘገቡ እስከሆነ ዴረስ ቅን ሌቦና ባሊቸው ወገኖች ሊይ መቃወሚያ ሆነው ፩/ የነጋዳው አካሇ መጠን ያሇመዴረስ፣ ፮/ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፲፭ መሠረት የቀረበ ፯/ የሥራ አስኪያጁ ሥሌጣን አንዴ ቅርንጫፌ ወይም ወኪሌ ጽሕፇት ቤት በማስተዲዯር ብቻ የተወሰነ ፰/ የሥራ አስኪያጁ መሻር ወይም ከሥራ መሰናበት፡፡ አንቀጽ ፩፻፬∙ የንግዴ ማህበራትን የሚመሇከት ጉዲዮች ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ስሊሇመሆናቸው በንግዴ መዝገብ ውስጥ ከገባው ቃሌ ውስጥ ያሇ ካሌሆነ በስተቀር የንግዴ ማህበራትን የሚመሇከቱ የማይችለት ጉዲዮች በዚህ ሕግ በሁሇተኛው መጽሏፌ አንቀጽ ፩፻፭∙ በዯንብ ስሇሚወሰኑ ጉዲዮች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፸፩(፪) የተዯነነገው እንዯተጠበቀ ሆኖ በዚህ ርዕስ የተካተቱትን ዴንጋጌዎች ሇማስፇጸም የሚንስትሮች ምክር ቤት ዯንብ ሉያወጣ ይችሊሌ፡፡ የንግዴ መዯብር ማሇት ግዙፌነት የላሇው ተንቀሳቃሽ ንብረት ሆኖ በዚህ ሕግ አንቀፅ ፭ የተጠቀሱትን የንግዴ ሥራዎች ሇማካሄዴ የተሰበሰቡና የተዯራጁ የሚንቀሳቀሱ አንቀጽ ፩፻፯∙ ነጋዳዎችና የንግዴ መዯብር ፩/ ማንኛውም ነጋዳ አንዴ የንግዴ መዯብር ሥራን ፪/ ነጋዳ የተሇያዩ የንግዴ ሥራዎችን ሇመሥራት በርካታ የንግዴ መዯብሮችን ሉያንቀሳቅስ ይችሊሌ፡፡ ፫/ ነጋዳ የንግዴ ሥራውን የሚያካሂዯው በንግዴ መዯብር ባሇቤትነት፣ በአሊባ ተጠቃሚነት ወይም በተከራይነት ሉሆን ይችሊሌ፤ እንዯ ነጋዳ የሚቆጠረው በንግዴ መዯብሩ የሚነግዴ ሰው ብቻ ነው፤ መዯብሩ የተከራየ እንዯሆነ ባሇቤቱ ወይም አከራዩ ነጋዳ ሉባሌ አይችሌም፡፡ አንቀጽ ፩፻፰∙ ስሇ ዋና የንግዴ መዯብርና ቅርንጫፍች ፩/ አንዴ የንግዴ መዯብር በአንዴ ዋና የንግዴ እንዱሁም የዋናው መሥሪያ ቤቱ አካሌ እንዯሆኑ የሚቆጠሩ የቅርንጫፌ መሥሪያ ቤቶች ወይም የወኪሌ ጽሕፇት ቤቶች ሉኖሩት ይችሊሌ። ፪/ የንግዴ መዯብሩ ዋና መሥሪያ ቤት ሳይሸጥ ወይም ሳይከራይ አንዴ ቅርንጫፌ ወይም ወኪሌ ጽሕፇት ቤት የተሸጠ ወይም የተከራየ እንዯሆነ እንዯ ንግዴ መዯብር ሽያጭ ወይም ኪራይ የንግዴ መዯብር የተቋቋመባቸው ነገሮች በንግዴ መዯብር ውስጥ ስሇሚገኙ ነገሮች አንቀጽ ፩፻፱∙ ስሇ መሌካም ስምና ግዙፌነት ስሇላሊቸው ነገሮች ፩/ የንግዴ መዯብር በዋነኝነት የንግደን መሌካም ፪/ የንግዴ መዯብር ላልች ግዙፌነት የላሊቸው ሠ) ከነጋዳው ጋር ሳይሆን ከንግዴ መዯብሩ ጋር የተያያዙ ላልች ሌዩ መብቶች፤ ሉያካትት አንቀጽ ፩፻፲∙ ግዙፌነት ስሊሊቸው ነገሮች የንግዴ መዯብር ግዙፌነት ያሊቸው እንዯ ሸቀጦች የመሳሰለ ነገሮች ሉያካትት ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፲፩∙ ገንዘብ የመጠየቅ መብቶችና ዕዲዎች ፩/ የንግዴ መዯብር የንግዴ ሥራ የሚከናወንበትን ቦታ ከመከራየት መብት በስተቀር የነጋዳውን ገንዘብ የመጠየቅ መብትና ዕዲን አይጨምርም ። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም አግባብ ባሇው ሕግ የንግዴ መዯብር ሲተሊሇፌ ስሇሠራተኞች ውልች ቀጣይነት እንዱሁም የመዴን ዋስትና ያሇው ንብረት የተሊሇፇሇት ሰው የሚኖረው መብት በተመሇከተ የተዯነገጉት ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ናቸው፡፡ መሌካም ስም ማሇት ከንግዴ መዯብር ሥራ አካሄዴ የተፇጠረ ዋጋ ሲሆን፤ይህም ዋጋ ከነጋዳው ዕቃ ወይም ሸቀጥ ወይም አገሌግልት ከሚፇሌጉት ሦስተኛ ወገኖች ጋር በሚዯረገው ግንኙነት ሁለ የተገኘ ነው፡፡ አንቀጽ ፩፻፲፫ ∙መሌካም ስምን ስሇመጠበቅ የነጋዳው መሌካም ስም ተገቢ ያሌሆነ የውዴዴር ሥራ እንዲይሠራ የማይገባ ውዴዴርን ሇማስቀረት በተሇይ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፳፱፤፴፱፤፶፫፤፩፻፲፰፤፩፻፴፤ በሚያዯርጉት ዴንጋጌዎች እና ስምምነቶች መሠረት አንቀጽ ፩፻፲፬∙ ተገቢ ያሌሆነ የንግዴ ውዴዴር ሥራ ፩/ ነጋዳው በውዴዴር ሥራ ጥፊት ፇጽሞ በተገኘ ማናቸውም ሰው ሊይ በፌትሏ ብሔር ሕግ ከውሌ ውጭ ስሇሚኖር ኃሊፉነት በሚዯነግገው አንቀጽ ፪ሺ፶፯ መሠረት ኪሣራ ሇማግኘት ክስ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ ስሇማይገባ የንግዴ ውዴዴር ሥራና ስሇሚያስከትሇው ውጤት ዝርዝሩ በሕግ አንቀጽ ፩፻፲፭∙ ስሇንግዴ ስም፤ ንግዴ ምሌክት እና የንግዴ ስምንና የንግዴ ምሌክትን የአዕምሮአዊ ንብረቶች አስተዲዯርን በተመሇከተ አግባብነት ያሊቸው የፌትሏ ብሔር ሕግ እና የሌዩ ሕጎች ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ፩፻፲፮∙ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇፃሚ ስሇመሆኑ የማይንቀሳቀስ ንብረት ኪራይ ውልችን የሚመሇከቱ የፌትሏ ብሔር ሕግ ዴንጋጌዎች በንግዴ ቦታ ኪራይ ውሌ መብት ሊይ ተፇፃሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ፩፻፲፯∙ የንግደ ዓይነት በንግዴ ቦታ ኪራይ ውሌ ውስጥ ተከራዩ የሚሰራው የንግዴ ዓይነት ተጠቅሶ እንዯሆነ ተከራዩ በዚህ ቦታ ላሊ ዓይነት ንግዴ ሉያከናውን አይችሌም፤ ላሊ ዓይነት ንግዴ ሲያከናውን ቢገኝ ውለ ሉሰረዝ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፲፰∙ አከራዩ ተመሳሳይ ንግዴ ሥራ እንዲይሰራ ፩/ ሇንግዴ አገሌግልት የሚውሌ ቦታ ባሇቤት ንግደ የሚከናወንበትን ቦታ በውሌ ካከራየ በኋሊ በዚሁ ቦታ ሊይ ተከራዩ ከሚያካሂዯው ንግዴ ጋር የሚመሳሰሌ ሥራ መሥራት አይችሌም። ፪/ አከራዩ በንዐስ አንቀፅ (፩) የተከሇከሇውን ቢተሊሇፌ ካሣ ከፌል የንግዴ መዯብሩም አንቀጽ ፩፻፲፱∙ የኪራይ ውሌ ሇላሊ ማስተሊሇፌን ወይም የተከራየውን ሇላሊ ማከራየትን ስሇሚከሇክለ ፩/ በፌትሏ ብሔር ሕጉ ቁጥር ፪ሺ፱፻፶፱ የተዯነገገው ቢኖርም እንኳን ተከራዩ የንግዴ መዯብሩን ሇገዛው ሰው ንግደ የሚከናወንበት ቦታ የሚመሇከተውን የኪራይ ውሌ አያስተሊሌፌም ወይም የተከራይ ተከራይ አዴርጎ አያከራይም ወይም የኪራዩን ውሌ ሇማስተሊሇፌ ወይም የተከራይ ተከራይ አዴርጎ ሇማከራየት የባሇቤቱ ፇቃዴ ያስፇሌጋሌ የሚለ የውሌ ቃልች ሁለ ዋጋ አይኖራቸውም። ፪/ በዚህ ሕግ መፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች መሠረት ሇተከራዩ ባሇዕዲ የተሾሙ የመሌሶ ማዯራጃ ኃሊፉው ወይም ሇከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የታወቁሊቸውን ሥሌጣን የሚነፌጉ ወይም የሚገዴቡ የውሌ ቃልች ዋጋ አይኖራቸውም፡፡ አንቀጽ ፩፻፳∙ የኪራይ ውሌን ስሇማቋረጥ ፩/ የንግዴ መዯብር ሇዕዲ ዋስትና ተሰጥቶ እንዯሆነ አከራዩ በስምምነት ወይም በኪራይ ውለ መሠረት በመጠቀም ውለን ሇማቋረጥ ሀሳብ ያሇው ሲሆን ይህን የንግዴ መዯብሩን መያዣ አዴርገው ገንዘብ ሊበዯሩ ሰዎች ውለ ከሚቋረጥበት ቀን ቢያንስ ከሰሊሳ ተከታታይ ቀናት በፉት በጽሁፌ ማሳወቅ ማስታወቂያ ካሌወጣ በስተቀር የንግዴ መዯብሩን መያዣ አዴርገው ገንዘብ ባበዯሩት ሰዎች ሊይ የውለ መቋረጥ መቃወሚያ አይሆንም፡፡ አንቀጽ ፩፻፳፩∙ የመፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች ፩/ የመፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች የተከፇተበት ተከራይ የሥነ ሥርዓቶቹ መከፇት በራሱ የኪራይ ውለን ያቋርጣሌ የሚሌ ስምምነት ፪/ የመፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች በተከራይ ሊይ የተከፇቱ እንዯሆነ የመሌሶ ማዯራጀት ኃሊፉው ወይም የከሰረው ተከራይ ንብረት ጠባቂ በመፅሏፌ ሦስት በተዯነገጉት መብቶቻቸው ሉጠቀሙ አንቀጽ ፩፻፳፪∙የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች በንግዴ መዯብር ሽያጭ ሊይ አንቀጽ ፩፻፳፫∙ የተፇጻሚነት ወሰን ፩/ የንግዴ መዯብር ሽያጭን የሚመሇከቱ የዚህ ሀ) በንግዴ መዯብር ሊይ በሚዯረግ ማናቸውም ዓይነት ሽያጭ ወይም ማስተሊሇፌ፤ ላሊ ነገር ሇ) የጋራ ባሇሀብቶቹ ባቀረቡት ጥያቄ በሚዯረግ ሏ) ካሣን ጨምሮ በሚዯረግ ማናቸውም ክፌፌሌ፤ እንዱሁም ሽያጩ ወይም የመብት ማስተሊሇፈ ወይም ክፌፌለ የንግዴ መዯብሩን ወይም መሌካም ስሙን የሚመሇከት ሲሆን፤ ወይም ቅርንጫፌ መሥሪያ ቤቱን ወይም ወኪሌ ጽሕፇት ቤቱን የሚመሇከት ሆኖ ነገር ግን ዋናውን የንግዴ መዯብር ወይም የቅርንጫፌ መሥሪያ መሌካም ስም ሳይጨምር በሚዯረግ ሽያጭ ወይም ማስተሊሇፌ ወይም ክፌፌሌ፤ ሊይ መዯብርን ወይም የንግዴ መዯብር መሌካም ስምን የሚመሇከት ካሌሆነ ወይም በማዴበስበስ ወይም በመዯበቅ ይህን የሚያዯርግ ካሌሆነ በስተቀር በሚዯረግ ሽያጭ ሊይ ተፇፃሚ አይሆኑም። አንቀጽ ፩፻፳፬∙ ሽያጭ በጽሐፌ ስሇመሆኑ የንግዴ መዯብር ሽያጭ በጽሐፌ ካሌሆነ ዋጋ አንቀጽ ፩፻፳፭∙ በሽያጩ ውሌ ውስጥ መጠቀስ የንግዴ መዯብር ሽያጭ ውሌ የሚከተለትን መጥቀስ ፩/ በመጨረሻዎቹ ሦስት የበጀት ዓመታት ወይም ሻጭ የንግዴ መዯብሩን ካቋቋመው ወይም ከገዛው ሦስት ዓመት ያሌሞሊው ከሆነ ከተቋቋመበት አጠቃሊይ ሽያጭና ያገኘው ትርፌ፤ ፪/ የንግዴ መዯብሩ ሥራ የሚከናወነው በኪራይ ቦታ የሆነ እንዯሆነ የኪራይ ውለ የተዯረገበትንና የሚያበቃበትን ቀን እንዱሁም የአከራዩን ስምና ፫/ የንግዴ መዯብሩ በዋስትና ከተያዘ በዋስትና መያዙ። አንቀጽ ፩፻፳፮∙ ውለን ስሇማፌረስ ፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፳፭ የተመሇከቱት ነገሮች ባሇመሟሊታቸው ምክንያት በገዢው ሊይ ጉዲት የዯረሰ መሆኑን ፌርዴ ቤቱ ከተረዲ በገዢው ጠያቂነት ውለን ሉያፇርስው ይችሊሌ። ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፳፭ መሠረት በተሰጠ የተሳሳተ መረጃ ምክንያት ገዢው ሊይ ጉዲት የዯረሰ መሆኑን ፌርዴ ቤቱ ከተረዲ በገዢው ጥያቄ ውለን ማፌረስ ወይም ዋጋውን መቀነስ ፫/ የዚህን አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሠረት ያዯረጉ ክሶች የሽያጭ ውለ ከተዯረገበት አንስቶ በአንዴ ዓመት ጊዜ ውስጥ መቅረብ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ ፩፻፳፯∙ የማስረከብ ግዳታ ፩/ ሻጭ የንግዴ መዯብሩን ሇገዢው ማስረከብ ፪/ ተቃራኒ የሆነ ስምምነት ከላሇ በስተቀር የንግዴ መዯብር ሽያጭ የንግዴ መዯብሩ ውስጥ ፫/ ሻጭ የንግዴ መዯብሩን መሌካም ስም ሇገዢው ሰነድችንና መረጃዎችን ሁለ ሇገዢው መስጠት ፬/ የአዕምሮአዊ ንብረት መብቶች ማስተሊሇፌን በተመሇከተ አግባብነት ያሊቸው የፌትሏ ብሔር ሕግና የሌዩ ሕግ ዴንጋጌዎች ተፇፃሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ፩፻፳፰∙ ስሇሑሳብ መዝገቦች ፩/ ሻጩና ገዢው ሽያጩ በሚፇፀምበት ቀን የሑሳብ መዝገቦችን ያረጋግጣለ የሑሳብ መዝገቦች እና ሰነድችን የሚያመሇክት አንዴ ዝርዝር ጽሁፌ የተሇዋወጣቸውን ዯብዲቤዎች ያስቀራሌ፡፡ ተቃራኒ ሰነድቹን እስከ ሁሇት ዓመት ጠብቆ በማኖር ገዥው በፇሇገ ጊዜ እንዱያያቸው መፌቀዴ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፩፻፳፱. ስሇንግዴ ሥራ የሚፃፈ ዯብዲቤዎች ስሇተሸጠው የንግዴ መዯብር ጉዲይ ከሽያጩ በኋሊ ሇሻጩ የሚዯርሱትን ዯብዲቤዎችና ላልች ጽሐፍች ሻጩ ወዱያውኑ ሇገዥው ማስተሊሇፌ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፩፻፴∙ ሻጩን እንዲይወዲዯር ስሇመከሌከሌ ፩/ ሻጩ ከሽያጭ ቀን አንስቶ እስከ ፭ ዓመት ዴረስ ገዥውን ሉጎዲ ከሚችሌ ማናቸውንም የውዴዴር ተግባር መታቀብ አሇበት፤ በተሇይ በተሸጠው የንግዴ መዯብር አካባቢ ገዥው የሚሰራው የንግዴ ሥራ ዓይነትና ሥራ መሥራት አይችሌም። ፪/ በሽያጭ ውለ ውስጥ ሻጩ ንግዴ መክፇት የሚከሇከሌበትን ቦታና የተከሇከሇውንም የንግዴ ዓይነት ወስኖ ማስፇር ይቻሊሌ፤ ሆኖም የዚህ ዓይነት የውሌ ቃሌ የሚፀናበት ጊዜ ከአምስት አንቀጽ ፩፻፴፩∙ ከገዥ እንዯ ገና የገዙ ሰዎች መብት ሻጩ የመወዲዯር ሥራ እንዲይሠራ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፴ የተጣሇበት ክሌከሊ የንግዴ መዯብሩ ሇወራሾቹ ጥቅም ብቻ ሳይሆን የንግዴ መዯብሩን ከገዥ እንዯ ገና ሇገዙትም ሁለ የፀና ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፴፪ ∙ ዋጋ የመክፇሌ ግዳታ ገዥው በሽያጭ ውሌ በተስማሙት መሠረት ዋጋውን መክፇሌ አሇበት፡፡ ስሇአከፊፇለ በውለ የተሇየ ስምምነት ከላሇ ዋጋው የሚከፇሇው በጥሬ ገንዘብ ይሆናሌ፡፡ ሆኖም ማናቸውም ዓይነት ተቃራኒ የውሌ ቃሌ ቢኖርም የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፬ ተፇጻሚ አንቀጽ ፩፻፴፫ ∙ ሽያጩን የማስታወቅ ግዳታ ገዥው በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፩፻፴፮ እስከ ፩፻፵፪ አንቀጽ ፩፻፴፬∙ ስሇሽያጭ ዋጋ ክፌያ መታገዴ የሚቀርብበት ቀን እስከሚያበቃ ፣ወይም መቃወሚያ እስከሚያገኝና ሇገንዘብ ጠያቂዎች እስኪከፇሊቸው ዴረስ የሽያጩ ገንዘብ ሇሻጭ ሳይከፇሌ በገዥው ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው ከመፇፀሙ በፉት የተዯረገ ማናቸውም ክፌያ የመጠየቅ መብትን መተው ከሻጩ ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች በሆኑት ሰዎች ሊይ መቃወሚያ ሉሆን ፫/ በሽያጭ ውሌ ውስጥ ገዥው የሽያጩን ገንዘብ በአንዴ ሦስተኛ ሰው እጅ በአዯራ ያስቀምጣሌ መሠረት ገንዘቡ በአዯራ ከተቀመጠ ሻጩ ሇገዥው ከሚኖርበት ተጠያቂነት ነፃ ይሆናሌ፤ ገዥው ይህን በማዴረግ ሇሻጩ ካሇበት ዕዲ ነጻ ቢሆንም ከሻጭ ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች ሇሆኑት የሚኖርበትን አንቀጽ ፩፻፴፭∙ የሻጭ ዋስትናዎች ሻጩ ዋጋው በሙለ እስኪከፇሇው ዴረስ ስሇገንዘቡ አከፊፇሌ ከዚህ በታች ከአንቀጽ ፩፻፵፭ እስከ ፩፻፵፯ በተመሇከቱት ዴንጋጌዎች መሠረት በተሸጠው ንብረት ሊይ ሕጋዊ የሆነ የመያዣ መብት ያሇው ሲሆን ውሌ ይፌረስሌኝ ብል ክስ የማቅረብ መብትም አሇው፡፡ ሽያጮችን በማስታወቂያ ስሇማውጣትና ከሻጭ ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች ስሇሚኖራቸው መብቶች አንቀጽ ፩፻፴፮ ሽያጩን በማስታወቂያ ስሇማውጣት ፩/ ማናቸውም የንግዴ መዯብር ሽያጭ የንግዴ መዯብሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ታትሞ መውጣቱን ፪/ የተሸጠው የንግዴ መዯብር በተሇያዩ ሥፌራዎች የቅርንጫፌ መሥሪያ ቤቶች ወይም የወኪሌ መሥሪያ ቤቶች ያለት እንዯሆነ በዚህ አንቀጽ የሚዯረገው እያንዲንደ የቅርንጫፌ መሥሪያ ቤት ወይም ወኪሌ መሥሪያ ቤት በሚገኝበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ነው፡፡ አንቀጽ ፩፻፴፯ ∙ በማስታወቂያው ስሇሚጠቀሱ ነገሮች ፩/ የሻጭንና የገዥን ስሞችና አዴራሻዎች፤ ፪/ የንግዴ መዯብሩን ዓይነትና አዴራሻ፤ ፫/ ከንግዴ መዯብሩ ጋር የተሸጡ የቅርንጫፌ መሥሪያ ቤቶች ወይም የንግዴ ወኪሌ መሥሪያ ቤቶች የሥራቸውን ዓይነትና አዴራሻቸውን፤ ፬/ የሽያጩን ዓይነት፣ ቀንና ዓመተ ምሕረቱን፤ ፮/ የንግዴ መዯብሩ ዋና መሥሪያ ቤት ባሇበት ስፌራ የፌርዴ ቤት መጥሪያን ሇመቀበሌ የመረጠውን አንቀጽ ፩፻፴፰ ∙ ማስታወቂያው የሚወጣበት ጊዜ ማስታወቂያው ሽያጩ ከተከናወነበት ቀን ጀምሮ በሠሊሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ መውጣት ፪/ ዘግይቶ የሚወጣ ማስታወቂያ የፀና ይሆናሌ፡፡ ነገር ግን ማስታወቂያው በመዘግየቱ ምክንያት በሻጭ ሊይ ወይም ከሻጩ ሊይ ገንዘብ ጠያቂ በሆኑ ሰዎች ሊይ ሇሚዯርሰው ጉዲት ገዥ ተጠያቂ ሉሆን አንቀጽ ፩፻፴፱∙ የሽያጩ ገንዘብ ሇሻጩ እንዲይከፇሇው የሚጠይቅበት ጊዜ ያሌዯረሰ ቢሆንም እንኳን የመጨረሻው ማስታወቂያ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በሠሊሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ሇሻጩ ዋጋ በማመሌከት መቃወሚያው ሇገዥው መጥሪያ መቀበሌ በሚገባው አዴራሻ እንዱዯርሰው ማዴረግ ፪/ የመቃወሚያውም ማስታወቂያ የተቃዋሚውን ስምና አዴራሻ እንዱሁም የሚፇሌገውን ገንዘብ መጠንና መነሻ ምክንያቱን በትክክሌ መግሇጽ ፫/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፮ መሠረት ማስታወቂያ ሳይወጣ ከቀረ ወይም ማስታወቂያው በአንቀጽ ፩፻፴፯ የተዘረዘሩትን ያሌገሇጸ እንዯሆነ መቃወሚያ ሇማቅረብ የተወሰነውን ጊዜ መጠበቅ ሳያስፇሌግ ፬/ በመቃወሚያው ሊይ ውሳኔ እስኪሰጥ ዴረስ በገዥው እጅ ወይም በአዯራ አስቀማጩ ሦስተኛ ወገን እጅ ታግድ የተቀመጠውን የሽያጭ ገንዘብ እንዱሁም የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፬ ዴንጋጌዎች አንቀጽ፩፻፵∙ መቃወሚያዎችን ውዴቅ ስሇማዴረግ ሻጩ ያሌተሟለ ወይም በወቅቱ ያሌቀረቡ ወይም ያሇበቂ ምክንያት የቀረቡ መቃወሚያዎችን ፌርዴ ቤቱ ውዴቅ እንዱያዯርግ መጠየቅ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፵፩∙ የሽያጩን ገንዘብ ስሇማከፊፇሌ ፩/ የንግዴ መዯብሩ የሽያጭ ገንዘብ በንግዴ መዯብሩ ሊይ የመያዣ ዋስትና ባሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እና ገንዘቡ ታግድ እንዱቆይ ማመሌከቻ ባቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች መካከሌ በስምምነት ወይም በፌርዴ ውሳኔ መሠረት እንዱከፊፇሌ ይዯረጋሌ። ፪/ ከክፌፌለ በኋሊ ትርፌ ገንዘብ ካሇ ሇሻጩ አንቀጽ ፩፻፵፪∙ ገንዘብ ጠያቂዎች በሏራጅ ዋጋ ፩/ በንግዴ መዯብሩ የመያዣ ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እና በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፵፩ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከቱት መቃወሚያ ያቀረቡት ገንዘብ ጠያቂዎች የንግዴ መዯብሩ የሽያጭ ዋጋ ሇሚፇሌጉት ክፌያ የማይበቃ የሆነ እንዯሆነ ገንዘብ ጠያቂዎቹ የንግዴ መዯብሩ በሏራጅ እንዱሸጥ ፌርዴ ቤቱን መጠየቅ ይችሊለ። ተጨምሮበት በሏራጅ እንዱሸጥ ያዝዛሌ። ፫/ በሏራጅ አብሌጦ የሚገዛ ሦስተኛ ወገን የሆነ ገዥ ሳይቀርብ የቀረ እንዯሆነ የንግዴ መዯብሩ ከፌተኛ ዋጋ ሇሰጠው ገንዘብ ጠያቂ በሏራጅ የንግዴ መዯብር በዋስትና መያዣ ስሇማዴረግ አንቀጽ ፩፻፵፫∙ መያዣ ማዴረግ ስሇመቻለ ፩/ የንግዴ መዯብርን ሇዋስትና መያዣ ማዴረግ ይቻሊሌ፤ መያዣውም የዋስትና መብት ይሰጣሌ። ፪/ የንግዴ መዯብርን ሇዋስትና መያዣ ማዴረግ ከሕግ ፫/ በንግዴ መዯብር ሊይ የሚዯረገው ማናቸውም ዓይነት ከሕግ ወይም በውሌ የሆነ የዋስትና መያዣ መብት አግባብ ባሇው ሕግ መሠረት ፬/ በተንቀሳቃሽ ንብረት ሊይ ስሇሚመሠረት የዋስትና መያዣን በተመሇከተ አግባብነት ባሇው ሕግ የተዯነገጉት ሌዩ ዯንቦች እንዯተጠበቁ ሆነው በንግዴ መዯብር ሊይ በሚመሠረት የዋስትና መያዣ ሊይ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ አንቀጽ ፩፻፵፬∙ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ፩/ ቀጥል የተመሇከቱት ሰዎች በንግዴ መዯብር ሊይ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብት አሊቸው፦ ሀ) የሽያጭ ገንዘብ ሙለ በሙለ ወይም በከፉሌ ያሌተከፇሇው የንግዴ መዯብር ሻጭ፤ ሇ) ነጋዳው ከከሰረ ከነጋዳው ገንዘብ ጠያቂዎች፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሇ) ሇተመሇከተው ከሕግ በመነጨ የዋስትና መያዣ መብት ሊይ የዚህ ሕግ ሦስተኛው መጽሏፌ ተገቢ ዴንጋጌዎች ሻጩ በንግዴ መዯብር ሊይ ስሊሇው ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብትና ውለ እንዱፇርስ የመጠየቅ አንቀጽ ፩፻፵፭∙ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ፩/ የንግዴ መዯብር የሽያጭ ዋጋ ሙለ በሙለ ወይም በከፉሌ ያሌተከፇሇው የንግዴ መዯብር ሻጭ ሊሌተከፇሇው ዋጋ በንግዴ መዯብሩ ሊይ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብት አሇው። ፪/ የንግዴ መዯብር ሽያጩ በጽሁፌ ካሌሆነና ከሕግ የመነጨው የዋስትና መያዣ መብትም አግባብ ባሇው ሕግ መሠረት ካሌተመዘገበ በንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው ከሕግ የመነጨ የዋስትና ፫/ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ምዝገባ ዝርዝሩ አንቀጽ ፩፻፵፮ ∙ ውለ እንዱፇርስ የመጠየቅ መብት የመጠየቅ መብት አሇው፤ ሻጩም ሦስተኛ ወገኖችን ሉከራከርበት የሚችሇው ከሕግ የመነጨ የዋስትና በመዝገቡም ውስጥ ውለን የማፌረስ መብት ያሇው መሆኑ በተሇይ ተጠብቆሇት እንዯሆነ ነው፡፡ አንቀጽ ፩፻፵፯∙ ውሌ ማፌረስን ሇመጠየቅ ስሇሚቀርብ ክስ ፩/ የሽያጩ ዋጋ ሳይከፇሌ በመቅረቱ በዚህ ሕግ የሚጠይቅ ሻጭ ከዋጋው የቀረው ገንዘብ ምን ካሌተመሇከቱት አዲዱስ ከተጨመሩት ንብረቶች የመዯብሩን ንብረት ባሇበት ሁኔታ በሙለ መሌሶ ፪/ ከሻጭና ከገዥ መብት ጋር በተያያዘ ውሳኔ በሚሰጥበት ጊዜ የተሸጠው መዯብር ንብረት ዋጋ ከፌ ወይም ዝቅ ማሇት ግምት ውስጥ መግባት በንግዴ መዯብር ሊይ ስሇሚዯረግ ከውሌ የመነጨ የዋስትና አንቀጽ ፩፻፵፰ ከውሌ የመነጨ የዋስትና መያዣ ሁኔታዎች ፩/ የንግዴ መዯብር ባሇቤት የሆነ ማንኛውም ሰው መዯብሩን በውሌ መያዣ ሉያዯርገው ይችሊሌ። ፪/ ይህም የዋስትና መያዣ ውሌ በጽሐፌ ካሌተዯረገ በተዋዋይ ወገኖች መካከሌ አይፀናም፤ የዋስትና መያዣ ውለም አግባብ ባሇው ሕግ መሠረት ካሌተዘገበ ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን ፫/ ከውሌ የመነጨ የዋስትና መያዣ ምዝገባ ዝርዝሩ የዋስትና መያዣ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በንግዴ አንቀጽ ፩፻፵፱∙ ስሇንግዴ መዯብር መሸጥ፣ ማስተሊሇፌ ፩/ ተቃራኒ የሆነ የውሌ ቃሌ ቢኖር እንኳን ባሇዕዲው የንግደን መዯብር ሇመሸጥ ወይም በላሊ መንገዴ ሇማስተሊሇፌ ወይም ሇማከራየት መብት አሇው። ፪/ የንግደን መዯብር ቢሸጥ ወይም በላሊ መንገዴ ቢያስተሊሇፌ ወይም ቢያከራይ በዋስትና መያዣው ወዱያውኑ ይከፌሊሌ በማሇት መዋዋሌ ይቻሊሌ፤ ይህም የውሌ ቃሌ ውለ በሚመዘገብበት ጊዜ በመዝገብ ውስጥ ካሌተጠቀሰ ዋጋ አይኖረውም። አንቀጽ ፩፻፶ ∙ ስሇዋስትና መያዣ ዋጋ መቀነስ ባሇዕዲው በተሇይም የንግደን መዯብር ወዯላሊ ቦታ የሚከናወንበትን ቦታ ኪራይ ባሇመክፇለ፤ ወይም የሸቀጦቹ ብዛት እየቀነሱ እንዱሄደ በማዴረግ የንግደን መዯብር ዋጋ እንዱቀንስ ካዯረገ ወይም ዋጋው ይቀንሳሌ ተብል ከተገመተ ማናቸውም ገንዘብ ጠያቂ አዱስ ዋስትና እንዱሰጠው መጠየቅ ይችሊሌ፤ ባሇዕዲው አዱስ ዋስትና ካሊቀረበ ከባሇዕዲው ሊይ የሚፇሌገው ገንዘብ ወዱያውኑ እንዱከፇሇው ፌርዴ ቤቱን መጠየቅ አንቀጽ ፩፻፶፩∙ የንግዴ መዯብሩን ወዯ ላሊ ስፌራ ፩/ የንግዴ መዯብሩን ወዯ ላሊ ስፌራ ሇማዛወር የሚፇሌግ ባሇዕዲ የንግዴ መዯብሩን የዋስትና መያዣ አዴርገው ሇያዙት ገንዘብ ጠያቂዎች መዛወሩን እንዱያውቁ ያሌተዯረገ እንዯሆነ ወይም እንዱያውቁት ከተዯረገው የማዛወሪያ ቀን ቢያንስ ከአንዴ ወር በፉት አስቀዴሞ ዝውውሩ ከተፇፀመ ገንዘብ ጠያቂዎቹ ዕዲቸው እንዱከፇሌ ወዱያውኑ ፪/ የንግዴ መዯብሩን በዋስትና የያዙ ገንዘብ ጠያቂዎች በቦታው መዛወር ምክንያት የመዯብሩ ዋጋ ይቀንሳሌ ብሇው ከገመቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፶ የተሰጣቸውን መብት መጠቀም ይችሊለ። ፫/ ገንዘብ ጠያቂዎች በንግዴ መዯብሩ መዛወር በተመዘገበበት ክሌሌ ውስጥ የሆነ እንዯሆነ መዯብሩ ቀዴሞ ከተመዘገበበት ክሌሌ ውጭ የተዛወረ እንዯሆነ ገንዘብ ጠያቂዎቹ የተዛወረው የንግዴ መዯብር አዱሱ ዋና መሥሪያ ቤቱ በሚገኝበት ክሌሌ የዋስትና መያዣው እንዯ አዱስ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት ምዝገባው የተስተካከሇ ወይም አዱስ ምዝገባ የተከናወነ እንዯሆነ ማስተካከያው ወይም አዱሱ ምዝገባ የመጀመሪያው ምዝገባ ከተከናወነበት ጊዜ አንቀጽ ፩፻፶፪∙ ስሇየመከታተሌ መብት ፩/ መያዣ የሆነው መዯብር ወዯ ማንም እጅ ቢተሊሇፌ መያዣነቱ የሚከተሇው ስሇሆነ የዋስትና መያዣ ያሇው ገንዘብ ጠያቂ መያዣው ሇሦስተኛ ወገን ተሊሌፍም ቢገኝ ሇማስያዝ ይችሊሌ። ፪/ ይህንንም የያዘው ሦስተኛ ወገን የሆነው ሰው በዋስትና መያዣነት ገንዘብ ጠያቂዎች ሇሆኑት በስተቀር መያዣ የሆነ የንግዴ መዯብር እንዲይያዝ አንቀጽ ፩፻፶፫∙ የዋስትና መያዣ የአፇጻጸም ወሰን ፩/ በዋስትና መያዣነት መሠረት የንግዴ መዯብሩ እንዱከበር ወይም እንዱያዝ ሲታዘዝ በዚሁ ጊዜ የንግዴ መዯብሩ በሚገኝበት ሁኔታ፤ እንዱሁም የመዯብሩ አካሌ የሆኑ ንብረቶች የዋጋቸው ዝቅተኛነት ወይም ከፌተኛነት ከግምት ውስጥ ሳይገባ ባለበት ሁኔታ መያዣው ይፀናባቸዋሌ። ፪/ የዋስትና መያዣው ተፇጻሚ የሚሆነው በመዝገቡ ውስጥ በግሌፅ በተመሇከቱት የንግዴ መዯብሩ አንቀጽ ፩፻፶፬∙ የቀዯምትነት መብት ፩/ ከንግዴ መዯብር ሽያጭ ዋጋ ሊይ የዋስትና መያዣ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የቀዲሚነት መብት ፪/ የዋስትና መያዣ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የቀዯምትነት ዯረጃ በተመዘገቡበት ቀን ቅዯም ተከተሌ መሠረት ይወሰናሌ። ሆኖም የዋስትና መያዣቸውን በአንዴ ቀን ውስጥ ያስመዘገቡ ገንዘብ ጠያቂዎች እኩሌ ዯረጃ ይኖራቸዋሌ። ፫/ ሻጩ በንግዴ መዯብሩ ሊይ ያሇው ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ከውሌ ከመነጨ የዋስትና አንቀጽ ፩፻፶፭∙ የመፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች በተከፇተበት ባሇዕዲ የንግዴ መዯብር ሊይ የመፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች በተከፇተበት ባሇዕዲ የንግዴ መዯብር ሊይ የዋስትና መያዣዎች ያስመዘገቡ ገንዘብ ጠያቂዎችን በተመሇከተ የዚህ ሕግ መፅሏፌ አንቀጽ ፩፻፶፮∙ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ ፩/ የንግዴ መዯብርን ማከራየት ይቻሊሌ። የተመሇከቱት እንዯተጠበቁ ሆነው የንግዴ መዯብር ኪራይን በተመሇከተ በፌትሏ ብሔር ሕግ በቁጥር ፪ሺ፰፻፺፮ እስከ ፪ሺ፱፻፸፬ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፩፻፶፯ ∙ የኪራይ ውሌን በጋዜጣ ስሇማስታወቅ ፩/ የንግዴ መዯብር የኪራይ ውሌ በጽሁፌ ካሌሆነና ከተዋዋይ ወገኖች በአንደ አመሌካችነት የንግዴ መዯብሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ካሌወጣ ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን አይችሌም። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚወጡ ሀ) የአከራዩንና የተከራዩን ስምና አዴራሻ፤ ሇ) ውለ የተዯረገበት ቀንና የውለን ዓይነት፤ ሏ) የንግዴ መዯብሩን ዓሊማና አዴራሻ፤ እና መ) የኪራዩ ውሌ ፀንቶ የሚቆይበትን ጊዜ፤ አንቀጽ ፩፻፶፰∙ የንግዴ ምዝገባን ስሇማስተካከሌ ፩/ በኪራይ የተሰጠው የንግዴ መዯብር ባሇቤት ከንግዴ መዝገብ ስሙን ማሰረዝ አሇበት፤ ሆኖም አከራዩ በኪራይ ውለ ውስጥ ያሌተካተቱ ላልች መዯብሮች ያለት እንዯሆነ ስሙ ከንግዴ መዝገብ አግባብ ያሇው ሇውጥ በንግዴ መዝገብ ውስጥ ፪/ ተከራዩም በዚህ ሕግ ርዕስ አራት በተመሇከቱት መዝገብ ውስጥ ማስመዝገብ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፩፻፶፱∙ ስሇንግዴ መዯብር አከራይ ኃሊፉነት በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፶፯ እና ፩፻፶፰ በተመሇከቱት ዴንጋጌዎች መሠረት አስፇሊጊው ሁለ እስኪሟሊ ዴረስ ተከራዩ የንግዴ መዯብሩን ሥራ በማከናወን ሂዯት ሇገባው ዕዲ ሁለ የንግዴ መዯብሩ ባሇቤት ከተከራዩ ጋራ በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፷∙ በንግዴ ወረቀቶች ሊይ ተከራይ መሆኑን ተከራይነቱን ‹‹ተከራይ›› የሚሌ ቃሌ ጨምሮ ካሌገሇፀ የኪራይ ውለ ፇራሽ ሉሆን ይችሊሌ። አንቀጽ ፩፻፷፩∙ ስሇተከራዩ ግዳታዎች ተከራዩ የተስማማበትን ኪራይ ካሌከፇሇ ወይም እንዯ መሌካም ነጋዳ ሇንግዴ መዯብሩ ጥንቃቄ ካሊዯረገ ወይም ሥራውንም ከንግደ መዯብር ዓይነት አኳያ በትክክሌ ካሊካሄዯ፤ የኪራይ ውለ ፇራሽ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፷፪∙ የዋስትና ገንዘብ ስሇማስቀመጥ ፩/ ተከራዩ ሇአከራዩ ወይም ሇሦስተኛ ወገኖች ሇማረጋገጥ የሚያስችሌ በውለ ከተወሰነው ኪራይ በሊይ ዋስትና እንዱያስይዝ በውለ ውስጥ ሉጠየቅ ፪/ ተቃራኒ የሆነ ስምምነት ቢኖር እንኳን ተከራዩ ሇአከራዩ ያለበትን ግዳታዎች የፇጸመ ሲሆንና በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፷፬ ንዐስ አንቀጽ (፫) በተመሇከተው ጊዜ ውስጥ ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱያዝ ያሊመሇከቱ እንዯሆነ የኪራይ ውለ እንዯተቋረጠ ተከራዩ የሰጠው ዋስትና ሙለ አንቀጽ ፩፻፷፫∙ ንግደ በተከራዩ በራሱ መከናወን ያሇበት የኪራይ ውሌ የተከራዩን የግሌ ብቃት መሠረት አዴርጎ የተፇጸመ በመሆኑ ተከራዩ ከአከራዩ የጽሁፌ ፇቃዴ ሳያገኝ ውለን አሳሌፍ ሇላሊ ሰው መስጠት አንቀጽ ፩፻፷፬∙ የኪራዩ ውሌ ጊዜ ማብቃቱን በጋዜጣ ፩/ የኪራዩ ውሌ ጊዜ ማብቃቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፶፯ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተዯነገገው መሠረት በጋዜጣ እንዱታተም መዯረግ ይኖርበታሌ። ሀ) የአከራዩንና የተከራዩን ስምና አዴራሻ፤ ሇ) የንግደ መዯብር ዓይነትና አዴራሻ፤ ሏ) የኪራይ ውለ ዘመን ያበቃበትን ቀን፤ መ) በአንቀጽ ፩፻፷፪ መሠረት በዋስትና የተቀመጠ ፫/ በአንቀጽ ፩፻፷፪ መሠረት በዋስትና የተያዘው ገንዘብ ከመጨረሻው የማስታወቂያ ቀን አንስቶ የተመሇሰሇት እንዯሆነ ሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚዯርስ ጉዲት የንግደ መዯብር ባሇቤት ኃሊፉነት አንቀጽ ፩፻፷፭∙ ስሇተከራዩ ዕዲዎች አከፊፇሌ አስገዲጅነት የኪራይ ውለ ጊዜ ሲያበቃ ተከራዩን ገንዘብ ጠያቂ አንቀጽ፩፻፷፮∙ አከራዩ ተወዲዲሪ የሆነ ንግዴ እንዲያካሂዴ ፩/ የንግደን መዯብር ያከራየ ባሇቤት የኪራይ ውለ ጸንቶ በሚቆይበት ጊዜ ውስጥ ተመሳሳይ የንግዴ ዓሊማ ያሇውን ላሊ የንግዴ መዯብር በማቋቋም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተውን ግዳታ ባሇቤቱ ተሊሌፍ ቢገኝ ኪሣራ እንዱከፌሌ ይዯረጋሌ፤ የንግዴ መዯብሩም እንዱዘጋ ሉዯረግ አንቀጽ ፩፻፷፯∙ ተከራዩን ተወዲዲሪ የንግዴ ሥራ ፩/ የኪራዩ ውሌ ጊዜ ካበቃ በኋሊ ተከራዩ የንግደ መዯብር ባሇቤት የሚሰራውን የንግዴ ሥራ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው ክሌከሊ ከአምስት ዓመት መብሇጥ አይችሌም። የንግዴ መዯብርን ሇማህበርተኝነት ዴርሻ መዋጮ ስሇማዴረግ አንቀፅ ፩፻፷፰∙ መዋጮን በግሌጽ ማስታወቂያ ስሇመግሇጽ የንግዴ መዯብርን በመቋቋም ወይም በመካሄዴ ሊይ ሊሇ የንግዴ ማህበር ሇማህበርተኝነት ዴርሻ መዋጮ እንዱሆን ከተዯረገ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፶፯ ንዐስ አንቀጽ (፩) እንዯተመሇከተው በጋዜጣ ማስታወቂያ አንቀጽ ፩፻፷፱∙ በማስታወቂያ ሊይ ስሇሚገሇጹ ነገሮች በአንቀጽ ፩፻፷፰ መሠረት የሚወጣው ማስታወቂያ፡- ፩/ የመዋጮ አዴራጊው ስምና አዴራሻ፤ ፪/ መዋጮ የሆነው የንግዴ መዯብር ዓሊማና ፫/ መዋጮ የተዯረገሇትን የንግዴ ማህበር ስም፤ ዓይነትና የዋናው መሥሪያ ቤት አዴራሻ፤ ፬/ የማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ የወጣበትን ቀን፣ አንቀጽ ፩፻፸∙ መዋጮን ስሇመቃወም ማስታወቂያ ከወጣበት ቀን አንስቶ በሠሊሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ በማህበርተኝነት መዋጮ ከሚሰጠው ሰው ሊይ ገንዘብ ጠያቂ የሆኑ ሁለ የዕዲው መክፇያ ጊዜ ያሌዯረሰም ቢሆን ሇንግዴ ማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በጽሁፌ በማስታዎቅ የቀረበው የማህበርተኝነት መዋጮው እንዲይዯረግ ፪/ ማስታወቂያ ሳይወጣ ከቀረ ወይም ማስታወቂያው ዋጋ የላሇው በሆነ ጊዜ የተወሰነውን ጊዜ መጠበቅ ሳያስፇሌግ ገንዘብ ጠያቂው በማናቸውም ጊዜ አንቀጽ ፩፻፸፩∙ ማህበርተኞቹ መውሰዴ ስሇሚችለት እርምጃ ፩/ ማንኛውም ማህበርተኛ በአንቀጽ ፩፻፸ መሠረት መቃወሚያው ከቀረበበት ጊዜ አንስቶ በአንዴ ወር ውስጥ በመቋቋም ሊይ ያሇው ማህበር እንዱፇርስ ወይም ቀዴሞ ሇነበረ ማህበር የተዯረገው መዋጮ እንዱሰረዝ ፌርዴ ቤትን ሇመጠየቅ ይችሊሌ። ፪/ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ተቃውሞ ካሌቀረበና መዋጮው ካሌተሰረዘ የንግዴ ማህበሩና መዋጮ አዴራጊው በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂዎች ፩/ የንግዴ ማህበር ማሇት ሰዎች መዋጮ አዋጥተው በህብረት በኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ በመሰማራት ከሚገኘው ትርፌ ተካፊይ ሇመሆን በመመስረቻ ጽሁፌ አማካኝነት የሚያቋቋሙት ማህበር ነው። ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም የእሽሙር ማህበር የሚቋቋመው ማህበርተኞች በመካከሊቸው በሚያዯርጉት በሦስተኛ ወገኖች በማይታወቅ ውሌ አማካኝነት ነው። ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር አንቀጽ ፩፻፸፫. የመመስረቻ ጽሁፌ ፩/ የመመስረቻ ጽሁፌ ማሇት የንግዴ ማህበር ሇመመስረት የሚዘጋጅ ሰነዴ ነው። ፪/ የመመስረቻ ጽሁፌ ናሙና በንግዴና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም በሕግ ሥሌጣን በተሰጠው ላሊ የመንግስት ተቋም ሉዘጋጅ ይችሊሌ። የተመሇከተው ቢኖርም፤ የማህበርተኞች የመዋዋሌ ነጻነት የተጠበቀ ነው፤በተሇይም የማህበርተኞች ስምምነት በመንግስት መሥሪያ ቤት በሚዘጋጅ ናሙና እንዱገዯብ የሚያዝ ማንኛውም ሕግም ሆነ አንቀጽ ፩፻፸፬∙ የንግዴ ማህበር ዓይነቶች የንግዴ ማህበር ዓይነቶች የሚከተለት ናቸው፡- ፪/ ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት የሽርክና ማህበር፤ ፫/ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር፤ ፮/ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር፤ ፯/ ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር፡፡ አንቀጽ ፩፻፸፭∙ የንግዴ ማህበር ሕጋዊ ሰውነት ከእሽሙር ማህበር በስተቀር ሁለም የንግዴ ማህበራት በንግዴ መዝገብ እንዯተመዘገቡ የሕግ ሰውነት ያገኛለ፡፡ አንቀጽ ፩፻፸፮∙ የንግዴ ማህበር ስም የንግዴ ማህበር ስም ሉኖረው ይገባሌ፤ ስሙም ከላሊ ነጋዳ ወይም ማህበር ጥቅም ጋር የሚጋጭ እንዱሁም ሇሕግና ሇሕዝብ ሞራሌ ተቃራኒ መሆን የሇበትም፡፡ አንቀጽ ፩፻፸፯∙ የንግዴ ማህበር ስሇሚቋቋምበት ሁኔታ ማህበር በመመስረቻ ጽሁፌ ካሌተቋቋመ በስተቀር አንቀጽ ፩፻፸፰∙ ፇራሽ ስሇሆኑ ስምምነቶች የማህበሩን ትርፌ ሇአንዴ ወይም ሇተወሰኑ አባሊት ብቻ እንዱሆን የሚያዯርግ ስምምነት ፇራሽ ነው፡፡ ፩/ ከእሽሙር ማህበር በስተቀር ማንኛውም ማህበር ስሇውክሌና በተመሇከተው ሕግ መሠረት ውክሌና የሰጣቸው ሰዎች ሇሰሩት ሥራ ባሇመብትና ባሇ ፪/ ማህበሩ ውክሌና በሰጣቸው ሰዎች መክሰስ ወይም ፫/ ሇንግዴ ማህበሩ እንዱዯርስ የተጻፇ ማንኛውም መጥሪያ ሇማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ወይም ሇሚመሇከተው ቅርንጫፌ እንዱዯርስ መዯረግ አንቀጽ ፩፻፹∙ የሚተሊሊፈ የግዳታ ወረቀቶች ከአክሲዮን ማህበር በስተቀር ላልች የንግዴ ማህበራት የሚተሊሇፈ የግዳታ ወረቀቶችን ማውጣት አይችለም፡፡ አንቀፅ ፩፻፹፩ ∙የንግዴ ማህበር ስሇሚፇርስበት ሁኔታ የንግዴ ማህበር በሚከተለት ምክንያቶች ይፇርሳሌ፡- ፩/ የተቋቋመበትን ዓሊማ ሲፇጽም ወይም ሇመፇጸም በስተቀር የማህበሩ የቆይታ ጊዜ ሲጠናቀቅ፤ ፬/ በማህበሩ አባሊት መካከሌ ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳን በማህበሩ አባሊት ጥያቄ ፌርዴ ቤት በበቂ ምክንያት ማህበሩ እንዱፇርስ ሲወስን፤ ፭/ የማህበሩ መክሰር በፌርዴ ቤት ሲወሰን፡፡ ፮/ ሇዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፬) ዓሊማ በቂ ምክንያት ማሇት በማህበሩ አባሊት መካከሌ ብርቱ አሇመግባባት ኖሮ አሇመግባባቱ የማህበሩ ዓሊማ ከግብ እንዲይዯረስ የሚያስተጓጉሌ ሲሆን ነው። ፯/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፮) ሊይ የተዯነገገው ዴርሻቸውን ይዘው ከማህበሩ እንዱወጡ በማዴረግ በሚችሌበት ሁኔታ ማስቀጠሌ የሚቻሌ በሆነ ጊዜ አንቀጽ ፩፻፹፪∙ ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ ፩/ አንዴ የንግዴ ማህበር ሲፇርስና ሑሳቡ ተጣርቶ እንዲበቃ የሑሳብ አጣሪዎች ማህበሩ ከንግዴ መዝገብ እንዱሰረዝ ሇንግዴ ማህበር መዝጋቢው አካሌ ማመሌከት አሇባቸው፤ ማህበሩ ከንግዴ መዝገብ ከተሰረዘበት ዕሇት በሚቀጥሇው ቀን ጀምሮ ህጋዊ ሰውነት አይኖረውም። ፪/ የንግዴ ማህበሩ ከንግዴ መዝገብ መሰረዝ የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ባሇበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት የህብረት ሽርክና ማህበር ማሇት እያንዲንደ ማህበርተኛ ሇማህበሩ ግዳታዎች ከማህበሩ ጋር በአንዴነትና በነጠሊ ኃሊፉ የሚሆንበት የንግዴ ማህበር ነው፤ ማንኛውም ተቃራኒ ስምምነት ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ፩/ ማህበሩ የሁለንም ሸሪኮች ስም ወይም ቢያንስ የሁሇት ሸሪኮችን ስም የያዘ መጠሪያ ይኖረዋሌ፤ ከሸሪኮቹ ስም ቀጥልም “የህብረት ሽርክና ማህበር” ተብል መጻፌ አሇበት፤የማህበሩ ስም ከሸሪኮች ስም በስተቀር ላሊ ስም ሉኖርበት አይችሌም። ፪/ ስሙ በማህበሩ ስም ሊይ የተገሇጸ ሸሪክ ከማህበሩ የወጣ እንዯሆነ የማህበሩ ስም መሇወጥ አሇበት። ፫/ የማህበሩ ሸሪክ ያሌሆነ ሰው እያወቀ ስሙ እንዯሆነ እንዯላልች አባሊት ሇማህበሩ ግዳታዎች አንቀጽ ፩፻፹፭∙ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ቀጥል የተዘረዘሩትን ፫/ የእያንዲንደን ሸሪክ ስም፣ አዴራሻና ዜግነት፤ ፬/ ማህበሩ የተመሠረተበትን ዓሊማ፤ ፭/ እያንዲንደ ሸሪክ ያዋጣውን የገንዘብ መጠን፤ የተከፇሇው የዓይነት መዋጮ ከሆነ የገንዘብ ፮/ የሙያ አገሌግልት መዋጮ ያዋጣ አባሌ ካሇ ተከፊይነትና የትርፌ አከፊፇሌ ሁኔታ፤ ፰/ የማህበሩን ሥራ አስኪያጅና እንዲሇም ወኪሌ እንዱሁም የሥራ አስኪያጁን ሥሌጣንና ተግባር፤ ፲/ በሕግ ወይም በሸሪኮች ስምምነት እንዱካተቱ አንቀጽ ፩፻፹፮∙ የመዋጮ ዓይነትና መጠን ፩/ እያንዲንደ ሸሪክ ጥሬ ገንዘብ፣ የሚንቀሳቀስ ወይም የንግዴ ምሌክት፣ መሌካም ስም፣ ፓተንት፣ ኮፒ ራይት፣ የሉዝ መብት፣ የአሊባ ጥቅም ወይም ላሊ የዓይነት መዋጮ መክፇሌ አሇበት። ፪/ መዋጮው የማህበሩ ሀብት እንዱሆን ወይም ማህበሩ እንዱጠቀምበት ሆኖ ሉከፇሌ ይችሊሌ። ፫/ ሸሪኮች ሇማህበሩ የሚያስገቡት መዋጮ የማህበሩን ዓሊማ ሇማሳካት የሚያስፇሌገው ዓይነትና መጠን እንዱሁም ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር ፬/ የዓይነት መዋጮ ግምት በሸሪኮች ስምምነት ፭/ በዓይነት የተከፇሇ መዋጮ ግምት የተጋነነ ሆኖ ከተገኘ ያዋጣው ሸሪክ በግምቱና በትክክሇኛው ዋጋው መካከሌ ያሇውን ሌዩነት በጥሬ ገንዘብ መክፇሌ አሇበት፤ ሌዩነቱን በጥሬ ገንዘብ መክፇሌ ካሌቻሇ ዴርሻው በትክክሇኛው ግምት መሠረት ፩/ የሙያ አገሌግልትን ሳይጨምር የዓይነት መዋጮ የከፇሇ ሸሪክ ያሇበት ዋስትና በፌትሏ ብሔር ሕጉ የሽያጭ ውሌ ክፌሌ ስሇሻጭ ግዳታ በተዯነገገው ፪/ የተከፇሇው መዋጮ በንብረት የመጠቀም መብት ብቻ ከሆነ መዋጮውን የከፇሇው ሸሪክ ያሇበት ዋስትና በፌትሏ ብሔር ሕጉ የኪራይ ውሌ ክፌሌ ፫/ የተዯረገው መዋጮ ገንዘብ የመቀበሌ መብት ከሆነ መዋጮውን ያዯረገው ሸሪክ ያሇበት ዋስትና በፌትሏ ብሔር ሕጉ የብዴር ውሌ ክፌሌ አንቀጽ ፩፻፹፰∙ ሇመዴረስ የሚችሌ አዯጋ ፩/ ሇማህበሩ የተከፇሇው መዋጮ ንብረት ከሆነ በንብረቱ ሊይ ሉዯርስ የሚችሌ አዯጋ በፌትሏ ብሔር ሕጉ ሽያጭን በተመሇከቱት ዴንጋጌዎች ፪/ ሇማህበሩ የተከፇሇው መዋጮ በንብረት የመጠቀም መብት ብቻ ከሆነ በንብረት ጥቅሙ ሊይ ሇሚዯርስ አዯጋ አዯጋው በማህበሩ ጥፊት የዯረሰ አስካሌሆነ ዴረስ ያዋጣው ሸሪክ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፹፱∙ መዋጮ በጊዜው አሇመክፇሌ የሚያስከትሇው መዋጮ በወቅቱ ያሌከፇሇ ሸሪክ መክፇሌ ከነበረበት ቀን ጀምሮ ሇማህበሩ ወሇዴ ወይም መቀጮ መክፇሌ የማህበሩ ሸሪኮች መብቶችና ግዳታዎች አንቀጽ ፩፻፺∙ የማህበሩ ሸሪኮች መብቶች እያንዲንደ የማህበሩ ሸሪክ የሚከተለት መብቶች ፪/ ከማህበሩ ትርፌ ዴርሻውን የመካፇሌ፤ መግሇጫዎችን እና ሰነድችን የማየት፤ ማስታወሻ ፬/ የማህበሩ ቆይታ ከአንዴ ዓመት በሊይ ሲሆን በየዓመቱ መጨረሻ የሥራ ክንውን ሪፖርት ፭/ ማህበሩ ሲፇርስ ከማህበሩ ሀብት ዴርሻውን ፮/ ላልች ከማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም አንቀጽ ፩፻፺፩∙ የማህበሩ ሸሪኮች ግዳታዎች የተዘረዘሩት ግዳታዎች አለበት፡- ሀ) የማህበሩን መዋጮ በወቅቱ የመክፇሌ፤ መ) ሇማህበሩ ዕዲዎች በአንዴነትና በነጠሊ ተጠያቂ ሸሪክነት የሚመነጩ ግዳታዎችን የመወጣት፤ ፪/ ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ የሚጠይቁ ሰዎች ማህበሩ ማስጠንቀቂያ ካሌሰጡ በስተቀር የማህበሩ ሸሪኮችን መጠየቅ አይችለም፡፡ ሆኖም ሸሪኮች ትርፌ ሳይኖር እንዯትርፌ ዴርሻዎች ከማህበሩ ገንዘብ እንዱመሌሱ በማናቸውም ጊዜ ሸሪኮችን በቀጥታ አንቀጽ ፩፻፺፪∙ የትርፌና ኪሣራ ክፌፌሌ መሠረት ፩/ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር እያንዲንደ ዓይነትና ዋጋ ምንም ቢሆን ከማህበሩ ትርፌና ፪/ የተዯረገው ውሌ የትርፌ አከፊፇሌን ወይም የኪሣራ የተመሇከተው ውሳኔ በትርፌም ሆነ በኪሳራው አንቀጽ ፩፻፺፫∙ አዱስ ሸሪክ ስሇማስገባት በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የተሇየ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር አዱስ ሸሪክ ወዯ ማህበሩ ማስገባት የሚቻሇው ሁለም የማህበሩ ሸሪኮች ሲስማሙበት ነው፡፡ አንቀጽ ፩፻፺፬∙ የማህበሩ ዴርሻዎች ሇላሊ ማህበርተኛ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ የተሇየ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር አንዴ ሸሪክ ዴርሻውን ሇላሊ የማህበሩ አባሌ አንቀጽ ፩፻፺፭∙ ከማህበሩ የወጣ ሸሪክን ዴርሻ ፩/ አንዴ ሸሪክ ዴርሻውን ሇላሊ ማህበርተኛ ወይም ሇሦስተኛ ወገን ሳያስተሊሌፌ ከማህበሩ ከወጣ እና ስምምነት መሠረት የሚወሰን ክፌያ ይሰጠዋሌ። ፪/ ስሇዚህ ጉዲይ ስምምነት የላሇ እንዯሆነ በማህበሩ ውስጥ የነበረው ገቢ የተዯረገ መዋጮ፤ የማህበሩ ዕዲዎች ከተከፇለ በኋሊ ከሚቀረው ተራፉ ሀብት ወይም የተጠራቀመ ትርፌ የራሱን ዴርሻ እና በወጣበት ወቅት በመሰራት ሊይ የነበሩ ሥራዎች የሚያስገኙት ትርፌ ግምት ውስጥ ያስገባ መጠን አንቀጽ ፩፻፺፮∙ ከማህበሩ የወጣ ሸሪክ ተጠያቂነት ከማህበር የወጣ ሸሪክ ከመውጣቱ በፉት ማህበሩ በአንዴነትና በነጠሊ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ ሆኖም የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ከፇቀደ ኃሊፉነቱ በእሱ እግር አንቀጽ ፩፻፺፯∙ ከዴርሻ የሚገኝ ጥቅምና መብትን ፩/ አንዴ ሸሪክ የላልችን ሸሪኮች ፇቃዴ ሳይጠይቅ በማህበሩ ውስጥ ካሇው ዴርሻ የሚገኙ መብቶችና ጥቅሞችን ሦስተኛ ወገኖች እንዱጠቀሙባቸው ፪/ ከዴርሻ የሚገኙ መብቶችና ጥቅሞች ሦስተኛ ወገን እንዱጠቀምባቸው የሚያዯርግ ስምምነት ማህበሩን ግዳታ ውስጥ አያስገባውም፤ እንዱሁም የማህበር አንቀጽ ፩፻፺፰∙ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ፩/ ማህበሩ ሸሪክ በሆኑ ወይም ባሌሆኑ በአንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ በሆኑ ሥራ አስኪያጆች ይመራሌ። ፪/ የሥራ አስኪያጆች ቁጥር ከአንዴ በሊይ በሚሆንበት ጊዜ የሥራ ዴርሻቸው ተሇይቶ በጽሁፌ መገሇጽ አንቀጽ ፩፻፺፱∙ የሥራ አስኪያጁ ሥሌጣንና ተግባር ፪/ የሥራ አስኪያጁን ሥሌጣን የሚገዴቡ ስምምነቶች ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ የሚሆኑት በንግዴ መዝገብ የተመዘገቡ ወይም ሦስተኛ ወገኖች ፫/ የማህበሩ ቆይታ ከአንዴ ዓመት በሊይ ሲሆን ሥራ አስኪያጁ በየዓመቱ መጨረሻ የማህበሩን የሥራ ክንውን ሪፖርት አዘጋጅቶ ሇሸሪኮች ማቅረብ አንቀጽ ፪፻∙ በሥራ አስኪያጅነት ሥሌጣን አሊግባብ ፩/ ሥራ አስኪያጁ በማህበሩ ስም ሇግሌ ጥቅሙ የሰራ እንዯሆነ በቅን ሌቦና ከሥራ አስኪያጁ ጋር ግንኙነት ሊዯረጉ ሦስተኛ ወገኖች ማህበሩ ኃሊፉ ነው፤ ሆኖም እነዚህ ሦስተኛ ወገኖች ሥራ አስኪያጁ የማህበሩን ስም ያሊግባብ መገሌገለን የሚያውቁ መሆኑ የተረጋገጠ እንዯሆነ ኃሊፉነቱ ፪/ ሥራ አስኪያጁ የማህበሩን ስም ሳይጠቅስ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ስምምነት ካዯረገ ሇግሌ ጉዲዩ እንዲዯረገው ይቆጠራሌ፤ ሆኖም ሥራ አስኪያጁ ሇማህበሩ ጥቅም የሆነ እንዯሆነ ማህበሩ ኃሊፉ ፫/ ሥራ አስኪያጁ ከሥሌጣኑ በሊይ ሇሚሠራው ሥራ ሁለ ኃሊፉነቱ የማህበሩ ሳይሆን የሥራ አስኪያጁ አንቀጽ ∙ ከማህበሩ ጋር የሚዯረግ ስምምነት ሥራ አስኪያጁ የሁለንም የማህበሩ ሸሪኮች ፇቃዴ ካሊገኘ በስተቀር ሇግሌ ጉዲዩ ወይም ሇሦስተኛ ወገኖች ጥቅም ከማህበሩ ጋር ስምምነት ማዴረግ አይችሌም፡፡ አንቀጽ ∙ ውዴዴርን ስሇመከሌከሌ ማንኛውም የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ላልች ሸሪኮች ተመሳሳይ ሥራዎች ሇራሱም ሆነ ሇሦስተኛ ወገኖች ጥቅም ማከናወን አይችሌም፤ እንዱሁም የአንዴነትና የነጠሊ ተጠያቂነት የሚያስከትሌ ተመሳሳይ ዓሊማ ባሇው ላሊ ማህበር ውስጥ ሸሪክ መሆን አይችሌም፡፡ አንቀጽ ∙ ሥራ አስኪያጁን ስሇመሻር / በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በማሻሻያው የተሾመ የማህበሩ አባሌ የሆነ ሥራ አስኪያጅ የመመስረቻ ጽሁፌ ወይም ማሻሻያው በሚጸዴቅበት ሥነ-ሥርዓት መሠረት በሸሪኮች ሉሻር ይችሊሌ፡፡ / የማህበሩ አባሌ ያሌሆነ ሥራ አስኪያጅ እንዱሁም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ያሌተሾመ የማህበሩ ሸሪክ ሥራ አስኪያጅ በሸሪኮች በዴምፅ ብሌጫ ከሥራ አስኪያጅነት ሉሰናበት ይችሊሌ። / በማንኛውም ሸሪክ ጥያቄ በበቂ ምክንያት ሥራ አስኪያጁን ፌርዴ ቤት ይሽረዋሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ውሳኔ አሰጣጥ / የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፌ ሇመሇወጥ ወይም ጠበቃ ሇመሾም ወይም በማህበሩ ከተሇመዯው ሥራ ውጭ ሇማከናውን የማህበሩ ሸሪኮች ሙለ ስምምነት / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ሸሪኮች ውሳኔዎች በዴምፅ ብሌጫ እንዱተሊሇፈ ሉስማሙ ይችሊለ፤ ሸሪኮች የዚህ ዓይነት ስምምነት ያሊዯረጉ እንዯሆነ ውሳኔዎች የሚተሊሇፈት በሙለ ዴምፅ ይሆናሌ። / ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር እያንዲንደ ሸሪክ የሚኖረው ዴምፅ እኩሌ ይሆናሌ፡፡ የማህበሩ መፌረስና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ ∙ የማህበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች / የዚህ መጽሏፌ ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ ማህበሩ የሚፇርሰው ቀጥል በተመሇከቱት ሀ) ማህበሩ የተቋቋመው ሊሌተወሰነ ጊዜ ወይም ከማህበሩ ሸሪክ በአንደ ዕዴሜ ሌክ ዴረስ ከሆነ ወይም በመመስረቻ ጽሁፈ ውስጥ የማፌረስ ሇ) ከማህበሩ ሸሪኮች አንደ በአካሌ ጉዲት ወይም የማህበሩን ሥራ ሇማከናውን ያሌቻሇ እንዯሆነ፤ ሏ) በማህበሩ ሸሪኮች መካከሌ አብሮ ሇመሥራት የማያስችሌ አሇመግባባት ሲፇጠር፤ የማህበርተኛው መክሰር በፌርዴ ሲወሰን ወይም ሠ) ከማህበሩ ሸሪክ የግሌ ገንዘብ ጠያቂዎች ያሇውን ዴርሻ በሙለ ሲወስደ ወይም በቀሪው ዴርሻ / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሊይ የተጠቀሰው ቢኖርም ቀጥል በተጠቀሱት ምክንያቶች ማህበሩ ሀ) ከሸሪኮች አንደ ማህበሩ እንዱፇርስ ጥያቄ ከፌሇው ማህበሩ እንዱቀጥሌ ሲስማሙ፤ወይም ሇ) ሇሞተው ሸሪክ ወራሾች ወይም ችልታ ሊጣው ሸሪክ ሞግዚት ወይም ሇከሠረው ሸሪክ ንብረት ጠባቂ የሟችን ወይም ችልታ ያጣውን ሸሪክ ወይም የከሠረውን ሸሪክ ዴርሻ በመክፇሌ ማህበሩ አንቀጽ ∙ ማህበሩን በማፌረስ ሂዯት የሥራ / ሥራ አስኪያጆች ማህበሩን ሇማፌረስ ሑሳብ አጣሪ እስኪሾም ዴረስ የነበራቸውን ሥሌጣን እንዯያዙ ይቆያለ፤ሆኖም ማህበሩ እንዱፇርስ ከተወሰነ በኋሊ / ሥራ አስኪያጆች ሇሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩን ንብረትና ማንኛውንም አስፇሊጊ ሰነዴ ማስረከብና / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም ሑሳብ አጣሪው የጠየቀ እንዯሆነ የማህበሩን ሑሳብ የማጣራት ሥራ ከተጀመረ በኋሊ የማፌረሱን ሂዯት ሇማጠናቀቅ የሚያስፇሌጉትን አስተዲዯራዊ ተግባራት አንቀጽ ∙ ሑሳብ አጣሪዎችን ስሇመሾም / ማህበሩን ሇማፌረስ የመጨረሻ ሑሳብ የሚጣራው በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በማህበሩ ሸሪኮች ሙለ ስምምነት በተመዯቡ አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ በሆኑ / የማህበሩ ሸሪኮች የማይስማሙ ከሆነ ፌርዴ ቤት አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ ሑሳብ አጣሪ ይሾማሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የሑሳብ አጣሪዎች ሥሌጣንና ተግባር / ሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩ የመጨረሻ ሑሳብ እንዱጣራ አስፇሊጊ የሆኑትን ተግባሮች ሁለ ይፇጽማለ፡፡ ሥሌጣንና ተግባራቸው የሚከተለትን ሀ) ተጀምረው የነበሩ ሥራዎችን የማገባዯዴ፤ ሇ) የማህበሩን የሀብትና ዕዲ መግሇጫ የማዘጋጀት ሏ) የማህበሩን ሀብት የመሰብሰብ፤ የማህበሩን ንብረት የመሸጥ፤ የማህበሩን ዕዲ ከማህበሩ ሀብት ወይም እንዲስፇሊጊነቱ ከሸሪኮች ላሊ ገንዘብ ሰብስቦ ሇገንዘብ ጠያቂዎች የመክፇሌ፤ መ) በማህበሩ ስም በፌርዴ ቤት፣ በአስተዲዯር አካሊት ወይም በግሌግሌ ዲኝነት የመከራከርና ሠ) የማህበሩን ሀብት ሇሸሪኮች የማከፊፇሌ፤ ረ) ማህበሩን ሇማፌረስ አስፇሊጊ የሆኑ ላልች / የሥራ አስኪያጆችን ተጠያቂነት የሚመሇከቱት የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች በሑሳብ አጣሪዎች ሊይም አንቀጽ ∙ ሑሳብ አጣሪዎች ስሇሚሻሩበት ሁኔታ ሑሳብ አጣሪዎች በሸሪኮች ሙለ ስምምነት ወይም በአንዴ ሸሪክ ጥያቄ በፌርዴ ቤት ሉሻሩ ይችሊለ፡ አንቀጽ ∙ መዋጮን ስሇመመሇስ / ማህበሩ ሲፇርስ የማህበሩ ዕዲዎች ከተከፇለ በኋሊ እያንዲንደ ሸሪክ የከፇሇው መዋጮ ይመሇስሇታሌ። / ማህበሩ እንዱጠቀምበት ብቻ የዓይነት መዋጮ ገቢ ሊዯረገ ሸሪክ ማህበሩ ሲፇርስ ያስገባው መዋጮ / የማህበሩ ሀብት እንዱሆን የዓይነት መዋጮ ገቢ ያዯረገ ሸሪክ ማህበሩ ሲፇርስ ያስገባውን መዋጮ በዓይነት መሌሶ መውሰዴ አይችሌም፤ ሆኖም የዓይነት መዋጮውን ሲያስገባ የነበረውን የገንዘብ / አገሌግልትን እንዯመዋጮ ያቀረበ ማህበርተኛ መዋጮ ሲያዯርግ ሇአገሌግልቱ በተሰጠው ግምት መሠረት አንቀጽ ∙ የትርፌና ኪሣራ አከፊፇሌ / የማህበሩ ዕዲዎች ከተከፇለና እያንዲንደ ሸሪክ የከፇሇው መዋጮ ከተመሇሰ በኋሊ ትርፌ ካሇ / ዕዲዎችና ወጪዎች ከተከፇለ በኋሊ የማህበሩ ገንዘብ ሇሸሪኮች የሚመሇሰውን መዋጮ ሇመክፇሌ ካሌተወሰነ በስተቀር ትርፌና ኪሣራው በሸሪኮች መካከሌ እኩሌ ይከፊፇሊሌ፡፡ ‹‹ ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት የሽርክና ማህበር ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት የሽርክና ማህበር ማሇት የማህበርተኞች ኃሊፉነት የተሇያየ የሆነበት ማህበር ነው፤ኃሊፉነታቸው ያሌተወሰነ ሸሪኮች ሇማህበሩ በተናጠሌ ኃሊፉነት ያሇባቸው ሲሆን ኃሊፉነታቸው የተወሰነ ሸሪኮች ዯግሞ መዋጮ ሇማዴረግ ቃሌ በገቡት መጠን ብቻ ሇማህበሩ ግዳታዎች ኃሊፉ የሚሆኑ / ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት ማህበር የማህበር ያሌተወሰነ ሸሪኮች ስም የሚይዝ ሆኖ ከሸሪኮች ስም ቀጥል “ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት የሽርክና / ኃሊፉነቱ የተወሰነ ሸሪክ ስሙ ከማህበሩ ስም ውስጥ እንዱገባ የፇቀዯ እንዯሆነ ሦስተኛ ወገኞች በቅን ሌቦና ከማህበሩ ጋር በሚኖራቸው ግንኙነት ምክንያት ሇሚመጡ የማህበሩ ግዳታዎች ሌክ ኃሊፉነታቸው ያሌተወሰነ ሸሪኮች እንዯሆኑት ሁለ ከማህበሩ ጋር በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ  ∙ የማህበሩ መመሥረቻ ጽሁፌ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፭ ሥር ከተዘረዘሩት ጉዲዮች በተጨማሪ ኃሊፉነታቸው ያሌተወሰነውን እና የተወሰነውን ሸሪኮች ስም ሇይቶ አንቀጽ ∙ የማህበሩ መዋጮ / መዋጮን የሚመሇከቱት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፮ / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች የሞያ አንቀጽ  ∙ ኃሊፉነታቸው ያሌተወሰነ ሸሪኮች መብትና / በዚህ ሕግ የህብረት ሽርክና ማህበር ሸሪኮችን መብትና ባሌተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች ሊይ ተፇጻሚነት አሊቸው። / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በሸሪኮች ውሳኔ የማህበሩ ሸሪክ ያሌሆነ ሥራ አስኪያጅ ካሌተሾመ በስተቀር ሥራ አስኪያጅ መሆን የሚችለት ኃሊፉነታቸው ላልች የማህበሩ ሸሪኮች ካሌፇቀደ በስተቀር ማንኛውም ኃሊፉነቱ ያሌተወሰነ ሸሪክ ማህበሩ የሚሠራቸውን ተመሳሳይ ሥራዎች ሇራሱ ወይም ሇሦስተኛ ወገን ሇማከናወን እንዱሁም በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ በሚያዯርግ ተመሳሳይ ዓሊማ ባሇው ላሊ ማህበር አንቀጽ  ∙ ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች / ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች ኃሊፉነታቸው የተወሰነ ሸሪኮችን ሇማህበሩ ያሌከፇለትን መዋጮ ገቢ እንዱያዯርጉ ሉጠይቁ ይችሊለ። / ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች በተረጋገጠ የሑሳብ ሚዛን መሠረት በቅን ሌቦና የተቀበለትን የትርፌ ዴርሻ እንዱመሌሱ አይገዯደም። / ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች በውክሌናም ሆነ በላሊ በማንኛውም ሁኔታ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ መሆን አይችለም፤ ክሌከሊውን የተሊሇፇ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የማኀበሩ ሸሪክ በሥራው ምክንያት ሇሚመጡ ግዳታዎች ኃሊፉነታቸው ካሌተወሰነው ሸሪኮች ጋር በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናሌ፤ ይህን ክሌከሊ ከተሊሇፇባቸው ጊዜያት ብዛት እና ከጉዲዩ ክብዯት አኳያ አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ ሇሁለም የማህበሩ ግዳታዎች ወይም ሇተወሰኑ የማህበሩ ግዳታዎች ብቻ ከማህበሩ ጋር በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ነው ተብል ሉወሰን ይችሊሌ። አስኪያጅነት ሥራ እንዯሰሩ አይቆጠርም፡- ሀ) በማህበሩ ውስጥ በሚዯረጉ ምክክሮች ተካፊይ ሇ) ከማህበሩ ጋር ግዳታ መግባት፤፣ ሏ) የሥራ አስኪያጆችን ሥራ መቆጣጠር፤ መ) ሇማህበሩ አስተያየትና ምክር መስጠት፤ ሠ) ሥራ አስኪያጆች ከሥሌጣናቸው በሊይ / ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች በማህበሩ ተቀጥረው ከሥራ አስኪያጅነት ውጪ የሆን ሥራ / ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም፤ ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች ስሇማህበሩ አካሄዴ ጥያቄ የማቅረብ፣ ማስታወሻ የመውሰዴ መብት አሊቸው። / ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፤ ኃሊፉነቱ የተወሰነው ሸሪክ መሞት፣ መክሰር፣ችልታ ማጣት እና መሰሌ ምክንያቶች የማህበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች ሉሆኑ አንቀጽ ∙ ዴርሻዎችን ስሇማስተሊሇፌ ሇሦስተኛ ወገን ማስተሊሇፌ አይቻሌም። / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም ሸሪኮች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ከዚህ የተሇየ ዴምፅ እንዱኖር ሉስማሙ ይችሊለ። / የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ካሌፇቀደ በስተቀር ኃሊፉነቱ ያሌተወሰነ ሸሪክ ዴርሻውን ከማስተሊሇፈ በፉት ከማህበሩ ዕዲዎች ጋር በተያያዘ የነበሩትን አንቀጽ ∙ ተፇጻሚነት ያሊቸው የዚህ ሕግ ከዚህ በሊይ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፩፻፹፯ እስከ ፪፻፲፩ ሥር የተመሇከቱት የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ሁሇት ዓይነት እንዯ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር / ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር ማሇት ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ ሰዎች የሙያና ሇሙያው ዯጋፉ የሆነ አገሌግልት ሇመስጠት የሚያቋቁሙት የማህበርተኞቹ ኃሊፉነት በመዋጮዋቸው የተወሰነ / ሇዚህ ማህበር ዓሊማ “የሞያ አገሌግልት” ማሇት አግባብ ባሇው አካሌ በተሰጠ የሞያ ፇቃዴ መሠረት / “ሇሞያው ዯጋፉ የሆነ አገሌግልት” ማሇት በአንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ በሆኑ ሞያዎች ሥር ያሇና የሞያ አገሌግልቱን ሇመስጠት አስፇሊጊ የሆነ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ባሕሪያት / ማህበሩ ከሸሪኮቹ የተሇየ የሕግ ሰውነት አሇው። / የሸሪኮች መሞት፣ መክሰር፣ ከማህበሩ መውጣት ወይም በሸሪኮች ሊይ የሚዯረግ ላሊ ማንኛውም ዓይነት ሇውጥ በማህበሩ ሕሌውና፣ መብት ወይም ግዳታ ሊይ ተጽዕኖ አይኖረውም፡፡ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር ከላሊ ነጋዳ ወይም ማህበር ጥቅም ጋር የማይጋጭ፣የሦስተኛ ወገኖችን መብት የማይነካ እና የተቋቋመበትን ዓሊማ የሚገሌጽ ማህበርተኞች የፇቀደት የመጠሪያ ስም ይኖረዋሌ፤ ከማህበሩ ስም መጨረሻ ሊይ “ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር” የሚሌ ሏረግ መጨመር አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ሸሪኮች / የማህበሩ ሸሪኮች ሉሆኑ የሚችለት አግባብ ካሇው የተሰጣቸው ባሇሙያዎች ወይም ከማህበሩ ጋር የሚሰጡ ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የሽርክና ማህበራት / የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ ማህበሩ አገሌግልት በሚሰጥበት ሞያ ፇቃዴ ያሇው የተፇጥሮ ሰው አንቀጽ ∙ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ይዘት የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ በዚህ ሕግ አንቀጽ አገሌግልት የሚሰጠውን የእያንዲንደን ሸሪሪክ የሞያ ዓይነትና የፇቃዴ ቁጥር መያዝ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ መዋጮ መዋጮን የሚመሇከቱት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፮ ዴንጋጌዎች ሇዚህ ማህበርም እንዯአግባብነቱ ተፇጻሚ ሞያን በሚመሇከት የወጡ አግባብ ያሊቸው ሕጎች የሚሠራቸውን ተመሳሳይ ሥራዎች ሇራሱ ወይም ሇሦስተኛ ወገን ሇማከናወን ወይም ሇተመሳሳይ ዓሊማ በተቋቋመ ማህበር ሸሪክ መሆን የሚችሇው ሁለም የማህበሩ ሸሪኮች ሲስማሙ ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ኃሊፉነት ወሰን በሚያከናውንበት ወቅት ሆን ብል ወይም የማታሇሌ ተግባር በመፇጸም ወይም በቸሌተኝት ሇሚፇጽመው ካዯረሰው ሸሪክ ወይም ሠራተኛ ጋር ማህበሩ በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂ ይሆናሌ። / ጉዲቱ የዯረሰበት ሰው ጉዲት አዴራሹ ሸሪክ ወይም ሠራተኛ ሥራውን ሇማከናወን ኃሊፉነት ያሌተሰጠው መሆኑን የሚያውቅ የነበረ ከሆነ ማህበሩ ተጠያቂ / ማህበሩ በሸሪኮች ወይም በሠራተኞች በሚፇጸም የሞያ ጥፊት ምክንያት ሇሚዯርስ ጉዲት ካሣ የሚሆን የመዴን ሽፊን ሉኖረው ይገባሌ፤ መጠኑም አግባብ አንቀጽ ∙ ሸሪክ ከማህበሩ ስሇሚወጣበት ሁኔታ ሀ) በመመስረቻ ጽሁፌ በተሇየ ሁኔታ ካሌተመሇከተ ሇ) ሲሞት ወይም ሕጋዊ ሰውነት ያሇው አካሌ በሆነ ሏ) የግሌ ገንዘብ ጠያቂዎች ያሇውን ዴርሻ በሙለ ሲወስደ፣ ሲያሸጡ ወይም በሸሪኩ ሊይ የኪሣራ መ) የሸሪኩ የሞያ ፇቃዴ ሲሰረዝ ወይም ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር የሞያ ፇቃደ ሠ) በሕመም ወይም በአካሌ ጉዴሇት ወይም በላሊ በማንኛውም ምክንያት ሇዘሇቄታው የሸሪክነት ግዳታውን ሇመወጣት የማያስችሇው ሲሆን፤ ረ) በበቂ ምክንያት ፌርዴ ቤት ከማህበሩ እንዱወጣ / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) የተመሇከተውን ማስጠንቀቂያ ሳይሰጥ ከማህበሩ የወጣ ሸሪክ በዚህ ምክንያት በማህበሩ ሊይ ሇሚዯርሰው ጉዲት ተጠያቂ / አንዴ ሸሪክ ከማህበሩ ከመውጣቱ በፉት ሇሦስተኛ ወገኖች የነበረበት ዕዲ እና ኃሊፉነት ከማህበሩ / አንዴ ሸሪክ ከማህበሩ ከወጣ ማህበሩ ሸሪኩ ስሇመውጣቱ ማህበሩ በተመዘገበበት የንግዴ መዝገብ አንቀጽ ∙ ከማህበሩ የወጣ ሸሪክ ዴርሻ ተቀባይነት ሊገኘ ላሊ ማህበርተኛ ወይም ሦስተኛ ወይም በላሊ ማናቸውም ምክንያት ከማህበሩ የወጣ እንዯሆነ በእርሱ እግር ተተክቶ ዴርሻውን የመጠየቅ መብት ሊሇው ሰው ዴርሻው ተሰሌቶ በገንዘብ ይሰጠዋሌ፣ በሞተው ወይም በወጣው ሰው ምትክ በማህበሩ አባሌ የመሆን ጥያቄ ተቀባይነት የሇውም። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የዴርሻ ዋጋ ሲሰሊ የወጣው ሸሪክ ማህበሩ ውስጥ የነበረው ገቢ የተዯረገ መዋጮ፤ የማህበሩ ዕዲዎች ከተከፇለ በኋሊ ከሚቀረው ተራፉ ሀብት ወይም የተጠራቀመ ትርፌ ውስጥ እርሱ የነበረው ዴርሻ እና በወጣበት ወቅት በመሰራት ሊይ የነበሩ ሥራዎች የሚያስገኙት ትርፌ ግምት ውስጥ መግባት አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ ስሇማህበሩ ውሳኔ አሰጣጥ / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር የማህበሩን የመመስረቻ ጽሁፌ ሇማሻሻሌ ያስፇሌጋሌ፤ ላሊ ማንኛውም ውሳኔ በአብዛኛዎቹ አባሊት የዴምፅ ዴጋፌ ሉዯረግ ይችሊሌ። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተገሇጸው ቢኖርም የማህበሩን ዜግነት ሇመሇወጥ ወይም የሥራ መስክ ሇመሇወጥ የሚተሊሇፌ ውሳኔ የማህበሩን አባሊት ሦስት አራተኛ (¾) ስምምነት ማግኘት አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፩ የንግዴ ማህበርን እንዯተጠበቁ ሆኖ የሸሪኮች ቁጥር ወዯ አንዴ ዝቅ ሲሌና በስዴስት ወራት ጊዜ ውስጥ ላሊ ሸሪክ መተካት ሳይቻሌ ሲቀር ማህበሩ እንዱፇርስና ሑሳቡ እንዱጣራ መዯረግ አሇበት። / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም በማህበሩ የቀረው ሸሪክ ጥያቄ ሲያቀርብና አስፇሊጊ ሆኖ ሲያገኘው የንግዴ ማህበር መዝጋቢው አካሌ የስዴስት ወራቱ የጊዜ ገዯብ በሦስት ወራት / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው መሠረት ካሌሆነ በስተቀር የሸሪኮች ቁጥር ከሁሇት በታች መቀነሱን የሚያውቅ ሸሪክ ማህበሩ በዚህ ሁኔታ ከስዴስት ወራት በሊይ ሥራውን እንዱቀጥሌ ካዯረገ በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ተፇጻሚነት ያሊቸው የዚህ ሕግ ከዚህ በሊይ የተጠቀሱት ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ ከአንቀጽ ፩፻፹፯ እስከ ፪፻፲፩ ሥር የተመሇከቱ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ኃሊፉነቱ በተወሰነ የሽርክና ማህበር ሊይ እንዯ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ የእሸሙር ማህበር ማሇት ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ ሰዎች በመካከሊቸው በሚያዯርጉት ስምምነት የማይታወቅ የሕግ ሰውነት የላሇው የንግዴ ማህበር የማስመዝገብ ሥርዓቶች በዚህ ማህበር ሊይ ተፇጻሚ አንቀጽ ∙ የማህበሩ በሦስተኛ ወገኖች መታወቅ የማህበሩ መኖር በሦስተኛ ወገኖች ከታወቀ ከዚያ ጊዜ አንስቶ ማህበሩ ከእነዚህ ወገኖች ጋር በሚኖረው ግንኙነት እንዯ ህብረት ሽርክና ማህበር ይቆጠራሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ስሇማህበሩ መዋጮ / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ስሇመዋጮ የተዯነገገው ሇእሽሙር ማህበርም ተፇጻሚ ይሆናሌ። / ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር እያንዲንደ ሸሪክ ሇከፇሇው መዋጮ ባሇቤትነቱን እንዯያዘ ይቆያሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ዴርሻን ስሇማስተሊሇፌ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር በማህበሩ ውስጥ ያሇን ዴርሻ ማስተሊሇፌ የሚቻሇው ሁለም ሸሪኮች አንቀጽ ∙ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ / ማህበሩ ሸሪክ ወይም ሸሪክ ባሌሆነ በአንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ በሆኑ ሥራ አስኪያጆች ይመራሌ። / ሥራ አስኪያጅ ያሌተሾመ እንዯሆነ ሁለም ሸሪኮች የሥራ አስኪያጅነት ሥሌጣን ይኖራቸዋሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ሥሌጣንና ተግባር ይወሰናሌ፤ ሆኖም ይህ ስምምነት በሦስተኛ ወገኖች / ሥራ አስኪያጁ የማህበሩን ሥራዎች ሇሸሪኮቹ የሚያስቀር ማንኛውም ስምምነት ዋጋ አይኖረውም። አንቀጽ ∙ የማህበሩን ሥራ አስኪያጅ ስሇመሻር የማህበሩ ሸሪክ የሆነ ሥራ አስኪያጅ በበቂ ምክንያት አንቀጽ ∙ ማህበሩ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ስሊሇው / ሇሦስተኛ ወገኖች የሚታወቀው የማህበሩ ሥራ ግዳታዎች ኃሊፉና ተጠያቂ የሚሆነውም እሱ ብቻ / የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ያሌሆነ ሸሪክ ሇማህበሩ ዕዲዎች ሇሥራ አስኪያጁ ተጠያቂ የሚሆነው በማህበርተኞች መካከሌ በተዯረገው የውሌ ጽሁፌ / ሥራ አስኪያጅ ያሌሆነ ሸሪክ በማህበሩ ሥራ አመራር ተካፊይ ከሆነ ሇሦስተኛ ወገኖች ከሥራ አስኪያጁ ጋራ በአንዴነት እና በተናጠሌ ኃሊፉ / ማንኛውም የማህበሩ ሸሪክ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ግንኙነት ማዴረግ የሚችሇው በራሱ ስም ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች የሚመሇከቱት ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሀ) ሸሪኮች ማህበሩ እንዱፇርስ በሙለ ዴምፅ ሇ) ማህበሩ የተቋቋመው ሊሌተወሰነ ጊዜ ሲሆን ከሸሪኮች አንደ እንዱፇርስ ሇማህበሩ ጥያቄ ሏ) ሁለም የማህበሩ ዴርሻዎች በአንዴ አባሌ የተያዙ ስምምነት ከላሇ በስተቀር ከማህበሩ አንደ የሞተ ወይም የከሠረ ወይም ችልታ ያጣ ሠ) በማህበርተኞች መካከሌ በሚዯረግ ውሌ ሇሥራ አስኪያጁ ማህበሩን ሇማፌረስ ሥሌጣን ተስጥቶት ከሆነ ሥራ አስኪያጁ ማህበሩ እንዱፇርስ / ማንኛውም ተቃራኒ ስምምነት የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌን ተፇጻሚነት የሚያስቀር አንቀጽ ∙ ሸሪክን ከማህበሩ ስሇማስወጣት / በአንዴ ሸሪክ ጥፊት ምክንያት ማህበሩ እንዱፇርስ ሇፌርዴ ቤት ጥያቄ ሲቀርብና ላልች ሸሪኮች ማህበሩ እንዲይፇርስ ሲያመሇክቱ ፌርዴ ቤቱ ማህበሩ እንዱፇርስ በመወሰን ፊንታ ጥፊተኛ የሆነውን ሸሪክ ከማህበሩ እንዱወጣና ማህበሩ / አንዴ ሸሪክ ከማህበሩ የሚወጣበት ምክንያት በማህበርተኞች መካከሌ በሚዯረግ ውሌ ሉወሰን / ከማህበሩ እንዱወጣ የተዯረገ ሸሪክ በወጣበት ጊዜ የነበረው ዴርሻ እንዱከፇሇው የመጠየቅ መብት አንቀጽ ∙ ተፇጻሚነት ያሊቸው የዚህ ሕግ ከሊይ በዚህ ርዕስ ሥር የተዘረዘሩት ዴንጋጌዎች የወጡት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው በእሽሙር / የአክሲዮን ማህበር ማሇት ዋና ገንዘቡ ወይም ካፒታለ አስቀዴሞ ተወስኖ በአክሲዮን የተከፊፇሇና ኃሊፉነቱ በማህበሩ ሀብት ብቻ የተወሰነ ማህበር / የባሇአክሲዮኖቸ ኃሊፉነት ሇማህበሩ ቃሌ የገቡትን መዋጮ በመክፇሌ የተወሰነ ነው፡፡ የአክሲዮን ማህበር የሚጠራበት ስም ይኖረዋሌ፤ ከላሊ እስካሌተነካ ዴረስ የማህበሩ መጠሪያ በማህበርተኞች ስምምነት ይወሰናሌ፤ከስሙ መጨረሻ ሊይ “የአክሲዮን ማህበር” የሚሌ ሏረግ መጨመር ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ አነስተኛ ዋና ገንዘብ እና / በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር፣ የማህበሩ ዋና ገንዘብ ወይም ካፒታሌ ከሃምሳ ሺህ የኢትዮጵያ ብር ያነሰ ሉሆን አይችሌም። / እያንዲንደ አክሲዮን ሊይ የሚጻፇው ዋጋ ከአንዴ መቶ ብር በታች ሉሆን አይችሌም፡፡ አንቀጽ ∙ አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ የአክሲዮን / አዯራጅ ማሇት አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ ማህበር ምስረታን ያነሳሳ፤ መግሇጫ አዘጋጅቶ በአጠቃሊይ የማህበሩን ምስረታ ዓሊማ አዴርጎ የማይመሰረት ከሆነ ባሇመመስረቱ ምክንያት ሇሚመጣ ጉዲት ኃሊፉነት የሚወስዴ ሰው ነው፤ ከአዯራጅ ጋር ባዯረገው ውሌ መሠረት ክፌያ ሇማግኘት ሇማህበሩ ምስረታ አስፇሊጊ የሆነ ጥናት፣ የሙያ ዴጋፌ እና መሰሌ አገሌግልት ያቀረበ / የአክሲዮን ማህበር በአንዴ ወይም ከዚያ በሊይ በሆኑ የተፇጥሮ ሰዎች ወይም ሕጋዊ ሰውነት ባሊቸው ባሇአክሲዮን የመሆን ግዳታ የሇበትም። ባሇአክሲዮኖች በታች መሆን የሇበትም፡፡ አንቀጽ ∙ ሇአዯራጅነት ብቁ ስሊሇመሆን በንግዴ ማህበር አዯራጅነት፣ ዲይሬክተርነት፣ ሥራ በላልች የአመራር ኃሊፉነቶች ሊይ ተመዴቦ ሲሰራ ከኃሊፉነቱ ጋር በተያያዘ ወይም በማናቸውም ላሊ ሁኔታ በእምነት ማጉዯሌ፣ በስርቆት፣ በውንብዴና ወይም ላሊ ተመሳሳይ ወንጀሌ ጥፊተኛነቱ የተረጋገጠ ሰው አባሌነቱ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ የአክሲዮን ማህበር አንቀጽ ∙ የአዯራጆች ኃሊፉነት ሇተዋዋለዋቸው ሰዎች፣ ሇባሇአክሲዮኖችና ሇሦስተኛ ወገኖች በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉነት አሇባቸው፦ ሀ) ማህበሩን ሇማቋቋም ሲለ ሇገቧቸው ግዳታዎች፤ ሇ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሙለ ስሇመፇረሙና የተከፇሇው ዋና ገንዘብ በማህበሩ ሏ) ሇማህበሩ በዓይነት የተከፇለ መዋጮዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፶፯ መሠረት የተገመቱ ሠ) የማህበሩ የአመሠራረት ሂዯት ሕጋዊ አሠራርን ሰ) ማህበሩ ባሇመመስረቱ ምክንያት የከፇለት መዋጮ እንዱመሇስሊቸው ሇሚጠይቁ አክሲዮን ሇመግዛት የፇረሙ ሰዎች በዚህ ሕግ መሠረት ገንዘባቸውን ከነወሇደ ጋር የመመሇስ፣ እና ሸ) ላልች ከምስረታ ሂዯት ጋር ግንኙነት ሊሊቸው / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌዎች መሠረት በአዯራጆች ሊይ የሚቀርብ የኃሊፉነት ክስ ተጎጂው ጉዲቱን እና ሇጉዲቱ ኃሊፉ የሚሆነውን ሰው ካወቀበት ቀን ጀምሮ እስከ አምስት ዓመት በማንኛውም ሁኔታ ጉዲት ከዯረሰበት ቀን አንስቶ በአስር ዓመት ውስጥ ክስ ካሌቀረበ በይርጋ አንቀጽ ∙ ማህበሩን ሇማዯራጀት የተገቡ ግዳታዎችና / በማህበሩ ምስረታ ሂዯት አዯራጆች የገቧቸው ግዳታዎች ወይም ያወጧቸው ወጪዎች ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከጸዯቁ ወዯ ማህበሩ ይተሊሇፊለ። / በማንኛውም ምክንያት ቢሆን ማህበሩ ሳይቋቋም ከቀረ አዯራጆች ሇገቡት ግዳታና ሊወጡት ወጪ አንቀጽ ∙ የማህበሩ መሥራቾች / የተወሰኑ ሰዎች ሇሕዝብ ጥሪ ሳያዯርጉ የአክሲዮን ዴንጋጌዎችን በማሟሊት በመካከሊቸው የአክሲዮን / በላሊ ሕግ የተሇየ ቁጥር ካሌተወሰነ በስተቀር፤ የአክሲዮን ማህበር መሥራቾች ቢያንስ አምስት / በዚህ ሕግ አንቀፅ  ንዐስ አንቀፅ ()(ሀ)፣ (ሇ)፣(ሏ)፣ (ሠ)፣ (ረ) እና (ሸ) ሥር የተዯነገጉት በመሥራቾች ሊይ ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ∙ የአዯራጆች ሥራ ሌዩ ጥቅም / አዯራጆች ማህበሩ ትርፌ ማግኘት ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ከማህበሩ የተጣራ ትርፌ ከሃያ በመቶ ያሌበሇጠ ሌዩ ጥቅም ከሦስት ዓመታት ሊሌበሇጠ ጊዜ ሉከፇሊቸው ይችሊሌ፤ የክፌያው መጠን፣ ክፌያ የሚፇጸምባቸው ዓመታት አመራረጥ እና መሰሌ ዝርዝር ሁኔታዎች በመመስረቻ ጽሁፈ / አዯራጆችም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () ከተመሇከተው ውጭ ላሊ ማንኛውም ዓይነት ሌዩ ጥቅም ከማህበሩ ሉያገኙ አይችለም። ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ () እና () የተዯነገገው አዯራጆች በባሇአክሲዮንነት የሚያገኙትን ጥቅም ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () መሠረት የሚሰጥ ጥቅም በጥሬ ገንዘብ መከፇሌ አሇበት፤ የአዯራጆች አንቀጽ ∙ ሇማህበሩ ምስረታ የሚያስፇሌጉ ጠቅሊሊ / ላልች የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው ማንኛውም የአክሲዮን ማህበር ከመመስረቱ በፉት፡- ሀ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሙለ ሇማዋጣት ሇ) በጥሬ ገንዘብ በተሸጡ አክሲዮኖች ሊይ ከተጻፇው በመመስረት ሊይ ባሇው ማህበር ስም በተከፇተ ዝግ የባንክ ሑሳብ መቀመጥ አሇበት። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሇ) መሠረት የተቀመጠውን ገንዘብ ማህበሩ በንግዴ መዝገብ / የአክሲዮን ሽያጭ ገንዘብ ባንክ መቀመጥ ከጀመረበት ቀን አንስቶ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፶፱ መሠረት በሚቀርበው የማህበሩ መግሇጫ በተቀመጠው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ማህበሩን ማስመዝገብ ካሌተቻሇ በማህበሩ አባሌነት መቀጠሌ የማይፇሌጉ ፇራሚዎች ከቀረበበት ቀን ጀምሮ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ አዯራጆች እንዱመሇስ ማሳወቅ አሇባቸው፤ መዝጋቢው አካሌም ሇጥያቄ አቅራቢው ፇራሚ መዋጮው እንዱመሇስሇት የሚመሇከተውን ባንክ ማሳወቅ ይኖርበታሌ፤ ሆኖም የማህበሩ ምስረታ በቀሪዎቹ ፇራሚዎች ሉቀጥሌ / አዯራጆች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት መዋጮው ሇፇራሚዎች እንዱመሇስ እንዱያዯርግ ሇንግዴ ማህበር መዝጋቢው አካሌ በወቅቱ ያሊሳወቁ እንዯሆነ ማሳወቅ ከነበረባቸው ጊዜ ጀምሮ የሚታሰብ በባንክ ወሇዴና በሕጋዊ ወሇዴ መካካሌ ያሇውን ሌዩነት በአንዴነትና በተናጠሌ የመክፇሌ ግዳታ አንቀጽ ∙ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ይዘት በመመስረቻ ጽሁፌ ነው፡፡ የመመስረቻ ጽሁፌ ቀጥል የተዘረዘሩትን መያዝ ይኖርበታሌ፡- / የማህበሩን ባሇአክሲዮኖች ስም፣ አዴራሻ፣ ዜግነት፣ / ማህበሩ የሚሠማራበትን የሥራ መስክና ዓሊማ፤ / የማህበሩን የተፇረመ ዋና ገንዘብና ከተፇረመው ዋና ገንዘቡ ውስጥ የተከፇሇውን የገንዘብ መጠን፤ / አክሲዮን ሊይ የሚጻፇው ዋጋ፣ የአክሲዮኖችን / የዓይነት መዋጮ ገቢ ያዯረገውን ባሇአክሲዮን ስም፣ ግምቱንና የአገማመቱ ሁኔታ፣ የዓይነት መዋጮው የሚኖረው አገሌግልት፣ገቢ ሇተዯረገው የዓይነት መዋጮ የተሰጠውን የአክሲዮን ብዛት፤ / ሇማህበሩ አዯራጆች የሚሰጠውን ሌዩ ጥቅም ፲/ የማህበሩን ዲይሬክተሮች እና ሥራ አስኪያጆች ፲፩/ ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርዴ ካሇው የቦርደ አባሊትን ፲፫/ ማህበሩ የሚቆይበትን ጊዜ፤ የሚያስታውቅበትን መንገዴና ጊዜ፤ በባሇአክሲዮኖች ወይም በባሇአክሲዮኖች መካከሌ ያሇውን ግንኙነት የሚመሇከቱ ጉዲዮች፣ እና እንዱካተቱ የተወሰኑ ላልች ጉዲዮችን፡፡ ከሞያ አገሌግልት በስተቀር በዚህ ሕግ አንቀጽ  የተጠቀሱት የገንዘብና ላልች የዓይነት መዋጮዎች እንዯ አግባብነታቸው ሇአክሲዮን ማህበር ተፇጻሚነት አንቀጽ ∙ የዓይነት መዋጮ አገማመት / የዓይነት መዋጮ የከፇሇ ፇራሚ የባሇሙያ ግምት / የግምት ሪፖርቱ መዋጮ የተዯረጉትን ንብረቶች፣ የእያንዲንደን የዋጋ ግምት እና የአገማመቱን ዘዳ ከመመስረቻ ጽሁፈ ጋር መያያዝ አሇበት። / በዓይነት የተከፇሇው መዋጮ ግምት የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማዋጣት የፇረሙት ሰዎች ጉባዔ ከመዯረጉ በፉት በአዯራጆችና በምስረታ ኦዱተር መረጋገጥ / የሚመሰረተው ማህበር አክሲዮኑ ሇህዝብ ክፌት ያሌሆነ የአክሲዮን ማህበር የሆነ እንዯሆነ በዓይነት የተከፇሇው መዋጮ ግምት በማህበሩ መስራቾች / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ግምቱ ኦዱተሮች ማህበሩ በንግዴ መዝገብ በተመዘገበ በስዴስት ወራት ጊዜ ውስጥ የዓይነት መዋጮውን እንዱሁም የተዋጣው ንብረት እንዯነገሩ ሁኔታ በማህበሩ ስም መመዝገቡንና አስፇሊጊው የንብረት ባሇቤትነት ማስረጃ በማህበሩ ስም መዘጋጀቱን / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት በተዯረገው ማጣራትና ምርምራ በመዋጮነት የቀረበው ንብረት ዋጋ ግምት በአስር በመቶ እና ከዚያም በሊይ አንሶ ከተገኘ መዋጮውን ያስገባው ባሇአክሲዮን ሌዩነቱን ማሟሊት አሇበት፤ መዋጮውን ያስገባው ባሇአክሲዮን ሌዩነቱን ካሊሟሊ የባሇአክሲዮኑ የአክሲዮን ዴርሻ እና የማህበሩ ዋና ገንዘብ በጎዯሇው ሌክ መቀነስ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ ማህበር አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ ማህበር ሲመሰረት በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፪፻፶፱ እስከ ፪፻፷፬ የተመሇከቱት አንቀጽ ∙ የማህበሩ መግሇጫ / ሕዝብ አክሲዮን እንዱገዛ ጥሪ የሚዯረገው ሁለም አማካኝነት ነው፤ መግሇጫው የሚከተለትን መያዝ ሇ) የዓይነት መዋጮ ተዯርጎ ከሆነ የባሇሙያ ሏ) አክሲዮን ሇመግዛት የፇረሙ ሰዎች ክፌያውን መ) አክሲዮኖቹ የሚሸጡበትን ዋጋ፤ ሠ) አክሲዮን ሇመግዛት የፇረሙ ሰዎች የፇራሚዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመዯረጉ በፉት ረ) አክሲዮን ሇመግዛት ማመሌከቻ የሚቀርብበትን የሚዯረግበት በመመስረት ሊይ ባሇው ማህበር ስም የተከፇተው የባንክ ሑሳብን የሚመሇከት ሰ) የማህበሩ የምስረታ ሂዯት ተገባድ ማህበሩ የሕግ ሰውነት ያገኛሌ ተብል የሚጠበቅበት የሚቀመጠው የጊዜ ገዯብ በማንኛውም ሁኔታ ከአምስት ዓመት መብሇጥ የሇበትም። / የማህበሩን ምስረታ የተመሇከተ መግሇጫና በዓይነት የተዯረገ መዋጮ እንዲሇ የባሇሙያ ግምት ሪፖርት ቅጂዎች አክሲዮን ሇመግዛት የሚፇሌጉ ሰዎች ሉመሇከቱት በሚችለበት ቦታ መቀመጥ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ ∙ አክሲዮን ሇመግዛት ስሇሚቀርብ ጥያቄ / አክሲዮን ሇመግዛት የሚቀርብ ጥያቄ ሇዚሁ ተግባር በተዘጋጀ ፍርም ተሞሌቶ መቅረብ አሇበት። በማመሌከቻው ፍርም ሊይ ስሙንና አዴራሻውን፣ ያመሇከተበትን ቀን እንዱሁም የማህበሩን መግሇጫ፣ ረቂቅ የመመስረቻ ጽሁፌ እና የዓይነት መዋጮ ተዯርጎ ከሆነ የባሇሙያ ግምት ሪፖርቱን ማንበቡን አንቀጽ ∙ የማህበሩ የምስረታ ኦዱት ሁኔታዎች እንዯተሟለ የምስረታ ሂዯቱ በውጭ ኦዱተር እንዱመረመር ማዴረግ አሇባቸው። ሀ) አዯራጆች የአክሲዮን ማህበር ሇመመስረት በሕጉ የተቀመጠውን የአዯራጅነት መስፇርት ስሇመዯረጋቸው፣ እንዱሁም ዋጋቸው በባሇሙያ የተገመተና ግምቱም ትክክሇኛ ስሇመሆኑ፤ መ) አክሲዮን ሇመግዛት ከፇረሙ ሰዎች የተሰበሰበው ገንዘብ በትክክሌ በማህበሩ ስም በተከፇተው የባንክ ሑሳብ ውስጥ ገቢ የተዯረገ ሠ) ላልች የአክሲዮን ማህበር ሇመመስረት በሕግ እና በመመስረቻ ጽሁፌ የተቀመጡ መስፇርቶች / የኦዱት ሪፖርቱ በኦዱተሩ አማካኝነት ሇፇራሚዎች / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተዘረዘሩት መስፇርቶች መሟሊታቸው በኦዱት ምርመራ ካሌተረጋገጠ ማህበሩ ሉመዘገብ አይችሌም። / የዓይነት መዋጮው የማይንቀሳቀስ ንብረት ወይም በሕግ የስም ዝውውርና የንብረት ባሇቤትነት ማስረጃ የሚያስፇሌገው ላሊ ንብረት የሆነ እንዯሆነ ንብረቱ በአዯራጆች ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ በመስራቾች ይዞታ ውስጥ መግባቱ በቂ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ የፇራሚዎች ጉባዔ / የማህበሩ የምስረታ ኦዱት ከተጠናቀቀ በኋሊ አዯራጆች ወዱያውኑ የፇራሚዎች ጉባዔ መጥራት አሇባቸው። / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፷፬ የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ስሇአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ አጠራርና ውሳኔ የተዯነገገው ሇፇረሚዎች ጉባዔም ተፇጻሚ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የፇራሚዎች ጉባዔ ሥሌጣንና ተግባር ጉባዔው የሚከተለት ሥሌጣንና ተግባራት ይኖሩታሌ፡- ሁኔታዎች መሟሊታቸውን ማረጋገጥ፤ / የአዯራጆችንና የምስረታ ኦዱተሮችን ሪፖርት / በዓይነት የተዯረገ መዋጮ ካሇ ግምቱን ማጽዯቅ፤ / የአዯራጆችን የትርፌ ዴርሻ ሌክ መወሰን፤ / በሕጉ እና በመመስረቻ ጽሁፈ መሠረት በጉባዔው መሰየም ያሇባቸውን የማህበሩ የአስተዲዯር አካሊት አንቀጽ ∙ የጉባዔውን ውሳኔዎች የሚመሇከቱ ሌዩ / የፇራሚዎች ጉባዔ ያስተሊሇፊቸው ውሳኔዎች በጽሁፌ ተዘጋጅተው በሁለም አዯራጆች ወይም መስራቾች እና በጉባዔው የተመረጡ በስብሰባው ሊይ የተገኙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት መፇረም ይኖርባቸዋሌ፤ ከውሳኔዎች ጋር መያያዝ አሇባቸው። / ማንኛውም አክሲዮን ሇመግዛት የፇረመ ሰው በጉባዔው ስብሰባ ሊይ ተካፊይ መሆንና ዴምፅ መስጠት / የዓይነት መዋጮ ገቢ ያዯረጉ ሰዎች በመዋጮው ግምት ሊይ እንዱሁም አዯራጆች ከትርፌ ሊይ ሌዩ ጥቅም እንዱያገኙ በሚወሰንበት ጊዜ ዴምፅ መስጠት / በፇራሚዎች ጉባዔ በሙለ ዴምፅ ተቀባይነት ካሊገኘ በስተቀር፤ በመመስረቻ ጽሁፌ ረቂቅ ሊይ መሠረታዊ ሇውጥ ማዴረግ አይቻሌም፤ ሆኖም በዓይነት የተዯረገ መዋጮን ግምት ወይም ሇአዯራጆች ከትርፌ ዴርሻ ሊይ የሚሰጠውን ሌዩ ጥቅም የሚመሇከት ማሻሻያ በዴምፅ ብሌጫ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ማህበሩን በንግዴ መዝገብ ውስጥ / የአክሲዮን ማህበሩ የተቋቋመው በምንም ዓይነት ቢሆንም በንግዴ መዝገብ መግባት አሇበት፤ ማህበሩ የሕግ ሰውነት የሚያገኘው በምዝገባ ይሆናሌ። / በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ የተዯነገገ ቢኖርም፤ ማህበሩን ማስመዝገብ ያሇባቸው አዯራጆች ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ መስራቾች ወይም በእነዚህ አካሊት ውክሌና የተሰጠው ላሊ ሰው ነው። / በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ የተዯነገገ ቢኖርም፤ ከምዝገባው ማመሌከቻ ጋር በሰነዴ አረጋጋጭ የተረጋገጠ የመመስረቻ ጽሁፌ፣ ማህበሩ ሇሕዝብ ሪፖርቶች እንዱሁም የፇራሚዎች ጉባዔ ቃሇጉባዔ አንቀጽ ∙ ሕጋዊ ሁኔታዎች ሳይሟለ የተዯረገ / ማህበሩ ስሇአክሲዮን ማህበር ምስረታ የተዯነገጉት ሕጋዊ ሁኔታዎችን ሳያሟሊ ተመዝግቦ መገኘቱ ሕጋዊ ሰውነቱን እንዱያጣ አያዯርገውም። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም፤ የገንዘብ ጠያቂዎች ወይም የባሇአክሲዮኖች ጥቅም ጉዲት ሊይ የሚወዴቅ ከሆነ ከገንዘብ በሚያቀርበው ማመሌከቻ መሠረት ፌርዴ ቤት ማህበሩ እንዱፇርስ ወይም በአጭር ጊዜ ውስጥ አስፇሊጊው ማስተካከያ እንዱዯረግ ሉያዝ ይችሊሌ፡፡ ማህበሩ በንግዴ መዝገብ ከገባበት ጊዜ አንስቶ በአንዴ ዓመት ጊዜ ውስጥ ብቻ ነው፡፡ ስሇአክሲዮን፣ የባሇአክሲዮኖች መብትና ግዳታ አንቀጽ ∙ የአክሲዮን ዓይነት / አክሲዮን በባሇአክሲዮኑ ስም በመመዝገብ ይወጣሌ። / ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳን ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት ሊምጪው የሚለ አክሲዮኖች በሚገኙባቸው ማህበሮች ሇአምጪው በሚሌ የወጡ ማህበሩ ዘንዴ በመቅረብ ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በሦስት ዓመት ውስጥ / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ወጪ የሚሸፌነው የአክሲዮን ዓይነት እንዱቀየርሇት ጥያቄ ያቀረበው ባሇአክሲዮን ነው። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው የሦስት ዓመት የሽግግር ጊዜ ካሇፇ በኋሊ ሊምጪው አንቀጽ ∙ አክሲዮኖች የሚወጡበት ዋጋ / ማህበሩ አክሲዮኖችን አክሲዮኖቹ ሊይ ከተጻፇው ዋጋ / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በባሇአክሲዮኖች ማውጣት ይቻሊሌ፤ አክሲዮን ሊይ በተጻፇው ዋጋና በሚወጣበት መካከሌ ያሇው ሌዩነት የዋጋ ብሌጫ አንቀጽ ∙ ማህበሩ በንግዴ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት ማህበሩ በንግዴ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት የሚሰጥ አይኖረውም፤ ሆኖም የአክሲዮን ባሇቤትነት የምስክር ወረቀቱን ሇማግኘት የተገቡት ግዳታዎችና ኃሊፉነቶች አንቀጽ ∙ የአክሲዮን አሇመከፊፇሌ / ከአንዴ በሊይ የሆኑ ሰዎች የአክሲዮን የጋራ ባሇቤት በሆኑ ጊዜ የባሇአክሲዮንነት መብታቸውን መጠቀም የሚችለት የጋራ ወኪሌ በመሾም ነው። / የጋራ ወኪሌ ባሌሾሙ ጊዜ ማህበሩ ሇአንደ የአክሲዮን የጋራ ባሇቤት የሚሰጠው ማስታወቂያ ወይም መግሇጫ ሇቀሪዎቹ የአክሲዮኑ የጋራ ባሇቤቶችም ጭምር እንዯተሰጠ ይቆጠራሌ* ሇሚመነጩ ኃሊፉነቶች በአንዴነትና በተናጠሌ አንቀጽ ∙ በመያዣ ወይም በአሊባ ስሇሚሰጡ / አክሲዮን በመያዣ ወይም በአሊባ የተሰጠ እንዯሆነ ጉባዔዎች ዴምፅ የመስጠት መብት የሚኖረው አክሲዮኑን በመያዣ የያዘው ወይም የአሊባ ጥቅም / አክሲዮኑ አዱስ አክሲዮኖችን ሇመግዛት የቀዲሚነት መብት የሚሰጥ ከሆነ ይህ የቀዲሚነት መብት / በመያዣ ሇተሰጠ አክሲዮን የሚከፇሌ ቀሪ ገንዘብ በማህበሩ በተጠየቀ ጊዜ ገንዘቡን መክፇሌ ያሇበት ባሇአክሲዮኑ ነው፤ ባሇአክሲዮኑ የተባሇውን ገንዘብ በአንቀጽ ፪፻፹፱ መሠረት መሸጥ ይችሊሌ። በተጠየቀ ጊዜ አክሲዮን በአሊባ የተሰጠው ሰው መክፇሌ አሇበት፤ ሆኖም የአሊባው ጊዜ ሲጠናቀቅ የከፇሇው ገንዘብ እንዱመሇስሇት የመጠየቅ መብት / ዴምፅ የመስጠት መብት የሚሰጡ አክሲዮኖችን በመያዣ ወይም በአሊባ የያዙ ሰዎች በማህበሩ መመዝገብ አሇባቸው፤ ማህበሩ ከመዘገበ በኋሊ የምዝገባ ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት መስጠት አንቀጽ ∙ አክሲዮን የሚወጣባቸው ዘዳዎች / አክሲዮኖች በወረቀት ወይም ግዐዝ አሌባ ሆነው ሉወጡ ይችሊለ፤ አክሲዮኖች የሚወጡበት ዘዳ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በማሻሻያው / ግዐዝ አሌባ አክሲዮን ማሇት ይህንን ሥራ እንዱሰራ በሕግ ሥሌጣን በተሰጠው ተቋም በኤላክትሮኒክ ዘዳ ተፇጥሮ በኤሇክትሮኒክ የአክሲዮን ሑሳብ / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት በሕግ የአክሲዮን ሑሳቦችን መያዝ ከመጀመራቸው በፉት የተቋቋመ ማህበር በወረቀት የወጡ አክሲዮኖች በግዐዝ አሌባ አክሲዮኖች እንዱተኩ በዴንገተኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ መወሰን ይችሊሌ፤ ሆኖም ውሳኔው የወሰደ ገንዘብ ጠያቂዎች ውሳኔውን መቀበሊቸው አንቀጽ ∙ የአክሲዮን ምስክር ወረቀት ይዘት እያንዲንደ በወረቀት የሚሰጥ የአክሲዮን ምስክር ወረቀት የሚከተለትን መያዝ አሇበት፦ / የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ፉርማ፤ ፪/ የማህበሩን ስም፣ ዋና መሥሪያ ቤትና ማህበሩ ፫/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ እና አክሲዮኑ የወጣበትን ፬/ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የተፇረመበትን ቀን እና ማህበሩ በንግዴ መዝገብ የተመዘገበበትን ፭/ የአክሲዮኑን መሇያ ቁጥር፣መዯብ፣ መዯቡ ፮/ የአክሲዮኑ ዋጋ በሙለ ካሌተከፇሇ የተከፇሇውን ገንዘብ መጠን ወይም ዋጋዉ በሙለ ከተከፇሇ ይህንኑ የሚያመሇክት መግሇጫ፤እና ፯/ አክሲዮኑ ሇውጪ ዜጋ መተሊሇፌ የሚችሌ መሆን አሇመሆኑን የሚያሳይ መግሇጫ፡፡ አንቀጽ ∙ የባሇአክሲዮኖች መዝገብ ፩/ የአክሲዮን ማህበር የባሇአክሲዮኖችን መዝገብ በዋናው መሥሪያ ቤት መያዝ አሇበት፤ መዝገቡ የኤላክትሮኒክ ዘዳ መያዝ ይችሊሌ። ፪/ መዝገቡ የባሇአክሲዮኖችን ስም፣ አዴራሻ፣ዜግነት፣ የአክሲዮኖችን ብዛትና መሇያ ቁጥር፣ የተከፇሇውን ገንዘብ መጠንና ባሇአክሲዮኖቹ የተመዘገቡበትን ቀን ፫/ ባሇአክሲዮኖችና የሚያገባቸው የመንግስት መሥሪያ ባሇአክሲዮን ያሌሆነ ላሊ ሰው መዝገቡን ማየት የአገሌግልት ክፌያ ሲፇጽም ነው። ፬/ ማንኛውም ሰው የተወሰነውን የአገሌግልት ክፌያ ሲፇጽም የመዝገቡን ግሌባጭ ወይም በአጭር የተውጣጣ ጽሁፌ እንዱሰጠው ማህበሩን መጠየቅ ይችሊሌ፤ ማህበሩ ጥያቄው በቀረበ በአስራ አምስት ከባሇአክሲዮን ጥያቄ ሲቀርብሇት አግባብ ያሇው የመንግስት አካሌ በመዝገቡ አጻጻፌ ሊይ የተፇጠረ ስህተት እንዱታረም ማዴረግ ይችሊሌ። ፮/ የአክሲዮን መዝገቡ ዝርዝር በትክክሌ ባሇመጻፈ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት በአንዴነትና በተናጠሌ አንቀጽ ∙ ማህበሩ የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች ፩/ ማህበሩ የራሱ የሆኑ አክሲዮኖችን ከማህበርተኞች ሀ) የባሇአክሲዮኖች ጉባዔ ሲፇቅዴ፤ ሇ) የሚገዛበት ገንዘብ ከተጣራ ትርፌ ሊይ የተነሳ ሏ) የአክሲዮኖቹ ዋጋ ሇማህበሩ በሙለ አስቀዴሞ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ማህበሩ ከማህበርተኛ የገዛቸውን አክሲዮኖች ዲይሬክተሮች ወዯ ላሊ ሰው ሉያስተሊሌፈ አይችለም፤ አክሲዮኖቹ የሚያስገኙት ዴምፅ የመስጠት መብትም ታግድ ፫/ ማህበሩ አክሲዮኖቹን የሚገዛው የባሇአክሲዮኖች አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ በወሰነው መሠረት ከሆነ የዚህ አንቀጽ ፬/ ማህበሩ የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች ከማህበርተኞች በመያዣነት ሇመቀበሌ የፇሇገ እንዯሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና (ሏ) ሥር የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ∙ በአክሲዮኖች ዝውውር ሊይ የሚዯረግ ገዯብ ፩/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በባሇአክሲዮኖች ዝውውር ሊይ ገዯብ ሉዯረግ ይችሊሌ። ፪/ አክሲዮኖች ከመተሊሇፊቸው በፉት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ፇቃዴ እንዱጠየቅ በመመስረቻ ጽሁፈ ወይም በአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ ሆኖም ውሳኔው ውጤት የሚኖረው፡- ሀ) አክሲዮኖችን መሌሶ የመግዛት የቅዴሚያ መብት ሇማህበሩ ወይም ሇባሇአክሲዮኖቹ ሇ) መብቱ የሚሰራበት ሁኔታና የአክሲዮኖቹ መግዣ ዋጋ ቀዴሞ የተወሰነ ከሆነ፤ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት የሚዯረግ ገዯብ አክሲዮን ማስተሊሇፌን የሚከሇክሌ ባሇአክሲዮን ሊይ ከባዴ ጉዲት የሚያዯርስ መሆን ፬/ ቅዴሚያ የመግዛት መብት የተሰጠው ሇማህበሩ ከሆነ የአክሲዮኖቹ ዋጋ የሚከፇሇው ከመጠባበቂያ ገንዘብ ሊይ ወይም ከተጣራ ትርፌ ሊይ መሆን አንቀጽ ∙ አክሲዮኖችን ክፌያ ከመፇጸሙ በፉት ማንኛውም ማህበር የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች በሕግና በመመስረቻ ጽሁፌ የተዯነገገ ክፌያ ከመፇጸሙ በፉት መስጠት ወይም ሦስተኛ ወገኖች የማህበሩን አክሲዮኖች እንዱገዙበት ገንዘብ ማበዯር አይችሌም፡፡ አንቀጽ ∙ የአክሲዮኖች መዯብ ፩/ በላሊ ሕግ የተዯነገጉ ክሌከሊዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፣ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በማሻሻያው አክሲዮኖች እንዱወጡ ማዴረግ ይቻሊሌ። ፪/ አንዴ ዓይነት መዯብ ባሊቸው አክሲዮኖች ሊይ የሚጻፇዉ ዋጋና ሇባሇአክሲዮኖች የሚያስገኙት ፫/ ሇአንዴ የአክሲዮን መዯብ የተሰጡ መብቶችን መሇወጥ የሚቻሇው የባሇ አክሲዮኖች አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሇውጡ እንዱዯረግ በወሰነበት አኳኋን ሌዩ መብት ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች ሌዩ ጉባዔ አንቀጽ  ∙ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች ፩/ ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች የሚሰጡት ሌዩ ጥቅም ወዯፉት የሚወጡትን አክሲዮኖች በቅዴሚያ የመግዛትን፣ ከትርፌ በቅዴሚያ የመከፇሌን ወይም የማህበሩ ንብረት በሚጣራበት ጊዜ መዋጮ ሲመሇስ ወይም ተራፉ ሀብት ሲከፊፇሌ በቅዴሚያ ክፌያ የማግኘትንና የመሳሰለትን ሉያካትት ይችሊሌ። ፪/ ዴምፅ በመስጠት ጉዲይ ሊይ ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ማውጣት ክሌክሌ ነው። ፫/ በትርፌ አከፊፇሌና ማህበሩ ሲፇርስ በዋና ገንዘቡ ባሇአክሲዮኖች ዴምፅ መስጠት የሚችለት የማህበሩ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ በሚሰጥባቸው ጉዲዮች ብቻ እንዱሆን በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () መሠረት ዴምፅ በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ የሚከወክለት ከግማሽ አንቀጽ ∙ ትርፌ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖች ፩/ ማህበሩ ዋናው ገንዘቡን ሳይቀንስ ካገኘው ትርፌ ሇባሇአክሲዮኖች በአክሲዮኖቻቸው ሊይ የተጻፇውን ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ገንዘብ የተመሇሰሊቸዉ ባሇአክሲዮኖች ትርፌ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ይቀበሊለ፤ እነዚህ አክሲዮኖች ማህበሩ ሲፇርስ ገቢ የተዯረገውን መዋጮ የመውሰዴ መብት ከሚተርፇው ገንዘብ ሊይ የመካፇሌ መብት ያስገኛለ፡፡ አንቀጽ ∙ በጥሬ ገንዘብ የተገዙ አክሲዮኖች ፩/ በጥሬ ገንዘብ የሚገዙ አክሲዮኖች በተፇረሙ ጊዜ እጅግ ቢያንስ ከተጻፇባቸው ዋጋ አንዴ አራተኛ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ከፌ ያሇ መጠን ተወስኖ ከሆነ ይኸው ዋጋ በሙለ መከፇሌ አሇበት። ፪/ በመመስረቻ ጽሁፈ ያነሰ ጊዜ ካሌተወሰነ በስተቀር፤ ያሌተከፇሇው የአክሲዮኖች ዋጋ ማህበሩ በንግዴ መዝገብ ከተመዘገበበት ቀን ጀምሮ እስከ አምስት አንቀጽ ∙ የዓይነት መዋጮ ገቢ የሚዯረግበትና ዝውውርና የባሇቤትነት ማስረጃ ሰነዴ ማውጣት የሚጠይቅ ከሆነ ይህ ተግባር ማህበሩ ከተመዘገበበት ጊዜ አንስቶ በስዴስት ወራት ውስጥ መገባዴዴ ፪/ በዚህ ሕግ ሇባሇአክሲዮኖች የተሰጡ ላልች መብቶች እንዯተጠበቁ ሆነው በዓይነት መዋጮ የተገዙ አክሲዮኖች ሇባሇአክሲዮኑ የሚሰጡትና ሇሦስተኛ ወገኖች ሉተሊሇፈ የሚችለት ማህበሩ በንግዴ መዝገብ ከተመዘገበ ከአንዴ ዓመት በኋሊ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ በወረቀት የተሰጠ አክሲዮን ባሕሪ ሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር በወረቀት የወጣ የአክሲዮን ማህበር ዴርሻ ወይም አክሲዮን የማህበርተኛነት መብት ከሰነደ ተሇይቶ ሉሰራበት ወይም ሉተሊሇፌ የማይችሌ ሰነዴ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ በወረቀት የወጣ ሊምጪው ተብል የተጻፇበትን አክሲዮን ስሇማስተሊሇፌ ፩/ ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት ሊምጪው ተብል ተፅፍበት የወጣ አክሲዮን ከአንዴ ሰው ወዯ ላሊ የሚዛወረው አክሲዮኑን በመስጠት ብቻ ነው፡፡ ላሊ ምንም ዓይነት አሰራር ወይም ፍርማሉቲ ሇማከፊፇሌ፣ በአክሲዮኑ ሊይ የተጻፇውን ዋጋ የሚያሰጣቸውን መብቶች ሇመጠቀም ሊምጪው ተብል የተጻፇበትን አክሲዮን የያዘ ሰው የአክሲዮኑ አንቀጽ ∙ በወረቀት የወጣ ስም የተጻፇበት አክሲዮን ባሇቤትነትና ስሇሚተሊሇፌበት ሁኔታ ፩/ በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር ስም የተጻፇበት አክሲዮን ባሇቤት የሚሆነው በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚያዘው የባሇአክሲዮኖች መዝገብ ውስጥ አክሲዮኑ በስሙ የተመዘገበ ሰው ነው። ፪/ በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር ስም የተጻፇበት አክሲዮን ወዯ ላሊ ሰው የሚተሊሇፇው በማስመዝገብ ነው፤ ምዝገባው የአስተሊሇፇው ሰውና የተሊሇፇሇት ሰው ስም፣ አዴራሻቸውን፣ የተሊሇፈት አክሲዮኖች ብዛት፣ የተሊሇፈበት ቀን እና የአክሲዮኖቹ መተሊሇፌ በማህበሩ የባሇአክሲዮኖች መዝገብ የገባበትን አንቀጽ ∙ በወረቀት የወጣ አክሰሲዮን በተመሇከተ አክሲዮኑ በተሊሇፇበት ወቅት አምጪው ሆነ ብል ማህበሩን ሇመጉዲት እያወቀ ያዯረገው ነገር ካሌሆነ በስተቀር ማህበሩ ካምጪው በፉት የአክሲዮኑ ባሇቤት ከነበሩት ሰዎች ጋር በነበረው የግሌ ግንኙነት ሊይ የተመሰረቱ ክርክሮችን አምጪው ሊይ መቃወሚያ አንቀጽ ∙ በቅን ሌቦና የመያዝ ውጤት በወረቀት የወጣ አክሲዮን ዝውውርን በሚመሇከቱት በዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች መሠረት በቅን ሌቦና አክሲዮን የተሊሇፇሇትን ሰው አክሲዮኑን መሌስ ብል መክሰስ አንቀጽ ∙ ግዐዝ አሌባ አክሲዮን ስሇሚተሊሇፌበት ፩/ ግዐዝ አሌባ አክሲዮን በሕግ ሥሌጣን በተሰጠው ተቋም በሚያዝ የአክሲዮን ሑሳብ ውስጥ አክሲዮኑ በማመሌከት ወይም ሑሳቡን ክሬዱት በማዴረግ ፪/ ግዐዝ አሌባ አክሲዮን ዝውውር እንዱፇጸም መሟሊት ያሇበትን ሥርዓት ወይም ፍርማሉቲ አክሲዮኑን ፫/ የውሌ ወይም የሕግ መሠረት ሳይኖር አክሲዮኖችን ያዛወረ እንዯሆነ ያዛወረው ተቋም ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ቀሪ ዋጋቸው ሊሌተከፇሇ አክሲዮኖች ፩/ የአክሲዮን ባሇይዞታዎች፣ አክሲዮኑ ቀዯም ሲሌ ተሊሌፍሊቸው የነበረ ሰዎች እንዱሁም አክሲዮኑን ከማህበሩ ሇመግዛት የፇረሙ ሰዎች ቀሪ ዋጋቸው ሊሌተከፇሇ አክሲዮኖች ዋጋ ሇማህበሩ በአንዴነትና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም እንዯሆነ ካስተሊሇፇበት ቀን ጀምሮ ሁሇት ዓመት ካሇፇ ፫/ ቀሪው ገንዘብ በተወሰነው ጊዜ ያሌተከፇሇ እንዯሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተጠቀሱት ሰዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የተሇየ የወሇዴ መጠን ካሌተወሰነ በስተቀር ሕጋዊ ወሇዴ የመክፇሌ ኃሊፉነት ፬/ ማህበሩ ባሇአክሲዮኑ ቀሪውን ገንዘብ እንዱከፌሌ የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ ከሰጠ ከአስራው አምስት ቀናት ዋጋቸው በሙለ ያሌተከፇሇ አክሲዮኖችን አክሲዮኖች ተሰርዘው ላልች አዲዱስ አክሲዮኖች ፭/ ገዥ ባሇመገኘቱ ምክንያት አክሲዮኑን መሸጥ ካሌተቻሇ ተጨማሪ ኪሳራ ካሇ የመጠየቅ መብት እንዯተጠበቀ ሆኖ አክሲዮኑን ሇመውረስና ሇአክሲዮኑ አስቀዴሞ የተከፇሇውን ገንዘብ ሇማስቀረት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ፮/ ቀሪ ዋጋቸው ያሌተከፇሇ አክሲዮኖች ውርስ እንዱሆኑ ያሌተሸጡ እንዯሆነ አክሲዮኖቹ ተሰርዘው ዋና ገንዘቡ በአክሲዮኖቹ ሊይ በተጻፇው ዋጋ መጠን መቀነስ ፯/ የገንዘብ መክፇያውን ጊዜ ያሳሇፇ ባሇአክሲዮን በጉባዔ ሊይ ዴምፅ የመስጠት መብቱን ያጣሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ሇጊዜው የሚሰጥ የምስክር ወረቀት አክሲዮኖች ወጥተው ከሆነና ዋጋቸው ካሌተከፇሇ ሊምጪው የሚሌ ጊዜያዊ የምስክር ወረቀት መስጠት የሚቻሇው ዋጋቸው በሙለ ሲከፇሌ ነው፤ ዋጋቸው በሙለ ከመከፇለ በፉት የተሰጠ የምስክር ወረቀት ፪/ ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት ሊምጪው ተብል ሇተጻፇበት አክሲዮን በባሇአክሲዮኑ ስም የተመዘገበ ጊዜያዊ የምስክር ወረቀት የተሰጠ እንዯሆነ የምስክር ወረቀቱን ወዯላሊ ሰው ማስተሊሇፌ የሚቻሇው ዕዲን ስሇማስተሊሇፌ በተቀመጡ ዴንጋጌዎች መሠረት ነው። ፫/ በባሇአክሲዮኑ ስም ሇተመዘገበ አክሲዮን ሇጊዜው የምስክር ወረቀቱ ወዯላሊ ሰው የሚተሊሇፇው እነዚህ አንቀጽ ∙ አክሲዮን የሚያስገኛቸው መብቶች ፩/ እያንዲንደ አክሲዮን ከተጣራው ዓመታዊ ትርፌ እንዱሁም ማህበሩ ሲፇርስ ከሚቀረው የተጣራ ንብረት ዴርሻ የማግኘት መብት ይሰጣሌ። ፪/ በመመስረቻ ጽሁፈ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር የትርፌ ዴርሻና ማህበሩ ሲፇርስ ከተጣራው ንብረት የሚገኘው ዴርሻ ባሇአክሲዮኑ ሇማህበሩ ዋና ገንዘብ ገቢ ባዯረገው ገዘብ መጠን ይታሰባሌ። ፫/ እያንዲንደ አክሲዮን ዴምፅ የመስጠት መብት ይሰጣሌ፤ ሇባሇአክሲዮኑ ዴምፅ የሚሰጠው ክብዯት አክሲዮኑ በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ የሚወክሇውን መጠን መሠረት ያዯረገ መሆን አሇበት። ፬/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇመጨመር በጥሬ ገንዘብ በቅዴሚያ የመግዛት መብት ይኖረዋሌ። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው መብት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፵፰ እስከ ፬፻፶፯ ሥር ባለት ዴንጋጌዎች መሠረት ተፇጻሚ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ∙ አክሲዮን ሸጦ የመውጣት የአናሳ ፩/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ዘጠና በመቶ የሚወክለ አክሲዮኖች በአንዴ ማህበርተኛ የተያዙ እንዯሆነ አናሳ ባሇአክሲዮኖች ማህበርተኛው አክሲዮኖቻቸውን እንዱገዛቸው የመጠየቅ መብት አሊቸው። ስሇሚገዙበት ሁኔታ በተሇይም የአክሲዮኖቹን ዋጋ ስሇወሰነበት መንገዴ መረጃ ከጥያቄው ጋር ማቅረብ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ጥያቄ የቀረበሇት ማህበርተኛ የቀረበሇትን ዋጋ ያሌተቀበሇ እንዯሆነ ማህበሩ በተመዘገበበት ቦታ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት የአክሲዮኖቹን ዋጋ የሚወስን ፬/ አክሲኖቹን ሇመሸጥ ጥያቄ ያቀረበው ባሇአክሲዮን የአክሲዮኖቹን ዋጋ ሇመወሰን የወጣውን ወጪ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም አክሲዮን እንዱገዛ ጥያቄ የቀረበሇት ማህበርተኛ የሰጠው ዋጋ ተማኙ ባሇሞያ ከወሰነው ያነሰ እንዱሸፌን ፌርዴ ቤቱ ሉያዘው ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የማጫረት ግዳታ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ሃምሳ በመቶ እና ከዚያ በሊይ የሚወክለ አክሲዮኖችን ሇመግዛት የሚፇሌግ ማንኛውም ሰው የግዥ ጥያቄውን ሇሁለም የማህበሩ አባሊት በማቅረብ አጫርቶ የመግዛት ግዳታ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ አክሲዮን ገዝቶ የማስወጣት መብት ፩/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ዘጠና በመቶ የሚወክለ አክሲዮኖች በአንዴ ማህበርተኛ የተያዙ እንዯሆነ ማህበርተኛው አናሳ ባሇአክሲዮኖች አክሲዮኖቻቸውን ሸጠውሇት እንዱወጡ የመጠየቅ መብት አሇው። ፪/ ማህበርተኛው ጥያቄውን ስሇ ጠቅሊሊ ጉባዔ አጠራር በተዯነገገው ሥርዓት ሇሚመሇከታቸው ባሇአክሲዮኖች በማሳወቅ በአምስት ሳምንት ውስጥ አክሲዮኖቻቸውን እንዱያስተሊሌፈሇት መጠየቅ አሇበት። በተሇይም የአክሲዮኖቹን ዋጋ ስሇወሰነበት መንገዴ መረጃ ከጥያቄው ጋር ማቅረብ አሇበት። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ጥያቄ የቀረበሇት ባሇ አናሳ አክሲዮን የቀረበሇትን ዋጋ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት የአክሲዮኖቹን ዋጋ የሚወስን ባሇሞያ እንዱሾምሇት ማመሌከት ይችሊሌ* ፭/ ባሇሞያ እንዱሾም ሇፌርዴ ቤት ጥያቄ ያቀረበው ባሇአክሲዮን የአክሲዮን ዋጋ ሇመወሰን የወጣውን ወጪ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም አክሲዮን ሇመግዛት ጥያቄ ያቀረበው ማህበርተኛ የሰጠው ዋጋ ተማኙ ባሇሞያ ከወሰነው ያነሰ እንዯሆነ ወጪውን በከፉሌ ወይም በሙለ ማህበርተኛው እንዱሸፌን ፌርዴ ቤቱ ሉያዝ ይችሊሌ። ፯/ በዚህ አንቀጽ መሠረት የአናሳ ባሇአክሲዮኖች መውጣት የማህበሩን አባሊት ቁጥር ከአምስት በታች ያወረዯው እንዯሆነ በመብቱ የተገሇገሇው ባሇአክሲዮን ከሶስት ወራት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ የማህበሩን አባሊት ቁጥር መጨመር ወይም የማህበሩን ዓይነት መሇወጥ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ የባሇአክሲዮኖች ተጠያቂነት በዚህ ሕግ አንቀጽ  የተዯነገገው ቢኖርም፤ ማንኛውም ወሳኝ ዴምፅ ያሇው ባሇአክሲዮን ከዚህ በታች ከተመሇከቱት አንደን ፇፅሞ ከተገኘ ተጠያቂ ፩/ የማህበሩን፣ የባሇአክሲዮኖችን ወይም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅም ጉዲት ሊይ የሚጥሌ ሕገ-ወጥ ዴርጊት ሆን ብል መፇፀም፤ ፪/ የማህበሩን ንብረት ከባሇአክሲዮኑ ንብረት ጋር ፫/ የማህበሩን እና የባሇአክሲዮኑን ማንነት አሇመነጣጠሌ ፣ ማህበሩን ሇግሌ ወይም ሇሶስተኛ ወገን ዓሊማና ፬/ ስሇማህበሩ የፊይናንስ አቋም የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎችን ሉያሳስት የሚችሌ መረጃ ሆን ብል ፭/ ከገበያ ዋጋ ባነሰ ክፌያ ወይም አግባብ ካሇው የማህበሩ አመራር ውሳኔ እና እውቅና ውጪ የማህበሩን ሀብት ሇራሱ ወይም ሇሦስተኛ ወገኖች የግሌ ጥቅም ማዋሌ፤ ፮/ በሕግ ከሚፇቀዯው በሊይ የትርፌ ክፌያ መፇፀም፡፡ ስሇማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ እና የተቆጣጣሪ ቦርዴ አንቀጽ ∙ የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ፩/ የአክሲዮን ማህበር በባሇአክሲዮኖች የሚመረጡ ቢያንስ ሦስት ቢበዛ አስራ ሦስት ዲይሬክተሮች ይኖሩታሌ፤ ከዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት መካከሌ ከሦስት ሁሇት እጅ (2/3ኛ) በማህበሩ የዕሇት ተዕሇት (ኤክስኪዩቲቭ) ሚና የላሊቸው መሆን አሇባቸው። ፪/ ባሇአክሲዮን ያሌሆኑ ሰዎች የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ሆነው ሉመረጡ ይችሊለ። ሆኖም ባሇአክሲዮን ያሌሆኑት የቦርዴ አባሊት ቁጥር ከጠቅሊሊው የቦርዴ አባሊት ቁጥር ከአንዴ ሦስተኛ መብሇጥ የሇበትም። ፫/ የቦርዴ አባሊት ትክክሇኛ ቁጥር በመመስረቻ ጽሁፌ በግሌጽ ባሌተመሇከተ ጊዜ ቁጥራቸው በአክሲዮን ፬/ በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ማህበር ወይም ላሊ ተቋም አስተዲዲሪ (ዲይሬክተር) ሆኖ ሉሾም ይችሊሌ፤ ይህ የሆነ እንዯሆነ ተመራጩ በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ማህበር ሇተመረጠባቸው ዓመታት የሚያገሇግሌ ቋሚ ተወካይ ወዱያውኑ መመዯብ አሇበት፤ ቋሚ ተወካዩ የሇቀቀ እንዯሆነ ወይም በላሊ ማንኛውም ምክንያት ኃሊፉነቱን መወጣት ያሌቻሇ እንዯሆነ ምትክ ተወካይ በተቻሇ ፭/ ቋሚ ተወካዩ በግለ የማህበሩ ዲይሬክተር አይዯሇም፤ ተጠያቂነትን ጨምሮ ሇሁለም ግዳታዎች ከወከሇው በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ማህበር ጋር አንቀጽ ∙ ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌነት ብቁ ፩/ የዲሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ሇመሆን የሚችሇው ቀጥል የተመሇከቱትን መስፇርቶች የሚያሟሊ ሰው ነው፡- ሀ) በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በላሊ ሕግ ዝቅተኛ ሇ) መሌካም ሥነ-ምግባር ያሇው፤ ሏ) ከዚህ በፉት በንግዴ ማህበር አዯራጅነት፣ ዲይሬክተርነት፣ ሥራ አስኪያጅነት፣ ተቆጣጣሪነት፣ ኦዱተርነት ወይም በላልች የአመራር ኃሊፉነቶች ሊይ ተመዴቦ ሲሰራ ከኃሊፉነቱ ጋር በተያያዘ ማጉዯሌ፣ በስርቆት ወይም በውንብዴና ወይም ሇቦርዴ አባሌነት ብቁ በማያዯርግ ተመሳሳይ ወንጀሌ ጥፊተኛነቱ ያሌተረጋገጠ፤ መ) ላልች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በላሊ / ማንኛውም ሰው አንዴን ማህበር በዲይሬክተርነት በሚመራበት ጊዜ ሥሌጣኑን ከማህበሩ ጥቅም ጋር የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሊይ የተመሇከተውን ጥፊት የፇጸመ ሰው ጥፊቱ ከተረጋገጠበት ጊዜ አንስቶ ሇሁሇት ዓመት በማንኛውም ማህበር ዲይሬክተር መሆን አይችሌም፡፡ አንቀጽ  ∙ ስሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሹመት በመመስረቻ ጽሁፌ መሠረት ሉሾሙ ይችሊለ፤ ሹመቱ እንዱጸዴቅ ሇፇራሚዎች ጉባዔ መቅረብ ይኖርበታሌ፤ ሆኖም ጉባዔው ሹመቱን ካሊጸዯቀው ላልች የቦርዴ አባሊትን ይመርጣሌ። ፪/ ቀጣዮቹ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የሚሾሙት ፫/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የሥራ ዘመን ሦስት ዓመት ይሆናሌ፤ ሆኖም በመመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ውሳኔ ከላሇ በስተቀር የሥራ ዘመናቸውን ያጠናቀቁ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሇተጨማሪ የሥራ ዘመናት እንዯገና ሉመረጡ ይችሊለ። የሚሰጠው ሇእያንዲንደ አባሌ በተናጠሌ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ የተሇያየ ሕጋዊ አቋም ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች በቦርዴ ስሇሚወከለበት ሁኔታ መዯቦች ያለት እንዯሆነ እያንዲንደ መዯብ ቢያንስ አንዴ ተወካይ በቦርዴ አባሌነት መሾም አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ ፩/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ መሆን የሚችሇው ቦርዴ ሰብሳቢና እንዯአስፇሊጊነቱ ምክትሌ ሰብሳቢ መጀመሪያ አክሲዮን ሇመግዛት በፇረሙ አባሊት ጉባዔ ወይም በባሇአክሲዮኖች ጉባዔ ሉመረጥ ይችሊሌ፤ ጉባዔው የቦርደን ሰብሳቢ ወይም ምክትሌ ሰብሳቢ ባሌመረጠ ጊዜ በዲይሬክተሮች ቦርዴ ፫/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ በራሱ የተመረጠውን ሰብሳቢ ወይም ምክትሌ ሰብሳቢ በማንኛውም ጊዜ መሻር አንቀጽ ∙ የተሇየ ኃሊፉነት ፩/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ከአባሊቱ ሇአንደ ወይም ሇተወሰኑት በአንዴ ወይም ከዛ በሊይ በሆኑ ጉዲዮች ማህበሩን እንዱወክለ እንዱሁም ላሊ ሥራ እንዱሰሩ የተሇየ ኃሊፉነት ሉሰጣቸው ይችሊሌ። ፪/ ቦርደ አስፇሊጊ መስል በታየው ጊዜ ሁለ ከአባሊቱ መካከሌ ጉዲዮችን መርምረው የመፌትሔ ሏሳብ የሚያቀርቡ ኮሚቴዎችን ማቋቋም ይችሊሌ፤ ቦርደ የሚያቋቁማቸውን ኮሚቴዎች አባሊት መምረጥ እና ፫/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ የኦዱት ኮሚቴ ማቋቋም አሇበት፤ የኦዱት ኮሚቴ አባሌ መሆን የሚችለት የቦርደ አባሊት ብቻ ናቸው፤ ሆኖም በማህበሩ የሥራ አመራር (ኤክስኪዩቲቭ) ተሳታፉ የሆኑ የቦርዴ አባሊት የኦዱት ፬/ በቦርደ ተቃራኒ የሆነ መመሪያ እስካሌተሰጠው ዴረስ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት ባሇሞያዎችን ሀሳብ መጠየቅ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስሇሚገቡት ዋስትና ፩/ ዲይሬክተሮች ሆነው የሚመረጡ ሰዎች የመሌካም ሥራ አፇጻጸም ዋስትና እንዱያስይዙ በመመስረቻ የመመስረቻ ጽሁፈ የዋስትናውን ዓይነት፣ መጠን እና አያያዝ በተመሇከተ አስፇሊጊውን ዝርዝር ማካተት ፪/ ዋስትናው የሚሇቀቀው የቦርዴ አባለ ሥራውን ሲሇቅ እና በሥራ ሊይ በነበረበት ጊዜ ከማህበሩ የሚፇሇግበት ዕዲ የላሇ መሆኑ ሲረጋገጥ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስሇመተካት ፩/ በበጀት ዓመቱ ውስጥ አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ የቦርዴ አባሊት የጎዯለ እንዯሆነ የቀሩት አባሊት የጎዯለትን የሚተኩ አባሊት መምረጥ አሇባቸው፤ የጎዯለት አባሊት የሥራ ዘመን በሚያበቃበት ጊዜ ነው* ፪/ የተተኪ አባሊት ሹመት እንዱጸዴቅ ሇሚቀጥሇው ጠቅሊሊ ጉባዔ መቅረብ አሇበት፤ ጉባዔው ሹመቱን ሉያፀዴቅ ወይም በምትካቸው ላልች ዲይሬክተሮችን ሉሾም ይችሊሌ፤ ሹመቱ በጉባዔው ባይጸዴቅም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተሾሙት የቦርዴ አባሊት ሹመታቸው ፀንቶ በቆየበት ጊዜ የፇፀሟቸው ፫/ የቀሩት የቦርዴ አባሊት ቁጥር ከጠቅሊሊ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ቁጥር ከግማሽ በታች የሆነ እንዯሆነ የቀሩት አባሊት የጎዯለትን ሇማሾም አባሊቱ ከጎዯለበት ጊዜ ጀምሮ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ጠቅሊሊ ጉባዔውን መጥራት አሇባቸዉ፤ በጎዯለት አባሊት ምትክ ሹመት ፬/ ሁለም የቦርዴ አባሊት ሥራቸውን የተው እንዯሆነ ተቆጣጣሪ ቦርዴ ካሇ ቦርደ ከላሇ ዯግሞ ኦዱተሮች የቦርዴ አባሊት እንዱሾሙ ይህ ከሆነበት ጊዜ ጀምሮ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ጠቅሊሊ ጉባዔውን መጥራት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ጠቅሊሊ ጉባዔው እስከሚሰበሰብ ዴረስ ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርዴ ያስተዲዴራለ፤ በእንዯዚህ ዓይነት ሁኔታ ኦዱተሮቹ ያከናወኗቸው ሥራዎች በተሇዋጭ ኦዱተሮች ወይም በላሊ ፌቃዴ ባሇው የኦዱት ባሇሞያ መመርመር አንቀጽ ∙ ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስሇሚከፇሌ ፩/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሇሚሰጡት አገሌግልት መጠኑ በጠቅሊሊው ጉባዔ የሚወሰን ከጠቅሊሊው ወጪ ሊይ የሚታሰብ ዓመታዊ የሥራ ዋጋ ፪/ በተጨማሪም የማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከማህበሩ ዓመታዊ የተጣራ ትርፌ ሊይ የተወሰነ ዴርሻ ሇዲይሬክተሮች እንዱሰጥ ሇመወሰን ይችሊሌ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ ቁጥር () መሠረት ሇቦርዴ ትርፌ አስር በመቶ መብሇጥ አይችሌም። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከተጣራ ትርፌ ሊይ ሇዲይሬክተሮች ክፌያ የሚፇጸመው በዚያው ዓመት ሇባሇአክሲዮኖች የትርፌ ዴርሻ ፭/ ሇቦርዴ አባሊት የተወሰነው ጉርሻ የሚሰጠው በጥቅሌ ነው፣ ቦርደ ሇአባሊቱ ተገቢ መስል በታየው መንገዴ ፮/ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ አስር በመቶ በሚወክለ ባሇአክሲዮኖች ጥያቄ ሲቀርብሇት የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት ሇዲይሬክተሮች የተሰጠው ጉርሻ ከማህበሩ የፊይናንስ ሁኔታ፣ ከሠራተኞች ዯመወዝ እና ጥቅማጥቅም እንዱሁም ጤናማ የንግዴ ሥርዓት ከመፌጠር አስፇሊጊነት አኳያ በማመዛዘን ከፌተኛ ሆኖ ካገኘው ሉቀንሰው ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊትን ስሇመሻር / ተቃራኒ የሆነ ዴንጋጌ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ውስጥ ቢኖርም፤ ጠቅሊሊ ጉባዔው የቦርዴ አባሊትን / ያሇበቂ ምክንያት የተሻረ የቦርዴ አባሌ ወዯ ኃሊፉነቱ የመመሇስ መብት የሇውም፤ ሆኖም ማህበሩን አንቀጽ ∙ በማህበሩ እና ከማህበሩ ጋር ቅርበት ባሊቸው ሰዎች መካከሌ የሚዯረግ ስምምነት  / በአንዴ ውሌ ምክንያት የሚፇጠረው የጥቅም ግጭት መጠን ከማህበሩ ሀብት አስር በመቶ እና ከዚያ ስሇሚፇቀዴበት ሁኔታ በአንቀጽ ፫፻፺፬ ንዐስ አንቀጽ () እና ፫፻፺፭ ሥር የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ በማህበሩ እና ከማህበሩ ጋር ቅርበት ባሊቸው ሰዎች በቅዴሚያ በዲይሬክተሮች ቦርዴ መፇቀዴ አሇበት፤ ቦርደ ስምምነቱን በሚያጸዴቅበት ጊዜ የጥቅም ግጭት ያሇበት የቦርዴ አባሌ ዴምፅ መስጠት አይችሌም፤ የቦርደን ፇቃዴ ሳያገኝ የሚዯረግ ስምምነት አይጸናም፤ ፇቃዴ ከተሰጠም ጉዲዩን  / ኦዱተሮች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ስምምነቶች ሊይ ራሱን የቻሇ ሪፖርት ሇጠቅሊሊ የተፇፀመውን ክፌያ ዓይነትና መጠን፣እንዱሁም ሇጥቅም ግጭት ምክንያት የሆነውን የቅርበት ሁኔታ የሚገሌጽ በቂ መረጃ ማካተት ይኖርበታሌ፤  / ጠቅሊሊ ጉባዔው ያጸዯቀውን ስምምነት ባሇአክሲዮኖች መቃወም የሚችለት በማህበሩ ሊይ ከፌተኛ ጉዲት የሚያዯርስ ወይም ስምምነቱ በማታሇሌ የተፇጸመ  / ጠቅሊሊ ጉባዔው ስምምነቱን ያሊጸዯቀው በማህበሩ ሊይ ከፌተኛ ጉዲት የሚያዯርስ ወይም ስምምነቱ በማታሇሌ የተፇጸመ በመሆኑ ምክንያት ካሌሆነ በስተቀር፤ የስምምነቱን ተፇጻሚነት አያስቀረውም፤ መፇጸሙን ወይም ስምምነቱ በማህበሩ ሊይ ከፌተኛ ጉዲት የሚያዯርስ መሆኑን እያወቁ ወይም በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂ ይሆናለ። / በዚህ አንቀጽ ከንዐስ አንቀጽ () እስከ () የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች ማህበሩ ሇማህበሩ ቅርበት በሚያዯርጋቸው መዯበኛ ስምምነቶች ሊይ ተፇጻሚ  / ሇዚህ አንቀጽ ዓሊማ ሇማህበሩ ቅርበት ያሊቸው ሰዎች ማሇት የሚከተለትን ይጨምራሌ፡- ሀ) የማህበሩ የቦርዴ አባሊት፤ ሥራ አስኪያጅ፣ ኦዱተር፣ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት፣ የማህበሩ ሇ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) ከተዘረዘሩት ሰዎች ጋር በፋዯራሌ የቤተሰብ ሕግ መሠረት የስጋና የጋብቻ ዝምዴና ሏ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ ()(ሀ) እና (ሇ) የተጠቀሱት ሰዎች አመራር፣ ባሇዴርሻ ወይም ተጠቃሚ የሆኑበት የንግዴ ማህበር ወይም መ) የማህበሩ እናት ወይም ተቀጥሊ የሆነ ኩባንያ፤ ሠ) በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በሕግ ያነሰ የዴርሻ መጠን ካሌተቀመጠ በስተቀር፤ ከአስር በመቶ ባሇአክሲዮን የሆነባቸው ወይም እርስ በእርሳቸው አክሲዮን የተገዛዙ የንግዴ ማህበራት፤ ረ) ላልች በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በላሊ ሕግ ሇማህበሩ ቅርበት አሊቸው ተብሇው የተጠቀሱ አንቀጽ ∙ ዲይሬክተሮችን የሚመሇከት ብዴር  / የባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ በቅዴሚያ ካሌፇቀዯ በስተቀር አንዴ አክሲዮን ማህበር ሇማህበሩ ወይም ሇእናት ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ብዴር መስጠት ወይም የቦርዴ አባሊት ከሦስተኛ ወገኖች ጋራ ሊለባቸው ግዳታዎች ዋስ መሆን ወይም ንብረቱን በዋስትና ማስያዝ የሇበትም።  / በተጨማሪም ተበዲሪው የእናት ኩባንያ የቦርዴ አባሌ የሆነ እንዯሆነ፤ ውለ በቅዴሚያ በእናት ማህበሩ የባሇአክሲዮኖች ጉባዔ መፇቀዴ አሇበት።  / ጠቅሊሊ ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ሥር የተመሇከቱትን ውሳኔዎች ከማሳሇፈ በፉት የውለን ባሕሪ፣ የብዴሩን መጠን እና ዓሊማ እንዱሁም ከውለ ጋር በተያያዘ የማህበሩ ኃሊፉነት በተመሇከተ ነጻ እና ገሇሌተኛ በሆነ የውጭ ኦዱተር በጽሁፌ ሪፖርት ሉቀርብሇት ይገባሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ውሳኔዎች  / ማንኛውም ውሳኔ የሚተሊሇፇው ከዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ከግማሽ በሊይ በስብሰባው ሊይ ሲገኙ ወይም ሲሳተፈ ነው፤ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ካሌተዯነገገ በቀር፤ ውሳኔዎች የሚተሊሇፈት በቦርደ ስብሰባ ሊይ በቀጥታም ሆነ በተወካይ በተገኙት እና በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ መሠረት በኤላክትሮኒክ ዘዳ በተሳተፈት የቦርዴ አባሊት የዴምፅ ብሌጫ ነው፤ ዴምፅ እኩሌ ሇእኩሌ በሚከፇሌበት ጊዜ በመመስረቻ ፅሁፈ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፤ የቦርደ ሉቀመንበር የዯገፇው ሀሳብ ተቀባይነት  / የቦርደ ውሳኔዎች በቃሇ ጉባዔ ተይዘው በስብሰባው ሊይ በአካሌ ወይም በተወካይ በተገኙት የቦርዴ አባሊት እና በማህበሩ ፀሏፉ መፇረም አሇባቸው፤ ቃሇ ጉባዔው ሇዚሁ ተብል በተዘጋጀ መዝገብ  / የውሳኔዎች ቅጂዎች በቦርደ ሉቀመንበር እና በማህበሩ ፀሏፉ መፇረም አሇባቸው፡፡ አንቀጽ ∙ በኤላክትሮኒክ ዘዳ ስሇሚዯረግ  / በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ የተጣሇ ክሌከሊ ከላሇ በቀር፤ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስብሰባ ሊይ በቪዴዮ ወይም በላሊ የመገናኛ ዘዳ መሳተፌ ይችሊለ፤ የመገናኛ ዘዳው የተሰብሳቢዎችን ማንነት ተሳትፍን የሚያረጋግጥ መሆን አሇበት፤ የመገናኛ ዘዳው ቢያንስ የተሳታፉዎችን ዴምፅ ሳይቆራረጥ የሚያስተሊሌፌ እና ተሰብሳቢዎቹ በአንዴ ጊዜ መሳተፌ እንዱችለ የሚፇቅዴ መሆን አሇበት። በኤላክትሮኒክ ዘዳ የሚሳተፈት የቦርዴ አባሊት ዴምጻቸውን በቃሌ መስጠት ይችሊለ።  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፣ ከቦርደ ጠቅሊሊ አባሊት ውስጥ ቢያንስ አንዴ ሦስተኛው (ሲሶው) በስብሰባው ሊይ በአካሌ ካሌተገኙ በስተቀር፤ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ()  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር በተመሇከተው አኳኋን ውሳኔ ሉተሊሇፌባቸው የሚችለ ጉዲዮች ሊይ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ገዯብ ማዴረግ  / በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፤ በቦርዴ ስብሰባ ሊይ አንዴ የዲይሬክተሮች ውክሌናው በዯብዲቤ፣ ፊክስ ወይም ኢሜይሌ ሉሰጥ  / አንዴ የቦርዴ አባሌ በአንዴ ስብሰባ ሊይ ከአንዴ በሊይ የሆኑ የቦርዴ አባሊትን ወክል መሳተፌ አይችሌም።  / የዚህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች በሕግ የሰውነት መብት በተሰጠው የቦርዴ አባሌ ተወካይ ሊይ ጭምር አንቀጽ ∙ ሇማህበሩ ቅርበት ያሊቸው ሰዎች መዝገብ  / ማንኛውም የአክሲዮን ማህበር በዋና መሥሪያ ቤቱ የማህበሩ ቦርዴ አባሊትን፣ የሥራ አስኪያጆችን፣ የማህበሩ ፀሏፉዎችን እና በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ ንዐስ አንቀጽ  (ሇ)፣(ሏ) እና (ረ) መሠረት የተጠቀሱት ሰዎች የግሌ ሁኔታ፣ ሞያቸውን፣ ያሊቸውን ጥቅም፤ ሥራ፣ የቦርዴ አባሌነት ወይም ላሊ ኃሊፉነት ካሊቸው ይህንኑ እና ላልች አስፇሊጊ መረጃዎችን የሚያሳይ መዝገብ መያዝ አሇበት፤ ዲይሬክተሩ የንግዴ ማህበር የሆነ እንዯሆነ የማህበሩ ስምና የዋና መሥሪያ ቤቱን አዴራሻ ማሳየት የማህበሩ ጸሏፉ መዝገቡ ውስጥ በሰፇሩት ጉዲዮች ሊይ ሇውጥ መዯረጉን ካወቀ ይህንኑ ካወቀበት ቀን ጀምሮ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ ሇአክሲዮን ማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ማሳወቅ ይኖርበታሌ።  / ባሇአክሲዮኖች እና የመንግስት መሥሪያ ቤት ባሇአክሲዮን ያሌሆኑ ሰዎች ሇዚሁ የተወሰነውን የአገሌግልት ክፌያ በመፇጸም መዝገቡን የማየት አንቀጽ ∙ የባሇቤትነት ጥቅምን ስሇማሳወቅ አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት በሆነ ማህበር (አንቀጽ ፪፻፶፰- ፪፻፷) ውስጥ በተናጠሌ ወይም ከጥቅም ተጋሪዎቻቸው ጋር በጋራ (የአንዴ ቤተሰብ አባሊት፣ የተዛመደ በተዘዋዋሪ፣ የማህበሩን ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ እና ከዚያ በሊይ የሆነ ዴርሻ የያዙ እንዯሆነ ማህበሩ የእነዚህን ባሇአክሲዮኖች ስም እና የያዙት ዴርሻ መጠን ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ሊሇው ላሊ መሥሪያ ቤት ማሳወቅ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የተያዙ አክሲዮኖችና የግዳታ ወረቀቶች መዝገብ  / ማንኛውም የአክሲዮን ማህበር፡- ሏ) ተቀጥሊ በሆነበት በማናቸውም እናት ኩባንያ ውስጥ፣ እያንዲንደ የማህበሩ የቦርዴ አባሌ ያሇውን የአክሲዮን እና የግዳታ ወረቀት ብዛትና  / ባሇአክሲዮኖች ወይም የግዳታ ወረቀት የያዙ ሰዎች ዓመታዊ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመዯረጉ በፉት ባሇው ጊዜ ውስጥ መዝገቡንና ሇጠቅሊሊ ጉባዔ የሚቀርቡ ሰነድችን እንዱያዩ ክፌት መሆን ይኖርባቸዋሌ። በሚካሄዴበት ጊዜ በጉባዔው በሚሳተፌ ማንኛውም አባሌ እንዱታይ ክፌት መሆን ይኖርበታሌ።  / አግባብ ያሇው የመንግስት አካሌ በማናቸውም ጊዜ መዝገቡን ማየት ወይም ግሌባጭ ወይም በአጭር የተውጣጣ ጽሁፌ መጠየቅ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ስሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት እና ሥራ አስኪያጆች ክፌያ የሚሰጡ መግሇጫዎች  / ሇዓመታዊ ጠቅሊሊ ጉባዔ የሚቀርበው መግሇጫ ሇእያንዲንደ የቦርዴ አባሌ እና ዋና ሥራ አስኪያጅ የተከፇሇውን አጠቃሊይ የዴካም ዋጋ፣ በየጊዜው የተከፇሇውን መጠን እና ላልች በዓይነት የተሰጡ ጥቅማ ጥቅሞችን ማሳየት አሇበት።  / ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ወይም ሇዋና ሥራ አስኪያጅ የተሰጠ ብዴር ወይም የተገባ ዋስትና ካሇ ሇዓመታዊ ጠቅሊሊ ጉባዔ በሚቀርበው መግሇጫ ሊይ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ኃሊፉነት - ጠቅሊሊ ቦርደ በሕግ፣ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔዎች የተሰጡትን ተግባራት የመፇጸም ግዳታ አሇበት፤ ይህ ጠቅሊሊ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ ቦርደ የሚከተለት ኃሊፉነቶች  / የማህበሩን ፊይናንስ የማስተዲዯር፤ ማህበሩ በቂ ዋና ገንዘብ እና ክፌያዎችን በወቅቱ የመፇጸም አቅም የፊይናንስ መግሇጫዎችን እና ቁመናን ሇመቆጣጠር  / የማህበሩን ሇአዯጋ ተጋሊጭነት እና ውስጣዊ አሰራር ሇመቆጣጠር የሚያስችሌ በቂ የአሰራር ሥርዓት  / ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርዴ ያሇው እንዯሆነ ቦርደ ኃሊፉነቱን በአግባቡ ይወጣ ዘንዴ የተሟሊ መረጃ  / በማህበሩ ሊይ ጉዲት እንዲይዯርስ መከሊከሌ፤ ፮/ በዚህ አንቀጽ ከንዐስ አንቀፅ () እስከ () የሚከተለት ኃሊፉነቶች አለበት፡- ሀ) የማህበሩ ባሇአክሲዮኖች እና የቦርዴ ስብሰባዎች ቃሇ ጉባዔ፣ የሑሳብ መዝገብ፣ የባሇአክሲዮኖች እና አስፇሊጊ የሆኑ ሰነድች እንዱያዙ የማዴረግ፤ ሇ) የሑሳብ መዛግብት ሇኦዱተሮች በአስፇሊጊው ጊዜ ሏ) የፊይናንስ እንቅስቃሴን ያካተተ ዓመታዊ የሥራ አፇጻጸም ሪፖርት ሇጠቅሊሊ ጉባዔ የማቅረብ፤ መ) በዚህ ሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፈ መሠረት ሠ) የማህበሩ ዋና ገንዘቡ ¾ (ሦስት አራተኛ) በኪሣራ ባጣ ጊዜ ወዱያውኑ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ በማህበርተኞች ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ መሠረት የመጠባበቂያ ገንዘብ የማቋቋም እና የመያዝ ፤እና ሰ) የማህበሩ ዕዲውን የመክፇሌ አቅም እየቀነሰ ከሄዯ ወይም ዕዲውን መክፇሌ ካቋረጠ እንዯነገሩ ሁኔታ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ ዕዲን መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም አንቀጽ ∙ የመታመን ግዳታ  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ማህበሩን የበሇጠ ስኬታማ ያዯርጋሌ ብሇው በቅን ሌቦና ያመኑበትን ባሇአክሲዮኖችን ተጠቃሚነት ሇማረጋገጥ መሥራት የተመሇከተውን ኃሊፉነት በሚወጣበት ጊዜ አንዴ የሠራተኞች ጥቅም፣ ከማህበሩ ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያሊቸውን ሰዎች ጥቅም፣ የማህበሩ ሥራ በማህበረሰቡ እና በአካባቢው ሊይ የሚኖረውን ተጽዕኖ ግምት ውስጥ ማስገባት አሇበት። አንቀጽ ∙ በነጻነት ስሇመወሰን  / አንዴ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ኃሊፉነቱን በሚወጣበት ጊዜ በነጻነትና በመሰሇው መንገዴ ሀ) ማህበሩ ወዯፉት የቦርደ አባሊት የሚኖራቸውን ምርጫ የሚገዴብ ስምምነት አዴርጎ እንዯሆነ ሇ) በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ሊይ በተዯነገገው ወይም የማህበርተኞች ጠቅሊሊ ጉባዔ በወሰነው አንቀጽ ∙ ጥንቃቄ እና ትጋት ፩/ የአንዴ ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ኃሊፉነቱን በጥንቃቄ፣ በብሌሀትና በትጋት መወጣት አሇበት፤ በጥንቃቄ ወይም በትጋት ጉዴሇት በማህበሩ እና በባሇአክሲዮኖች ሊይ ሇሚዯርስ ጉዲት ዲይሬክተሩ ፪/ በዚህ ረገዴ የቦርዴ አባለ ኃሊፉነት የሚሇካው በምክንያታዊ ዯረጃ ትጉህ የሆነ የአንዴ ማህበር የቦርዴ አባሌ ሉኖረው ከሚገባ ጠቅሊሊ እውቀት፤ ብሌሀትና ጥንቃቄ አንጻር ነው፡፡ አንቀጽ ∙ ውዴዴርን ስሇመከሌከሌ ጠቅሊሊ ጉባዔው ካሌፇቀዯ በስተቀር የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት በራሳቸው ወይም በሦስተኛ ወገኖች ስም ከማህበሩ ጋር መወዲዯር ወይም ተወዲዲሪ በሆኑ የንግዴ ማህበራት ውስጥ አባሌ መሆን አይችለም፡፡  / የአንዴ ማህበር ዲይሬክተር ከሚመራው ማህበር ጋር በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገዴ የጥቅም ግጭት ሉፇጥሩ ከሚችለ ሁኔታዎች ራሱን ማራቅ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ክሌከሊ ማህበሩ ሉጠቀምባቸው ቢችሌም ባይችሌም በተሇይ ንብረትን፣ መረጃን እና የንግዴ ዕዴሌን መጠቀም በተመሇከተም ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / አንዴ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ የነበረ ሰው ከኃሊፉነት ከተነሳ በኋሊም ቢሆን የቦርዴ አባሌ በነበረበት ወቅት በሥራው ምክንያት ያወቀውን መረጃ እና የንግዴ ዕዴሌ ሇራሱም ሆነ ሇሦስተኛ  / በዚህ አንቀጽ የተዯነገገው ክሌከሊ ዲይሬክተሩ ከማህበሩ ጋር ከሚያዯርገው የሥራ ውሌ ጋር  / አግባብነት ባሇው የዚህ ሕግ ዴንጋጌ መሠረት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ በዚህ አንቀጽ የተጣሇውን ክሌከሊ በማንሳት አንቀጽ ∙ የጥቅም ግጭትን ስሇማሳወቅ  / እያንዲንደ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ በራሱ እና የሚችሌን ማንኛውንም ሁኔታ ሇቦርደ ማሳወቅ  / በተሇይም ከማህበሩ ጋር ሉዯረግ የታሰበ ወይም የተዯረገ ውሌ ወይም ላሊ ዓይነት ግንኙነት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገዴ የቦርዴ አባለን ጥቅም የሚነካ ከሆነ አባለ ስሇጥቅሙ ባሕሪ እና መጠን ሇተቀሩት ዲይሬክተሮች የተሟሊ መግሇጫ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () እና () ዴንጋጌዎች መሠረት የሚሰጥ ማንኛውም መግሇጫ የጥቅም እንዯታወቀ ወዱያውኑ መቅረብ ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ ∙ በሦስተኛ ወገን የሚሰጥ ጥቅም በማከናወን ሊይ እያሇ በሦስተኛ ወገን ስጦታም ሆነ ላሊ ዓይነት ጥቅም የተሰጠው እንዯሆነ የጥቅሙ ተጋሪ ያሌሆኑ ዲይሬክተሮችን ወይም የማህበሩን ጠቅሊሊ ጉባዔ ሳያስፇቅዴ መቀበሌ አይችሌም።  / ስጦታውን ወይም ጥቅሙን መቀበሌ የጥቅም ግጭት የሚፇጥርበት ምክንያታዊ ዕዴሌ የላሇ እንዯሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተጣሇው ክሌከሊ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () የተጣሇው ክሌከሊ ከዲይሬክተርነት በተነሳ ሰው ሊይም ተፇጻሚ አንቀጽ ∙ ዴምፅ ሊይ ስሇሚዯረግ ገዯብ  / በማህበሩ እና በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ መካከሌ የሚዯረግ ውሌን፣ በሦስተኛ ወገን ሇዲይሬክተሩ የሚሰጥ ጥቅምን ወይም የጥቅም ግጭት ሉፇጥር በመቻለ ምክንያት በቦርዴ መጽዯቅ ያሇበትን ላሊ ማናቸውም ዓይነት ጉዲይን በተመሇከተ ቦርደ ውሳኔ በሚያስተሊሌፌበት ጊዜ ጉዲዩ የሚመሇከተው  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፲፩ ሥር በተመሇከተው መሠረት ከማህበሩ ጋር ቅርበት ባሊቸው ሰዎች እና በማህበሩ መካከሌ የሚዯረግ ውሌን ወይም ከጉዲዩ ሊይ ዲይሬክተሩ ትርጉም ያሇው ጥቅም የሚያገኝ እስከሆነ ዴረስ በማህበሩና በላሊ ማንኛውም ሰው አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሥሌጣን  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ በሕግ፣ በማህበሩ መመስረቻ ውሳኔዎች የሚሰጥ ሥሌጣን ይኖረዋሌ።  / የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሇማህበሩ እንዯራሴ መሆናቸውን ወይም ከእነርሱ ውስጥ አንደ ሇዚህ ተግባር በተሇይ ሥሌጣን ሥሌጣናቸው ሊይ የሚዯረግ ማንኛውም ገዯብ ቅን አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሇማህበሩ በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂ ይሆናለ።  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት በተገቢው ጥንቃቄና ትጋት ስሇመስራታቸው የማስረዲት ሸክም አሇባቸው፡፡ አንቀጽ ∙ ዲይሬክተሮችን ከተጠያቂነት ነጻ  / ከማህበሩ ሥራ ጋር በተያያዘ በቸሌተኝነት፣ ኃሊፉነትን ባሇመወጣት ወይም በእምነት ማጉዯሌ ምክንያት ሉዯርስበት ከሚችሌ ተጠያቂነት አንዴ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌን ነጻ ሇማዴረግ ታስቦ የተዯረገ ስምምነት ወይም ዴንጋጌ አይጸናም።  / አንዴ ዲይሬክተር ከማህበር ሥራ ጋር በተያያዘ በቸሌተኝነት፣ ኃሊፉነትን ባሇመወጣት፣ በእምነት ማጉዯሌ መክፇሌ ያሇበትን ካሣ በከፉሌም ሆነ እንዱከፌሌሇት ወይም ዲይሬክተሩ ከከፇሇ በኋሊ እንዱተካሇት የሚዯነግግ ስምምነት አይጸናም።  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () እና () ዴንጋጌዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ፣ ከማህበሩ ወይም ላሊ አካሌ ጋር በተዯረገ ማንኛውም ውሌ ውስጥ በሚገኝ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () እና () ዴንጋጌዎች በቦርዴ አባሊት ሊይ ሉዯርስ የሚችሇውን ተጠያቂነት በተመሇከተ ማህበሩን የመዴን ሽፊን ከመግዛት  / የመንግስት የአስተዲዯር አካሊት፣ ገንዘብ ጠያቂዎች ወይም ባሇአክሲዮኖች የቦርዴ አባሊት ሊይ ክስ ያቀረቡ የተረቱ እንዯሆነ ገንዘቡን ሇማህበሩ የመመሇስ  / በቅን ሌቦና በተወሰነ የንግዴ ውሳኔ ምክንያት በማህበሩ ሊይ ጉዲት ቢዯርስ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ካሣ እንዱከፌሌ የማይገዯዯው፡- ሀ) ውሳኔ ያስተሊሇፇበት ጉዲይ ከግሌ ጥቅሙ ጋር ሇ) ስሇወሰነበት ጉዲይ ውሳኔው በተወሰነበት ሁኔታ በዲይሬክተሩ ምክንያታዊ እይታ በቂ ነው ብል ያሰበውን ያህሌ መረጃ ይዞ የወሰነ ከሆነ ፣ እና ሏ) ውሳኔው ማህበሩን ይጠቅማሌ የሚሌ ምክንያታዊ እምነት የነበረው ከሆነ ነው፤ ኦዱተሩን ያሳወቀ ዲይሬክተር ከውሳኔው ጋር  / አንዴ የቦርዴ አባሌ የወሰነው ውሳኔ የጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔን ወይም የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፌ ወይም ሕግን የተከተሇ ከሆነ ውሳኔው ማህበሩ ሊይ ሊዯረሰው ጉዲት ተጠያቂ አይሆንም፡፡ አንቀጽ . ማህበሩ በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሊይ  / ማህበሩ ከኃሊፉነታቸው ጋር በተያያዘ በዲይሬክተሮች ሊይ ክስ ማቅረብ የሚችሇው ጠቅሊሊ ጉባዔው ሲወስን ነው፤ ጉዲዩ በዕሇቱ በአጀንዲነት ባይያዝም ጠቅሊሊ ጉባዔው በጉዲዩ ሊይ ውሳኔ መስጠት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ክስ እንዱቀርብ ከተወሰነበት ቀን አንስቶ ባለት ሦስት ወራት ጊዜ ውስጥ ማህበሩ ክሱን ያሊቀረበ እንዯሆነ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አስር በመቶ ዴርሻ ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች በጋራ በማህበሩ ስም ክስ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ሥር የተዯነገገው ቢኖርም፤ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ፣ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሌ፣ ዋና ሥራ አስኪያጅ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከአንዴ የአክሲዮን ማህበር ጋር ቅርበት አሊቸው ተብሇው ከተዘረዘሩት ሰዎች ጋር ማህበሩ ያዯረገው ውሌ የዚህን ሕግ ዴንጋጌዎች ያሌተከተሇ እንዯሆነ በዚህ ምክንያት በማህበሩ ሊይ የዯረሰውን ጉዲት በተመሇከተ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ አስር በመቶ የማያንስ ዴርሻ ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች በዚህ ሕግ የተጣሇባቸውን ግዳታ ባሌተወጡ የማህበሩ ዲይሬክተሮች ሊይ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ወይም () መሠረት ክስ መመስረት ሇሚፇሌጉ ባሇአክሲዮኖች ማህበሩ ክሱን ሇመመስረት አስፇሊጊ የሆኑትን ሰነድች እና ማስረጃዎች ማሳየት እና ኮፒ መስጠት ይኖርበታሌ፤ ይኖርባቸዋሌ ብሇው የሚገምቱዋቸውን ውልች እና ዯጋፉ ሰነድች የመመርመር መብት አሊቸው።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ወይም () መሠረት በባሇአክሲዮኖች የቀረበው ክስ ውጤት ምንም ይሁን ምን ክሱ የቀረበው በቅን ሌቦና እስከሆነ ዴረስ ማህበሩ ሇባሇአክሲዮኖቹ በክሱ ምክንያት ያወጡትን  / ማህበሩ በዲይሬክተሮች ሊይ የሚያቀርበውን ክስ ሇመተው ወይም በግሌግሌ ሇመጨረስ ይችሊሌ፤ ሆኖም ክሱን ሇመተውና በግሌግሌ ሇመጨረስ የሚቻሇው ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አስር ጉባዔው ክስ ሇመተው ወይም በግሌግሌ ሇመጨረስ የሰጠውን ውሳኔ ያሌተቃወሙት እንዯሆነ ነው፡፡ አንቀጽ . የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ ሇሚጠይቁ ሰዎች ስሊሇባቸው ተጠያቂነት  / ማህበሩ ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ ሇሚጠይቁ ሰዎች ክፌያ መፇጸም የሚችሌበት ምክንያታዊ ዕዴሌ እንዯላሇ ዲይሬክተሮች ካወቁ በኋሊ ወይም ማወቅ ሲገባቸው ማህበሩ በሥራው የቀጠሇ እንዯሆነ ዲይሬክተሮቹ በገንዘብ ጠያቂዎች ሊይ ሇሚዯርሰው  / የማህበሩ ንብረት ዕዲውን ሇመክፇሌ የማይበቃ ሆኖ ሲገኝ ገንዘብ ጠያቂዎች ንብረቱ እንዱባክን ወይም እንዱጎዴሌ ባዯረጉት ዲይሬክተሮች ሊይ በባከነው ወይም በተጓዯሇው ንብረት መጠን የኃሊፉነት ክስ  / ማህበሩ በዲይሬክተሮች ሊይ የሚያቀርበውን ክስ ሇመተው ቢወስን ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ የሚጠይቁ ሰዎች በዲይሬክተሮች ሊይ ክስ ሇማቅረብ ያሊቸውን አንቀጽ  . ባሇአክሲዮኖችና ሦስተኛ ወገኖች የዚህ ክፌሌ ዴንጋጌዎች በዲይሬክተሮች ጥፊት ወይም ባሇአክሲዮን ወይም ሦስተኛ ወገን ኪሳራ ሇማግኘት ያሇውን ክስ የማቅረብ መብት አይነኩም፡፡ አንቀጽ . ተቆጣጣሪ ቦርዴ  / የአክሲዮን ማህበር ተቆጣጣሪ ቦርዴ እንዱኖረው በመመስረቻ ጽሁፌ ሉወሰን ይችሊሌ።  / ተቆጣጣሪ ቦርደ በጠቅሊሊ ጉባዔ የሚሾሙ ቁጥራቸው ከሦስት ያሊነሱ ከአምስት ያሌበሇጡ በማንኛውም ጊዜ ሉሽራቸው ይችሊሌ፤ ከተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሌነት የተሻረ ሰው የተሻረው ካሇበቂ ምክንያት ቢሆንም እንኳን ወዯ ሥራው የመመሇስ  / የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሌ ሆነው መመረጥ የሚችለት  / የተቆጣጣሪ ቦርደ ተጠሪነት ሇባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ  / የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ መሆን ወይም አመራር ውስጥ ይመርጣሌ፤ ሰብሳቢው በማይኖርበት ጊዜ ከአባሊት መካከሌ ጊዜያዊ ሰብሳቢ ይወክሊሌ፤ ሰብሳቢው ጊዜያዊ ሰብሳቢ ሇመወከሌ የማይችሌበት ሁኔታ ይመርጣለ፤ ቦርደ ሰብሳቢውን በማንኛውም ጊዜ  / የተቆጣጣሪ ቦርደ የስብሰባ ጊዜ በመመስረቻ ጽሁፈ  / ተቆጣጣሪ ቦርደ የራሱን ቃሇ ጉባዔዎችና ላልች አስፇሊጊ ሰነድችን አዯራጅቶ ይይዛሌ። ፲/ ሇተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት የሚከፇሇው የሥራ ዋጋና የአበሌ መጠን በጠቅሊሊ ጉባዔ ይወሰናሌ፡፡ አንቀፅ ∙ የተቆጣጣሪ ቦርደ ሥሌጣንና ተግባር ተቆጣጣሪ ቦርደ የሚከተለት ሥሌጣንና ተግባራት መረጃዎችን የማስቀረብ እና የመመርመር፤  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሇመጥራት ካሌቻሇ ወይም ፇቃዯኛ ሳይሆን ሲቀር ስብሰባ  / በዲይሬክተሮች ቦርዴ ስብሰባ ሊይ የመገኘት እና ያሇዴምፅ የመሳተፌ እና ሀሳብ የመስጠት፤  / ማህበሩን የሚጏደ ተግባራት መፇጸማቸዉን ባወቀ ወይም በጠረጠረ ጊዜ ጉዲዩን የመመርመር ወይም እንዱመረመር የማዴረግ፤ እንዯአስፇሊጊነቱም ክስ እንዱመሰረት አስፇሊጊውን እርምጃ የመውሰዴ፤  / የማህበሩ ዲይሬክተሮችና ላልች የአመራር አባሊት ኃሊፉነታቸውን በአግባቡ እየተወጡ መሆናቸዉን የመቆጣጠር፣ የማህበሩን ጥቅም የሚጏዲ ተግባር ሁኔታው ሇማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሀሳብ የማቅረብ፤  / ሇጠቅሊሊ ጉባዔው ሪፖርት የማቅረብ፤ እና  / ላልች በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በጠቅሊሊ ጉባዔው ውሳኔ የሚሰጡትን ተግባራት የማከናወን፡፡ አንቀጽ ∙ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊትን ስሇመተካት  / በበጀት ዓመቱ ውስጥ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት የጎዯለ እንዯሆነ ጠቅሊሊ ጉባዔው በጎዯለት ምትክ እስኪሾም ዴረስ የቀሩት ተቆጣጣሪዎች ሥራውን  / የተተኪ ተቆጣጣሪዎች የሥራ ዘመን የጎዯለት ተቆጣጣሪዎች የሥራ ዘመን እስከሚያበቃበት ጊዜ  / ሁለም የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ሥራቸዉን የተው እንዯሆነ ጠቅሊሊ ጉባዔው አዱስ ተቆጣጣሪዎች እስኪሾም ዴረስ ኦዱተሮች የተቆጣጣሪዎችን ሥራ አንቀጽ ∙ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ተጠያቂነት ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት በዚህ ሕግ፣ በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በጠቅሊሊ ሇሚያዯርሱት ጉዲት ሇማህበሩ፣ ሇባሇአክሲዮኖች ወይም ሇሦስተኛ ወገኖች በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉዎች አንቀጽ . ይርጋ እና ላልች መቃወሚያዎች  / በዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች መሠረት በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ በተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ሊይ በማህበሩ፣ በባሇአክሲዮኖች ወይም በገንዘብ ጠያቂዎች የሚቀርብ ክስ ተጎጂው ጉዲቱን እና ሇጉዲቱ ኃሊፉ የሆነውን ሰው ካወቀበት ቀን ጀምሮ እስከ ሁሇት ዓመት ዴረስ ካሌቀረበ በይርጋ ይታገዲሌ፤ በማናቸውም ሁኔታ ጉዲት ከዯረሰበት ቀን አንስቶ እስከ አስር ዓመት ያሌቀረበ ክስ በይርጋ በዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ሊይ በሚቀርብ የወንጀሌ ክስ ተፇጻሚነት አንቀጽ . ተፇጻሚነት ስሊሊቸው ዴንጋጌዎች የዚህ ሕግ አንቀጽ ፣ ፻ እና ፻ ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው በተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ሊይም የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅና ፀሏፉ አንቀጽ . የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ  / ማህበሩ በዲይሬክተሮች ቦርዴ የሚሾም ዋና ሥራ አስኪያጅ ይኖረዋሌ፤ የዋና ሥራ አስኪያጁ ተጠሪነት  / ቦርደ ዋና ሥራ አስኪያጁን ከኃሊፉነቱ ሉያነሳው ይችሊሌ፤ ሥራ አስኪያጁ ከኃሊፉነት የተነሳው ካሇበቂ ምክንያት ቢሆንም ወዯ ኃሊፉነቱ የመመሇስ መብት የሇውም፤ ሆኖም ቦርደ መሌሶ ሉሾመው ይችሊሌ።  / ዋና ሥራ አስኪያጁ የማህበሩ ተቀጣሪ ነው፤ የዲሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ሉሆን ይችሊሌ፤ ሆኖም የቦርደ ሉቀመንበር መሆን አይችሌም፡፡ አንቀጽ .የማህበሩ ዋናሥራ አስኪያጅ ሥሌጣንና  / ዋና ሥራ አስኪያጅ የማህበሩን ጠቅሊሊ የዕሇት ተዕሇት ሥራ ይመራሌ፤ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፤ ከሦስተኛ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ ዋና ሥራ አስኪያጅ የሚከተለት ሀ) የሚተሊሇፈ የገንዘብ ሰነድችን በተሇይም የንግዴ ወረቀቶችን እና የሸቀጥ ማረጋገጫ ሰነድችን ሏ) በዲይሬክተሮች ቦርዴ የሚሰጡትን ተግባራት የማከናወን፤ የቦርደን ውሳኔዎች የማስፇጸም፤ መ) የማህበሩን የሥራ ዕቅዴ እና በጀት አዘጋጅቶ ሠ) ሇማህበሩ አስፇሊጊ የሆኑ ሠራተኞችን የመቅጠር፣ የማስተዲዯር እና የማሰናበት፡፡ አንቀጽ .የሥራ አስኪያጁን ሥሌጣን የመገዯብ ውጤት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ውሳኔዎች ወይም ላልች የውሌ ቃልች በንግዴ መዝገብ ውስጥ እስካሌገቡ ዴረስ ውጤት የሚኖራቸው በማህበሩ እና በሥራ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ማህበሩ በሥራ አስኪያጁ ሥራ የሚገዯዯው በቅን ሌቦና ከሥራ አስኪያጁ ጋር ውሌ የገቡ ሦስተኛ ወገኖችን ጥቅም ሇመጠበቅ ሲባሌ ብቻ ነው፡፡ አቅራቢነት በቦርደ የሚጸዴቅ ይሆናሌ።  / የማህበሩ ፀሏፉ ተጠሪነት ሇሥራ አስኪያጁ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ ፀሏፉ ሥሌጣንና ተግባራት  / የማህበሩን መረጃዎችና መዛግብት የማዯራጀትና  / ሇሚመሇከተው አካሌ ሪፖርቶችንና ላልች አስፇሊጊ  / የባአክሲዮኖችን እና የቦርደ አባሊትን ስብሰባዎች  / ቃሇ ጉባዔዎችን ማዘጋጀትና አዯራጅቶ የመያዝ፤ እና  / በሥራ አስኪያጁ እና በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ የሚሰጡትን ላልች ተግባራት የማከናወን፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ ፀሏፉ ተጠያቂነት ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም፤ የማህበሩ ፀሏፉ በዚህ ሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ የተመሇከቱትን ዴንጋጌዎች በመተሊሇፌ በማህበሩ፣ በባሇአክሲዮኖች ወይም በሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚያዯርሰው ጉዲት ስሇኦዱት እና ሥሌጣን ባሇው የመንግስት አካሌ አንቀጽ . ኦዱተሮችን ስሇመሾም  / ማንኛውም የአክሲዮን ማህበር አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ ነጻና ገሇሌተኛ የሆኑ የውጭ ኦዱተሮች እና ተሇዋጭ ኦዱተሮች ሉኖሩት ይገባሌ፤ ኦዱተሮችን እና ተሇዋጭ ኦዱተሮችን የሚሾመው የማህበሩ  / ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ ሃያ በመቶ ዴርሻ ያሇው ባሇአክሲዮን ወይም ባሇአክሲዮኖች ራሳቸው የመረጡትን የውጭ ኦዱተር መሾም  / በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ኦዱተር  / የመጀመሪያዎቹ ኦዱተሮች በፇራሚዎች ጉባዔ፤ ቀጣዮቹ ዯግሞ በጠቅሊሊ ጉባዔ ይመረጣለ፡፡ አንቀጽ  ስሇ ኦዱተሮች የሥራ ዘመን ኦዱተሮች በሥራ ሊይ የሚቆዩት፡-  / በፇራሚዎች ጉባዔ የተመረጡት የመጀመሪያው ጠቅሊሊ ጉባዔ እስከሚዯረግ ዴረስ፤  / በጠቅሊሊ ጉባዔ የተመረጡት የሦስት የበጀት ዓመት ሑሳብ ማጠቃሇያ ጊዜ ዴረስ ነው፡፡ አንቀጽ . በኦዱተርነት ሇመሾም ብቁ የሚያዯርጉ  / የአክሲዮን ማህበር ኦዱተር ሇመሆን የሚችሇው ቀጥል የተመሇከቱትን መስፇርቶች የሚያሟሊ ሰው ሇ) መሌካም ሥነ-ምግባር ያሇው፤ መ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ ንዐስ አንቀፅ () በተመሇከተው መሠረት ሇማህበሩ ቅርበት ሠ) ላልች በሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ የተቀመጡ መስፇርቶችን የሚያሟሊ፤ / የማታሇሌ ዴርጊት ካሌተፇፀመ በስተቀር፤ በኦዱተር የቀረበን ሪፖርት ጠቅሊሊ ጉባዔው ካፀዯቀው በኋሊ ምክንያት ብቻ የፀዯቀው ሪፖርት ውዴቅ አይሆንም፡፡ አንቀጽ . ኦዱተርን ስሇመሻር ጠቅሊሊ ጉባዔው በማንኛውም ጊዜ ኦዱተሮችን መሻር ይችሊሌ፤ ሆኖም ያሇበቂ ምክንያት የተሻረ ኦዱተር ከማህበሩ የጉዲት ካሣ መጠየቅ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . የኦዱተሮች የሥራ ዋጋ በባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ ነው፡፡ አንቀጽ . የኦዱተሮች ኃሊፉነት በላልች የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዱሁም አግባብነት ባሊቸው ላልች ሕጎች የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ የኦዱተሮች ኃሊፉነት የሚከተለትን ያካትታሌ፡-  / ተቀባይነት ያሊቸውን የሑሳብ አያያዝ መርሆዎች  / ትክክሇኛ መረጃ የመስጠት፣  / የማህበሩን ባሇአክሲዮኖች በእኩሌ ዓይን የማየት፣  / የሙያ ሥራ ምስጢር የመጠበቅ፣  / በየዓመቱ የማህበሩን የንብረት ዝርዝር መዝገብ፣ መግሇጫ፣ የሑሳብ መዛግብትና ላልች የፊይናንስ ሰነድችን ትክክሇኛነት የመመርመር እና የማረጋገጥ፣  / በዲይሬክተሮች ቦርዴ ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ የሚቀርብ ሪፖርት የማህበሩን አጠቃሊይ ሁኔታ በትክክሌ የሚያሳይ መሆኑን የማረጋገጥ፣  / በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በጠቅሊሊ አንቀጽ . ሇጠቅሊሊ ጉባዔው የሚቀርብ ሪፖርት  / ኦዱተሮች በዲይሬክተሮች ቦርዴ ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ በቀረበ ሪፖርት ሊይ ያሊቸውን አስተያየት የሚገሌጽ ሪፖርት በጽሁፌ ሇጠቅሊሊ ጉባዔ ማቅረብ  / ኦዱተሮች በዲይሬክተሮች ቦርዴ የቀረበውን የሑሳብ ሪፖርት ጠቅሊሊ ጉባዔው እንዱያፀዴቀው ወይም ውዴቅ እንዱያዯርገው ሀሳብ ማቅረብ አሇባቸው። አስተያየታቸውን መስጠት አሇባቸው።  / ጠቅሊሊ ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተጠቀሰው ሪፖርት ካሌቀረበሇት በስተቀር በሑሳብ ሚዛን መግሇጫው ሊይ መነጋገር የሇበትም፡፡ አንቀጽ . ተገቢ ያሌሆነ ተግባር መፇጸሙን  / ኦዱተሮች ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ጊዜ ተገቢ ያሌሆነ አሰራር ወይም በሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ የተመሇከተውን በመጣስ የተፇፀመ ዴርጊት መኖሩን እንዲወቁ ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርዴ ካሇው ሇቦርደ ከላሇው ዯግሞ ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ እና ጉዲዩ ከበዴ ያሇ በሆነ ጊዜ ሇጠቅሊሊ ጉባዔው  / ኦዱተሮች ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ጊዜ ወንጀሌ የመንግስት አካሌ ማስታወቅ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . የማህበሩን ጠቅሊሊ ጉባዔ ስብሰባ በሚጠይቀው መሠረት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም ተቆጣጣሪ ቦርዴ ጠቅሊሊ ጉባዔው እንዱሰበሰብ ጥሪ ሳያዯርጉ የቀሩ እንዯሆነ፣ ጥሪውን ኦዱተሮቹ  / ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ አስር በመቶ ዴርሻ ባሊቸው ባሇአክሲዮኖች ጥያቄ የቀረበሊቸው እንዯሆነ፤ ኦዱተሮች ጠቅሊሊ ጉባዔ እንዱሰበሰብ ጥሪ  / ኦዱተሮች ከአንዴ በሊይ ከሆኑ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ በተመሇከተው መሠረት በጋራ ጠቅሊሊ ጉባዔ እንዱሰበሰብ ጥሪ ማዴረግ ይችሊለ፤ አስፇሊጊ መስል ሲታያቸው ስብሰባው ከማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ከተጠቀሰው ቦታ ውጭ እንዱዯረግ መወሰን ይችሊለ።  / በዚህ አንቀጽ ዴንጋጌ መሠረት ኦዱተሮች ስብሰባ የጠሩ እንዯሆነ የዕሇቱን ስብሰባ አጀንዲ ያዘጋጃለ፤ ስብሰባውን መጥራት ስሇአስፇሇገበት ምክንያትም ሇጠቅሊሊ ጉባዔው በጽሁፌ ሪፖርት ያቀርባለ፤ ከኦዱተሮቹ አንደ ጉባዔውን በሰብሳቢነት ይመራሌ።  / ጠቅሊሊ ጉባዔውን በመጥራት ወይም ባሇመጥራት ሊይ ኦዱተሮቹ ያሌተስማሙ እንዯሆነ፣ ከኦዱተሮቹ አንደ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት ቦታ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ማመሌከት ይችሊሌ።  / በዚህ አንቀጽ መሠረት ሥራዎችን ሇማከናወን የተዯረገውን አስፇሊጊ ወጪ ሁለ መሸፇን አሇበት፡፡ አንቀጽ . ስሇኦዱተሮች ሥሌጣን  / ኦዱተሮች አስፇሊጊ መስል በታያቸዉ በማንኛውም ጊዜ ምርምራ ወይም ቁጥጥር ሇማዴረግ ወይም ማንኛውም መረጃ፣ ውሌ፣ መዝገብ፣ የሑሳብ ሰነዴ፣ቃሇ ጉባዔ ወይም ላሊ ሰነዴ እንዱቀርብሊቸው የተጠየቀውን መረጃ መስጠት አሇበት።  / በየዓመቱ በሚዯረገውም ሆነ በላሊ ማናቸውም ጊዜ በሚጠራ የባሇአክሲዮኖች ጉባዔ ሊይ ኦዱተሮች አንቀጽ . የእናት የንግዴ ማህበር ሑሳብን በዚህ ሕግ ወይም በላሊ ማናቸውም ሕግ መሠረት የአንዴ የእናት የንግዴ ማህበር ሑሳብ ሲመረመር ያሇባቸው እንዯሆነ ኦዱተሮች በተቀጥሊው ማህበር ሰነድች ሊይ የሑሳብ ምርመራ ማዴረግ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . የኦዱተሮች ተጠያቂነት በማህበሩ፣ በባሇአክሲዮኖችና በሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚፇጽሙት ጥፊት በፌትሏ ብሄር ሕግ መሠረት  / ማንኛውም ኦዱተር ሆነ ብል የንግዴ ማህበሩን አቋም በሚመሇከት ትክክሇኛ ያሌሆነ ሪፖርት ያቀረበ ወይም ያረጋገጠ ወይም ወንጀሌ መፇጸሙን እያወቀ ሇሚመሇከተው አካሌ ያሊሳወቀ ወይም የሙያ ሥራ ምስጢር ያወጣ እንዯሆነ አግባብ ባሇው የወንጀሌ ሕግ መሠረት ተጠያቂ ይሆናሌ።  / ማንኛውም ኦዱተር ሥራ ስሇሚያቋርጥበት ሁኔታ በሕግ ወይም በውሌ የተመሇከተውን በመተሊሇፌ ሇሚዯርሰው ጉዲት ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ . ባሇአክሲዮኖች ባቀረቡት ጥያቄ መሠረት ስሇኩባንያው ሁኔታ የሚዯረግ ምርመራ  / ከማህበሩ ዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) ቢያንስ አስር በመቶ ዴርሻ ባሊቸው ባሇአክስሲዮኖች ጥያቄ የቀረበሇት እንዯሆነ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያሇው ላሊ የመንግስት መሥሪያ ቤት የማህበሩ ሥራ አመራር አነስተኛ የአክሲዮን ዴርሻ ያሊቸውን ማህበርተኞች ወይም ማህበሩን በሚጎዲ አኳኋን መከናወኑን እና አሇመከናወኑን መርምረው ሪፖርት የሚያቀርቡ አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ የሆኑ ኢንስፔክተሮች መሾም አሇበት።  / አመሌካቹም ማመሌከቻ ሇቀረበሇት አካሌ አስፇሊጊ ናቸው የሚሊቸውን ሰነድች እና ላሊ ማስረጃ  / የምርመራውን ወጪ የሚሸፌኑት ጥያቄ አቅራቢዎቹ ናቸው፤ ሆኖም የምርመራው ውጤት የዯረሰውን ጥቆማ ትክክሇኛነት የሚያስረዲ ሆኖ ከተገኘ ማህበሩ ሇጥያቄ አቅራቢዎቹ ሇምርመራው ያወጡትን ገንዘብ አንቀጽ . የግዳታ ምርመራ የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ ወይም ፌርዴ ቤት ማህበሩ ሊይ ምርመራ እንዱዯረግ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴርን ወይም በሕግ ሥሌጣን የተሰጠውን ላሊ የመንግስት አካሌን መጠየቅ ይችሊለ፤ ጥያቄው የቀረበሇት አግባብ ያሇው መሥሪያ ቤት ምርመራ የሚያከናውኑ አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ ኢንስፔክተሮችን መሾም አሇበት፡፡ አንቀጽ . አግባብ ያሇው የመንግስት አካሌ በራሱ አነሳሽነት ስሇሚያዯርገው ምርመራ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም በሕግ ሥሌጣን የተሰጠው ላሊ የመንግስት አካሌ፡-  / በማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ሊይ የማታሇሌ ዴርጊት ስሇመፇፀሙ ወይም ሉፇፀም የሚችሌ ስሇመሆኑ፤  / የተወሰኑ ባሇአክሲዮኖችን መብት የሚጎዲ ዴርጊት  / ሕገ ወጥ የሆነ ወይም የማታሇሌ ዴርጊት ያሇበት አሰራር በማህበሩ ውስጥ ስሇመኖሩ፤ ወይም  / የወንጀሌ ዴርጊት ስሇመፇፀሙ፤ የሚያሳይ በቂ መረጃ መኖሩን ካመነ ምርመራ እንዱካሄዴ አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ የሆኑ ኢንስፔክተሮችን መሾም አንቀጽ . በእናትና በተቀጥሊ ማህበራት ጉዲዮች ሊይ ኢንስፔክተሮች ስሊሊቸው ሥሌጣን በዚህ ሕግ አንቀጽ  ፣  ወይም  መሠረት ምርመራ እንዱያካሄደ የተመረጡት ኢንስፔክተሮች እናት ወይም ተቀጥሊ ማህበሩ ካሌተመረመረ የማህበሩን የሥራ አካሄዴ በተሟሊ ሁኔታ ሇመመርመር የማይቻሌ መሆኑን ካመኑና ይህንኑ ሇሾማቸው የመንግስት አካሌ ሪፖርት ካዯረጉ ይኸው አካሌ ምርመራው እናት ወይም ተቀጥሊ ማህበሩን እንዱጨምር ትዕዛዝ መስጠት አንቀጽ . ምርመራ የሚዯረግበት ማህበር ስሊሇበት  / ምርመራ እንዱዯረግበት ትዕዛዝ የዯረሰው ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርዴ፣ ካሇ የተቆጣጣሪ ቦርዴ፣ ሥራ አስኪያጆች፣ የማህበሩ ፀሏፉ ወይም ላልች የሥራ ሇሚጠይቋቸው ጥያቄዎች የተሟሊ መሌስ መስጠት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተጠቀሱት የማህበሩ እንዲያከናውኑ መሰናክሌ የሆኑ እንዯሆነ ኢንስፔክተሮች ሇሾማቸው አካሌ ሪፖርት ያቀርባለ፤ ሪፖርቱ የቀረበሇት አካሌ አግባብነት ባሇው ሕግ መሠረት የወንጀሌ ክስ እንዱቀርብ ጉዲዩን ሇሚመሇከተው አካሌ ማሳወቅ  / በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ () የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ ሪፖርት የቀረበሇት አካሌ ምርመራውን በማናቸውም ሁኔታ የማዴረግ ሥሌጣኑ እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ዝርዝሩ በሌዩ ሕግ በሚወሰነው መሠረት አስተዲዯራዊ እርምጃ አንቀጽ . የኢንስፔክተሮች ሪፖርት  / በማህበሩ ሊይ ምርመራው እንዱካሄዴ ትዕዛዝ የሰጠው አካሌ ኢንስፔክተሮቹ ያቀረቡትን ሪፖርት ሇ) እንዱመረመር ሊመሇከቱት ባሇአክሲዮኖች፣ ሏ) ምርመራውን ያዘዘው ፌርዴ ቤት ከሆነ ሊዘዘው / በማህበሩ ሊይ ምርመራ እንዱካሄዴ ትዕዛዝ የሰጠው አካሌ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በቀረበው ሪፖርት ተገቢ ያሌሆኑ ተግባራት መፇጸማቸውን ካረጋገጠ አስፇሊጊውን የእርምት እርምጃ መውሰዴ አንቀጽ . ስሇባሇአክሲዮኖች የትውስት ስም  / ንግዴና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም ሥሌጣን ያሇው የመንግስት አካሌ በአክሲዮን መዝገቡ ሊይ ሊሊቸው ሰዎች ስማቸውን ያዋሱ ስሇመሆኑ በቂ ምክንያት ያሇው እንዯሆነ፤ የአክሲዮኖቹ ትክክሇኛ ባሇሀብቶች እነማን እንዯሆኑ ሇማወቅ ምርመራ የሚያዯርጉ ኢንስፔክተሮችን መሾም ይችሊሌ።  / ንግዴና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም ሥሌጣን ያሇው የመንግስት አካሌ ቢያንስ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ አስር በመቶ ዴርሻ ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች ጥያቄ ካቀረቡ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ምርመራ እንዱዯረግ ማዘዝ ይችሊሌ፡፡  / የባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ ሁለም ባሇአክሲዮኖች የሚሳተፈበት የማህበሩ ከፌተኛ ውሳኔ ሰጭ አካሌ  / በዓመታዊ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሊይ ባሇአክሲዮኖች በአካሌ በመገኘት ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ ወይም ሁለም ባሇአክሲዮኖች የተስማሙ እንዯሆነ ስብሰባ ማዴረግ ሳያስፇሌግ ሇውሳኔ በቀረበ ጉዲይ ሊይ ሀሳባቸውን በጽሁፌ ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ በመግሇጽ ውሳኔ አንቀጽ . ከባሇአክሲዮንነት የሚመነጩ መብቶች  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፺፩ ንዐስ አንቀጽ () ሊይ የተዯነገገው ቢኖርም አንዴ ባሇአክሲዮን በራሱ ፇቃዴ ካሌሆነ በስተቀር በባሇአክሲዮንነቱ ያገኛቸው  / ከባሇአክሲዮንነት የሚመነጩ መብቶች የሚባለት በሕግ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ መሠረት በጠቅሊሊ ጉባዔው ወይም በዲይሬክተሮች ቦርዴ ውሳኔ ሊይ ጥገኛ ያሌሆኑ የማህበሩ አባሌ የመሆን፣ በስብሰባ የመካፇሌ፣ ዴምፅ የመስጠት፣ የማህበሩን በመጨረሻ በሚዯረገው የሑሳብ ማጣራት ጊዜ ከማህበሩ ሀብት ዴርሻ የመካፇሌና የመሳሰለት አንቀጽ . አናሳ ባሇአክሲዮኖችን ከጉዲት ስሇመጠበቅ ሌዩ ጥቅም የሚያሰጡ የአክሲዮን መዯቦችን ስሇመፌጠር የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሇተወሰኑ ማህበርተኞች ያሌተገባ ጥቅም የማስገኘት ውጤት ሉኖረው እንዯሚችሌ ግሌጽ የሆነ ውሳኔ ማስተሊሇፌ አንቀጽ . የጉባዔዎች ዓይነት  / የባሇአክሲዮኖች ጉባዔዎች ጠቅሊሊ ወይም ሌዩ  / ጠቅሊሊ ጉባዔዎች መዯበኛ ወይም አስቸኳይ ይሆናለ፤ እነዚህም ሌዩ ሌዩ መዯብ ያሊቸው  / በሌዩ ጉባዔ የሚሳተፈት በሚመሇከተው መዯብ ውስጥ የሚወዴቁ ባሇአክሲዮኖች ብቻ ናቸው፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ ጉባዔ ጥሪ  / የጠቅሊሊ ጉባዔ ጥሪ የሚያዯርጉት እንዯነገሩ ሁኔታ የዲይሬክተሮች ቦርዴ፣ የተቋቋመ እንዯሆነ ተቆጣጣሪ ቦርዴ፣ ኦዱተሮች፣ ሑሳብ አጣሪዎች  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው ቢኖርም የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አንገብጋቢ ሆኖ ሲያገኘው እና በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () መሠረት ስብሰባ መጥራት የማይቻሌ ወይም ረጅም ጊዜ የሚወስዴ ከሆነ በጉዲዩ ያገባኛሌ በሚሌ ማንኛውም ሰው ጥያቄ ወይም በራሱ ተነሳሽነት ጉባዔ ሉጠራ ይችሊሌ፤ ሆኖም ጉባዔ እንዱጠራ ጥያቄ የቀረበው የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያሇው ላሊ የመንግስት አካሌ ጉባዔ የመጥራት ግዳታ አሇበት። / ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አምስት በመቶ ዴርሻ ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት ቦታ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ጥያቄ ሲያቀርቡና ፌርዴ ቤቱ ጥያቄው ተገቢ ነው ብል የሚያዯርግና አጀንዲ የሚያዘጋጅ ተወካይ ሉሰይም አንቀጽ . የጉባዔው አጠራር ሁኔታ የሚጠራበትን አስተማማኝና ውጤታማ የሆነ ጥሪ ማዴረጊያ ዘዳ ሇመወሰን ይችሊሌ፣ ይህ ሆኖ ባሌተገኘ ጊዜ ሇጉባዔዎች ሁለ የሚዯረጉ ጥሪዎች አገር አቀፌ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ  / ሁለም አክሲዮኖች በባሇአክሲዮኖች ስም ተመዝግበው በሚገኙባቸው ማህበሮች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከቱት ማስታወቂያዎች ፊንታ ጥሪው በማህበሩ ወጪ ሇእያንዲንደ ባሇአክሲዮን በሚሊክ የተመዘገበ ዯብዲቤ፣ ማህበርተኛው ሇዚሁ ዓሊማ ሇማህበሩ በሰጠው ኢሜይሌ ወይም ላሊ አስተማማኝ የኤሇክትሮኒክ ዘዳ ሉዯረግ ይችሊሌ።  / ማህበሩ ሊምጪው በሚሌ የወጡ አክሲዮኖች ባሇአክሲዮን የስብሰባ ጥሪዎች በተመዘገበ ዯብዲቤ የኤላክትሮኒክ ዘዳ እንዱዯርሱት ሇኩባንያው በጽሁፌ በጠየቀበት አኳኋን ሉሊኩሇት ይችሊለ፡፡ አንቀጽ . ምሌዓተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ በዴጋሜ ምሌዏተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔው መሰብሰብ ሳይችሌ የቀረ እንዯሆነ ሇሁሇተኛ ጊዜ የሚዯረገው የመጀመሪያው ጉባዔ በተጠራበት አኳኋን አንቀጽ . ምሌዓተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ በዴጋሚ የሚዯረግ የአስቸኳይ ወይም የሌዩ ጉባዔ ጥሪ አስቸኳይ ወይም ሌዩ ጉባዔ አስፇሊጊው ምሌዓተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ ምክንያት ሳይሰበሰብ የቀረ እንዯሆነ ሁሇተኛ ስብሰባ አስፇሊጊ ሆኖ ከተገኘም ሦስተኛ ስብሰባ በአንዴ ሳምንት ሌዩነት ውስጥ በአንቀጽ ፫፻፷፮ እና ፫፻፷፯ በተመሇከተው መሠረት መጠራት አሇበት፡፡ አንቀጽ . የጉባዔው የማስታወቂያ ጊዜ ጠቅሊሊ ወይም ሌዩ ጉባዔ እንዱሰበሰብ የሚዯረገው የመጀመሪያው ጥሪ ስብሰባው ከሚዯረግበት ቀን ሃያ አራት ቀናት በፉት መዯረግ አሇበት፡፡ አንቀጽ . በጉባዔው ጥሪ ማስታወቂያ ሊይ የሚገሇጹ  / የጉባዔው የጥሪ ማስታወቂያ የማህበሩን ስምና ዓይነት፤የማህበሩን ዋና ገንዘብ፣የምዝገባ ቁጥር፤ ዋና መሥሪያ ቤቱ የሚገኝበትን ቦታ፤ ሇአምጪው የሚቀመጡበትን ቦታና ጊዜ፤ የስብሰባውን ጊዜና ቦታ እንዱሁም ሇስብሰባው የሚቀርቡ አጀንዲዎችን  / ምሌዓተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ ምክንያት በዴጋሚ የሚዯረግ የስብሰባ ጥሪ ማስታወቂያ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () ሥር ከተመሇከቱት በተጨማሪ ጉባዔው ሳይካሄዴ የቀረበትን ቀን መጥቀስ አሇበት፡፡  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () እና () የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ የጉባዔውን አጀንዲ የሚያዘጋጀው ጥሪ አዴራጊው ነው።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ቢኖርም ከማህበሩ ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ ዴርሻ ጥያቄያቸውን በተቻሇ መጠን የስብሰባ ጥሪ ከመዯረጉ በፉት ካሌሆነም በአንቀጽ ፫፻፸ መሠረት የስብሰባ ጥሪ በተዯረገ በሦስት ቀናት ውስጥ ስብሰባውን ሇጠራው አካሌ በጽሁፌ ማቅረብ አሇባቸው።  / በሕግ ወይም በማህበሩ የመመሰረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ያሌተካተተ ማንኛውም ጉዲይ በጉባዔው ውይይት  / ምሌዓተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፷፰ እና ፫፻፷፱ በተመሇከቱት ዴንጋጌዎች መሠረት በተከታታይ በሚዯረጉ የስብሰባ ጥሪዎች መነሻነት ሇመጀመሪያው ጉባዔ በተያዘው አጀንዲ ሊይ ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ . የባሇአክሲዮኖች ወኪሌ  / አንዴ ባሇአክሲዮን በጉባዔው ስብሰባ ሊይ መሳተፌ ካሌቻሇ በወኪሌ አማካኝነት መሳተፌና ዴምፅ መስጠት ይችሊሌ፤ ባሇአክሲዮኑ በጉባዔው ሊይ ወኪሌ እንዱገኝ ካዯረገ ራሱ ሇመሳተፌና ዴምፅ ባሇሀብቶች፤ የአክሲዮኖች የአሊባ ጥቅም ሰጭና መያዣ የተቀበሇ ገንዘብ ጠያቂ ወኪሌ በሚመሇከት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፸ እና ፪፻፸፩ ዴንጋጌዎች አንቀጽ . ውሳኔ ሇማሳሇፌ መሟሊት ያሇባቸው  / ማንኛውም ጉባዔ ውሳኔ ማሳሇፌ የሚችሇው ምሌዓተ ጉባዔው የተሟሊ ሲሆንና በጉባዔው ከተገኙት ባሇአክሲዮኖች የአብሊጫውን የዴምፅ ዴጋፌ ሲያገኝ  / ሇሚተሊሇፈት ውሳኔዎች መሟሊት ያሇበት ምሌዓተ ጉባዔ የሚሰሊው የማህበሩን ዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) ካቋቋሙት አክሲዮኖች አንጻር ሆኖ ሇእያንዲንደ የጉባዔ ዓይነት በዚህ ሕግ በተወሰነው መሠረት ምሌዓተ ጉባዔ የሚታሰበው በሕግ መሠረት ዴምፅ የመስጠት መብት የላሊቸው አክሲዮኖች ከተቀነሱ በኋሊ ቀሪዎቹ አክሲዮኖች በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ባሊቸው ዴርሻ ወይም መዋጮ መሠረት  / የባሇአክሲዮኖች ጉባዔ ሇማዴረግ የሚያስፇሌገውን ምሌዓተ ጉባዔና ውሳኔ ሇማሳሇፌ የሚያስፇሌገውን ዴንጋጌዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ መሇወጥ አንቀጽ . ማህበሩ መሌሶ የገዛቸው አክሲዮኖች ዴምፅ የመስጠት መብት የማያስገኙ ስሇመሆኑ ማህበሩ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፸፭ ዴንጋጌ መሠረት መሌሶ በገዛቸው አክሲዮኖች ዴምፅ መስጠት አይችሌም፡፡ አንቀጽ . የአክሲዮኖች መመዝገቢያ ጊዜ ስም የተጻፇባቸው አክሲዮኖች ባሇሀብቶች በማህበሩ መዝገብ የሚጻፈበትና ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት የወጡ ሇአምጭው ተብል የተጻፇባቸውን አክሲዮኖች የያዙ ባሇአክሲዮኖች በጉባዔው ሊይ ሇመሳተፌ እንዱችለ አክሲዮኖቹ በማህበሩ እንዱቀመጡ የሚዯረግበት ጊዜ በመመስረቻ ጽሁፌ ሊይ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . የውክሌና ሥሌጣን በዲይሬክተሮች ቦርዴ ነው፤ ሆኖም የጊዜ ገዯቡ ስብሰባው ከሚጀመርበት ከሦስት ቀናት በፉት  / በባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ ሇመሳተፌ የሚሰጥ ውክሌና በሰነድች ማረጋገጫና ምዝገባ ኤጀንሲ ወይም ላሊ አግባብነት ባሇው ተቋም መረጋገጥ አንቀጽ . የጉባዔው ተሳታፉዎች መመዝገቢያ ሰነዴ  / በእያንዲንደ ጉባዔ ሊይ ባሇአክሲዮኖች በጉባዔው ሊይ በስብሰባው የተገኙትን ወይም ወኪሌ የሊኩትን የሚሰጠውን የዴምፅ ቁጥር የሚያሳይ ዝርዝር ስሇመሆኑ በማህበሩ ፀሏፉ መረጋገጥ አሇበት፡፡ አንቀጽ . የጉባዔው ሰብሳቢ  / የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ የጉባዔው ሰብሳቢ ይሆናሌ፤ ሰብሳቢው በማይኖርበት ጊዜ ምክትሌ ሰብሳቢ፣ምክትሌ ሰብሳቢ በማይኖርበት ጊዜ ያሇው፣ ቀዯምትነት ያሇው በማይኖርበት ጊዜ ዯግሞ  / ጉባዔው የተጠራው በማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርዴ፣ በኦዱተሮች፣ በፌርዴ ቤት በተሾመ ሰው፣ በሕግ በተፇቀዯሇት ላሊ የመንግስት ባሇሥሌጣን ወይም በመጨረሻው ሑሳብ አጣሪ የሆነ እንዯሆነ የጉባዔው ሰብሳቢ የሚሆነው ጥሪ ያዯረገው አካሌ ነው፡፡ አንቀጽ . የጉባዔው ዴምፅ ቆጣሪዎች  / ፇቃዯኛ ከሆኑ በባሇአክሲዮንነትም ሆነ በወኪሌነት ስም በጉባዔው ስብሰባ ሊይ ከተገኙት ውስጥ ከፌተኛ ዴርሻ ባሊቸው አባሊት መካከሌ በሚዯረግ በስምምነት የተወሰኑት ባሇአክሲዮኖች ዴምፅ ቆጣሪ ይሆናለ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የዴምፅ ቆጣሪ መሆን የሚችለት ባሇአክሲዮኖች ፇቃዯኛ ካሌሆኑ ወይም በጉባዔው የተገኙት ባሇአክሲዮኖች ላሊ ሰው መምረጥ ከፇሇጉ ስብሰባው እንዯተጀመረ የዴምፅ ቆጠራውን ሇማዴረግ የሚያስፇሌጉ ዴምፅ / በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ () እና () የተዯነገገው ቢኖርም በኤላክትሮኒክ ዘዳ የሚዯረግ ስብሰባን ዴምፅ ሇመቁጠር አስተማማኝ የሆነ የዴምፅ ቆጠራን አንቀጽ . የማህበሩን ሰነድች የማየት ወይም የተመሇከቱትንና በማህበሩ ጽህፇት ቤት የሚገኙትን ሰነድች በማንኛውም ጊዜ የማየት እና ቅጂዎችን ሀ) የማህበሩን የሑሳብ ሚዛን፣ የትርፌና ኪሳራ መግሇጫ እንዱሁም የንብረት ዝርዝር መዝገብ፤ ሇ) ባሇፈት የመጨረሻ ሦስት ተከታታይ ዓመታት በዲሬክተሮች ቦርዴና በኦዱተሮች ሇጠቅሊሊ ሏ) የጉባዔዎችን ቃሇ ጉባዔና በጉባዔው የተሳተፈ ባሇአክሲዮኖችን መመዝገቢያ ሰነዴ፤ መ) ሇጉባዔ የሚቀርበውን የውሳኔ ሀሳብ፤ ሠ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፲፩ ሥር የተመሇከተውን ሇማህበሩ ቅርበት ያሊቸው ሰዎች መዝገብ፤ ረ) በበጀት ዓመቱ በማህበሩ ውስጥ ከፌተኛ ክፌያ ሸ) የማህበሩን ባሇአክሲዮኖች ዝርዝር የያዘውን / ማንኛውም ባሇአክሲዮን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከቱትን ሰነድች ሇማየት ወይም ቅጂ ሇመውሰዴ ያቀረበው ጥያቄ በማህበሩ ተቀባይነት ካሊገኘ ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ሊሇው ላሊ የመንግስት አካሌ በማመሌከት ሰነድቹን የማየት እና ቅጅ የመውሰዴ መብት / ያሌተከፊፇለ አክሲዮኖችን በጋራ የያዙ ባሇአክሲዮኖችና አክሲዮኖችን በአሊባ ወይም በመያዣ የተመሇከቱ የማህበሩን ሰነድች ቅጅ የማግኘት አንቀጽ . ተጨማሪ መረጃ የማግኘት መብት ፩/ አንዴ ባሇአክሲዮን በአንቀጽ ፫፻፹፩ እና በላልች የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ከተመሇከቱት በተጨማሪ በጠቅሊሊ ጉባዔ አጀንዲ ተዯርጎ በቀረበ ጉዲይ ሊይ ከዴምዲሜ ሇመዴረስ የሚያስፇሌግ ተጨማሪ መረጃ አስፇሊጊውን መረጃ ሇጉባዔው መስጠት አሇበት፤ ሆኖም መረጃው ይፊ መዯረጉ በሕግ የተከሇከሇ ከሆነ ወይም በቦርደ እይታ ማህበሩ ሊይ ከባዴ ጉዲት የሚያዯርስ ከሆነ ቦርደ መረጃውን ይፊ ፪/ ቦርደ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ባሇአክሲዮን ክስ ማቅረብ ይችሊሌ፤ መረጃውን ይፊ ሊሇማዴረግ በቂ ምክንያት ያሇው መሆኑን ማህበሩ ካሊስረዲ በስተቀር፤ ክስ የቀረበሇት ፌርዴ ቤት ቦርደ የተጠየቀውን መረጃ እንዱሰጥ ትዕዛዝ መስጠት ፫/ ማህበሩ የአንዴ የተዛመደ ማህበሮች ቡዴን አባሌ የሆነ እንዯሆነ መረጃ የመስጠት ግዳታው ማህበሩ ከተቀሩት የቡዴኑ አባሊት ጋር ያሇውን ግንኙነት ጭምር ያካትታሌ፤ ማህበሩ እናት ማህበር ከሆነ ማህበሮችን የሚቆጣጠር ከሆነ መረጃ የመስጠት ግዳታው የቡዴኑ አባሊትን ሑሳቦች እንዱሁም ስሇተቀጥሊዎቹ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት መቅረብ ያሇበትን መረጃ ያካትታሌ፡፡ አንቀጽ . የባሇአክሲዮኖች ዴምፅ የመስጠት መብት / መዯበኛ ወይም ትርፌ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ሇያዘ ባሇአክሲዮን ዴምፅ የሚሰጠው ዋጋ ወይም ክብዯት የሚወሰነው በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ባሇአክሲዮኑ ባሇው ዴርሻ መጠን ይሆናሌ። / በሕግ መሠረት ዴምፅ የመስጠት መብትን የሚያሳጡ ሁኔታዎች ከላለ በስተቀር እያንዲንደ አክሲዮን ቢያንስ አንዴ ዴምፅ የመስጠት መብት አንቀጽ . ዴምፅ የመስጠት ገዯብ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ሉገዯብ ይችሊሌ፤ ሆኖም ዴምፅ የመስጠት ገዯብ በሁለም የአክሲዮኖች መዯቦች ሊይ ሌዩነት ሳይዯረግ በእኩሌነት ተፇጻሚ መሆን  / ማንኛውም ባሇአክሲዮን ስሇራሱ ወይም ሦስተኛ ወገንን ወክል ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት በሚያስነሱ ጉዲዮች ሊይ ዴምፅ መስጠት አይችሌም።  / በተሇይም የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ባሇአክሲዮን እንዱሁም በማህበሩ እና በራሳቸው ጥቅም መካከሌ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ግጭት በሚያስነሱ ጉዲዮች ሊይ ዴምፅ መስጠት አይችለም።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት ዴምፅ የመስጠት መብት የማያሰጡ አክሲዮኖችም አሇመሟሊቱን ሇመወሰን ቁጥር ውስጥ ይገባለ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ከመስጠት መቆጠብ የነበረባቸው ባሇአክሲዮኖች ዴምፅ በመስጠታቸው ምክንያት የማህበሩን ጥቅም የሚጻረር ውሳኔ ከተሊሇፇ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፺፩ መሠረት ውሳኔውን መቃወም ይቻሊሌ፡፡ አንቀጽ . ዴምፅን በነጻነት የመስጠት መብትን  / የጉባዔ ውይይት በቃሇ ጉባዔ መያዝ አሇበት፤ ቃሇ ጉባዔው በስብሰባው ሊይ በተገኙት ዲይሬክተሮች እና በማህበሩ ፀሏፉ ከተፇረመበት በኋሊ በቃሇ ጉባዔ መዝገብ ይገሇበጣሌ፤ ቃሇ ጉባዔው ወዯ መዝገብ በትክክሌ ስሇመገሌበጡ በማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ ወይም በላልች ሁሇት የቦርዴ አባሊት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው ቢኖርም፤ ጉባዔው ሥራ ከመጀመሩ በፉት ስብሰባው ሊይ ከተገኙት ባሇአክሲዮኖች መካከሌ በጉባዔው ሊይ በዲይሬክተሮች ቦርዴ እና በማህበሩ ፀሏፉ ምትክ ይቻሊሌ፤ እንዱህ ዓይነቱ ምርጫ በስብሰባው ጥሪ እንዯ አጀንዲ ባይያዝም ሉከናወን ይችሊሌ።  / የጉባዔው ቃሇ ጉባዔዎች በተሇይ ከዚህ በታች የተመሇከቱትን ጉዲዮች መያዝ አሇባቸው፡- መ) በጉባዔው የተገኙ የቦርዴ አባሊትን ስም፤ ሠ) በስብሰባው ሊይ የተገኙ አክሲዮኖችን ብዛትና ረ) ሇጉባዔው የቀረቡትን ሰነድች፤ ሰ) የውይይቱን አጭር ማጠቃሇያ፤ ሸ) የተሰጡትን ዴምጾች ውጤት፣ እና ቀ) ጉባዔው ያሳሇፊቸውን ውሳኔዎች፤ / ምሌዓተ-ጉባዔው ባሇመሟሊቱ ምክንያት ጉባዔው ሇመሰብሰብ ሳይችሌ የቀረ እንዯሆነ የጉባዔው ሰብሳቢ ይኸው በቃሇ ጉባዔ እንዱያዝ ያዯርጋሌ፡፡ አንቀጽ . የቃሇ ጉባዔ ቅጂዎች ወይም ግሌባጮች የቃሇ ጉባዔ ቅጂዎች ወይም በአጭር የተዘጋጁ ግሌባጮች ተቀባይነት የሚኖራቸው በዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ ወይም በስብሰባው ሊይ በተገኙ ሁሇት የቦርዴ አባሊት ትክክሇኛነታቸው ሲረጋገጥ ነው፡፡ አንቀጽ . ጉባዔውን ሇላሊ ጊዜ ስሇማስተሊሇፌ  /በጉባዔው ስብሰባ ሊይ ከተወከሇው ዋና ገንዘብ ቢያንስ ሇውይይት በቀረቡት አጀንዲዎች ሊይ በቂ የሆነ መረጃ የላሊቸው እንዯሆነ ስብሰባው ከሦስት ቀናት ሊሌበሇጠ ጊዜ እንዱተሊሇፌ መጠየቅ ይችሊለ፤  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው መብት በአጀንዲነት በተያዘ አንዴ ጉዲይ ሊይ ሉሰራበት የሚችሇው ሇአንዴ ጊዜ ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ . በስምምነት የሚዯረግ የሁለም  / ስሇ ባሇአክሲዮኖች ጉባዔ አጠራር የተመሇከተውን ሥርዓት ሳይከተለ ሁለም የማህበሩ ባሇአክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው በስምምነት ጉባዔ ማዴረግ በስብሰባው ሊይ እስከተገኙ ዴረስ በዚህ ሕግ መሠረት በጠቅሊሊ ጉባዔ ሥሌጣን ሥር በሚወዴቅ ማንኛውም ጉዲይ ሊይ መወያየት እና ውሳኔ አንቀጽ . የጉባዔው ውሳኔዎች ውጤት  / በሕግ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ መሠረት በጉባዔ መተሊሇፌ የሚችለ ውሳኔዎች በስብሰባው ሊይ ባሌተገኙ፣ ዴምፀ ተአቅቦ ባዯረጉ፣ በሀሳብ በተሇዩ፣ ችልታ በላሊቸዉ ወይም ዴምፅ የመስጠት መብት በተከሇከለ ባሇአክሲዮኖች ሊይ ሁለ ተፇጻሚ  / ማንኛውም በውሳኔው ጥቅሙ የተጎዲ ሰው በሕግና ዴንጋጌዎች በመቃረን የተሊሇፇ ውሳኔ ውዴቅ እንዱዯረግሇት ውሳኔው መተሊሇፈን ካወቀበት ጊዜ አንስቶ በተከታታይ ዘጠና ቀናት ውስጥ ሇፌርዴ ቤት ማመሌከት ይችሊሌ፤ ሆኖም ውሳኔው በንግዴ መዝገብ የገባ ከሆነ ስሇ ውሳኔው መተሊሇፌ በመቃወም ሇፌርዴ ቤት ማመሌከት የሚችሇው ውሳኔው በንግዴ መዝገብ ከገባበት ቀን አንስቶ በተከታታይ ስሌሳ ቀናት ውስጥ ብቻ ነው።  / ውሳኔውን ውዴቅ ሇማዴረግ ክስ የሚቀርበው የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት ቦታ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ይሆናሌ።  / አመሌካቹ ሇጊዜው ውሳኔው እንዱታገዴ ጥያቄ ሇፌርዴ ቤት ያቀረበ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ የማህበሩን ዋና ሥራ አስኪያጅ ወይም በክርክሩ ማህበሩን የወከሇው ላሊ ሰው ሀሳብ ከሰማ በኋሊ በጉዲዩ ሊይ ቢፇጸሙ በማህበሩ ወይም በክስ አቅራቢው ሊይ ውሳኔዎቹ ሇጊዜው እንዲይፇጸሙ ሉያግዴ ይችሊሌ።  / ፌርዴ ቤቱ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት እግዴ ቢሰጥ በማህበሩ ሊይ ያሌተገባ ኪሣራ ሉያዯርስ ይችሊሌ ብል ካመነ የእግዴ ጥያቄ አቅራቢው ሇኪሣራው ተመጣጣኝ የሆነ ዋስትና እንዱያቀርብ ወይም ገንዘብ እንዱያስይዝ ሉያዝ  / የጉባዔው ውሳኔ በፌርዴ ቤቱ ውዴቅ ከተዯረገ ባሇአክሲዮኖች ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / የዚህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች ሦስተኛ ወገኖች በቅን ሌቦና ያገኟቸውን መብቶች አያስቀሩም፡፡ አንቀጽ . ሰነድችን የማየት መብት በዚህ ሕግ አንቀጽ  የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም ባሇአክሲዮን መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከሚዯረግበት ቀን በፉት ባለት አስራ አምስት ተከታታይ ቀናት በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት የሚገኘውን የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ፤ የትርፌና ኪሣራ ሑሳብ፣ የዲይሬክተሮች ቦርዴንና የኦዱተሮችን ሪፖርት እንዱሁም የውሳኔ ሀሳቦችን ማየት ወይም ግሌባጭ መውሰዴ ወይም በራሱ ወጭ እንዱሊክሇት መጠየቅ አንቀጽ . መዯበኛ ጉባዔ የሚዯረግበት ጊዜ  / በየዓመቱ እያንዲንደ የሑሳብ ዓመት ከተዘጋበት ቀን ጀምሮ ባለት አራት ወራት ውስጥ አንዴ መዯበኛ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተወሰነው የአራት ወር ጊዜ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወዯ ስዴስት  / አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ ተጨማሪ መዯበኛ ጠቅሊሊ አንቀጽ . የመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሥሌጣን የዚህ ሕግ ላልች ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ  / የማህበሩን የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ፤ የትርፌና ኪሣራ ሑሳብ እንዱሁም የዲይሬክተሮች ቦርዴን ሪፖርት፣ የኦዱተሮችን ሪፖርት ካሇም የተቆጣጣሪ የማጽዯቅ፤ ወይም ያሇመቀበሌ፣ አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ በትርፌ አመዲዯብና አከፊፇሌ እንዱሁም በአጠቃሊይ ያሇፇውን የሑሳብ ዓመት ማጠቃሇያ የተመሇከቱ የሑሳብ ጉዲዮች ሊይ ውሳኔ የማሳሇፌ፤  / እንዯአስፇሊጊነቱ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊትን፣ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊትን ወይም አዱተሮችን  / ማህበሩ የግዳታ ወረቀቶችን እንዱያወጣ የመፌቀዴ ከተዯረገበት ጊዜ አንስቶ በአንዴ ዓመት ጊዜ ውስጥ በተሇያየ መጠን ከማህበሩ ሀብት ሃምሳ አንዴ በመቶ ወይም ከዚያ በሊይ የሚሆነውን መጠን ማስተሊሇፌ የተፇሇገ እንዯሆነ ይህን የመፌቀዴ፤ እና በዚህ ሕግ ሇአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ በግሌጽ ተሇይተው ከተሰጡት ጉዲዮች በስተቀር በላልች የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ በሚወስንባቸው ጉዲዮች ሊይ አንቀጽ . የጥቅም ግጭት ያሇበት ውሌ የማህበሩን ሀብት አስር በመቶና በሊይ የሚሸፌን ሲሆን  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ ሥር የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች ቢኖሩም የጥቅም ግጭት ያሇበት ውሌ የማህበሩን ሀብት አስር በመቶ ወይም ከዚያ በሊይ የሚያህሌ ንብረት የሚሸፌን ከሆነ ውለ እንዱዯረግ የማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ በቅዴሚያ ፇቃዴ  / ከማህበሩ ጥቅም ጋር ሉጋጭ የሚችሌ ጥቅም ያሇው ዲይሬክተር፣ ሥራ አስኪያጅ፣ ወይም ባሇአክሲዮን የጥቅም ግጭት መንስዔ ሉሆኑ ስሇሚችለ ጉዲዮች በተሇይም የጥቅም ግጭቱ ዓይነት፣ መጠን እና የመሳሰለትን በተመሇከተ የተሟሊና ትክክሇኛ መረጃ ነጻ እና ገሇሌተኛ ሇሆነው የማህበሩ የውጭ ኦዱተር  / የማህበሩ የውጭ ኦዱተር የጥቅም ግጭት መኖሩን እና አሇመኖሩን፣ ካሇም የጥቅም ግጭቱን መንስኤ፣ ዓይነት፣ መጠን እና ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት ከማህበሩ ጋር ቅርበት ያሇውን ሰው ማንነት በመሳሰለት ጉዲዮች ሊይ የተሟሊ መረጃ ማጠናቀር አሇበት፤ የሰበሰበውን መረጃ እና የራሱን ምክረ ሀሳብ ውለ ከመዯረጉ በፉት ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ  / ከማህበሩ ጥቅም ጋር ሉጋጭ የሚችሌ ጥቅም ከስምምነቱ የሚያገኝ የማህበሩ ዲይሬክተር ወይም ላሊ ሰው ባሇአክሲዮን ቢሆንም ጠቅሊሊ ጉባዔው ስምምነቱን በተመሇከተ ሲወስን ዴምፅ መስጠት የሇበትም። የሚወዴቅ የጥቅም ግጭት ሉፇጥር የሚችሌ ውሌ እንዱዯረግ ጠቅሊሊ ጉባዔው ከፇቀዯበት ጊዜ አንስቶ ዘገየ ቢባሌ በሰባ ሁሇት ሰዓታት ውስጥ እንዱዯረግ ስሇተፇቀዯው ውሌ ዝርዝር መረጃ የያዘ ሪፖርት ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብነት ሊሇው ላሊ የመንግስት መሥሪያ ቤት ማቅረብ እና በማህበሩ ዴረ-ገጽ እንዱወጣ ማዴረግ አሇባቸው፤ ሪፖርቱ የሚከተለትን ማካተት አሇበት፡- የሚዯረገው ክፌያ ዓይነት እና መጠን፤ እና ሏ) ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት ያሇበትን ዲይሬክተር፣ ባሇአክሲዮን ወይም ላሊ ከማህበሩ ጋር ቅርበት ያሇውን ሰው ስም፣ ሇጥቅም ግጭቱ መንስዔ የሚሆነው በማህበሩ እና ከማህበሩ ጋር ውሌ በገባው ዴርጅት ውስጥ ያሇውን ቀጥተኛም ሆነ ተዘዋዋሪ ጥቅም፤ በተመሇከተው አኳኋን በባሇአክሲዮኖች ጉባዔ በቅዴሚያ ተፇቅድ ሪፖርት ያሌተዯረግ ስምምነት አይጸናም፤ በመሆኑም በማህበሩ፣ በባሇአክሲዮኖች ወይም በገንዘብ ጠያቂዎች ጥያቄ የቀረበሇት እንዯሆነ ፌርዴ ቤት ውለ እንዱፇርስ ማዘዝ ይችሊሌ፤ ፌርዴ ቤቱ ውለ እንዱጸና የሚፇቅዯው ከውለ መፌረስ ይሌቅ የውለ መጽናት ሇማህበሩ የበሇጠ እንዯሚጠቅም ግሌጽ የሆነ እንዯሆነ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የቀረበው ጥያቄ ተቀባይነት አግኝቶ የጥቅም ግጭት ያሇበት ውሌ ሲፇርስ ማህበሩ በውለ ምክንያት ሇዯረሰበት ጉዲት ካሣ የማግኘት መብት አሇው፤ በተጨማሪም ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት ያሇበት ውሌ የገባው ዲይሬክተር፣ ባሇአክሲዮን ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከማህበሩ ጋር ቅርበት ያሇው ላሊ ሰው በውለ ምክንያት ያገኘውን ትርፌ ከነሕጋዊ ወሇደ ሇማህበሩ መስጠት አሇበት፡፡ አንቀጽ . ሌዩ መርማሪ መሾም ተሇይተው የተመሇከቱ የማህበሩ ሥራዎች በማህበሩ እና በባሇአክሲዮኖች ሊይ ያሊቸው ተጽዕኖ እንዱሁም ከሕግና ከመሌካም የንግዴ አሰራር አንጻር ምን ያህሌ ተገቢ እንዯሆኑ ገምግሞ ዘገባ የሚያቀርብ ሌዩ መርማሪ እንዱሾም ሇማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሀሳብ ማቅረብ ይችሊለ፤ ይህ ዓይነቱ ሀሳብ ሇ) የምርመራውን አዴማስ መግሇጽ፤ አሇበት።  / ሇማህበሩ አገሌግልት የሚያቀርብን ሰው እንዱሁም ማህበሩ አባሌ የሆነበት ቡዴን አባሌ በመሆኑ የጥቅም ግጭት ሉፇጠርበት የሚችሌን ማህበር  / የማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሌዩ መርማሪ እንዱሾም የቀረበሇትን ሀሳብ ውዴቅ ያዯረገ እንዯሆነ በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ 1/10ኛ (ከአስር አንዴ እጅ) የሚወክለ አክሲዮኖች ያለዋቸው ማህበርተኞች ጥያቄያቸውን ሇፌርዴ ቤት ማቅረብ ይችሊለ፤ ፌርዴ ቤቱ የማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሌዩ መርማሪ እንዱሾም ትዕዛዝ መስጠት አሇበት፤ ማህበሩ የምርመራው አዴማስ በማህበሩ ወይም በሦስተኛ ወገን ጥቅም ሊይ ከባዴ ጉዲት እንዯሚያዯርስ ካስረዲ ፌርዴ ቤቱ ጉዲቱ እንዲይዯርስ የምርመራውን አዴማስ ማሻሻሌ ይችሊሌ።  / ሌዩ መርማሪው ስሊዯረገው ምርመራ ውጤት በጽሁፌ ዘገባ ሇማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ማቅረብ አሇበት፤ የዘገባውን ቅጂ ማህበርተኞች  / ሇሌዩ መርማሪው የሚገባውን የዴካም ዋጋ ጥያቄ የምርመራው ውጤት የሕግ፣ የማህበሩ መመስረቻ መጣስን ያሳየ እንዯሆነ ሌዩ መርማሪ እንዱሾም የጠየቁት ባሇአክሲዮኖች ሇመርማሪው የከፇለትን ገንዘብ ማህበሩ የመመሇስ ግዳታ አሇበት።  / ሌዩ መርማሪ እንዱሾም የሚቀርብ ሀሳብ የማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመዯረጉ ከሠሊሳ ቀናት በፉት ሇማህበሩ ቦርዴ መቅረብ አሇበት፡፡ አንቀጽ . በጉባዔ የመሳተፌ መብት  / ተቃራኒ ዴንጋጌ ቢኖርም፤ ማንኛውም ባሇአክሲዮን የያዘው የአክሲዮን ብዛት ግምት ውስጥ ሳይገባ  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ አንቀጽ . ምሌዓተ-ጉባዔ እና የዴምፅ ብሌጫ  / በመጀመሪያው የመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ጥሪ ዴምፅ የመስጠት መብት ካሊቸው አክሲዮኖች ውስጥ ቢያንስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) አንዴ አራተኛ የሚወክለ ባሇአክሲዮኖች ወይም ወኪልች  / ምሌዓተ ጉባዔ የሚሰሊው በባሇአክሲዮኖች ቁጥር ሳይሆን በተወከሇው የዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) መጠን ነው፤ ጉባዔው ሕጉ በሚያዘው ሥርዓት እስከተጠራ እና አስፇሊጊው የዋና ገንዘብ መጠን እስከተወከሇ  / በሁሇተኛው ጥሪ ዴምፅ የመስጠት መብት ያሊቸው አክሲዮኖች የሚወክለት ዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) ጉባዔውን ማካሄዴና ውሳኔዎችን ማሳሇፌ ይቻሊሌ* አክሲዮኖች አብዛኛውን ካፒታሌ በሚወክለት ዴምፅ ከተዯገፈ ነው፤ ሇዴምፅ ብሌጫ አቆጣጣር ዴምፅ ስሇማህበሩ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔዎች አንቀጽ . ሰነድችን የማየት መብት ከመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ስብሰባ በፉት ባሇአክሲዮኖች የማህበሩን ሰነድች የማየትና ግሌባጮችን የመውሰዴ መብት የሚመሇከቱት የዚህ ሕግ አንቀጽ  ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው ሇአስቸኳይ ጠቅሊሊ አንቀጽ . የአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሥሌጣን አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔው የሚከተለት ሥሌጣንና  / የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፌ የማሻሻሌ፤  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ የማሳዯግ ወይም የመቀነስ፣  / የማህበሩን ዜግነት የመሇወጥ፤  / ማህበሩ እንዱፇርስ፤ ወዯ ላሊ ዓይነት የንግዴ  / ላልች በሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ በዚህ ጉባዔ እንዱታዩ ተሇይተው የተሰጡትን ጉዲዮች የመወሰን፤  / በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ () ሊይ የተመሇከተው ቢኖርም የማህበሩን ባሇአክሲዮኖች ስም፣ አዴራሻ፣ ዜግነት፣ የያዙት የአክሲዮን ብዛትና የተከፇሇውን የገንዘብ መጠን በተመሇከተ የሚዯረጉ ሇውጦች የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፌ እንዯማሻሻሌ አንቀጽ . በጉባዔ የመሳተፌ መብት ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም፤ ማንኛውም ባሇአክሲዮን በአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ሊይ የመሳተፌ መብት አንቀጽ . ስሇአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ዴምፅ  / የአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ የጸና የሚሆነው በጉባዔው የተገኙት ዴምፅ የመስጠት መብት ያሊቸው አክሲዮኖች ከወከለት ካፒታሌ ሁሇት ሦስተኛውን በሚወክለት ዴምፅ ከተዯገፇ ነው፤ ያሌሰጡም ሆነ ዴምፅ ያሌተጻፇባቸው የዴምፅ መስጫ ወረቀቶች ግምት ውስጥ አይገቡም።  / አስቸኳይ ጉባዔው የማህበሩን ዜግነት መሇወጥ የሚችሇው ዴምፅ የመስጠት መብት ያሊቸውን ባሇአክሲዮኖች ሙለ ዴጋፌ ያገኘ እንዯሆነ ነው።  / አስቸኳይ ጉባዔው አንዴ ባሇአክሲዮን ከፇቃደ ውጪ ተጨማሪው ገንዘብ ከማህበሩ መጠባበቂያ ገንዘብ ወይም ሉከፊፇሌ ከሚችሌ ትርፌ የሚከፇሌ ካሌሆነ በስተቀር፤ በነባር አክሲዮኖች ሊይ የተጻፇውን ዋጋ የሚቻሇው የባሇአክሲዮኖች ሙለ ዴጋፌ የተገኘ ሀ) በመጀመሪያው ጥሪ ዴምፅ የመስጠት መብት ካሊቸው አክሲዮኖች ውስጥ ቢያንስ የማህበሩን ባሇአክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው የተገኙ ሇ) በሁሇተኛው ጥሪ ዴምፅ የመስጠት መብት ካሊቸው አክሲዮኖች ውስጥ ቢያንስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ አንዴ አራተኛ የሚወክለ ባሇአክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው የተገኙ ሏ) በሦስተኛው ጥሪ ዴምፅ የመስጠት መብት ያሊቸው አክሲዮኖች የሚወክለት ዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) ግምት ውስጥ ሳይገባ ባሇ አንቀጽ . ማህበሩ የመውጣት መብት  / የማህበሩን ዓሊማ ወይም ዓይነት ሇመሇወጥ፣የተሊሇፇ  / ባሇአክሲዮኖች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ መሠረት ከማህበሩ መውጣት የፇሇጉ ሀ) ውሳኔ በተሰጠበት ስብሰባ ሊይ የተገኙት ባሇአክሲዮኖች ስብሰባው ከተጠናቀቀበት ቀን ሇ) ውሳኔ በተሰጠበት ስብሰባ ያሌተገኙ ባሇአክሲዮኖች ውሳኔው በአገር አቀፌ ጋዜጣ እና በማህበሩ ዴረ ገፅ ከወጣበት ቀን አንስቶ ባለት አስራ አምስት ቀናት ውስጥ፤ ከማህበሩ የመውጣት ውሳኔያቸውን በዯብዲቤ ወይም ላልች አግባብነት ባሊቸው ኤላክትሮኒክ ዘዳዎች ሇማህበሩ ዋና ሥራ የአክሲዮናቸው ዋጋ በገበያ ሊይ የተወሰነ ከሆነ ከስብሰባው ቀን በፉት በነበሩት ስዴስት ወራት በመጨረሻው የሑሳብ ዓመት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ውስጥ በተመሇከተው የማህበሩ ሀብት ውስጥ አክሲዮኖቻቸው በሚወክለት መጠን ታስቦ / በዚህ አንቀጽ የተመሇከተውን ከማህበሩ የመውጣት አንቀጽ . የአንዴን መዯብ ባሇአክሲዮኖች መብቶች  / ጠቅሊሊ ጉባዔው የአንዴን መዯብ ባሇአክሲዮኖች መብቶች ሇመሇወጥ የሚያስተሊሌፇው ውሳኔ የፀና ባሇአክሲዮኖች ሌዩ ጉባዔ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፻  / ጠቅሊሊ ጉባዔው የአንዴን መዯብ ባሇአክሲዮኖች መብቶች ሇመሇወጥ ውሳኔ ያሳሇፇ እንዯሆነ ሌዩ ጉባዔው ውሳኔው በተሊሇፇ በስሌሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ስብሰባ በማዴረግ በጉዲዩ ሊይ የራሱን ውሳኔ አንቀጽ  ሰነድችን የማየት መብት የዚህ ሕግ አንቀጽ  ዴንጋጌ በሌዩ ጉባዔ ሊይም አንቀጽ . የሌዩ ጉባዔው ምሌዓተ ጉባዔና ዴምፅ ብሌጫ  / በሌዩ ጉባዔ ውሳኔ ሇማሳሇፌ ምሌዓተ ጉባዔ የመዯቡ አባሌ ባሇአክሲዮኖች ከሚወክለት ዋና ሀ) በመጀመሪያው ጥሪ ቢያንስ ግማሽ፤ ሇ) በሁሇተኛው ጥሪ ቢያንስ ሲሦ፤ ሏ) በሶስተኛው ጥሪ ቢያንስ ሩብ፤ ዴርሻ የሚወክለ ባሇአክሲዮኖች ራሳቸዉ ወይም በወኪልቻቸው / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ሥር ስሇ  / የዕዲ ሰነዴ ማሇት አውጪው ማህበር ሇዕዲ ሰነዴ ያዥ የተወሰነ ወሇዴ በተወሰነ ጊዜ ሇመክፇሌ እና  / እኩሌ ዋጋ የተጻፇባቸው በአንዴ ዙር የሚወጡ የዕዲ ሰነድች ሇዕዲ ሰነዴ ያዦች እኩሌ መብት ይሰጣለ፡፡ አንቀጽ . የዕዲ ሰነድችን ማውጣት ስሇመቻሌ አንዴ የአክሲዮን ማህበር የዕዲ ሰነድችን በማውጣት  / ዋና ገንዘቡ በሙለ የተከፇሇ ከሆነ፤ እና  / ቢያንስ ሇአንዴ ዓመት ሥራ ሊይ ቆይቶ በማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ የጸዯቀ የሑሳብ ሚዛን ካሇው፤ ነው፡፡ አንቀጽ . መውጣት የሚችሇው ከፌተኛ የዕዲ ሰነዴ  / አንዴ ኩባንያ የዕዲ ሰነድችን በማውጣት መበዯር የሚችሇው የገንዘብ መጠን በጸዯቀው የመጨረሻ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ውስጥ ከተመሇከተው የተከፇሇ የማህበሩ ዋና ገንዘብ ሉበሌጥ አይችሌም።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ሀ) የማህበሩ የማይንቀሳቀስ ንብረት ሇዕዲ ሰነድች መያዣ ተዯርጎ የተሰጠ እንዯሆነና የወጡትም የዕዲ ሰነድች ዋጋ ከመያዣው ዋጋ 2/3 (ሁሇት ሦስተኛ) የማይበሌጥ እንዯሆነ፤ ወይም ሇ) ከተከፇሇው የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሊይ የወጡት የዕዲ ሰነድች በተመዘገቡ ዋስትናዎች ወይም በመንግስት በወጡ የግምጃ ቤት ሰነድች ወይም መንግስት ዋስትና በገባሊቸው ቦንድች ዋስትና የመውጫቸው ጊዜ ከዕዲ ሰነድች መክፇያ ጊዜ የማይቀዴም እንዯሆነ ወይም መንግስት ወይም አንዴ የመንግስት መሥሪያ ቤት በየዓመቱ እንዯሆነ፤ አንዴ ማህበር በሀብትና ዕዲ ሑሳብ ገንዘብ በሊይ የተጻፇባቸው ዋጋ ያሊቸው የዕዲ / የዕዲ ሰነድች ዋጋ ተመሌሶ ሙለ በሙለ እስኪከፇሌ ዴረስ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሇ) መሠረት በዋስትና የተሰጡት ሰነድች በባንክ ውስጥ መቀመጥ አሇባቸው፤ ሇዕዲ ሰነዴ ያዥ የሚከፇሇውን ወሇዴ እና ዋስትና የተገባሊቸውን የዕዲ ሰነድች ዋጋ ጥቂት በጥቂት ሇመክፇሌ አስፇሊጊ በሆነው መጠን ሇእነዚህ የዋስትና ሰነድች በየዓመቱ የሚከፇሇው ገንዘብ በባንክ በዝግ ሑሳብ መቀመጥ ይኖርበታሌ። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ገዯብ የማይንቀሳቀስ ንብረት ሇማፌራት በሚወሰዴ ብዴር ኩባያንዎች ሊይ ተፇፃሚ አይሆንም፡፡ አንቀጽ . የዕዲ ሰነድችን ያወጣ ማህበር ግዳታዎች  / ባውጪው ማህበር ተመሌሰው የተገዙ የዕዲ ሰነድች ይሰረዛለ፤ እንዯገና ሇሽያጭም መቅረብ አይችለም።  / የዕዲ ሰነድችን ያወጣ ማህበር ዋና ገንዘቡን መቀነስ የሚችሇው ዋጋቸው ከነወሇዴ ሇአበዲሪዎች ተከፌል በተሰረዙት የዕዲ ሰነድች መጠን ነው፡፡ አንቀጽ . የዕዲ ሰነድችን ባወጣ ማህበር የሚዯረግ በአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው ቢኖርም፤ በመክሰር ምክንያት የማህበሩን ዋና ገንዘብ መቀነስ የግዴ በሆነ ጊዜ የማህበሩ ዋና ገንዘብ እና በሕግ የተወሰነው የመጠባበቂያ ገንዘብ በመዘዋወር ሊይ ካለት ዋጋቸዉ ያሌተከፇለ የዕዲ ሰነድች ዋጋ መጠን እስኪስተካከሌ ዴረስ በሕግ ሇተወሰነው የመጠባበቂያ ገንዘብ የሚዯረገው ተቀናሽ የሚሰሊው የዕዲ ሰነድቹ በወጡበት ጊዜ የነበረውን የዋና ገንዘብ መጠን መሠረት በማዴረግ መሆን አሇበት፡፡ አንቀጽ . የዕዲ ሰነድች ስሇሚወጡበት ዋጋ  / የዕዲ ሰነድችን ከተጻፇባቸው ዋጋ ከፌ አዴርጎ  / በሌዩ ሁኔታ በሕግ ካሌተዯነገገ በስተቀር የዕዲ ሰነድቹን ሊያቸው ሊይ ከተጻፇው ዋጋ ዝቅ አዴርጎ አንቀጽ . የዕዲ ሰነዴ የምስክር ወረቀት ይዘት የዕዲ ሰነዴ የምስክር ወረቀት የሚከተለትን ጉዲዮች  / የማህበሩን ስም፣ ዓሊማ፣ ዋና መሥሪያ ቤት እና በንግዴ መዝገብ የተመዘገበበትን ቦታ፤  ማህበሩ የተመሰረተበትንና የሚቆይበትን ጊዜ፤  / የዕዲ ሰነድች በወጡ ጊዜ ማህበሩ ያሇው የተከፇሇ  / ጠቅሊሊ ጉባዔው የዕዲ ሰነድችን ሇማውጣት ውሳኔ የዕዲ ሰነዴ የምስክር ወረቀቱ ተከታታይ ቁጥርና የመክፇያውን ቀን እንዱሁም ዕዲው የሚመሇስበትን  / የወጡት የዕዲ ሰነድችን ሌክ እና ከዕዲ ሰነደ ጋር የተያያዙ ሌዩ ዋስትናዎችን፣ እንዱሁም እነዚህ  / አስቀዴሞ የወጡ ነገር ግን ቀስ በቀስ ተከፌሇው ያሊሇቁ የዕዲ ሰነድችን ሌክ እና የተገባሊቸዉን ሰነድቻቸውን ወዯ አክሲዮን ሇመሇወጥ የተሰጣቸውን መብት ተግባራዊ የሚያዯርጉበትን ጊዜ እንዱሁም አንቀጽ . አክሲዮኖችን የሚመሇከቱ ዴንጋጌዎች በዚህ ሕግ ስሇአክሲዮኖች አሇመከፊፇሌ፣ አክሲዮኖች ስሇሚወጡባቸው ዘዳዎች፣ ስሇአክሲዮኖች መተሊሇፌ እና መቃወሚያዎች የተዯነገጉት ዴንጋጌዎች በዕዲ አንቀጽ . ስሇዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ ጉባዔ  / በአንዴ ጊዜ የወጡ የዕዲ ሰነዴ ያዦች የጋራ ጥቅሞቻቸውን ሇማስከበር ሲባሌ ከዚህ በታች ባለት አንቀጾች በተመሇከቱት ሁኔታዎች ራሳቸውን ሕጋዊ ሰውነት በተሰጠው የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን  / ማንኛውም ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም በአንዴ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን ውስጥ የሚገኙ የዕዲ ሰነዴ ያዦች በማንኛዉም ጊዜ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ አንቀጽ . የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ አጠራርና አካሄዴ  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ በማህበሩ ወይም የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን ወኪሌ ሰይሞ እንዯሆነ በወኪለ ወይም ካሌተከፇለ የዕዲ ሰነድች ውስጥ ሃያ በመቶ ዴርሻ ባሊቸው የዕዲ ሰነዴ ያዦች ሉጠራ ይችሊሌ።  / በዚህ ሕግ ስሇ ባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ አጠራር እና ስሇስብሰባው አካሄዴ የተዯነገጉት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው በዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ አጠራርና አካሄዴ ሊይም ተፇፃሚ ይሆናለ።  / ባሇዕዲ የሆነው ማህበር ወይም ሇብዴሩ ዋስ የሆነ ኩባንያ ዲይሬክተሮች፣ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት፣ ኦዱተሮች፣ ሠራተኞች በዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ ሊይ ሇዕዲ ሰነዴ ያዦች ወኪሌ ሇመሆን አይችለም።  / ዋጋቸው በማህበሩ የተከፇሇ የዕዲ ሰነድች የያዙ ሰዎች በጉባዔዎች ሊይ ተሳታፉ ሇመሆን አይችለም።  / ማህበሩ መሌሶ የገዛቸው የዕዲ ሰነድችን ይዞ በጉባዔው ተሳታፉ ሉሆን አይችሌም፤ ይህ ክሌከሊ ከባሇዕዲው ማህበር ዋና ገንዘብ ቢያንስ ሠሊሳ በመቶ በያዙ ላልች የንግዴ ማህበራት ሊይም ተፇጻሚ  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች የሚያካሂዶቸውን ጉባዔዎች ሇመጥራት እና ሇማካሄዴ አስፇሊጊ የሆኑ ወጪዎችን ሁለ የሚሸፌነው ባሇ ዕዲው ማህበር ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ . የጉባዔው ሥሌጣን  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ ሇዕዲ ሰነዴ ያዦች ጥቅም ጥበቃና ሇብዴር ውለ አፇፃፀም የሚያሰፇሌጉት አስፇሊጊ ስሇሆኑ ወጪዎች ውሳኔ ይሰጣሌ። በሁለም የዕዲ ሰነዴ ያዦች ሊይ ተፇፃሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ∙ ባሇዕዲው ማህበር ባቀረባቸው ሀሳቦች ሊይ  / የዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () አጠቃሊይ ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ የዕዲ ሰነዴ ሀ) የማህበሩ ዓይነት ወይም ዓሊማ እንዱሇወጥ፤ ሇ) ማህበሩ ከላሊ ማህበር ጋር እንዱቀሊቀሌ ወይም ወዯ ሁሇትና ከዚያ በሊይ ማህበር እንዱከፇሌ፤ ሏ) በነባር የዕዲ ሰነድች ሊይ የቀዯምትነት መብት የሚያስገኙ ላልች የዕዲ ሰነድች እንዱወጡ፤ ባሇዕዲው ማህበር በሚያቀርባቸዉ ሀሳቦች ሊይ / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የቀረቡትን ሀሳቦች እንዱመሇስሊቸዉ ሇሚጠይቁ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ሀሳቦቹን ተግባራዊ ካዯረገበት ቀን አንስቶ ባሇው የሦስት ወራት ጊዜ ውስጥ መክፇሌ ይኖርበታሌ። / ጉባዔው ኩባንያው የብዴር ሁኔታዎቹን ሇመሇወጥ በሚያቀርበው ሀሳብ ሊይ ሉመክር ይችሊሌ። / ጉባዔው የዕዲ ሰነዴ ያዦችን ግዳታ ሉያከብዴ በተሇይም ተጨማሪ ገንዘብ እንዱያበዴሩ ሇማስገዯዴ እንዱሁም በሙለ ስምምነት ካሌሆነ በስተቀር የዕዲ ሰነድች በአክሲዮኖች እንዱሇወጡ ሉፇቅዴ ወይም በቡዴኑ ውስጥ በሚገኙ የዕዲ ሰነዴ ያዦች መካከሌ አንቀጽ . ሇውሳኔዎች መጽናት የሚያስፇሌጉ  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ ዴምፅ የመስጠት መብት ካሊቸው የዕዲ ሰነድች ቢያንስ አንዴ ሦስተኛውን የያዙት አባሊት በአካሌ ወይም በወኪልቻቸው አማካኝነት ከተገኙ ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ መሳተፌ ከቻለ ውሳኔዎችን ሇማሳሇፌ ይችሊሌ።  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  የተመሇከተውን ጉዲይ ሇመወሰን ከዕዲ ሰነዴ ያዦች ¾ (ሦስት አራተኛ) በአካሌ ወይም በወኪልቻቸው አማካኝነት መገኘት ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ መሳተፌ አሇባቸው።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () የተመሇከተው ምሌዏተ ጉባዔ በመጀመሪያው ጉባዔ በተፇጸመበት ሁኔታና ጊዜ ሁሇተኛ ጉባዔ ይጠራሌ፤ ይህም ጥሪ በመጀመሪያው ጥሪ የነበረውን አጀንዲ፣ ያሇፇውን ጉባዔ ቀንና ውጤቱን ማመሌከት አሇበት፤ በሁሇተኛው ጥሪ የተሰበሰበው ጉባዔ የተገኙትን የዕዲ ሰነድች ቁጥር ግምት ውስጥ ሳያስገባ ውሳኔ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም፤ በአንቀጽ  በተመሇከቱት ጉዲዮች ሊይ ሇመወሰን በተጠራው በሁሇተኛው ጉባዔ ሊይ የዕዲ ሰነድችን ሃምሳ በመቶ የያዙ አባሊት ካሌተገኙ በዚያው የጥሪ ሁኔታና ጊዜ ሦስተኛ ጉባዔ ይጠራሌ፤ ይኸው ጉባዔ ውሳኔ ማሳሇፌ የሚችሇው የዕዲ ሰነድችን አንዴ አራተኛውን የያዙ አባሊት ወይም ወኪልቻቸው  / በዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ ውሳኔ ሉተሊሇፌ የሚችሇው በጉባዔው ከተገኙት የዕዲ ሰነዴ ያዦች በአብሊጫው  / የዕዲ ሰነድችን ወዯ አክሲዮን መሇወጥን ወይም በአንዴ ቡዴን ውስጥ በሚገኙ የዕዲ ሰነዴ ያዦች መካከሌ ሌዩነት የሚያዯርጉ ሁኔታዎች መፌጠርን ከሚመሇከተው በስተቀር በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፲፰ ውስጥ በተዯነገጉት ጉዲዮች ሊይ የሚሰጡ ውሳኔዎች በጉባዔው ከተገኙት የዕዲ ሰነዴ ያዦች በሁሇት ሦስተኛ ዴምፅ መዯገፌ አሇባቸው።  / እያንዲንደ የዕዲ ሰነዴ ቢያንስ አንዴ ዴምፅ የመስጠት መብት የሚያሰጥ ሆኖ፤ የዕዲ ሰነድቹ ሇያዦቻቸው የሚያሰጡት ዴምፅ የመስጠት መብት የዕዲ ሰነድቹ ከጠቅሊሊው የብዴር ገንዘብ ውስጥ ካሊቸው የዴርሻ መጠን ጋር የተመዛዘነ መሆን አንቀጽ . አንዲንዴ ውሳኔዎችን በፌርዴ ቤት  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት የተሰጡ ውሳኔዎች ጉባዔ በተዯረገ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ በማህበሩ ወይም በዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን ወኪልች ወይም እነርሱ በላለ ጊዜ በማንኛውም የዕዲ ሰነዴ ያዥ ሇፌርዴ ቤት ቀርበው መጽዯቅ ይኖርባቸዋሌ፤ ውሳኔዎቹ በፌርዴ ቤት ካሌጸዯቁ  / ውሳኔዎቹን የተቃወሙ ወይም በጉባዔው ያሌተገኙ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ውሳኔው እንዲይጸዴቅ መቃወም አንቀጽ . የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን ወኪልች  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () እና () በተመሇከተው ምሌዓተ ጉባዔ እንዱሁም በአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () በተጠቀሰው የዴምፅ ብሌጫ መሠረት በጠቅሊሊ ጉባዔው በሚሾሙ በአንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ወኪልች ሉወከሌ ይችሊሌ፤ ጉባዔው በማንኛውም በተመሇከተው ምሌዓተ ጉባዔና ዴምፅ ብሌጫ መሠረት የወኪልችን ሥሌጣንና የሚከፇሊቸውን የሥራ ክፌያ ይወስናሌ፤ ክፌያው የሚሸፇነውም  / ወኪልች በአግባቡ በተጠራ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ ጉባዔ ያሌተሾሙ እንዯሆነ እና አስቸኳይ በሆነ ጊዜ በባሇዕዲው ኩባንያ ወይም ከጠቅሊሊ የዕዲ ሰነድች አምስት በመቶ የያዙ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ሲጠይቁ ፌርዴ ቤት ወኪልችን ሇመሾም ወይም  / የዚህ ሕግ አንቀፅ ፬፻፲ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ በዕዲ ሰነዴ ያዦች ወኪሌ አሿሿም ሊይ ተፇፃሚ አንቀጽ . የወኪልች ሥሌጣን በዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ ጉባዔ በላሊ ሁኔታ ካሌተወሰነ በስተቀር ወኪልች የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን የጋራ ጥቅም በሆኑ ጉዲዮች ሊይ በቡዴኑ ስም ከዚህ  / ማንኛውንም የአስተዲዯር ሥራ የመፇፀም በተሇይም  / ቡዴኑን በፌርዴ ቤት ወይም በማንኛውም ላሊ  / የዕዲ ሰነድችን ሇመክፇሌ በሚዯረግ የዕጣ አወጣጥ አንቀጽ . ባሇዕዲው ማህበር በከሰረ ጊዜ ወኪልች  / የባሇዕዲው ማህበር ዕዲ የመክፇሌ አቅም እየቀነሰ ከሄዯ ወይም ዕዲውን መክፇሌ ካቋረጠ እንዯነገሩ ሁኔታ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ ዕዲን መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት የማህበሩን ዕዲ ያዦች ቡዴን ወኪሌ ተሹሞ እንዯሆነ በቡዴኑ ሇታቀፈ ሁለ የባሇመብትነታቸውን ማስረጃ  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች ወኪሌ በዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ ጉባዔ ዴምፅ እንዱሰጥ የተወከሇ እንዯሆነ በኪሣራ በሚያዯርጓቸው ጉባዔዎች ሊይ የዕዲ ሰነዴ ያዦችን ወክል ዴምፅ መስጠት ይችሊሌ፤ ሇማህበሩ ገንዘብ አቆጣጠር በአንዴ ቀን የወጡ የዕዲ ሰነድች እንዯ አንቀጽ . ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች  / የላልች ሌዩ ሕጎች ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፤ የዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች በአክሲዮን ማህበር ሊይ  / በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር ስሇሑሳብ መዛግብት አያያዝ እና አጠባበቅ በዚህ ዴንጋጌዎች በአክሲዮን ማህበር ሑሳቦች ሊይም አንቀጽ . ሑሳቦች እና ዓመታዊ ሪፖርት  / በየሑሳብ ዓመቱ መዝጊያ የዲይሬክተሮች ቦርዴ  / ዲይሬክተሮች የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ፣ የትርፌ እና ኪሣራ መግሇጫ እንዱሁም ባሇፇው የሑሳብ ዓመት የነበረውን የማህበሩን ሁኔታ እና  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው ሪፖርት ዝርዝር የትርፌና ኪሣራ መግሇጫ፣ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊትን፣ ካለ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊትን እና የኦዱተሮችን ጠቅሊሊ የክፌያ መጠን የሚያመሇክት መግሇጫ፣ ስሇትርፌ አከፊፇሌ የቀረበ ሀሳብ ካሇ ይህንኑ ማካተት ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ . የሑሳብ ሰነድችን እና ሪፖርቶችን ሇጠቅሊሊ ጉባዔው ጥሪ ከሚዯረግበት ቢያንስ ከአርባ ቀናት በፉት የማህበሩ የንብረት ዝርዝር፣ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ፤ የትርፌና ኪሣራ መግሇጫ እና የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሪፖርት ሇኦዱተሮች እና ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብነት ሊሇው ላሊ የመንግስት መሥሪያ ቤት መተሊሇፌ ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ እና የትርፌና ኪሣራ መግሇጫ ስሇሚዘጋጅበት ሁኔታ  / ጠቅሊሊ ጉባዔው በኦዱተሮች የቀረበሇትን ሪፖርት መሠረት በማዴረግ በላሊ ሁኔታ እንዱሰራ ካሌወሰነ በስተቀር በየዓመቱ የሚዘጋጀው የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ እና የትርፌና ኪሣራ መግሇጫ አዘገጃጀት፣ አቀራረብና የስላት ዘዳ ቀዯም ባለት  / የትርፌና ኪሣራ መግሇጫው ከማህበሩ ሌዩ ሌዩ ኪሣራዎች በተሇየ ርዕስ ሥር ማሳየት ይኖርበታሌ፡፡ እንዯ ዋስትና የመሳሰለት በሀብትና ዕዲ ሑሳብ የሀብትና ዕዲ መግሇጫ ሑሳብ ጋር አባሪ ተዯርገው አንቀጽ . የአሊቂ ንብረቶች መተኪያ ገንዘብና  / ጠቅሊሊ የመጠቀሚያ ጊዜያቸውን የጨረሱ ንብረቶችን ከማህበሩ ሀብትነት ሇመሰረዝ እንዱቻሌ ሇንብረቶቹ መተኪያ ገንዘብ በየዓመቱ መቀመጥ ይኖርበታሌ፤ በየዓመቱ ታስቦ ተቀማጭ የሚሆነው የመተኪያ ገንዘብ መጠን የማይበቃ ሆኖ የተገኘ እንዯሆነ ከዕቃው እርጅና ጋር ተመጣጣኝ እንዱሆን መጠኑ  / ትርፌ ባይኖርም እንኳ በእያንዲንደ የሑሳብ ዓመት ማሇቂያ የማህበሩ ንብረቶች መተኪያ ገንዘብ እና የእርጅና ቅናሽ ሑሳብ ተቀናሽ መሆን ይኖርበታሌ።  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇመሰብሰብ እና ሇመጨመር የተዯረጉ ወጪዎች ወጪ ከተዯረጉበት ቀን አንስቶ እጅግ ቢዘገይ በአምስተኛው የሑሳብ ዓመት ማሇቂያ አንቀጽ . የእናት ማህበር ሑሳቦች  / የተቀጥሊ ማህበር ሑሳቦች ሇዓመታዊ ጠቅሊሊ ጉባዔ በሚያቀርቡበት ጊዜ እና ሁኔታ ይሆናሌ።  / ሇእናት ማህበሩ እና ሇተቀጥሊዎቹ ማህበራት አንዴ የተጠቃሇሇ የሀብትና ዕዲ የሑሳብ መግሇጫ እና የትርፌና ኪሣራ የሑሳብ መግሇጫ መዘጋጀት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም፤ የዲይሬክተሮች ቦርዴ እንዯዚህ ዓይነቱን ሀ) ሉሆን የማይችሌ ወይም እጅግ ከባዴ ወይም ከፌተኛ ወጪ የሚጠይቅ ወይም የማህበሩ ሇባሇአክሲዮኖች የማይጠቅም ከሆነ፤ ሇ) እናት ማህበሩን ወይም ተቀጥሊውን የሚጎዲ እና ተቀጥሊ ማህበሩ የሚያከናውነው ሥራ የተሇያየ ከመሆኑ የተነሳ እንዯ አንዴ ዓይነት ማህበር የማይቆጠሩ እንዯሆነና ይኸው ሀሳብ በንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚነስቴር ወይም አግባብ ባሇው የመንግስት አካሌ የፀዯቀ ከሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ግዳታ ተፇጻሚ  / የአንዴ ማህበር የተጣራ ትርፌ የሚባሇው የማህበሩ ጠቅሊሊ ወጪዎች እንዱሁም የአሊቂ ንብረቶች መተኪያ ገንዘብና የእርጅና ቅናሽ ሑሳብ በሑሳብ ዓመቱ ከተገኘው ጠቅሊሊ ገቢ ከተቀነሰ በኋሊ  / የሚከፊፇሌ ትርፌ ከሑሳብ ዓመቱ ትርፌ ሊይ የቀዯምት ዓመታት ኪሣራዎች ከተቀነሱ በኋሊ ያሌተከፊፇለ ትርፍችን እና ላልች ተጨማሪ ገቢዎችን እና በሌዩ ሁኔታ ጠቅሊሊ ጉባዔው ማንኛውንም ገንዘብ በመጨመር የሚገኝ ትርፌ የሚሆኑት ገንዘቦች ከየትኛው የመጠባበቂያ ገንዘብ ሊይ እንዯሚወሰደ ማመሌከት ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ . ስሇመጠባበቂያ ገንዘብ  / በትርፌና ኪሣራ ሑሳብ መግሇጫ ሊይ ከተመሇከቱት የተጣሩ ትርፍች ሊይ ወዯ መጠባበቂያ ገንዘብ  / መጠባበቂያ ገንዘብ የሚከተለትን ይጨምራሌ፡- በመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ የተወሰነ የመጠባበቂያ ሏ) በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ መሠረት ጠቅሊሊ መ) በሕግ ወይም በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ከተመሇከተው ውጭ በመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔው የተወሰነ ነፃ የመጠባበቂያ ገንዘብ፡፡ አንቀጽ . በሕግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ  / በላሊ ሕግ የተሇየ መጠን ካሌተወሰነ በስተቀር፤ ከማህበሩ የተጣራ ትርፌ አምስት በመቶ በየዓመቱ በሕግ ወዯተወሰነው መጠባበቂያ ገንዘብ መዛወር ይኖርበታሌ፤ ሆኖም ወዯ መጠባበቂያው የተዛወረው ገንዘብ መጠን የማህበሩ ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ ሊይ ሲዯርስ የማዛወሩ ተግባር አስገዲጅነት ይቀራሌ። የመጠባበቂያ ገንዘብ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመሇከተው መጠን ዝቅ ያሇ እንዯሆነ ወዯዚያው መጠን እንዱመሇስ ገንዘብ የማዛወር አንቀጽ . አክሲዮንን ከዋጋው በሊይ በማውጣት  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱጨመር የወሰነው አክሲዮኖች ከተጻፇባቸው ዋጋ (ፐር ቫሌዩ) በሊይ በሆነ ገንዘብ እንዱሸጡ የወሰነ እንዯሆነ በአክሲዮኖቹ ሊይ የተጻፇው ዋጋ (ፐር ቫሌዩ) እና በተጨባጭ የመጠባበቂያ ገንዘብ እንዱዛወር ሉወስን ይችሊሌ።  / በማንኛውም ሁኔታ ቢሆን ከዚህ የመጠባበቂያ ገንዘብ ተካፊዮች መሆን የሚችለት አዱሶቹ አክሲዮኖች ከመሸጣቸው በፉት ባሇአክሲዮን የነበሩት ሰዎች ብቻ አንቀጽ . የትርፌ አዯሊዯሌና አከፊፇሌ  / የሌዩ ሕግ ዴንግጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው በአንቀጽ  የተመሇከተው መጠን ከተጣራው ትርፌ ሊይ ወዯ መጠባበቂያ ገንዘብ ከተዛወረ በኋሊ ቀሪው በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ መሠረት ይከፊፇሊሌ።  / ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የሚሰጥ ክፌያ በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት ተፇጻሚ ይናሌ፡፡ አንቀጽ . የተወሰኑ ወይም በየጊዜው የሚሰጡ  / ማህበሩ ዓመታዊ ትርፌ ባይኖረውም የተወሰነ ወይም በየጊዜው የሚሰጥ ወሇዴ ሇባሇአክሲዮኖች ይከፇሊሌ ተብል በመስረቻ ጽሁፌ ሉወሰን ይችሊሌ* ሇባሇአክሲዮኖች ወሇዴ የሚከፇሇው ማህበሩ መዯበኛ በሚያዯርግበት ጊዜ ዋና ገንዘቡ በባንክ በመቀመጡ በተገኘው ወሇዴ መጠን ብቻ ይሆናሌ፤ ማህበሩ ይከፇሌ የነበረው ወሇዴ ወዱያውኑ ቀሪ ይሆናሌ*  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ኩባንያው ጽሁፌ በግሌጽ ካሌተወሰነ በስተቀር፤ ማህበሩ ሇባሇአክሲዮኖች ወሇዴ አይከፌሌም፡፡ አንቀጽ . የትርፌ ዴርሻ ክፌያና የባሇአክሲዮኖች  / ሇባሇአክሲዮኖች የትርፌ ዴርሻ የሚከፇሇው በጸዯቀው የማህበሩ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ሊይ ከተመሇከተው የተጣራ ትርፌ ሊይ ብቻ ይሆናሌ።  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌን በመተሊሇፌ የተከፊፇሇ የትርፌ ዴርሻ እንዯ ሀሰተኛ ትርፌ ይቆጠራሌ፤ እንዱከፇሌ ያዯረጉ ሰዎችም በወንጀሌና  / ጠቅሊሊ ጉባዔው ትርፌ እንዱከፊፇሌ በሚወስንበት ጊዜ የትርፌ ዴርሻ የሚከፇሌበትን ዘዳ እና የትርፌ ዴርሻ ሇባሇአክሲዮኖች የሚሰጥበትን ቀን በግሌጽ የሚከፇሌበት ቀን በማናቸውም ሁኔታ የትርፌ ዴርሻ እንዱከፊፇሌ ከተወሰነበት ቀን ጀምሮ ከአራት የተቀመጠው የጊዜ ገዯብ ከማብቃቱ በፉት ባሇው ጊዜ ውስጥ ጠቅሊሊ ጉባዔው የፉተኛው ጠቅሊሊ ጉባዔ ስሇ ትርፌ ዴርሻ ወይም የመጠባበቂያ ገንዘቦች ክፌፌሌ የሰጠውን ውሳኔ በበቂ ምክንያት ሇማሻሻሌ ወይም ሇመሻር ይችሊሌ።  / የትርፌ ዴርሻ እንዱከፇሌበት ከተቆረጠው ቀን ጀምሮ አንዴ ባሇአክሲዮን በሚዯርሰው የትርፌ አንቀጽ . የተከፇለ የትርፌ ዴርሻዎች እንዱመሇሱ ማህበሩ በቤተዘመዴ የተያዘ ወይም የትርፌ ዴርሻ ክፌፌለ የተፇፀመው የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ሳይኖር ወይም በአግባቡ የፀዯቀን የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ መሠረት ሳይዯረግ ካሌሆነ በስተቀር፤ የዚህን ሕግ አንቀጽ  ዴንጋጌዎችን በመጣስ የተከፊፇሇን የትርፌ ዴርሻ ባሇአክሲዮኖች እንዱመሌሱ አንቀጽ . የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግሇጫን የማህበሩ የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግሇጫ በጉባዔው መጽዯቁ ዲይሬክተሮችን፣ የተቆጣጣሪ ቦርዴ ካሇ አባሊቱን፣ ኦዱተሮችን፣ ሥራ አስኪያጆችን፣ የማህበሩን ፀሏፉ እና ላልች ኃሊፉዎችን በማህበሩ ከነበረባቸው ኃሊፉነት ጋር በተያያዘ ከሚኖርባቸው ተጠያቂነት ነፃ አንቀጽ ፻፵፩. የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግሇጫን የፀዯቀው የማህበሩ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ አንዴ ቅጅ እንዱሁም ጉባዔው መግሇጫውን ያፀዯቀበት ውሳኔ ቃሇጉባዔ አግባብ ያሇው ክፌሌ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫው በጸዯቀ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ሊሇው የመንግስት አካሌ መሊክ እና በማህበሩ ዴረ-ገጽ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ስሇማሳዯግና ስሇመቀነስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ስሇማሳዯግ አንቀጽ . የማህበሩን ዋና ገንዘብ ማሳዯጊያ  / የማህበሩ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሳይፇቅዴ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ማሳዯግ አይቻሌም። በመጨመር ሇማሳዯግ ይቻሊሌ፤ አስቸኳይ ጠቅሊሊ የሚያዴግበትንም መንገዴ አብሮ መወሰን አሇበት።  / የአዱስ አክሲዮኖች ዋጋ በሚከተለት መንገድች ሀ) በጥሬ ገንዘብ ወይም በዓይነት፤ ሇ) ማህበሩ ያለበትን የመክፌያ ጊዜያቸው የዯረሰ የሚችለ ላልች ገንዘቦችን ወዯ ዋናው ገንዘብ መ) የዕዲ ሰነድችን ወዯ አክሲዮን በመሇወጥ። ሉከፊፇሌ ከሚችሌ ትርፌ ሊይ በማንሳት ካሌሆነ በስተቀር፤ የነባር አክሲዮኖችን ዋጋ በመጨመር ዋና ገንዘቡን ሇማሳዯግ የሚቻሇው በዚህ ሕግ አንቀፅ  ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው ሁኔታ ብቻ አንቀጽ . ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ ሥሌጣን  / የዚህ ሕግ አንቀጽ  () እና () ዴንጋጌዎች የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ ወይም ሇመቀነስ  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ የማህበሩን ዋና ገንዘብ እንዱያሳዴግ ወይም እንዱቀንስ አስቀዴሞ የሚፇቅዴ የመመስረቻ ጽሁፌ ዴንጋጌ ዋጋ አይኖረውም፡፡ አንቀጽ . የማህበሩን ዋና ገንዘብ የማሳዯግ ውሳኔ የማህበሩ ዋና ገንዘብ የሚያዴገው የዕዲ ሰነድችን ወዯ አክሲዮኖች በመሇወጥ ካሌሆነ በስተቀር አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔው ዋና ገንዘቡ እንዱያዴግ ከወሰነበት ወይም ከፇቀዯበት ጊዜ አንስቶ በአምስት ዓመታት ውስጥ ተግባራዊ ካሌሆነ ውሳኔው ዋጋ አይኖረውም፡፡ አንቀጽ . አዱስ አክሲዮኖችን ከማውጣት በፉት ዋና ገንዘቡን ከፌል ስሇማጠናቀቅ ዋና ገንዘቡ ሙለ በሙለ ያሌተከፇሇ ማህበር በጥሬ ገንዘብ ወይም የዕዲ ሰነድችን ወዯ አክሲዮን በመሇወጥ የሚከፇለ አዱስ አክሲዮኖችን በማውጣት ዋና ገንዘቡን ማሳዯግ አንቀጽ . አዱስ አክሲዮኖች ስሇሚወጡበት ሁኔታ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር አዱስ አክሲዮኖችን ሇማውጣት የሚቻሇው ማህበሩ ስሇሚቋቋምበት ሁኔታ በተመሇከቱት አግባብ ባሊቸው ዴንጋጌዎች መሠረት ነው፡፡ አንቀጽ . አክሲዮኖችን እንዱገዛ ሕዝብን አዱስ አክሲዮኖችን ሇሕዝብ ሇመሸጥ የሚዯረገው ጥሪ የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ በፇረመበት መግሇጫ አማካኝነት ሆኖ መግሇጫውም የሚከተለትን  / የማህበሩን ስምና ዋና መሥሪያ ቤት፤  / ማህበሩ በንግዴ መዝገብ የተመዘገበበትን ቀን፤  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ መጠን፤ የአክሲዮኖቹን ዓይነትና አክሲዮኖቹ ሊይ የተፃፇውን ዋጋ እና ካለም ሌዩ መብት የሚያሰጡ የአክሲዮኖን  / የማህበሩን ዲይሬክተሮች፣ ካለም የተቆጣጠሪ ቦርዴ አባሊት፣ ሥራ አስኪያጆች እና ኦዱተሮች፤ የመጨረሻውን የትርፌና ኪሣራ እንዱሁም የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ እና የኦዱት ሪፖርት፤  / ባሇፈት የመጨረሻ አምስት ዓመታት ወይም ማህበሩ ከአምስት ዓመታት ያነሰ ቆይታ ያሇው እንዯሆነ ማህበሩ ከተመሰረተበት ቀን ጀምሮ የተከፇለትን  / ማህበሩ ያወጣቸውን የዕዲ ሰነድች፤ አዱስ የወጡ አክሲዮኖችን አስመሌክቶ ጉባዔው ያስተሊሇፇውን ውሳኔ በተሇይ አዱሶቹ አክሲዮኖች የተጻፇባቸውን ዋጋ፣ ዓይነታቸውንና የሚወጡበትን  / በዓይነት የተዯረጉ መዋጮዎችን እና የተሰጡ ሌዩ ፲/ አዱሶቹ አክሲዮኖች ትርፌ ማስከፇሌ የሚጀምሩበትን ጊዜ፣ የተጣለባቸውን ገዯቦች፣ እንዱሁም የተሰጡ ፲፩/ አክሲዮን ሇመግዛት የፇረመው ሰው ግዳታ አንቀጽ . አክሲዮኖችን የመግዛት ቅዴሚያ መብት  / ባሇአክሲዮኖች በኩባንያው ውስጥ ባሊቸው የአክሲዮን መጠን አዱስ አክሲዮኖችን የመግዛት የቅዴሚያ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተውን መብት የአክሲዮኑ ግዢ ክፌት ሆኖ በሚቆይበት ጊዜ አክሲዮኖች ስሇሚተሊሊፈበት ሁኔታ በተዯነገጉት ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች መሠረት ሇመሸጥ ወይም የቀዯምትነት መብቱ ተፇፃሚ አይሆንም፤ የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ በያዦቹ ምርጫ ወዯ አክሲዮን ሉቀየሩ የሚችለ የዕዲ ሰነድች እንዱወጡ ሲወስን መተዋቸውን ማመሌከት ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ . ያሌተገዙ አክሲዮኖችን የመግዛት መብት በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ አዱሶቹን አክሲዮኖች ሇመግዛት የቀዯምትነት መብት ባሊቸው ባሇአክሲዮኖች ያሌተገዙ እንዯሆነ አክሲዮኖቹን በቀዯምትነት ሇመግዛት ከሚችለት በሊይ ጠይቀው ሇነበሩት ላልች ባሇአክሲዮኖች በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ባሊቸው ዴርሻ መጠንና ባቀረቡት ጥያቄ ወሰን ውስጥ ይዯሇዯለሊቸዋሌ፡፡ አንቀጽ . ቀሪዎችን አክሲዮኖች ስሇማከፊፇሌ በዚህ ሕግ አንቀጽ  እና  ዴንጋጌዎች መሠረት የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ የወጡት አዱስ አክሲዮኖች በሙለ ያሌተሸጡ የሆነ እንዯሆነ ያሌተሸጡት አክሲዮኖች በአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔው ውሳኔ መሠረት የማህበሩ አባሊት ሊሌሆኑ ሰዎች ሉሸጡ ይችሊለ፡፡ አንቀጽ . በቀዯምትነት መብት ሊይ የሚዯረግ  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱያዴግ የሚወስነው አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ፣  እና  የተዯነገጉት ሁኔታዎች በሙለ ወይም በከፉሌ ተፇፃሚ እንዲይሆኑ ሇማዴረግ ሀ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱያዴግ እና የቀዯምትነት የሚዯርሳቸውን የአክሲዮን ብዛት፣ የወጡበትን ዋጋ እና ዋጋው የተወሰነበትን መነሻ የሚገሌጽ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሪፖርት፤እና ሇ) የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሪፖርትን ትክክሇኛነት / አዱስ አክሲዮኖችን የሚከፊፇለ ሰዎች ሇነሱ ጥቅም ሲባሌ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ  በሚያዯርግ ጉባዔ ሊይ ዴምፅ መስጠት አይችለም። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት ሇሚሰጠው ውሳኔ የሚያስፇሌገው ምሌዓተ ጉባዔና የዴምፅ ብሌጫ የሚሰሊው አዱሶቹን አክሲዮኖች በመግዛት የሚከፊፇለ ሰዎች ያሎቸውን ወይም የወከሎቸውን አክሲዮኖች ሳይጨምር የማህበሩን ዋና ገንዘብ በሚሸፌኑት አክሲዮኖች መሠረት አንቀጽ . በአክሲዮን የሚሇወጡ የዕዲ ሰነድችን ፩/ በአክሲዮን የሚሇወጡ የዕዲ ሰነድችን ሇማውጣት በቅዴሚያ የአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔውን ፇቃዴ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሚሰጠው ፇቃዴ ባሇአክሲዮኖች በአክሲዮን የሚሇወጡ የዕዲ ሰነድችን በተመሇከተ የቀዯምትነት መብታቸውን ሇዕዲ ሰነድቹ ያዦች ጥቅም ሲባሌ የሰጡ ስሇመሆኑ ፫/ እንዱህም በሆነ ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) የተመሇከተው የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሪፖርት በአክሲዮን የሚሇወጡ የዕዲ ሰነዴ ያዦች የቀረበሊቸዉን ምርጫ ሇመጠቀም የሚችለበትን ጊዜ የሚሇወጡበትን ሁኔታ ማመሌከት ይኖርበታሌ። ጠቅሊሊ ጉባዔው በቀረቡ ሀሳቦች ሊይ ሌዩ ሪፖርት አንቀጽ . አክሲዮኖችን ሇመግዛት ሌዩ የቀዯምትነት መብት የሚሰጡ ጽሁፍችን ማውጣት ስሇመከሌከሌ በማናቸውም ሁኔታ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ የሚወጡ አክሲዮኖችን ሇመግዛት ሌዩ የቅዴሚያ መብት የሚያሰጥ ማንኛውንም ዓይነት ሰነዴ ማውጣት አንቀጽ . አክሲዮን በቅዴሚያ ሇመግዛት የሚሰጣቸው ጊዜ ማህበሩ አዱስ አክሲዮኖችን ሇሽያጭ ካቀረበበት ቀን ጀምሮ ከሠሊሳ ቀናት ሉያንስ አይችሌም፡፡ አንቀጽ . አክሲዮን የመግዛት ጥሪ ስሇማዴረግ  / አዱሶቹን አክሲዮኖች መግዛት የሚጀመርበት ቀን ቢያንስ ግዥ ከሚጀመርበት ከአስር ቀናት አስቀዴሞ አገር ዓቀፌ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ እና አመቺ በሆነ የሚያሌቅበትን ቀን፣ አክሲዮኖች የሚወጡበትን ዋጋ የአክሲዮን ዋጋ መጠን መግሇጽ ይኖርበታሌ። የአክሲዮን ሽያጭ ከመጀመሩ አስር ቀናት በፉት ማስታወቂያውን በተመዘገበ ዯብዲቤ ሇባሇአክሲዮኖቹ አንቀጽ . አዱስ አክሲዮኖችን ሇመግዛት ስሇመፇረም  / አዱስ አክሲዮኖችን ሇመግዛት የሚኖረው ተከፊይ መሆን የሚገባው ገንዘብ አብሮ  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ በገንዘብ የሚሸጡ አክሲዮኖችን በማውጣት የሚያዴግ ከሆነ በዚህ ሕግ አንቀጽ  አንቀጽ . አክሲዮን ሇመግዛት መፇረምን ስሇማስታወቅ የዲይሬክተሮች ቦርዴ የሚከተለትን ማረጋገጥና በሰነዴ  / አዱስ አክሲዮኖች በሙለ ሇመገዛት መፇረማቸውን፤  / እንዱጨመር የተወሰነው የማህበሩ ዋና ገንዘብ  / በተጨመረው የማህበሩ ዋና ገንዘብ መሠረት አንቀጽ .በዓይነት በሚዯረግ መዋጮ የማህበሩን የማህበሩ ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ የዓይነት መዋጮ የሚከፇሌ ከሆነ ወይም ሌዩ ጥቅሞች ያለበት እንዯሆነ የዚህ ሕግ አንቀጽ ፷፣  እና  ዴንጋጌዎች እንዯአግባቡ አንቀጽ ∙ የአዱስ አክሲዮኖችን ዋጋ ዕዲን በማቻቻሌ  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ የወጡ አዱስ የጥሬ ገንዘብ አክሲዮኖች ዋጋ አክሲዮን ሇመግዛት መፇረም በተጀመረበት ቀን የመክፇያ ጊዜያቸው በዯረሱ የማህበሩ ዕዲዎች በማቻቻሌ ሉከፇሌ ይችሊሌ።  / አክሲዮኖቹ በዕዲ ማቻቻሌ መከፇሊቸውን የሚያሳይ የሑሳብ መግሇጫ በዲይሬክተሮች ቦርዴ መዘጋጀትና በማቻቻሌ የተከፇሇውን ዕዲ መጠን የሚያሳይ አንቀጽ ∙ የመጠባበቂያ ገንዘብ በመጨመር ዋና በዚህ ሕግ አንቀፅ ፬፻፴፬ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ የማህበሩን መጠባበቂያ ገንዘብ በሙለ ወይም በከፉሌ ወዯ ዋና ገንዘብ በማዛወር የማህበሩን ዋና ገንዘብ ማሳዯግ ይችሊሌ፤ ሆኖም በሕግ የተወሰነው የመጠባበቂያ ገንዘብ ወዯ ማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱገባ ከተዯረገ የቀዴሞው በሕግ የተወሰነው መጠባበቂያ ገንዘብ እንዯገና እስኪሟሊ ዴረስ ሇባሇአክሲዮኖች ማንኛውንም ዓይነት ክፌፌሌ አንቀጽ . የአክሲዮን ዋጋ ጥቂት በጥቂት መሌሶ  / ሇባሇአክሲዮኖች ሇዋናው ገንዘብ ገቢ ያዯረጉትን መዋጮ ወይም የአክሲዮን ዋጋ ጥቂት በጥቂት መሌሶ ሇመክፇሌ የሚቻሇው በመመስረቻ ጽሁፈ በሚሰጠው ውሳኔ መሠረት ብቻ ይሆናሌ።  / ሇዚህ ተግባር ሉውሌ የሚችሇው ሇባሇአክሲዮኖች ሉከፇሌ የሚችሌ ትርፌ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ መጠባበቂያ ውጪ ከሆነ የመጠባበቂያ ገንዘብ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ተፇጻሚ የሚሆነው በአንዴ መዯብ ውስጥ የሚገኙ አክሲዮኖችን መሌሶ በመግዛት ይሆናሌ፤ ተመሌሰው የሚገዙት አክሲዮኖችም በዕጣ ሉመረጡ ይችሊለ፤ የዚህ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ስሇመቀነስ አንቀጽ . የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇመቀነስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇመቀነስ የሚቀርብ ሀሳብ በጉዲዩ ከመጠራቱ ቢያንስ ከአስራ አምስት ቀናት በፉት በዲይሬክተሮች ቦርዴ አማካኝነት ሇኦዱተሮች መቅረብ አሇበት፤ ኦዱተሮችም ዋና ገንዘቡን መቀነስ ያስፇሇገበት አስተያየት ሇጉባዔው ማቅረብ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ ዋና ገንዘብ ቅነሳን የማህበሩ ዋና ገንዘብ ቅነሳ ከተዯረገ በንግዴ መዝገብ መመዝገብ፣ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣና በማህበሩ ዴረ- አንቀጽ . በኪሣራ ምክንያት የማህበሩን ዋና ገንዘብ የማህበሩ ዋና ገንዘብ በኪሣራ ምክንያት የተቀነሰ እንዯሆነ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ  የተመሇከቱት አንቀጽ . የዋና ገንዘብ አቀናነስ ዘዳዎች  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ መቀነስ የሚቻሇው፡- ሀ) በአክሲዮኖች ሊይ የተጻፇውን ዋጋ በመቀነስ፤ ሇ) ነባር አክሲዮኖችን አነስተኛ ቁጥር ባሊቸው አዱስ / የማህበሩ ዋና ገንዘብ የሚቀነሰው በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ () (ሇ) በተዯነገገው መሠረት ከሆነ ነባር ባሇአክሲዮኖች ጉባዔው በሚወስነው የጊዜ ገዯብ ውስጥ የጎዯለትን አክሲዮኖች ማሟሊት ወይም አንቀጽ . ሇባሇአክሲዮኖች ሉጠበቁ የሚችለ መብቶች የማህሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ የሚወስነው አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ማንኛውም ትርፌ ከመከፇለ በፉት ባሇአክሲዮኖች በተቀነሰባቸው የአክሲዮን ብዛት ወይም በአክሲዮኖች ሊይ የተጻፇው ዋጋ መጠን ማካካሻ እንዱከፇሊቸው ሉወስን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች መብት የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇመቀነስ በአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ ከመተሊሇፈ በፉት የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች የነበሩ ሰዎች ገንዘቡ ካሌተከፇሊቸዉ ወይም በቂ ዋስትና ካሌተሰጣቸው በስተቀር የማህበሩ ዋና ገንዘብ ማህበሩ ባሇዕዲ በሆነበት ጊዜ ወዯነበረበት መጠን እስኪዯርስ ዴረስ በአንቀጽ  መሠረት የሚሰጥ ውሳኔን ወይም ማንኛውንም ዓይነት የትርፌ ክፌፌሌን አንቀጽ . የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሕግ ከተወሰነው  / በኪሣራ ምክንያት የማህበሩ ዋና ገንዘብ በአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ከተመሇከተው አነስተኛ መጠን በታች ከሆነ የቀነሰው የዋና ገንዘቡ መቀነስ በዚህ ሕግ አንቀጽ  በተዯነገገው መሠረት በንግዴ መዝገብ ከተመዘገበበት ቀን አንስቶ ባሇው አንዴ ዓመት ጊዜ ውስጥ ዋና ገንዘቡ ወዯ አነስተኛ  / በዚህ ሕግ በአንቀጽ  ሥር የተመሇከተው የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አይነካም።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው መሠረት ዋና ገንዘቡ ካሌተስተካከሇ ወይም ማህበሩ ወዯ ላሊ ዓይነት ማህበር እንዱሇወጥ ካሌተዯረገ በስተቀር ማንኛውም ጥቅም ያሇው ወገን ማህበሩ እንዱፇርስ ሇፌርዴ ቤት ማመሌከት ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . ኪሣራ ሳይኖር የማህበሩን ዋና ገንዘብ ከኪሣራ ውጭ በሆነ ላሊ ምክንያት የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀንስ የተዯረገ እንዯሆነ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ  የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ . የባሇ አክሲዮኖች እኩሌነት የእኩሌነት መብት ሉያፊሌስ አይችሌም፡፡ አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች መብት  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ የመቀነስ ውሳኔ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ዴንጋጌ መሠረት በይፊ ከመገሇጹና በንግዴ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት በማህበሩ ሊይ መብት የነበራቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ዋና ገንዘቡ ከአስር በመቶ በሊይ በሆነ መጠን እንዱቀንስ የተወሰነ እንዯሆነ ውሳኔው አገር ዓቀፌ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በሦስት ወራት ጊዜ ውስጥ ሇፌርዴ ቤት ተቃውሞ ማቅረብ  / መቃወሚያው የቀረበሇት ፌርዴ ቤት መቃወሚያውን ውዴቅ ሇማዴረግ ወይም ማህበሩ ተቃውሞውን እንዱከፌሊቸው ወይም በቂ ዋስትና እንዱሰጣቸው  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ የተሊሇፇው ውሳኔ ተግባራዊ የሚሆነው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተቀመጠው የጊዜ ገዯብ ካሇፇ በኋሊ አንቀጽ . የማህበሩን ዋና ገንዘብ ቅነሳ በቃሇ ጉባዔ  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ ከተወሰነበት ቀን ጀምሮ በአንዴ ወር ጊዜ ውስጥ ውሳኔው በማህበሩ የቃሇ ጉባዔ መዝገብ መስፇር ይኖርበታሌ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተዘጋጀው የውሳኔ ቃሇ ጉባዔ በማህበሩ ዴረ ገጽ ሊይ መውጣት ስሇማህበሩ መፌረስ እና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ . ማህበሩ የሚፇርስባቸው ምክንያቶች  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፩ የተመሇከቱት ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው፤ የአክሲዮን ማህበር በሚከተለት ምክንያቶች ይፇርሳሌ፡- ሀ) የባሇአክሲዮኖች ቁጥር በሕግ ከተፇቀዯው ዝቅ ሲሌና በስዴስት ወር ጊዜ ውስጥ ላሊ አባሌ መተካት ባሇመቻለ ምክንያት ጥቅም አሇኝ ሇ) የአስተዲዯር አካሊት የላለት በመሆኑ ምክንያት ጥቅም አሇኝ በሚሌ ሰው ጠያቂነት የንግዴ ሏ) ማህበሩ የዋና ገንዘቡን ሦስት አራተኛ በኪሣራ / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና (ሇ) ዴንጋጌዎች ቢኖሩም የንግዴ ማህበራት መዝጋቢው አካሌ አስፇሊጊ ሆኖ ሲያገኘው የጊዜ ገዯቡን ሇተወሰነ ጊዜ እንዱራዘም ወይም ማህበሩ የአስተዲዯር አካሊትን አሟሌቶ ሥራ እንዱቀጥሌ ሉፇቅዴ ይችሊሌ። እንዯተመሇከተው ማህበሩ የዋና ገንዘቡን ሦስት አራተኛ በኪሣራ ያጣ እንዯሆነ የዲሬክተሮች ቦርዴ የማህበሩን መፌረስ ወይም መቀጠሌ የሚወስን አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ መጥራት አሇበት፤ / የዲይሬክተሮች ቦርዴ፣ ካሇ የተቆጣጣሪ ቦርዴ ወይም ኦዱተሮች ጠቅሊሊ ጉባዔ መጥራት ያሌቻለ እንዯሆነ ጥቅም ባሇው ሰው አመሌካችነት ፌርዴ ቤት ማህበሩ እንዱፇርስ ሉወስን ይችሊሌ። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው ሳያስፇቅደ ከስዴስት ወራት በኋሊ ባሇአክሲዮኞች እያወቁ ማህበሩ ሥራውን እንዱቀጥሌ ያዯረጉ ከሆነ ካወቁበት ጊዜ ጀምሮ ማህበሩ ሇሚገባው ማንኛውም ዕዲ በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ .∙ የማህበሩን መፌረስ ስሇማስታወቅ  / በዚህ ሕግ መሠረት ማህበሩ እንዱፇርስ በማህበሩ የተወሰነ እንዯሆነ የመፌረሱ ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ በሃያ አንዴ ቀናት ውስጥ ማህበሩ እንዱፇርስ ስሇመወሰኑ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣና ማስታወቂያውም “በመጣራት ሊይ ያሇ” የሚሌ ሏረግ ተጨምሮበት የማህበሩን ስም፣ የዋና ገንዘቡን መጠን፣ የፇረሰበትን ምክንያት፣ የሑሳብ አጣሪውን ስምና አዴራሻ እንዱሁም የሥሌጣን ወሰን መያዝ  / ማህበሩ እንዱፇርስ የተሰጠው ውሳኔ እና በውሳኔው መሠረት ሑሳብ አጣሪ መሾሙን የሚያመሇክቱ ሰነድች በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት መቀመጥ እንዱሁም በንግዴ መዝገብ መመዝገብ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . ሑሳብ አጣሪ ስሇመሾምና ስሇመሻር  / ሑሳብ አጣሪዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ያሌተሾሙ ከሆነ የማህበሩን መፌረስ በወሰነው አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ይሾማለ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው መሠረት ሑሳብ አጣሪዎች ያሌተሾሙ ከሆነ ጠያቂዎች አቤቱታ አቅራቢነት በፌርዴ ቤት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተሾሙ የሑሳብ አጣሪዎች በአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔው ሉሻሩ ይችሊለ፤ እንዱሁም በማንኛውም አካሌ ቢሾሙም ሑሳብ አጣሪዎችን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተጠቀሱት ሰዎች አመሌካችነት በበቂ ምክንያት ፌርዴ ቤት ሉሽራቸው ይችሊሌ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው መሠረት ሑሳብ አጣሪዎችን የሻረው አካሌ አዱስ አጣሪዎችን አንቀጽ . የሑሳብ አጣሪዎች ሥራ መሌቀቅ  / የማህበሩ ሑሳብ አጣሪዎች ሇሾማቸው አካሌ የሶስት ወራት የቅዴሚያ የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ በመስጠት ሥራቸውን መሌቀቅ ይችሊለ፤ አጣሪዎች የተሾሙት በጠቅሊሊ ጉባዔ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ ከሆነ  / ሑሳብ አጣሪዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው መሠረት የቅዴሚያ ማስጠንቀቂያ ምክንያት በማህበሩ፣ በገንዘብ ጠያቂዎች ወይም በባሇአክሲዮኖች ሊይ ሇሚዯርሰው ጉዲት በአንዴነትና አንቀጽ . ሇሑሳብ አጣሪነት ብቁ የሚያዯርጉ የተመሇከቱትን መስፇርቶች የሚያሟሊ ሰው ነው፡-  / መሌካም ሥነ-ምግባር ያሇው፤  / የሑሳብ ማጣራት ሥራ ሇማከናወን አስፇሊጊ የሆነ  / በንግዴ ማህበር አዯራጅነት፣ ዲይሬክተርነት፣ ሥራ በኦዱተርነት ወይም በላልች የአመራር ኃሊፉነቶች ሊይ ተመዴቦ ሲሰራ ከኃሊፉነቱ ጋር በተያያዘ ወይም በማንኛውም ሁኔታ የእምነት ማጉዯሌ፣ የስርቆት፣ የውንብዴና ወንጀሌ ወይም ሇሑሳብ አጣሪነት ብቁ የማያዯርግ ተመሳሳይ ወንጀሌ ፇፅሞ ጥፊተኛነቱ አንቀጽ . የሑሳብ አጣሪዎች የሥራ ዋጋ  / ሑሳብ አጣሪዎች ሇሚሰጡት አገሌግልት የሥራ መሠረት በሚሾማቸው አካሌ ይወሰናሌ፡፡ አንቀጽ . ሑሳብ በሚጣራበት ጊዜ የማህበሩ ሕጋዊ  / ሑሳብ ማጣራቱ እስከሚጠናቀቅ ዴረስ ማህበሩ ከስያሜው ቀጥል “በመጣራት ሊይ ያሇ” የሚሌ ሏረግ ተጨምሮበት ሕጋዊ ሰውነቱን እና ስሙን  / ሑሳብ በሚጣራበት ጊዜ የማህበሩ አስተዲዯር አካሊት ማከናወን የሚችለት ሇማጣራቱ ሥራ አስፇሊጊ የሆኑ እና ከአጣሪው ሥሌጣን ውጭ የሆኑ አንቀጽ . የከሠረ ማህበር ሑሳብ ስሇሚጣራበት  / የማህበሩ መክሰር በፌርዴ ቤት የተወሰነ እንዯሆነ ሑሳብ ማጣራቱ ኪሣራን በሚመሇከቱት የዚህ ሕግ  / ስሇኪሣራ የሚዯነግጉት የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ሇሥራው አስፇሊጊ በሆነ መጠን ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ . የሑሳብ አጣሪዎች ግዳታና ኃሊፉነት  / በሕግ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ግዳታና ኃሊፉነት የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት  / ሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩን ንብረቶችና የሑሳብ ከመጨረሻው የበጀት ዓመት ማብቂያ ጀምሮ ሑሳብ ማጣራቱ እስከተጀመረበት ጊዜ ያሇውን የማህበሩ አስተዲዯር የሚመሇከት የሥራ ሪፖርት ሇሑሳብ  / ሑሳብ አጣሪዎችና ዲይሬክተሮች የማህበሩን ሀብትና ዕዲዎች የያዘ ዝርዝር መዝገብ በጋራ አዘጋጅተው  / ማህበሩ ያሇው ሀብት ዕዲዎቹን ሇመክፇሌ በቂ ባሇአክሲዮኖች ገቢ ያሊዯረጉት መዋጮ ካሇ ማስከፇሌ አንቀጽ ∙ የሑሳብ አጣሪዎች ሥሌጣን እና ኃሊፉነት  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በሾማቸው ጉባዔ የተጣለ ገዯቦች ካለ እንዯተጠበቁ ሆኖ፤ ሑሳብ አጣሪዎች የማጣራቱን ሥራ ሇማከናወን ሙለ የሆነ ሥሌጣን ይኖራቸዋሌ፤ በተሇይም የማህበሩን ሀብት በሙለ ሇመሸጥ፣ በፌርዴ ቤት ማህበሩን ሇመወከሌ፣ ክርክር የሚያስነሱ ጉዲዮችን በስምምነት ወይም በግሌግሌ ዲኝነት ሇመጨረስ፣ የማህበሩን  / ሑሳብ አጣሪዎች ቀዯም ሲሌ የነበሩ ውልችን ሇማስፇጸም ካሌሆነ ወይም የሑሳብ ማጣራቱ ሥራ ካሊስገዯዯ በስተቀር አዱስ ሥራዎችን መጀመር  / ሑሳብ አጣሪዎች በሕግ፣ በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ ከተሰጣቸው ሥሌጣን ውጭ በመስራታቸው በማህበሩ ወይም በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናለ፡፡  / ሑሳብ አጣሪዎች የማጣራቱ ሥራ ምክንያታዊ በሆነ ጊዜ እንዱጠናቀቅ የማዴረግ ኃሊፉነት አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . ከዕዲ ክፌያ በፉት የንብረት ክፌፌሌ ማህበሩ ሇገንዘብ ጠያቂዎች ያሇበትን ዕዲ በሙለ ሳይከፌሌ ወይም ሇክፌያ የሚያስፇሌገው ገንዘብ በፌርዴ ቤት ሇባሇአክሲዮኖች ማከፊፇሌ አይችለም፡፡ አንቀጽ . ገንዘብ ጠያቂዎችን ስሇመጥራትና ክፌያ  / ስማቸው በሑሳብ መዝገብ ውስጥ ሇተመሇከተ ወይም በላሊ መንገዴ ሇሚታወቁ ገንዘብ ጠያቂዎች የማህበሩን መፌረስ በተመዘገበ ዯብዲቤ ወይም አስቀዴሞ ስምምነት በተዯረሰባቸው ላልች ዘዳዎች እንዱያውቁት እና የሚጠይቁትን ገንዘብ ሉያስረደ የሚችለ ሰነድችን እንዱያቀርቡ ይገሇጽሊቸዋሌ፤ በተመሇከተው አኳኋን እና ሰፉ አገር ዓቀፌ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሇሦስት ተከታታይ ወራት በወር አንዴ ጊዜ የማህበሩን መፌረስ በመግሇጽ በማውጣት እንዱያውቁት መዯረግ አሇበት።  / ሇማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች የሚዯረገው ክፌያ ሑሳብ አጣሪዎች ሥራቸውን በጀመሩበት ጊዜ ባዘጋጁት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ መሠረት ይፇጸማሌ፡፡ አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች መብት ጥበቃ  / የታወቁ የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ጥያቄያቸውን ሇሑሳብ አጣሪዎች ያሊቀረቡ ከሆነ ሉከፇሊቸው ግዳታዎች እስከሚፇጸሙ ዴረስ የሀብት ክፌፌለ ያሌዯረስ ወይም አከራካሪ የሆኑ ከማህበሩ የሚጠየቁ ግዳታዎችን ሇመፇጸም የሚያስችሌ ተመጣጣኝ ገንዘብ በፌርዴ ቤት መቀመጥ ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ  . የመጨረሻ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ  / ሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩ ዕዲ ከተከፇሇ በኋሊ ከተረፇው ንብረት ሊይ እያንዲንደ አክሲዮን ከመቶኛ የመጨረሻ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ማዘጋጀት  / በመመስረቻ ጽሁፈ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፤ ሑሳብ አጣሪዎች የአክሲዮኖቹ ዋጋ ሙለ በሙለ መከፇሊቸውንና ከአክሲዮኖቹ ጋር የተያያዙ ቀዲሚ መብቶችን ግምት ውስጥ በማስገባት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሊይ የተመሇከተውን የዴርሻ  / ሑሳብ አጣሪዎች የፇረሙበት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ እና የኦዱተሮች ሪፖርት በንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ባሇው ላሊ የመንግስት አካሌ ዘንዴ መቀመጥ አሇበት።  / ማንኛውም ባሇአክሲዮን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው መሠረት መግሇጫው ከተቀመጠበት ጊዜ ጀምሮ ባለት ሦስት ወራት የመጨረሻው የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ውዴቅ እንዱዯረግ ተቃውሞውን ሇፌርዴ ቤት ማቅረብ ይችሊሌ፤ ማመሌከቻው የሚታየው የሦስት ወሩ የጊዜ ገዯብ ካሇቀ በኋሊ ሲሆን ብዙ ማመሌከቻዎች ካለም በአንዴነት ይታያለ፤ ፌርዴ ቤቱ በቀረቡት ጉዲዮች ሊይ የሚሰጠው ውሳኔ በላልች ባሇአክሲዮኖች ሊይም  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው የጊዜ ገዯብ ውስጥ አቤቱታ ያሌቀረበ እንዯሆነ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫው እንዯጸዯቀ ይቆጠራሌ፡፡ አንቀጽ . የሀብት ክፌፌለን ስሇማቆየት ገንዘብ ጠያቂዎች ከተከፇለ በኋሊ የተረፇው የማህበሩ ሀብት ሇባሇአክሲዮኖች ሇማከፊፇሌ የሚቻሇው በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ሥር በተመሇከተው አኳኋን ማስታወቂያ አገር ዓቀፌ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሇሦስተኛ ጊዜ ከወጣ ከአንዴ ዓመት በኋሊ ነው፤ ሆኖም ገንዘብ ጠያቂዎች በክፌፌለ የማይጎደ መሆናቸውን ፌርዴ ቤቱ ካመነ ከተጠቀሰው ጊዜ በፉት ተራፉው ንብረት ሇባሇአክሲዮኖች እንዱከፊፇሌ ሉፇቅዴ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . ያሌተወሰዯን ገንዘብ ስሇማስቀመጥ አንዴ ባሇአክሲዮን ከተራፉው ንብረት ሊይ የሚገባውን ዴርሻ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ እና የኦዱተሮች ሪፖርት አግባብ ባሇው የመንግስት አካሌ ከተቀመጠበት ጊዜ ጀምሮ ባለት ሦስት ወራት ውስጥ ያሌወሰዯ አንዯሆነ ሑሳብ አጣሪዎች የባሊክሲዮኑን ስም ወይም አክሲዮኖቹ በመግሇጽ ገንዘቡን በሌዩ ሑሳብ ባንክ ያስቀምጣለ፡፡ አንቀጽ . ማህበሩን ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ  / የመጨረሻው የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ከጸዯቀ በኋሊ ሑሳብ አጣሪዎች ማህበሩ ከንግዴ መዝገብ እንዱሰረዝ ማዴረግ ይኖርባቸዋሌ።  / ማህበሩን ከንግዴ መዝገብ ባሇማሰረዛቸው ምክንያት በማህበሩ አባሊትም ሆነ በላልች ሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚዯርሰው ጉዲት ሑሳብ አጣሪዎች በአንዴነት አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች መብት  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፹፱ መሠረት ማህበሩ ከንግዴ መዝገብ ከተሰረዘ በኋሊ የሚመጡ ገንዘብ ጠያቂዎች ባሇአክሲዮኖች ከተራፉው ንብረት በዯረሳቸው መጠን አንቀጽ .የማህበሩን መዝገቦች ጠብቆ ስሇመያዝ  / የፇረሰው ማህበር የሑሳብ መዛግብት ሇአስር  / ማንኛውም ሰው የሑሳብ መዝገቦችን ሇመመርመር አንቀጽ . ዴረ-ገጽ ስሇማቋቋም እያንዲንደ የአክሲዮን ማህበር ዴረ‐ገጽ ሉኖረው ይገባሌ፡፡ አንቀጽ . ዴረ-ገፅ ሊይ ስሇሚገሇጹ ነገሮች  / የሚከተለት መረጃዎች በወቅቱ ዴረ-ገፅ ሊይ መ) በአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተዘጋጀ የጥቅም ግጭት የሚያስነሱ ውልችን ሠ) በዚህ ሕግ ወይም በላልች ሕጎች መሠረት ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር የቀረቡ ረ) በመመስረቻ ጽሁፌ መሠረት በይፊ መገሇጽ ባሇዴርሻ አካሊት አስፇሊጊ የሆኑ የማህበሩን ጥቅም ሊሌተገባ ጉዲት የማይዲርጉ ላልች  / በተቻሇ መጠን ዴረ-ገጹ የኤላክትሮኒክ ጉባዔ ሇመስጠት የሚቻሌበትን ሁኔታ ማካተት አሇበት፡፡ አንቀጽ . መረጃዎች በዴረ-ገፁ ሊይ ስሇሚቆዩበት ጊዜ  / የሚከተለት መረጃዎች በዴረ-ገጹ ሊይ ከወጡበት ሀ) የስብሰባ ጥሪና ተያያዥ መረጃዎች ስብሰባው ሇ) የሑሳብ ሰነድች ሇአምስት ዓመታት፤ ሏ) ላልች መረጃዎች ሇስዴስት ወራት፤መቆየት አስፇሊጊውን እርምጃ መውሰዴ ይኖርበታሌ፡፡ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር  / ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ማሇት ዋና ገንዘቡ በሙለ አስቀዴሞ የተከፇሇ፣ በአክሲዮን የተከፊፇሇ እና ባሇአክሲዮኖች መዋጯቸውን ገቢ እስካዯረጉ ዴረስ ሇማህበሩ ዕዲ ኃሊፉ የማይሆኑበት የንግዴ  / የማህበሩን አክሲዮኖች ሇሕዝብ ክፌት በሆነ ገበያ  የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም፤ ወሳኝ ዴምፅ ያሇው ባሇአክሲዮን ተጠያቂነትን በተመሇከተ በዚህ ሕግ በአንቀጽ  ሥር የተዯነገገው ተፇጻሚነት ይኖረዋሌ።  / የማህበሩ ባሇአክሲዮኖች ቁጥር ከሁሇት ማነስ ከሃምሳ ሰዎች መብሇጥ አይችሌም። ማህበሩ የሚተሊሇፈ የግዳታ ወረቀቶችን ማውጣት አንቀጽ . የማህበሩ ዋና ገንዘብ  / የማህበሩ አነስተኛ ዋና ገንዘብ ከአስራ አምስት ሺህ የኢትዮጵያ ብር ያነሰ መሆን አይችሌም።  / እያንዲንደ አክሲዮን ሊይ የሚጻፇው ዋጋ ከአንዴ መቶ ብር በታች መሆን አይችሌም፤ በሁለም አክሲዮኖች ሊይ የተጸፇ ዋጋ እኩሌ መሆን አሇበት፡፡ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር የንግዴ ዓሊማውን የሚገሌጽ ስም ይኖረዋሌ። ከማህበሩ ስም ቀጥል “ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር” የሚሌ ሏረግ መጻፌ አንቀፅ . የባሇ አክሲዮኖች ቁጥር ወዯ አንዴ ዝቅ  / ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር የባሇአክሲዮኖች ቁጥር ወዯ አንዴ ዝቅ ካሇ እና በስዴስት ወር ጊዜ ውስጥ ላሊ ሰው በባሇአክሲዮንነት ካሌገባ ማህበሩ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም፤ የባሇአክሲዮኖች ቁጥር ወዯ አንዴ ዝቅ የመመስረቻ ጽሁፈን በማሻሻሌ ባሇአንዴ አባሌ አንቀጽ . ሇማህበሩ ምስረታ የሚያስፇሌጉ ጠቅሊሊ  / ማንኛውም ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር የሚመሰረተው ዋና ገንዘቡ በሙለ ሲከፇሌ እና የመመስረቻ ጽሁፈ በንግዴ መዝገብ ውስጥ ሲገባ  / በጥሬ ገንዘብ በተሸጡ አክሲዮኖች ሊይ የተጻፇው ዋጋ ማህበሩ ከመመዝገቡ በፉት በመመስረት ሊይ ባሇው ማህበር ስም በተከፇተ ዝግ የባንክ ሑሳብ ውስጥ አንቀጽ ፭፻. የመመስረቻ ጽሁፈ ይዘት የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የሚከተለትን ማካተት  / የባሇአክሲዮኖችን ስም፣ ዜግነትና አዴራሻ፤  / የማህበሩን ስም፣ ዋና መሥሪያ ቤት፣እንዲለም  / የማህበሩን የንግዴ ዓሊማ፤  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ መጠን እና ይኸው በሙለ የተከፇሇ መሆኑን የሚያሳይ መግሇጫ፤ ፭/ እያንዲንደ ባሇአክሲዮን የከፇሇውን የገንዘብ መጠን፤ ፮/ በዓይነት የተከፇሇ መዋጮ ካሇ ግምቱን፤ ፯/ እያንዲንደ ባሇአክሲዮን የያዘውን የአክሲዮን ብዛት፤ ፱/ ዲይሬክተሮች ካለት ብዛታቸውንና ሥሌጣናቸውን፤ ፲/ የሥራ አስኪያጆችን ቁጥርና ሥሌጣናቸውን፤ ፲፩/ ኦዱተሮች ካለ ብዛታቸውን፤ ፲፪/ ማህበሩ የሚቆይበትን ጊዜ፤ ፲፫/ ማህበሩ የሥራ አፇጻጸም ሪፖርት የሚያስታውቅበትን ፲፬/ እንዱሁም በማህበሩ ሥራ አመራር፣ በማህበሩና በአባሊት ወይም በአባሊት መካከሌ ያሇውን ግንኙነት ፲፭/ ላልች በሕግ ወይም በባሇአክሲዮኖች ስምምነት እንዱካተቱ የተወሰኑ ጉዲዮችን፡፡ አንቀጽ . ተቀባይነት ያሇው መዋጮ ከሞያ አገሌግልት በስተቀር ላልች በዚህ ሕግ አንቀጽ አንቀጽ . በዓይነት የተከፇሇ መዋጮ  / ባሇአክሲዮን በዓይነት መዋጮ የከፇሇ እንዯሆነ የመመስረቻ ጽሁፈ የመዋጮውን ዓይነትና ዋጋ፣ ላልች ባሇአክሲዮኖች የተቀበለበትን ዋጋ እና ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ በዓይነት ሇከፇሇው ባሇአክሲዮን የተሰጠውን የአክሲዮን ዴርሻ መጠን ሇተዯረገው ግምት ትክክሇኛነት ባሇአክሲዮኖቹ ሁለ ሇሦስተኛ ወገኖች በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉዎች  / በዓይነት የተከፇሇ መዋጮ ግምት ከዋጋው በሊይ በግምቱና በትክክሇኛ ዋጋ መካከሌ ያሇውን ሌዩነት በጥሬ ገንዘብ መክፇሌ አሇበት፤ ከዋጋው በሊይ ስሇመገመቱ ባያውቁም እንኳን ባሇአክሲዮኖች ሇዚህ ገንዘብ መከፇሌ በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉዎች ፭/ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ እና ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ካሇው ቦርደ በዓይነት የተዋጣው ንብረት እንዯነገሩ ሁኔታ በማህበሩ ስም መመዝገቡን እና አስፇሊጊው የንብረት ባሇቤትነት ማስረጃ በማህበሩ ስም መዘጋጀቱን ማረጋገጥ አሇባቸው፡፡ ስሇአክሲዮኖችና የባሇአክሲዮኖች መብትና ግዳታ አንቀጽ . የአክሲዮኖች ዓይነት አንቀጽ . ሰነድችን የመመርመር መብት  / አንዴ ማህበርተኛ በማህበሩ ፊይናንስ ወይም የማህበርተኛውን ጥቅም በሚነካ ላሊ ጉዲይ ሊይ ግምገማ ሇማዴረግ አስፇሊጊ የሆኑትን የማህበሩ ሑሳቦች እና ሰነድች የመመርመር እንዱሁም ጥያቄ የማቅረብ መብት አሇው፤ ማህበርተኛው በዚህ መብቱ ሇመጠቀም ተወካይ መሾም ወይም ረዲት  / መረጃው ይፊ መዯረጉ በሕግ የተከሇከሇ ከሆነ ወይም ማህበሩ ሊይ ከባዴ ጉዲት የሚያዯርስ ከሆነ አንቀጽ . በመያዣ ወይም በአሊባ ስሇሚሰጡ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፤ አክሲዮን በመያዣ ወይም በአሊባ የተሰጠ እንዯሆነ በማህበሩ ጉባዔዎች ዴምፅ የመስጠት መብት የሚኖረው አክሲዮኑን በመያዣ ወይም በአሊባ የሰጠው ሰው ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ . የአክሲዮን ምስክር ወረቀት ስሇሚይዛቸው እያንዲንደ አክሲዮን የሚከተለትን መያዝ አሇበት፡-  / የአክሲዮኑ መሇያ ቁጥር፣ ቅዯም ተከተሌ፤  / ማህበሩ ቦርዴ ካሇው የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ ከላሇው ዯግሞ የሥራአሲኪያጁን ፉርማ፤  / የማህበሩን ስም፣ ዋና መሥሪያ ቤትና ማህበሩ  / የማህበሩን ዋና ገንዘብና አክሲዮኑ የወጣበትን ዋጋ  / የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፈ የተፇረመበትን ቀን፣ ማህበሩ በንግዴ መዝገብ የተመዘገበበትን ቀንና  / ላልች አስፇሊጊ የሆኑ መረጃዎችን፡፡ አንቀጽ . ስሇአክሲዮኖች መዝገብ የአክሲዮኖች ዝርዝር በአክሲዮኖች መዝገብ መያዝ ሀ) የባሇአክሲዮኖችን ስምና አዴራሻ፣ የእያንዲንደን ባሇአክሲዮን ዴርሻ እና የአክሲኖችን መሇያ ቁጥር፤ ሏ) በእነዚህ ዝርዝሮች ሊይ የተዯረገውን ማንኛውንም ከተቀመጠበት ጊዜ ጀምሮ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና (ሇ) ሥር በተመሇከቱት መረጃዎች ሊይ ሇውጥ ሲኖር በየዓመቱ መጀመሪያ የተዯረገውን ሇውጥ የያዘ ዝርዝር በቦርደ ሰብሳቢ ወይም ማህበሩ ቦርዴ ከላሇው በሥራ አስኪያጁ ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ሊሇው ላሊ የመንግስት አካሌ መሊክ አሇበት። ወይም የመዝገቡን ግሌባጭ መውሰዴ ይችሊለ፤ ማህበሩ ጥያቄው በቀረበ በአንዴ ወር ጊዜ ውስጥ ግሌባጩን ሇጠያቂው መስጠት አሇበት። / ማንኛውም ሦስተኛ ወገን የተወሰነውን የአገሌግልት ክፌያ በመፇጸም መዝገቡን መመሌከት ወይም ግሌባጭ እንዱሰጠው ማህበሩን መጠየቅ ይችሊሌ፤ / በባሇአክሲዮን ወይም ጥቅም ባሇው ማንኛውም ሰው በመዝገብ አጻጻፌ ሊይ ስህተት ያሇ ስሇመሆኑ ከተገሇጸሇት የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያሇው ላሊ የመንግስት አካሌ መዝገቡ ዝርዝር በትክክሌ ባሇመጻፈ ምክንያት ሇሚዯርስ ማንኛውም ጉዲት ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ካሇው የቦርደ አባሊት ከላሇው ዯግሞ ሥራ አስኪያጆች በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ . አክሲዮኖችን ስሇማስተሊሇፌ በአክሲዮኖች መዝገብ ውስጥ ካሌገባ በስተቀር  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር አክሲዮኖች በማህበሩ አባሊት መካከሌ  / አንዴ ማህበርተኛ አክሲዮኑን የማህበሩ አባሌ ሊሌሆነ ሰው ከመሸጡ በፉት ማህበርተኛ ያሌሆነው ሰው ያቀረበሇትን ዋጋ በመግሇጽ አክሲዮኖቹን በዚያው ዋጋ እና ሁኔታ እንዱገዙት ሇማህበሩ አባሊት ዕዴሌ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው ማስታወቂያ ሇማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ በዯረሰ በአስራ አምስት ቀናት ባሇአክሲዮን በሆነ ሰው ማህበርተኛ ያሌሆነው ሰው ያቀረበሇትን የውሌ አንቀጽ . ከማህበሩ ውጪ አክሲዮን ስሇማስተሊሇፌ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተዯነገገው ቢኖርም በመመስረቻ ጽሁፈ ሊይ የበሇጠ እንዯሚያስፇሌግ ካሌተወሰነ በስተቀር፤ የማህበሩ አባሌ ሊሌሆነ ሰው የሚዯረገው የአክሲዮን ዝውውር ተፇጻሚ የሚሆነው ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ ¾ (ሦስት አራተኛ) ዴርሻ ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች  / ማህበሩ በመጣራት ሊይ ቢሆንም የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንንቀጽ () ዴንጋጌ ተፇጻሚ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ . አክሲዮንን በፌርዴ አፇጻጸም ስሇማስተሊሇፌ  / የማህበሩ ባሇአክሲዮን ያሌሆነ ሰው የአንደን ባሇአክሲዮን ዴርሻ በፌርዴ አፇጻጸም ያገኘ እንዯሆነ የማህበሩ ባሇአክሲዮን ሇመሆን በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው መሠረት የላልችን ባሇአክሲዮኖች ዴጋፌ ማግኘት አሇበት።  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ 3/4 (ሦስት አራተኛ) ዴርሻ ያሊቸው አባሊት በፌርዴ አፇጻጸም አክሲዮን ያገኘው አከሲዮኖቹ ከማህበሩ አባሊት መካከሌ ሇመግዛት ፌሊጎት ሊሇው አባሌ ይተሊሇፊለ፤ ሇመግዛት ፌሊጎት ባሇመብቱ የአክሲኖቹን ዋጋ መክፇሌ አሇበት።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ማህበሩ ሉከፊፇሌ ከሚችሌ የመጠባበቂያ ገንዘብ መፇጸም  / የመጠባበቂያ ገንዘብ ባሇመኖሩ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ግዥ መፇጸም ካሌተቻሇ ክፌያው ከዋና ገንዘቡ ይፇጸማሌ፤ ዋና ገንዘቡም በዚህ ሌክ እንዱቀነስ ይዯረጋሌ፤ ዋና ገንዘቡ ከመቀነሱ በፉት ከማህበሩ ጋር ሇተዋዋለ ሰዎች ማህበርተኞች በአንዴነት እና በተናጠሌ ኃሊፉ አንቀጽ . አክሲዮኖችን በውርስ ስሇማግኘት  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፤ አንዴ ባሇአክሲዮን ሲሞት ወራሾቹ ባሇአክሲዮን የመሆን መብት ይኖራቸዋሌ።  / ባሇአክሲዮን መሆን የማይፇሌጉ ከሆነ በመጨረሻው የሀብትና ዕዲ መግሇጫ መሠረት የሟቹ አክሲዮን ከመጠባበቂያ ገንዘብ ሉከፇሊቸው ይገባሌ።  / ማህበሩ ሇማህበርተኞች ሉከፊፊሌ የሚችሌ በቂ የመጠባበቂያ ገንዘብ ከላሇው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው መብት አይኖርም፡፡ አንቀጽ . ተፇጻሚነት ስሊሊቸው ዴንጋጌዎች በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ  ዴረስ እንዯ አግባብነታቸው ተፇጻሚነት አሊቸው፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ  / ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር በዲይሬክተሮች ቦርዴ እንዱመራ በመመስረቻ ጽሁፌ ሉወሰን  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ የሚኖር ከሆነ የአባሊቱ ቁጥር  / በዚህ ሕግ ስሇአክሲዮን ማህበር የቦርዴ አባሊት ሹመት፤ ስሇሚገቡት ዋስትና፣ መሻር፣ የሥራ ዘመን፣ ውሳኔ አሰጣጥ፣ ተጠያቂነት፣ የአገሌግልት ክፌያ፣ ሥሌጣንና ተግባር እና ላልች አግባብነት ያሊቸው ጉዲዮችን በተመሇከተ የአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () እና ()፣፣ ፣ከ እስከ ፣ እና ከ እሰከ  ዴንጋጌዎች ኃሊፉነቱ በተወሰነ የግሌ ማህበር ዲይሬክተሮች ቦርዴ ሊይ እንዯ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ . ስሇማህበሩ ሥራ አስኪያጅ  / ማህበሩ ባሇአክሲዮን የሆነ ወይም ያሌሆነ በጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ የሚሾም አንዴ ዋና ሥራ አስኪያጅ አስኪያጁ የሚሾመው በቦርደ ይሆናሌ፤ ሥራ አስኪያጁ የቦርዴ ሉቀመንበር መሆን አይችሌም።  / ሥራ አስኪያጁ የማህበሩ ተቀጣሪ ነው፡፡ አንቀጽ . የሥራ አስኪያጁ ሥሌጣን  / ማህበሩ በቦርዴ የሚተዲዯር ከሆነ ስሇሥራ አስኪያጅ ሥሌጣን በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፴፯ እስከ ፫፻፴፱ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነቱ ተፇጻሚ  / ማህበሩ ቦርዴ የላሇው ከሆነ ሥራ አስኪያጁ ሇመሥራት ሙለ ሥሌጣን ይኖረዋሌ።  / የሥራ አስኪያጁን ሥሌጣን የሚገዴቡ የማህበሩ በባሇአክሲዮኖች እና በሥራ አስኪያጁ መካከሌ ካሌሆነ በስተቀር ውጤት አይኖራቸውም፡፡ አንቀጽ . የሥራ አስኪያጁ ተጠያቂነት  / ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም ሥራ አስኪያጁ በሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ የተመሇከቱ ዴንጋጌዎችን ሇባሇአክሲዮኖች እና ሇሦስተኛ ወገኖች ኃሊፉ ነው።  / ማህበሩ በመክሰሩ ምክንያት ሀብቱ ዕዲውን ሇመክፇሌ በቂ ሆኖ ያሌተገኘ እንዯሆነ በከሰረው ማህበር ንብረት ጠባቂ አመሌካችነት ፌርዴ ቤት የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ እና የቀዴሞ ሥራ አስኪያጆች የማህበሩን ዕዲ በሙለ ወይም በከፉሌ  / የአስተዯዯር ኃሊፉነታቸውን በተገቢው ጥንቃቄና ትጋት መወጣታቸውን ባስረደ ሥራ አስኪያጆች ሊይ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ አንቀጽ . ሥራ አስኪያጅን ስሇመሻር  / ሥራ አስኪያጅ ሉሻር የሚችሇው በሾመው አካሌ ተቃራኒ ዴንጋጌ እስከላሇ ዴረስ ሥራ አስኪያጁ በቦርዴ የተሾመ እንዯሆነ የአክሲዮን ማህበር ሥራ አስኪያጅ በሚወርዴበት አኳኋን ይወርዲሌ።  / በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ሊይ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፤ በመመስረቻ ጽሁፌ ሊይም ሆነ በባሇአክሲዮኖች መዯበኛ ጉባዔ የተሾመ ሥራ አስኪያጅ በማህበሩ መዯበኛ ጉባዔ ይሻራሌ፤ ሥራ አስኪያጁ ከኃሊፉነት የተነሳው ካሇበቂ ምክንያት ቢሆንም ወዯ ኃሊፉነቱ የመመሇስ መብት የሇውም።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እስከ () የተመሇከተው ቢኖርም በቂ ምክንያት አሇ ብል ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤት ሥራ አስኪያጁን  / በተሻረው ምትክ ላሊ ሥራ አስኪያጅ እስኪሾም ዴረስ ምክትሌ ሥራ አስኪያጅ ወይም የዲይሬክተሮች ቦርደ ሉቀመንበር የተሻረውን ሥራ አስኪያጅ ተክቶ  / በዚህ አንቀፅ መሠረት የሚዯረገው የሥራ አስኪያጅ መሻር ሂዯት ምክንያቱ በሥራ አስኪያጁና በምክትሌ ሥራ አስኪያጁ ወይም በዲይሬክተሮች ቦርዴ ሉቀመንበር መካከሌ በተፇጠረ አሇመግባባት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሉቀመንበር ሥራ አስኪጁን ተክቶ መሥራቱ የዴርጅቱን ጥቅም የሚጎዲ ከሆነ ፌርዴ ቤት ላሊ ጊዜያዊ ሥራ አስኪያጅ ይመዴባሌ።  / ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር አስር እና ከዚያ የማህበሩ ጠቅሊሊ ሀብት ከአስር ሚሉዮን ብር በሊይ ከሆነ ነጻ እና ገሇሌተኛ የሆነ የውጭ ኦዱተር  / ኦዱተር የሚመረጠው በባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉበዔ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው ኃሊፉነቱ በተወሰነ የግሌ ማህበር ኦዱተርም ሊይ አንቀጽ . የጉባዔ ዓይነቶች የማህበሩ ጉባዔዎች መዯበኛ ወይም አስቸኳይ ጠቅሊሊ አንቀጽ ∙ በኤሇክትሮኒክ ዘዳ ስሇሚዯረግ ጉባዔ  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የተጣሇ ክሌከሊ ከላሇ በስተቀር፤ በማህበሩ ጉባዔ ሊይ በኤላክትሮኒክ ዘዳ ወይም በላሊ የመገናኛ ዘዳ መሳተፌ ይቻሊሌ፤ የመገናኛ ዘዳው የተሰብሳቢዎችን ማንነት ሇመሇየት የሚያረጋግጥ መሆን አሇበት፤ የመገናኛ ዘዳው የሚያስተሊሌፌ እና ተሰብሳቢዎቹ በአንዴ ጊዜ መሳተፌ እንዱችለ የሚፇቅዴ መሆን አሇበት። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት በአካሌ ሳይገኙ በጉባዔው የተሳተፈ አባሊት ዴምፃቸውን / በኤላክትሮኒክ ዘዳ በተዯረገ ጉባዔ የማህበሩን የማይችለ ጉዲዮችን በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ አንቀጽ . መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ  / እያንዲንደ የሑሳብ ዓመት ከተዘጋበት ቀን ጀምሮ ባለት አራት ወራት ውስጥ ቢያንስ አንዴ መዯበኛ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተወሰነው የአራት ወራት ጊዜ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም አግባብ ባሇው የመንግስት አካሌ ውሳኔ እስከ ስዴስት  / ጉባዔው የሚጠራው ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ካሇው በቦርደ፣ ቦርደ ካሌጠራ ወይም ማህበሩ ቦርዴ ከላሇው በሥራ አስኪያጅ፣ እነዚህ ካሌጠሩ ማህበሩ ኦዱተር ካሇው በኦዱተሩ ወይም ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ከግማሽ በሊይ ባዋጡ ባሇአክሲዮኖች  / ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አስር በመቶ ባዋጡ ባሇአክሲዮኖች ጥያቄ ከቀረበሇት በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ () የተጠቀሰው አግባብ ያሇው አካሌ ጉባዔ  / በዚህ አንቀጽ ኃሊፉነት የተሰጣቸው አካሊት ጉባዔውን ሇመጥራት ካሌቻለ ወይም ፇቃዯኛ ካሌሆኑ ወይም በማንኛውም ባሇአክሲዮን ጠያቂነት በቂ ምክንያት ሲኖር ፌርዴ ቤት ጠቅሊሊ ጉባዔውን የሚጠራና የመወያያ አጀንዲ የሚያዘጋጅ ሰው ሉሾም ይችሊሌ፡፡  / የጉባዔዎች ቃሇ-ጉባዔ በጽሁፌ መዘጋጀትና በጉባዔው በአካሌ በተገኙ ባሇአክሲዮኖች መፇረም አሇበት።  / የጉባዔዎቹ ቃሇ ጉባዔ በተሇይ ከዚህ በታች የተመሇከቱትን ጉዲዮች መያዝ አሇበት፡- መ) ቦርዴ ካሇ በጉባዔው የተገኙ የቦርዴ አባሊትን ሠ) በስብሰባው ሊይ የተገኙ ባሇአክሲዮኖች ብዛትና ሰ) የውይይቱን አጭር ማጠቃሇያ፤ ሸ) የተሰጡት ዴምፆች ውጤት፤ እና ቀ) ጉባዔው ያሳሇፊቸውን ውሳኔዎች። / ምሌዓተ ጉባዔው ባሇመሟሊቱ ምክንያት ጉባዔው ሇመሰብሰብ ሳይችሌ የቀረ እንዯሆነ የጉባዔው ሰብሳቢ ይኸው በቃሇ ጉባዔ እንዱያዝ ያዯርጋሌ፡፡ አንቀጽ . ያሇጉባዔ የሚሰጡ ውሳኔዎች የማህበሩ አባሊት ቁጥር ከአስር የሚያንስ ከሆነ የጉባዔ ጥሪ ሳይዯረግ ሇእያንዲንደ ባሇአክሲዮን የውሳኔ ሀሳቦችን መሊክና በጽሁፌ ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ ዴምፅ አንቀጽ . የባሇአክሲዮኖች መብት  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር ማንኛውም ባሇአክሲዮን በራሱ ወይም በወኪሌ አማካኝነት በጉባዔው ሇመሳተፌ እና ዴምፅ  / እያንዲንደ ባሇአክሲዮን በማህበሩ ውስጥ ባለት አክሲዮኖች ሌክ የዴምፅ ብዛት ይኖረዋሌ፡፡ አንቀጽ . የመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ምሌዓተ ጉባዔና  / ጉባዔ ሇማካሄዴ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ከግማሽ በሊይ የያዙ ባሇአክሲዮኖች ወይም የያዘ ባሇአክሲዮን በስብሰባው ሊይ መገኘት አሇባቸው ወይም አሇበት።  / ምሌዓተ ጉባዔ የሚሰሊው በባሇአክሲዮኖች ቁጥር ሳይሆን በተወከሇው የካፒታሌ መጠን ነው፤ ጉባዔው አስፇሊጊው የካፒታሌ መጠን እስከተወከሇ ዴረስ ባሇአክሲዮኖች ሇመሰብሰብ ፇቃዯኛ ባሇመሆናቸው ብቻ የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ ያሇበትን ኃሊፉነት  / በመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ የሚተሊሇፈ ውሳኔዎች  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተውን ምሌዕተ ጉባዔ በመጀመሪያው ጉባዔ ማግኘት ያሌተቻሇ እንዯሆነ ባሇአክሲዮኖች በተመዘገበ ዯብዲቤ ወይም በላሊ አመቺ የኤላክትሮኒክ ዘዳ በዴጋሚ ይጠራለ፤ በዴጋሚ በተጠራ ጉባዔ ሊይ የተወከሇው ዋና ገንዘብ ግምት ውስጥ ሳይገባ በጉባዔው በተወከለት አክሲዮኖች አብሊጫ ዴምፅ ውሳኔ አንቀጽ . የአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ምሌዓተ አክሲዮኖች ሊይ የተጻፇውን ዋጋ ከፌ በማዴረግ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ የሚተሊሇፌ ውሳኔ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ቢኖርም ፤ የማህበሩ ዋና ገንዘብ የሚጨምረው ሇማህበርተኞች ሉከፊፇሌ ከሚችሌ ትርፌ ወይም የመጠባበቂያ ገንዘብ ሊይ ተነስቶ ከሆነ የመመስረቻ ጽሁፌ ስሇማሻሻሌ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተዯነገገው ዴጋፌ በቂ ነው።  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ሊይ ከፌ ያሇ ምሌዓተ ጉባዔ እና የዴምፅ ብሌጫ እንዱኖር ስምምነት ከላሇ በስተቀር፤ በመመስረቻ ጽሁፈ ሊይ የሚዯረግ ማሻሻያ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ሦስት አራተኛውን ዴርሻ በሚወክለ ባሇአክሲዮኖች ዴጋፌ ማግኘት  / በመመስረቻ ጽሁፈ ሊይ የተዯረጉ ማሻሻያዎች በንግዴ መዝገብ ውስጥ መግባት አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . ተፇጻሚነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች የዚህ ምዕራፌ ሌዩ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ በዚህ  / ጠቅሊሊ ጉባዔዎችን የሚመሇከቱ ከአንቀጽ ፫፻፺፪ እስከ የሚመሇከቱ ከአንቀፅ ፬፻፵፪ እስከ ፬፻፵፮፣ ከ ፬፻፵፰ እስከ ፬፻፶፩፣ ከ ፬፻፶፫ እስከ ፬፻፷፩ ወይም ከአንቀፅ ያለት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው ሇዚህ ምዕራፌም አንቀጽ . በሕግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ የማህበሩ የመጠባበቂያ ገንዘብ የዋናውን ገንዘብ አስር በመቶ እስከሚሞሊ ዴረስ ማህበሩ ከሚያገኘው ትርፌ ቢያንስ አምስት በመቶ በየዓመቱ በመጠባበቂያ ሑሳብ መቀመጥ አንቀጽ . ሏሰተኛ የትርፌ ዴርሻ  / ሏሰተኛ የሆነ የትርፌ ክፌያ የተቀበለ ባሇአክሲዮኖች  / ሏሰተኛ የሆነ የትርፌ ክፌያ እንዱመሇስ የሚቀርብ ጥያቄ ክፌያው ከተፇጸመበት ቀን አንስቶ በአምስት ዓመት ውስጥ ካሌቀረበ በይርጋ ይታገዲሌ፡፡ አንቀጽ ፭፴. ተፇጻሚነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች የዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፤ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፬፻፳፭ እስከ ፬፻፵፩ የተዘረዘሩት የዚህ ሕግ የማህበሩ መፌረስና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ . የመፌረሻ ምክንያቶች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፩ የተመሇከቱት ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፤ ማህበሩ አስፇሊጊ የሆነ የአስተዲዯር አካሌ የላሇው እንዯሆነ በባሇአክሲዮን ወይም በገንዘብ ጠያቂ በሚቀርብ ጥያቄ አግባብ ባሇው አንቀጽ  የማህበሩ ዋና ገንዘብ ሦስት አራተኛ  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሦስት አራተኛ ከጎዯሇ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ካሇ ቦርደ ወይም ከላሇ ሥራ በባሇአክሲዮኖች እንዱወሰን ማዴረግ አሇበት።  / ማህበርተኞች ማህበሩ እንዲይፇርስ ከወሰኑ ተጨማሪ መዋጮ በማዴረግ የጎዯሇውን የማህበሩን ዋና ገንዘብ  / ማህበሩ የዋና ገንዘቡን በሦስት አራተኛ መጉዯለ ከታወቀበት ጊዜ አንስቶ በዘጠና ተከታታይ ቀናት ውስጥ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () የተዯነገገው ካሌተፇጸመ ጥቅም ያሇው ሰው ማህበሩ እንዱፇርስ ሇፌርዴ ቤት ማመሌከት ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . ተፇጻሚነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች የዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው፤ በዚህ ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር መፌረስን እና ሑሳብ መጣራትን ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር  / ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ማሇት አንዴ ሰው በግለ በሚሰጠው መግሇጫ መሠረት የተቋቋመ የንግዴ ማህበር ነው።  / ማህበሩ ከአባለ የተሇየና የተነጠሇ የራሱ የሕግ  / አባለ የራሱን መዋጮ ሙለ በሙለ እስከ ከፇሇ አንቀጽ  ∙ የማህበሩ ዋና ገንዘብ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ዝቅተኛ ዋና ገንዘቡ ከብር አስራ አምስት ሺህ ማነስ የሇበትም፡፡ አንቀጽ . በግሌ የሚዯረግ መግሇጫ፤ይዘቱና አኳኋኑ  / ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበርን ሇማቋቋም አባለ የሚሰጠው መግሇጫ ሰነድችን ሇማረጋገጥ ሥሌጣን በተሰጠው አካሌ ፉት መዯረግ አሇበት፤ መግሇጫውም በንግዴ መዝገብ ውስጥ  / መግሇጫው የሚከተለትን ነገሮች ማሳየት አሇበት ፦ ሀ) ማህበሩ አንዴ አባሌ ብቻ ያሇው መሆኑን፤ ሇ) የአባለን ስም፤ዜግነትና አዴራሻ፤ ሏ) አባለ የሞተ፣ የጠፊ ወይም በፌርዴ የተከሇከሇ እንዯሆነ ስሇ ወራሾቹ ወይም ስሇአባለ ሆኖ ሕጋዊ ተግባራትን እንዱፇጽም የታጨው መ) ዕጩ ንብረት ጠባቂው ፌቃዯኛ ሆኖ ኃሊፉነቱን ሠ) የማህበሩን ስም፤ዋና መሥሪያ ቤት፤ ካለትም ሰ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ መጠንና፤ይኼው በሙለ የተከፇሇ መሆኑን የሚያሳይ መግሇጫ፤ ሸ) በዓይነት የተከፇሇ መዋጮ ካሇ ግምቱን፤ ቀ) የሥራ አስኪያጁን ስምና ሥሌጣን፤ ኘ) ላልች በሕግ ወይም በአባለ እንዱካተቱ አንቀጽ . ስሇዕጩ ንብረት ጠባቂ  / ዕጩ ንብረት ጠባቂው ዕጩነቱን የተቀበሇ መሆኑን ሰነድችን ሇማረጋገጥ ሥሌጣን በተሰጠው አካሌ ፉት ካሊረጋገጠ በስተቀር፤ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ሉመሠረት አይችሌም።  / አንዴ ሰው በአንዴ ጊዜ ሇተሇያዩ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የግሌ ማህበራት የንብረት አንቀጽ . ከግሇሰብ ነጋዳነት ወዯ ባሇአንዴ አባሌ ግሇሰብ ነጋዳ የንግዴ ሥራውን ወዯ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበርነት መሇወጥ ይችሊሌ፤ ሆኖም ግን ግሇሰብ ነጋዳው ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ከመመሥረቱ በፉት ሇገባበት ዕዲ ሁለ ከማህበሩ ጋር በአንዴነት እና በተናጠሌ ኃሊፉ ነው፡፡ አንቀጽ . የተከሇከሇ ምስረታ  / አንዴ ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ላሊ ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ  / ማንኛውም በጉዲዩ ያገባኛሌ የሚሌ ወገን በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () ሥር የተዯነገገውን በመተሊሇፌ የተመሠረተ ማህበር እንዱፇርስ ማህበሩ በተቋቋመበት ሥፌራ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት  / በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () ሥር የተዯነገገው ቢኖርም፤ በንዐስ አንቀጽ () ሊይ የተመሇከተውን ሇሚዯርሰው ጉዲት አባለና ማህበሩ በአንዴነትና አንቀጽ . በዓይነት ስሇሚዯረግ መዋጮ  / አባለ በዓይነት ያዯረገው መዋጮ ካሇ የመዋጮው ምንነትና ዋጋው (ወይም ግምቱ) አባለ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፴፮ ንዐስ አንቀጽ () (ሸ) መሠረት በሚሰጠው መግሇጫ ውስጥ በግሌጽ መጠቀስ  / በዓይነት የተዯረገ መዋጮ ካሇ አባለ ግምቱ ትክክሌ መሆኑን የሚያጣራ የምሥረታ ወቅት ኦዱተር  / ኦዱተሩ በዓይነት የተዯረገን መዋጮ ሇመተመን በሚያቀርበው ሪፖርት ውስጥም የተከተሇውን ዘዳ  / አባለ ያቀረበው የዓይነት መዋጮ ዋጋ ኦዱተሩ ከተመነው ዋጋ በሊይ የሆነ እንዯሆነ ኦዱተሩ  / የዓይነት መዋጮ ግምት የተጋነነ ከመሆኑ የተነሳ ሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚዯርሰው ጉዲት አባለና ኦዱተሩ በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ናቸው።  / በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሚቀርብ ክስ የዓይነት መዋጮው በተገቢው ሁኔታ ከተዯረገበት ጊዜ ጀምሮ በአምስት ዓመት ውስጥ አንቀጽ . ስሇዋና ሥራ አስኪያጅ  / ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ዋና ሥራ አስኪያጅ ሉኖረው ይገባሌ፤ አባለ ራሱ ወይም ላሊ ሰው የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ ሉሆን  / ዋና ሥራ አስኪያጁ በዚህ ሕግ መሠረት አንዴ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ሥራ አስኪያጅ ያሇው ሥሌጣን እና ተጠያቂነት ይኖረዋሌ፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ  / የማህበሩ አባሌ በዚህ ሕግ መሠረት የአንዴ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር አባሊት ጠቅሊሊ ጉባዔ ያሇውን ውሳኔዎች ቃሇጉባዔ ስብሰባው በተዯረገ ከሦስት ተዘጋጅተው የማህበሩ ማህዯር ውስጥ መቀመጥ  / በማህበሩ ምሥረታ ጊዜ በተሰጠ መግሇጫ ውስጥ የተካተቱትን ነገሮች የሚሇውጥ ማንኛውም ውሳኔ ውሳኔው ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ በአንዴ ወር ጊዜ ውስጥ በንግዴ መዝገብ ውስጥ መግባት አሇበት።  / የአባለ ውሳኔዎች የዚህን አንቀጽ ዴንጋጌዎች ያሊሟለ ቢሆኑ እንኳን በሕግ ፉት የጸኑ ናቸው፤ ሆኖም ጉዴሇቱ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚያዯርሰው ጉዲት አባለና ማህበሩ በአንዴነት እና በተናጠሌ አንቀጽ . የአባለ ተጠያቂነት ስሇ አባሌ ኃሊፉነት ውስንነት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፴፬ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም፤ ማንኛውም ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር አባሌ ወይም ማህበሩ ሊይ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ቁጥጥር ያሇው ላሊ ሰው ከዚህ በታች ከተመሇከቱት አንደን ፇፅሞ ከተገኘ ከማህበሩ ጋር በአንዴነት እና በተናጠሌ  / ማህበሩን፣ ወይም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎች ጉዲት ሊይ የሚጥሌ ሕገ-ወጥ ዴርጊት ሆን ብል  / የባሇ አንዴ አባሌ ማህበር ንብረትን ከራሱ ንብረት  / የባሇ አንዴ አባሌ ማህበርን እና የራሱን ማንነት  / ስሇማህበሩ የፊይናንስ አቋም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎች ሉያሳስት የሚችሌ መረጃ ሆን ብል  / ያሇ ተመጣጣኝ ክፌያ የማህበሩን ሀብት ሇራሱ ወይም ሇሦስተኛ ወገኞች የግሌ ጥቅም ካዋሇ፤  / በሕግ ሉከፇሌ ከሚችሇው በሊይ የትርፌ ክፌያ  / ላልች ተመሳሳይ ተግባራትን ከፇጸመ፡፡ አንቀጽ . ሑሳቡን ማጣራት ሳያስፇሌግ ማህበሩ  / ያሇበትን ዕዲ በሙለ የከፇሇ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር የፇረሰ እንዯሆነ  / በማናቸውም ምክንያት ማህበሩ ከፇረሰ በኋሊ ገንዘብ ጠያቂዎች የቀረቡ እንዯሆነ አባለ በግለ ተጠያቂ መፌረስ ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ በአምስት ዓመት ውስጥ ካሌቀረበ በይርጋ ይታገዲሌ፤ የማህበሩ ሀብት ሇአባለ ከተሊሇፇ ከአስር ዓመት በኋሊ ምንም ዓይነት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ()፣ () እና () የተዯነገገው ቢኖርም፤ ማህበሩ ሲፇርስ አባለ በራሱ ምርጫ መዯበኛውን የሑሳብ ማጣራት ሂዯት አንቀጽ . ስሇላልች ሕጎች ተፇጻሚነት በዚህ ሕግ ስሇ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር በተሇይ የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበርን የሚመሇከቱት የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዯአግባብነቱ በዚህ ማህበር ሊይም ተፇጻሚ አንቀጽ . ጠቅሊሊ ዴንጋጌ  / አንዴ የንግዴ ማህበር ወዯ ላሊ ዓይነት የንግዴ ማህበር መሇወጥ የመመስረቻ ጽሁፈን ከማሻሻሌ በስተቀር ሕጋዊ ሰውነት ያሇው አዱስ ማህበር  / የአንዴ ማህበር መሇወጥ እንዯነገሩ ሁኔታ በአባሊቱ ሙለ ዴምፅ፣ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በዚህ ሕግ በተመሇከተው አብሊጫ ዴምፅ ይወሰናሌ።  / ማንኛውም የማህበሩ አባሌ ያሇፇቃደ ግዳታው ከፌ እንዱሌ ወይም የአባሌነት መብቱን በከፉሌ ወይም በሙለ እንዱያጣ ማዴረግ አይቻሌም።  / የማህበሩ የመሇወጥ ውሳኔም ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ እና ማህበሩ ዴረ-ገጽ ካሇው በዴረ-ገጽ  / የሦስተኛ ወገኖች መብት እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ ማህበሩ የሚቋቋምበትን ሁኔታ የሚመሇከቱ የዚህ ሕግ አንቀጽ . በማህበሩ መሇወጥ ያሌተስማሙ በዚህ ሕግ አንቀፅ  ንዐስ አንቀፅ () የተዯነገገው ቢኖርም በማህበሩ መሇወጥ ያሌተስማሙ የአክሲዮን ማህበር ወይም ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር አባሊት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፫ ዴንጋጌ መሠረት ዴርሻቸውን ሇማህበሩ ሸጠው ከማህበሩ ይወጣለ፡፡ አንቀጽ ፭፻፵፰. የገንዘብ ጠያቂዎች መብት  / የነባሩ ማህበር መብትና ግዳታ በአዱስ መሌክ የተዯራጀው ማህበር የመመስረቻ ጽሁፌ በንግዴ መዝገብ ከገባበት ቀን ጀምሮ ሇዚሁ ማህበር  / በአዱስ መሌክ የተዯራጀው ማህበር መመስረቻ ጽሁፌ በንግዴ መዝገብ እንዯገባ ወዱያውኑ የነባሩ እንዱያቀርቡና ተቃራኒ ሀሳብ ካሊቀረቡ አዱሱ ማህበር ዕዲ ከፊያቸው መሆኑ ይገሇጽሊቸዋሌ።  / ገንዘብ ጠያቂዎችን ሇመጥራት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፹፬ የተመሇከተው ዴንጋጌ ተፇጻሚ ይሆናሌ። የማህበሩን መሇወጥ ሇተቃወሙ ገንዘብ ጠያቂዎች ማህበሩ ገንዘባቸውን የመክፇሌ ወይም መክፇሌ የማይችሌ ከሆነ በቂ ዋስትና የመስጠት ግዳታ አሇበት፤ ዕዲው እስከሚከፇሌ ዴረስ ከማህበሩ ሀብት ሊይ ሇአባሊት የትርፌ ክፌፌሌ አይዯረግም።  / ሥራ አስኪያጁ ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ የማህበሩ ፀሏፉ የማህበሩን መሇወጥ ሰፉ ስርጭት ባሇው  / ሥራ አስኪያጁ እና የማህበሩ ፀሏፉ በዚህ አንቀጽ ከንዐስ አንቀጽ () እስከ () የተዯነገጉትን አንቀጽ . የሸሪኮች ኃሊፉነት  / የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች የማህበሩን መሇወጥ የተቀበለ መሆናቸው ካሌተረጋገጠ በስተቀር፤ ኃሊፉነታቸዉ ያሌተወሰነ ሸሪኮች የመሇወጡ ውሳኔ በንግዴ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት ማህበሩ ሇገባው ግዳታ ከነበረባቸዉ ኃሊፉነት ነፃ አይሆኑም።  / የአክሲዮን ማህበር፣ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ወይም ባሇ አንዴ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ወዯ ሽርክና ማህበር የተሇወጠ እንዯሆነ ሸሪኮቹ ከሇውጡ በፉት ማህበሩ ሇገባበት ዕዲ በግሌ ተጠያቂ  / የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ስሇማህበሩ መሇወጥ ማህበሩ ያሳሇፇው ውሳኔ በተመዘገበ ዯብዲቤ ወይም ተሌኮሊቸው ከተሊከበት ቀን አንስቶ ባለት ሠሊሳ ቀናት ውስጥ ሇውጡን እንዯሚቃወሙ በግሌጽ በጽሁፌ ካሊሳወቁ የማህበሩን መሇወጥ እንዯተቀበለ የንግዴ ማህበራት መዛመዴ፣ መዋሃዴና መከፊፇሌ  / “ቡዴን” ማሇት የእናት ኩባንያ እና ተቃራኒ ዴንጋጌ እስከላሇ ዴረስ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገር የተመዘገቡ የሁለም ተቀጥሊዎቹ ማህበራት ስብስብ  / “ተቀጥሊ” ማሇት በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ በላሊ ኩባንያ አማካኝነት በእናት ኩባንያ ቁጥጥር ሥር  / “እናት” ማሇት በቀጥታም ሆነ በላሊ ኩባንያ አማካኝነት በተዘዋዋሪ ላሊ ኩባንያን በቁጥጥር ሥር  / ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ዓሊማ “ቁጥጥር” በአንቀጽ ፭፻፶፪ ሥር የተሰጠው ትርጉም ፭/ ሇዚህ ርዕስ ዴንጋጌዎች ዓሊማ « ኩባንያ » ማሇት ማህበር፤ ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር እና እንዯ ሁኔታው ውጭ አገር የተመዘገቡ ከነዚህ ጋር ተመሳሳይ ባህሪ ያሊቸውን የንግዴ አንቀጽ . ሙለ በሙለ በባሇቤትነት የተያዘ ኩባንያ “ሙለ በሙለ በባሇቤትነት የተያዘ ኩባንያ” ማሇት ከእናት ኩባንያው እና ከእናት ኩባንያው ላሊ ተቀጥሊ ኩባንያ ወይም በእናት ኩባንያው ስም ከሚሰሩ ሰዎች ወይም በእናት ኩባንያው ተቀጥሊዎች ስም ከሚሰሩ ሰዎች በስተቀር ላሊ የውጭ ባሇአክስዮኖች የላለበት አንቀጽ . ቁጥጥር ፡ ትርጓሜ ፩/ ሇዚህ ምዕራፌ ዓሊማ “ቁጥጥር” አሇ የሚባሇው እናት ኩባንያው ብቻውን ወይም ከላልች ባሇኣክሲዮኖች ጋር በመሆን የተቀጥሊ ኩባንያውን የፊይናንስ እና የአሰራር ፖሉሲዎችን የመንዯፌ እና የመምራት ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ፤አንዴ እናት ኩባንያ የአንዴን ተቀጥሊ ኩባንያ ከግማሽ በሊይ ካፒታሌ የሚወክለ ዴምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፈ አክሲዮኖችን በተቀጥሊው ሊይ ቁጥጥር እንዲሇው ይወሰዲሌ፤ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የያዘው ይህ መጠን ያሇው ዴርሻ በሌዩ ሁኔታ ቁጥጥር እንዯማይሰጠው በግሌጽ ማሳየት ከተቻሇ የ« ቁጥጥር » መኖር ሕጋዊ ፫/ አንዴ ኩባንያ በላሊ ኩባንያ ውስጥ ያሇው ዴምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፌ የአክሲዮን ዴርሻ የሁሇተኛውን ኩባንያ ዋና ገንዘብ ግማሽ ወይም ከዚያም ያነሰ የሚወክሌ ቢሆን እንኳን ከዚህ በታች ከተዘረዘሩት ሁኔታዎች አንደ ወይም ከዚያ በሊይ ተሟሌቶ ሲገኝ በሁሇተኛው ሊይ ቁጥጥር እንዲሇው ስምምነት ከግማሽ በሊይ የሆነውን ዴምፅ ሇ) በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በላሊ ስምምነት ፖሉሲዎችን የመቆጣጠር መብት ከተጎናጸፇ፤ ሏ) የኩባንያውን ንግዴ የመምራት ሥሌጣን ካሇው የኩባንያው ከፌተኛ የአስተዲዯር አካሌ አባሊት መ) የጠቅሊሊ ጉባዔ ወይም ተመሳሳይ ሥሌጣን ያሇው የኩባንያው ውሳኔ ሰጪ አካሌ ውስጥ አብሊጫ ዴምፅን መስጠት ወይም ማግኘት ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ  (ሏ) እና (መ) መሠረት ቁጥጥር አሇ የሚባሇው የኩባንያውን ግማሽ ወይም ከግማሽ የሚያንሱ አክሲዮኖች የያዘው ኩባንያ አንዴን ኩባንያ የመምራት ሥሌጣን ካሇው የኩባንያው ከፌተኛ የአስተዲዯር አካሌ ወይም ውሳኔ ሰጪ አካሌ አባሊት ውስጥ አብዛኛዎቹን ሇሁሇት እንዯሆነ ነው፤ በፊይናንስ ዓመቱ ውስጥ ይሄው ኩባንያ በሁሇተኛው ኩባንያ ውስጥ ያሇው ዴምፅ የመስጠት መብት ከጠቅሊሊው አርባ በመቶ በሊይ ሲሆን እና በዚሁ በሁሇተኛው ኩባንያ ውስጥ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከእርሱ የበሇጠ የዴምፅ ዴርሻ ያሇው ላሊ ባሇአክስዮን ከላሇ የሁሇተኛውን ኩባንያ ከፌተኛ ሥራ አስፇጻሚ ወይም ውሳኔ ሰጪ አንቀጽ . ተሳትፍን ስሇመተመን  / ቁጥጥር መኖር አሇመኖሩን ሇመወሰን የዴምፅ ተሳትፍ መጠን በሚሰሊበት ጊዜ ወዱያውኑ ጥቅም ሊይ ሉውሌ የሚችሌ ዴምፅ የመስጠት መብት የመግዛት ወይም በሇውጥ የማግኘት መብት ታሳቢ  / በተቀጥሊ ኩባንያ ውስጥ እናት ኩንባያው ያሇው የተሳትፍ መጠን ሲሰሊ በተቀጥሊ ዴርጅቱ በራሱ ወይም በተቀጥሊው ተቀጥሊ ኩባንያዎች የተያዙ ዴምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፈ አክሲዮኖች ካለ እነኝህ ዴምፅ የሚያሰጡ የአክስዮን መብቶች ስላት ውስጥ መግባት የሇባቸውም፡፡ አንቀጽ . ቁጥጥርን የማስታወቅ ኃሊፉነት  / የእናት ኩባንያው የሥራ አመራር የቁጥጥር ሁኔታ ሇተቀጥሊ ኩባንያው የሥራ አመራር በጽሁፌ  / ተቀጥሊ ኩባንያው ማስታወቂያው እንዯዯረሰው ወዱያውኑ በእናት ኩባንያው ውስጥም ሆነ በላልች ኩባንያዎች ውስጥ ያለትን የአክሲዮኖች ቁጥር እና ዴምፅ የሚያሰጡ መብቶችን ሇእናት ኩባንያው በጽሁፌ ማሳወቅ ይኖርበታሌ፤ ተቀጥሊው ኩባንያ በውጪ አገር የተመዘገበ ሲሆን እና ተቀጥሊውን የሚገዛው የውጭ አገር ሕግ ይህ ዓይነቱን ግዳታ መወጣት የሚከሇክሌ ከሆነ የዚህ ንዐስ አንቀጽ ዴንጋጌ ተፇጻሚነት አይኖረውም፡፡ አንቀጽ . አንዴ ኩባንያ ከላሊ ኩባንያ ስሇሚኖረው  / ተቀጥሊ ኩባንያ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገዴ በእናት ኩባንያው ውስጥ ምንም አክሲዮን መያዝ  / የእናት እና ተቀጥሊ ግንኙነት ባይኖርም የአንዴ ኩባንያ ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ ወይም ከዚያ በሊይ የሆነው ዴርሻ በላሊ ኩባንያ የተያዘ ከሆነ የመጀመሪያው ኩባንያ በሁሇተኛው ኩባንያ ውስጥ  / ሁሇት ኩባንያዎች አክሲዮኖቻቸውን የተገዛዙ ሆኖ አንደ ኩባንያ ከላሊው ኩባንያ ዋና ገንዘብ ውስጥ አምስት በመቶ ወይም ከዚያ በሊይ የገዛ ከሆነ ይዞታቸዉን ሇንግዴ እና ኢንደሰትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ሊሇው ላሊ ባሇሥሌጣን መሥሪያ ቤት ማስታወቅ አሇባቸው፤ ሚኒስቴሩ ወይም ይሄው አካሌ ኩባንያዎቹ በስምምነት ያሊቸውን አክሲዮኖች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር በተመሇከተው መሠረት ማስተካከያ እንዱያዯርጉ ማስተካከያ ሇማዴረግ ካሌቻለ ሚኒስቴሩ ወይም ይሄው አካሌ ከመካከሊቸው አነስተኛ ይዞታ ያሇው ኩባንያ ይዞታውን እንዱያስተሊሌፌ ያዘዋሌ።  / አንደ ኩባንያ በላሊው ኩባንያ ውስጥ ያሇው ይዞታ እኩሌ የሆነ እንዯሆነና አንዯኛው ኩባንያ በላሊኛው ኩባንያ ውስጥ ያሇውን አክሲዮን ሇማስተሊሇፌ ኩባንያ ውስጥ ያሇው የአክሲዮን ዴርሻ ከአምስት በመቶ ያነሰ እስኪሆን መቀነስ አሇበት።  / ሚኒስቴሩ ወይም አግባብ ሊሇው ባሇሥሌጣን ይህ ስሇመሆኑ የጽሁፌ መግሇጫ ማቅረብ አሇባቸው፤ የዚህ ንዐስ አንቀጽ ዴንጋጌ እስኪፇጸም ዴረስ መተሊሇፌ ያሇባቸው አክሲዮኖች የሚሰጡት ትርፌ የመካፇሌም ሆነ ዴምፅ የመስጠት መብት ታግድ አንቀጽ . የእናት ኩባንያው ሇተቀጥሊ ኩባንያው አመራር ወይም ትዕዛዝ የመስጠት መብት  / እናት ኩባንያ እንዯባሇአክሲዮን በጠቅሊሊ ጉባዔ በሚሳተፌበት ጊዜ፣ በዲይሬክተሮች ቦርዴ እንዱሁም በከፌተኛ የሥራ አመራሩ አማካኝነት ሇተቀጥሊው ኩባንያ አመራር ወይም ትዕዛዝ መስጠት ይችሊሌ።  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፷፫ እና በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከቱት ሌዩ ሁኔታዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፤ የተቀጥሊ ኩባንያው አመራር  / በእናት ኩባንያው ምርጫ ሳይሆን በኩባንያው መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በባሇአክሲዮኖች ስምምነት ወይም በማናቸውም ሕግ መሠረት የተሾሙ ዲይሬክተሮች እና የሥራ አመራር አባሊት እናት  / ሙለ ሇሙለ በእናት ኩባንያ ባሇቤትነት ያሌተያዘ ተቀጥሊ ኩባንያ ከእናት ኩባንያው በሚሰጥ ትዕዛዝ መሠረት የሚመራ መሆን ወይም አሇመሆኑን መዝገብ ውስጥ በግሌጽ ማሳወቅ አሇበት።  / ተቃራኒው እስካሌተገሇጸ ዴረስ፣ ሙለ ሇሙለ በባሇቤትነት የተያዘ ተቀጥሊ ኩባንያ አመራር ከእናት ኩባንያው መመሪያ ወይም ትዕዛዝ እንዯሚቀበሌ ግምት ይወሰዲሌ፤ ይህም ሲሆን ኩባንያው በንግዴ መዝገብ ውስጥ ማስገባት ያሇበት ሙለ ሇሙለ በባሇቤትነት ስሇመያዙ ብቻ ይሆናሌ። አንቀጽ . በተቀጥሊ ኩባንያ ዯረጃ ስሇሚኖር መረጃ የእናት ኩባንያ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም ተመሳሳይ ዯረጃ ሊይ ያሇ የሥራ አመራር ክፌሌ ከተቀጥሊ ኩባንያው ማናቸውንም መረጃዎች የማግኘት መብት አሇው፤ ሆኖም መረጃው መሰጠቱ ተቀጥሊውን ኩባንያ በሚገዛ የላሊ አገር ሕግ የተከሇከሇ ከሆነ ወይም የሦስተኛ ወገኖችን መብት የሚጎዲ ከሆነ ሇእናት ኩባንያው መረጃው መተሊሇፌ አንቀጽ ∙ አክሲዮን ገዝቶ የማስወጣት መብት  / የተቀጥሊውን ኩባንያ ዋና ገንዘብ እና ዴምፅ ዘጠና በመቶ የተቆጣጠረ እናት ኩባንያ በተቀጥሊው ውስጥ ሸጠውሇት እንዱወጡ የማስገዯዴ መብት አሇው።  / በዚህ ዓይነቱ ግዥ ሊይ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፺፬ ንዐስ አንቀጽ () እስከ () ሥር የተመሇከቱት አንቀጽ . የእናት ኩባንያ ባሇአክሲዮኖች መብት  / የእናት ኩባንያ ባሇአክሲዮኖች በቡዴኑ ስሇታቀፈት ኩባንያዎች እንዱሁም የቡዴኑ አባሌ ስሇነበሩት ምርመራ እንዱዯረግ የመጠየቅ መብት አሊቸው።  / የእናት ኩባንያው ባሇአክሲዮኖች ተቀጥሊ ኩባንያን በተመሇከተ በተሇይ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፶፭፣፫፻፶፰ እና ፫፻፹፩ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና (ሇ) ሥር አንቀጽ ፷. በቡዴን ውስጥ ስሇሚኖር የንግዴ ዕዴልች  / በኢትዮጵያ ወይም በውጭ አገር የተመዘገበ እናት ኩባንያ በራሱ ወይም በላሊ ተቀጥሊው አማካኝነት የተቀጥሊ ኩባንያውን የንግዴ ዕዴሌ ወይም አጋጣሚ መቀማት የሇበትም፤ ሆኖም በእናት ኩባንያው ካሌተሾሙት የተቀጥሊው ዲይሬክተሮች ከላለም ባሇአክሲዮኖች ይሁንታን ካገኘ እናት ኩባንያው ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () መሠረት በእናት ኩባንያ ሊይ የተጣሇው ክሌከሊ ሙለ በሙለ አንቀጽ ፷. ሌዩ ምርመራ አንዱዯረግ የመጠየቅ ከኩባንያው ዋና ገንዘብ አስር በመቶ የሚወክሌ ዴምፅ የመስጠት መብት ያሊቸው የተቀጥሊ ኩባንያ ባሇአክሲዮኖች የተቀጥሊውን ጥቅም የሚነካ ውሳኔን በተመሇከተ በእናት ኩባንያው ሊይ ሌዩ ምርምራ እንዱዯረግ የመጠየቅ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፶፱ ሥር የተመሇከተው ዓይነት መብት አንቀጽ ፷. አክሲዮን ሸጦ የመውጣት መብት  / እናት ኩባንያው በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገዴ ከዘጠና በመቶ በሊይ የሚሆነውን ዴምፅ የመስጠት አክሲዮኖቻቸውን እንዱገዛቸው መጠየቅ ይችሊለ።  / የተቀጥሊ ኩባንያው ባሇአክሲዮኖች እናት ኩባንያው ወይም በእርሱ የተወከሇ ላሊ ሰው አክሲዮናቸውን እንዱገዛቸው በፌርዴ ቤት መጠየቅ ይችሊለ።  / የዚህ ዓይነቱን ሽያጭ አፇጻጸም በተመሇከተ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፺፪ ንዐስ አንቀጽ () እስከ () ሥር የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው አንቀጽ . ስሇቡዴን ጥቅሞች  / የተቀጥሊ ኩባንያ የሥራ አመራር ወይም ዲይሬክተር በእናት ኩባንያው በተሰጠ መመሪያ አማካኝነት ሆነም አሌሆነ ከተቀጥሊ ኩባንያው ጥቅም ተፃራሪ ሉባሌ የሚችሌ ውሳኔ በመወሰኑ የተጣሇበትን ሀ) ውሳኔው በአጠቃሊይ ቡዴኑን የሚጠቅም ከሆነ፤ የሥራ አመራሩ የጥቅም መጓዯሌ ወይም ጉዲት ምክንያታዊ በሆነ ጊዜ ውስጥ ይገኛሌ በሚባሌ ጥቅም ይካካሳሌ ብል ከገመተ እና ይኸውም ግምት የሥራ አመራሩ በጊዜው በነበረው መረጃ ሊይ መሠረት አዴርጎ ብቻ ሳይሆን ውሳኔውን ሇመወሰን አስፇሊጊ የሆኑ ሏ) የጥቅም መጓዯለ ወይም ጉዲቱ የኩባንያውን ዘሇቄታዊ ህሌውና አዯጋ ሊይ የማይጥሇው  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሇ) ሙለ ሇሙለ በባሇቤትነት የተያዘ ተቀጥሊ ኩባንያን በተመሇከተ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ያሌተሟሊ እንዯሆነ የተቀጥሊ ኩባንያው የሥራ አንቀጽ . አሳሳች የግብይት አሠራር  / የቡዴኑን ጥቅም ሇማስጠበቅ ተብልም ቢሆን በእናት ኩባንያው በተሰጡ ትዕዛዞች የተመራ ተቀጥሊ ኩባንያ በራሱ ሀብት ወይም አቅም ከተጋረጠበት የመፌረስ ከተከሰተበት ጊዜ ጀምሮ በተቻሇ ፌጥነት መፌትሄ መሆን የሚችሌ መሰረታዊ የመዋቅር ሇውጥ በተቀጥሊ ኩባንያው ሊይ ማካሄዴ ወይም የኩባንያው ንብረት እንዱጣራ ሂዯቱን መጀመር ይኖርበታሌ።  / እናት ኩባንያው የዚህን አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተሊሇፇ እንዯሆነ የተገሇጸው አዯጋ ከተከሰተበት ጊዜ በኋሊ ሇመነጩ እና ሊሌተከፇለ የተቀጥሊ ፫/ እናት ኩባንያው ተቀጥሊውን የመራው ተቀጥሊውን በሚጎዲ እና የቡዴኑን ጥቅም በሚጻረር አኳኋን ከሆነ ጉዲት ባዯረሰው ትዕዛዝ ምክንያት ተቀጥሊው ሇገባበት ያሌተከፇሇ የተቀጥሊው ዕዲ በሙለ ተጠያቂ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት የካሣ መብት ጥያቄ የሚቀርበው በተቀጥሊ ኩባንያው ሑሣብ አጣሪ ወይም በንብረት ጠባቂ ብቻ ነው፤ ከተቀጥሊው ኩባንያ ዕዲ ከአስር በመቶ ያሊነሰ ዕዲ የኩባንያውን ሑሣብ አጣሪ ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ ንብረት ጠባቂው ይህንን የመብት ጥያቄ ማቅረብ የማህበራት መዋሃዴ እና መከፊፇሌ አንቀጽ . የማህበራት መዋሃዴ  / የማህበራት መዋሃዴ ማሇት ሁሇት ወይም ከሁሇት በሊይ የሆኑ ማህበራት ውህዯት በመፌጠር አንዴም ላልቹን በመዋጥ፣ አሇዚያም ሁሇት ወይም ከሁሇት በሊይ የሆኑ ማህበራት አዱስ ማህበር በማቋቋም አዱስ በተቋቋመው ማህበር ውስጥ ገብተው በመጠቃሇሌ ሉሆን ይችሊሌ።  / አዱስ ማህበር በመመስረት የሚዯረግ መዋሃዴ ማሇት ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ ማህበራት ሙለ ንብረታቸውን እና ዕዲቸውን አዱስ ወዯ አቋቋሙት ማህበር በማስተሊሇፌ የንብረት ማጣራት ሳይዯረግ የሚከስሙበት ሂዯት ነው፤ ንብረት እና ባሇአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች በአዱሱ ማህበር ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ ይሰጣሌ፤  / በነባር ማህበር በመዋጥ የሚዯረግ መዋሃዴ ማሇት አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ ማህበራት ሙለ ንብረታቸውን እና ዕዲቸውን ወዯ ላሊ ነባር ማህበር የሚከስሙበት ሂዯት ነው፤ የተዋጠው ማህበር በዋጠው ማህበር ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ ይሰጣቸዋሌ፤ እንዯነገሩ ሁኔታ ተጨማሪ ጥሬ ገንዘብም ሉከፇሊቸውም ይችሊሌ።  / ሇመፌረስ በመጣራት ሊይ ያሇ ማህበር የንብረት ክፌፌሌ ከመዯረጉ በፉት ከላሊ ማህበር ጋር  / ውህዯት በማናቸውም የንግዴ ማህበር ዓይነቶች አንቀጽ . የማህበራት መከፇሌ  / የማህበር መከፇሌ ማሇት የአንዴ ማህበር ሙለ ንብረት እና ዕዲዎች ከአንዴ በሊይ ሇሆኑ ላልች ነባር ወይም አዱስ ሇሚቋቋሙ ማህበሮች ተከፊፌል የሚከፇሇው ማህበር የሑሳብ ማጣራት ሳይዯረግ የሚከስምበት ሁኔታ ነው፤ የተከፇሇው ማህበር ባሇአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች የማህበሩን ንብረት በተከፊፇለት ማህበራት ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ተጨማሪ ጥሬ ገንዘብም ሉከፇሊቸው ይችሊሌ።  / ወዯ ነባር ማህበራት በመጠቅሇሌ የሚዯረግ መከፇሌ ማሇት አንዴ ማህበር መሊ ንብረቱን እና ዕዲውን ማጣራት ሳይዯረግ የሚከስምበት ሁኔታ ነው፤ ሇተከፇሇው ማህበር ባሇአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች የማህበሩን ንብረት በተከፊፇለት ማህበራት ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ ይሰጣቸዋሌ፤  / አዱስ ማህበራትን በማቋቋም የሚዯረግ መከፇሌ ማሇት አንዴ ማህበር መሊ ዕዲውን እና ንብረቱን ራሱ ሇአቋቋማቸው ማህበራት በማስተሊሇፌ የሑሳብ ማጣራት ሳይዯረግ የሚከስምበት ሁኔታ ነው፤  / የተወሰነ የሀብት ክፌሌ መክፇሌ ማሇት የአንዴ ማህበር የተወሰነ እና ተሇይቶ ሉቀጥሌ የሚችሌን የንግዴ ሥራ (ቢዝነስ ዩኒት) ወይም የሀብት ክፌሌ በመሇየት አዱስ ወዯሚቋቋም ማህበር ወይም ነባር ማህበር በመዋጮነት ማስተሊሇፌ ማሇት ነው፡፡  / መከፇሌ አግባብነት ወዲሇው ማናቸውም የንግዴ ማህበር ዓይነቶች ሉሆን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ  / የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ በሚዋሃደት ወይም በመከፇለ በሚሳተፈት ማህበራት ተዘጋጅቶ በእያንዲንደ ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ ወይም ማህበሩ ቦርዴ ከላሇው በዋና ሥራ አስኪያጅ  / የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ የሚከተለትን ሀ) የሚዋሃደትን ወይም የሚከፇለትን ማህበራት ዓይነት፣ የንግዴ ስምና የዋና መሥሪያ ቤት ሇ) ውህዯቱ ወይም መከፇለ አዱስ ማህበር የሚያስገኝ ከሆነ የማህበሩን ዓይነት፣ የንግዴ ስምና የዋና መሥሪያ ቤቱን አዴራሻ፤ ሏ) የውህዯቱ ወይም የመከፇለ ኢኮኖሚያዊ መ) የእያንዲንደን ማህበር የጸዯቀ ዓመታዊ ሠ) ወዯ ጠቅሊዩ ወይም አዱሱ ማህበር የተዛወረውን ሀብት ወይም ተሇይቶ ሉቀጥሌ የሚችሌ የንግዴ ሥራ እና ዕዲ መግሇጫ፣ የሀብት ግምትና የአገማመቱን ሁኔታ፤ የሚዯሇዯለበት ተመን እና ተጨማሪ የገንዘብ ክፌያ የሚዯረግ ከሆነ አወሳሰኑን፣ አክሲዮኖቹ አጠቃቀምን የሚመሇከቱ ሌዩ ሁኔታዎች ካለ ሰ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ባሇመስማማታቸው ያከናወናቸው ተግባራት በጠቅሊዩ ወይም አዱስ በሚቋቋመው ማህበር እንዯተከናወኑ መቆጠር ቀ) ያሌተወሰነ ኃሊፉነት ያሇባቸው ባሇዴርሻዎች በ) ከመዯበኛ አክሲዮኖች የተሇየ ጥቅምና ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ሇያዙ አባሊት ተ) ውህዯቱ ወይም መከፇለ የሚያስከትሇውን ጠያቂዎች ሊይ የሚኖረውን ተጽዕኖ፤ ሇሚገመግሙት ገሇሌተኛ ባሇሞያዎች ወይም የሚሰጠውን ሌዩ ጥቅም በተመሇከተ የተሟሊ ነ) በውህዯቱ ወይም መከፇለ ምክንያት አዱስ ማህበር የሚቋቋም ከሆነ ረቂቅ የመመስረቻ አንቀጽ . የውህዯት ወይም መከፇሌ ሪፖርት እያንዲዯንደ ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርዴ፤ ማህበሩ ቦርዴ ከላሇው ዋናው ሥራ አስኪያጅ ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅደን የሚያብራራ ዝርዝር ሪፖርት በጽሁፌ ማቅረብ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ሪፖርት የሚከተለትን መያዝ አሇበት፡- ሀ) የውህዯቱን ወይም የመከፇለን ኢኮኖሚያዊ ሇ) የውህዯቱን ወይም የመከፇለን ስምምነት፤ ሏ) ሇባሇአክሲዮኖች ወይም ሇሸሪኮች በሇውጥ መ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ባሇመስማማታቸው ማግኘት የሚያስፇሌግ ከሆነ አግባብ ካሇው አካሌ ረ) ውህዯቱ ወይም መከፇለ በውህዯቱ ወይም ማህበራት ሠራተኞች ሊይ ሉያስከትሌ የሚችሇውን ሰ) ላልች አግባብነት ያሊቸው መረጃዎችን፡፡ አንቀጽ . የውህዯት ወይም የመከፇሌ ግምገማ  / የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ፤ የውህዯት ወይም መከፇሌ ሪፖርት እና ላልች አስፇሊጊ የውህዯት ወይም መከፇሌ ሁኔታዎች በነጻ እና ገሇሌተኛ  / በውህዯቱ ወይም መከፇለ የሚሳተፈ ማህበራት እያንዲንዲቸው የየራሳቸው ነጻ እና ገሇሌተኛ ገምጋሚ ባሇሙያ ይሾማለ፤ ሆኖም በውህዯቱ ወይም በመከፇለ የሚሳተፈ ማህበራት በሙለ የተስማሙ እንዯሆነ በጋራ አንዴ ባሇሞያ ሉሾሙ ይችሊለ፤ ነጻ እና ገሇሌተኛ ባሇሞያው የሚሾመው በዚህ መጽሏፌ የአክሲዮን ማህበር ኦዱተር አሿሿምን በተመሇከተ በተዯነገገው  / በውህዯቱ ወይም በመከፇለ የሚሳተፈ ማህበራት ሇግምገማው አስፇሊጊ የሆኑ ሰነድችንና ላልች አስፇሊጊ መረጃዎችን ሁለ ሇገምጋሚ ባሇሞያዎች  / ነጻ እና ገሇሌተኛ ገምጋሚው ሇሾመው ማህበር በተመሇከተ የራሱን አስተያየት በጽሁፌ ሪፖርት ሀ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ተካፊይ ሇሆኑ አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ መጠን እና ዓይነት፤ ተመኑ ፌትሏዊ እና ምክንያታዊ ስሇመሆኑ ሇ) በሇውጥ የሚሰጡት አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ መጠን እና ዓይነት ተመን ሇመወሰን ሥራ ሊይ የዋሇው ዘዳ ወይም ቀመር ምን እንዯሆነ እና በተያዘው ጉዲይ ትክክሇኛ ዘዳ ስሇመሆኑ የራሱን አስተያየት እንዱሁም በተመን አሰራሩ ሂዯት ያጋጠመ የተሇየ የግምት ችግር ካሇ ችግሩን ሏ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ባሇመስማማታቸው ሸሪኮች የሚሰጠው ክፌያ ተገቢ ስሇመሆኑ፤ መ) የውህዯቱ ወይም የመከፇለ ዕቅዴ በጋዜጣ ማህበራት ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያገኙ ሆኖም የዕዲው መክፇያ ጊዜያቸው ያሌዯረሰ ገንዘብ ጠያቂዎች መብት ከውህዯቱ ወይም ከመከፇለ በኋሊ በቂ ጥበቃ ያሇው ስሇመሆኑ፤ ሠ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ተሳታፉ በሆኑት ማህበራት የፊይናንስ ቁመና ምክንያት በገንዘብ ጠያቂዎች መብት ሊይ የተሇየ አዯጋ የተጋረጠ እንዯሆነ ይህንኑ በመግሇጽ መዯረግ ስሊሇበት / የንግዴ ማህበራት መዝጋቢው አካሌ የሚዋሃደትን ማህበራት ወይም የሚከፇሇውን ማህበር ዓመታዊ የገንዘብ ዝውውር ወይም የሑሳብ ሚዛናቸውን መነሻ በማዴረግ ከተወሰነው መጠን በታች የገንዘብ ማህበራትን ከውህዯት ወይም ከመከፇሌ ግምገማ ነጻ እንዱሆኑ መወሰን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . ሰነድችን የማግኘት መብት  / የውህዯቱን ወይም የመከፇለን ውሳኔ የሚያጸዴቀው ጉባዔ ከሚዯረግበት ቀን አንዴ ወር በፉት የውህዯት የመከፇሌ ሪፖርት፣ የገሇሌተኛ ገምጋሚው ሪፖርት እና ላልች ሇጉዲዩ አግባብነት ያሊቸው መረጃዎች በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት እና በቅርንጫፍቹ  / በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ተሳታፉ የሆኑት ማህበራት አባሊት እና የማህበራቱ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱትን ሰነድች ማየት እና ቅጂ መውሰዴ ይችሊለ፡፡ አንቀጽ . የውህዯት ወይም መከፇሌ ውሳኔ  / ውህዯቱ ወይም መከፇለ የመመስረቻ ጽሁፌን በእያንዲንዲቸው በሚዋሃደት ማህበራት ወይም በሚከፇሇው ማህበር ጠቅሊሊ ጉባዔ መወሰን አሇበት።  / የሚዋሃዯው ወይም የሚከፇሇው የአክሲዮን ማህበር ከሆነ እና ሌዩ መብት ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች ውሳኔው ሌዩ መብት ባሊቸው ባሇአክሲዮኖች ሌዩ አንቀጽ . ዕቅደን ስሇማሳወቅ ፩/ የመዋሃዴ ወይም የመከፇሌ ዕቅደ በጠቅሊሊ ጉባዔ ከጸዯቀበት ጊዜ ጀምሮ ባለት ሁሇት ወራት ውስጥ በየወሩ አንዴ ጊዜ አገር ዓቀፌ ስርጭት ባሇው ማስታወቂያው በሚዋሃደት ወይም በሚከፇሇው ማህበር ዋና መሥሪያ ቤት መሇጠፌ አሇበት። ፪/ የሚዋሃደት ማህበሮች ወይም የሚከፇሇው ማህበር ዴረ-ገጽ ካሇው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ማስታወቂያ በተጨማሪ በማህበሩ ዴረ-ገጽ ሊይ መውጣት ይኖርበታሌ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት ሇህዝብ የሚገሇጸው ማስታወቂያ የመወሃዴ ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ፣ የገሇሌተኛ ባሇሞያ ሪፖርት እና የዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ ዋና ሥራ አስኪያጅ ያዘጋጀው ሪፖርት የሚገኙበትን ቦታ እና አኳኋን መግሇጽ አሇበት፤ በተጨማሪም ገንዘብ ጠያቂዎች ማቅረብ የሚችለትን መቃወሚያ የሚያቀርቡበትን የጊዜ ገዯብ ማመሌከት አሇበት፡፡ አንቀጽ . ውህዯቱ ወይም መከፇለ የሚፀናበት ጊዜ የማህበራት ውህዯት ወይም መከፇሌ የሚፀናው፡-  / በውህዯቱ የተቋቋመው አዱሱ ማህበር ወይም በመከፇለ የተቋቋሙት አዱሶቹ ማህበራት በንግዴ መዝገብ ከተመዘገቡበት ቀን ጀምሮ ይሆናሌ፤  / ውህዯቱ ወይም መከፇለ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ከተመሇከቱት ሁኔታዎች ውጭ የተፇጸመ ከሆነ በነባሩ ማህበር የመመስረቻ ጽሁፌ ሊይ የሚዯረገው ሇውጥ በንግዴ መዝገብ ውስጥ ከገባበት ቀን ጀምሮ አንቀጽ . የውህዯት እና የመከፇሌ ውጤት ፩/ ውህዯት ወይም መከፇሌ የሚከተለትን ውጤቶች ሀ) የሑሳብ መጣራት ሳያስፇሌግ ህሌውናውን ሇ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ተግባር ምክንያት ህሌውናውን ያጣው ማህበር ሀብትና ዕዲ ወዯ ጠቅሊዩ ወይም አዱስ ወዯ ተመሰረተው በተቀመጡ ሁኔታዎች መሠረት ህሌውናውን ያጣው ማህበር ባሇአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች በጠቅሊዩ ወይም አዱስ በተቋቋመው ማህበር ውስጥ ምትክ አክሲኖችን የማግኘት እና እንዯ መ) የተወሰነ ሀብቱን ከፌል አዱስ ማህበር የመሰረተው ወይም ወዯ ላሊ ማህበር ሀብቱን ስምምነታቸው ሁኔታ ህብቱን በከፇሇው፣ በተሊሇፇሇት ማህበር ውስጥ ዴርሻ የማግኘት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሏ) እና (መ) ሥር የተዯነገገው ቢኖርም፤ በሚከፇሇው ማህበር ወይም በሚዋሃደት ማህበራት አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ ምትክ በሚከተለት ሁኔታዎች አይሰጥም፡- ሀ) በሚከፇሇው ወይም በሚዋሃዯው ማህበር ውስጥ በጠቅሊዩ ማህበር በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ በላሊ ሰው አማካኝነት ሇተያዙ አክሲዮኖች ወይም ዴርሻዎች፤ እና በቀጥታ በራሱ ወይም በተዘዋዋሪ በላሊ ሰው አማካኝነት በራሱ ውስጥ ሇያዛቸው አክሲዮኖች ፫/ ውህዯት ወይም መከፇሌ ከጸናበት ቀን ጀምሮ ውህዯቱ ወይም መከፇለ ፇራሽ እንዱሆን መወሰን ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ፌርዴ ቤት ውህዯቱ ወይም መከፇለ ፇራሽ እንዱሆን መወሰን የሚችሇው የውህዯት ወይም የመከፇሌ ካሌተከናወነ ወይም ውህዯቱ ወይም መከፇለ ባሇአክሲዮኖች ጉባዔ ወይም ሸሪኮች ጠቅሊሊ ስብሰባ አንቀጽ . በውህዯት ወይም በመከፇሌ ጊዜ  / ሇማህበሩ አባሊት በውህዯት ወይም በመከፇሌ ዕቅዴ በተቀመጡት ሁኔታዎች መሠረት ህሌውናውን ከነበራቸው እኩሌ ወይም ተመጣጣኝ የሆነ ዴርሻና መብት በጠቅሊዩ ወይም አዱስ በተቋቋመው ማህበር  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው መሠረት ሇአባሊት ህሌውናውን ባጣው ወይም በተከፇሇው ማህበር ውስጥ ከነበራቸው ዴርሻ መስጠት ባሌተቻሇ ጊዜ፤ ከሰተጧዋቸው አክሲዮኖች ወይም ዴርሻዎች ዋጋ አስር በመቶ የማይበሌጥ  / ህሌውናውን ባጣው ወይም በተከፇሇው ማህበር ውስጥ ዴምፅ መስጠት የማያስችለ አክሲዮኖችን ወይም የትርፌ ዴርሻ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ይዘው ሇነበሩ ባሇአክሲዮኖች በጠቅሊዩ ወይም አዱስ በተመሰረተው ማህበር ውስጥ ተመሳሳይ ወይም  / በጠቅሊዩ ወይም በተከፇሇው ማህበር ውስጥ ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች ይዘው ሇነበሩ አባሊት አንቀጽ ∙ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት  / የውህዯቱ ወይም የመከፇለ ዕቅዴ በጋዜጣ ሇሕዝብ ይፊ ከመዯረጉ በፉት ከተሳታፉ ማህበራት ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያገኙ ሆኖም የዕዲው መክፇያ ጊዜ ያሌዯረሰ ገንዘብ ጠያቂዎች ከሚከተለት ውስጥ አንደ ሁኔታ የተሟሊ እንዯሆነ በቂ ዋስትና እንዱሰጣቸው ሇፌርዴ ቤት ጥያቄ ማቅረብ ሀ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፷፱ ንዐስ አንቀጽ () (መ) መሠረት በገሇሌተኛ ባሇሞያ የተዯረገው ግምገማ ከውህዯቱ ወይም መከፇለ በኋሊ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት በቂ ጥበቃ እንዯላሇው ካመሇከተ፤ ወይም ሇ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ተሳታፉ በሆኑት ማህበራት የፊይናንስ ቁመና ምክንያት በገንዘብ ጠያቂዎች መብት ሊይ የተሇየ አዯጋ የተጋረጠ እንዯሆነ ይህን በመግሇጽ መዯረግ ስሊሇበት ጥበቃ ገሇሌተኛ ባሇሞያው አስተያየት የሰጠ እንዯሆነ።  / ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና (ሇ) መሠረት በቂ ዋስትና እንዱሰጣቸው ማመሌከት የሚችለት የመወሃዴ ወይም የመከፇሌ ዕቅደ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፸፪ ንዐስ አንቀጽ () ከተገሇጸበት ቀን አንስቶ በስሌሳ ተከታታይ ቀናት  / ፌርዴ ቤቱ የሚዋሃዯው እያንዲንደ ማህበር ወይም የሚከፇሇው ማህበር ያሇበትን ዕዲ ሇገንዘብ የሚሆን በቂ ዋስትና እንዱያቀርብ ማዘዝ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . የግዳታ ሰነዴ የያዙ ሰዎች መብት  / የሚዋሃደት ማህበራት ወይም የሚከፇሇው ማህበር የግዳታ ሰነዴ የያዙ ሰዎች ጉባዔ ውህዯቱን ወይም መከፇለን ያሊፀዯቀው እንዯሆነ ዕዲ ከፊይ የሆነው ማህበር የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ በጋዜጣ ሇመጀመሪያ ጊዜ ሇህዝብ ይፊ ከተዯረገበት ቀን ጀምሮ ባለት ስሌሳ ተከታታይ ቀናት ጊዜ ውስጥ ጥያቄ ሇሚያቀርቡት የግዳታ ሰነዴ የያዙ ሰዎች የሰነድቹን ዋጋ እና ወሇዴ በመክፇሌ ሰነድቹን  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ዴንጋጌ ተዋህዯው ወይም ተከፌሇው አዱስ ማህበር ሇሚመሰርቱ ማህበራት የግዳታ ሰነዴ የያዙ ሰዎች  / ማህበሩ የግዳታ ሰነድች ሇያዙት አበዲሪዎች የዕዲ ሰነድቻቸውን ዋጋ እና ወሇዴ የሚከፌሌ መሆኑን ያስታወቀ እንዯሆነ የዕዲ ሰነዴ የያዙ ሰዎች ጉባዔ ማዴረግ ሳያስፇሌግ የግዳታ ሰነድቻቸውን ሇማህበሩ በመመሇስ የሚገባቸውን ክፌያ ማግኘት ሇሚፇሌጉ ሁለ ተገቢውን ክፌያ ፇጽሞ ሰነድቹን ይመሌሳሌ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው ጊዜ ውስጥ ጥያቄ ያሊቀረበ የግዳታ ሰነዴ የያዘ ሰው የጠቅሊዩ ወይም የአዱሱ ማህበር ገንዘብ ጠያቂ በውጭ ሀገር ስሇተቋቋመ ወይም በውጭ ሀገር የውጭ አገር የንግዴ ማህበር ቅርንጫፌ አንቀጽ . የቅርንጫፌ፡ ትርጓሜ እና አቋም  / ቅርንጫፌ ማሇት ሇአንዴ የውጭ የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት ጥቅም በኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ በመሳተፌ ትርፌ ሇማግኘት በተዯራጀ ሁኔታ የሚሰራ ቋሚ አካሌ ነው፤ ቅርንጫፌ የሚዯራጀው ሇተወሰነ ወይም  / ቅርንጫፌ ከዋናው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት የተሇየ የሕግ  / ከቅርንጫፌ እንቅስቃሴ የሚመነጩ ግዳታዎችም ሆነ መብቶች የዋናው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም የላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት መብት እና ኃሊፉነት (ፓትሪሞኒ) አካሌ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ∙ የመነገዴ መብት የውጭ ሀገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት ኢትዮጵያ ውስጥ ቅርንጫፌ ከፌቶ በኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ውስጥ መሳተፌ ይችሊሌ፤ ሆኖም መጀመሪያ በንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም በላሊ አግባብ ያሇው የባሇሥሌጣን መሥሪያ ቤት በሚያዘው የንግዴ መዝገብ ውስጥ መመዝገብ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ ሇምዝገባ መቅረብ ያሇበት መረጃ በላሊ ሕግ የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ቅርንጫፌ በንግዴ መዝገብ ውስጥ በሚመዘገብበት ጊዜ ከዚህ በታች የተዘረዘረው መረጃ በንግዴ መዝገብ ውስጥ መግባት  / ቅርንጫፈ የሚሰማራበት የንግዴሥራ ወይም መስክ፤  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት የሚገዛበት  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ የተመዘገበበት መዝገብ እና የምዝገባ ቁጥር፤,  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት ስም እና የማህበሩን ወይም የዴርጅቱን ዓይነት፤ ተመሳሳይ ሂዯት የቅርንጫፈ ባሇቤት በሆነው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት ሊይ የተጀመረ እንዯሆነ ስሇጉዲዩ መረጃ፤  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነውን የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት የሚገዛው የውጭ አገር ሕግ በሚያዘው መሠረት ተዘጋጅተው እና ኦዱት ተዯርገው ሇሚመሇከተው መሥሪያ ቤት የተሊሇፈ (ይፊ የተዯረጉ) የሑሳብ  / የግሌ ዴርጅቱ፣ የንግዴ ማህበሩ ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅቱ የምስረታ የምስክር ወረቀት፣ የመመስረቻ ጽሁፌ ፣ የመተዲዯሪያ ዯንብ ወይም ዋናው ዴርጅት በተቋቋመበት ሀገር ሕግ መሠረት እነዚህን ሰነድች የሚተኩ ሰነድች ኮፒዎች እና የእነዚህን ሰነድች የእንግሉዝኛ ወይም የአማርኛ አንቀጽ . ስሇቅርንጫፌ ሥራ አመራር  / አንዴ ቅርንጫፌ የራሱ ዋና ሥራ አስኪያጅ ሉኖረው ይገባሌ፤ የቅርንጫፌ ሥራ አስኪያጅ የሚሆነው የተመሇከቱትን መመዘኛዎች የሚያሟሊ ሰው መሆን  / የቅርንጫፌ ዋና ሥራ አስኪያጅ በተወሰነ ዯረጃም ቢሆን የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበርን ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅትን ወክል ሇመሥራት ሥሌጣን ሉኖረው ይገባሌ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ ሥራ አስኪያጁ ቢያንስ በክስ ሂዯት የውጭ አገር የግሌ ዴርጅትን፣ የንግዴ አንቀጽ . የቅርንጫፌ ሥራ አስኪያጅ ግዳታዎች በላሊ ሕግ የተጣለበት ግዳታዎች እንዯተጠበቁ ሆነው፤ የቅርንጫፌ ሥራ አስኪያጅ የሚከተለትን የማዴረግ  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነውን የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት የሚገዛው የውጭ አገር ሕግ በሚያዘው መሠረት ተዘጋጅተውና ኦዱት ተዯርገው ይፊ የተዯረጉትን የሑሳብ ሰነድች በየዓመቱ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያሇው ላሊ መሥሪያ ቤት በሚይዘው የንግዴ መዝገብ ውስጥ  / ገንዘብ ጠያቂዎች የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነውን የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይዴርጅት የፊይናንስ ቁመና ሇመገምገም እንዱችለ የሚረዲ የሑሳብ ሚዛን የአማርኛ ትርጉም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከሚጠየቁት ሰነድች ጋር በንግዴ መዝገብ  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነውን የውጭ አገር የግሌ መሌሶ የማዋቀር፣ መሌሶ ማዯራጀት፣ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ወይም ተመሳሳይ ሂዯት የተጀመረ እንዯሆነ ጉዲዩን እንዲወቀ ስሇጉዲዩ በንግዴ መዝገብ አንቀጽ . ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ ከሚከተለት ውስጥ አንደ የተፇጸመ እንዯሆነ ቅርንጫፈ ከንግዴ መዝገብ ውስጥ መሰረዝ አሇበት፡-  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነው የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ  / ቅርንጫፈ ሥራ አስኪያጅ ከላሇው እና ቦታው ክፌት ከሆነበት ጊዜ ጀምሮ ይህ ሁኔታ በስዴስት ወራት  / ሥራ አስኪያጁ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፹፪ መሠረት በንግዴ መዝገብ ውስጥ ማስገባት ያሇበትን የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት የሑሳብ ሰነድች በምክንያታዊ ፌጥነት በንግዴ መዝገብ ውስጥ ካሊስገባ፤ እና / ከቅርንጫፈ ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያሇው ሰው የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነው የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት በኢትዮጵያ ውስጥ ያሇው ሀብት ዕዲውን ሇመክፇሌ በቂ ሆኖ እንዲሌተገኘ ያረጋገጠ እንዯሆነ፡፡ አንቀጽ  ∙ በውጭ ሀገር ተቋቁሞ ዋና መሥሪያ ቤቱ በኢትዮጵያ ስሇሚገኝ ማህበር አግባብ ያሊቸው የዚህ ሕግ እና ላልች የኢትዮጵያ ሕጎች ዴንጋጌዎች በውጭ ሀገር ተቋቁሞ ዋና መሥሪያ ቤቱ ወይም ዋና የንግዴ ሥራ ቦታው በኢትዮጵያ በሆነ የንግዴ ማህበር ወይም የግሌ ዴርጅት ሊይ ተፇጻሚ አንቀጽ ∙ በኢትዮጵያ ተቋቁሞ በውጭ አገር በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት ተቋቁሞ በውጭ አገር በሚሰራ የንግዴ ማህበር ወይም ዴርጅት ሊይ የዚህ ሕግ አንቀጽ . በዚህ ሕግ ከታወቀው የተሇየ ቅርጽ የማህበሩን ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ በንግዴ መዝገብ የሚመሇከቱት የአክሲዮን ማህበር ዴንጋጌዎች በዚህ ሕግ ከታወቀው የተሇየ ዓይነት ቅርጽ ባሇው የውጭ አገር ማህበር ሊይ እንዯ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ . የውጭ ሀገር ጥቅሞችን በውስጡ ስሇያዘ የውጭ ሀገር ጥቅሞችን በውስጡ በያዘ ማህበር ሊይ ገዯብ የሚጥለ ወይም ሌዩ ሁኔታ የሚያኖሩ ላልች የኢትዮጵያ ሕጎች ተፇጻሚነት የተጠበቀ ይሆናሌ፡፡ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር፣ መሌሶ አንቀጽ ፰∙ የሥነ ሥርዓቶቹ ዓላማ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እና የመክሠር ሥነ ሥርዓት ዓሊማቸው ቀሌጣፊ እና ውጤታማ በሆነ እና ጊዜውን ጠብቆ በሚከናወን ሥነ ሥርዓት ተገማችነትንና ግሌጽነትን ማረጋገጥ ነው።  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ዓሊማው የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በሙለ ዴምፅ የሚፇቅደ ከሆነ የፊይናንስ ችግር ውስጥ ያለ ተስፊ የሚጣሌባቸው ተበዲሪዎች ውሌን መሠረት ባዯረገ መሌኩ በጊዜ ዕዲቸውን ቀሌጣፊ እና ውጤታማ በሆነ መሌኩ መሌሰው እንዱያዋቅሩ እና ሥራቸውን እንዱቀጥለ ወይም የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመሸጥ መዘጋጀት እንዱችለ ማዴረግ ነው። አብሊጫ ዴምፅ የሚፇቅደ ከሆነ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅዴ አማካኝነት ገንዘብ ጠያቂዎችን ተጠቃሚ በሚያዯርግ መሌኩ የባሇዕዲውን ዕዲዎች እንዱሁም የሥራ እንቅስቃሴዎች ጊዜውን የጠበቀ፣ ቀሌጣፊ እና ውጤታማ በሆነ መንገዴ መሌሶ ማዯራጀት ወይም የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ መሸጥ ነው።  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት ዓሊማው ሀቀኛ ባሇዕዲዎች ዕዲቸውን ሙለ በሙለ ከከፇለ በኋሊ አዱስ ሕይወት እንዱጀምሩ ሇማስቻሌ ንብረቶቹን አንዴ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ በመሸጥ የባሇዕዲውን የንግዴ ሥራ የማጣራቱን ሥራ ጊዜውን የጠበቀ፣ ቀሌጣፊ እና ውጤታማ የሚችሇውን ንብረት ዋጋ ከፌ ማዴረግ እንዱሁም ጠያቂዎች እና የሥራ አመራሮቻቸው ተገቢውን ኃሊፉነት እንዱወስደ ማዴረግ ነው። አንቀጽ ∙ የሥነ ሥርዓቶቹ የተፈጻሚነት ወሰን  / በዚህ መጽሏፌ ውስጥ የተመሇከቱት ሥነ ሥርዓቶች ሕጋዊ ሰውነት ከላሊቸው የእሽሙር ማህበሮች ውጭ በነጋዳዎች እና በንግዴ ማህበሮች ሊይ እንዱሁም በእጅ ሥራ ጥበበኞች እና ራሳቸውን የተፇጥሮ ሰዎች ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / ባንኮችን እና ላልች የገንዘብ ተቋማትን በተመሇከተ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሠር ሥነ ሥርዓትን የሚያስተዲዴሩ ሌዩ ሕጎች እንዯተጠበቁ ሆነው በዚህ መጽሏፌ ውስጥ የተመሇከቱት ሥነ ሥርዓቶች በባንኮች እና በላልች የገንዘብ ተቋማት ሊይ ተፇጻሚ ይሆናለ።  / የመንግስት የሌማት ዴርጅቶችን በተመሇከተ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሠር የተመሇከቱት ሥነ ሥርዓቶች በመንግስት የሌማት  / ሇቅዴመ ጥንቃቄ ሲባሌ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሠር ሥነ ሥርዓትን በተመሇከተ ሇሌዩ የንግዴ እንቅስቃሴዎች ሌዩ ሕጎች ሉወጡ ይችሊለ። ስሇክፌያዎች ማቋረጥ እና ስሇቅዴመ ኪሣራ የክፌያ አንቀጽ . ክፍያዎችን የማቋረጥ ትርጓሜ  / ባሇዕዲው የክፌያ ጊዜያቸው የዯረሰ እና መከፇሌ ያሇባቸው ዕዲዎችን በተጣራ የገንዘብ ሀብቱ መክፇሌ ሲያቅተው ክፌያዎች ተቋርጠዋሌ ይባሊሌ።  / ሇንዐስ አንቀጽ () ዓሊማ የተጣራ የገንዘብ ሀብት የሚሇው መጠባበቂያ ገንዘብ፣ ኦቨርዴራፌትን እና  / የእፍይታ ጊዜ የተሰጣቸው፣ የታገደ ወይም ባለበት እንዱቆዩ ስምምነት የተዯረገባቸው ዕዲዎች የክፌያ ጊዜያቸው የዯረሰ እና መከፇሌ ያሇባቸው  / ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዓሊማ ዕዲዎች የክፌያ ጊዜያቸው የዯረሰ እና መከፇሌ ያሇባቸው የሚጠይቀውን ማሳወቂያ ከሰጠ በኋሊ ብቻ ነው። አንቀጽ . ክፍያዎች የተቋረጡበትን ቀን ስሇመወሰን ፩/ ሥነ ሥርዓቶቹን ሇመክፇት ፌርዴ ቤት ነገሩን በሚሰማበት ወቅት ባሇዕዲው ክፌያዎችን እንዲቋረጠ እና ክፌያዎች የተቋረጡበትን ቀን ያረጋግጣሌ። ፪/ ፌርዴ ቤቱ በራሱ ውሳኔ የባሇዕዲውን ጉዲዮች እና ይችሊሌ፤ በዚህ መሌኩ የሚሾመው መርማሪ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም ሇከሰረው ሰው ንብረት ፫/ በፌርዴ ቤቱ የጊዜ ማራዘሚያ ካሌተሰጠ በስተቀር በመርማሪው የተሰበሰቡ መረጃዎች በሙለ በሠሊሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ሇፌርዴ ቤቱ ይቀርባለ። ፬/ ሥነ ሥርዓቱ በተጀመረ በአንዴ ዓመት ውስጥ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው፣ የከሰረ ሰው ንብረት ጠባቂው፣ ማንኛውም ተቆጣጣሪ፣ ዏቃቤ ሕግ የተቋረጡበትን ቀን መሌሶ እንዱመረምር እና እንዯገና እንዱወስን ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርቡ የሚመረምር ባሇሞያ ሉሾም ይችሊሌ። ፭/ በንዐስ አንቀጽ () መሠረት በፌርዴ ቤቱ ከተወሰነው ክፌያዎች ከተቋረጡበት ቀን አንስቶ ሂዯቱ እስከተጀመረበት ቀን ዴረስ ያሇው ጊዜ እንዯ አጠራጣሪ ጊዜ ተዯርጎ ይቆጠራሌ፤አጠራጣሪ ጊዜው ቢበዛ ከአስራ ስምንት ወራት መብሇጥ የሇበትም። አንቀጽ . የቅዴመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች  / ሇዚህ መጽሏፌ ዓሊማ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ማሇት የመክፇያ ጊዜያቸው የዯረሰ እና ተከፊይ ሆኑም አሌሆኑም እንዯ ሁኔታው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከመከፇቱ አስቀዴሞ የሚቀርቡ ማናቸውም የክፌያ ጥያቄዎች እንዱሁም ወሇዲቸውን ጨምሮ  / በሂዯት ሊይ ያለ ውልችን በተመሇከተ እንዯ ሁኔታው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ የውለ መፇጸም ከመቀጠለ የሚመነጩ የክፌያ ጥያቄዎች የዴህረ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ናቸው።  / በሂዯት ሊይ ያለ ውልች በመሌሶ ማዯራጀት ኃሊፉው በሚቋረጡበት ጊዜ ውለ ከመቋረጡ የሚመነጩ ቅጣቶች እና ላሊ ዓይነት ካሣዎች የሚቆጠሩት እንዯ ቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ነው። አንቀጽ . በሂዯት ሊይ ያለ ውልች መቀጠሌ ወይም መከፇቱ በሂዯት ሊይ ያለ ውልች በመቀጠሊቸው  / በሂዯት ሊይ ያለ ውልች ማሇት የመሠረታዊ አገሌግልቶች ውልችና ባሇዕዲው የንግዴ ሥራውን ቦታዎች፣ በባሇዕዲውና በቤተሰቡ ይዞታ የሚገኙ የማይንቀሳቀሱ ቦታዎችን የሚጨምር ሆኖ በእነዚህ ሳይወሰን ማናቸውም በአንዴና ከዚያ በሊይ ገንዘብ ጠያቂዎችና በባሇዕዲው መካከሌ የተዯረጉ በሂዯት ሊይ ያለ ውልች ሲሆኑ ይኸውም ሥነ ሥርዓቶቹ በሚከፇቱበት ጊዜ ከተዋዋይ ወገኖች ቢያንስ አንደ ወገን የውሌ ግዳታውን ያሌተወጣ  / ማንኛውም ተቃራኒ የውሌ ዴንጋጌ ቢኖርም ገንዘብ ጠያቂዎች በሚከተለት ምክንያቶች ብቻ የተነሳ በሂዯት ሊይ ያለ ውልችን አሌፇጽምም ማሇት ወይም ማቋረጥ፣ ማፊጠን ወይም ባሇዕዲውን በሚጎዲ በማንኛውም መሌኩ በውለ ሊይ ሇውጥ ሀ) ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር፣ መሌሶ የማዯራጀት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ጥያቄ በመቅረቡ ወይም በመከፇቱ፤ ሇ) ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ማዕቀፌ ውስጥ ክፌያ ሇማስፇጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ ክርክሮች እንዱቋረጡ ጥያቄ በመቅረቡ ወይም  / በሚከተለት ሁኔታዎች ውስጥ መሌሶ በሚከተለት የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሂዯት ሊይ ያሇውን ውሌ ሉያቋርጡት ባሇዕዲው ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከሆነ ንብረቱ በሂዯት ሊይ ያሇውን ውሌ መፇጸሙን ሇመቀጠሌ የሚያስችሌ ገንዘብ የላሊቸው ከሆነ፤ ሇ) በሂዯት ሊይ ያሇው ውሌ መቀጠለ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ከሆነ ሇባሇዕዲው ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከሆነ ሇንብረቱ ሏ) በፌጥነት መቋረጡ የገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅም አግባብ ባሌሆነ መሌኩ የማይጎዲ ከሆነ፤ ነው። ፭/ በሂዯት ሊይ ያሇው ውሌ ስሇ መቀጠለ እንዱወስን ገንዘብ ጠያቂዎች መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው ወይም ሇከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄ ሉያቀርቡ ይችሊለ፤ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄው በዯረሳቸው በአሥራ አምስት ተከታታይ ቀናት ውስጥ በሂዯት ሊይ ያሇው ውሌ መቀጠሌ ወይም መቋረጥ እንዲሇበት ወስነው ሇገንዘብ ጠያቂዎቹ ውሳኔያቸውን ያሳውቃለ፤ በተጠቀሰው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ውሳኔውን ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱያውቁት ካሌተዯረገ በሂዯት ሊይ ያሇው ውሌ እንዯተቋረጠ  / በሂዯት ሊይ ያለ ውልች የቀጠለ እንዯሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም የከሰረው ሰው ያለበትን ግዳታዎች መወጣቱን ያረጋግጣለ።  / ገንዘብ ጠያቂዎቹ ከውለ የሚመነጭ ማንኛውም የቅዴመ መክሰር የክፌያ ጥያቄ መከፇለን ውለ እንዱቀጥሌ እንዯ ቅዴመ ሁኔታ አዴርገው መጠየቅ / ገንዘብ ጠያቂዎች በሂዯት ሊይ ያለ ውልች እንዱቀጥለ ወይም እንዱቋረጡ በተሰጠው ውሳኔ ሊይ ተቃውሞ ማቅረብ ይችሊለ፤ እንዱህ ያሇው ተቃውሞ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ውሳኔውን በሰጡ  / ማንኛውም መቃወሚያ በቀረበ በሰባት ተከታታይ  / ተቆጣጣሪ ዲኛው በሰጠው ውሳኔ ሊይ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ተከታታይ ቀናት ውስጥ ሇፌርዴ አንቀጽ . የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን የንግዴ ኪራይ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፫ ውስጥ የተመሇከተው ቢኖርም የማይንቀሳቀስ ንብረት የንግዴ ኪራይ ውልች የቀጠለ እንዯሆነ ጊዜው ከማሇቁ በፉት ማናቸውም የውሌ ዴንጋጌዎች መሌሶ በማዯራጀት የመጀመሪያ አራት ወራት ወይም በመክሠር ሥነ ሥርዓት ወቅት በአንቀጽ ፯፻፵፬ ውስጥ በተዯነገገው መሠረት የንግዴ ሥራው ሇሚቀጥሌበት ጊዜ ያህሌ  / የማይንቀሳቀስ ንብረት የንግዴ ኪራይ ውልች የቀጠለ እንዯሆነ እና አከራዩ የኪራይ ውለ በተፇረመበት ወቅት አጠቃሊይ የኪራይ ክፌያዎችን የተቀበሇ እንዯሆነ ወይም እንዱህ ሊሇው ክፌያ በቂ ዋስትናዎችን ያገኘ ከሆነ አከራዩ ሥነ ሥርዓቱ ከተከፇተ በኋሊ የሚፇጠሩ ማናቸውንም ወቅታዊ  / ማናቸውም የውሌ ዴንጋጌዎች ቢኖሩም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የኪራይ ስምምነቶችን ሇተቀረው ጊዜ ያህሌ ሉያስተሊሌፌ ይችሊሌ፤ ሆኖም የንግዴ ቦታው የሚሰጠው አገሌግልት ሉቀየር አይችሌም፤ አገሌግልቱ እንዱቀየር ሉፇቅዴ ይችሊሌ። በዚህ ሕግ አንቀጽ  ውስጥ የተዯነገገው ቢኖርም የሚከተለት ውልች አግባብነት ባሊቸው ሕጎች ይተዲዯራለ፡-  /የባንክ እና የመዴን ውልች፤ ስሇገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅሞችና መብቶች አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅሞች ጥበቃ  / በዚህ መጽሏፌ ውስጥ የተቀመጡት ሥነ ሥርዓቶች አጠቃሊይ መርህ የገንዘብ ጠያቂዎችን ትክክሇኛ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓት በሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ሙለ ዴምፅ  / መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ውስጥ መሌሶ ጠያቂዎች አስቀዴሞ በተወሰነ አብሊጫ ዴምፅ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ እንዱሸጥ በገንዘብ ጠያቂዎች በአብሊጫ ዴምፅ  / በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇን ዴርጅት በእንቅስቃሴ ሊይ እንዲሇ በአጠቃሊይ ወይም የዴርጅቱን ትሌቅ ክፌሌ የመሸጥ ውሳኔ በገንዘብ ጠያቂዎች በአብሊጫ ዴምፅ አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች ተሳትፎ ገንዘብ ጠያቂዎች በሥነ ሥርዓቶች ወቅት በአጠቃሊይ አስተያየታቸውን የማቅረብ እና ፌርዴ ቤት ጉዲዮችን በሚሰማበት ጊዜ የመሰማት መብት አሊቸው። አንቀጽ . የመረጃ መብቶች  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች ስብስብ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ወይም ጠቅሊሊ ማናቸውንም መረጃዎች ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው፣ መሌሶ ከማዯራጀት ኃሊፉው እና ከከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመጠየቅ  / እንዱህ ያሇው ጥያቄ በጽሁፌ የሚቀርብ ሲሆን ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄው በቀረበ በአስር ተከታታይ ቀናት ውስጥ መሌስ ይሰጣለ፤ እንዱሁም በተቻሇ  / ማንኛውም ጥያቄ ምክንያታዊ ካሌሆነ ወይም ከመጠን በሊይ ጫና የሚያሳዴር ከሆነ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄውን አሇመቀበሌ ይችሊለ።  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እና የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሊይ በኢትዮጵያ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት የግሇሰቡ መዯበኛ ቦታ ወይም የማህበሩ የተመዘገበ ጽሕፇት ቤት በሚገኝበት ቦታ ያሇው ፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ነው።  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሠር ሥነ ሥርዓትን የከፇተው ፌርዴ ቤት ከእነዚህ ሥነ ሥርዓቶች በቀጥታ በሚመነጩ እና ከእነሱ ጋር እንዯሚመሇከቱት ባለ ክሶች ሊይ ሥሌጣን አሇው፡- ሀ) መሌሶ የማዋቀር እና መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ፤ ሇ) በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇን ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ ማጽዯቅ፤ ጠባቂዎች፣ ተቆጣጣሪዎች እና ዲይሬክተሮች ሠ) የክፌያ ጥያቄዎች አቀራረብ፣ ማረጋገጥ እና ረ) ከንብረት የሚመነጩ መብቶች፤ ሸ) የንብረቶች መሸጥ ወይም መተሊሇፌ፤ ቀ) የክፌያ ጥያቄዎች ቅዯም ተከተሌ፤ ከሽያጭ የተገኘ ገንዘብ ክፌፌሌ፤ ቸ) ውልችን ማጽናት እና ተፇጻሚነት፣ አንቀጽ . ስሇ ኩባንያዎች ቡዴን እና ሥነ  / በኩባንያዎች ቡዴን ውስጥ የሚገኝ እያንዲንደ የሕግ ሰውነት ያሇው አካሌ እና ሀብቱ ራሱን የቻሇ ነው፤ ፌርዴ ቤቱ በኩባንያዎች ቡዴን ውስጥ የሚገኝን አንዴ የሕግ ሰውነት ያሇው አካሌ በተመሇከተ የተከፇተን ሥነ ሥርዓት በላሊ የሕግ ሰውነት ያሇው አካሌ ወይም የተፇጥሮ ሰው ሊይ ተፇጻሚ  / በኩባንያዎች ቡዴን ውስጥ የሚገኝን አንዴ የሕግ ሰውነት ያሇው አካሌ የተመሇከተ ሥነ ሥርዓት በመጀመሪያ የከፇተው ፌርዴ ቤት በቡዴኑ ውስጥ ሥርዓት ሇመክፇት የግዛት ሥሌጣን አሇው፤ ፌርዴ ቤቱ ቡዴኑን ሇሚመሇከቱ ሥነ ሥርዓቶች በሙለ አንዴ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ ወይም የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ሉሾም ይችሊሌ።  / በኩባንያዎች ቡዴን ውስጥ የሚገኙ ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የሕግ ሰውነት ያሊቸው አካሊትን የሚመሇከቱ ሥነ ሥርዓቶች ኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኝ በአንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ፌርዴ ቤቶች በተመሇከተ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ ሇማዘጋጀት ወይም በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇን ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ ሇማመቻቸት ፌርዴ ቤቱ፣ ተቆጣጣሪዎቹ እና ጠባቂዎቹ በተቻሇ መጠን ተባብረው እና ተቀናጅተው ይሰራለ። የተመሇከተው ትብብር እና ቅንጅት ፌርዴ ቤቱ፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አግባብ ነው ብሇው በሚያስቡት ማንኛውም መንገዴ ተግባራዊ ሉዯረግ የሚችሌ ሲሆን በተሇይም ዯግሞ በሚከተለት መንገድች መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎችን እና የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂዎችን አቀናጅቶ በመሾም፤ ማናቸውንም አግባብነት ያሊቸውን መረጃዎች ሏ) የቡዴኑ አባሊትን ንብረቶች እና ጉዲዮች አስተዲዯር እና ቁጥጥር በማቀናጀት፤ መ) ጉዲዮች የሚሰሙበትን ሥርዓት በማቀናጀት፤ ሠ) መሌሶ የማዯራጀት ዓሇም አቀፌ ዕቅደን የማጽዯቅ ወይም በቡዴኑ ውስጥ የሚገኙ የተሇያዩ ወይም የሁለንም አካሊት የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ አንቀጽ . ሥነ ሥርዓቶችን የመክፈት እና ተያያዥ ፍርድችን የመስጠት ዓሇም አቀፋዊ ሥሌጣን  / የባሇዕዲው ዋና የጥቅም ማዕከሌ የሚገኘው ኢትዮጵያ ውስጥ ከሆነ ዋናውን ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ሥሌጣን ያሊቸው የኢትዮጵያ ፌርዴ ቤቶች ናቸው፤ ዋና የጥቅም ማዕከሌ ማሇት መዯበኛ በሆነ መሌኩ ባሇዕዲው ጥቅሙን የሚያስተዲዴርበት ስፌራ ሲሆን ይኸውም በሦስተኛ ወገኖች መረጋገጥ መቻሌ አሇበት፤ ኩባንያን ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ሰውን በተመሇከተ ተቃራኒ ማስረጃ እስከላሇ ዴረስ የተመዘገበ ቢሮው የሚገኝበት ቦታ ዋና የጥቅም ማዕከሌ ተዯርጎ ይቆጠራሌ፤ የተፇጥሮ ሰውን በተመሇከተ ተቃራኒ ማስረጃ እስከላሇ ዴረስ ዋና የሥራ ቦታው ዋና የጥቅም ማዕከሌ ተዯርጎ ፪/ ዋና የጥቅም ማዕከለ ኢትዮጵያ የሆነ ባሇዕዲን በተመሇከተ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እና የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የሚሰጥ ፌርዴ ዓሇም አቀፊዊ ተፇጻሚነት አሇው። ፫/ የባሇዕዲው ማንኛውም የሥራ ቦታ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከሆነ የኢትዮጵያ ፌርዴ ቤቶች በሀገር ውስጥ ያለ ንብረቶችን የሚመሇከት ሥነ ሥርዓት ባሇዕዲው ሰውን እና ንብረቶችን ተጠቅሞ ጊዜያዊ ያሌሆነ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ የሚያዯርግበት የሥራ ፬/ ኢትዮጵያ ውስጥ የሥራ ቦታ ያሇውን ባሇዕዲ የሚመሇከት ሥነ ሥርዓት ተፇጻሚነቱ በኢትዮጵያ ፭/ የኢትዮጵያ ፌርዴ ቤቶች በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ በተመሇከተው መሠረት እንዱህ ካሇው ሥነ ሥርዓት በቀጥታ የሚመነጩ እና ከእርሱ ጋር የቅርብ ትስስር ያሊቸውን ክሶች አንቀጽ . ዕዲን መክፇሌ ካሇመቻሌ ጋር ግንኙነት ያሊቸውን ፌርድች ጨምሮ ሇውጭሀገር ፌርድች እውቅና ስሇመስጠት  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሠር ሥነ ሥርዓትን ሇመክፇት በላሊ ሀገር ውስጥ ሥሌጣን ባሇው አካሌ የተሰጠ ማንኛውም ፌርዴ እንዱሁም ዕዲን መክፇሌ ካሇመቻሌ ጋር ግንኙነት ያሊቸው ፌርድች በኢትዮጵያ የሥሌጣን ወሰን የኢትዮጵያን መንግስታዊ ሥርዓት የማይጻረር ሇ) የውጭ ሀገር ፌርደ በማጭበርበር የተገኘ ሏ) የውጭ ሀገር ፌርደ የተሰጠው በኢትዮጵያ የሥሌጣን ግጭት ሕግጋት መሠረት ሕጋዊ ሥሌጣን ባሇው ፌርዴ ቤት ከሆነ፤ መ) የውጭ ሀገር ፌርደ ኢትዮጵያ ከፇረመቻቸው ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች ጋር የሚጣጣም ሠ) ያንኑ ባሇዕዲ በተመሇከተ በኢትዮጵያ ውስጥ ማንኛውም ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት የውጭ ሀገር ፌርደ በእነዚሁ ወገኖች መካከሌ የተፇጠረ ክርክርን በተመሇከተ ኢትዮጵያ ውስጥ ከተሰጠ ፌርዴ ጋር የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት በውጭ ሀገር የተሰጠው ፌርዴ ዕውቅና ከተሰጠው በኋሊ የሚኖረው ተፇጻሚነት በኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኙት የባሇዕዲው ንብረቶች የውጭ ሀገር ፌርደ በተሰጠበት ሀገር የውጭ ሀገር ፌርደ በተሰጠበት ሀገር ውስጥ ተፇጻሚነት ካሇው እና ማስፇጸም ሂዯት ውስጥ ጣሌቃ የማይገባ ወይም በኢትዮጵያ ውስጥ ከዚያው ባሇዕዲ ጋር በተያያዘ የኪሣራ ሥነ ሥርዓት ውስጥ ከተሊሇፇ የማቋረጥ ወይም ላሊ ትዕዛዝ ጋር ያሇመቻሌ ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት በውጭ ሀገር የተሰጠ ፌርዴ ወይም ከኪሣራ ጋር ግንኙነት ያሇው የውጭ ሀገር ፌርዴ እውቅና እንዱሰጠው ወይም እንዱፇጸም አቤቱታ በሚቀርብበት ጊዜ የሚከተለት ማስረጃዎች ሇፌርዴ ቤቱ መቅረብ ሀ) ከኪሣራ ጋር ግንኙነት ያሇው የውጭ ሀገር ሇ) የውጭ ሀገር ፌርደ በተሰጠበት ሀገር ውስጥ ተፇጻሚነት ያሇው እና ማስፇጸም የሚቻሌ ሏ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና በኢትዮጵያ ፌርዴ ቤቶች ዘንዴ ተቀባይነት ያሊቸው ላልች ማናቸውም ማስረጃዎች፡፡ ፫/ ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች ወይም ኮንቬንሽኖች እንዯተጠበቁ ሆነው መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወቅት የንብረት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የውጭ ሀገር መንግስታትን የጉምሩክ ቀረጥ እና ቅጣት ክፌያ ጥያቄዎችን ሥነ ሥርዓቶችን የማከናወን ኃሊፉነት ያሇባቸው አንቀጽ . የመክሠር ሥነ ሥርዓት ፍርዴ ቤት  / መሌሶ የማዯራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት የከፇተው ፌርዴ ቤት ሁለንም ሥነ ሥርዓቶች ይቆጣጠራሌ፤ እንዱሁም ከተቆጣጣሪ ዲኛው ሥሌጣን ውጭ በሆኑ ጉዲዮች ሊይ ትዕዛዞችን ይሰጣሌ፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው በሰጣቸው ትዕዛዞች ሊይ የሚቀርቡ  / ፌርዴ ቤቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተመሇከቱትን ጉዲዮች ጨምሮ መሌሶ ከማዯራጀት እና ከመክሠር ሥነ ሥርዓት ጋር ግንኙነት ያሊቸው ጉዲዮችን በሙለ የመስማት እና አንቀጽ ∙ ተቆጣጣሪ ዲኛ ስሇ መሾም ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት እና የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት በሚሰጠው ፌርዴ ተቆጣጣሪ ዲኛ ይሾማሌ፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው ከፌርዴ ቤቱ አባሊት መካከሌ ይመረጣሌ፤ ሆኖም ሥነ ሥርዓቱን የሚከፌተው ፌርዴ አንቀጽ ∙ ተቆጣጣሪ ዲኛው ሥሌጣን ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚከተለት ሥሌጣን ይኖሩታሌ:-  / ንብረቱን በተመሇከተ የሚቀርቡ የቅዴመ ኪሣራ እርምጃዎችን በሙለ መውሰዴ ወይም አግባብ ባሊቸው ባሇሥሌጣን አካሊት እንዱወሰደ ማዴረግ፤  / ከመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውጭ የሆኑ ግብይቶችን  / በሂዯት ሊይ ያለ ውልች መቀጠሊቸውን ወይም መቋረጣቸውን በተመሇከተ ውሳኔ መስጠት፤ / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች እንዱከፇለ  / የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ከሚዋቀሩበት መንገዴ ጋር በተያያዘ የሚፇጠሩ ግጭቶች ሊይ ውሳኔ አንቀጽ . ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ትዕዛዞች ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ትዕዛዞች ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ሳይዘገይ ገቢ ይዯረጋለ፤እንዱሁም በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ አንቀጽ . ተቆጣጣሪ ዲኛውን ስሇ መተካት ፌርዴ ቤቱ በማንኛውም ጊዜ በራሱ ተነሳሽነት አሳማኝ ምክንያት ካሇ ተቆጣጣሪ ዲኛውን በላሊ ተቆጣጣሪ ዲኛ አንቀጽ . የፍርድች ተፈጻሚነት መክሠርን በሚመሇከተው ፌርዴ ቤት ወይም በተቆጣጣሪ ዲኛው የተሰጡ ውሳኔዎች፣ ፌርድች እና ትዕዛዞች በሙለ አንቀ . መሌሶ የማዯራጀት እና የመክሰር መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አግባብነት ካሊቸው ተመሳሳይ ሙያዎች አባሊት አንቀጽ . በሥነ ሥርዓቶች ውስጥ ስሇሚሾሙ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያዎች፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎች እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ሇየሞያቸው አግባብነት ያሊቸው የሙያ የሥነ ምግባር ዯንቦችን እና የሥነ‐ምግባር ዯረጃዎችን የማክበር ግዳታ አሇባቸው።  / በሥነ‐ሥርዓቶች ውስጥ የሚሾሙ ሰዎችን እና አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊዎች እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት  / ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎችን እና የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት እና ተገቢው የሥራ ሌምዴ ካሊቸው የሕግ፣ የሑሳብ ሥራ፣ የኦዱት ሥራ፣ የፊይናንስ፣ የሥራ አመራር እና ተመሳሳይ ባሇሞያዎች ውስጥ መርጦ ይሾማሌ፤ አግባብ በሚሆንበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ አንዴ ሰው ግዳታውን በብቃት ሇመወጣት አስፇሊጊው ችልታ አሇው ብል ሲያምን መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎችን እና የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂዎች ከላልች ሙያዎች አባሊት ውስጥ መርጦ ሉሾም ይችሊሌ። / መሌሶ ከማዯራጀት ኃሊፉዎች እና ከከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት፣ አቅም፣ ፇቃዴ መነሳት እና የሙያ ሥነ-ምግባር ዯንቦች ጋር የተያያዙ ጉዲዮችን የሚያስተዲዴሩ ሌዩ ዯንቦች አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊዎች እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት እና ታማኝነት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎች እና የከሰረው ሰው  / የተሾሙበትን ሥራ ሇመሥራት እና የተሰጣቸውን ሥሌጣን ተግባራዊ ሇማዴረግ ብቃት ሉኖራቸው  / በታማኝነት፣ ያሇወገንተኝነት እና በገሇሌተኝነት ኃሊፉነታቸውን መወጣት አሇባቸው፤  / የብቃት ማነስ፣ ቸሌተኝነት፣ ማጭበርበር ወይም ላሊ ጥፊት ከተገኘባቸው በፌርዴ ቤቱ ከኃሊፉነታቸው አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊዎች እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ኃሊፊነት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎች እና የከሰረው ሰው መንግስት ባሇሥሌጣናት ይቆጠራለ፤ ሏ) በዚህ መጽሏፌ ወይም በላልች ዯንቦች ውስጥ ቸሌተኝነት ወይም ሆነ ብሇው ሇሚፇጽሙት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉውን እና የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ የሚተኩት ኃሊፉ እና ንብረት ጠባቂ፣ ማንኛውም ተቆጣጣሪ፣ ዏቃቤ ሕግ እና መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወቅት ንብረቱ በይዞታው ሥር ያሇ ባሇዕዲ ጉዲዮቹን ሇመስማት በብቸኝነት ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው እና በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሊይ የኃሊፉነት ክስ ሉያቀርቡ ይችሊለ።  / በንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሚቀርብ ማንኛውም ክስ ሥነ ሥርዓቱ ከተዘጋበት ጊዜ አንስቶ በአንዴ ዓመት ውስጥ ካሌቀረበ በይርጋ ይታገዲሌ፤ ይህ የጊዜ ገዯብ በማንኛውም መሌኩ አይቋረጥም ወይም አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊ እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተዯርገው ሉሾሙ የማይችለ ሰዎች  / የሚከተለት ሰዎች መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተዯርገው አይሾሙም፡- ሀ) በኢትዮጵያ ውስጥም ሆነ በላሊ ሀገር እምነት ከማጉዯሌ ወይም ከማጭበርበር ጋር ግንኙነት ያሇው ማንኛውም ወንጀሌ በመፇጸም ጥፊተኛ ሇ) የሕዝባዊ መብቶቹን የሚከሇክሌ የቅጣት ፌርዴ ሏ) ማንኛውም የባሇዕዲው ባሇአክሲዮን፣ ሥራ መ) ከማንኛውም የባሇዕዲው ባሇአክሲዮን፣ ሥራ አስኪያጅ ወይም ዲይሬክተር ጋር አራተኛ ዯረጃን ጨምሮ እስከ አራተኛ ዯረጃ ዴረስ የሚቆጠር የስጋ ወይም የጋብቻ ዝምዴና ሠ) ማንኛውም ከባሇዕዲው ሊይ ገንዘብ ጠያቂ፤ ረ) የጥቅም ግጭት ያሇበት ወይም ሉኖርበት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማንኛውንም የባሇዕዲውን ንብረት መግዛት ወይም በላሊ አኳኋን ባሇቤት መሆን አይችለም፤ ይህን ዴንጋጌ በመጣስ የሚፇጸም ማንኛውም ግዢ ወይም የንብረት ባሇቤትነት ምንም ውጤት አይኖረውም፤ ይህን ዴንጋጌ የጣሱ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎች እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ከኃሊፉነታቸው ይነሳለ። አንቀጽ . መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፊዎች እና ሇከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ስሇሚከፈሌ ክፍያ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በተሇይም የጉዲዩን ውስብስብነት እንዱወጡ እና ሥሌጣናቸውን ተግባራዊ እንዱ ያዯርጉ ምክንያታዊ የሆነ ክፌያ ይከፇሊቸዋሌ።  / ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት በሚሰጠው ፌርዴ ውስጥ ምክንያታዊ የሆነውን ክፌያ ይወስናሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው፣ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ፣ ማንኛውም የባሇዕዲው ሥራ አስኪያጅ መሠረት ፌርዴ ቤቱ ሇተቆጣጣሪው በሚከፇሇው ክፌያ ሊይ ከሁኔታው አንጻር ምክንያታዊ የሆነ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ከንብረቱ ሊይ ወጪ እና ኪሣራቸውን  / የክፌያው ዝርዝር ሁኔታዎች በሌዩ ዯንቦች ሉወሰኑ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት የሚከፇተው ክፌያዎችን ገና ያሊቋረጠ ወይም ክፌያዎችን ካቋረጠ አርባ አምስት ቀናት ያሌሞሊው እና የኢኮኖሚ ወይም የፊይናንስ ችግር በተጨባጭ ያጋጠመው ወይም ያጋጥመዋሌ ተብል የሚጠበቅ  / ባሇዕዲው የቅርብ ጊዜ የሑሳብ መግሇጫዎቹን፣ የገንዘብ ችግሮቹን ሁኔታ እና የሚፇቱበትን መንገዴ የሚያስረዲ ጽሁፌ እንዱሁም የገንዘብ ፌሰት ቅዴመ ያቀርባሌ፤ ፌርዴ ቤቱ አስፇሊጊ ናቸው ብል የሚያምናቸውን ላልች ማናቸውም ሰነድች እና መረጃዎች ባሇዕዲው እንዱያቀርብ ትዕዛዝ ሉሰጥ ወይም እንዯ ባንኮች እና የታክስ ባሇሥሌጣን አካሊት ያለ ሦስተኛ ወገኖችን እንዱያቀርቡ ትዕዛዝ ሉሰጥ  / አስገዲጅ የሆኑ የኢትዮጵያ ሕጎች እንዯተጠበቁ ሆነው ዕዲን መሌሶ ማዋቀር የባሇዕዲውን ንብረቶች እና ዕዲዎች ወይም ላሊ ማንኛውንም የባሇዕዲውን የካፒታሌ መዋቅር ክፌሌ አወቃቀር፣ ሁኔታዎች ወይም መዋቅር መቀየርን ወይም የንግዴ ሥራውን ንብረቶች ወይም ክፌልች ወይም አጠቃሊይ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ መሸጥን እንዱሁም አስፇሊጊ የሆኑ ማናቸውንም የሥራ ሂዯት ሇውጦችን ማዴረግን አንቀጽ . የሥነ ሥርዓቱ የቆይታ ጊዜ / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ከሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ጋር በአራት ወራት ውስጥ መጠናቀቅ ይኖርበታሌ። / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ዴምፅ ተቀባይነት የማግኘት ዕዴለ ሰፉ እንዯሆነ ባሇዕዲው ካስረዲ ፌርዴ ቤቱ ጊዜው እንዱራዘም  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት አቤቱታ ሇማቅረብ ባሇዕዲው ያሇበት ግዳታ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ሇሚቆይበት ጊዜ አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፍ የፌርዴ ቤቱ ፕሬዚዲንት ባሇዕዲው ሀሳብ በሚያቀርብበት ጊዜ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ሇሚቆይበት ጊዜ ያህሌ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፍ  / ሥነ ሥርዓቱ በሚካሄዴበት ወቅት በማንኛውም ጊዜ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው እንዱተካ አቤቱታ  / ፌርዴ ቤቱ አቤቱታውን በራሱ ሥሌጣን ሉፇቅዴ  / በንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተመሇከተው ቢኖርም ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ውስጥ ሁሇት ሦስተኛው ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱሾም የሚዯግፈ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ አቤቱታውን በመፌቀዴ አመሌካቹ ይሾም ብል ያቀረበውን ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያ አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፍ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው ራሱን ችል በመንሳቀስ የሚከተለትን እንዱሁም በመዯራዯር ረገዴ ባሇዕዲውን እና ገንዘብ ሏ) የገንዘብ ጠያቂዎቹን ስብሰባዎች መጥራት እና መ) ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅዴ ሊይ ዴርዴር ሠ) ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ሇፌርዴ ቤቱ ረ) እንዯሁኔታው በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው ግዳታዎቹን ሀ) ባሇዕዲው ወይም ማንኛውም ሦስተኛ ወገን ማንኛውንም አስፇሊጊ የሆነ ተጨማሪ የገንዘብ ወይም የሑሳብ መረጃ እንዱያቀርቡ ትዕዛዝ ሇ) የባሇዕዲውን የገንዘብ ሁኔታ እና የንግዴ ሥራ ዕቅዴ ኦዱት እንዱያዯርጉ ጭምር ገሇሌተኛ አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፍ ባሇሞያው መካከሌ ስምምነት የተዯረገ ከሆነ ስምምነት የተዯረገበት ክፌያ በሹመቱ ወቅት በፌርዴ ቤቱ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት መከፇቱ እንዱሁም በሥነ ሥርዓቱ ወቅት የሚዯረጉ የመረጃ ሌውውጦች እና ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ጨምሮ ጥብቅ በሆነ መሌኩ በሚስጥር መያዝ አሇባቸው፤ እንዱሁም የፌርዴ ቤት ሥነ ሥርዓቱ የሚካሄዯው በዝግ ችልት ነው፤ ይህን ዴንጋጌ በማንኛውም መሌኩ መጣስ አግባብ ባሊቸው ሕጎች መሠረት የፌትሏ ብሔር እና የወንጀሌ አንቀጽ . በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ስሇመሆኑ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ወቅት መዯበኛ የሥራ ሂዯቱ በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ይሆናሌ እንዱሁም ባሇዕዲው በመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውስጥ የሚወዴቁ ማናቸውንም ውሳኔዎች የማስተሊሇፌ ሥሌጣን አሇው፤ ሆኖም አብዛኛውን ንብረት እንዯመሸጥ እና የዋስትና መብት እንዯመፌጠር ያለ ከመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውጭ የሆኑ ማናቸውም ውሳኔዎች ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው አስቀዴመው መጽዯቅ አሇባቸው። አንቀጽ . በተናጠሌ ስሇሚቀርቡ ክሶች መቋረጥ  / ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅዴ ሊይ የሚዯረገውን ዴርዴር ሇመዯገፌ ሲባሌ፤ ክፌያ እንዱፇጸምሇት ጥያቄ ያቀረበ ወይም ክፌያ እንዱፇጸምሇት ክስ እንዱቋረጥሇት ባሇዕዲው ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርብ ይችሊሌ፤ ፌርዴ ቤቱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያውን አስተያየት ሰምቶ  / በተናጠሌ የሚቀርቡ ክሶች መቋረጥ ማሇት አንዴ ገንዘብ ጠያቂ በአንዴ ባሇዕዲ ወይም በሦስተኛ ወገን ዋስትና ሰጪ ሊይ ክፌያ ሇማስፇጸም ያቀረበውን ክስ ጥያቄዎችን ጨምሮ ሁለንም ዓይነት የክፌያ  / በተናጠሌ የሚቀርቡ ክሶች ተቋርጠው የሚቆዩበት አጠቃሊይ ጊዜ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር አንቀጽ  . በመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውስጥ የሚከሰቱ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፭ ውስጥ በተዯነገገው መሠረት አስቀዴመው ነጠሊ እገዲ ከተሊሇፇባቸው ዕዲዎች በስተቀር ባሇዕዲው በመዯበኛ የሥራ ሂዯት  / ባሇዕዲው በመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውስጥ የሚከሰቱ ዕዲዎችን በሙለ መክፇሌ እንዯማይችሌ አስቀዴሞ ከገመተ ባሇዕዲው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት  / ክፌያ በሚቋረጥበት ጊዜ ባሇዕዲው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፭ ንዐስ አንቀ () መሠረት የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ማመሌከት ይኖርበታሌ። አንቀጽ . ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ስሇማጽዯቅ  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው ዴጋፌ በባሇዕዲው ይዘጋጃሌ፤ ገንዘብ ጠያቂዎቹ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ውስጥ በሚሳተፈ የሚመሇከታቸው  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ የሚከተለትን ጉዲዮች ሇሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የክፌያ ሏ) የገንዘብ ዕዲ ሰነድችን አወጣጥ በሚመሇከቱ ሕጎች መሠረት የገንዘብ ዕዲ ሰነድችን በማውጣት የክፌያ ጥያቄዎችን መፌታት፤ መ) የሚመሇከታቸውን ገንዘብ ጠያቂዎች የክፌያ ጥያቄዎች ወዯ አክሲዮን መቀየር፤ ሠ) የዚህ ሕግ አስገዲጅ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው በገንዘብ ጠያቂው ወይም በሦስተኛ ወገን ኢንቨስተሮች የሚገዛውን የባሇዕዲውን ረ) ሇገንዘብ ጠያቂው ወይም ሇሦስተኛ ወገን ኢንቨስተሮች ነባር አክሲዮኖችን መሸጥ ወይም አዱስ አክሲዮኖችን ማውጣት። አንቀጽ . አዱስ ሇቀረበ ገንዘብ ስሇሚዯረግ ጥበቃ  / አዱስ የቀረበው ገንዘብ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ በሚጸዴቅበት ማዕቀፌ ውስጥ ሆኖ በፌርዴ ቤቱ መጽዯቅ አሇበት፤ አዱስ የቀረበ ገንዘብ ማሇት ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅዴን ተግባራዊ ሇማዴረግ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅደ ውስጥ ተካትቶ በነባር ወይም በአዱስ አበዲሪ የሚሰጥ እና ተከትል በፌርዴ ቤቱ የሚጸዴቅ ማንኛውም አዱስ የቀረበ ገንዘብ  / አዱስ ገንዘብ የሚያቀርቡት ሰዎች ገንዘቡ መቅረቡ አጠቃሊይ ገንዘብ ጠያቂዎቹን የሚጎዲ ነው በሚሌ የፌትሏ ብሔር፣ አስተዲዯራዊ ወይም የወንጀሌ  / በኋሊ ሊይ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የተከፇተ እንዯሆነ አዱስ የቀረበው ገንዘብ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በፉት ቅዴሚያ ይኖረዋሌ። አንቀጽ . ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ በፍርዴ ቤት  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅዴ በፌርዴ ቤት  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን በሚያጸዴቅበት ጊዜ በተሇይም ዯግሞ ዋስትና ከመያዝ እና አዱስ ገንዘብ ከሚቀርብበት ማዕቀፌ ጋር በተያያዘ የሦስተኛ ወገኖች ጥቅሞች በበቂ ሁኔታ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ የባሇዕዲውን መክሠር ይከሊከሊሌ እና የንግዴ ሥራውን አዋጪነት ያረጋግጣሌ የሚሌ ምክንያታዊ ተስፊ ያሇው መሆኑን ያረጋግጣሌ።  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ የሚያስቀምጣቸው  / አዱስ የቀረበ ገንዘብ ያሇ እንዯሆነ ሌዩ መብት ያሇው አዱስ የቀረበ ገንዘብ መጠኑ ምን ያህሌ እንዯሆነ የሚገሌጸው የፌርደ ክፌሌ ቅጂ ሇሕዝብ ይፊ  / ዋስትና ሰጪዎች ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን በማጣቀስ መብታቸውን ሉጠይቁ ይችሊለ፤ከዚህ ንዐስ አንቀጽ ጋር በተያያዘ የሚነሳ ማንኛውም ግጭት ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱን በከፇተው ፌርዴ ቤት ይሰማሌ።  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ በፌርዴ ቤቱ በሚጸዴቅበት ጊዜ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / ባሇዕዲው ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ውዴቅ እንዱሆን ፌርዴ ቤቱ በሰጠው ፌርዴ ሊይ ይግባኝ  / በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሚቀርቡ ይግባኞች ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ውዴቅ የሚያዯርገው ፌርዴ በተሰጠ በአስር ተከታታይ አንቀጽ . በሦስተኛ ወገኖች የሚቀርብ ተቃውሞ ሦስተኛ ወገኖች አዱስ የቀረበው ገንዘብ ያሇውን ሌዩ ጥቅም በመቃወም ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርቡ ይችሊለ፤ ተቃውሞው ፌርደ ይፊ በተዯረገ በሃያ ቀናት ውስጥ አንቀጽ . ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ስሇመተው የሚያስቀምጣቸውን ሁኔታዎች ተግባራዊ ሳያዯርግ የቀረ እንዯሆነ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ፌርዴ ቤቱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን እንዱተው እና መሌሶ የማዯራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፌት አቤቱታ ሉያቀርብ ይችሊሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት መከፇቱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን መተው  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን መተው ወዯኋሊ ተመሌሶ ተፇጻሚነት አይኖረውም፤ በተሇይም ዯግሞ ገንዘብ ጠያቂዎች ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅደ መሠረት የተቀበለት ገንዘብ የራሳቸው ይሆናሌ፤ ጠያቂዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፰ መሠረት ሌዩ መብት ካሇው አዱስ የቀረበ ገንዘብ ጋር በተያያዘ ያገኙትን ቅዴሚያ የማግኘት መብት እንዯያዙ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተዯነገገው ቢኖርም ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅደ መሠረት ሇይገባኛሌ ጥያቄዎች እንዯገና የተዘጋጀው የጊዜ ወዱያውኑ ተፇጻሚነቱ ያቆማሌ፤ ገንዘብ ጠያቂዎች ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅደ መሠረት የተውትን አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፱ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተዯነገገው ቢኖርም ባሇጉዲዮቹ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ከጸዯቀ በኋሊ ሇማሻሻሌ  / በዚህ መሌኩ የሚዯረገው ማሻሻያ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፱ መሠረት በፌርዴ ቤቱ መጽዯቅ ሳያስፇሌገው በባሇጉዲዮቹ ሊይ ሕጋዊ እና አስገዲጅ ይሆናሌ። አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ወዯ መሌሶ ማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ መጨረሻ ሊይ ወገኖቹ የተስማሙበት ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅዴ ከላሇ ባሇዕዲው በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱን ወዯ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ በፌርዴ ቤቱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ከተተወ፤ በራሱ  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው በአንቀጽ ፮፻፹፱ መሠረት የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመግዛት ጥያቄ ከቀረበሇት ባሇዕዲው በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱን መሌሶ ወዯ ማዯራጀት አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ችግር ያገጠመው መሆኑ ሲረጋገጥ እና ክፌያዎችን ያሊቋረጠ ከሆነ ወይም ክፌያዎችን ካቋረጠ አርባ አምስት ቀናት ካሌሞሊው ባሇዕዲው ጥያቄ በሚያቀርብበት ጊዜ፤ ባሇዕዲው ክፌያዎችን ያቋረጠ ከሆነ እና በሂዯት ሊይ ያሇ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ከላሇ፤ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዏቃቤ ሕግ ጥያቄ ሏ) ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዏቃቤ ሕግ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት አቤቱታ በሚያቀርቡበት ጊዜ ባሇዕዲው ጥያቄ ካቀረበ እና ክፌያ ያቋረጠበት ሁኔታ ከተፇጠረ አርባ የሚችሌ ከሆነ፤ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዏቃቤ ሕግ በሚያቀርበው ጥያቄ ወይም ፌርዴ ቤቱ በራሱ ሇማጭበርበር በማሰብ አንዲንዴ ገንዘብ ጠያቂዎችን ሳይገሌጹ ሇቀሩ፣ ያሇምክንያት ኃሊፉነታቸውን ከፌ ሊዯረጉ ወይም ላልች ማናቸውንም የማጭበርበር ተግባራት ሇፇጸሙ ሏሰተኛ ባሇዕዲዎች መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቶችን አይከፌትም። አንቀጽ . የባሇዕዲው ግዳታዎች ከሚያከናውኑ ሰዎች እና አካሊት ጋር ሙለ በሙለ አንቀጽ . መቅረብ ስሊሇባቸው ሰነድች  / የሚከተለት ሰነድች ባሇዕዲው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ከሚያቀርበው አቤቱታ ጋር አባሪ ሆነው መቅረብ አሇባቸው፡- ሀ) የንግዴ ማህበሩ ሦስት የመጨረሻ የሑሳብ ሚዛን ወረቀቶች ወይም የሑሳብ መግሇጫዎች፤ ሏ) ባሇዕዲው ሇመጠባበቂያ ጊዜው የሚሆን ገንዘብ እንዲሇው የሚያሳይ የገንዘብ ፌሰት መግሇጫ፤ መ) የገንዘብ ጠያቂዎችን እና የባሇዕዲዎችን ስም እና አዴራሻ የያዘ የሚሰበሰቡ ንግዴ ነክ ገቢዎች እና  / ባሇዕዲው የተሟለ ሰነድችን ሇፌርዴ ቤቱ ማቅረብ በአቤቱታው ውስጥ ምክንያቱን ማስረዲት አሇበት።  / ፌርዴ ቤቱ ማናቸውንም አግባብነት ያሊቸው ተጨማሪ ሰነድች ባሇዕዲው እንዱያቀርብ ሉጠይቅ ወይም ማንኛውም ሦስተኛ ወገን በተሇይም ዯግሞ ባንኮች እና የመንግስት አስተዲዯር አካሊት እንዯዚያ ያለ ሰነድችን እንዱያቀርቡ ሉጠይቅ ይችሊሌ።  / በገንዘብ ጠያቂዎች የሚቀርበው አቤቱታ በቃሇ መሏሊ የተዯገፇ ሆኖ የሚከተለትን ሰነድች ማካተት ገንዘብ ጠያቂዎቹ ጊዜው የዯረሰ እና መከፇሌ ያሇበት ነገር ግን ያሌተከፇሇ የክፌያ ጥያቄ ሏ) ገንዘብ ጠያቂው መዯበኛ የፌትሏ ብሔር ሥርዓቶችን ተከትል በባሇዕዲው ሊይ ያለትን የክፌያ ጥያቄዎች ሇማስፇጸም ያሌቻሇባቸውን ወይም ከዚህ በኋሊ ማስፇጸም የሚችሌበት ሁኔታ ውስጥ ያሌሆነባቸውን ምክንያቶች መ) ባሇዕዲው ክፌያ ያቋረጠበት ሁኔታ ውስጥ አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የሚሰጠው ፌርዴ በፌርዴ ቤቱ ከተሰጠበት ቀን የመጀመሪያው ሰዓት አንስቶ በሁለም ወገኖች ሊይ  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ ወዱያውኑ ተፇጻሚ ይሆናሌ። አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፈት የቀረበን አቤቱታ ውዴቅ በሚያዯርግ ፍርዴ ሊይ ይግባኝ  / ባሇዕዲው፣ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዏቃቤ ሕግ ፌርደ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት የቀረበን አቤቱታ ውዴቅ በሚያዯርገው ፌርዴ ሊይ ይግባኝ  / ይግባኙ በተፊጠነ ሥነ ሥርዓት ተሰምቶ በሁሇት ወራት ውስጥ ውሳኔ ይሰጥበታሌ እንዱሁም ፌርደ አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፈት የተሰጠ ፍርዴን ስሇመቃወም እና ይግባኝ ስሇማቅረብ / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ዏቃቤ ሕግ በውሳኔው ሊይ ይግባኝ ሉያቀርብ / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት አቤቱታ ያሊቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ፌርደን / ይግባኙ በተፊጠነ ሥነ ሥርዓት ተሰምቶ በሁሇት ወራት ውስጥ ውሳኔ ይሰጥበታሌ፤ እንዱሁም ፌርደ ወዱያውኑ ተፇጻሚ ይሆናሌ። አንቀጽ . ይግባኝ የማይቀርብባቸው ፍርድች ተቆጣጣሪ ዲኛውን፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉውን ወይም ተቆጣጣሪዎችን ሇመሾም ወይም ሇመተካት የሚሰጡ ፌርድች ይግባኝ ወይም ተቃውሞ ሉቀርብ አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊ ስሇመሾም  / ፌርዴ ቤቱ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፮፻፲ እስከ አንቀጽ ፮፻፲፮ በተዯነገገው መሠረት መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በሚሰጠው ፌርዴ ውስጥ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ ይሾማሌ። የተወሳሰቡ ጉዲዮች በሚኖሩበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ ሁሇት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎችን ሉሾም ይችሊሌ፤ፌርዴ ቤቱ ባሇዕዲው ያቀረበውን ሰው ሉሾም ይችሊሌ። / ብዙ ኃሊፉዎች በሚሾሙበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ በተናጠሌ እንዱንቀሳቀሱ ካሌፇቀዯሊቸው በስተቀር / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ እንዱሸጥ ያዘጋጀ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ አዴርጎ ይሾመዋሌ። አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊውን በላሊ / ሥነሥርዓቱ በሚካሄዴበት ወቅት በማንኛውም ጊዜ ተቆጣጣሪ ዲኛው፣ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ ተቆጣጣሪ ወይም ዏቃቤ ሕግ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በላሊ እንዱተካ ሇፌርዴ ቤቱ / ፌርዴ ቤቱ አቤቱታውን ሉፇቅዴ ይችሊሌ። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቹ ውስጥ አብሊጫ ቁጥር ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱሾም የሚዯግፈ አመሌካቹ ያቀረበውን መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊው ሥሌጣን እና መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ወቅት መሌሶ  / መዯበኛ የሥራ ሂዯቱን ማከናወንን በተመሇከተ  / የባሇዕዲው ንብረት የሚገኝበትን ትክክሇኛ ቦታ ባሇሥሌጣን አካሊት፣ ከማህበራዊ ዋስትና ተቋማት፣ ከብዴር ተቋማት እና ከላልች ተቋማት መቀበሌ፤  / የንብረቶቹን ዝርዝር በማዘጋጀት ረገዴ ባሇዕዲውን  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በማዘጋጀት ረገዴ / አግባብ በሚሆንበት ጊዜ የገንዘብ ጠያቂዎች  / የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ እንዱሸጥ ማዘጋጀት፤ የሚቀበሇውን ማናቸውንም ገንዘብ በንብረቱ ስም የሚከፇት የባንክ ሑሳብ ውስጥ ገቢ ማዴረግ፤ / የቅዴመ ኪሣራ ጥያቄዎችን እንዱቀበሌ ወይም ውዴቅ እንዱያዯርግ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው ሀሳብ  / የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ስብሰባ ወይም የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመዯረጉ ቢያንስ አምስት ቀናት አስቀዴሞ ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ የሚዯረግ የባሇዕዲውን ጉዲዮች እና ተግባራት የተመሇከተ ዝርዝር ሪፖርት አዘጋጅቶ ማቅረብ፤ ፲/ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባ ወይም የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመዯረጉ ቢያንስ አምስት ቀናት አስቀዴሞ ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ የሚዯረግ ሇባሇዕዲዎች የቀረቡ ዋስትናዎችን ጨምሮ የተዘጋጁትን የተሇያዩ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅድች የተመሇከተ ዝርዝር ሪፖርት አዘጋጅቶ ፲፩/ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ስብሰባዎችን ወይም ፲፪/ በተሇይም የባሇዕዲውን የፊይናንስ ሁኔታ እና የንግዴ ሥራ ዕቅዴ ኦዱት እንዱያዯርጉ እና የባሇዕዲውን የንብረት ዝርዝር እና የዋጋ ግምት እንዱያዘጋጁ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው ጥያቄ ማቅረብ፤ ፲፫/ የሚሰጠው አገሌግልት በተቋረጠ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ወይም በጣም ቢዘገይ ሥነ ሥርዓቱ በተቋረጠ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ሇፌርዴ ቤቱ አንቀጽ . ተቆጣጣሪዎችን ስሇመሾም  / ተቆጣጣሪ ዲኛው ከገንዘብ ጠያቂዎቹ ውስጥ በሚያቀርቡት ጥያቄ መሠረት እስከ አምስት ዴረስ ተቆጣጣሪዎችን ይሾማሌ፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው አንዴ ተቆጣጣሪ ዋስትና ካሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ውስጥ እና ላሊ አንዴ ተቆጣጣሪ ዯግሞ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መመረጡን ያረጋግጣሌ።  / ከባሇዕዲው ወይም ከባሇዕዲው ሥራ አስኪያጅ ጋር እስከ አራተኛ ዯረጃ የሚቆጠር የስጋ ወይም የጋብቻ ዝምዴና ያሇው ማንኛውም ሰው ወይም በባሇዕዲው ንብረት ውስጥ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ ዴርሻ ያሇው ማንኛውም ሰው ተቆጣጣሪ ተዯርጎ ሉሾም አጠቃሊይ ጥቅም ያስጠብቃለ፤ እንዱሁም መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በማዘጋጀት ረገዴ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው ዴጋፌ ያዯርጋለ። በሚያጸዴቀው መሠረት ወጪያቸውን ሇመሸፇን ከሚያገኙት ክፌያ ውጭ ላሊ ማናቸውንም ዓይነት ክፌያ የማግኘት መብት የሊቸውም። / ተቆጣጣሪዎች ማንኛውንም የባሇዕዲውን ንብረት የሚፇጸም ማንኛውም ግዢ ምንም ዓይነት ውጤት አይኖረውም፤ እንዱሁም ይህን ዴንጋጌ የጣሰው ተቆጣጣሪ ተሸሮ በላሊ ሰው ይተካሌ። አንቀጽ . ተቆጣጣሪዎችን ስሇመተካት ፌርዴ ቤቱ በማንኛውም ጊዜ በራሱ ተነሳሽነት ወይም ተቆጣጣሪ ዲኛው ወይም የተቆጣጣሪው ወይም ዏቃቤ ሕግ በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት አሳማኝ ምክንያት ሲኖር ማንኛውንም ተቆጣጣሪ በላሊ ሰው ሉተካ አንቀጽ . የተቆጣጣሪዎች ኃሊፊነት ማንኛውም ተቆጣጣሪ በኃሊፉነት ሉጠየቅ የሚችሇው በከባዴ ቸሌተኝነት ወይም ሆነ ብል በሚፇጽመው አንቀጽ . የፍርዴ ማስታወቂያ ፩/ የፌርዴ መዝገብ ቤት ሹሙ የፌርዴ ቤቱ መግቢያ ሊይ ማስታወቂያ በመሇጠፌ እና በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሊይ ቅጂያቸውን ፪/ የፌርዴ መዝገብ ቤት ሹሙ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት የተሰጠው ፌርዴ አግባብነት ባሊቸው ሕጎች መሠረት በንግዴ መዝገብ ውስጥ ፫/ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የፌርዴ መዝገብ ቤት ሹሙ የባሇዕዲው የሑሳብ መዛግብት መጨረሻ ሊይ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠውን ፌርዴ አስገብተው ማስታወሻ በመጻፌ ይፇርማለ፤ ከዚያም የሑሳብ መዛግብቱ ሇባሇዕዲው ፬/ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ወይም ሇመዝጋት የተሰጠው ፌርዴ ቅጂ ሇባሇዕዲው፣ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው እና አቤቱታ ሊቀረበው ገንዘብ ጠያቂ ፌርደ እንዯተሰጠ ወዱያውኑ ይሊካሌ፤ ቅጂው የባሇ ዕዲዎቹን፣ የሥነ ሥርዓቱን ላልች የተቆጣጣሪ ዲኛውን ስም እንዱሁም ፌርደ ተፇጻሚ ፭/ የፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም የፌርደን ቅጂ ማስተካከያዎች እንዱዯረጉ የፌርዴ መዝገብ ቤት ሹሙ የፌርደን ሦስት ቅጂዎች የንግዴ መዝገቡን ፯/ የፌርደ ቅጂ በባሇዕዲው ቅጥር ግቢ እና ባሇዕዲው አንቀጽ . ሇገንዘብ ጠያቂዎች ስሇሚሰጥ ማሳወቂያ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ በተሊሇፇ በአንዴ ወር ጊዜ ውስጥ መሌሶ  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ  / የተቆጣጣሪ ዲኛውን እና የመሌሶ ማዯራጀት  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች የሚቀርቡባቸውን ሁኔታዎች፤ የያዘ ማሳወቂያ ሇሚታወቁ የባሇዕዲው ገንዘብ ጠያቂዎች በሙለ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ይሌካሌ። ግዳታዎች መሟሊታቸውን እና ሇገንዘብ ጠያቂዎች ማሳወቂያ መሰጠቱን የሚያሳዩ የሰነዴ ማስረጃዎች መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ፊይሌ ውስጥ በፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ይመዘገባለ። በመጠባበቂያ ጊዜ ወቅት ስሇባሇዕዲው አንቀጽ . የመጠባበቂያ ጊዜ  / መሌሶ የማዯራጀት ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ እንዯተሰጠ የመጠባበቂያ ጊዜው የሚጀምር ሲሆን መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው ዴጋፌ ባሇዕዲው ሇ) ገንዘብ ጠያቂዎቹ እና መሌሶ የማዯራጀት የማዯራጀት ዕቅዴ ሊይ የማሻሻያ ሀሳቦችን እንዱያቀርቡ ወይም አስፇሊጊ በሚሆንበት ጊዜ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ የሚሸጥበትን ዕቅዴ እንዱያዘጋጅ ማስቻሌ ነው፤ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመሸጥ ዝግጅት ኃሊፉው ከዚህ ጋር በተያያዘ የገበያ ጥናት ሉያከናውን ይችሊሌ እንዱሁም ኢንቨስተሮች  / የመጀመሪያው የመጠባበቂያ ጊዜ ርዝመት ቢበዛ በአራት ወር ጊዜ የተገዯበ ነው፤ የማዯራጀት ኃሊፉው በሚያቀርቡት ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የመጠባበቂያ ጊዜውን ሉያራዝመው ወይም አዱስ የመጠባበቂያ ጊዜ ሉሰጥ ይችሊሌ፤ ፌርዴ ቤቱ የጊዜ ማራዘሚያ ሉሰጥ የሚችሇው በሚከተለት ሁኔታዎች መሠረት ማራዘሚያውን ሇመስጠት በቂ ምክንያት ሲኖር ብቻ ነው፡- መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ ሊይ የሚዯረገው ዴርዴር ተገቢው የአፇጻጸም ዯረጃ ሊይ የሚገኝ ክርክሮች በጠቅሊሊ ተቋርጠው መቆየታቸው መብቶች እና ጥቅሞች ሚዛናዊ ባሌሆነ  / ማራዘሚያዎችን እና እዴሳቶችን ጨምሮ የሚሰጠው የመጠባበቂያ ጊዜ አጠቃሊይ ርዝመት ከአስራ ሁሇት አንቀጽ . ስሇመጠባበቂያ ጊዜ መቋረጥ በዚህ አንቀጽ  ውስጥ የተመሇከተው ቢኖርም፡-  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ እንዲይጸዴቅ ሉያዯርጉ እንዱቀጥሌ የሚያስችሌ እንዲሌሆነ ግሌጽ ከሆነ፤ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመሸጥ ምንም ኢንቨስተር ያሇማግኘቱ ግሌጽ  / ባሇዕዲው፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም ተቆጣጣሪው ጥያቄ ካቀረቡ፤ ወይም  / ባሇዕዲው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ የሚፇጠሩ የክፌያ ጥያቄዎችን በተመሇከተ የመክፇሌ ግዳታውን መወጣት ካሌቻሇ፤ፌርዴ ቤቱ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱን ወዯ መክሠር ሥነ አንቀጽ . በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ስሇመቆየት ጊዜው ወቅት የባሇዕዲው ንብረት እና ጉዲይ በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ይቆያለ።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም ተቆጣጣሪ ዲኛው አስቀዴመው እንዱፇቅደሇት ሳያስፇሌገው ባሇዕዲው የንግዴ ሥራውን የዕሇት ተዕሇት እንቅስቃሴዎች  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ የስጦታ ውልች እና ዋስትና እና የንብረት የዋስትና መብቶችን ጨምሮ ነገር ግን በዚያ ሳይወሰን ከባሇዕዲው መዯበኛ የሥራ ሂዯት ውጭ የሆኑ ስምምነቶች ወይም ግብይቶች በሙለ በመሌሶ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና ተቆጣጣሪ ዲኛው በማንኛውም ጊዜ የባሇዕዲውን የሑሳብ መዛግብት / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሆነ ብል ገንዘብ ጠያቂዎችን ያሇመግሇጽን ጨምሮ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሊይ የሚፇጸሙ ማናቸውንም ዴርጊት ሇሚመሇከታቸው የዏቃቤ ሕግ እና ሕግ አስከባሪ አካሊት ማሳወቅ ይኖርበታሌ። አንቀጽ . ክፍያ ሇማስፈጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ ክርክሮች በአጠቃሊይ ስሇ መቋረጣቸው  / የመያዣ እና የማይንቀሳቀስ ንብረት መያዣ የንብረት ዋስትና ያሊቸውን፣ ቅዴሚያ ያሊቸውን እንዱሁም የሽያጭ ውልች ያሎቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን ጨምሮ በማናቸውም ገንዘብ ጠያቂዎች ክፌያ ሇማስፇጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ ክርክሮች በሙለ በተናጠሌ ክፌያ ሇማስፇጸም የሚዯረጉ ክርክሮች እንዱቋረጡሊቸው ጥያቄ ማቅረብ ሳያስፇሌጋቸው  / ዋስ የሆኑ የተፇጥሮ ሰዎች በመሌሶ ማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ውስጥ በተናጠሌ ክፌያ ሇማስፇጸም  / በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት የይርጋ ጊዜ እና ቅዴሚያ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶች በባሇዕዲው ክርክሮች የንግዴ ሥራውን መሌሶ የማዋቀር ሥራውን የማስተጓጎሌ ዕዴሊቸው አነስተኛ ወይም ከዚያ በሊይ ገንዘብ ጠያቂዎችን አግባብ ባሌሆነ መሌኩ የሚጎዲ ከሆነ፤ ላልች የክፌያ የሚቀርቡ ክሶች ሊይ ከሚቀመጡ አጠቃሊይ እገዲዎች የአፇጻጸም ወሰን ውጭ ሉያዯርግ አንቀጽ . ክፍያ ሇማስፈጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ ክርክሮች በአጠቃሊይ መቋረጣቸው የሚያስከትሊቸው  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ማመሌከቻ  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች የመክፇያ  / በቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ሊይ የሚታሰበው ወሇዴ አግባብ ባሇው ምጣኔ መሠረት መታሰቡን ፭/ ገንዘብ ጠያቂዎች ማናቸውንም የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄ ክፌያ መቀበሌ አይችለም። አንቀጽ . ባሇዕዲው የቅዴመ ኪሣራ ክፍያዎችን  / ባሇዕዲው በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት በቅዴመ ኪሣራ የቅዴመ ኪሣራ ክፌያዎችን መክፇሌ የሇበትም። ሇሀብቱ የሚጠቅም ከሆነ በማስያዣነት ይዞታቸው የተሊሇፇ ንብረቶችን ጨምሮ ባሇዕዲው በዕዲ የተያዙ ንብረቶችን መሌሶ በይዞታው ስር እንዱያዯርግ ሇማስቻሌ ሲባሌ ተቆጣጣሪ ዲኛው እንዯዚህ ያለ ክፌያዎች እንዱከፇለ ሉፇቅዴ ይችሊሌ። አንቀጽ . በሂዯት ሊይ ስሊለ ሥነ ሥርዓቶች  / በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄ እስካሌቀረበ ዴረስ ግሌግሌን ጨምሮ በሂዯት ሊይ ያለ የሕግ ሥነ ሥርዓቶች በሙለ ይቋረጣለ።  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄው ተቀባይነት ሲያገኝ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የሥነ ሥርዓቱ አንዴ ወገን ሆኖ ሥርዓቱ ይቀጥሊሌ፤ ሆኖም ግን ሥነ ሥርዓቱ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄውን መጠን በማረጋገጥ ሊይ የተወሰነ ይሆናሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት መከፇቱ በሂዯት ሊይ ካለ ውልች የሚመነጭ ማቻቻሌን ሳይጨምር የቅዴመ ኪሣራ ክፌያ መክፇሌን ወይም ክፌያ ባሇመፇጸም ምክንያት በሂዯት ሊይ ያሇ ውሌ ማቋረጥን በማያስከትለ ማናቸውም ሥነ ሥርዓቶች ሊይ እንዱሁም በተሇይም ዯግሞ በሚከተለት ሥነ ሥርዓቶች ሊይ ተጽዕኖ አያሳዴርም፡- ሀ) በባሇዕዲው ሊይ የሚመሰረቱ የወንጀሌ ሥነ በባሇዕዲው ሊይ የሚመሰረቱ መብት ሇማስነገር ሇማስፇጸም የሚዯረጉ ሥነ ሥርዓቶች፤ መ) ታክስ ከመሰብሰብ ውጭ ያለ የታክስ ኦዱቶች አንቀጽ . የሻጩ ዕቃውን ይዞ የመቆየት መብት  / ዕቃዎቹን ባሇዕዲው ያሌተረከበ ከሆነ ወይም ዕቃዎቹ ሇባሇዕዲው ወይም የባሇዕዲው ተወካይ ሇሆነ ሦስተኛ ወገን ካሌተሊኩ ሻጩ የሸጣቸውን ዕቃዎች እንዯያዘ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ተቆጣጣሪ ዲኛው በሚፇቅዴበት ጊዜ የተስማሙበትን ዋጋ ሇሻጩ በመክፇሌ ሻጩ የያዛቸውን ዕቃዎች እንዱያስረክብ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በንዐስ አንቀጽ () መሠረት ዕቃዎቹን ሇመረከብ ያሌጠየቀ ከሆነ ሻጩ ማናቸውንም የተቀበሊቸውን ተከታታይ ክፌያዎች እንዱሁም ማናቸውም ሇጭነት አገሌግልት ወይም ሇማጓጓዣ ወጪዎች፣ ሇኮሚሽን፣ ሇኢንሹራንስ ወይም ሇላልች ወጪዎች ከባሇዕዲው የተቀበሊቸውን ቅዴመ ክፌያዎች ሇባሇዕዲው መመሇስ ይኖርበታሌ፤ እንዱሁም ሻጩ እነዚህን ገንዘቦች ራሱ የመክፇሌ ካሇመፇጸም ጋር በተያያዘ የጉዲት ካሣ እንዱከፇሇው አንቀጽ . የንብረት ዝርዝር ስሇማረጋገጥ  / ባሇዕዲው መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉ ቁጥጥር ሥር ሆኖ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ ሁለንም ንብረቶቹን የያዘ የንብረት ዝርዝር ያዘጋጃሌ፤ ዝርዝሩ በተሇይ ሀ) የክፌያ ጥያቄያቸውን መጠን፣ ስማቸውን እና አዴራሻቸውን የሚገሌጽ የገንዘብ ጠያቂዎች ሇ) ባሇሀብትነታቸው እንዯተጠበቀ ሆኖ የተፇጸሙ የሽያጭ ውልችን ጨምሮ በሂዯት ሊይ ያለ ሏ) በማስያዣነት ይዞታቸው የተሊሇፇ ንብረቶችን፣ በንግዴ ሥራው ሊይ የተሰጡ መያዣዎችን እና ዋስትናዎች እና ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ መ) ባሇዕዲው አንዯኛው ተካራካሪ ወገን የሆነባቸው በሂዯት ሊይ ያለ የሕግ ሥነ ሥርዓቶች፤ ሠ) በጉምሩክ ሥር ያለ እና በመጋዘን የተቀመጡ በኪራይ ቤቶች ውስጥ የሚገኙ ተንቃሳቃሽ ታክሶች፣ ቀረጦች እና የማህበራዊ ዋስትና  / የንብረት ዝርዝሩ በሁሇት ቅጂዎች ተዘጋጅቶ አንዯኛው ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ የሚዯረግ ሲሆን ላሊኛው ዯግሞ መሌሶ የማዯራጀት አንቀጽ . ባሇሞያዎችን ስሇመሾም ፌርዴ ቤቱ ባሇዕዲውን እንዱያግዘው ወይም በባሇዕዲው ፊንታ የንብረት ዝርዝሩን እንዱያዘጋጅ ገማች፣ የሑሳብ ሥራ ባሇሞያ፣ የሰነድች ምዝገባ ባሇሞያ ወይም ላሊ ማንኛውንም ብቃት ያሇው ባሇሞያ ሉሾም ይችሊሌ። አንቀጽ . ከሀብቱ ውጭ የሆኑ ዕቃዎች በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፯፻፶፩ እና በአንቀጽ ፯፻፶፪ መሠረት መመሇስ ያሇባቸው ዕቃዎች የባሇዕዲው ሀብት አካሌ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ ማቅረብ እና አንቀጽ ∙ የቅዴመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች  / እያንዲንደ ገንዘብ ጠያቂ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ በተሰጠ በአራት ወራት ውስጥ ራሱ ወይም በወኪለ አማካኝነት በአዯራ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው በመሊክ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቹን ያቀርባሌ፤ ይህ የጊዜ ገዯብ ሌዩ ሁኔታዎች ሲያጋጥሙ በተቆጣጣሪ ዲኛው  / ገንዘብ ጠያቂዎች በሚያቀርቡት ጥያቄ ውስጥ የሚከተለትን በግሌጽ ማስቀመጥ አሇባቸው፡- ሀ) ዋና ክፌያውን እና አግባብ ከሆነ ወሇደን እንዱሁም የመክፇያ ጊዜው የዯረሰበትን ወይም የሚዯርስበትን ቀን በመግሇጽ የቅዴመ ኪሣራ ሇ) የመጠባበቂያ የክፌያ ጥያቄዎችን በተመሇከተ ሏ) የቅዴመ ኪሣራ ክፌያው የቀረበበትን የሕግ መ) የገንዘብ ጠያቂውን ስም፣ አዴራሻ እና የባንክ የማግኘት መብት እና ቅዴሚያ የማግኘት ከቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄው ጋር በተያያዘ አሇኝ የሚለትን ማንኛውንም የንብረት ዋስትና ወይም ባሇሀብትነታቸው እንዯተጠበቀ ሆኖ የሚዯረጉ የሽያጭ ውልች እና አሇኝ የሚለት የንብረት ዋስትና የሚሸፌናቸውን ንብረቶች፣ ዋስትናው የተሰጠበትን ቀን እና ዋስትናው ሰ) የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄን የሚመሇከት ሰጪዎቹን ስም እና አዴራሻ፣ የዋስትናውን መጠን፣ የተሰጠበትን ቀን እና ዋስትናው በተናጠሌ፣ በአንዴነት ወይም በአንዴነትና የሚጠየቅ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት የተከፇተበት ቀን ሊይ በሁሇቱም ወገኖች በኩሌ ያለትን የክፌያ ጥያቄዎች  / ገንዘብ ጠያቂዎች የክፌያ ጥያቄያቸውን የሚዯግፈ ማስረጃዎችም ዯረሰኝ ይሰጣቸዋሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ከተዘጋ በኋሊ ማስረጃዎቹን ይመሌሳሌ እንዱሁም ከአንዴ ዓመት በኋሊ ማስረጃዎቹን  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተቀመጠው የጊዜ ገዯብ ውስጥ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄያቸውን ጠያቂዎች በክፌፌለ ውስጥ መሳተፌ አይችለም፤ እንዱሁም በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የተሸጠ እንዯሆነ የክፌያ ጥያቄያቸው ሇባሇሀብቱ ሉቀርብ አይችሌም። አንቀጽ ∙ የቅዴመ ኪሣራ ክፍያ ጥያቄዎችን ከማቅረብ ነጻ የተዯረጉ ገንዘብ ጠያቂዎች  / የሚከተለት ገንዘብ ጠያቂዎች የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን ከማቅረብ ነጻ የተዯረጉ ናቸው፡- ያሌተከፇሇ ዯመወዝ ወይም ከሥራ ውሌ የሚመነጭ ላሊ ማንኛውንም ክፌያ የሚጠይቁ ሏ) አጠቃሊይ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄያቸው  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የባሇዕዲውን የሑሳብ መግሇጫዎች፣ የዯመወዝ መክፇያ ቅጽ እና ላልች አግባብነት ያሊቸው ሰነድች በመገምገም እንዱህ ያለትን የክፌያ ጥያቄዎች አረጋግጦ ይቀበሊሌ፤ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተመሇከቱትን የክፌያ ጥያቄዎች ማረጋገጥ አንቀጽ ∙ የቅዴመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ማረጋገጫ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ትክክሇኛነት፣ መጠን እና በጊዜው መቅረባቸውን  / ባሇዕዲው ሇማረጋገጥ አስፇሊጊ የሆኑ ሰነድችን እና መረጃዎችን በሙለ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው  / የክፌያ ጥያቄ መኖሩ መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው የሚጣራ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በአዯራ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ሇገንዘብ ጠያቂው ያሳውቃሌ፤ ገንዘብ ጠያቂውም ጥያቄው በዯረሰው በስምንት ቀናት ውስጥ ሇጥያቄው መሌስ መስጠት አሇበት፤ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የክፌያ ጥያቄዎችን በሙለ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በግሌጽ ያሌተቀመጠ አፇጻጸማቸው ቅዴመ ሁኔታ ያሇው ዕዲዎችን  / የመጨረሻው የተረጋገጡ እና ተቀባይነት ያገኙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ዝርዝር መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው ይፇርምበታሌ።  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች እና ዋስትናዎች በጊዜ መቅረባቸውን በተመሇከተ የተነሱ ቅሬታዎች በተመሇከተ የማዯራጀት ኃሊፉው በሰጠው ውሳኔ ሊይ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ  / የፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ተቀባይነት ያገኙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን እና የዋስትና መብቶችን በሙለ የያዘውን መጨረሻውን ዝርዝር የሚመሇከታቸው አካሊት በሙለ ማግኘት እንዱችለ አንቀጽ ∙ ክርክር የተነሳባቸው የቅዴመ ኪሣራ የክፍያ  / ተቆጣጣሪ ዲኛው ክርክር የተነሳባቸው የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን ጉዲዩ ከሚሰማበት ቀን አምስት ቀናት አስቀዴሞ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ሇሚመሇከታቸው አካሊት ማሳወቂያ ከተሰጠ በኋሊ ውሳኔ እንዱሰጥባቸው ሕጋዊ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ ያስተሊሌፊሌ።  / ሕጋዊ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ በክፌያ ጥያቄው ሊይ ክርክር የተነሳበት ገንዘብ ጠያቂ ፌርዴ ቤቱ ወይም ጉባዔው የሚወስነውን የገንዘብ መጠን በተመሇከተ መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ሊይ እንዱሳተፌ የሚፇቅዴ ከፌርዴ በፉት  / ሕጋዊ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ የሰጠውን ትዕዛዝ ትዕዛዙ በተሰጠ በሦስት ቀናት ውስጥ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ሇሚመሇከታቸው  / በትዕዛዙ ቅር የተሰኘ ማንኛውም ወገን ትዕዛዙ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ በትዕዛዙ ሊይ ይግባኝ ማቅረብ ይችሊሌ።  / ክርክር የተነሳባቸው የክፌያ ጥያቄዎች መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱን መቋረጥ አያስከትለም፤ ውሳኔ እንዱሰጥባቸው ሕጋዊ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ይተሊሇፊለ፤ ሇጊዜው ተቀባይነት ያገኙት የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ሕጋዊ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ በሚሰጠው ፌርዴ መሠረት ማስተካከያ ይዯረግባቸዋሌ። አንቀጽ ∙ ጊዜያዊ የክፍያ ጥያቄዎች ዝርዝር በፍርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ዘንዴ ስሇማስቀመጥ  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ተረጋግጠው ተቀባይነት ያገኙ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ተቀባይነት ያገኙትን እና ውዴቅ የተዯረጉትን ተቀባይነት ያገኙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ዝርዝር በፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ዘንዴ ባሇዕዲ ንብረቶች ሊይ ሌዩ ቅዴሚያ ይገባኛሌ የሚለ ገንዘብ ጠያቂዎችን ዝርዝር ሇተቆጣጣሪ ዲኛው  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ማንኛውንም የክፌያ ጥያቄ በከፉሌ ወይም በሙለ ውዴቅ ያዯረገ ከሆነ በዝርዝሩ ውስጥ ምክንያቱን በግሌጽ ማስቀመጥ አንቀጽ ∙ ገቢ መዯረጉን ማረጋገጫ ማሳወቂያ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የተረጋገጡ እና ተቀባይነት ያገኙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ዝርዝሩን ወዱያውኑ በፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ዘንዴ እንዱቀመጥ ያዯርጋሌ፤ ይህንኑ ዝርዝር በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሊይ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የተረጋገጡ ውዴቅ የተዯረጉ የክፌያ ጥያቄዎችን በተመሇከተ በአዯራ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ የተረጋገጡ እና ተቀባይነት ያገኙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ዝርዝሩን አሇበት፤ እንዱህ ያሇው ተቃውሞ ማሳወቂያው ከዯረሰበት ቀን አንስቶ ባለት አስር ቀናት ውስጥ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው መቅረብ አሇበት። አንቀጽ ∙ የንብረት ዋስትናቸው ወይም ቅዴሚያ የማግኘት መብታቸው ሊይ ክርክር የተነሳበት ገንዘብ  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ የንብረት ዋስትና ወይም ቅዴሚያ የማግኘት መብት ያሇው ከሆነ እና የንብረት ዋስትናው ወይም ቅዴሚያ የማግኘት መብቱ ሊይ ክርክር የተነሳ ከሆነ ገንዘብ ጠያቂው ዋስትና እንዯላሇው ገንዘብ ጠያቂ በሥነ ሥርዓቱ  / በንብረት ዋስትና ወይም ቅዴሚያ በማግኘት መብት ሊይ የሚነሳ ማንኛውም ክርክር በፌርዴ ቤቱ ውሳኔ አንቀጽ ∙ በተቀመጠው የጊዜ ገዯብ ውስጥ የቅዴመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎቻቸውን ስሊሊቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች  / በአንቀጽ  ውስጥ በተቀመጠው ጊዜ ውስጥ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቻቸውን ሳያቀርቡ የቀሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ጥያቄዎቻቸውን ያሊቀረቡ ቢሆንም በሥነ ሥርዓቱ ውስጥ ይሳተፊለ፤ ሆኖም ጥያቄዎቻቸውን ቢዘገይ ሥነ ሥርዓቱ እንዱከፇት የፌርዴ ትዕዛዝ በተሰጠ በአንዴ ዓመት ውስጥ  / ይህ የአንዴ ዓመት ጊዜ አይቋረጥም ወይም አንቀጽ ∙ በአንዴነት እና በተናጠሌ ያሇወሰን ዋስትና ያሊቸው የክፍያ ጥያቄዎችን ስሇ ማስገባት የማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ የክፌያ ጥያቄ በበርካታ ዋስትና ሰጪዎች በአንዴነት እና በተናጠሌ የተረጋገጠ ወይም ዋስትና የተሰጠው ከሆነ እያንዲንደ ገንዘብ ጠያቂ እና ዋስትና ሰጪ ማንኛውንም አቤቱታ ከግምት ውስጥ ሳያስገባ ሇሙለ የገንዘብ መጠኑ የቅዴመ ኪሣራ ክፌያዎች ከመቋረጣቸው አስቀዴሞ የተፇጸሙ አጠራጣሪ ዴርጊቶች እና ግብይቶች አንቀጽ ∙ የግዴ ፈራሽ ስሇመሆን መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ጥያቄ በሚያቀርብበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ የሚከተለትን አጠራጣሪ በሆነው ጊዜ ውስጥ በባሇዕዲው የተፇጸሙ ዴርጊቶች ፇራሽ ሉያዯርግ  / በስጦታ በማስተሊሇፌ፣ በዕርዲታ፣ መብትን በመሰረዝ  / ግሌጽ በሆነ መሌኩ ከሚገባው ባነሰ ዋጋ ሇላልች ሰዎች የተሊሇፈ ንብረቶችን ወይም መብቶችን፤  / በጥሬ ገንዘብ፣ በማስተሊሇፌ፣ በማቻቻሌም ሆነ በላሊ መሌኩ ጊዜያቸው ሳይዯርስ የተከፇለ ዕዲዎችን፤ ከሚተሊሇፈ የገንዘብ ሰነድች ወይም በባንክ ሑሳብ  / የንብረት መብቶቹ ከመፇጠራቸው በፉት ሇተፇረሙ የብዴር ውልች ተንቀሳቃሽ ያሌሆነ ንብረት ማስያዣ፣ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣ ወይም ላልች የንብረት የማስያዣ መብቶችን በባሇዕዲው ንብረቶች ሊይ አንቀጽ ∙ በምርጫ ስሇመሰረዝ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ጥያቄ በሚያቀርብበት ባሇዕዲው አስቀዴሞ ክፌያዎችን ያቋረጠበት ሁኔታ ውስጥ እንዯነበረ ገንዘብ ጠያቂው የሚያውቅ ወይም ማወቅ የነበረበት ከሆነ፤ ዴርጊቱ የባሇዕዲውን ንብረት የሚጎዲ ከነበረ ወይም ክፌያው የተፇጸመው ከላልች ገንዘብ ጠያቂዎች ቅዴሚያ በመስጠት ከነበረ፤ ፌርዴ ቤቱ አጠራጣሪ በሆነው ጊዜ ውስጥ በባሇዕዲው የተከናወኑ ማናቸውንም ዴርጊቶች ፇራሽ  / ዴርጊቱ የተፇጸመው ዝምዴና ካሇው ወገን ጋር ካሌሆነ በስተቀር በንዐስ አንቀጽ () (ሀ) ውስጥ በተመሇከተው መሠረት ገንዘብ ጠያቂው ያውቅ እንዯነበር የማስረዲት ኃሊፉነት ያሇበት መሌሶ አንቀጽ ∙ ፈራሽ የማዴረግ ክርክር ስሇማቅረብ  / ፇራሽ የማዴረግ ሥነ ሥርዓቱ ሇሀብቱ ጥቅም ያሇው ምክንያታዊ ያሌሆነ ቅዴሚያ የማግኘት መብት የሚሰጥ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ዴርጊቱ ወይም ግብይቱ ፇራሽ እንዱዯረግ ጥያቄውን ሇፌርዴ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ጉዲዩን ሇፌርዴ ቤት ሀ) ማንኛውም ተቆጣጣሪ ወይም ገንዘብ ጠያቂ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው ክስ እንዱያቀርብ መጥሪያ ሰጥቶ ምንም ምሊሽ ያሊገኘ ወይም አለታዊ ምሊሽ ያገኘ እንዯሆነ መጥሪያው በዯረሰ በአንዴ ወር ውስጥ በራሱ ክስ ሉመሰርት ተቆጣጣሪው ወይም ገንዘብ ጠያቂው ክሱን ያሸነፇ እንዯሆነ በክሱ የተነሳ ያወጣቸው ወጪዎች በባሇዕዲው ሰው ንብረት ይሸፇናለ። አንቀጽ ∙ ከፈራሽነት ውጭ የተዯረጉ ዴርጊቶች እና ማጭበርበር ካሌኖረ በስተቀር አጠራጣሪ በሆነው ጊዜ ውስጥ በባሇዕዲው የተፇጸሙ የሚከተለት ዴርጊቶች እና ክፌያዎች ውዴቅ ሉዯረጉ አይችለም፡-  / መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ መሠረት በባሇዕዲው የተፇጸመ እና በፌርዴ ቤቱ የጸዯቀ አዱስ የቀረበ ገንዘብ፣ የተፇጠሩ የዋስትና መብቶች፣ የተሸጡ ንብረቶች፣ የተከፇለ ዕዲዎች እንዱሁም ላልች ማናቸውም ሕጋዊ ዴርጊቶች እና ክፌያዎች፤  / ተንቀሳቃሽ ያሌሆነ ንብረት ማስያዣን፣ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣን እና ላልች የንብረት የማስያዣ  / መዯበኛ የንግዴ ሥራውን ሇማካሄዴ አስፇሊጊ የሆኑ  / ሇዕቃዎቹ እና ሇአገሌግልቶቹ አግባብ የሆነ ዋጋ በመክፇሌ በቅን ሌቦና በሦስተኛ ወገኖች የተገዙ አንቀጽ ∙ ሥነ ሥርዓት እንዱከፈት ፍርዴ ከመሰጠቱ በትክክሇኛው መንገዴ ከተዯረጉ የንብረት ዋስትናዎች የሚመነጩ መብቶች ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ እስከተሰጠበት ቀን ዴረስ ሉመዘገቡ ይችሊለ።  / በዚህ ክፌሌ መሠረት ግብይት ወይም ዴርጊት ፇራሽ እንዱሆን የሚቀርብ ክርክር መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ ከሁሇት ዓመታት በኋሊ በይርጋ ይታገዲሌ። / ፇራሽ የሚሆኑትን ዴርጊቶች እና ግብይቶች ባሇዕዲው መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው ያሊሳወቀ ከሆነ ከሊይ የተመሇከተው የይርጋ ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ዴርጊቱ መፇጸሙን ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ ይሆናሌ። አንቀጽ ∙ ፈራሽ መሆን የሚያስከትሊቸው ውጤቶች  / ማንኛውም ክፌያ ወይም ማንኛውም ዴርጊት ፇራሽ እንዱሆን የሚሰጠው ውሳኔ ወዯ ኋሊ ተመሌሶ  / በዓይነት ወዯነበረበት መመሇስ የሚቻሌ በማይሆንበት ጊዜ የንብረቱ የገበያ ዋጋ ወዯ ሀብቱ ይመሇሳሌ።  / ፇራሽ መሆኑ የሚመሇከተው ንብረት ወይም መብት ሇሦስተኛ ወገን የተሊሇፇ በሚሆንበት ጊዜ ከንብረቱ ወይም ከመብቱ ጋር ተመጣጣኝ የሆነ ጥሬ ገንዘብ ፌርደ በተሰጠበት ጊዜ ባሇው የገበያ ዋጋ መሠረት  / ፇራሽ መሆኑ ተጽዕኖ የሚያዯርግባቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ፇራሽ ከመሆኑ የሚመነጩ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቻቸውን ማቅረብ ይችሊለ፤ ሆኖም በዚህ ሕግ በአንቀጽ  መሠረት የክፌያ ጥያቄዎቹን ማስገባት ከሚቻሌበት ጊዜ ማሇፌ አንቀጽ ∙ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ ስሇማዘጋጀት  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው እገዛ በባሇዕዲው ይዘጋጃሌ። እንዱሻሻሌ ጥያቄ ማቅረብ እና የአጸፊ ሀሳቦችን የማዯራጀት ዕቅደ የሚከተለትን ነገሮች ሉያካትት ሀ) የሚመሇከታቸውን ገንዘብ ጠያቂዎች የክፌያ ሇ) የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የክፌያ የፊይናንስ ዕዲ ሰነድችን በማውጣት ዕዲዎችን መ) የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን የክፌያ ጥያቄዎችን ወዯ አክሲዮን መቀየርን፤ ሠ) የባሇዕዲውን ካፒታሌ በገንዘብ ጠያቂዎች እንዱገዛ መቀነስን ወይም ማሳዯግን ወይም ገንዘብ ጠያቂዎችን ወይም ሦስተኛ ወገን ኢንቨስተሮችን በሚጠቅም መሌኩ የአክሲ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ የገንዘብ ጠያቂዎች  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ሁሌጊዜም “የገንዘብ ጠያቂዎችን የተሻሇ ጥቅም ማስጠበቅ” የሚሇውን ማንኛውም ተቃውሞ ያሇው ገንዘብ ጠያቂ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ መሠረት የሚያገኘው ጥቅም በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት በመክሠር ሥነ ሥርዓት ወቅት ተግባራዊ የሚዯረገው ቅዯም ተከተሌ ተግባራዊ ቢዯረግ ከሚያገኘው ጥቅም ጋር ሲነጻጸር ያነሰ መሆን የሇበትም። አንቀጽ ∙ አዱስ የቀረበ ገንዘብ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴን ተግባራዊ ሇማዴረግ  / መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ ውስጥ የተካተተ እና በፌርዴ ቤቱ የጸዯቀ አዱስ ገንዘብ ኋሊ ሊይ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የተከፇተ እንዯሆነ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅዴሚያ ይኖረዋሌ፤ ነገር ግን በቅዴመ ጥንቃቄ መሌሶ ማዋቀር ሥነ ሥርዓት ማዕቀፌ ውስጥ ከቀረበ አዱስ ገንዘብ ያነሰ ቦታ ይኖረዋሌ፤ ፌርዴ ቤቱ ሇዕዲ ማስያዣነት ያሌዋሇ የባሇዕዲው ንብረት አዱስ ሇቀረበ ገንዘብ ዋስትና እንዱሆን ሉፇቅዴ ይችሊሌ፤ እንዯዚያ የሚያገኙት ቅዴሚያ ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ማጽዯቅ አንቀጽ ∙ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በተቀሊጠፇ መሌኩ እንዱጸዴቅ ሇማመቻቸት  / የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦቹ በተጨባጭ መረጋገጥ ቢያንስ ቢያንስ ዋስትና ያሇው እና ዋስትና የላሇው የክፌያ ጥያቄ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በተሇያዩ መዯቦች ውስጥ ተከፊፌሇው መስተናገዴ አሇባቸው።  / በባሇዕዲው ንብረቶች ሊይ የንብረት የዋስትና መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በዋስትናነት የተያዘው ንብረት ሲጣራ የሚኖረው ዋጋ ሇማይሸፌነው የክፌያ ጥያቄያቸው መጠን ዋስትና በላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ውስጥ ይሳተፊለ።  / የግሌ ዋስትናዎች እና የመዴን ዋስትናዎች ያሎቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ራሱን የቻሇ መዯብ ሉፇጥሩ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በሠራተኞች የክፌያ ጥያቄዎች ሊይ ተጽዕኖ የሚያዯርግ ከሆነ የባሇዕዲው የራሳቸው የሆነ የተሇየ መዯብ ይኖራቸዋሌ፡፡  / የመዯቦቹ አከፊፇሌ እና ሇመከፊፇሌ ጥቅም ሊይ የዋለት መስፇርቶች ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት የተመሇከተው ቢኖርም ባሇዕዲው አነስተኛ ወይም መካከሇኛ ኢንተርፕራይዝ ከሆነ ባሇዕዲው ወይም መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በሚያቀርቡት ጥያቄ መሠረት ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን እና ባሇአክሲዮኖችን በተሇያዩ መዯቦች ከፊፌል ሊሇማስተናገዴ ሉወስን ይችሊሌ። ሇዚህ ዴንጋጌ ዓሊማ የግሇሰብ ነጋዳ ወይም የንግዴ ኢንተርፕራይዝ ሆኖ የሚቆጠረው፡- ሀ) ከአስር ያነሱ ሠራተኞች ካለት፤ ወይም ባሇፈት አስራ ሁሇት ወራት ውስጥ የነበረው የሽያጭ ገቢ ከአምስት ሚሉዮን ብር በታች ከሆነ (የዋጋ ግሽበት ማስተካከያ እንዯተጠበቀ ሏ) ያሇፈትን አስራ ሁሇት ወራት በሚመሇከተው አጠቃሊይ የሀብት መጠኑ ከሃያ ሚሉዮን ብር  / የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦችን ከመመዯብ ጋር በተያያዘ የሚነሳ ቅሬታ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦቹ አመዲዯብ ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ ከተዯረገበት ጊዜ አንስቶ በአስር ቀናት ውስጥ በተቆጣጣሪ ዲኛው ይወሰናሌ፤ በተቆጣጣሪ ዲኛው የተሰጠው ውሳኔ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ይግባኝ ሉቀርብበት ይችሊሌ። አንቀጽ ∙ በገንዘብ ጠያቂዎች ምዴቦች ስብሰባዎች እና በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ሊይ የሚኖር  / በገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች እና በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች በባሇዕዲው የመጨረሻው የተረጋገጠ ሑሳብ ወይም የሑሳብ መግሇጫ መሠረት ወሇዴን ሳይጨምር  / የመምረጥ መብቶቹ የገንዘብ ጠያቂዎች ስብሰባው እንዱሁም ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ የተሊሇፈ መብቶችን ወይም መሌሰው የተከፇለ የቅዴመ በገሇሌተኛ ኦዱተሮች እገዛ ሉዯረግሇት ይችሊሌ*  / ከገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች እና ከየገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ከሦስት ቀን ያነሰ ጊዜ አስቀዴሞ የሚዯረግ ማንኛውም የቅዴመ ኪሣራ ክፌያዎችን መስጠት እና ማስተሊሇፌ በሥነ ሥርዓቶቹ ሊይ  / ዴምፅ የመስጠት መብትን መወሰንን በተመሇከተ የሚፇጠር ማንኛውም ቅሬታ በተቆጣጣሪ ዲኛው ይወሰናሌ እንዱሁም ይግባኝ ሉቀርብበት አይችሌም* ፭/ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን በተመሇከተ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በዚህ ሕግ አንቀጽ መቀበሌን እንዯ አማራጭ ይወስዲሌ ነገር ግን ተቆጣጣሪ ዲኛው ወይም ሕጋዊ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ የመጨረሻ ውሳኔ ፮/ በገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች እና በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች ያሎቸውን የመምረጥ መብቶች በተመሇከተ የሚሰጥ ማንኛውም ውሳኔ ተቆጣጣሪ ዲኛው ወይም ሕጋዊ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን በመቀበሊቸው ሊይ ምንም ዓይነት ውጤት አይኖረውም። አንቀጽ ∙ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የመጠባበቂያ ጊዜው ከማብቃቱ በፉት አንዴ ወይም በርካታ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎችን ይጠራሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ከስብሰባው ቀን አስራ አምስት ቀናት አስቀዴሞ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ሇገንዘብ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በባሇዕዲው የተዘጋጀውን መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ፣ በገንዘብ ጠያቂዎች የቀረቡ ማሻሻያዎችን ወይም የአጸፊ ሀሳቦችን እንዱሁም የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመሸጥ የቀረቡ ሀሳቦችን ሇገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች ያቀርባሌ።  / ባሇዕዲው በሁለም የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች ሊይ በአካሌ ይገኛሌ እንዱሁም ገንዘብ እንዱሁም አግባብነት ያሊቸው ሰነድች በሙለ ከቃሇ አንቀጽ ∙ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ ሊይ ዴምፅ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በባሇዕዲው ተዘጋጅቶ በገንዘብ ጠያቂዎች የተሻሻሇውን መሌሶ የማዯራጀት ጠያቂዎች የተዘጋጀ ማንኛውንም የአጸፊ ሀሳብ አዯራጅቶ እያንዲንደ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ  / በእያንዲንደ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ውስጥ ካሇው አጠቃሊይ የክፌያ ጥያቄ ውስጥ ሁሇት ሦስተኛው ያሊቸው አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ እንዱጸዴቅ በጽሁፌ በሚዯረግ ስምምነት አማካኝነት ጭምር ዴምፅ ያገኛሌ፤ ማሳወቂያ ተሰጥቷቸው በስብሰባው ሊይ ያሌተገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች ዴምፅ በመስጠት ረገዴ  / በእያንዲንደ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ስብሰባ ሊይ ሁሇት ሦስተኛ አብሊጫ ዴምፅ ያሊገኘ እንዯ ሆነ፤ በአብዛኛዎቹ የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ከጸዯቀ ተቀባይነት ያገኛሌ።  / በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ባሇቤቶች መዯብ ወይም ንብረት በሚጣራበት ሁኔታ ውስጥ የባሇዕዲው ሀብት በሚገመትበት ጊዜ ምንም ክፌያ ከማያገኝ ወይም ምንም ጥቅም ከማይኖረው ላሊ ማንኛውም መዯብ ውጭ የሆነ ቢያንስ አንዴ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ዕቅደን በመዯገፌ ዴምፅ ከሰጠ ዕቅደ እንዯጸዯቀ ይቆጠራሌ። ጠያቂዎች ተጨማሪ ማሳወቂያ ሳይሰጥ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች ወዯ ቀጣዩ የሥራ ቀን አንቀጽ ∙ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ በየገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ስሇመጽዯቁ  / ማንኛውንም አነስተኛ እና መካከሇኛ ኢንተር ፕራይዝ በተመሇከተ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ያሌተመዯቡ በማዯራጀት ዕቅደ ሊይ ዴምፅ ሇመስጠት የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ሉጠራ ይችሊሌ። የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔውን ቢያንስ ሁሇት ሦስተኛ የክፌያ ጥያቄዎች ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ዯግፇው ዴምፅ ከሰጡ ዕቅደ  / የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎችን በተመሇከተ አስፇሊጊው ሇውጥ ተዯርጎበት ተፇጻሚ ይሆናሌ። አንቀጽ ∙ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በፍርዴ ቤት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ተቀባይነት ያገኘውን መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ የራሱን አስተያየቶች እና ምክረ ሀሳቦች ከያዘ ሪፖርት ጋር አንዴ ሊይ ሇፌርዴ ቤቱ ያቀርባሌ፤ ይህ ሪፖርት ጉዲዩ በፌርዴ ቤቱ ከመሰማቱ ቢያንስ ሦስት ቀናት አስቀዴሞ ሇፌርዴ ቤቱ ይቀርባሌ እንዱሁም የሥነ ሥርዓቱ አካሌ  / ጉዲዩ በሚሰማበት ወቅት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው፣ ባሇዕዲው እና ገንዘብ ጠያቂዎች ይሰማለ።  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በሚያጸዴቅበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ የሚከተለትን ነገሮች ያረጋግጣሌ፡- ሀ) መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ አስፇሊጊ በሆነው አብሊጫ ዴምፅ መጽዯቁን እና የባሇዕዲውን መክሠር የመከሊከሌ እና የንግዴ ሥራውን አዋጭነት የማረጋገጥ ምክንያታዊ ተስፊ ያሇው ሇ) መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ “የገንዘብ ጠያቂዎች የተሻሇ ጥቅም” የሚሇውን መስፇርት የሚያሟሊ ሏ) ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ መሠረት የሚያገኘው ጥቅም በመክሠር መ) የሦስተኛ ወገኖች ጥቅሞች በተሇይም ዯግሞ አዱስ የዋስትና መብቶችን ከማግኘት እና ከአዱስ የገንዘብ አቅርቦት ማዕቀፌ አንጻር በበቂ ሁኔታ ሠ) በአንቀጽ ፮፻፹፫ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተሇያዩ መዯቦች ተዯምረው የሚገኘው ውጤት በሚወሰዴበት ጊዜ ከእነሱ በታች ዯረጃ ያሇው ማንኛውም መዯብ ማንኛውም ክፌያ የሚያገኝ ወይም ማንኛውም ጥቅም የሚኖረው እንዯሆነ በመቃወም ዴምጻቸውን የሰጡ የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በተመሳሳይ ወይም በእኩሌ ረ) ተመሳሳይ ዯረጃ ያሊቸው የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ተመሳሳይ ወይም እኩሌ በሆነ መሌኩ የክፌያ ጥያቄያቸው እንዯሚከፇሊቸው፤ ሰ) መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ዓሊማዎች ሇማሳካት የማዯራጀት ዕቅደ የማናቸውንም የሚመሇከታቸው ወገኖች መብቶች እና ጥቅሞች አግባብ ባሌሆነ መሌኩ የማይጎዲ በሚሆንበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ በራሱ ተነሳሽነት ከሊይ (ሠ) እና ወይም (ረ) ውስጥ ከተመሇከቱት መርሆች ውጭ የሆነ ሸ) መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ መሠረት ማንኛውም ከሚጠይቀው ሙለ ክፌያ በሊይ ሉቀበሌ ወይም  / ዋስ የሆኑ የተፇጥሮ ሰዎች መሌሶ የማዯራጀት  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በማረጋገጥ ወይም ውዴቅ በማዴረግ የተሰጠው ፌርዴ በሁለም ሰው ሊይ አስገዲጅ ይሆናሌ፤ እንዱሁም በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሊይ ይታተማሌ። አንቀጽ ∙ ስሇመሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ መሻሻሌ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በፌርዴ ቤቱ ከጸዯቀ በኋሊ ዕቅደ ሉሻሻሌ የሚችሇው ባሇዕዲው ሲስማማ እና ገንዘብ ጠያቂዎች ሙለ ዴምጻቸውን ሲሰጡ ብቻ  / እንዱህ ያሇው ማሻሻያ በፌርዴ ቤቱ መጽዯቅ ሳያስፇሌገው በባሇጉዲዮቹ መካከሌ ሕጋዊ እና አንቀጽ ∙ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ አፇጻጸም ይፇጽማሌ፤ በዕቅደ መሠረት ጊዜው ያሌዯረሰ እና መከፇሌ የላሇበት ማንኛውንም ገንዘብ አይከፌሌም።  / ገንዘብ ጠያቂዎች በዕቅደ መሠረት ጊዜው ያሌዯረሰ መጠየቅም ሆነ መቀበሌ አይችለም።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በፌርደ ውስጥ በተቀመጠው ሥርዓት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅም የሚጎዲ ማንኛውም ጉዲይ ወይም ዴርጊት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በአገሌግልት ዘመኑ የሚገቡትን ወጪዎች እና ክፌያዎች ፌርዴ ቤቱ አንቀጽ ∙ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ስሇሚቋረጥበት ባሇዕዲው መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ ውስጥ የተቀመጡትን ዯንቦች ተግባራዊ ሳያዯርግ በሚቀርበት ጊዜ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ ተቆጣጣሪ ወይም ዏቃቤ ሕግ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ሇማቋረጥ እና የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርቡ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇን ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ አንቀጽ ∙ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሦስተኛ ወገን እንዱረከበው ስሇሚቀርብ ዕቅዴ  / በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ መሸጥ ሇቅዴመ ጥንቃቄ መሌሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓት ማዕቀፌ ውስጥ መሌሶ በማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው ወይም መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው ሉዘጋጅ ይችሊሌ።  / ባሇዕዲው፣ ዲይሬክተሮቹ እና ባሇአክሲዮኖቹ በንግዴ በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ ሇመግዛት የመጫረት መብት አሊቸው፤ ሆኖም የተቆጣጣሪ ዲኛውን ፌቃዴ  / መሌሶ የማዋቀር ባሇሞያው እና መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ገንዘብ ጠያቂዎችን ተጠቃሚ በሚያዯርግ መሌኩ የንግዴ ሥራውን ዋጋ ከፌ ማዴረግ የሚሇውን ዓሊማ በመያዝ የሽያጩን ሂዯት አግባብ እንዯአስፇሊጊነቱ የባሇሞ ያዎችን፣ የአማካሪዎችን ወይም የኢንቨስትመንት ባንኮችን እገዛ ሉጠይቁ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ ሇመሸጥ ጨረታ ሉያዘጋጅ ወይም በምስጢር እንዱሸጥ ሉያመቻች የሚችሇው መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ውዴቅ እንዯተዯረገ ወይም ውዴቅ የመዯረግ ዕዴለ ሰፉ እንዯሆነ ግሌጽ ሲሆን ብቻ ነው።  / የንግዴ ሥራው በምስጢር የሚሸጥ ከሆነ የንግዴ ሥራው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የሚሸጥበትን ዋጋ  / በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በማዯራጀት ኃሊፉው የተዘጋጀ ከሆነ ተፍካካሪ ጨረታዎችን ሇማግኘት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ከተከፇተ በኋሊ ከቀረቡት ውስጥ የተመረጠውን ዋጋ ሇህዝብ ይፊ ያዯርጋሌ፤ በፌርዴ ቤቱ ከሚወሰነው አግባብነት ካሇው ጊዜ በኋሊ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የቀረቡትን ዋጋዎች ዴምፅ እንዱሰጥባቸው ሇገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ማቅረብ ይኖርበታሌ። በመተባበር ፌሊጎት ሊሊቸው ማናቸውም ተጫራቾች ተዯራሽ የሆነ የመረጃ ክፌሌ ያዯራጃሌ።  / ፌሊጎት ያሊቸው ማናቸውም ተጫራቾች የመረጃ ክፌለን ከመጠቀማቸው በፉት የሚስጥር ጥበቃ  / ፌሊጎት ያሇው ማንኛውም ተጫራች የሚከተለትን ጨምሮ ጨረታውን አግባብ ካሊቸው ሰነድች ጋር መ) ሇመግዛት የታሰቡትን ንብረቶች ዝርዝር፤ አስገዲጅ የሆኑ የአሠሪና ሠራተኛ ጉዲይ ሕጎች ፇቃዯኛ የሆናቸውን ሰራተኞች ምዴቦች እና በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት ሇተጫራቹ እንዱተሊሇፌ አስፇሊጊ የሆኑትን አንቀጽ ∙ ውልች መተሊሇፍ የሚችለ ስሇመሆናቸው መተሊሇፌ የሚገዴቡ ማናቸውም የውሌ ዴንጋጌዎች የንግዴ ሥራውን ሇማስቀጠሌ አስፇሊጊ እስከሆኑ ዴረስ አንቀጽ ∙ ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ስምምነት  / ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶች በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ የሚሸጠው የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ውስጥ የተካተቱ ከሆነ የማይንቀሳቀስ ንብረት ማስያዣ ተቀባዮቹ፣ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣ ተቀባዮቹ እና ላልች የንብረት ዋስትና ተጠቃሚዎች ስምምነት መገኘት አሇበት።  / ሇዕዲ ማስያዣነት የዋሇው ተንቀሳቃሽ ወይም የማይንቀሳቀስ ንብረት ዋጋ ዋስትና ከተሰጠው የክፌያ ጥያቄ በሊይ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ንብረቱን ተመሳሳይ ዋጋ ባሇው ላሊ ንብረት በመተካት የዋስትና ግዳታውን ሉያነሳ ይችሊሌ።  / ተጠቃሚ የሆነው ገንዘብ ጠያቂ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋሇውን ንብረት ሇመሌቀቅ ፇቃዯኛ ካሌሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርብ ይችሊሌ፤ ፌርዴ ቤቱ ዋስትና ሊሇው የክፌያ ጥያቄ ክፌያ እንዱቀበሌ ወይም ንብረቱ ተመሳሳይ ዋጋ ባሇው ላሊ ንብረት እንዱተካ ትዕዛዝ ሉሰጥ  / በምትክ የቀረበው ንብረት አስቀዴሞ በነበረው ሇዕዲ ማስያዣነት የዋሇ ንብረት ዋስትና የተሰጠውን የክፌያ ጥያቄ ሙለ በሙለ ሇመሸፇን የማይበቃ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሌዩነቱን ዋስትና ሊሇው ገንዘብ ጠያቂ እንዱከፌሌ ፌርዴ ቤቱ ትዕዛዝ አንቀጽ ∙ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሇመረከብ የቀረበው ዕቅዴ በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በገንዘብ ጠያቂዎች ስብሰባው ወይም በፌርዴ ቤቱ ውዴቅ ከተዯረገ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመሸጥ የቀረቡትን ጨረታዎች በገንዘብ ጠያቂዎች  / ገንዘብ ጠያቂዎች ከሚጠይቁት ክፌያ ውስጥ ቢያንስ ሁሇት ሦስተኛው ያሊቸው በገንዘብ ጠያቂዎች መካከሌ በጽሁፌ በሚዯረግ ስምምነት አማካኝነት ጨምሮ ከዯገፈት ጨረታው ተቀባይነት ያገኛሌ፤ በወኪሊቸው አማካኝነት ያሌተገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች አንቀጽ ∙ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ በፍርዴ ቤት ስሇ  / በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የሚሸጥ የሆነ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ በሚያስፇሌገው አብሊጫ ዴምፅ በገንዘብ ያሇመኖሩን እና የአሸናፉው ተጫራች የንግዴ ሥራ ዕቅዴ የንግዴ ሥራውን አዋጭነት የማረጋገጥ ተስፊ  / ፌርዴ ቤቱ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት የንግዴ ሥራውን እንዱቀጥሌ አስፇሊጊ የተዘረዘሩ ውልች እንዱተሊሇፈ ትዕዛዝ ይሰጣሌ፤ እንዱሁም በሕጉ መሠረት ስም እስከሚተሊሇፌ እንዱረከብ ሇማስቻሌ የንግዴ ሥራው አሸናፉ ሇሆነው ተጫራች የሚተሊሇፌበትን ቀን ይወስናሌ።  / ፌርዴ ቤቱ አሸናፉው ተጫራች የገዛቸውን ንብረቶች በነጻነት እንዲይተሊሇፈ ገዯብ ሉያስቀምጥ የሚችሇው ተጨባጭ፣ ቅዴመ ሁኔታ ያሇውም ሆነ ላሊ ዓይነት በተሇይም ዯግሞ ከአካባቢ ክፌያዎች እና ኃሊፉነቶች አንቀጽ ∙ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ የመሸጥ  / በፌርዴ ቤቱ መጽዯቁን ተከትል መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የባሇቤትነት ማስተሊሇፉያ ውሌን ጨምሮ ያመቻቻሌ፤ እንዱሁም በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ መተሊሇፈን ተግባራዊ ሇማዴረግ አስፇሊጊ የሆኑ ቅዴመ ሁኔታዎችን በሙለ ያሟሊሌ።  / በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ በሽያጭ ከመተሊሇፈ በፉት እንዱሁም ያሌተዘዋወሩ ሰራተኞች ይሰናበታለ፤ ከሽያጩ የሚገኘው ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ መሠረት ሇገንዘብ ጠያቂዎች ይከፊፇሊሌ። መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቶች መቀየር እና ይግባኝ አንቀጽ ∙ የመሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን ወዯ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ስሇመቀየር በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ ከጸዯቀ በኋሊ ወይም መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ውዴቅ የተዯረገ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱን ወዯ የመክሠር ሥነ  / ተቃውሞ ያሇው ገንዘብ ጠያቂ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በሚያጸዴቀው ፌርዴ ወይም በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ በተሰጠው ፌርዴ ሊይ ይግባኝ ሉያቀርብ  / ባሇዕዲው መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ውዴቅ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ መሸጡን ውዴቅ በሚያዯርገው ፌርዴ ሊይ ይግባኝ  / የተሊሇፈ ውልች ተዋዋይ ወገኖች የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ እንዱሸጥ በተሰጠው ፌርዴ ሊይ ይግባኝ ሉያቀርቡ ይችሊለ፤ ነገር ግን ይግባኝ ማቅረብ የሚችለት ውልቹ መተሊሇፊቸውን በተመሇከተ ብቻ ነው።  / ሇባሇዕዲው፣ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው እና የሥነ ሥርዓቱ አካሌ ሇሆኑ ወገኖች በሙለ ስሇ ይግባኙ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በሚያጸዴቅ ውሳኔ ሊይ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በመቃወም የቀረበ ይግባኝ አዎንታዊ ውጤት ያገኘ እንዯሆነ ፌርዴ ሀ) እንዯ ሁኔታው ግሌጽ የሆነ የሥርዓት ጥሰት ወይም “የገንዘብ ጠያቂዎች የተሻሇ ጥቅም” የሚሇው መስፇርት ሊይ የተፇጸመ ጥሰት በሚኖርበት ጊዜ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ዕቅደን ሉያጸዴቅ እና ጉዲት ሇዯረሰበት ወገን  / ማንኛውም ፌሊጎት ያሇው ወገን መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ እንዱቋረጥ በተሰጠው ውሳኔ ሊይ ይግባኝ  / በዚህ አንቀጽ መሠረት የሚቀርቡ ይግባኞች መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን የሚያጸዴቀው ወይም ውዴቅ የሚያዯርገው ፌርዴ በተሰጠ በሃያ ቀናት ውስጥ አንቀጽ ∙ የተሸነፉ ተጫራቾች ተቃውሞ በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ እንዱሸጥ በተሰጠው ፌርዴ ሊይ ተቃውሞ ማቅረብ አይችለም። የዲይሬክተሮች እና ሥራ አስኪያጆች ግዳታዎች አንቀጽ ∙ የሥራ አስኪያጆች እና ዲይሬክተሮች ኪሣራ ሉከሰት የሚችሌበት ሁኔታ በሚኖርበት ጊዜ ሥራ አስኪያጆች እና ዲይሬክተሮች በዋነኝነት፡-  / የገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅሞች ሇማስጠበቅ፤ እና  / ኪሣራን ሇመከሊከሌ አስፇሊጊ የሆኑ እርምጃዎችን ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት አንቀጽ ∙ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ከፌተኛ ቁጥር ባሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎቹ የሚዯገፌ መሆኑን እና በገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች ወይም በየገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ሊይ በአስፇሊጊው አብሊጫ ዴምፅ የመጽዯቅ ሰፉ ዕዴሌ እንዲሇው ባሇዕዲው ካሳየ፤ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ይከፌታሌ።  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ውስጥ ከተቀመጡት ሰነድች በተጨማሪ ባሇዕዲው የሚከተለትን ሰነድች ሀ) ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠውን ፌርዴ ቅጂ፤ ሇ) ዋና ገንዘብ ጠያቂዎቹ የተስማሙበትን ረቂቅ ሏ) የንግዴ ሥራው መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ አስፇሊጊ የሆኑ ሰነድችን በሙለ። ፌርዴ ቤቱ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በሚሰጠው ፌርዴ የሥነ ሥርዓቱን አንቀጽ ∙ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊውን ስሇመሾም  / ፌርዴ ቤቱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያውን መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ አዴርጎ ይሾማሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው አግባብነት ካሇው የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦችን በጥንቃቄ ይመዴባሌ እንዱሁም መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን እንዱጥበት ሇገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች አንቀጽ ∙ አግባብነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች በዚህ ምዕራፌ ውስጥ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ ዴንጋጌዎችን ሳይጨምር የርዕስ ሦስት ዴንጋጌዎች በቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሊይ አንቀጽ ∙ ስሇቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በገንዘብ ጠያቂዎች ጉባዔዎች በሚያስፇሌገው አብሊጫ ዴምፅ በገንዘብ ጠያቂዎች ካሌጸዯቀ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ  / ሥነ ሥርዓቱን ሇማቋረጥ ሌክ ውሳኔ ሲሰጥ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ወዱያውኑ ወዯ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ ይቀየራሌ። እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ የመሸጥ ዕዴለ ጠባብ በሚሆንበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ በራሱ ሥሌጣን ባሇዕዲው እና መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የሚለትን ከሰማ በኋሊ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱን ወዯ መክሠር ሥነ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት የሚሰጥ ፌርዴ አንቀጽ ∙ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ስሇመክፈት  / ክፌያዎችን ያቋረጠ ባሇዕዲ አቤቱታ ሲያቀርብ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ይከፇታሌ።  / ባሇዕዲው በዚህ መጽሏፌ ርዕስ ሦስት መሠረት ክፌያዎችን ያቋረጠው ባሇዕዲ በጣም ቢዘገይ በአርባ አምስት ቀናት ውስጥ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ሇፌርዴ ቤት አቤቱታ ማቅረብ አሇበት።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ ባሇዕዲው ያሇበት ግዳታ በህብረት የሽርክና ማህበር ውስጥ በእያንዲንደ ማህበርተኛ ሊይ እንዱሁም ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ባሇበት የሽርክና ማህበር ውስጥ ኃሊፉነታቸው ባሌተወሰነ ማህበርተኞች ሊይ ተፇጻሚ ከባሇዕዲው ጋር በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ሇ) በባሇዕዲው ሊይ ጊዜው የዯረሰ እና መከፇሌ ያሇበት የክፌያ ጥያቄ ያሊቸው አንዴ ወይም ሏ) ከመክሠር ሥነ ሥርዓት ውጭ የባሇዕዲውን ንብረት እንዱያጣራ የተሾመ ንብረት አጣሪ፤ መ) ባሇዕዲው የንግዴ ሥራ ማቋረጡ ባሇዕዲውን ከሚመሇከት የወንጀሌ ሥነ ሥርዓት ግሌጽ በሚሆንበት ጊዜ ማንኛውም ዏቃቤ ሕግ፤  / በባሇዕዲው ሊይ በመካሄዴ ሊይ ባሇ ሥነ ሥርዓት የተነሳ ባሇዕዲው ክፌያዎችን ያቋረጠ መሆኑ ግሌጽ በሚሆንበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ በራሱ ተነሳሽነትም እንዱሁ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ሉያስጀምር ይችሊሌ፣ ባሇዕዲው ክፌያዎችን ያቋረጠ መሆኑን ያረጋገጠው ፌርዴ ቤት ጉዲዩን በዚህ መጽሏፌ መሠረት የመክሠር ፌርዴ ሇመስጠት ሥሌጣን ወዲሇው ፌርዴ  / ባሇዕዲው ከአቤቱታው በተጨማሪ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተዘረዘሩትን  / ከአቤቱታቸው በተጨማሪ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተዘረዘሩትን ሰነድች ማቅረብ አሇባቸው፤ እንዱሁም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተዯርጎ የሚሾመውን ሰው በተመሇከተ ሀሳብ ሉያቀርቡ ይችሊለ። አንቀጽ ∙ ስሇመክሰር የሚሰጥ ፍርዴ  / ሇመጀመሪያ ጊዜ ጉዲዩ በሚሰማበት ጊዜ ወይም አግባብ በሚሆንበት ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፩ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት የመርማሪው ሪፖርት ባሇዕዲው የከሰረ መሆኑን ያውጃሌ፤ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ መሠረት ተቆጣጣሪ ሏ) ከዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፲ እስከ አንቀጽ ፮፻፲፮ ሥርዓቱን ሇማከናወን የከሰረውን ሰው ንብረት መ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፩ መሠረት ክፌያዎች የተቋረጡበት ቀን መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ውስጥ ያሌተወሰነ ከሆነ ክፌያዎች  / በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂ የሆኑ ማህበርተኞች ባለት የንግዴ ሥራ ማህበር ሊይ የመክሠር ፌርዴ በሚሰጥበት ጊዜ ማህበርተኞቹ የከሰሩ ይሆናለ፤ የዴርጅቱ እና የማህበርተኞቹ ንብረቶች ሇየብቻ ይስተናገዲለ እንዱሁም የመክሠር ሥነ ሥርዓቶቹ አንቀጽ ፻∙ ሇገንዘብ ጠያቂዎች የሚሰጥ ማሳወቂያ  / የመክሠር አቤቱታ በገንዘብ ጠያቂዎች፣ በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ በሆኑ ማህበርተኞች ወይም በዏቃቤ ሕግ የቀረበ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ አቤቱታው መቅረቡን በሰባት ቀናት ውስጥ ሇባሇዕዲው ያሳውቃሌ።  / ባሇዕዲው አቤቱታው በቀረበ በሃያ ቀናት ውስጥ የሚቃወም መሆኑን በመግሇጽ መሌስ ያቀርባሌ። ባሇዕዲው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተዘረዘሩትን ሰነድች እንዱሁም ክፌያዎችን ያቋረጠ እንዯሆነ ወይም እንዲሌሆነ የሚጠቁሙ ላልች ዯጋፉ ሰነድችን ያቀርባሌ። / ባሇዕዲው ክፌያዎች መቋረጣቸውን የሚያምን ከሆነ ባሇዕዲው የንግዴ ሥራው በዚህ መጽሏፌ ርዕስ ሦስት መሠረት መሌሶ ሇማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ብቁ እንዯሆነ ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓትን በሚመሇከተው በዚህ ርዕስ መሠረት ወዯ መክሠር ሥነ ሥርዓት መሄዴ እንዲሇበት መግሇጽ አሇበት።  / ባሇዕዲው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ብቁ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ ከዯረሰበት እና መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ተዘጋጅቶ ሲቀርብ በዚህ መጽሏፌ ርዕስ ሦስት መሠረት አስፇሊጊውን ዴምፅ ሥርዓት ፊንታ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ። አንቀጽ ፻∙ የንግዴ ሥራው ከተቋረጠ በኋሊ ስሇመክሠር  / ምዝገባው ከንግዴ መዝገብ የተሰረዘ ባሇዕዲ ከንግዴ መዝገቡ ከተሰረዘበት ጊዜ አንስቶ ባሇው አንዴ ዓመት ውስጥ ክፌያዎችን አቋርጦ የነበረ ከሆነ  / ነጋዳው የንግዴ መዝገብ ውስጥ ተመዝግቦ ያሌነበረ ከሆነ ክፌያዎች ከተቋረጡ በኋሊ በማንኛውም ጊዜ አንቀጽ ፻∙ ከሞት በኋሊ የመክሠር ሥነ ሥርዓት  / ክፌያ አቋርጦ የነበረ አንዴ ነጋዳ የሞተ እንዯሆነ በሞተ በአንዴ ዓመት ውስጥ መክሠሩ ሉነገር  / እንዱህ ባሇው ነጋዳ ሊይ፡- የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሉከፌት ይችሊሌ።  / ማንኛውም ወራሽ በውርስ የተሊሇፇሇት ሀብት ከግሌ ሀብቱ ጋር እንዲይዯባሇቅ ሇማዴረግ የሞተው  / ነጋዳው ከሞተ በኋሊ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት የሚሰጠው ፌርዴ በፌትሏብሔር ሕግ ዴንጋጌዎች መሠረት ገንዘብ ጠያቂዎች አግኝተው አንቀጽ ፻∙ የፍርዴ ማስታወቂያ  / በዚህ ርዕስ ውስጥ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር የዚህ ሕግ አንቀጽ  ዴንጋጌዎች  / የተፇጥሮ ሰው የሆነው ባሇዕዲ የሞተ እንዯሆነ የፌርደ ቅጂ ወራሽ ካሇ ሇባሇዕዲው ወራሽ ፌርደ አንቀጽ ፯፻፩∙ የመክሠር ሥነ ሥርዓት በሚከፍተው ወይም መከፈቱን ውዴቅ በሚያዯርገው ፍርዴ ሊይ ስሇሚቀርብ  / ባሇዕዲው እና ዏቃቤ ሕግ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ በፌርደ ሊይ ይግባኝ ሉያቀርቡ ይችሊለ።  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ እና ዏቃቤ ሕግ የመክሠር በተሰጠው ውሳኔ ሊይ ይግባኝ ሉያቀርቡ ይችሊለ።  / ይግባኙ በተፊጠነ ሥነ ሥርዓት ተሰምቶ በሁሇት ወራት ውስጥ ውሳኔ መሰጠት አሇበት፤ ውሳኔው አንቀጽ ፯፻∙ የመክሠር ሥነሥርዓት እንዱከፈት የተሰጠውን  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በተሰጠው ፌርዴ ሊይ መቃወሚያ ሉቀርብ የሚችሇው ፌርደ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ነው፤ በሚሇጠፈ ወይም ማስታወቂያዎችን ሇመቀበሌ በተፇቀዯሊቸው ጋዜጣዎች ሇሚወጡ ፌርድች ግን ይህ ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው ማስታወቂያው ከወጣበት ቀን በተፇረዯው የመክሠር ፌርዴ ሊይ መቃወሚያ  / ባሇዕዲው በፌርደ ሊይ የሚያቀርበው መቃወሚያ የፌርደን አፇጻጸም የማገዴ ውጤት አይኖረውም። አንቀጽ ፯፻∙ መቃወሚያ ወይም ይግባኝ ሉቀርብበት ሉቀርብባቸው የማይችለ ፍርድች ናቸው፡- የመክሠር ሥራ ተቆጣጣሪ ዲኛውን ወይም ሇ) ነጻ ሇመውጣት በሚቀርቡ ጥያቄዎች እና ሇባሇዕዲው እና ሇቤተሰቡ እርዲታ ሇማግኘት ሏ) የባሇዕዲው ሀብት ንብረት አካሌ የሆኑ ሥሌጣን መሠረት በሰጠው ትዕዛዝ ሊይ በቀረበ አቤቱታ ሊይ የተሰጠ ፌርዴ፤ ሠ) የንግዴ ሥራው እንዱቀጥሌ የሚፇቅዴ / የመክሰር ንብረት ጠባቂዎቹ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (መ) በተመሇከተው ጉዲይ ዲኝነት አንቀጽ ፯፻፬∙ መክሠርን ሇማስታወቅ የተሰጠውን ፍርዴ  / መክሰርን የማሳወቅ ፌርዴ በተሰጠበት ቀን እና በተሰጠበት ቀን መካከሌ የከሰረው ሰው ሇገንዘብ ጠያቂዎች ክፌያ በመፇጸም ከመክፇሌ ማቋረጥ ሁኔታ ውስጥ የወጣ እንዯሆነ ወይም ፌርዴ ቤቱ በመክሠር ሥነ ሥርዓት ፊንታ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት የከፇተ እንዯሆነ መክሠሩን ሇማሳወቅ የተሰጠው ፌርዴ መነሣት አሇበት።  / በማናቸውም ሁኔታ የመክሠሩን ሥነ ሥርዓት የሚያስፇጽሙት ሰዎች የፇጸሟቸው ሕጋዊ የሆኑ ሥራዎች ያስገኟቸው ውጤቶች እንዯጸኑ ይቆያለ። የመክሠርን ሥራ የሚያስፇጽሙ ሰዎች እና አካሊት አንቀጽ ፯፻∙ ስሇፍርዴ ቤት ሥሌጣን የዚህ ሕግ አንቀጽ  በዚህ ርዕስ መሠረት የመክሠር ሥነ ሥርዓት በሚከፌተው ፌርዴ ቤት ሊይ ተፇጻሚ አንቀጽ ፯፻፲፮∙ ስሇተቆጣጣሪ ዲኛው ሹመት እና ሥሌጣን የመክሠር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛ ሇመሌሶ ማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ያሌተሾመ ከሆነ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭ መሠረት ይሾማሌ። ተቆጣጣሪ ዲኛው በዚህ ሕግ አንቀጽ  ውስጥ የተመሇከተው ሥሌጣን ይኖረዋሌ። አንቀጽ ፯፻፲∙ ስሇ የተቆጣጣሪ ዲኛው ሥሌጣን  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት በዝርዝር ከተሰጠው ሥሌጣን በተጨማሪ የመክሠር ሥነ ሀ) ከመክሠር ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ በሚነሱና በፌርዴ ቤቱ ሥሌጣን ሥር በሚወዴቁ የማቅረብ፤ የዚሁ መግሇጫ መኖርም በፌርዴ ቤቱ ውሳኔዎች ውስጥ መጠቀስ አሇበት፤ ሇ) የባሇዕዲው ሀብት ውስጥ ያለ ንብረቶችን ጠብቆ በሙለ የመውሰዴ ወይም አግባብ ባሊቸው ባሇሥሌጣን አካሊት እንዱወሰደ የማዴረግ፤ ሏ) በሕግ የታዘዘ ሲሆን ወይም አስፇሊጊ መሆኑን ካመነ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ስብሰባ መ) ንብረት ጠባቂው ራሱ እንዱሾም በሕግ ካሌታዘዘ በስተቀር የመክሠር ሥነ ሥርዓቱን ሇማገዝ አስፇሊጊ የሆኑትን ሰዎች የከሠረው ሰው ንብረት ሠ) የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በከሳሽነት ወይም በተከሳሽነት በፌርዴ ቤት እንዱከ  / ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ሕጋዊ የሆኑ ትዕዛዞች እንዯ ፌርዴ ቤት ትዕዛዝ ይቆጠራለ። አንቀጽ ፯፻፲∙ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስሇመሾም  / ፌርዴ ቤቱ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ ሥርዓት እንዱከፇት በሚሰጠው ፌርዴ ውስጥ አንዴ የከሠረን ሰው ንብረት ጠባቂ ይሾማሌ።  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የጠየቀ አንዴ ገንዘብ ጠያቂ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ የሚሆነውን ሰው ያቀረበ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ ገንዘብ ጠያቂው ያቀረበውን ሰው ሉሾም ይችሊሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወዯ መክሠር ሥነ ሥርዓት የተቀየረ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉውን የከሠረውን ሰው ንብረት አንቀጽ ∙ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስሇመተካት  / በሥነ ሥርዓቱ ወቅት በማናቸውም ጊዜ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ፣ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ወይም አንዴ ዏቃቤ ሕግ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በላሊ እንዱተካ ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ማቅረብ ይችሊሌ።  / ፌርዴ ቤቱ በራሱ ሥሌጣን የከሠረው ሰው ንብረት  / ፌርዴ ቤቱ በተሇይም ዯግሞ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ከተቆጣጣሪ ዲኛው ፇቃዴ ውጭ የተቀበሇውን ማንኛውንም ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () (ሠ) መሠረት በከሠረው ሰው ሀብት ስም በተከፇተው የባንክ ሑሳብ ውስጥ ሳያስገባ ከቀረ ወይም ከባንክ ሑሳብ ካስወጣ ፌርዴ ቤቱ በራሱ ተነሳሽነት የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ወይም ከአጠቃሊይ የቅዴመ ኪሣራ የገንዘብ ጥያቄዎች መጠን ውስጥ አብዛኛው ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ያመሇከተው ሰው እንዱሾም ያቀረበውን የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ እንዱሾም የሚዯግፈ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ ማመሌከቻውን ሉፇቅዴ እና ያመሇከተው ሰው ያቀረበውን ሰው የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አዴርጎ ሉሾም ይችሊሌ። አንቀጽ ∙ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ሥሌጣን በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፯ እስከ አንቀጽ ዲኛው ቁጥጥር ሥር ሆኖ የከሠረውን ሰው ሁኔታ ሇማወቅ የሚያስችለትን መረጃዎች ከመንግስት ባሇሥሌጣን አካሊት፣ ከብዴር ተቋማት እና ከላልች ተቋማት መቀበሌ፤ ሏ) በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ ፻፩ በተዯነገገው መሠረት በባሇዕዲው ዴጋፌ የሀብቱን የንብረት ዝርዝር ማዘጋጀት፤ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው ምክረ ሀሳብ መስጠት፤ ሇመሸፇን በመክሠር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ንብረት ስም የተከፇተ የባንክ ሑሳብ ውስጥ አገሌግልቱን መስጠት ካቋረጠ በኋሊ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ወይም ቢዘገይ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ከተቋረጠ በኋሊ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ የማይተሊሇፈ ናቸው፤ ሆኖም ተቆጣጣሪ ዲኛው ከፇቀዯሇት ሇአንዲንዴ ሥራ በተሇየ ሥሌጣኑን ሇገሇሌተኛ ባሇሞያዎች ሉያስተሊሌፌ ይችሊሌ። አንቀጽ ፯፻፩∙ ንብረት ጠባቂው በሠራቸው ሥራዎች ሊይ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሰራው ሥራ ሊይ የከሠረው ሰው ወይም ማንኛውም ላሊ ባሇጉዲይ ሇመክሠር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው ተቃውሞ ማቅረብ ይችሊሌ፤ ተቆጣጣሪ ዲኛውም በተቃውሞው አንቀጽ ፯፻፳፪∙ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ስሇማቋቋም  / ተቆጣጣሪ ዲኛው የመክሠር ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በአስር ቀናት ውስጥ ከፌተኛ መጠን ያሊቸው የክፌያ ጥያቄዎች ካሊቸው የገንዘብ ጠያቂዎች መካክሌ አምስት አባሊትን የያዘ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ያቋቁማሌ፤ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ሉቀ መንበርም ከአባሊቱ መካከሌ ይመርጣሌ።  / የተቋቋመው የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ እንዱጸዴቅ  / አንዴ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አባሌ ከቦታው ሉነሳ የሚችሇው ተቆጣጣሪ ዲኛው በሚያቀርበው ሀሳብ መሠረት ፌርዴ ቤቱ በሚሰጠው ውሳኔ ብቻ ነው።  / ሆኖም ግን ተቆጣጣሪ ዲኛው በላሊ እንዱተካ ራሱ ጥያቄ ያቀረበን አባሌ በላሊ ገንዘብ ጠያቂ ሉተካ  / ከባሇዕዲው ጋር አራተኛ ዯረጃን ጨምሮ እስከ አራተኛ ዯረጃ ዴረስ የሚቆጠር የስጋ ወይም የጋብቻ ዝምዴና ያሇው ማንኛውም ሰው የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አባሌ አንቀጽ ፯፻፳∙ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ መብቶች እና  / ፌርዴ ቤቱ፣ ተቆጣጣሪ ዲኛው እና የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ አግባብ በሚሆንበት ጊዜ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ምክሩን እንዱሰጥ ሉጠይቁት  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ውሳኔዎች በአባሊቱ  / የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ፡- በባሇዕዲው የተዘጋጁ መግሇጫዎችን፤ እና በተመሇከተ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴውን  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው የከሠረውን ሰውንብረት  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ሇመተካት ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርብ ይችሊሌ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው እንዱህ ያሇውን አቤቱታ የሚያቀርበው ከአጠቃሊይ የቅዴመ ኪሣራ የገንዘብ ጥያቄዎቹ ውስጥ አብዛኛው ያሊቸው ገንዘብ  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ የሚገኝበትን ሁኔታ እና የገቢ እና ወጪ ክፌያዎችን ሁኔታ በተመሇከተ በማንኛውም ጊዜ መረጃ ሉጠይቅ ይችሊሌ፤ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማናቸውንም ክርክሮች በተመሇከተ የገንዘብ  / አንዴ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አባሌ ኃሊፉ የሚሆነው ከባዴ ቸሌተኝነት ወይም ሆነ ብል ጥፊት  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው አባሊት የሁለንም ገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅም ይወክሊለ።  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው አባሊት ምንም ዓይነት ክፌያ አይከፇሊቸውም፤ ሆኖም ወጪዎቹ በከሠረው ያወጧቸውን ወጪዎች የመጠየቅ መብት አሊቸው። አንቀጽ ፯፻፳∙ በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ ስሇ ዏቃቤ  / ዏቃቤ ሕጉ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከማስፇጸም ጋር ማረጋገጫዎች መዛግብት እና ሰነድች ተቆጣጣሪ ዲኛው እንዱያቀርብሇት የማዘዝ መብት አሇው።  / ዏቃቤ ሕጉ ምርመራዎቹ በሚስጥር መያዝ ሇመክሠር ሥነ ሥርዓቱ አግባብነት ያሊቸው ማናቸውንም መረጃዎች በሚጠየቅበት ጊዜ ወይም በራሱ ተነሳሽነት ሇተቆጣጣሪ ዲኛው የማሳወቅ የባሇዕዲውን ሀብት ስሇመረከብ እና ስሇማስተዲዯር አንቀጽ ፯፻፳∙ የመብቶች መገፈፍ የተፈጻሚነት ወሰን በሚሰጥበት ጊዜ ባሇዕዲው ንብረቶቹን በተመሇከተ ያለትን መብቶች በጠቅሊሊ ወዱያውኑ ያጣሌ። በሚሰጥበት ጊዜ የመክሰስ እና የመክሰስ ችልታ የሚኖረው የከሠረው ሰው ንብረት አስተዲዲሪ ብቻ በሚያቀርብበት ጊዜ በማንኛውም ክርክር ውስጥ  / እነዚህን ዴንጋጌዎች በመጣስ የሚፇጸሙ ማናቸውም ዴርጊቶች በሦስተኛ ወገኖች ሊይ ተፇጻሚ ሉሆኑ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ቢኖሩም ባሇዕዲው በወንጀሌ ክርክር ውስጥ እንዯ ፌትሏ ብሔር ከሳሽ ካሣ እንዯማግኘት ያለ በእጅጉ ግሊዊ የሆኑ መብቶቹን ሉጠቀም ይችሊሌ። አንቀጽ ፯፳∙ የባሇዕዲውን መዝገቦች ስሇማስረከብ እና  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፳፭ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ መሠረትእስከሚረከብ ዴረስ የአጠባበቅ ሥራዎችን እና በሥራ ዘርፈ በተሇመዯው አሠራር መሠረት የዕሇት ተዕሇት ሥራ አመራር ተግባራትን ባሇዕዲው  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በሦስት ቀናት ውስጥ ባሇዕዲው ተመርምረው እንዱዘጉ መዝገቦችን ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ያስረክባሌ፤ እነዚህን መዝገቦች ሇባሇዕዲው የያዘ ማንኛውም ሦስተኛ ወገን የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚጠይቅበት ጊዜ መዝገቦቹን የማስረከብ ግዳታ አሇበት፤ አስፇሊጊ በሚሆንበት ጊዜ ተቆጣጣሪ ዲኛው መዝገቦቹን እንዱያስረክብ ሇማስገዯዴ ትዕዛዝ ይሰጣሌ።  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፴፪ የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ባሇዕዲው ባሇበት  / በዚሁ ጥሪ ባሇዕዲው ያሌቀረበ እንዯሆነ በአርባ ስምንት ሰዓት ውስጥ እንዱቀርብና መዝገቦችንም ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ይጠራሌ።  / ተቆጣጣሪ ዲኛው ከተስማማ ባሇዕዲው ስሇ እርሱ ላሊ  / ባሇዕዲው ራሱ ሇመቅረብ ወይም ወኪሌ ሇመሊክ እንዱያዯርግ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሇዏቃቤ አንቀጽ ፯፳∙ የባሇዕዲውን መብቶች ስሇ መጠበቅ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥራውን እንዯጀመረ ባሇዕዲው ያለትን መብቶች ሇመጠበቅ አስፇሊጊውን  / ባሇዕዲው መሌሶ በማዯራጀት ወይም የንግዴ ሥራው በሚፇርስበት ወቅት ያሊስመዘገበውን በማይንቀሳቀስ ንብረት ሊይ ያሇውን የዋስትና መብት እና ላልች የዋስትና መብቶች የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማስመዝገብ አሇበት፤ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ንብረት ጠባቂ መሆኑን አስረዴቶ በማይንቀሳቀስ በከሠረው ሰው ንብረት ስም ነው። አንቀጽ ፯፳∙ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው የሚዯረግ መግሇጫ  / ሥራውን በጀመረ በአንዴ ወር ውስጥ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የባሇዕዲውን ጉዲይ ሁኔታ እና  / ተቆጣጣሪ ዲኛውም ሀሳቡን ጨምሮ ይህን መግሇጫ ወዱያውኑ ሇዏቃቤ ሕግ ያስተሊሌፊሌ። መግሇጫው በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () በታዘዘው ጊዜ ውስጥ ሇዏቃቤ ሕግ ያሌተሰጠ እንዯሆነ የዘገየበትን ምክንያቶች አስረዴቶ ሇዏቃቤ ሕጉ ማስታወቅ የከሠረውን ሰው ንብረት ስሇማሸግ አንቀጽ ፯፳∙ የከሠረው ሰው ንብረት  / የከሠረው ሰው ንብረት የሚከተለትን ያካትታሌ፡- በአሊባ የመጠቀም መብትን ጨምሮ የባሇዕዲው የሆኑ ንብረቶች እና መብቶች ሁለ፤ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ ውስጥ የተመሇ ከቱት በተጨባጭ ወይም በሕጉ መሠረት ሥራ አስኪያጅ የሆኑ ሰዎች ሊይ የሚቀርቡትን ጨምሮ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ የሚቀርቡ የፌትሏ ብሔር ኃሊፉነት ጥያቄዎች፤  / የከሠረው ሰው ንብረት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፶፩ እና አንቀጽ ፯፻፶፪ መሠረት የሚመሇሱ ንብረቶችን አንቀጽ ፯፻፴∙ እሽግን ስሇማዴረግ መክሠሩን ሇማስታወቅ በሚሰጠው ፌርዴ እሽግ እንዱዯረግ ሇማዘዝ ይችሊሌ። እሽጉም የሚዯረገው በመጋዘኖቹ፣ በሳጥኖቹ፣ በመዝገቦቹ፣ በሰነድቹ፣ በወረቀቶቹና እንዯ አግባብነቱ የባሇዕዲው በሆኑት የቤት ዕቃዎች እና የሚንቀሳቀሱ ንብረቶች ሊይ  / ነገር ግን ባሇዕዲው የጠፊ ወይም ንብረቱን የዯበቀ ወይም ንብረቶቹን ያሇአግባብ የተጠቀመ እንዯሆነ የሚመሇከታቸው የመንግስት ባሇሥሌ ጣን አካሊት አመሌካችነት የመክሠር ፌርዴ ከመሰጠቱ በፉት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዘረዘሩት ዕቃዎች ሊይ እሽግን ሇማዴረግ ይችሊለ። አንቀጽ ፯፴፩∙ ሉታሸግባቸው የማይችለ ዕቃዎች  / በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጠያቂነት ፌርዴ ቤቱ እንዱነሳሊቸው ሇመፌቀዴ ይችሊሌ፡- የከሠረው ሰው ግሇሰብ ነጋዳ በሚሆንበት ጊዜ በሆኑት መሰረታዊ የሆኑ የግሌ ተንቀሳቃሽ ሥራው እንዱቀጥሌ የተፇቀዯ እንዯሆነ  / የዕቃዎቹን እና ንብረቶቹን ዝርዝር የሚፇርመው አግባብነት ያሇው ባሇሥሌጣን በተገኘበት የከሠ ረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከቱትን ዕቃዎች እና ንብረቶች ዝርዝር አንቀጽ ፯፴፪∙ ከእሽግ ውስጥ ስሇሚወጡ ዕቃዎች  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፴ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሑሳብ ሰነድችና መዝገቦች ታሽገው እንዯሆነ ተቆጣጣሪ ዲኛው እና ተገቢው ባሇሥሌጣን እሽጉን አንስተው ሰነድቹንና መዝገቦቹን ከዘጓቸው በኋሊ ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማስረከብ አሇባቸው፤ እንዱሁም ሰነድቹና መዝገቦቹ የሚገኙበትን ሁኔታ  / የመክፇያ ጊዜያቸው አጭር የሆኑትን፤ እሺታ የሚያስፇሌጋቸውን በቦርሳው ውስጥ የሚገኙትን የንግዴ ወረቀቶች አግባብነት ያሇው ባሇሥሌጣን ከእሽጉ ውጭ በማዴረግ ዝርዝራቸውን ከጻፇ በኋሊ እንዱፇጸም ሇከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ያስረክባሌ፤ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የወረቀቶቹን ሁኔታ አንቀጽ ፯፴፫∙ ሇከሠረው ሰው ስሇተሊከው ዯብዲቤ  / ተቆጣጣሪ ዲኛው ሇከሠረው ሰው የተሊኩ ዯብዲቤዎች የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ ወዯ ከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ እንዱተሊሇፈ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፤ የከሠረው ሰው ዯብዲቤዎችን በማስተሊሇፌ ረገዴ የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ መርዲት አሇበት፤ የከሠረው ሰው ሇእሱ የተሊኩ ዯብዲቤዎች በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሲከፇቱ  / የግሌ ዯብዲቤዎች በሙለ በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ከተጣሩ በኋሊ ሇከሠረው ሰው ተመሌሰው  / የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የከሠረው ሰው የግሌ ሇመጠበቅ ሲባሌ ንብረት ጠባቂው የከሠረው ሰው የግሌ ያሌሆነ የኢሜይሌ መሇያ በሚከፌትበት ሁኔታ ሊይ ገዯብ ሉያስቀምጥ ይችሊሌ። አንቀጽ ፯፻፴፬∙ እሽግን ስሇማንሳት የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ እሽጎቹ በተዯረጉ በአምስት ቀናት ውስጥ የከሠረውን ሰው ንብረት ዝርዝር ሇመመዝገብ አንቀጽ ፯፻፴፭∙ ጠቅሊሊ ዴንጋጌ የዚህ ክፌሌ አራት የዕቃ ዝርዝር መዝገብ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፶፱ በመክሠር ሥነ ሥርዓቶች ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ። አንቀጽ ፯፻፴፮∙ የሒሳቡን ሚዛን ስሇማሰናዲትና መረጃዎች መሠረት የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በአጭር ጊዜ ውስጥ የሑሳቡን ሚዛን አሰናዴቶ ሇፌርዴ ቤቱ አንቀጽ ፯፻፴፯∙ የባሇዕዲውን ንብረቶች በንብረት ዝርዝር  / የከሠረው ሰው በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ከተጠራ በኋሊ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በከሠረው ሰው ዴጋፌ የከሰረውን ሰው ንብረቶች በዕቃ ዝርዝር መዝገብ የከሠረው ሰው ገንዘብ ጠያቂዎች የሚጠይቋቸውን ገንዘቦች መጠን፣ ስማቸውን እና አዴራሻቸውን እንዱሁም በሂዯት ሊይ ያለ ውልችን እና ባሇዕዲው ከሳሽ ወይም ተከሳሽ የሆነባቸውን በሂዯት ሊይ ያለ ክርክሮች የሚገሌጽ የገንዘብ ጠያቂዎች ዝርዝር  / በዚሁ ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፴ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የታሸጉ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፴፬ መሠረት ከእሽግ ውስጥ የወጡ ዕቃዎች  / በጉምሩክ እጅ ያለ እና በመጋዘን የተቀመጡ ዕቃዎች በዕቃ ዝርዝር መዝገቡ ውስጥ ተሇይተው  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የዕቃ ዝርዝር  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የዕቃ ዝርዝር መዝገቡን ሇማዘጋጀት ገማች፣የሑሳብ ሥራ ባሇሞያ፣ የሰነድች ምዝገባ ባሇሞያ ወይም ላሊ ማንኛውም ብቁ  / የዕቃ ዝርዝር መዝገብ ያሇመኖሩ የክፌያ ወይም የተመሊሽ ክፌያ ክሶችን አያስቀርም። አንቀጽ ፯፻፴፰∙ ስሇታክስ እና ቀረጥ  / የከሠረው ሰው የዕቃ ዝርዝር መዝገብ በሚዘጋጅበት ጊዜ ያለበትን የታክስ እና የቀረጥ ግዳታዎች ሇንብረት ጠባቂው መግሇጽ አሇበት።  / ንብረት ጠባቂው ባሇዕዲው የሰጠውን መግሇጫ ሇታክስ እና ሇማህበራዊ ዋስትና ባሇሥሌጣናት  / ባሇዕዲው ንብረት ጠያቂው በጠየቀው በሃያ ቀናት ውስጥ ሇመተባበር ፇቃዯኛ ካሌሆነ ንብረት ጠባቂው ባሇዕዲው እንቢተኛ መሆኑን ሇተቆጣጣሪ ዲኛው እና ሇታክስ እና ሇማህበራዊ ዋስትና ባሇሥሌጣናቱ አንቀጽ ፯፴፱∙ ከሞት በኋሊ ሇተገሇጸ መክሠር የንብረት መክሠሩ ከሞት በኋሊ ተገሌጾ የንብረቱም ዝርዝር መዝገብ ያሌተዘጋጀ እንዯሆነ፤ ወይም የንብረቱ ዝርዝር መዝገብ ከመዘጋጀቱ በፉት ባሇዕዲው የሞተ እንዯሆነ የንብረት ዝርዝሩ የሚዘጋጀው መዘጋጀቱን የሚቀጥሇው ወራሾች ወይም የኑዛዜው አስፇጻሚዎች በተገኙበት ወይም በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ በሚገባ ጥሪ ተዯርጎሊቸው ካሌቀረቡ በላለበት ነው። አንቀጽ ፯፻፵∙ የዏቃቤ ሕግ መብቶች  / ዏቃቤ ሕግ የዕቃው ዝርዝር መዝገብ ሲዯራጅ  / በማናቸውም ጊዜ መክሠርን የሚመሇከቱ ውል ችን፣ ሰነድችን፣ መዝገቦችን ወይም ወረቀቶችን ሁለ  / ዏቃቤ ሕግ የዕቃው ዝርዝር መዝገብ ሲዯራጅ ሇመገኘት እንዱችሌ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ አንቀጽ ፯፻፵፩∙ የባሇዕዲውን ንብረቶች ሇንብረት ጠባቂው የንብረቱ ዝርዝር መዝገብ ከተዘጋጀ በኋሊ በዕቃው ዝርዝር መዝገብ ውስጥ የተዘረዘሩት ንብረቶች እንዱሁም ግንኙነት ያሊቸው ሰነድች እና ማስረጃዎች በሙለ ሇንብረት ጠባቂው ይሰጣለ። ንብረት ጠባቂውም መረከቡን በዚሁ የዕቃ ዝርዝር መዝገብ ሥር ያመሇክታሌ። የባሇዕዲውን ንብረት ስሇማስተዲዯር አንቀጽ ፯፻፵፪∙ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጠቅሊሊ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በተቆጣጣሪ ዲኛው ፇቃዴ ቶል ሇብሌሽት የሚዲረጉትን ወይም ወዯፉት ዋጋቸው ይቀንሳሌ ተብሇው የሚገመቱትን ወይም ሇማስቀመጥ ብዙ ወጪ የሚጠይቁትን ዕቃዎች ይሸጣሌ፤ ሽያጮቹ የሚከናወንባቸውን ሁኔታዎች እና ሥርዓቶች ተቆጣጣሪ ዲኛው ይወሰናሌ።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ገቢ ክፌያዎችን ተቀብል በተቆጣጣሪ ዲኛው የተፇቀደ ወጪዎችን ከቀነሰ በኋሊ በንብረቱ ስም በተከፇተው የባንክ ሑሳብ ወዱያውኑ ተቀማጭ ያዯርጋሌ።  / የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ቢያንስ በየሦስት ወሩ ሂዯቱ የሚገኝበትን ዯረጃ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው እና አንቀጽ ፯፻፵፫∙ አክሲዮኖች እና ቃሌ የተገቡ ገንዘቦች  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ አክሲዮኖች እንዱከፇለ ጥሪ የማዴረግ እና ቃሌ የተገቡት ገንዘቦች የመክሠር ፌርደ በተሰጠበት ቀን የመክፇያ ጊዜያቸው ያሌዯረሰ ቢሆንም ባሇአክሲዮኖች እና ማህበርተኞች ቃሌ የገቡትን ገንዘብ እንዱከፌለ የማዘዝ ሥሌጣን አሇው።  / ባሇአክሲዮኖች እና ማህበርተኞች በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማሳወቂያ በተሰጣቸው በአስር ቀናት ውስጥ ቃሌ የገቡትን ገንዘብ ያሌከፇለ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የከሠረውን ሰው ሇማስከፇሌ ሕጋዊ እርምጃ ይወስዲሌ። አንቀጽ ፯፻፵፬∙ የከሠረውን ሰው የንግዴ ሥራ ስሇመቀጠሌ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እንዯተጠበቀ ሆኖ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ የከሠረውን ሰው የንግዴ ሥራ ያስቆመዋሌ።  / በተቆጣጣሪ ዲኛው መግሇጫ እና በገንዘብ ጠያቂዎቹ ኮሚቴ ምክረ ሀሳብ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የፇቀዯሇት እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የንግደን ሥራ ሇመቀጠሌ ይችሊሌ፤ ፇቃደ የሚሰጠው የባሇዕዲውን ንብረት ዋጋ ከፌ ማዴረግ ሇገንዘብ ጠያቂዎቹ ወይም ሇሕዝብ የሚጠቅም በሚሆንበት ጊዜ፤ በተሇይም ዯግሞ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፯፻፵፯ እስከ አንቀጽ ፯፻፶ ዴረስ በተዯነገገው መሠረት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ ሇመሸጥ ዝግጅት ሇማዴረግ ነው፤ ፌርዴ ቤቱ ቢበዛ ሇስሌሳ ቀናት ያህሌ ጊዜ ይችሊሌ፤ አስፇሊጊ ሆኖ ካገኘውም ሇአንዴ ጊዜ ብቻ ሇዚያኑ ያህሌ ጊዜ ሉያራዝመው ይችሊሌ።  / የሚቀጥሇውን የንግዴ ሥራ ራሱ እንዲይሰራ የንግደን ሥራ የሚሰራ ሞግዚት ሇማዴረግ እንዱችሌ ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥሌጣን ሉሰጠው ይችሊሌ፤ ሞግዚቱ የንግዴ የንግዴ ሥራው እንዱያገግም በማዴረግ ረገዴ እንዱዯረግሇት ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ  / የንግዴ ሥራው የቀጠሇ እንዯሆነ የዴህረ ኪሣራ ይከፇሊቸዋሌ፤ እንዱህ ያለት ማናቸውም የዴህረ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ያሌተከፇለ እንዯሆነ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅዴሚያ ይኖራቸዋሌ፤ ሆኖም ግን የቅዯም ተከተሌ ዯረጃቸው በማዯራጀት ወይም ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ማዕቀፌ ውስጥ ከቀረበ አዱስ ገንዘብ በታች አንቀጽ ፯፻፵፭∙ አዱስ ስሇቀረበ ገንዘብ  / በሌዩ ሁኔታዎች ውስጥ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ በሚፇቅዴበት ጊዜ የከሠረውን ሰው የንግዴ ሥራ እንዱቀጥሌ ሇመዯጎም አዱስ ገንዘብ እንዱቀርብ  / አዱስ የቀረበው ገንዘብ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅዴሚያ ይኖረዋሌ፤ ሆኖም ግን የቅዯም ተከተሌ ዯረጃው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ መሠረት መሌሶ በማዯራጀት ወይም ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ማዕቀፌ ውስጥ ከቀረበ አዱስ ገንዘብ በታች ይሆናሌ። ፌርዴ ቤቱ ሇዕዲ ማስያዣነት ያሌዋለ የከሠረው ሰው ንብረቶች አዱስ ሇቀረበ ገንዘብ ዋስትና እንዱሆኑ ሉፇቅዴ ይችሊሌ፤ እንዱህ በሚሆንበት ጊዜም አዱስ ገንዘብ ያቀረቡ ሰዎች ጠያቂዎች ቅዯም ተከተሌ ዯንብ መሠረትይሆናሌ። አንቀጽ ፯፻፵፮∙ ዴርዴር እና በስምምነት መቋጨት  / ተቆጣጣሪ ዲኛው ከገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ጋር በመመካከር እና የከሠረው ሰው የሚሇውን ከሰማ በኋሊ ወይም በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ በሚገባ ተጣርቶ ያሌቀረበ እንዯሆነ በላሇበት የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የከሠረውን ሰው ንብረት የሚመሇከተው በስምምነት እንዱቋጭ ሉፇቅዴ ይችሊሌ።  / ከአንዴ መቶ ሺህ ብር በሊይ ሇሆነ ማንኛውም ዴርዴር ወይም ስምምነት የከሰረው ሰው አስተያየት ተሰምቶ በፌርዴ ቤቱ መጽዯቅ አሇበት። በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ ስሇ መሸጥ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፵፬ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የገንዘብ የባሇዕዲው የንግዴ ሥራ እንዱቀጥሌ የፇቀዯ እንዯሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  በተዯነገገው መሠረት በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ ያዘጋጃሌ፤ ሽያጩንም ይፇጽማሌ፡፡ አንቀጽ ፯፻፵፰∙ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሇመረከብ የቀረበው ዕቅዴ በገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ስሇመጽዯቁ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ ሇመግዛት የቀረቡትን ጨረታዎች በገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ዴምፅ እንዱሰጥበት ያቀርባሌ።  / የአጠቃሊይ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቹ ቢያንስ ሃያ አምስት በመቶው ያሊቸው አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ የሆኑ ገንዘብ ጠያቂዎች በጨረታዎቹ ሊይ ዴምፅ እንዱሰጥባቸው የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ እንዱጠራ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ  / ቢያንስ ከገንዘብ ጠያቂዎቹ የክፌያ ጥያቄዎች ግማሹ ያሊቸው አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች በገንዘብ ጠያቂዎች መካከሌ በሚዯረግ የጽሁፌ ስምምነት አማካኝነት ጨምሮ ጨረታውን የሚዯግፈ ከሆነ ጨረታው ተቀባይነት ያገኛሌ፤ ማሳወቂያ ተሰጥቷቸው ያሌተገኙ በአካሌ ወይም በሕጋዊ ወኪሊቸው አማካኝነት ያሌተገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች ዴምጻቸው ከግምት ውስጥ አይካተትም። አንቀጽ ፯፻፵፱∙ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ ፍርዴ ቤቱ  / ፌርዴ ቤቱ የአሸናፉው ተጫራች የንግዴ ሥራ ዕቅዴ ምክንያታዊ ተስፊ ያሇው መሆኑን ያረጋግጣሌ።  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ከንዐስ አንቀጽ () እስከ () በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ አንቀጽ ፯፻፶∙ የከሠረውን ሰው ላልች ንብረቶች ስሇመሸጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የተሸጠ እንዯሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የተቀሩትን የባሇዕዲውን ንብረቶች በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  ዴረስ በተዯነገገው መሠረት አንቀጽ ፯፻፶፩∙ አጠቃሊይ መርህ  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት በተከፇተበት ቀን ሊይ በዓይነት በባሇዕዲው ይዞታ ሥር የሆኑ ግዙፊዊ መብቶች፣ ዕቃዎች እና ንብረቶች ባሇቤት የሆነው መሠረት ንብረቶቹን የማስመሇስ መብት አሇው።  / ሇዚህ ክፌሌ ሰባት ሇንብረት ማስመሇስ ዓሊማና መብቶች፣ ተመሊሽ የሚሆኑ ዕቃዎች እና ንብረቶች በተሇይ የሚከተለትን ያካትታለ፡- በአዯራ የተቀመጡ ወይም ሇሽያጭ የቀረቡ ሏ) ባሇሀብትነታቸው እንዯተጠበ ሆኖ የተሸጡ መ) ሇባሇዕዲው የተሊኩ እና ባሇዕዲው ወይም ባሇዕዲውን በመወከሌ እንዱሸጣቸው ሥሌጣን  / በገዢው ያሌተከፇለ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ንብረቶች ሽያጭ የሚመነጩ ክፌያዎችን ማስመሇስ አንቀጽ ፯፻፶፪∙ ተቀንሰው የተያዙና ሇመንግስት ገቢ የሚሆኑ ታክሶችን እና ቀረጦችን ስሇመሰብሰብ  / የታክስ ባሇሥሌጣናት የከሠረው ባሇዕዲ ሇመንግስት የያዛቸውን ታክሶች የመሰብሰብ መብት አሊቸው።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው የገንዘብ መጠን አግባብ ባሊቸው የታክስ ሕጎች መሠረት የከሠረው ባሇዕዲ መክፇሌ የሚኖርበትን ወሇዴ እና ቅጣት አይጨምርም፤ ወሇደ እና ቅጣቶቹ እንዯ የቅዴመ-መክሰር የገንዘብ ጥያቄዎች ይቆጠራለ፤ እንዱሁም በመክሠር ሥነ ሥርዓት አንቀጽ ፯፻፶፫∙ ንብረትን ሇማስመሇስ የሚቀርብማመሌከቻ የሚጠይቁ ሰዎች የመክሠር ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በሦስት ወር ውስጥ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ንብረታቸውን ሇማስመሇስ ማመሌከት  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመሌከቻው በዯረሰው በአንዴ ወር ውስጥ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማመሌከቻውን ሉቀበሌ ወይም ውዴቅ ሉያዯርግ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመሌከቻው በዯረሰው በአንዴ ወር ውስጥ መሌስ ያሌሰጠ እንዯሆነ ማመሌከቻው ተቀባይነት እንዲገኘ ይቆጠራሌ።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመሌከቻውን አሌቀበሌም ያሇ እንዯሆነ ማመሌከቻውን ያቀረበው የንብረቱ ወይም የመብቱ ባሇቤት የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመሌከቻውን ውዴቅ በማዴረግ በሰጠው ውሳኔ ሊይ ውሳኔው በዯረሰው በአንዴ ወር ውስጥ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው ተቃውሞ ሉያቀርብ  / ተቆጣጣሪ ዲኛውም ማመሌከቻው በዯረሰው በአስራ አራት ቀናት ውስጥ በማመሌከቻው ሊይ ውሳኔ  / እንዯአግባቡ ማመሌከቻውን ያቀረበው ሰው ወይም የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተቆጣጣሪ ዲኛው በሰጠው ውሳኔ ሊይ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ሇፌርዴ ቤት ይግባኝ ማቅረብ ይችሊለ።  / ንብረት ሇማስመሇስ የቀረበው ማመሌከቻ ተቀባይነት ካገኘ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥነ ሥርዓቱ ከተከፇተ በኋሊ ከንዐስ ተቀባዩ የተገኙ ማናቸውንም ክፌያዎች ጨምሮ መብቱን፣ ዕቃውን ወይም አንቀጽ ፯፻፶፬∙ ስሇመያዝ መብት  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  በመክሠር ሥነ ሥርዓት ሊይ በተመሳሳይ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመያዝ መብትን በተመሇከተ የመሌሶ ማዯራጀት ኃሊፉው ያሇው መክሠርን የሚያሳውቅ ፌርዴ የሚያስከትሊቸው አንቀጽ ፯፻፶፭∙ የባሇዕዲው ግዳታዎች ባሇዕዲው በዚህ ሕግ አንቀጽ  እና አንቀጽ  ሥር የተቀመጡትን ግዳታዎች በተሳካ ሁኔታ ይወጣ ዘንዴ፤ የንግዴ ሥራው ይቀጥሌ ወይስ አይቀጥሌ የሚሇውን ሇመወሰን እንዱረዲ ባሇዕዲው በውሌ ሰነዴ የዯንበኞችን ዝርዝር እና ላልች ግንኙነት ያሊቸውን ሰነድች ሇከሠረው ንብረት ጠባቂ ያስረክባሌ። አንቀጽ ፯፻፶፮∙ የከሠረውን ሰው እንቅስቃሴ ስሇመገዯብ አይችሌም፤ የከሠረው ሰው ይህን ቢተሊሇፌ አግባብነት ያሊቸው የኢትዮጵያ የወንጀሌ ሕግ ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆኑበታሌ፤ የከሠረው ሰው ሀገር ሇቆ ሉሔዴ ወይም የመኖሪያ ቦታውን ሉቀይር እንዯሚችሌ የሚያሳዩ በቂ ምክንያቶች ያለ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ከመኖሪያ ቦታው ወይም ከዋና የንግዴ ሥራው መቀመጫ እንዲይርቅ ገዯብ እንዱያስቀምጥበት ተቆጣጣሪ ዲኛው ሇፌርዴ ቤት ሉያመሇክት ይችሊሌ። አንቀጽ ፯፻፶፯∙ የከሠረው ሰው ስሇመቀጠሩ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱን በቀና ሇማከናወን በተቆጣጣሪ ዲኛው ፇቃዴ ባሇዕዲው በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አንቀጽ ፯፻፶፰∙ ሇከሠረው ሰው እና ሇቤተሰቡ ስሇሚዯረግ የከሠረው ሰው የተፇጥሮ ሰው እንዯሆነ እና ኪሣራ ሊይ የሚዯግፌበት ገቢ የላሇው ከሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ተቆጣጣሪ ዲኛው ሇከሠረው ሰው እና ሇቤተሰቡ ኪሣራ ሊይ ከሚገኘው ንብረት ርዲታ እንዱዯረግሊቸው ሉያዝ ይችሊሌ። አንቀጽ ፯፻፶፱∙ ስሇከሠረው ሰው ባሌ ወይም ሚስት  / የከሠረው ሰው ባሌ ወይም ሚስት የግሌ ንብረት እስከ ምን ዴረስ እንዯሆነ አግባብነት ባሊቸው የቤተሰብ ሕጎች የሚወሰን ይሆናሌ።  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ንብረቱ የተገዛው የከሠረው ሰው ባቀረበው ገንዘብ እንዯሆነ ማስረጃ በማቅረብ እንዯአግባቡ በከሠረው ሰው ባሌ ወይም ሚስት የተገዙ ንብረቶች የከሠረው ሰው ንብረት ውስጥ እንዱካተቱ ተቆጣጣሪ ዲኛውን ሉጠይቅ  / የከሠረው ሰው ባሌ ወይም ሚስት አንዲንዴ የሙያ፣ ሲቪሌ፣ የንግዴ ወይም የእጅ ሙያ አገሌግልቶችን ጋብቻቸውን በፇጸሙ በአንዴ ዓመት ውስጥ ከሆነ ባሌ ወይም ሚስት አንዯኛው ሇላሊኛው ከሰጡት አገሌግልት ጋር በተያያዘ ክስ ማቅረብ አይችለም። አንቀጽ ፯፻፷∙ የመክሰስ ወይም የመከሰስ መብትን ስሇማጣት በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሚቀርቡ ክርክሮች እንዯተጠበቁ ሆነው የከሠረውን ሰው የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ያዯረገው ፌርዴ ከተሰጠበት ቀን በኋሊ መክሰስ ወይም መከሰስ የሚችሇው የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ነው፤ ፌርዴ ባሇዕዲው በማንኛውም ክርክር ውስጥ ጣሌቃ እንዱገባ በገንዘብ ጠያቂው ሊይ ያለት ውጤቶች አንቀጽ ፯፻፷፩∙ በተናጠሌ ክፍያ ሇማስፈጸም የሚዯረጉ ክርክሮች በጠቅሊሊ ስሇመቋረጣቸው  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እስከ () ያለት ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  ያለት ዴንጋጌዎች  / የተፇጥሮ ሰዎችን ጨምሮ ዋስትና ሰጪዎች በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በተናጠሌ ክፌያ  / ንብረቱ ሇዕዲ መያዣ በአንዴ ገንዘብ ጠያቂ ይዞታ ውስጥ የሚገኝ ካሌሆነ በስተቀር የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶችን ጨምሮ ማናቸውንም ንብረቶች ሇመሸጥ ሥሌጣን  / ሇዕዲ ማስያዣነት የዋሇ ንብረት በይዞታው ውስጥ የሚገኘው ገንዘብ ጠያቂ የንብረት የዋስትና መብቱን ተጠቅሞ ንብረቱን ሉሸጥ ወይም በራሱ ሥሌጣን የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ንብረቱን እንዱሸጠው ሉፇቅዴ ይችሊሌ ፤ሇዕዲ ማያዣ የዋሇው ንብረት ከክፌያ ጥያቄው በሊይ በሆነ ዋጋ ዋስትና ባሇው ገንዘብ ጠያቂ የተሸጠ እንዯሆነ እሊፉው በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ይሰበሰባሌ፤ የተሸጠበት ዋጋ ከክፌያ ጥያቄው በታች ከሆነ ገንዘብ ጠያቂው ሇተቀረው ገንዘብ ዋስትና እንዯላሇው ገንዘብ ጠያቂ የክፌያ ጥያቄውን ሉያቀርብ ይችሊሌ።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ በተሰጠ በስዴስት ወራት ውስጥ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶችን ሇመሸጥ እርምጃዎችን ሳይወስዴ የቀረ እንዯሆነ ባሇሀብትነቱ እንዯ ተጠበቀ ሆኖ የተፇጸመ የሽያጭ ውሌ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን ጨምሮ በግሌጽ በተቀመጡ የከሠረው ሰው ንብረቶች ዋስትና ያሊቸው ማናቸውም ገንዘብ ጠያቂዎች የንብረት የዋስትና መብታቸውን  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እንዯተጠበቀ ሆኖ በዚህ ሕግ አንቀጽ  እና አንቀጽ  መሠረት ከከሠረው ሰው ንብረት ውስጥ ዕቃዎችን የማስመሇስ መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች አንቀጽ ፯፻፷፪∙ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣዎች የዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () በመክሠር ሥነ ሥርዓት ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ። በተሇይም ዯግሞ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ መሌሶ የማዯራጀት አንቀጽ ፯፻፷፫∙ የወሇዴ ሒሳብ ስሇመቋረጡ  / የማይንቀሳቀስ ንብረት ዋስትና ካሊቸው ብዴሮች በስተቀር ከከሠረው ሰው ከሚፇሇጉት ገንዘቦች ሊይ የሚታሰቡት ወሇድች ሁለ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ ከተሰጠበት ጊዜ አንስቶ መቆጠር  / ዋስትና ያሎቸው የብዴር ዋና ገንዘብ ወሇድች ሇዋስትና ከተመዯቡት ንብረቶች ከሚገኙት ከተሰጠበት ቀን አንስቶ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ሁለ ወዱያውኑ የመክፇያ ጊዜያቸው  / በውጭ ምንዛሪዎች የተገሇጹ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ በተሰጠበት ቀን ሕጋዊ በሆነው ምንዛሪ አንቀጽ ፯፻፷፭∙ ሇአከራዩ ቅዴሚያ የሚሰጥ ስሇመሆኑ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ኪራይ የተቋረጠ እንዯሆነ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ከተሰጠው ፌርዴ አስቀዴመው ባለት ሁሇት ዓመታት እና በተያዘው ዓመት የኪራይ ውለን ከመፇጸም የሚመነጩ የክፌያ ጥያቄዎችን እና ተያያዥ የጉዲት ካሣዎችን ሁለ በተመሇከተ  / አከራዩ የሚያገኘው ቅዴሚያ ወሰን ተንቀሳቃሽ ንብረቶቹ የተከራዩ ሆኑም አሌሆኑም የተከራየው ቤት ውስጥ የሚገኙትን ተንቀሳቃሽ የቤት እና የመክሠር ፌርደ ከመሰጠቱ አስዴሞ ስሇ ተሠሩ አጠራጣሪ አንቀጽ ፯፻፷፮∙ ሥራዎቹ ፇራሽ ስሇመሆናቸው በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ  በተዯነገገው ሥራዎች መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ማዕቀፌ ውስጥ መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው ፇራሽ ያሌተዯረጉ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥራዎቹ ፇራሽ እንዱዯረጉ ሇማዴረግ እርምጃዎችን ይወስዲሌ፤ ሥራዎቹን ፇራሽ ሇማዴረግ ዓሊማ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሥሌጣን ይኖረዋሌ። አንቀጽ ፯፻፷፯∙ ሥራዎች ፇራሽ እንዱሆኑ ክርክር የዚህ ሕግ አንቀጽ  በመክሠር ሥነ ሥርዓት ሊይ በተመሳሳይ ተፇጻሚ ይሆናሌ፤ በተሇይም የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በተጠቀሰው አንቀጽ መሠረት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሥሌጣን ይኖረዋሌ፤ እንዱሁም የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው በተጠቀሰው አንቀጽ መሠረት ተቆጣጣሪዎች ያሊቸው ሥሌጣን የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇማቅረብ እና አንቀጽ ፯፻፷፰∙ የሚቀርቡበት እና የሚመረመሩበት የሚከተለት ዴንጋጌዎች እንዯ ተጠበቁ ሆነው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፵፱ (ሇገንዘብ ጠያቂዎች ስሇሚሰጥ ማስታወቂያ) እና በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፷፪ እስከ አንቀጽ  (የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ ማቅረብ እና መመርመር) የተዯነገጉት በዚህ ምዕራፌ  የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን በማቅረብ እና በመመርመር ሊይ ተፇጻሚ ይሆናለ። በተሇይም የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በኪሣራ ስነ-ሥርአት ውስጥ የመሌሶ ማዯራጀት ኃሊፉው ያሇው አንቀጽ ፯፻፷፱∙ በመክሠር ሥነ ሥርዓቶች ውስጥ በአንዴነት እና በነጠሊ ተጠያቂ የሆኑ አካሊት ሊይ የክፌያ  / ባሇዕዲው ያሌተወሰነ ኃሊፉነት ያሇው ማህበር የሆነ ያቀረቧቸው ዕዲዎች ማህበርተኞች መክሰራቸው ከማህበሩ ጋር በአንዴነት የተነገረ እንዯሆነ ዕዲዎቹ በእያንዲንደ ማህበርተኛ መክሠር እንዯ ተመረመሩ እና ተቀባይነት እንዲገኙ ይቆጠራለ።  / መክፇሌ ከሚገባቸው በሊይ ስሇከፇለት ገንዘብ የእያንዲንደ ማህበርተኛ መክሠር በላሊው ማህበርተኛ መክሠር ሊይ ክስ ሇማቅረብ የተሰጠው መብት ሳይነካ ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ ጠያቂ የሆነው ሰው ገንዘቡ በሙለ እስኪከፇሇው ዴረስ በሚዯረጉት ክፌያዎች ሁለ ተካፊይ ሇመሆን መብት አሇው።  / ከማህበርተኞቹ ሊይ የግሌ ገንዘብ ጠያቂ የሆኑት ሰዎች በመብታቸው ሉጠይቁበት የሚችለት ባሇዕዲ በሆናቸው ማህበርተኛ መክሠር ውስጥ ብቻ ነው።  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ከእርሱ ጋር ገንዘብ ተካፊይ የሆኑትን ገንዘብ ጠያቂዎች መብት ሇመቃወም አንቀጽ ፯፻፸∙ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇመመርመር የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አስቀዴሞ የተቋቋመ በተገኘበት ወይም በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ በሚገባ ተጣርቶ ካሌቀረበ ባሇዕዲው በላሇበት የከሠረው ሰው ንብረት አንቀጽ ፯፻፸፩∙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄን መቀበሌን ስሇማቋረጥ እና መቃወሚያን ስሇማሇፌ  / አንዴ ዕዲ ጊዜ የሚፇጅ ክርክር ያስነሳ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ ሥሌጣን ባሇው ፌርዴ ቤት ወይም ጉባዔ መቃወሚያው እስኪወሰን ዴረስ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄ መቀበለ እንዱቋረጥ ወይም መቃወሚያው እንዱታሇፌ ይወስናሌ። በዚያው የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሇጊዜው የክፌያ ጥያቄውን እንዱቀበሌ ትእዛዝ ሉሰጥ  / ዕዲው የወንጀሌ ክስ የሚያስከትሌ የሆነ እንዯሆነ የመክሠሩን ጉዲይ የሚመሇከተው ፌርዴ ቤት ይችሊሌ፤ ነገር ግን መቃወሚያው እንዱታሇፌ የተወሰነ እንዯሆነ በወንጀለ ክስ ፌርዴ እስኪሰጥበት ዴረስ ሇጊዜው የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄውን እንዱቀበለት ፌርዴ ቤቱ ሉፇቅዴ አይችሌም። ገንዘብ ጠያቂውም በክርክር ሂዯቱ ተሳታፉ ሇመሆን አንቀጽ ፯፻፸፪∙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄያቸውን በተወሰነው ጊዜ ውስጥ ስሊሊቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄያቸውን በተወሰነው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ያሊቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች በማንኛውም ክፌያ ውስጥ አይካፇለም። ሆኖም የመጨረሻው ክፌያ እስኪፇጸም ዴረስ መቃወሚያ  / የእነሱ መቃወም በመክሠር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው ያዘዛቸውን ክፌያዎች አፇጻጸም ሉያግዯው አይችሌም፤ ሆኖም አዱስ ክፌያ የተዯረገ እንዯሆነ ሇጊዜው ፌርዴ ቤቱ በሚወስነው ገንዘብ ሌክ ተካፊይ ሆነው በመቃወሚያውም ፌርዴ እስኪሰጥ ዴረስ መብታቸው በኋሊ የታወቀሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛ በአዘዛቸው ክፌያዎች ሊይ ምንም ዓይነት ጥያቄ ማቅረብ አይችለም፤ ሆኖም ካሌተከፊፇሇው ንብረት በመጀመሪያው ክፌያ ሉዯርሳቸው ይገባ የነበረውን  / የዚህ ሕግ አንቀጽ  በመክሠር ሥነ ሥርዓት ሊይ በተመሳሳይ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / የመጨረሻ ክፌያው በሚሰሊበት ጊዜ ዋስትና ሰጪው ሇገንዘብ ጠያቂው የፇጸመው ማንኛውም ክፌያ  / የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ በሚመሇከታቸው በርካታ ዋስትና ሰጪዎች በአንዴነት እና በነጠሊ የተሰጠ ዋስትና ያሇው የክፌያ ጥያቄ የያዘ ገንዘብ ጠያቂ በቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄው ዋጋ ሌክ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቹን በሁለም ሥነ ሥርዓቶች ውስጥ ማቅረብና በእያንዲንደ ሥነ ሥርዓት ውስጥ በሚዯረጉትም ክፌያዎች ሁለ ገንዘቡን በሙለ እስኪያገኝ ዴረስ ተካፊይ ሇመሆን ይችሊሌ።  / አንዴ ዋስትና ሰጪ ሇገንዘብ ጠያቂው የከፇሇ እና በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄውን ያሊቀረበ እንዯሆነ ገንዘብ ጠያቂው መብቱ በታወቀሇት ገንዘብ መጠን ሌክ ካሌሆነ በስተቀር በሚዯረጉ ክፌያዎች መብቱ ንብረት ማጣራት እና የክፌያ ጥያቄዎችን መክፇሌ አንቀጽ ፯፻፸፭∙ የከሠረውን ሰው ንብረት ስሇማጣራት በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት የንግዴ ሥራው የቀጠሇ እንዯሆነ የሚቀጥሌበት ጊዜ ሲያበቃ የከሠረው ሰው ንብረት እንዱጣራ እና ክፌያ ማግኘት የሚገባቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ ምዕራፌ ውስጥ በተቀመጠው የክፌያ ቅዯም ተከተሌ መሠረት እንዱከፇሊቸው ፌርዴ አንቀጽ ፯፻፸፮∙ ስሇ ንብረቱ ማጣራት  / የዚህ ምዕራፌ ሌዩ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በፌትሏ ብሔር ሥነ ሥርዓት ሕግ መሠረት የባሇዕዲውን የሚንቀሳቀሱና የተገኘው ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ ይቀመጣሌ። የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ገንዘቡ የባሇዕዲውን መብቶች በተመሇከተ በዚህ ሕግ አንቀጽ  በተዯነገገው መሠረት ስምምነት ይፇጽማሌ።  / ንብረቶቹ የሚሸጡት ከማንኛውም ተጨባጭ፣ ቅዴመ ሁኔታ ካሇውም ሆነ ከላሊ ዓይነት ዕዲ፣ እገዲ፣ ክፌያ እና ኃሊፉነት እንዱሁም በተሇይም ዯግሞ ከአካባቢ ክፌያዎች እና ኃሊፉነቶች ነጻ ሆነው አንቀጽ ፯፻፸፯∙ የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ስሇመሸጥ  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በተሰጠው ፌርዴ የተነሳ በዕዲ የመውረሱ ሥራ የተቋረጠ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የዕዲ ወራሽ በሆነው ገንዘብ ጠያቂ ተተክቶ በዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች መሠረት መያዣ የሆነውን ንብረት ይሸጣሌ። የማይንቀሳቀሱ ንብረቶቹን የመሸጡ ሂዯት የመክሠር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው ትዕዛዝ በሰጠ በስምንት ቀናት ውስጥ ይጀምራሌ።  / የማይንቀሳቀሰው ንብረት በግሌ ቢሸጥ ከሏራጅ ጋር ሲነጻጸር ዋጋው የመጨመር ዕዴሌ ያሇው ከሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የማይንቀሳቀሰውን ንብረት በግሌ እንዱሸጥ ተቆጣጣሪ ዲኛው ሉፇቅዴ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ በስዴስት ወራት ውስጥ የሽያጩን ሂዯት ያሌጀመረ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚጠይቀው መሠረት ፌርዴ ቤቱ በበቂ ዋስትና ያሇው ገንዘብ ጠያቂ በዕዲ የመውረስ ሥሌጣኑ ይመሇስሇታሌ። ከሽያጩ የሚገኘው ገንዘብ በዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች መሠረት ይከፊፇሊሌ። አንቀጽ ፯፻፸፰∙ የባሇዕዲው የንግዴ ሥራ ሀብቶች  / መሌሶ በማዯራጀት ወይም በመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ግዙፊዊ ህሌዎት ያሊቸው እና የላሊቸው ንብረቶቹን ጨምሮ የንግዴ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሏራጅ ወይም በግሌ ሽያጭ የመሸጫ ዋጋውን ይበሌጥ ከፌ የማዴረግ ዕዴሌ ባሇው በአንዯኛው መንገዴ የንግዴ ሥራውን ሀብቶች ሇመሸጥ ሉወስን ይችሊሌ፤ የሽያጩን መንገዴ በተቆጣጣሪ ዲኛው ያስጸዴቃሌ። የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የተቀሩትን የባሇዕዲውን ንብረቶች ሁለ በሏራጅ ወይም በግሌ ሽያጭ የመሸጫ ዋጋውን ይበሌጥ ከፌ የማዴረግ ዕዴሌ ባሇው በአንዯኛው መንገዴ ይሸጣሌ፤ የሽያጩን መንገዴ አንቀጽ ፯፻፹∙ ጠቅሊሊ መርሆዎች  / በግሌጽ የተቀመጡ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ወይም ያሌዋለ ንብረቶች ተሸጠው ከሽያጫቸው የተገኘው ገንዘብ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  በተዯነገገው መሠረት የመጨረሻው ክፌያ ከመዯረጉ አስቀዴሞ የተከፇሇ እንዯሆነ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  የተዯነገገው ተፇጻሚ  / ንብረቶቹ የማይንቀሳቀሱም ሆኑ የሚንቀሳቀሱ፣ ግዙፊዊ ህሌዎት ያሊቸውም ሆኑ የላሊቸው በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  በተዯነገገው የከሠረው ሰው ንብረት ውስጥ ከሚገኙ በግሌጽ የተቀመጡ ንብረቶች ጋር የተያያዘ የዋስትና መብት ባሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ሊይ ሁለ ተፇጻሚ ተንቀሳቃሽ ወይም የማይንቀሳቀሱ ንብረቶች ሊይ የቀዲሚነት መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በየጊዜው በሚዯረጉ ክፌያዎች ውስጥ መሳተፌ ይችሊለ። ሆኖም ግን የሚስተናገደት ዋስትና እንዯላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ነው። አንቀጽ ፯፻፹፩∙ ዕዲ ያሇባቸውን ንብረቶች ስሇመሸጥ እና  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ዕዲ ያሇባቸው ህሌዎት ያሊቸው ወይም የላሊቸው የከሠረው ሰው ንብረቶችን የሸጠ እና ከሽያጫቸው የተገኘውን ገንዘብ ሇማከፊፇሌ የወሰነ እንዯሆነ ዕዲ ያሇባቸውን ንብረቶች ሇመሸጥ የወጡት ወጪዎች ከተቀነሱ በኋሊ በንብረቶቹ ሊይ የዋስትና መብት ያሊቸው  / በንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከንብረቶቹ ሽያጭ ከተገኘው ገንዘብ ሊይ የተከፇሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ከዚያ በኋሊ ሇሚቀራቸው ተከፊይ ገንዘብ ዋስትና እንዯላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ይስተናገዲለ። አንቀጽ ፯፻፹፪∙ ዕዲ የላሇባቸውን ንብረቶች ስሇመሸጥ እና ከሽያጩ የተገኘውን ገንዘብ ስሇ ማከፊፇሌ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ዕዲ ያሇባቸው የከሠረው ሰው ንብረቶች ከመሸጣቸው በፉት ዕዲ የላሇባቸውን ንብረቶች ሇመሸጥ እና ከሽያጫቸው የተገኘውን ገንዘብ ሇማከፊፇሌ የወሰነ እንዯሆነ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ውስጥ የተቀመጡት ተቀናሾች እንዯተጠበቁ ሆነው ተመርምረው መብታቸው የታወቀሊቸው ዋስትና እና የቀዲሚነት መብት ያሊቸው የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ያሎቸው ገንዘብ ጥያቄዎቻቸው ጋር ተመጣጣኝ በሆነ መሌኩ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ጋር ሉካፇለ ይችሊለ። ፩/ ዕዲ ያሇባቸው ንብረቶች ከተሸጡ እና በዚህ ሕግ የቀዲሚነት መብት ያሊቸው እና ዋስትና የላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅዯም ተከተሊቸው ከተረጋገጠ በኋሊ ዕዲ ካሇባቸው ንብረቶች ሽያጭ ከተገኘው ገንዘብ ሊይ በቅዴሚያ እንዱከፇሊቸው የመጠየቅ መብት ያሊቸው ዋስትና ያሊቸው እና የቀዲሚነት መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ዋስትና ያሇው ክፌያቸውን የሚያገኙት ዕዲ የላሇባቸው ንብረቶች ተሸጠው ከተገኘው ገንዘብ ሊይ የተቀበለት ገንዘብ ፪/ በዚህ መሌኩ የተቀነሰው ገንዘብ የከሠረው ንብረት ሊይ ተዯምሮ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ውስጥ በተቀመጠው ቅዯም ተከተሌ መሠረት ሇገንዘብ ጠያቂዎች የሚከፊፇሇው ከሽያጭ የተገኘ ገንዘብ አንቀጽ ፯፻፹፬∙ ዋስትና ሊሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ከፉሌ ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ዕዲ ያሇባቸው ንብረቶች ተሸጠው የተገኘው ገንዘብ በሚከፊፇሌበት ጊዜ ከፉሌ ክፌያ  / ከቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄያዎቻቸው ሊይ የቀረው ዋስትና የላሇው ክፌሌ ዕዲ የላሇባቸው ንብረቶችን ጨምሮ ላልች ንብረቶች ከተሸጡ በኋሊ ሇመጨረሻ  / ገንዘብ ጠያቂዎቹ ከዚህ ከተቀረው ክፌያቸው ውስጥ አስቀዴሞ ክፌያ በተዯረገበት ወቅት የተቀበሎቸው ማናቸውም ገንዘቦች ዋስትና ካሇው ክፌያቸው ሊይ ተቀንሶ ሇዕዲ ማስያዣነት ያሌዋለ ንብረቶች ሊይ አንቀጽ ፯፻፹፭∙ ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በብቸኝነት መያዣዎችን ጨምሮ በግሌጽ በተቀመጡ ንብረቶች ሊይ የንብረት የዋስትና መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ዕዲ ያሇባቸውን ንብረቶች ሇመሸጥ የወጡ ወጪዎች ከተቀነሱ በኋሊ ዕዲ ያሇባቸው ንብረቶች ተሽጠው በሚገኘው ገንዘብ ሊይ በብቸኝነት መብት  / እንዱህ ባሇው የተጣራ የሽያጭ ዋጋ ያሌተሸፇነው የቅዴመ ኪሣራ ክፌያዎች ቀሪ ክፌሌ ዋስትና እንዯላሊቸው የክፌያ ጥያቄዎች ይስተናገዲሌ። አንቀጽ ፯፻፹፮∙ የክፌያ ቅዯምተከተሌ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶች ከተሸጡ በኋሊ ከሽያጩ ከተገኘው ገንዘብ ሊይ የሚቀረው ገንዘብ በሚከተሇው የክፌያ ቅዯም ተከተሌ መሠረት ሌዩ  / ሥነ ሥርዓቱን ሇማስፇጸም የወጡ ወጪዎች፤  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ማዕቀፌ ውስጥ  / መሌሶ በማዯራጀት ማዕቀፌ ውስጥ የቀረበ አዱስ  / በመክሠር ማዕቀፌ ውስጥ ተፇቅድ የቀረበ አዱስ  / የአዱስ እና በሂዯት ሊይ ያለ ውልች ገንዘብ  / የሠራተኞች እና የማህበራዊ ዋስትና ባሇሥሌጣናት  / ሇመንግስት ታክሶች እና ቀረጦችን ቀንሶ ከያዘ ባሇዕዲ ሊይ ከሚጠየቁት ውጭ ሇፋዯራሌ፣ ሇክሌሌ እና ሇአካባቢ የመንግስት ባሇሥሌጣን አካሊት መከፇሌ ያሇባቸው ታክሶች እና ቀረጦች (ነገር ግን ወሇዴ እና  / ሇከሠረው ሰው እና ሇቤተሰቡ ቀሇብ እንዱውለ  / ላልች ሌዩ መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች፤ ፲/ ዋስትና የላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች፤ ፲፩/ በባሇዕዲው ሊይ የተጣለ ቅጣቶች። አንቀጽ ፯፻፹፯∙ ከዯረጃ ዝቅ ብል የመከፇሌ ስምምነት ከዯረጃ ዝቅ ብል የመከፇሌ የውሌ ዴንጋጌዎች በተሇይም ዯግሞ በብዴር ስምምነቶች ውስጥ የተካተቱ ከሆነ በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ ተፇጻሚ ይሆናለ፤ በተቀመጠው ቅዯም ተከተሌ ውስጥ ከግምት ውስጥ አንቀጽ ፯፻፹፰∙ ሇሥነ ሥርዓቱ ስሇሚወጡ ወጪዎች ሇሥነ ሥርዓቱ የሚወጡ ወጪዎች ከመክሠር ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ የወጡ ወጪዎችን እንዱሁም ወዯ መክሰር ሥነ ሥርዓት ከተቀየረ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ የወጡ ወጪዎችን እኩሌ የሚያካትት ሲሆን ይህም የሚከተለትን ያካትታሌ፡-  / መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው፣ ሇከሠረው ሰው ንብረት  / መሌሶ የማዯራጀት እና የመክሠር ሥነ ሥርዓቱን ሇማከናወን የወጡ ወጪዎችን እና ፌርዴ ቤቱ ሉያዛቸው የሚችለ ላልች ወጪዎችን፤  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሕጉ ወይም ፌርዴ ቤት በፇቀዯሊቸው መሠረት ተግባሮቻቸውን ሇማከናወን ያወጧቸውን አንቀጽ ፯፻፹፱∙ ክፌያዎች ስሇሚከፊፇለባቸው መርሆዎች  / የሚከፇሇው አጠቃሊይ የገንዘብ መጠን በተመሳሳይ የቅዯም ተከተሌ መዯብ ውስጥ ያለ የገንዘብ ጠያቂዎችን የክፌያ ጥያቄዎች በሙለ ሇመሸፇን የማይበቃ ከሆነ ገንዘብ ጠያቂዎቹ ከታወቁሊቸው የክፌያ ጥያቄዎቻቸው ጋር ተመጣጣኝ በሆነ መሌኩ  / የሚከፊፇሇው አጠቃሊይ ገንዘብ የክፌያ ጥያቄዎቹን በሙለ ሇመሸፇን የማይበቃ ከሆነ በቅዯም ተከተለ መሠረት ከሊይ ያለት ገንዘብ ጠያቂዎች ሁለ ሙለ አንቀጽ ፯፻፺∙ ክርክር ሇተነሳባቸው የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ስሇሚዯረግ ተቀማጭ ሑሳብ  / ክርክር የተነሳባቸው የክፌያ ጥያቄዎችን ከመቀበሌ ጋር በተያያዘ የሚነሱ ክርክሮች ሊይ በሚሰጠው ውሳኔ የተነሳ የመጨረሻው ክፌያ አይዘገይም፡፡  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ከሽያጩ ከተገኘው ገንዘብ ሊይ ክርክር የተነሳበትን የክፌያ ጥያቄ ያቀረበው ገንዘብ ጠያቂ የክፌያ ጥያቄው ተቀባይነት ቢያገኝ ኖሮ ይከፇሇው የነበረውን ያህሌ ገንዘብ ቀንሶ ተቀማጭ ሑሳብ ውስጥ ያስቀምጣሌ፤ እንዱሁም አስፇሊጊ በሚሆንበት ጊዜ መጨረሻው ክፌፌሌ ሊይ በዚያ መሠረት ማስተካከያ ያዯርጋሌ። አንቀጽ ፯፻፺፩∙ ክፌፌሌን በተመሇከተ የቀረበ ሀሳብ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ መሠረት ተቀማጭ የተዯረገው ገንዘብ  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው በሚያቀርበው ምክረ- ሀሳብ መሠረት የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ባቀረበው ሀሳብ ሊይ አግባብነት ያሊቸውን ሇውጦች ሁለ አዴርጎ የተሻሻሇውን የክፌፌሌ ሀሳብ ተቆጣጣሪ ዲኛው እንዱያጸዴቀው ያቀርባሌ፡፡  / ተቆጣጣሪ ዲኛው የተሻሻሇውን የክፌፌሌ ሀሳብ ያጸዴቃሌ ሇፌርዴ ቤቱ የመዝገብ ሹም ገቢ  / ተቆጣጣሪ ዲኛው የክፌፌሌ ሀሳቡን ውዴቅ ያዯረገው እንዯሆነ መዯረግ አሇባቸው የሚሊቸውን ማሻሻያዎች ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ያሳውቃሌ። የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂም በዚያ መሠረት የክፌፌሌ ሀሳቡን አሻሽል የመጨረሻውን የክፌፌሌ ሀሳብ ሇፌርዴ ቤቱ የመዝገብ ቤት ሹም ገቢ ያዯርጋሌ፡፡  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የክፌፌሌ ሀሳቡ ገቢ መዯረጉን በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ኤላክትሮኒክ መንገዴ ሇእያንዲንደ ገንዘብ ጠያቂ  / ገንዘብ ጠያቂዎች ማሳወቂያ በዯረሳቸው በአስር ቀናት ውስጥ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው ውሳኔ የሚሰጥበት ተቃውሞ ሇማቅረብ ይችሊለ፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው በተቃውሞው ሊይ የሚሰጠው ውሳኔም ሇፌርዴ ቤት አንቀጽ ፯፻፺፪∙ ክፌያ ስሇሚፇጸምበት መንገዴ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የክፌያ ጥያቄው ሇተመረመረ እና ተቀባይነት ሊገኘ ሇእያንዲንደ ገንዘብ ጠያቂ የሚገባውን ክፌያ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፺፩ ውስጥ በተመሇከተው የመጨረሻ የክፌፌሌ ሀሳብ መሠረት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ የተዯነገገው ቅዯም ተከተሌ በከሠረው ሰው ንብረት ስም ከተከፇተው ሑሳብ ሊይ ይከፌሊሌ። አንቀጽ ፯፻፺፫∙ ሇባሇዕዲው ወይም ሇባሇአክሲዮኖች ባሇዕዲው ያለበት ዕዲዎች እና ወጪዎች ሁለ በሕጉ መሠረት ሙለ በሙለ ከተከፇለ በኋሊ የተረፇ ገንዘብ ያሇ እንዯሆነ ገንዘቡ ሇባሇዕዲው ይመሇሳሌ ወይም ባሇዕዲው የመተዲዯሪያ ዯንብ መሠረት ተመጣጣኝ በሆነ መሌኩ የመክሠር ሥነ ሥርዓትን ስሇመዝጋት አንቀጽ ፯፻፺፬∙ የመክሠር ሥነሥርዓት ስሇሚዘጋባቸው ምክንያቶች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፺፮ የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ የመክሠር ሥነ ሥርዓት በሚከተለት ምክንያቶች ሉዘጋ  / ከንብረት ማጣራት የተገኘውን ገንዘብ ጨርሶ  / የሚበቃ ንብረት ባሇመኖሩ፤  / ከንብረቱ የሚፇሇግ ዕዲ ባሇመኖሩ። አንቀጽ ፯፻፺፭∙ የሚበቃ ንብረት ባሇመኖሩ መዝጋት  / በመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ወቅት በማንኛውም ጊዜ ሇማናቸውም ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የሚዯረገው ክፌፌሌ ተጣርቶ የሚቀረው ከንብረቶች ሽያጭ የተገኘው ገንዘብ የሥነ ሥርዓቱን ወጪዎች ሇመሸፇን በቂ እንዲሌሆነ ግሌጽ የሆነ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ እንዱዘጋ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፡፡  / በመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ወቅት በማንኛውም ጊዜ የሚቀረው ንብረት በዚህ ሕግ አንቀጽ  በተመሇከተው ቅዯም ተከተሌ መሠረት ዋስትና የላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን ወይም ሌዩ መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን ምዴብ ሇመሸፇን በቂ እንዲሌሆነ ግሌጽ የሆነ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የመከፇሌ ዕዴሊቸው ጠባብ የሆነ የቅዴመ የመቀበሌ ሥነ ሥርዓቱ እንዱቆም ሉያዝ እና የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ እንዱዘጋ ትዕዛዝ ሉሰጥ  / በመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ወቅት በማንኛውም ጊዜ ንብረቶች ተሽጠው የሚተርፌ ምንም የተጣራ ገንዘብ እንዯማይኖር ግሌጽ የሆነ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ እንዱዘጋ  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት መዘጋት ገንዘብ ጠያቂዎች ከክፌያ ጥያቄያቸው ውስጥ ሊሌተከፇሇው ገንዘብ ሇባሇዕዲው ዕዲ ዋስትና የሰጡትን የግሌ ዋሶች ሇመጠየቅ ያሊቸውን መብት አይነካም። አንቀጽ ፯፻፺፮∙ የመክሠር ሥነ ሥርዓትን መሌሶ በማንኛውም ጊዜ የሥነ ሥርዓቱን ወጪ ሇመሸፇን በቂ ንብረት እንዲሇ በማሳየት ወይም ወጪዎቹን ሇመሸፇን በቂ የሆነ ገንዘብ የከሠረው ሰው ንብረት እንዱጀመር ሇፌርዴ ቤቱ ሉያመሇክት ይችሊሌ፡፡  / ባሇዕዲው በመጀመሪያ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፺፭ መሠረት ከሥነ ሥርዓቱ የሚመነጩትን ወጪዎች አንቀጽ ፯፻፺፯∙ ከንብረቱ የሚፇሇግ ዕዲ ባሇመኖሩ  / የገንዘብ መጠየቂያ ሰነድች ዝርዝር ጽሁፌ ሇፌርዴ የመዝገብ ቤት ሹም ከተሰጠ በኋሊ ባሇዕዲው ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የሚከፇለ ክፌያዎችን ጨምሮ የክፌያ ጥያቄዎችን ሁለ መክፇለን ወይም የተጠቀሱትን ወጪዎች በሙለ ሇመሸፇን በቂ የሆነ ገንዘብ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጋር ተቀማጭ ማዴረጉን ያስረዲ እንዯሆነ ባሇ ዕዲው ባቀረበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ እንዱዘጋ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፡፡  / ፌርዴ ቤቱ ውሳኔውን የሚሰጠው በዚህ አንቀጽ ባሇዕዲው ማሟሊቱን የሚያመሇክተውን በተቆጣጣሪ ዲኛው የቀረበውን መግሇጫ መሠረት በማዴረግ  / ፌርደ ሇባሇዕዲው እንዯገና መብቶቹን መሌሶ በመስጠትና መብቶቹን ካሳጡት ሁኔታዎች ነጻ አንቀጽ ፯፻፺፰∙ በንግዴ መዝገብ ስሇመመዝገብ በዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች መሠረት ስሇ መክሠር የቀረበው ክስ እንዱዘጋ የተወሰነውን ፌርዴ በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት የፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም በንግዴ መዝገብ ማስመዝገብ እና ማስታወቅ አሇበት። የከሠረው ሰው ከዕዲ ነጻ ስሇመዯረጉ አንቀጽ ፯፻፺፱∙ ከዕዲ ነጻ ስሇመዯረግ  / የተፇጥሮ ሰው የሆነ አንዴ የከሠረ ሰው ያሌተከፇሇ ዕዲ ቢኖርም የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ ሦስት ዓመት በኋሊ በተመሇከተው መሠረት ከዕዲ ነጻ አይሆኑም፡- ከመክሠር ጋር በተያያዘ ወንጀሌ ጥፊተኝነቱ ንብረት ስሇመዯበቁ ወይም ስሇማሸሹ ማስረጃ ያሌተባበረ ወይም በቅን ሌቦና ግዳታውን መ) የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ ዓመታት ውስጥ መክሠሩ የተነገረ ነጋዳ፡፡  የሚከተለት ዕዲዎች ነጻ አይዯረጉም፡- ታክሶች፣ ቀረጦች እና ቅጣቶች እንዱተው የሚፇቅደ ላልች ሕጎች ተፇጻሚነት እንዯ ተጠበቀ ሆኖ ከታክሶች እና ከቀረጦች ጋር ከጋብቻ መፌረስ የሚመነጩ ዕዲዎች፣ ቀሇብ፤ አንቀጽ ፰፻∙ ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ አቤቱታ ስሇሚቀርብበት  / የከሠረው ሰው የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ ሇሰጠው ፌርዴ ቤት ከዕዲ ነጻ መዯረጉን የሚዯግፈ አግባብነት ያሊቸው ዯረሰኞችን እና ሰነድችን በማያያዝ አቤቱታ ማቅረብ ይችሊሌ፡፡  / ፌርዴ ቤቱ የቀረበሇትን አቤቱታ ከዯጋፉ ሰነድቹ ጋር ባሇዕዲው በሚኖርበት አካባቢ ሇሚገኘው ዏቃቤ ሕግ ያስተሊሌፊሌ። የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂም አቤቱታው እና ሰነድቹ እንዱዯርሱት ይዯረጋሌ፡፡  / ፌርዴ ቤቱ እና ዏቃቤ ሕጉ የባሇዕዲው አቤቱታ ትክክሇኛ መሆኑን ሇማረጋገጥ አስፇሊጊ የሆኑ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ እና ዏቃቤ ሕጉ አቤቱታው እና ሰነድቹ በዯረሷቸው በሠሊሳ ቀናት ውስጥ በማመሌከቻው ሊይ መግሇጫቸውን ሇፌርዴ አንቀጽ ፰፻፩∙ ሇገንዘብ ጠያቂዎች ስሇማሳወቅ እና  / ፌርዴ ቤቱ ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ የቀረበው ጥያቄ ማሳወቂያ በባሇዕዲው የመክሠር ሥነ ሥርዓት ወቅት መብታቸው ሇታወቀሊቸው ወይም በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በተዘጋጀው የገንዘብ ጠያቂዎች ዝርዝር ሊይ ሇተገሇጹ ገንዘብ ጠያቂዎች ሁለ እንዱሊክ ትዕዛዝ ይሰጣሌ፤ ማሳወቂያው በአዯራ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ በዯረሳቸው በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ የከሠረው ሰው ሇምን ከዕዲ ነጻ መዯረግ እንዯላሇበት የሚያሳዩ አግባብነት ያሊቸው ሰነድችን በማቅረብ የከሠረው ሰው ከዕዲ ነጻ እንዲይዯረግ ተቃውሞ ሉያቀርቡ  / ፌርዴ ቤቱ በገንዘብ ጠያቂዎቹ የቀረበውን ተቃውሞ የከሠረው ሰው ከዕዲ ነጻ መዯረጉን በተመሇከተ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ካቀረበው መግሇጫ  / ፌርዴ ቤቱ አስፇሊጊ በሚሆንበት ጊዜ የከሠረውን ሰው እና ተቃውሞ ያቀረቡትን ባሇጉዲዮች ጠርቶ በዝግ ጉዲያቸውን ሉሰማ ይችሊሌ፡፡  / ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ የሚቀርቡ አቤቱታዎች የቴምብር ቀረጥ፣ የምዝገባ እንዱሁም ላልች ማናቸውም ታክሶች እና ክፌያዎች አይከፇሌባቸውም። አንቀጽ ፰፻፪∙ ከዕዲ ነጻ እንዱዯረግ ስሇሚያዙ ወይም  / ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ በዚህ ሕግ አንቀጽ  የተቀመጡትን ሁኔታዎች የከሠረው ሰው ያሟሊ  / ፌርዴ ቤቱ ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ የቀረበውን አቤቱታ ውዴቅ ያዯረገ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ አቤቱታ ሉያቀርብ የሚችሇው ፌርዴ ቤቱ ከዕዲ ነጻ መዯረጉን ውዴቅ ካዯረገበት ቀን አንስቶ / ባሇዕዲው ከዕዲ ነጻ እንዱሆን ፌርዴ ቤቱ የወሰነ መመዝገብ አሇበት። ከዕዲ ነጻ መዯረግ በማንኛውም መሌኩ የባሇዕዲውን ከንግዴ መዝገብ መሰረዝን / ባሇዕዲው ከዕዲ ነጻ መዯረጉን በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሊይ ማሳተም ይፇቀዴሇታሌ። ስሇ ፌትሏ ብሔር ኃሊፉነቶች፣ እግድች፣ ወንጀልች እና የግሌ ስሇ ሥራ አስኪያጆች እና ሦስተኛ ወገኖች የፌትሏ ብሔር አንቀጽ ፰፻፫∙ ስሇ ሥራ አስኪያጆች ኃሊፉነት ሀ) ክፌያዎች በተቋረጡ በአርባ አምስት ቀናት ውስጥ በከባዴ ቸሌተኝነት የመክሠር አቤቱታ ሇ) የገንዘብ ኪሣራ የሚያስከትለ እንቅስ ቃሴዎችን ሏ) የንግዴ እንቅስቃሴዎችን በግለ ራሱን ወክል በማከናወን እና የዴርጅቱን ንብረቶች እንዯራሱ ንብረት በመሸጥ እና የራሱን የግሌ ጉዲዮች ሇመዯበቅ የዴርጅቱን ጉዲዮች እንዯ ሽፊን እንዲይኖረው አስተዋጽኦ ካዯረገ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ በመክሠር ሥነ ሥርዓት ሂዯት ውስጥ አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ በተጨባጭ ወይም በሕግ የማህበሩ ሥራ አስኪያጆች በዴምሩ የማህበሩን ንብረት ዋጋ እንዱከፌለ ትእዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፤  / ማህበሩ በቂ ንብረት እንዲይኖረው አስተዋጽኦ ያዯረጉትን የሥራ አመራር ጥፊቶች የፇጸሙት ከአንዴ በሊይ ሥራ አስኪያጆች የሆኑ እንዯሆነ በተናጠሌ ተጠያቂ ሉያዯርጋቸው ይችሊሌ፤  / በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () መሠረት በቀረበ ክርክር ተመሊሽ የሆነ ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ መሠረት ሇከሠረው ማህበር ገንዘብ ጠያቂዎች አንቀጽ ፰፻፬∙ ስሇገንዘብ ጠያቂዎች ኃሊፉነት  / የብዴር አገሌግልት በመስጠት ባሇዕዲውን በሚጎዲ የማጭበርበር ወንጀሌ የፇጸሙ፤ ወይም በተጨባጭ እንዯ ባሇዕዲው ሥራ አስኪያጅ ሏ) ካቀረቡት ብዴር ጋር ተመጣጣኝ ያሌሆኑ የንብረት ዋስትናዎችን ከባሇዕዲው ንብረት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ከተቀመጡት ሁኔታዎች በተጨማሪ ገንዘብ ጠያቂዎች ተጠያቂ የብዴሩ ዯንቦች እና ሁኔታዎች ባሇዕዲውን ባሇዕዲው ክፌያዎችን ያቋረጠ መሆኑን እና መመሇስ የማይችሌ መሆኑን ያውቁ የነበረ  / የጉዲት ካሣው መጠን ብዴሩ ከተሰጠበት ጊዜ አንስቶ በዴምሩ የከሠረው ሰው ንብረት ዋጋ ከቀነሰበት እና ኃሊፉነቱ ከጨመረበት መጠን ጋር ተመሳሳይ አንቀጽ ፰፻፭∙ ስሇባሇአክሲዮኖች ኃሊፉነት በተጨባጭ ሥራ አስኪያጅ የሆኑ ሰዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት ያሇባቸው ኃሊፉነት እንዯተጠበቀ ጠያቂዎች ኃሊፉ የሚሆኑት ባሇአክሲዮኖቹ፡- / የማጭበርበር ወንጀሌ የፇጸሙ፤ ወይም / የራሳቸውን ጥቅም ሇማስጠበቅ ሇባሇዕዲው ሥራ ክፌያዎችን እንዱያቋርጥ ያዯረጉ፤ እንዯሆነ ብቻ አንቀጽ ፰፻፮∙ ስሇክስ አቅራቢዎች  / በዚህ ምዕራፌ ውስጥ የተመሇከቱት ክሶች ሇፌርዴ ቤቱ ሉቀርቡ የሚችለት በከሠረው ሰው ንብረት  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ክስ ሊሇመመስረት የወሰነ እንዯሆነ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ክስ እንዱመሰርት ማስታወቂያ ከሰጠ በኋሊ ማስታወቂያ በተሰጠ በሠሊሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ምንም ምሊሽ ያሊገኘ ወይም አለታዊ ምሊሽ ያገኘ እንዯሆነ ገንዘብ ጠያቂው በግለ ስሇ ከሠረው ሰው ክስ ሉመሰረት ይችሊሌ።  / ገንዘብ ጠያቂው ክሱን ያሸነፇ እንዯሆነ ገንዘብ በከሠረው ሰው ንብረት ይሸፇናለ።  / ክሱን ያቀረበው ሰው የማስረዲት ኃሊፉነት አሇበት። ከመክሠር ስሇሚመነጩ የወንጀሌ ቅጣቶች እና እገዲዎች አንቀጽ ፰፻፯∙ በቸሌተኝነት ስሇመክሠር የኢትዮጵያ የወንጀሌ ሕግ ከበዴ ያሇ ቅጣት የሚዯነግግ  / ሇላሊኛው ተዋዋይ ወገን ያሌተገባ ጥቅም የሚሰጡ  / የክፌያዎችን መቋረጥ ሇማዘግየት በማሰብ ግዢዎችን የክፌያዎችን መቋረጥ ሇማዘግየት በማሰብ ገንዘብ ሇማግኘት ጎጂ የሆኑ መንገድችን የተጠቀመ፤  / ሕጋዊ ምክንያት ሳይኖራቸው በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት ክፌያዎች በተቋረጡ በአርባ አምስት ቀናት ውስጥ ክፌያዎች የተቋረጡ መሆኑን ሇፌርዴ  / ሆነ ብል የሑሳብ መግሇጫዎችን ያሌተሟሊ ያዯረገ ወይም የሑሳብ መዛግብትን በመዯበኛ በየጊዜው ያሌያዘ ወይም ከማህበሩ አቅም አንጻር የሑሳብ የማያሟለ የሑሳብ መግሇጫዎችን የያዘ፤ ኪሣራው የታወጀ ባሇዕዲ ወይም የባሇዕዲው ሥራ አስኪያጅ ጥፊተኛ ሆኖ ከተገኘ ከስዴስት ወራት ባሌበሇጠ ቀሊሌ የእስር ቅጣት እና በአስር ሺህ ብር ብር አንቀጽ ፰፻፰∙ በተንኮሌ ስሇ መክሠር የኢትዮጵያ የወንጀሌ ሕግ ይበሌጥ ከባዴ የሆነ ቅጣት የሚዯነግግ ካሌሆነ በስተቀር አንዴ ባሇዕዲ እና በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ፣ በተጨባጭ ወይም በሕግ አንዴን የንግዴ ማህበር ሥራ የመራ ሰው እና የሥራ አስኪያጅ ሕጋዊ ተወካይ ሆኖ ያገሇገሇ  / የአንዴን የንግዴ ማህበር ንብረቶች የመዘበረ ወይም  / በሑሳብ መዛግብቱ ውስጥ ወይም በሕጉ መሠረት ወይም ሕጋዊ በሆነ መሌኩ በተገቡ ግዳታዎች መሠረት የላሇበትን የገንዘብ ዕዲ በተንኮሌ አሇብኝ  / የከሠረውን ሰው ኃሊፉነት በተንኮሌ ከፌ ያዯረገ፤  / የፇጠራ የሑሳብ መዛግብት የያዘ ወይም የከሠረውን ሰው የሑሳብ ሰነድች እና መዛግብት የዯመሰሰ፤ እንዯሆነ ከስዴስት ወር እስከ ሦስት ዓመት በሚዯርስ ቀሊሌ እስራት እና ከአምስት ሺህ እስከ ሃምሳ ሺህ ብር በሚዯርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣሌ። አንቀጽ ፰፻፱∙ ከመክሠር ስሇሚመነጭ መታገዴ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  በተዯነገገው ወንጀሌ (በተንኮሌ መክሠር) ጥፊተኛ ሆኖ የተገኘ ማንኛውም ባሇዕዲ ወይም ሥራ አስኪያጅ ከተጣሇበት ቅጣት በተጨማሪ ወይም በቅጣቱ ምትክ ከሚከተለት መካከሌ በአንደ ወይም ከዚያ በሊይ የሆነ እገዲ የግሇሰብ ንግዴን ወይም በማንኛውም የንግዴ ሥራ ውስጥ የተሰማራ ማንኛውንም ሕጋዊ ወይም መቆጣጠርን ጨምሮ በማንኛውም የንግዴ ሥራ ውስጥ እንዲይሳተፌ፤ በወንጀሌ ችልቶች ሉወሰኑ በሚችለት ሁሇተኛ ዯረጃ ቅጣቶች መሠረት በሲቪሌ፣ በፌትሏ ብሔር እና በቤተሰብ መብቶች የሞያ ወይም የንግዴ ማህበራትን በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ እንዲይመራ መታገዴ፤ መ) በመንግስት የግዢ ውልች እንዲይሳተፌ፤ ሠ) የጻፇው ሰው ከአውጪው ባንክ ገንዘብ እንዱያወጣ ከሚፇቅደ ቼክ ወይም የገንዘብ የተረጋገጡ ቼኮችን እንዲይጽፌ መከሌከሌ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከቱትን ክሌከሊዎች እና እገዲዎች የሚጥሇው ፌርዴ ቤት የክሌከሊዎቹን የቆይታ ጊዜ ይወስናሌ፤ ሆኖም በማናቸውም ሁኔታ ከስዴስት ወራት ሉያንስ ላልች አስገዲጅ ሕጎች ረዘም ሊሇ ጊዜ የሚቆይ ዕገዲ የሚጥለ ካሌሆነ በስተቀር ከአምስት ዓመታት አንቀጽ ፰፻፲∙ በሕግ ሰውነት ባሊቸው አካሊት  / የኢትዮጵያ የወንጀሌ ሕግ አንቀጽ ፴፬ እንዯተጠበቀ ሆኖ አንዴ የንግዴ ማህበር በዚህ ሕግ በአንቀጽ  / በንግዴ ማህበር የሚጣሇው ቅጣት በኢትዮጵያ የወንጀሌ ሕግ አንቀጽ ፺ በተቀመጡት ዯንቦች እና ሁኔታዎች መሠረት የሚጣሌ የገንዘብ ቅጣት አንቀጽ ፰፻፲፩∙ ጥቅም ስሇመስጠት  / መሌሶ በማዯራጀት ወይም በመክሠር ሥነ ሥርዓት የማይንቀሳቀስ ወይም ተንቀሳቃሽ ንብረት በመያዣነት የሰጠ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ከተዯነገገው ፇቃዴ ውጭ የማስተሊሇፌ ሥራ የሠራ ወይም በዚህ የተመሇከተውን ክሌከሊ በመጣስ አንዴን ዕዲ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ስሇ የመሌሶ ማዯራጀት ዕቅዴ ኃሊፉነቶችን ሁኔታዎች በመጣስ ክፌያ የፇጸመ ማንኛውም ባሇዕዲ ወይም በተጨባጭ ወይም በሕግ የባሇዕዲው የንግዴ ሥራ ሥራ አስኪያጅ የሆነ  / በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት ወይም ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅዴ ወይም መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ ተግባራዊ በመዯረግ ሊይ እያሇ ባሇዕዲው የሚገኝበትን ሁኔታ እያወቀ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () እና በአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከመዯበኛው ውጭ የሆነ ክፌያ የጠየቀ ወይም የተቀበሇ ማንኛውም የባሇዕዲው  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ንብረቶች እንዲይተሊሇፈ የተቀመጠውን ግዳታ የጣሰ አሸናፉ ተጫራች፤ ጥፊተኛ ሆኖ የተገኙ እንዯሆነ ከአንዴ ዓመት ባሌበሇጠ ቀሊሌ የእስራት ቅጣት እና በአስር ሺህ ብር የገንዘብ መቀጮ ይቀጣሌ። አንቀጽ ፰፻፲፪∙ ዝምዴና ባሊቸው ሰዎች ስሇሚፇጸሙ የከሠረው ሰው ንብረት አካሌ ሉሆኑ የሚገቡ ንብረቶችን የመዘበረ፣ የዯበቀ ወይም ሕገ ወጥ በሆነ መንገዴ የያዘ የባሇዕዲው ባሌ ወይም ሚስት፣ አራተኛ ዯረጃን ጨምሮ እስከ አራተኛ ዯረጃ ዴረስ የሚቆጠር የሥጋ ወይም የጋብቻ ዝምዴ ያሇው ሰው ጥፊተኛ ሆኖ የተገኘ እንዯሆነ ከስዴስት ወራት ባሌበሇጠ ቀሊሌ እስራት እና በአስር ሺህ ብር የገንዘብ መቀጮ አንቀጽ ፰፻፲፫∙ በተቆጣጣሪ ዲኛ፣ መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉ ማንኛውም ተቆጣጣሪ ዲኛ፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ  / በዚህ መጽሏፌ ውስጥ ባለት ሥነ ሥርዓቶች የተቀበሊቸውን ክፌያዎች ሇራሱ ጥቅም በማዋሌ ክፌያዎችን እንዱፇጽሙሇት በማዴረግ በፇቃደ የገንዘብ ጠያቂዎች ወይም የባሇዕዲዎች ጥቅም ሊይ  / ዓሊማው ከገንዘብ ጠያቂዎቹ ወይም ከባሇዕዲዎቹ ጥቅም ጋር እንዯሚጋጭ እያወቀ የራሱን ሥሌጣን እንዯሆነ ከስዴስት ወር እስከ ሦስት ዓመት በሚዯርስ ቀሊሌ እስራት እና ከአምስት ሺህ እስከ ሃምሳ ሺህ ብር በሚዯርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣሌ። አንቀጽ ፰፻፲፬∙ ወንጀልችን ሇፌርዴ ስሇማቅረብ  / ዏቃቤ ሕጉ ወይም የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ ምዕራፌ ውስጥ የተመሇከቱትን ወንጀልች ሇወንጀሌ ፌርዴ ቤት ማቅረብ አሇበት።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ወንጀልች ስኬታማ በሆነ መሌኩ ሇፌርዴ እንዱቀርቡ ሇማዴረግ ዯጋፉ ሰነድችን፣ ዯረሰኞችን እና ላልች መረጃዎችን ሇዏቃቤ ሕጉ ማስተሊሇፌ አሇበት። ዯጋፉ ሰነድች እና ዯረሰኞች እንዱቀርቡ በሚታዘዝበት ጊዜ የፌርዴ ቤት መዝገብ ቤት ሹሙ ጋር ይቀመጣለ።  / በተንኮሌ በመክሠር እና ግንኙነት ባሊቸው ላልች ወንጀልች ጥፊተኛ ሆኖ መገኘት ባሇዕዲው በርዕስ አራት መሠረት የመክሠር ፌርዴ ያሌተፇረዯበት አንቀጽ ፰፻፲፭∙ በግሌ ስሇመክሠር  / በተጨባጭ ወይም በሕግ የአንዴ ማህበር ሥራ አስኪያጅ የሆኑ ሰዎች የሚከተለትን ዴርጊቶች የፇጸሙ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ በመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ሂዯት ውስጥ በግሊቸው መክሠራቸው እንዱነገር እና የማህበሩን ዕዲዎች በሙለ ወይም በከፉሌ እንዱከፌለ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፡- የማህበሩን ንብረት እንዯ ራስ ንብረት ማህበሩን እንዯ ሽፊን በመጠቀም የግሌ ጥቅም ሇማግኘት የማህበሩን ግብይቶች ሏ) የማህበሩን ንብረት ወይም ገንዘብ ሇግሌ ዓሊማዎች ወይም ግሇሰቡ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ በውስጡ የጥቅም ግንኙነት ሊሇው ላሊ ማህበር በሚጠቅም መሌኩ መ) ማህበሩን እንዯ ሽፊን በመጠቀም ሇራሱ የግሌ ጥቅም ሇማግኘት በግሌጽ ትርፊማ ሠ) የማህበሩን ንብረቶች መመዝበር ወይም በሙለ ወይም በከፉሌ መዯበቅ ወይም በተንኮሌ ዕዲውዎቹን ከፌ ማዴረግ።  / ከሊይ በተመሇከተው መሠረት ክስ በማቅረብ የተገኘ ገንዘብ በዚህ ሕግ  ውስጥ በተቀመጠው ቅዯምተከተሌ መሠረት ሇከሠረው ማህበር ገንዘብ ጠያቂዎች ክፌያ ሇመፇጸም ጥቅም ሊይ ይውሊሌ። ሇአነስተኛ እና መካከሇኛ ኢንተርፕራይዞች ስሇሚዯረግ አንቀጽ ፰፻፲፮∙ የተፇጻሚነት ወሰን  / በዚህ ምዕራፌ ውስጥ የተመሇከተው ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ክፌያ ከመቋረጡ በፉት ባለት አስራ ሁሇት ወራት አጠቃሊይ የሑሳብ ሚዛናቸው የሀብት መጠን ከሃያ ሚሉዮን ብር በታች በሆነ ወይም ያሇፈት አስራ ሁሇት ወራት ዓመታዊ የሽያጭ ገቢያቸው ከአምስት ሚሉዮን ብር በታች በሆነ (በየጊዜው የዋጋ ግሽበት ማስተካከያ ተዯርጎበት) ክፌያዎችን ባቋረጡ አነስተኛ ወይም መካከሇኛ ኢንተርፕራይዞች ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / ባሇዕዲው ሀቀኝነት የጎዯሇው እንዯሆነ እና በተሇይም ዯግሞ የተወሰነ የንብረቱን ክፌሌ የዯበቀ፣ አንዲንዴ ገንዘብ ጠያቂዎችን በተንኮሌ ሳይገሌጽ የቀረ፣ ኃሊፉነቶቹን ያጋነነ ወይም ላልች ማናቸውንም የማጭበርበር ዴርጊቶች የፇጸመ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት አይከፌትም።  / ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ የሚመሇከተው ባሇዕዲ በንዐስ አንቀጽ () መሠረት ሀቀኝነት የጎዯሇው ተግባር የፇጸመ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ የወሰነ ወዱያውኑ ወዯ መክሠር ሥነ ሥርዓት ይቀይራሌ። አንቀጽ ፰፻፲፯∙ ሥነ ሥርዓት ስሇመክፇት  / ባሇዕዲው ክፌያዎች ከተቋረጡበት ቀን አንስቶ በአርባ አምስት ቀናት ውስጥ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት አቤቱታ ማቅረብ አሇበት።  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዓቃቤ ሕግ ባሇ ማቋረጡን ካወቀበት ቀን ቀጥል ባለት አርባ አምስት ቀናት ውስጥ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ሇፌርዴ ቤት አቤቱታ ሉያቀርብ ይችሊሌ። አንቀጽ ፰፻፲፰∙ ሰነድችን ስሇማስገባት  / የሚከተለት ሰነድች ባሇዕዲው ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ከሚያቀርበው አቤቱታ ጋር አባሪ ሆነው መቅረብ አሇባቸው፡- የንግዴ ማህበሩ የመጨረሻ የሑሳብ ሚዛን የገንዘብ ጠያቂዎችን እና የባሇዕዲዎችን ስም እና አዴራሻ የያዘ የንግዴ ነክ ገቢዎች እና ሏ) የአቅርቦት ውልችን፣ የኪራይ እና የፇቃዴ ውልችን ጨምሮ በሂዯት ሊይ ያለ የዋና ዋና  / ባንኮችን እና የመንግስት ባሇሥሌጣን አካሊትን ጨምሮ ባሇዕዲው ወይም ላሊ ማንኛውም ሦስተኛ ወገን አግባብነት ያሊቸው ማናቸውንም ተጨማሪ ሰነድች እንዱያቀርቡ ፌርዴ ቤቱ ትዕዛዝ ሉሰጥ አንቀጽ ፰፻፲፱∙ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ  / ፌርዴ ቤቱ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ሇሚቆይበት ጊዜ ያህሌ የከሠረውን ሰው ንብረት  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ገሇሌተኛ ሆኖ ላልች ሇሥራው አስፇሊጊ የሆኑ ተግባራትን ጨምሮ የሚከተለትን ተግባራት ያከናውናሌ፡- ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መከፇቱን ሇ) ባሇዕዲው ሇፌርዴ ቤቱ ያቀረባቸው መረጃዎች ማናቸውንም ሀቀኝነት የጎዯሊቸው ዴርጊቶች ሏ) በጨረታ ወይም በግሌ ሽያጭ የመሸጫ ዋጋውን ከፌ ሇማዴረግ ይበሌጥ ቀሌጣፊ ገንዘብ ጠያቂዎች ዝርዝር ሇፌርዴ ቤት መዝገብ ቤት ሹሙ እንዱሰጥ የማዘጋጀት፤ ሠ) ከሽያጩ የሚገኘውን ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት ባሊቸው ቅዯም ተከተሌ መሠረት ሇገንዘብ ጠያቂዎቹ የማከፊፇሌ፤ ንብረቶችን እና የተከፊፇሇውን ከሽያጭ የተገኘ መግሇጫ ሇፌርዴ ቤቱ የማዘጋጀት።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥነ ሥርዓቱ በተከፇተ በአንዴ ዓመት ውስጥ ሁለንም ንብረቶች በመሸጥ ከሽያጩ የተገኘውን ገንዘብ በማከፊፇሌ ሥራውን  / በዚህ ሕግ  ውስጥ ስሇኃሊፉነት ከተዯነገገው በተጨማሪ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥነ ሥርዓቱ በተከፇተ በአንዴ ዓመት ውስጥ የሁለንም ንብረቶች የመሸጥ እና ከሽያጩ የተገኘውን ገንዘብ የማከፊፇሌ ሥራውን ያሊጠናቀቀ እንዯሆነ የግሌ አንቀጽ ፰፻፳∙ የቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የቆይታ ጊዜ የቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የቆይታ ጊዜ ከአንዴ አንቀጽ ፰፻፳፩∙ የቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መዘጋት አንዴ ዓመት ካሇፇ በኋሊ ፌርዴ ቤቱ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ አንቀጽ ፰፻፳፪∙ ከዕዲዎች ነጻ ስሇመሆን ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ በሚዘጋበት ጊዜ የተፇጥሮ ፩/ ሀቀኝነት የጎዯሇው ሆኖ ካሌተገኘ፤ ፪/ ባሇፈት ሦስት ዓመታት ውስጥ የመክሠር ወይም ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት አቤቱታ አቅርቦ ካሌነበረ፤ ቀሪ ያሌታወቁ ዕዲዎችን ጨምሮ አንቀጽ ፰፻፳፫∙ በሕግ የሰውነት መብት ስሇተሰጣቸው ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ እንዯተዘጋ በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ባሇዕዲ ከንግዴ መዝገብ ውስጥ ምዝገባው አንቀጽ ፰፻፳፬∙ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መሌሶ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ከተዘጋ በኋሊ ባሇዕዲው ማናቸውም የቀሩ ንብረቶች ያለት እንዯሆነ ንብረቶቹን ሇመሸጥ እና ከሽያጩ የሚገኘውን ገንዘብ ሇማከፊፇሌ እንዱችሌ ሥነ ሥርዓቱ በተዘጋ በሁሇት ዓመታት ውስጥ ገንዘብ ጠያቂዎች ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ መሌሶ እንዱከፇት ጥያቄ የማቅረብ መብት አሊቸው። አንቀጽ ፰፻፳፭∙ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መሌሶ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የተዘጋ ቢሆንም አንዴ ገንዘብ ጠያቂ ባሇዕዲው ሀቀኝነት የጎዯሇው ዴርጊት እንዯፇጸመ ማስረዲት ከቻሇ ሥነ ሥርዓቱ በተዘጋ በሁሇት ዓመት ውስጥ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መሌሶ እንዱከፇት ስሇ ነጋዳዎች፣ የንግዴ ስራዎችና ስሇ ንግዴ በነጋዳዎች ሊይ ስሇሚፇጸሙ ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች የንግዴ ሥራ በሚሠሩ ሰዎች ሊይ ስሇሚፇጸም ሕግ አንቀጽ ፩ ስሇ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚነት አንቀጽ ፪ ስሇ ባሕር ሕግ ተፇጻሚነት አንቀጽ ፬ ይህ ሕግ የማይፇጸምባቸው ተቋማት አንቀጽ ፭ ነጋዳዎች የሚባለ ሰዎች አንቀጽ ፮ በአነስተኛ መጠን ስሇሚሠሩ ሰዎች የግብርና እና የዯን ማሌማት ሥራዎች የንግዴ ሥራ ሇመሥራት ችልታ ስሇላሊቸው ሰዎች አንቀጽ ፲፪ በሞግዚት ከመተዲዯር ነጻ ስሇወጣ አካሇ ፲፭ አንቀጽ ፲፫ አካሇ መጠን ያሊዯረሰ መሆኑ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ የሚያስከትሇው ውጤት አንቀጽ ፲፬ በፌርዴ የተከሇከሇ መሆንን ስሇማስታወቅ ፲፭ የተጋቡ ሰዎች ስሇሚያዯርጉት የንግዴ ሥራ አንቀጽ ፲፭ ያገቡ ሰዎች የንግዴ ሥራ ሇመሥራት አንቀጽ ፲፮ መቃወሚያውን ስሇማስታወቅ አንቀጽ ፲፯ መቃወሚያውን ስሇማንሳት አንቀጽ ፲፱ መቃወሚያው ስሇሚኖረው ውጤት ባሌና ሚስት ተባብረው ስሇሚሠሩት አንቀጽ ፳፩ የንግዴ ሥራን የመሥራት ነጻነት አንቀጽ ፳፪ በሕግ ስሇ ተከሇከለ ወይም ስሇ ተወሰኑ አንቀጽ ፳፬ ስሇ ሲቪክ ማኅበሮች አንቀጽ ፳፭ ስሇ ንግዴ ማኅበሮች አንቀጽ ፳፰ በሥራ ውሌ ሊይ ተፇጻሚ ስሇሚሆን ህግ ፳ አንቀጽ ፳፱ የግሌ ንግዴ ማቋቋምን ሰሇ መከሌከሌ አንቀጽ ፴፩ ዕቃ ሇመሸጥ ኀሊፉ የሆነ ሠራተኛ አንቀጽ ፴፫ ሥራ አስኪያጁን ስሇ ማስታወቅ አንቀጽ ፴፬ ስሇ ሥራ አስኪያጁ ሥሌጣን ስሇ ንግዴ ተሊሊኪዎችና እንዯራሴዎች አንቀጽ ፴፮ ስሇ ንግዴ ተሊሊኪዎች አንቀጽ ፴፯ ስሇ ንግዴ እንዯራሴዎች አንቀጽ ፵፫ የንግዴ ወኪሌ ብቸኛ ወኪሌ ስሇመሆኑ አንቀጽ ፵፬ የንግዴ ወኪሌ ግዳታዎች ተመሳሳይ የግሌ ንግዴ ማቋቋም ክሌክሌ አንቀጽ ፵፯ ወጪዎችን ስሇ መክፇሌ አንቀጽ ፶፩ ውሌ ሲቋረጥ ስሇሚከፇሌ ካሣ አንቀጽ ፶፪ ውለ በተቋረጠበት ጊዜ ያሌተጠናቀቁ ተመሳሳይ የግሌ ንግዴ ሥራ መስራት አንቀጽ ፶፭ ሇተዋዋዮች ስሇ ማስታወቅ አንቀጽ ፶፮ ስሇ ዯሊሊው ኀሊፉነት አንቀጽ ፶፱ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ አንቀጽ ፷ ስሇ አክስዮን ዯሊልች አንቀጽ ፷፩ ሑሳብ መያዝ ግዳታ ስሇ መሆኑ አንቀጽ ፷፪ ስሇ አነስተኛ ንግዴ ነጋዳዎች አንቀጽ ፷፫ ነጋዳዎች መያዝ ስሇሚገባቸው የሑሳብ ፵፩ አንቀጽ ፷፬ የንግዴ ማኅበሮች ሌዩ ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፷፭ የሑሳብ መዝገቦችን በዘመናዊ ቴክኖልጂ አንቀጽ ፷፮ የሂሳብ መዝገቦችን ጠብቆ ስሇ ማኖር አንቀጽ ፷፯ ስሇ ወጪና ገቢ ዯብዲቤዎች የሑሳብ መዝገቦቹን ማስረጃ ስሇ ማዴረግ አንቀጽ ፷፰ መዝገቦች ስሇ ባሇመዝገቡ ማስረጃ ስሇ አንቀጽ ፷፱ መዝገቦች በባሇመዝገቡ ሊይ ማስረጃ ስሇ አንቀጽ ፸፩ ስሇ ክሌልች የንግዴ መዝገቦች አንቀጽ ፸፪ ስሇ ማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ የመረጃ አንቀጽ ፸፭ የንግዴ መዝገብ ሇሕዝብ ክፌት ስሇ አንቀጽ ፸፮ በነጋዳው ወረቀቶች ሊይ መግባት ስሇ ሇማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ ቋት ስሇ በንግዴ መዝገብ ስሇሚገቡ ጉዲዮች አንቀጽ ፸፰ በመዝገቡ ስሇሚገቡ ጉዲዩች አንቀጽ ፸፱ በመዝገብ የማስገባቱ ሥነ ሥርዓት አንቀጽ ፹፩ በመዝጋቢው አካሌና በአመሌካቹ መካከሌ አንቀጽ ፹፪ በንግዴ መዝገብ መመዝገብ ግዳታ ስሇ አንቀጽ ፹፫ በንግዴ መዝገብ ሇመመዝገብ ማመሌከቻ አንቀጽ ፹፬ ቀዴሞ የተመዘገበውን ነጋዳ ስሇ መሰረዝ ፶፪ አንቀጽ ፹፭ ስሇ መመዝገቢያ ስፌራ አንቀጽ ፹፮ ተዯራራቢ ዋና ምዝገባ የተከሇከሇ ስሇ ነጋዳው በመጀመሪያ በዋና መዝገብ ሲገባ አንቀጽ ፹፰ የሚመዘገበው በአጭር ቃሌ በሆነ ጊዜ በመዝገብ የገባን መረጃ ስሇመሇወጥ ወይም ተጨማሪ መረጃ በመዝገብ ውስጥ ስሇማካተት አንቀጽ ፺፩ ስሇ ሰዎች በተጨማሪ ስሇ ማስመዝገብ አንቀጽ ፺፫ ስሇ መክሰር የሚሰጥ ፌርዴ አንቀጽ ፺፮ ምዝገባን በትዕዛዝ ስሇ ማሰረዝ አንቀጽ ፺፯ ሳይመዘገቡ ስሇ መቅረት አንቀጽ ፺፰ ሆነ ብል ትክክሇኛ ያሌሆነ መግሇጫ ፌትሏ ብሔራዊ ማስገዯጃ ወይም ቅጣት አንቀጽ ፺፱ በመዝገብ መግባት ስሇ ሚያስከትሇው በመዝገብ ሳይገቡ መቅረት ስሇሚሰጠው አንቀጽ ፩፻፩ ምዝገባን ያሇማሰረዝ የሚያስከትሇው ውጤት ፷፬ አንቀጽ ፩፻፪ በመዝገብ የገባ ጉዲይ ስሇሚያስከትሇው ጉዲዮች ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ አንቀጽ ፩፻፬ የንግዴ ማኅበሮችን የሚመሇከት ጉዲዮች አንቀጽ ፩፻፭ በዯንብ ስሇሚወሰኑ ጉዲዮች አንቀጽ ፩፻፯ ነጋዳዎችና የንግዴ መዯብር አንቀጽ ፩፻፰ ስሇ ዋና የንግዴ መዯብርና ቅርንጫፍች የንግዴ መዯብር የተቋቋመባቸው ነገሮች በንግዴ መዯብር ውስጥ ስሇሚገኙ ነገሮች አንቀጽ ፩፻፱ ስሇ መሌካም ስምና ግዙፌነት ስሇላሊቸው አንቀጽ ፩፻፲ ግዙፌነት ስሊሊቸው ነገሮች አንቀጽ ፩፻፲፩ ገንዘብ የመጠየቅ መብቶችና ዕዲዎች አንቀጽ ፩፻፲፫ መሌካም ስምን ስሇመጠበቅ አንቀጽ ፩፻፲፬ ተገቢ ያሌሆነ የንግዴ ውዴዴር ሥራ አንቀጽ ፩፻፲፭ ስሇ ንግዴ ስም፤ ንግዴ ምሌክት እና አንቀጽ ፩፻፲፮ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇፃሚ ስሇመሆኑ አንቀጽ ፩፻፲፰ አከራዩ ተመሳሳይ ንግዴ ሥራ እንዲይሰራ አንቀጽ ፩፻፲፱ የኪራይ ውሌ ሇላሊ ማስተሊሇፌን ወይም አንቀጽ ፩፻፳ የኪራይ ውሌን ስሇማቋረጥ አንቀጽ ፩፻፳፪ የፌትሏ ብሔር ህግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ ፸፬ አንቀጽ ፩፻፳፫ የተፇጻሚነት ወሰን አንቀጽ ፩፻፳፬ ሽያጭ በጽሁፌ ስሇመሆኑ አንቀጽ ፩፻፳፮ ውለን ስሇማፌረስ አንቀጽ ፩፻፳፯ የማስረከብ ግዳታ አንቀጽ ፩፻፳፰ ስሇ ሑሳብ መዝገቦች አንቀጽ ፩፻፳፱ ስሇንግዴ ሥራ የሚፃፈ ዯብዲቤዎች አንቀጽ ፩፻፴ ሻጩን እንዲይወዲዯር ስሇመከሌከሌ አንቀጽ ፩፻፴፩ ከገዥ እንዯ ገና የገዙ ሰዎች መብት አንቀጽ ፩፻፴፪ ዋጋ የመክፇሌ ግዳታ አንቀጽ ፩፻፴፫ ሽያጩን የማስታወቅ ግዳታ አንቀጽ ፩፻፴፬ ስሇ ሽያጭ ዋጋ ክፌያ መታገዴ ሽያጮችን በማስታወቂያ ስሇማዉጣትና ከሻጭ ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች ስሇሚኖራቸው መብቶች አንቀጽ ፩፻፴፮ ሽያጩን በማስታወቂያ ስሇማውጣት አንቀጽ ፩፻፴፯ በማስታወቂያዉ ስሇሚጠቀሱ ነገሮች አንቀጽ ፩፻፴፰ ማስታወቂያው የሚወጣበት ጊዜ አንቀጽ ፩፻፴፱ የሽያጩ ገንዘብ ሇሻጩ እንዲይከፇሇው አንቀጽ ፩፻፵፩ የሽያጩን ገንዘብ ስሇማከፊፇሌ የንግዴ መዯብር በዋስትና መያዣ ስሇማዴረግ አንቀጽ ፩፻፵፫ መያዣ ማዴረግ ስሇመቻለ አንቀጽ ፩፻፵፬ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ሻጩ በንግዴ መዯብር ሊይ ስሊሇው ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብትና ውለ አንቀጽ ፩፻፵፭ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ አንቀጽ ፩፻፵፮ ውለ እንዱፇርስ የመጠየቅ መብት አንቀጽ ፩፻፵፯ ውሌ ማፌረስን ሇመጠየቅ ስሇሚቀርብ ፺ በንግዴ መዯብር ሊይ ስሇሚዯረግ ከውሌ የመነጨ የዋስትና መያዣ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በንግዴ መዯብሩ ሊይ ያሎቸው መብቶች አንቀጽ ፩፻፵፱ ስሇ ንግዴ መዯብር መሸጥ፣ማስተሊሇፌ አንቀጽ ፩፻፶፪ ስሇ የመከታተሌ መብት አንቀጽ ፩፻፶፫ የዋስትና መያዣ የአፇጻጸሙ ወሰን አንቀጽ ፩፻፶፬ የቀዯምትነት መብት በተከፇተበት ባሇዕዲ የንግዴ መዯብር ሊይ አንቀጽ ፩፻፶፮ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ ፺፯ አንቀጽ ፩፻፶፯ የኪራይ ውሌን በጋዜጣ ስሇማስታወቅ የንግዴ ምዝገባን ስሇ ማስተካከሌ አንቀጽ ፩፻፶፱ ስሇ ንግዴ መዯብር አከራይ ኃሊፉነት አንቀጽ ፩፻፷ በንግዴ ወረቀቶች ሊይ ተከራይ መሆኑን አንቀጽ ፩፻፷፩ ስሇ ተከራዩ ግዳታዎች አንቀጽ ፩፻፷፪ የዋስትና ገንዘብ ስሇ ማስቀመጥ አንቀጽ ፩፻፷፫ ንግደ በተከራዩ በራሱ መከናወን ያሇበት አንቀጽ ፩፻፷፬ የኪራዩ ውሌ ጊዜ ማብቃቱን በጋዜጣ ስሇ አንቀጽ ፩፻፷፭ ስሇ ተከራዩ ዕዲዎች አከፊፇሌ አስገዲጅነት ፩፻፩ አንቀጽ ፩፻፷፮ አከራዩ ተወዲዲሪ የሆነ ንግዴ እንዲያካሂዴ የንግዴ መዯብርን ሇማኅበርተኝነት ዴርሻ መዋጮ ስሇ አንቀጽ ፩፻፷፱ በማስታወቂያ ሊይ ስሇሚገሇጹ ነገሮች አንቀጽ ፩፻፸ መዋጮን ስሇ መቃወም አንቀጽ ፩፻፸፫ የመመስረቻ ጽሐፌ አንቀጽ ፩፻፸፬ የንግዴ ማኅበር ዓይነቶች አንቀጽ ፩፻፸፮ የንግዴ ማኅበር ስም አንቀጽ ፩፻፸፯ የንግዴ ማኅበር ስሇሚቋቋምበት ሁኔታ አንቀጽ ፩፻፸፰ ፇራሽ ስሇሆኑ ስምምነቶች አንቀጽ ፩፻፹ የሚተሊሊፈ የግዳታ ወረቀቶች አንቀጽ ፩፻፹፩ የንግዴ ማኅበር ስሇሚፇርስበት ሁኔታ አንቀጽ ፩፻፹፪ ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ አንቀጽ ፩፻፹፭ የማኅበሩ መመስረቻ ጽሐፌ አንቀጽ ፩፻፹፮ የመዋጮ ዓይነትና መጠን አንቀጽ ፩፻፹፰ ሇመዴረስ የሚችሌ አዯጋ አንቀጽ ፩፻፹፱ መዋጮ በጊዜው አሇመክፇሌ የሚያስከትሇው የማኅበሩ ሸሪኮች መብቶችና ግዳታዎች አንቀጽ ፩፻፺፩ የማኅበሩ ሸሪኮች ግዳታዎች አንቀጽ ፩፻፺፪ የትርፌና ኪሳራ ክፌፌሌ መሰረት አንቀጽ ፩፻፺፫ አዱስ ሸሪክ ስሇማስገባት አንቀጽ ፩፻፺፬ የማኅበሩ ዴርሻዎች ሇላሊ ማህበርተኛ አንቀጽ ፩፻፺፭ ከማኅበሩ የወጣ ሸሪክን ዴርሻ ስሇመክፇሌ ፩፻፲፱ አንቀጽ ፩፻፺፮ ከማኅበሩ የወጣ ሸሪክ ተጠያቂነት አንቀጽ ፩፻፺፰ የማኅበሩ ሥራ አስኪያጅ አንቀጽ ፩፻፺፱ የሥራ አስኪያጁ ሥሌጣንና ተግባር በሥራ አስኪያጅነት ሥሌጣን አሊግባብ አንቀጽ ፪፻፩ ከማኅበሩ ጋር የሚዯረግ ስምምነት አንቀጽ ፪፻፪ ውዴዴርን ስሇመከሌከሌ አንቀጽ ፪፻፫ ሥራ አስኪያጁን ስሇመሻር አንቀጽ ፪፻፬ የማኅበሩ ውሳኔ አሰጣጥ የማኅበሩ መፌረስና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ ፪፻፭ የማኅበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች አንቀጽ ፪፻፯ ሑሳብ አጣሪዎችን ስሇመሾም አንቀጽ ፪፻፰ የሑሳብ አጣሪዎች ሥሌጣንና ተግባር አንቀጽ ፪፻፱ ሑሳብ አጣሪዎች ስሇሚሻሩበት ሁኔታ አንቀጽ ፪፻፲ መዋጮን ስሇመመሇስ አንቀጽ ፪፻፲፩ የትርፌና ኪሳራ አከፊፇሌ ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት የሽርክና ማኅበር አንቀጽ ፪፻፲፬ የማኅበሩ መመሥረቻ ጽሐፌ አንቀጽ ፪፻፲፮ ኃሊፉነታቸው ያሌተወሰነ ሸሪኮች መብትና አንቀጽ ፪፻፲፰ ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማኅበሩ ሸሪኮች አንቀጽ ፪፻፲፱ ዴርሻዎችን ስሇማስተሊሇፌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማኅበር አንቀጽ ፪፻፳፪ የማኅበሩ ባሕሪያት አንቀጽ ፪፻፳፬ የማኅበሩ ሸሪኮች አንቀጽ ፪፻፳፭ የማኅበሩ መመስረቻ ጽሐፌ ይዘት አንቀጽ ፪፻፳፰ የማኅበሩ ኃሊፉነት ወሰን አንቀጽ ፪፻፳፱ ሸሪክ ከማህበሩ ስሇሚወጣበት ሁኔታ አንቀጽ ፪፻፴ ከማኅበሩ የወጣ ሸሪክ ዴርሻ አንቀጽ ፪፻፴፩ ስሇማኅበሩ ውሳኔ አሰጣጥ አንቀጽ ፪፻፴፪ የማኅበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች አንቀጽ ፪፻፴፭ የማኅበሩ በሦስተኛ ወገኖች መታወቅ አንቀጽ ፪፻፴፮ ስሇማኅበሩ መዋጮ አንቀጽ ፪፻፴፯ ዴርሻን ስሇማስተሊሇፌ አንቀጽ ፪፻፴፰ የማኅበሩ ሥራ አስኪያጅ አንቀጽ ፪፻፴፱ የማኅበሩ ሥራ አስኪያጅ ሥሌጣንና ተግባር የማኅበሩን ሥራ አስኪያጅ ስሇመሻር አንቀጽ ፪፻፵፩ ማኅበሩ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ስሊሇው አንቀጽ ፪፻፵፪ የማኅበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች አንቀጽ ፪፻፵፫ ሸሪክን ከማኅበሩ ስሇማስወጣት አንቀጽ ፪፻፵፯ የማኅበሩ አነስተኛ አንቀጽ ፪፻፵፰ አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ የአክሲዮን አንቀጽ ፪፻፵፱ ሇአዯራጅነት ብቁ ስሊሇመሆን አንቀጽ ፪፻፶፪ የማኅበሩ መስራቾች አንቀጽ ፪፻፶፫ የአዯራጆች ሌዩ ጥቅም አንቀጽ ፪፻፶፬ ሇማኅበሩ ምስረታ የሚያስፇሌጉ ጠቅሊሊ አንቀጽ ፪፻፶፭ የማኅበሩ መመስረቻ ጽሐፌ ይዘት አንቀጽ ፪፻፶፯ የዓይነት መዋጮ አገማመት አንቀጽ ፪፻፶፰ አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ ማኅበር አንቀጽ ፪፻፶፱ የማኅበሩ መግሇጫ አክሲዮን ሇመግዛት ስሇሚቀርብ ጥያቄ አንቀጽ ፪፻፷፩ የማኅበሩ የምስረታ ኦዱት አንቀጽ ፪፻፷፪ የፇራሚዎች ጉባኤ አንቀጽ ፪፻፷፫ የፇራሚዎች ጉባኤ ሥሌጣንና ተግባር አንቀጽ ፪፻፷፬ የጉባኤውን ውሳኔዎች የሚመሇከቱ ሌዩ አንቀጽ ፪፻፷፮ ሕጋዊ ሁኔታዎች ሳይሟለ የተዯረገ ስሇአክሲዮን፣ የባሇአክሲዮኖች መብትና ግዳታ አንቀጽ ፪፻፷፯ የአክሲዮን አይነት አንቀጽ ፪፻፷፰ አክሲዮኖች የሚወጡበት ዋጋ አንቀጽ ፪፻፷፱ ማኅበሩ በንግዴ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት ስሇሚሰጥ የአክሲዮን ባሇቤትነት አንቀጽ ፪፻፸፪ አክሲዮን የሚወጣባቸው ዘዳዎች አንቀጽ ፪፻፸፫ የአክሲዮን ምስክር ወረቀት ይዘት አንቀጽ ፪፻፸፬ የባሇአክሲዮኖች መዝገብ አንቀጽ ፪፻፸፭ ማኅበሩ የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች አንቀጽ ፪፻፸፮ በአክሲዮኖች ዝውውር ሊይ የሚዯረግ አንቀጽ ፪፻፸፯ አክሲዮኖችን ክፌያ ከመፇጸሙ በፉት አንቀጽ ፪፻፸፰ የአክሲዮኖች መዯብ አንቀጽ ፪፻፸፱ ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች አንቀጽ ፪፻፹ ትርፌ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖች አንቀጽ ፪፻፹፪ የአይነት መዋጮ ገቢ የሚዯረግበትና አንቀጽ ፪፻፹፫ በወረቀት የተሰጠ አክሲዮን ባሕሪ የተጻፇበትን አክሲዮን ስሇማስተሊሇፌ አንቀጽ ፪፻፹፭ በወረቀት የወጣ ስም የተጻፇበት አክሲዮን ባሇቤትነትና ስሇሚተሊሇፌበት ሁኔታ አንቀጽ ፪፻፹፮ በወረቀት የወጣ አክሰሲዮን በተመሇከተ አንቀጽ ፪፻፹፯ በቅን ሌቦና የመያዝ ውጤት አንቀጽ ፪፻፹፱ ቀሪ ዋጋቸው ሊሌተከፇሇ አክሲዮኖች ሇጊዜው የሚሰጥ የምስክር ወረቀት አክሲዮን ገዝቶ የማስወጣት መብት አንቀጽ ፪፻፺፭ የባሇአክሲዮኖች ተጠያቂነት ስሇማኅበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ እና የተቆጣጣሪ ቦርዴ አንቀጽ ፪፻፺፰ ስሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሹመት የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስሇሚገቡት ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስሇሚከፇሌ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊትን ስሇመሻር በማኅበሩ እና ከማኅበሩ ጋር ቅርበት ዲይሬክተሮችን የሚመሇከት ብዴር ወይም ሇማኅበሩ ቅርበት ያሊቸው ሰዎች መዝገብ ፪፻፲፬ በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የተያዙ አክሲዮኖችና የግዳታ ወረቀቶች መዝገብ ስሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት እና ሥራ አስኪየጆች ክፌያ የሚሰጡ መግሇጫዎች አንቀጽ ፫፻፲፭ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ኃሊፉነት - ጠቅሊሊ አንቀጽ ፫፻፲፰ ጥንቃቄ እና ትጋት አንቀጽ ፫፻፳፩ የጥቅም ግጭትን ስሇማሳወቅ አንቀጽ ፫፻፳፪ በሦስተኛ ወገን የሚሰጥ ጥቅም አንቀጽ ፫፻፳፫ ዴምጽ ሊይ ስሇሚዯረግ ገዯብ አንቀጽ ፫፻፳፬ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ስሌጣን አንቀጽ ፫፻፳፭ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሇት ሇማኅበሩ አንቀጽ ፫፻፳፰ ማኅበሩ በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሊይ አንቀጽ ፫፻፳፱ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ከማኅበሩ አንቀጽ ፫፻፴፪ የተቆጣጣሪ ቦርደ ስሌጣንና ተግባር አንቀጽ ፫፻፴፫ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊትን ስሇመተካት አንቀጽ ፫፻፴፬ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ተጠያቂነት አንቀጽ ፫፻፴፭ ይርጋ እና ላልች መቃወሚያዎች አንቀጽ ፫፻፴፮ ተፇጻሚነት ስሊሊቸው ዴንጋጌዎች የማኅበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅና ፀሏፉ አንቀጽ ፫፻፴፯ የማኅበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ አንቀጽ ፫፻፴፰ የማኅበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ ሥሌጣንና አንቀጽ ፫፻፵፩ የማኅበሩ ፀሏፉ ስሌጣንና ተግባራት አንቀጽ ፫፻፵፪ የማኅበሩ ፀሏፉ ተጠያቂነት ስሇኦዱት እና ስሌጣን ባሇው የመንግስት አካሌ አንቀጽ ፫፻፵፫ ኦዱተሮችን ስሇ መሾም አንቀጽ ፫፻፵፬ ስሇ ኦዱተሮች የስራ ዘመን አንቀጽ ፫፻፵፭ በኦዱተርነት ሇመሾም ብቁ የሚያዯርጉ አንቀጽ ፫፻፵፮ ኦዱተርን ስሇመሻር አንቀጽ ፫፻፵፯ የኦዱተሮች የሥራ ዋጋ አንቀጽ ፫፻፵፰ የኦዱተሮች ኃሊፉነት አንቀጽ ፫፻፵፱ ሇጠቅሊሊ ጉባኤው የሚቀርብ ሪፖርት አንቀጽ ፫፻፶፭ ባሇ አክሲዮኖች ባቀረቡት ጥያቄ መሰረት ስሇ ኩባንያው ሁኔታ የሚዯረግ ምርመራ አግባብ ያሇው የመንግስት አካሌ በራሱ አነሳሽነት ስሇሚያዯርገው ምርመራ አንቀጽ ፫፻፶፰ በእናትና በተቀጥሊ ማኅበራት ጉዲዮች ሊይ ምርመራ የሚዯረግበት ማኅበር ስሊሇበት አንቀጽ ፫፻፷፩ ስሇ ባሇአክሲዮኖች የትውስት ስም አንቀጽ ፫፻፷፫ ከባሇአክሲዮንነት የሚመነጩ መብቶች አንቀጽ ፫፻፷፬ አናሳ ባሇአክሲዮኖችን ከጉዲት ስሇመጠበቅ ፪፻፶፰ አንቀጽ ፫፻፷፭ የጉባኤዎች ዓይነት አንቀጽ ፫፻፷፮ የማኅበሩ ጉባኤ ጥሪ አንቀጽ ፫፻፷፯ የጉባኤው አጠራር ሁኔታ አንቀጽ ፫፻፷፰ ምሌዓተ ጉባኤ ባሇመሟሊቱ በዴጋሜ አንቀጽ ፫፻፷፱ ምሌዓተ ጉባኤ ባሇመሟሊቱ በዴጋሚ የሚዯረግ የአስቸኳይ ወይም የሌዩ ጉባኤ አንቀጽ ፫፻፸፫ የባሇአክሲዮኖች ወኪሌ አንቀጽ ፫፻፸፬ ውሳኔ ሇማሳሇፌ መሟሊት ያሇባቸው አንቀጽ ፫፻፸፭ ማኅበሩ መሌሶ የገዛቸው አክሲዮኖች ዴምጽ የመስጠት መብት የማያስገኙ አንቀጽ ፫፻፸፮ የአክሲዮኖች መመዝገቢያ ጊዜ አንቀጽ ፫፻፸፯ የውክሌና ሥሌጣን አንቀጽ ፫፻፸፰ የጉባኤው ተሳታፉዎች መመዝገቢያ ሰነዴ ፪፻፷፯ አንቀጽ ፫፻፸፱ የጉባኤው ሰብሳቢ አንቀጽ ፫፻፹፪ ተጨማሪ መረጃ የማግኘት መብት አንቀጽ ፫፻፹፫ የባሇአክሲዮኖች ዴምጽ የመስጠት መብት አንቀጽ ፫፻፹፬ ዴምጽ የመስጠት ገዯብ አንቀጽ ፫፻፹፮ ዴምጽን በነጻነት የመስጠት መብትን አንቀጽ ፫፻፹፰ የቃሇ ጉባኤ ቅጂዎች ወይም ግሌባጮች አንቀጽ ፫፻፹፱ ጉባኤውን ሇላሊ ጊዜ ስሇማስተሊሇፌ 393 መዯበኛ ጉባኤ የሚዯረግበት ጊዜ አንቀጽ ፫፻፺፭ የጥቅም ግጭት ያሇበት ውሌ የማህበሩን ሀብት አስር በመቶና በሊይ የሚሸፌን አንቀጽ ፫፻፺፰ ምሌዓተ-ጉባኤ እና የዴምጽ ብሌጫ ስሇማኅበሩ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባኤዎች የአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባኤ ሥሌጣን የአንዴን መዯብ ባሇአክሲዮኖች መብቶች የሌዩ ጉባኤው ምሌዓተ ጉባኤና ዴምፅ የዕዲ ሰነድችን ማውጣት ስሇመቻሌ መውጣት የሚችሇው ከፌተኛ የዕዲ ሰነዴ የዕዲ ሰነድችን ያወጣ ማኅበር ግዳታዎች የዕዲ ሰነድችን ባወጣ ማኅበር የሚዯረግ የዕዲ ሰነዴ የምስክር ወረቀት ይዘት አንቀጽ ፬፻፲፭ ስሇዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ ጉባኤ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባኤ አጠራርና አንቀጽ ፬፻፲፰ ባሇዕዲው ማኅበሩ ባቀረባቸው ሃሳቦች ሊይ አንቀጽ ፬፻፳፪ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን ወኪልች አንቀጽ ፬፻፳፫ የወኪልች ስሌጣን አንቀጽ ፬፻፳፬ ባሇዕዲው ማኅበር በከሰረ ጊዜ ወኪልች አንቀጽ ፬፻፳፭ ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፬፻፳፮ ሂሳቦች እና ዓመታዊ ሪፖርት አንቀጽ ፬፻፳፰ የሀብትና ዕዲ ሂሳብ መግሇጫ እና የትርፌና ኪሳራ መግሇጫ ስሇሚዘጋጅበት ሁኔታ አንቀጽ ፬፻፴፩ የእናት ማኅበር ሂሳቦች አንቀጽ ፬፻፴፫ ስሇመጠባበቂያ ገንዘብ አንቀጽ ፬፻፴፬ በህግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ አንቀጽ ፬፻፴፭ አክሲዮንን ከዋጋው በሊይ በማውጣት አንቀጽ ፬፻፴፮ የትርፌ አዯሊዯሌና አከፊፇሌ አንቀጽ ፬፻፴፰ የትርፌ ዴርሻ ክፌያና የባሇአክሲዮኖች አንቀጽ ፬፻፴፱ የተከፇለ የትርፌ ዴርሻዎች እንዱመሇሱ የማኅበሩን ዋና ገንዘብ ስሇማሳዯግና ስሇመቀነስ የማኅበሩን ዋና ገንዘብ ስሇማሳዯግ አንቀጽ ፬፻፵፫ ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ ስሌጣን ስሇመስጠት ፫፻፳፮ አንቀጽ ፬፻፵፬ የማኅበሩን ዋና ገንዘብ የማሳዯግ ውሳኔ አንቀጽ ፬፻፵፭ አዱስ አክሲዮኖችን ከማውጣት በፉት ዋና አንቀጽ ፬፻፵፮ አዱስ አክሲዮኖች ስሇሚወጡበት ሁኔታ አንቀጽ ፬፻፵፰ አክሲዮኖችን የመግዛት ቅዴሚያ መብት አንቀጽ ፬፻፵፱ ያሌተገዙ አክሲዮኖችን የመግዛት መብት ፫፻፴ ቀሪዎችን አክሲዮኖች ስሇማከፊፇሌ በቀዯምትነት መብት ሊይ የሚዯረግ ገዯብ ፫፻፴፩ በአክሲዮን የሚሇወጡ የዕዲ ሰነድችን አክሲዮኖችን ሇመግዛት ሌዩ የቀዯምትነት አንቀጽ ፬፻፶፭ አክሲዮን የመግዛት ጥሪ ስሇማዴረግ አዱስ አክሲዮኖችን ሇመግዛት ስሇመፇረም ፫፻፴፭ አንቀጽ ፬፻፶፰ በዓይነት በሚዯረግ መዋጮ የማኅበሩን የአዱስ አክሲዮኖችን ዋጋ ዕዲን በማቻቻሌ የመጠባበቂያ ገንዘብ በመጨመር ዋና አንቀጽ ፬፻፷፩ የአክሲዮን ዋጋ ጥቂት በጥቂት መሌሶ የማኅበሩን ዋና ገንዘብ ስሇመቀነስ አንቀጽ ፬፻፷፬ በኪሳራ ምክንያት የማኅበሩን ዋና ገንዘብ አንቀጽ ፬፻፷፭ የዋና ገንዘብ አቀናነስ ዘዳዎች አንቀጽ ፬፻፷፯ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አንቀጽ ፬፻፷፰ የማኅበሩ ዋና ገንዘብ በሕግ ከተወሰነው ኪሳራ ሳይኖር የማኅበሩን ዋና ገንዘብ አንቀጽ ፬፻፸፩ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አንቀጽ ፬፻፸፪ የማኅበሩን ዋና ገንዘብ ቅነሳ በቃሇ ጉባኤ ስሇ ማኅበሩ መፌረስ እና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ ፬፻፸፫ ማኅበሩ የሚፇርስባቸዉ ምክንያቶች አንቀጽ ፬፻፸፬ የማኅበሩን መፌረስ ስሇማስታወቅ አንቀጽ ፬፻፸፭ ሑሳብ አጣሪ ስሇመሾምና ስሇመሻር አንቀጽ ፬፻፸፮ የሑሳብ አጣሪዎች ሥራ መሌቀቅ አንቀጽ ፬፻፸፰ የሑሳብ አጣሪዎች የሥራ ዋጋ አንቀጽ ፬፻፸፱ ሑሳብ በሚጣራበት ጊዜ የማኅበሩ ሕጋዊ አንቀጽ ፬፻፹፩ የሑሳብ አጣሪዎች ግዳታና ኃሊፉነት አንቀጽ ፬፻፹፫ ከዕዲ ክፌያ በፉት የንብረት ክፌፌሌ አንቀጽ ፬፻፹፬ ገንዘብ ጠያቂዎችን ስሇመጥራትና ክፌያ አንቀጽ ፬፻፹፭ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት ጥበቃ አንቀጽ ፬፻፹፮ የመጨረሻ የሃብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ፫፻፶፬ አንቀጽ ፬፻፹፯ የሀብት ክፌፌለን ስሇማቆየት አንቀጽ ፬፻፹፰ ያሌተወሰዯን ገንዘብ ስሇማስቀመጥ አንቀጽ ፬፻፹፱ ማኅበሩን ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ አንቀጽ ፬፻፺፩ የማኅበሩን መዝገቦች ጠብቆ ስሇመያዝ ዴረ-ገፅ ሊይ ስሇሚገሇፁ ነገሮች መረጃዎች በዴረ-ገፁ ሊይ ስሇሚቆዩበት ጊዜ ፫፻፷ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማኅበር የባሇ አክሲዮኖች ቁጥር ወዯ አንዴ ዝቅ ሇማኅበሩ ምስረታ የሚያስፇሌጉ ጠቅሊሊ ስሇአክሲዮኖችና የባሇአክሲዮኖች መብትና ግዳታ አንቀጽ ፭፻፫ የአክሲዮኖች ዓይነት የአክሲዮን ምስክር ወረቀት ስሇሚይዛቸው ከማህበሩ ውጪ አክሲዮን ስሇማስተሊሇፌ ፫፻፸፩ አንቀጽ ፭፻፲፩ አክሲዮኖችን በውርስ ስሇማግኘት አንቀጽ ፭፻፲፪ ተፇጻሚነት ስሊሊቸው ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፭፻፲፫ የማኅበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አንቀጽ ፭፻፲፬ ስሇ ማኅበሩ ሥራ አስኪያጅ አንቀጽ ፭፻፲፭ የሥራ አስኪያጁ ስሌጣን አንቀጽ ፭፻፲፮ የስራ አስኪያጁ ተጠያቂነት አንቀጽ ፭፻፲፯ ሥራ አስኪያጅን ስሇመሻር አንቀጽ ፭፻፲፱ የጉባኤ አይነቶች በኤሇክትሮኒክ ዘዳ ስሇሚዯረግ ጉባዔ አንቀጽ ፭፻፳፩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባኤ አንቀጽ ፭፻፳፫ ያሇጉባኤ የሚሰጡ ውሳኔዎች አንቀጽ ፭፻፳፬ የባሇአክሲዮኖች መብት አንቀጽ ፭፻፳፭ የመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባኤ ምሌዓተ ጉባኤና አንቀጽ ፭፻፳፯ ተፇጻሚነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፭፻፳፰ በሕግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ አንቀጽ ፭፻፳፱ ሏሰተኛ የትርፌ ዴርሻ የማኅበሩ መፌረስና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ ፭፻፴፩ የመፌረሻ ምክንያቶች አንቀጽ ፭፻፴፪ የማኅበሩ ዋና ገንዘብ ሶስት አራተኛ አንቀጽ ፭፻፴፫ ተፇጻሚነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማኅበር አንቀጽ ፭፻፴፭ የማኅበሩ ዋና ገንዘብ አንቀጽ ፭፻፴፯ ስሇ ዕጩ ንብረት ጠባቂ አንቀጽ ፭፻፴፰ ከግሇሰብ ነጋዳነት ወዯ ባሇአንዴ አባሌ አንቀጽ ፭፻፴፱ የተከሇከሇ ምሥረታ አንቀጽ ፭፻፵፩ ስሇ ዋና ሥራ አስኪያጅ አንቀጽ ፭፻፵፪ የማኅበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ አንቀጽ ፭፻፵፫ የአባለ ተጠያቂነት አንቀጽ ፭፻፵፬ ሑሳቡን ማጣራት ሳያስፇሌግ ማኅበሩ አንቀጽ ፭፻፵፭ ስሇ ላልች ሕጎች ተፇጻሚነት አንቀጽ ፭፻፵፰ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አንቀጽ ፭፻፵፱ የሸሪኮች ኃሊፉነት የንግዴ ማህበራት መዛመዴ፣ መዋሃዴና መከፊፇሌ አንቀጽ ፭፻፶፩ ሙለ በሙለ በባሇቤትነት የተያዘ ኩባንያ ፬፻፪ አንቀጽ ፭፻፶፪ ቁጥጥር ፡ ትርጓሜ አንቀጽ ፭፻፶፫ ተሳትፍን ስሇ መተመን አንቀጽ ፭፻፶፬ ቁጥጥርን የማስታወቅ ኃሊፉነት አንቀጽ ፭፻፶፭ አንዴ ኩባንያ ከላሊ ኩባንያ ስሇሚኖረው አንቀጽ ፭፻፶፮ የእናት ኩባንያው ሇተቀጥሊ ኩባንያው አመራር ወይምትእዛዝ የመስጠት መብት አንቀጽ ፭፻፶፯ በተቀጥሊ ኩባንያ ዯረጃ ስሇሚኖር መረጃ አንቀጽ ፭፻፶፰ አክሲዮን ገዝቶ የማስወጣት መብት አንቀጽ ፭፻፶፱ የእናት ኩባንያ ባሇአክሲዮኖች መብት አንቀጽ ፭፻፷፪ አክሲዮን ሸጦ የመውጣት መብት አንቀጽ ፭፻፷፫ ስሇቡዴን ጥቅሞች አንቀጽ ፭፻፷፬ አሳሳች የግብይት አሠራር የማኅበራት መዋሃዴ እና መከፊፇሌ አንቀጽ ፭፻፷፭ የማኅበራት መዋሀዴ አንቀጽ ፭፻፷፮ የማኅበራት መከፇሌ አንቀጽ ፭፻፷፯ የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ አንቀጽ ፭፻፷፷ የውህዯት ወይም መከፇሌ ሪፖርት አንቀጽ ፭፻፷፱ የውህዯት ወይም የመከፇሌ ግምገማ አንቀጽ ፭፻፸፩ የውህዯት ወይም መከፇሌ ውሳኔ አንቀጽ ፭፻፸፪ ዕቅደን ስሇማሳወቅ አንቀጽ ፭፻፸፫ ውህዯቱ ወይም መከፇለ የሚፀናበት ጊዜ አንቀጽ ፭፻፸፬ የውህዯት እና የመከፇሌ ውጤት አንቀጽ ፭፻፸፭ በውህዯት ወይም በመከፇሌ ጊዜ የአባሊት አንቀጽ ፭፻፸፮ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አንቀጽ ፭፻፸፯ የግዳታ ሰነዴ የያዙ ሰዎች መብት በውጭ ሀገር ስሇተቋቋመ ወይም በውጭ ሀገር የውጭ አገር የንግዴ ማኅበር ቅርንጫፌ አንቀጽ ፭፻፸፰ የቅርንጫፌ፡ ትርጓሜ እና አቋም አንቀጽ ፭፻፹፩ ስሇቅርንጫፌ ሥራ አመራር አንቀጽ ፭፻፹፪ የቅርንጫፌ ሥራ አስኪያጅ ግዳታዎች አንቀጽ ፭፻፹፫ ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ አንቀጽ ፭፻፹፬ በውጭ ሀገር ተቋቁሞ ዋና መስሪያ ቤቱ አንቀጽ ፭፻፹፮ በዚህ ሕግ ከታወቀው የተሇየ ቅርጽ አንቀጽ ፭፻፹፯ የውጭ ሀገር ጥቅሞችን በውስጡ ስሇያዘ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር፣ መሌሶ የማዯራጀት እና የመክሠር ሕግ አንቀጽ ፭፻፹፰ የሥነ ሥርዓቶቹ ዓሊማ አንቀጽ ፭፻፹፱ የሥነ ሥርዓቶቹ የተፇጻሚነት ወሰን ስሇክፌያዎች ማቋረጥ እና ስሇቅዴመ-ኪሳራ አንቀጽ ፭፻፺፪ የቅዴመ-ኪሳራ የክፌያ ጥያቄዎች አንቀጽ ፭፻፺፫ በሂዯት ሊይ ያለ ውልች መቀጠሌ አንቀጽ ፭፻፺፭ የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን የንግዴ ኪራይ ስሇገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅሞችና መብቶች አንቀጽ ፭፻፺፯ የገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅሞች ጥበቃ አንቀጽ ፭፻፺፰ የገንዘብ ጠያቂዎች ተሳትፍ ሥነ ሥርዓቶችን የመክፇት እና ተያያዥ ዕዲን መክፇሌ ካሇመቻሌ ጋር ግንኙነት ሀገር ፌርድች ዕውቅና ስሇ መስጠት ሥነ ሥርዓቶችን የማከናወን ኃሊፉነት ያሇባቸው ሰዎች የመክሠር ሥነ ሥርዓት ፌርዴ ቤት ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ትዕዛዞች መሌሶ የማዯራጀት እና የመክሰር ባሇሞያዎች ፬፻፸፩ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት አንቀጽ ፮፻፲፭ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተዯርገው ሉሾሙ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ አንቀጽ ፮፻፲፰ የሥነ ሥርዓቱ የቆይታ ጊዜ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ አንቀጽ ፮፻፳፩ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ አንቀጽ ፮፻፳፪ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ አንቀጽ ፮፻፳፬ በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ስሇመሆኑ አንቀጽ ፮፻፳፭ በተናጠሌ ስሇሚቀርቡ ክሶች መቋረጥ አንቀጽ ፮፻፳፮ በመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውስጥ የሚከሰቱ አንቀጽ ፮፻፳፯ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ስሇ አንቀጽ ፮፻፳፰ አዱስ ሇቀረበ ገንዘብ ስሇሚዯረግ ጥበቃ አንቀጽ ፮፻፳፱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ በፌርዴ አንቀጽ ፮፻፴፩ በሦስተኛ ወገኖች የሚቀርብ ተቃውሞ አንቀጽ ፮፻፴፪ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ስሇ አንቀጽ ፮፻፴፫ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ አንቀጽ ፮፻፴፬ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ወዯ መሌሶ ማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት አንቀጽ ፮፻፴፮ የባሇዕዲው ግዳታዎች አንቀጽ ፮፻፴፯ መቅረብ ስሊሇባቸው ሰነድች ሇመክፇት የተሰጠ ፌርዴን ስሇ መቃወም አንቀጽ ፮፻፵፩ ይግባኝ የማይቀርብባቸው ፌርድች አንቀጽ ፮፻፵፪ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ ስሇ መሾም አንቀጽ ፮፻፵፫ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉውን በላሊ ስሇ አንቀጽ ፮፻፵፬ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሥሌጣን እና አንቀጽ ፮፻፵፭ ተቆጣጣሪዎችን ስሇ መሾም አንቀጽ ፮፻፵፮ የተቆጣጣሪዎች ኃሊፉነት አንቀጽ ፮፻፵፰ የፌርዴ ማስታወቂያ አንቀጽ ፮፻፵፱ ሇገንዘብ ጠያቂዎች ስሇሚሰጥ ማሳወቂያ በመጠባበቂያ ጊዜ ወቅት ስሇ ባሇዕዲው በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ስሇ መቆየት ክፌያ ሇማስፇጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ ክርክሮች በአጠቃሊይ ስሇ መቋረጣቸው አንቀጽ ፮፻፶፭ ክፌያ ሇማስፇጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ በሂዯት ሊይ ስሊለ ሥነ ሥርዓቶች አንቀጽ ፮፻፶፰ የሻጩ ዕቃውን ይዞ የመቆየት መብት አንቀጽ ፮፻፷፩ ከሀብቱ ውጭ የሆኑ ዕቃዎች የቅዴመ-ኪሳራ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ ማቅረብ እና አንቀጽ ፮፻፷፫ የቅመ-ኪሳራ ክፌያ ጥያቄዎችን ከማቅረብ የክፌያ ጥያቄዎች ሊይ የሚሰጥ ፌርዴ በፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ዘንዴ አንቀጽ ፮፻፷፯ ገቢ መዯረጉን ማረጋገጫ ማሳወቂያ አንቀጽ ፮፻፷፰ የንብረት ዋስትናቸው ወይም ቅዴሚያ የቅዴመ-ኪሳራ የክፌያ ጥያቄዎቻቸውን ዋስትና ያሊቸው የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ ክፌያዎች ከመቋረጣቸው አስቀዴሞ የተፇጸሙ አጠራጣሪ ዴርጊቶች እና ግብይቶች አንቀጽ ፮፻፸፩ የግዴ ፇራሽ ስሇመሆን አንቀጽ ፮፻፸፪ በምርጫ ስሇ መሰረዝ አንቀጽ ፮፻፸፫ ፇራሽ የማዴረግ ክርክር ስሇማቅረብ አንቀጽ ፮፻፸፬ ከፇራሽነት ውጭ የተዯረጉ ዴርጊቶች እና አንቀጽ ፮፻፸፯ ፇራሽ መሆን የሚያስከትሊቸው ውጤቶች ፭፻፴፯ አንቀጽ ፮፻፸፰ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ ስሇ ማዘጋጀት አንቀጽ ፮፻፸፱ አዱስ የቀረበ ገንዘብ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ማጽዯቅ አንቀጽ ፮፻፹፩ በገንዘብ ጠያቂዎች ምዴቦች ስብሰባዎች እና በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ሊይ የሚኖር የመምረጥ መብትን ስሇ አንቀጽ ፮፻፹፪ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች አንቀጽ ፮፻፹፫ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ ሊይ ዴምጽ ስሇ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ስሇ መጽዯቁ አንቀጽ ፮፻፹፭ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በፌርዴ ቤት አንቀጽ ፮፻፹፮ ስሇ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ መሻሻሌ አንቀጽ ፮፻፹፯ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ አፇጻጸም አንቀጽ ፮፻፹፰ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ስሇሚቋረጥበት በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇን ዴርጅት አንቀጽ ፮፻፹፱ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሦስተኛ ወገን እንዱረከበው ስሇሚቀርብ ዕቅዴ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሇመረከብ እንዱሸጥ በፌርዴ ቤት ስሇ መጽዯቁ አንቀጽ ፮፻፺፭ በግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቶች መቀየር እና የመሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን ወዯ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ስሇ መቀየር አንቀጽ ፮፻፺፰ የተሸነፈ ተጫራቾች ተቃውሞ የዲይሬክተሮች እና ሥራ አስኪያጆች ግዳታዎች የሥራ አስኪያጆች እና ዲይሬክተሮች ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉውን ስሇ መሾም ስሇ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት የሚሰጥ ፌርዴ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ስሇ መክፇት ሇገንዘብ ጠያቂዎች የሚሰጥ ማሳወቂያ የንግዴ ሥራው ከተቋረጠ በኋሊ ስሇ ከሞት በኋሊ የመክሠር ሥነ ሥርዓት አንቀጽ ፯፻፲፩ የመክሠር ሥን ሥርዓት በሚከፌተው ወይም መከፇቱን ውዴቅ በሚያዯርገው የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት መቃወሚያ ወይም ይግባኝ ሉቀርብበት መክሰርን ሇማስታወቅ የተሰጠውን ፌርዴ የመክሠርን ሥራ የሚያስፇጽሙ ሰዎች እና አካሊት አንቀጽ ፯፻፲፭ ስሇ ፌርዴ ቤት ሥሌጣን አንቀጽ ፯፻፲፯ ስሇ የተቆጣጣሪ ዲኛው ሥሌጣን አንቀጽ ፯፻፲፰ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስሇ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስሇ አንቀጽ ፯፻፳፪ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ስሇ ማቋቋም አንቀጽ ፯፻፳፫ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ መብቶች እና አንቀጽ ፯፻፳፬ በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ ስሇ የባሇዕዲውን ሀብት ስሇ መረከብ እና ስሇ ማስተዲዯር አንቀጽ ፯፻፳፭ የመብቶች መገፇፌ የተፇጻሚነት ወሰን አንቀጽ ፯፻፳፮ የባሇዕዲውን መዝገቦች ስሇ ማስረከብ እና አንቀጽ ፯፻፳፯ የባሇዕዲውን መብቶች ስሇ መጠበቅ አንቀጽ ፯፻፳፰ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው የሚዯረግ መግሇጫ የከሰረውን ሰው ንብረት ስሇ ማሸግ አንቀጽ ፯፻፳፱ የከሰረው ሰው ንብረት አንቀጽ ፯፻፴፩ ሉታሸግባቸው የማይችለ ዕቃዎች አንቀጽ ፯፻፴፪ ከእሽግ ውስጥ ስሇሚወጡ ዕቃዎች አንቀጽ ፯፻፴፫ ሇከሰረው ሰው ስሇ ተሊከው ዯብዲቤ አንቀጽ ፯፻፴፬ እሽግን ስሇ ማንሳት አንቀጽ ፯፻፴፮ የሑሳቡን ሚዛን ስሇ ማሰናዲትና ስሇ አንቀጽ ፯፻፴፯ የባሇዕዲውን ንብረቶች በንብረት ዝርዝር አንቀጽ ፯፻፴፰ ስሇ ታክስ እና ቀረጥ አንቀጽ ፯፻፴፱ ከሞት በኋሊ ሇተገሇጸ መክሠር የንብረት አንቀጽ ፯፻፵፩ የባሇዕዲውን ንብረቶች ሇንብረት ጠባቂው የባሇዕዲውን ንብረት ስሇ ማስተዲዯር አንቀጽ ፯፻፵፪ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጠቅሊሊ አንቀጽ ፯፻፵፫ አክሲዮኖች እና ቃሌ የተገቡ ገንዘቦች አንቀጽ ፯፻፵፬ የከሠረውን ሰው የንግዴ ሥራ ስሇ አንቀጽ ፯፻፵፭ አዱስ ስሇቀረበ ገንዘብ አንቀጽ ፯፻፵፮ ዴርዴር እና በስምምነት መቋጨት በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ አንቀጽ ፯፻፵፰ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሇመረከብ እንዱሸጥ ፌርዴ ቤቱ ስሇ ማጽዯቁ የከሰረውን ሰው ላልች ንብረቶች ስሇ የሚሆኑ ታክሶችን እና ቀረጦችን ስሇ መክሠርን የሚያሳውቅ ፌርዴ የሚያስከትሊቸው አንቀጽ ፯፻፶፭ የባሇዕዲው ግዳታዎች የከሠረውን ሰው እንቅስቃሴ ስሇመገዯብ አንቀጽ ፯፻፶፰ ሇከሠረው ሰው እና ሇቤተሰቡ ስሇሚዯረግ ስሇከሠረው ሰው ባሌ ወይም ሚስት የመክሰስ ወይም የመከሰስ መብትን ስሇ በገንዘብ ጠያቂው ሊይ ያለት ውጤቶች አንቀጽ ፯፻፷፩ በተናጠሌ ክፌያ ሇማስፇጸም የሚዯረጉ ክርክሮች በጠቅሊሊ ስሇ መቋረጣቸው አንቀጽ ፯፻፷፪ የተንቀሳቃሽ ንበረት ማስያዣዎች ስሇ አንቀጽ ፯፻፷፫ የወሇዴ ሑሳብ ስሇ መቋረጡ አንቀጽ ፯፻፷፭ ሇአከራዩ ቅዴሚያ የሚሰጥ ስሇ መሆኑ የመክሠር ፌርደ ከመሰጠቱ አስዴሞ ስሇ ተሠሩ አንቀጽ ፯፻፷፮ ሥራዎቹ ፇራሽ ስሇመሆናቸው የቅዴመ-ኪሳራ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ ማቅረብ እና ባንዴነት እና በነጠሊ ተጠያቂ የሆኑ አካሊት ሊይ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ መመርመር አንቀጽ ፯፻፸፩ የቅዴመ-ኪሳራ የክፌያ ጥያቄን መቀበሌን ስሇ ማቋረጥ እና መቃወሚያን ስሇ በተወሰነው ጊዜ ውስጥ ስሊሊቀረቡ ገንዘብ አንቀጽ ፯፻፸፫ መብታቸው በኋሊ ስሇታወቀሊቸው ገንዘብ አንቀጽ ፯፻፸፬ ባንዴነት እና በነጠሊ ዋስትና ያሊቸው ንብረት ማጣራት እና የክፌያ ጥያቄዎችን መክፇሌ አንቀጽ ፯፻፸፭ የከሠረውን ሰው ንብረት ስሇ ማጣራት አንቀጽ ፯፻፸፮ ስሇ ንብረቱ ማጣራት አንቀጽ ፯፻፸፯ የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ስሇ መሸጥ አንቀጽ ፯፻፸፰ የባሇዕዲው የንግዴ ሥራ ሀብቶች ስሇ አንቀጽ ፯፻፸፱ የከሰረውን ሰው ንብረቶች በማንኛውም አንቀጽ ፯፻፹፩ ዕዲ ያሇባቸውን ንብረቶች ስሇ መሸጥ እና አንቀጽ ፯፻፹፪ ዕዲ የላሇባቸውን ንብረቶች ስሇ መሸጥ እና ከሽያጩ የተገኘውን ገንዘብ ስሇ አንቀጽ ፯፻፹፬ ዋስትና ሊሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ከፉሌ አንቀጽ ፯፻፹፮ የክፌያ ቅዯም ተከተሌ አንቀጽ ፯፻፹፯ ከዯረጃ ዝቅ ብል የመከፇሌ ስምምነት አንቀጽ ፯፻፹፰ ሇሥነ ሥርዓቱ ስሇሚወጡ ወጪዎች አንቀጽ ፯፻፹፱ ክፌያዎች ስሇሚከፊፇለባቸው መርሆች የክፌያ ጥያቄዎች ስሇሚዯረግ ተቀማጭ አንቀጽ ፯፻፺፩ ክፌፌሌን በተመሇከተ የቀረበ ሃሳብ አንቀጽ ፯፻፺፪ ክፌያ ስሇሚፇጸምበት መንገዴ የመክሠር ሥነ ሥርዓትን ስሇመዝጋት የመክሠር ሥነ ሥርዓት ስሇሚዘጋባቸው አንቀጽ ፯፻፺፭ የሚበቃ ንብረት ባሇመኖሩ መዝጋት አንቀጽ ፯፻፺፰ በንግዴ መዝገብ ስሇ መመዝገብ የከሠረው ሰው ከዕዲ ነጻ ስሇ መዯረጉ ሇገንዘብ ጠያቂዎች ስሇ ማሳወቅ እና ስሇ ከዕዲ ነጻ እንዱዯረግ ስሇሚያዙ ወይም ስሇ ፌትሏ ብሔር ኃሊፉነቶች፣ እግድች፣ ስሇ ሥራ አስኪያጆች እና ሦስተኛ ወገኖች የፌትሏ አንቀጽ ፰፻፭ ስሇ ባሇአክሲዮኖች ኃሊፉነት ከመክሠር ስሇሚመነጩ የወንጀሌ ቅጣቶች እና አንቀጽ ፰፻፰ በተንኮሌ ስሇ መክሠር አንቀጽ ፰፻፲፩ ጥቅም ስሇ መስጠት አንቀጽ ፰፻፲፪ ዝምዴና ባሊቸው ሰዎች ስሇሚፇጸሙ ኃሊፉ ወይም በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አንቀጽ ፰፻፲፬ ወንጀልችን ሇፌርዴ ስሇማቅረብ አንቀጽ ፰፻፲፭ በግሌ ስሇ መክሠር ሇአነስተኛ እና መካከሇኛ ኢንተርፕራይዞች ስሇሚዯረግ አንቀጽ ፰፻፲፮ የተፇጻሚነት ወሰን አንቀጽ ፰፻፲፯ ሥነ ሥርዓት ስሇ መክፇት አንቀጽ ፰፻፲፰ ሰነድችን ስሇ ማስገባት አንቀጽ ፰፻፲፱ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ አንቀጽ ፰፻፳ የቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የቆይታ አንቀጽ ፰፻፳፩ የቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መዘጋት ፮፻፸፬ አንቀጽ ፰፻፳፪ ከዕዲዎች ነጻ ስሇ መሆን አንቀጽ ፰፻፳፫ በሕግ የሰውነት መብት ስሇተሰጣቸው አንቀጽ ፰፻፳፬ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መሌሶ	<doc id="3484e4562361701b" title="የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የንግድ ሕግ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=cfd81313f4d4072ed9f2ece92d525f627eaf67af" char_count="292788" purity="0.97"> የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የንግድ ሕግ አዋጅ የፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ልዩ ዕትም በአዋጅ ቁ ፩ሺ፪፻፵፫/፪ሺ፲፫ የወጣ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ አዲስ አበባ ሚያዝያ ፬ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፫/፪ሺ፲፫ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የኢኮኖሚ እድገትን እና የሕዝብ ተጠቃሚነትን ሇማረጋገጥ ሇንግድ ሥራ ጽኑ የሕግ መሠረት መጣሌ የግድ ይሊሌ፡፡ በ፲፱፻፶፪ ዓ.ም የወጣው የኢትዮጵያ የንግድ ሕግ ሇዚህ ዓሊማ ከግብ መድረስ አስፈሊጊውን መዯሊድሌ የሚያኖር ነበር፡፡ ከዘመኑ የኢትዮጵያ የዕድገት ዯረጃ አኳያ ሲታይ ከጊዜው እጅግ የቀዯመ ነበር ማሇትም ይቻሊሌ፡፡ ሆኖም ሕጉ ከወጣበት ጊዜ አንስቶ ባሇፉት ስሌሳ ዓመታት ብዙ ነገሮች ተሇውጠዋሌ፡፡ ንግድ እና የመዋዕሇንዋይ ፍሰት እጅግ ከመጨመራቸውም በሊይ እያዯር ድንበር ዘሇሌ ባህሪ እየተሊበሱ መጥተዋሌ፡፡ እነዚህ ክስተቶች በተሇይ ኢትዮጵያ ገበያ መር ሥርዓት መከተሌ ከጀመረችበት ጊዜ ጀምሮ ሕጉ በተግባር እንዲፈተሸ ዕድሌ ፈጥረዋሌ፡፡ በመሆኑም ሕጉ ውስጥ አንዳንድ ክፍተቶች እና ጉድሇቶች ታይተዋሌ፡፡ ሇአፈጻጸም የማይመቹ እና ሇተሇያዩ ትርጉሞች የተጋሇጡ ብዙ ድንጋጌዎች እንዳለበትም ግሌጽ ሆኗሌ፡፡ በአጭሩ ሇመጪዎቹ አስርት ዓመታት የንግድ እንቅስቃሴን ሇመምራትና ሇመግዛት ቀርቶ ዛሬ ኢትዮጵያ ሇዯረሰችበት የኢኮኖሚ እንቅስቀሴ ዯረጃም ቢሆን ሕጉ የተሟሊ እና በቂ ስሇዚህ የነጋዴዎችን፣ የባሇሀብቶችን እና በሕጉ ጥቅማቸው በቀጥታ የሚነካ ባሇድርሻ አካሊት መብቶችን በሚዛናዊ ሁኔታ ሇማስተናገድ፤ የኢትዮጵያን ዓሇም አቀፍ ተወዳዳሪነት በማረጋገጥ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴን ሇማስፋፋት ብልም የዜጎችን የኑሮ ዯረጃ ሇማሳዯግ የንግድ ሕጉን ዘመናዊ ማድረግ የግድ አስፈሊጊ ሆኖ ተገኝቷሌ፡፡ ሪፐብሉክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭ ንዐስ አንቀጽ (፬) ይህ ሕግ “የኢትዮጵያ የንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፫/፪ሺ፲፫” ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ፡፡ ፪. የተሻሩ እና ተፈፃሚነት የላሊቸው ሕጎችና አሰራሮች ፩/ በአዋጅ ቁጥር ፩፻፷፮/፲፱፻፶፪ የወጣው የንግድ ሕግ መጽሐፍ አንድ፣ ሁሇት እና አምስት ይህ አዋጅ ከጸናበት ቀን ጀምሮ ተሽረዋሌ፡፡ ፪/ ከዚህ ሕግ ጋር የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ፣ ዯንብ፣ መመሪያ ወይም ሌማዳዊ አሰራር በዚህ ሕግ በተመሇከቱ ጉዳዮች ሊይ ተፈጻሚነት የሇውም፡፡ ፩/ ይህ ሕግ ከመጽናቱ በፊት በፍርድ ቤት ወይም በመታየት ሊይ ያሇ ጉዳይ በቀድሞው ሕግ ፪/ ይህ ሕግ ከመጽናቱ በፊት በዚህ ሕግ አንቀፅ ፪ መሠረት በተሻሩ ሕጎች መሠረት የተሰጠ ውሳኔ ፫/ ግሌጽ የሆነ ተቃራኒ ድንጋጌ በላሊ ሕግ ከላሇ በስተቀር የንግድ ሕግ አዋጅ ቁጥር ፩፻፷፮/፲፱፻፶፪ መጽሐፍ ሦስት እና አራት የፋይናንስ አገሌግልቶች የሚያስፈሌጉ ዯንቦችን ሉያወጣ ይችሊሌ፡፡ የንግድና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ይህን አዋጅ እና በዚህ ሕግ አንቀፅ ፬ መሠረት የሚወጡ ዯንቦችን ሇማስፈፀም መመሪያ ሉያወጣ ይቸሊሌ፡፡ ይህንን ሕግ ሇማሻሻሌ የሚቀርብ ማንኛውም የማሻሻያ ሀሳብ ከሚመሇከታቸው አካሊት ጋር ተገቢው ምክክር ተዯርጎበት ለሚኒስትሮች ምክር ቤት የሚሊከው በፌዯራሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ሕግ በኩሌ ይሆናሌ፡፡ ይህ ሕግ በፌዯራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሚያዚያ ፬ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ስሇ ነጋዳዎች፣ የንግዴ ሥራዎችና ስሇ ንግዴ መዯብሮች በነጋዳዎች ሊይ ስሇሚፇጸሙ ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች የንግዴ ሥራ በሚሠሩ ሰዎች ሊይ ስሇሚፇጸም ሕግ አንቀጽ ፩. ስሇ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚነት በዚህ ሕግ በተሇየ ሁኔታ እስካሌተዯነገገ ዴረስ የንግዴ ሥራ በሚሠሩ ሰዎችና በንግዴ ማህበሮች ሊይ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፪. ስሇ ባሕር ሕግ ተፇጻሚነት የንግዴ ሥራቸው ከባሕር ንግዴ ሥራ ጋር የተያያዘ በሆኑ ሰዎች ወይም የንግዴ ማህበሮች ሊይ አግባብነት ያሊቸው የባሕር ሕግ ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፫. ስሇ ግሇሰብ ነጋዳዎች እና የንግዴ ማህበሮች በተፇጥሮ ሰዎች ሊይ ብቻ ተፇጻሚ የሚሆኑት ነጋዳዎች ሊይ ተፇጻሚ የሆኑት የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች በንግዴ ማህበራት ሊይም ተፇጻሚ አንቀጽ ፬. ይህ ሕግ የማይፇጸምባቸው ተቋማት ፩/ በሕግ የተቋቋሙ ሕጋዊ ሰውነት ያሊቸው የአስተዲዯር አካሊት፣ የሃይማኖት ዴርጅቶች፣ የሲቪሌ ማህበረሰብ ዴርጅቶች እና የህብረት ሥራ ማህበራት በዚህ ሕግ በአንቀጽ (፭) የተመሇከተውን ሥራ ቢሠሩም አንኳን ግሌጽ የሆነ ተቃራኒ ሕግ የሕግ ዴንጋጌ እስከላሇ ዴረስ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ አይሆኑባቸውም፡፡ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም በሕግ የተቋቋሙ ሕጋዊ ሰውነት ያሊቸው የአስተዲዯር አካሊት፣ የሃይማኖት ዴርጅቶች፣ የሲቪሌ ማህበረሰብ ዴርጅቶች እና የህብረት ሥራ ማህበራት በዚህ ሕግ መሠረት በተቋቋመ የንግዴ ማህበር ውስጥ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም አግባብነት ያሊቸው ሌዩ ሕጎች እንዯተጠበቁ ሆኖ ይህ ሕግ በመንግሥት የሌማት ዴርጅቶች ሊይ አንቀጽ ፭. ነጋዳዎች የሚባለ ሰዎች የሞያ ሥራቸው አዴርገው ጥቅም ሇማግኘት ሲለ ከዚህ ቀጥል የተዘረዘሩትን ሥራዎች ወይም ላልች ተመሳሳይ ሥራዎችን የሚሠሩ ሰዎች ፩/ የሚንቀሳቀሱ ወይም የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ገዝተው ባለበት ሁኔታ ወይም ቀያይረው ወይም አሻሽሇው መሌሰው በጅምሊ ወይም በችርቻሮ፣ በሀገር ውስጥ ወይም እንዯአግባብነቱ ፪/ ተንቀሳቃሽ ወይም የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ፫/ በሕግ ሇንግዴ ዓሊማ እንዱውሌ በተሰጠ መሬት ሊይ ባሇመብት በመሆን የእርሻና የዯን ሌማት ፬/ በሕግ የገጠር መሬት ሇመጠቀም ባሇመብት ከሆኑ ሰዎች ውጪ ያለ ላልች ሰዎች አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ እንስሳትን የማርባት ሥራ እና ከእንስሳት የሚገኙ ምርቶችን የማምረት ፭/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ ዓሣ የሚያጠምደ ፮/ በፌትሏ ብሔር ሕጉም ሆነ በላልች አግባብነት ፯/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ መንገዴ የማዕዴን፣ የነዲጅ ዘይት ወይንም የጋዝ ፌሇጋ ሥራ የሚሰሩ፣ የሚቆፌሩ ወይም የሚያወጡና ሇእነዚሁ ዯጋፉ አገሌግልቶች ፰/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ አኳኋን ሇህንፃ፣ ሇመንገዴም ሆነ ሇላልች ዓይነት ግንባታ ሥራዎች አገሌግልት የሚውሌ የዴንጋይ ማውጣት እና መፌሇጥ ሥራዎችን ፱/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ መንገዴ የጨው ማዕዴንን የሚያወጡ፤ ፲/ የምግብ ዕቃዎችን፣ በተፇጥሮ የሚገኙም ሆነ ዕቃዎችን ጨምሮ ከማንኛውን ዓይነት ግዙፌነት ካሊቸው ተንቀሳቃሽ ነገሮች ላልች ዓይነቶች ግዙፌነት ያሊቸው ተንቀሳቃሽ ዕቃዎችን የዕዯ- ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው በሊይ አዴርገው ፲፩/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ አኳኋን ቤትን፣ ህንፃን፣ መንገዴንና ማንኛውንም ላሊ ዓይነት የግንባታ ሥራና የግንባታ ሥራዎች ፲፪/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ አኳኋን በላሊ ሰው የማይንቀሳቀስ ንብረት ሊይ የመዯሌዯሌ፣ የመዯቅዯቅ፣ የውሃ መውረጃ ቦዮች ፲፫/ ሰዎችን፣ እቃዎችን፣ እንዯ ፖስታ ባለ የተያዙ መሌዕክቶችን ጨምሮ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው የማጓጓዝ፣ ዕቃዎችን የማሸግና ከዚሁ ጋር የተያያዙ ፲፬/ ውሃን በተሇያየ መንገዴ የማቆር እና የማሰራጨት ፲፭/ ዯረቅና ፌሳሽን ጨምሮ ማንኛውንም ቆሻሻ የማጓጓዝ፣ የማስወገዴ ወይም መሌሰው ሇጥቅም እንዱውለ የማዴረግ ሥራዎችን የዕዯ ጥበብ የሚያመነጩ፣ የሚያሰራጩ፣ የሚያከፊፌለ እና ፲፯/ የዕዯ-ጥበብ ባሇሙያ ከሚሰራው መጠን በሊይ በሆነ መንገዴ ተንቀሳቃሽ እና የማይንቀሳቀሱ ነገሮችን የመጠገን፣ የማጠብ እና የማፅዲት ሥራዎችን ፲፰/ በወረቀት የሚታተሙ ማንኛውንም ዓይነት የህትመት ሥራዎችን ማተሚያ ቤት በማቋቋም ማተም፤ በማንኛውም መንገዴ የዴምፅም ሆነ ተንቀሳቃሽ ምስሌን ጨምሮ የምስሌ ቀረፃ ሥራ ፲፱/ በወረቀት ህትመት፣ በፍቶግራፌ፣ በዴምፅ (ኦዱዮ) ወይንም የዴምፅ እና የምስሌ (ኦዱዮቪዥዋሌ) ቀረፃ አማካኝነት ወይም በቴላቪዥን፣ በራዱዮ፣ በኢንተርኔት ወይም ማንኛውንም ዓይነት ሥራን ወዯ ህዝብ ማቅረቢያ መንገዴ በመጠቀም ሥራን ፳/ ሇህዝብ የመዝናኛ ትርዕይት አዘጋጅተው የሚያቀርቡ እና የመጫወቻ እና የመዝናኛ ስፌራዎችን ሇህዝብ አገሌግልት የሚከፌቱ፤ ፳፩/ የንግዴ ትርኢቶችን ወይም ከእነዚሁ ጋር ተመሳሳይነት ያሊቸውን ሥራዎች የሚሰሩ፤ ፳፪/ የራዱዮ ወይም የቴላቪዥን ጣቢያ አቋቁመው ፳፫/ መረጃ ወይም ዜና እና ማንኛውንም ዓይነት ወሬ ፳፬/ ሽቦም ሆነ ሽቦ-አሌባ በሆነ መንገዴ እንዱሁም የሳተሊይት እና የኢንተርኔት ቴክኖልጂበመጠቀም ሰዎችን የማገናኘት (ኮሙኒኬሽን) ሥራዎችን የማስተናገዴ፣ የማቀናበር፣ የማቅረብ ወይም ከእነዚሁ መረጃዎች ዯምበኞቻቸው በኢንተርኔት እንዱያገኙ ቦታና ኮምፒዩተር የሚያቀርቡ፤ ፳፮/ የንግዴ ባንክ፣ የኢንቨስትመንት ባንክ፣ የመዴን፣ የሚመዯቡትን እና ከእነዚሁ ጋር ተያያዥነት ያሊቸውንና ሇእነዚሁ ዴጋፌ የመስጠት ሥራ ፳፯/ የመኝታ ወይም የመስተንግድ አገሌግልት የመስጠት፣ የምግብ ቤት፣ ምግብ አብስል የማቅረብ፣ የቡና ቤት፣ የመጠጥ ቤት፣ የምሽት መዝናኛ (ክሇብ) ወይም ተመሳሳይ ሥራዎችን ፳፰/ ስሇላልች በመሆን ስብሰባዎችን፣ ዴግሶችን፣ የሚያስውቡ፤፳፱/ የጉዞ ወኪሌነት ሥራ የሚሰሩ፣ ማስተካከሌ፣ ማንኛውንም ዓይነት ስፖርትንና የጤንነት መጠበቂያ አገሌግልቶችን የሚሰጡ፤ ፴፩/ ሳይንሳዊ፣ ቴክኒካዊ ወይም ሙያዊ እውቀቶችን በመጠቀም አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ በሆነ የእውቀት አገሌግልቶችን የሚሰጡ፤ ፴፪/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ በመዯራጀት የሰዎችንም ሆነ የእንስሳትን የጤና ምርመራ እና የሚያስችለ የምክር፣ ክትትሌ እና የእንክብካቤ ፴፫/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ የትምህርት አገሌግልት የመስጠት፣ እውቀት የማስተሊሇፌ እና ማሰራጨት ሥራዎችን የሚሠሩ፤ ፴፬/ የንግዴ ወኪሌ፣ የኮሚሽን ወኪሌ፣ የንግዴ ዯሊሊ፣ ማንኛውንም ዓይነት የሰዎችን የአገናኝነት ሥራ ፴፭/ አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ የንብረትም ሆነ የግሌ ዯህንነትን የመጠበቅ አገሌግልት የሚሰጡ፤ ፴፮/ ሰነዴ ማዘጋጀትን፣ ማባዛትን ጨምሮ ማንኛውንም ዓይነት የቢሮ ሥራን የሚዯግፈ አገሌግልቶችን አነስተኛ ከሆነው መጠን በሊይ የሚሰጡ፤ ፴፯/ የቀብር ሥራና እና ተያያዥነት ያሊቸውን አንቀጽ ፮∙ በአነስተኛ መጠን ስሇሚሠሩ ሰዎች ፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭ በንዐስ አንቀጽ (፬)፤(፭)፤ (፴፩)፤(፴፪)፤(፴፫)፤(፴፭) እና (፴፮) የተመሇከቱትን ተግባራት በአነስተኛ መጠን የሚሠሩ ሰዎች ፪/ አንዴ ሰው በአነስተኛ መጠን ሰራ የሚባሇው ሠራተኞች ወይም ሥራ ተሇማማጅ ሠራተኞች በሊይ ሳይኖረው የሚሠራ እና ሥራውን ሇማካሄዴ ያካበተውን ሌምዴ ወይም በትምህርት ያገኘውን ዕውቀት ወይም ዯግሞ ሁሇቱንም በመጠቀም ፫/ በአነስተኛ መጠን ሥራን ስሇሚያከናውኑ ሰዎች አንቀጽ ፯ ∙የዕዯ ጥበብ ባሇሙያዎች ፩/ ነጋዳዎችን የሚመሇከቱ የዚህ ሕግ ማናቸውም ዴንጋጌዎች በዕዯጥበብ ባሇሙያዎች ሊይ ተፇጻሚ ፪/ የዕዯጥበብ ባሇሙያዎች ማሇት የእጅ ጥበብ አባሊት እየተዯገፈ ከሦስት ተቀጣሪ ሠራተኞች ወይም ተሇማማጅ ሠራተኞች በሊይ ሳይኖራቸው ከሚያስፇሌጋቸው መጠን በሊይ ግብዓት ወይም ጥሬ ዕቃ ሳያከማቹ እንዯዚህ ያሇውን ራሱን የቻሇ ሥራ እያከናወኑ በእጅ ሥራቸው ብቻ የሚኖሩ ፫/ የዕዯ ጥበብ ባሇሙያዎች ሥራ ሥራቸውን ሲሆኑ፤እንዯሁኔታው በአነስተኛ መሣሪያ ወይም ፬/ የዕዯ ጥበብ ባሇሙያዎች ሥራን የሚመሇከት አንቀጽ ፰ ∙የግብርና እና የዯን ማሌማት ሥራዎች ፩/ በዚህ ሕግ በአንቀጽ (፭) በንዐስ አንቀጽ (፬) እና ማናቸውም ከእርሻ፣ ከዯን ማሌማት፣ ከችግኝ ማብቀሌ፤ ከእንስሳት ማርባት ጋር ወይም የግጦሽ ሣር ከማሳዯግ ጋር የተያያዙ ሥራዎችን የሚሰሩ፣ የሚሸጡ ወይም ከሚጠቀሙበት መሬት ባገኙት አሊባ እየቀሇቡ ያረቧቸውን እንስሳት የሚሸጡ ሰዎች፤ የዘወትር ሌማዴ መሠረት በማዴረግ ከሚያሇሙት ወይም ከሚያዙበት መሬት ሊይ ያገኙትን ሰብሌ ወይም የእንስሳት ተዋፅኦዎችን አቀናብረው የሚሸጡ ሰዎች ነጋዳዎች አይባለም፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዘረሩትን ሥራዎች ግሇሰቦች፣ የህብረት ሥራ ማህበራት ወይም መሰሌ ማህበራት ቢሠሩም ነጋዳዎች ፩/ በዚህ ሕግ አንቀፅ ፭ ሥር በተመሇከቱት ሥራዎች አገሌግልት ባያቀርብም በዚህ ተግባር በተሰማሩ ላልች የንግዴ ማህበራት ውስጥ መዋዕሇ ንዋይ ካምፓኒ/ እንዯነጋዳ ይቆጠራሌ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም ሆሌዱንግ ካምፓኒ በቀጥታ ምርትና የንግዴ ሥራ ሇመሥራት ችልታ ስሇላሊቸው ሰዎች አንቀጽ ፲∙ ችልታ የላሊቸው ሰዎች ፩/ አግባብ ባሇው ሕግ ዴንጋጌ መሠረት ችልታ የላሊቸው ሰዎች ነጋዳ መሆን አይችለም፡፡ ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፲፪ እና ፲፫ የተዯነገገው ተፇፃሚ መሆኑ እንዯተጠበቀ ሆኖ እነዚህ ችልታ የላሊቸው ሰዎች የንግዴ ሥራ ቢሠሩ ነጋዳ አይሆኑም፤ የሠሩትም ሥራ በሕግ መሠረት ፇራሽ እንዱሆን ፩/ ሞግዚት የሆነ ሰዉ አካሇ መጠን ባሌዯረሰው ሰው ስምና ስሇእርሱ ሆኖ የንግዴ ሥራ ሉሠራ ፪/ አካሇ መጠን ባሊዯረሰ ሰው ሀብት ውስጥ የንግዴ ዴርጅቱን ሥራ የሚቀጥሌ ስሇመሆን አሇመሆኑ አግባብነት ባሇው ሕግ በተመሇከተው መሠረት ዴንጋጌዎች በፌርዴ ሇተከሇከሇ ሰው ሞግዚትም አንቀጽ ፲፪∙ በሞግዚት ከመተዲዯር ነጻ ስሇወጣ አካሇ አግባብነት ባሇው ሕግ መሠረት ከሞግዚት አስተዲዯር ነጻ የወጣ አካሇ መጠን ያሊዯረሰ ሌጅ የንግዴ ሥራ አንቀጽ ፲፫∙ አካሇ መጠን ያሊዯረሰ መሆኑ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ የሚያስከትሇው ውጤት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፫ እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ተቃራኒ ዴንጋጌ ቢኖርም እንኳን አንዴ የንግዴ ሥራ የሚሠራ አካሇ መጠን ያሊዯረሰ ሌጅ አካሇ መጠን እንዯዯረሰ አዴርጎ ራሱን በንግዴ መዝገብ አስገብቶ ከተገኘ፤አካሇ መጠን ያሊዯረሰ መሆኑን ምክንያት አዴርጎ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ መከራከሪያ ሆኖ ሉቀርብ አይችሌም፡፡ አንቀጽ ፲፬∙ በፌርዴ የተከሇከሇ መሆንን ስሇማስታወቅ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፫ የተዯነገገው ቢኖርም በፌርዴ የተከሇከሇ ሰው መሆኑ በንግዴ መዝገብ ካሌገባ በስተቀር በሦስተኛ ወገኖች ሊይ መቃወሚያ ሉሆን የተጋቡ ሰዎች ስሇሚያዯርጉት የንግዴ ሥራ አንቀጽ ፲፭∙ ያገቡ ሰዎች የንግዴ ሥራ ሇመሥራት ባሌ ወይም ሚስት ካሌተቃወመ በስተቀር ያገባ ሰው የሚሰራው የንግዴ ሥራ እንዯባሌና ሚስት የጋራ አንቀጽ ፲፮∙ መቃወሚያውን ስሇማስታወቅ ፩/ በባሌና ሚስት መካከሌ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፲፭ መሠረት የሚዯረገው መቃወሚያ ሇሚነግዯው ባሌ በማናቸውም መንገዴ ማስታወቅ ይቻሊሌ፡፡ ፪/ እንዯዚህ ያሇው መቃወም በንግዴ መዝገብ ካሌገባ በስተቀር ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን የሚችሇው ተቃውሞው መኖሩን በሚያውቁ ሰዎች አንቀጽ ፲፯∙ መቃወሚያውን ስሇማንሳት ፩/ የሚነግዯው ባሌ ወይም ሚስት ተቃውሞው ሇሽምግሌና ዲኞች ማቅረብ ይችሊሌ፡፡ ፪/ የሽምግሌና ዲኞች መቃወሚያው እንዱነሳ ከወሰኑ ተቃውሞው የተነሳሇት ነጋዳ ባሌ ወይም ሚስት ይህንኑ በንግዴ መዝገብ እንዱገባ ማዴረግ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፲፰∙ የሚነግዯው ባሌ ወይም ሚስት የሚነግዯው ባሌ ወይም ሚስት የተዋዋሇው ዕዲ እንዯ ባሌና ሚስት የጋራ ዕዲ ተቆጥሮ ከባሌ ወይም ከሚስት የግሌ ንብረትና የጋራ ንብረት እንዱከፇሌ ሉጠየቅ አንቀጽ ፲፱∙ መቃወሚያው ስሇሚኖረው ውጤት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፲፭ መሠረት ባሌ ወይም ሚስት ያቀረበው መቃወሚያ በዯንቡ መሠረት በንግዴ መዝገብ የገባ እንዯሆነ ወይም በአንቀጽ ፲፮ ንዐስ አንቀጽ (፪) በሚዯነግገው መሠረት መቃወሚያው መኖሩ የታወቀ ከሆነ የሚነግዯው ባሌ ወይም ሚስት ዕዲ የሚከፇሇው ከዚሁ ሰው የግሌ ንብረት ሊይ ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ ፳∙ ባሌና ሚስት ተባብረው ስሇሚሠሩት ሥራ አንደ ሇላሊው ሠራተኛ መሆኑ ማስረጃ ካሌቀረበ በስተቀር ባሌና ሚስት በአንዴነት በንግዴ ቤቱ ውስጥ ተባብረው በሚሰሩበት ጊዜ ነጋዳው ባሌ ወይም ሚስት የተዋዋሇው ዕዲ እንዯ ባሌና ሚስት የጋራ ዕዲ ተቆጥሮ ከጋራ ንብረት እና ከባሌና ሚስት የግሌ ንብረት አንቀጽ ፳፩∙ የንግዴ ሥራን የመሥራት ነጻነት በሕግ ተሇይተው የተከሇከለ ነገሮች ወይም ተገቢ ያሌሆነ የንግዴ ውዴዴርን የሚመሇከቱ ክሌከሊዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፣ ማንኛውም ሰው ማንኛውንም የንግዴ ሥራ የመሥራት መብት አሇው፡፡ አንቀጽ ፳፪∙ በሕግ ስሇ ተከሇከለ ወይም ስሇ ተወሰኑ ፩/ አንዲንዴ ሰዎች በተወሰኑ የንግዴ ሥራዎች ወይም ከሥራቸው ጋር በማይስማሙ የንግዴ ሥራዎች እንዲይሠማሩ በሕግ መከሌከሌ ይቻሊሌ፡፡ ፪/ አንዲንዴ ንግድችን ሇመነገዴ የሚስፇሌጉትን ሌዩ ሁኔታዎችን ወይም ግዳታዎችን እንዯ ዕዴሜ፣ የብቃት መመዘኛ፣ ዜግነት ወይም ሌዩ ፌቃዴ መቀበሌን የመሳሰለት በሕግ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፳፫∙ በሕግ የተከሇከሇውን መተሊሇፌ ስሇሚያስከትሇው ፩/ በሕግ የተከሇከለትን ወይም ከያዙት ሥራ ጋራ የማይስማማ በመሆኑ የተከሇከሇ ሆኖ ሳሇ ወይም ሁኔታዎች ሳያሟለ የንግዴ ሥራ ሲሠሩ የተገኙ ሰዎች አግባብ ባሇው የወንጀሌ ሕግ መሠረት ሇማዴረግ፤ ሕግ ሳይፇቅዴ የሠራሁት ነውና ግዳታዎች ሁለ ተገዲጅ ይሆናሌ፤ ነገር ግን በነጋዳነት ስም ከሦስተኛ ወገኖች ጋራ መዯራዯር አንቀጽ ፳፬∙ ስሇ ሲቪክ ማህበራት ማህበራት ወይም ላልች ሇንግዴ ዓሊማ ያሌተቋቋሙ ማህበራት የንግዴ ሥራ ሇመሥራት የሚችለበት ሁኔታና ውጤቱ በሕግ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፳፭∙ ስሇ ንግዴ ማህበራት የንግዴ ማህበራት እንዱሠሩ ያሌተፇቀዯሊቸውን የንግዴ ሥራ ወይም የንግዴ ሥራዎችን ሇመሥራት በሕግ አስፇሊጊ የሆኑትን ሕጋዊ ግዳታዎች ሳይፇጽሙና ሳያሟለ ሇመሥራት አይፇቀዴሊቸውም፡፡ አንቀጽ ፳፮∙ በመንግሥት ሕግ የሰውነት መብት ስሇተሰጣቸው የመንግሥት አስተዲዯር ፣ የሃይማኖት ወይም ላልች ስሇሚችለበት ሁኔታና ውጤቱ በሕግ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ ፩/ የንግዴ ሠራተኞች ማሇት በሥራ ውሌ መሠረት ሇአንዴ ነጋዳ ሥራ የተቀጠሩና የጉሌበት ሥራ ያሌሆነ ሥራ የሚሠሩ የሽያጭ ሠራተኛ፣ ጸሏፉ፣ የሑሳብ ሠራተኛ፣ መርማሪ፣ ወይም አስተዲዲሪ ሥራ በመሆን ከነጋዳው ጋር ተባብረው የሚሠሩና ነጋዳውን የሚያግዙ ሰዎች ናቸው፡፡ ፪/ የነጋዳው ሠራተኞች ነጋዳዎች አይዯለም፡፡ አንቀጽ ፳፰∙ በሥራ ውሌ ሊይ ተፇጻሚ ስሇሚሆን ሕግ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የንግዴ ሠራተኞች አግባብ ባሇው የአሠሪና ሠራተኛ ሕግ አንቀጽ ፳፱∙ የግሌ ንግዴ ማቋቋምን ሰሇመከሌከሌ ፩/ አንዴ የንግዴ ሠራተኛ ስሇ ራሱም ሆነ ስሇ ሦስተኛ ወገን ሆኖ እሱን የቀጠረው ነጋዳ ከሚሠራው የንግዴ ሥራ ጋር ተመሳሳይ የሆነ ላሊ የንግዴ ሥራ ሇመሥራት አይፇቀዴሇትም፡፡ ፪/ ሠራተኛው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገውን ክሌከሊ ጥሶ በተገኘ ጊዜ ቀጣሪው ኪሣራ መጠየቅ ይችሊሌ፣ የሥራውንም ውሌ ሇመሰረዝ ወይም ውለን አሊዴስም ሇማሇትም በቂ ፫/ በፌትሏ ብሔር ሕግ ቁጥር ፪ሺ፭፻፹፱፤ ፪ሺ፭፻፺ እና ፪ሺ፭፻፺፪ በተመሇከተው ሁኔታ መሠረት ካሌሆነና ነጋዳው በቂ ካሣ ሇሠራተኛው ሇመክፇሌ ካሌተስማማ በስተቀር ሇንግዴ ሥራ የተቀጠረው ሠራተኛ የውለ ዘመን ካሇቀ በኋሊ ተወዲዲሪ የሚሆን የንግዴ ሥራ አይሠራም የሚሌ የውሌ ቃሌ የሥራ ውለ ውስጥ ማስገባት አይቻሌም፡፡ በተዯረገ ስምምነት የነጋዳው ወኪሌ ሉሆኑ ፪/ የወኪሌነቱን ሥሌጣን መሻር የሠራተኛው የሥራ ውሌ መሰረዝን ሉያስከትሌ አይችሌም፡፡ አንቀጽ ፴፩∙ ዕቃ ሇመሸጥ ኃሊፉ የሆነ ሠራተኛ ስሊሇው ፩/ አንዴ ሱቅ ውስጥ ዕቃ ሇመሸጥ ኃሊፉነት የተሰጠው ሠራተኛ እንዯ ሱቁ ባሕሪና መዯበኛ የንግዴ እንቅስቃሴ ዕቃዎቹን ሇመሸጥና ሇመረከብ ውክሌና ፪/ ሇሌዩ ሑሳብ እንዱከፇሌ የተዯረገ ካሌሆነ በስተቀር የተሸጡትን የሸቀጦች ዋጋ ሇእኔ ክፇለ ማሇት ፫/ በተሇይ ሥሌጣን ካሌተሰጠው ወይም ነጋዳው የፇረመበትን ዯረሰኝ ካሊቀረበ በስተቀር ሠራተኛው ከሱቁ ውጭ የዕቃ ሽያጭ ዋጋ እንዱከፇሇው በውክሌና እንዱፇርምና እንዱያስተዲዴር በግሌፅ ወይም በዝምታ ሥሌጣን የተሰጠው ሰው ነው፡፡ ፪/ ሥራ አስኪያጁ ነጋዳ አይዯሇም፡፡ አንቀጽ ፴፫∙ ሥራ አስኪያጁን ስሇማስታወቅ ፩/ ነጋዳው ሥራ አስኪያጅ ሲሾም በንግዴ መዝገብ እንዱመዘገብ ማዴረግ ይገባዋሌ፡፡ ፪/ ነጋዳው ሥሌጣን የሰጠውን ሥራ አስኪያጅ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት በንግዴ መዝገብ ሳያስገባ ቢቀርም ሥራ አስኪያጁ ከተሾመበት ጊዜ ጀምሮ ሥራውን ሇማከናወን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፴፬∙ ስሇ ሥራ አስኪያጁ ሥሌጣን ፩/ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር በሚያገናኙት ጉዲዮች ሁለ ሥራ አስኪያጁ ከነጋዳው ሥራ ጋር ግንኙነት ያሊቸውን ማናቸውንም ግዳታዎች ሇመፇረም እና የሚተሊሇፈ የንግዴ ሰነድችን ሇመፇረም ጭምር ሙለ ሥሌጣን እንዲሇው ሆኖ ይቆጠራሌ፡፡ ፪/ በግሌፅ ሥሌጣን ካሌተሰጠው በስተቀር ሥራ መስጠት፣ መሸጥ ወይም መሇወጥ፣ የንግደን መዯብር መሸጥ፣ ማከራየት ወይም ሇዕዲ ማስያዝ ሇማዴረግ ይቻሊሌ፤ ቢሆንም እንዯዚህ ያሇው የሥሌጣን መቀነስ ማስታወቂያ በንግዴ መዝገብ ካሌገባ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፫ እንዯተመሇከተው በሦስተኛ ወገኖች ሊይ መቃወሚያ ሉሆንባቸው ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመሇከተው ውጪ ያሇ ማናቸውም የሥሌጣን መቀነስ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ መቃወሚያ ሉሆንባቸው አይችሌም፡፡ ስሇ ንግዴ ተሊሊኪዎችና እንዯራሴዎች አንቀጽ ፴፮∙ ስሇንግዴ ተሊሊኪዎች ፩/ የንግዴ ተሊሊኪዎች ማሇት መኖሪያቸው የንግደ ከነጋዳው ጋር በተዋዋለት የሥራ ውሌ መሠረት የነጋዳው ዯንበኞች በሚገኙበት ቦታ እየተዘዋወሩ በነጋዳው ስምና ምትክ ሆነው ዕቃ የሚያቀርቡ ወይም አገሌግልት የሚሰጡ ሰዎች ናቸው፡፡ ፪/ ላሊ የውሌ ቃሌ ከላሇ በስተቀር የንግዴ ተሊሊኪዎች የተዋዋሎቸው ውልች ነጋዳው እንዱያጸዴቃቸው ፫/ የንግዴ ተሊሊኪዎች ነጋዳዎች አይዯለም፡፡ ፬/ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የውጭ አገር የንግዴ ተሊሊኪነትን በሚመሇከት ዝርዝሩ አንቀጽ ፴፯∙ ስሇ ንግዴ እንዯራሴዎች ፩/ የንግዴ እንዯራሴዎች ማሇት መኖሪያቸው የወካዩ ነጋዳ የንግዴ መዯብር ዋና መሥሪያ ቤት ባሇበት ሥፌራ ያሌሆነና ከነጋዳው ጋራ በተዋዋለት እያዘዛቸው በተወሰኑ ቦታዎች የነጋዳውን ምርቶች እና አገሌግልቶች የሚያስተዋውቁ፣ የገበያ ጥናትና ሇነጋዳው ሥራ መስፊፊት የሚረደ ተመሳሳይ ፪/ የንግዴ እንዯራሴዎች ነጋዳዎች አይዯለም፡፡ ፫/ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የውጭ አገር ነጋዳ የንግዴ እንዯራሴነትን በሚመሇከት እንዯራሴዎች ስሇ ራሳቸውም ሆነ ስሇላሊ ሦስተኛ ከሚሠራው የንግዴ ሥራ ጋራ ተመሳሳይ የሆነ የግሌ ንግዴ ሉነግደ አይችለም፡፡ የግሌ ንግዴ ሲነግደ በተገኙ ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፵ እና ፵፩ ፪/ የንግዴ ተሊሊኪዎችና የንግዴ እንዯራሴዎች የግሌ ንግዴ እንዱነግደ ባሌተፇቀዯሊቸው ጊዜ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፳፱ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተጻፇው ተፇጻሚ አንቀጽ ፴፱∙ ሇላልች ነጋዳዎች ተተክቶ ስሇመሥራት ፩/ ተቃራኒ የውሌ ስምምነት ከላሇ በስተቀር የንግዴ ተሊሊኪዎችና እንዯራሴዎች በውሌ ግዳታ ሇገቡሇት ነጋዳ ብቻ እንጂ ስሇላልች ነጋዳዎች ተተክተው ተተክተው ሲሠሩ በተገኙ ጊዜ በአንቀጽ ፵ እና ፵፩ የተዯነገገውን ካሣ የመከፇሌ መብታቸውን ያጣለ፡፡ ፪/ በምንም አኳኋን ቢሆን ግዳታ የገቡሇት ነጋዳ ከሚሸጠው ዕቃ ወይም ከሚሰጠው አገሌግልት ጋራ ተመሳሳይ የሆነ ዕቃ ሇመሸጥ ወይም አገሌግልት የሚከፇሊቸው በዯመወዝ ወይም በኮሚሽን ወይም ሁሇቱንም በማጣመር ሉሆን ይችሊሌ፡፡ ፪/ ክፌያቸው በሥራ ውሊቸው መሠረት ያሌተወሰነ እንዯሆነ በሌማዴ መሠረት ይወሰናሌ፡፡ አንቀጽ ፵፩∙ ውሌ እንዲይቀጥሌ በተሰረዘ ጊዜ ፩/ የንግዴ ተሊሊኪዎችና የንግዴ እንዯራሴዎች ውሊቸው ሊሌተወሰነ ጊዜ የሆነ እንዯሆነና ነጋዳው ያሇበቂ ምክንያት ውለን በሰረዘ ጊዜ አግባብ ባሇው ሕግ መሠረት ካሣ የማግኘት መብት አሊቸው፡፡ ፪/ ማናቸውም የንግዴ ተሊሊኪዎች ወይም የንግዴ እንዯራሴዎች አንዲች ጥፊት ሳያዯርጉ ሊሌተወሰነ ጊዜ ወይም ሇተወሰነ ጊዜ የተዋዋለትን ውሌ ነጋዳው የሰረዘው እንዯሆነ ያመጧቸው ዯንበኞች ወይም ያስፊፈት ገበያ ወይም እነዚህን የመሳሰለ የሰጧቸው ፌሬዎች ታስበው በርትዕ የሚገባ ካሣ ፩/ የንግዴ ወኪሌ ማሇት ከነጋዳው ጋር ሇመሥራት በሥራ ውሌ የተቀጠረ ሳይሆን ራሱን ችል የሚሠራ፤ በተወሰነ ስፌራ ሆኖ ወይም ሇተወሰኑ የነጋዳው ዯምበኞች ሁሌ ጊዜ የነጋዳው እንዯራሴ ሲሆን በነጋዳው ስም እና ምትክ እንዱሰራ ወይም ውሌ እንዱዋዋሌ ውክሌና የተሰጠው ሰው ወይም ፪/ በውክሌና ስምምነቱ በተሇየ ሁኔታ ካሌተገሇጸ የተዋዋሊቸው ውልች በነጋዳው መጽዯቅ ሳያሻቸው ፫/ የንግዴ ወኪሌ የውክሌና ሥራ እየሠራ የዯሊሊነትም ሥራ መሥራት ይችሊሌ፤ ሇሁለም ቢሆን ነጋዳ አንቀጽ ፵፫∙ የንግዴ ወኪሌ ብቸኛ ወኪሌ ስሇመሆኑ በውክሌናው ውሌ ውስጥ በተሇየ ሁኔታ ካሌተገሇጸ በስተቀር አንዴ የንግዴ ወኪሌ በውለ በተገሇጸው ስፌራ አንቀጽ ፵፬∙ የንግዴ ወኪሌ ግዳታዎች ፩/ የንግዴ ወኪሌ መሌካም ነጋዳ የሚያዯርገውን ጥንቃቄ ሁለ በማዴረግ የወካዩን ጥቅም በትጋት ፪/ ከዚህ የሚከተለትንም ይፇጽማሌ፡- ሀ) የወካዩን ትዕዛዞች ሁለ ይፇጽማሌ፤ ሏ) ስሇ ሥራው በየጊዜው ሇወካዩ ሪፖርት ያዯርግሇታሌ፤ እንዱሁም በሚሠራበት ሥፌራ የውክሌናው ውሌ ከተፇጸመ በኋሊም ቢሆን የንግዴ ወኪለ ወካዩ የገሇጸሇትን የንግዴ ምስጢር ወይም ወኪሌ ሆኖ ሲሠራ ያወቃቸውን የንግዴ ምስጢሮች ማውጣት ወይም ሉጠቀምባቸው አይችሌም፡፡ አንቀጽ ፵፭∙ ተመሳሳይ የግሌ ንግዴ ማቋቋም ክሌክሌ ፩/ አንዴ የንግዴ ወኪሌ ወካዩ ከሚሰራቸው ንግድች ጋር የማይመሳሰለትን ማናቸውንም የግሌ ንግዴ ሉነግዴ ይችሊሌ፤ ነገር ግን ወካዩ ከሚሠራው ንግዴ አይችሌም፤ ወኪለ ይህንን ክሌከሊ በጣሰ ጊዜ ፪/ በውክሌና ውሌ ላሊ ስምምነት ካሊዯረጉ በስተቀር አንዴ የንግዴ ወኪሌ በተወከሇበት ስፌራ ወካዩ ከሚሠራቸው የንግዴ ሥራዎች ጋር ተመሳሳይ የንግዴ ሥራዎች ሇማይሠሩ ሇላልች ነጋዳዎች ፫/ በምንም ሁኔታ ቢሆን አንዴ የንግዴ ወኪሌ፤ ወኪሌ በሆነበት ስፌራ ወካዩ ከሚሰራቸው የንግዴ ሥራዎች ጋር ተመሳሳይ የሆኑ የንግዴ ሥራዎች አፇቀዴሇትም፤ ይህን ክሌከሊ ጥሶ የተገኘ የንግዴ ወኪሌ ውለ ተሰርዞ ኪሣራም እንዱከፌሌ ይዯረጋሌ፡፡ መረጃዎችና የዕቃ ዓይነቶች እንዱዯርሱት ያዯርጋሌ፡፡ አንቀጽ ፵፯∙ ወጪዎችን ስሇመክፇሌ ሇሚመራው ሥራ የተዯረጉትን መዯበኛ ወጪዎችና ሇአንዲንዴ ጉዲይ የተዯረገውን ወጪ ወኪለ ይከፇሇኝ ብል ሇመጠየቅ መብት የሇውም፤ ሆኖም ወኪሌ አዴራጊው ሊሰራቸው ሥራዎች ወኪለ የከፇሊቸውን ያወጣቸውን ሌዩ ወጪዎች ወኪሌ አዴራጊው ሇወኪለ (ንግድች) ሁለ አበሌ ሉከፇሇው ይገባሌ፤ ላሊ ውሳኔ ከላሇ በስተቀር እርሱ በተወከሇበት ቦታ ወይም በውክሌና ውለ ከተሸፇኑ የነጋዳው የተወሰኑ ዯንበኞች ጋር ወካዩ ቢሆን ወይም የወካዩ ላሊ ፪/ የንግደ ወኪሌ ሇተዋዋሊቸውና ሇጨረሳቸው ውልች ወኪሌ አዴራጊው በአዯረገው ነገር ምክንያት ፌጻሜ ያሊገኙ ቢሆኑም አበለ ሇወኪለ ሉከፇሇው ይገባሌ፤ ሆኖም ውልቹ በወካዩ በኩሌ ፌጻሜ ያሊገኙት በወኪለ ጥፊት የሆነ እንዯሆነ ወኪለ አበሌ ፫/ የአበለ ክፌያ በውክሌናው ውሊቸው መሠረት ይወሰናሌ፤ ውሌ ከላሇ በሌማዴ መሠረት ይወሰናሌ፡፡ አንቀጽ ፵፱∙ ወኪለ ሥራውን ራሱ መፇጸም የሚገባው የውክሌና ውሌ የሚዯረገው የወኪለን የግሌ ብቃት ወይም ችልታ በመገንዘብና መሠረት በማዴረግ ስሇሆነ አንዴ የንግዴ ወኪሌ የውክሌናውን ውሌ ሇላሊ ሰው ማሳሇፌ ወይም በእርሱ ምትክ ላሊ ሦስተኛ ወገን አንቀጽ ፶ ∙የውክሌና ውሌን ስሇማቋረጥ ፩/ የንግዴ ውክሌና የሚቋረጠው፡- ሀ) ተስማምተው የወሰኑት የውሌ ዘመን ሲኖር፤የውለ ሇ) ሇነጋዳው ወኪሌ የሆነው ሰው ሲሞት፣ ችልታ ሏ) ወኪሌ ሆኖ ሲሠራ የነበረው የንግዴ ማህበር መ) ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፣ ነጋዳው የመጥፊት ውሳኔ ሲሰጥበት፤ ነው፡፡ ፪/ ሊሌተወሰነ ጊዜ የተዯረገ የውክሌና ውሌ ከሁሇቱ ተዋዋይ ወገኖች አንዯኛው ማስጠንቀቂያ በመስጠት ሉያቋርጠው ይችሊሌ፤ ሇውክሌና መቋረጥ በቂ ምክንያት ካሇ ማስጠንቀቂያ መስጠት አያስፇሌግም፡፡ ፫/ የማስጠንቀቂያው ጊዜ በውክሌናው ውሌ ይወሰናሌ፤ ይህ በላሇ ጊዜ በሌማዴ ይወሰናሌ፤ በመጀመሪያው ዓመት ውስጥ ሲሆን ከአንዴ ወር የማያንስና ከመጀመሪያው ዓመት በኋሊ ሲሆን ከሁሇት ወር አንቀጽ ፶፩∙ ውሌ ሲቋረጥ ስሇሚከፇሌ ካሣ ሊሌተወሰነ ጊዜ የተዯረገን የውክሌና ውሌ ወካዩ ያሇ በቂ ምክንያት ያቋረጠ እንዯሆነ ወኪለ በወካዩ ስም ዯንበኞች፤ ወይም የፇጠረው ወይም ያስፊፊው ገበያ ወይም መሌካም ስም ወይም ላልችም እነዚህን የመሳሰለ የሰጣቸው ፌሬዎች ታስበው በርትዕ የሚገባ አንቀጽ ፶፪∙ ውለ በተቋረጠበት ጊዜ ያሌተጠናቀቁ ፩/ የውክሌና ውሌ በሚቋረጥበት ጊዜ ሁለ ወኪሌ ሆኖ ሲሰራ የነበረ ሰው ወይም ወራሹ ወይም የንግዴ ማህበር ውለ ከመቋረጡ በፉት ሇተዯራዯራቸው ወይም ሇጨረሳቸው ወይም ሇተዋዋሊቸው ውልች ፪/ ውለ እንዯተቋረጠ ማናቸውም አበልችና የሚከፇለ ወጪዎች ወካዩ ወዱያውኑ መክፇሌ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፶፫∙ የውክሌና ውሌ ከተቋረጠ በኋሊ ተመሳሳይ የግሌ ንግዴ ሥራ መሥራት ስሇሚከሇከሌበት ሁኔታ ፩/ የውክሌና ውለ ከተቋረጠ በኋሊ የንግዴ ወኪለ ወካዩ ከሚሠራው የንግዴ ሥራ ጋር ተመሳሳይ የሆነ የንግዴ ሥራ በግለ እንዲይሠራ ወይም ከወካዩ የንግዴ ሥራ ጋር ተመሳሳይ የሆነ ንግዴ ሇሚነግዴ ነጋዳ ወኪሌ ወይም እንዯራሴ ሆኖ እንዲይሰራ በውክሌና ውሌ ውስጥ ስምምነት ሉዯረግ ይቻሊሌ፡፡ ፪/ ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳን ክሌከሊው የሚጸናው በጽሁፌ የተዯረገ እንዯሆነ፤ ክሌከሊው ተፇጻሚ የሚሆንበት ስፌራን ወይም የነጋዳውን ዯንበኞች ወይም ዕቃዎች ወይም አገሌግልቶች በግሌጽ ሇይቶ ያሰቀመጠ እንዯሆነ፤ሇወኪለ ተገቢ ካሣ የተቆረጠ እንዯሆነ እና ክሌከሊውም ከሦስት ዓመት ሊሌበሇጠ ጊዜ የተዯረገ እንዯሆነ ነው፡፡ ፩/ ዯሊልች ማሇት ውሌ የሚዋዋለ ሰዎችን በተሇይም እንዯ ሺያጭ፤ኪራይ፤ኢንሹራንስ፤የማመሊሇሻ ውሌ እንዯዚህ ያለትን ውልች የሚዋዋለ ሰዎችን ፇሌገው የሚያገናኙና የሚያዋውለ፤ራሱን የቻሇ የሙያ ተግባራቸው አዴርገው ጥቅም ሇማግኘት የሚሠሩ ሰዎች ወይም ይህንኑ የዯሊሊነት ሥራ ፪/ ዯሊልች አስማሚ ሆነው የሚያስፇጽሟቸው ውልች ዓይነትና ግብ ወይም የሚያገናኟቸው ሰዎች ማንነት ወይም ሁኔታ ሳይታይ ነጋዳዎች ይባሊለ፡፡ ፫/ ዯሊሊ ሁሇቱም ተስማሚዎች በውሊቸው በግሌጽ ተስማሚዎች በመወከሌ እነሱን ተክቶ ገንዘብ የሚያስገባ እንቅስቃሴ ማዴረግ የሇበትም፡፡ አንቀጽ ፶፭∙ ሇተዋዋዮች ስሇማስታወቅ ፩/ በሌማዴ የታወቀ ካሌሆነ ወይም ላሊ ስምምነት ሇማዴረግ የተስማሙ እንዯሆነ ውለ የሚዯረግበትን ፪/ በሌማዴ የታወቀ ካሌሆነ ወይም ላሊ ስምምነት ከላሇ በስተቀር በዚህ ዓይነት የተዘጋጀውን ውሌ ባሇጉዲዮቹ ካሊጸዯቁት በስተቀር በእነርሱ ሊይ አንቀጽ ፶፮∙ ሰሇዯሊሊው ኃሊፉነት ፩/ ዯሊሊው አስማሚ ሆኖ ውለን ካስጨረሰ ወይም ካዋዋሇ በኋሊ ውለ ቢፇጸምም ባይፇጸምም አበሌ ፪/ በሌማዴ የታወቀ ካሌሆነ ወይም ላሊ ስምምነት ካሌተዯረገ በስተቀር አበለን የሚከፌሇው የዯሊሊውን አገሌግልት የጠየቀው ወገን ብቻ ነው፡፡ ባሌተወሰነበት ጊዜ በሌማዴ መሠረት ይቆረጣሌ፤ የተስማሙበት አበሌ ከባዴ መስል ሲታየው ወይም አሇመሆኑ ሲታየው ፌርዴ ቤቱ ሇመቀነስ ሥሌጣን ፬/ ዯሊሊው ሇዯምበኛው ወይም አገሌግልቱን ሇጠየቀው ወገን ያለበትን ግዳታዎች ተሊሌፍና ይሌቁንም የዯምበኛውን ጥቅም በሚጎዲ አኳኋን ሇላሊ ሦስተኛ ወገን ጥቅም የሠራ እንዯሆነ ወይም ዯምበኛው ሳያውቅ ከሦስተኛው ወገን ክፌያ የተቀበሇ እንዯሆነ አበሌ የማግኘት መብቱ ቀሪ ይሆናሌ፡፡ ፩/ የኮሚሽን ወኪሌ ማሇት ራሱን ችል፤ የሞያ ተግባሩ አዴርጎ፤ ጥቅም ሇማግኘት ስሇ ወካይ ሆኖ በራሱ ስም ሸቀጦችን ወይም የሚንቀሳቀሱ ዕቃዎችን ወይም እነዚህን የመሳሰለ ማናቸውንም ንብረቶችን በስሙ የሚገዛ ወይም የሚሸጥ ወይም ስሇ ወካይ ሆኖ በስሙ የመጓጓዣ ውሌ የሚዋዋሌ ሰው ፪/ የኮሚሽን ወኪሌ የሚያዋውሊቸው ተዋዋይ ወገኖችና የውልቹ ዓይነትና ግብ ግምት ውስጥ አንቀጽ ፶፱∙ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ በፌትሏ ብሔር ሕግ በቁጥር ፪ሺ፪፻፴፬ እስከ ፪ሺ፪፻፶፪ የተጻፈት ዴንጋጌዎች በኮሚሽን ወኪሌ ውሌ ሊይ አንቀጽ ፷∙ ስሇአክስዮን ዯሊልች ፩/ በአክሲዮን ገበያ የሚሠሩ ዯሊልች የኮሚሽን ወኪሌ ፪/ በላሊ ሕግ በሌዩ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር የአክስዮን ዯሊልች በኮሚሽን ወኪሌ ዯንብ መሠረት አንቀጽ ፷፩∙ ሑሳብ መያዝ ግዳታ ስሇመሆኑ ማንኛውም የንግዴ ሥራ የሚሠራ ነጋዳ ወይም የንግዴ ማህበር እንዯሚሠራው የንግዴ ሥራ ስፊትና የሚያስፇሌግ የሑሳብ መዝገቦችና ሰነድች ሉኖሩት አንቀጽ ፷፪∙ ስሇአነስተኛ ንግዴ ነጋዳዎች ፩/ የአነስተኛ ንግዴ ነጋዳዎች የሑሳብ መዝገብ ፪/ የአነስተኛ ንግዴ ሥራ አሰራር እና የካፒታሌ መጠን አንቀጽ ፷፫∙ ነጋዳዎች መያዝ ስሇሚገባቸው የሑሳብ ነጋዳዎች መያዝ ስሇሚገባቸው የሑሳብ መዝገቦችና ሰነድች እንዱሁም ስሇ ሑሳብ መዝገብ አያያዝ ዯንቦች አንቀጽ ፷፬∙ የንግዴ ማህበሮች ሌዩ ዴንጋጌዎች ስሇ ንግዴ ማህበሮች በዚህ ሕግ በሁሇተኛው መጽሏፌ የተዯነገጉት ሌዩ ዴንጋጌዎች የተጠበቁ ናቸው፡፡ አንቀጽ ፷፭∙ የሑሳብ መዝገቦችን በዘመናዊ ቴክኖልጂ ፩/ ነጋዳዎች አጠቃሊይ የሑሳብ እንቅስቃሴያቸውን በዘመናዊ ቴክኖልጂ መመዝገብ ይችሊለ ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚያዙ የሑሳብ መዝገቦች ሌክ በእጅ ጽሁፌ የሚያዙ የሑሳብ መዝገቦች ወይም የማመዛዘኛ ሑሳብ መዝገቦች ማሟሊት የሚገባቸውን ወይም መያዝ ያሇባቸውን ፍርማሉቲዎች ማካተት አሇባቸው፡፡ ፫/ በዘመናዊ ቴክኖልጂ የተዯረገ ምዝገባ ሌክ በጽሁፌ ነጋዳው እንዯ ማስረጃ ሉጠቀምበት ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፷፮∙ የሒሳብ መዝገቦችን ጠብቆ ስሇማኖር ማንኛውንም የሑሳብ መዝገቦችና የሑሳብ ሰነድች የመጨረሻው ጽህፇት ከተጻፇባቸው ቀን ጀምሮ ወይም ሰነድቹ ከተጻፈበት ቀን አንስቶ ወዯፉት ሊለት አስር ዓመታት ዴረስ ጠብቆ ማኖር ይገባሌ፡፡ አንቀጽ ፷፯∙ ስሇወጪና ገቢ ዯብዲቤዎች የገቡት ዯብዲቤዎች፤መሌዕክቶች ወይም ቴላግራሞች ዋናዎቻቸውን፤ እንዱሁም የተሊኩት ዯብዲቤዎች፤ በፊይሌ አስገብቶ ሇአስር ዓመታት ዴረስ ጠብቆ ማኖር የሑሳብ መዝገቦቹን ማስረጃ ስሇማዴረግ አንቀጽ ፷፰ መዝገቦች ስሇባሇመዝገቡ ማስረጃ ስሇመሆናቸው ፌርዴ ቤቱ በፌትሏ ብሔር ሕግ በቁጥር ፪ሺ፲፮ የተመሇከተውን መመሌከት ግዳታ ሳይኖርበት ክርክሩ መካከሌ ስሇ ንግዲቸው ጉዲይ ሲሆን ስሇ ሑሳብ መዝገቦች አያያዝ በዚህ ሕግ በተጻፈት ዯንቦች መሠረት የተዘጋጁ መዝገቦች ከሆኑ የንግዴ መዝገቦችን ሇባሇመዝገቡ ጥቅም በማስረጃነት ሉቀበሊቸው አንቀጽ ፰፱∙ መዝገቦች በባሇመዝገቡ ሊይ ማስረጃ ፩/ የንግዴ መዝገቦች በባሇመዝገቡ ሊይ አስረጅ ይሆናለ፡፡ ፪/ በመዝገቡ ሇመጠቀም የሚፇሌገው ሰው እሱ አንቀጽ ፸∙ ስሇ ፋዯራለ የንግዴ መዝገብ ፩/ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር አገር ዓቀፌ ተፇጻሚነት ያሇው የፋዯራሌ የንግዴ መዝገብ ፪/ ሚኒስቴሩ በዚህ ሕግ መሠረት የነጋዳዎችንና የንግዴ ማህበራትን ምዝገባ የማከናወን ኃሊፉነት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) የተዯነገገው ቢኖርም፤ ሚኒስቴሩ የንግዴ ምዝገባ ኃሊፉነቱን በውክሌና ሉያስተሊሌፌ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፸፩∙ ስሇክሌልች የንግዴ መዝገቦች ፩/ ክሌልች እንዱሁም የአዱስ አበባ ከተማ አስተዲዯር እና የዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯር የራሳቸውን የንግዴ መዝገብ በማቋቋም የንግዴ ምዝገባ ሇማከናወን ፪/ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሇማከናወን ሥሌጣን ያሇው አካሌ፤ ኃሊፉነትና ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) ዴንጋጌ ቢኖርም የንግዴ ምዝገባ የሚያከናውን ማንኛውም የክሌሌ አካሌ ምዝገባውን ማከናወን ያሇበት በዚህ ሕግ በርዕስ አራት ሥር የተመሇከቱትን ዴንጋጌዎች በጥብቅ በመከተሌ መሆን አሇበት፡፡ አንቀጽ ፸፪∙ ስሇማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ የመረጃ ቋት ፩/ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር አገር ዓቀፌ ተፇጻሚነት ያሇው ማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ የመረጃ ፪/ የመረጃ ቋቱ በዘመናዊ የኢንፍርሜሽን ቴክኖልጂ የተዯራጀና በሚኒስቴሩ ዴረ-ገጽ በኩሌ ሇሕዝብ ክፌትና ተዯራሽ መሆን አሇበት፡፡ ፫/ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር የሚከተለትን ሀ) በየክሌለ ባለት ሌዩ ሌዩ መዝገቦች የተጻፈትን የእያንዲንደን የተመዘገበውን ሰው የሚመሇከቱ አስረጂዎች በሙለ መቀበሌና በመረጃ ቋቱ ውስጥ መመዝገብ ወይም ማስገባት፣ ሇ) በዚህ ሕግ በሁሇተኛው መጽሏፌ የተነገሩትን ሏ) ስሇ ንግዴ መዝገቦች የወጡት ሕጎችና ዯንቦች ፩/ በንግዴ መዝገብ አማካኝነት የሚዯረግ ማስታወቅ የሚፇፀመው ነጋዳው መዝገብ ሇመያዝ ሥሌጣን ባሇው ኃሊፉ ዘንዴ ቀርቦ የሚሰጠውን መግሇጫ በማስመዝገብ ነው፤በንግዴ መዝገቡ የተዯረገውም ምዝገባ የጸና የሚሆነው ምዝገባው ከተዯረገበት ዕሇት ቀጥል ካሇው የሥራ ቀን ጀምሮ ነው፡፡ ፪/ በንግዴ ማህበሮች የሚሰጡ መግሇጫዎች ምዝገባን የንግዴ ምዝገባ የሚያከናውን አካሌ፣ ሠራተኞቹ ከሠራተኞቹ ጋር በአንዴነት እና በነጠሊ ተጠያቂ አንቀጽ ፸፭∙ የንግዴ መዝገብ ሇሕዝብ ክፌት ስሇመሆኑ ፩/ የንግዴ መዝገብ ሇሕዝብ ክፌት መሆን አሇበት፤ በመዝገብ የገባውን መረጃ ሇማየት ወይም ግሌባጭ ሇመውሰዴ ወይም ከመዝገቡ የተውጣጣ አጭር ያሌተመዘገበ ከሆነም አሇመመዝገቡን የሚያረጋግጥ ማስረጃ እንዱሰጠው ሥሌጣን ያሇውን መዝጋቢ ፪/ መዝጋቢው የተጠየቀውን አገሌግልት የመስጠት አንቀጽ ፸፮∙ በነጋዳው ወረቀቶች ሊይ መግባት ማናቸውም በንግዴ መዝገብ የተመዘገቡ ነጋዳዎች አንቀጽ ፸፯∙ የምዝገባ መረጃዎችንና ሰነድችን ሇማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ ቋት ስሇ ማስተሊሇፌ እያንዲንደን የመዘገበውን ነጋዳ ወይም የንግዴ ማህበር እንዲከናወነ ወዱያውኑ ሇንግዴና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ያስተሊሌፊሌ፤ ሚኒስቴር መሥሪያ ቤቱም መረጃዎቹን በማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ የመረጃ ቋት ውስጥ በንግዴ መዝገብ ስሇሚገቡ ጉዲዮች አንቀጽ ፸፰∙ በመዝገቡ ስሇሚገቡ ጉዲዮች ማናቸውም ዋና ወይም ተጨማሪ ወይም ማሟያ ሆነው የሚመዘገቡ፤ እንዱሁም የተዯረጉ ሇውጦች ወይም የተሰረዙ ጉዲዮች ሁለ በንግዴ መዝገብ አንቀጽ ፸፱∙ በመዝገብ የማስገባቱ ሥነ ሥርዓት የሚያመሇክተው ሰው በጽሁፌ መግሇጫውን ፪/ በመዝገብ የማስግባቱ ተግባርም ሆነ የጽሁፌ መግሇጫው ሇንግዴ ምዝገባ ዓሊማ ተብል በተሇየ አማካኝነትም ሉከናወን ይችሊሌ፡፡ ፫/ ከመዝገቡ ውስጥ የሚሰረዝ ነገር ሲኖር በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፺፮ በተመሇከተው ባሇሥሌጣን ሲታዘዝ አንቀጽ ፹∙ የመግሇጫውን ቃሌ ትክክሇኛነት ስሇመቆጣጠር ፩/ ሇመመዝገብ የሚያመሇክተው ሰው የሚያቀርበውን የማመሌከቻ ቃሌ ትክክሇኛነት መዝጋቢው ማጣራት ካመሇከተ አመሌካቹ ምዝገባ የተጠየቀበትን የንግዴ መመዘኛዎች ሁለ ያሟሊ መሆኑን መዝጋቢው ማስረጃዎች ከመግሇጫው ቃሌ ጋር የሚጣጣሙ ፫/ መዝጋቢው አስፇሊጊ ሆኖ ካገኘው ላልች ተጨማሪ ሰነድችና መረጃዎች እንዱቀርቡሇት አመሌካቹን አንቀጽ ፹፩∙ በመዝጋቢው አካሌና በአመሌካቹ መካከሌ በመዝጋቢው አካሌና ሇምዝገባ ባመሇከተው ሰው መካከሌ የሚነሳው ማንኛውም ክርክር ሥሌጣን አንቀጽ ፹፪∙ በንግዴ መዝገብ መመዝገብ ግዳታ ፩/ በላሊ ሕግ በንግዴ መዝገብ እንዯሚገቡ የተዯነገጉት ላልች ሰዎች ወይም ዴርጅቶች መመዝገባቸው እንዯተጠበቀ ሆኖ በኢትዮጵያ ግዛት ውስጥ የንግዴ ሥራ የሚሠራ ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ አገር ዜጋ ወይም የንግዴ ማህበር መመዝገብ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ በተሇይ በሚከተለት ሰዎች ሊይ ይፇጸማሌ፡- ሀ) በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፭ መሠረት ነጋዳ በሆነ በማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ አገር ሇ) በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፱ በተመሇከተው የንግዴ ሏ) በማናቸውም የንግዴ ሥራ በሚሠሩ የውጭ የውጭ አገር መንግሥት የንግዴ እንዯራሴዎችና ወኪልች ወይም የመንግሥት ማህበራት ወይም ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) (ሏ) በተመሇከቱት ዴርጅቶች ሊይ ተፇጻሚ የሚሆን ሌዩ ሕግ አንቀጽ ፹፫∙ በንግዴ መዝገብ ሇመመዝገብ ማመሌከቻ ፩/ አንዴ ሰው በራሱ ወይም በወኪለ አማካይኝት በስተቀር በነጋዳነት ሉመዘገብ አይችሌም፡፡ ፪/ ነጋዳው የንግዴ ሥራውን ከመጀመሩ በፉት ማመሌከቻውን ማቅረብና መመዝገብ አሇበት፡፡ ፫/ ማመሌከቻው በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፸፱ ንዐስ አንቀጽ በሚያስተዲዯረውና በሚቆጣጠረው ዴረ-ገጽ ሊይ በመረጃ መረብ አማካይነት ሉቀርብ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፹፬∙ ቀዴሞ የተመዘገበውን ነጋዳ ስሇመሰረዝ ፩/ አንዴ የንግዴ መዯብር ከተሸጠ ወይም ከተከራየ የቀዴሞ ነጋዳ ምዝገባ እስካሌተሰረዘ ዴረስ ገዥው ወይም ተከራዩ ሉመዘገብ አይችሌም፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም የንግዴ መዯብሩን የሸጠው ወይም ያከራየው ነጋዳ ከአንዴ በሊይ የንግዴ መዯብሮች ያለት ከሆነ እና የሸጠው ወይም ያከራየው የተወሰኑትን የንግዴ መዯብሮች ብቻ ከሆነ ነጋዳው ከንግዴ መዝገብ አይሰረዝም፤ በንግዴ መዝገብ ውስጥ ስሇተሸጠው ወይም ስሇተከራየው መዯብር የገባው መረጃ ብቻ አንቀጽ ፹፭∙ ስሇመመዝገቢያ ስፌራ ፩/ ማንኛውም ነጋዳ ወይም የንግዴ ማህበር በንግዴ መሥሪያ ቤት ባሇበት ስፌራ ሥሌጣን በተሰጠው መዝጋቢ አካሌ ነው፤ የንግዴ ሥራውን ዋና መሥሪያ ቤት አዴራሻ የመምረጥ መብት የነጋዳው ፪/ በሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተወሰነ በስተቀር የንግዴ ሥራው ዋና መሥሪያ ቤት በውጭ አገር የሆነ ነጋዳ ወይም የንግዴ ማህበር የንግደ ቅርንጫፌ ወይም ወኪሌ መሥሪያ ቤት ባሇበት ስፌራ ሥሌጣን በተሰጠው መዝጋቢ አካሌ ይመዘገባሌ፡፡ አንቀጽ ፹፮∙ ተዯራራቢ ዋና ምዝገባ የተከሇከሇ ስሇመሆኑ ፩/ ማንኛውም ነጋዳ ወይም የንግዴ ማህበር በተሇያዩ ክሌልች የተሇያዩ የንግዴ ሥራዎችን የሚሠራ እንኳን ቢሆን በዋናነት በንግዴ መዝገብ መመዝገብ የሚችሇው በአንዴ ስፌራ ብቻ ነው፤ በአንዴ መዝገብ ውስጥም ከአንዴ የበሇጠ የምዝገባ ቁጥር ፪/ ነጋዳው በዋናነት ከተመዘገበበት ቦታ በተጨማሪ ቅርንጫፍች ወይም ወኪሌ መሥሪያ ቤቶች ካለት መጀመሪያ የተመዘገበበት ዋናው መዝገብ እየተጠቀሰ በአጭር ቃሌ በየክሌልቹ መመዝገብ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፹፯∙ ነጋዳው በመጀመሪያ በዋና መዝገብ ሲገባ አንዴ ነጋዳ መጀመሪያ ዋና ምዝገባ ሇማዴረግ ማመሌከቻ ሲያቀርብ ከዚህ የሚከተለትን መግሇጽ ፩/ የነጋዳው ሙለ ስም ከነአያት፤ ካሇው የቤተ ዘመዴ ፭/ አካሇ መጠን ያሊዯረሰ በሆነ ጊዜ የንግዴ ሥራ እንዱሠራ ሞግዚቱ የፇቀዯበትን ቀን፣ ፮/ ያገባ ከሆነ ጋብቻው የተፇጸመበትን ቀንና ቦታ እንዱሁም የጋብቻ ውሌ መኖር አሇመኖሩን፤የጋብቻ ውሌ ካሇ ውለ የተቀመጠበትን ቦታ ወይም በእጁ ፰/ ንግደን ያቋቋመው ወይም የገዛው ወይም የተከራየው እርሱ መሆኑን ፤ኪራይ ከሆነ አከራዩን ስምና ላልች ሇምዝገባ የሚያስፇሌጉ መረጃዎችን፣ ፲/ የንግደን ምሌክት (ካሇው)፣ ፲፩/ የንግደ መዯብር የሚገኝበትን አዴራሻ፣ ፲፪/ ነጋዳው በተመዘገበበት ሥፌራ ወይም በላሊ ቦታ ላልች የንግዴ መዯብሮች፤ቅርንጫፍች ወይም ፲፫/ የቅርንጫፍች ሥራ አስኪያጆች ያለ እንዯሆነ ሥሌጣናቸው ቅርንጫፈን በማስተዲዯር ብቻ ፲፬/ ያሇው እንዯሆነ ሇመነገዴ የንግዴ ፇቃዴ አንቀጽ ፹፰∙ የሚመዘገበው በአጭር ቃሌ በሆነ ጊዜ በአጭር ቃሌ ሇመመዝገብ ማመሌከቻ የሚያቀርብ ነጋዳ ከዚህ የሚከተለትን መግሇጽ አሇበት፡-, ፩/ የነጋዳው ሙለ ስም ከነአያት፤ ካሇው የቤተ ዘመዴ ፬/ የንግደን መዯብር፣የቅርንጫፈን ወይም የወኪለን ፭/ የንግዴ መዯብሩ፣ ቅርንጫፈ፤ ወይም ወኪለ ፯/ የሥራ አስኪያጁን ስምና ሥሌጣኑ ቅርንጫፈን በማስተዲዯር ብቻ የተወሰነ መሆን አሇመሆኑን፣ ፰/ የንግዴ ፇቃዴ የተሰጠበትን ቀን፣ ቢኖር፣ ፱/ በዋናነት የተመዘገበበትን ቦታና የምዝገባ ቁጥሩን፡፡ አግባብነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች በንግዴ ማህበራት በመዝገብ የገባን መረጃ ስሇመሇወጥ ወይም ተጨማሪ መረጃ አንቀጽ ፺∙ የተመዘገበውን ስሇመሇወጥ ፩/ ማንኛውም የተመዘገበ ሰው በመዝገብውስጥ የገባን ከመዝገቡ የገባው መረጃ እንዱሇወጥ ማመሌከት ፪/ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚቀርበውን ማመሌከቻ ማንኛውም በሕግ ያገባኛሌ የሚሌ ፫/ በተሇይም ሥራ አስኪያጁ ሲሻር የተመዘገበው አንቀጽ ፺፩∙ ስሇሰዎች በተጨማሪ ስሇማስመዝገብ ፩/ የተፇጥሮ ሰው የሆነ ነጋዳ ከዚህ የሚከተለት በተጨማሪ እንዱመዘገቡሇት መጠየቅ ይችሊሌ፡- ሀ) ጋብቻውን፤ጋብቻው የተፇጸመበትን ቦታና ቀን እንዱሁም ፤የተፇራረሙት የጋብቻ ውሌ ካሇ የተፇራረሙበትን ቀንና ቦታ ወይም ያሇ እንዯሆነ ውለ የተቀመጠበትን ቦታ ወይም ሰው ስም፤ ሇ) ፌርዴ ቤት ጋብቻው እንዱፇርስ የወሰነ እንዯሆነ ሏ) ነጋዳው ችልታ የላሇው ነው ተብል በፌርዴ የተከሇከሇ መሆኑን ፌርዴ ቤት የወሰነበት፤ መ) ሚስት ወይም ባሌ ተቃውመው እንዯሆነ ስሇ ንግደ ሥራ ያቀረቡትን መቃወሚያ፤ ሠ) በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፲፯ መሠረት መቃወሚያ የተነሳበትን (ቀሪ የሆነበትን)፤ ረ) አዱስ ሥራ አስኪያጅ መሾሙን፡፡ ፪/ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚቀርበውን ማመሌከቻ ማንኛውም በሕግ ያገባኛሌ የሚሌ ሰው ማመሌከት አንቀጽ ፺፪∙ ስሇንግዴ ማህበራት በተጨማሪስሇሚመዘገቡ የንግዴ ማህበራት ምዝገባ በተመሇከተ በዚህ ሕግ የተመሇከቱት ተጨማሪ ነገሮች መመዝገብ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ ፺፫. ስሇመክሰር የሚሰጥ ፌርዴ በዚህ ሕግ ሦስተኛ መጽሀፌ መሠረት የሚከፇት የመሌሶ ማዯራጀት ሥነ-ሥርዓት፣ የመክሰር ሥነ- ሥርዓት፣ ቀሊሌ የመክሰር ሥነ-ሥርዓት ወይም ከዕዲ ነፃ የመዯረግ ሥነ-ሥርዓት ውሳኔዎች በተጨማሪነት አንቀጽ ፺፬∙ መነገዴን ስሇመተው ፩/ ማንኛውም ነጋዳ የንግዴ ሥራውን በማንኛውም ምክንያት የተወ ወይም የንግዴ መዯብሩን ያከራየ እንዯሆነ የንግዴ ሥራውን ከተወበት ወይም ተከታታይ ቀናት ውስጥ ከመዝገብ እንዱሰረዝ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም የንግዴ መዯብሩን የተወው ወይም ያከራየው ነጋዳ ከአንዴ በሊይ የንግዴ መዯብሮች ያለት ከሆነ እና የተወው ወይም ያከራየው የተወሰኑትን የንግዴ መዯብሮች ብቻ ከሆነ ነጋዳው የተወውን አስፇሊጊው ማስተካከያ በንግዴ መዝገብ ውስጥ ፩/ ነጋዳው በሞተ በስሌሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ከአቅም በሊይ በሆነ ምክንያት ካሌሆነ በስተቀር የሟች ሚስት ወይም ባሌ ወይም የሟች ወራሾች ምዝገባው እንዱሰረዝሊቸው ማመሌከት አሇባቸው፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት ባሇመብቶች በጋራ ባሇቤትነት ንግደን ማካሄዴ የሚቀጥለ ከሆነ በመረጡት የንግዴ ማህበር መሌክ አዱስ ምዝገባ እንዱዯረግሊቸው ማመሌከት አንቀጽ ፺፮∙ ምዝገባን በትዕዛዝ ስሇማሰረዝ ፩/ መዝጋቢው መሥሪያ ቤት ነጋዳው የንግዴ ሥራውን ማቆሙን ወይም የተመዘገበውን ንግዴ ሇማካሄዴ ችልታ የሇውም ተብል የተወሰነበት መሆኑን ባወቀ ጊዜ ወይም በላሊ ሕግ ሇምዝገባ የተዯነገጉት የተሟለ እንዯሆነ በራሱ ተነሳሽነት ፪/ የንግዴ ማህበር እንዱፇርስ ተወስኖበት የማጣራት ሥራ ሳይገባዯዴ ሇአስተዲዯራዊ ቅጣት ምዝገባው በጊዜያዊነት እንዯሚሰረዝ የሚዯነግግ ማናቸውም ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተሰጠውን ውሳኔ ራሱ ነጋዳው እና ላልች ጉዲዩ የሚመሇከታቸው አካሊት እንዱያውቁት መዯረግ አንቀጽ ፺፯∙ ሳይመዘገቡ ስሇመቅረት በዚህ ሕግ መሠረት መመዝገብ እያሇበት ሳይመዘገብ የቀረ ወይም መመዝገብ ያሇበትን ነገር ያሊስመዘገበ አግባብነት ባሇው የወንጀሌ ሕግ ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፺፰∙ ሆነ ብል ትክክሇኛ ያሌሆነ መግሇጫ ስሇሚመዘገበው ጉዲይ ሆነ ብል ትክክሇኛ ያሌሆነ መግሇጫ የሰጠ ማንኛውም ሰው ጥፊተኛ ሆኖ ከተገኘ አግባብነት ባሇው የወንጀሌ ሕግ ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ ፌትሏ ብሔራዊ ማስገዯጃ ወይም ቅጣት አንቀጽ ፺፱∙ በመዝገብ መግባት ስሇሚያስከትሇው ውጤት ፩/ ተቃራኒ ማስረጃ ካሌቀረበበት በስተቀር ማንኛውም በመዝገብ የገባ ሰው ወይም የንግዴ ማህበር ነጋዳ ፪/ ማንኛውም የተመዘገበ ሰው ወይም የንግዴ ማህበር ነጋዳ ሊሇመሆኑ ማስረጃ ማቅረብ አይፇቀዴሇትም፤ አንቀጽ ፩፻∙ በመዝገብ ሳይገቡ መቅረት ስሇሚሰጠው ውጤት ፩/ ማንኛውም ነጋዳ የሆነ ሰው በዚህ ሕግ መሠረት መመዝገብ የሚገባው ሆኖ ሳይመዘገብ የቀረ እንዯሆነ እንዯ ነጋዳ ተቆጥሮ ኃሊፉ ይሆናሌ። ፪/ አግባብ ያሊቸው የዚህ ሕግ ሁሇተኛ መጽሏፌ ዴንጋጌዎች በንግዴ ማህበራት ሊይ ተፇጻሚ አንቀጽ ፩፻፩∙ ምዝገባን ያሇማሰረዝ የሚያስከትሇው ውጤት የንግደን መዯብር ያስተሊሇፇ ወይም ያከራየ ነጋዳ ምዝገባውን ከማሰረዙ በፉት ከመዯብሩ ጋር በተያያዘ በተከራየው ሰው ሊይ ሇሚዯርስ ዕዲ ከዚሁ ሰው ጋር በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፪∙ በመዝገብ የገባ ጉዲይ ስሇሚያስከትሇው ውጤት ፩/ ማንኛውም ሰው በንግዴ መዝገብ እንዱገባ ያዯረገው ጉዲይ ትክክሌ ባይሆንም የተመዘገበውን ቃሌ መሠረት አዴርገው በሰሩ ሰዎች ሊይ ፪/ ሦስተኛ ወገኖች በንግዴ መዝገብ በትክክሌ የገባውን ጉዲይ አሊወቅንም ነበር ብሇው ማስረጃ ማቅረብ አንቀጽ ፩፻፫∙ ነጋዳ የሆነውን ሰው የሚመሇከቱ ጉዲዮች ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ስሊሇመሆናቸው ከዚህ ቀጥል ያለት ነጋዳ የሆነውን ሰው የሚመሇከቱ ጉዲዮች በንግዴ መዝገብ ያሌተመዘገቡ እስከሆነ ዴረስ ቅን ሌቦና ባሊቸው ወገኖች ሊይ መቃወሚያ ሆነው ፩/ የነጋዳው አካሇ መጠን ያሇመዴረስ፣ ፮/ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፲፭ መሠረት የቀረበ ፯/ የሥራ አስኪያጁ ሥሌጣን አንዴ ቅርንጫፌ ወይም ወኪሌ ጽሕፇት ቤት በማስተዲዯር ብቻ የተወሰነ ፰/ የሥራ አስኪያጁ መሻር ወይም ከሥራ መሰናበት፡፡ አንቀጽ ፩፻፬∙ የንግዴ ማህበራትን የሚመሇከት ጉዲዮች ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ስሊሇመሆናቸው በንግዴ መዝገብ ውስጥ ከገባው ቃሌ ውስጥ ያሇ ካሌሆነ በስተቀር የንግዴ ማህበራትን የሚመሇከቱ የማይችለት ጉዲዮች በዚህ ሕግ በሁሇተኛው መጽሏፌ አንቀጽ ፩፻፭∙ በዯንብ ስሇሚወሰኑ ጉዲዮች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፸፩(፪) የተዯነነገው እንዯተጠበቀ ሆኖ በዚህ ርዕስ የተካተቱትን ዴንጋጌዎች ሇማስፇጸም የሚንስትሮች ምክር ቤት ዯንብ ሉያወጣ ይችሊሌ፡፡ የንግዴ መዯብር ማሇት ግዙፌነት የላሇው ተንቀሳቃሽ ንብረት ሆኖ በዚህ ሕግ አንቀፅ ፭ የተጠቀሱትን የንግዴ ሥራዎች ሇማካሄዴ የተሰበሰቡና የተዯራጁ የሚንቀሳቀሱ አንቀጽ ፩፻፯∙ ነጋዳዎችና የንግዴ መዯብር ፩/ ማንኛውም ነጋዳ አንዴ የንግዴ መዯብር ሥራን ፪/ ነጋዳ የተሇያዩ የንግዴ ሥራዎችን ሇመሥራት በርካታ የንግዴ መዯብሮችን ሉያንቀሳቅስ ይችሊሌ፡፡ ፫/ ነጋዳ የንግዴ ሥራውን የሚያካሂዯው በንግዴ መዯብር ባሇቤትነት፣ በአሊባ ተጠቃሚነት ወይም በተከራይነት ሉሆን ይችሊሌ፤ እንዯ ነጋዳ የሚቆጠረው በንግዴ መዯብሩ የሚነግዴ ሰው ብቻ ነው፤ መዯብሩ የተከራየ እንዯሆነ ባሇቤቱ ወይም አከራዩ ነጋዳ ሉባሌ አይችሌም፡፡ አንቀጽ ፩፻፰∙ ስሇ ዋና የንግዴ መዯብርና ቅርንጫፍች ፩/ አንዴ የንግዴ መዯብር በአንዴ ዋና የንግዴ እንዱሁም የዋናው መሥሪያ ቤቱ አካሌ እንዯሆኑ የሚቆጠሩ የቅርንጫፌ መሥሪያ ቤቶች ወይም የወኪሌ ጽሕፇት ቤቶች ሉኖሩት ይችሊሌ። ፪/ የንግዴ መዯብሩ ዋና መሥሪያ ቤት ሳይሸጥ ወይም ሳይከራይ አንዴ ቅርንጫፌ ወይም ወኪሌ ጽሕፇት ቤት የተሸጠ ወይም የተከራየ እንዯሆነ እንዯ ንግዴ መዯብር ሽያጭ ወይም ኪራይ የንግዴ መዯብር የተቋቋመባቸው ነገሮች በንግዴ መዯብር ውስጥ ስሇሚገኙ ነገሮች አንቀጽ ፩፻፱∙ ስሇ መሌካም ስምና ግዙፌነት ስሇላሊቸው ነገሮች ፩/ የንግዴ መዯብር በዋነኝነት የንግደን መሌካም ፪/ የንግዴ መዯብር ላልች ግዙፌነት የላሊቸው ሠ) ከነጋዳው ጋር ሳይሆን ከንግዴ መዯብሩ ጋር የተያያዙ ላልች ሌዩ መብቶች፤ ሉያካትት አንቀጽ ፩፻፲∙ ግዙፌነት ስሊሊቸው ነገሮች የንግዴ መዯብር ግዙፌነት ያሊቸው እንዯ ሸቀጦች የመሳሰለ ነገሮች ሉያካትት ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፲፩∙ ገንዘብ የመጠየቅ መብቶችና ዕዲዎች ፩/ የንግዴ መዯብር የንግዴ ሥራ የሚከናወንበትን ቦታ ከመከራየት መብት በስተቀር የነጋዳውን ገንዘብ የመጠየቅ መብትና ዕዲን አይጨምርም ። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም አግባብ ባሇው ሕግ የንግዴ መዯብር ሲተሊሇፌ ስሇሠራተኞች ውልች ቀጣይነት እንዱሁም የመዴን ዋስትና ያሇው ንብረት የተሊሇፇሇት ሰው የሚኖረው መብት በተመሇከተ የተዯነገጉት ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ናቸው፡፡ መሌካም ስም ማሇት ከንግዴ መዯብር ሥራ አካሄዴ የተፇጠረ ዋጋ ሲሆን፤ይህም ዋጋ ከነጋዳው ዕቃ ወይም ሸቀጥ ወይም አገሌግልት ከሚፇሌጉት ሦስተኛ ወገኖች ጋር በሚዯረገው ግንኙነት ሁለ የተገኘ ነው፡፡ አንቀጽ ፩፻፲፫ ∙መሌካም ስምን ስሇመጠበቅ የነጋዳው መሌካም ስም ተገቢ ያሌሆነ የውዴዴር ሥራ እንዲይሠራ የማይገባ ውዴዴርን ሇማስቀረት በተሇይ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፳፱፤፴፱፤፶፫፤፩፻፲፰፤፩፻፴፤ በሚያዯርጉት ዴንጋጌዎች እና ስምምነቶች መሠረት አንቀጽ ፩፻፲፬∙ ተገቢ ያሌሆነ የንግዴ ውዴዴር ሥራ ፩/ ነጋዳው በውዴዴር ሥራ ጥፊት ፇጽሞ በተገኘ ማናቸውም ሰው ሊይ በፌትሏ ብሔር ሕግ ከውሌ ውጭ ስሇሚኖር ኃሊፉነት በሚዯነግገው አንቀጽ ፪ሺ፶፯ መሠረት ኪሣራ ሇማግኘት ክስ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ሥር የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ ስሇማይገባ የንግዴ ውዴዴር ሥራና ስሇሚያስከትሇው ውጤት ዝርዝሩ በሕግ አንቀጽ ፩፻፲፭∙ ስሇንግዴ ስም፤ ንግዴ ምሌክት እና የንግዴ ስምንና የንግዴ ምሌክትን የአዕምሮአዊ ንብረቶች አስተዲዯርን በተመሇከተ አግባብነት ያሊቸው የፌትሏ ብሔር ሕግ እና የሌዩ ሕጎች ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ፩፻፲፮∙ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇፃሚ ስሇመሆኑ የማይንቀሳቀስ ንብረት ኪራይ ውልችን የሚመሇከቱ የፌትሏ ብሔር ሕግ ዴንጋጌዎች በንግዴ ቦታ ኪራይ ውሌ መብት ሊይ ተፇፃሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ፩፻፲፯∙ የንግደ ዓይነት በንግዴ ቦታ ኪራይ ውሌ ውስጥ ተከራዩ የሚሰራው የንግዴ ዓይነት ተጠቅሶ እንዯሆነ ተከራዩ በዚህ ቦታ ላሊ ዓይነት ንግዴ ሉያከናውን አይችሌም፤ ላሊ ዓይነት ንግዴ ሲያከናውን ቢገኝ ውለ ሉሰረዝ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፲፰∙ አከራዩ ተመሳሳይ ንግዴ ሥራ እንዲይሰራ ፩/ ሇንግዴ አገሌግልት የሚውሌ ቦታ ባሇቤት ንግደ የሚከናወንበትን ቦታ በውሌ ካከራየ በኋሊ በዚሁ ቦታ ሊይ ተከራዩ ከሚያካሂዯው ንግዴ ጋር የሚመሳሰሌ ሥራ መሥራት አይችሌም። ፪/ አከራዩ በንዐስ አንቀፅ (፩) የተከሇከሇውን ቢተሊሇፌ ካሣ ከፌል የንግዴ መዯብሩም አንቀጽ ፩፻፲፱∙ የኪራይ ውሌ ሇላሊ ማስተሊሇፌን ወይም የተከራየውን ሇላሊ ማከራየትን ስሇሚከሇክለ ፩/ በፌትሏ ብሔር ሕጉ ቁጥር ፪ሺ፱፻፶፱ የተዯነገገው ቢኖርም እንኳን ተከራዩ የንግዴ መዯብሩን ሇገዛው ሰው ንግደ የሚከናወንበት ቦታ የሚመሇከተውን የኪራይ ውሌ አያስተሊሌፌም ወይም የተከራይ ተከራይ አዴርጎ አያከራይም ወይም የኪራዩን ውሌ ሇማስተሊሇፌ ወይም የተከራይ ተከራይ አዴርጎ ሇማከራየት የባሇቤቱ ፇቃዴ ያስፇሌጋሌ የሚለ የውሌ ቃልች ሁለ ዋጋ አይኖራቸውም። ፪/ በዚህ ሕግ መፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች መሠረት ሇተከራዩ ባሇዕዲ የተሾሙ የመሌሶ ማዯራጃ ኃሊፉው ወይም ሇከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የታወቁሊቸውን ሥሌጣን የሚነፌጉ ወይም የሚገዴቡ የውሌ ቃልች ዋጋ አይኖራቸውም፡፡ አንቀጽ ፩፻፳∙ የኪራይ ውሌን ስሇማቋረጥ ፩/ የንግዴ መዯብር ሇዕዲ ዋስትና ተሰጥቶ እንዯሆነ አከራዩ በስምምነት ወይም በኪራይ ውለ መሠረት በመጠቀም ውለን ሇማቋረጥ ሀሳብ ያሇው ሲሆን ይህን የንግዴ መዯብሩን መያዣ አዴርገው ገንዘብ ሊበዯሩ ሰዎች ውለ ከሚቋረጥበት ቀን ቢያንስ ከሰሊሳ ተከታታይ ቀናት በፉት በጽሁፌ ማሳወቅ ማስታወቂያ ካሌወጣ በስተቀር የንግዴ መዯብሩን መያዣ አዴርገው ገንዘብ ባበዯሩት ሰዎች ሊይ የውለ መቋረጥ መቃወሚያ አይሆንም፡፡ አንቀጽ ፩፻፳፩∙ የመፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች ፩/ የመፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች የተከፇተበት ተከራይ የሥነ ሥርዓቶቹ መከፇት በራሱ የኪራይ ውለን ያቋርጣሌ የሚሌ ስምምነት ፪/ የመፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች በተከራይ ሊይ የተከፇቱ እንዯሆነ የመሌሶ ማዯራጀት ኃሊፉው ወይም የከሰረው ተከራይ ንብረት ጠባቂ በመፅሏፌ ሦስት በተዯነገጉት መብቶቻቸው ሉጠቀሙ አንቀጽ ፩፻፳፪∙የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች በንግዴ መዯብር ሽያጭ ሊይ አንቀጽ ፩፻፳፫∙ የተፇጻሚነት ወሰን ፩/ የንግዴ መዯብር ሽያጭን የሚመሇከቱ የዚህ ሀ) በንግዴ መዯብር ሊይ በሚዯረግ ማናቸውም ዓይነት ሽያጭ ወይም ማስተሊሇፌ፤ ላሊ ነገር ሇ) የጋራ ባሇሀብቶቹ ባቀረቡት ጥያቄ በሚዯረግ ሏ) ካሣን ጨምሮ በሚዯረግ ማናቸውም ክፌፌሌ፤ እንዱሁም ሽያጩ ወይም የመብት ማስተሊሇፈ ወይም ክፌፌለ የንግዴ መዯብሩን ወይም መሌካም ስሙን የሚመሇከት ሲሆን፤ ወይም ቅርንጫፌ መሥሪያ ቤቱን ወይም ወኪሌ ጽሕፇት ቤቱን የሚመሇከት ሆኖ ነገር ግን ዋናውን የንግዴ መዯብር ወይም የቅርንጫፌ መሥሪያ መሌካም ስም ሳይጨምር በሚዯረግ ሽያጭ ወይም ማስተሊሇፌ ወይም ክፌፌሌ፤ ሊይ መዯብርን ወይም የንግዴ መዯብር መሌካም ስምን የሚመሇከት ካሌሆነ ወይም በማዴበስበስ ወይም በመዯበቅ ይህን የሚያዯርግ ካሌሆነ በስተቀር በሚዯረግ ሽያጭ ሊይ ተፇፃሚ አይሆኑም። አንቀጽ ፩፻፳፬∙ ሽያጭ በጽሐፌ ስሇመሆኑ የንግዴ መዯብር ሽያጭ በጽሐፌ ካሌሆነ ዋጋ አንቀጽ ፩፻፳፭∙ በሽያጩ ውሌ ውስጥ መጠቀስ የንግዴ መዯብር ሽያጭ ውሌ የሚከተለትን መጥቀስ ፩/ በመጨረሻዎቹ ሦስት የበጀት ዓመታት ወይም ሻጭ የንግዴ መዯብሩን ካቋቋመው ወይም ከገዛው ሦስት ዓመት ያሌሞሊው ከሆነ ከተቋቋመበት አጠቃሊይ ሽያጭና ያገኘው ትርፌ፤ ፪/ የንግዴ መዯብሩ ሥራ የሚከናወነው በኪራይ ቦታ የሆነ እንዯሆነ የኪራይ ውለ የተዯረገበትንና የሚያበቃበትን ቀን እንዱሁም የአከራዩን ስምና ፫/ የንግዴ መዯብሩ በዋስትና ከተያዘ በዋስትና መያዙ። አንቀጽ ፩፻፳፮∙ ውለን ስሇማፌረስ ፩/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፳፭ የተመሇከቱት ነገሮች ባሇመሟሊታቸው ምክንያት በገዢው ሊይ ጉዲት የዯረሰ መሆኑን ፌርዴ ቤቱ ከተረዲ በገዢው ጠያቂነት ውለን ሉያፇርስው ይችሊሌ። ፪/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፳፭ መሠረት በተሰጠ የተሳሳተ መረጃ ምክንያት ገዢው ሊይ ጉዲት የዯረሰ መሆኑን ፌርዴ ቤቱ ከተረዲ በገዢው ጥያቄ ውለን ማፌረስ ወይም ዋጋውን መቀነስ ፫/ የዚህን አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሠረት ያዯረጉ ክሶች የሽያጭ ውለ ከተዯረገበት አንስቶ በአንዴ ዓመት ጊዜ ውስጥ መቅረብ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ ፩፻፳፯∙ የማስረከብ ግዳታ ፩/ ሻጭ የንግዴ መዯብሩን ሇገዢው ማስረከብ ፪/ ተቃራኒ የሆነ ስምምነት ከላሇ በስተቀር የንግዴ መዯብር ሽያጭ የንግዴ መዯብሩ ውስጥ ፫/ ሻጭ የንግዴ መዯብሩን መሌካም ስም ሇገዢው ሰነድችንና መረጃዎችን ሁለ ሇገዢው መስጠት ፬/ የአዕምሮአዊ ንብረት መብቶች ማስተሊሇፌን በተመሇከተ አግባብነት ያሊቸው የፌትሏ ብሔር ሕግና የሌዩ ሕግ ዴንጋጌዎች ተፇፃሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ፩፻፳፰∙ ስሇሑሳብ መዝገቦች ፩/ ሻጩና ገዢው ሽያጩ በሚፇፀምበት ቀን የሑሳብ መዝገቦችን ያረጋግጣለ የሑሳብ መዝገቦች እና ሰነድችን የሚያመሇክት አንዴ ዝርዝር ጽሁፌ የተሇዋወጣቸውን ዯብዲቤዎች ያስቀራሌ፡፡ ተቃራኒ ሰነድቹን እስከ ሁሇት ዓመት ጠብቆ በማኖር ገዥው በፇሇገ ጊዜ እንዱያያቸው መፌቀዴ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፩፻፳፱. ስሇንግዴ ሥራ የሚፃፈ ዯብዲቤዎች ስሇተሸጠው የንግዴ መዯብር ጉዲይ ከሽያጩ በኋሊ ሇሻጩ የሚዯርሱትን ዯብዲቤዎችና ላልች ጽሐፍች ሻጩ ወዱያውኑ ሇገዥው ማስተሊሇፌ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፩፻፴∙ ሻጩን እንዲይወዲዯር ስሇመከሌከሌ ፩/ ሻጩ ከሽያጭ ቀን አንስቶ እስከ ፭ ዓመት ዴረስ ገዥውን ሉጎዲ ከሚችሌ ማናቸውንም የውዴዴር ተግባር መታቀብ አሇበት፤ በተሇይ በተሸጠው የንግዴ መዯብር አካባቢ ገዥው የሚሰራው የንግዴ ሥራ ዓይነትና ሥራ መሥራት አይችሌም። ፪/ በሽያጭ ውለ ውስጥ ሻጩ ንግዴ መክፇት የሚከሇከሌበትን ቦታና የተከሇከሇውንም የንግዴ ዓይነት ወስኖ ማስፇር ይቻሊሌ፤ ሆኖም የዚህ ዓይነት የውሌ ቃሌ የሚፀናበት ጊዜ ከአምስት አንቀጽ ፩፻፴፩∙ ከገዥ እንዯ ገና የገዙ ሰዎች መብት ሻጩ የመወዲዯር ሥራ እንዲይሠራ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፴ የተጣሇበት ክሌከሊ የንግዴ መዯብሩ ሇወራሾቹ ጥቅም ብቻ ሳይሆን የንግዴ መዯብሩን ከገዥ እንዯ ገና ሇገዙትም ሁለ የፀና ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፴፪ ∙ ዋጋ የመክፇሌ ግዳታ ገዥው በሽያጭ ውሌ በተስማሙት መሠረት ዋጋውን መክፇሌ አሇበት፡፡ ስሇአከፊፇለ በውለ የተሇየ ስምምነት ከላሇ ዋጋው የሚከፇሇው በጥሬ ገንዘብ ይሆናሌ፡፡ ሆኖም ማናቸውም ዓይነት ተቃራኒ የውሌ ቃሌ ቢኖርም የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፬ ተፇጻሚ አንቀጽ ፩፻፴፫ ∙ ሽያጩን የማስታወቅ ግዳታ ገዥው በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፩፻፴፮ እስከ ፩፻፵፪ አንቀጽ ፩፻፴፬∙ ስሇሽያጭ ዋጋ ክፌያ መታገዴ የሚቀርብበት ቀን እስከሚያበቃ ፣ወይም መቃወሚያ እስከሚያገኝና ሇገንዘብ ጠያቂዎች እስኪከፇሊቸው ዴረስ የሽያጩ ገንዘብ ሇሻጭ ሳይከፇሌ በገዥው ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው ከመፇፀሙ በፉት የተዯረገ ማናቸውም ክፌያ የመጠየቅ መብትን መተው ከሻጩ ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች በሆኑት ሰዎች ሊይ መቃወሚያ ሉሆን ፫/ በሽያጭ ውሌ ውስጥ ገዥው የሽያጩን ገንዘብ በአንዴ ሦስተኛ ሰው እጅ በአዯራ ያስቀምጣሌ መሠረት ገንዘቡ በአዯራ ከተቀመጠ ሻጩ ሇገዥው ከሚኖርበት ተጠያቂነት ነፃ ይሆናሌ፤ ገዥው ይህን በማዴረግ ሇሻጩ ካሇበት ዕዲ ነጻ ቢሆንም ከሻጭ ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች ሇሆኑት የሚኖርበትን አንቀጽ ፩፻፴፭∙ የሻጭ ዋስትናዎች ሻጩ ዋጋው በሙለ እስኪከፇሇው ዴረስ ስሇገንዘቡ አከፊፇሌ ከዚህ በታች ከአንቀጽ ፩፻፵፭ እስከ ፩፻፵፯ በተመሇከቱት ዴንጋጌዎች መሠረት በተሸጠው ንብረት ሊይ ሕጋዊ የሆነ የመያዣ መብት ያሇው ሲሆን ውሌ ይፌረስሌኝ ብል ክስ የማቅረብ መብትም አሇው፡፡ ሽያጮችን በማስታወቂያ ስሇማውጣትና ከሻጭ ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች ስሇሚኖራቸው መብቶች አንቀጽ ፩፻፴፮ ሽያጩን በማስታወቂያ ስሇማውጣት ፩/ ማናቸውም የንግዴ መዯብር ሽያጭ የንግዴ መዯብሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ታትሞ መውጣቱን ፪/ የተሸጠው የንግዴ መዯብር በተሇያዩ ሥፌራዎች የቅርንጫፌ መሥሪያ ቤቶች ወይም የወኪሌ መሥሪያ ቤቶች ያለት እንዯሆነ በዚህ አንቀጽ የሚዯረገው እያንዲንደ የቅርንጫፌ መሥሪያ ቤት ወይም ወኪሌ መሥሪያ ቤት በሚገኝበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ነው፡፡ አንቀጽ ፩፻፴፯ ∙ በማስታወቂያው ስሇሚጠቀሱ ነገሮች ፩/ የሻጭንና የገዥን ስሞችና አዴራሻዎች፤ ፪/ የንግዴ መዯብሩን ዓይነትና አዴራሻ፤ ፫/ ከንግዴ መዯብሩ ጋር የተሸጡ የቅርንጫፌ መሥሪያ ቤቶች ወይም የንግዴ ወኪሌ መሥሪያ ቤቶች የሥራቸውን ዓይነትና አዴራሻቸውን፤ ፬/ የሽያጩን ዓይነት፣ ቀንና ዓመተ ምሕረቱን፤ ፮/ የንግዴ መዯብሩ ዋና መሥሪያ ቤት ባሇበት ስፌራ የፌርዴ ቤት መጥሪያን ሇመቀበሌ የመረጠውን አንቀጽ ፩፻፴፰ ∙ ማስታወቂያው የሚወጣበት ጊዜ ማስታወቂያው ሽያጩ ከተከናወነበት ቀን ጀምሮ በሠሊሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ መውጣት ፪/ ዘግይቶ የሚወጣ ማስታወቂያ የፀና ይሆናሌ፡፡ ነገር ግን ማስታወቂያው በመዘግየቱ ምክንያት በሻጭ ሊይ ወይም ከሻጩ ሊይ ገንዘብ ጠያቂ በሆኑ ሰዎች ሊይ ሇሚዯርሰው ጉዲት ገዥ ተጠያቂ ሉሆን አንቀጽ ፩፻፴፱∙ የሽያጩ ገንዘብ ሇሻጩ እንዲይከፇሇው የሚጠይቅበት ጊዜ ያሌዯረሰ ቢሆንም እንኳን የመጨረሻው ማስታወቂያ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በሠሊሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ሇሻጩ ዋጋ በማመሌከት መቃወሚያው ሇገዥው መጥሪያ መቀበሌ በሚገባው አዴራሻ እንዱዯርሰው ማዴረግ ፪/ የመቃወሚያውም ማስታወቂያ የተቃዋሚውን ስምና አዴራሻ እንዱሁም የሚፇሌገውን ገንዘብ መጠንና መነሻ ምክንያቱን በትክክሌ መግሇጽ ፫/ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፮ መሠረት ማስታወቂያ ሳይወጣ ከቀረ ወይም ማስታወቂያው በአንቀጽ ፩፻፴፯ የተዘረዘሩትን ያሌገሇጸ እንዯሆነ መቃወሚያ ሇማቅረብ የተወሰነውን ጊዜ መጠበቅ ሳያስፇሌግ ፬/ በመቃወሚያው ሊይ ውሳኔ እስኪሰጥ ዴረስ በገዥው እጅ ወይም በአዯራ አስቀማጩ ሦስተኛ ወገን እጅ ታግድ የተቀመጠውን የሽያጭ ገንዘብ እንዱሁም የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፴፬ ዴንጋጌዎች አንቀጽ፩፻፵∙ መቃወሚያዎችን ውዴቅ ስሇማዴረግ ሻጩ ያሌተሟለ ወይም በወቅቱ ያሌቀረቡ ወይም ያሇበቂ ምክንያት የቀረቡ መቃወሚያዎችን ፌርዴ ቤቱ ውዴቅ እንዱያዯርግ መጠየቅ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፵፩∙ የሽያጩን ገንዘብ ስሇማከፊፇሌ ፩/ የንግዴ መዯብሩ የሽያጭ ገንዘብ በንግዴ መዯብሩ ሊይ የመያዣ ዋስትና ባሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እና ገንዘቡ ታግድ እንዱቆይ ማመሌከቻ ባቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች መካከሌ በስምምነት ወይም በፌርዴ ውሳኔ መሠረት እንዱከፊፇሌ ይዯረጋሌ። ፪/ ከክፌፌለ በኋሊ ትርፌ ገንዘብ ካሇ ሇሻጩ አንቀጽ ፩፻፵፪∙ ገንዘብ ጠያቂዎች በሏራጅ ዋጋ ፩/ በንግዴ መዯብሩ የመያዣ ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እና በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፵፩ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከቱት መቃወሚያ ያቀረቡት ገንዘብ ጠያቂዎች የንግዴ መዯብሩ የሽያጭ ዋጋ ሇሚፇሌጉት ክፌያ የማይበቃ የሆነ እንዯሆነ ገንዘብ ጠያቂዎቹ የንግዴ መዯብሩ በሏራጅ እንዱሸጥ ፌርዴ ቤቱን መጠየቅ ይችሊለ። ተጨምሮበት በሏራጅ እንዱሸጥ ያዝዛሌ። ፫/ በሏራጅ አብሌጦ የሚገዛ ሦስተኛ ወገን የሆነ ገዥ ሳይቀርብ የቀረ እንዯሆነ የንግዴ መዯብሩ ከፌተኛ ዋጋ ሇሰጠው ገንዘብ ጠያቂ በሏራጅ የንግዴ መዯብር በዋስትና መያዣ ስሇማዴረግ አንቀጽ ፩፻፵፫∙ መያዣ ማዴረግ ስሇመቻለ ፩/ የንግዴ መዯብርን ሇዋስትና መያዣ ማዴረግ ይቻሊሌ፤ መያዣውም የዋስትና መብት ይሰጣሌ። ፪/ የንግዴ መዯብርን ሇዋስትና መያዣ ማዴረግ ከሕግ ፫/ በንግዴ መዯብር ሊይ የሚዯረገው ማናቸውም ዓይነት ከሕግ ወይም በውሌ የሆነ የዋስትና መያዣ መብት አግባብ ባሇው ሕግ መሠረት ፬/ በተንቀሳቃሽ ንብረት ሊይ ስሇሚመሠረት የዋስትና መያዣን በተመሇከተ አግባብነት ባሇው ሕግ የተዯነገጉት ሌዩ ዯንቦች እንዯተጠበቁ ሆነው በንግዴ መዯብር ሊይ በሚመሠረት የዋስትና መያዣ ሊይ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ አንቀጽ ፩፻፵፬∙ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ፩/ ቀጥል የተመሇከቱት ሰዎች በንግዴ መዯብር ሊይ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብት አሊቸው፦ ሀ) የሽያጭ ገንዘብ ሙለ በሙለ ወይም በከፉሌ ያሌተከፇሇው የንግዴ መዯብር ሻጭ፤ ሇ) ነጋዳው ከከሰረ ከነጋዳው ገንዘብ ጠያቂዎች፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩)(ሇ) ሇተመሇከተው ከሕግ በመነጨ የዋስትና መያዣ መብት ሊይ የዚህ ሕግ ሦስተኛው መጽሏፌ ተገቢ ዴንጋጌዎች ሻጩ በንግዴ መዯብር ሊይ ስሊሇው ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብትና ውለ እንዱፇርስ የመጠየቅ አንቀጽ ፩፻፵፭∙ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ፩/ የንግዴ መዯብር የሽያጭ ዋጋ ሙለ በሙለ ወይም በከፉሌ ያሌተከፇሇው የንግዴ መዯብር ሻጭ ሊሌተከፇሇው ዋጋ በንግዴ መዯብሩ ሊይ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብት አሇው። ፪/ የንግዴ መዯብር ሽያጩ በጽሁፌ ካሌሆነና ከሕግ የመነጨው የዋስትና መያዣ መብትም አግባብ ባሇው ሕግ መሠረት ካሌተመዘገበ በንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው ከሕግ የመነጨ የዋስትና ፫/ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ምዝገባ ዝርዝሩ አንቀጽ ፩፻፵፮ ∙ ውለ እንዱፇርስ የመጠየቅ መብት የመጠየቅ መብት አሇው፤ ሻጩም ሦስተኛ ወገኖችን ሉከራከርበት የሚችሇው ከሕግ የመነጨ የዋስትና በመዝገቡም ውስጥ ውለን የማፌረስ መብት ያሇው መሆኑ በተሇይ ተጠብቆሇት እንዯሆነ ነው፡፡ አንቀጽ ፩፻፵፯∙ ውሌ ማፌረስን ሇመጠየቅ ስሇሚቀርብ ክስ ፩/ የሽያጩ ዋጋ ሳይከፇሌ በመቅረቱ በዚህ ሕግ የሚጠይቅ ሻጭ ከዋጋው የቀረው ገንዘብ ምን ካሌተመሇከቱት አዲዱስ ከተጨመሩት ንብረቶች የመዯብሩን ንብረት ባሇበት ሁኔታ በሙለ መሌሶ ፪/ ከሻጭና ከገዥ መብት ጋር በተያያዘ ውሳኔ በሚሰጥበት ጊዜ የተሸጠው መዯብር ንብረት ዋጋ ከፌ ወይም ዝቅ ማሇት ግምት ውስጥ መግባት በንግዴ መዯብር ሊይ ስሇሚዯረግ ከውሌ የመነጨ የዋስትና አንቀጽ ፩፻፵፰ ከውሌ የመነጨ የዋስትና መያዣ ሁኔታዎች ፩/ የንግዴ መዯብር ባሇቤት የሆነ ማንኛውም ሰው መዯብሩን በውሌ መያዣ ሉያዯርገው ይችሊሌ። ፪/ ይህም የዋስትና መያዣ ውሌ በጽሐፌ ካሌተዯረገ በተዋዋይ ወገኖች መካከሌ አይፀናም፤ የዋስትና መያዣ ውለም አግባብ ባሇው ሕግ መሠረት ካሌተዘገበ ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን ፫/ ከውሌ የመነጨ የዋስትና መያዣ ምዝገባ ዝርዝሩ የዋስትና መያዣ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በንግዴ አንቀጽ ፩፻፵፱∙ ስሇንግዴ መዯብር መሸጥ፣ ማስተሊሇፌ ፩/ ተቃራኒ የሆነ የውሌ ቃሌ ቢኖር እንኳን ባሇዕዲው የንግደን መዯብር ሇመሸጥ ወይም በላሊ መንገዴ ሇማስተሊሇፌ ወይም ሇማከራየት መብት አሇው። ፪/ የንግደን መዯብር ቢሸጥ ወይም በላሊ መንገዴ ቢያስተሊሇፌ ወይም ቢያከራይ በዋስትና መያዣው ወዱያውኑ ይከፌሊሌ በማሇት መዋዋሌ ይቻሊሌ፤ ይህም የውሌ ቃሌ ውለ በሚመዘገብበት ጊዜ በመዝገብ ውስጥ ካሌተጠቀሰ ዋጋ አይኖረውም። አንቀጽ ፩፻፶ ∙ ስሇዋስትና መያዣ ዋጋ መቀነስ ባሇዕዲው በተሇይም የንግደን መዯብር ወዯላሊ ቦታ የሚከናወንበትን ቦታ ኪራይ ባሇመክፇለ፤ ወይም የሸቀጦቹ ብዛት እየቀነሱ እንዱሄደ በማዴረግ የንግደን መዯብር ዋጋ እንዱቀንስ ካዯረገ ወይም ዋጋው ይቀንሳሌ ተብል ከተገመተ ማናቸውም ገንዘብ ጠያቂ አዱስ ዋስትና እንዱሰጠው መጠየቅ ይችሊሌ፤ ባሇዕዲው አዱስ ዋስትና ካሊቀረበ ከባሇዕዲው ሊይ የሚፇሌገው ገንዘብ ወዱያውኑ እንዱከፇሇው ፌርዴ ቤቱን መጠየቅ አንቀጽ ፩፻፶፩∙ የንግዴ መዯብሩን ወዯ ላሊ ስፌራ ፩/ የንግዴ መዯብሩን ወዯ ላሊ ስፌራ ሇማዛወር የሚፇሌግ ባሇዕዲ የንግዴ መዯብሩን የዋስትና መያዣ አዴርገው ሇያዙት ገንዘብ ጠያቂዎች መዛወሩን እንዱያውቁ ያሌተዯረገ እንዯሆነ ወይም እንዱያውቁት ከተዯረገው የማዛወሪያ ቀን ቢያንስ ከአንዴ ወር በፉት አስቀዴሞ ዝውውሩ ከተፇፀመ ገንዘብ ጠያቂዎቹ ዕዲቸው እንዱከፇሌ ወዱያውኑ ፪/ የንግዴ መዯብሩን በዋስትና የያዙ ገንዘብ ጠያቂዎች በቦታው መዛወር ምክንያት የመዯብሩ ዋጋ ይቀንሳሌ ብሇው ከገመቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፶ የተሰጣቸውን መብት መጠቀም ይችሊለ። ፫/ ገንዘብ ጠያቂዎች በንግዴ መዯብሩ መዛወር በተመዘገበበት ክሌሌ ውስጥ የሆነ እንዯሆነ መዯብሩ ቀዴሞ ከተመዘገበበት ክሌሌ ውጭ የተዛወረ እንዯሆነ ገንዘብ ጠያቂዎቹ የተዛወረው የንግዴ መዯብር አዱሱ ዋና መሥሪያ ቤቱ በሚገኝበት ክሌሌ የዋስትና መያዣው እንዯ አዱስ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት ምዝገባው የተስተካከሇ ወይም አዱስ ምዝገባ የተከናወነ እንዯሆነ ማስተካከያው ወይም አዱሱ ምዝገባ የመጀመሪያው ምዝገባ ከተከናወነበት ጊዜ አንቀጽ ፩፻፶፪∙ ስሇየመከታተሌ መብት ፩/ መያዣ የሆነው መዯብር ወዯ ማንም እጅ ቢተሊሇፌ መያዣነቱ የሚከተሇው ስሇሆነ የዋስትና መያዣ ያሇው ገንዘብ ጠያቂ መያዣው ሇሦስተኛ ወገን ተሊሌፍም ቢገኝ ሇማስያዝ ይችሊሌ። ፪/ ይህንንም የያዘው ሦስተኛ ወገን የሆነው ሰው በዋስትና መያዣነት ገንዘብ ጠያቂዎች ሇሆኑት በስተቀር መያዣ የሆነ የንግዴ መዯብር እንዲይያዝ አንቀጽ ፩፻፶፫∙ የዋስትና መያዣ የአፇጻጸም ወሰን ፩/ በዋስትና መያዣነት መሠረት የንግዴ መዯብሩ እንዱከበር ወይም እንዱያዝ ሲታዘዝ በዚሁ ጊዜ የንግዴ መዯብሩ በሚገኝበት ሁኔታ፤ እንዱሁም የመዯብሩ አካሌ የሆኑ ንብረቶች የዋጋቸው ዝቅተኛነት ወይም ከፌተኛነት ከግምት ውስጥ ሳይገባ ባለበት ሁኔታ መያዣው ይፀናባቸዋሌ። ፪/ የዋስትና መያዣው ተፇጻሚ የሚሆነው በመዝገቡ ውስጥ በግሌፅ በተመሇከቱት የንግዴ መዯብሩ አንቀጽ ፩፻፶፬∙ የቀዯምትነት መብት ፩/ ከንግዴ መዯብር ሽያጭ ዋጋ ሊይ የዋስትና መያዣ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የቀዲሚነት መብት ፪/ የዋስትና መያዣ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የቀዯምትነት ዯረጃ በተመዘገቡበት ቀን ቅዯም ተከተሌ መሠረት ይወሰናሌ። ሆኖም የዋስትና መያዣቸውን በአንዴ ቀን ውስጥ ያስመዘገቡ ገንዘብ ጠያቂዎች እኩሌ ዯረጃ ይኖራቸዋሌ። ፫/ ሻጩ በንግዴ መዯብሩ ሊይ ያሇው ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ከውሌ ከመነጨ የዋስትና አንቀጽ ፩፻፶፭∙ የመፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች በተከፇተበት ባሇዕዲ የንግዴ መዯብር ሊይ የመፅሏፌ ሦስት ሥነ ሥርዓቶች በተከፇተበት ባሇዕዲ የንግዴ መዯብር ሊይ የዋስትና መያዣዎች ያስመዘገቡ ገንዘብ ጠያቂዎችን በተመሇከተ የዚህ ሕግ መፅሏፌ አንቀጽ ፩፻፶፮∙ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ ፩/ የንግዴ መዯብርን ማከራየት ይቻሊሌ። የተመሇከቱት እንዯተጠበቁ ሆነው የንግዴ መዯብር ኪራይን በተመሇከተ በፌትሏ ብሔር ሕግ በቁጥር ፪ሺ፰፻፺፮ እስከ ፪ሺ፱፻፸፬ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፩፻፶፯ ∙ የኪራይ ውሌን በጋዜጣ ስሇማስታወቅ ፩/ የንግዴ መዯብር የኪራይ ውሌ በጽሁፌ ካሌሆነና ከተዋዋይ ወገኖች በአንደ አመሌካችነት የንግዴ መዯብሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ካሌወጣ ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ሉሆን አይችሌም። ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚወጡ ሀ) የአከራዩንና የተከራዩን ስምና አዴራሻ፤ ሇ) ውለ የተዯረገበት ቀንና የውለን ዓይነት፤ ሏ) የንግዴ መዯብሩን ዓሊማና አዴራሻ፤ እና መ) የኪራዩ ውሌ ፀንቶ የሚቆይበትን ጊዜ፤ አንቀጽ ፩፻፶፰∙ የንግዴ ምዝገባን ስሇማስተካከሌ ፩/ በኪራይ የተሰጠው የንግዴ መዯብር ባሇቤት ከንግዴ መዝገብ ስሙን ማሰረዝ አሇበት፤ ሆኖም አከራዩ በኪራይ ውለ ውስጥ ያሌተካተቱ ላልች መዯብሮች ያለት እንዯሆነ ስሙ ከንግዴ መዝገብ አግባብ ያሇው ሇውጥ በንግዴ መዝገብ ውስጥ ፪/ ተከራዩም በዚህ ሕግ ርዕስ አራት በተመሇከቱት መዝገብ ውስጥ ማስመዝገብ አሇበት፡፡ አንቀጽ ፩፻፶፱∙ ስሇንግዴ መዯብር አከራይ ኃሊፉነት በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፶፯ እና ፩፻፶፰ በተመሇከቱት ዴንጋጌዎች መሠረት አስፇሊጊው ሁለ እስኪሟሊ ዴረስ ተከራዩ የንግዴ መዯብሩን ሥራ በማከናወን ሂዯት ሇገባው ዕዲ ሁለ የንግዴ መዯብሩ ባሇቤት ከተከራዩ ጋራ በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፷∙ በንግዴ ወረቀቶች ሊይ ተከራይ መሆኑን ተከራይነቱን ‹‹ተከራይ›› የሚሌ ቃሌ ጨምሮ ካሌገሇፀ የኪራይ ውለ ፇራሽ ሉሆን ይችሊሌ። አንቀጽ ፩፻፷፩∙ ስሇተከራዩ ግዳታዎች ተከራዩ የተስማማበትን ኪራይ ካሌከፇሇ ወይም እንዯ መሌካም ነጋዳ ሇንግዴ መዯብሩ ጥንቃቄ ካሊዯረገ ወይም ሥራውንም ከንግደ መዯብር ዓይነት አኳያ በትክክሌ ካሊካሄዯ፤ የኪራይ ውለ ፇራሽ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፷፪∙ የዋስትና ገንዘብ ስሇማስቀመጥ ፩/ ተከራዩ ሇአከራዩ ወይም ሇሦስተኛ ወገኖች ሇማረጋገጥ የሚያስችሌ በውለ ከተወሰነው ኪራይ በሊይ ዋስትና እንዱያስይዝ በውለ ውስጥ ሉጠየቅ ፪/ ተቃራኒ የሆነ ስምምነት ቢኖር እንኳን ተከራዩ ሇአከራዩ ያለበትን ግዳታዎች የፇጸመ ሲሆንና በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፷፬ ንዐስ አንቀጽ (፫) በተመሇከተው ጊዜ ውስጥ ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱያዝ ያሊመሇከቱ እንዯሆነ የኪራይ ውለ እንዯተቋረጠ ተከራዩ የሰጠው ዋስትና ሙለ አንቀጽ ፩፻፷፫∙ ንግደ በተከራዩ በራሱ መከናወን ያሇበት የኪራይ ውሌ የተከራዩን የግሌ ብቃት መሠረት አዴርጎ የተፇጸመ በመሆኑ ተከራዩ ከአከራዩ የጽሁፌ ፇቃዴ ሳያገኝ ውለን አሳሌፍ ሇላሊ ሰው መስጠት አንቀጽ ፩፻፷፬∙ የኪራዩ ውሌ ጊዜ ማብቃቱን በጋዜጣ ፩/ የኪራዩ ውሌ ጊዜ ማብቃቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፶፯ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተዯነገገው መሠረት በጋዜጣ እንዱታተም መዯረግ ይኖርበታሌ። ሀ) የአከራዩንና የተከራዩን ስምና አዴራሻ፤ ሇ) የንግደ መዯብር ዓይነትና አዴራሻ፤ ሏ) የኪራይ ውለ ዘመን ያበቃበትን ቀን፤ መ) በአንቀጽ ፩፻፷፪ መሠረት በዋስትና የተቀመጠ ፫/ በአንቀጽ ፩፻፷፪ መሠረት በዋስትና የተያዘው ገንዘብ ከመጨረሻው የማስታወቂያ ቀን አንስቶ የተመሇሰሇት እንዯሆነ ሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚዯርስ ጉዲት የንግደ መዯብር ባሇቤት ኃሊፉነት አንቀጽ ፩፻፷፭∙ ስሇተከራዩ ዕዲዎች አከፊፇሌ አስገዲጅነት የኪራይ ውለ ጊዜ ሲያበቃ ተከራዩን ገንዘብ ጠያቂ አንቀጽ፩፻፷፮∙ አከራዩ ተወዲዲሪ የሆነ ንግዴ እንዲያካሂዴ ፩/ የንግደን መዯብር ያከራየ ባሇቤት የኪራይ ውለ ጸንቶ በሚቆይበት ጊዜ ውስጥ ተመሳሳይ የንግዴ ዓሊማ ያሇውን ላሊ የንግዴ መዯብር በማቋቋም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተውን ግዳታ ባሇቤቱ ተሊሌፍ ቢገኝ ኪሣራ እንዱከፌሌ ይዯረጋሌ፤ የንግዴ መዯብሩም እንዱዘጋ ሉዯረግ አንቀጽ ፩፻፷፯∙ ተከራዩን ተወዲዲሪ የንግዴ ሥራ ፩/ የኪራዩ ውሌ ጊዜ ካበቃ በኋሊ ተከራዩ የንግደ መዯብር ባሇቤት የሚሰራውን የንግዴ ሥራ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከተው ክሌከሊ ከአምስት ዓመት መብሇጥ አይችሌም። የንግዴ መዯብርን ሇማህበርተኝነት ዴርሻ መዋጮ ስሇማዴረግ አንቀፅ ፩፻፷፰∙ መዋጮን በግሌጽ ማስታወቂያ ስሇመግሇጽ የንግዴ መዯብርን በመቋቋም ወይም በመካሄዴ ሊይ ሊሇ የንግዴ ማህበር ሇማህበርተኝነት ዴርሻ መዋጮ እንዱሆን ከተዯረገ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፩፻፶፯ ንዐስ አንቀጽ (፩) እንዯተመሇከተው በጋዜጣ ማስታወቂያ አንቀጽ ፩፻፷፱∙ በማስታወቂያ ሊይ ስሇሚገሇጹ ነገሮች በአንቀጽ ፩፻፷፰ መሠረት የሚወጣው ማስታወቂያ፡- ፩/ የመዋጮ አዴራጊው ስምና አዴራሻ፤ ፪/ መዋጮ የሆነው የንግዴ መዯብር ዓሊማና ፫/ መዋጮ የተዯረገሇትን የንግዴ ማህበር ስም፤ ዓይነትና የዋናው መሥሪያ ቤት አዴራሻ፤ ፬/ የማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ የወጣበትን ቀን፣ አንቀጽ ፩፻፸∙ መዋጮን ስሇመቃወም ማስታወቂያ ከወጣበት ቀን አንስቶ በሠሊሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ በማህበርተኝነት መዋጮ ከሚሰጠው ሰው ሊይ ገንዘብ ጠያቂ የሆኑ ሁለ የዕዲው መክፇያ ጊዜ ያሌዯረሰም ቢሆን ሇንግዴ ማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በጽሁፌ በማስታዎቅ የቀረበው የማህበርተኝነት መዋጮው እንዲይዯረግ ፪/ ማስታወቂያ ሳይወጣ ከቀረ ወይም ማስታወቂያው ዋጋ የላሇው በሆነ ጊዜ የተወሰነውን ጊዜ መጠበቅ ሳያስፇሌግ ገንዘብ ጠያቂው በማናቸውም ጊዜ አንቀጽ ፩፻፸፩∙ ማህበርተኞቹ መውሰዴ ስሇሚችለት እርምጃ ፩/ ማንኛውም ማህበርተኛ በአንቀጽ ፩፻፸ መሠረት መቃወሚያው ከቀረበበት ጊዜ አንስቶ በአንዴ ወር ውስጥ በመቋቋም ሊይ ያሇው ማህበር እንዱፇርስ ወይም ቀዴሞ ሇነበረ ማህበር የተዯረገው መዋጮ እንዱሰረዝ ፌርዴ ቤትን ሇመጠየቅ ይችሊሌ። ፪/ በንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ተቃውሞ ካሌቀረበና መዋጮው ካሌተሰረዘ የንግዴ ማህበሩና መዋጮ አዴራጊው በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂዎች ፩/ የንግዴ ማህበር ማሇት ሰዎች መዋጮ አዋጥተው በህብረት በኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ በመሰማራት ከሚገኘው ትርፌ ተካፊይ ሇመሆን በመመስረቻ ጽሁፌ አማካኝነት የሚያቋቋሙት ማህበር ነው። ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም የእሽሙር ማህበር የሚቋቋመው ማህበርተኞች በመካከሊቸው በሚያዯርጉት በሦስተኛ ወገኖች በማይታወቅ ውሌ አማካኝነት ነው። ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ ቢኖርም ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር አንቀጽ ፩፻፸፫. የመመስረቻ ጽሁፌ ፩/ የመመስረቻ ጽሁፌ ማሇት የንግዴ ማህበር ሇመመስረት የሚዘጋጅ ሰነዴ ነው። ፪/ የመመስረቻ ጽሁፌ ናሙና በንግዴና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም በሕግ ሥሌጣን በተሰጠው ላሊ የመንግስት ተቋም ሉዘጋጅ ይችሊሌ። የተመሇከተው ቢኖርም፤ የማህበርተኞች የመዋዋሌ ነጻነት የተጠበቀ ነው፤በተሇይም የማህበርተኞች ስምምነት በመንግስት መሥሪያ ቤት በሚዘጋጅ ናሙና እንዱገዯብ የሚያዝ ማንኛውም ሕግም ሆነ አንቀጽ ፩፻፸፬∙ የንግዴ ማህበር ዓይነቶች የንግዴ ማህበር ዓይነቶች የሚከተለት ናቸው፡- ፪/ ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት የሽርክና ማህበር፤ ፫/ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር፤ ፮/ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር፤ ፯/ ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር፡፡ አንቀጽ ፩፻፸፭∙ የንግዴ ማህበር ሕጋዊ ሰውነት ከእሽሙር ማህበር በስተቀር ሁለም የንግዴ ማህበራት በንግዴ መዝገብ እንዯተመዘገቡ የሕግ ሰውነት ያገኛለ፡፡ አንቀጽ ፩፻፸፮∙ የንግዴ ማህበር ስም የንግዴ ማህበር ስም ሉኖረው ይገባሌ፤ ስሙም ከላሊ ነጋዳ ወይም ማህበር ጥቅም ጋር የሚጋጭ እንዱሁም ሇሕግና ሇሕዝብ ሞራሌ ተቃራኒ መሆን የሇበትም፡፡ አንቀጽ ፩፻፸፯∙ የንግዴ ማህበር ስሇሚቋቋምበት ሁኔታ ማህበር በመመስረቻ ጽሁፌ ካሌተቋቋመ በስተቀር አንቀጽ ፩፻፸፰∙ ፇራሽ ስሇሆኑ ስምምነቶች የማህበሩን ትርፌ ሇአንዴ ወይም ሇተወሰኑ አባሊት ብቻ እንዱሆን የሚያዯርግ ስምምነት ፇራሽ ነው፡፡ ፩/ ከእሽሙር ማህበር በስተቀር ማንኛውም ማህበር ስሇውክሌና በተመሇከተው ሕግ መሠረት ውክሌና የሰጣቸው ሰዎች ሇሰሩት ሥራ ባሇመብትና ባሇ ፪/ ማህበሩ ውክሌና በሰጣቸው ሰዎች መክሰስ ወይም ፫/ ሇንግዴ ማህበሩ እንዱዯርስ የተጻፇ ማንኛውም መጥሪያ ሇማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ወይም ሇሚመሇከተው ቅርንጫፌ እንዱዯርስ መዯረግ አንቀጽ ፩፻፹∙ የሚተሊሊፈ የግዳታ ወረቀቶች ከአክሲዮን ማህበር በስተቀር ላልች የንግዴ ማህበራት የሚተሊሇፈ የግዳታ ወረቀቶችን ማውጣት አይችለም፡፡ አንቀፅ ፩፻፹፩ ∙የንግዴ ማህበር ስሇሚፇርስበት ሁኔታ የንግዴ ማህበር በሚከተለት ምክንያቶች ይፇርሳሌ፡- ፩/ የተቋቋመበትን ዓሊማ ሲፇጽም ወይም ሇመፇጸም በስተቀር የማህበሩ የቆይታ ጊዜ ሲጠናቀቅ፤ ፬/ በማህበሩ አባሊት መካከሌ ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳን በማህበሩ አባሊት ጥያቄ ፌርዴ ቤት በበቂ ምክንያት ማህበሩ እንዱፇርስ ሲወስን፤ ፭/ የማህበሩ መክሰር በፌርዴ ቤት ሲወሰን፡፡ ፮/ ሇዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፬) ዓሊማ በቂ ምክንያት ማሇት በማህበሩ አባሊት መካከሌ ብርቱ አሇመግባባት ኖሮ አሇመግባባቱ የማህበሩ ዓሊማ ከግብ እንዲይዯረስ የሚያስተጓጉሌ ሲሆን ነው። ፯/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፮) ሊይ የተዯነገገው ዴርሻቸውን ይዘው ከማህበሩ እንዱወጡ በማዴረግ በሚችሌበት ሁኔታ ማስቀጠሌ የሚቻሌ በሆነ ጊዜ አንቀጽ ፩፻፹፪∙ ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ ፩/ አንዴ የንግዴ ማህበር ሲፇርስና ሑሳቡ ተጣርቶ እንዲበቃ የሑሳብ አጣሪዎች ማህበሩ ከንግዴ መዝገብ እንዱሰረዝ ሇንግዴ ማህበር መዝጋቢው አካሌ ማመሌከት አሇባቸው፤ ማህበሩ ከንግዴ መዝገብ ከተሰረዘበት ዕሇት በሚቀጥሇው ቀን ጀምሮ ህጋዊ ሰውነት አይኖረውም። ፪/ የንግዴ ማህበሩ ከንግዴ መዝገብ መሰረዝ የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ባሇበት አካባቢ ሰፉ ስርጭት የህብረት ሽርክና ማህበር ማሇት እያንዲንደ ማህበርተኛ ሇማህበሩ ግዳታዎች ከማህበሩ ጋር በአንዴነትና በነጠሊ ኃሊፉ የሚሆንበት የንግዴ ማህበር ነው፤ ማንኛውም ተቃራኒ ስምምነት ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ ፩/ ማህበሩ የሁለንም ሸሪኮች ስም ወይም ቢያንስ የሁሇት ሸሪኮችን ስም የያዘ መጠሪያ ይኖረዋሌ፤ ከሸሪኮቹ ስም ቀጥልም “የህብረት ሽርክና ማህበር” ተብል መጻፌ አሇበት፤የማህበሩ ስም ከሸሪኮች ስም በስተቀር ላሊ ስም ሉኖርበት አይችሌም። ፪/ ስሙ በማህበሩ ስም ሊይ የተገሇጸ ሸሪክ ከማህበሩ የወጣ እንዯሆነ የማህበሩ ስም መሇወጥ አሇበት። ፫/ የማህበሩ ሸሪክ ያሌሆነ ሰው እያወቀ ስሙ እንዯሆነ እንዯላልች አባሊት ሇማህበሩ ግዳታዎች አንቀጽ ፩፻፹፭∙ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ቀጥል የተዘረዘሩትን ፫/ የእያንዲንደን ሸሪክ ስም፣ አዴራሻና ዜግነት፤ ፬/ ማህበሩ የተመሠረተበትን ዓሊማ፤ ፭/ እያንዲንደ ሸሪክ ያዋጣውን የገንዘብ መጠን፤ የተከፇሇው የዓይነት መዋጮ ከሆነ የገንዘብ ፮/ የሙያ አገሌግልት መዋጮ ያዋጣ አባሌ ካሇ ተከፊይነትና የትርፌ አከፊፇሌ ሁኔታ፤ ፰/ የማህበሩን ሥራ አስኪያጅና እንዲሇም ወኪሌ እንዱሁም የሥራ አስኪያጁን ሥሌጣንና ተግባር፤ ፲/ በሕግ ወይም በሸሪኮች ስምምነት እንዱካተቱ አንቀጽ ፩፻፹፮∙ የመዋጮ ዓይነትና መጠን ፩/ እያንዲንደ ሸሪክ ጥሬ ገንዘብ፣ የሚንቀሳቀስ ወይም የንግዴ ምሌክት፣ መሌካም ስም፣ ፓተንት፣ ኮፒ ራይት፣ የሉዝ መብት፣ የአሊባ ጥቅም ወይም ላሊ የዓይነት መዋጮ መክፇሌ አሇበት። ፪/ መዋጮው የማህበሩ ሀብት እንዱሆን ወይም ማህበሩ እንዱጠቀምበት ሆኖ ሉከፇሌ ይችሊሌ። ፫/ ሸሪኮች ሇማህበሩ የሚያስገቡት መዋጮ የማህበሩን ዓሊማ ሇማሳካት የሚያስፇሌገው ዓይነትና መጠን እንዱሁም ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር ፬/ የዓይነት መዋጮ ግምት በሸሪኮች ስምምነት ፭/ በዓይነት የተከፇሇ መዋጮ ግምት የተጋነነ ሆኖ ከተገኘ ያዋጣው ሸሪክ በግምቱና በትክክሇኛው ዋጋው መካከሌ ያሇውን ሌዩነት በጥሬ ገንዘብ መክፇሌ አሇበት፤ ሌዩነቱን በጥሬ ገንዘብ መክፇሌ ካሌቻሇ ዴርሻው በትክክሇኛው ግምት መሠረት ፩/ የሙያ አገሌግልትን ሳይጨምር የዓይነት መዋጮ የከፇሇ ሸሪክ ያሇበት ዋስትና በፌትሏ ብሔር ሕጉ የሽያጭ ውሌ ክፌሌ ስሇሻጭ ግዳታ በተዯነገገው ፪/ የተከፇሇው መዋጮ በንብረት የመጠቀም መብት ብቻ ከሆነ መዋጮውን የከፇሇው ሸሪክ ያሇበት ዋስትና በፌትሏ ብሔር ሕጉ የኪራይ ውሌ ክፌሌ ፫/ የተዯረገው መዋጮ ገንዘብ የመቀበሌ መብት ከሆነ መዋጮውን ያዯረገው ሸሪክ ያሇበት ዋስትና በፌትሏ ብሔር ሕጉ የብዴር ውሌ ክፌሌ አንቀጽ ፩፻፹፰∙ ሇመዴረስ የሚችሌ አዯጋ ፩/ ሇማህበሩ የተከፇሇው መዋጮ ንብረት ከሆነ በንብረቱ ሊይ ሉዯርስ የሚችሌ አዯጋ በፌትሏ ብሔር ሕጉ ሽያጭን በተመሇከቱት ዴንጋጌዎች ፪/ ሇማህበሩ የተከፇሇው መዋጮ በንብረት የመጠቀም መብት ብቻ ከሆነ በንብረት ጥቅሙ ሊይ ሇሚዯርስ አዯጋ አዯጋው በማህበሩ ጥፊት የዯረሰ አስካሌሆነ ዴረስ ያዋጣው ሸሪክ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ፩፻፹፱∙ መዋጮ በጊዜው አሇመክፇሌ የሚያስከትሇው መዋጮ በወቅቱ ያሌከፇሇ ሸሪክ መክፇሌ ከነበረበት ቀን ጀምሮ ሇማህበሩ ወሇዴ ወይም መቀጮ መክፇሌ የማህበሩ ሸሪኮች መብቶችና ግዳታዎች አንቀጽ ፩፻፺∙ የማህበሩ ሸሪኮች መብቶች እያንዲንደ የማህበሩ ሸሪክ የሚከተለት መብቶች ፪/ ከማህበሩ ትርፌ ዴርሻውን የመካፇሌ፤ መግሇጫዎችን እና ሰነድችን የማየት፤ ማስታወሻ ፬/ የማህበሩ ቆይታ ከአንዴ ዓመት በሊይ ሲሆን በየዓመቱ መጨረሻ የሥራ ክንውን ሪፖርት ፭/ ማህበሩ ሲፇርስ ከማህበሩ ሀብት ዴርሻውን ፮/ ላልች ከማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም አንቀጽ ፩፻፺፩∙ የማህበሩ ሸሪኮች ግዳታዎች የተዘረዘሩት ግዳታዎች አለበት፡- ሀ) የማህበሩን መዋጮ በወቅቱ የመክፇሌ፤ መ) ሇማህበሩ ዕዲዎች በአንዴነትና በነጠሊ ተጠያቂ ሸሪክነት የሚመነጩ ግዳታዎችን የመወጣት፤ ፪/ ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ የሚጠይቁ ሰዎች ማህበሩ ማስጠንቀቂያ ካሌሰጡ በስተቀር የማህበሩ ሸሪኮችን መጠየቅ አይችለም፡፡ ሆኖም ሸሪኮች ትርፌ ሳይኖር እንዯትርፌ ዴርሻዎች ከማህበሩ ገንዘብ እንዱመሌሱ በማናቸውም ጊዜ ሸሪኮችን በቀጥታ አንቀጽ ፩፻፺፪∙ የትርፌና ኪሣራ ክፌፌሌ መሠረት ፩/ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር እያንዲንደ ዓይነትና ዋጋ ምንም ቢሆን ከማህበሩ ትርፌና ፪/ የተዯረገው ውሌ የትርፌ አከፊፇሌን ወይም የኪሣራ የተመሇከተው ውሳኔ በትርፌም ሆነ በኪሳራው አንቀጽ ፩፻፺፫∙ አዱስ ሸሪክ ስሇማስገባት በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የተሇየ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር አዱስ ሸሪክ ወዯ ማህበሩ ማስገባት የሚቻሇው ሁለም የማህበሩ ሸሪኮች ሲስማሙበት ነው፡፡ አንቀጽ ፩፻፺፬∙ የማህበሩ ዴርሻዎች ሇላሊ ማህበርተኛ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ የተሇየ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር አንዴ ሸሪክ ዴርሻውን ሇላሊ የማህበሩ አባሌ አንቀጽ ፩፻፺፭∙ ከማህበሩ የወጣ ሸሪክን ዴርሻ ፩/ አንዴ ሸሪክ ዴርሻውን ሇላሊ ማህበርተኛ ወይም ሇሦስተኛ ወገን ሳያስተሊሌፌ ከማህበሩ ከወጣ እና ስምምነት መሠረት የሚወሰን ክፌያ ይሰጠዋሌ። ፪/ ስሇዚህ ጉዲይ ስምምነት የላሇ እንዯሆነ በማህበሩ ውስጥ የነበረው ገቢ የተዯረገ መዋጮ፤ የማህበሩ ዕዲዎች ከተከፇለ በኋሊ ከሚቀረው ተራፉ ሀብት ወይም የተጠራቀመ ትርፌ የራሱን ዴርሻ እና በወጣበት ወቅት በመሰራት ሊይ የነበሩ ሥራዎች የሚያስገኙት ትርፌ ግምት ውስጥ ያስገባ መጠን አንቀጽ ፩፻፺፮∙ ከማህበሩ የወጣ ሸሪክ ተጠያቂነት ከማህበር የወጣ ሸሪክ ከመውጣቱ በፉት ማህበሩ በአንዴነትና በነጠሊ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ ሆኖም የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ከፇቀደ ኃሊፉነቱ በእሱ እግር አንቀጽ ፩፻፺፯∙ ከዴርሻ የሚገኝ ጥቅምና መብትን ፩/ አንዴ ሸሪክ የላልችን ሸሪኮች ፇቃዴ ሳይጠይቅ በማህበሩ ውስጥ ካሇው ዴርሻ የሚገኙ መብቶችና ጥቅሞችን ሦስተኛ ወገኖች እንዱጠቀሙባቸው ፪/ ከዴርሻ የሚገኙ መብቶችና ጥቅሞች ሦስተኛ ወገን እንዱጠቀምባቸው የሚያዯርግ ስምምነት ማህበሩን ግዳታ ውስጥ አያስገባውም፤ እንዱሁም የማህበር አንቀጽ ፩፻፺፰∙ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ፩/ ማህበሩ ሸሪክ በሆኑ ወይም ባሌሆኑ በአንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ በሆኑ ሥራ አስኪያጆች ይመራሌ። ፪/ የሥራ አስኪያጆች ቁጥር ከአንዴ በሊይ በሚሆንበት ጊዜ የሥራ ዴርሻቸው ተሇይቶ በጽሁፌ መገሇጽ አንቀጽ ፩፻፺፱∙ የሥራ አስኪያጁ ሥሌጣንና ተግባር ፪/ የሥራ አስኪያጁን ሥሌጣን የሚገዴቡ ስምምነቶች ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ የሚሆኑት በንግዴ መዝገብ የተመዘገቡ ወይም ሦስተኛ ወገኖች ፫/ የማህበሩ ቆይታ ከአንዴ ዓመት በሊይ ሲሆን ሥራ አስኪያጁ በየዓመቱ መጨረሻ የማህበሩን የሥራ ክንውን ሪፖርት አዘጋጅቶ ሇሸሪኮች ማቅረብ አንቀጽ ፪፻∙ በሥራ አስኪያጅነት ሥሌጣን አሊግባብ ፩/ ሥራ አስኪያጁ በማህበሩ ስም ሇግሌ ጥቅሙ የሰራ እንዯሆነ በቅን ሌቦና ከሥራ አስኪያጁ ጋር ግንኙነት ሊዯረጉ ሦስተኛ ወገኖች ማህበሩ ኃሊፉ ነው፤ ሆኖም እነዚህ ሦስተኛ ወገኖች ሥራ አስኪያጁ የማህበሩን ስም ያሊግባብ መገሌገለን የሚያውቁ መሆኑ የተረጋገጠ እንዯሆነ ኃሊፉነቱ ፪/ ሥራ አስኪያጁ የማህበሩን ስም ሳይጠቅስ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ስምምነት ካዯረገ ሇግሌ ጉዲዩ እንዲዯረገው ይቆጠራሌ፤ ሆኖም ሥራ አስኪያጁ ሇማህበሩ ጥቅም የሆነ እንዯሆነ ማህበሩ ኃሊፉ ፫/ ሥራ አስኪያጁ ከሥሌጣኑ በሊይ ሇሚሠራው ሥራ ሁለ ኃሊፉነቱ የማህበሩ ሳይሆን የሥራ አስኪያጁ አንቀጽ ∙ ከማህበሩ ጋር የሚዯረግ ስምምነት ሥራ አስኪያጁ የሁለንም የማህበሩ ሸሪኮች ፇቃዴ ካሊገኘ በስተቀር ሇግሌ ጉዲዩ ወይም ሇሦስተኛ ወገኖች ጥቅም ከማህበሩ ጋር ስምምነት ማዴረግ አይችሌም፡፡ አንቀጽ ∙ ውዴዴርን ስሇመከሌከሌ ማንኛውም የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ላልች ሸሪኮች ተመሳሳይ ሥራዎች ሇራሱም ሆነ ሇሦስተኛ ወገኖች ጥቅም ማከናወን አይችሌም፤ እንዱሁም የአንዴነትና የነጠሊ ተጠያቂነት የሚያስከትሌ ተመሳሳይ ዓሊማ ባሇው ላሊ ማህበር ውስጥ ሸሪክ መሆን አይችሌም፡፡ አንቀጽ ∙ ሥራ አስኪያጁን ስሇመሻር / በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በማሻሻያው የተሾመ የማህበሩ አባሌ የሆነ ሥራ አስኪያጅ የመመስረቻ ጽሁፌ ወይም ማሻሻያው በሚጸዴቅበት ሥነ-ሥርዓት መሠረት በሸሪኮች ሉሻር ይችሊሌ፡፡ / የማህበሩ አባሌ ያሌሆነ ሥራ አስኪያጅ እንዱሁም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ያሌተሾመ የማህበሩ ሸሪክ ሥራ አስኪያጅ በሸሪኮች በዴምፅ ብሌጫ ከሥራ አስኪያጅነት ሉሰናበት ይችሊሌ። / በማንኛውም ሸሪክ ጥያቄ በበቂ ምክንያት ሥራ አስኪያጁን ፌርዴ ቤት ይሽረዋሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ውሳኔ አሰጣጥ / የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፌ ሇመሇወጥ ወይም ጠበቃ ሇመሾም ወይም በማህበሩ ከተሇመዯው ሥራ ውጭ ሇማከናውን የማህበሩ ሸሪኮች ሙለ ስምምነት / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ሸሪኮች ውሳኔዎች በዴምፅ ብሌጫ እንዱተሊሇፈ ሉስማሙ ይችሊለ፤ ሸሪኮች የዚህ ዓይነት ስምምነት ያሊዯረጉ እንዯሆነ ውሳኔዎች የሚተሊሇፈት በሙለ ዴምፅ ይሆናሌ። / ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር እያንዲንደ ሸሪክ የሚኖረው ዴምፅ እኩሌ ይሆናሌ፡፡ የማህበሩ መፌረስና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ ∙ የማህበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች / የዚህ መጽሏፌ ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ ማህበሩ የሚፇርሰው ቀጥል በተመሇከቱት ሀ) ማህበሩ የተቋቋመው ሊሌተወሰነ ጊዜ ወይም ከማህበሩ ሸሪክ በአንደ ዕዴሜ ሌክ ዴረስ ከሆነ ወይም በመመስረቻ ጽሁፈ ውስጥ የማፌረስ ሇ) ከማህበሩ ሸሪኮች አንደ በአካሌ ጉዲት ወይም የማህበሩን ሥራ ሇማከናውን ያሌቻሇ እንዯሆነ፤ ሏ) በማህበሩ ሸሪኮች መካከሌ አብሮ ሇመሥራት የማያስችሌ አሇመግባባት ሲፇጠር፤ የማህበርተኛው መክሰር በፌርዴ ሲወሰን ወይም ሠ) ከማህበሩ ሸሪክ የግሌ ገንዘብ ጠያቂዎች ያሇውን ዴርሻ በሙለ ሲወስደ ወይም በቀሪው ዴርሻ / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሊይ የተጠቀሰው ቢኖርም ቀጥል በተጠቀሱት ምክንያቶች ማህበሩ ሀ) ከሸሪኮች አንደ ማህበሩ እንዱፇርስ ጥያቄ ከፌሇው ማህበሩ እንዱቀጥሌ ሲስማሙ፤ወይም ሇ) ሇሞተው ሸሪክ ወራሾች ወይም ችልታ ሊጣው ሸሪክ ሞግዚት ወይም ሇከሠረው ሸሪክ ንብረት ጠባቂ የሟችን ወይም ችልታ ያጣውን ሸሪክ ወይም የከሠረውን ሸሪክ ዴርሻ በመክፇሌ ማህበሩ አንቀጽ ∙ ማህበሩን በማፌረስ ሂዯት የሥራ / ሥራ አስኪያጆች ማህበሩን ሇማፌረስ ሑሳብ አጣሪ እስኪሾም ዴረስ የነበራቸውን ሥሌጣን እንዯያዙ ይቆያለ፤ሆኖም ማህበሩ እንዱፇርስ ከተወሰነ በኋሊ / ሥራ አስኪያጆች ሇሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩን ንብረትና ማንኛውንም አስፇሊጊ ሰነዴ ማስረከብና / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም ሑሳብ አጣሪው የጠየቀ እንዯሆነ የማህበሩን ሑሳብ የማጣራት ሥራ ከተጀመረ በኋሊ የማፌረሱን ሂዯት ሇማጠናቀቅ የሚያስፇሌጉትን አስተዲዯራዊ ተግባራት አንቀጽ ∙ ሑሳብ አጣሪዎችን ስሇመሾም / ማህበሩን ሇማፌረስ የመጨረሻ ሑሳብ የሚጣራው በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በማህበሩ ሸሪኮች ሙለ ስምምነት በተመዯቡ አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ በሆኑ / የማህበሩ ሸሪኮች የማይስማሙ ከሆነ ፌርዴ ቤት አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ ሑሳብ አጣሪ ይሾማሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የሑሳብ አጣሪዎች ሥሌጣንና ተግባር / ሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩ የመጨረሻ ሑሳብ እንዱጣራ አስፇሊጊ የሆኑትን ተግባሮች ሁለ ይፇጽማለ፡፡ ሥሌጣንና ተግባራቸው የሚከተለትን ሀ) ተጀምረው የነበሩ ሥራዎችን የማገባዯዴ፤ ሇ) የማህበሩን የሀብትና ዕዲ መግሇጫ የማዘጋጀት ሏ) የማህበሩን ሀብት የመሰብሰብ፤ የማህበሩን ንብረት የመሸጥ፤ የማህበሩን ዕዲ ከማህበሩ ሀብት ወይም እንዲስፇሊጊነቱ ከሸሪኮች ላሊ ገንዘብ ሰብስቦ ሇገንዘብ ጠያቂዎች የመክፇሌ፤ መ) በማህበሩ ስም በፌርዴ ቤት፣ በአስተዲዯር አካሊት ወይም በግሌግሌ ዲኝነት የመከራከርና ሠ) የማህበሩን ሀብት ሇሸሪኮች የማከፊፇሌ፤ ረ) ማህበሩን ሇማፌረስ አስፇሊጊ የሆኑ ላልች / የሥራ አስኪያጆችን ተጠያቂነት የሚመሇከቱት የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች በሑሳብ አጣሪዎች ሊይም አንቀጽ ∙ ሑሳብ አጣሪዎች ስሇሚሻሩበት ሁኔታ ሑሳብ አጣሪዎች በሸሪኮች ሙለ ስምምነት ወይም በአንዴ ሸሪክ ጥያቄ በፌርዴ ቤት ሉሻሩ ይችሊለ፡ አንቀጽ ∙ መዋጮን ስሇመመሇስ / ማህበሩ ሲፇርስ የማህበሩ ዕዲዎች ከተከፇለ በኋሊ እያንዲንደ ሸሪክ የከፇሇው መዋጮ ይመሇስሇታሌ። / ማህበሩ እንዱጠቀምበት ብቻ የዓይነት መዋጮ ገቢ ሊዯረገ ሸሪክ ማህበሩ ሲፇርስ ያስገባው መዋጮ / የማህበሩ ሀብት እንዱሆን የዓይነት መዋጮ ገቢ ያዯረገ ሸሪክ ማህበሩ ሲፇርስ ያስገባውን መዋጮ በዓይነት መሌሶ መውሰዴ አይችሌም፤ ሆኖም የዓይነት መዋጮውን ሲያስገባ የነበረውን የገንዘብ / አገሌግልትን እንዯመዋጮ ያቀረበ ማህበርተኛ መዋጮ ሲያዯርግ ሇአገሌግልቱ በተሰጠው ግምት መሠረት አንቀጽ ∙ የትርፌና ኪሣራ አከፊፇሌ / የማህበሩ ዕዲዎች ከተከፇለና እያንዲንደ ሸሪክ የከፇሇው መዋጮ ከተመሇሰ በኋሊ ትርፌ ካሇ / ዕዲዎችና ወጪዎች ከተከፇለ በኋሊ የማህበሩ ገንዘብ ሇሸሪኮች የሚመሇሰውን መዋጮ ሇመክፇሌ ካሌተወሰነ በስተቀር ትርፌና ኪሣራው በሸሪኮች መካከሌ እኩሌ ይከፊፇሊሌ፡፡ ‹‹ ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት የሽርክና ማህበር ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት የሽርክና ማህበር ማሇት የማህበርተኞች ኃሊፉነት የተሇያየ የሆነበት ማህበር ነው፤ኃሊፉነታቸው ያሌተወሰነ ሸሪኮች ሇማህበሩ በተናጠሌ ኃሊፉነት ያሇባቸው ሲሆን ኃሊፉነታቸው የተወሰነ ሸሪኮች ዯግሞ መዋጮ ሇማዴረግ ቃሌ በገቡት መጠን ብቻ ሇማህበሩ ግዳታዎች ኃሊፉ የሚሆኑ / ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት ማህበር የማህበር ያሌተወሰነ ሸሪኮች ስም የሚይዝ ሆኖ ከሸሪኮች ስም ቀጥል “ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት የሽርክና / ኃሊፉነቱ የተወሰነ ሸሪክ ስሙ ከማህበሩ ስም ውስጥ እንዱገባ የፇቀዯ እንዯሆነ ሦስተኛ ወገኞች በቅን ሌቦና ከማህበሩ ጋር በሚኖራቸው ግንኙነት ምክንያት ሇሚመጡ የማህበሩ ግዳታዎች ሌክ ኃሊፉነታቸው ያሌተወሰነ ሸሪኮች እንዯሆኑት ሁለ ከማህበሩ ጋር በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ  ∙ የማህበሩ መመሥረቻ ጽሁፌ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፭ ሥር ከተዘረዘሩት ጉዲዮች በተጨማሪ ኃሊፉነታቸው ያሌተወሰነውን እና የተወሰነውን ሸሪኮች ስም ሇይቶ አንቀጽ ∙ የማህበሩ መዋጮ / መዋጮን የሚመሇከቱት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፮ / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች የሞያ አንቀጽ  ∙ ኃሊፉነታቸው ያሌተወሰነ ሸሪኮች መብትና / በዚህ ሕግ የህብረት ሽርክና ማህበር ሸሪኮችን መብትና ባሌተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች ሊይ ተፇጻሚነት አሊቸው። / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በሸሪኮች ውሳኔ የማህበሩ ሸሪክ ያሌሆነ ሥራ አስኪያጅ ካሌተሾመ በስተቀር ሥራ አስኪያጅ መሆን የሚችለት ኃሊፉነታቸው ላልች የማህበሩ ሸሪኮች ካሌፇቀደ በስተቀር ማንኛውም ኃሊፉነቱ ያሌተወሰነ ሸሪክ ማህበሩ የሚሠራቸውን ተመሳሳይ ሥራዎች ሇራሱ ወይም ሇሦስተኛ ወገን ሇማከናወን እንዱሁም በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ በሚያዯርግ ተመሳሳይ ዓሊማ ባሇው ላሊ ማህበር አንቀጽ  ∙ ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች / ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች ኃሊፉነታቸው የተወሰነ ሸሪኮችን ሇማህበሩ ያሌከፇለትን መዋጮ ገቢ እንዱያዯርጉ ሉጠይቁ ይችሊለ። / ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች በተረጋገጠ የሑሳብ ሚዛን መሠረት በቅን ሌቦና የተቀበለትን የትርፌ ዴርሻ እንዱመሌሱ አይገዯደም። / ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች በውክሌናም ሆነ በላሊ በማንኛውም ሁኔታ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ መሆን አይችለም፤ ክሌከሊውን የተሊሇፇ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የማኀበሩ ሸሪክ በሥራው ምክንያት ሇሚመጡ ግዳታዎች ኃሊፉነታቸው ካሌተወሰነው ሸሪኮች ጋር በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናሌ፤ ይህን ክሌከሊ ከተሊሇፇባቸው ጊዜያት ብዛት እና ከጉዲዩ ክብዯት አኳያ አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ ሇሁለም የማህበሩ ግዳታዎች ወይም ሇተወሰኑ የማህበሩ ግዳታዎች ብቻ ከማህበሩ ጋር በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ነው ተብል ሉወሰን ይችሊሌ። አስኪያጅነት ሥራ እንዯሰሩ አይቆጠርም፡- ሀ) በማህበሩ ውስጥ በሚዯረጉ ምክክሮች ተካፊይ ሇ) ከማህበሩ ጋር ግዳታ መግባት፤፣ ሏ) የሥራ አስኪያጆችን ሥራ መቆጣጠር፤ መ) ሇማህበሩ አስተያየትና ምክር መስጠት፤ ሠ) ሥራ አስኪያጆች ከሥሌጣናቸው በሊይ / ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች በማህበሩ ተቀጥረው ከሥራ አስኪያጅነት ውጪ የሆን ሥራ / ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም፤ ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማህበሩ ሸሪኮች ስሇማህበሩ አካሄዴ ጥያቄ የማቅረብ፣ ማስታወሻ የመውሰዴ መብት አሊቸው። / ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፤ ኃሊፉነቱ የተወሰነው ሸሪክ መሞት፣ መክሰር፣ችልታ ማጣት እና መሰሌ ምክንያቶች የማህበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች ሉሆኑ አንቀጽ ∙ ዴርሻዎችን ስሇማስተሊሇፌ ሇሦስተኛ ወገን ማስተሊሇፌ አይቻሌም። / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም ሸሪኮች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ከዚህ የተሇየ ዴምፅ እንዱኖር ሉስማሙ ይችሊለ። / የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ካሌፇቀደ በስተቀር ኃሊፉነቱ ያሌተወሰነ ሸሪክ ዴርሻውን ከማስተሊሇፈ በፉት ከማህበሩ ዕዲዎች ጋር በተያያዘ የነበሩትን አንቀጽ ∙ ተፇጻሚነት ያሊቸው የዚህ ሕግ ከዚህ በሊይ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፩፻፹፯ እስከ ፪፻፲፩ ሥር የተመሇከቱት የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ሁሇት ዓይነት እንዯ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር / ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር ማሇት ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ ሰዎች የሙያና ሇሙያው ዯጋፉ የሆነ አገሌግልት ሇመስጠት የሚያቋቁሙት የማህበርተኞቹ ኃሊፉነት በመዋጮዋቸው የተወሰነ / ሇዚህ ማህበር ዓሊማ “የሞያ አገሌግልት” ማሇት አግባብ ባሇው አካሌ በተሰጠ የሞያ ፇቃዴ መሠረት / “ሇሞያው ዯጋፉ የሆነ አገሌግልት” ማሇት በአንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ በሆኑ ሞያዎች ሥር ያሇና የሞያ አገሌግልቱን ሇመስጠት አስፇሊጊ የሆነ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ባሕሪያት / ማህበሩ ከሸሪኮቹ የተሇየ የሕግ ሰውነት አሇው። / የሸሪኮች መሞት፣ መክሰር፣ ከማህበሩ መውጣት ወይም በሸሪኮች ሊይ የሚዯረግ ላሊ ማንኛውም ዓይነት ሇውጥ በማህበሩ ሕሌውና፣ መብት ወይም ግዳታ ሊይ ተጽዕኖ አይኖረውም፡፡ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር ከላሊ ነጋዳ ወይም ማህበር ጥቅም ጋር የማይጋጭ፣የሦስተኛ ወገኖችን መብት የማይነካ እና የተቋቋመበትን ዓሊማ የሚገሌጽ ማህበርተኞች የፇቀደት የመጠሪያ ስም ይኖረዋሌ፤ ከማህበሩ ስም መጨረሻ ሊይ “ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማህበር” የሚሌ ሏረግ መጨመር አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ሸሪኮች / የማህበሩ ሸሪኮች ሉሆኑ የሚችለት አግባብ ካሇው የተሰጣቸው ባሇሙያዎች ወይም ከማህበሩ ጋር የሚሰጡ ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የሽርክና ማህበራት / የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ ማህበሩ አገሌግልት በሚሰጥበት ሞያ ፇቃዴ ያሇው የተፇጥሮ ሰው አንቀጽ ∙ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ይዘት የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ በዚህ ሕግ አንቀጽ አገሌግልት የሚሰጠውን የእያንዲንደን ሸሪሪክ የሞያ ዓይነትና የፇቃዴ ቁጥር መያዝ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ መዋጮ መዋጮን የሚመሇከቱት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፮ ዴንጋጌዎች ሇዚህ ማህበርም እንዯአግባብነቱ ተፇጻሚ ሞያን በሚመሇከት የወጡ አግባብ ያሊቸው ሕጎች የሚሠራቸውን ተመሳሳይ ሥራዎች ሇራሱ ወይም ሇሦስተኛ ወገን ሇማከናወን ወይም ሇተመሳሳይ ዓሊማ በተቋቋመ ማህበር ሸሪክ መሆን የሚችሇው ሁለም የማህበሩ ሸሪኮች ሲስማሙ ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ኃሊፉነት ወሰን በሚያከናውንበት ወቅት ሆን ብል ወይም የማታሇሌ ተግባር በመፇጸም ወይም በቸሌተኝት ሇሚፇጽመው ካዯረሰው ሸሪክ ወይም ሠራተኛ ጋር ማህበሩ በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂ ይሆናሌ። / ጉዲቱ የዯረሰበት ሰው ጉዲት አዴራሹ ሸሪክ ወይም ሠራተኛ ሥራውን ሇማከናወን ኃሊፉነት ያሌተሰጠው መሆኑን የሚያውቅ የነበረ ከሆነ ማህበሩ ተጠያቂ / ማህበሩ በሸሪኮች ወይም በሠራተኞች በሚፇጸም የሞያ ጥፊት ምክንያት ሇሚዯርስ ጉዲት ካሣ የሚሆን የመዴን ሽፊን ሉኖረው ይገባሌ፤ መጠኑም አግባብ አንቀጽ ∙ ሸሪክ ከማህበሩ ስሇሚወጣበት ሁኔታ ሀ) በመመስረቻ ጽሁፌ በተሇየ ሁኔታ ካሌተመሇከተ ሇ) ሲሞት ወይም ሕጋዊ ሰውነት ያሇው አካሌ በሆነ ሏ) የግሌ ገንዘብ ጠያቂዎች ያሇውን ዴርሻ በሙለ ሲወስደ፣ ሲያሸጡ ወይም በሸሪኩ ሊይ የኪሣራ መ) የሸሪኩ የሞያ ፇቃዴ ሲሰረዝ ወይም ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር የሞያ ፇቃደ ሠ) በሕመም ወይም በአካሌ ጉዴሇት ወይም በላሊ በማንኛውም ምክንያት ሇዘሇቄታው የሸሪክነት ግዳታውን ሇመወጣት የማያስችሇው ሲሆን፤ ረ) በበቂ ምክንያት ፌርዴ ቤት ከማህበሩ እንዱወጣ / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) የተመሇከተውን ማስጠንቀቂያ ሳይሰጥ ከማህበሩ የወጣ ሸሪክ በዚህ ምክንያት በማህበሩ ሊይ ሇሚዯርሰው ጉዲት ተጠያቂ / አንዴ ሸሪክ ከማህበሩ ከመውጣቱ በፉት ሇሦስተኛ ወገኖች የነበረበት ዕዲ እና ኃሊፉነት ከማህበሩ / አንዴ ሸሪክ ከማህበሩ ከወጣ ማህበሩ ሸሪኩ ስሇመውጣቱ ማህበሩ በተመዘገበበት የንግዴ መዝገብ አንቀጽ ∙ ከማህበሩ የወጣ ሸሪክ ዴርሻ ተቀባይነት ሊገኘ ላሊ ማህበርተኛ ወይም ሦስተኛ ወይም በላሊ ማናቸውም ምክንያት ከማህበሩ የወጣ እንዯሆነ በእርሱ እግር ተተክቶ ዴርሻውን የመጠየቅ መብት ሊሇው ሰው ዴርሻው ተሰሌቶ በገንዘብ ይሰጠዋሌ፣ በሞተው ወይም በወጣው ሰው ምትክ በማህበሩ አባሌ የመሆን ጥያቄ ተቀባይነት የሇውም። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የዴርሻ ዋጋ ሲሰሊ የወጣው ሸሪክ ማህበሩ ውስጥ የነበረው ገቢ የተዯረገ መዋጮ፤ የማህበሩ ዕዲዎች ከተከፇለ በኋሊ ከሚቀረው ተራፉ ሀብት ወይም የተጠራቀመ ትርፌ ውስጥ እርሱ የነበረው ዴርሻ እና በወጣበት ወቅት በመሰራት ሊይ የነበሩ ሥራዎች የሚያስገኙት ትርፌ ግምት ውስጥ መግባት አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ ስሇማህበሩ ውሳኔ አሰጣጥ / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር የማህበሩን የመመስረቻ ጽሁፌ ሇማሻሻሌ ያስፇሌጋሌ፤ ላሊ ማንኛውም ውሳኔ በአብዛኛዎቹ አባሊት የዴምፅ ዴጋፌ ሉዯረግ ይችሊሌ። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተገሇጸው ቢኖርም የማህበሩን ዜግነት ሇመሇወጥ ወይም የሥራ መስክ ሇመሇወጥ የሚተሊሇፌ ውሳኔ የማህበሩን አባሊት ሦስት አራተኛ (¾) ስምምነት ማግኘት አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፩ የንግዴ ማህበርን እንዯተጠበቁ ሆኖ የሸሪኮች ቁጥር ወዯ አንዴ ዝቅ ሲሌና በስዴስት ወራት ጊዜ ውስጥ ላሊ ሸሪክ መተካት ሳይቻሌ ሲቀር ማህበሩ እንዱፇርስና ሑሳቡ እንዱጣራ መዯረግ አሇበት። / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም በማህበሩ የቀረው ሸሪክ ጥያቄ ሲያቀርብና አስፇሊጊ ሆኖ ሲያገኘው የንግዴ ማህበር መዝጋቢው አካሌ የስዴስት ወራቱ የጊዜ ገዯብ በሦስት ወራት / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው መሠረት ካሌሆነ በስተቀር የሸሪኮች ቁጥር ከሁሇት በታች መቀነሱን የሚያውቅ ሸሪክ ማህበሩ በዚህ ሁኔታ ከስዴስት ወራት በሊይ ሥራውን እንዱቀጥሌ ካዯረገ በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ተፇጻሚነት ያሊቸው የዚህ ሕግ ከዚህ በሊይ የተጠቀሱት ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ ከአንቀጽ ፩፻፹፯ እስከ ፪፻፲፩ ሥር የተመሇከቱ የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ኃሊፉነቱ በተወሰነ የሽርክና ማህበር ሊይ እንዯ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ የእሸሙር ማህበር ማሇት ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ ሰዎች በመካከሊቸው በሚያዯርጉት ስምምነት የማይታወቅ የሕግ ሰውነት የላሇው የንግዴ ማህበር የማስመዝገብ ሥርዓቶች በዚህ ማህበር ሊይ ተፇጻሚ አንቀጽ ∙ የማህበሩ በሦስተኛ ወገኖች መታወቅ የማህበሩ መኖር በሦስተኛ ወገኖች ከታወቀ ከዚያ ጊዜ አንስቶ ማህበሩ ከእነዚህ ወገኖች ጋር በሚኖረው ግንኙነት እንዯ ህብረት ሽርክና ማህበር ይቆጠራሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ስሇማህበሩ መዋጮ / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ስሇመዋጮ የተዯነገገው ሇእሽሙር ማህበርም ተፇጻሚ ይሆናሌ። / ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር እያንዲንደ ሸሪክ ሇከፇሇው መዋጮ ባሇቤትነቱን እንዯያዘ ይቆያሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ዴርሻን ስሇማስተሊሇፌ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር በማህበሩ ውስጥ ያሇን ዴርሻ ማስተሊሇፌ የሚቻሇው ሁለም ሸሪኮች አንቀጽ ∙ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ / ማህበሩ ሸሪክ ወይም ሸሪክ ባሌሆነ በአንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ በሆኑ ሥራ አስኪያጆች ይመራሌ። / ሥራ አስኪያጅ ያሌተሾመ እንዯሆነ ሁለም ሸሪኮች የሥራ አስኪያጅነት ሥሌጣን ይኖራቸዋሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ሥሌጣንና ተግባር ይወሰናሌ፤ ሆኖም ይህ ስምምነት በሦስተኛ ወገኖች / ሥራ አስኪያጁ የማህበሩን ሥራዎች ሇሸሪኮቹ የሚያስቀር ማንኛውም ስምምነት ዋጋ አይኖረውም። አንቀጽ ∙ የማህበሩን ሥራ አስኪያጅ ስሇመሻር የማህበሩ ሸሪክ የሆነ ሥራ አስኪያጅ በበቂ ምክንያት አንቀጽ ∙ ማህበሩ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ስሊሇው / ሇሦስተኛ ወገኖች የሚታወቀው የማህበሩ ሥራ ግዳታዎች ኃሊፉና ተጠያቂ የሚሆነውም እሱ ብቻ / የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ ያሌሆነ ሸሪክ ሇማህበሩ ዕዲዎች ሇሥራ አስኪያጁ ተጠያቂ የሚሆነው በማህበርተኞች መካከሌ በተዯረገው የውሌ ጽሁፌ / ሥራ አስኪያጅ ያሌሆነ ሸሪክ በማህበሩ ሥራ አመራር ተካፊይ ከሆነ ሇሦስተኛ ወገኖች ከሥራ አስኪያጁ ጋራ በአንዴነት እና በተናጠሌ ኃሊፉ / ማንኛውም የማህበሩ ሸሪክ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ግንኙነት ማዴረግ የሚችሇው በራሱ ስም ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች የሚመሇከቱት ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሀ) ሸሪኮች ማህበሩ እንዱፇርስ በሙለ ዴምፅ ሇ) ማህበሩ የተቋቋመው ሊሌተወሰነ ጊዜ ሲሆን ከሸሪኮች አንደ እንዱፇርስ ሇማህበሩ ጥያቄ ሏ) ሁለም የማህበሩ ዴርሻዎች በአንዴ አባሌ የተያዙ ስምምነት ከላሇ በስተቀር ከማህበሩ አንደ የሞተ ወይም የከሠረ ወይም ችልታ ያጣ ሠ) በማህበርተኞች መካከሌ በሚዯረግ ውሌ ሇሥራ አስኪያጁ ማህበሩን ሇማፌረስ ሥሌጣን ተስጥቶት ከሆነ ሥራ አስኪያጁ ማህበሩ እንዱፇርስ / ማንኛውም ተቃራኒ ስምምነት የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌን ተፇጻሚነት የሚያስቀር አንቀጽ ∙ ሸሪክን ከማህበሩ ስሇማስወጣት / በአንዴ ሸሪክ ጥፊት ምክንያት ማህበሩ እንዱፇርስ ሇፌርዴ ቤት ጥያቄ ሲቀርብና ላልች ሸሪኮች ማህበሩ እንዲይፇርስ ሲያመሇክቱ ፌርዴ ቤቱ ማህበሩ እንዱፇርስ በመወሰን ፊንታ ጥፊተኛ የሆነውን ሸሪክ ከማህበሩ እንዱወጣና ማህበሩ / አንዴ ሸሪክ ከማህበሩ የሚወጣበት ምክንያት በማህበርተኞች መካከሌ በሚዯረግ ውሌ ሉወሰን / ከማህበሩ እንዱወጣ የተዯረገ ሸሪክ በወጣበት ጊዜ የነበረው ዴርሻ እንዱከፇሇው የመጠየቅ መብት አንቀጽ ∙ ተፇጻሚነት ያሊቸው የዚህ ሕግ ከሊይ በዚህ ርዕስ ሥር የተዘረዘሩት ዴንጋጌዎች የወጡት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው በእሽሙር / የአክሲዮን ማህበር ማሇት ዋና ገንዘቡ ወይም ካፒታለ አስቀዴሞ ተወስኖ በአክሲዮን የተከፊፇሇና ኃሊፉነቱ በማህበሩ ሀብት ብቻ የተወሰነ ማህበር / የባሇአክሲዮኖቸ ኃሊፉነት ሇማህበሩ ቃሌ የገቡትን መዋጮ በመክፇሌ የተወሰነ ነው፡፡ የአክሲዮን ማህበር የሚጠራበት ስም ይኖረዋሌ፤ ከላሊ እስካሌተነካ ዴረስ የማህበሩ መጠሪያ በማህበርተኞች ስምምነት ይወሰናሌ፤ከስሙ መጨረሻ ሊይ “የአክሲዮን ማህበር” የሚሌ ሏረግ መጨመር ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የማህበሩ አነስተኛ ዋና ገንዘብ እና / በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር፣ የማህበሩ ዋና ገንዘብ ወይም ካፒታሌ ከሃምሳ ሺህ የኢትዮጵያ ብር ያነሰ ሉሆን አይችሌም። / እያንዲንደ አክሲዮን ሊይ የሚጻፇው ዋጋ ከአንዴ መቶ ብር በታች ሉሆን አይችሌም፡፡ አንቀጽ ∙ አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ የአክሲዮን / አዯራጅ ማሇት አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ ማህበር ምስረታን ያነሳሳ፤ መግሇጫ አዘጋጅቶ በአጠቃሊይ የማህበሩን ምስረታ ዓሊማ አዴርጎ የማይመሰረት ከሆነ ባሇመመስረቱ ምክንያት ሇሚመጣ ጉዲት ኃሊፉነት የሚወስዴ ሰው ነው፤ ከአዯራጅ ጋር ባዯረገው ውሌ መሠረት ክፌያ ሇማግኘት ሇማህበሩ ምስረታ አስፇሊጊ የሆነ ጥናት፣ የሙያ ዴጋፌ እና መሰሌ አገሌግልት ያቀረበ / የአክሲዮን ማህበር በአንዴ ወይም ከዚያ በሊይ በሆኑ የተፇጥሮ ሰዎች ወይም ሕጋዊ ሰውነት ባሊቸው ባሇአክሲዮን የመሆን ግዳታ የሇበትም። ባሇአክሲዮኖች በታች መሆን የሇበትም፡፡ አንቀጽ ∙ ሇአዯራጅነት ብቁ ስሊሇመሆን በንግዴ ማህበር አዯራጅነት፣ ዲይሬክተርነት፣ ሥራ በላልች የአመራር ኃሊፉነቶች ሊይ ተመዴቦ ሲሰራ ከኃሊፉነቱ ጋር በተያያዘ ወይም በማናቸውም ላሊ ሁኔታ በእምነት ማጉዯሌ፣ በስርቆት፣ በውንብዴና ወይም ላሊ ተመሳሳይ ወንጀሌ ጥፊተኛነቱ የተረጋገጠ ሰው አባሌነቱ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ የአክሲዮን ማህበር አንቀጽ ∙ የአዯራጆች ኃሊፉነት ሇተዋዋለዋቸው ሰዎች፣ ሇባሇአክሲዮኖችና ሇሦስተኛ ወገኖች በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉነት አሇባቸው፦ ሀ) ማህበሩን ሇማቋቋም ሲለ ሇገቧቸው ግዳታዎች፤ ሇ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሙለ ስሇመፇረሙና የተከፇሇው ዋና ገንዘብ በማህበሩ ሏ) ሇማህበሩ በዓይነት የተከፇለ መዋጮዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፶፯ መሠረት የተገመቱ ሠ) የማህበሩ የአመሠራረት ሂዯት ሕጋዊ አሠራርን ሰ) ማህበሩ ባሇመመስረቱ ምክንያት የከፇለት መዋጮ እንዱመሇስሊቸው ሇሚጠይቁ አክሲዮን ሇመግዛት የፇረሙ ሰዎች በዚህ ሕግ መሠረት ገንዘባቸውን ከነወሇደ ጋር የመመሇስ፣ እና ሸ) ላልች ከምስረታ ሂዯት ጋር ግንኙነት ሊሊቸው / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌዎች መሠረት በአዯራጆች ሊይ የሚቀርብ የኃሊፉነት ክስ ተጎጂው ጉዲቱን እና ሇጉዲቱ ኃሊፉ የሚሆነውን ሰው ካወቀበት ቀን ጀምሮ እስከ አምስት ዓመት በማንኛውም ሁኔታ ጉዲት ከዯረሰበት ቀን አንስቶ በአስር ዓመት ውስጥ ክስ ካሌቀረበ በይርጋ አንቀጽ ∙ ማህበሩን ሇማዯራጀት የተገቡ ግዳታዎችና / በማህበሩ ምስረታ ሂዯት አዯራጆች የገቧቸው ግዳታዎች ወይም ያወጧቸው ወጪዎች ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከጸዯቁ ወዯ ማህበሩ ይተሊሇፊለ። / በማንኛውም ምክንያት ቢሆን ማህበሩ ሳይቋቋም ከቀረ አዯራጆች ሇገቡት ግዳታና ሊወጡት ወጪ አንቀጽ ∙ የማህበሩ መሥራቾች / የተወሰኑ ሰዎች ሇሕዝብ ጥሪ ሳያዯርጉ የአክሲዮን ዴንጋጌዎችን በማሟሊት በመካከሊቸው የአክሲዮን / በላሊ ሕግ የተሇየ ቁጥር ካሌተወሰነ በስተቀር፤ የአክሲዮን ማህበር መሥራቾች ቢያንስ አምስት / በዚህ ሕግ አንቀፅ  ንዐስ አንቀፅ ()(ሀ)፣ (ሇ)፣(ሏ)፣ (ሠ)፣ (ረ) እና (ሸ) ሥር የተዯነገጉት በመሥራቾች ሊይ ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ∙ የአዯራጆች ሥራ ሌዩ ጥቅም / አዯራጆች ማህበሩ ትርፌ ማግኘት ከጀመረበት ጊዜ አንስቶ ከማህበሩ የተጣራ ትርፌ ከሃያ በመቶ ያሌበሇጠ ሌዩ ጥቅም ከሦስት ዓመታት ሊሌበሇጠ ጊዜ ሉከፇሊቸው ይችሊሌ፤ የክፌያው መጠን፣ ክፌያ የሚፇጸምባቸው ዓመታት አመራረጥ እና መሰሌ ዝርዝር ሁኔታዎች በመመስረቻ ጽሁፈ / አዯራጆችም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () ከተመሇከተው ውጭ ላሊ ማንኛውም ዓይነት ሌዩ ጥቅም ከማህበሩ ሉያገኙ አይችለም። ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ () እና () የተዯነገገው አዯራጆች በባሇአክሲዮንነት የሚያገኙትን ጥቅም ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () መሠረት የሚሰጥ ጥቅም በጥሬ ገንዘብ መከፇሌ አሇበት፤ የአዯራጆች አንቀጽ ∙ ሇማህበሩ ምስረታ የሚያስፇሌጉ ጠቅሊሊ / ላልች የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው ማንኛውም የአክሲዮን ማህበር ከመመስረቱ በፉት፡- ሀ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሙለ ሇማዋጣት ሇ) በጥሬ ገንዘብ በተሸጡ አክሲዮኖች ሊይ ከተጻፇው በመመስረት ሊይ ባሇው ማህበር ስም በተከፇተ ዝግ የባንክ ሑሳብ መቀመጥ አሇበት። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሇ) መሠረት የተቀመጠውን ገንዘብ ማህበሩ በንግዴ መዝገብ / የአክሲዮን ሽያጭ ገንዘብ ባንክ መቀመጥ ከጀመረበት ቀን አንስቶ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፶፱ መሠረት በሚቀርበው የማህበሩ መግሇጫ በተቀመጠው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ማህበሩን ማስመዝገብ ካሌተቻሇ በማህበሩ አባሌነት መቀጠሌ የማይፇሌጉ ፇራሚዎች ከቀረበበት ቀን ጀምሮ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ አዯራጆች እንዱመሇስ ማሳወቅ አሇባቸው፤ መዝጋቢው አካሌም ሇጥያቄ አቅራቢው ፇራሚ መዋጮው እንዱመሇስሇት የሚመሇከተውን ባንክ ማሳወቅ ይኖርበታሌ፤ ሆኖም የማህበሩ ምስረታ በቀሪዎቹ ፇራሚዎች ሉቀጥሌ / አዯራጆች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት መዋጮው ሇፇራሚዎች እንዱመሇስ እንዱያዯርግ ሇንግዴ ማህበር መዝጋቢው አካሌ በወቅቱ ያሊሳወቁ እንዯሆነ ማሳወቅ ከነበረባቸው ጊዜ ጀምሮ የሚታሰብ በባንክ ወሇዴና በሕጋዊ ወሇዴ መካካሌ ያሇውን ሌዩነት በአንዴነትና በተናጠሌ የመክፇሌ ግዳታ አንቀጽ ∙ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ይዘት በመመስረቻ ጽሁፌ ነው፡፡ የመመስረቻ ጽሁፌ ቀጥል የተዘረዘሩትን መያዝ ይኖርበታሌ፡- / የማህበሩን ባሇአክሲዮኖች ስም፣ አዴራሻ፣ ዜግነት፣ / ማህበሩ የሚሠማራበትን የሥራ መስክና ዓሊማ፤ / የማህበሩን የተፇረመ ዋና ገንዘብና ከተፇረመው ዋና ገንዘቡ ውስጥ የተከፇሇውን የገንዘብ መጠን፤ / አክሲዮን ሊይ የሚጻፇው ዋጋ፣ የአክሲዮኖችን / የዓይነት መዋጮ ገቢ ያዯረገውን ባሇአክሲዮን ስም፣ ግምቱንና የአገማመቱ ሁኔታ፣ የዓይነት መዋጮው የሚኖረው አገሌግልት፣ገቢ ሇተዯረገው የዓይነት መዋጮ የተሰጠውን የአክሲዮን ብዛት፤ / ሇማህበሩ አዯራጆች የሚሰጠውን ሌዩ ጥቅም ፲/ የማህበሩን ዲይሬክተሮች እና ሥራ አስኪያጆች ፲፩/ ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርዴ ካሇው የቦርደ አባሊትን ፲፫/ ማህበሩ የሚቆይበትን ጊዜ፤ የሚያስታውቅበትን መንገዴና ጊዜ፤ በባሇአክሲዮኖች ወይም በባሇአክሲዮኖች መካከሌ ያሇውን ግንኙነት የሚመሇከቱ ጉዲዮች፣ እና እንዱካተቱ የተወሰኑ ላልች ጉዲዮችን፡፡ ከሞያ አገሌግልት በስተቀር በዚህ ሕግ አንቀጽ  የተጠቀሱት የገንዘብና ላልች የዓይነት መዋጮዎች እንዯ አግባብነታቸው ሇአክሲዮን ማህበር ተፇጻሚነት አንቀጽ ∙ የዓይነት መዋጮ አገማመት / የዓይነት መዋጮ የከፇሇ ፇራሚ የባሇሙያ ግምት / የግምት ሪፖርቱ መዋጮ የተዯረጉትን ንብረቶች፣ የእያንዲንደን የዋጋ ግምት እና የአገማመቱን ዘዳ ከመመስረቻ ጽሁፈ ጋር መያያዝ አሇበት። / በዓይነት የተከፇሇው መዋጮ ግምት የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማዋጣት የፇረሙት ሰዎች ጉባዔ ከመዯረጉ በፉት በአዯራጆችና በምስረታ ኦዱተር መረጋገጥ / የሚመሰረተው ማህበር አክሲዮኑ ሇህዝብ ክፌት ያሌሆነ የአክሲዮን ማህበር የሆነ እንዯሆነ በዓይነት የተከፇሇው መዋጮ ግምት በማህበሩ መስራቾች / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ግምቱ ኦዱተሮች ማህበሩ በንግዴ መዝገብ በተመዘገበ በስዴስት ወራት ጊዜ ውስጥ የዓይነት መዋጮውን እንዱሁም የተዋጣው ንብረት እንዯነገሩ ሁኔታ በማህበሩ ስም መመዝገቡንና አስፇሊጊው የንብረት ባሇቤትነት ማስረጃ በማህበሩ ስም መዘጋጀቱን / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት በተዯረገው ማጣራትና ምርምራ በመዋጮነት የቀረበው ንብረት ዋጋ ግምት በአስር በመቶ እና ከዚያም በሊይ አንሶ ከተገኘ መዋጮውን ያስገባው ባሇአክሲዮን ሌዩነቱን ማሟሊት አሇበት፤ መዋጮውን ያስገባው ባሇአክሲዮን ሌዩነቱን ካሊሟሊ የባሇአክሲዮኑ የአክሲዮን ዴርሻ እና የማህበሩ ዋና ገንዘብ በጎዯሇው ሌክ መቀነስ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ ማህበር አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ ማህበር ሲመሰረት በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፪፻፶፱ እስከ ፪፻፷፬ የተመሇከቱት አንቀጽ ∙ የማህበሩ መግሇጫ / ሕዝብ አክሲዮን እንዱገዛ ጥሪ የሚዯረገው ሁለም አማካኝነት ነው፤ መግሇጫው የሚከተለትን መያዝ ሇ) የዓይነት መዋጮ ተዯርጎ ከሆነ የባሇሙያ ሏ) አክሲዮን ሇመግዛት የፇረሙ ሰዎች ክፌያውን መ) አክሲዮኖቹ የሚሸጡበትን ዋጋ፤ ሠ) አክሲዮን ሇመግዛት የፇረሙ ሰዎች የፇራሚዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመዯረጉ በፉት ረ) አክሲዮን ሇመግዛት ማመሌከቻ የሚቀርብበትን የሚዯረግበት በመመስረት ሊይ ባሇው ማህበር ስም የተከፇተው የባንክ ሑሳብን የሚመሇከት ሰ) የማህበሩ የምስረታ ሂዯት ተገባድ ማህበሩ የሕግ ሰውነት ያገኛሌ ተብል የሚጠበቅበት የሚቀመጠው የጊዜ ገዯብ በማንኛውም ሁኔታ ከአምስት ዓመት መብሇጥ የሇበትም። / የማህበሩን ምስረታ የተመሇከተ መግሇጫና በዓይነት የተዯረገ መዋጮ እንዲሇ የባሇሙያ ግምት ሪፖርት ቅጂዎች አክሲዮን ሇመግዛት የሚፇሌጉ ሰዎች ሉመሇከቱት በሚችለበት ቦታ መቀመጥ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ ∙ አክሲዮን ሇመግዛት ስሇሚቀርብ ጥያቄ / አክሲዮን ሇመግዛት የሚቀርብ ጥያቄ ሇዚሁ ተግባር በተዘጋጀ ፍርም ተሞሌቶ መቅረብ አሇበት። በማመሌከቻው ፍርም ሊይ ስሙንና አዴራሻውን፣ ያመሇከተበትን ቀን እንዱሁም የማህበሩን መግሇጫ፣ ረቂቅ የመመስረቻ ጽሁፌ እና የዓይነት መዋጮ ተዯርጎ ከሆነ የባሇሙያ ግምት ሪፖርቱን ማንበቡን አንቀጽ ∙ የማህበሩ የምስረታ ኦዱት ሁኔታዎች እንዯተሟለ የምስረታ ሂዯቱ በውጭ ኦዱተር እንዱመረመር ማዴረግ አሇባቸው። ሀ) አዯራጆች የአክሲዮን ማህበር ሇመመስረት በሕጉ የተቀመጠውን የአዯራጅነት መስፇርት ስሇመዯረጋቸው፣ እንዱሁም ዋጋቸው በባሇሙያ የተገመተና ግምቱም ትክክሇኛ ስሇመሆኑ፤ መ) አክሲዮን ሇመግዛት ከፇረሙ ሰዎች የተሰበሰበው ገንዘብ በትክክሌ በማህበሩ ስም በተከፇተው የባንክ ሑሳብ ውስጥ ገቢ የተዯረገ ሠ) ላልች የአክሲዮን ማህበር ሇመመስረት በሕግ እና በመመስረቻ ጽሁፌ የተቀመጡ መስፇርቶች / የኦዱት ሪፖርቱ በኦዱተሩ አማካኝነት ሇፇራሚዎች / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተዘረዘሩት መስፇርቶች መሟሊታቸው በኦዱት ምርመራ ካሌተረጋገጠ ማህበሩ ሉመዘገብ አይችሌም። / የዓይነት መዋጮው የማይንቀሳቀስ ንብረት ወይም በሕግ የስም ዝውውርና የንብረት ባሇቤትነት ማስረጃ የሚያስፇሌገው ላሊ ንብረት የሆነ እንዯሆነ ንብረቱ በአዯራጆች ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ በመስራቾች ይዞታ ውስጥ መግባቱ በቂ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ የፇራሚዎች ጉባዔ / የማህበሩ የምስረታ ኦዱት ከተጠናቀቀ በኋሊ አዯራጆች ወዱያውኑ የፇራሚዎች ጉባዔ መጥራት አሇባቸው። / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፷፬ የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ስሇአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ አጠራርና ውሳኔ የተዯነገገው ሇፇረሚዎች ጉባዔም ተፇጻሚ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የፇራሚዎች ጉባዔ ሥሌጣንና ተግባር ጉባዔው የሚከተለት ሥሌጣንና ተግባራት ይኖሩታሌ፡- ሁኔታዎች መሟሊታቸውን ማረጋገጥ፤ / የአዯራጆችንና የምስረታ ኦዱተሮችን ሪፖርት / በዓይነት የተዯረገ መዋጮ ካሇ ግምቱን ማጽዯቅ፤ / የአዯራጆችን የትርፌ ዴርሻ ሌክ መወሰን፤ / በሕጉ እና በመመስረቻ ጽሁፈ መሠረት በጉባዔው መሰየም ያሇባቸውን የማህበሩ የአስተዲዯር አካሊት አንቀጽ ∙ የጉባዔውን ውሳኔዎች የሚመሇከቱ ሌዩ / የፇራሚዎች ጉባዔ ያስተሊሇፊቸው ውሳኔዎች በጽሁፌ ተዘጋጅተው በሁለም አዯራጆች ወይም መስራቾች እና በጉባዔው የተመረጡ በስብሰባው ሊይ የተገኙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት መፇረም ይኖርባቸዋሌ፤ ከውሳኔዎች ጋር መያያዝ አሇባቸው። / ማንኛውም አክሲዮን ሇመግዛት የፇረመ ሰው በጉባዔው ስብሰባ ሊይ ተካፊይ መሆንና ዴምፅ መስጠት / የዓይነት መዋጮ ገቢ ያዯረጉ ሰዎች በመዋጮው ግምት ሊይ እንዱሁም አዯራጆች ከትርፌ ሊይ ሌዩ ጥቅም እንዱያገኙ በሚወሰንበት ጊዜ ዴምፅ መስጠት / በፇራሚዎች ጉባዔ በሙለ ዴምፅ ተቀባይነት ካሊገኘ በስተቀር፤ በመመስረቻ ጽሁፌ ረቂቅ ሊይ መሠረታዊ ሇውጥ ማዴረግ አይቻሌም፤ ሆኖም በዓይነት የተዯረገ መዋጮን ግምት ወይም ሇአዯራጆች ከትርፌ ዴርሻ ሊይ የሚሰጠውን ሌዩ ጥቅም የሚመሇከት ማሻሻያ በዴምፅ ብሌጫ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ማህበሩን በንግዴ መዝገብ ውስጥ / የአክሲዮን ማህበሩ የተቋቋመው በምንም ዓይነት ቢሆንም በንግዴ መዝገብ መግባት አሇበት፤ ማህበሩ የሕግ ሰውነት የሚያገኘው በምዝገባ ይሆናሌ። / በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ የተዯነገገ ቢኖርም፤ ማህበሩን ማስመዝገብ ያሇባቸው አዯራጆች ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ መስራቾች ወይም በእነዚህ አካሊት ውክሌና የተሰጠው ላሊ ሰው ነው። / በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ የተዯነገገ ቢኖርም፤ ከምዝገባው ማመሌከቻ ጋር በሰነዴ አረጋጋጭ የተረጋገጠ የመመስረቻ ጽሁፌ፣ ማህበሩ ሇሕዝብ ሪፖርቶች እንዱሁም የፇራሚዎች ጉባዔ ቃሇጉባዔ አንቀጽ ∙ ሕጋዊ ሁኔታዎች ሳይሟለ የተዯረገ / ማህበሩ ስሇአክሲዮን ማህበር ምስረታ የተዯነገጉት ሕጋዊ ሁኔታዎችን ሳያሟሊ ተመዝግቦ መገኘቱ ሕጋዊ ሰውነቱን እንዱያጣ አያዯርገውም። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም፤ የገንዘብ ጠያቂዎች ወይም የባሇአክሲዮኖች ጥቅም ጉዲት ሊይ የሚወዴቅ ከሆነ ከገንዘብ በሚያቀርበው ማመሌከቻ መሠረት ፌርዴ ቤት ማህበሩ እንዱፇርስ ወይም በአጭር ጊዜ ውስጥ አስፇሊጊው ማስተካከያ እንዱዯረግ ሉያዝ ይችሊሌ፡፡ ማህበሩ በንግዴ መዝገብ ከገባበት ጊዜ አንስቶ በአንዴ ዓመት ጊዜ ውስጥ ብቻ ነው፡፡ ስሇአክሲዮን፣ የባሇአክሲዮኖች መብትና ግዳታ አንቀጽ ∙ የአክሲዮን ዓይነት / አክሲዮን በባሇአክሲዮኑ ስም በመመዝገብ ይወጣሌ። / ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም እንኳን ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት ሊምጪው የሚለ አክሲዮኖች በሚገኙባቸው ማህበሮች ሇአምጪው በሚሌ የወጡ ማህበሩ ዘንዴ በመቅረብ ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በሦስት ዓመት ውስጥ / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ወጪ የሚሸፌነው የአክሲዮን ዓይነት እንዱቀየርሇት ጥያቄ ያቀረበው ባሇአክሲዮን ነው። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው የሦስት ዓመት የሽግግር ጊዜ ካሇፇ በኋሊ ሊምጪው አንቀጽ ∙ አክሲዮኖች የሚወጡበት ዋጋ / ማህበሩ አክሲዮኖችን አክሲዮኖቹ ሊይ ከተጻፇው ዋጋ / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በባሇአክሲዮኖች ማውጣት ይቻሊሌ፤ አክሲዮን ሊይ በተጻፇው ዋጋና በሚወጣበት መካከሌ ያሇው ሌዩነት የዋጋ ብሌጫ አንቀጽ ∙ ማህበሩ በንግዴ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት ማህበሩ በንግዴ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት የሚሰጥ አይኖረውም፤ ሆኖም የአክሲዮን ባሇቤትነት የምስክር ወረቀቱን ሇማግኘት የተገቡት ግዳታዎችና ኃሊፉነቶች አንቀጽ ∙ የአክሲዮን አሇመከፊፇሌ / ከአንዴ በሊይ የሆኑ ሰዎች የአክሲዮን የጋራ ባሇቤት በሆኑ ጊዜ የባሇአክሲዮንነት መብታቸውን መጠቀም የሚችለት የጋራ ወኪሌ በመሾም ነው። / የጋራ ወኪሌ ባሌሾሙ ጊዜ ማህበሩ ሇአንደ የአክሲዮን የጋራ ባሇቤት የሚሰጠው ማስታወቂያ ወይም መግሇጫ ሇቀሪዎቹ የአክሲዮኑ የጋራ ባሇቤቶችም ጭምር እንዯተሰጠ ይቆጠራሌ* ሇሚመነጩ ኃሊፉነቶች በአንዴነትና በተናጠሌ አንቀጽ ∙ በመያዣ ወይም በአሊባ ስሇሚሰጡ / አክሲዮን በመያዣ ወይም በአሊባ የተሰጠ እንዯሆነ ጉባዔዎች ዴምፅ የመስጠት መብት የሚኖረው አክሲዮኑን በመያዣ የያዘው ወይም የአሊባ ጥቅም / አክሲዮኑ አዱስ አክሲዮኖችን ሇመግዛት የቀዲሚነት መብት የሚሰጥ ከሆነ ይህ የቀዲሚነት መብት / በመያዣ ሇተሰጠ አክሲዮን የሚከፇሌ ቀሪ ገንዘብ በማህበሩ በተጠየቀ ጊዜ ገንዘቡን መክፇሌ ያሇበት ባሇአክሲዮኑ ነው፤ ባሇአክሲዮኑ የተባሇውን ገንዘብ በአንቀጽ ፪፻፹፱ መሠረት መሸጥ ይችሊሌ። በተጠየቀ ጊዜ አክሲዮን በአሊባ የተሰጠው ሰው መክፇሌ አሇበት፤ ሆኖም የአሊባው ጊዜ ሲጠናቀቅ የከፇሇው ገንዘብ እንዱመሇስሇት የመጠየቅ መብት / ዴምፅ የመስጠት መብት የሚሰጡ አክሲዮኖችን በመያዣ ወይም በአሊባ የያዙ ሰዎች በማህበሩ መመዝገብ አሇባቸው፤ ማህበሩ ከመዘገበ በኋሊ የምዝገባ ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት መስጠት አንቀጽ ∙ አክሲዮን የሚወጣባቸው ዘዳዎች / አክሲዮኖች በወረቀት ወይም ግዐዝ አሌባ ሆነው ሉወጡ ይችሊለ፤ አክሲዮኖች የሚወጡበት ዘዳ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በማሻሻያው / ግዐዝ አሌባ አክሲዮን ማሇት ይህንን ሥራ እንዱሰራ በሕግ ሥሌጣን በተሰጠው ተቋም በኤላክትሮኒክ ዘዳ ተፇጥሮ በኤሇክትሮኒክ የአክሲዮን ሑሳብ / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት በሕግ የአክሲዮን ሑሳቦችን መያዝ ከመጀመራቸው በፉት የተቋቋመ ማህበር በወረቀት የወጡ አክሲዮኖች በግዐዝ አሌባ አክሲዮኖች እንዱተኩ በዴንገተኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ መወሰን ይችሊሌ፤ ሆኖም ውሳኔው የወሰደ ገንዘብ ጠያቂዎች ውሳኔውን መቀበሊቸው አንቀጽ ∙ የአክሲዮን ምስክር ወረቀት ይዘት እያንዲንደ በወረቀት የሚሰጥ የአክሲዮን ምስክር ወረቀት የሚከተለትን መያዝ አሇበት፦ / የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ፉርማ፤ ፪/ የማህበሩን ስም፣ ዋና መሥሪያ ቤትና ማህበሩ ፫/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ እና አክሲዮኑ የወጣበትን ፬/ የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የተፇረመበትን ቀን እና ማህበሩ በንግዴ መዝገብ የተመዘገበበትን ፭/ የአክሲዮኑን መሇያ ቁጥር፣መዯብ፣ መዯቡ ፮/ የአክሲዮኑ ዋጋ በሙለ ካሌተከፇሇ የተከፇሇውን ገንዘብ መጠን ወይም ዋጋዉ በሙለ ከተከፇሇ ይህንኑ የሚያመሇክት መግሇጫ፤እና ፯/ አክሲዮኑ ሇውጪ ዜጋ መተሊሇፌ የሚችሌ መሆን አሇመሆኑን የሚያሳይ መግሇጫ፡፡ አንቀጽ ∙ የባሇአክሲዮኖች መዝገብ ፩/ የአክሲዮን ማህበር የባሇአክሲዮኖችን መዝገብ በዋናው መሥሪያ ቤት መያዝ አሇበት፤ መዝገቡ የኤላክትሮኒክ ዘዳ መያዝ ይችሊሌ። ፪/ መዝገቡ የባሇአክሲዮኖችን ስም፣ አዴራሻ፣ዜግነት፣ የአክሲዮኖችን ብዛትና መሇያ ቁጥር፣ የተከፇሇውን ገንዘብ መጠንና ባሇአክሲዮኖቹ የተመዘገቡበትን ቀን ፫/ ባሇአክሲዮኖችና የሚያገባቸው የመንግስት መሥሪያ ባሇአክሲዮን ያሌሆነ ላሊ ሰው መዝገቡን ማየት የአገሌግልት ክፌያ ሲፇጽም ነው። ፬/ ማንኛውም ሰው የተወሰነውን የአገሌግልት ክፌያ ሲፇጽም የመዝገቡን ግሌባጭ ወይም በአጭር የተውጣጣ ጽሁፌ እንዱሰጠው ማህበሩን መጠየቅ ይችሊሌ፤ ማህበሩ ጥያቄው በቀረበ በአስራ አምስት ከባሇአክሲዮን ጥያቄ ሲቀርብሇት አግባብ ያሇው የመንግስት አካሌ በመዝገቡ አጻጻፌ ሊይ የተፇጠረ ስህተት እንዱታረም ማዴረግ ይችሊሌ። ፮/ የአክሲዮን መዝገቡ ዝርዝር በትክክሌ ባሇመጻፈ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት በአንዴነትና በተናጠሌ አንቀጽ ∙ ማህበሩ የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች ፩/ ማህበሩ የራሱ የሆኑ አክሲዮኖችን ከማህበርተኞች ሀ) የባሇአክሲዮኖች ጉባዔ ሲፇቅዴ፤ ሇ) የሚገዛበት ገንዘብ ከተጣራ ትርፌ ሊይ የተነሳ ሏ) የአክሲዮኖቹ ዋጋ ሇማህበሩ በሙለ አስቀዴሞ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ማህበሩ ከማህበርተኛ የገዛቸውን አክሲዮኖች ዲይሬክተሮች ወዯ ላሊ ሰው ሉያስተሊሌፈ አይችለም፤ አክሲዮኖቹ የሚያስገኙት ዴምፅ የመስጠት መብትም ታግድ ፫/ ማህበሩ አክሲዮኖቹን የሚገዛው የባሇአክሲዮኖች አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ በወሰነው መሠረት ከሆነ የዚህ አንቀጽ ፬/ ማህበሩ የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች ከማህበርተኞች በመያዣነት ሇመቀበሌ የፇሇገ እንዯሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና (ሏ) ሥር የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ∙ በአክሲዮኖች ዝውውር ሊይ የሚዯረግ ገዯብ ፩/ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በባሇአክሲዮኖች ዝውውር ሊይ ገዯብ ሉዯረግ ይችሊሌ። ፪/ አክሲዮኖች ከመተሊሇፊቸው በፉት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ፇቃዴ እንዱጠየቅ በመመስረቻ ጽሁፈ ወይም በአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ ሆኖም ውሳኔው ውጤት የሚኖረው፡- ሀ) አክሲዮኖችን መሌሶ የመግዛት የቅዴሚያ መብት ሇማህበሩ ወይም ሇባሇአክሲዮኖቹ ሇ) መብቱ የሚሰራበት ሁኔታና የአክሲዮኖቹ መግዣ ዋጋ ቀዴሞ የተወሰነ ከሆነ፤ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት የሚዯረግ ገዯብ አክሲዮን ማስተሊሇፌን የሚከሇክሌ ባሇአክሲዮን ሊይ ከባዴ ጉዲት የሚያዯርስ መሆን ፬/ ቅዴሚያ የመግዛት መብት የተሰጠው ሇማህበሩ ከሆነ የአክሲዮኖቹ ዋጋ የሚከፇሇው ከመጠባበቂያ ገንዘብ ሊይ ወይም ከተጣራ ትርፌ ሊይ መሆን አንቀጽ ∙ አክሲዮኖችን ክፌያ ከመፇጸሙ በፉት ማንኛውም ማህበር የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች በሕግና በመመስረቻ ጽሁፌ የተዯነገገ ክፌያ ከመፇጸሙ በፉት መስጠት ወይም ሦስተኛ ወገኖች የማህበሩን አክሲዮኖች እንዱገዙበት ገንዘብ ማበዯር አይችሌም፡፡ አንቀጽ ∙ የአክሲዮኖች መዯብ ፩/ በላሊ ሕግ የተዯነገጉ ክሌከሊዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፣ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በማሻሻያው አክሲዮኖች እንዱወጡ ማዴረግ ይቻሊሌ። ፪/ አንዴ ዓይነት መዯብ ባሊቸው አክሲዮኖች ሊይ የሚጻፇዉ ዋጋና ሇባሇአክሲዮኖች የሚያስገኙት ፫/ ሇአንዴ የአክሲዮን መዯብ የተሰጡ መብቶችን መሇወጥ የሚቻሇው የባሇ አክሲዮኖች አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሇውጡ እንዱዯረግ በወሰነበት አኳኋን ሌዩ መብት ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች ሌዩ ጉባዔ አንቀጽ  ∙ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች ፩/ ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች የሚሰጡት ሌዩ ጥቅም ወዯፉት የሚወጡትን አክሲዮኖች በቅዴሚያ የመግዛትን፣ ከትርፌ በቅዴሚያ የመከፇሌን ወይም የማህበሩ ንብረት በሚጣራበት ጊዜ መዋጮ ሲመሇስ ወይም ተራፉ ሀብት ሲከፊፇሌ በቅዴሚያ ክፌያ የማግኘትንና የመሳሰለትን ሉያካትት ይችሊሌ። ፪/ ዴምፅ በመስጠት ጉዲይ ሊይ ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ማውጣት ክሌክሌ ነው። ፫/ በትርፌ አከፊፇሌና ማህበሩ ሲፇርስ በዋና ገንዘቡ ባሇአክሲዮኖች ዴምፅ መስጠት የሚችለት የማህበሩ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ በሚሰጥባቸው ጉዲዮች ብቻ እንዱሆን በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () መሠረት ዴምፅ በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ የሚከወክለት ከግማሽ አንቀጽ ∙ ትርፌ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖች ፩/ ማህበሩ ዋናው ገንዘቡን ሳይቀንስ ካገኘው ትርፌ ሇባሇአክሲዮኖች በአክሲዮኖቻቸው ሊይ የተጻፇውን ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ገንዘብ የተመሇሰሊቸዉ ባሇአክሲዮኖች ትርፌ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ይቀበሊለ፤ እነዚህ አክሲዮኖች ማህበሩ ሲፇርስ ገቢ የተዯረገውን መዋጮ የመውሰዴ መብት ከሚተርፇው ገንዘብ ሊይ የመካፇሌ መብት ያስገኛለ፡፡ አንቀጽ ∙ በጥሬ ገንዘብ የተገዙ አክሲዮኖች ፩/ በጥሬ ገንዘብ የሚገዙ አክሲዮኖች በተፇረሙ ጊዜ እጅግ ቢያንስ ከተጻፇባቸው ዋጋ አንዴ አራተኛ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ከፌ ያሇ መጠን ተወስኖ ከሆነ ይኸው ዋጋ በሙለ መከፇሌ አሇበት። ፪/ በመመስረቻ ጽሁፈ ያነሰ ጊዜ ካሌተወሰነ በስተቀር፤ ያሌተከፇሇው የአክሲዮኖች ዋጋ ማህበሩ በንግዴ መዝገብ ከተመዘገበበት ቀን ጀምሮ እስከ አምስት አንቀጽ ∙ የዓይነት መዋጮ ገቢ የሚዯረግበትና ዝውውርና የባሇቤትነት ማስረጃ ሰነዴ ማውጣት የሚጠይቅ ከሆነ ይህ ተግባር ማህበሩ ከተመዘገበበት ጊዜ አንስቶ በስዴስት ወራት ውስጥ መገባዴዴ ፪/ በዚህ ሕግ ሇባሇአክሲዮኖች የተሰጡ ላልች መብቶች እንዯተጠበቁ ሆነው በዓይነት መዋጮ የተገዙ አክሲዮኖች ሇባሇአክሲዮኑ የሚሰጡትና ሇሦስተኛ ወገኖች ሉተሊሇፈ የሚችለት ማህበሩ በንግዴ መዝገብ ከተመዘገበ ከአንዴ ዓመት በኋሊ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ በወረቀት የተሰጠ አክሲዮን ባሕሪ ሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር በወረቀት የወጣ የአክሲዮን ማህበር ዴርሻ ወይም አክሲዮን የማህበርተኛነት መብት ከሰነደ ተሇይቶ ሉሰራበት ወይም ሉተሊሇፌ የማይችሌ ሰነዴ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ በወረቀት የወጣ ሊምጪው ተብል የተጻፇበትን አክሲዮን ስሇማስተሊሇፌ ፩/ ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት ሊምጪው ተብል ተፅፍበት የወጣ አክሲዮን ከአንዴ ሰው ወዯ ላሊ የሚዛወረው አክሲዮኑን በመስጠት ብቻ ነው፡፡ ላሊ ምንም ዓይነት አሰራር ወይም ፍርማሉቲ ሇማከፊፇሌ፣ በአክሲዮኑ ሊይ የተጻፇውን ዋጋ የሚያሰጣቸውን መብቶች ሇመጠቀም ሊምጪው ተብል የተጻፇበትን አክሲዮን የያዘ ሰው የአክሲዮኑ አንቀጽ ∙ በወረቀት የወጣ ስም የተጻፇበት አክሲዮን ባሇቤትነትና ስሇሚተሊሇፌበት ሁኔታ ፩/ በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር ስም የተጻፇበት አክሲዮን ባሇቤት የሚሆነው በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚያዘው የባሇአክሲዮኖች መዝገብ ውስጥ አክሲዮኑ በስሙ የተመዘገበ ሰው ነው። ፪/ በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር ስም የተጻፇበት አክሲዮን ወዯ ላሊ ሰው የሚተሊሇፇው በማስመዝገብ ነው፤ ምዝገባው የአስተሊሇፇው ሰውና የተሊሇፇሇት ሰው ስም፣ አዴራሻቸውን፣ የተሊሇፈት አክሲዮኖች ብዛት፣ የተሊሇፈበት ቀን እና የአክሲዮኖቹ መተሊሇፌ በማህበሩ የባሇአክሲዮኖች መዝገብ የገባበትን አንቀጽ ∙ በወረቀት የወጣ አክሰሲዮን በተመሇከተ አክሲዮኑ በተሊሇፇበት ወቅት አምጪው ሆነ ብል ማህበሩን ሇመጉዲት እያወቀ ያዯረገው ነገር ካሌሆነ በስተቀር ማህበሩ ካምጪው በፉት የአክሲዮኑ ባሇቤት ከነበሩት ሰዎች ጋር በነበረው የግሌ ግንኙነት ሊይ የተመሰረቱ ክርክሮችን አምጪው ሊይ መቃወሚያ አንቀጽ ∙ በቅን ሌቦና የመያዝ ውጤት በወረቀት የወጣ አክሲዮን ዝውውርን በሚመሇከቱት በዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች መሠረት በቅን ሌቦና አክሲዮን የተሊሇፇሇትን ሰው አክሲዮኑን መሌስ ብል መክሰስ አንቀጽ ∙ ግዐዝ አሌባ አክሲዮን ስሇሚተሊሇፌበት ፩/ ግዐዝ አሌባ አክሲዮን በሕግ ሥሌጣን በተሰጠው ተቋም በሚያዝ የአክሲዮን ሑሳብ ውስጥ አክሲዮኑ በማመሌከት ወይም ሑሳቡን ክሬዱት በማዴረግ ፪/ ግዐዝ አሌባ አክሲዮን ዝውውር እንዱፇጸም መሟሊት ያሇበትን ሥርዓት ወይም ፍርማሉቲ አክሲዮኑን ፫/ የውሌ ወይም የሕግ መሠረት ሳይኖር አክሲዮኖችን ያዛወረ እንዯሆነ ያዛወረው ተቋም ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ቀሪ ዋጋቸው ሊሌተከፇሇ አክሲዮኖች ፩/ የአክሲዮን ባሇይዞታዎች፣ አክሲዮኑ ቀዯም ሲሌ ተሊሌፍሊቸው የነበረ ሰዎች እንዱሁም አክሲዮኑን ከማህበሩ ሇመግዛት የፇረሙ ሰዎች ቀሪ ዋጋቸው ሊሌተከፇሇ አክሲዮኖች ዋጋ ሇማህበሩ በአንዴነትና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም እንዯሆነ ካስተሊሇፇበት ቀን ጀምሮ ሁሇት ዓመት ካሇፇ ፫/ ቀሪው ገንዘብ በተወሰነው ጊዜ ያሌተከፇሇ እንዯሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተጠቀሱት ሰዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የተሇየ የወሇዴ መጠን ካሌተወሰነ በስተቀር ሕጋዊ ወሇዴ የመክፇሌ ኃሊፉነት ፬/ ማህበሩ ባሇአክሲዮኑ ቀሪውን ገንዘብ እንዱከፌሌ የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ ከሰጠ ከአስራው አምስት ቀናት ዋጋቸው በሙለ ያሌተከፇሇ አክሲዮኖችን አክሲዮኖች ተሰርዘው ላልች አዲዱስ አክሲዮኖች ፭/ ገዥ ባሇመገኘቱ ምክንያት አክሲዮኑን መሸጥ ካሌተቻሇ ተጨማሪ ኪሳራ ካሇ የመጠየቅ መብት እንዯተጠበቀ ሆኖ አክሲዮኑን ሇመውረስና ሇአክሲዮኑ አስቀዴሞ የተከፇሇውን ገንዘብ ሇማስቀረት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ፮/ ቀሪ ዋጋቸው ያሌተከፇሇ አክሲዮኖች ውርስ እንዱሆኑ ያሌተሸጡ እንዯሆነ አክሲዮኖቹ ተሰርዘው ዋና ገንዘቡ በአክሲዮኖቹ ሊይ በተጻፇው ዋጋ መጠን መቀነስ ፯/ የገንዘብ መክፇያውን ጊዜ ያሳሇፇ ባሇአክሲዮን በጉባዔ ሊይ ዴምፅ የመስጠት መብቱን ያጣሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ሇጊዜው የሚሰጥ የምስክር ወረቀት አክሲዮኖች ወጥተው ከሆነና ዋጋቸው ካሌተከፇሇ ሊምጪው የሚሌ ጊዜያዊ የምስክር ወረቀት መስጠት የሚቻሇው ዋጋቸው በሙለ ሲከፇሌ ነው፤ ዋጋቸው በሙለ ከመከፇለ በፉት የተሰጠ የምስክር ወረቀት ፪/ ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት ሊምጪው ተብል ሇተጻፇበት አክሲዮን በባሇአክሲዮኑ ስም የተመዘገበ ጊዜያዊ የምስክር ወረቀት የተሰጠ እንዯሆነ የምስክር ወረቀቱን ወዯላሊ ሰው ማስተሊሇፌ የሚቻሇው ዕዲን ስሇማስተሊሇፌ በተቀመጡ ዴንጋጌዎች መሠረት ነው። ፫/ በባሇአክሲዮኑ ስም ሇተመዘገበ አክሲዮን ሇጊዜው የምስክር ወረቀቱ ወዯላሊ ሰው የሚተሊሇፇው እነዚህ አንቀጽ ∙ አክሲዮን የሚያስገኛቸው መብቶች ፩/ እያንዲንደ አክሲዮን ከተጣራው ዓመታዊ ትርፌ እንዱሁም ማህበሩ ሲፇርስ ከሚቀረው የተጣራ ንብረት ዴርሻ የማግኘት መብት ይሰጣሌ። ፪/ በመመስረቻ ጽሁፈ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር የትርፌ ዴርሻና ማህበሩ ሲፇርስ ከተጣራው ንብረት የሚገኘው ዴርሻ ባሇአክሲዮኑ ሇማህበሩ ዋና ገንዘብ ገቢ ባዯረገው ገዘብ መጠን ይታሰባሌ። ፫/ እያንዲንደ አክሲዮን ዴምፅ የመስጠት መብት ይሰጣሌ፤ ሇባሇአክሲዮኑ ዴምፅ የሚሰጠው ክብዯት አክሲዮኑ በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ የሚወክሇውን መጠን መሠረት ያዯረገ መሆን አሇበት። ፬/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇመጨመር በጥሬ ገንዘብ በቅዴሚያ የመግዛት መብት ይኖረዋሌ። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው መብት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፵፰ እስከ ፬፻፶፯ ሥር ባለት ዴንጋጌዎች መሠረት ተፇጻሚ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ ∙ አክሲዮን ሸጦ የመውጣት የአናሳ ፩/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ዘጠና በመቶ የሚወክለ አክሲዮኖች በአንዴ ማህበርተኛ የተያዙ እንዯሆነ አናሳ ባሇአክሲዮኖች ማህበርተኛው አክሲዮኖቻቸውን እንዱገዛቸው የመጠየቅ መብት አሊቸው። ስሇሚገዙበት ሁኔታ በተሇይም የአክሲዮኖቹን ዋጋ ስሇወሰነበት መንገዴ መረጃ ከጥያቄው ጋር ማቅረብ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ጥያቄ የቀረበሇት ማህበርተኛ የቀረበሇትን ዋጋ ያሌተቀበሇ እንዯሆነ ማህበሩ በተመዘገበበት ቦታ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት የአክሲዮኖቹን ዋጋ የሚወስን ፬/ አክሲኖቹን ሇመሸጥ ጥያቄ ያቀረበው ባሇአክሲዮን የአክሲዮኖቹን ዋጋ ሇመወሰን የወጣውን ወጪ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም አክሲዮን እንዱገዛ ጥያቄ የቀረበሇት ማህበርተኛ የሰጠው ዋጋ ተማኙ ባሇሞያ ከወሰነው ያነሰ እንዱሸፌን ፌርዴ ቤቱ ሉያዘው ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የማጫረት ግዳታ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ሃምሳ በመቶ እና ከዚያ በሊይ የሚወክለ አክሲዮኖችን ሇመግዛት የሚፇሌግ ማንኛውም ሰው የግዥ ጥያቄውን ሇሁለም የማህበሩ አባሊት በማቅረብ አጫርቶ የመግዛት ግዳታ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ አክሲዮን ገዝቶ የማስወጣት መብት ፩/ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ዘጠና በመቶ የሚወክለ አክሲዮኖች በአንዴ ማህበርተኛ የተያዙ እንዯሆነ ማህበርተኛው አናሳ ባሇአክሲዮኖች አክሲዮኖቻቸውን ሸጠውሇት እንዱወጡ የመጠየቅ መብት አሇው። ፪/ ማህበርተኛው ጥያቄውን ስሇ ጠቅሊሊ ጉባዔ አጠራር በተዯነገገው ሥርዓት ሇሚመሇከታቸው ባሇአክሲዮኖች በማሳወቅ በአምስት ሳምንት ውስጥ አክሲዮኖቻቸውን እንዱያስተሊሌፈሇት መጠየቅ አሇበት። በተሇይም የአክሲዮኖቹን ዋጋ ስሇወሰነበት መንገዴ መረጃ ከጥያቄው ጋር ማቅረብ አሇበት። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ጥያቄ የቀረበሇት ባሇ አናሳ አክሲዮን የቀረበሇትን ዋጋ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት የአክሲዮኖቹን ዋጋ የሚወስን ባሇሞያ እንዱሾምሇት ማመሌከት ይችሊሌ* ፭/ ባሇሞያ እንዱሾም ሇፌርዴ ቤት ጥያቄ ያቀረበው ባሇአክሲዮን የአክሲዮን ዋጋ ሇመወሰን የወጣውን ወጪ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም አክሲዮን ሇመግዛት ጥያቄ ያቀረበው ማህበርተኛ የሰጠው ዋጋ ተማኙ ባሇሞያ ከወሰነው ያነሰ እንዯሆነ ወጪውን በከፉሌ ወይም በሙለ ማህበርተኛው እንዱሸፌን ፌርዴ ቤቱ ሉያዝ ይችሊሌ። ፯/ በዚህ አንቀጽ መሠረት የአናሳ ባሇአክሲዮኖች መውጣት የማህበሩን አባሊት ቁጥር ከአምስት በታች ያወረዯው እንዯሆነ በመብቱ የተገሇገሇው ባሇአክሲዮን ከሶስት ወራት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ የማህበሩን አባሊት ቁጥር መጨመር ወይም የማህበሩን ዓይነት መሇወጥ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ የባሇአክሲዮኖች ተጠያቂነት በዚህ ሕግ አንቀጽ  የተዯነገገው ቢኖርም፤ ማንኛውም ወሳኝ ዴምፅ ያሇው ባሇአክሲዮን ከዚህ በታች ከተመሇከቱት አንደን ፇፅሞ ከተገኘ ተጠያቂ ፩/ የማህበሩን፣ የባሇአክሲዮኖችን ወይም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅም ጉዲት ሊይ የሚጥሌ ሕገ-ወጥ ዴርጊት ሆን ብል መፇፀም፤ ፪/ የማህበሩን ንብረት ከባሇአክሲዮኑ ንብረት ጋር ፫/ የማህበሩን እና የባሇአክሲዮኑን ማንነት አሇመነጣጠሌ ፣ ማህበሩን ሇግሌ ወይም ሇሶስተኛ ወገን ዓሊማና ፬/ ስሇማህበሩ የፊይናንስ አቋም የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎችን ሉያሳስት የሚችሌ መረጃ ሆን ብል ፭/ ከገበያ ዋጋ ባነሰ ክፌያ ወይም አግባብ ካሇው የማህበሩ አመራር ውሳኔ እና እውቅና ውጪ የማህበሩን ሀብት ሇራሱ ወይም ሇሦስተኛ ወገኖች የግሌ ጥቅም ማዋሌ፤ ፮/ በሕግ ከሚፇቀዯው በሊይ የትርፌ ክፌያ መፇፀም፡፡ ስሇማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ እና የተቆጣጣሪ ቦርዴ አንቀጽ ∙ የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ፩/ የአክሲዮን ማህበር በባሇአክሲዮኖች የሚመረጡ ቢያንስ ሦስት ቢበዛ አስራ ሦስት ዲይሬክተሮች ይኖሩታሌ፤ ከዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት መካከሌ ከሦስት ሁሇት እጅ (2/3ኛ) በማህበሩ የዕሇት ተዕሇት (ኤክስኪዩቲቭ) ሚና የላሊቸው መሆን አሇባቸው። ፪/ ባሇአክሲዮን ያሌሆኑ ሰዎች የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ሆነው ሉመረጡ ይችሊለ። ሆኖም ባሇአክሲዮን ያሌሆኑት የቦርዴ አባሊት ቁጥር ከጠቅሊሊው የቦርዴ አባሊት ቁጥር ከአንዴ ሦስተኛ መብሇጥ የሇበትም። ፫/ የቦርዴ አባሊት ትክክሇኛ ቁጥር በመመስረቻ ጽሁፌ በግሌጽ ባሌተመሇከተ ጊዜ ቁጥራቸው በአክሲዮን ፬/ በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ማህበር ወይም ላሊ ተቋም አስተዲዲሪ (ዲይሬክተር) ሆኖ ሉሾም ይችሊሌ፤ ይህ የሆነ እንዯሆነ ተመራጩ በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ማህበር ሇተመረጠባቸው ዓመታት የሚያገሇግሌ ቋሚ ተወካይ ወዱያውኑ መመዯብ አሇበት፤ ቋሚ ተወካዩ የሇቀቀ እንዯሆነ ወይም በላሊ ማንኛውም ምክንያት ኃሊፉነቱን መወጣት ያሌቻሇ እንዯሆነ ምትክ ተወካይ በተቻሇ ፭/ ቋሚ ተወካዩ በግለ የማህበሩ ዲይሬክተር አይዯሇም፤ ተጠያቂነትን ጨምሮ ሇሁለም ግዳታዎች ከወከሇው በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ማህበር ጋር አንቀጽ ∙ ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌነት ብቁ ፩/ የዲሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ሇመሆን የሚችሇው ቀጥል የተመሇከቱትን መስፇርቶች የሚያሟሊ ሰው ነው፡- ሀ) በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በላሊ ሕግ ዝቅተኛ ሇ) መሌካም ሥነ-ምግባር ያሇው፤ ሏ) ከዚህ በፉት በንግዴ ማህበር አዯራጅነት፣ ዲይሬክተርነት፣ ሥራ አስኪያጅነት፣ ተቆጣጣሪነት፣ ኦዱተርነት ወይም በላልች የአመራር ኃሊፉነቶች ሊይ ተመዴቦ ሲሰራ ከኃሊፉነቱ ጋር በተያያዘ ማጉዯሌ፣ በስርቆት ወይም በውንብዴና ወይም ሇቦርዴ አባሌነት ብቁ በማያዯርግ ተመሳሳይ ወንጀሌ ጥፊተኛነቱ ያሌተረጋገጠ፤ መ) ላልች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በላሊ / ማንኛውም ሰው አንዴን ማህበር በዲይሬክተርነት በሚመራበት ጊዜ ሥሌጣኑን ከማህበሩ ጥቅም ጋር የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሊይ የተመሇከተውን ጥፊት የፇጸመ ሰው ጥፊቱ ከተረጋገጠበት ጊዜ አንስቶ ሇሁሇት ዓመት በማንኛውም ማህበር ዲይሬክተር መሆን አይችሌም፡፡ አንቀጽ  ∙ ስሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሹመት በመመስረቻ ጽሁፌ መሠረት ሉሾሙ ይችሊለ፤ ሹመቱ እንዱጸዴቅ ሇፇራሚዎች ጉባዔ መቅረብ ይኖርበታሌ፤ ሆኖም ጉባዔው ሹመቱን ካሊጸዯቀው ላልች የቦርዴ አባሊትን ይመርጣሌ። ፪/ ቀጣዮቹ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የሚሾሙት ፫/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የሥራ ዘመን ሦስት ዓመት ይሆናሌ፤ ሆኖም በመመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ውሳኔ ከላሇ በስተቀር የሥራ ዘመናቸውን ያጠናቀቁ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሇተጨማሪ የሥራ ዘመናት እንዯገና ሉመረጡ ይችሊለ። የሚሰጠው ሇእያንዲንደ አባሌ በተናጠሌ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ የተሇያየ ሕጋዊ አቋም ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች በቦርዴ ስሇሚወከለበት ሁኔታ መዯቦች ያለት እንዯሆነ እያንዲንደ መዯብ ቢያንስ አንዴ ተወካይ በቦርዴ አባሌነት መሾም አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ ፩/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ መሆን የሚችሇው ቦርዴ ሰብሳቢና እንዯአስፇሊጊነቱ ምክትሌ ሰብሳቢ መጀመሪያ አክሲዮን ሇመግዛት በፇረሙ አባሊት ጉባዔ ወይም በባሇአክሲዮኖች ጉባዔ ሉመረጥ ይችሊሌ፤ ጉባዔው የቦርደን ሰብሳቢ ወይም ምክትሌ ሰብሳቢ ባሌመረጠ ጊዜ በዲይሬክተሮች ቦርዴ ፫/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ በራሱ የተመረጠውን ሰብሳቢ ወይም ምክትሌ ሰብሳቢ በማንኛውም ጊዜ መሻር አንቀጽ ∙ የተሇየ ኃሊፉነት ፩/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ከአባሊቱ ሇአንደ ወይም ሇተወሰኑት በአንዴ ወይም ከዛ በሊይ በሆኑ ጉዲዮች ማህበሩን እንዱወክለ እንዱሁም ላሊ ሥራ እንዱሰሩ የተሇየ ኃሊፉነት ሉሰጣቸው ይችሊሌ። ፪/ ቦርደ አስፇሊጊ መስል በታየው ጊዜ ሁለ ከአባሊቱ መካከሌ ጉዲዮችን መርምረው የመፌትሔ ሏሳብ የሚያቀርቡ ኮሚቴዎችን ማቋቋም ይችሊሌ፤ ቦርደ የሚያቋቁማቸውን ኮሚቴዎች አባሊት መምረጥ እና ፫/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ የኦዱት ኮሚቴ ማቋቋም አሇበት፤ የኦዱት ኮሚቴ አባሌ መሆን የሚችለት የቦርደ አባሊት ብቻ ናቸው፤ ሆኖም በማህበሩ የሥራ አመራር (ኤክስኪዩቲቭ) ተሳታፉ የሆኑ የቦርዴ አባሊት የኦዱት ፬/ በቦርደ ተቃራኒ የሆነ መመሪያ እስካሌተሰጠው ዴረስ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት ባሇሞያዎችን ሀሳብ መጠየቅ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስሇሚገቡት ዋስትና ፩/ ዲይሬክተሮች ሆነው የሚመረጡ ሰዎች የመሌካም ሥራ አፇጻጸም ዋስትና እንዱያስይዙ በመመስረቻ የመመስረቻ ጽሁፈ የዋስትናውን ዓይነት፣ መጠን እና አያያዝ በተመሇከተ አስፇሊጊውን ዝርዝር ማካተት ፪/ ዋስትናው የሚሇቀቀው የቦርዴ አባለ ሥራውን ሲሇቅ እና በሥራ ሊይ በነበረበት ጊዜ ከማህበሩ የሚፇሇግበት ዕዲ የላሇ መሆኑ ሲረጋገጥ ነው፡፡ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስሇመተካት ፩/ በበጀት ዓመቱ ውስጥ አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ የቦርዴ አባሊት የጎዯለ እንዯሆነ የቀሩት አባሊት የጎዯለትን የሚተኩ አባሊት መምረጥ አሇባቸው፤ የጎዯለት አባሊት የሥራ ዘመን በሚያበቃበት ጊዜ ነው* ፪/ የተተኪ አባሊት ሹመት እንዱጸዴቅ ሇሚቀጥሇው ጠቅሊሊ ጉባዔ መቅረብ አሇበት፤ ጉባዔው ሹመቱን ሉያፀዴቅ ወይም በምትካቸው ላልች ዲይሬክተሮችን ሉሾም ይችሊሌ፤ ሹመቱ በጉባዔው ባይጸዴቅም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተሾሙት የቦርዴ አባሊት ሹመታቸው ፀንቶ በቆየበት ጊዜ የፇፀሟቸው ፫/ የቀሩት የቦርዴ አባሊት ቁጥር ከጠቅሊሊ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ቁጥር ከግማሽ በታች የሆነ እንዯሆነ የቀሩት አባሊት የጎዯለትን ሇማሾም አባሊቱ ከጎዯለበት ጊዜ ጀምሮ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ጠቅሊሊ ጉባዔውን መጥራት አሇባቸዉ፤ በጎዯለት አባሊት ምትክ ሹመት ፬/ ሁለም የቦርዴ አባሊት ሥራቸውን የተው እንዯሆነ ተቆጣጣሪ ቦርዴ ካሇ ቦርደ ከላሇ ዯግሞ ኦዱተሮች የቦርዴ አባሊት እንዱሾሙ ይህ ከሆነበት ጊዜ ጀምሮ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ጠቅሊሊ ጉባዔውን መጥራት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ጠቅሊሊ ጉባዔው እስከሚሰበሰብ ዴረስ ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርዴ ያስተዲዴራለ፤ በእንዯዚህ ዓይነት ሁኔታ ኦዱተሮቹ ያከናወኗቸው ሥራዎች በተሇዋጭ ኦዱተሮች ወይም በላሊ ፌቃዴ ባሇው የኦዱት ባሇሞያ መመርመር አንቀጽ ∙ ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስሇሚከፇሌ ፩/ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሇሚሰጡት አገሌግልት መጠኑ በጠቅሊሊው ጉባዔ የሚወሰን ከጠቅሊሊው ወጪ ሊይ የሚታሰብ ዓመታዊ የሥራ ዋጋ ፪/ በተጨማሪም የማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከማህበሩ ዓመታዊ የተጣራ ትርፌ ሊይ የተወሰነ ዴርሻ ሇዲይሬክተሮች እንዱሰጥ ሇመወሰን ይችሊሌ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ ቁጥር () መሠረት ሇቦርዴ ትርፌ አስር በመቶ መብሇጥ አይችሌም። ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከተጣራ ትርፌ ሊይ ሇዲይሬክተሮች ክፌያ የሚፇጸመው በዚያው ዓመት ሇባሇአክሲዮኖች የትርፌ ዴርሻ ፭/ ሇቦርዴ አባሊት የተወሰነው ጉርሻ የሚሰጠው በጥቅሌ ነው፣ ቦርደ ሇአባሊቱ ተገቢ መስል በታየው መንገዴ ፮/ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ አስር በመቶ በሚወክለ ባሇአክሲዮኖች ጥያቄ ሲቀርብሇት የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት ሇዲይሬክተሮች የተሰጠው ጉርሻ ከማህበሩ የፊይናንስ ሁኔታ፣ ከሠራተኞች ዯመወዝ እና ጥቅማጥቅም እንዱሁም ጤናማ የንግዴ ሥርዓት ከመፌጠር አስፇሊጊነት አኳያ በማመዛዘን ከፌተኛ ሆኖ ካገኘው ሉቀንሰው ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊትን ስሇመሻር / ተቃራኒ የሆነ ዴንጋጌ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ውስጥ ቢኖርም፤ ጠቅሊሊ ጉባዔው የቦርዴ አባሊትን / ያሇበቂ ምክንያት የተሻረ የቦርዴ አባሌ ወዯ ኃሊፉነቱ የመመሇስ መብት የሇውም፤ ሆኖም ማህበሩን አንቀጽ ∙ በማህበሩ እና ከማህበሩ ጋር ቅርበት ባሊቸው ሰዎች መካከሌ የሚዯረግ ስምምነት  / በአንዴ ውሌ ምክንያት የሚፇጠረው የጥቅም ግጭት መጠን ከማህበሩ ሀብት አስር በመቶ እና ከዚያ ስሇሚፇቀዴበት ሁኔታ በአንቀጽ ፫፻፺፬ ንዐስ አንቀጽ () እና ፫፻፺፭ ሥር የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ በማህበሩ እና ከማህበሩ ጋር ቅርበት ባሊቸው ሰዎች በቅዴሚያ በዲይሬክተሮች ቦርዴ መፇቀዴ አሇበት፤ ቦርደ ስምምነቱን በሚያጸዴቅበት ጊዜ የጥቅም ግጭት ያሇበት የቦርዴ አባሌ ዴምፅ መስጠት አይችሌም፤ የቦርደን ፇቃዴ ሳያገኝ የሚዯረግ ስምምነት አይጸናም፤ ፇቃዴ ከተሰጠም ጉዲዩን  / ኦዱተሮች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ስምምነቶች ሊይ ራሱን የቻሇ ሪፖርት ሇጠቅሊሊ የተፇፀመውን ክፌያ ዓይነትና መጠን፣እንዱሁም ሇጥቅም ግጭት ምክንያት የሆነውን የቅርበት ሁኔታ የሚገሌጽ በቂ መረጃ ማካተት ይኖርበታሌ፤  / ጠቅሊሊ ጉባዔው ያጸዯቀውን ስምምነት ባሇአክሲዮኖች መቃወም የሚችለት በማህበሩ ሊይ ከፌተኛ ጉዲት የሚያዯርስ ወይም ስምምነቱ በማታሇሌ የተፇጸመ  / ጠቅሊሊ ጉባዔው ስምምነቱን ያሊጸዯቀው በማህበሩ ሊይ ከፌተኛ ጉዲት የሚያዯርስ ወይም ስምምነቱ በማታሇሌ የተፇጸመ በመሆኑ ምክንያት ካሌሆነ በስተቀር፤ የስምምነቱን ተፇጻሚነት አያስቀረውም፤ መፇጸሙን ወይም ስምምነቱ በማህበሩ ሊይ ከፌተኛ ጉዲት የሚያዯርስ መሆኑን እያወቁ ወይም በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂ ይሆናለ። / በዚህ አንቀጽ ከንዐስ አንቀጽ () እስከ () የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች ማህበሩ ሇማህበሩ ቅርበት በሚያዯርጋቸው መዯበኛ ስምምነቶች ሊይ ተፇጻሚ  / ሇዚህ አንቀጽ ዓሊማ ሇማህበሩ ቅርበት ያሊቸው ሰዎች ማሇት የሚከተለትን ይጨምራሌ፡- ሀ) የማህበሩ የቦርዴ አባሊት፤ ሥራ አስኪያጅ፣ ኦዱተር፣ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት፣ የማህበሩ ሇ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) ከተዘረዘሩት ሰዎች ጋር በፋዯራሌ የቤተሰብ ሕግ መሠረት የስጋና የጋብቻ ዝምዴና ሏ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ ()(ሀ) እና (ሇ) የተጠቀሱት ሰዎች አመራር፣ ባሇዴርሻ ወይም ተጠቃሚ የሆኑበት የንግዴ ማህበር ወይም መ) የማህበሩ እናት ወይም ተቀጥሊ የሆነ ኩባንያ፤ ሠ) በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በሕግ ያነሰ የዴርሻ መጠን ካሌተቀመጠ በስተቀር፤ ከአስር በመቶ ባሇአክሲዮን የሆነባቸው ወይም እርስ በእርሳቸው አክሲዮን የተገዛዙ የንግዴ ማህበራት፤ ረ) ላልች በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በላሊ ሕግ ሇማህበሩ ቅርበት አሊቸው ተብሇው የተጠቀሱ አንቀጽ ∙ ዲይሬክተሮችን የሚመሇከት ብዴር  / የባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ በቅዴሚያ ካሌፇቀዯ በስተቀር አንዴ አክሲዮን ማህበር ሇማህበሩ ወይም ሇእናት ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ብዴር መስጠት ወይም የቦርዴ አባሊት ከሦስተኛ ወገኖች ጋራ ሊለባቸው ግዳታዎች ዋስ መሆን ወይም ንብረቱን በዋስትና ማስያዝ የሇበትም።  / በተጨማሪም ተበዲሪው የእናት ኩባንያ የቦርዴ አባሌ የሆነ እንዯሆነ፤ ውለ በቅዴሚያ በእናት ማህበሩ የባሇአክሲዮኖች ጉባዔ መፇቀዴ አሇበት።  / ጠቅሊሊ ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ሥር የተመሇከቱትን ውሳኔዎች ከማሳሇፈ በፉት የውለን ባሕሪ፣ የብዴሩን መጠን እና ዓሊማ እንዱሁም ከውለ ጋር በተያያዘ የማህበሩ ኃሊፉነት በተመሇከተ ነጻ እና ገሇሌተኛ በሆነ የውጭ ኦዱተር በጽሁፌ ሪፖርት ሉቀርብሇት ይገባሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ውሳኔዎች  / ማንኛውም ውሳኔ የሚተሊሇፇው ከዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ከግማሽ በሊይ በስብሰባው ሊይ ሲገኙ ወይም ሲሳተፈ ነው፤ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ካሌተዯነገገ በቀር፤ ውሳኔዎች የሚተሊሇፈት በቦርደ ስብሰባ ሊይ በቀጥታም ሆነ በተወካይ በተገኙት እና በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ መሠረት በኤላክትሮኒክ ዘዳ በተሳተፈት የቦርዴ አባሊት የዴምፅ ብሌጫ ነው፤ ዴምፅ እኩሌ ሇእኩሌ በሚከፇሌበት ጊዜ በመመስረቻ ፅሁፈ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፤ የቦርደ ሉቀመንበር የዯገፇው ሀሳብ ተቀባይነት  / የቦርደ ውሳኔዎች በቃሇ ጉባዔ ተይዘው በስብሰባው ሊይ በአካሌ ወይም በተወካይ በተገኙት የቦርዴ አባሊት እና በማህበሩ ፀሏፉ መፇረም አሇባቸው፤ ቃሇ ጉባዔው ሇዚሁ ተብል በተዘጋጀ መዝገብ  / የውሳኔዎች ቅጂዎች በቦርደ ሉቀመንበር እና በማህበሩ ፀሏፉ መፇረም አሇባቸው፡፡ አንቀጽ ∙ በኤላክትሮኒክ ዘዳ ስሇሚዯረግ  / በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ የተጣሇ ክሌከሊ ከላሇ በቀር፤ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስብሰባ ሊይ በቪዴዮ ወይም በላሊ የመገናኛ ዘዳ መሳተፌ ይችሊለ፤ የመገናኛ ዘዳው የተሰብሳቢዎችን ማንነት ተሳትፍን የሚያረጋግጥ መሆን አሇበት፤ የመገናኛ ዘዳው ቢያንስ የተሳታፉዎችን ዴምፅ ሳይቆራረጥ የሚያስተሊሌፌ እና ተሰብሳቢዎቹ በአንዴ ጊዜ መሳተፌ እንዱችለ የሚፇቅዴ መሆን አሇበት። በኤላክትሮኒክ ዘዳ የሚሳተፈት የቦርዴ አባሊት ዴምጻቸውን በቃሌ መስጠት ይችሊለ።  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፣ ከቦርደ ጠቅሊሊ አባሊት ውስጥ ቢያንስ አንዴ ሦስተኛው (ሲሶው) በስብሰባው ሊይ በአካሌ ካሌተገኙ በስተቀር፤ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ()  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር በተመሇከተው አኳኋን ውሳኔ ሉተሊሇፌባቸው የሚችለ ጉዲዮች ሊይ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ገዯብ ማዴረግ  / በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፤ በቦርዴ ስብሰባ ሊይ አንዴ የዲይሬክተሮች ውክሌናው በዯብዲቤ፣ ፊክስ ወይም ኢሜይሌ ሉሰጥ  / አንዴ የቦርዴ አባሌ በአንዴ ስብሰባ ሊይ ከአንዴ በሊይ የሆኑ የቦርዴ አባሊትን ወክል መሳተፌ አይችሌም።  / የዚህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች በሕግ የሰውነት መብት በተሰጠው የቦርዴ አባሌ ተወካይ ሊይ ጭምር አንቀጽ ∙ ሇማህበሩ ቅርበት ያሊቸው ሰዎች መዝገብ  / ማንኛውም የአክሲዮን ማህበር በዋና መሥሪያ ቤቱ የማህበሩ ቦርዴ አባሊትን፣ የሥራ አስኪያጆችን፣ የማህበሩ ፀሏፉዎችን እና በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ ንዐስ አንቀጽ  (ሇ)፣(ሏ) እና (ረ) መሠረት የተጠቀሱት ሰዎች የግሌ ሁኔታ፣ ሞያቸውን፣ ያሊቸውን ጥቅም፤ ሥራ፣ የቦርዴ አባሌነት ወይም ላሊ ኃሊፉነት ካሊቸው ይህንኑ እና ላልች አስፇሊጊ መረጃዎችን የሚያሳይ መዝገብ መያዝ አሇበት፤ ዲይሬክተሩ የንግዴ ማህበር የሆነ እንዯሆነ የማህበሩ ስምና የዋና መሥሪያ ቤቱን አዴራሻ ማሳየት የማህበሩ ጸሏፉ መዝገቡ ውስጥ በሰፇሩት ጉዲዮች ሊይ ሇውጥ መዯረጉን ካወቀ ይህንኑ ካወቀበት ቀን ጀምሮ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ ሇአክሲዮን ማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ማሳወቅ ይኖርበታሌ።  / ባሇአክሲዮኖች እና የመንግስት መሥሪያ ቤት ባሇአክሲዮን ያሌሆኑ ሰዎች ሇዚሁ የተወሰነውን የአገሌግልት ክፌያ በመፇጸም መዝገቡን የማየት አንቀጽ ∙ የባሇቤትነት ጥቅምን ስሇማሳወቅ አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት በሆነ ማህበር (አንቀጽ ፪፻፶፰- ፪፻፷) ውስጥ በተናጠሌ ወይም ከጥቅም ተጋሪዎቻቸው ጋር በጋራ (የአንዴ ቤተሰብ አባሊት፣ የተዛመደ በተዘዋዋሪ፣ የማህበሩን ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ እና ከዚያ በሊይ የሆነ ዴርሻ የያዙ እንዯሆነ ማህበሩ የእነዚህን ባሇአክሲዮኖች ስም እና የያዙት ዴርሻ መጠን ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ሊሇው ላሊ መሥሪያ ቤት ማሳወቅ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የተያዙ አክሲዮኖችና የግዳታ ወረቀቶች መዝገብ  / ማንኛውም የአክሲዮን ማህበር፡- ሏ) ተቀጥሊ በሆነበት በማናቸውም እናት ኩባንያ ውስጥ፣ እያንዲንደ የማህበሩ የቦርዴ አባሌ ያሇውን የአክሲዮን እና የግዳታ ወረቀት ብዛትና  / ባሇአክሲዮኖች ወይም የግዳታ ወረቀት የያዙ ሰዎች ዓመታዊ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመዯረጉ በፉት ባሇው ጊዜ ውስጥ መዝገቡንና ሇጠቅሊሊ ጉባዔ የሚቀርቡ ሰነድችን እንዱያዩ ክፌት መሆን ይኖርባቸዋሌ። በሚካሄዴበት ጊዜ በጉባዔው በሚሳተፌ ማንኛውም አባሌ እንዱታይ ክፌት መሆን ይኖርበታሌ።  / አግባብ ያሇው የመንግስት አካሌ በማናቸውም ጊዜ መዝገቡን ማየት ወይም ግሌባጭ ወይም በአጭር የተውጣጣ ጽሁፌ መጠየቅ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ ∙ ስሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት እና ሥራ አስኪያጆች ክፌያ የሚሰጡ መግሇጫዎች  / ሇዓመታዊ ጠቅሊሊ ጉባዔ የሚቀርበው መግሇጫ ሇእያንዲንደ የቦርዴ አባሌ እና ዋና ሥራ አስኪያጅ የተከፇሇውን አጠቃሊይ የዴካም ዋጋ፣ በየጊዜው የተከፇሇውን መጠን እና ላልች በዓይነት የተሰጡ ጥቅማ ጥቅሞችን ማሳየት አሇበት።  / ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ወይም ሇዋና ሥራ አስኪያጅ የተሰጠ ብዴር ወይም የተገባ ዋስትና ካሇ ሇዓመታዊ ጠቅሊሊ ጉባዔ በሚቀርበው መግሇጫ ሊይ አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ኃሊፉነት - ጠቅሊሊ ቦርደ በሕግ፣ በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔዎች የተሰጡትን ተግባራት የመፇጸም ግዳታ አሇበት፤ ይህ ጠቅሊሊ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ ቦርደ የሚከተለት ኃሊፉነቶች  / የማህበሩን ፊይናንስ የማስተዲዯር፤ ማህበሩ በቂ ዋና ገንዘብ እና ክፌያዎችን በወቅቱ የመፇጸም አቅም የፊይናንስ መግሇጫዎችን እና ቁመናን ሇመቆጣጠር  / የማህበሩን ሇአዯጋ ተጋሊጭነት እና ውስጣዊ አሰራር ሇመቆጣጠር የሚያስችሌ በቂ የአሰራር ሥርዓት  / ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርዴ ያሇው እንዯሆነ ቦርደ ኃሊፉነቱን በአግባቡ ይወጣ ዘንዴ የተሟሊ መረጃ  / በማህበሩ ሊይ ጉዲት እንዲይዯርስ መከሊከሌ፤ ፮/ በዚህ አንቀጽ ከንዐስ አንቀፅ () እስከ () የሚከተለት ኃሊፉነቶች አለበት፡- ሀ) የማህበሩ ባሇአክሲዮኖች እና የቦርዴ ስብሰባዎች ቃሇ ጉባዔ፣ የሑሳብ መዝገብ፣ የባሇአክሲዮኖች እና አስፇሊጊ የሆኑ ሰነድች እንዱያዙ የማዴረግ፤ ሇ) የሑሳብ መዛግብት ሇኦዱተሮች በአስፇሊጊው ጊዜ ሏ) የፊይናንስ እንቅስቃሴን ያካተተ ዓመታዊ የሥራ አፇጻጸም ሪፖርት ሇጠቅሊሊ ጉባዔ የማቅረብ፤ መ) በዚህ ሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፈ መሠረት ሠ) የማህበሩ ዋና ገንዘቡ ¾ (ሦስት አራተኛ) በኪሣራ ባጣ ጊዜ ወዱያውኑ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ በማህበርተኞች ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ መሠረት የመጠባበቂያ ገንዘብ የማቋቋም እና የመያዝ ፤እና ሰ) የማህበሩ ዕዲውን የመክፇሌ አቅም እየቀነሰ ከሄዯ ወይም ዕዲውን መክፇሌ ካቋረጠ እንዯነገሩ ሁኔታ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ ዕዲን መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም አንቀጽ ∙ የመታመን ግዳታ  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ማህበሩን የበሇጠ ስኬታማ ያዯርጋሌ ብሇው በቅን ሌቦና ያመኑበትን ባሇአክሲዮኖችን ተጠቃሚነት ሇማረጋገጥ መሥራት የተመሇከተውን ኃሊፉነት በሚወጣበት ጊዜ አንዴ የሠራተኞች ጥቅም፣ ከማህበሩ ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያሊቸውን ሰዎች ጥቅም፣ የማህበሩ ሥራ በማህበረሰቡ እና በአካባቢው ሊይ የሚኖረውን ተጽዕኖ ግምት ውስጥ ማስገባት አሇበት። አንቀጽ ∙ በነጻነት ስሇመወሰን  / አንዴ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ኃሊፉነቱን በሚወጣበት ጊዜ በነጻነትና በመሰሇው መንገዴ ሀ) ማህበሩ ወዯፉት የቦርደ አባሊት የሚኖራቸውን ምርጫ የሚገዴብ ስምምነት አዴርጎ እንዯሆነ ሇ) በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ሊይ በተዯነገገው ወይም የማህበርተኞች ጠቅሊሊ ጉባዔ በወሰነው አንቀጽ ∙ ጥንቃቄ እና ትጋት ፩/ የአንዴ ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ኃሊፉነቱን በጥንቃቄ፣ በብሌሀትና በትጋት መወጣት አሇበት፤ በጥንቃቄ ወይም በትጋት ጉዴሇት በማህበሩ እና በባሇአክሲዮኖች ሊይ ሇሚዯርስ ጉዲት ዲይሬክተሩ ፪/ በዚህ ረገዴ የቦርዴ አባለ ኃሊፉነት የሚሇካው በምክንያታዊ ዯረጃ ትጉህ የሆነ የአንዴ ማህበር የቦርዴ አባሌ ሉኖረው ከሚገባ ጠቅሊሊ እውቀት፤ ብሌሀትና ጥንቃቄ አንጻር ነው፡፡ አንቀጽ ∙ ውዴዴርን ስሇመከሌከሌ ጠቅሊሊ ጉባዔው ካሌፇቀዯ በስተቀር የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት በራሳቸው ወይም በሦስተኛ ወገኖች ስም ከማህበሩ ጋር መወዲዯር ወይም ተወዲዲሪ በሆኑ የንግዴ ማህበራት ውስጥ አባሌ መሆን አይችለም፡፡  / የአንዴ ማህበር ዲይሬክተር ከሚመራው ማህበር ጋር በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ መንገዴ የጥቅም ግጭት ሉፇጥሩ ከሚችለ ሁኔታዎች ራሱን ማራቅ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ክሌከሊ ማህበሩ ሉጠቀምባቸው ቢችሌም ባይችሌም በተሇይ ንብረትን፣ መረጃን እና የንግዴ ዕዴሌን መጠቀም በተመሇከተም ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / አንዴ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ የነበረ ሰው ከኃሊፉነት ከተነሳ በኋሊም ቢሆን የቦርዴ አባሌ በነበረበት ወቅት በሥራው ምክንያት ያወቀውን መረጃ እና የንግዴ ዕዴሌ ሇራሱም ሆነ ሇሦስተኛ  / በዚህ አንቀጽ የተዯነገገው ክሌከሊ ዲይሬክተሩ ከማህበሩ ጋር ከሚያዯርገው የሥራ ውሌ ጋር  / አግባብነት ባሇው የዚህ ሕግ ዴንጋጌ መሠረት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ በዚህ አንቀጽ የተጣሇውን ክሌከሊ በማንሳት አንቀጽ ∙ የጥቅም ግጭትን ስሇማሳወቅ  / እያንዲንደ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ በራሱ እና የሚችሌን ማንኛውንም ሁኔታ ሇቦርደ ማሳወቅ  / በተሇይም ከማህበሩ ጋር ሉዯረግ የታሰበ ወይም የተዯረገ ውሌ ወይም ላሊ ዓይነት ግንኙነት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገዴ የቦርዴ አባለን ጥቅም የሚነካ ከሆነ አባለ ስሇጥቅሙ ባሕሪ እና መጠን ሇተቀሩት ዲይሬክተሮች የተሟሊ መግሇጫ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () እና () ዴንጋጌዎች መሠረት የሚሰጥ ማንኛውም መግሇጫ የጥቅም እንዯታወቀ ወዱያውኑ መቅረብ ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ ∙ በሦስተኛ ወገን የሚሰጥ ጥቅም በማከናወን ሊይ እያሇ በሦስተኛ ወገን ስጦታም ሆነ ላሊ ዓይነት ጥቅም የተሰጠው እንዯሆነ የጥቅሙ ተጋሪ ያሌሆኑ ዲይሬክተሮችን ወይም የማህበሩን ጠቅሊሊ ጉባዔ ሳያስፇቅዴ መቀበሌ አይችሌም።  / ስጦታውን ወይም ጥቅሙን መቀበሌ የጥቅም ግጭት የሚፇጥርበት ምክንያታዊ ዕዴሌ የላሇ እንዯሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተጣሇው ክሌከሊ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () የተጣሇው ክሌከሊ ከዲይሬክተርነት በተነሳ ሰው ሊይም ተፇጻሚ አንቀጽ ∙ ዴምፅ ሊይ ስሇሚዯረግ ገዯብ  / በማህበሩ እና በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ መካከሌ የሚዯረግ ውሌን፣ በሦስተኛ ወገን ሇዲይሬክተሩ የሚሰጥ ጥቅምን ወይም የጥቅም ግጭት ሉፇጥር በመቻለ ምክንያት በቦርዴ መጽዯቅ ያሇበትን ላሊ ማናቸውም ዓይነት ጉዲይን በተመሇከተ ቦርደ ውሳኔ በሚያስተሊሌፌበት ጊዜ ጉዲዩ የሚመሇከተው  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፲፩ ሥር በተመሇከተው መሠረት ከማህበሩ ጋር ቅርበት ባሊቸው ሰዎች እና በማህበሩ መካከሌ የሚዯረግ ውሌን ወይም ከጉዲዩ ሊይ ዲይሬክተሩ ትርጉም ያሇው ጥቅም የሚያገኝ እስከሆነ ዴረስ በማህበሩና በላሊ ማንኛውም ሰው አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሥሌጣን  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ በሕግ፣ በማህበሩ መመስረቻ ውሳኔዎች የሚሰጥ ሥሌጣን ይኖረዋሌ።  / የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሇማህበሩ እንዯራሴ መሆናቸውን ወይም ከእነርሱ ውስጥ አንደ ሇዚህ ተግባር በተሇይ ሥሌጣን ሥሌጣናቸው ሊይ የሚዯረግ ማንኛውም ገዯብ ቅን አንቀጽ ∙ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሇማህበሩ በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂ ይሆናለ።  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት በተገቢው ጥንቃቄና ትጋት ስሇመስራታቸው የማስረዲት ሸክም አሇባቸው፡፡ አንቀጽ ∙ ዲይሬክተሮችን ከተጠያቂነት ነጻ  / ከማህበሩ ሥራ ጋር በተያያዘ በቸሌተኝነት፣ ኃሊፉነትን ባሇመወጣት ወይም በእምነት ማጉዯሌ ምክንያት ሉዯርስበት ከሚችሌ ተጠያቂነት አንዴ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌን ነጻ ሇማዴረግ ታስቦ የተዯረገ ስምምነት ወይም ዴንጋጌ አይጸናም።  / አንዴ ዲይሬክተር ከማህበር ሥራ ጋር በተያያዘ በቸሌተኝነት፣ ኃሊፉነትን ባሇመወጣት፣ በእምነት ማጉዯሌ መክፇሌ ያሇበትን ካሣ በከፉሌም ሆነ እንዱከፌሌሇት ወይም ዲይሬክተሩ ከከፇሇ በኋሊ እንዱተካሇት የሚዯነግግ ስምምነት አይጸናም።  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () እና () ዴንጋጌዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ፣ ከማህበሩ ወይም ላሊ አካሌ ጋር በተዯረገ ማንኛውም ውሌ ውስጥ በሚገኝ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () እና () ዴንጋጌዎች በቦርዴ አባሊት ሊይ ሉዯርስ የሚችሇውን ተጠያቂነት በተመሇከተ ማህበሩን የመዴን ሽፊን ከመግዛት  / የመንግስት የአስተዲዯር አካሊት፣ ገንዘብ ጠያቂዎች ወይም ባሇአክሲዮኖች የቦርዴ አባሊት ሊይ ክስ ያቀረቡ የተረቱ እንዯሆነ ገንዘቡን ሇማህበሩ የመመሇስ  / በቅን ሌቦና በተወሰነ የንግዴ ውሳኔ ምክንያት በማህበሩ ሊይ ጉዲት ቢዯርስ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ካሣ እንዱከፌሌ የማይገዯዯው፡- ሀ) ውሳኔ ያስተሊሇፇበት ጉዲይ ከግሌ ጥቅሙ ጋር ሇ) ስሇወሰነበት ጉዲይ ውሳኔው በተወሰነበት ሁኔታ በዲይሬክተሩ ምክንያታዊ እይታ በቂ ነው ብል ያሰበውን ያህሌ መረጃ ይዞ የወሰነ ከሆነ ፣ እና ሏ) ውሳኔው ማህበሩን ይጠቅማሌ የሚሌ ምክንያታዊ እምነት የነበረው ከሆነ ነው፤ ኦዱተሩን ያሳወቀ ዲይሬክተር ከውሳኔው ጋር  / አንዴ የቦርዴ አባሌ የወሰነው ውሳኔ የጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔን ወይም የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፌ ወይም ሕግን የተከተሇ ከሆነ ውሳኔው ማህበሩ ሊይ ሊዯረሰው ጉዲት ተጠያቂ አይሆንም፡፡ አንቀጽ . ማህበሩ በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሊይ  / ማህበሩ ከኃሊፉነታቸው ጋር በተያያዘ በዲይሬክተሮች ሊይ ክስ ማቅረብ የሚችሇው ጠቅሊሊ ጉባዔው ሲወስን ነው፤ ጉዲዩ በዕሇቱ በአጀንዲነት ባይያዝም ጠቅሊሊ ጉባዔው በጉዲዩ ሊይ ውሳኔ መስጠት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ክስ እንዱቀርብ ከተወሰነበት ቀን አንስቶ ባለት ሦስት ወራት ጊዜ ውስጥ ማህበሩ ክሱን ያሊቀረበ እንዯሆነ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አስር በመቶ ዴርሻ ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች በጋራ በማህበሩ ስም ክስ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ሥር የተዯነገገው ቢኖርም፤ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ፣ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሌ፣ ዋና ሥራ አስኪያጅ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከአንዴ የአክሲዮን ማህበር ጋር ቅርበት አሊቸው ተብሇው ከተዘረዘሩት ሰዎች ጋር ማህበሩ ያዯረገው ውሌ የዚህን ሕግ ዴንጋጌዎች ያሌተከተሇ እንዯሆነ በዚህ ምክንያት በማህበሩ ሊይ የዯረሰውን ጉዲት በተመሇከተ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ አስር በመቶ የማያንስ ዴርሻ ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች በዚህ ሕግ የተጣሇባቸውን ግዳታ ባሌተወጡ የማህበሩ ዲይሬክተሮች ሊይ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ወይም () መሠረት ክስ መመስረት ሇሚፇሌጉ ባሇአክሲዮኖች ማህበሩ ክሱን ሇመመስረት አስፇሊጊ የሆኑትን ሰነድች እና ማስረጃዎች ማሳየት እና ኮፒ መስጠት ይኖርበታሌ፤ ይኖርባቸዋሌ ብሇው የሚገምቱዋቸውን ውልች እና ዯጋፉ ሰነድች የመመርመር መብት አሊቸው።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ወይም () መሠረት በባሇአክሲዮኖች የቀረበው ክስ ውጤት ምንም ይሁን ምን ክሱ የቀረበው በቅን ሌቦና እስከሆነ ዴረስ ማህበሩ ሇባሇአክሲዮኖቹ በክሱ ምክንያት ያወጡትን  / ማህበሩ በዲይሬክተሮች ሊይ የሚያቀርበውን ክስ ሇመተው ወይም በግሌግሌ ሇመጨረስ ይችሊሌ፤ ሆኖም ክሱን ሇመተውና በግሌግሌ ሇመጨረስ የሚቻሇው ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አስር ጉባዔው ክስ ሇመተው ወይም በግሌግሌ ሇመጨረስ የሰጠውን ውሳኔ ያሌተቃወሙት እንዯሆነ ነው፡፡ አንቀጽ . የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ ሇሚጠይቁ ሰዎች ስሊሇባቸው ተጠያቂነት  / ማህበሩ ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ ሇሚጠይቁ ሰዎች ክፌያ መፇጸም የሚችሌበት ምክንያታዊ ዕዴሌ እንዯላሇ ዲይሬክተሮች ካወቁ በኋሊ ወይም ማወቅ ሲገባቸው ማህበሩ በሥራው የቀጠሇ እንዯሆነ ዲይሬክተሮቹ በገንዘብ ጠያቂዎች ሊይ ሇሚዯርሰው  / የማህበሩ ንብረት ዕዲውን ሇመክፇሌ የማይበቃ ሆኖ ሲገኝ ገንዘብ ጠያቂዎች ንብረቱ እንዱባክን ወይም እንዱጎዴሌ ባዯረጉት ዲይሬክተሮች ሊይ በባከነው ወይም በተጓዯሇው ንብረት መጠን የኃሊፉነት ክስ  / ማህበሩ በዲይሬክተሮች ሊይ የሚያቀርበውን ክስ ሇመተው ቢወስን ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ የሚጠይቁ ሰዎች በዲይሬክተሮች ሊይ ክስ ሇማቅረብ ያሊቸውን አንቀጽ  . ባሇአክሲዮኖችና ሦስተኛ ወገኖች የዚህ ክፌሌ ዴንጋጌዎች በዲይሬክተሮች ጥፊት ወይም ባሇአክሲዮን ወይም ሦስተኛ ወገን ኪሳራ ሇማግኘት ያሇውን ክስ የማቅረብ መብት አይነኩም፡፡ አንቀጽ . ተቆጣጣሪ ቦርዴ  / የአክሲዮን ማህበር ተቆጣጣሪ ቦርዴ እንዱኖረው በመመስረቻ ጽሁፌ ሉወሰን ይችሊሌ።  / ተቆጣጣሪ ቦርደ በጠቅሊሊ ጉባዔ የሚሾሙ ቁጥራቸው ከሦስት ያሊነሱ ከአምስት ያሌበሇጡ በማንኛውም ጊዜ ሉሽራቸው ይችሊሌ፤ ከተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሌነት የተሻረ ሰው የተሻረው ካሇበቂ ምክንያት ቢሆንም እንኳን ወዯ ሥራው የመመሇስ  / የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሌ ሆነው መመረጥ የሚችለት  / የተቆጣጣሪ ቦርደ ተጠሪነት ሇባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ  / የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሌ መሆን ወይም አመራር ውስጥ ይመርጣሌ፤ ሰብሳቢው በማይኖርበት ጊዜ ከአባሊት መካከሌ ጊዜያዊ ሰብሳቢ ይወክሊሌ፤ ሰብሳቢው ጊዜያዊ ሰብሳቢ ሇመወከሌ የማይችሌበት ሁኔታ ይመርጣለ፤ ቦርደ ሰብሳቢውን በማንኛውም ጊዜ  / የተቆጣጣሪ ቦርደ የስብሰባ ጊዜ በመመስረቻ ጽሁፈ  / ተቆጣጣሪ ቦርደ የራሱን ቃሇ ጉባዔዎችና ላልች አስፇሊጊ ሰነድችን አዯራጅቶ ይይዛሌ። ፲/ ሇተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት የሚከፇሇው የሥራ ዋጋና የአበሌ መጠን በጠቅሊሊ ጉባዔ ይወሰናሌ፡፡ አንቀፅ ∙ የተቆጣጣሪ ቦርደ ሥሌጣንና ተግባር ተቆጣጣሪ ቦርደ የሚከተለት ሥሌጣንና ተግባራት መረጃዎችን የማስቀረብ እና የመመርመር፤  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሇመጥራት ካሌቻሇ ወይም ፇቃዯኛ ሳይሆን ሲቀር ስብሰባ  / በዲይሬክተሮች ቦርዴ ስብሰባ ሊይ የመገኘት እና ያሇዴምፅ የመሳተፌ እና ሀሳብ የመስጠት፤  / ማህበሩን የሚጏደ ተግባራት መፇጸማቸዉን ባወቀ ወይም በጠረጠረ ጊዜ ጉዲዩን የመመርመር ወይም እንዱመረመር የማዴረግ፤ እንዯአስፇሊጊነቱም ክስ እንዱመሰረት አስፇሊጊውን እርምጃ የመውሰዴ፤  / የማህበሩ ዲይሬክተሮችና ላልች የአመራር አባሊት ኃሊፉነታቸውን በአግባቡ እየተወጡ መሆናቸዉን የመቆጣጠር፣ የማህበሩን ጥቅም የሚጏዲ ተግባር ሁኔታው ሇማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሀሳብ የማቅረብ፤  / ሇጠቅሊሊ ጉባዔው ሪፖርት የማቅረብ፤ እና  / ላልች በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በጠቅሊሊ ጉባዔው ውሳኔ የሚሰጡትን ተግባራት የማከናወን፡፡ አንቀጽ ∙ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊትን ስሇመተካት  / በበጀት ዓመቱ ውስጥ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት የጎዯለ እንዯሆነ ጠቅሊሊ ጉባዔው በጎዯለት ምትክ እስኪሾም ዴረስ የቀሩት ተቆጣጣሪዎች ሥራውን  / የተተኪ ተቆጣጣሪዎች የሥራ ዘመን የጎዯለት ተቆጣጣሪዎች የሥራ ዘመን እስከሚያበቃበት ጊዜ  / ሁለም የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ሥራቸዉን የተው እንዯሆነ ጠቅሊሊ ጉባዔው አዱስ ተቆጣጣሪዎች እስኪሾም ዴረስ ኦዱተሮች የተቆጣጣሪዎችን ሥራ አንቀጽ ∙ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ተጠያቂነት ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት በዚህ ሕግ፣ በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በጠቅሊሊ ሇሚያዯርሱት ጉዲት ሇማህበሩ፣ ሇባሇአክሲዮኖች ወይም ሇሦስተኛ ወገኖች በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉዎች አንቀጽ . ይርጋ እና ላልች መቃወሚያዎች  / በዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች መሠረት በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ በተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ሊይ በማህበሩ፣ በባሇአክሲዮኖች ወይም በገንዘብ ጠያቂዎች የሚቀርብ ክስ ተጎጂው ጉዲቱን እና ሇጉዲቱ ኃሊፉ የሆነውን ሰው ካወቀበት ቀን ጀምሮ እስከ ሁሇት ዓመት ዴረስ ካሌቀረበ በይርጋ ይታገዲሌ፤ በማናቸውም ሁኔታ ጉዲት ከዯረሰበት ቀን አንስቶ እስከ አስር ዓመት ያሌቀረበ ክስ በይርጋ በዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ሊይ በሚቀርብ የወንጀሌ ክስ ተፇጻሚነት አንቀጽ . ተፇጻሚነት ስሊሊቸው ዴንጋጌዎች የዚህ ሕግ አንቀጽ ፣ ፻ እና ፻ ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው በተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ሊይም የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅና ፀሏፉ አንቀጽ . የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ  / ማህበሩ በዲይሬክተሮች ቦርዴ የሚሾም ዋና ሥራ አስኪያጅ ይኖረዋሌ፤ የዋና ሥራ አስኪያጁ ተጠሪነት  / ቦርደ ዋና ሥራ አስኪያጁን ከኃሊፉነቱ ሉያነሳው ይችሊሌ፤ ሥራ አስኪያጁ ከኃሊፉነት የተነሳው ካሇበቂ ምክንያት ቢሆንም ወዯ ኃሊፉነቱ የመመሇስ መብት የሇውም፤ ሆኖም ቦርደ መሌሶ ሉሾመው ይችሊሌ።  / ዋና ሥራ አስኪያጁ የማህበሩ ተቀጣሪ ነው፤ የዲሬክተሮች ቦርዴ አባሌ ሉሆን ይችሊሌ፤ ሆኖም የቦርደ ሉቀመንበር መሆን አይችሌም፡፡ አንቀጽ .የማህበሩ ዋናሥራ አስኪያጅ ሥሌጣንና  / ዋና ሥራ አስኪያጅ የማህበሩን ጠቅሊሊ የዕሇት ተዕሇት ሥራ ይመራሌ፤ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፤ ከሦስተኛ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ ዋና ሥራ አስኪያጅ የሚከተለት ሀ) የሚተሊሇፈ የገንዘብ ሰነድችን በተሇይም የንግዴ ወረቀቶችን እና የሸቀጥ ማረጋገጫ ሰነድችን ሏ) በዲይሬክተሮች ቦርዴ የሚሰጡትን ተግባራት የማከናወን፤ የቦርደን ውሳኔዎች የማስፇጸም፤ መ) የማህበሩን የሥራ ዕቅዴ እና በጀት አዘጋጅቶ ሠ) ሇማህበሩ አስፇሊጊ የሆኑ ሠራተኞችን የመቅጠር፣ የማስተዲዯር እና የማሰናበት፡፡ አንቀጽ .የሥራ አስኪያጁን ሥሌጣን የመገዯብ ውጤት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ውሳኔዎች ወይም ላልች የውሌ ቃልች በንግዴ መዝገብ ውስጥ እስካሌገቡ ዴረስ ውጤት የሚኖራቸው በማህበሩ እና በሥራ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ማህበሩ በሥራ አስኪያጁ ሥራ የሚገዯዯው በቅን ሌቦና ከሥራ አስኪያጁ ጋር ውሌ የገቡ ሦስተኛ ወገኖችን ጥቅም ሇመጠበቅ ሲባሌ ብቻ ነው፡፡ አቅራቢነት በቦርደ የሚጸዴቅ ይሆናሌ።  / የማህበሩ ፀሏፉ ተጠሪነት ሇሥራ አስኪያጁ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ ፀሏፉ ሥሌጣንና ተግባራት  / የማህበሩን መረጃዎችና መዛግብት የማዯራጀትና  / ሇሚመሇከተው አካሌ ሪፖርቶችንና ላልች አስፇሊጊ  / የባአክሲዮኖችን እና የቦርደ አባሊትን ስብሰባዎች  / ቃሇ ጉባዔዎችን ማዘጋጀትና አዯራጅቶ የመያዝ፤ እና  / በሥራ አስኪያጁ እና በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ የሚሰጡትን ላልች ተግባራት የማከናወን፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ ፀሏፉ ተጠያቂነት ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም፤ የማህበሩ ፀሏፉ በዚህ ሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ የተመሇከቱትን ዴንጋጌዎች በመተሊሇፌ በማህበሩ፣ በባሇአክሲዮኖች ወይም በሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚያዯርሰው ጉዲት ስሇኦዱት እና ሥሌጣን ባሇው የመንግስት አካሌ አንቀጽ . ኦዱተሮችን ስሇመሾም  / ማንኛውም የአክሲዮን ማህበር አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ ነጻና ገሇሌተኛ የሆኑ የውጭ ኦዱተሮች እና ተሇዋጭ ኦዱተሮች ሉኖሩት ይገባሌ፤ ኦዱተሮችን እና ተሇዋጭ ኦዱተሮችን የሚሾመው የማህበሩ  / ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ ሃያ በመቶ ዴርሻ ያሇው ባሇአክሲዮን ወይም ባሇአክሲዮኖች ራሳቸው የመረጡትን የውጭ ኦዱተር መሾም  / በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ኦዱተር  / የመጀመሪያዎቹ ኦዱተሮች በፇራሚዎች ጉባዔ፤ ቀጣዮቹ ዯግሞ በጠቅሊሊ ጉባዔ ይመረጣለ፡፡ አንቀጽ  ስሇ ኦዱተሮች የሥራ ዘመን ኦዱተሮች በሥራ ሊይ የሚቆዩት፡-  / በፇራሚዎች ጉባዔ የተመረጡት የመጀመሪያው ጠቅሊሊ ጉባዔ እስከሚዯረግ ዴረስ፤  / በጠቅሊሊ ጉባዔ የተመረጡት የሦስት የበጀት ዓመት ሑሳብ ማጠቃሇያ ጊዜ ዴረስ ነው፡፡ አንቀጽ . በኦዱተርነት ሇመሾም ብቁ የሚያዯርጉ  / የአክሲዮን ማህበር ኦዱተር ሇመሆን የሚችሇው ቀጥል የተመሇከቱትን መስፇርቶች የሚያሟሊ ሰው ሇ) መሌካም ሥነ-ምግባር ያሇው፤ መ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ ንዐስ አንቀፅ () በተመሇከተው መሠረት ሇማህበሩ ቅርበት ሠ) ላልች በሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ የተቀመጡ መስፇርቶችን የሚያሟሊ፤ / የማታሇሌ ዴርጊት ካሌተፇፀመ በስተቀር፤ በኦዱተር የቀረበን ሪፖርት ጠቅሊሊ ጉባዔው ካፀዯቀው በኋሊ ምክንያት ብቻ የፀዯቀው ሪፖርት ውዴቅ አይሆንም፡፡ አንቀጽ . ኦዱተርን ስሇመሻር ጠቅሊሊ ጉባዔው በማንኛውም ጊዜ ኦዱተሮችን መሻር ይችሊሌ፤ ሆኖም ያሇበቂ ምክንያት የተሻረ ኦዱተር ከማህበሩ የጉዲት ካሣ መጠየቅ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . የኦዱተሮች የሥራ ዋጋ በባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ ነው፡፡ አንቀጽ . የኦዱተሮች ኃሊፉነት በላልች የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዱሁም አግባብነት ባሊቸው ላልች ሕጎች የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ የኦዱተሮች ኃሊፉነት የሚከተለትን ያካትታሌ፡-  / ተቀባይነት ያሊቸውን የሑሳብ አያያዝ መርሆዎች  / ትክክሇኛ መረጃ የመስጠት፣  / የማህበሩን ባሇአክሲዮኖች በእኩሌ ዓይን የማየት፣  / የሙያ ሥራ ምስጢር የመጠበቅ፣  / በየዓመቱ የማህበሩን የንብረት ዝርዝር መዝገብ፣ መግሇጫ፣ የሑሳብ መዛግብትና ላልች የፊይናንስ ሰነድችን ትክክሇኛነት የመመርመር እና የማረጋገጥ፣  / በዲይሬክተሮች ቦርዴ ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ የሚቀርብ ሪፖርት የማህበሩን አጠቃሊይ ሁኔታ በትክክሌ የሚያሳይ መሆኑን የማረጋገጥ፣  / በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በጠቅሊሊ አንቀጽ . ሇጠቅሊሊ ጉባዔው የሚቀርብ ሪፖርት  / ኦዱተሮች በዲይሬክተሮች ቦርዴ ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ በቀረበ ሪፖርት ሊይ ያሊቸውን አስተያየት የሚገሌጽ ሪፖርት በጽሁፌ ሇጠቅሊሊ ጉባዔ ማቅረብ  / ኦዱተሮች በዲይሬክተሮች ቦርዴ የቀረበውን የሑሳብ ሪፖርት ጠቅሊሊ ጉባዔው እንዱያፀዴቀው ወይም ውዴቅ እንዱያዯርገው ሀሳብ ማቅረብ አሇባቸው። አስተያየታቸውን መስጠት አሇባቸው።  / ጠቅሊሊ ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተጠቀሰው ሪፖርት ካሌቀረበሇት በስተቀር በሑሳብ ሚዛን መግሇጫው ሊይ መነጋገር የሇበትም፡፡ አንቀጽ . ተገቢ ያሌሆነ ተግባር መፇጸሙን  / ኦዱተሮች ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ጊዜ ተገቢ ያሌሆነ አሰራር ወይም በሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ የተመሇከተውን በመጣስ የተፇፀመ ዴርጊት መኖሩን እንዲወቁ ማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርዴ ካሇው ሇቦርደ ከላሇው ዯግሞ ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ እና ጉዲዩ ከበዴ ያሇ በሆነ ጊዜ ሇጠቅሊሊ ጉባዔው  / ኦዱተሮች ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ጊዜ ወንጀሌ የመንግስት አካሌ ማስታወቅ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . የማህበሩን ጠቅሊሊ ጉባዔ ስብሰባ በሚጠይቀው መሠረት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም ተቆጣጣሪ ቦርዴ ጠቅሊሊ ጉባዔው እንዱሰበሰብ ጥሪ ሳያዯርጉ የቀሩ እንዯሆነ፣ ጥሪውን ኦዱተሮቹ  / ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ አስር በመቶ ዴርሻ ባሊቸው ባሇአክሲዮኖች ጥያቄ የቀረበሊቸው እንዯሆነ፤ ኦዱተሮች ጠቅሊሊ ጉባዔ እንዱሰበሰብ ጥሪ  / ኦዱተሮች ከአንዴ በሊይ ከሆኑ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ በተመሇከተው መሠረት በጋራ ጠቅሊሊ ጉባዔ እንዱሰበሰብ ጥሪ ማዴረግ ይችሊለ፤ አስፇሊጊ መስል ሲታያቸው ስብሰባው ከማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ከተጠቀሰው ቦታ ውጭ እንዱዯረግ መወሰን ይችሊለ።  / በዚህ አንቀጽ ዴንጋጌ መሠረት ኦዱተሮች ስብሰባ የጠሩ እንዯሆነ የዕሇቱን ስብሰባ አጀንዲ ያዘጋጃለ፤ ስብሰባውን መጥራት ስሇአስፇሇገበት ምክንያትም ሇጠቅሊሊ ጉባዔው በጽሁፌ ሪፖርት ያቀርባለ፤ ከኦዱተሮቹ አንደ ጉባዔውን በሰብሳቢነት ይመራሌ።  / ጠቅሊሊ ጉባዔውን በመጥራት ወይም ባሇመጥራት ሊይ ኦዱተሮቹ ያሌተስማሙ እንዯሆነ፣ ከኦዱተሮቹ አንደ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት ቦታ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ማመሌከት ይችሊሌ።  / በዚህ አንቀጽ መሠረት ሥራዎችን ሇማከናወን የተዯረገውን አስፇሊጊ ወጪ ሁለ መሸፇን አሇበት፡፡ አንቀጽ . ስሇኦዱተሮች ሥሌጣን  / ኦዱተሮች አስፇሊጊ መስል በታያቸዉ በማንኛውም ጊዜ ምርምራ ወይም ቁጥጥር ሇማዴረግ ወይም ማንኛውም መረጃ፣ ውሌ፣ መዝገብ፣ የሑሳብ ሰነዴ፣ቃሇ ጉባዔ ወይም ላሊ ሰነዴ እንዱቀርብሊቸው የተጠየቀውን መረጃ መስጠት አሇበት።  / በየዓመቱ በሚዯረገውም ሆነ በላሊ ማናቸውም ጊዜ በሚጠራ የባሇአክሲዮኖች ጉባዔ ሊይ ኦዱተሮች አንቀጽ . የእናት የንግዴ ማህበር ሑሳብን በዚህ ሕግ ወይም በላሊ ማናቸውም ሕግ መሠረት የአንዴ የእናት የንግዴ ማህበር ሑሳብ ሲመረመር ያሇባቸው እንዯሆነ ኦዱተሮች በተቀጥሊው ማህበር ሰነድች ሊይ የሑሳብ ምርመራ ማዴረግ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . የኦዱተሮች ተጠያቂነት በማህበሩ፣ በባሇአክሲዮኖችና በሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚፇጽሙት ጥፊት በፌትሏ ብሄር ሕግ መሠረት  / ማንኛውም ኦዱተር ሆነ ብል የንግዴ ማህበሩን አቋም በሚመሇከት ትክክሇኛ ያሌሆነ ሪፖርት ያቀረበ ወይም ያረጋገጠ ወይም ወንጀሌ መፇጸሙን እያወቀ ሇሚመሇከተው አካሌ ያሊሳወቀ ወይም የሙያ ሥራ ምስጢር ያወጣ እንዯሆነ አግባብ ባሇው የወንጀሌ ሕግ መሠረት ተጠያቂ ይሆናሌ።  / ማንኛውም ኦዱተር ሥራ ስሇሚያቋርጥበት ሁኔታ በሕግ ወይም በውሌ የተመሇከተውን በመተሊሇፌ ሇሚዯርሰው ጉዲት ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ . ባሇአክሲዮኖች ባቀረቡት ጥያቄ መሠረት ስሇኩባንያው ሁኔታ የሚዯረግ ምርመራ  / ከማህበሩ ዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) ቢያንስ አስር በመቶ ዴርሻ ባሊቸው ባሇአክስሲዮኖች ጥያቄ የቀረበሇት እንዯሆነ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያሇው ላሊ የመንግስት መሥሪያ ቤት የማህበሩ ሥራ አመራር አነስተኛ የአክሲዮን ዴርሻ ያሊቸውን ማህበርተኞች ወይም ማህበሩን በሚጎዲ አኳኋን መከናወኑን እና አሇመከናወኑን መርምረው ሪፖርት የሚያቀርቡ አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ የሆኑ ኢንስፔክተሮች መሾም አሇበት።  / አመሌካቹም ማመሌከቻ ሇቀረበሇት አካሌ አስፇሊጊ ናቸው የሚሊቸውን ሰነድች እና ላሊ ማስረጃ  / የምርመራውን ወጪ የሚሸፌኑት ጥያቄ አቅራቢዎቹ ናቸው፤ ሆኖም የምርመራው ውጤት የዯረሰውን ጥቆማ ትክክሇኛነት የሚያስረዲ ሆኖ ከተገኘ ማህበሩ ሇጥያቄ አቅራቢዎቹ ሇምርመራው ያወጡትን ገንዘብ አንቀጽ . የግዳታ ምርመራ የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ ወይም ፌርዴ ቤት ማህበሩ ሊይ ምርመራ እንዱዯረግ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴርን ወይም በሕግ ሥሌጣን የተሰጠውን ላሊ የመንግስት አካሌን መጠየቅ ይችሊለ፤ ጥያቄው የቀረበሇት አግባብ ያሇው መሥሪያ ቤት ምርመራ የሚያከናውኑ አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ ኢንስፔክተሮችን መሾም አሇበት፡፡ አንቀጽ . አግባብ ያሇው የመንግስት አካሌ በራሱ አነሳሽነት ስሇሚያዯርገው ምርመራ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም በሕግ ሥሌጣን የተሰጠው ላሊ የመንግስት አካሌ፡-  / በማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ሊይ የማታሇሌ ዴርጊት ስሇመፇፀሙ ወይም ሉፇፀም የሚችሌ ስሇመሆኑ፤  / የተወሰኑ ባሇአክሲዮኖችን መብት የሚጎዲ ዴርጊት  / ሕገ ወጥ የሆነ ወይም የማታሇሌ ዴርጊት ያሇበት አሰራር በማህበሩ ውስጥ ስሇመኖሩ፤ ወይም  / የወንጀሌ ዴርጊት ስሇመፇፀሙ፤ የሚያሳይ በቂ መረጃ መኖሩን ካመነ ምርመራ እንዱካሄዴ አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ የሆኑ ኢንስፔክተሮችን መሾም አንቀጽ . በእናትና በተቀጥሊ ማህበራት ጉዲዮች ሊይ ኢንስፔክተሮች ስሊሊቸው ሥሌጣን በዚህ ሕግ አንቀጽ  ፣  ወይም  መሠረት ምርመራ እንዱያካሄደ የተመረጡት ኢንስፔክተሮች እናት ወይም ተቀጥሊ ማህበሩ ካሌተመረመረ የማህበሩን የሥራ አካሄዴ በተሟሊ ሁኔታ ሇመመርመር የማይቻሌ መሆኑን ካመኑና ይህንኑ ሇሾማቸው የመንግስት አካሌ ሪፖርት ካዯረጉ ይኸው አካሌ ምርመራው እናት ወይም ተቀጥሊ ማህበሩን እንዱጨምር ትዕዛዝ መስጠት አንቀጽ . ምርመራ የሚዯረግበት ማህበር ስሊሇበት  / ምርመራ እንዱዯረግበት ትዕዛዝ የዯረሰው ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርዴ፣ ካሇ የተቆጣጣሪ ቦርዴ፣ ሥራ አስኪያጆች፣ የማህበሩ ፀሏፉ ወይም ላልች የሥራ ሇሚጠይቋቸው ጥያቄዎች የተሟሊ መሌስ መስጠት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተጠቀሱት የማህበሩ እንዲያከናውኑ መሰናክሌ የሆኑ እንዯሆነ ኢንስፔክተሮች ሇሾማቸው አካሌ ሪፖርት ያቀርባለ፤ ሪፖርቱ የቀረበሇት አካሌ አግባብነት ባሇው ሕግ መሠረት የወንጀሌ ክስ እንዱቀርብ ጉዲዩን ሇሚመሇከተው አካሌ ማሳወቅ  / በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ () የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ ሪፖርት የቀረበሇት አካሌ ምርመራውን በማናቸውም ሁኔታ የማዴረግ ሥሌጣኑ እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ዝርዝሩ በሌዩ ሕግ በሚወሰነው መሠረት አስተዲዯራዊ እርምጃ አንቀጽ . የኢንስፔክተሮች ሪፖርት  / በማህበሩ ሊይ ምርመራው እንዱካሄዴ ትዕዛዝ የሰጠው አካሌ ኢንስፔክተሮቹ ያቀረቡትን ሪፖርት ሇ) እንዱመረመር ሊመሇከቱት ባሇአክሲዮኖች፣ ሏ) ምርመራውን ያዘዘው ፌርዴ ቤት ከሆነ ሊዘዘው / በማህበሩ ሊይ ምርመራ እንዱካሄዴ ትዕዛዝ የሰጠው አካሌ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በቀረበው ሪፖርት ተገቢ ያሌሆኑ ተግባራት መፇጸማቸውን ካረጋገጠ አስፇሊጊውን የእርምት እርምጃ መውሰዴ አንቀጽ . ስሇባሇአክሲዮኖች የትውስት ስም  / ንግዴና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም ሥሌጣን ያሇው የመንግስት አካሌ በአክሲዮን መዝገቡ ሊይ ሊሊቸው ሰዎች ስማቸውን ያዋሱ ስሇመሆኑ በቂ ምክንያት ያሇው እንዯሆነ፤ የአክሲዮኖቹ ትክክሇኛ ባሇሀብቶች እነማን እንዯሆኑ ሇማወቅ ምርመራ የሚያዯርጉ ኢንስፔክተሮችን መሾም ይችሊሌ።  / ንግዴና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም ሥሌጣን ያሇው የመንግስት አካሌ ቢያንስ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ አስር በመቶ ዴርሻ ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች ጥያቄ ካቀረቡ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ምርመራ እንዱዯረግ ማዘዝ ይችሊሌ፡፡  / የባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ ሁለም ባሇአክሲዮኖች የሚሳተፈበት የማህበሩ ከፌተኛ ውሳኔ ሰጭ አካሌ  / በዓመታዊ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሊይ ባሇአክሲዮኖች በአካሌ በመገኘት ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ ወይም ሁለም ባሇአክሲዮኖች የተስማሙ እንዯሆነ ስብሰባ ማዴረግ ሳያስፇሌግ ሇውሳኔ በቀረበ ጉዲይ ሊይ ሀሳባቸውን በጽሁፌ ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ በመግሇጽ ውሳኔ አንቀጽ . ከባሇአክሲዮንነት የሚመነጩ መብቶች  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፺፩ ንዐስ አንቀጽ () ሊይ የተዯነገገው ቢኖርም አንዴ ባሇአክሲዮን በራሱ ፇቃዴ ካሌሆነ በስተቀር በባሇአክሲዮንነቱ ያገኛቸው  / ከባሇአክሲዮንነት የሚመነጩ መብቶች የሚባለት በሕግ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ መሠረት በጠቅሊሊ ጉባዔው ወይም በዲይሬክተሮች ቦርዴ ውሳኔ ሊይ ጥገኛ ያሌሆኑ የማህበሩ አባሌ የመሆን፣ በስብሰባ የመካፇሌ፣ ዴምፅ የመስጠት፣ የማህበሩን በመጨረሻ በሚዯረገው የሑሳብ ማጣራት ጊዜ ከማህበሩ ሀብት ዴርሻ የመካፇሌና የመሳሰለት አንቀጽ . አናሳ ባሇአክሲዮኖችን ከጉዲት ስሇመጠበቅ ሌዩ ጥቅም የሚያሰጡ የአክሲዮን መዯቦችን ስሇመፌጠር የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሇተወሰኑ ማህበርተኞች ያሌተገባ ጥቅም የማስገኘት ውጤት ሉኖረው እንዯሚችሌ ግሌጽ የሆነ ውሳኔ ማስተሊሇፌ አንቀጽ . የጉባዔዎች ዓይነት  / የባሇአክሲዮኖች ጉባዔዎች ጠቅሊሊ ወይም ሌዩ  / ጠቅሊሊ ጉባዔዎች መዯበኛ ወይም አስቸኳይ ይሆናለ፤ እነዚህም ሌዩ ሌዩ መዯብ ያሊቸው  / በሌዩ ጉባዔ የሚሳተፈት በሚመሇከተው መዯብ ውስጥ የሚወዴቁ ባሇአክሲዮኖች ብቻ ናቸው፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ ጉባዔ ጥሪ  / የጠቅሊሊ ጉባዔ ጥሪ የሚያዯርጉት እንዯነገሩ ሁኔታ የዲይሬክተሮች ቦርዴ፣ የተቋቋመ እንዯሆነ ተቆጣጣሪ ቦርዴ፣ ኦዱተሮች፣ ሑሳብ አጣሪዎች  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው ቢኖርም የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አንገብጋቢ ሆኖ ሲያገኘው እና በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () መሠረት ስብሰባ መጥራት የማይቻሌ ወይም ረጅም ጊዜ የሚወስዴ ከሆነ በጉዲዩ ያገባኛሌ በሚሌ ማንኛውም ሰው ጥያቄ ወይም በራሱ ተነሳሽነት ጉባዔ ሉጠራ ይችሊሌ፤ ሆኖም ጉባዔ እንዱጠራ ጥያቄ የቀረበው የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያሇው ላሊ የመንግስት አካሌ ጉባዔ የመጥራት ግዳታ አሇበት። / ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አምስት በመቶ ዴርሻ ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት ቦታ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ጥያቄ ሲያቀርቡና ፌርዴ ቤቱ ጥያቄው ተገቢ ነው ብል የሚያዯርግና አጀንዲ የሚያዘጋጅ ተወካይ ሉሰይም አንቀጽ . የጉባዔው አጠራር ሁኔታ የሚጠራበትን አስተማማኝና ውጤታማ የሆነ ጥሪ ማዴረጊያ ዘዳ ሇመወሰን ይችሊሌ፣ ይህ ሆኖ ባሌተገኘ ጊዜ ሇጉባዔዎች ሁለ የሚዯረጉ ጥሪዎች አገር አቀፌ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ  / ሁለም አክሲዮኖች በባሇአክሲዮኖች ስም ተመዝግበው በሚገኙባቸው ማህበሮች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከቱት ማስታወቂያዎች ፊንታ ጥሪው በማህበሩ ወጪ ሇእያንዲንደ ባሇአክሲዮን በሚሊክ የተመዘገበ ዯብዲቤ፣ ማህበርተኛው ሇዚሁ ዓሊማ ሇማህበሩ በሰጠው ኢሜይሌ ወይም ላሊ አስተማማኝ የኤሇክትሮኒክ ዘዳ ሉዯረግ ይችሊሌ።  / ማህበሩ ሊምጪው በሚሌ የወጡ አክሲዮኖች ባሇአክሲዮን የስብሰባ ጥሪዎች በተመዘገበ ዯብዲቤ የኤላክትሮኒክ ዘዳ እንዱዯርሱት ሇኩባንያው በጽሁፌ በጠየቀበት አኳኋን ሉሊኩሇት ይችሊለ፡፡ አንቀጽ . ምሌዓተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ በዴጋሜ ምሌዏተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔው መሰብሰብ ሳይችሌ የቀረ እንዯሆነ ሇሁሇተኛ ጊዜ የሚዯረገው የመጀመሪያው ጉባዔ በተጠራበት አኳኋን አንቀጽ . ምሌዓተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ በዴጋሚ የሚዯረግ የአስቸኳይ ወይም የሌዩ ጉባዔ ጥሪ አስቸኳይ ወይም ሌዩ ጉባዔ አስፇሊጊው ምሌዓተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ ምክንያት ሳይሰበሰብ የቀረ እንዯሆነ ሁሇተኛ ስብሰባ አስፇሊጊ ሆኖ ከተገኘም ሦስተኛ ስብሰባ በአንዴ ሳምንት ሌዩነት ውስጥ በአንቀጽ ፫፻፷፮ እና ፫፻፷፯ በተመሇከተው መሠረት መጠራት አሇበት፡፡ አንቀጽ . የጉባዔው የማስታወቂያ ጊዜ ጠቅሊሊ ወይም ሌዩ ጉባዔ እንዱሰበሰብ የሚዯረገው የመጀመሪያው ጥሪ ስብሰባው ከሚዯረግበት ቀን ሃያ አራት ቀናት በፉት መዯረግ አሇበት፡፡ አንቀጽ . በጉባዔው ጥሪ ማስታወቂያ ሊይ የሚገሇጹ  / የጉባዔው የጥሪ ማስታወቂያ የማህበሩን ስምና ዓይነት፤የማህበሩን ዋና ገንዘብ፣የምዝገባ ቁጥር፤ ዋና መሥሪያ ቤቱ የሚገኝበትን ቦታ፤ ሇአምጪው የሚቀመጡበትን ቦታና ጊዜ፤ የስብሰባውን ጊዜና ቦታ እንዱሁም ሇስብሰባው የሚቀርቡ አጀንዲዎችን  / ምሌዓተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ ምክንያት በዴጋሚ የሚዯረግ የስብሰባ ጥሪ ማስታወቂያ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () ሥር ከተመሇከቱት በተጨማሪ ጉባዔው ሳይካሄዴ የቀረበትን ቀን መጥቀስ አሇበት፡፡  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () እና () የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ የጉባዔውን አጀንዲ የሚያዘጋጀው ጥሪ አዴራጊው ነው።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ቢኖርም ከማህበሩ ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ ዴርሻ ጥያቄያቸውን በተቻሇ መጠን የስብሰባ ጥሪ ከመዯረጉ በፉት ካሌሆነም በአንቀጽ ፫፻፸ መሠረት የስብሰባ ጥሪ በተዯረገ በሦስት ቀናት ውስጥ ስብሰባውን ሇጠራው አካሌ በጽሁፌ ማቅረብ አሇባቸው።  / በሕግ ወይም በማህበሩ የመመሰረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ያሌተካተተ ማንኛውም ጉዲይ በጉባዔው ውይይት  / ምሌዓተ ጉባዔ ባሇመሟሊቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፷፰ እና ፫፻፷፱ በተመሇከቱት ዴንጋጌዎች መሠረት በተከታታይ በሚዯረጉ የስብሰባ ጥሪዎች መነሻነት ሇመጀመሪያው ጉባዔ በተያዘው አጀንዲ ሊይ ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ . የባሇአክሲዮኖች ወኪሌ  / አንዴ ባሇአክሲዮን በጉባዔው ስብሰባ ሊይ መሳተፌ ካሌቻሇ በወኪሌ አማካኝነት መሳተፌና ዴምፅ መስጠት ይችሊሌ፤ ባሇአክሲዮኑ በጉባዔው ሊይ ወኪሌ እንዱገኝ ካዯረገ ራሱ ሇመሳተፌና ዴምፅ ባሇሀብቶች፤ የአክሲዮኖች የአሊባ ጥቅም ሰጭና መያዣ የተቀበሇ ገንዘብ ጠያቂ ወኪሌ በሚመሇከት የዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፸ እና ፪፻፸፩ ዴንጋጌዎች አንቀጽ . ውሳኔ ሇማሳሇፌ መሟሊት ያሇባቸው  / ማንኛውም ጉባዔ ውሳኔ ማሳሇፌ የሚችሇው ምሌዓተ ጉባዔው የተሟሊ ሲሆንና በጉባዔው ከተገኙት ባሇአክሲዮኖች የአብሊጫውን የዴምፅ ዴጋፌ ሲያገኝ  / ሇሚተሊሇፈት ውሳኔዎች መሟሊት ያሇበት ምሌዓተ ጉባዔ የሚሰሊው የማህበሩን ዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) ካቋቋሙት አክሲዮኖች አንጻር ሆኖ ሇእያንዲንደ የጉባዔ ዓይነት በዚህ ሕግ በተወሰነው መሠረት ምሌዓተ ጉባዔ የሚታሰበው በሕግ መሠረት ዴምፅ የመስጠት መብት የላሊቸው አክሲዮኖች ከተቀነሱ በኋሊ ቀሪዎቹ አክሲዮኖች በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ባሊቸው ዴርሻ ወይም መዋጮ መሠረት  / የባሇአክሲዮኖች ጉባዔ ሇማዴረግ የሚያስፇሌገውን ምሌዓተ ጉባዔና ውሳኔ ሇማሳሇፌ የሚያስፇሌገውን ዴንጋጌዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ መሇወጥ አንቀጽ . ማህበሩ መሌሶ የገዛቸው አክሲዮኖች ዴምፅ የመስጠት መብት የማያስገኙ ስሇመሆኑ ማህበሩ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፸፭ ዴንጋጌ መሠረት መሌሶ በገዛቸው አክሲዮኖች ዴምፅ መስጠት አይችሌም፡፡ አንቀጽ . የአክሲዮኖች መመዝገቢያ ጊዜ ስም የተጻፇባቸው አክሲዮኖች ባሇሀብቶች በማህበሩ መዝገብ የሚጻፈበትና ይህ ሕግ ከመውጣቱ በፉት የወጡ ሇአምጭው ተብል የተጻፇባቸውን አክሲዮኖች የያዙ ባሇአክሲዮኖች በጉባዔው ሊይ ሇመሳተፌ እንዱችለ አክሲዮኖቹ በማህበሩ እንዱቀመጡ የሚዯረግበት ጊዜ በመመስረቻ ጽሁፌ ሊይ ሉወሰን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . የውክሌና ሥሌጣን በዲይሬክተሮች ቦርዴ ነው፤ ሆኖም የጊዜ ገዯቡ ስብሰባው ከሚጀመርበት ከሦስት ቀናት በፉት  / በባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ ሇመሳተፌ የሚሰጥ ውክሌና በሰነድች ማረጋገጫና ምዝገባ ኤጀንሲ ወይም ላሊ አግባብነት ባሇው ተቋም መረጋገጥ አንቀጽ . የጉባዔው ተሳታፉዎች መመዝገቢያ ሰነዴ  / በእያንዲንደ ጉባዔ ሊይ ባሇአክሲዮኖች በጉባዔው ሊይ በስብሰባው የተገኙትን ወይም ወኪሌ የሊኩትን የሚሰጠውን የዴምፅ ቁጥር የሚያሳይ ዝርዝር ስሇመሆኑ በማህበሩ ፀሏፉ መረጋገጥ አሇበት፡፡ አንቀጽ . የጉባዔው ሰብሳቢ  / የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ የጉባዔው ሰብሳቢ ይሆናሌ፤ ሰብሳቢው በማይኖርበት ጊዜ ምክትሌ ሰብሳቢ፣ምክትሌ ሰብሳቢ በማይኖርበት ጊዜ ያሇው፣ ቀዯምትነት ያሇው በማይኖርበት ጊዜ ዯግሞ  / ጉባዔው የተጠራው በማህበሩ ተቆጣጣሪ ቦርዴ፣ በኦዱተሮች፣ በፌርዴ ቤት በተሾመ ሰው፣ በሕግ በተፇቀዯሇት ላሊ የመንግስት ባሇሥሌጣን ወይም በመጨረሻው ሑሳብ አጣሪ የሆነ እንዯሆነ የጉባዔው ሰብሳቢ የሚሆነው ጥሪ ያዯረገው አካሌ ነው፡፡ አንቀጽ . የጉባዔው ዴምፅ ቆጣሪዎች  / ፇቃዯኛ ከሆኑ በባሇአክሲዮንነትም ሆነ በወኪሌነት ስም በጉባዔው ስብሰባ ሊይ ከተገኙት ውስጥ ከፌተኛ ዴርሻ ባሊቸው አባሊት መካከሌ በሚዯረግ በስምምነት የተወሰኑት ባሇአክሲዮኖች ዴምፅ ቆጣሪ ይሆናለ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የዴምፅ ቆጣሪ መሆን የሚችለት ባሇአክሲዮኖች ፇቃዯኛ ካሌሆኑ ወይም በጉባዔው የተገኙት ባሇአክሲዮኖች ላሊ ሰው መምረጥ ከፇሇጉ ስብሰባው እንዯተጀመረ የዴምፅ ቆጠራውን ሇማዴረግ የሚያስፇሌጉ ዴምፅ / በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ () እና () የተዯነገገው ቢኖርም በኤላክትሮኒክ ዘዳ የሚዯረግ ስብሰባን ዴምፅ ሇመቁጠር አስተማማኝ የሆነ የዴምፅ ቆጠራን አንቀጽ . የማህበሩን ሰነድች የማየት ወይም የተመሇከቱትንና በማህበሩ ጽህፇት ቤት የሚገኙትን ሰነድች በማንኛውም ጊዜ የማየት እና ቅጂዎችን ሀ) የማህበሩን የሑሳብ ሚዛን፣ የትርፌና ኪሳራ መግሇጫ እንዱሁም የንብረት ዝርዝር መዝገብ፤ ሇ) ባሇፈት የመጨረሻ ሦስት ተከታታይ ዓመታት በዲሬክተሮች ቦርዴና በኦዱተሮች ሇጠቅሊሊ ሏ) የጉባዔዎችን ቃሇ ጉባዔና በጉባዔው የተሳተፈ ባሇአክሲዮኖችን መመዝገቢያ ሰነዴ፤ መ) ሇጉባዔ የሚቀርበውን የውሳኔ ሀሳብ፤ ሠ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፲፩ ሥር የተመሇከተውን ሇማህበሩ ቅርበት ያሊቸው ሰዎች መዝገብ፤ ረ) በበጀት ዓመቱ በማህበሩ ውስጥ ከፌተኛ ክፌያ ሸ) የማህበሩን ባሇአክሲዮኖች ዝርዝር የያዘውን / ማንኛውም ባሇአክሲዮን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከቱትን ሰነድች ሇማየት ወይም ቅጂ ሇመውሰዴ ያቀረበው ጥያቄ በማህበሩ ተቀባይነት ካሊገኘ ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ሊሇው ላሊ የመንግስት አካሌ በማመሌከት ሰነድቹን የማየት እና ቅጅ የመውሰዴ መብት / ያሌተከፊፇለ አክሲዮኖችን በጋራ የያዙ ባሇአክሲዮኖችና አክሲዮኖችን በአሊባ ወይም በመያዣ የተመሇከቱ የማህበሩን ሰነድች ቅጅ የማግኘት አንቀጽ . ተጨማሪ መረጃ የማግኘት መብት ፩/ አንዴ ባሇአክሲዮን በአንቀጽ ፫፻፹፩ እና በላልች የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ከተመሇከቱት በተጨማሪ በጠቅሊሊ ጉባዔ አጀንዲ ተዯርጎ በቀረበ ጉዲይ ሊይ ከዴምዲሜ ሇመዴረስ የሚያስፇሌግ ተጨማሪ መረጃ አስፇሊጊውን መረጃ ሇጉባዔው መስጠት አሇበት፤ ሆኖም መረጃው ይፊ መዯረጉ በሕግ የተከሇከሇ ከሆነ ወይም በቦርደ እይታ ማህበሩ ሊይ ከባዴ ጉዲት የሚያዯርስ ከሆነ ቦርደ መረጃውን ይፊ ፪/ ቦርደ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ባሇአክሲዮን ክስ ማቅረብ ይችሊሌ፤ መረጃውን ይፊ ሊሇማዴረግ በቂ ምክንያት ያሇው መሆኑን ማህበሩ ካሊስረዲ በስተቀር፤ ክስ የቀረበሇት ፌርዴ ቤት ቦርደ የተጠየቀውን መረጃ እንዱሰጥ ትዕዛዝ መስጠት ፫/ ማህበሩ የአንዴ የተዛመደ ማህበሮች ቡዴን አባሌ የሆነ እንዯሆነ መረጃ የመስጠት ግዳታው ማህበሩ ከተቀሩት የቡዴኑ አባሊት ጋር ያሇውን ግንኙነት ጭምር ያካትታሌ፤ ማህበሩ እናት ማህበር ከሆነ ማህበሮችን የሚቆጣጠር ከሆነ መረጃ የመስጠት ግዳታው የቡዴኑ አባሊትን ሑሳቦች እንዱሁም ስሇተቀጥሊዎቹ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት መቅረብ ያሇበትን መረጃ ያካትታሌ፡፡ አንቀጽ . የባሇአክሲዮኖች ዴምፅ የመስጠት መብት / መዯበኛ ወይም ትርፌ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ሇያዘ ባሇአክሲዮን ዴምፅ የሚሰጠው ዋጋ ወይም ክብዯት የሚወሰነው በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ባሇአክሲዮኑ ባሇው ዴርሻ መጠን ይሆናሌ። / በሕግ መሠረት ዴምፅ የመስጠት መብትን የሚያሳጡ ሁኔታዎች ከላለ በስተቀር እያንዲንደ አክሲዮን ቢያንስ አንዴ ዴምፅ የመስጠት መብት አንቀጽ . ዴምፅ የመስጠት ገዯብ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ሉገዯብ ይችሊሌ፤ ሆኖም ዴምፅ የመስጠት ገዯብ በሁለም የአክሲዮኖች መዯቦች ሊይ ሌዩነት ሳይዯረግ በእኩሌነት ተፇጻሚ መሆን  / ማንኛውም ባሇአክሲዮን ስሇራሱ ወይም ሦስተኛ ወገንን ወክል ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት በሚያስነሱ ጉዲዮች ሊይ ዴምፅ መስጠት አይችሌም።  / በተሇይም የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ባሇአክሲዮን እንዱሁም በማህበሩ እና በራሳቸው ጥቅም መካከሌ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ግጭት በሚያስነሱ ጉዲዮች ሊይ ዴምፅ መስጠት አይችለም።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት ዴምፅ የመስጠት መብት የማያሰጡ አክሲዮኖችም አሇመሟሊቱን ሇመወሰን ቁጥር ውስጥ ይገባለ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ከመስጠት መቆጠብ የነበረባቸው ባሇአክሲዮኖች ዴምፅ በመስጠታቸው ምክንያት የማህበሩን ጥቅም የሚጻረር ውሳኔ ከተሊሇፇ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፺፩ መሠረት ውሳኔውን መቃወም ይቻሊሌ፡፡ አንቀጽ . ዴምፅን በነጻነት የመስጠት መብትን  / የጉባዔ ውይይት በቃሇ ጉባዔ መያዝ አሇበት፤ ቃሇ ጉባዔው በስብሰባው ሊይ በተገኙት ዲይሬክተሮች እና በማህበሩ ፀሏፉ ከተፇረመበት በኋሊ በቃሇ ጉባዔ መዝገብ ይገሇበጣሌ፤ ቃሇ ጉባዔው ወዯ መዝገብ በትክክሌ ስሇመገሌበጡ በማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ ወይም በላልች ሁሇት የቦርዴ አባሊት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው ቢኖርም፤ ጉባዔው ሥራ ከመጀመሩ በፉት ስብሰባው ሊይ ከተገኙት ባሇአክሲዮኖች መካከሌ በጉባዔው ሊይ በዲይሬክተሮች ቦርዴ እና በማህበሩ ፀሏፉ ምትክ ይቻሊሌ፤ እንዱህ ዓይነቱ ምርጫ በስብሰባው ጥሪ እንዯ አጀንዲ ባይያዝም ሉከናወን ይችሊሌ።  / የጉባዔው ቃሇ ጉባዔዎች በተሇይ ከዚህ በታች የተመሇከቱትን ጉዲዮች መያዝ አሇባቸው፡- መ) በጉባዔው የተገኙ የቦርዴ አባሊትን ስም፤ ሠ) በስብሰባው ሊይ የተገኙ አክሲዮኖችን ብዛትና ረ) ሇጉባዔው የቀረቡትን ሰነድች፤ ሰ) የውይይቱን አጭር ማጠቃሇያ፤ ሸ) የተሰጡትን ዴምጾች ውጤት፣ እና ቀ) ጉባዔው ያሳሇፊቸውን ውሳኔዎች፤ / ምሌዓተ-ጉባዔው ባሇመሟሊቱ ምክንያት ጉባዔው ሇመሰብሰብ ሳይችሌ የቀረ እንዯሆነ የጉባዔው ሰብሳቢ ይኸው በቃሇ ጉባዔ እንዱያዝ ያዯርጋሌ፡፡ አንቀጽ . የቃሇ ጉባዔ ቅጂዎች ወይም ግሌባጮች የቃሇ ጉባዔ ቅጂዎች ወይም በአጭር የተዘጋጁ ግሌባጮች ተቀባይነት የሚኖራቸው በዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ ወይም በስብሰባው ሊይ በተገኙ ሁሇት የቦርዴ አባሊት ትክክሇኛነታቸው ሲረጋገጥ ነው፡፡ አንቀጽ . ጉባዔውን ሇላሊ ጊዜ ስሇማስተሊሇፌ  /በጉባዔው ስብሰባ ሊይ ከተወከሇው ዋና ገንዘብ ቢያንስ ሇውይይት በቀረቡት አጀንዲዎች ሊይ በቂ የሆነ መረጃ የላሊቸው እንዯሆነ ስብሰባው ከሦስት ቀናት ሊሌበሇጠ ጊዜ እንዱተሊሇፌ መጠየቅ ይችሊለ፤  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው መብት በአጀንዲነት በተያዘ አንዴ ጉዲይ ሊይ ሉሰራበት የሚችሇው ሇአንዴ ጊዜ ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ . በስምምነት የሚዯረግ የሁለም  / ስሇ ባሇአክሲዮኖች ጉባዔ አጠራር የተመሇከተውን ሥርዓት ሳይከተለ ሁለም የማህበሩ ባሇአክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው በስምምነት ጉባዔ ማዴረግ በስብሰባው ሊይ እስከተገኙ ዴረስ በዚህ ሕግ መሠረት በጠቅሊሊ ጉባዔ ሥሌጣን ሥር በሚወዴቅ ማንኛውም ጉዲይ ሊይ መወያየት እና ውሳኔ አንቀጽ . የጉባዔው ውሳኔዎች ውጤት  / በሕግ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ መሠረት በጉባዔ መተሊሇፌ የሚችለ ውሳኔዎች በስብሰባው ሊይ ባሌተገኙ፣ ዴምፀ ተአቅቦ ባዯረጉ፣ በሀሳብ በተሇዩ፣ ችልታ በላሊቸዉ ወይም ዴምፅ የመስጠት መብት በተከሇከለ ባሇአክሲዮኖች ሊይ ሁለ ተፇጻሚ  / ማንኛውም በውሳኔው ጥቅሙ የተጎዲ ሰው በሕግና ዴንጋጌዎች በመቃረን የተሊሇፇ ውሳኔ ውዴቅ እንዱዯረግሇት ውሳኔው መተሊሇፈን ካወቀበት ጊዜ አንስቶ በተከታታይ ዘጠና ቀናት ውስጥ ሇፌርዴ ቤት ማመሌከት ይችሊሌ፤ ሆኖም ውሳኔው በንግዴ መዝገብ የገባ ከሆነ ስሇ ውሳኔው መተሊሇፌ በመቃወም ሇፌርዴ ቤት ማመሌከት የሚችሇው ውሳኔው በንግዴ መዝገብ ከገባበት ቀን አንስቶ በተከታታይ ስሌሳ ቀናት ውስጥ ብቻ ነው።  / ውሳኔውን ውዴቅ ሇማዴረግ ክስ የሚቀርበው የማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት በሚገኝበት ቦታ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ይሆናሌ።  / አመሌካቹ ሇጊዜው ውሳኔው እንዱታገዴ ጥያቄ ሇፌርዴ ቤት ያቀረበ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ የማህበሩን ዋና ሥራ አስኪያጅ ወይም በክርክሩ ማህበሩን የወከሇው ላሊ ሰው ሀሳብ ከሰማ በኋሊ በጉዲዩ ሊይ ቢፇጸሙ በማህበሩ ወይም በክስ አቅራቢው ሊይ ውሳኔዎቹ ሇጊዜው እንዲይፇጸሙ ሉያግዴ ይችሊሌ።  / ፌርዴ ቤቱ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት እግዴ ቢሰጥ በማህበሩ ሊይ ያሌተገባ ኪሣራ ሉያዯርስ ይችሊሌ ብል ካመነ የእግዴ ጥያቄ አቅራቢው ሇኪሣራው ተመጣጣኝ የሆነ ዋስትና እንዱያቀርብ ወይም ገንዘብ እንዱያስይዝ ሉያዝ  / የጉባዔው ውሳኔ በፌርዴ ቤቱ ውዴቅ ከተዯረገ ባሇአክሲዮኖች ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / የዚህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች ሦስተኛ ወገኖች በቅን ሌቦና ያገኟቸውን መብቶች አያስቀሩም፡፡ አንቀጽ . ሰነድችን የማየት መብት በዚህ ሕግ አንቀጽ  የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም ባሇአክሲዮን መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከሚዯረግበት ቀን በፉት ባለት አስራ አምስት ተከታታይ ቀናት በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት የሚገኘውን የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ፤ የትርፌና ኪሣራ ሑሳብ፣ የዲይሬክተሮች ቦርዴንና የኦዱተሮችን ሪፖርት እንዱሁም የውሳኔ ሀሳቦችን ማየት ወይም ግሌባጭ መውሰዴ ወይም በራሱ ወጭ እንዱሊክሇት መጠየቅ አንቀጽ . መዯበኛ ጉባዔ የሚዯረግበት ጊዜ  / በየዓመቱ እያንዲንደ የሑሳብ ዓመት ከተዘጋበት ቀን ጀምሮ ባለት አራት ወራት ውስጥ አንዴ መዯበኛ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተወሰነው የአራት ወር ጊዜ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወዯ ስዴስት  / አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ ተጨማሪ መዯበኛ ጠቅሊሊ አንቀጽ . የመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሥሌጣን የዚህ ሕግ ላልች ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ  / የማህበሩን የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ፤ የትርፌና ኪሣራ ሑሳብ እንዱሁም የዲይሬክተሮች ቦርዴን ሪፖርት፣ የኦዱተሮችን ሪፖርት ካሇም የተቆጣጣሪ የማጽዯቅ፤ ወይም ያሇመቀበሌ፣ አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ በትርፌ አመዲዯብና አከፊፇሌ እንዱሁም በአጠቃሊይ ያሇፇውን የሑሳብ ዓመት ማጠቃሇያ የተመሇከቱ የሑሳብ ጉዲዮች ሊይ ውሳኔ የማሳሇፌ፤  / እንዯአስፇሊጊነቱ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊትን፣ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊትን ወይም አዱተሮችን  / ማህበሩ የግዳታ ወረቀቶችን እንዱያወጣ የመፌቀዴ ከተዯረገበት ጊዜ አንስቶ በአንዴ ዓመት ጊዜ ውስጥ በተሇያየ መጠን ከማህበሩ ሀብት ሃምሳ አንዴ በመቶ ወይም ከዚያ በሊይ የሚሆነውን መጠን ማስተሊሇፌ የተፇሇገ እንዯሆነ ይህን የመፌቀዴ፤ እና በዚህ ሕግ ሇአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ በግሌጽ ተሇይተው ከተሰጡት ጉዲዮች በስተቀር በላልች የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ በሚወስንባቸው ጉዲዮች ሊይ አንቀጽ . የጥቅም ግጭት ያሇበት ውሌ የማህበሩን ሀብት አስር በመቶና በሊይ የሚሸፌን ሲሆን  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ ሥር የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች ቢኖሩም የጥቅም ግጭት ያሇበት ውሌ የማህበሩን ሀብት አስር በመቶ ወይም ከዚያ በሊይ የሚያህሌ ንብረት የሚሸፌን ከሆነ ውለ እንዱዯረግ የማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ በቅዴሚያ ፇቃዴ  / ከማህበሩ ጥቅም ጋር ሉጋጭ የሚችሌ ጥቅም ያሇው ዲይሬክተር፣ ሥራ አስኪያጅ፣ ወይም ባሇአክሲዮን የጥቅም ግጭት መንስዔ ሉሆኑ ስሇሚችለ ጉዲዮች በተሇይም የጥቅም ግጭቱ ዓይነት፣ መጠን እና የመሳሰለትን በተመሇከተ የተሟሊና ትክክሇኛ መረጃ ነጻ እና ገሇሌተኛ ሇሆነው የማህበሩ የውጭ ኦዱተር  / የማህበሩ የውጭ ኦዱተር የጥቅም ግጭት መኖሩን እና አሇመኖሩን፣ ካሇም የጥቅም ግጭቱን መንስኤ፣ ዓይነት፣ መጠን እና ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት ከማህበሩ ጋር ቅርበት ያሇውን ሰው ማንነት በመሳሰለት ጉዲዮች ሊይ የተሟሊ መረጃ ማጠናቀር አሇበት፤ የሰበሰበውን መረጃ እና የራሱን ምክረ ሀሳብ ውለ ከመዯረጉ በፉት ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ  / ከማህበሩ ጥቅም ጋር ሉጋጭ የሚችሌ ጥቅም ከስምምነቱ የሚያገኝ የማህበሩ ዲይሬክተር ወይም ላሊ ሰው ባሇአክሲዮን ቢሆንም ጠቅሊሊ ጉባዔው ስምምነቱን በተመሇከተ ሲወስን ዴምፅ መስጠት የሇበትም። የሚወዴቅ የጥቅም ግጭት ሉፇጥር የሚችሌ ውሌ እንዱዯረግ ጠቅሊሊ ጉባዔው ከፇቀዯበት ጊዜ አንስቶ ዘገየ ቢባሌ በሰባ ሁሇት ሰዓታት ውስጥ እንዱዯረግ ስሇተፇቀዯው ውሌ ዝርዝር መረጃ የያዘ ሪፖርት ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብነት ሊሇው ላሊ የመንግስት መሥሪያ ቤት ማቅረብ እና በማህበሩ ዴረ-ገጽ እንዱወጣ ማዴረግ አሇባቸው፤ ሪፖርቱ የሚከተለትን ማካተት አሇበት፡- የሚዯረገው ክፌያ ዓይነት እና መጠን፤ እና ሏ) ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት ያሇበትን ዲይሬክተር፣ ባሇአክሲዮን ወይም ላሊ ከማህበሩ ጋር ቅርበት ያሇውን ሰው ስም፣ ሇጥቅም ግጭቱ መንስዔ የሚሆነው በማህበሩ እና ከማህበሩ ጋር ውሌ በገባው ዴርጅት ውስጥ ያሇውን ቀጥተኛም ሆነ ተዘዋዋሪ ጥቅም፤ በተመሇከተው አኳኋን በባሇአክሲዮኖች ጉባዔ በቅዴሚያ ተፇቅድ ሪፖርት ያሌተዯረግ ስምምነት አይጸናም፤ በመሆኑም በማህበሩ፣ በባሇአክሲዮኖች ወይም በገንዘብ ጠያቂዎች ጥያቄ የቀረበሇት እንዯሆነ ፌርዴ ቤት ውለ እንዱፇርስ ማዘዝ ይችሊሌ፤ ፌርዴ ቤቱ ውለ እንዱጸና የሚፇቅዯው ከውለ መፌረስ ይሌቅ የውለ መጽናት ሇማህበሩ የበሇጠ እንዯሚጠቅም ግሌጽ የሆነ እንዯሆነ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የቀረበው ጥያቄ ተቀባይነት አግኝቶ የጥቅም ግጭት ያሇበት ውሌ ሲፇርስ ማህበሩ በውለ ምክንያት ሇዯረሰበት ጉዲት ካሣ የማግኘት መብት አሇው፤ በተጨማሪም ከማህበሩ ጋር የጥቅም ግጭት ያሇበት ውሌ የገባው ዲይሬክተር፣ ባሇአክሲዮን ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከማህበሩ ጋር ቅርበት ያሇው ላሊ ሰው በውለ ምክንያት ያገኘውን ትርፌ ከነሕጋዊ ወሇደ ሇማህበሩ መስጠት አሇበት፡፡ አንቀጽ . ሌዩ መርማሪ መሾም ተሇይተው የተመሇከቱ የማህበሩ ሥራዎች በማህበሩ እና በባሇአክሲዮኖች ሊይ ያሊቸው ተጽዕኖ እንዱሁም ከሕግና ከመሌካም የንግዴ አሰራር አንጻር ምን ያህሌ ተገቢ እንዯሆኑ ገምግሞ ዘገባ የሚያቀርብ ሌዩ መርማሪ እንዱሾም ሇማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሀሳብ ማቅረብ ይችሊለ፤ ይህ ዓይነቱ ሀሳብ ሇ) የምርመራውን አዴማስ መግሇጽ፤ አሇበት።  / ሇማህበሩ አገሌግልት የሚያቀርብን ሰው እንዱሁም ማህበሩ አባሌ የሆነበት ቡዴን አባሌ በመሆኑ የጥቅም ግጭት ሉፇጠርበት የሚችሌን ማህበር  / የማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሌዩ መርማሪ እንዱሾም የቀረበሇትን ሀሳብ ውዴቅ ያዯረገ እንዯሆነ በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ቢያንስ 1/10ኛ (ከአስር አንዴ እጅ) የሚወክለ አክሲዮኖች ያለዋቸው ማህበርተኞች ጥያቄያቸውን ሇፌርዴ ቤት ማቅረብ ይችሊለ፤ ፌርዴ ቤቱ የማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሌዩ መርማሪ እንዱሾም ትዕዛዝ መስጠት አሇበት፤ ማህበሩ የምርመራው አዴማስ በማህበሩ ወይም በሦስተኛ ወገን ጥቅም ሊይ ከባዴ ጉዲት እንዯሚያዯርስ ካስረዲ ፌርዴ ቤቱ ጉዲቱ እንዲይዯርስ የምርመራውን አዴማስ ማሻሻሌ ይችሊሌ።  / ሌዩ መርማሪው ስሊዯረገው ምርመራ ውጤት በጽሁፌ ዘገባ ሇማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ማቅረብ አሇበት፤ የዘገባውን ቅጂ ማህበርተኞች  / ሇሌዩ መርማሪው የሚገባውን የዴካም ዋጋ ጥያቄ የምርመራው ውጤት የሕግ፣ የማህበሩ መመስረቻ መጣስን ያሳየ እንዯሆነ ሌዩ መርማሪ እንዱሾም የጠየቁት ባሇአክሲዮኖች ሇመርማሪው የከፇለትን ገንዘብ ማህበሩ የመመሇስ ግዳታ አሇበት።  / ሌዩ መርማሪ እንዱሾም የሚቀርብ ሀሳብ የማህበሩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመዯረጉ ከሠሊሳ ቀናት በፉት ሇማህበሩ ቦርዴ መቅረብ አሇበት፡፡ አንቀጽ . በጉባዔ የመሳተፌ መብት  / ተቃራኒ ዴንጋጌ ቢኖርም፤ ማንኛውም ባሇአክሲዮን የያዘው የአክሲዮን ብዛት ግምት ውስጥ ሳይገባ  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ አንቀጽ . ምሌዓተ-ጉባዔ እና የዴምፅ ብሌጫ  / በመጀመሪያው የመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ጥሪ ዴምፅ የመስጠት መብት ካሊቸው አክሲዮኖች ውስጥ ቢያንስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) አንዴ አራተኛ የሚወክለ ባሇአክሲዮኖች ወይም ወኪልች  / ምሌዓተ ጉባዔ የሚሰሊው በባሇአክሲዮኖች ቁጥር ሳይሆን በተወከሇው የዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) መጠን ነው፤ ጉባዔው ሕጉ በሚያዘው ሥርዓት እስከተጠራ እና አስፇሊጊው የዋና ገንዘብ መጠን እስከተወከሇ  / በሁሇተኛው ጥሪ ዴምፅ የመስጠት መብት ያሊቸው አክሲዮኖች የሚወክለት ዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) ጉባዔውን ማካሄዴና ውሳኔዎችን ማሳሇፌ ይቻሊሌ* አክሲዮኖች አብዛኛውን ካፒታሌ በሚወክለት ዴምፅ ከተዯገፈ ነው፤ ሇዴምፅ ብሌጫ አቆጣጣር ዴምፅ ስሇማህበሩ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔዎች አንቀጽ . ሰነድችን የማየት መብት ከመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ስብሰባ በፉት ባሇአክሲዮኖች የማህበሩን ሰነድች የማየትና ግሌባጮችን የመውሰዴ መብት የሚመሇከቱት የዚህ ሕግ አንቀጽ  ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው ሇአስቸኳይ ጠቅሊሊ አንቀጽ . የአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሥሌጣን አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔው የሚከተለት ሥሌጣንና  / የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፌ የማሻሻሌ፤  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ የማሳዯግ ወይም የመቀነስ፣  / የማህበሩን ዜግነት የመሇወጥ፤  / ማህበሩ እንዱፇርስ፤ ወዯ ላሊ ዓይነት የንግዴ  / ላልች በሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ በዚህ ጉባዔ እንዱታዩ ተሇይተው የተሰጡትን ጉዲዮች የመወሰን፤  / በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ () ሊይ የተመሇከተው ቢኖርም የማህበሩን ባሇአክሲዮኖች ስም፣ አዴራሻ፣ ዜግነት፣ የያዙት የአክሲዮን ብዛትና የተከፇሇውን የገንዘብ መጠን በተመሇከተ የሚዯረጉ ሇውጦች የማህበሩን መመስረቻ ጽሁፌ እንዯማሻሻሌ አንቀጽ . በጉባዔ የመሳተፌ መብት ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም፤ ማንኛውም ባሇአክሲዮን በአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ሊይ የመሳተፌ መብት አንቀጽ . ስሇአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ዴምፅ  / የአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ የጸና የሚሆነው በጉባዔው የተገኙት ዴምፅ የመስጠት መብት ያሊቸው አክሲዮኖች ከወከለት ካፒታሌ ሁሇት ሦስተኛውን በሚወክለት ዴምፅ ከተዯገፇ ነው፤ ያሌሰጡም ሆነ ዴምፅ ያሌተጻፇባቸው የዴምፅ መስጫ ወረቀቶች ግምት ውስጥ አይገቡም።  / አስቸኳይ ጉባዔው የማህበሩን ዜግነት መሇወጥ የሚችሇው ዴምፅ የመስጠት መብት ያሊቸውን ባሇአክሲዮኖች ሙለ ዴጋፌ ያገኘ እንዯሆነ ነው።  / አስቸኳይ ጉባዔው አንዴ ባሇአክሲዮን ከፇቃደ ውጪ ተጨማሪው ገንዘብ ከማህበሩ መጠባበቂያ ገንዘብ ወይም ሉከፊፇሌ ከሚችሌ ትርፌ የሚከፇሌ ካሌሆነ በስተቀር፤ በነባር አክሲዮኖች ሊይ የተጻፇውን ዋጋ የሚቻሇው የባሇአክሲዮኖች ሙለ ዴጋፌ የተገኘ ሀ) በመጀመሪያው ጥሪ ዴምፅ የመስጠት መብት ካሊቸው አክሲዮኖች ውስጥ ቢያንስ የማህበሩን ባሇአክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው የተገኙ ሇ) በሁሇተኛው ጥሪ ዴምፅ የመስጠት መብት ካሊቸው አክሲዮኖች ውስጥ ቢያንስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ አንዴ አራተኛ የሚወክለ ባሇአክሲዮኖች ወይም ወኪልቻቸው የተገኙ ሏ) በሦስተኛው ጥሪ ዴምፅ የመስጠት መብት ያሊቸው አክሲዮኖች የሚወክለት ዋና ገንዘብ (ካፒታሌ) ግምት ውስጥ ሳይገባ ባሇ አንቀጽ . ማህበሩ የመውጣት መብት  / የማህበሩን ዓሊማ ወይም ዓይነት ሇመሇወጥ፣የተሊሇፇ  / ባሇአክሲዮኖች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ መሠረት ከማህበሩ መውጣት የፇሇጉ ሀ) ውሳኔ በተሰጠበት ስብሰባ ሊይ የተገኙት ባሇአክሲዮኖች ስብሰባው ከተጠናቀቀበት ቀን ሇ) ውሳኔ በተሰጠበት ስብሰባ ያሌተገኙ ባሇአክሲዮኖች ውሳኔው በአገር አቀፌ ጋዜጣ እና በማህበሩ ዴረ ገፅ ከወጣበት ቀን አንስቶ ባለት አስራ አምስት ቀናት ውስጥ፤ ከማህበሩ የመውጣት ውሳኔያቸውን በዯብዲቤ ወይም ላልች አግባብነት ባሊቸው ኤላክትሮኒክ ዘዳዎች ሇማህበሩ ዋና ሥራ የአክሲዮናቸው ዋጋ በገበያ ሊይ የተወሰነ ከሆነ ከስብሰባው ቀን በፉት በነበሩት ስዴስት ወራት በመጨረሻው የሑሳብ ዓመት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ውስጥ በተመሇከተው የማህበሩ ሀብት ውስጥ አክሲዮኖቻቸው በሚወክለት መጠን ታስቦ / በዚህ አንቀጽ የተመሇከተውን ከማህበሩ የመውጣት አንቀጽ . የአንዴን መዯብ ባሇአክሲዮኖች መብቶች  / ጠቅሊሊ ጉባዔው የአንዴን መዯብ ባሇአክሲዮኖች መብቶች ሇመሇወጥ የሚያስተሊሌፇው ውሳኔ የፀና ባሇአክሲዮኖች ሌዩ ጉባዔ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፻  / ጠቅሊሊ ጉባዔው የአንዴን መዯብ ባሇአክሲዮኖች መብቶች ሇመሇወጥ ውሳኔ ያሳሇፇ እንዯሆነ ሌዩ ጉባዔው ውሳኔው በተሊሇፇ በስሌሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ስብሰባ በማዴረግ በጉዲዩ ሊይ የራሱን ውሳኔ አንቀጽ  ሰነድችን የማየት መብት የዚህ ሕግ አንቀጽ  ዴንጋጌ በሌዩ ጉባዔ ሊይም አንቀጽ . የሌዩ ጉባዔው ምሌዓተ ጉባዔና ዴምፅ ብሌጫ  / በሌዩ ጉባዔ ውሳኔ ሇማሳሇፌ ምሌዓተ ጉባዔ የመዯቡ አባሌ ባሇአክሲዮኖች ከሚወክለት ዋና ሀ) በመጀመሪያው ጥሪ ቢያንስ ግማሽ፤ ሇ) በሁሇተኛው ጥሪ ቢያንስ ሲሦ፤ ሏ) በሶስተኛው ጥሪ ቢያንስ ሩብ፤ ዴርሻ የሚወክለ ባሇአክሲዮኖች ራሳቸዉ ወይም በወኪልቻቸው / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ሥር ስሇ  / የዕዲ ሰነዴ ማሇት አውጪው ማህበር ሇዕዲ ሰነዴ ያዥ የተወሰነ ወሇዴ በተወሰነ ጊዜ ሇመክፇሌ እና  / እኩሌ ዋጋ የተጻፇባቸው በአንዴ ዙር የሚወጡ የዕዲ ሰነድች ሇዕዲ ሰነዴ ያዦች እኩሌ መብት ይሰጣለ፡፡ አንቀጽ . የዕዲ ሰነድችን ማውጣት ስሇመቻሌ አንዴ የአክሲዮን ማህበር የዕዲ ሰነድችን በማውጣት  / ዋና ገንዘቡ በሙለ የተከፇሇ ከሆነ፤ እና  / ቢያንስ ሇአንዴ ዓመት ሥራ ሊይ ቆይቶ በማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ የጸዯቀ የሑሳብ ሚዛን ካሇው፤ ነው፡፡ አንቀጽ . መውጣት የሚችሇው ከፌተኛ የዕዲ ሰነዴ  / አንዴ ኩባንያ የዕዲ ሰነድችን በማውጣት መበዯር የሚችሇው የገንዘብ መጠን በጸዯቀው የመጨረሻ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ውስጥ ከተመሇከተው የተከፇሇ የማህበሩ ዋና ገንዘብ ሉበሌጥ አይችሌም።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ሀ) የማህበሩ የማይንቀሳቀስ ንብረት ሇዕዲ ሰነድች መያዣ ተዯርጎ የተሰጠ እንዯሆነና የወጡትም የዕዲ ሰነድች ዋጋ ከመያዣው ዋጋ 2/3 (ሁሇት ሦስተኛ) የማይበሌጥ እንዯሆነ፤ ወይም ሇ) ከተከፇሇው የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሊይ የወጡት የዕዲ ሰነድች በተመዘገቡ ዋስትናዎች ወይም በመንግስት በወጡ የግምጃ ቤት ሰነድች ወይም መንግስት ዋስትና በገባሊቸው ቦንድች ዋስትና የመውጫቸው ጊዜ ከዕዲ ሰነድች መክፇያ ጊዜ የማይቀዴም እንዯሆነ ወይም መንግስት ወይም አንዴ የመንግስት መሥሪያ ቤት በየዓመቱ እንዯሆነ፤ አንዴ ማህበር በሀብትና ዕዲ ሑሳብ ገንዘብ በሊይ የተጻፇባቸው ዋጋ ያሊቸው የዕዲ / የዕዲ ሰነድች ዋጋ ተመሌሶ ሙለ በሙለ እስኪከፇሌ ዴረስ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሇ) መሠረት በዋስትና የተሰጡት ሰነድች በባንክ ውስጥ መቀመጥ አሇባቸው፤ ሇዕዲ ሰነዴ ያዥ የሚከፇሇውን ወሇዴ እና ዋስትና የተገባሊቸውን የዕዲ ሰነድች ዋጋ ጥቂት በጥቂት ሇመክፇሌ አስፇሊጊ በሆነው መጠን ሇእነዚህ የዋስትና ሰነድች በየዓመቱ የሚከፇሇው ገንዘብ በባንክ በዝግ ሑሳብ መቀመጥ ይኖርበታሌ። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ገዯብ የማይንቀሳቀስ ንብረት ሇማፌራት በሚወሰዴ ብዴር ኩባያንዎች ሊይ ተፇፃሚ አይሆንም፡፡ አንቀጽ . የዕዲ ሰነድችን ያወጣ ማህበር ግዳታዎች  / ባውጪው ማህበር ተመሌሰው የተገዙ የዕዲ ሰነድች ይሰረዛለ፤ እንዯገና ሇሽያጭም መቅረብ አይችለም።  / የዕዲ ሰነድችን ያወጣ ማህበር ዋና ገንዘቡን መቀነስ የሚችሇው ዋጋቸው ከነወሇዴ ሇአበዲሪዎች ተከፌል በተሰረዙት የዕዲ ሰነድች መጠን ነው፡፡ አንቀጽ . የዕዲ ሰነድችን ባወጣ ማህበር የሚዯረግ በአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው ቢኖርም፤ በመክሰር ምክንያት የማህበሩን ዋና ገንዘብ መቀነስ የግዴ በሆነ ጊዜ የማህበሩ ዋና ገንዘብ እና በሕግ የተወሰነው የመጠባበቂያ ገንዘብ በመዘዋወር ሊይ ካለት ዋጋቸዉ ያሌተከፇለ የዕዲ ሰነድች ዋጋ መጠን እስኪስተካከሌ ዴረስ በሕግ ሇተወሰነው የመጠባበቂያ ገንዘብ የሚዯረገው ተቀናሽ የሚሰሊው የዕዲ ሰነድቹ በወጡበት ጊዜ የነበረውን የዋና ገንዘብ መጠን መሠረት በማዴረግ መሆን አሇበት፡፡ አንቀጽ . የዕዲ ሰነድች ስሇሚወጡበት ዋጋ  / የዕዲ ሰነድችን ከተጻፇባቸው ዋጋ ከፌ አዴርጎ  / በሌዩ ሁኔታ በሕግ ካሌተዯነገገ በስተቀር የዕዲ ሰነድቹን ሊያቸው ሊይ ከተጻፇው ዋጋ ዝቅ አዴርጎ አንቀጽ . የዕዲ ሰነዴ የምስክር ወረቀት ይዘት የዕዲ ሰነዴ የምስክር ወረቀት የሚከተለትን ጉዲዮች  / የማህበሩን ስም፣ ዓሊማ፣ ዋና መሥሪያ ቤት እና በንግዴ መዝገብ የተመዘገበበትን ቦታ፤  ማህበሩ የተመሰረተበትንና የሚቆይበትን ጊዜ፤  / የዕዲ ሰነድች በወጡ ጊዜ ማህበሩ ያሇው የተከፇሇ  / ጠቅሊሊ ጉባዔው የዕዲ ሰነድችን ሇማውጣት ውሳኔ የዕዲ ሰነዴ የምስክር ወረቀቱ ተከታታይ ቁጥርና የመክፇያውን ቀን እንዱሁም ዕዲው የሚመሇስበትን  / የወጡት የዕዲ ሰነድችን ሌክ እና ከዕዲ ሰነደ ጋር የተያያዙ ሌዩ ዋስትናዎችን፣ እንዱሁም እነዚህ  / አስቀዴሞ የወጡ ነገር ግን ቀስ በቀስ ተከፌሇው ያሊሇቁ የዕዲ ሰነድችን ሌክ እና የተገባሊቸዉን ሰነድቻቸውን ወዯ አክሲዮን ሇመሇወጥ የተሰጣቸውን መብት ተግባራዊ የሚያዯርጉበትን ጊዜ እንዱሁም አንቀጽ . አክሲዮኖችን የሚመሇከቱ ዴንጋጌዎች በዚህ ሕግ ስሇአክሲዮኖች አሇመከፊፇሌ፣ አክሲዮኖች ስሇሚወጡባቸው ዘዳዎች፣ ስሇአክሲዮኖች መተሊሇፌ እና መቃወሚያዎች የተዯነገጉት ዴንጋጌዎች በዕዲ አንቀጽ . ስሇዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ ጉባዔ  / በአንዴ ጊዜ የወጡ የዕዲ ሰነዴ ያዦች የጋራ ጥቅሞቻቸውን ሇማስከበር ሲባሌ ከዚህ በታች ባለት አንቀጾች በተመሇከቱት ሁኔታዎች ራሳቸውን ሕጋዊ ሰውነት በተሰጠው የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን  / ማንኛውም ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም በአንዴ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን ውስጥ የሚገኙ የዕዲ ሰነዴ ያዦች በማንኛዉም ጊዜ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ አንቀጽ . የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ አጠራርና አካሄዴ  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ በማህበሩ ወይም የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን ወኪሌ ሰይሞ እንዯሆነ በወኪለ ወይም ካሌተከፇለ የዕዲ ሰነድች ውስጥ ሃያ በመቶ ዴርሻ ባሊቸው የዕዲ ሰነዴ ያዦች ሉጠራ ይችሊሌ።  / በዚህ ሕግ ስሇ ባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ አጠራር እና ስሇስብሰባው አካሄዴ የተዯነገጉት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው በዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ አጠራርና አካሄዴ ሊይም ተፇፃሚ ይሆናለ።  / ባሇዕዲ የሆነው ማህበር ወይም ሇብዴሩ ዋስ የሆነ ኩባንያ ዲይሬክተሮች፣ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት፣ ኦዱተሮች፣ ሠራተኞች በዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ ሊይ ሇዕዲ ሰነዴ ያዦች ወኪሌ ሇመሆን አይችለም።  / ዋጋቸው በማህበሩ የተከፇሇ የዕዲ ሰነድች የያዙ ሰዎች በጉባዔዎች ሊይ ተሳታፉ ሇመሆን አይችለም።  / ማህበሩ መሌሶ የገዛቸው የዕዲ ሰነድችን ይዞ በጉባዔው ተሳታፉ ሉሆን አይችሌም፤ ይህ ክሌከሊ ከባሇዕዲው ማህበር ዋና ገንዘብ ቢያንስ ሠሊሳ በመቶ በያዙ ላልች የንግዴ ማህበራት ሊይም ተፇጻሚ  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች የሚያካሂዶቸውን ጉባዔዎች ሇመጥራት እና ሇማካሄዴ አስፇሊጊ የሆኑ ወጪዎችን ሁለ የሚሸፌነው ባሇ ዕዲው ማህበር ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ . የጉባዔው ሥሌጣን  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ ሇዕዲ ሰነዴ ያዦች ጥቅም ጥበቃና ሇብዴር ውለ አፇፃፀም የሚያሰፇሌጉት አስፇሊጊ ስሇሆኑ ወጪዎች ውሳኔ ይሰጣሌ። በሁለም የዕዲ ሰነዴ ያዦች ሊይ ተፇፃሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ∙ ባሇዕዲው ማህበር ባቀረባቸው ሀሳቦች ሊይ  / የዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () አጠቃሊይ ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ የዕዲ ሰነዴ ሀ) የማህበሩ ዓይነት ወይም ዓሊማ እንዱሇወጥ፤ ሇ) ማህበሩ ከላሊ ማህበር ጋር እንዱቀሊቀሌ ወይም ወዯ ሁሇትና ከዚያ በሊይ ማህበር እንዱከፇሌ፤ ሏ) በነባር የዕዲ ሰነድች ሊይ የቀዯምትነት መብት የሚያስገኙ ላልች የዕዲ ሰነድች እንዱወጡ፤ ባሇዕዲው ማህበር በሚያቀርባቸዉ ሀሳቦች ሊይ / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የቀረቡትን ሀሳቦች እንዱመሇስሊቸዉ ሇሚጠይቁ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ሀሳቦቹን ተግባራዊ ካዯረገበት ቀን አንስቶ ባሇው የሦስት ወራት ጊዜ ውስጥ መክፇሌ ይኖርበታሌ። / ጉባዔው ኩባንያው የብዴር ሁኔታዎቹን ሇመሇወጥ በሚያቀርበው ሀሳብ ሊይ ሉመክር ይችሊሌ። / ጉባዔው የዕዲ ሰነዴ ያዦችን ግዳታ ሉያከብዴ በተሇይም ተጨማሪ ገንዘብ እንዱያበዴሩ ሇማስገዯዴ እንዱሁም በሙለ ስምምነት ካሌሆነ በስተቀር የዕዲ ሰነድች በአክሲዮኖች እንዱሇወጡ ሉፇቅዴ ወይም በቡዴኑ ውስጥ በሚገኙ የዕዲ ሰነዴ ያዦች መካከሌ አንቀጽ . ሇውሳኔዎች መጽናት የሚያስፇሌጉ  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ ዴምፅ የመስጠት መብት ካሊቸው የዕዲ ሰነድች ቢያንስ አንዴ ሦስተኛውን የያዙት አባሊት በአካሌ ወይም በወኪልቻቸው አማካኝነት ከተገኙ ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ መሳተፌ ከቻለ ውሳኔዎችን ሇማሳሇፌ ይችሊሌ።  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  የተመሇከተውን ጉዲይ ሇመወሰን ከዕዲ ሰነዴ ያዦች ¾ (ሦስት አራተኛ) በአካሌ ወይም በወኪልቻቸው አማካኝነት መገኘት ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ መሳተፌ አሇባቸው።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () የተመሇከተው ምሌዏተ ጉባዔ በመጀመሪያው ጉባዔ በተፇጸመበት ሁኔታና ጊዜ ሁሇተኛ ጉባዔ ይጠራሌ፤ ይህም ጥሪ በመጀመሪያው ጥሪ የነበረውን አጀንዲ፣ ያሇፇውን ጉባዔ ቀንና ውጤቱን ማመሌከት አሇበት፤ በሁሇተኛው ጥሪ የተሰበሰበው ጉባዔ የተገኙትን የዕዲ ሰነድች ቁጥር ግምት ውስጥ ሳያስገባ ውሳኔ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም፤ በአንቀጽ  በተመሇከቱት ጉዲዮች ሊይ ሇመወሰን በተጠራው በሁሇተኛው ጉባዔ ሊይ የዕዲ ሰነድችን ሃምሳ በመቶ የያዙ አባሊት ካሌተገኙ በዚያው የጥሪ ሁኔታና ጊዜ ሦስተኛ ጉባዔ ይጠራሌ፤ ይኸው ጉባዔ ውሳኔ ማሳሇፌ የሚችሇው የዕዲ ሰነድችን አንዴ አራተኛውን የያዙ አባሊት ወይም ወኪልቻቸው  / በዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባዔ ውሳኔ ሉተሊሇፌ የሚችሇው በጉባዔው ከተገኙት የዕዲ ሰነዴ ያዦች በአብሊጫው  / የዕዲ ሰነድችን ወዯ አክሲዮን መሇወጥን ወይም በአንዴ ቡዴን ውስጥ በሚገኙ የዕዲ ሰነዴ ያዦች መካከሌ ሌዩነት የሚያዯርጉ ሁኔታዎች መፌጠርን ከሚመሇከተው በስተቀር በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፲፰ ውስጥ በተዯነገጉት ጉዲዮች ሊይ የሚሰጡ ውሳኔዎች በጉባዔው ከተገኙት የዕዲ ሰነዴ ያዦች በሁሇት ሦስተኛ ዴምፅ መዯገፌ አሇባቸው።  / እያንዲንደ የዕዲ ሰነዴ ቢያንስ አንዴ ዴምፅ የመስጠት መብት የሚያሰጥ ሆኖ፤ የዕዲ ሰነድቹ ሇያዦቻቸው የሚያሰጡት ዴምፅ የመስጠት መብት የዕዲ ሰነድቹ ከጠቅሊሊው የብዴር ገንዘብ ውስጥ ካሊቸው የዴርሻ መጠን ጋር የተመዛዘነ መሆን አንቀጽ . አንዲንዴ ውሳኔዎችን በፌርዴ ቤት  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት የተሰጡ ውሳኔዎች ጉባዔ በተዯረገ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ በማህበሩ ወይም በዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን ወኪልች ወይም እነርሱ በላለ ጊዜ በማንኛውም የዕዲ ሰነዴ ያዥ ሇፌርዴ ቤት ቀርበው መጽዯቅ ይኖርባቸዋሌ፤ ውሳኔዎቹ በፌርዴ ቤት ካሌጸዯቁ  / ውሳኔዎቹን የተቃወሙ ወይም በጉባዔው ያሌተገኙ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ውሳኔው እንዲይጸዴቅ መቃወም አንቀጽ . የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን ወኪልች  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () እና () በተመሇከተው ምሌዓተ ጉባዔ እንዱሁም በአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () በተጠቀሰው የዴምፅ ብሌጫ መሠረት በጠቅሊሊ ጉባዔው በሚሾሙ በአንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ወኪልች ሉወከሌ ይችሊሌ፤ ጉባዔው በማንኛውም በተመሇከተው ምሌዓተ ጉባዔና ዴምፅ ብሌጫ መሠረት የወኪልችን ሥሌጣንና የሚከፇሊቸውን የሥራ ክፌያ ይወስናሌ፤ ክፌያው የሚሸፇነውም  / ወኪልች በአግባቡ በተጠራ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ ጉባዔ ያሌተሾሙ እንዯሆነ እና አስቸኳይ በሆነ ጊዜ በባሇዕዲው ኩባንያ ወይም ከጠቅሊሊ የዕዲ ሰነድች አምስት በመቶ የያዙ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ሲጠይቁ ፌርዴ ቤት ወኪልችን ሇመሾም ወይም  / የዚህ ሕግ አንቀፅ ፬፻፲ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ በዕዲ ሰነዴ ያዦች ወኪሌ አሿሿም ሊይ ተፇፃሚ አንቀጽ . የወኪልች ሥሌጣን በዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ ጉባዔ በላሊ ሁኔታ ካሌተወሰነ በስተቀር ወኪልች የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን የጋራ ጥቅም በሆኑ ጉዲዮች ሊይ በቡዴኑ ስም ከዚህ  / ማንኛውንም የአስተዲዯር ሥራ የመፇፀም በተሇይም  / ቡዴኑን በፌርዴ ቤት ወይም በማንኛውም ላሊ  / የዕዲ ሰነድችን ሇመክፇሌ በሚዯረግ የዕጣ አወጣጥ አንቀጽ . ባሇዕዲው ማህበር በከሰረ ጊዜ ወኪልች  / የባሇዕዲው ማህበር ዕዲ የመክፇሌ አቅም እየቀነሰ ከሄዯ ወይም ዕዲውን መክፇሌ ካቋረጠ እንዯነገሩ ሁኔታ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ ዕዲን መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት የማህበሩን ዕዲ ያዦች ቡዴን ወኪሌ ተሹሞ እንዯሆነ በቡዴኑ ሇታቀፈ ሁለ የባሇመብትነታቸውን ማስረጃ  / የዕዲ ሰነዴ ያዦች ወኪሌ በዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ ጉባዔ ዴምፅ እንዱሰጥ የተወከሇ እንዯሆነ በኪሣራ በሚያዯርጓቸው ጉባዔዎች ሊይ የዕዲ ሰነዴ ያዦችን ወክል ዴምፅ መስጠት ይችሊሌ፤ ሇማህበሩ ገንዘብ አቆጣጠር በአንዴ ቀን የወጡ የዕዲ ሰነድች እንዯ አንቀጽ . ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች  / የላልች ሌዩ ሕጎች ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፤ የዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች በአክሲዮን ማህበር ሊይ  / በላሊ ሕግ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር ስሇሑሳብ መዛግብት አያያዝ እና አጠባበቅ በዚህ ዴንጋጌዎች በአክሲዮን ማህበር ሑሳቦች ሊይም አንቀጽ . ሑሳቦች እና ዓመታዊ ሪፖርት  / በየሑሳብ ዓመቱ መዝጊያ የዲይሬክተሮች ቦርዴ  / ዲይሬክተሮች የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ፣ የትርፌ እና ኪሣራ መግሇጫ እንዱሁም ባሇፇው የሑሳብ ዓመት የነበረውን የማህበሩን ሁኔታ እና  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው ሪፖርት ዝርዝር የትርፌና ኪሣራ መግሇጫ፣ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊትን፣ ካለ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊትን እና የኦዱተሮችን ጠቅሊሊ የክፌያ መጠን የሚያመሇክት መግሇጫ፣ ስሇትርፌ አከፊፇሌ የቀረበ ሀሳብ ካሇ ይህንኑ ማካተት ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ . የሑሳብ ሰነድችን እና ሪፖርቶችን ሇጠቅሊሊ ጉባዔው ጥሪ ከሚዯረግበት ቢያንስ ከአርባ ቀናት በፉት የማህበሩ የንብረት ዝርዝር፣ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ፤ የትርፌና ኪሣራ መግሇጫ እና የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሪፖርት ሇኦዱተሮች እና ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብነት ሊሇው ላሊ የመንግስት መሥሪያ ቤት መተሊሇፌ ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ ∙ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ እና የትርፌና ኪሣራ መግሇጫ ስሇሚዘጋጅበት ሁኔታ  / ጠቅሊሊ ጉባዔው በኦዱተሮች የቀረበሇትን ሪፖርት መሠረት በማዴረግ በላሊ ሁኔታ እንዱሰራ ካሌወሰነ በስተቀር በየዓመቱ የሚዘጋጀው የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ እና የትርፌና ኪሣራ መግሇጫ አዘገጃጀት፣ አቀራረብና የስላት ዘዳ ቀዯም ባለት  / የትርፌና ኪሣራ መግሇጫው ከማህበሩ ሌዩ ሌዩ ኪሣራዎች በተሇየ ርዕስ ሥር ማሳየት ይኖርበታሌ፡፡ እንዯ ዋስትና የመሳሰለት በሀብትና ዕዲ ሑሳብ የሀብትና ዕዲ መግሇጫ ሑሳብ ጋር አባሪ ተዯርገው አንቀጽ . የአሊቂ ንብረቶች መተኪያ ገንዘብና  / ጠቅሊሊ የመጠቀሚያ ጊዜያቸውን የጨረሱ ንብረቶችን ከማህበሩ ሀብትነት ሇመሰረዝ እንዱቻሌ ሇንብረቶቹ መተኪያ ገንዘብ በየዓመቱ መቀመጥ ይኖርበታሌ፤ በየዓመቱ ታስቦ ተቀማጭ የሚሆነው የመተኪያ ገንዘብ መጠን የማይበቃ ሆኖ የተገኘ እንዯሆነ ከዕቃው እርጅና ጋር ተመጣጣኝ እንዱሆን መጠኑ  / ትርፌ ባይኖርም እንኳ በእያንዲንደ የሑሳብ ዓመት ማሇቂያ የማህበሩ ንብረቶች መተኪያ ገንዘብ እና የእርጅና ቅናሽ ሑሳብ ተቀናሽ መሆን ይኖርበታሌ።  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇመሰብሰብ እና ሇመጨመር የተዯረጉ ወጪዎች ወጪ ከተዯረጉበት ቀን አንስቶ እጅግ ቢዘገይ በአምስተኛው የሑሳብ ዓመት ማሇቂያ አንቀጽ . የእናት ማህበር ሑሳቦች  / የተቀጥሊ ማህበር ሑሳቦች ሇዓመታዊ ጠቅሊሊ ጉባዔ በሚያቀርቡበት ጊዜ እና ሁኔታ ይሆናሌ።  / ሇእናት ማህበሩ እና ሇተቀጥሊዎቹ ማህበራት አንዴ የተጠቃሇሇ የሀብትና ዕዲ የሑሳብ መግሇጫ እና የትርፌና ኪሣራ የሑሳብ መግሇጫ መዘጋጀት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም፤ የዲይሬክተሮች ቦርዴ እንዯዚህ ዓይነቱን ሀ) ሉሆን የማይችሌ ወይም እጅግ ከባዴ ወይም ከፌተኛ ወጪ የሚጠይቅ ወይም የማህበሩ ሇባሇአክሲዮኖች የማይጠቅም ከሆነ፤ ሇ) እናት ማህበሩን ወይም ተቀጥሊውን የሚጎዲ እና ተቀጥሊ ማህበሩ የሚያከናውነው ሥራ የተሇያየ ከመሆኑ የተነሳ እንዯ አንዴ ዓይነት ማህበር የማይቆጠሩ እንዯሆነና ይኸው ሀሳብ በንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚነስቴር ወይም አግባብ ባሇው የመንግስት አካሌ የፀዯቀ ከሆነ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ግዳታ ተፇጻሚ  / የአንዴ ማህበር የተጣራ ትርፌ የሚባሇው የማህበሩ ጠቅሊሊ ወጪዎች እንዱሁም የአሊቂ ንብረቶች መተኪያ ገንዘብና የእርጅና ቅናሽ ሑሳብ በሑሳብ ዓመቱ ከተገኘው ጠቅሊሊ ገቢ ከተቀነሰ በኋሊ  / የሚከፊፇሌ ትርፌ ከሑሳብ ዓመቱ ትርፌ ሊይ የቀዯምት ዓመታት ኪሣራዎች ከተቀነሱ በኋሊ ያሌተከፊፇለ ትርፍችን እና ላልች ተጨማሪ ገቢዎችን እና በሌዩ ሁኔታ ጠቅሊሊ ጉባዔው ማንኛውንም ገንዘብ በመጨመር የሚገኝ ትርፌ የሚሆኑት ገንዘቦች ከየትኛው የመጠባበቂያ ገንዘብ ሊይ እንዯሚወሰደ ማመሌከት ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ . ስሇመጠባበቂያ ገንዘብ  / በትርፌና ኪሣራ ሑሳብ መግሇጫ ሊይ ከተመሇከቱት የተጣሩ ትርፍች ሊይ ወዯ መጠባበቂያ ገንዘብ  / መጠባበቂያ ገንዘብ የሚከተለትን ይጨምራሌ፡- በመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ የተወሰነ የመጠባበቂያ ሏ) በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ መሠረት ጠቅሊሊ መ) በሕግ ወይም በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ከተመሇከተው ውጭ በመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔው የተወሰነ ነፃ የመጠባበቂያ ገንዘብ፡፡ አንቀጽ . በሕግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ  / በላሊ ሕግ የተሇየ መጠን ካሌተወሰነ በስተቀር፤ ከማህበሩ የተጣራ ትርፌ አምስት በመቶ በየዓመቱ በሕግ ወዯተወሰነው መጠባበቂያ ገንዘብ መዛወር ይኖርበታሌ፤ ሆኖም ወዯ መጠባበቂያው የተዛወረው ገንዘብ መጠን የማህበሩ ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ ሊይ ሲዯርስ የማዛወሩ ተግባር አስገዲጅነት ይቀራሌ። የመጠባበቂያ ገንዘብ በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ (፩) ከተመሇከተው መጠን ዝቅ ያሇ እንዯሆነ ወዯዚያው መጠን እንዱመሇስ ገንዘብ የማዛወር አንቀጽ . አክሲዮንን ከዋጋው በሊይ በማውጣት  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱጨመር የወሰነው አክሲዮኖች ከተጻፇባቸው ዋጋ (ፐር ቫሌዩ) በሊይ በሆነ ገንዘብ እንዱሸጡ የወሰነ እንዯሆነ በአክሲዮኖቹ ሊይ የተጻፇው ዋጋ (ፐር ቫሌዩ) እና በተጨባጭ የመጠባበቂያ ገንዘብ እንዱዛወር ሉወስን ይችሊሌ።  / በማንኛውም ሁኔታ ቢሆን ከዚህ የመጠባበቂያ ገንዘብ ተካፊዮች መሆን የሚችለት አዱሶቹ አክሲዮኖች ከመሸጣቸው በፉት ባሇአክሲዮን የነበሩት ሰዎች ብቻ አንቀጽ . የትርፌ አዯሊዯሌና አከፊፇሌ  / የሌዩ ሕግ ዴንግጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው በአንቀጽ  የተመሇከተው መጠን ከተጣራው ትርፌ ሊይ ወዯ መጠባበቂያ ገንዘብ ከተዛወረ በኋሊ ቀሪው በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ መሠረት ይከፊፇሊሌ።  / ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የሚሰጥ ክፌያ በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት ተፇጻሚ ይናሌ፡፡ አንቀጽ . የተወሰኑ ወይም በየጊዜው የሚሰጡ  / ማህበሩ ዓመታዊ ትርፌ ባይኖረውም የተወሰነ ወይም በየጊዜው የሚሰጥ ወሇዴ ሇባሇአክሲዮኖች ይከፇሊሌ ተብል በመስረቻ ጽሁፌ ሉወሰን ይችሊሌ* ሇባሇአክሲዮኖች ወሇዴ የሚከፇሇው ማህበሩ መዯበኛ በሚያዯርግበት ጊዜ ዋና ገንዘቡ በባንክ በመቀመጡ በተገኘው ወሇዴ መጠን ብቻ ይሆናሌ፤ ማህበሩ ይከፇሌ የነበረው ወሇዴ ወዱያውኑ ቀሪ ይሆናሌ*  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ኩባንያው ጽሁፌ በግሌጽ ካሌተወሰነ በስተቀር፤ ማህበሩ ሇባሇአክሲዮኖች ወሇዴ አይከፌሌም፡፡ አንቀጽ . የትርፌ ዴርሻ ክፌያና የባሇአክሲዮኖች  / ሇባሇአክሲዮኖች የትርፌ ዴርሻ የሚከፇሇው በጸዯቀው የማህበሩ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ሊይ ከተመሇከተው የተጣራ ትርፌ ሊይ ብቻ ይሆናሌ።  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌን በመተሊሇፌ የተከፊፇሇ የትርፌ ዴርሻ እንዯ ሀሰተኛ ትርፌ ይቆጠራሌ፤ እንዱከፇሌ ያዯረጉ ሰዎችም በወንጀሌና  / ጠቅሊሊ ጉባዔው ትርፌ እንዱከፊፇሌ በሚወስንበት ጊዜ የትርፌ ዴርሻ የሚከፇሌበትን ዘዳ እና የትርፌ ዴርሻ ሇባሇአክሲዮኖች የሚሰጥበትን ቀን በግሌጽ የሚከፇሌበት ቀን በማናቸውም ሁኔታ የትርፌ ዴርሻ እንዱከፊፇሌ ከተወሰነበት ቀን ጀምሮ ከአራት የተቀመጠው የጊዜ ገዯብ ከማብቃቱ በፉት ባሇው ጊዜ ውስጥ ጠቅሊሊ ጉባዔው የፉተኛው ጠቅሊሊ ጉባዔ ስሇ ትርፌ ዴርሻ ወይም የመጠባበቂያ ገንዘቦች ክፌፌሌ የሰጠውን ውሳኔ በበቂ ምክንያት ሇማሻሻሌ ወይም ሇመሻር ይችሊሌ።  / የትርፌ ዴርሻ እንዱከፇሌበት ከተቆረጠው ቀን ጀምሮ አንዴ ባሇአክሲዮን በሚዯርሰው የትርፌ አንቀጽ . የተከፇለ የትርፌ ዴርሻዎች እንዱመሇሱ ማህበሩ በቤተዘመዴ የተያዘ ወይም የትርፌ ዴርሻ ክፌፌለ የተፇፀመው የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ሳይኖር ወይም በአግባቡ የፀዯቀን የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ መሠረት ሳይዯረግ ካሌሆነ በስተቀር፤ የዚህን ሕግ አንቀጽ  ዴንጋጌዎችን በመጣስ የተከፊፇሇን የትርፌ ዴርሻ ባሇአክሲዮኖች እንዱመሌሱ አንቀጽ . የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግሇጫን የማህበሩ የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግሇጫ በጉባዔው መጽዯቁ ዲይሬክተሮችን፣ የተቆጣጣሪ ቦርዴ ካሇ አባሊቱን፣ ኦዱተሮችን፣ ሥራ አስኪያጆችን፣ የማህበሩን ፀሏፉ እና ላልች ኃሊፉዎችን በማህበሩ ከነበረባቸው ኃሊፉነት ጋር በተያያዘ ከሚኖርባቸው ተጠያቂነት ነፃ አንቀጽ ፻፵፩. የሀብትና የዕዲ ሑሳብ መግሇጫን የፀዯቀው የማህበሩ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ አንዴ ቅጅ እንዱሁም ጉባዔው መግሇጫውን ያፀዯቀበት ውሳኔ ቃሇጉባዔ አግባብ ያሇው ክፌሌ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫው በጸዯቀ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ሊሇው የመንግስት አካሌ መሊክ እና በማህበሩ ዴረ-ገጽ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ስሇማሳዯግና ስሇመቀነስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ስሇማሳዯግ አንቀጽ . የማህበሩን ዋና ገንዘብ ማሳዯጊያ  / የማህበሩ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ሳይፇቅዴ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ማሳዯግ አይቻሌም። በመጨመር ሇማሳዯግ ይቻሊሌ፤ አስቸኳይ ጠቅሊሊ የሚያዴግበትንም መንገዴ አብሮ መወሰን አሇበት።  / የአዱስ አክሲዮኖች ዋጋ በሚከተለት መንገድች ሀ) በጥሬ ገንዘብ ወይም በዓይነት፤ ሇ) ማህበሩ ያለበትን የመክፌያ ጊዜያቸው የዯረሰ የሚችለ ላልች ገንዘቦችን ወዯ ዋናው ገንዘብ መ) የዕዲ ሰነድችን ወዯ አክሲዮን በመሇወጥ። ሉከፊፇሌ ከሚችሌ ትርፌ ሊይ በማንሳት ካሌሆነ በስተቀር፤ የነባር አክሲዮኖችን ዋጋ በመጨመር ዋና ገንዘቡን ሇማሳዯግ የሚቻሇው በዚህ ሕግ አንቀፅ  ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው ሁኔታ ብቻ አንቀጽ . ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ ሥሌጣን  / የዚህ ሕግ አንቀጽ  () እና () ዴንጋጌዎች የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ ወይም ሇመቀነስ  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ የማህበሩን ዋና ገንዘብ እንዱያሳዴግ ወይም እንዱቀንስ አስቀዴሞ የሚፇቅዴ የመመስረቻ ጽሁፌ ዴንጋጌ ዋጋ አይኖረውም፡፡ አንቀጽ . የማህበሩን ዋና ገንዘብ የማሳዯግ ውሳኔ የማህበሩ ዋና ገንዘብ የሚያዴገው የዕዲ ሰነድችን ወዯ አክሲዮኖች በመሇወጥ ካሌሆነ በስተቀር አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔው ዋና ገንዘቡ እንዱያዴግ ከወሰነበት ወይም ከፇቀዯበት ጊዜ አንስቶ በአምስት ዓመታት ውስጥ ተግባራዊ ካሌሆነ ውሳኔው ዋጋ አይኖረውም፡፡ አንቀጽ . አዱስ አክሲዮኖችን ከማውጣት በፉት ዋና ገንዘቡን ከፌል ስሇማጠናቀቅ ዋና ገንዘቡ ሙለ በሙለ ያሌተከፇሇ ማህበር በጥሬ ገንዘብ ወይም የዕዲ ሰነድችን ወዯ አክሲዮን በመሇወጥ የሚከፇለ አዱስ አክሲዮኖችን በማውጣት ዋና ገንዘቡን ማሳዯግ አንቀጽ . አዱስ አክሲዮኖች ስሇሚወጡበት ሁኔታ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር አዱስ አክሲዮኖችን ሇማውጣት የሚቻሇው ማህበሩ ስሇሚቋቋምበት ሁኔታ በተመሇከቱት አግባብ ባሊቸው ዴንጋጌዎች መሠረት ነው፡፡ አንቀጽ . አክሲዮኖችን እንዱገዛ ሕዝብን አዱስ አክሲዮኖችን ሇሕዝብ ሇመሸጥ የሚዯረገው ጥሪ የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ በፇረመበት መግሇጫ አማካኝነት ሆኖ መግሇጫውም የሚከተለትን  / የማህበሩን ስምና ዋና መሥሪያ ቤት፤  / ማህበሩ በንግዴ መዝገብ የተመዘገበበትን ቀን፤  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ መጠን፤ የአክሲዮኖቹን ዓይነትና አክሲዮኖቹ ሊይ የተፃፇውን ዋጋ እና ካለም ሌዩ መብት የሚያሰጡ የአክሲዮኖን  / የማህበሩን ዲይሬክተሮች፣ ካለም የተቆጣጠሪ ቦርዴ አባሊት፣ ሥራ አስኪያጆች እና ኦዱተሮች፤ የመጨረሻውን የትርፌና ኪሣራ እንዱሁም የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ እና የኦዱት ሪፖርት፤  / ባሇፈት የመጨረሻ አምስት ዓመታት ወይም ማህበሩ ከአምስት ዓመታት ያነሰ ቆይታ ያሇው እንዯሆነ ማህበሩ ከተመሰረተበት ቀን ጀምሮ የተከፇለትን  / ማህበሩ ያወጣቸውን የዕዲ ሰነድች፤ አዱስ የወጡ አክሲዮኖችን አስመሌክቶ ጉባዔው ያስተሊሇፇውን ውሳኔ በተሇይ አዱሶቹ አክሲዮኖች የተጻፇባቸውን ዋጋ፣ ዓይነታቸውንና የሚወጡበትን  / በዓይነት የተዯረጉ መዋጮዎችን እና የተሰጡ ሌዩ ፲/ አዱሶቹ አክሲዮኖች ትርፌ ማስከፇሌ የሚጀምሩበትን ጊዜ፣ የተጣለባቸውን ገዯቦች፣ እንዱሁም የተሰጡ ፲፩/ አክሲዮን ሇመግዛት የፇረመው ሰው ግዳታ አንቀጽ . አክሲዮኖችን የመግዛት ቅዴሚያ መብት  / ባሇአክሲዮኖች በኩባንያው ውስጥ ባሊቸው የአክሲዮን መጠን አዱስ አክሲዮኖችን የመግዛት የቅዴሚያ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተውን መብት የአክሲዮኑ ግዢ ክፌት ሆኖ በሚቆይበት ጊዜ አክሲዮኖች ስሇሚተሊሊፈበት ሁኔታ በተዯነገጉት ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች መሠረት ሇመሸጥ ወይም የቀዯምትነት መብቱ ተፇፃሚ አይሆንም፤ የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ በያዦቹ ምርጫ ወዯ አክሲዮን ሉቀየሩ የሚችለ የዕዲ ሰነድች እንዱወጡ ሲወስን መተዋቸውን ማመሌከት ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ . ያሌተገዙ አክሲዮኖችን የመግዛት መብት በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ አዱሶቹን አክሲዮኖች ሇመግዛት የቀዯምትነት መብት ባሊቸው ባሇአክሲዮኖች ያሌተገዙ እንዯሆነ አክሲዮኖቹን በቀዯምትነት ሇመግዛት ከሚችለት በሊይ ጠይቀው ሇነበሩት ላልች ባሇአክሲዮኖች በማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ ባሊቸው ዴርሻ መጠንና ባቀረቡት ጥያቄ ወሰን ውስጥ ይዯሇዯለሊቸዋሌ፡፡ አንቀጽ . ቀሪዎችን አክሲዮኖች ስሇማከፊፇሌ በዚህ ሕግ አንቀጽ  እና  ዴንጋጌዎች መሠረት የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ የወጡት አዱስ አክሲዮኖች በሙለ ያሌተሸጡ የሆነ እንዯሆነ ያሌተሸጡት አክሲዮኖች በአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔው ውሳኔ መሠረት የማህበሩ አባሊት ሊሌሆኑ ሰዎች ሉሸጡ ይችሊለ፡፡ አንቀጽ . በቀዯምትነት መብት ሊይ የሚዯረግ  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱያዴግ የሚወስነው አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ፣  እና  የተዯነገጉት ሁኔታዎች በሙለ ወይም በከፉሌ ተፇፃሚ እንዲይሆኑ ሇማዴረግ ሀ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱያዴግ እና የቀዯምትነት የሚዯርሳቸውን የአክሲዮን ብዛት፣ የወጡበትን ዋጋ እና ዋጋው የተወሰነበትን መነሻ የሚገሌጽ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሪፖርት፤እና ሇ) የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሪፖርትን ትክክሇኛነት / አዱስ አክሲዮኖችን የሚከፊፇለ ሰዎች ሇነሱ ጥቅም ሲባሌ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ  በሚያዯርግ ጉባዔ ሊይ ዴምፅ መስጠት አይችለም። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት ሇሚሰጠው ውሳኔ የሚያስፇሌገው ምሌዓተ ጉባዔና የዴምፅ ብሌጫ የሚሰሊው አዱሶቹን አክሲዮኖች በመግዛት የሚከፊፇለ ሰዎች ያሎቸውን ወይም የወከሎቸውን አክሲዮኖች ሳይጨምር የማህበሩን ዋና ገንዘብ በሚሸፌኑት አክሲዮኖች መሠረት አንቀጽ . በአክሲዮን የሚሇወጡ የዕዲ ሰነድችን ፩/ በአክሲዮን የሚሇወጡ የዕዲ ሰነድችን ሇማውጣት በቅዴሚያ የአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔውን ፇቃዴ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሚሰጠው ፇቃዴ ባሇአክሲዮኖች በአክሲዮን የሚሇወጡ የዕዲ ሰነድችን በተመሇከተ የቀዯምትነት መብታቸውን ሇዕዲ ሰነድቹ ያዦች ጥቅም ሲባሌ የሰጡ ስሇመሆኑ ፫/ እንዱህም በሆነ ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) የተመሇከተው የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሪፖርት በአክሲዮን የሚሇወጡ የዕዲ ሰነዴ ያዦች የቀረበሊቸዉን ምርጫ ሇመጠቀም የሚችለበትን ጊዜ የሚሇወጡበትን ሁኔታ ማመሌከት ይኖርበታሌ። ጠቅሊሊ ጉባዔው በቀረቡ ሀሳቦች ሊይ ሌዩ ሪፖርት አንቀጽ . አክሲዮኖችን ሇመግዛት ሌዩ የቀዯምትነት መብት የሚሰጡ ጽሁፍችን ማውጣት ስሇመከሌከሌ በማናቸውም ሁኔታ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ የሚወጡ አክሲዮኖችን ሇመግዛት ሌዩ የቅዴሚያ መብት የሚያሰጥ ማንኛውንም ዓይነት ሰነዴ ማውጣት አንቀጽ . አክሲዮን በቅዴሚያ ሇመግዛት የሚሰጣቸው ጊዜ ማህበሩ አዱስ አክሲዮኖችን ሇሽያጭ ካቀረበበት ቀን ጀምሮ ከሠሊሳ ቀናት ሉያንስ አይችሌም፡፡ አንቀጽ . አክሲዮን የመግዛት ጥሪ ስሇማዴረግ  / አዱሶቹን አክሲዮኖች መግዛት የሚጀመርበት ቀን ቢያንስ ግዥ ከሚጀመርበት ከአስር ቀናት አስቀዴሞ አገር ዓቀፌ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ እና አመቺ በሆነ የሚያሌቅበትን ቀን፣ አክሲዮኖች የሚወጡበትን ዋጋ የአክሲዮን ዋጋ መጠን መግሇጽ ይኖርበታሌ። የአክሲዮን ሽያጭ ከመጀመሩ አስር ቀናት በፉት ማስታወቂያውን በተመዘገበ ዯብዲቤ ሇባሇአክሲዮኖቹ አንቀጽ . አዱስ አክሲዮኖችን ሇመግዛት ስሇመፇረም  / አዱስ አክሲዮኖችን ሇመግዛት የሚኖረው ተከፊይ መሆን የሚገባው ገንዘብ አብሮ  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ በገንዘብ የሚሸጡ አክሲዮኖችን በማውጣት የሚያዴግ ከሆነ በዚህ ሕግ አንቀጽ  አንቀጽ . አክሲዮን ሇመግዛት መፇረምን ስሇማስታወቅ የዲይሬክተሮች ቦርዴ የሚከተለትን ማረጋገጥና በሰነዴ  / አዱስ አክሲዮኖች በሙለ ሇመገዛት መፇረማቸውን፤  / እንዱጨመር የተወሰነው የማህበሩ ዋና ገንዘብ  / በተጨመረው የማህበሩ ዋና ገንዘብ መሠረት አንቀጽ .በዓይነት በሚዯረግ መዋጮ የማህበሩን የማህበሩ ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ የዓይነት መዋጮ የሚከፇሌ ከሆነ ወይም ሌዩ ጥቅሞች ያለበት እንዯሆነ የዚህ ሕግ አንቀጽ ፷፣  እና  ዴንጋጌዎች እንዯአግባቡ አንቀጽ ∙ የአዱስ አክሲዮኖችን ዋጋ ዕዲን በማቻቻሌ  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ የወጡ አዱስ የጥሬ ገንዘብ አክሲዮኖች ዋጋ አክሲዮን ሇመግዛት መፇረም በተጀመረበት ቀን የመክፇያ ጊዜያቸው በዯረሱ የማህበሩ ዕዲዎች በማቻቻሌ ሉከፇሌ ይችሊሌ።  / አክሲዮኖቹ በዕዲ ማቻቻሌ መከፇሊቸውን የሚያሳይ የሑሳብ መግሇጫ በዲይሬክተሮች ቦርዴ መዘጋጀትና በማቻቻሌ የተከፇሇውን ዕዲ መጠን የሚያሳይ አንቀጽ ∙ የመጠባበቂያ ገንዘብ በመጨመር ዋና በዚህ ሕግ አንቀፅ ፬፻፴፬ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ የማህበሩን መጠባበቂያ ገንዘብ በሙለ ወይም በከፉሌ ወዯ ዋና ገንዘብ በማዛወር የማህበሩን ዋና ገንዘብ ማሳዯግ ይችሊሌ፤ ሆኖም በሕግ የተወሰነው የመጠባበቂያ ገንዘብ ወዯ ማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱገባ ከተዯረገ የቀዴሞው በሕግ የተወሰነው መጠባበቂያ ገንዘብ እንዯገና እስኪሟሊ ዴረስ ሇባሇአክሲዮኖች ማንኛውንም ዓይነት ክፌፌሌ አንቀጽ . የአክሲዮን ዋጋ ጥቂት በጥቂት መሌሶ  / ሇባሇአክሲዮኖች ሇዋናው ገንዘብ ገቢ ያዯረጉትን መዋጮ ወይም የአክሲዮን ዋጋ ጥቂት በጥቂት መሌሶ ሇመክፇሌ የሚቻሇው በመመስረቻ ጽሁፈ በሚሰጠው ውሳኔ መሠረት ብቻ ይሆናሌ።  / ሇዚህ ተግባር ሉውሌ የሚችሇው ሇባሇአክሲዮኖች ሉከፇሌ የሚችሌ ትርፌ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ መጠባበቂያ ውጪ ከሆነ የመጠባበቂያ ገንዘብ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ተፇጻሚ የሚሆነው በአንዴ መዯብ ውስጥ የሚገኙ አክሲዮኖችን መሌሶ በመግዛት ይሆናሌ፤ ተመሌሰው የሚገዙት አክሲዮኖችም በዕጣ ሉመረጡ ይችሊለ፤ የዚህ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ስሇመቀነስ አንቀጽ . የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇመቀነስ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇመቀነስ የሚቀርብ ሀሳብ በጉዲዩ ከመጠራቱ ቢያንስ ከአስራ አምስት ቀናት በፉት በዲይሬክተሮች ቦርዴ አማካኝነት ሇኦዱተሮች መቅረብ አሇበት፤ ኦዱተሮችም ዋና ገንዘቡን መቀነስ ያስፇሇገበት አስተያየት ሇጉባዔው ማቅረብ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ ዋና ገንዘብ ቅነሳን የማህበሩ ዋና ገንዘብ ቅነሳ ከተዯረገ በንግዴ መዝገብ መመዝገብ፣ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣና በማህበሩ ዴረ- አንቀጽ . በኪሣራ ምክንያት የማህበሩን ዋና ገንዘብ የማህበሩ ዋና ገንዘብ በኪሣራ ምክንያት የተቀነሰ እንዯሆነ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ  የተመሇከቱት አንቀጽ . የዋና ገንዘብ አቀናነስ ዘዳዎች  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ መቀነስ የሚቻሇው፡- ሀ) በአክሲዮኖች ሊይ የተጻፇውን ዋጋ በመቀነስ፤ ሇ) ነባር አክሲዮኖችን አነስተኛ ቁጥር ባሊቸው አዱስ / የማህበሩ ዋና ገንዘብ የሚቀነሰው በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ () (ሇ) በተዯነገገው መሠረት ከሆነ ነባር ባሇአክሲዮኖች ጉባዔው በሚወስነው የጊዜ ገዯብ ውስጥ የጎዯለትን አክሲዮኖች ማሟሊት ወይም አንቀጽ . ሇባሇአክሲዮኖች ሉጠበቁ የሚችለ መብቶች የማህሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ የሚወስነው አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ማንኛውም ትርፌ ከመከፇለ በፉት ባሇአክሲዮኖች በተቀነሰባቸው የአክሲዮን ብዛት ወይም በአክሲዮኖች ሊይ የተጻፇው ዋጋ መጠን ማካካሻ እንዱከፇሊቸው ሉወስን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች መብት የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇመቀነስ በአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ ከመተሊሇፈ በፉት የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች የነበሩ ሰዎች ገንዘቡ ካሌተከፇሊቸዉ ወይም በቂ ዋስትና ካሌተሰጣቸው በስተቀር የማህበሩ ዋና ገንዘብ ማህበሩ ባሇዕዲ በሆነበት ጊዜ ወዯነበረበት መጠን እስኪዯርስ ዴረስ በአንቀጽ  መሠረት የሚሰጥ ውሳኔን ወይም ማንኛውንም ዓይነት የትርፌ ክፌፌሌን አንቀጽ . የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሕግ ከተወሰነው  / በኪሣራ ምክንያት የማህበሩ ዋና ገንዘብ በአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ከተመሇከተው አነስተኛ መጠን በታች ከሆነ የቀነሰው የዋና ገንዘቡ መቀነስ በዚህ ሕግ አንቀጽ  በተዯነገገው መሠረት በንግዴ መዝገብ ከተመዘገበበት ቀን አንስቶ ባሇው አንዴ ዓመት ጊዜ ውስጥ ዋና ገንዘቡ ወዯ አነስተኛ  / በዚህ ሕግ በአንቀጽ  ሥር የተመሇከተው የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አይነካም።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው መሠረት ዋና ገንዘቡ ካሌተስተካከሇ ወይም ማህበሩ ወዯ ላሊ ዓይነት ማህበር እንዱሇወጥ ካሌተዯረገ በስተቀር ማንኛውም ጥቅም ያሇው ወገን ማህበሩ እንዱፇርስ ሇፌርዴ ቤት ማመሌከት ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . ኪሣራ ሳይኖር የማህበሩን ዋና ገንዘብ ከኪሣራ ውጭ በሆነ ላሊ ምክንያት የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀንስ የተዯረገ እንዯሆነ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ  የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ . የባሇ አክሲዮኖች እኩሌነት የእኩሌነት መብት ሉያፊሌስ አይችሌም፡፡ አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች መብት  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ የመቀነስ ውሳኔ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ዴንጋጌ መሠረት በይፊ ከመገሇጹና በንግዴ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት በማህበሩ ሊይ መብት የነበራቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ዋና ገንዘቡ ከአስር በመቶ በሊይ በሆነ መጠን እንዱቀንስ የተወሰነ እንዯሆነ ውሳኔው አገር ዓቀፌ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ከወጣበት ቀን ጀምሮ በሦስት ወራት ጊዜ ውስጥ ሇፌርዴ ቤት ተቃውሞ ማቅረብ  / መቃወሚያው የቀረበሇት ፌርዴ ቤት መቃወሚያውን ውዴቅ ሇማዴረግ ወይም ማህበሩ ተቃውሞውን እንዱከፌሊቸው ወይም በቂ ዋስትና እንዱሰጣቸው  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ የተሊሇፇው ውሳኔ ተግባራዊ የሚሆነው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተቀመጠው የጊዜ ገዯብ ካሇፇ በኋሊ አንቀጽ . የማህበሩን ዋና ገንዘብ ቅነሳ በቃሇ ጉባዔ  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ እንዱቀነስ ከተወሰነበት ቀን ጀምሮ በአንዴ ወር ጊዜ ውስጥ ውሳኔው በማህበሩ የቃሇ ጉባዔ መዝገብ መስፇር ይኖርበታሌ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተዘጋጀው የውሳኔ ቃሇ ጉባዔ በማህበሩ ዴረ ገጽ ሊይ መውጣት ስሇማህበሩ መፌረስ እና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ . ማህበሩ የሚፇርስባቸው ምክንያቶች  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፩ የተመሇከቱት ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው፤ የአክሲዮን ማህበር በሚከተለት ምክንያቶች ይፇርሳሌ፡- ሀ) የባሇአክሲዮኖች ቁጥር በሕግ ከተፇቀዯው ዝቅ ሲሌና በስዴስት ወር ጊዜ ውስጥ ላሊ አባሌ መተካት ባሇመቻለ ምክንያት ጥቅም አሇኝ ሇ) የአስተዲዯር አካሊት የላለት በመሆኑ ምክንያት ጥቅም አሇኝ በሚሌ ሰው ጠያቂነት የንግዴ ሏ) ማህበሩ የዋና ገንዘቡን ሦስት አራተኛ በኪሣራ / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና (ሇ) ዴንጋጌዎች ቢኖሩም የንግዴ ማህበራት መዝጋቢው አካሌ አስፇሊጊ ሆኖ ሲያገኘው የጊዜ ገዯቡን ሇተወሰነ ጊዜ እንዱራዘም ወይም ማህበሩ የአስተዲዯር አካሊትን አሟሌቶ ሥራ እንዱቀጥሌ ሉፇቅዴ ይችሊሌ። እንዯተመሇከተው ማህበሩ የዋና ገንዘቡን ሦስት አራተኛ በኪሣራ ያጣ እንዯሆነ የዲሬክተሮች ቦርዴ የማህበሩን መፌረስ ወይም መቀጠሌ የሚወስን አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ መጥራት አሇበት፤ / የዲይሬክተሮች ቦርዴ፣ ካሇ የተቆጣጣሪ ቦርዴ ወይም ኦዱተሮች ጠቅሊሊ ጉባዔ መጥራት ያሌቻለ እንዯሆነ ጥቅም ባሇው ሰው አመሌካችነት ፌርዴ ቤት ማህበሩ እንዱፇርስ ሉወስን ይችሊሌ። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው ሳያስፇቅደ ከስዴስት ወራት በኋሊ ባሇአክሲዮኞች እያወቁ ማህበሩ ሥራውን እንዱቀጥሌ ያዯረጉ ከሆነ ካወቁበት ጊዜ ጀምሮ ማህበሩ ሇሚገባው ማንኛውም ዕዲ በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ .∙ የማህበሩን መፌረስ ስሇማስታወቅ  / በዚህ ሕግ መሠረት ማህበሩ እንዱፇርስ በማህበሩ የተወሰነ እንዯሆነ የመፌረሱ ውሳኔ ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ በሃያ አንዴ ቀናት ውስጥ ማህበሩ እንዱፇርስ ስሇመወሰኑ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣና ማስታወቂያውም “በመጣራት ሊይ ያሇ” የሚሌ ሏረግ ተጨምሮበት የማህበሩን ስም፣ የዋና ገንዘቡን መጠን፣ የፇረሰበትን ምክንያት፣ የሑሳብ አጣሪውን ስምና አዴራሻ እንዱሁም የሥሌጣን ወሰን መያዝ  / ማህበሩ እንዱፇርስ የተሰጠው ውሳኔ እና በውሳኔው መሠረት ሑሳብ አጣሪ መሾሙን የሚያመሇክቱ ሰነድች በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት መቀመጥ እንዱሁም በንግዴ መዝገብ መመዝገብ አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . ሑሳብ አጣሪ ስሇመሾምና ስሇመሻር  / ሑሳብ አጣሪዎች በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ያሌተሾሙ ከሆነ የማህበሩን መፌረስ በወሰነው አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ይሾማለ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው መሠረት ሑሳብ አጣሪዎች ያሌተሾሙ ከሆነ ጠያቂዎች አቤቱታ አቅራቢነት በፌርዴ ቤት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተሾሙ የሑሳብ አጣሪዎች በአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔው ሉሻሩ ይችሊለ፤ እንዱሁም በማንኛውም አካሌ ቢሾሙም ሑሳብ አጣሪዎችን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተጠቀሱት ሰዎች አመሌካችነት በበቂ ምክንያት ፌርዴ ቤት ሉሽራቸው ይችሊሌ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው መሠረት ሑሳብ አጣሪዎችን የሻረው አካሌ አዱስ አጣሪዎችን አንቀጽ . የሑሳብ አጣሪዎች ሥራ መሌቀቅ  / የማህበሩ ሑሳብ አጣሪዎች ሇሾማቸው አካሌ የሶስት ወራት የቅዴሚያ የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ በመስጠት ሥራቸውን መሌቀቅ ይችሊለ፤ አጣሪዎች የተሾሙት በጠቅሊሊ ጉባዔ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ ከሆነ  / ሑሳብ አጣሪዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው መሠረት የቅዴሚያ ማስጠንቀቂያ ምክንያት በማህበሩ፣ በገንዘብ ጠያቂዎች ወይም በባሇአክሲዮኖች ሊይ ሇሚዯርሰው ጉዲት በአንዴነትና አንቀጽ . ሇሑሳብ አጣሪነት ብቁ የሚያዯርጉ የተመሇከቱትን መስፇርቶች የሚያሟሊ ሰው ነው፡-  / መሌካም ሥነ-ምግባር ያሇው፤  / የሑሳብ ማጣራት ሥራ ሇማከናወን አስፇሊጊ የሆነ  / በንግዴ ማህበር አዯራጅነት፣ ዲይሬክተርነት፣ ሥራ በኦዱተርነት ወይም በላልች የአመራር ኃሊፉነቶች ሊይ ተመዴቦ ሲሰራ ከኃሊፉነቱ ጋር በተያያዘ ወይም በማንኛውም ሁኔታ የእምነት ማጉዯሌ፣ የስርቆት፣ የውንብዴና ወንጀሌ ወይም ሇሑሳብ አጣሪነት ብቁ የማያዯርግ ተመሳሳይ ወንጀሌ ፇፅሞ ጥፊተኛነቱ አንቀጽ . የሑሳብ አጣሪዎች የሥራ ዋጋ  / ሑሳብ አጣሪዎች ሇሚሰጡት አገሌግልት የሥራ መሠረት በሚሾማቸው አካሌ ይወሰናሌ፡፡ አንቀጽ . ሑሳብ በሚጣራበት ጊዜ የማህበሩ ሕጋዊ  / ሑሳብ ማጣራቱ እስከሚጠናቀቅ ዴረስ ማህበሩ ከስያሜው ቀጥል “በመጣራት ሊይ ያሇ” የሚሌ ሏረግ ተጨምሮበት ሕጋዊ ሰውነቱን እና ስሙን  / ሑሳብ በሚጣራበት ጊዜ የማህበሩ አስተዲዯር አካሊት ማከናወን የሚችለት ሇማጣራቱ ሥራ አስፇሊጊ የሆኑ እና ከአጣሪው ሥሌጣን ውጭ የሆኑ አንቀጽ . የከሠረ ማህበር ሑሳብ ስሇሚጣራበት  / የማህበሩ መክሰር በፌርዴ ቤት የተወሰነ እንዯሆነ ሑሳብ ማጣራቱ ኪሣራን በሚመሇከቱት የዚህ ሕግ  / ስሇኪሣራ የሚዯነግጉት የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች ሇሥራው አስፇሊጊ በሆነ መጠን ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ . የሑሳብ አጣሪዎች ግዳታና ኃሊፉነት  / በሕግ ወይም በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ግዳታና ኃሊፉነት የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት  / ሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩን ንብረቶችና የሑሳብ ከመጨረሻው የበጀት ዓመት ማብቂያ ጀምሮ ሑሳብ ማጣራቱ እስከተጀመረበት ጊዜ ያሇውን የማህበሩ አስተዲዯር የሚመሇከት የሥራ ሪፖርት ሇሑሳብ  / ሑሳብ አጣሪዎችና ዲይሬክተሮች የማህበሩን ሀብትና ዕዲዎች የያዘ ዝርዝር መዝገብ በጋራ አዘጋጅተው  / ማህበሩ ያሇው ሀብት ዕዲዎቹን ሇመክፇሌ በቂ ባሇአክሲዮኖች ገቢ ያሊዯረጉት መዋጮ ካሇ ማስከፇሌ አንቀጽ ∙ የሑሳብ አጣሪዎች ሥሌጣን እና ኃሊፉነት  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በሾማቸው ጉባዔ የተጣለ ገዯቦች ካለ እንዯተጠበቁ ሆኖ፤ ሑሳብ አጣሪዎች የማጣራቱን ሥራ ሇማከናወን ሙለ የሆነ ሥሌጣን ይኖራቸዋሌ፤ በተሇይም የማህበሩን ሀብት በሙለ ሇመሸጥ፣ በፌርዴ ቤት ማህበሩን ሇመወከሌ፣ ክርክር የሚያስነሱ ጉዲዮችን በስምምነት ወይም በግሌግሌ ዲኝነት ሇመጨረስ፣ የማህበሩን  / ሑሳብ አጣሪዎች ቀዯም ሲሌ የነበሩ ውልችን ሇማስፇጸም ካሌሆነ ወይም የሑሳብ ማጣራቱ ሥራ ካሊስገዯዯ በስተቀር አዱስ ሥራዎችን መጀመር  / ሑሳብ አጣሪዎች በሕግ፣ በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ ከተሰጣቸው ሥሌጣን ውጭ በመስራታቸው በማህበሩ ወይም በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናለ፡፡  / ሑሳብ አጣሪዎች የማጣራቱ ሥራ ምክንያታዊ በሆነ ጊዜ እንዱጠናቀቅ የማዴረግ ኃሊፉነት አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . ከዕዲ ክፌያ በፉት የንብረት ክፌፌሌ ማህበሩ ሇገንዘብ ጠያቂዎች ያሇበትን ዕዲ በሙለ ሳይከፌሌ ወይም ሇክፌያ የሚያስፇሌገው ገንዘብ በፌርዴ ቤት ሇባሇአክሲዮኖች ማከፊፇሌ አይችለም፡፡ አንቀጽ . ገንዘብ ጠያቂዎችን ስሇመጥራትና ክፌያ  / ስማቸው በሑሳብ መዝገብ ውስጥ ሇተመሇከተ ወይም በላሊ መንገዴ ሇሚታወቁ ገንዘብ ጠያቂዎች የማህበሩን መፌረስ በተመዘገበ ዯብዲቤ ወይም አስቀዴሞ ስምምነት በተዯረሰባቸው ላልች ዘዳዎች እንዱያውቁት እና የሚጠይቁትን ገንዘብ ሉያስረደ የሚችለ ሰነድችን እንዱያቀርቡ ይገሇጽሊቸዋሌ፤ በተመሇከተው አኳኋን እና ሰፉ አገር ዓቀፌ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሇሦስት ተከታታይ ወራት በወር አንዴ ጊዜ የማህበሩን መፌረስ በመግሇጽ በማውጣት እንዱያውቁት መዯረግ አሇበት።  / ሇማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች የሚዯረገው ክፌያ ሑሳብ አጣሪዎች ሥራቸውን በጀመሩበት ጊዜ ባዘጋጁት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ መሠረት ይፇጸማሌ፡፡ አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች መብት ጥበቃ  / የታወቁ የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ጥያቄያቸውን ሇሑሳብ አጣሪዎች ያሊቀረቡ ከሆነ ሉከፇሊቸው ግዳታዎች እስከሚፇጸሙ ዴረስ የሀብት ክፌፌለ ያሌዯረስ ወይም አከራካሪ የሆኑ ከማህበሩ የሚጠየቁ ግዳታዎችን ሇመፇጸም የሚያስችሌ ተመጣጣኝ ገንዘብ በፌርዴ ቤት መቀመጥ ይኖርበታሌ፡፡ አንቀጽ  . የመጨረሻ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ  / ሑሳብ አጣሪዎች የማህበሩ ዕዲ ከተከፇሇ በኋሊ ከተረፇው ንብረት ሊይ እያንዲንደ አክሲዮን ከመቶኛ የመጨረሻ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ማዘጋጀት  / በመመስረቻ ጽሁፈ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፤ ሑሳብ አጣሪዎች የአክሲዮኖቹ ዋጋ ሙለ በሙለ መከፇሊቸውንና ከአክሲዮኖቹ ጋር የተያያዙ ቀዲሚ መብቶችን ግምት ውስጥ በማስገባት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሊይ የተመሇከተውን የዴርሻ  / ሑሳብ አጣሪዎች የፇረሙበት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ እና የኦዱተሮች ሪፖርት በንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ባሇው ላሊ የመንግስት አካሌ ዘንዴ መቀመጥ አሇበት።  / ማንኛውም ባሇአክሲዮን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዯነገገው መሠረት መግሇጫው ከተቀመጠበት ጊዜ ጀምሮ ባለት ሦስት ወራት የመጨረሻው የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ውዴቅ እንዱዯረግ ተቃውሞውን ሇፌርዴ ቤት ማቅረብ ይችሊሌ፤ ማመሌከቻው የሚታየው የሦስት ወሩ የጊዜ ገዯብ ካሇቀ በኋሊ ሲሆን ብዙ ማመሌከቻዎች ካለም በአንዴነት ይታያለ፤ ፌርዴ ቤቱ በቀረቡት ጉዲዮች ሊይ የሚሰጠው ውሳኔ በላልች ባሇአክሲዮኖች ሊይም  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው የጊዜ ገዯብ ውስጥ አቤቱታ ያሌቀረበ እንዯሆነ የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫው እንዯጸዯቀ ይቆጠራሌ፡፡ አንቀጽ . የሀብት ክፌፌለን ስሇማቆየት ገንዘብ ጠያቂዎች ከተከፇለ በኋሊ የተረፇው የማህበሩ ሀብት ሇባሇአክሲዮኖች ሇማከፊፇሌ የሚቻሇው በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ሥር በተመሇከተው አኳኋን ማስታወቂያ አገር ዓቀፌ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሇሦስተኛ ጊዜ ከወጣ ከአንዴ ዓመት በኋሊ ነው፤ ሆኖም ገንዘብ ጠያቂዎች በክፌፌለ የማይጎደ መሆናቸውን ፌርዴ ቤቱ ካመነ ከተጠቀሰው ጊዜ በፉት ተራፉው ንብረት ሇባሇአክሲዮኖች እንዱከፊፇሌ ሉፇቅዴ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . ያሌተወሰዯን ገንዘብ ስሇማስቀመጥ አንዴ ባሇአክሲዮን ከተራፉው ንብረት ሊይ የሚገባውን ዴርሻ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ እና የኦዱተሮች ሪፖርት አግባብ ባሇው የመንግስት አካሌ ከተቀመጠበት ጊዜ ጀምሮ ባለት ሦስት ወራት ውስጥ ያሌወሰዯ አንዯሆነ ሑሳብ አጣሪዎች የባሊክሲዮኑን ስም ወይም አክሲዮኖቹ በመግሇጽ ገንዘቡን በሌዩ ሑሳብ ባንክ ያስቀምጣለ፡፡ አንቀጽ . ማህበሩን ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ  / የመጨረሻው የሀብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ከጸዯቀ በኋሊ ሑሳብ አጣሪዎች ማህበሩ ከንግዴ መዝገብ እንዱሰረዝ ማዴረግ ይኖርባቸዋሌ።  / ማህበሩን ከንግዴ መዝገብ ባሇማሰረዛቸው ምክንያት በማህበሩ አባሊትም ሆነ በላልች ሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚዯርሰው ጉዲት ሑሳብ አጣሪዎች በአንዴነት አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች መብት  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፹፱ መሠረት ማህበሩ ከንግዴ መዝገብ ከተሰረዘ በኋሊ የሚመጡ ገንዘብ ጠያቂዎች ባሇአክሲዮኖች ከተራፉው ንብረት በዯረሳቸው መጠን አንቀጽ .የማህበሩን መዝገቦች ጠብቆ ስሇመያዝ  / የፇረሰው ማህበር የሑሳብ መዛግብት ሇአስር  / ማንኛውም ሰው የሑሳብ መዝገቦችን ሇመመርመር አንቀጽ . ዴረ-ገጽ ስሇማቋቋም እያንዲንደ የአክሲዮን ማህበር ዴረ‐ገጽ ሉኖረው ይገባሌ፡፡ አንቀጽ . ዴረ-ገፅ ሊይ ስሇሚገሇጹ ነገሮች  / የሚከተለት መረጃዎች በወቅቱ ዴረ-ገፅ ሊይ መ) በአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተዘጋጀ የጥቅም ግጭት የሚያስነሱ ውልችን ሠ) በዚህ ሕግ ወይም በላልች ሕጎች መሠረት ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር የቀረቡ ረ) በመመስረቻ ጽሁፌ መሠረት በይፊ መገሇጽ ባሇዴርሻ አካሊት አስፇሊጊ የሆኑ የማህበሩን ጥቅም ሊሌተገባ ጉዲት የማይዲርጉ ላልች  / በተቻሇ መጠን ዴረ-ገጹ የኤላክትሮኒክ ጉባዔ ሇመስጠት የሚቻሌበትን ሁኔታ ማካተት አሇበት፡፡ አንቀጽ . መረጃዎች በዴረ-ገፁ ሊይ ስሇሚቆዩበት ጊዜ  / የሚከተለት መረጃዎች በዴረ-ገጹ ሊይ ከወጡበት ሀ) የስብሰባ ጥሪና ተያያዥ መረጃዎች ስብሰባው ሇ) የሑሳብ ሰነድች ሇአምስት ዓመታት፤ ሏ) ላልች መረጃዎች ሇስዴስት ወራት፤መቆየት አስፇሊጊውን እርምጃ መውሰዴ ይኖርበታሌ፡፡ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር  / ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ማሇት ዋና ገንዘቡ በሙለ አስቀዴሞ የተከፇሇ፣ በአክሲዮን የተከፊፇሇ እና ባሇአክሲዮኖች መዋጯቸውን ገቢ እስካዯረጉ ዴረስ ሇማህበሩ ዕዲ ኃሊፉ የማይሆኑበት የንግዴ  / የማህበሩን አክሲዮኖች ሇሕዝብ ክፌት በሆነ ገበያ  የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ቢኖርም፤ ወሳኝ ዴምፅ ያሇው ባሇአክሲዮን ተጠያቂነትን በተመሇከተ በዚህ ሕግ በአንቀጽ  ሥር የተዯነገገው ተፇጻሚነት ይኖረዋሌ።  / የማህበሩ ባሇአክሲዮኖች ቁጥር ከሁሇት ማነስ ከሃምሳ ሰዎች መብሇጥ አይችሌም። ማህበሩ የሚተሊሇፈ የግዳታ ወረቀቶችን ማውጣት አንቀጽ . የማህበሩ ዋና ገንዘብ  / የማህበሩ አነስተኛ ዋና ገንዘብ ከአስራ አምስት ሺህ የኢትዮጵያ ብር ያነሰ መሆን አይችሌም።  / እያንዲንደ አክሲዮን ሊይ የሚጻፇው ዋጋ ከአንዴ መቶ ብር በታች መሆን አይችሌም፤ በሁለም አክሲዮኖች ሊይ የተጸፇ ዋጋ እኩሌ መሆን አሇበት፡፡ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር የንግዴ ዓሊማውን የሚገሌጽ ስም ይኖረዋሌ። ከማህበሩ ስም ቀጥል “ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር” የሚሌ ሏረግ መጻፌ አንቀፅ . የባሇ አክሲዮኖች ቁጥር ወዯ አንዴ ዝቅ  / ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር የባሇአክሲዮኖች ቁጥር ወዯ አንዴ ዝቅ ካሇ እና በስዴስት ወር ጊዜ ውስጥ ላሊ ሰው በባሇአክሲዮንነት ካሌገባ ማህበሩ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም፤ የባሇአክሲዮኖች ቁጥር ወዯ አንዴ ዝቅ የመመስረቻ ጽሁፈን በማሻሻሌ ባሇአንዴ አባሌ አንቀጽ . ሇማህበሩ ምስረታ የሚያስፇሌጉ ጠቅሊሊ  / ማንኛውም ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር የሚመሰረተው ዋና ገንዘቡ በሙለ ሲከፇሌ እና የመመስረቻ ጽሁፈ በንግዴ መዝገብ ውስጥ ሲገባ  / በጥሬ ገንዘብ በተሸጡ አክሲዮኖች ሊይ የተጻፇው ዋጋ ማህበሩ ከመመዝገቡ በፉት በመመስረት ሊይ ባሇው ማህበር ስም በተከፇተ ዝግ የባንክ ሑሳብ ውስጥ አንቀጽ ፭፻. የመመስረቻ ጽሁፈ ይዘት የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የሚከተለትን ማካተት  / የባሇአክሲዮኖችን ስም፣ ዜግነትና አዴራሻ፤  / የማህበሩን ስም፣ ዋና መሥሪያ ቤት፣እንዲለም  / የማህበሩን የንግዴ ዓሊማ፤  / የማህበሩን ዋና ገንዘብ መጠን እና ይኸው በሙለ የተከፇሇ መሆኑን የሚያሳይ መግሇጫ፤ ፭/ እያንዲንደ ባሇአክሲዮን የከፇሇውን የገንዘብ መጠን፤ ፮/ በዓይነት የተከፇሇ መዋጮ ካሇ ግምቱን፤ ፯/ እያንዲንደ ባሇአክሲዮን የያዘውን የአክሲዮን ብዛት፤ ፱/ ዲይሬክተሮች ካለት ብዛታቸውንና ሥሌጣናቸውን፤ ፲/ የሥራ አስኪያጆችን ቁጥርና ሥሌጣናቸውን፤ ፲፩/ ኦዱተሮች ካለ ብዛታቸውን፤ ፲፪/ ማህበሩ የሚቆይበትን ጊዜ፤ ፲፫/ ማህበሩ የሥራ አፇጻጸም ሪፖርት የሚያስታውቅበትን ፲፬/ እንዱሁም በማህበሩ ሥራ አመራር፣ በማህበሩና በአባሊት ወይም በአባሊት መካከሌ ያሇውን ግንኙነት ፲፭/ ላልች በሕግ ወይም በባሇአክሲዮኖች ስምምነት እንዱካተቱ የተወሰኑ ጉዲዮችን፡፡ አንቀጽ . ተቀባይነት ያሇው መዋጮ ከሞያ አገሌግልት በስተቀር ላልች በዚህ ሕግ አንቀጽ አንቀጽ . በዓይነት የተከፇሇ መዋጮ  / ባሇአክሲዮን በዓይነት መዋጮ የከፇሇ እንዯሆነ የመመስረቻ ጽሁፈ የመዋጮውን ዓይነትና ዋጋ፣ ላልች ባሇአክሲዮኖች የተቀበለበትን ዋጋ እና ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ውስጥ በዓይነት ሇከፇሇው ባሇአክሲዮን የተሰጠውን የአክሲዮን ዴርሻ መጠን ሇተዯረገው ግምት ትክክሇኛነት ባሇአክሲዮኖቹ ሁለ ሇሦስተኛ ወገኖች በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉዎች  / በዓይነት የተከፇሇ መዋጮ ግምት ከዋጋው በሊይ በግምቱና በትክክሇኛ ዋጋ መካከሌ ያሇውን ሌዩነት በጥሬ ገንዘብ መክፇሌ አሇበት፤ ከዋጋው በሊይ ስሇመገመቱ ባያውቁም እንኳን ባሇአክሲዮኖች ሇዚህ ገንዘብ መከፇሌ በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉዎች ፭/ የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ እና ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ካሇው ቦርደ በዓይነት የተዋጣው ንብረት እንዯነገሩ ሁኔታ በማህበሩ ስም መመዝገቡን እና አስፇሊጊው የንብረት ባሇቤትነት ማስረጃ በማህበሩ ስም መዘጋጀቱን ማረጋገጥ አሇባቸው፡፡ ስሇአክሲዮኖችና የባሇአክሲዮኖች መብትና ግዳታ አንቀጽ . የአክሲዮኖች ዓይነት አንቀጽ . ሰነድችን የመመርመር መብት  / አንዴ ማህበርተኛ በማህበሩ ፊይናንስ ወይም የማህበርተኛውን ጥቅም በሚነካ ላሊ ጉዲይ ሊይ ግምገማ ሇማዴረግ አስፇሊጊ የሆኑትን የማህበሩ ሑሳቦች እና ሰነድች የመመርመር እንዱሁም ጥያቄ የማቅረብ መብት አሇው፤ ማህበርተኛው በዚህ መብቱ ሇመጠቀም ተወካይ መሾም ወይም ረዲት  / መረጃው ይፊ መዯረጉ በሕግ የተከሇከሇ ከሆነ ወይም ማህበሩ ሊይ ከባዴ ጉዲት የሚያዯርስ ከሆነ አንቀጽ . በመያዣ ወይም በአሊባ ስሇሚሰጡ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፤ አክሲዮን በመያዣ ወይም በአሊባ የተሰጠ እንዯሆነ በማህበሩ ጉባዔዎች ዴምፅ የመስጠት መብት የሚኖረው አክሲዮኑን በመያዣ ወይም በአሊባ የሰጠው ሰው ብቻ ነው፡፡ አንቀጽ . የአክሲዮን ምስክር ወረቀት ስሇሚይዛቸው እያንዲንደ አክሲዮን የሚከተለትን መያዝ አሇበት፡-  / የአክሲዮኑ መሇያ ቁጥር፣ ቅዯም ተከተሌ፤  / ማህበሩ ቦርዴ ካሇው የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ ከላሇው ዯግሞ የሥራአሲኪያጁን ፉርማ፤  / የማህበሩን ስም፣ ዋና መሥሪያ ቤትና ማህበሩ  / የማህበሩን ዋና ገንዘብና አክሲዮኑ የወጣበትን ዋጋ  / የማህበሩ መመስረቻ ጽሁፈ የተፇረመበትን ቀን፣ ማህበሩ በንግዴ መዝገብ የተመዘገበበትን ቀንና  / ላልች አስፇሊጊ የሆኑ መረጃዎችን፡፡ አንቀጽ . ስሇአክሲዮኖች መዝገብ የአክሲዮኖች ዝርዝር በአክሲዮኖች መዝገብ መያዝ ሀ) የባሇአክሲዮኖችን ስምና አዴራሻ፣ የእያንዲንደን ባሇአክሲዮን ዴርሻ እና የአክሲኖችን መሇያ ቁጥር፤ ሏ) በእነዚህ ዝርዝሮች ሊይ የተዯረገውን ማንኛውንም ከተቀመጠበት ጊዜ ጀምሮ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና (ሇ) ሥር በተመሇከቱት መረጃዎች ሊይ ሇውጥ ሲኖር በየዓመቱ መጀመሪያ የተዯረገውን ሇውጥ የያዘ ዝርዝር በቦርደ ሰብሳቢ ወይም ማህበሩ ቦርዴ ከላሇው በሥራ አስኪያጁ ሇንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ሊሇው ላሊ የመንግስት አካሌ መሊክ አሇበት። ወይም የመዝገቡን ግሌባጭ መውሰዴ ይችሊለ፤ ማህበሩ ጥያቄው በቀረበ በአንዴ ወር ጊዜ ውስጥ ግሌባጩን ሇጠያቂው መስጠት አሇበት። / ማንኛውም ሦስተኛ ወገን የተወሰነውን የአገሌግልት ክፌያ በመፇጸም መዝገቡን መመሌከት ወይም ግሌባጭ እንዱሰጠው ማህበሩን መጠየቅ ይችሊሌ፤ / በባሇአክሲዮን ወይም ጥቅም ባሇው ማንኛውም ሰው በመዝገብ አጻጻፌ ሊይ ስህተት ያሇ ስሇመሆኑ ከተገሇጸሇት የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያሇው ላሊ የመንግስት አካሌ መዝገቡ ዝርዝር በትክክሌ ባሇመጻፈ ምክንያት ሇሚዯርስ ማንኛውም ጉዲት ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ካሇው የቦርደ አባሊት ከላሇው ዯግሞ ሥራ አስኪያጆች በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ . አክሲዮኖችን ስሇማስተሊሇፌ በአክሲዮኖች መዝገብ ውስጥ ካሌገባ በስተቀር  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር አክሲዮኖች በማህበሩ አባሊት መካከሌ  / አንዴ ማህበርተኛ አክሲዮኑን የማህበሩ አባሌ ሊሌሆነ ሰው ከመሸጡ በፉት ማህበርተኛ ያሌሆነው ሰው ያቀረበሇትን ዋጋ በመግሇጽ አክሲዮኖቹን በዚያው ዋጋ እና ሁኔታ እንዱገዙት ሇማህበሩ አባሊት ዕዴሌ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው ማስታወቂያ ሇማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ በዯረሰ በአስራ አምስት ቀናት ባሇአክሲዮን በሆነ ሰው ማህበርተኛ ያሌሆነው ሰው ያቀረበሇትን የውሌ አንቀጽ . ከማህበሩ ውጪ አክሲዮን ስሇማስተሊሇፌ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተዯነገገው ቢኖርም በመመስረቻ ጽሁፈ ሊይ የበሇጠ እንዯሚያስፇሌግ ካሌተወሰነ በስተቀር፤ የማህበሩ አባሌ ሊሌሆነ ሰው የሚዯረገው የአክሲዮን ዝውውር ተፇጻሚ የሚሆነው ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ ¾ (ሦስት አራተኛ) ዴርሻ ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች  / ማህበሩ በመጣራት ሊይ ቢሆንም የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንንቀጽ () ዴንጋጌ ተፇጻሚ ይሆናሌ፡፡ አንቀጽ . አክሲዮንን በፌርዴ አፇጻጸም ስሇማስተሊሇፌ  / የማህበሩ ባሇአክሲዮን ያሌሆነ ሰው የአንደን ባሇአክሲዮን ዴርሻ በፌርዴ አፇጻጸም ያገኘ እንዯሆነ የማህበሩ ባሇአክሲዮን ሇመሆን በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው መሠረት የላልችን ባሇአክሲዮኖች ዴጋፌ ማግኘት አሇበት።  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ 3/4 (ሦስት አራተኛ) ዴርሻ ያሊቸው አባሊት በፌርዴ አፇጻጸም አክሲዮን ያገኘው አከሲዮኖቹ ከማህበሩ አባሊት መካከሌ ሇመግዛት ፌሊጎት ሊሇው አባሌ ይተሊሇፊለ፤ ሇመግዛት ፌሊጎት ባሇመብቱ የአክሲኖቹን ዋጋ መክፇሌ አሇበት።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ማህበሩ ሉከፊፇሌ ከሚችሌ የመጠባበቂያ ገንዘብ መፇጸም  / የመጠባበቂያ ገንዘብ ባሇመኖሩ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ግዥ መፇጸም ካሌተቻሇ ክፌያው ከዋና ገንዘቡ ይፇጸማሌ፤ ዋና ገንዘቡም በዚህ ሌክ እንዱቀነስ ይዯረጋሌ፤ ዋና ገንዘቡ ከመቀነሱ በፉት ከማህበሩ ጋር ሇተዋዋለ ሰዎች ማህበርተኞች በአንዴነት እና በተናጠሌ ኃሊፉ አንቀጽ . አክሲዮኖችን በውርስ ስሇማግኘት  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፤ አንዴ ባሇአክሲዮን ሲሞት ወራሾቹ ባሇአክሲዮን የመሆን መብት ይኖራቸዋሌ።  / ባሇአክሲዮን መሆን የማይፇሌጉ ከሆነ በመጨረሻው የሀብትና ዕዲ መግሇጫ መሠረት የሟቹ አክሲዮን ከመጠባበቂያ ገንዘብ ሉከፇሊቸው ይገባሌ።  / ማህበሩ ሇማህበርተኞች ሉከፊፊሌ የሚችሌ በቂ የመጠባበቂያ ገንዘብ ከላሇው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከተው መብት አይኖርም፡፡ አንቀጽ . ተፇጻሚነት ስሊሊቸው ዴንጋጌዎች በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ  ዴረስ እንዯ አግባብነታቸው ተፇጻሚነት አሊቸው፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ  / ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር በዲይሬክተሮች ቦርዴ እንዱመራ በመመስረቻ ጽሁፌ ሉወሰን  / የዲይሬክተሮች ቦርዴ የሚኖር ከሆነ የአባሊቱ ቁጥር  / በዚህ ሕግ ስሇአክሲዮን ማህበር የቦርዴ አባሊት ሹመት፤ ስሇሚገቡት ዋስትና፣ መሻር፣ የሥራ ዘመን፣ ውሳኔ አሰጣጥ፣ ተጠያቂነት፣ የአገሌግልት ክፌያ፣ ሥሌጣንና ተግባር እና ላልች አግባብነት ያሊቸው ጉዲዮችን በተመሇከተ የአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () እና ()፣፣ ፣ከ እስከ ፣ እና ከ እሰከ  ዴንጋጌዎች ኃሊፉነቱ በተወሰነ የግሌ ማህበር ዲይሬክተሮች ቦርዴ ሊይ እንዯ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ . ስሇማህበሩ ሥራ አስኪያጅ  / ማህበሩ ባሇአክሲዮን የሆነ ወይም ያሌሆነ በጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ የሚሾም አንዴ ዋና ሥራ አስኪያጅ አስኪያጁ የሚሾመው በቦርደ ይሆናሌ፤ ሥራ አስኪያጁ የቦርዴ ሉቀመንበር መሆን አይችሌም።  / ሥራ አስኪያጁ የማህበሩ ተቀጣሪ ነው፡፡ አንቀጽ . የሥራ አስኪያጁ ሥሌጣን  / ማህበሩ በቦርዴ የሚተዲዯር ከሆነ ስሇሥራ አስኪያጅ ሥሌጣን በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፴፯ እስከ ፫፻፴፱ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነቱ ተፇጻሚ  / ማህበሩ ቦርዴ የላሇው ከሆነ ሥራ አስኪያጁ ሇመሥራት ሙለ ሥሌጣን ይኖረዋሌ።  / የሥራ አስኪያጁን ሥሌጣን የሚገዴቡ የማህበሩ በባሇአክሲዮኖች እና በሥራ አስኪያጁ መካከሌ ካሌሆነ በስተቀር ውጤት አይኖራቸውም፡፡ አንቀጽ . የሥራ አስኪያጁ ተጠያቂነት  / ተቃራኒ ስምምነት ቢኖርም ሥራ አስኪያጁ በሕግ ወይም በመመስረቻ ጽሁፌ የተመሇከቱ ዴንጋጌዎችን ሇባሇአክሲዮኖች እና ሇሦስተኛ ወገኖች ኃሊፉ ነው።  / ማህበሩ በመክሰሩ ምክንያት ሀብቱ ዕዲውን ሇመክፇሌ በቂ ሆኖ ያሌተገኘ እንዯሆነ በከሰረው ማህበር ንብረት ጠባቂ አመሌካችነት ፌርዴ ቤት የማህበሩ ሥራ አስኪያጅ እና የቀዴሞ ሥራ አስኪያጆች የማህበሩን ዕዲ በሙለ ወይም በከፉሌ  / የአስተዯዯር ኃሊፉነታቸውን በተገቢው ጥንቃቄና ትጋት መወጣታቸውን ባስረደ ሥራ አስኪያጆች ሊይ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ አንቀጽ . ሥራ አስኪያጅን ስሇመሻር  / ሥራ አስኪያጅ ሉሻር የሚችሇው በሾመው አካሌ ተቃራኒ ዴንጋጌ እስከላሇ ዴረስ ሥራ አስኪያጁ በቦርዴ የተሾመ እንዯሆነ የአክሲዮን ማህበር ሥራ አስኪያጅ በሚወርዴበት አኳኋን ይወርዲሌ።  / በማህበሩ የመመስረቻ ጽሁፌ ሊይ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር፤ በመመስረቻ ጽሁፌ ሊይም ሆነ በባሇአክሲዮኖች መዯበኛ ጉባዔ የተሾመ ሥራ አስኪያጅ በማህበሩ መዯበኛ ጉባዔ ይሻራሌ፤ ሥራ አስኪያጁ ከኃሊፉነት የተነሳው ካሇበቂ ምክንያት ቢሆንም ወዯ ኃሊፉነቱ የመመሇስ መብት የሇውም።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እስከ () የተመሇከተው ቢኖርም በቂ ምክንያት አሇ ብል ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤት ሥራ አስኪያጁን  / በተሻረው ምትክ ላሊ ሥራ አስኪያጅ እስኪሾም ዴረስ ምክትሌ ሥራ አስኪያጅ ወይም የዲይሬክተሮች ቦርደ ሉቀመንበር የተሻረውን ሥራ አስኪያጅ ተክቶ  / በዚህ አንቀፅ መሠረት የሚዯረገው የሥራ አስኪያጅ መሻር ሂዯት ምክንያቱ በሥራ አስኪያጁና በምክትሌ ሥራ አስኪያጁ ወይም በዲይሬክተሮች ቦርዴ ሉቀመንበር መካከሌ በተፇጠረ አሇመግባባት የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሉቀመንበር ሥራ አስኪጁን ተክቶ መሥራቱ የዴርጅቱን ጥቅም የሚጎዲ ከሆነ ፌርዴ ቤት ላሊ ጊዜያዊ ሥራ አስኪያጅ ይመዴባሌ።  / ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር አስር እና ከዚያ የማህበሩ ጠቅሊሊ ሀብት ከአስር ሚሉዮን ብር በሊይ ከሆነ ነጻ እና ገሇሌተኛ የሆነ የውጭ ኦዱተር  / ኦዱተር የሚመረጠው በባሇአክሲዮኖች ጠቅሊሊ ጉበዔ የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው ኃሊፉነቱ በተወሰነ የግሌ ማህበር ኦዱተርም ሊይ አንቀጽ . የጉባዔ ዓይነቶች የማህበሩ ጉባዔዎች መዯበኛ ወይም አስቸኳይ ጠቅሊሊ አንቀጽ ∙ በኤሇክትሮኒክ ዘዳ ስሇሚዯረግ ጉባዔ  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ የተጣሇ ክሌከሊ ከላሇ በስተቀር፤ በማህበሩ ጉባዔ ሊይ በኤላክትሮኒክ ዘዳ ወይም በላሊ የመገናኛ ዘዳ መሳተፌ ይቻሊሌ፤ የመገናኛ ዘዳው የተሰብሳቢዎችን ማንነት ሇመሇየት የሚያረጋግጥ መሆን አሇበት፤ የመገናኛ ዘዳው የሚያስተሊሌፌ እና ተሰብሳቢዎቹ በአንዴ ጊዜ መሳተፌ እንዱችለ የሚፇቅዴ መሆን አሇበት። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት በአካሌ ሳይገኙ በጉባዔው የተሳተፈ አባሊት ዴምፃቸውን / በኤላክትሮኒክ ዘዳ በተዯረገ ጉባዔ የማህበሩን የማይችለ ጉዲዮችን በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ አንቀጽ . መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ  / እያንዲንደ የሑሳብ ዓመት ከተዘጋበት ቀን ጀምሮ ባለት አራት ወራት ውስጥ ቢያንስ አንዴ መዯበኛ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተወሰነው የአራት ወራት ጊዜ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም አግባብ ባሇው የመንግስት አካሌ ውሳኔ እስከ ስዴስት  / ጉባዔው የሚጠራው ማህበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ካሇው በቦርደ፣ ቦርደ ካሌጠራ ወይም ማህበሩ ቦርዴ ከላሇው በሥራ አስኪያጅ፣ እነዚህ ካሌጠሩ ማህበሩ ኦዱተር ካሇው በኦዱተሩ ወይም ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ከግማሽ በሊይ ባዋጡ ባሇአክሲዮኖች  / ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ቢያንስ አስር በመቶ ባዋጡ ባሇአክሲዮኖች ጥያቄ ከቀረበሇት በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ () የተጠቀሰው አግባብ ያሇው አካሌ ጉባዔ  / በዚህ አንቀጽ ኃሊፉነት የተሰጣቸው አካሊት ጉባዔውን ሇመጥራት ካሌቻለ ወይም ፇቃዯኛ ካሌሆኑ ወይም በማንኛውም ባሇአክሲዮን ጠያቂነት በቂ ምክንያት ሲኖር ፌርዴ ቤት ጠቅሊሊ ጉባዔውን የሚጠራና የመወያያ አጀንዲ የሚያዘጋጅ ሰው ሉሾም ይችሊሌ፡፡  / የጉባዔዎች ቃሇ-ጉባዔ በጽሁፌ መዘጋጀትና በጉባዔው በአካሌ በተገኙ ባሇአክሲዮኖች መፇረም አሇበት።  / የጉባዔዎቹ ቃሇ ጉባዔ በተሇይ ከዚህ በታች የተመሇከቱትን ጉዲዮች መያዝ አሇበት፡- መ) ቦርዴ ካሇ በጉባዔው የተገኙ የቦርዴ አባሊትን ሠ) በስብሰባው ሊይ የተገኙ ባሇአክሲዮኖች ብዛትና ሰ) የውይይቱን አጭር ማጠቃሇያ፤ ሸ) የተሰጡት ዴምፆች ውጤት፤ እና ቀ) ጉባዔው ያሳሇፊቸውን ውሳኔዎች። / ምሌዓተ ጉባዔው ባሇመሟሊቱ ምክንያት ጉባዔው ሇመሰብሰብ ሳይችሌ የቀረ እንዯሆነ የጉባዔው ሰብሳቢ ይኸው በቃሇ ጉባዔ እንዱያዝ ያዯርጋሌ፡፡ አንቀጽ . ያሇጉባዔ የሚሰጡ ውሳኔዎች የማህበሩ አባሊት ቁጥር ከአስር የሚያንስ ከሆነ የጉባዔ ጥሪ ሳይዯረግ ሇእያንዲንደ ባሇአክሲዮን የውሳኔ ሀሳቦችን መሊክና በጽሁፌ ወይም በኤላክትሮኒክ ዘዳ ዴምፅ አንቀጽ . የባሇአክሲዮኖች መብት  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ተቃራኒ ዴንጋጌ ከላሇ በስተቀር ማንኛውም ባሇአክሲዮን በራሱ ወይም በወኪሌ አማካኝነት በጉባዔው ሇመሳተፌ እና ዴምፅ  / እያንዲንደ ባሇአክሲዮን በማህበሩ ውስጥ ባለት አክሲዮኖች ሌክ የዴምፅ ብዛት ይኖረዋሌ፡፡ አንቀጽ . የመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ ምሌዓተ ጉባዔና  / ጉባዔ ሇማካሄዴ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ከግማሽ በሊይ የያዙ ባሇአክሲዮኖች ወይም የያዘ ባሇአክሲዮን በስብሰባው ሊይ መገኘት አሇባቸው ወይም አሇበት።  / ምሌዓተ ጉባዔ የሚሰሊው በባሇአክሲዮኖች ቁጥር ሳይሆን በተወከሇው የካፒታሌ መጠን ነው፤ ጉባዔው አስፇሊጊው የካፒታሌ መጠን እስከተወከሇ ዴረስ ባሇአክሲዮኖች ሇመሰብሰብ ፇቃዯኛ ባሇመሆናቸው ብቻ የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ ያሇበትን ኃሊፉነት  / በመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባዔ የሚተሊሇፈ ውሳኔዎች  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተውን ምሌዕተ ጉባዔ በመጀመሪያው ጉባዔ ማግኘት ያሌተቻሇ እንዯሆነ ባሇአክሲዮኖች በተመዘገበ ዯብዲቤ ወይም በላሊ አመቺ የኤላክትሮኒክ ዘዳ በዴጋሚ ይጠራለ፤ በዴጋሚ በተጠራ ጉባዔ ሊይ የተወከሇው ዋና ገንዘብ ግምት ውስጥ ሳይገባ በጉባዔው በተወከለት አክሲዮኖች አብሊጫ ዴምፅ ውሳኔ አንቀጽ . የአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባዔ ምሌዓተ አክሲዮኖች ሊይ የተጻፇውን ዋጋ ከፌ በማዴረግ የማህበሩን ዋና ገንዘብ ሇማሳዯግ የሚተሊሇፌ ውሳኔ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ቢኖርም ፤ የማህበሩ ዋና ገንዘብ የሚጨምረው ሇማህበርተኞች ሉከፊፇሌ ከሚችሌ ትርፌ ወይም የመጠባበቂያ ገንዘብ ሊይ ተነስቶ ከሆነ የመመስረቻ ጽሁፌ ስሇማሻሻሌ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተዯነገገው ዴጋፌ በቂ ነው።  / በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ሊይ ከፌ ያሇ ምሌዓተ ጉባዔ እና የዴምፅ ብሌጫ እንዱኖር ስምምነት ከላሇ በስተቀር፤ በመመስረቻ ጽሁፈ ሊይ የሚዯረግ ማሻሻያ ከማህበሩ ዋና ገንዘብ ሦስት አራተኛውን ዴርሻ በሚወክለ ባሇአክሲዮኖች ዴጋፌ ማግኘት  / በመመስረቻ ጽሁፈ ሊይ የተዯረጉ ማሻሻያዎች በንግዴ መዝገብ ውስጥ መግባት አሇባቸው፡፡ አንቀጽ . ተፇጻሚነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች የዚህ ምዕራፌ ሌዩ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ በዚህ  / ጠቅሊሊ ጉባዔዎችን የሚመሇከቱ ከአንቀጽ ፫፻፺፪ እስከ የሚመሇከቱ ከአንቀፅ ፬፻፵፪ እስከ ፬፻፵፮፣ ከ ፬፻፵፰ እስከ ፬፻፶፩፣ ከ ፬፻፶፫ እስከ ፬፻፷፩ ወይም ከአንቀፅ ያለት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው ሇዚህ ምዕራፌም አንቀጽ . በሕግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ የማህበሩ የመጠባበቂያ ገንዘብ የዋናውን ገንዘብ አስር በመቶ እስከሚሞሊ ዴረስ ማህበሩ ከሚያገኘው ትርፌ ቢያንስ አምስት በመቶ በየዓመቱ በመጠባበቂያ ሑሳብ መቀመጥ አንቀጽ . ሏሰተኛ የትርፌ ዴርሻ  / ሏሰተኛ የሆነ የትርፌ ክፌያ የተቀበለ ባሇአክሲዮኖች  / ሏሰተኛ የሆነ የትርፌ ክፌያ እንዱመሇስ የሚቀርብ ጥያቄ ክፌያው ከተፇጸመበት ቀን አንስቶ በአምስት ዓመት ውስጥ ካሌቀረበ በይርጋ ይታገዲሌ፡፡ አንቀጽ ፭፴. ተፇጻሚነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች የዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፤ በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፬፻፳፭ እስከ ፬፻፵፩ የተዘረዘሩት የዚህ ሕግ የማህበሩ መፌረስና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ . የመፌረሻ ምክንያቶች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፩፻፹፩ የተመሇከቱት ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፤ ማህበሩ አስፇሊጊ የሆነ የአስተዲዯር አካሌ የላሇው እንዯሆነ በባሇአክሲዮን ወይም በገንዘብ ጠያቂ በሚቀርብ ጥያቄ አግባብ ባሇው አንቀጽ  የማህበሩ ዋና ገንዘብ ሦስት አራተኛ  / የማህበሩ ዋና ገንዘብ በሦስት አራተኛ ከጎዯሇ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ካሇ ቦርደ ወይም ከላሇ ሥራ በባሇአክሲዮኖች እንዱወሰን ማዴረግ አሇበት።  / ማህበርተኞች ማህበሩ እንዲይፇርስ ከወሰኑ ተጨማሪ መዋጮ በማዴረግ የጎዯሇውን የማህበሩን ዋና ገንዘብ  / ማህበሩ የዋና ገንዘቡን በሦስት አራተኛ መጉዯለ ከታወቀበት ጊዜ አንስቶ በዘጠና ተከታታይ ቀናት ውስጥ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () የተዯነገገው ካሌተፇጸመ ጥቅም ያሇው ሰው ማህበሩ እንዱፇርስ ሇፌርዴ ቤት ማመሌከት ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . ተፇጻሚነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች የዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው፤ በዚህ ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር መፌረስን እና ሑሳብ መጣራትን ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር  / ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ማሇት አንዴ ሰው በግለ በሚሰጠው መግሇጫ መሠረት የተቋቋመ የንግዴ ማህበር ነው።  / ማህበሩ ከአባለ የተሇየና የተነጠሇ የራሱ የሕግ  / አባለ የራሱን መዋጮ ሙለ በሙለ እስከ ከፇሇ አንቀጽ  ∙ የማህበሩ ዋና ገንዘብ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ዝቅተኛ ዋና ገንዘቡ ከብር አስራ አምስት ሺህ ማነስ የሇበትም፡፡ አንቀጽ . በግሌ የሚዯረግ መግሇጫ፤ይዘቱና አኳኋኑ  / ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበርን ሇማቋቋም አባለ የሚሰጠው መግሇጫ ሰነድችን ሇማረጋገጥ ሥሌጣን በተሰጠው አካሌ ፉት መዯረግ አሇበት፤ መግሇጫውም በንግዴ መዝገብ ውስጥ  / መግሇጫው የሚከተለትን ነገሮች ማሳየት አሇበት ፦ ሀ) ማህበሩ አንዴ አባሌ ብቻ ያሇው መሆኑን፤ ሇ) የአባለን ስም፤ዜግነትና አዴራሻ፤ ሏ) አባለ የሞተ፣ የጠፊ ወይም በፌርዴ የተከሇከሇ እንዯሆነ ስሇ ወራሾቹ ወይም ስሇአባለ ሆኖ ሕጋዊ ተግባራትን እንዱፇጽም የታጨው መ) ዕጩ ንብረት ጠባቂው ፌቃዯኛ ሆኖ ኃሊፉነቱን ሠ) የማህበሩን ስም፤ዋና መሥሪያ ቤት፤ ካለትም ሰ) የማህበሩ ዋና ገንዘብ መጠንና፤ይኼው በሙለ የተከፇሇ መሆኑን የሚያሳይ መግሇጫ፤ ሸ) በዓይነት የተከፇሇ መዋጮ ካሇ ግምቱን፤ ቀ) የሥራ አስኪያጁን ስምና ሥሌጣን፤ ኘ) ላልች በሕግ ወይም በአባለ እንዱካተቱ አንቀጽ . ስሇዕጩ ንብረት ጠባቂ  / ዕጩ ንብረት ጠባቂው ዕጩነቱን የተቀበሇ መሆኑን ሰነድችን ሇማረጋገጥ ሥሌጣን በተሰጠው አካሌ ፉት ካሊረጋገጠ በስተቀር፤ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ሉመሠረት አይችሌም።  / አንዴ ሰው በአንዴ ጊዜ ሇተሇያዩ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የግሌ ማህበራት የንብረት አንቀጽ . ከግሇሰብ ነጋዳነት ወዯ ባሇአንዴ አባሌ ግሇሰብ ነጋዳ የንግዴ ሥራውን ወዯ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበርነት መሇወጥ ይችሊሌ፤ ሆኖም ግን ግሇሰብ ነጋዳው ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ከመመሥረቱ በፉት ሇገባበት ዕዲ ሁለ ከማህበሩ ጋር በአንዴነት እና በተናጠሌ ኃሊፉ ነው፡፡ አንቀጽ . የተከሇከሇ ምስረታ  / አንዴ ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ላሊ ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ  / ማንኛውም በጉዲዩ ያገባኛሌ የሚሌ ወገን በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () ሥር የተዯነገገውን በመተሊሇፌ የተመሠረተ ማህበር እንዱፇርስ ማህበሩ በተቋቋመበት ሥፌራ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት  / በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () ሥር የተዯነገገው ቢኖርም፤ በንዐስ አንቀጽ () ሊይ የተመሇከተውን ሇሚዯርሰው ጉዲት አባለና ማህበሩ በአንዴነትና አንቀጽ . በዓይነት ስሇሚዯረግ መዋጮ  / አባለ በዓይነት ያዯረገው መዋጮ ካሇ የመዋጮው ምንነትና ዋጋው (ወይም ግምቱ) አባለ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፴፮ ንዐስ አንቀጽ () (ሸ) መሠረት በሚሰጠው መግሇጫ ውስጥ በግሌጽ መጠቀስ  / በዓይነት የተዯረገ መዋጮ ካሇ አባለ ግምቱ ትክክሌ መሆኑን የሚያጣራ የምሥረታ ወቅት ኦዱተር  / ኦዱተሩ በዓይነት የተዯረገን መዋጮ ሇመተመን በሚያቀርበው ሪፖርት ውስጥም የተከተሇውን ዘዳ  / አባለ ያቀረበው የዓይነት መዋጮ ዋጋ ኦዱተሩ ከተመነው ዋጋ በሊይ የሆነ እንዯሆነ ኦዱተሩ  / የዓይነት መዋጮ ግምት የተጋነነ ከመሆኑ የተነሳ ሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚዯርሰው ጉዲት አባለና ኦዱተሩ በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ናቸው።  / በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሚቀርብ ክስ የዓይነት መዋጮው በተገቢው ሁኔታ ከተዯረገበት ጊዜ ጀምሮ በአምስት ዓመት ውስጥ አንቀጽ . ስሇዋና ሥራ አስኪያጅ  / ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ዋና ሥራ አስኪያጅ ሉኖረው ይገባሌ፤ አባለ ራሱ ወይም ላሊ ሰው የማህበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ ሉሆን  / ዋና ሥራ አስኪያጁ በዚህ ሕግ መሠረት አንዴ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ሥራ አስኪያጅ ያሇው ሥሌጣን እና ተጠያቂነት ይኖረዋሌ፡፡ አንቀጽ . የማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ  / የማህበሩ አባሌ በዚህ ሕግ መሠረት የአንዴ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር አባሊት ጠቅሊሊ ጉባዔ ያሇውን ውሳኔዎች ቃሇጉባዔ ስብሰባው በተዯረገ ከሦስት ተዘጋጅተው የማህበሩ ማህዯር ውስጥ መቀመጥ  / በማህበሩ ምሥረታ ጊዜ በተሰጠ መግሇጫ ውስጥ የተካተቱትን ነገሮች የሚሇውጥ ማንኛውም ውሳኔ ውሳኔው ከተሰጠበት ቀን ጀምሮ በአንዴ ወር ጊዜ ውስጥ በንግዴ መዝገብ ውስጥ መግባት አሇበት።  / የአባለ ውሳኔዎች የዚህን አንቀጽ ዴንጋጌዎች ያሊሟለ ቢሆኑ እንኳን በሕግ ፉት የጸኑ ናቸው፤ ሆኖም ጉዴሇቱ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ ሇሚያዯርሰው ጉዲት አባለና ማህበሩ በአንዴነት እና በተናጠሌ አንቀጽ . የአባለ ተጠያቂነት ስሇ አባሌ ኃሊፉነት ውስንነት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፴፬ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም፤ ማንኛውም ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር አባሌ ወይም ማህበሩ ሊይ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ቁጥጥር ያሇው ላሊ ሰው ከዚህ በታች ከተመሇከቱት አንደን ፇፅሞ ከተገኘ ከማህበሩ ጋር በአንዴነት እና በተናጠሌ  / ማህበሩን፣ ወይም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎች ጉዲት ሊይ የሚጥሌ ሕገ-ወጥ ዴርጊት ሆን ብል  / የባሇ አንዴ አባሌ ማህበር ንብረትን ከራሱ ንብረት  / የባሇ አንዴ አባሌ ማህበርን እና የራሱን ማንነት  / ስሇማህበሩ የፊይናንስ አቋም የማህበሩን ገንዘብ ጠያቂዎች ሉያሳስት የሚችሌ መረጃ ሆን ብል  / ያሇ ተመጣጣኝ ክፌያ የማህበሩን ሀብት ሇራሱ ወይም ሇሦስተኛ ወገኞች የግሌ ጥቅም ካዋሇ፤  / በሕግ ሉከፇሌ ከሚችሇው በሊይ የትርፌ ክፌያ  / ላልች ተመሳሳይ ተግባራትን ከፇጸመ፡፡ አንቀጽ . ሑሳቡን ማጣራት ሳያስፇሌግ ማህበሩ  / ያሇበትን ዕዲ በሙለ የከፇሇ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር የፇረሰ እንዯሆነ  / በማናቸውም ምክንያት ማህበሩ ከፇረሰ በኋሊ ገንዘብ ጠያቂዎች የቀረቡ እንዯሆነ አባለ በግለ ተጠያቂ መፌረስ ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ በአምስት ዓመት ውስጥ ካሌቀረበ በይርጋ ይታገዲሌ፤ የማህበሩ ሀብት ሇአባለ ከተሊሇፇ ከአስር ዓመት በኋሊ ምንም ዓይነት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ()፣ () እና () የተዯነገገው ቢኖርም፤ ማህበሩ ሲፇርስ አባለ በራሱ ምርጫ መዯበኛውን የሑሳብ ማጣራት ሂዯት አንቀጽ . ስሇላልች ሕጎች ተፇጻሚነት በዚህ ሕግ ስሇ ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር በተሇይ የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበርን የሚመሇከቱት የዚህ ሕግ ዴንጋጌዎች እንዯአግባብነቱ በዚህ ማህበር ሊይም ተፇጻሚ አንቀጽ . ጠቅሊሊ ዴንጋጌ  / አንዴ የንግዴ ማህበር ወዯ ላሊ ዓይነት የንግዴ ማህበር መሇወጥ የመመስረቻ ጽሁፈን ከማሻሻሌ በስተቀር ሕጋዊ ሰውነት ያሇው አዱስ ማህበር  / የአንዴ ማህበር መሇወጥ እንዯነገሩ ሁኔታ በአባሊቱ ሙለ ዴምፅ፣ በማህበሩ መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በዚህ ሕግ በተመሇከተው አብሊጫ ዴምፅ ይወሰናሌ።  / ማንኛውም የማህበሩ አባሌ ያሇፇቃደ ግዳታው ከፌ እንዱሌ ወይም የአባሌነት መብቱን በከፉሌ ወይም በሙለ እንዱያጣ ማዴረግ አይቻሌም።  / የማህበሩ የመሇወጥ ውሳኔም ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ እና ማህበሩ ዴረ-ገጽ ካሇው በዴረ-ገጽ  / የሦስተኛ ወገኖች መብት እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ ማህበሩ የሚቋቋምበትን ሁኔታ የሚመሇከቱ የዚህ ሕግ አንቀጽ . በማህበሩ መሇወጥ ያሌተስማሙ በዚህ ሕግ አንቀፅ  ንዐስ አንቀፅ () የተዯነገገው ቢኖርም በማህበሩ መሇወጥ ያሌተስማሙ የአክሲዮን ማህበር ወይም ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር አባሊት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፫ ዴንጋጌ መሠረት ዴርሻቸውን ሇማህበሩ ሸጠው ከማህበሩ ይወጣለ፡፡ አንቀጽ ፭፻፵፰. የገንዘብ ጠያቂዎች መብት  / የነባሩ ማህበር መብትና ግዳታ በአዱስ መሌክ የተዯራጀው ማህበር የመመስረቻ ጽሁፌ በንግዴ መዝገብ ከገባበት ቀን ጀምሮ ሇዚሁ ማህበር  / በአዱስ መሌክ የተዯራጀው ማህበር መመስረቻ ጽሁፌ በንግዴ መዝገብ እንዯገባ ወዱያውኑ የነባሩ እንዱያቀርቡና ተቃራኒ ሀሳብ ካሊቀረቡ አዱሱ ማህበር ዕዲ ከፊያቸው መሆኑ ይገሇጽሊቸዋሌ።  / ገንዘብ ጠያቂዎችን ሇመጥራት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፬፻፹፬ የተመሇከተው ዴንጋጌ ተፇጻሚ ይሆናሌ። የማህበሩን መሇወጥ ሇተቃወሙ ገንዘብ ጠያቂዎች ማህበሩ ገንዘባቸውን የመክፇሌ ወይም መክፇሌ የማይችሌ ከሆነ በቂ ዋስትና የመስጠት ግዳታ አሇበት፤ ዕዲው እስከሚከፇሌ ዴረስ ከማህበሩ ሀብት ሊይ ሇአባሊት የትርፌ ክፌፌሌ አይዯረግም።  / ሥራ አስኪያጁ ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ የማህበሩ ፀሏፉ የማህበሩን መሇወጥ ሰፉ ስርጭት ባሇው  / ሥራ አስኪያጁ እና የማህበሩ ፀሏፉ በዚህ አንቀጽ ከንዐስ አንቀጽ () እስከ () የተዯነገጉትን አንቀጽ . የሸሪኮች ኃሊፉነት  / የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች የማህበሩን መሇወጥ የተቀበለ መሆናቸው ካሌተረጋገጠ በስተቀር፤ ኃሊፉነታቸዉ ያሌተወሰነ ሸሪኮች የመሇወጡ ውሳኔ በንግዴ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት ማህበሩ ሇገባው ግዳታ ከነበረባቸዉ ኃሊፉነት ነፃ አይሆኑም።  / የአክሲዮን ማህበር፣ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ወይም ባሇ አንዴ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር ወዯ ሽርክና ማህበር የተሇወጠ እንዯሆነ ሸሪኮቹ ከሇውጡ በፉት ማህበሩ ሇገባበት ዕዲ በግሌ ተጠያቂ  / የማህበሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ስሇማህበሩ መሇወጥ ማህበሩ ያሳሇፇው ውሳኔ በተመዘገበ ዯብዲቤ ወይም ተሌኮሊቸው ከተሊከበት ቀን አንስቶ ባለት ሠሊሳ ቀናት ውስጥ ሇውጡን እንዯሚቃወሙ በግሌጽ በጽሁፌ ካሊሳወቁ የማህበሩን መሇወጥ እንዯተቀበለ የንግዴ ማህበራት መዛመዴ፣ መዋሃዴና መከፊፇሌ  / “ቡዴን” ማሇት የእናት ኩባንያ እና ተቃራኒ ዴንጋጌ እስከላሇ ዴረስ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገር የተመዘገቡ የሁለም ተቀጥሊዎቹ ማህበራት ስብስብ  / “ተቀጥሊ” ማሇት በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ በላሊ ኩባንያ አማካኝነት በእናት ኩባንያ ቁጥጥር ሥር  / “እናት” ማሇት በቀጥታም ሆነ በላሊ ኩባንያ አማካኝነት በተዘዋዋሪ ላሊ ኩባንያን በቁጥጥር ሥር  / ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ዓሊማ “ቁጥጥር” በአንቀጽ ፭፻፶፪ ሥር የተሰጠው ትርጉም ፭/ ሇዚህ ርዕስ ዴንጋጌዎች ዓሊማ « ኩባንያ » ማሇት ማህበር፤ ባሇአንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማህበር እና እንዯ ሁኔታው ውጭ አገር የተመዘገቡ ከነዚህ ጋር ተመሳሳይ ባህሪ ያሊቸውን የንግዴ አንቀጽ . ሙለ በሙለ በባሇቤትነት የተያዘ ኩባንያ “ሙለ በሙለ በባሇቤትነት የተያዘ ኩባንያ” ማሇት ከእናት ኩባንያው እና ከእናት ኩባንያው ላሊ ተቀጥሊ ኩባንያ ወይም በእናት ኩባንያው ስም ከሚሰሩ ሰዎች ወይም በእናት ኩባንያው ተቀጥሊዎች ስም ከሚሰሩ ሰዎች በስተቀር ላሊ የውጭ ባሇአክስዮኖች የላለበት አንቀጽ . ቁጥጥር ፡ ትርጓሜ ፩/ ሇዚህ ምዕራፌ ዓሊማ “ቁጥጥር” አሇ የሚባሇው እናት ኩባንያው ብቻውን ወይም ከላልች ባሇኣክሲዮኖች ጋር በመሆን የተቀጥሊ ኩባንያውን የፊይናንስ እና የአሰራር ፖሉሲዎችን የመንዯፌ እና የመምራት ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) አጠቃሊይ አነጋገር እንዯተጠበቀ ሆኖ፤አንዴ እናት ኩባንያ የአንዴን ተቀጥሊ ኩባንያ ከግማሽ በሊይ ካፒታሌ የሚወክለ ዴምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፈ አክሲዮኖችን በተቀጥሊው ሊይ ቁጥጥር እንዲሇው ይወሰዲሌ፤ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የያዘው ይህ መጠን ያሇው ዴርሻ በሌዩ ሁኔታ ቁጥጥር እንዯማይሰጠው በግሌጽ ማሳየት ከተቻሇ የ« ቁጥጥር » መኖር ሕጋዊ ፫/ አንዴ ኩባንያ በላሊ ኩባንያ ውስጥ ያሇው ዴምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፌ የአክሲዮን ዴርሻ የሁሇተኛውን ኩባንያ ዋና ገንዘብ ግማሽ ወይም ከዚያም ያነሰ የሚወክሌ ቢሆን እንኳን ከዚህ በታች ከተዘረዘሩት ሁኔታዎች አንደ ወይም ከዚያ በሊይ ተሟሌቶ ሲገኝ በሁሇተኛው ሊይ ቁጥጥር እንዲሇው ስምምነት ከግማሽ በሊይ የሆነውን ዴምፅ ሇ) በመመስረቻ ጽሁፌ ወይም በላሊ ስምምነት ፖሉሲዎችን የመቆጣጠር መብት ከተጎናጸፇ፤ ሏ) የኩባንያውን ንግዴ የመምራት ሥሌጣን ካሇው የኩባንያው ከፌተኛ የአስተዲዯር አካሌ አባሊት መ) የጠቅሊሊ ጉባዔ ወይም ተመሳሳይ ሥሌጣን ያሇው የኩባንያው ውሳኔ ሰጪ አካሌ ውስጥ አብሊጫ ዴምፅን መስጠት ወይም ማግኘት ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ  (ሏ) እና (መ) መሠረት ቁጥጥር አሇ የሚባሇው የኩባንያውን ግማሽ ወይም ከግማሽ የሚያንሱ አክሲዮኖች የያዘው ኩባንያ አንዴን ኩባንያ የመምራት ሥሌጣን ካሇው የኩባንያው ከፌተኛ የአስተዲዯር አካሌ ወይም ውሳኔ ሰጪ አካሌ አባሊት ውስጥ አብዛኛዎቹን ሇሁሇት እንዯሆነ ነው፤ በፊይናንስ ዓመቱ ውስጥ ይሄው ኩባንያ በሁሇተኛው ኩባንያ ውስጥ ያሇው ዴምፅ የመስጠት መብት ከጠቅሊሊው አርባ በመቶ በሊይ ሲሆን እና በዚሁ በሁሇተኛው ኩባንያ ውስጥ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ከእርሱ የበሇጠ የዴምፅ ዴርሻ ያሇው ላሊ ባሇአክስዮን ከላሇ የሁሇተኛውን ኩባንያ ከፌተኛ ሥራ አስፇጻሚ ወይም ውሳኔ ሰጪ አንቀጽ . ተሳትፍን ስሇመተመን  / ቁጥጥር መኖር አሇመኖሩን ሇመወሰን የዴምፅ ተሳትፍ መጠን በሚሰሊበት ጊዜ ወዱያውኑ ጥቅም ሊይ ሉውሌ የሚችሌ ዴምፅ የመስጠት መብት የመግዛት ወይም በሇውጥ የማግኘት መብት ታሳቢ  / በተቀጥሊ ኩባንያ ውስጥ እናት ኩንባያው ያሇው የተሳትፍ መጠን ሲሰሊ በተቀጥሊ ዴርጅቱ በራሱ ወይም በተቀጥሊው ተቀጥሊ ኩባንያዎች የተያዙ ዴምፅ የመስጠት መብት የሚያጎናጽፈ አክሲዮኖች ካለ እነኝህ ዴምፅ የሚያሰጡ የአክስዮን መብቶች ስላት ውስጥ መግባት የሇባቸውም፡፡ አንቀጽ . ቁጥጥርን የማስታወቅ ኃሊፉነት  / የእናት ኩባንያው የሥራ አመራር የቁጥጥር ሁኔታ ሇተቀጥሊ ኩባንያው የሥራ አመራር በጽሁፌ  / ተቀጥሊ ኩባንያው ማስታወቂያው እንዯዯረሰው ወዱያውኑ በእናት ኩባንያው ውስጥም ሆነ በላልች ኩባንያዎች ውስጥ ያለትን የአክሲዮኖች ቁጥር እና ዴምፅ የሚያሰጡ መብቶችን ሇእናት ኩባንያው በጽሁፌ ማሳወቅ ይኖርበታሌ፤ ተቀጥሊው ኩባንያ በውጪ አገር የተመዘገበ ሲሆን እና ተቀጥሊውን የሚገዛው የውጭ አገር ሕግ ይህ ዓይነቱን ግዳታ መወጣት የሚከሇክሌ ከሆነ የዚህ ንዐስ አንቀጽ ዴንጋጌ ተፇጻሚነት አይኖረውም፡፡ አንቀጽ . አንዴ ኩባንያ ከላሊ ኩባንያ ስሇሚኖረው  / ተቀጥሊ ኩባንያ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገዴ በእናት ኩባንያው ውስጥ ምንም አክሲዮን መያዝ  / የእናት እና ተቀጥሊ ግንኙነት ባይኖርም የአንዴ ኩባንያ ዋና ገንዘብ አምስት በመቶ ወይም ከዚያ በሊይ የሆነው ዴርሻ በላሊ ኩባንያ የተያዘ ከሆነ የመጀመሪያው ኩባንያ በሁሇተኛው ኩባንያ ውስጥ  / ሁሇት ኩባንያዎች አክሲዮኖቻቸውን የተገዛዙ ሆኖ አንደ ኩባንያ ከላሊው ኩባንያ ዋና ገንዘብ ውስጥ አምስት በመቶ ወይም ከዚያ በሊይ የገዛ ከሆነ ይዞታቸዉን ሇንግዴ እና ኢንደሰትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ሊሇው ላሊ ባሇሥሌጣን መሥሪያ ቤት ማስታወቅ አሇባቸው፤ ሚኒስቴሩ ወይም ይሄው አካሌ ኩባንያዎቹ በስምምነት ያሊቸውን አክሲዮኖች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር በተመሇከተው መሠረት ማስተካከያ እንዱያዯርጉ ማስተካከያ ሇማዴረግ ካሌቻለ ሚኒስቴሩ ወይም ይሄው አካሌ ከመካከሊቸው አነስተኛ ይዞታ ያሇው ኩባንያ ይዞታውን እንዱያስተሊሌፌ ያዘዋሌ።  / አንደ ኩባንያ በላሊው ኩባንያ ውስጥ ያሇው ይዞታ እኩሌ የሆነ እንዯሆነና አንዯኛው ኩባንያ በላሊኛው ኩባንያ ውስጥ ያሇውን አክሲዮን ሇማስተሊሇፌ ኩባንያ ውስጥ ያሇው የአክሲዮን ዴርሻ ከአምስት በመቶ ያነሰ እስኪሆን መቀነስ አሇበት።  / ሚኒስቴሩ ወይም አግባብ ሊሇው ባሇሥሌጣን ይህ ስሇመሆኑ የጽሁፌ መግሇጫ ማቅረብ አሇባቸው፤ የዚህ ንዐስ አንቀጽ ዴንጋጌ እስኪፇጸም ዴረስ መተሊሇፌ ያሇባቸው አክሲዮኖች የሚሰጡት ትርፌ የመካፇሌም ሆነ ዴምፅ የመስጠት መብት ታግድ አንቀጽ . የእናት ኩባንያው ሇተቀጥሊ ኩባንያው አመራር ወይም ትዕዛዝ የመስጠት መብት  / እናት ኩባንያ እንዯባሇአክሲዮን በጠቅሊሊ ጉባዔ በሚሳተፌበት ጊዜ፣ በዲይሬክተሮች ቦርዴ እንዱሁም በከፌተኛ የሥራ አመራሩ አማካኝነት ሇተቀጥሊው ኩባንያ አመራር ወይም ትዕዛዝ መስጠት ይችሊሌ።  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፷፫ እና በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሥር የተመሇከቱት ሌዩ ሁኔታዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ፤ የተቀጥሊ ኩባንያው አመራር  / በእናት ኩባንያው ምርጫ ሳይሆን በኩባንያው መመስረቻ ጽሁፌ ወይም በባሇአክሲዮኖች ስምምነት ወይም በማናቸውም ሕግ መሠረት የተሾሙ ዲይሬክተሮች እና የሥራ አመራር አባሊት እናት  / ሙለ ሇሙለ በእናት ኩባንያ ባሇቤትነት ያሌተያዘ ተቀጥሊ ኩባንያ ከእናት ኩባንያው በሚሰጥ ትዕዛዝ መሠረት የሚመራ መሆን ወይም አሇመሆኑን መዝገብ ውስጥ በግሌጽ ማሳወቅ አሇበት።  / ተቃራኒው እስካሌተገሇጸ ዴረስ፣ ሙለ ሇሙለ በባሇቤትነት የተያዘ ተቀጥሊ ኩባንያ አመራር ከእናት ኩባንያው መመሪያ ወይም ትዕዛዝ እንዯሚቀበሌ ግምት ይወሰዲሌ፤ ይህም ሲሆን ኩባንያው በንግዴ መዝገብ ውስጥ ማስገባት ያሇበት ሙለ ሇሙለ በባሇቤትነት ስሇመያዙ ብቻ ይሆናሌ። አንቀጽ . በተቀጥሊ ኩባንያ ዯረጃ ስሇሚኖር መረጃ የእናት ኩባንያ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም ተመሳሳይ ዯረጃ ሊይ ያሇ የሥራ አመራር ክፌሌ ከተቀጥሊ ኩባንያው ማናቸውንም መረጃዎች የማግኘት መብት አሇው፤ ሆኖም መረጃው መሰጠቱ ተቀጥሊውን ኩባንያ በሚገዛ የላሊ አገር ሕግ የተከሇከሇ ከሆነ ወይም የሦስተኛ ወገኖችን መብት የሚጎዲ ከሆነ ሇእናት ኩባንያው መረጃው መተሊሇፌ አንቀጽ ∙ አክሲዮን ገዝቶ የማስወጣት መብት  / የተቀጥሊውን ኩባንያ ዋና ገንዘብ እና ዴምፅ ዘጠና በመቶ የተቆጣጠረ እናት ኩባንያ በተቀጥሊው ውስጥ ሸጠውሇት እንዱወጡ የማስገዯዴ መብት አሇው።  / በዚህ ዓይነቱ ግዥ ሊይ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፺፬ ንዐስ አንቀጽ () እስከ () ሥር የተመሇከቱት አንቀጽ . የእናት ኩባንያ ባሇአክሲዮኖች መብት  / የእናት ኩባንያ ባሇአክሲዮኖች በቡዴኑ ስሇታቀፈት ኩባንያዎች እንዱሁም የቡዴኑ አባሌ ስሇነበሩት ምርመራ እንዱዯረግ የመጠየቅ መብት አሊቸው።  / የእናት ኩባንያው ባሇአክሲዮኖች ተቀጥሊ ኩባንያን በተመሇከተ በተሇይ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፫፻፶፭፣፫፻፶፰ እና ፫፻፹፩ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና (ሇ) ሥር አንቀጽ ፷. በቡዴን ውስጥ ስሇሚኖር የንግዴ ዕዴልች  / በኢትዮጵያ ወይም በውጭ አገር የተመዘገበ እናት ኩባንያ በራሱ ወይም በላሊ ተቀጥሊው አማካኝነት የተቀጥሊ ኩባንያውን የንግዴ ዕዴሌ ወይም አጋጣሚ መቀማት የሇበትም፤ ሆኖም በእናት ኩባንያው ካሌተሾሙት የተቀጥሊው ዲይሬክተሮች ከላለም ባሇአክሲዮኖች ይሁንታን ካገኘ እናት ኩባንያው ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀፅ () መሠረት በእናት ኩባንያ ሊይ የተጣሇው ክሌከሊ ሙለ በሙለ አንቀጽ ፷. ሌዩ ምርመራ አንዱዯረግ የመጠየቅ ከኩባንያው ዋና ገንዘብ አስር በመቶ የሚወክሌ ዴምፅ የመስጠት መብት ያሊቸው የተቀጥሊ ኩባንያ ባሇአክሲዮኖች የተቀጥሊውን ጥቅም የሚነካ ውሳኔን በተመሇከተ በእናት ኩባንያው ሊይ ሌዩ ምርምራ እንዱዯረግ የመጠየቅ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፶፱ ሥር የተመሇከተው ዓይነት መብት አንቀጽ ፷. አክሲዮን ሸጦ የመውጣት መብት  / እናት ኩባንያው በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገዴ ከዘጠና በመቶ በሊይ የሚሆነውን ዴምፅ የመስጠት አክሲዮኖቻቸውን እንዱገዛቸው መጠየቅ ይችሊለ።  / የተቀጥሊ ኩባንያው ባሇአክሲዮኖች እናት ኩባንያው ወይም በእርሱ የተወከሇ ላሊ ሰው አክሲዮናቸውን እንዱገዛቸው በፌርዴ ቤት መጠየቅ ይችሊለ።  / የዚህ ዓይነቱን ሽያጭ አፇጻጸም በተመሇከተ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፪፻፺፪ ንዐስ አንቀጽ () እስከ () ሥር የተመሇከቱት ዴንጋጌዎች እንዯ አግባብነታቸው አንቀጽ . ስሇቡዴን ጥቅሞች  / የተቀጥሊ ኩባንያ የሥራ አመራር ወይም ዲይሬክተር በእናት ኩባንያው በተሰጠ መመሪያ አማካኝነት ሆነም አሌሆነ ከተቀጥሊ ኩባንያው ጥቅም ተፃራሪ ሉባሌ የሚችሌ ውሳኔ በመወሰኑ የተጣሇበትን ሀ) ውሳኔው በአጠቃሊይ ቡዴኑን የሚጠቅም ከሆነ፤ የሥራ አመራሩ የጥቅም መጓዯሌ ወይም ጉዲት ምክንያታዊ በሆነ ጊዜ ውስጥ ይገኛሌ በሚባሌ ጥቅም ይካካሳሌ ብል ከገመተ እና ይኸውም ግምት የሥራ አመራሩ በጊዜው በነበረው መረጃ ሊይ መሠረት አዴርጎ ብቻ ሳይሆን ውሳኔውን ሇመወሰን አስፇሊጊ የሆኑ ሏ) የጥቅም መጓዯለ ወይም ጉዲቱ የኩባንያውን ዘሇቄታዊ ህሌውና አዯጋ ሊይ የማይጥሇው  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሇ) ሙለ ሇሙለ በባሇቤትነት የተያዘ ተቀጥሊ ኩባንያን በተመሇከተ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ያሌተሟሊ እንዯሆነ የተቀጥሊ ኩባንያው የሥራ አንቀጽ . አሳሳች የግብይት አሠራር  / የቡዴኑን ጥቅም ሇማስጠበቅ ተብልም ቢሆን በእናት ኩባንያው በተሰጡ ትዕዛዞች የተመራ ተቀጥሊ ኩባንያ በራሱ ሀብት ወይም አቅም ከተጋረጠበት የመፌረስ ከተከሰተበት ጊዜ ጀምሮ በተቻሇ ፌጥነት መፌትሄ መሆን የሚችሌ መሰረታዊ የመዋቅር ሇውጥ በተቀጥሊ ኩባንያው ሊይ ማካሄዴ ወይም የኩባንያው ንብረት እንዱጣራ ሂዯቱን መጀመር ይኖርበታሌ።  / እናት ኩባንያው የዚህን አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተሊሇፇ እንዯሆነ የተገሇጸው አዯጋ ከተከሰተበት ጊዜ በኋሊ ሇመነጩ እና ሊሌተከፇለ የተቀጥሊ ፫/ እናት ኩባንያው ተቀጥሊውን የመራው ተቀጥሊውን በሚጎዲ እና የቡዴኑን ጥቅም በሚጻረር አኳኋን ከሆነ ጉዲት ባዯረሰው ትዕዛዝ ምክንያት ተቀጥሊው ሇገባበት ያሌተከፇሇ የተቀጥሊው ዕዲ በሙለ ተጠያቂ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት የካሣ መብት ጥያቄ የሚቀርበው በተቀጥሊ ኩባንያው ሑሣብ አጣሪ ወይም በንብረት ጠባቂ ብቻ ነው፤ ከተቀጥሊው ኩባንያ ዕዲ ከአስር በመቶ ያሊነሰ ዕዲ የኩባንያውን ሑሣብ አጣሪ ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ ንብረት ጠባቂው ይህንን የመብት ጥያቄ ማቅረብ የማህበራት መዋሃዴ እና መከፊፇሌ አንቀጽ . የማህበራት መዋሃዴ  / የማህበራት መዋሃዴ ማሇት ሁሇት ወይም ከሁሇት በሊይ የሆኑ ማህበራት ውህዯት በመፌጠር አንዴም ላልቹን በመዋጥ፣ አሇዚያም ሁሇት ወይም ከሁሇት በሊይ የሆኑ ማህበራት አዱስ ማህበር በማቋቋም አዱስ በተቋቋመው ማህበር ውስጥ ገብተው በመጠቃሇሌ ሉሆን ይችሊሌ።  / አዱስ ማህበር በመመስረት የሚዯረግ መዋሃዴ ማሇት ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ ማህበራት ሙለ ንብረታቸውን እና ዕዲቸውን አዱስ ወዯ አቋቋሙት ማህበር በማስተሊሇፌ የንብረት ማጣራት ሳይዯረግ የሚከስሙበት ሂዯት ነው፤ ንብረት እና ባሇአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች በአዱሱ ማህበር ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ ይሰጣሌ፤  / በነባር ማህበር በመዋጥ የሚዯረግ መዋሃዴ ማሇት አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ የሆኑ ማህበራት ሙለ ንብረታቸውን እና ዕዲቸውን ወዯ ላሊ ነባር ማህበር የሚከስሙበት ሂዯት ነው፤ የተዋጠው ማህበር በዋጠው ማህበር ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ ይሰጣቸዋሌ፤ እንዯነገሩ ሁኔታ ተጨማሪ ጥሬ ገንዘብም ሉከፇሊቸውም ይችሊሌ።  / ሇመፌረስ በመጣራት ሊይ ያሇ ማህበር የንብረት ክፌፌሌ ከመዯረጉ በፉት ከላሊ ማህበር ጋር  / ውህዯት በማናቸውም የንግዴ ማህበር ዓይነቶች አንቀጽ . የማህበራት መከፇሌ  / የማህበር መከፇሌ ማሇት የአንዴ ማህበር ሙለ ንብረት እና ዕዲዎች ከአንዴ በሊይ ሇሆኑ ላልች ነባር ወይም አዱስ ሇሚቋቋሙ ማህበሮች ተከፊፌል የሚከፇሇው ማህበር የሑሳብ ማጣራት ሳይዯረግ የሚከስምበት ሁኔታ ነው፤ የተከፇሇው ማህበር ባሇአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች የማህበሩን ንብረት በተከፊፇለት ማህበራት ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ተጨማሪ ጥሬ ገንዘብም ሉከፇሊቸው ይችሊሌ።  / ወዯ ነባር ማህበራት በመጠቅሇሌ የሚዯረግ መከፇሌ ማሇት አንዴ ማህበር መሊ ንብረቱን እና ዕዲውን ማጣራት ሳይዯረግ የሚከስምበት ሁኔታ ነው፤ ሇተከፇሇው ማህበር ባሇአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች የማህበሩን ንብረት በተከፊፇለት ማህበራት ውስጥ ምትክ አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ ይሰጣቸዋሌ፤  / አዱስ ማህበራትን በማቋቋም የሚዯረግ መከፇሌ ማሇት አንዴ ማህበር መሊ ዕዲውን እና ንብረቱን ራሱ ሇአቋቋማቸው ማህበራት በማስተሊሇፌ የሑሳብ ማጣራት ሳይዯረግ የሚከስምበት ሁኔታ ነው፤  / የተወሰነ የሀብት ክፌሌ መክፇሌ ማሇት የአንዴ ማህበር የተወሰነ እና ተሇይቶ ሉቀጥሌ የሚችሌን የንግዴ ሥራ (ቢዝነስ ዩኒት) ወይም የሀብት ክፌሌ በመሇየት አዱስ ወዯሚቋቋም ማህበር ወይም ነባር ማህበር በመዋጮነት ማስተሊሇፌ ማሇት ነው፡፡  / መከፇሌ አግባብነት ወዲሇው ማናቸውም የንግዴ ማህበር ዓይነቶች ሉሆን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ  / የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ በሚዋሃደት ወይም በመከፇለ በሚሳተፈት ማህበራት ተዘጋጅቶ በእያንዲንደ ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርዴ ሰብሳቢ ወይም ማህበሩ ቦርዴ ከላሇው በዋና ሥራ አስኪያጅ  / የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ የሚከተለትን ሀ) የሚዋሃደትን ወይም የሚከፇለትን ማህበራት ዓይነት፣ የንግዴ ስምና የዋና መሥሪያ ቤት ሇ) ውህዯቱ ወይም መከፇለ አዱስ ማህበር የሚያስገኝ ከሆነ የማህበሩን ዓይነት፣ የንግዴ ስምና የዋና መሥሪያ ቤቱን አዴራሻ፤ ሏ) የውህዯቱ ወይም የመከፇለ ኢኮኖሚያዊ መ) የእያንዲንደን ማህበር የጸዯቀ ዓመታዊ ሠ) ወዯ ጠቅሊዩ ወይም አዱሱ ማህበር የተዛወረውን ሀብት ወይም ተሇይቶ ሉቀጥሌ የሚችሌ የንግዴ ሥራ እና ዕዲ መግሇጫ፣ የሀብት ግምትና የአገማመቱን ሁኔታ፤ የሚዯሇዯለበት ተመን እና ተጨማሪ የገንዘብ ክፌያ የሚዯረግ ከሆነ አወሳሰኑን፣ አክሲዮኖቹ አጠቃቀምን የሚመሇከቱ ሌዩ ሁኔታዎች ካለ ሰ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ባሇመስማማታቸው ያከናወናቸው ተግባራት በጠቅሊዩ ወይም አዱስ በሚቋቋመው ማህበር እንዯተከናወኑ መቆጠር ቀ) ያሌተወሰነ ኃሊፉነት ያሇባቸው ባሇዴርሻዎች በ) ከመዯበኛ አክሲዮኖች የተሇየ ጥቅምና ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ሇያዙ አባሊት ተ) ውህዯቱ ወይም መከፇለ የሚያስከትሇውን ጠያቂዎች ሊይ የሚኖረውን ተጽዕኖ፤ ሇሚገመግሙት ገሇሌተኛ ባሇሞያዎች ወይም የሚሰጠውን ሌዩ ጥቅም በተመሇከተ የተሟሊ ነ) በውህዯቱ ወይም መከፇለ ምክንያት አዱስ ማህበር የሚቋቋም ከሆነ ረቂቅ የመመስረቻ አንቀጽ . የውህዯት ወይም መከፇሌ ሪፖርት እያንዲዯንደ ማህበር የዲይሬክተሮች ቦርዴ፤ ማህበሩ ቦርዴ ከላሇው ዋናው ሥራ አስኪያጅ ሇማህበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅደን የሚያብራራ ዝርዝር ሪፖርት በጽሁፌ ማቅረብ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ሪፖርት የሚከተለትን መያዝ አሇበት፡- ሀ) የውህዯቱን ወይም የመከፇለን ኢኮኖሚያዊ ሇ) የውህዯቱን ወይም የመከፇለን ስምምነት፤ ሏ) ሇባሇአክሲዮኖች ወይም ሇሸሪኮች በሇውጥ መ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ባሇመስማማታቸው ማግኘት የሚያስፇሌግ ከሆነ አግባብ ካሇው አካሌ ረ) ውህዯቱ ወይም መከፇለ በውህዯቱ ወይም ማህበራት ሠራተኞች ሊይ ሉያስከትሌ የሚችሇውን ሰ) ላልች አግባብነት ያሊቸው መረጃዎችን፡፡ አንቀጽ . የውህዯት ወይም የመከፇሌ ግምገማ  / የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ፤ የውህዯት ወይም መከፇሌ ሪፖርት እና ላልች አስፇሊጊ የውህዯት ወይም መከፇሌ ሁኔታዎች በነጻ እና ገሇሌተኛ  / በውህዯቱ ወይም መከፇለ የሚሳተፈ ማህበራት እያንዲንዲቸው የየራሳቸው ነጻ እና ገሇሌተኛ ገምጋሚ ባሇሙያ ይሾማለ፤ ሆኖም በውህዯቱ ወይም በመከፇለ የሚሳተፈ ማህበራት በሙለ የተስማሙ እንዯሆነ በጋራ አንዴ ባሇሞያ ሉሾሙ ይችሊለ፤ ነጻ እና ገሇሌተኛ ባሇሞያው የሚሾመው በዚህ መጽሏፌ የአክሲዮን ማህበር ኦዱተር አሿሿምን በተመሇከተ በተዯነገገው  / በውህዯቱ ወይም በመከፇለ የሚሳተፈ ማህበራት ሇግምገማው አስፇሊጊ የሆኑ ሰነድችንና ላልች አስፇሊጊ መረጃዎችን ሁለ ሇገምጋሚ ባሇሞያዎች  / ነጻ እና ገሇሌተኛ ገምጋሚው ሇሾመው ማህበር በተመሇከተ የራሱን አስተያየት በጽሁፌ ሪፖርት ሀ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ተካፊይ ሇሆኑ አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ መጠን እና ዓይነት፤ ተመኑ ፌትሏዊ እና ምክንያታዊ ስሇመሆኑ ሇ) በሇውጥ የሚሰጡት አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ መጠን እና ዓይነት ተመን ሇመወሰን ሥራ ሊይ የዋሇው ዘዳ ወይም ቀመር ምን እንዯሆነ እና በተያዘው ጉዲይ ትክክሇኛ ዘዳ ስሇመሆኑ የራሱን አስተያየት እንዱሁም በተመን አሰራሩ ሂዯት ያጋጠመ የተሇየ የግምት ችግር ካሇ ችግሩን ሏ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ባሇመስማማታቸው ሸሪኮች የሚሰጠው ክፌያ ተገቢ ስሇመሆኑ፤ መ) የውህዯቱ ወይም የመከፇለ ዕቅዴ በጋዜጣ ማህበራት ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያገኙ ሆኖም የዕዲው መክፇያ ጊዜያቸው ያሌዯረሰ ገንዘብ ጠያቂዎች መብት ከውህዯቱ ወይም ከመከፇለ በኋሊ በቂ ጥበቃ ያሇው ስሇመሆኑ፤ ሠ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ተሳታፉ በሆኑት ማህበራት የፊይናንስ ቁመና ምክንያት በገንዘብ ጠያቂዎች መብት ሊይ የተሇየ አዯጋ የተጋረጠ እንዯሆነ ይህንኑ በመግሇጽ መዯረግ ስሊሇበት / የንግዴ ማህበራት መዝጋቢው አካሌ የሚዋሃደትን ማህበራት ወይም የሚከፇሇውን ማህበር ዓመታዊ የገንዘብ ዝውውር ወይም የሑሳብ ሚዛናቸውን መነሻ በማዴረግ ከተወሰነው መጠን በታች የገንዘብ ማህበራትን ከውህዯት ወይም ከመከፇሌ ግምገማ ነጻ እንዱሆኑ መወሰን ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . ሰነድችን የማግኘት መብት  / የውህዯቱን ወይም የመከፇለን ውሳኔ የሚያጸዴቀው ጉባዔ ከሚዯረግበት ቀን አንዴ ወር በፉት የውህዯት የመከፇሌ ሪፖርት፣ የገሇሌተኛ ገምጋሚው ሪፖርት እና ላልች ሇጉዲዩ አግባብነት ያሊቸው መረጃዎች በማህበሩ ዋና መሥሪያ ቤት እና በቅርንጫፍቹ  / በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ተሳታፉ የሆኑት ማህበራት አባሊት እና የማህበራቱ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱትን ሰነድች ማየት እና ቅጂ መውሰዴ ይችሊለ፡፡ አንቀጽ . የውህዯት ወይም መከፇሌ ውሳኔ  / ውህዯቱ ወይም መከፇለ የመመስረቻ ጽሁፌን በእያንዲንዲቸው በሚዋሃደት ማህበራት ወይም በሚከፇሇው ማህበር ጠቅሊሊ ጉባዔ መወሰን አሇበት።  / የሚዋሃዯው ወይም የሚከፇሇው የአክሲዮን ማህበር ከሆነ እና ሌዩ መብት ያሊቸው ባሇአክሲዮኖች ውሳኔው ሌዩ መብት ባሊቸው ባሇአክሲዮኖች ሌዩ አንቀጽ . ዕቅደን ስሇማሳወቅ ፩/ የመዋሃዴ ወይም የመከፇሌ ዕቅደ በጠቅሊሊ ጉባዔ ከጸዯቀበት ጊዜ ጀምሮ ባለት ሁሇት ወራት ውስጥ በየወሩ አንዴ ጊዜ አገር ዓቀፌ ስርጭት ባሇው ማስታወቂያው በሚዋሃደት ወይም በሚከፇሇው ማህበር ዋና መሥሪያ ቤት መሇጠፌ አሇበት። ፪/ የሚዋሃደት ማህበሮች ወይም የሚከፇሇው ማህበር ዴረ-ገጽ ካሇው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ማስታወቂያ በተጨማሪ በማህበሩ ዴረ-ገጽ ሊይ መውጣት ይኖርበታሌ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () መሠረት ሇህዝብ የሚገሇጸው ማስታወቂያ የመወሃዴ ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ፣ የገሇሌተኛ ባሇሞያ ሪፖርት እና የዲይሬክተሮች ቦርዴ ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ ዋና ሥራ አስኪያጅ ያዘጋጀው ሪፖርት የሚገኙበትን ቦታ እና አኳኋን መግሇጽ አሇበት፤ በተጨማሪም ገንዘብ ጠያቂዎች ማቅረብ የሚችለትን መቃወሚያ የሚያቀርቡበትን የጊዜ ገዯብ ማመሌከት አሇበት፡፡ አንቀጽ . ውህዯቱ ወይም መከፇለ የሚፀናበት ጊዜ የማህበራት ውህዯት ወይም መከፇሌ የሚፀናው፡-  / በውህዯቱ የተቋቋመው አዱሱ ማህበር ወይም በመከፇለ የተቋቋሙት አዱሶቹ ማህበራት በንግዴ መዝገብ ከተመዘገቡበት ቀን ጀምሮ ይሆናሌ፤  / ውህዯቱ ወይም መከፇለ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ከተመሇከቱት ሁኔታዎች ውጭ የተፇጸመ ከሆነ በነባሩ ማህበር የመመስረቻ ጽሁፌ ሊይ የሚዯረገው ሇውጥ በንግዴ መዝገብ ውስጥ ከገባበት ቀን ጀምሮ አንቀጽ . የውህዯት እና የመከፇሌ ውጤት ፩/ ውህዯት ወይም መከፇሌ የሚከተለትን ውጤቶች ሀ) የሑሳብ መጣራት ሳያስፇሌግ ህሌውናውን ሇ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ተግባር ምክንያት ህሌውናውን ያጣው ማህበር ሀብትና ዕዲ ወዯ ጠቅሊዩ ወይም አዱስ ወዯ ተመሰረተው በተቀመጡ ሁኔታዎች መሠረት ህሌውናውን ያጣው ማህበር ባሇአክሲዮኖች ወይም ሸሪኮች በጠቅሊዩ ወይም አዱስ በተቋቋመው ማህበር ውስጥ ምትክ አክሲኖችን የማግኘት እና እንዯ መ) የተወሰነ ሀብቱን ከፌል አዱስ ማህበር የመሰረተው ወይም ወዯ ላሊ ማህበር ሀብቱን ስምምነታቸው ሁኔታ ህብቱን በከፇሇው፣ በተሊሇፇሇት ማህበር ውስጥ ዴርሻ የማግኘት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሏ) እና (መ) ሥር የተዯነገገው ቢኖርም፤ በሚከፇሇው ማህበር ወይም በሚዋሃደት ማህበራት አክሲዮኖች ወይም ዴርሻ ምትክ በሚከተለት ሁኔታዎች አይሰጥም፡- ሀ) በሚከፇሇው ወይም በሚዋሃዯው ማህበር ውስጥ በጠቅሊዩ ማህበር በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ በላሊ ሰው አማካኝነት ሇተያዙ አክሲዮኖች ወይም ዴርሻዎች፤ እና በቀጥታ በራሱ ወይም በተዘዋዋሪ በላሊ ሰው አማካኝነት በራሱ ውስጥ ሇያዛቸው አክሲዮኖች ፫/ ውህዯት ወይም መከፇሌ ከጸናበት ቀን ጀምሮ ውህዯቱ ወይም መከፇለ ፇራሽ እንዱሆን መወሰን ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ፌርዴ ቤት ውህዯቱ ወይም መከፇለ ፇራሽ እንዱሆን መወሰን የሚችሇው የውህዯት ወይም የመከፇሌ ካሌተከናወነ ወይም ውህዯቱ ወይም መከፇለ ባሇአክሲዮኖች ጉባዔ ወይም ሸሪኮች ጠቅሊሊ ስብሰባ አንቀጽ . በውህዯት ወይም በመከፇሌ ጊዜ  / ሇማህበሩ አባሊት በውህዯት ወይም በመከፇሌ ዕቅዴ በተቀመጡት ሁኔታዎች መሠረት ህሌውናውን ከነበራቸው እኩሌ ወይም ተመጣጣኝ የሆነ ዴርሻና መብት በጠቅሊዩ ወይም አዱስ በተቋቋመው ማህበር  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው መሠረት ሇአባሊት ህሌውናውን ባጣው ወይም በተከፇሇው ማህበር ውስጥ ከነበራቸው ዴርሻ መስጠት ባሌተቻሇ ጊዜ፤ ከሰተጧዋቸው አክሲዮኖች ወይም ዴርሻዎች ዋጋ አስር በመቶ የማይበሌጥ  / ህሌውናውን ባጣው ወይም በተከፇሇው ማህበር ውስጥ ዴምፅ መስጠት የማያስችለ አክሲዮኖችን ወይም የትርፌ ዴርሻ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖችን ይዘው ሇነበሩ ባሇአክሲዮኖች በጠቅሊዩ ወይም አዱስ በተመሰረተው ማህበር ውስጥ ተመሳሳይ ወይም  / በጠቅሊዩ ወይም በተከፇሇው ማህበር ውስጥ ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች ይዘው ሇነበሩ አባሊት አንቀጽ ∙ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት  / የውህዯቱ ወይም የመከፇለ ዕቅዴ በጋዜጣ ሇሕዝብ ይፊ ከመዯረጉ በፉት ከተሳታፉ ማህበራት ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያገኙ ሆኖም የዕዲው መክፇያ ጊዜ ያሌዯረሰ ገንዘብ ጠያቂዎች ከሚከተለት ውስጥ አንደ ሁኔታ የተሟሊ እንዯሆነ በቂ ዋስትና እንዱሰጣቸው ሇፌርዴ ቤት ጥያቄ ማቅረብ ሀ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፷፱ ንዐስ አንቀጽ () (መ) መሠረት በገሇሌተኛ ባሇሞያ የተዯረገው ግምገማ ከውህዯቱ ወይም መከፇለ በኋሊ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት በቂ ጥበቃ እንዯላሇው ካመሇከተ፤ ወይም ሇ) በውህዯቱ ወይም በመከፇለ ተሳታፉ በሆኑት ማህበራት የፊይናንስ ቁመና ምክንያት በገንዘብ ጠያቂዎች መብት ሊይ የተሇየ አዯጋ የተጋረጠ እንዯሆነ ይህን በመግሇጽ መዯረግ ስሊሇበት ጥበቃ ገሇሌተኛ ባሇሞያው አስተያየት የሰጠ እንዯሆነ።  / ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና (ሇ) መሠረት በቂ ዋስትና እንዱሰጣቸው ማመሌከት የሚችለት የመወሃዴ ወይም የመከፇሌ ዕቅደ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፸፪ ንዐስ አንቀጽ () ከተገሇጸበት ቀን አንስቶ በስሌሳ ተከታታይ ቀናት  / ፌርዴ ቤቱ የሚዋሃዯው እያንዲንደ ማህበር ወይም የሚከፇሇው ማህበር ያሇበትን ዕዲ ሇገንዘብ የሚሆን በቂ ዋስትና እንዱያቀርብ ማዘዝ ይችሊሌ፡፡ አንቀጽ . የግዳታ ሰነዴ የያዙ ሰዎች መብት  / የሚዋሃደት ማህበራት ወይም የሚከፇሇው ማህበር የግዳታ ሰነዴ የያዙ ሰዎች ጉባዔ ውህዯቱን ወይም መከፇለን ያሊፀዯቀው እንዯሆነ ዕዲ ከፊይ የሆነው ማህበር የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ በጋዜጣ ሇመጀመሪያ ጊዜ ሇህዝብ ይፊ ከተዯረገበት ቀን ጀምሮ ባለት ስሌሳ ተከታታይ ቀናት ጊዜ ውስጥ ጥያቄ ሇሚያቀርቡት የግዳታ ሰነዴ የያዙ ሰዎች የሰነድቹን ዋጋ እና ወሇዴ በመክፇሌ ሰነድቹን  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ዴንጋጌ ተዋህዯው ወይም ተከፌሇው አዱስ ማህበር ሇሚመሰርቱ ማህበራት የግዳታ ሰነዴ የያዙ ሰዎች  / ማህበሩ የግዳታ ሰነድች ሇያዙት አበዲሪዎች የዕዲ ሰነድቻቸውን ዋጋ እና ወሇዴ የሚከፌሌ መሆኑን ያስታወቀ እንዯሆነ የዕዲ ሰነዴ የያዙ ሰዎች ጉባዔ ማዴረግ ሳያስፇሌግ የግዳታ ሰነድቻቸውን ሇማህበሩ በመመሇስ የሚገባቸውን ክፌያ ማግኘት ሇሚፇሌጉ ሁለ ተገቢውን ክፌያ ፇጽሞ ሰነድቹን ይመሌሳሌ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተመሇከተው ጊዜ ውስጥ ጥያቄ ያሊቀረበ የግዳታ ሰነዴ የያዘ ሰው የጠቅሊዩ ወይም የአዱሱ ማህበር ገንዘብ ጠያቂ በውጭ ሀገር ስሇተቋቋመ ወይም በውጭ ሀገር የውጭ አገር የንግዴ ማህበር ቅርንጫፌ አንቀጽ . የቅርንጫፌ፡ ትርጓሜ እና አቋም  / ቅርንጫፌ ማሇት ሇአንዴ የውጭ የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት ጥቅም በኢኮኖሚያዊ እንቅስቃሴ በመሳተፌ ትርፌ ሇማግኘት በተዯራጀ ሁኔታ የሚሰራ ቋሚ አካሌ ነው፤ ቅርንጫፌ የሚዯራጀው ሇተወሰነ ወይም  / ቅርንጫፌ ከዋናው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት የተሇየ የሕግ  / ከቅርንጫፌ እንቅስቃሴ የሚመነጩ ግዳታዎችም ሆነ መብቶች የዋናው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም የላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት መብት እና ኃሊፉነት (ፓትሪሞኒ) አካሌ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ ∙ የመነገዴ መብት የውጭ ሀገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት ኢትዮጵያ ውስጥ ቅርንጫፌ ከፌቶ በኢኮኖሚ እንቅስቃሴ ውስጥ መሳተፌ ይችሊሌ፤ ሆኖም መጀመሪያ በንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም በላሊ አግባብ ያሇው የባሇሥሌጣን መሥሪያ ቤት በሚያዘው የንግዴ መዝገብ ውስጥ መመዝገብ አሇበት፡፡ አንቀጽ ∙ ሇምዝገባ መቅረብ ያሇበት መረጃ በላሊ ሕግ የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ ቅርንጫፌ በንግዴ መዝገብ ውስጥ በሚመዘገብበት ጊዜ ከዚህ በታች የተዘረዘረው መረጃ በንግዴ መዝገብ ውስጥ መግባት  / ቅርንጫፈ የሚሰማራበት የንግዴሥራ ወይም መስክ፤  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት የሚገዛበት  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ የተመዘገበበት መዝገብ እና የምዝገባ ቁጥር፤,  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት ስም እና የማህበሩን ወይም የዴርጅቱን ዓይነት፤ ተመሳሳይ ሂዯት የቅርንጫፈ ባሇቤት በሆነው የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት ሊይ የተጀመረ እንዯሆነ ስሇጉዲዩ መረጃ፤  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነውን የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት የሚገዛው የውጭ አገር ሕግ በሚያዘው መሠረት ተዘጋጅተው እና ኦዱት ተዯርገው ሇሚመሇከተው መሥሪያ ቤት የተሊሇፈ (ይፊ የተዯረጉ) የሑሳብ  / የግሌ ዴርጅቱ፣ የንግዴ ማህበሩ ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅቱ የምስረታ የምስክር ወረቀት፣ የመመስረቻ ጽሁፌ ፣ የመተዲዯሪያ ዯንብ ወይም ዋናው ዴርጅት በተቋቋመበት ሀገር ሕግ መሠረት እነዚህን ሰነድች የሚተኩ ሰነድች ኮፒዎች እና የእነዚህን ሰነድች የእንግሉዝኛ ወይም የአማርኛ አንቀጽ . ስሇቅርንጫፌ ሥራ አመራር  / አንዴ ቅርንጫፌ የራሱ ዋና ሥራ አስኪያጅ ሉኖረው ይገባሌ፤ የቅርንጫፌ ሥራ አስኪያጅ የሚሆነው የተመሇከቱትን መመዘኛዎች የሚያሟሊ ሰው መሆን  / የቅርንጫፌ ዋና ሥራ አስኪያጅ በተወሰነ ዯረጃም ቢሆን የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበርን ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅትን ወክል ሇመሥራት ሥሌጣን ሉኖረው ይገባሌ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ ሥራ አስኪያጁ ቢያንስ በክስ ሂዯት የውጭ አገር የግሌ ዴርጅትን፣ የንግዴ አንቀጽ . የቅርንጫፌ ሥራ አስኪያጅ ግዳታዎች በላሊ ሕግ የተጣለበት ግዳታዎች እንዯተጠበቁ ሆነው፤ የቅርንጫፌ ሥራ አስኪያጅ የሚከተለትን የማዴረግ  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነውን የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት የሚገዛው የውጭ አገር ሕግ በሚያዘው መሠረት ተዘጋጅተውና ኦዱት ተዯርገው ይፊ የተዯረጉትን የሑሳብ ሰነድች በየዓመቱ የንግዴ እና ኢንደስትሪ ሚኒስቴር ወይም አግባብ ያሇው ላሊ መሥሪያ ቤት በሚይዘው የንግዴ መዝገብ ውስጥ  / ገንዘብ ጠያቂዎች የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነውን የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይዴርጅት የፊይናንስ ቁመና ሇመገምገም እንዱችለ የሚረዲ የሑሳብ ሚዛን የአማርኛ ትርጉም በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከሚጠየቁት ሰነድች ጋር በንግዴ መዝገብ  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነውን የውጭ አገር የግሌ መሌሶ የማዋቀር፣ መሌሶ ማዯራጀት፣ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ወይም ተመሳሳይ ሂዯት የተጀመረ እንዯሆነ ጉዲዩን እንዲወቀ ስሇጉዲዩ በንግዴ መዝገብ አንቀጽ . ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ ከሚከተለት ውስጥ አንደ የተፇጸመ እንዯሆነ ቅርንጫፈ ከንግዴ መዝገብ ውስጥ መሰረዝ አሇበት፡-  / የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነው የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ  / ቅርንጫፈ ሥራ አስኪያጅ ከላሇው እና ቦታው ክፌት ከሆነበት ጊዜ ጀምሮ ይህ ሁኔታ በስዴስት ወራት  / ሥራ አስኪያጁ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፹፪ መሠረት በንግዴ መዝገብ ውስጥ ማስገባት ያሇበትን የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት የሑሳብ ሰነድች በምክንያታዊ ፌጥነት በንግዴ መዝገብ ውስጥ ካሊስገባ፤ እና / ከቅርንጫፈ ገንዘብ የመጠየቅ መብት ያሇው ሰው የቅርንጫፈ ባሇቤት የሆነው የውጭ አገር የግሌ ዴርጅት፣ የንግዴ ማህበር ወይም ላሊ ተመሳሳይ ዴርጅት በኢትዮጵያ ውስጥ ያሇው ሀብት ዕዲውን ሇመክፇሌ በቂ ሆኖ እንዲሌተገኘ ያረጋገጠ እንዯሆነ፡፡ አንቀጽ  ∙ በውጭ ሀገር ተቋቁሞ ዋና መሥሪያ ቤቱ በኢትዮጵያ ስሇሚገኝ ማህበር አግባብ ያሊቸው የዚህ ሕግ እና ላልች የኢትዮጵያ ሕጎች ዴንጋጌዎች በውጭ ሀገር ተቋቁሞ ዋና መሥሪያ ቤቱ ወይም ዋና የንግዴ ሥራ ቦታው በኢትዮጵያ በሆነ የንግዴ ማህበር ወይም የግሌ ዴርጅት ሊይ ተፇጻሚ አንቀጽ ∙ በኢትዮጵያ ተቋቁሞ በውጭ አገር በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት ተቋቁሞ በውጭ አገር በሚሰራ የንግዴ ማህበር ወይም ዴርጅት ሊይ የዚህ ሕግ አንቀጽ . በዚህ ሕግ ከታወቀው የተሇየ ቅርጽ የማህበሩን ጠቅሊሊ ጉባዔ ውሳኔ በንግዴ መዝገብ የሚመሇከቱት የአክሲዮን ማህበር ዴንጋጌዎች በዚህ ሕግ ከታወቀው የተሇየ ዓይነት ቅርጽ ባሇው የውጭ አገር ማህበር ሊይ እንዯ አግባብነታቸው ተፇጻሚ ይሆናለ፡፡ አንቀጽ . የውጭ ሀገር ጥቅሞችን በውስጡ ስሇያዘ የውጭ ሀገር ጥቅሞችን በውስጡ በያዘ ማህበር ሊይ ገዯብ የሚጥለ ወይም ሌዩ ሁኔታ የሚያኖሩ ላልች የኢትዮጵያ ሕጎች ተፇጻሚነት የተጠበቀ ይሆናሌ፡፡ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር፣ መሌሶ አንቀጽ ፰∙ የሥነ ሥርዓቶቹ ዓላማ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እና የመክሠር ሥነ ሥርዓት ዓሊማቸው ቀሌጣፊ እና ውጤታማ በሆነ እና ጊዜውን ጠብቆ በሚከናወን ሥነ ሥርዓት ተገማችነትንና ግሌጽነትን ማረጋገጥ ነው።  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ዓሊማው የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በሙለ ዴምፅ የሚፇቅደ ከሆነ የፊይናንስ ችግር ውስጥ ያለ ተስፊ የሚጣሌባቸው ተበዲሪዎች ውሌን መሠረት ባዯረገ መሌኩ በጊዜ ዕዲቸውን ቀሌጣፊ እና ውጤታማ በሆነ መሌኩ መሌሰው እንዱያዋቅሩ እና ሥራቸውን እንዱቀጥለ ወይም የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመሸጥ መዘጋጀት እንዱችለ ማዴረግ ነው። አብሊጫ ዴምፅ የሚፇቅደ ከሆነ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅዴ አማካኝነት ገንዘብ ጠያቂዎችን ተጠቃሚ በሚያዯርግ መሌኩ የባሇዕዲውን ዕዲዎች እንዱሁም የሥራ እንቅስቃሴዎች ጊዜውን የጠበቀ፣ ቀሌጣፊ እና ውጤታማ በሆነ መንገዴ መሌሶ ማዯራጀት ወይም የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ መሸጥ ነው።  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት ዓሊማው ሀቀኛ ባሇዕዲዎች ዕዲቸውን ሙለ በሙለ ከከፇለ በኋሊ አዱስ ሕይወት እንዱጀምሩ ሇማስቻሌ ንብረቶቹን አንዴ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ በመሸጥ የባሇዕዲውን የንግዴ ሥራ የማጣራቱን ሥራ ጊዜውን የጠበቀ፣ ቀሌጣፊ እና ውጤታማ የሚችሇውን ንብረት ዋጋ ከፌ ማዴረግ እንዱሁም ጠያቂዎች እና የሥራ አመራሮቻቸው ተገቢውን ኃሊፉነት እንዱወስደ ማዴረግ ነው። አንቀጽ ∙ የሥነ ሥርዓቶቹ የተፈጻሚነት ወሰን  / በዚህ መጽሏፌ ውስጥ የተመሇከቱት ሥነ ሥርዓቶች ሕጋዊ ሰውነት ከላሊቸው የእሽሙር ማህበሮች ውጭ በነጋዳዎች እና በንግዴ ማህበሮች ሊይ እንዱሁም በእጅ ሥራ ጥበበኞች እና ራሳቸውን የተፇጥሮ ሰዎች ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / ባንኮችን እና ላልች የገንዘብ ተቋማትን በተመሇከተ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሠር ሥነ ሥርዓትን የሚያስተዲዴሩ ሌዩ ሕጎች እንዯተጠበቁ ሆነው በዚህ መጽሏፌ ውስጥ የተመሇከቱት ሥነ ሥርዓቶች በባንኮች እና በላልች የገንዘብ ተቋማት ሊይ ተፇጻሚ ይሆናለ።  / የመንግስት የሌማት ዴርጅቶችን በተመሇከተ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሠር የተመሇከቱት ሥነ ሥርዓቶች በመንግስት የሌማት  / ሇቅዴመ ጥንቃቄ ሲባሌ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሠር ሥነ ሥርዓትን በተመሇከተ ሇሌዩ የንግዴ እንቅስቃሴዎች ሌዩ ሕጎች ሉወጡ ይችሊለ። ስሇክፌያዎች ማቋረጥ እና ስሇቅዴመ ኪሣራ የክፌያ አንቀጽ . ክፍያዎችን የማቋረጥ ትርጓሜ  / ባሇዕዲው የክፌያ ጊዜያቸው የዯረሰ እና መከፇሌ ያሇባቸው ዕዲዎችን በተጣራ የገንዘብ ሀብቱ መክፇሌ ሲያቅተው ክፌያዎች ተቋርጠዋሌ ይባሊሌ።  / ሇንዐስ አንቀጽ () ዓሊማ የተጣራ የገንዘብ ሀብት የሚሇው መጠባበቂያ ገንዘብ፣ ኦቨርዴራፌትን እና  / የእፍይታ ጊዜ የተሰጣቸው፣ የታገደ ወይም ባለበት እንዱቆዩ ስምምነት የተዯረገባቸው ዕዲዎች የክፌያ ጊዜያቸው የዯረሰ እና መከፇሌ ያሇባቸው  / ሇዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዓሊማ ዕዲዎች የክፌያ ጊዜያቸው የዯረሰ እና መከፇሌ ያሇባቸው የሚጠይቀውን ማሳወቂያ ከሰጠ በኋሊ ብቻ ነው። አንቀጽ . ክፍያዎች የተቋረጡበትን ቀን ስሇመወሰን ፩/ ሥነ ሥርዓቶቹን ሇመክፇት ፌርዴ ቤት ነገሩን በሚሰማበት ወቅት ባሇዕዲው ክፌያዎችን እንዲቋረጠ እና ክፌያዎች የተቋረጡበትን ቀን ያረጋግጣሌ። ፪/ ፌርዴ ቤቱ በራሱ ውሳኔ የባሇዕዲውን ጉዲዮች እና ይችሊሌ፤ በዚህ መሌኩ የሚሾመው መርማሪ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም ሇከሰረው ሰው ንብረት ፫/ በፌርዴ ቤቱ የጊዜ ማራዘሚያ ካሌተሰጠ በስተቀር በመርማሪው የተሰበሰቡ መረጃዎች በሙለ በሠሊሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ሇፌርዴ ቤቱ ይቀርባለ። ፬/ ሥነ ሥርዓቱ በተጀመረ በአንዴ ዓመት ውስጥ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው፣ የከሰረ ሰው ንብረት ጠባቂው፣ ማንኛውም ተቆጣጣሪ፣ ዏቃቤ ሕግ የተቋረጡበትን ቀን መሌሶ እንዱመረምር እና እንዯገና እንዱወስን ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርቡ የሚመረምር ባሇሞያ ሉሾም ይችሊሌ። ፭/ በንዐስ አንቀጽ () መሠረት በፌርዴ ቤቱ ከተወሰነው ክፌያዎች ከተቋረጡበት ቀን አንስቶ ሂዯቱ እስከተጀመረበት ቀን ዴረስ ያሇው ጊዜ እንዯ አጠራጣሪ ጊዜ ተዯርጎ ይቆጠራሌ፤አጠራጣሪ ጊዜው ቢበዛ ከአስራ ስምንት ወራት መብሇጥ የሇበትም። አንቀጽ . የቅዴመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች  / ሇዚህ መጽሏፌ ዓሊማ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ማሇት የመክፇያ ጊዜያቸው የዯረሰ እና ተከፊይ ሆኑም አሌሆኑም እንዯ ሁኔታው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከመከፇቱ አስቀዴሞ የሚቀርቡ ማናቸውም የክፌያ ጥያቄዎች እንዱሁም ወሇዲቸውን ጨምሮ  / በሂዯት ሊይ ያለ ውልችን በተመሇከተ እንዯ ሁኔታው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ የውለ መፇጸም ከመቀጠለ የሚመነጩ የክፌያ ጥያቄዎች የዴህረ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ናቸው።  / በሂዯት ሊይ ያለ ውልች በመሌሶ ማዯራጀት ኃሊፉው በሚቋረጡበት ጊዜ ውለ ከመቋረጡ የሚመነጩ ቅጣቶች እና ላሊ ዓይነት ካሣዎች የሚቆጠሩት እንዯ ቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ነው። አንቀጽ . በሂዯት ሊይ ያለ ውልች መቀጠሌ ወይም መከፇቱ በሂዯት ሊይ ያለ ውልች በመቀጠሊቸው  / በሂዯት ሊይ ያለ ውልች ማሇት የመሠረታዊ አገሌግልቶች ውልችና ባሇዕዲው የንግዴ ሥራውን ቦታዎች፣ በባሇዕዲውና በቤተሰቡ ይዞታ የሚገኙ የማይንቀሳቀሱ ቦታዎችን የሚጨምር ሆኖ በእነዚህ ሳይወሰን ማናቸውም በአንዴና ከዚያ በሊይ ገንዘብ ጠያቂዎችና በባሇዕዲው መካከሌ የተዯረጉ በሂዯት ሊይ ያለ ውልች ሲሆኑ ይኸውም ሥነ ሥርዓቶቹ በሚከፇቱበት ጊዜ ከተዋዋይ ወገኖች ቢያንስ አንደ ወገን የውሌ ግዳታውን ያሌተወጣ  / ማንኛውም ተቃራኒ የውሌ ዴንጋጌ ቢኖርም ገንዘብ ጠያቂዎች በሚከተለት ምክንያቶች ብቻ የተነሳ በሂዯት ሊይ ያለ ውልችን አሌፇጽምም ማሇት ወይም ማቋረጥ፣ ማፊጠን ወይም ባሇዕዲውን በሚጎዲ በማንኛውም መሌኩ በውለ ሊይ ሇውጥ ሀ) ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር፣ መሌሶ የማዯራጀት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ጥያቄ በመቅረቡ ወይም በመከፇቱ፤ ሇ) ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ማዕቀፌ ውስጥ ክፌያ ሇማስፇጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ ክርክሮች እንዱቋረጡ ጥያቄ በመቅረቡ ወይም  / በሚከተለት ሁኔታዎች ውስጥ መሌሶ በሚከተለት የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሂዯት ሊይ ያሇውን ውሌ ሉያቋርጡት ባሇዕዲው ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከሆነ ንብረቱ በሂዯት ሊይ ያሇውን ውሌ መፇጸሙን ሇመቀጠሌ የሚያስችሌ ገንዘብ የላሊቸው ከሆነ፤ ሇ) በሂዯት ሊይ ያሇው ውሌ መቀጠለ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ከሆነ ሇባሇዕዲው ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከሆነ ሇንብረቱ ሏ) በፌጥነት መቋረጡ የገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅም አግባብ ባሌሆነ መሌኩ የማይጎዲ ከሆነ፤ ነው። ፭/ በሂዯት ሊይ ያሇው ውሌ ስሇ መቀጠለ እንዱወስን ገንዘብ ጠያቂዎች መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው ወይም ሇከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄ ሉያቀርቡ ይችሊለ፤ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄው በዯረሳቸው በአሥራ አምስት ተከታታይ ቀናት ውስጥ በሂዯት ሊይ ያሇው ውሌ መቀጠሌ ወይም መቋረጥ እንዲሇበት ወስነው ሇገንዘብ ጠያቂዎቹ ውሳኔያቸውን ያሳውቃለ፤ በተጠቀሰው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ውሳኔውን ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱያውቁት ካሌተዯረገ በሂዯት ሊይ ያሇው ውሌ እንዯተቋረጠ  / በሂዯት ሊይ ያለ ውልች የቀጠለ እንዯሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም የከሰረው ሰው ያለበትን ግዳታዎች መወጣቱን ያረጋግጣለ።  / ገንዘብ ጠያቂዎቹ ከውለ የሚመነጭ ማንኛውም የቅዴመ መክሰር የክፌያ ጥያቄ መከፇለን ውለ እንዱቀጥሌ እንዯ ቅዴመ ሁኔታ አዴርገው መጠየቅ / ገንዘብ ጠያቂዎች በሂዯት ሊይ ያለ ውልች እንዱቀጥለ ወይም እንዱቋረጡ በተሰጠው ውሳኔ ሊይ ተቃውሞ ማቅረብ ይችሊለ፤ እንዱህ ያሇው ተቃውሞ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ውሳኔውን በሰጡ  / ማንኛውም መቃወሚያ በቀረበ በሰባት ተከታታይ  / ተቆጣጣሪ ዲኛው በሰጠው ውሳኔ ሊይ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ተከታታይ ቀናት ውስጥ ሇፌርዴ አንቀጽ . የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን የንግዴ ኪራይ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፫ ውስጥ የተመሇከተው ቢኖርም የማይንቀሳቀስ ንብረት የንግዴ ኪራይ ውልች የቀጠለ እንዯሆነ ጊዜው ከማሇቁ በፉት ማናቸውም የውሌ ዴንጋጌዎች መሌሶ በማዯራጀት የመጀመሪያ አራት ወራት ወይም በመክሠር ሥነ ሥርዓት ወቅት በአንቀጽ ፯፻፵፬ ውስጥ በተዯነገገው መሠረት የንግዴ ሥራው ሇሚቀጥሌበት ጊዜ ያህሌ  / የማይንቀሳቀስ ንብረት የንግዴ ኪራይ ውልች የቀጠለ እንዯሆነ እና አከራዩ የኪራይ ውለ በተፇረመበት ወቅት አጠቃሊይ የኪራይ ክፌያዎችን የተቀበሇ እንዯሆነ ወይም እንዱህ ሊሇው ክፌያ በቂ ዋስትናዎችን ያገኘ ከሆነ አከራዩ ሥነ ሥርዓቱ ከተከፇተ በኋሊ የሚፇጠሩ ማናቸውንም ወቅታዊ  / ማናቸውም የውሌ ዴንጋጌዎች ቢኖሩም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የኪራይ ስምምነቶችን ሇተቀረው ጊዜ ያህሌ ሉያስተሊሌፌ ይችሊሌ፤ ሆኖም የንግዴ ቦታው የሚሰጠው አገሌግልት ሉቀየር አይችሌም፤ አገሌግልቱ እንዱቀየር ሉፇቅዴ ይችሊሌ። በዚህ ሕግ አንቀጽ  ውስጥ የተዯነገገው ቢኖርም የሚከተለት ውልች አግባብነት ባሊቸው ሕጎች ይተዲዯራለ፡-  /የባንክ እና የመዴን ውልች፤ ስሇገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅሞችና መብቶች አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅሞች ጥበቃ  / በዚህ መጽሏፌ ውስጥ የተቀመጡት ሥነ ሥርዓቶች አጠቃሊይ መርህ የገንዘብ ጠያቂዎችን ትክክሇኛ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓት በሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ሙለ ዴምፅ  / መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ውስጥ መሌሶ ጠያቂዎች አስቀዴሞ በተወሰነ አብሊጫ ዴምፅ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ እንዱሸጥ በገንዘብ ጠያቂዎች በአብሊጫ ዴምፅ  / በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇን ዴርጅት በእንቅስቃሴ ሊይ እንዲሇ በአጠቃሊይ ወይም የዴርጅቱን ትሌቅ ክፌሌ የመሸጥ ውሳኔ በገንዘብ ጠያቂዎች በአብሊጫ ዴምፅ አንቀጽ . የገንዘብ ጠያቂዎች ተሳትፎ ገንዘብ ጠያቂዎች በሥነ ሥርዓቶች ወቅት በአጠቃሊይ አስተያየታቸውን የማቅረብ እና ፌርዴ ቤት ጉዲዮችን በሚሰማበት ጊዜ የመሰማት መብት አሊቸው። አንቀጽ . የመረጃ መብቶች  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች ስብስብ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ወይም ጠቅሊሊ ማናቸውንም መረጃዎች ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው፣ መሌሶ ከማዯራጀት ኃሊፉው እና ከከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመጠየቅ  / እንዱህ ያሇው ጥያቄ በጽሁፌ የሚቀርብ ሲሆን ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄው በቀረበ በአስር ተከታታይ ቀናት ውስጥ መሌስ ይሰጣለ፤ እንዱሁም በተቻሇ  / ማንኛውም ጥያቄ ምክንያታዊ ካሌሆነ ወይም ከመጠን በሊይ ጫና የሚያሳዴር ከሆነ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጥያቄውን አሇመቀበሌ ይችሊለ።  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እና የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሊይ በኢትዮጵያ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት የግሇሰቡ መዯበኛ ቦታ ወይም የማህበሩ የተመዘገበ ጽሕፇት ቤት በሚገኝበት ቦታ ያሇው ፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ነው።  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሠር ሥነ ሥርዓትን የከፇተው ፌርዴ ቤት ከእነዚህ ሥነ ሥርዓቶች በቀጥታ በሚመነጩ እና ከእነሱ ጋር እንዯሚመሇከቱት ባለ ክሶች ሊይ ሥሌጣን አሇው፡- ሀ) መሌሶ የማዋቀር እና መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ፤ ሇ) በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇን ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ ማጽዯቅ፤ ጠባቂዎች፣ ተቆጣጣሪዎች እና ዲይሬክተሮች ሠ) የክፌያ ጥያቄዎች አቀራረብ፣ ማረጋገጥ እና ረ) ከንብረት የሚመነጩ መብቶች፤ ሸ) የንብረቶች መሸጥ ወይም መተሊሇፌ፤ ቀ) የክፌያ ጥያቄዎች ቅዯም ተከተሌ፤ ከሽያጭ የተገኘ ገንዘብ ክፌፌሌ፤ ቸ) ውልችን ማጽናት እና ተፇጻሚነት፣ አንቀጽ . ስሇ ኩባንያዎች ቡዴን እና ሥነ  / በኩባንያዎች ቡዴን ውስጥ የሚገኝ እያንዲንደ የሕግ ሰውነት ያሇው አካሌ እና ሀብቱ ራሱን የቻሇ ነው፤ ፌርዴ ቤቱ በኩባንያዎች ቡዴን ውስጥ የሚገኝን አንዴ የሕግ ሰውነት ያሇው አካሌ በተመሇከተ የተከፇተን ሥነ ሥርዓት በላሊ የሕግ ሰውነት ያሇው አካሌ ወይም የተፇጥሮ ሰው ሊይ ተፇጻሚ  / በኩባንያዎች ቡዴን ውስጥ የሚገኝን አንዴ የሕግ ሰውነት ያሇው አካሌ የተመሇከተ ሥነ ሥርዓት በመጀመሪያ የከፇተው ፌርዴ ቤት በቡዴኑ ውስጥ ሥርዓት ሇመክፇት የግዛት ሥሌጣን አሇው፤ ፌርዴ ቤቱ ቡዴኑን ሇሚመሇከቱ ሥነ ሥርዓቶች በሙለ አንዴ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ ወይም የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ሉሾም ይችሊሌ።  / በኩባንያዎች ቡዴን ውስጥ የሚገኙ ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ የሕግ ሰውነት ያሊቸው አካሊትን የሚመሇከቱ ሥነ ሥርዓቶች ኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኝ በአንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ፌርዴ ቤቶች በተመሇከተ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ ሇማዘጋጀት ወይም በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇን ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ ሇማመቻቸት ፌርዴ ቤቱ፣ ተቆጣጣሪዎቹ እና ጠባቂዎቹ በተቻሇ መጠን ተባብረው እና ተቀናጅተው ይሰራለ። የተመሇከተው ትብብር እና ቅንጅት ፌርዴ ቤቱ፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አግባብ ነው ብሇው በሚያስቡት ማንኛውም መንገዴ ተግባራዊ ሉዯረግ የሚችሌ ሲሆን በተሇይም ዯግሞ በሚከተለት መንገድች መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎችን እና የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂዎችን አቀናጅቶ በመሾም፤ ማናቸውንም አግባብነት ያሊቸውን መረጃዎች ሏ) የቡዴኑ አባሊትን ንብረቶች እና ጉዲዮች አስተዲዯር እና ቁጥጥር በማቀናጀት፤ መ) ጉዲዮች የሚሰሙበትን ሥርዓት በማቀናጀት፤ ሠ) መሌሶ የማዯራጀት ዓሇም አቀፌ ዕቅደን የማጽዯቅ ወይም በቡዴኑ ውስጥ የሚገኙ የተሇያዩ ወይም የሁለንም አካሊት የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ አንቀጽ . ሥነ ሥርዓቶችን የመክፈት እና ተያያዥ ፍርድችን የመስጠት ዓሇም አቀፋዊ ሥሌጣን  / የባሇዕዲው ዋና የጥቅም ማዕከሌ የሚገኘው ኢትዮጵያ ውስጥ ከሆነ ዋናውን ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ሥሌጣን ያሊቸው የኢትዮጵያ ፌርዴ ቤቶች ናቸው፤ ዋና የጥቅም ማዕከሌ ማሇት መዯበኛ በሆነ መሌኩ ባሇዕዲው ጥቅሙን የሚያስተዲዴርበት ስፌራ ሲሆን ይኸውም በሦስተኛ ወገኖች መረጋገጥ መቻሌ አሇበት፤ ኩባንያን ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ሰውን በተመሇከተ ተቃራኒ ማስረጃ እስከላሇ ዴረስ የተመዘገበ ቢሮው የሚገኝበት ቦታ ዋና የጥቅም ማዕከሌ ተዯርጎ ይቆጠራሌ፤ የተፇጥሮ ሰውን በተመሇከተ ተቃራኒ ማስረጃ እስከላሇ ዴረስ ዋና የሥራ ቦታው ዋና የጥቅም ማዕከሌ ተዯርጎ ፪/ ዋና የጥቅም ማዕከለ ኢትዮጵያ የሆነ ባሇዕዲን በተመሇከተ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እና የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የሚሰጥ ፌርዴ ዓሇም አቀፊዊ ተፇጻሚነት አሇው። ፫/ የባሇዕዲው ማንኛውም የሥራ ቦታ ኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ከሆነ የኢትዮጵያ ፌርዴ ቤቶች በሀገር ውስጥ ያለ ንብረቶችን የሚመሇከት ሥነ ሥርዓት ባሇዕዲው ሰውን እና ንብረቶችን ተጠቅሞ ጊዜያዊ ያሌሆነ የኢኮኖሚ እንቅስቃሴ የሚያዯርግበት የሥራ ፬/ ኢትዮጵያ ውስጥ የሥራ ቦታ ያሇውን ባሇዕዲ የሚመሇከት ሥነ ሥርዓት ተፇጻሚነቱ በኢትዮጵያ ፭/ የኢትዮጵያ ፌርዴ ቤቶች በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ በተመሇከተው መሠረት እንዱህ ካሇው ሥነ ሥርዓት በቀጥታ የሚመነጩ እና ከእርሱ ጋር የቅርብ ትስስር ያሊቸውን ክሶች አንቀጽ . ዕዲን መክፇሌ ካሇመቻሌ ጋር ግንኙነት ያሊቸውን ፌርድች ጨምሮ ሇውጭሀገር ፌርድች እውቅና ስሇመስጠት  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓትን፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን እና የመክሠር ሥነ ሥርዓትን ሇመክፇት በላሊ ሀገር ውስጥ ሥሌጣን ባሇው አካሌ የተሰጠ ማንኛውም ፌርዴ እንዱሁም ዕዲን መክፇሌ ካሇመቻሌ ጋር ግንኙነት ያሊቸው ፌርድች በኢትዮጵያ የሥሌጣን ወሰን የኢትዮጵያን መንግስታዊ ሥርዓት የማይጻረር ሇ) የውጭ ሀገር ፌርደ በማጭበርበር የተገኘ ሏ) የውጭ ሀገር ፌርደ የተሰጠው በኢትዮጵያ የሥሌጣን ግጭት ሕግጋት መሠረት ሕጋዊ ሥሌጣን ባሇው ፌርዴ ቤት ከሆነ፤ መ) የውጭ ሀገር ፌርደ ኢትዮጵያ ከፇረመቻቸው ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች ጋር የሚጣጣም ሠ) ያንኑ ባሇዕዲ በተመሇከተ በኢትዮጵያ ውስጥ ማንኛውም ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት፣ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት የውጭ ሀገር ፌርደ በእነዚሁ ወገኖች መካከሌ የተፇጠረ ክርክርን በተመሇከተ ኢትዮጵያ ውስጥ ከተሰጠ ፌርዴ ጋር የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት በውጭ ሀገር የተሰጠው ፌርዴ ዕውቅና ከተሰጠው በኋሊ የሚኖረው ተፇጻሚነት በኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኙት የባሇዕዲው ንብረቶች የውጭ ሀገር ፌርደ በተሰጠበት ሀገር የውጭ ሀገር ፌርደ በተሰጠበት ሀገር ውስጥ ተፇጻሚነት ካሇው እና ማስፇጸም ሂዯት ውስጥ ጣሌቃ የማይገባ ወይም በኢትዮጵያ ውስጥ ከዚያው ባሇዕዲ ጋር በተያያዘ የኪሣራ ሥነ ሥርዓት ውስጥ ከተሊሇፇ የማቋረጥ ወይም ላሊ ትዕዛዝ ጋር ያሇመቻሌ ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት በውጭ ሀገር የተሰጠ ፌርዴ ወይም ከኪሣራ ጋር ግንኙነት ያሇው የውጭ ሀገር ፌርዴ እውቅና እንዱሰጠው ወይም እንዱፇጸም አቤቱታ በሚቀርብበት ጊዜ የሚከተለት ማስረጃዎች ሇፌርዴ ቤቱ መቅረብ ሀ) ከኪሣራ ጋር ግንኙነት ያሇው የውጭ ሀገር ሇ) የውጭ ሀገር ፌርደ በተሰጠበት ሀገር ውስጥ ተፇጻሚነት ያሇው እና ማስፇጸም የሚቻሌ ሏ) በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (ሀ) እና በኢትዮጵያ ፌርዴ ቤቶች ዘንዴ ተቀባይነት ያሊቸው ላልች ማናቸውም ማስረጃዎች፡፡ ፫/ ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች ወይም ኮንቬንሽኖች እንዯተጠበቁ ሆነው መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወቅት የንብረት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የውጭ ሀገር መንግስታትን የጉምሩክ ቀረጥ እና ቅጣት ክፌያ ጥያቄዎችን ሥነ ሥርዓቶችን የማከናወን ኃሊፉነት ያሇባቸው አንቀጽ . የመክሠር ሥነ ሥርዓት ፍርዴ ቤት  / መሌሶ የማዯራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት የከፇተው ፌርዴ ቤት ሁለንም ሥነ ሥርዓቶች ይቆጣጠራሌ፤ እንዱሁም ከተቆጣጣሪ ዲኛው ሥሌጣን ውጭ በሆኑ ጉዲዮች ሊይ ትዕዛዞችን ይሰጣሌ፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው በሰጣቸው ትዕዛዞች ሊይ የሚቀርቡ  / ፌርዴ ቤቱ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተመሇከቱትን ጉዲዮች ጨምሮ መሌሶ ከማዯራጀት እና ከመክሠር ሥነ ሥርዓት ጋር ግንኙነት ያሊቸው ጉዲዮችን በሙለ የመስማት እና አንቀጽ ∙ ተቆጣጣሪ ዲኛ ስሇ መሾም ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት እና የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት በሚሰጠው ፌርዴ ተቆጣጣሪ ዲኛ ይሾማሌ፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው ከፌርዴ ቤቱ አባሊት መካከሌ ይመረጣሌ፤ ሆኖም ሥነ ሥርዓቱን የሚከፌተው ፌርዴ አንቀጽ ∙ ተቆጣጣሪ ዲኛው ሥሌጣን ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚከተለት ሥሌጣን ይኖሩታሌ:-  / ንብረቱን በተመሇከተ የሚቀርቡ የቅዴመ ኪሣራ እርምጃዎችን በሙለ መውሰዴ ወይም አግባብ ባሊቸው ባሇሥሌጣን አካሊት እንዱወሰደ ማዴረግ፤  / ከመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውጭ የሆኑ ግብይቶችን  / በሂዯት ሊይ ያለ ውልች መቀጠሊቸውን ወይም መቋረጣቸውን በተመሇከተ ውሳኔ መስጠት፤ / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች እንዱከፇለ  / የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ከሚዋቀሩበት መንገዴ ጋር በተያያዘ የሚፇጠሩ ግጭቶች ሊይ ውሳኔ አንቀጽ . ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ትዕዛዞች ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ትዕዛዞች ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ሳይዘገይ ገቢ ይዯረጋለ፤እንዱሁም በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ አንቀጽ . ተቆጣጣሪ ዲኛውን ስሇ መተካት ፌርዴ ቤቱ በማንኛውም ጊዜ በራሱ ተነሳሽነት አሳማኝ ምክንያት ካሇ ተቆጣጣሪ ዲኛውን በላሊ ተቆጣጣሪ ዲኛ አንቀጽ . የፍርድች ተፈጻሚነት መክሠርን በሚመሇከተው ፌርዴ ቤት ወይም በተቆጣጣሪ ዲኛው የተሰጡ ውሳኔዎች፣ ፌርድች እና ትዕዛዞች በሙለ አንቀ . መሌሶ የማዯራጀት እና የመክሰር መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አግባብነት ካሊቸው ተመሳሳይ ሙያዎች አባሊት አንቀጽ . በሥነ ሥርዓቶች ውስጥ ስሇሚሾሙ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያዎች፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎች እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ሇየሞያቸው አግባብነት ያሊቸው የሙያ የሥነ ምግባር ዯንቦችን እና የሥነ‐ምግባር ዯረጃዎችን የማክበር ግዳታ አሇባቸው።  / በሥነ‐ሥርዓቶች ውስጥ የሚሾሙ ሰዎችን እና አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊዎች እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት  / ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎችን እና የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት እና ተገቢው የሥራ ሌምዴ ካሊቸው የሕግ፣ የሑሳብ ሥራ፣ የኦዱት ሥራ፣ የፊይናንስ፣ የሥራ አመራር እና ተመሳሳይ ባሇሞያዎች ውስጥ መርጦ ይሾማሌ፤ አግባብ በሚሆንበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ አንዴ ሰው ግዳታውን በብቃት ሇመወጣት አስፇሊጊው ችልታ አሇው ብል ሲያምን መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎችን እና የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂዎች ከላልች ሙያዎች አባሊት ውስጥ መርጦ ሉሾም ይችሊሌ። / መሌሶ ከማዯራጀት ኃሊፉዎች እና ከከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት፣ አቅም፣ ፇቃዴ መነሳት እና የሙያ ሥነ-ምግባር ዯንቦች ጋር የተያያዙ ጉዲዮችን የሚያስተዲዴሩ ሌዩ ዯንቦች አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊዎች እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት እና ታማኝነት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎች እና የከሰረው ሰው  / የተሾሙበትን ሥራ ሇመሥራት እና የተሰጣቸውን ሥሌጣን ተግባራዊ ሇማዴረግ ብቃት ሉኖራቸው  / በታማኝነት፣ ያሇወገንተኝነት እና በገሇሌተኝነት ኃሊፉነታቸውን መወጣት አሇባቸው፤  / የብቃት ማነስ፣ ቸሌተኝነት፣ ማጭበርበር ወይም ላሊ ጥፊት ከተገኘባቸው በፌርዴ ቤቱ ከኃሊፉነታቸው አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊዎች እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ኃሊፊነት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎች እና የከሰረው ሰው መንግስት ባሇሥሌጣናት ይቆጠራለ፤ ሏ) በዚህ መጽሏፌ ወይም በላልች ዯንቦች ውስጥ ቸሌተኝነት ወይም ሆነ ብሇው ሇሚፇጽሙት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉውን እና የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ የሚተኩት ኃሊፉ እና ንብረት ጠባቂ፣ ማንኛውም ተቆጣጣሪ፣ ዏቃቤ ሕግ እና መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወቅት ንብረቱ በይዞታው ሥር ያሇ ባሇዕዲ ጉዲዮቹን ሇመስማት በብቸኝነት ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው እና በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሊይ የኃሊፉነት ክስ ሉያቀርቡ ይችሊለ።  / በንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሚቀርብ ማንኛውም ክስ ሥነ ሥርዓቱ ከተዘጋበት ጊዜ አንስቶ በአንዴ ዓመት ውስጥ ካሌቀረበ በይርጋ ይታገዲሌ፤ ይህ የጊዜ ገዯብ በማንኛውም መሌኩ አይቋረጥም ወይም አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊ እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተዯርገው ሉሾሙ የማይችለ ሰዎች  / የሚከተለት ሰዎች መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ ወይም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተዯርገው አይሾሙም፡- ሀ) በኢትዮጵያ ውስጥም ሆነ በላሊ ሀገር እምነት ከማጉዯሌ ወይም ከማጭበርበር ጋር ግንኙነት ያሇው ማንኛውም ወንጀሌ በመፇጸም ጥፊተኛ ሇ) የሕዝባዊ መብቶቹን የሚከሇክሌ የቅጣት ፌርዴ ሏ) ማንኛውም የባሇዕዲው ባሇአክሲዮን፣ ሥራ መ) ከማንኛውም የባሇዕዲው ባሇአክሲዮን፣ ሥራ አስኪያጅ ወይም ዲይሬክተር ጋር አራተኛ ዯረጃን ጨምሮ እስከ አራተኛ ዯረጃ ዴረስ የሚቆጠር የስጋ ወይም የጋብቻ ዝምዴና ሠ) ማንኛውም ከባሇዕዲው ሊይ ገንዘብ ጠያቂ፤ ረ) የጥቅም ግጭት ያሇበት ወይም ሉኖርበት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማንኛውንም የባሇዕዲውን ንብረት መግዛት ወይም በላሊ አኳኋን ባሇቤት መሆን አይችለም፤ ይህን ዴንጋጌ በመጣስ የሚፇጸም ማንኛውም ግዢ ወይም የንብረት ባሇቤትነት ምንም ውጤት አይኖረውም፤ ይህን ዴንጋጌ የጣሱ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎች እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ከኃሊፉነታቸው ይነሳለ። አንቀጽ . መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፊዎች እና ሇከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ስሇሚከፈሌ ክፍያ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በተሇይም የጉዲዩን ውስብስብነት እንዱወጡ እና ሥሌጣናቸውን ተግባራዊ እንዱ ያዯርጉ ምክንያታዊ የሆነ ክፌያ ይከፇሊቸዋሌ።  / ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት በሚሰጠው ፌርዴ ውስጥ ምክንያታዊ የሆነውን ክፌያ ይወስናሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው፣ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ፣ ማንኛውም የባሇዕዲው ሥራ አስኪያጅ መሠረት ፌርዴ ቤቱ ሇተቆጣጣሪው በሚከፇሇው ክፌያ ሊይ ከሁኔታው አንጻር ምክንያታዊ የሆነ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ከንብረቱ ሊይ ወጪ እና ኪሣራቸውን  / የክፌያው ዝርዝር ሁኔታዎች በሌዩ ዯንቦች ሉወሰኑ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት የሚከፇተው ክፌያዎችን ገና ያሊቋረጠ ወይም ክፌያዎችን ካቋረጠ አርባ አምስት ቀናት ያሌሞሊው እና የኢኮኖሚ ወይም የፊይናንስ ችግር በተጨባጭ ያጋጠመው ወይም ያጋጥመዋሌ ተብል የሚጠበቅ  / ባሇዕዲው የቅርብ ጊዜ የሑሳብ መግሇጫዎቹን፣ የገንዘብ ችግሮቹን ሁኔታ እና የሚፇቱበትን መንገዴ የሚያስረዲ ጽሁፌ እንዱሁም የገንዘብ ፌሰት ቅዴመ ያቀርባሌ፤ ፌርዴ ቤቱ አስፇሊጊ ናቸው ብል የሚያምናቸውን ላልች ማናቸውም ሰነድች እና መረጃዎች ባሇዕዲው እንዱያቀርብ ትዕዛዝ ሉሰጥ ወይም እንዯ ባንኮች እና የታክስ ባሇሥሌጣን አካሊት ያለ ሦስተኛ ወገኖችን እንዱያቀርቡ ትዕዛዝ ሉሰጥ  / አስገዲጅ የሆኑ የኢትዮጵያ ሕጎች እንዯተጠበቁ ሆነው ዕዲን መሌሶ ማዋቀር የባሇዕዲውን ንብረቶች እና ዕዲዎች ወይም ላሊ ማንኛውንም የባሇዕዲውን የካፒታሌ መዋቅር ክፌሌ አወቃቀር፣ ሁኔታዎች ወይም መዋቅር መቀየርን ወይም የንግዴ ሥራውን ንብረቶች ወይም ክፌልች ወይም አጠቃሊይ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ መሸጥን እንዱሁም አስፇሊጊ የሆኑ ማናቸውንም የሥራ ሂዯት ሇውጦችን ማዴረግን አንቀጽ . የሥነ ሥርዓቱ የቆይታ ጊዜ / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ከሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ጋር በአራት ወራት ውስጥ መጠናቀቅ ይኖርበታሌ። / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ዴንጋጌ ዴምፅ ተቀባይነት የማግኘት ዕዴለ ሰፉ እንዯሆነ ባሇዕዲው ካስረዲ ፌርዴ ቤቱ ጊዜው እንዱራዘም  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት አቤቱታ ሇማቅረብ ባሇዕዲው ያሇበት ግዳታ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ሇሚቆይበት ጊዜ አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፍ የፌርዴ ቤቱ ፕሬዚዲንት ባሇዕዲው ሀሳብ በሚያቀርብበት ጊዜ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ሇሚቆይበት ጊዜ ያህሌ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፍ  / ሥነ ሥርዓቱ በሚካሄዴበት ወቅት በማንኛውም ጊዜ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው እንዱተካ አቤቱታ  / ፌርዴ ቤቱ አቤቱታውን በራሱ ሥሌጣን ሉፇቅዴ  / በንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተመሇከተው ቢኖርም ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ውስጥ ሁሇት ሦስተኛው ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱሾም የሚዯግፈ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ አቤቱታውን በመፌቀዴ አመሌካቹ ይሾም ብል ያቀረበውን ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያ አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፍ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው ራሱን ችል በመንሳቀስ የሚከተለትን እንዱሁም በመዯራዯር ረገዴ ባሇዕዲውን እና ገንዘብ ሏ) የገንዘብ ጠያቂዎቹን ስብሰባዎች መጥራት እና መ) ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅዴ ሊይ ዴርዴር ሠ) ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ሇፌርዴ ቤቱ ረ) እንዯሁኔታው በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው ግዳታዎቹን ሀ) ባሇዕዲው ወይም ማንኛውም ሦስተኛ ወገን ማንኛውንም አስፇሊጊ የሆነ ተጨማሪ የገንዘብ ወይም የሑሳብ መረጃ እንዱያቀርቡ ትዕዛዝ ሇ) የባሇዕዲውን የገንዘብ ሁኔታ እና የንግዴ ሥራ ዕቅዴ ኦዱት እንዱያዯርጉ ጭምር ገሇሌተኛ አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፍ ባሇሞያው መካከሌ ስምምነት የተዯረገ ከሆነ ስምምነት የተዯረገበት ክፌያ በሹመቱ ወቅት በፌርዴ ቤቱ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት መከፇቱ እንዱሁም በሥነ ሥርዓቱ ወቅት የሚዯረጉ የመረጃ ሌውውጦች እና ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ጨምሮ ጥብቅ በሆነ መሌኩ በሚስጥር መያዝ አሇባቸው፤ እንዱሁም የፌርዴ ቤት ሥነ ሥርዓቱ የሚካሄዯው በዝግ ችልት ነው፤ ይህን ዴንጋጌ በማንኛውም መሌኩ መጣስ አግባብ ባሊቸው ሕጎች መሠረት የፌትሏ ብሔር እና የወንጀሌ አንቀጽ . በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ስሇመሆኑ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ወቅት መዯበኛ የሥራ ሂዯቱ በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ይሆናሌ እንዱሁም ባሇዕዲው በመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውስጥ የሚወዴቁ ማናቸውንም ውሳኔዎች የማስተሊሇፌ ሥሌጣን አሇው፤ ሆኖም አብዛኛውን ንብረት እንዯመሸጥ እና የዋስትና መብት እንዯመፌጠር ያለ ከመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውጭ የሆኑ ማናቸውም ውሳኔዎች ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው አስቀዴመው መጽዯቅ አሇባቸው። አንቀጽ . በተናጠሌ ስሇሚቀርቡ ክሶች መቋረጥ  / ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅዴ ሊይ የሚዯረገውን ዴርዴር ሇመዯገፌ ሲባሌ፤ ክፌያ እንዱፇጸምሇት ጥያቄ ያቀረበ ወይም ክፌያ እንዱፇጸምሇት ክስ እንዱቋረጥሇት ባሇዕዲው ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርብ ይችሊሌ፤ ፌርዴ ቤቱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያውን አስተያየት ሰምቶ  / በተናጠሌ የሚቀርቡ ክሶች መቋረጥ ማሇት አንዴ ገንዘብ ጠያቂ በአንዴ ባሇዕዲ ወይም በሦስተኛ ወገን ዋስትና ሰጪ ሊይ ክፌያ ሇማስፇጸም ያቀረበውን ክስ ጥያቄዎችን ጨምሮ ሁለንም ዓይነት የክፌያ  / በተናጠሌ የሚቀርቡ ክሶች ተቋርጠው የሚቆዩበት አጠቃሊይ ጊዜ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ ከማዋቀር አንቀጽ  . በመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውስጥ የሚከሰቱ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፭ ውስጥ በተዯነገገው መሠረት አስቀዴመው ነጠሊ እገዲ ከተሊሇፇባቸው ዕዲዎች በስተቀር ባሇዕዲው በመዯበኛ የሥራ ሂዯት  / ባሇዕዲው በመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውስጥ የሚከሰቱ ዕዲዎችን በሙለ መክፇሌ እንዯማይችሌ አስቀዴሞ ከገመተ ባሇዕዲው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት  / ክፌያ በሚቋረጥበት ጊዜ ባሇዕዲው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፭ ንዐስ አንቀ () መሠረት የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ማመሌከት ይኖርበታሌ። አንቀጽ . ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ስሇማጽዯቅ  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው ዴጋፌ በባሇዕዲው ይዘጋጃሌ፤ ገንዘብ ጠያቂዎቹ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ ውስጥ በሚሳተፈ የሚመሇከታቸው  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ የሚከተለትን ጉዲዮች ሇሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የክፌያ ሏ) የገንዘብ ዕዲ ሰነድችን አወጣጥ በሚመሇከቱ ሕጎች መሠረት የገንዘብ ዕዲ ሰነድችን በማውጣት የክፌያ ጥያቄዎችን መፌታት፤ መ) የሚመሇከታቸውን ገንዘብ ጠያቂዎች የክፌያ ጥያቄዎች ወዯ አክሲዮን መቀየር፤ ሠ) የዚህ ሕግ አስገዲጅ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው በገንዘብ ጠያቂው ወይም በሦስተኛ ወገን ኢንቨስተሮች የሚገዛውን የባሇዕዲውን ረ) ሇገንዘብ ጠያቂው ወይም ሇሦስተኛ ወገን ኢንቨስተሮች ነባር አክሲዮኖችን መሸጥ ወይም አዱስ አክሲዮኖችን ማውጣት። አንቀጽ . አዱስ ሇቀረበ ገንዘብ ስሇሚዯረግ ጥበቃ  / አዱስ የቀረበው ገንዘብ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ በሚጸዴቅበት ማዕቀፌ ውስጥ ሆኖ በፌርዴ ቤቱ መጽዯቅ አሇበት፤ አዱስ የቀረበ ገንዘብ ማሇት ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅዴን ተግባራዊ ሇማዴረግ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅደ ውስጥ ተካትቶ በነባር ወይም በአዱስ አበዲሪ የሚሰጥ እና ተከትል በፌርዴ ቤቱ የሚጸዴቅ ማንኛውም አዱስ የቀረበ ገንዘብ  / አዱስ ገንዘብ የሚያቀርቡት ሰዎች ገንዘቡ መቅረቡ አጠቃሊይ ገንዘብ ጠያቂዎቹን የሚጎዲ ነው በሚሌ የፌትሏ ብሔር፣ አስተዲዯራዊ ወይም የወንጀሌ  / በኋሊ ሊይ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የተከፇተ እንዯሆነ አዱስ የቀረበው ገንዘብ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በፉት ቅዴሚያ ይኖረዋሌ። አንቀጽ . ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ በፍርዴ ቤት  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅዴ በፌርዴ ቤት  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን በሚያጸዴቅበት ጊዜ በተሇይም ዯግሞ ዋስትና ከመያዝ እና አዱስ ገንዘብ ከሚቀርብበት ማዕቀፌ ጋር በተያያዘ የሦስተኛ ወገኖች ጥቅሞች በበቂ ሁኔታ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ የባሇዕዲውን መክሠር ይከሊከሊሌ እና የንግዴ ሥራውን አዋጪነት ያረጋግጣሌ የሚሌ ምክንያታዊ ተስፊ ያሇው መሆኑን ያረጋግጣሌ።  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ የሚያስቀምጣቸው  / አዱስ የቀረበ ገንዘብ ያሇ እንዯሆነ ሌዩ መብት ያሇው አዱስ የቀረበ ገንዘብ መጠኑ ምን ያህሌ እንዯሆነ የሚገሌጸው የፌርደ ክፌሌ ቅጂ ሇሕዝብ ይፊ  / ዋስትና ሰጪዎች ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን በማጣቀስ መብታቸውን ሉጠይቁ ይችሊለ፤ከዚህ ንዐስ አንቀጽ ጋር በተያያዘ የሚነሳ ማንኛውም ግጭት ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱን በከፇተው ፌርዴ ቤት ይሰማሌ።  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ በፌርዴ ቤቱ በሚጸዴቅበት ጊዜ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / ባሇዕዲው ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ውዴቅ እንዱሆን ፌርዴ ቤቱ በሰጠው ፌርዴ ሊይ ይግባኝ  / በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሚቀርቡ ይግባኞች ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ውዴቅ የሚያዯርገው ፌርዴ በተሰጠ በአስር ተከታታይ አንቀጽ . በሦስተኛ ወገኖች የሚቀርብ ተቃውሞ ሦስተኛ ወገኖች አዱስ የቀረበው ገንዘብ ያሇውን ሌዩ ጥቅም በመቃወም ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርቡ ይችሊለ፤ ተቃውሞው ፌርደ ይፊ በተዯረገ በሃያ ቀናት ውስጥ አንቀጽ . ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ስሇመተው የሚያስቀምጣቸውን ሁኔታዎች ተግባራዊ ሳያዯርግ የቀረ እንዯሆነ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ፌርዴ ቤቱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን እንዱተው እና መሌሶ የማዯራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት እንዱከፌት አቤቱታ ሉያቀርብ ይችሊሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ወይም የመክሰር ሥነ ሥርዓት መከፇቱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን መተው  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን መተው ወዯኋሊ ተመሌሶ ተፇጻሚነት አይኖረውም፤ በተሇይም ዯግሞ ገንዘብ ጠያቂዎች ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅደ መሠረት የተቀበለት ገንዘብ የራሳቸው ይሆናሌ፤ ጠያቂዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፰ መሠረት ሌዩ መብት ካሇው አዱስ የቀረበ ገንዘብ ጋር በተያያዘ ያገኙትን ቅዴሚያ የማግኘት መብት እንዯያዙ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተዯነገገው ቢኖርም ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅደ መሠረት ሇይገባኛሌ ጥያቄዎች እንዯገና የተዘጋጀው የጊዜ ወዱያውኑ ተፇጻሚነቱ ያቆማሌ፤ ገንዘብ ጠያቂዎች ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ዕቅደ መሠረት የተውትን አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፱ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተዯነገገው ቢኖርም ባሇጉዲዮቹ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ከጸዯቀ በኋሊ ሇማሻሻሌ  / በዚህ መሌኩ የሚዯረገው ማሻሻያ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፳፱ መሠረት በፌርዴ ቤቱ መጽዯቅ ሳያስፇሌገው በባሇጉዲዮቹ ሊይ ሕጋዊ እና አስገዲጅ ይሆናሌ። አንቀጽ . ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ወዯ መሌሶ ማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓቱ መጨረሻ ሊይ ወገኖቹ የተስማሙበት ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅዴ ከላሇ ባሇዕዲው በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱን ወዯ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ በፌርዴ ቤቱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ ከተተወ፤ በራሱ  / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው በአንቀጽ ፮፻፹፱ መሠረት የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመግዛት ጥያቄ ከቀረበሇት ባሇዕዲው በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓቱን መሌሶ ወዯ ማዯራጀት አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ችግር ያገጠመው መሆኑ ሲረጋገጥ እና ክፌያዎችን ያሊቋረጠ ከሆነ ወይም ክፌያዎችን ካቋረጠ አርባ አምስት ቀናት ካሌሞሊው ባሇዕዲው ጥያቄ በሚያቀርብበት ጊዜ፤ ባሇዕዲው ክፌያዎችን ያቋረጠ ከሆነ እና በሂዯት ሊይ ያሇ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ከላሇ፤ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዏቃቤ ሕግ ጥያቄ ሏ) ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዏቃቤ ሕግ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት አቤቱታ በሚያቀርቡበት ጊዜ ባሇዕዲው ጥያቄ ካቀረበ እና ክፌያ ያቋረጠበት ሁኔታ ከተፇጠረ አርባ የሚችሌ ከሆነ፤ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዏቃቤ ሕግ በሚያቀርበው ጥያቄ ወይም ፌርዴ ቤቱ በራሱ ሇማጭበርበር በማሰብ አንዲንዴ ገንዘብ ጠያቂዎችን ሳይገሌጹ ሇቀሩ፣ ያሇምክንያት ኃሊፉነታቸውን ከፌ ሊዯረጉ ወይም ላልች ማናቸውንም የማጭበርበር ተግባራት ሇፇጸሙ ሏሰተኛ ባሇዕዲዎች መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቶችን አይከፌትም። አንቀጽ . የባሇዕዲው ግዳታዎች ከሚያከናውኑ ሰዎች እና አካሊት ጋር ሙለ በሙለ አንቀጽ . መቅረብ ስሊሇባቸው ሰነድች  / የሚከተለት ሰነድች ባሇዕዲው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ከሚያቀርበው አቤቱታ ጋር አባሪ ሆነው መቅረብ አሇባቸው፡- ሀ) የንግዴ ማህበሩ ሦስት የመጨረሻ የሑሳብ ሚዛን ወረቀቶች ወይም የሑሳብ መግሇጫዎች፤ ሏ) ባሇዕዲው ሇመጠባበቂያ ጊዜው የሚሆን ገንዘብ እንዲሇው የሚያሳይ የገንዘብ ፌሰት መግሇጫ፤ መ) የገንዘብ ጠያቂዎችን እና የባሇዕዲዎችን ስም እና አዴራሻ የያዘ የሚሰበሰቡ ንግዴ ነክ ገቢዎች እና  / ባሇዕዲው የተሟለ ሰነድችን ሇፌርዴ ቤቱ ማቅረብ በአቤቱታው ውስጥ ምክንያቱን ማስረዲት አሇበት።  / ፌርዴ ቤቱ ማናቸውንም አግባብነት ያሊቸው ተጨማሪ ሰነድች ባሇዕዲው እንዱያቀርብ ሉጠይቅ ወይም ማንኛውም ሦስተኛ ወገን በተሇይም ዯግሞ ባንኮች እና የመንግስት አስተዲዯር አካሊት እንዯዚያ ያለ ሰነድችን እንዱያቀርቡ ሉጠይቅ ይችሊሌ።  / በገንዘብ ጠያቂዎች የሚቀርበው አቤቱታ በቃሇ መሏሊ የተዯገፇ ሆኖ የሚከተለትን ሰነድች ማካተት ገንዘብ ጠያቂዎቹ ጊዜው የዯረሰ እና መከፇሌ ያሇበት ነገር ግን ያሌተከፇሇ የክፌያ ጥያቄ ሏ) ገንዘብ ጠያቂው መዯበኛ የፌትሏ ብሔር ሥርዓቶችን ተከትል በባሇዕዲው ሊይ ያለትን የክፌያ ጥያቄዎች ሇማስፇጸም ያሌቻሇባቸውን ወይም ከዚህ በኋሊ ማስፇጸም የሚችሌበት ሁኔታ ውስጥ ያሌሆነባቸውን ምክንያቶች መ) ባሇዕዲው ክፌያ ያቋረጠበት ሁኔታ ውስጥ አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የሚሰጠው ፌርዴ በፌርዴ ቤቱ ከተሰጠበት ቀን የመጀመሪያው ሰዓት አንስቶ በሁለም ወገኖች ሊይ  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ ወዱያውኑ ተፇጻሚ ይሆናሌ። አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፈት የቀረበን አቤቱታ ውዴቅ በሚያዯርግ ፍርዴ ሊይ ይግባኝ  / ባሇዕዲው፣ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዏቃቤ ሕግ ፌርደ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት የቀረበን አቤቱታ ውዴቅ በሚያዯርገው ፌርዴ ሊይ ይግባኝ  / ይግባኙ በተፊጠነ ሥነ ሥርዓት ተሰምቶ በሁሇት ወራት ውስጥ ውሳኔ ይሰጥበታሌ እንዱሁም ፌርደ አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፈት የተሰጠ ፍርዴን ስሇመቃወም እና ይግባኝ ስሇማቅረብ / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ዏቃቤ ሕግ በውሳኔው ሊይ ይግባኝ ሉያቀርብ / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት አቤቱታ ያሊቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ፌርደን / ይግባኙ በተፊጠነ ሥነ ሥርዓት ተሰምቶ በሁሇት ወራት ውስጥ ውሳኔ ይሰጥበታሌ፤ እንዱሁም ፌርደ ወዱያውኑ ተፇጻሚ ይሆናሌ። አንቀጽ . ይግባኝ የማይቀርብባቸው ፍርድች ተቆጣጣሪ ዲኛውን፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉውን ወይም ተቆጣጣሪዎችን ሇመሾም ወይም ሇመተካት የሚሰጡ ፌርድች ይግባኝ ወይም ተቃውሞ ሉቀርብ አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊ ስሇመሾም  / ፌርዴ ቤቱ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፮፻፲ እስከ አንቀጽ ፮፻፲፮ በተዯነገገው መሠረት መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በሚሰጠው ፌርዴ ውስጥ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ ይሾማሌ። የተወሳሰቡ ጉዲዮች በሚኖሩበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ ሁሇት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉዎችን ሉሾም ይችሊሌ፤ፌርዴ ቤቱ ባሇዕዲው ያቀረበውን ሰው ሉሾም ይችሊሌ። / ብዙ ኃሊፉዎች በሚሾሙበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ በተናጠሌ እንዱንቀሳቀሱ ካሌፇቀዯሊቸው በስተቀር / ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ እንዱሸጥ ያዘጋጀ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ አዴርጎ ይሾመዋሌ። አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊውን በላሊ / ሥነሥርዓቱ በሚካሄዴበት ወቅት በማንኛውም ጊዜ ተቆጣጣሪ ዲኛው፣ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ ተቆጣጣሪ ወይም ዏቃቤ ሕግ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በላሊ እንዱተካ ሇፌርዴ ቤቱ / ፌርዴ ቤቱ አቤቱታውን ሉፇቅዴ ይችሊሌ። / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቹ ውስጥ አብሊጫ ቁጥር ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች እንዱሾም የሚዯግፈ አመሌካቹ ያቀረበውን መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ አንቀጽ . መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊው ሥሌጣን እና መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ወቅት መሌሶ  / መዯበኛ የሥራ ሂዯቱን ማከናወንን በተመሇከተ  / የባሇዕዲው ንብረት የሚገኝበትን ትክክሇኛ ቦታ ባሇሥሌጣን አካሊት፣ ከማህበራዊ ዋስትና ተቋማት፣ ከብዴር ተቋማት እና ከላልች ተቋማት መቀበሌ፤  / የንብረቶቹን ዝርዝር በማዘጋጀት ረገዴ ባሇዕዲውን  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በማዘጋጀት ረገዴ / አግባብ በሚሆንበት ጊዜ የገንዘብ ጠያቂዎች  / የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ እንዱሸጥ ማዘጋጀት፤ የሚቀበሇውን ማናቸውንም ገንዘብ በንብረቱ ስም የሚከፇት የባንክ ሑሳብ ውስጥ ገቢ ማዴረግ፤ / የቅዴመ ኪሣራ ጥያቄዎችን እንዱቀበሌ ወይም ውዴቅ እንዱያዯርግ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው ሀሳብ  / የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ስብሰባ ወይም የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመዯረጉ ቢያንስ አምስት ቀናት አስቀዴሞ ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ የሚዯረግ የባሇዕዲውን ጉዲዮች እና ተግባራት የተመሇከተ ዝርዝር ሪፖርት አዘጋጅቶ ማቅረብ፤ ፲/ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባ ወይም የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ከመዯረጉ ቢያንስ አምስት ቀናት አስቀዴሞ ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ የሚዯረግ ሇባሇዕዲዎች የቀረቡ ዋስትናዎችን ጨምሮ የተዘጋጁትን የተሇያዩ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅድች የተመሇከተ ዝርዝር ሪፖርት አዘጋጅቶ ፲፩/ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ስብሰባዎችን ወይም ፲፪/ በተሇይም የባሇዕዲውን የፊይናንስ ሁኔታ እና የንግዴ ሥራ ዕቅዴ ኦዱት እንዱያዯርጉ እና የባሇዕዲውን የንብረት ዝርዝር እና የዋጋ ግምት እንዱያዘጋጁ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው ጥያቄ ማቅረብ፤ ፲፫/ የሚሰጠው አገሌግልት በተቋረጠ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ወይም በጣም ቢዘገይ ሥነ ሥርዓቱ በተቋረጠ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ሇፌርዴ ቤቱ አንቀጽ . ተቆጣጣሪዎችን ስሇመሾም  / ተቆጣጣሪ ዲኛው ከገንዘብ ጠያቂዎቹ ውስጥ በሚያቀርቡት ጥያቄ መሠረት እስከ አምስት ዴረስ ተቆጣጣሪዎችን ይሾማሌ፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው አንዴ ተቆጣጣሪ ዋስትና ካሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ውስጥ እና ላሊ አንዴ ተቆጣጣሪ ዯግሞ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መመረጡን ያረጋግጣሌ።  / ከባሇዕዲው ወይም ከባሇዕዲው ሥራ አስኪያጅ ጋር እስከ አራተኛ ዯረጃ የሚቆጠር የስጋ ወይም የጋብቻ ዝምዴና ያሇው ማንኛውም ሰው ወይም በባሇዕዲው ንብረት ውስጥ በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ ዴርሻ ያሇው ማንኛውም ሰው ተቆጣጣሪ ተዯርጎ ሉሾም አጠቃሊይ ጥቅም ያስጠብቃለ፤ እንዱሁም መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በማዘጋጀት ረገዴ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው ዴጋፌ ያዯርጋለ። በሚያጸዴቀው መሠረት ወጪያቸውን ሇመሸፇን ከሚያገኙት ክፌያ ውጭ ላሊ ማናቸውንም ዓይነት ክፌያ የማግኘት መብት የሊቸውም። / ተቆጣጣሪዎች ማንኛውንም የባሇዕዲውን ንብረት የሚፇጸም ማንኛውም ግዢ ምንም ዓይነት ውጤት አይኖረውም፤ እንዱሁም ይህን ዴንጋጌ የጣሰው ተቆጣጣሪ ተሸሮ በላሊ ሰው ይተካሌ። አንቀጽ . ተቆጣጣሪዎችን ስሇመተካት ፌርዴ ቤቱ በማንኛውም ጊዜ በራሱ ተነሳሽነት ወይም ተቆጣጣሪ ዲኛው ወይም የተቆጣጣሪው ወይም ዏቃቤ ሕግ በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት አሳማኝ ምክንያት ሲኖር ማንኛውንም ተቆጣጣሪ በላሊ ሰው ሉተካ አንቀጽ . የተቆጣጣሪዎች ኃሊፊነት ማንኛውም ተቆጣጣሪ በኃሊፉነት ሉጠየቅ የሚችሇው በከባዴ ቸሌተኝነት ወይም ሆነ ብል በሚፇጽመው አንቀጽ . የፍርዴ ማስታወቂያ ፩/ የፌርዴ መዝገብ ቤት ሹሙ የፌርዴ ቤቱ መግቢያ ሊይ ማስታወቂያ በመሇጠፌ እና በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሊይ ቅጂያቸውን ፪/ የፌርዴ መዝገብ ቤት ሹሙ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት የተሰጠው ፌርዴ አግባብነት ባሊቸው ሕጎች መሠረት በንግዴ መዝገብ ውስጥ ፫/ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የፌርዴ መዝገብ ቤት ሹሙ የባሇዕዲው የሑሳብ መዛግብት መጨረሻ ሊይ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠውን ፌርዴ አስገብተው ማስታወሻ በመጻፌ ይፇርማለ፤ ከዚያም የሑሳብ መዛግብቱ ሇባሇዕዲው ፬/ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ወይም ሇመዝጋት የተሰጠው ፌርዴ ቅጂ ሇባሇዕዲው፣ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው እና አቤቱታ ሊቀረበው ገንዘብ ጠያቂ ፌርደ እንዯተሰጠ ወዱያውኑ ይሊካሌ፤ ቅጂው የባሇ ዕዲዎቹን፣ የሥነ ሥርዓቱን ላልች የተቆጣጣሪ ዲኛውን ስም እንዱሁም ፌርደ ተፇጻሚ ፭/ የፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም የፌርደን ቅጂ ማስተካከያዎች እንዱዯረጉ የፌርዴ መዝገብ ቤት ሹሙ የፌርደን ሦስት ቅጂዎች የንግዴ መዝገቡን ፯/ የፌርደ ቅጂ በባሇዕዲው ቅጥር ግቢ እና ባሇዕዲው አንቀጽ . ሇገንዘብ ጠያቂዎች ስሇሚሰጥ ማሳወቂያ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ በተሊሇፇ በአንዴ ወር ጊዜ ውስጥ መሌሶ  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ  / የተቆጣጣሪ ዲኛውን እና የመሌሶ ማዯራጀት  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች የሚቀርቡባቸውን ሁኔታዎች፤ የያዘ ማሳወቂያ ሇሚታወቁ የባሇዕዲው ገንዘብ ጠያቂዎች በሙለ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ይሌካሌ። ግዳታዎች መሟሊታቸውን እና ሇገንዘብ ጠያቂዎች ማሳወቂያ መሰጠቱን የሚያሳዩ የሰነዴ ማስረጃዎች መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ፊይሌ ውስጥ በፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ይመዘገባለ። በመጠባበቂያ ጊዜ ወቅት ስሇባሇዕዲው አንቀጽ . የመጠባበቂያ ጊዜ  / መሌሶ የማዯራጀት ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ እንዯተሰጠ የመጠባበቂያ ጊዜው የሚጀምር ሲሆን መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው ዴጋፌ ባሇዕዲው ሇ) ገንዘብ ጠያቂዎቹ እና መሌሶ የማዯራጀት የማዯራጀት ዕቅዴ ሊይ የማሻሻያ ሀሳቦችን እንዱያቀርቡ ወይም አስፇሊጊ በሚሆንበት ጊዜ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ የሚሸጥበትን ዕቅዴ እንዱያዘጋጅ ማስቻሌ ነው፤ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመሸጥ ዝግጅት ኃሊፉው ከዚህ ጋር በተያያዘ የገበያ ጥናት ሉያከናውን ይችሊሌ እንዱሁም ኢንቨስተሮች  / የመጀመሪያው የመጠባበቂያ ጊዜ ርዝመት ቢበዛ በአራት ወር ጊዜ የተገዯበ ነው፤ የማዯራጀት ኃሊፉው በሚያቀርቡት ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የመጠባበቂያ ጊዜውን ሉያራዝመው ወይም አዱስ የመጠባበቂያ ጊዜ ሉሰጥ ይችሊሌ፤ ፌርዴ ቤቱ የጊዜ ማራዘሚያ ሉሰጥ የሚችሇው በሚከተለት ሁኔታዎች መሠረት ማራዘሚያውን ሇመስጠት በቂ ምክንያት ሲኖር ብቻ ነው፡- መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ ሊይ የሚዯረገው ዴርዴር ተገቢው የአፇጻጸም ዯረጃ ሊይ የሚገኝ ክርክሮች በጠቅሊሊ ተቋርጠው መቆየታቸው መብቶች እና ጥቅሞች ሚዛናዊ ባሌሆነ  / ማራዘሚያዎችን እና እዴሳቶችን ጨምሮ የሚሰጠው የመጠባበቂያ ጊዜ አጠቃሊይ ርዝመት ከአስራ ሁሇት አንቀጽ . ስሇመጠባበቂያ ጊዜ መቋረጥ በዚህ አንቀጽ  ውስጥ የተመሇከተው ቢኖርም፡-  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ እንዲይጸዴቅ ሉያዯርጉ እንዱቀጥሌ የሚያስችሌ እንዲሌሆነ ግሌጽ ከሆነ፤ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመሸጥ ምንም ኢንቨስተር ያሇማግኘቱ ግሌጽ  / ባሇዕዲው፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም ተቆጣጣሪው ጥያቄ ካቀረቡ፤ ወይም  / ባሇዕዲው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ የሚፇጠሩ የክፌያ ጥያቄዎችን በተመሇከተ የመክፇሌ ግዳታውን መወጣት ካሌቻሇ፤ፌርዴ ቤቱ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱን ወዯ መክሠር ሥነ አንቀጽ . በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ስሇመቆየት ጊዜው ወቅት የባሇዕዲው ንብረት እና ጉዲይ በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ይቆያለ።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ወይም ተቆጣጣሪ ዲኛው አስቀዴመው እንዱፇቅደሇት ሳያስፇሌገው ባሇዕዲው የንግዴ ሥራውን የዕሇት ተዕሇት እንቅስቃሴዎች  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ የስጦታ ውልች እና ዋስትና እና የንብረት የዋስትና መብቶችን ጨምሮ ነገር ግን በዚያ ሳይወሰን ከባሇዕዲው መዯበኛ የሥራ ሂዯት ውጭ የሆኑ ስምምነቶች ወይም ግብይቶች በሙለ በመሌሶ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና ተቆጣጣሪ ዲኛው በማንኛውም ጊዜ የባሇዕዲውን የሑሳብ መዛግብት / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሆነ ብል ገንዘብ ጠያቂዎችን ያሇመግሇጽን ጨምሮ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ሊይ የሚፇጸሙ ማናቸውንም ዴርጊት ሇሚመሇከታቸው የዏቃቤ ሕግ እና ሕግ አስከባሪ አካሊት ማሳወቅ ይኖርበታሌ። አንቀጽ . ክፍያ ሇማስፈጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ ክርክሮች በአጠቃሊይ ስሇ መቋረጣቸው  / የመያዣ እና የማይንቀሳቀስ ንብረት መያዣ የንብረት ዋስትና ያሊቸውን፣ ቅዴሚያ ያሊቸውን እንዱሁም የሽያጭ ውልች ያሎቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን ጨምሮ በማናቸውም ገንዘብ ጠያቂዎች ክፌያ ሇማስፇጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ ክርክሮች በሙለ በተናጠሌ ክፌያ ሇማስፇጸም የሚዯረጉ ክርክሮች እንዱቋረጡሊቸው ጥያቄ ማቅረብ ሳያስፇሌጋቸው  / ዋስ የሆኑ የተፇጥሮ ሰዎች በመሌሶ ማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ውስጥ በተናጠሌ ክፌያ ሇማስፇጸም  / በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት የይርጋ ጊዜ እና ቅዴሚያ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶች በባሇዕዲው ክርክሮች የንግዴ ሥራውን መሌሶ የማዋቀር ሥራውን የማስተጓጎሌ ዕዴሊቸው አነስተኛ ወይም ከዚያ በሊይ ገንዘብ ጠያቂዎችን አግባብ ባሌሆነ መሌኩ የሚጎዲ ከሆነ፤ ላልች የክፌያ የሚቀርቡ ክሶች ሊይ ከሚቀመጡ አጠቃሊይ እገዲዎች የአፇጻጸም ወሰን ውጭ ሉያዯርግ አንቀጽ . ክፍያ ሇማስፈጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ ክርክሮች በአጠቃሊይ መቋረጣቸው የሚያስከትሊቸው  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ማመሌከቻ  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች የመክፇያ  / በቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ሊይ የሚታሰበው ወሇዴ አግባብ ባሇው ምጣኔ መሠረት መታሰቡን ፭/ ገንዘብ ጠያቂዎች ማናቸውንም የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄ ክፌያ መቀበሌ አይችለም። አንቀጽ . ባሇዕዲው የቅዴመ ኪሣራ ክፍያዎችን  / ባሇዕዲው በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት በቅዴመ ኪሣራ የቅዴመ ኪሣራ ክፌያዎችን መክፇሌ የሇበትም። ሇሀብቱ የሚጠቅም ከሆነ በማስያዣነት ይዞታቸው የተሊሇፇ ንብረቶችን ጨምሮ ባሇዕዲው በዕዲ የተያዙ ንብረቶችን መሌሶ በይዞታው ስር እንዱያዯርግ ሇማስቻሌ ሲባሌ ተቆጣጣሪ ዲኛው እንዯዚህ ያለ ክፌያዎች እንዱከፇለ ሉፇቅዴ ይችሊሌ። አንቀጽ . በሂዯት ሊይ ስሊለ ሥነ ሥርዓቶች  / በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄ እስካሌቀረበ ዴረስ ግሌግሌን ጨምሮ በሂዯት ሊይ ያለ የሕግ ሥነ ሥርዓቶች በሙለ ይቋረጣለ።  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄው ተቀባይነት ሲያገኝ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የሥነ ሥርዓቱ አንዴ ወገን ሆኖ ሥርዓቱ ይቀጥሊሌ፤ ሆኖም ግን ሥነ ሥርዓቱ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄውን መጠን በማረጋገጥ ሊይ የተወሰነ ይሆናሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት መከፇቱ በሂዯት ሊይ ካለ ውልች የሚመነጭ ማቻቻሌን ሳይጨምር የቅዴመ ኪሣራ ክፌያ መክፇሌን ወይም ክፌያ ባሇመፇጸም ምክንያት በሂዯት ሊይ ያሇ ውሌ ማቋረጥን በማያስከትለ ማናቸውም ሥነ ሥርዓቶች ሊይ እንዱሁም በተሇይም ዯግሞ በሚከተለት ሥነ ሥርዓቶች ሊይ ተጽዕኖ አያሳዴርም፡- ሀ) በባሇዕዲው ሊይ የሚመሰረቱ የወንጀሌ ሥነ በባሇዕዲው ሊይ የሚመሰረቱ መብት ሇማስነገር ሇማስፇጸም የሚዯረጉ ሥነ ሥርዓቶች፤ መ) ታክስ ከመሰብሰብ ውጭ ያለ የታክስ ኦዱቶች አንቀጽ . የሻጩ ዕቃውን ይዞ የመቆየት መብት  / ዕቃዎቹን ባሇዕዲው ያሌተረከበ ከሆነ ወይም ዕቃዎቹ ሇባሇዕዲው ወይም የባሇዕዲው ተወካይ ሇሆነ ሦስተኛ ወገን ካሌተሊኩ ሻጩ የሸጣቸውን ዕቃዎች እንዯያዘ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ተቆጣጣሪ ዲኛው በሚፇቅዴበት ጊዜ የተስማሙበትን ዋጋ ሇሻጩ በመክፇሌ ሻጩ የያዛቸውን ዕቃዎች እንዱያስረክብ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በንዐስ አንቀጽ () መሠረት ዕቃዎቹን ሇመረከብ ያሌጠየቀ ከሆነ ሻጩ ማናቸውንም የተቀበሊቸውን ተከታታይ ክፌያዎች እንዱሁም ማናቸውም ሇጭነት አገሌግልት ወይም ሇማጓጓዣ ወጪዎች፣ ሇኮሚሽን፣ ሇኢንሹራንስ ወይም ሇላልች ወጪዎች ከባሇዕዲው የተቀበሊቸውን ቅዴመ ክፌያዎች ሇባሇዕዲው መመሇስ ይኖርበታሌ፤ እንዱሁም ሻጩ እነዚህን ገንዘቦች ራሱ የመክፇሌ ካሇመፇጸም ጋር በተያያዘ የጉዲት ካሣ እንዱከፇሇው አንቀጽ . የንብረት ዝርዝር ስሇማረጋገጥ  / ባሇዕዲው መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉ ቁጥጥር ሥር ሆኖ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ ሁለንም ንብረቶቹን የያዘ የንብረት ዝርዝር ያዘጋጃሌ፤ ዝርዝሩ በተሇይ ሀ) የክፌያ ጥያቄያቸውን መጠን፣ ስማቸውን እና አዴራሻቸውን የሚገሌጽ የገንዘብ ጠያቂዎች ሇ) ባሇሀብትነታቸው እንዯተጠበቀ ሆኖ የተፇጸሙ የሽያጭ ውልችን ጨምሮ በሂዯት ሊይ ያለ ሏ) በማስያዣነት ይዞታቸው የተሊሇፇ ንብረቶችን፣ በንግዴ ሥራው ሊይ የተሰጡ መያዣዎችን እና ዋስትናዎች እና ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ መ) ባሇዕዲው አንዯኛው ተካራካሪ ወገን የሆነባቸው በሂዯት ሊይ ያለ የሕግ ሥነ ሥርዓቶች፤ ሠ) በጉምሩክ ሥር ያለ እና በመጋዘን የተቀመጡ በኪራይ ቤቶች ውስጥ የሚገኙ ተንቃሳቃሽ ታክሶች፣ ቀረጦች እና የማህበራዊ ዋስትና  / የንብረት ዝርዝሩ በሁሇት ቅጂዎች ተዘጋጅቶ አንዯኛው ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ የሚዯረግ ሲሆን ላሊኛው ዯግሞ መሌሶ የማዯራጀት አንቀጽ . ባሇሞያዎችን ስሇመሾም ፌርዴ ቤቱ ባሇዕዲውን እንዱያግዘው ወይም በባሇዕዲው ፊንታ የንብረት ዝርዝሩን እንዱያዘጋጅ ገማች፣ የሑሳብ ሥራ ባሇሞያ፣ የሰነድች ምዝገባ ባሇሞያ ወይም ላሊ ማንኛውንም ብቃት ያሇው ባሇሞያ ሉሾም ይችሊሌ። አንቀጽ . ከሀብቱ ውጭ የሆኑ ዕቃዎች በዚህ ሕግ በአንቀጽ ፯፻፶፩ እና በአንቀጽ ፯፻፶፪ መሠረት መመሇስ ያሇባቸው ዕቃዎች የባሇዕዲው ሀብት አካሌ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ ማቅረብ እና አንቀጽ ∙ የቅዴመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች  / እያንዲንደ ገንዘብ ጠያቂ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ በተሰጠ በአራት ወራት ውስጥ ራሱ ወይም በወኪለ አማካኝነት በአዯራ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው በመሊክ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቹን ያቀርባሌ፤ ይህ የጊዜ ገዯብ ሌዩ ሁኔታዎች ሲያጋጥሙ በተቆጣጣሪ ዲኛው  / ገንዘብ ጠያቂዎች በሚያቀርቡት ጥያቄ ውስጥ የሚከተለትን በግሌጽ ማስቀመጥ አሇባቸው፡- ሀ) ዋና ክፌያውን እና አግባብ ከሆነ ወሇደን እንዱሁም የመክፇያ ጊዜው የዯረሰበትን ወይም የሚዯርስበትን ቀን በመግሇጽ የቅዴመ ኪሣራ ሇ) የመጠባበቂያ የክፌያ ጥያቄዎችን በተመሇከተ ሏ) የቅዴመ ኪሣራ ክፌያው የቀረበበትን የሕግ መ) የገንዘብ ጠያቂውን ስም፣ አዴራሻ እና የባንክ የማግኘት መብት እና ቅዴሚያ የማግኘት ከቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄው ጋር በተያያዘ አሇኝ የሚለትን ማንኛውንም የንብረት ዋስትና ወይም ባሇሀብትነታቸው እንዯተጠበቀ ሆኖ የሚዯረጉ የሽያጭ ውልች እና አሇኝ የሚለት የንብረት ዋስትና የሚሸፌናቸውን ንብረቶች፣ ዋስትናው የተሰጠበትን ቀን እና ዋስትናው ሰ) የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄን የሚመሇከት ሰጪዎቹን ስም እና አዴራሻ፣ የዋስትናውን መጠን፣ የተሰጠበትን ቀን እና ዋስትናው በተናጠሌ፣ በአንዴነት ወይም በአንዴነትና የሚጠየቅ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት የተከፇተበት ቀን ሊይ በሁሇቱም ወገኖች በኩሌ ያለትን የክፌያ ጥያቄዎች  / ገንዘብ ጠያቂዎች የክፌያ ጥያቄያቸውን የሚዯግፈ ማስረጃዎችም ዯረሰኝ ይሰጣቸዋሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ከተዘጋ በኋሊ ማስረጃዎቹን ይመሌሳሌ እንዱሁም ከአንዴ ዓመት በኋሊ ማስረጃዎቹን  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተቀመጠው የጊዜ ገዯብ ውስጥ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄያቸውን ጠያቂዎች በክፌፌለ ውስጥ መሳተፌ አይችለም፤ እንዱሁም በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የተሸጠ እንዯሆነ የክፌያ ጥያቄያቸው ሇባሇሀብቱ ሉቀርብ አይችሌም። አንቀጽ ∙ የቅዴመ ኪሣራ ክፍያ ጥያቄዎችን ከማቅረብ ነጻ የተዯረጉ ገንዘብ ጠያቂዎች  / የሚከተለት ገንዘብ ጠያቂዎች የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን ከማቅረብ ነጻ የተዯረጉ ናቸው፡- ያሌተከፇሇ ዯመወዝ ወይም ከሥራ ውሌ የሚመነጭ ላሊ ማንኛውንም ክፌያ የሚጠይቁ ሏ) አጠቃሊይ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄያቸው  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የባሇዕዲውን የሑሳብ መግሇጫዎች፣ የዯመወዝ መክፇያ ቅጽ እና ላልች አግባብነት ያሊቸው ሰነድች በመገምገም እንዱህ ያለትን የክፌያ ጥያቄዎች አረጋግጦ ይቀበሊሌ፤ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተመሇከቱትን የክፌያ ጥያቄዎች ማረጋገጥ አንቀጽ ∙ የቅዴመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎች ማረጋገጫ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ትክክሇኛነት፣ መጠን እና በጊዜው መቅረባቸውን  / ባሇዕዲው ሇማረጋገጥ አስፇሊጊ የሆኑ ሰነድችን እና መረጃዎችን በሙለ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው  / የክፌያ ጥያቄ መኖሩ መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው የሚጣራ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በአዯራ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ሇገንዘብ ጠያቂው ያሳውቃሌ፤ ገንዘብ ጠያቂውም ጥያቄው በዯረሰው በስምንት ቀናት ውስጥ ሇጥያቄው መሌስ መስጠት አሇበት፤ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የክፌያ ጥያቄዎችን በሙለ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በግሌጽ ያሌተቀመጠ አፇጻጸማቸው ቅዴመ ሁኔታ ያሇው ዕዲዎችን  / የመጨረሻው የተረጋገጡ እና ተቀባይነት ያገኙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ዝርዝር መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው ይፇርምበታሌ።  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች እና ዋስትናዎች በጊዜ መቅረባቸውን በተመሇከተ የተነሱ ቅሬታዎች በተመሇከተ የማዯራጀት ኃሊፉው በሰጠው ውሳኔ ሊይ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ  / የፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ተቀባይነት ያገኙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን እና የዋስትና መብቶችን በሙለ የያዘውን መጨረሻውን ዝርዝር የሚመሇከታቸው አካሊት በሙለ ማግኘት እንዱችለ አንቀጽ ∙ ክርክር የተነሳባቸው የቅዴመ ኪሣራ የክፍያ  / ተቆጣጣሪ ዲኛው ክርክር የተነሳባቸው የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን ጉዲዩ ከሚሰማበት ቀን አምስት ቀናት አስቀዴሞ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ሇሚመሇከታቸው አካሊት ማሳወቂያ ከተሰጠ በኋሊ ውሳኔ እንዱሰጥባቸው ሕጋዊ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ ያስተሊሌፊሌ።  / ሕጋዊ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ በክፌያ ጥያቄው ሊይ ክርክር የተነሳበት ገንዘብ ጠያቂ ፌርዴ ቤቱ ወይም ጉባዔው የሚወስነውን የገንዘብ መጠን በተመሇከተ መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ሊይ እንዱሳተፌ የሚፇቅዴ ከፌርዴ በፉት  / ሕጋዊ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ የሰጠውን ትዕዛዝ ትዕዛዙ በተሰጠ በሦስት ቀናት ውስጥ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ሇሚመሇከታቸው  / በትዕዛዙ ቅር የተሰኘ ማንኛውም ወገን ትዕዛዙ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ በትዕዛዙ ሊይ ይግባኝ ማቅረብ ይችሊሌ።  / ክርክር የተነሳባቸው የክፌያ ጥያቄዎች መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱን መቋረጥ አያስከትለም፤ ውሳኔ እንዱሰጥባቸው ሕጋዊ ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ይተሊሇፊለ፤ ሇጊዜው ተቀባይነት ያገኙት የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ሕጋዊ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ በሚሰጠው ፌርዴ መሠረት ማስተካከያ ይዯረግባቸዋሌ። አንቀጽ ∙ ጊዜያዊ የክፍያ ጥያቄዎች ዝርዝር በፍርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ዘንዴ ስሇማስቀመጥ  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ተረጋግጠው ተቀባይነት ያገኙ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ተቀባይነት ያገኙትን እና ውዴቅ የተዯረጉትን ተቀባይነት ያገኙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ዝርዝር በፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ዘንዴ ባሇዕዲ ንብረቶች ሊይ ሌዩ ቅዴሚያ ይገባኛሌ የሚለ ገንዘብ ጠያቂዎችን ዝርዝር ሇተቆጣጣሪ ዲኛው  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ማንኛውንም የክፌያ ጥያቄ በከፉሌ ወይም በሙለ ውዴቅ ያዯረገ ከሆነ በዝርዝሩ ውስጥ ምክንያቱን በግሌጽ ማስቀመጥ አንቀጽ ∙ ገቢ መዯረጉን ማረጋገጫ ማሳወቂያ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የተረጋገጡ እና ተቀባይነት ያገኙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ዝርዝሩን ወዱያውኑ በፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ዘንዴ እንዱቀመጥ ያዯርጋሌ፤ ይህንኑ ዝርዝር በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሊይ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የተረጋገጡ ውዴቅ የተዯረጉ የክፌያ ጥያቄዎችን በተመሇከተ በአዯራ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ የተረጋገጡ እና ተቀባይነት ያገኙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ዝርዝሩን አሇበት፤ እንዱህ ያሇው ተቃውሞ ማሳወቂያው ከዯረሰበት ቀን አንስቶ ባለት አስር ቀናት ውስጥ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው መቅረብ አሇበት። አንቀጽ ∙ የንብረት ዋስትናቸው ወይም ቅዴሚያ የማግኘት መብታቸው ሊይ ክርክር የተነሳበት ገንዘብ  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ የንብረት ዋስትና ወይም ቅዴሚያ የማግኘት መብት ያሇው ከሆነ እና የንብረት ዋስትናው ወይም ቅዴሚያ የማግኘት መብቱ ሊይ ክርክር የተነሳ ከሆነ ገንዘብ ጠያቂው ዋስትና እንዯላሇው ገንዘብ ጠያቂ በሥነ ሥርዓቱ  / በንብረት ዋስትና ወይም ቅዴሚያ በማግኘት መብት ሊይ የሚነሳ ማንኛውም ክርክር በፌርዴ ቤቱ ውሳኔ አንቀጽ ∙ በተቀመጠው የጊዜ ገዯብ ውስጥ የቅዴመ ኪሣራ የክፍያ ጥያቄዎቻቸውን ስሊሊቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች  / በአንቀጽ  ውስጥ በተቀመጠው ጊዜ ውስጥ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቻቸውን ሳያቀርቡ የቀሩ ገንዘብ ጠያቂዎች ጥያቄዎቻቸውን ያሊቀረቡ ቢሆንም በሥነ ሥርዓቱ ውስጥ ይሳተፊለ፤ ሆኖም ጥያቄዎቻቸውን ቢዘገይ ሥነ ሥርዓቱ እንዱከፇት የፌርዴ ትዕዛዝ በተሰጠ በአንዴ ዓመት ውስጥ  / ይህ የአንዴ ዓመት ጊዜ አይቋረጥም ወይም አንቀጽ ∙ በአንዴነት እና በተናጠሌ ያሇወሰን ዋስትና ያሊቸው የክፍያ ጥያቄዎችን ስሇ ማስገባት የማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ የክፌያ ጥያቄ በበርካታ ዋስትና ሰጪዎች በአንዴነት እና በተናጠሌ የተረጋገጠ ወይም ዋስትና የተሰጠው ከሆነ እያንዲንደ ገንዘብ ጠያቂ እና ዋስትና ሰጪ ማንኛውንም አቤቱታ ከግምት ውስጥ ሳያስገባ ሇሙለ የገንዘብ መጠኑ የቅዴመ ኪሣራ ክፌያዎች ከመቋረጣቸው አስቀዴሞ የተፇጸሙ አጠራጣሪ ዴርጊቶች እና ግብይቶች አንቀጽ ∙ የግዴ ፈራሽ ስሇመሆን መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ጥያቄ በሚያቀርብበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ የሚከተለትን አጠራጣሪ በሆነው ጊዜ ውስጥ በባሇዕዲው የተፇጸሙ ዴርጊቶች ፇራሽ ሉያዯርግ  / በስጦታ በማስተሊሇፌ፣ በዕርዲታ፣ መብትን በመሰረዝ  / ግሌጽ በሆነ መሌኩ ከሚገባው ባነሰ ዋጋ ሇላልች ሰዎች የተሊሇፈ ንብረቶችን ወይም መብቶችን፤  / በጥሬ ገንዘብ፣ በማስተሊሇፌ፣ በማቻቻሌም ሆነ በላሊ መሌኩ ጊዜያቸው ሳይዯርስ የተከፇለ ዕዲዎችን፤ ከሚተሊሇፈ የገንዘብ ሰነድች ወይም በባንክ ሑሳብ  / የንብረት መብቶቹ ከመፇጠራቸው በፉት ሇተፇረሙ የብዴር ውልች ተንቀሳቃሽ ያሌሆነ ንብረት ማስያዣ፣ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣ ወይም ላልች የንብረት የማስያዣ መብቶችን በባሇዕዲው ንብረቶች ሊይ አንቀጽ ∙ በምርጫ ስሇመሰረዝ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ጥያቄ በሚያቀርብበት ባሇዕዲው አስቀዴሞ ክፌያዎችን ያቋረጠበት ሁኔታ ውስጥ እንዯነበረ ገንዘብ ጠያቂው የሚያውቅ ወይም ማወቅ የነበረበት ከሆነ፤ ዴርጊቱ የባሇዕዲውን ንብረት የሚጎዲ ከነበረ ወይም ክፌያው የተፇጸመው ከላልች ገንዘብ ጠያቂዎች ቅዴሚያ በመስጠት ከነበረ፤ ፌርዴ ቤቱ አጠራጣሪ በሆነው ጊዜ ውስጥ በባሇዕዲው የተከናወኑ ማናቸውንም ዴርጊቶች ፇራሽ  / ዴርጊቱ የተፇጸመው ዝምዴና ካሇው ወገን ጋር ካሌሆነ በስተቀር በንዐስ አንቀጽ () (ሀ) ውስጥ በተመሇከተው መሠረት ገንዘብ ጠያቂው ያውቅ እንዯነበር የማስረዲት ኃሊፉነት ያሇበት መሌሶ አንቀጽ ∙ ፈራሽ የማዴረግ ክርክር ስሇማቅረብ  / ፇራሽ የማዴረግ ሥነ ሥርዓቱ ሇሀብቱ ጥቅም ያሇው ምክንያታዊ ያሌሆነ ቅዴሚያ የማግኘት መብት የሚሰጥ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ዴርጊቱ ወይም ግብይቱ ፇራሽ እንዱዯረግ ጥያቄውን ሇፌርዴ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ጉዲዩን ሇፌርዴ ቤት ሀ) ማንኛውም ተቆጣጣሪ ወይም ገንዘብ ጠያቂ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው ክስ እንዱያቀርብ መጥሪያ ሰጥቶ ምንም ምሊሽ ያሊገኘ ወይም አለታዊ ምሊሽ ያገኘ እንዯሆነ መጥሪያው በዯረሰ በአንዴ ወር ውስጥ በራሱ ክስ ሉመሰርት ተቆጣጣሪው ወይም ገንዘብ ጠያቂው ክሱን ያሸነፇ እንዯሆነ በክሱ የተነሳ ያወጣቸው ወጪዎች በባሇዕዲው ሰው ንብረት ይሸፇናለ። አንቀጽ ∙ ከፈራሽነት ውጭ የተዯረጉ ዴርጊቶች እና ማጭበርበር ካሌኖረ በስተቀር አጠራጣሪ በሆነው ጊዜ ውስጥ በባሇዕዲው የተፇጸሙ የሚከተለት ዴርጊቶች እና ክፌያዎች ውዴቅ ሉዯረጉ አይችለም፡-  / መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ መሠረት በባሇዕዲው የተፇጸመ እና በፌርዴ ቤቱ የጸዯቀ አዱስ የቀረበ ገንዘብ፣ የተፇጠሩ የዋስትና መብቶች፣ የተሸጡ ንብረቶች፣ የተከፇለ ዕዲዎች እንዱሁም ላልች ማናቸውም ሕጋዊ ዴርጊቶች እና ክፌያዎች፤  / ተንቀሳቃሽ ያሌሆነ ንብረት ማስያዣን፣ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣን እና ላልች የንብረት የማስያዣ  / መዯበኛ የንግዴ ሥራውን ሇማካሄዴ አስፇሊጊ የሆኑ  / ሇዕቃዎቹ እና ሇአገሌግልቶቹ አግባብ የሆነ ዋጋ በመክፇሌ በቅን ሌቦና በሦስተኛ ወገኖች የተገዙ አንቀጽ ∙ ሥነ ሥርዓት እንዱከፈት ፍርዴ ከመሰጠቱ በትክክሇኛው መንገዴ ከተዯረጉ የንብረት ዋስትናዎች የሚመነጩ መብቶች ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ እስከተሰጠበት ቀን ዴረስ ሉመዘገቡ ይችሊለ።  / በዚህ ክፌሌ መሠረት ግብይት ወይም ዴርጊት ፇራሽ እንዱሆን የሚቀርብ ክርክር መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ ከሁሇት ዓመታት በኋሊ በይርጋ ይታገዲሌ። / ፇራሽ የሚሆኑትን ዴርጊቶች እና ግብይቶች ባሇዕዲው መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው ያሊሳወቀ ከሆነ ከሊይ የተመሇከተው የይርጋ ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ዴርጊቱ መፇጸሙን ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ ይሆናሌ። አንቀጽ ∙ ፈራሽ መሆን የሚያስከትሊቸው ውጤቶች  / ማንኛውም ክፌያ ወይም ማንኛውም ዴርጊት ፇራሽ እንዱሆን የሚሰጠው ውሳኔ ወዯ ኋሊ ተመሌሶ  / በዓይነት ወዯነበረበት መመሇስ የሚቻሌ በማይሆንበት ጊዜ የንብረቱ የገበያ ዋጋ ወዯ ሀብቱ ይመሇሳሌ።  / ፇራሽ መሆኑ የሚመሇከተው ንብረት ወይም መብት ሇሦስተኛ ወገን የተሊሇፇ በሚሆንበት ጊዜ ከንብረቱ ወይም ከመብቱ ጋር ተመጣጣኝ የሆነ ጥሬ ገንዘብ ፌርደ በተሰጠበት ጊዜ ባሇው የገበያ ዋጋ መሠረት  / ፇራሽ መሆኑ ተጽዕኖ የሚያዯርግባቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ፇራሽ ከመሆኑ የሚመነጩ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቻቸውን ማቅረብ ይችሊለ፤ ሆኖም በዚህ ሕግ በአንቀጽ  መሠረት የክፌያ ጥያቄዎቹን ማስገባት ከሚቻሌበት ጊዜ ማሇፌ አንቀጽ ∙ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ ስሇማዘጋጀት  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው እገዛ በባሇዕዲው ይዘጋጃሌ። እንዱሻሻሌ ጥያቄ ማቅረብ እና የአጸፊ ሀሳቦችን የማዯራጀት ዕቅደ የሚከተለትን ነገሮች ሉያካትት ሀ) የሚመሇከታቸውን ገንዘብ ጠያቂዎች የክፌያ ሇ) የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የክፌያ የፊይናንስ ዕዲ ሰነድችን በማውጣት ዕዲዎችን መ) የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን የክፌያ ጥያቄዎችን ወዯ አክሲዮን መቀየርን፤ ሠ) የባሇዕዲውን ካፒታሌ በገንዘብ ጠያቂዎች እንዱገዛ መቀነስን ወይም ማሳዯግን ወይም ገንዘብ ጠያቂዎችን ወይም ሦስተኛ ወገን ኢንቨስተሮችን በሚጠቅም መሌኩ የአክሲ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ የገንዘብ ጠያቂዎች  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ሁሌጊዜም “የገንዘብ ጠያቂዎችን የተሻሇ ጥቅም ማስጠበቅ” የሚሇውን ማንኛውም ተቃውሞ ያሇው ገንዘብ ጠያቂ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ መሠረት የሚያገኘው ጥቅም በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት በመክሠር ሥነ ሥርዓት ወቅት ተግባራዊ የሚዯረገው ቅዯም ተከተሌ ተግባራዊ ቢዯረግ ከሚያገኘው ጥቅም ጋር ሲነጻጸር ያነሰ መሆን የሇበትም። አንቀጽ ∙ አዱስ የቀረበ ገንዘብ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴን ተግባራዊ ሇማዴረግ  / መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ ውስጥ የተካተተ እና በፌርዴ ቤቱ የጸዯቀ አዱስ ገንዘብ ኋሊ ሊይ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የተከፇተ እንዯሆነ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅዴሚያ ይኖረዋሌ፤ ነገር ግን በቅዴመ ጥንቃቄ መሌሶ ማዋቀር ሥነ ሥርዓት ማዕቀፌ ውስጥ ከቀረበ አዱስ ገንዘብ ያነሰ ቦታ ይኖረዋሌ፤ ፌርዴ ቤቱ ሇዕዲ ማስያዣነት ያሌዋሇ የባሇዕዲው ንብረት አዱስ ሇቀረበ ገንዘብ ዋስትና እንዱሆን ሉፇቅዴ ይችሊሌ፤ እንዯዚያ የሚያገኙት ቅዴሚያ ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ማጽዯቅ አንቀጽ ∙ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በተቀሊጠፇ መሌኩ እንዱጸዴቅ ሇማመቻቸት  / የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦቹ በተጨባጭ መረጋገጥ ቢያንስ ቢያንስ ዋስትና ያሇው እና ዋስትና የላሇው የክፌያ ጥያቄ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በተሇያዩ መዯቦች ውስጥ ተከፊፌሇው መስተናገዴ አሇባቸው።  / በባሇዕዲው ንብረቶች ሊይ የንብረት የዋስትና መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በዋስትናነት የተያዘው ንብረት ሲጣራ የሚኖረው ዋጋ ሇማይሸፌነው የክፌያ ጥያቄያቸው መጠን ዋስትና በላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ውስጥ ይሳተፊለ።  / የግሌ ዋስትናዎች እና የመዴን ዋስትናዎች ያሎቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ራሱን የቻሇ መዯብ ሉፇጥሩ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በሠራተኞች የክፌያ ጥያቄዎች ሊይ ተጽዕኖ የሚያዯርግ ከሆነ የባሇዕዲው የራሳቸው የሆነ የተሇየ መዯብ ይኖራቸዋሌ፡፡  / የመዯቦቹ አከፊፇሌ እና ሇመከፊፇሌ ጥቅም ሊይ የዋለት መስፇርቶች ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት የተመሇከተው ቢኖርም ባሇዕዲው አነስተኛ ወይም መካከሇኛ ኢንተርፕራይዝ ከሆነ ባሇዕዲው ወይም መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በሚያቀርቡት ጥያቄ መሠረት ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን እና ባሇአክሲዮኖችን በተሇያዩ መዯቦች ከፊፌል ሊሇማስተናገዴ ሉወስን ይችሊሌ። ሇዚህ ዴንጋጌ ዓሊማ የግሇሰብ ነጋዳ ወይም የንግዴ ኢንተርፕራይዝ ሆኖ የሚቆጠረው፡- ሀ) ከአስር ያነሱ ሠራተኞች ካለት፤ ወይም ባሇፈት አስራ ሁሇት ወራት ውስጥ የነበረው የሽያጭ ገቢ ከአምስት ሚሉዮን ብር በታች ከሆነ (የዋጋ ግሽበት ማስተካከያ እንዯተጠበቀ ሏ) ያሇፈትን አስራ ሁሇት ወራት በሚመሇከተው አጠቃሊይ የሀብት መጠኑ ከሃያ ሚሉዮን ብር  / የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦችን ከመመዯብ ጋር በተያያዘ የሚነሳ ቅሬታ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦቹ አመዲዯብ ሇፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ገቢ ከተዯረገበት ጊዜ አንስቶ በአስር ቀናት ውስጥ በተቆጣጣሪ ዲኛው ይወሰናሌ፤ በተቆጣጣሪ ዲኛው የተሰጠው ውሳኔ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ይግባኝ ሉቀርብበት ይችሊሌ። አንቀጽ ∙ በገንዘብ ጠያቂዎች ምዴቦች ስብሰባዎች እና በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ሊይ የሚኖር  / በገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች እና በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች በባሇዕዲው የመጨረሻው የተረጋገጠ ሑሳብ ወይም የሑሳብ መግሇጫ መሠረት ወሇዴን ሳይጨምር  / የመምረጥ መብቶቹ የገንዘብ ጠያቂዎች ስብሰባው እንዱሁም ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ የተሊሇፈ መብቶችን ወይም መሌሰው የተከፇለ የቅዴመ በገሇሌተኛ ኦዱተሮች እገዛ ሉዯረግሇት ይችሊሌ*  / ከገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች እና ከየገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ከሦስት ቀን ያነሰ ጊዜ አስቀዴሞ የሚዯረግ ማንኛውም የቅዴመ ኪሣራ ክፌያዎችን መስጠት እና ማስተሊሇፌ በሥነ ሥርዓቶቹ ሊይ  / ዴምፅ የመስጠት መብትን መወሰንን በተመሇከተ የሚፇጠር ማንኛውም ቅሬታ በተቆጣጣሪ ዲኛው ይወሰናሌ እንዱሁም ይግባኝ ሉቀርብበት አይችሌም* ፭/ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን በተመሇከተ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በዚህ ሕግ አንቀጽ መቀበሌን እንዯ አማራጭ ይወስዲሌ ነገር ግን ተቆጣጣሪ ዲኛው ወይም ሕጋዊ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ የመጨረሻ ውሳኔ ፮/ በገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች እና በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች ያሎቸውን የመምረጥ መብቶች በተመሇከተ የሚሰጥ ማንኛውም ውሳኔ ተቆጣጣሪ ዲኛው ወይም ሕጋዊ ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት ወይም የፌርዴ ጉባዔ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን በመቀበሊቸው ሊይ ምንም ዓይነት ውጤት አይኖረውም። አንቀጽ ∙ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የመጠባበቂያ ጊዜው ከማብቃቱ በፉት አንዴ ወይም በርካታ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎችን ይጠራሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ከስብሰባው ቀን አስራ አምስት ቀናት አስቀዴሞ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ሇገንዘብ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በባሇዕዲው የተዘጋጀውን መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ፣ በገንዘብ ጠያቂዎች የቀረቡ ማሻሻያዎችን ወይም የአጸፊ ሀሳቦችን እንዱሁም የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመሸጥ የቀረቡ ሀሳቦችን ሇገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች ያቀርባሌ።  / ባሇዕዲው በሁለም የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች ሊይ በአካሌ ይገኛሌ እንዱሁም ገንዘብ እንዱሁም አግባብነት ያሊቸው ሰነድች በሙለ ከቃሇ አንቀጽ ∙ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ ሊይ ዴምፅ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በባሇዕዲው ተዘጋጅቶ በገንዘብ ጠያቂዎች የተሻሻሇውን መሌሶ የማዯራጀት ጠያቂዎች የተዘጋጀ ማንኛውንም የአጸፊ ሀሳብ አዯራጅቶ እያንዲንደ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ  / በእያንዲንደ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ውስጥ ካሇው አጠቃሊይ የክፌያ ጥያቄ ውስጥ ሁሇት ሦስተኛው ያሊቸው አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ እንዱጸዴቅ በጽሁፌ በሚዯረግ ስምምነት አማካኝነት ጭምር ዴምፅ ያገኛሌ፤ ማሳወቂያ ተሰጥቷቸው በስብሰባው ሊይ ያሌተገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች ዴምፅ በመስጠት ረገዴ  / በእያንዲንደ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ስብሰባ ሊይ ሁሇት ሦስተኛ አብሊጫ ዴምፅ ያሊገኘ እንዯ ሆነ፤ በአብዛኛዎቹ የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ከጸዯቀ ተቀባይነት ያገኛሌ።  / በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው ባሇቤቶች መዯብ ወይም ንብረት በሚጣራበት ሁኔታ ውስጥ የባሇዕዲው ሀብት በሚገመትበት ጊዜ ምንም ክፌያ ከማያገኝ ወይም ምንም ጥቅም ከማይኖረው ላሊ ማንኛውም መዯብ ውጭ የሆነ ቢያንስ አንዴ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯብ ዕቅደን በመዯገፌ ዴምፅ ከሰጠ ዕቅደ እንዯጸዯቀ ይቆጠራሌ። ጠያቂዎች ተጨማሪ ማሳወቂያ ሳይሰጥ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች ወዯ ቀጣዩ የሥራ ቀን አንቀጽ ∙ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ በየገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ስሇመጽዯቁ  / ማንኛውንም አነስተኛ እና መካከሇኛ ኢንተር ፕራይዝ በተመሇከተ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ያሌተመዯቡ በማዯራጀት ዕቅደ ሊይ ዴምፅ ሇመስጠት የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ሉጠራ ይችሊሌ። የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔውን ቢያንስ ሁሇት ሦስተኛ የክፌያ ጥያቄዎች ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ዯግፇው ዴምፅ ከሰጡ ዕቅደ  / የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎችን በተመሇከተ አስፇሊጊው ሇውጥ ተዯርጎበት ተፇጻሚ ይሆናሌ። አንቀጽ ∙ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በፍርዴ ቤት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ተቀባይነት ያገኘውን መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ የራሱን አስተያየቶች እና ምክረ ሀሳቦች ከያዘ ሪፖርት ጋር አንዴ ሊይ ሇፌርዴ ቤቱ ያቀርባሌ፤ ይህ ሪፖርት ጉዲዩ በፌርዴ ቤቱ ከመሰማቱ ቢያንስ ሦስት ቀናት አስቀዴሞ ሇፌርዴ ቤቱ ይቀርባሌ እንዱሁም የሥነ ሥርዓቱ አካሌ  / ጉዲዩ በሚሰማበት ወቅት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው፣ ባሇዕዲው እና ገንዘብ ጠያቂዎች ይሰማለ።  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በሚያጸዴቅበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ የሚከተለትን ነገሮች ያረጋግጣሌ፡- ሀ) መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ አስፇሊጊ በሆነው አብሊጫ ዴምፅ መጽዯቁን እና የባሇዕዲውን መክሠር የመከሊከሌ እና የንግዴ ሥራውን አዋጭነት የማረጋገጥ ምክንያታዊ ተስፊ ያሇው ሇ) መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ “የገንዘብ ጠያቂዎች የተሻሇ ጥቅም” የሚሇውን መስፇርት የሚያሟሊ ሏ) ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ መሠረት የሚያገኘው ጥቅም በመክሠር መ) የሦስተኛ ወገኖች ጥቅሞች በተሇይም ዯግሞ አዱስ የዋስትና መብቶችን ከማግኘት እና ከአዱስ የገንዘብ አቅርቦት ማዕቀፌ አንጻር በበቂ ሁኔታ ሠ) በአንቀጽ ፮፻፹፫ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የተሇያዩ መዯቦች ተዯምረው የሚገኘው ውጤት በሚወሰዴበት ጊዜ ከእነሱ በታች ዯረጃ ያሇው ማንኛውም መዯብ ማንኛውም ክፌያ የሚያገኝ ወይም ማንኛውም ጥቅም የሚኖረው እንዯሆነ በመቃወም ዴምጻቸውን የሰጡ የሚመሇከታቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በተመሳሳይ ወይም በእኩሌ ረ) ተመሳሳይ ዯረጃ ያሊቸው የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ተመሳሳይ ወይም እኩሌ በሆነ መሌኩ የክፌያ ጥያቄያቸው እንዯሚከፇሊቸው፤ ሰ) መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ዓሊማዎች ሇማሳካት የማዯራጀት ዕቅደ የማናቸውንም የሚመሇከታቸው ወገኖች መብቶች እና ጥቅሞች አግባብ ባሌሆነ መሌኩ የማይጎዲ በሚሆንበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ በራሱ ተነሳሽነት ከሊይ (ሠ) እና ወይም (ረ) ውስጥ ከተመሇከቱት መርሆች ውጭ የሆነ ሸ) መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ መሠረት ማንኛውም ከሚጠይቀው ሙለ ክፌያ በሊይ ሉቀበሌ ወይም  / ዋስ የሆኑ የተፇጥሮ ሰዎች መሌሶ የማዯራጀት  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በማረጋገጥ ወይም ውዴቅ በማዴረግ የተሰጠው ፌርዴ በሁለም ሰው ሊይ አስገዲጅ ይሆናሌ፤ እንዱሁም በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሊይ ይታተማሌ። አንቀጽ ∙ ስሇመሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ መሻሻሌ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በፌርዴ ቤቱ ከጸዯቀ በኋሊ ዕቅደ ሉሻሻሌ የሚችሇው ባሇዕዲው ሲስማማ እና ገንዘብ ጠያቂዎች ሙለ ዴምጻቸውን ሲሰጡ ብቻ  / እንዱህ ያሇው ማሻሻያ በፌርዴ ቤቱ መጽዯቅ ሳያስፇሌገው በባሇጉዲዮቹ መካከሌ ሕጋዊ እና አንቀጽ ∙ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ አፇጻጸም ይፇጽማሌ፤ በዕቅደ መሠረት ጊዜው ያሌዯረሰ እና መከፇሌ የላሇበት ማንኛውንም ገንዘብ አይከፌሌም።  / ገንዘብ ጠያቂዎች በዕቅደ መሠረት ጊዜው ያሌዯረሰ መጠየቅም ሆነ መቀበሌ አይችለም።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በፌርደ ውስጥ በተቀመጠው ሥርዓት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅም የሚጎዲ ማንኛውም ጉዲይ ወይም ዴርጊት  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በአገሌግልት ዘመኑ የሚገቡትን ወጪዎች እና ክፌያዎች ፌርዴ ቤቱ አንቀጽ ∙ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ስሇሚቋረጥበት ባሇዕዲው መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ ውስጥ የተቀመጡትን ዯንቦች ተግባራዊ ሳያዯርግ በሚቀርበት ጊዜ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ ተቆጣጣሪ ወይም ዏቃቤ ሕግ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ሇማቋረጥ እና የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርቡ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇን ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ አንቀጽ ∙ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሦስተኛ ወገን እንዱረከበው ስሇሚቀርብ ዕቅዴ  / በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ መሸጥ ሇቅዴመ ጥንቃቄ መሌሶ በማዋቀር ሥነ ሥርዓት ማዕቀፌ ውስጥ መሌሶ በማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያው ወይም መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው ሉዘጋጅ ይችሊሌ።  / ባሇዕዲው፣ ዲይሬክተሮቹ እና ባሇአክሲዮኖቹ በንግዴ በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ ሇመግዛት የመጫረት መብት አሊቸው፤ ሆኖም የተቆጣጣሪ ዲኛውን ፌቃዴ  / መሌሶ የማዋቀር ባሇሞያው እና መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ገንዘብ ጠያቂዎችን ተጠቃሚ በሚያዯርግ መሌኩ የንግዴ ሥራውን ዋጋ ከፌ ማዴረግ የሚሇውን ዓሊማ በመያዝ የሽያጩን ሂዯት አግባብ እንዯአስፇሊጊነቱ የባሇሞ ያዎችን፣ የአማካሪዎችን ወይም የኢንቨስትመንት ባንኮችን እገዛ ሉጠይቁ  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ ሇመሸጥ ጨረታ ሉያዘጋጅ ወይም በምስጢር እንዱሸጥ ሉያመቻች የሚችሇው መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ውዴቅ እንዯተዯረገ ወይም ውዴቅ የመዯረግ ዕዴለ ሰፉ እንዯሆነ ግሌጽ ሲሆን ብቻ ነው።  / የንግዴ ሥራው በምስጢር የሚሸጥ ከሆነ የንግዴ ሥራው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የሚሸጥበትን ዋጋ  / በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በማዯራጀት ኃሊፉው የተዘጋጀ ከሆነ ተፍካካሪ ጨረታዎችን ሇማግኘት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ከተከፇተ በኋሊ ከቀረቡት ውስጥ የተመረጠውን ዋጋ ሇህዝብ ይፊ ያዯርጋሌ፤ በፌርዴ ቤቱ ከሚወሰነው አግባብነት ካሇው ጊዜ በኋሊ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የቀረቡትን ዋጋዎች ዴምፅ እንዱሰጥባቸው ሇገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ማቅረብ ይኖርበታሌ። በመተባበር ፌሊጎት ሊሊቸው ማናቸውም ተጫራቾች ተዯራሽ የሆነ የመረጃ ክፌሌ ያዯራጃሌ።  / ፌሊጎት ያሊቸው ማናቸውም ተጫራቾች የመረጃ ክፌለን ከመጠቀማቸው በፉት የሚስጥር ጥበቃ  / ፌሊጎት ያሇው ማንኛውም ተጫራች የሚከተለትን ጨምሮ ጨረታውን አግባብ ካሊቸው ሰነድች ጋር መ) ሇመግዛት የታሰቡትን ንብረቶች ዝርዝር፤ አስገዲጅ የሆኑ የአሠሪና ሠራተኛ ጉዲይ ሕጎች ፇቃዯኛ የሆናቸውን ሰራተኞች ምዴቦች እና በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት ሇተጫራቹ እንዱተሊሇፌ አስፇሊጊ የሆኑትን አንቀጽ ∙ ውልች መተሊሇፍ የሚችለ ስሇመሆናቸው መተሊሇፌ የሚገዴቡ ማናቸውም የውሌ ዴንጋጌዎች የንግዴ ሥራውን ሇማስቀጠሌ አስፇሊጊ እስከሆኑ ዴረስ አንቀጽ ∙ ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ስምምነት  / ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶች በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ የሚሸጠው የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ውስጥ የተካተቱ ከሆነ የማይንቀሳቀስ ንብረት ማስያዣ ተቀባዮቹ፣ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣ ተቀባዮቹ እና ላልች የንብረት ዋስትና ተጠቃሚዎች ስምምነት መገኘት አሇበት።  / ሇዕዲ ማስያዣነት የዋሇው ተንቀሳቃሽ ወይም የማይንቀሳቀስ ንብረት ዋጋ ዋስትና ከተሰጠው የክፌያ ጥያቄ በሊይ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ንብረቱን ተመሳሳይ ዋጋ ባሇው ላሊ ንብረት በመተካት የዋስትና ግዳታውን ሉያነሳ ይችሊሌ።  / ተጠቃሚ የሆነው ገንዘብ ጠያቂ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋሇውን ንብረት ሇመሌቀቅ ፇቃዯኛ ካሌሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርብ ይችሊሌ፤ ፌርዴ ቤቱ ዋስትና ሊሇው የክፌያ ጥያቄ ክፌያ እንዱቀበሌ ወይም ንብረቱ ተመሳሳይ ዋጋ ባሇው ላሊ ንብረት እንዱተካ ትዕዛዝ ሉሰጥ  / በምትክ የቀረበው ንብረት አስቀዴሞ በነበረው ሇዕዲ ማስያዣነት የዋሇ ንብረት ዋስትና የተሰጠውን የክፌያ ጥያቄ ሙለ በሙለ ሇመሸፇን የማይበቃ ከሆነ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሌዩነቱን ዋስትና ሊሇው ገንዘብ ጠያቂ እንዱከፌሌ ፌርዴ ቤቱ ትዕዛዝ አንቀጽ ∙ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሇመረከብ የቀረበው ዕቅዴ በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በገንዘብ ጠያቂዎች ስብሰባው ወይም በፌርዴ ቤቱ ውዴቅ ከተዯረገ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ ሇመሸጥ የቀረቡትን ጨረታዎች በገንዘብ ጠያቂዎች  / ገንዘብ ጠያቂዎች ከሚጠይቁት ክፌያ ውስጥ ቢያንስ ሁሇት ሦስተኛው ያሊቸው በገንዘብ ጠያቂዎች መካከሌ በጽሁፌ በሚዯረግ ስምምነት አማካኝነት ጨምሮ ከዯገፈት ጨረታው ተቀባይነት ያገኛሌ፤ በወኪሊቸው አማካኝነት ያሌተገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች አንቀጽ ∙ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ በፍርዴ ቤት ስሇ  / በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የሚሸጥ የሆነ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ በሚያስፇሌገው አብሊጫ ዴምፅ በገንዘብ ያሇመኖሩን እና የአሸናፉው ተጫራች የንግዴ ሥራ ዕቅዴ የንግዴ ሥራውን አዋጭነት የማረጋገጥ ተስፊ  / ፌርዴ ቤቱ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት የንግዴ ሥራውን እንዱቀጥሌ አስፇሊጊ የተዘረዘሩ ውልች እንዱተሊሇፈ ትዕዛዝ ይሰጣሌ፤ እንዱሁም በሕጉ መሠረት ስም እስከሚተሊሇፌ እንዱረከብ ሇማስቻሌ የንግዴ ሥራው አሸናፉ ሇሆነው ተጫራች የሚተሊሇፌበትን ቀን ይወስናሌ።  / ፌርዴ ቤቱ አሸናፉው ተጫራች የገዛቸውን ንብረቶች በነጻነት እንዲይተሊሇፈ ገዯብ ሉያስቀምጥ የሚችሇው ተጨባጭ፣ ቅዴመ ሁኔታ ያሇውም ሆነ ላሊ ዓይነት በተሇይም ዯግሞ ከአካባቢ ክፌያዎች እና ኃሊፉነቶች አንቀጽ ∙ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ የመሸጥ  / በፌርዴ ቤቱ መጽዯቁን ተከትል መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የባሇቤትነት ማስተሊሇፉያ ውሌን ጨምሮ ያመቻቻሌ፤ እንዱሁም በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ መተሊሇፈን ተግባራዊ ሇማዴረግ አስፇሊጊ የሆኑ ቅዴመ ሁኔታዎችን በሙለ ያሟሊሌ።  / በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ በሽያጭ ከመተሊሇፈ በፉት እንዱሁም ያሌተዘዋወሩ ሰራተኞች ይሰናበታለ፤ ከሽያጩ የሚገኘው ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ መሠረት ሇገንዘብ ጠያቂዎች ይከፊፇሊሌ። መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቶች መቀየር እና ይግባኝ አንቀጽ ∙ የመሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን ወዯ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ስሇመቀየር በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ ከጸዯቀ በኋሊ ወይም መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ውዴቅ የተዯረገ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱን ወዯ የመክሠር ሥነ  / ተቃውሞ ያሇው ገንዘብ ጠያቂ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በሚያጸዴቀው ፌርዴ ወይም በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ በተሰጠው ፌርዴ ሊይ ይግባኝ ሉያቀርብ  / ባሇዕዲው መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ውዴቅ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ መሸጡን ውዴቅ በሚያዯርገው ፌርዴ ሊይ ይግባኝ  / የተሊሇፈ ውልች ተዋዋይ ወገኖች የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ እንዱሸጥ በተሰጠው ፌርዴ ሊይ ይግባኝ ሉያቀርቡ ይችሊለ፤ ነገር ግን ይግባኝ ማቅረብ የሚችለት ውልቹ መተሊሇፊቸውን በተመሇከተ ብቻ ነው።  / ሇባሇዕዲው፣ መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው እና የሥነ ሥርዓቱ አካሌ ሇሆኑ ወገኖች በሙለ ስሇ ይግባኙ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በሚያጸዴቅ ውሳኔ ሊይ  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን በመቃወም የቀረበ ይግባኝ አዎንታዊ ውጤት ያገኘ እንዯሆነ ፌርዴ ሀ) እንዯ ሁኔታው ግሌጽ የሆነ የሥርዓት ጥሰት ወይም “የገንዘብ ጠያቂዎች የተሻሇ ጥቅም” የሚሇው መስፇርት ሊይ የተፇጸመ ጥሰት በሚኖርበት ጊዜ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ዕቅደን ሉያጸዴቅ እና ጉዲት ሇዯረሰበት ወገን  / ማንኛውም ፌሊጎት ያሇው ወገን መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ እንዱቋረጥ በተሰጠው ውሳኔ ሊይ ይግባኝ  / በዚህ አንቀጽ መሠረት የሚቀርቡ ይግባኞች መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን የሚያጸዴቀው ወይም ውዴቅ የሚያዯርገው ፌርዴ በተሰጠ በሃያ ቀናት ውስጥ አንቀጽ ∙ የተሸነፉ ተጫራቾች ተቃውሞ በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ እንዱሸጥ በተሰጠው ፌርዴ ሊይ ተቃውሞ ማቅረብ አይችለም። የዲይሬክተሮች እና ሥራ አስኪያጆች ግዳታዎች አንቀጽ ∙ የሥራ አስኪያጆች እና ዲይሬክተሮች ኪሣራ ሉከሰት የሚችሌበት ሁኔታ በሚኖርበት ጊዜ ሥራ አስኪያጆች እና ዲይሬክተሮች በዋነኝነት፡-  / የገንዘብ ጠያቂዎችን ጥቅሞች ሇማስጠበቅ፤ እና  / ኪሣራን ሇመከሊከሌ አስፇሊጊ የሆኑ እርምጃዎችን ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት አንቀጽ ∙ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ከፌተኛ ቁጥር ባሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎቹ የሚዯገፌ መሆኑን እና በገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች ወይም በየገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ሊይ በአስፇሊጊው አብሊጫ ዴምፅ የመጽዯቅ ሰፉ ዕዴሌ እንዲሇው ባሇዕዲው ካሳየ፤ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ይከፌታሌ።  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ውስጥ ከተቀመጡት ሰነድች በተጨማሪ ባሇዕዲው የሚከተለትን ሰነድች ሀ) ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠውን ፌርዴ ቅጂ፤ ሇ) ዋና ገንዘብ ጠያቂዎቹ የተስማሙበትን ረቂቅ ሏ) የንግዴ ሥራው መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ አስፇሊጊ የሆኑ ሰነድችን በሙለ። ፌርዴ ቤቱ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በሚሰጠው ፌርዴ የሥነ ሥርዓቱን አንቀጽ ∙ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፊውን ስሇመሾም  / ፌርዴ ቤቱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ባሇሞያውን መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ አዴርጎ ይሾማሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው አግባብነት ካሇው የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦችን በጥንቃቄ ይመዴባሌ እንዱሁም መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን እንዱጥበት ሇገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች አንቀጽ ∙ አግባብነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች በዚህ ምዕራፌ ውስጥ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ ዴንጋጌዎችን ሳይጨምር የርዕስ ሦስት ዴንጋጌዎች በቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሊይ አንቀጽ ∙ ስሇቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት  / መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በገንዘብ ጠያቂዎች ጉባዔዎች በሚያስፇሌገው አብሊጫ ዴምፅ በገንዘብ ጠያቂዎች ካሌጸዯቀ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ  / ሥነ ሥርዓቱን ሇማቋረጥ ሌክ ውሳኔ ሲሰጥ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱ ወዱያውኑ ወዯ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ ይቀየራሌ። እንቅስቃሴው በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ የመሸጥ ዕዴለ ጠባብ በሚሆንበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ በራሱ ሥሌጣን ባሇዕዲው እና መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው የሚለትን ከሰማ በኋሊ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቱን ወዯ መክሠር ሥነ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት የሚሰጥ ፌርዴ አንቀጽ ∙ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ስሇመክፈት  / ክፌያዎችን ያቋረጠ ባሇዕዲ አቤቱታ ሲያቀርብ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ይከፇታሌ።  / ባሇዕዲው በዚህ መጽሏፌ ርዕስ ሦስት መሠረት ክፌያዎችን ያቋረጠው ባሇዕዲ በጣም ቢዘገይ በአርባ አምስት ቀናት ውስጥ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ሇፌርዴ ቤት አቤቱታ ማቅረብ አሇበት።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ ባሇዕዲው ያሇበት ግዳታ በህብረት የሽርክና ማህበር ውስጥ በእያንዲንደ ማህበርተኛ ሊይ እንዱሁም ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ባሇበት የሽርክና ማህበር ውስጥ ኃሊፉነታቸው ባሌተወሰነ ማህበርተኞች ሊይ ተፇጻሚ ከባሇዕዲው ጋር በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ ሇ) በባሇዕዲው ሊይ ጊዜው የዯረሰ እና መከፇሌ ያሇበት የክፌያ ጥያቄ ያሊቸው አንዴ ወይም ሏ) ከመክሠር ሥነ ሥርዓት ውጭ የባሇዕዲውን ንብረት እንዱያጣራ የተሾመ ንብረት አጣሪ፤ መ) ባሇዕዲው የንግዴ ሥራ ማቋረጡ ባሇዕዲውን ከሚመሇከት የወንጀሌ ሥነ ሥርዓት ግሌጽ በሚሆንበት ጊዜ ማንኛውም ዏቃቤ ሕግ፤  / በባሇዕዲው ሊይ በመካሄዴ ሊይ ባሇ ሥነ ሥርዓት የተነሳ ባሇዕዲው ክፌያዎችን ያቋረጠ መሆኑ ግሌጽ በሚሆንበት ጊዜ ፌርዴ ቤቱ በራሱ ተነሳሽነትም እንዱሁ የመክሰር ሥነ ሥርዓት ሉያስጀምር ይችሊሌ፣ ባሇዕዲው ክፌያዎችን ያቋረጠ መሆኑን ያረጋገጠው ፌርዴ ቤት ጉዲዩን በዚህ መጽሏፌ መሠረት የመክሠር ፌርዴ ሇመስጠት ሥሌጣን ወዲሇው ፌርዴ  / ባሇዕዲው ከአቤቱታው በተጨማሪ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተዘረዘሩትን  / ከአቤቱታቸው በተጨማሪ ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተዘረዘሩትን ሰነድች ማቅረብ አሇባቸው፤ እንዱሁም የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተዯርጎ የሚሾመውን ሰው በተመሇከተ ሀሳብ ሉያቀርቡ ይችሊለ። አንቀጽ ∙ ስሇመክሰር የሚሰጥ ፍርዴ  / ሇመጀመሪያ ጊዜ ጉዲዩ በሚሰማበት ጊዜ ወይም አግባብ በሚሆንበት ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፩ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት የመርማሪው ሪፖርት ባሇዕዲው የከሰረ መሆኑን ያውጃሌ፤ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ መሠረት ተቆጣጣሪ ሏ) ከዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፲ እስከ አንቀጽ ፮፻፲፮ ሥርዓቱን ሇማከናወን የከሰረውን ሰው ንብረት መ) በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭፻፺፩ መሠረት ክፌያዎች የተቋረጡበት ቀን መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ውስጥ ያሌተወሰነ ከሆነ ክፌያዎች  / በአንዴነትና በተናጠሌ ተጠያቂ የሆኑ ማህበርተኞች ባለት የንግዴ ሥራ ማህበር ሊይ የመክሠር ፌርዴ በሚሰጥበት ጊዜ ማህበርተኞቹ የከሰሩ ይሆናለ፤ የዴርጅቱ እና የማህበርተኞቹ ንብረቶች ሇየብቻ ይስተናገዲለ እንዱሁም የመክሠር ሥነ ሥርዓቶቹ አንቀጽ ፻∙ ሇገንዘብ ጠያቂዎች የሚሰጥ ማሳወቂያ  / የመክሠር አቤቱታ በገንዘብ ጠያቂዎች፣ በአንዴነትና በተናጠሌ ኃሊፉ በሆኑ ማህበርተኞች ወይም በዏቃቤ ሕግ የቀረበ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ አቤቱታው መቅረቡን በሰባት ቀናት ውስጥ ሇባሇዕዲው ያሳውቃሌ።  / ባሇዕዲው አቤቱታው በቀረበ በሃያ ቀናት ውስጥ የሚቃወም መሆኑን በመግሇጽ መሌስ ያቀርባሌ። ባሇዕዲው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፴፯ ንዐስ አንቀጽ () ውስጥ የተዘረዘሩትን ሰነድች እንዱሁም ክፌያዎችን ያቋረጠ እንዯሆነ ወይም እንዲሌሆነ የሚጠቁሙ ላልች ዯጋፉ ሰነድችን ያቀርባሌ። / ባሇዕዲው ክፌያዎች መቋረጣቸውን የሚያምን ከሆነ ባሇዕዲው የንግዴ ሥራው በዚህ መጽሏፌ ርዕስ ሦስት መሠረት መሌሶ ሇማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ብቁ እንዯሆነ ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓትን በሚመሇከተው በዚህ ርዕስ መሠረት ወዯ መክሠር ሥነ ሥርዓት መሄዴ እንዲሇበት መግሇጽ አሇበት።  / ባሇዕዲው መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት ብቁ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ ከዯረሰበት እና መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ተዘጋጅቶ ሲቀርብ በዚህ መጽሏፌ ርዕስ ሦስት መሠረት አስፇሊጊውን ዴምፅ ሥርዓት ፊንታ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ። አንቀጽ ፻∙ የንግዴ ሥራው ከተቋረጠ በኋሊ ስሇመክሠር  / ምዝገባው ከንግዴ መዝገብ የተሰረዘ ባሇዕዲ ከንግዴ መዝገቡ ከተሰረዘበት ጊዜ አንስቶ ባሇው አንዴ ዓመት ውስጥ ክፌያዎችን አቋርጦ የነበረ ከሆነ  / ነጋዳው የንግዴ መዝገብ ውስጥ ተመዝግቦ ያሌነበረ ከሆነ ክፌያዎች ከተቋረጡ በኋሊ በማንኛውም ጊዜ አንቀጽ ፻∙ ከሞት በኋሊ የመክሠር ሥነ ሥርዓት  / ክፌያ አቋርጦ የነበረ አንዴ ነጋዳ የሞተ እንዯሆነ በሞተ በአንዴ ዓመት ውስጥ መክሠሩ ሉነገር  / እንዱህ ባሇው ነጋዳ ሊይ፡- የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሉከፌት ይችሊሌ።  / ማንኛውም ወራሽ በውርስ የተሊሇፇሇት ሀብት ከግሌ ሀብቱ ጋር እንዲይዯባሇቅ ሇማዴረግ የሞተው  / ነጋዳው ከሞተ በኋሊ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት የሚሰጠው ፌርዴ በፌትሏብሔር ሕግ ዴንጋጌዎች መሠረት ገንዘብ ጠያቂዎች አግኝተው አንቀጽ ፻∙ የፍርዴ ማስታወቂያ  / በዚህ ርዕስ ውስጥ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስተቀር የዚህ ሕግ አንቀጽ  ዴንጋጌዎች  / የተፇጥሮ ሰው የሆነው ባሇዕዲ የሞተ እንዯሆነ የፌርደ ቅጂ ወራሽ ካሇ ሇባሇዕዲው ወራሽ ፌርደ አንቀጽ ፯፻፩∙ የመክሠር ሥነ ሥርዓት በሚከፍተው ወይም መከፈቱን ውዴቅ በሚያዯርገው ፍርዴ ሊይ ስሇሚቀርብ  / ባሇዕዲው እና ዏቃቤ ሕግ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ በፌርደ ሊይ ይግባኝ ሉያቀርቡ ይችሊለ።  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ እና ዏቃቤ ሕግ የመክሠር በተሰጠው ውሳኔ ሊይ ይግባኝ ሉያቀርቡ ይችሊለ።  / ይግባኙ በተፊጠነ ሥነ ሥርዓት ተሰምቶ በሁሇት ወራት ውስጥ ውሳኔ መሰጠት አሇበት፤ ውሳኔው አንቀጽ ፯፻∙ የመክሠር ሥነሥርዓት እንዱከፈት የተሰጠውን  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በተሰጠው ፌርዴ ሊይ መቃወሚያ ሉቀርብ የሚችሇው ፌርደ በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ነው፤ በሚሇጠፈ ወይም ማስታወቂያዎችን ሇመቀበሌ በተፇቀዯሊቸው ጋዜጣዎች ሇሚወጡ ፌርድች ግን ይህ ጊዜ መቆጠር የሚጀምረው ማስታወቂያው ከወጣበት ቀን በተፇረዯው የመክሠር ፌርዴ ሊይ መቃወሚያ  / ባሇዕዲው በፌርደ ሊይ የሚያቀርበው መቃወሚያ የፌርደን አፇጻጸም የማገዴ ውጤት አይኖረውም። አንቀጽ ፯፻∙ መቃወሚያ ወይም ይግባኝ ሉቀርብበት ሉቀርብባቸው የማይችለ ፍርድች ናቸው፡- የመክሠር ሥራ ተቆጣጣሪ ዲኛውን ወይም ሇ) ነጻ ሇመውጣት በሚቀርቡ ጥያቄዎች እና ሇባሇዕዲው እና ሇቤተሰቡ እርዲታ ሇማግኘት ሏ) የባሇዕዲው ሀብት ንብረት አካሌ የሆኑ ሥሌጣን መሠረት በሰጠው ትዕዛዝ ሊይ በቀረበ አቤቱታ ሊይ የተሰጠ ፌርዴ፤ ሠ) የንግዴ ሥራው እንዱቀጥሌ የሚፇቅዴ / የመክሰር ንብረት ጠባቂዎቹ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () (መ) በተመሇከተው ጉዲይ ዲኝነት አንቀጽ ፯፻፬∙ መክሠርን ሇማስታወቅ የተሰጠውን ፍርዴ  / መክሰርን የማሳወቅ ፌርዴ በተሰጠበት ቀን እና በተሰጠበት ቀን መካከሌ የከሰረው ሰው ሇገንዘብ ጠያቂዎች ክፌያ በመፇጸም ከመክፇሌ ማቋረጥ ሁኔታ ውስጥ የወጣ እንዯሆነ ወይም ፌርዴ ቤቱ በመክሠር ሥነ ሥርዓት ፊንታ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት የከፇተ እንዯሆነ መክሠሩን ሇማሳወቅ የተሰጠው ፌርዴ መነሣት አሇበት።  / በማናቸውም ሁኔታ የመክሠሩን ሥነ ሥርዓት የሚያስፇጽሙት ሰዎች የፇጸሟቸው ሕጋዊ የሆኑ ሥራዎች ያስገኟቸው ውጤቶች እንዯጸኑ ይቆያለ። የመክሠርን ሥራ የሚያስፇጽሙ ሰዎች እና አካሊት አንቀጽ ፯፻∙ ስሇፍርዴ ቤት ሥሌጣን የዚህ ሕግ አንቀጽ  በዚህ ርዕስ መሠረት የመክሠር ሥነ ሥርዓት በሚከፌተው ፌርዴ ቤት ሊይ ተፇጻሚ አንቀጽ ፯፻፲፮∙ ስሇተቆጣጣሪ ዲኛው ሹመት እና ሥሌጣን የመክሠር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛ ሇመሌሶ ማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ያሌተሾመ ከሆነ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፭ መሠረት ይሾማሌ። ተቆጣጣሪ ዲኛው በዚህ ሕግ አንቀጽ  ውስጥ የተመሇከተው ሥሌጣን ይኖረዋሌ። አንቀጽ ፯፻፲∙ ስሇ የተቆጣጣሪ ዲኛው ሥሌጣን  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት በዝርዝር ከተሰጠው ሥሌጣን በተጨማሪ የመክሠር ሥነ ሀ) ከመክሠር ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ በሚነሱና በፌርዴ ቤቱ ሥሌጣን ሥር በሚወዴቁ የማቅረብ፤ የዚሁ መግሇጫ መኖርም በፌርዴ ቤቱ ውሳኔዎች ውስጥ መጠቀስ አሇበት፤ ሇ) የባሇዕዲው ሀብት ውስጥ ያለ ንብረቶችን ጠብቆ በሙለ የመውሰዴ ወይም አግባብ ባሊቸው ባሇሥሌጣን አካሊት እንዱወሰደ የማዴረግ፤ ሏ) በሕግ የታዘዘ ሲሆን ወይም አስፇሊጊ መሆኑን ካመነ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ስብሰባ መ) ንብረት ጠባቂው ራሱ እንዱሾም በሕግ ካሌታዘዘ በስተቀር የመክሠር ሥነ ሥርዓቱን ሇማገዝ አስፇሊጊ የሆኑትን ሰዎች የከሠረው ሰው ንብረት ሠ) የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በከሳሽነት ወይም በተከሳሽነት በፌርዴ ቤት እንዱከ  / ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ሕጋዊ የሆኑ ትዕዛዞች እንዯ ፌርዴ ቤት ትዕዛዝ ይቆጠራለ። አንቀጽ ፯፻፲∙ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስሇመሾም  / ፌርዴ ቤቱ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ ሥርዓት እንዱከፇት በሚሰጠው ፌርዴ ውስጥ አንዴ የከሠረን ሰው ንብረት ጠባቂ ይሾማሌ።  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የጠየቀ አንዴ ገንዘብ ጠያቂ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ የሚሆነውን ሰው ያቀረበ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ ገንዘብ ጠያቂው ያቀረበውን ሰው ሉሾም ይችሊሌ።  / መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወዯ መክሠር ሥነ ሥርዓት የተቀየረ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉውን የከሠረውን ሰው ንብረት አንቀጽ ∙ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስሇመተካት  / በሥነ ሥርዓቱ ወቅት በማናቸውም ጊዜ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ፣ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ወይም አንዴ ዏቃቤ ሕግ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በላሊ እንዱተካ ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ማቅረብ ይችሊሌ።  / ፌርዴ ቤቱ በራሱ ሥሌጣን የከሠረው ሰው ንብረት  / ፌርዴ ቤቱ በተሇይም ዯግሞ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ከተቆጣጣሪ ዲኛው ፇቃዴ ውጭ የተቀበሇውን ማንኛውንም ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () (ሠ) መሠረት በከሠረው ሰው ሀብት ስም በተከፇተው የባንክ ሑሳብ ውስጥ ሳያስገባ ከቀረ ወይም ከባንክ ሑሳብ ካስወጣ ፌርዴ ቤቱ በራሱ ተነሳሽነት የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ወይም ከአጠቃሊይ የቅዴመ ኪሣራ የገንዘብ ጥያቄዎች መጠን ውስጥ አብዛኛው ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ያመሇከተው ሰው እንዱሾም ያቀረበውን የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ እንዱሾም የሚዯግፈ ከሆነ ፌርዴ ቤቱ ማመሌከቻውን ሉፇቅዴ እና ያመሇከተው ሰው ያቀረበውን ሰው የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አዴርጎ ሉሾም ይችሊሌ። አንቀጽ ∙ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ሥሌጣን በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፯ እስከ አንቀጽ ዲኛው ቁጥጥር ሥር ሆኖ የከሠረውን ሰው ሁኔታ ሇማወቅ የሚያስችለትን መረጃዎች ከመንግስት ባሇሥሌጣን አካሊት፣ ከብዴር ተቋማት እና ከላልች ተቋማት መቀበሌ፤ ሏ) በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ ፻፩ በተዯነገገው መሠረት በባሇዕዲው ዴጋፌ የሀብቱን የንብረት ዝርዝር ማዘጋጀት፤ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው ምክረ ሀሳብ መስጠት፤ ሇመሸፇን በመክሠር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ንብረት ስም የተከፇተ የባንክ ሑሳብ ውስጥ አገሌግልቱን መስጠት ካቋረጠ በኋሊ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ ወይም ቢዘገይ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ከተቋረጠ በኋሊ በሠሊሳ ቀናት ውስጥ የማይተሊሇፈ ናቸው፤ ሆኖም ተቆጣጣሪ ዲኛው ከፇቀዯሇት ሇአንዲንዴ ሥራ በተሇየ ሥሌጣኑን ሇገሇሌተኛ ባሇሞያዎች ሉያስተሊሌፌ ይችሊሌ። አንቀጽ ፯፻፩∙ ንብረት ጠባቂው በሠራቸው ሥራዎች ሊይ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሰራው ሥራ ሊይ የከሠረው ሰው ወይም ማንኛውም ላሊ ባሇጉዲይ ሇመክሠር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው ተቃውሞ ማቅረብ ይችሊሌ፤ ተቆጣጣሪ ዲኛውም በተቃውሞው አንቀጽ ፯፻፳፪∙ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ስሇማቋቋም  / ተቆጣጣሪ ዲኛው የመክሠር ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በአስር ቀናት ውስጥ ከፌተኛ መጠን ያሊቸው የክፌያ ጥያቄዎች ካሊቸው የገንዘብ ጠያቂዎች መካክሌ አምስት አባሊትን የያዘ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ያቋቁማሌ፤ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ሉቀ መንበርም ከአባሊቱ መካከሌ ይመርጣሌ።  / የተቋቋመው የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ እንዱጸዴቅ  / አንዴ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አባሌ ከቦታው ሉነሳ የሚችሇው ተቆጣጣሪ ዲኛው በሚያቀርበው ሀሳብ መሠረት ፌርዴ ቤቱ በሚሰጠው ውሳኔ ብቻ ነው።  / ሆኖም ግን ተቆጣጣሪ ዲኛው በላሊ እንዱተካ ራሱ ጥያቄ ያቀረበን አባሌ በላሊ ገንዘብ ጠያቂ ሉተካ  / ከባሇዕዲው ጋር አራተኛ ዯረጃን ጨምሮ እስከ አራተኛ ዯረጃ ዴረስ የሚቆጠር የስጋ ወይም የጋብቻ ዝምዴና ያሇው ማንኛውም ሰው የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አባሌ አንቀጽ ፯፻፳∙ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ መብቶች እና  / ፌርዴ ቤቱ፣ ተቆጣጣሪ ዲኛው እና የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ አግባብ በሚሆንበት ጊዜ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ምክሩን እንዱሰጥ ሉጠይቁት  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ውሳኔዎች በአባሊቱ  / የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ፡- በባሇዕዲው የተዘጋጁ መግሇጫዎችን፤ እና በተመሇከተ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴውን  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው የከሠረውን ሰውንብረት  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ሇመተካት ሇፌርዴ ቤቱ አቤቱታ ሉያቀርብ ይችሊሌ፣ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው እንዱህ ያሇውን አቤቱታ የሚያቀርበው ከአጠቃሊይ የቅዴመ ኪሣራ የገንዘብ ጥያቄዎቹ ውስጥ አብዛኛው ያሊቸው ገንዘብ  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ የሚገኝበትን ሁኔታ እና የገቢ እና ወጪ ክፌያዎችን ሁኔታ በተመሇከተ በማንኛውም ጊዜ መረጃ ሉጠይቅ ይችሊሌ፤ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማናቸውንም ክርክሮች በተመሇከተ የገንዘብ  / አንዴ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አባሌ ኃሊፉ የሚሆነው ከባዴ ቸሌተኝነት ወይም ሆነ ብል ጥፊት  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው አባሊት የሁለንም ገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅም ይወክሊለ።  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው አባሊት ምንም ዓይነት ክፌያ አይከፇሊቸውም፤ ሆኖም ወጪዎቹ በከሠረው ያወጧቸውን ወጪዎች የመጠየቅ መብት አሊቸው። አንቀጽ ፯፻፳∙ በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ ስሇ ዏቃቤ  / ዏቃቤ ሕጉ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከማስፇጸም ጋር ማረጋገጫዎች መዛግብት እና ሰነድች ተቆጣጣሪ ዲኛው እንዱያቀርብሇት የማዘዝ መብት አሇው።  / ዏቃቤ ሕጉ ምርመራዎቹ በሚስጥር መያዝ ሇመክሠር ሥነ ሥርዓቱ አግባብነት ያሊቸው ማናቸውንም መረጃዎች በሚጠየቅበት ጊዜ ወይም በራሱ ተነሳሽነት ሇተቆጣጣሪ ዲኛው የማሳወቅ የባሇዕዲውን ሀብት ስሇመረከብ እና ስሇማስተዲዯር አንቀጽ ፯፻፳∙ የመብቶች መገፈፍ የተፈጻሚነት ወሰን በሚሰጥበት ጊዜ ባሇዕዲው ንብረቶቹን በተመሇከተ ያለትን መብቶች በጠቅሊሊ ወዱያውኑ ያጣሌ። በሚሰጥበት ጊዜ የመክሰስ እና የመክሰስ ችልታ የሚኖረው የከሠረው ሰው ንብረት አስተዲዲሪ ብቻ በሚያቀርብበት ጊዜ በማንኛውም ክርክር ውስጥ  / እነዚህን ዴንጋጌዎች በመጣስ የሚፇጸሙ ማናቸውም ዴርጊቶች በሦስተኛ ወገኖች ሊይ ተፇጻሚ ሉሆኑ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እና () ቢኖሩም ባሇዕዲው በወንጀሌ ክርክር ውስጥ እንዯ ፌትሏ ብሔር ከሳሽ ካሣ እንዯማግኘት ያለ በእጅጉ ግሊዊ የሆኑ መብቶቹን ሉጠቀም ይችሊሌ። አንቀጽ ፯፳∙ የባሇዕዲውን መዝገቦች ስሇማስረከብ እና  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፳፭ ንዐስ አንቀጽ () የተዯነገገው ቢኖርም የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ መሠረትእስከሚረከብ ዴረስ የአጠባበቅ ሥራዎችን እና በሥራ ዘርፈ በተሇመዯው አሠራር መሠረት የዕሇት ተዕሇት ሥራ አመራር ተግባራትን ባሇዕዲው  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በሦስት ቀናት ውስጥ ባሇዕዲው ተመርምረው እንዱዘጉ መዝገቦችን ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ያስረክባሌ፤ እነዚህን መዝገቦች ሇባሇዕዲው የያዘ ማንኛውም ሦስተኛ ወገን የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚጠይቅበት ጊዜ መዝገቦቹን የማስረከብ ግዳታ አሇበት፤ አስፇሊጊ በሚሆንበት ጊዜ ተቆጣጣሪ ዲኛው መዝገቦቹን እንዱያስረክብ ሇማስገዯዴ ትዕዛዝ ይሰጣሌ።  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፴፪ የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ባሇዕዲው ባሇበት  / በዚሁ ጥሪ ባሇዕዲው ያሌቀረበ እንዯሆነ በአርባ ስምንት ሰዓት ውስጥ እንዱቀርብና መዝገቦችንም ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ይጠራሌ።  / ተቆጣጣሪ ዲኛው ከተስማማ ባሇዕዲው ስሇ እርሱ ላሊ  / ባሇዕዲው ራሱ ሇመቅረብ ወይም ወኪሌ ሇመሊክ እንዱያዯርግ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሇዏቃቤ አንቀጽ ፯፳∙ የባሇዕዲውን መብቶች ስሇ መጠበቅ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥራውን እንዯጀመረ ባሇዕዲው ያለትን መብቶች ሇመጠበቅ አስፇሊጊውን  / ባሇዕዲው መሌሶ በማዯራጀት ወይም የንግዴ ሥራው በሚፇርስበት ወቅት ያሊስመዘገበውን በማይንቀሳቀስ ንብረት ሊይ ያሇውን የዋስትና መብት እና ላልች የዋስትና መብቶች የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማስመዝገብ አሇበት፤ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ንብረት ጠባቂ መሆኑን አስረዴቶ በማይንቀሳቀስ በከሠረው ሰው ንብረት ስም ነው። አንቀጽ ፯፳∙ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው የሚዯረግ መግሇጫ  / ሥራውን በጀመረ በአንዴ ወር ውስጥ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የባሇዕዲውን ጉዲይ ሁኔታ እና  / ተቆጣጣሪ ዲኛውም ሀሳቡን ጨምሮ ይህን መግሇጫ ወዱያውኑ ሇዏቃቤ ሕግ ያስተሊሌፊሌ። መግሇጫው በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () በታዘዘው ጊዜ ውስጥ ሇዏቃቤ ሕግ ያሌተሰጠ እንዯሆነ የዘገየበትን ምክንያቶች አስረዴቶ ሇዏቃቤ ሕጉ ማስታወቅ የከሠረውን ሰው ንብረት ስሇማሸግ አንቀጽ ፯፳∙ የከሠረው ሰው ንብረት  / የከሠረው ሰው ንብረት የሚከተለትን ያካትታሌ፡- በአሊባ የመጠቀም መብትን ጨምሮ የባሇዕዲው የሆኑ ንብረቶች እና መብቶች ሁለ፤ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፻ ውስጥ የተመሇ ከቱት በተጨባጭ ወይም በሕጉ መሠረት ሥራ አስኪያጅ የሆኑ ሰዎች ሊይ የሚቀርቡትን ጨምሮ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ የሚቀርቡ የፌትሏ ብሔር ኃሊፉነት ጥያቄዎች፤  / የከሠረው ሰው ንብረት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፶፩ እና አንቀጽ ፯፻፶፪ መሠረት የሚመሇሱ ንብረቶችን አንቀጽ ፯፻፴∙ እሽግን ስሇማዴረግ መክሠሩን ሇማስታወቅ በሚሰጠው ፌርዴ እሽግ እንዱዯረግ ሇማዘዝ ይችሊሌ። እሽጉም የሚዯረገው በመጋዘኖቹ፣ በሳጥኖቹ፣ በመዝገቦቹ፣ በሰነድቹ፣ በወረቀቶቹና እንዯ አግባብነቱ የባሇዕዲው በሆኑት የቤት ዕቃዎች እና የሚንቀሳቀሱ ንብረቶች ሊይ  / ነገር ግን ባሇዕዲው የጠፊ ወይም ንብረቱን የዯበቀ ወይም ንብረቶቹን ያሇአግባብ የተጠቀመ እንዯሆነ የሚመሇከታቸው የመንግስት ባሇሥሌ ጣን አካሊት አመሌካችነት የመክሠር ፌርዴ ከመሰጠቱ በፉት በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () በተዘረዘሩት ዕቃዎች ሊይ እሽግን ሇማዴረግ ይችሊለ። አንቀጽ ፯፴፩∙ ሉታሸግባቸው የማይችለ ዕቃዎች  / በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጠያቂነት ፌርዴ ቤቱ እንዱነሳሊቸው ሇመፌቀዴ ይችሊሌ፡- የከሠረው ሰው ግሇሰብ ነጋዳ በሚሆንበት ጊዜ በሆኑት መሰረታዊ የሆኑ የግሌ ተንቀሳቃሽ ሥራው እንዱቀጥሌ የተፇቀዯ እንዯሆነ  / የዕቃዎቹን እና ንብረቶቹን ዝርዝር የሚፇርመው አግባብነት ያሇው ባሇሥሌጣን በተገኘበት የከሠ ረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተመሇከቱትን ዕቃዎች እና ንብረቶች ዝርዝር አንቀጽ ፯፴፪∙ ከእሽግ ውስጥ ስሇሚወጡ ዕቃዎች  / በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፴ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሑሳብ ሰነድችና መዝገቦች ታሽገው እንዯሆነ ተቆጣጣሪ ዲኛው እና ተገቢው ባሇሥሌጣን እሽጉን አንስተው ሰነድቹንና መዝገቦቹን ከዘጓቸው በኋሊ ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማስረከብ አሇባቸው፤ እንዱሁም ሰነድቹና መዝገቦቹ የሚገኙበትን ሁኔታ  / የመክፇያ ጊዜያቸው አጭር የሆኑትን፤ እሺታ የሚያስፇሌጋቸውን በቦርሳው ውስጥ የሚገኙትን የንግዴ ወረቀቶች አግባብነት ያሇው ባሇሥሌጣን ከእሽጉ ውጭ በማዴረግ ዝርዝራቸውን ከጻፇ በኋሊ እንዱፇጸም ሇከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ያስረክባሌ፤ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የወረቀቶቹን ሁኔታ አንቀጽ ፯፴፫∙ ሇከሠረው ሰው ስሇተሊከው ዯብዲቤ  / ተቆጣጣሪ ዲኛው ሇከሠረው ሰው የተሊኩ ዯብዲቤዎች የመክሠር ሥነ ሥርዓት ከተከፇተ በኋሊ ወዯ ከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ እንዱተሊሇፈ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፤ የከሠረው ሰው ዯብዲቤዎችን በማስተሊሇፌ ረገዴ የከሰረውን ሰው ንብረት ጠባቂ መርዲት አሇበት፤ የከሠረው ሰው ሇእሱ የተሊኩ ዯብዲቤዎች በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሲከፇቱ  / የግሌ ዯብዲቤዎች በሙለ በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ከተጣሩ በኋሊ ሇከሠረው ሰው ተመሌሰው  / የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የከሠረው ሰው የግሌ ሇመጠበቅ ሲባሌ ንብረት ጠባቂው የከሠረው ሰው የግሌ ያሌሆነ የኢሜይሌ መሇያ በሚከፌትበት ሁኔታ ሊይ ገዯብ ሉያስቀምጥ ይችሊሌ። አንቀጽ ፯፻፴፬∙ እሽግን ስሇማንሳት የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ እሽጎቹ በተዯረጉ በአምስት ቀናት ውስጥ የከሠረውን ሰው ንብረት ዝርዝር ሇመመዝገብ አንቀጽ ፯፻፴፭∙ ጠቅሊሊ ዴንጋጌ የዚህ ክፌሌ አራት የዕቃ ዝርዝር መዝገብ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የዚህ ሕግ አንቀጽ ፮፻፶፱ በመክሠር ሥነ ሥርዓቶች ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ። አንቀጽ ፯፻፴፮∙ የሒሳቡን ሚዛን ስሇማሰናዲትና መረጃዎች መሠረት የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በአጭር ጊዜ ውስጥ የሑሳቡን ሚዛን አሰናዴቶ ሇፌርዴ ቤቱ አንቀጽ ፯፻፴፯∙ የባሇዕዲውን ንብረቶች በንብረት ዝርዝር  / የከሠረው ሰው በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ከተጠራ በኋሊ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በከሠረው ሰው ዴጋፌ የከሰረውን ሰው ንብረቶች በዕቃ ዝርዝር መዝገብ የከሠረው ሰው ገንዘብ ጠያቂዎች የሚጠይቋቸውን ገንዘቦች መጠን፣ ስማቸውን እና አዴራሻቸውን እንዱሁም በሂዯት ሊይ ያለ ውልችን እና ባሇዕዲው ከሳሽ ወይም ተከሳሽ የሆነባቸውን በሂዯት ሊይ ያለ ክርክሮች የሚገሌጽ የገንዘብ ጠያቂዎች ዝርዝር  / በዚሁ ጊዜ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፴ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የታሸጉ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፴፬ መሠረት ከእሽግ ውስጥ የወጡ ዕቃዎች  / በጉምሩክ እጅ ያለ እና በመጋዘን የተቀመጡ ዕቃዎች በዕቃ ዝርዝር መዝገቡ ውስጥ ተሇይተው  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የዕቃ ዝርዝር  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የዕቃ ዝርዝር መዝገቡን ሇማዘጋጀት ገማች፣የሑሳብ ሥራ ባሇሞያ፣ የሰነድች ምዝገባ ባሇሞያ ወይም ላሊ ማንኛውም ብቁ  / የዕቃ ዝርዝር መዝገብ ያሇመኖሩ የክፌያ ወይም የተመሊሽ ክፌያ ክሶችን አያስቀርም። አንቀጽ ፯፻፴፰∙ ስሇታክስ እና ቀረጥ  / የከሠረው ሰው የዕቃ ዝርዝር መዝገብ በሚዘጋጅበት ጊዜ ያለበትን የታክስ እና የቀረጥ ግዳታዎች ሇንብረት ጠባቂው መግሇጽ አሇበት።  / ንብረት ጠባቂው ባሇዕዲው የሰጠውን መግሇጫ ሇታክስ እና ሇማህበራዊ ዋስትና ባሇሥሌጣናት  / ባሇዕዲው ንብረት ጠያቂው በጠየቀው በሃያ ቀናት ውስጥ ሇመተባበር ፇቃዯኛ ካሌሆነ ንብረት ጠባቂው ባሇዕዲው እንቢተኛ መሆኑን ሇተቆጣጣሪ ዲኛው እና ሇታክስ እና ሇማህበራዊ ዋስትና ባሇሥሌጣናቱ አንቀጽ ፯፴፱∙ ከሞት በኋሊ ሇተገሇጸ መክሠር የንብረት መክሠሩ ከሞት በኋሊ ተገሌጾ የንብረቱም ዝርዝር መዝገብ ያሌተዘጋጀ እንዯሆነ፤ ወይም የንብረቱ ዝርዝር መዝገብ ከመዘጋጀቱ በፉት ባሇዕዲው የሞተ እንዯሆነ የንብረት ዝርዝሩ የሚዘጋጀው መዘጋጀቱን የሚቀጥሇው ወራሾች ወይም የኑዛዜው አስፇጻሚዎች በተገኙበት ወይም በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ በሚገባ ጥሪ ተዯርጎሊቸው ካሌቀረቡ በላለበት ነው። አንቀጽ ፯፻፵∙ የዏቃቤ ሕግ መብቶች  / ዏቃቤ ሕግ የዕቃው ዝርዝር መዝገብ ሲዯራጅ  / በማናቸውም ጊዜ መክሠርን የሚመሇከቱ ውል ችን፣ ሰነድችን፣ መዝገቦችን ወይም ወረቀቶችን ሁለ  / ዏቃቤ ሕግ የዕቃው ዝርዝር መዝገብ ሲዯራጅ ሇመገኘት እንዱችሌ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ አንቀጽ ፯፻፵፩∙ የባሇዕዲውን ንብረቶች ሇንብረት ጠባቂው የንብረቱ ዝርዝር መዝገብ ከተዘጋጀ በኋሊ በዕቃው ዝርዝር መዝገብ ውስጥ የተዘረዘሩት ንብረቶች እንዱሁም ግንኙነት ያሊቸው ሰነድች እና ማስረጃዎች በሙለ ሇንብረት ጠባቂው ይሰጣለ። ንብረት ጠባቂውም መረከቡን በዚሁ የዕቃ ዝርዝር መዝገብ ሥር ያመሇክታሌ። የባሇዕዲውን ንብረት ስሇማስተዲዯር አንቀጽ ፯፻፵፪∙ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጠቅሊሊ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በተቆጣጣሪ ዲኛው ፇቃዴ ቶል ሇብሌሽት የሚዲረጉትን ወይም ወዯፉት ዋጋቸው ይቀንሳሌ ተብሇው የሚገመቱትን ወይም ሇማስቀመጥ ብዙ ወጪ የሚጠይቁትን ዕቃዎች ይሸጣሌ፤ ሽያጮቹ የሚከናወንባቸውን ሁኔታዎች እና ሥርዓቶች ተቆጣጣሪ ዲኛው ይወሰናሌ።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ገቢ ክፌያዎችን ተቀብል በተቆጣጣሪ ዲኛው የተፇቀደ ወጪዎችን ከቀነሰ በኋሊ በንብረቱ ስም በተከፇተው የባንክ ሑሳብ ወዱያውኑ ተቀማጭ ያዯርጋሌ።  / የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ቢያንስ በየሦስት ወሩ ሂዯቱ የሚገኝበትን ዯረጃ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው እና አንቀጽ ፯፻፵፫∙ አክሲዮኖች እና ቃሌ የተገቡ ገንዘቦች  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ አክሲዮኖች እንዱከፇለ ጥሪ የማዴረግ እና ቃሌ የተገቡት ገንዘቦች የመክሠር ፌርደ በተሰጠበት ቀን የመክፇያ ጊዜያቸው ያሌዯረሰ ቢሆንም ባሇአክሲዮኖች እና ማህበርተኞች ቃሌ የገቡትን ገንዘብ እንዱከፌለ የማዘዝ ሥሌጣን አሇው።  / ባሇአክሲዮኖች እና ማህበርተኞች በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማሳወቂያ በተሰጣቸው በአስር ቀናት ውስጥ ቃሌ የገቡትን ገንዘብ ያሌከፇለ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የከሠረውን ሰው ሇማስከፇሌ ሕጋዊ እርምጃ ይወስዲሌ። አንቀጽ ፯፻፵፬∙ የከሠረውን ሰው የንግዴ ሥራ ስሇመቀጠሌ  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እንዯተጠበቀ ሆኖ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ የከሠረውን ሰው የንግዴ ሥራ ያስቆመዋሌ።  / በተቆጣጣሪ ዲኛው መግሇጫ እና በገንዘብ ጠያቂዎቹ ኮሚቴ ምክረ ሀሳብ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የፇቀዯሇት እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የንግደን ሥራ ሇመቀጠሌ ይችሊሌ፤ ፇቃደ የሚሰጠው የባሇዕዲውን ንብረት ዋጋ ከፌ ማዴረግ ሇገንዘብ ጠያቂዎቹ ወይም ሇሕዝብ የሚጠቅም በሚሆንበት ጊዜ፤ በተሇይም ዯግሞ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፯፻፵፯ እስከ አንቀጽ ፯፻፶ ዴረስ በተዯነገገው መሠረት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ ሇመሸጥ ዝግጅት ሇማዴረግ ነው፤ ፌርዴ ቤቱ ቢበዛ ሇስሌሳ ቀናት ያህሌ ጊዜ ይችሊሌ፤ አስፇሊጊ ሆኖ ካገኘውም ሇአንዴ ጊዜ ብቻ ሇዚያኑ ያህሌ ጊዜ ሉያራዝመው ይችሊሌ።  / የሚቀጥሇውን የንግዴ ሥራ ራሱ እንዲይሰራ የንግደን ሥራ የሚሰራ ሞግዚት ሇማዴረግ እንዱችሌ ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥሌጣን ሉሰጠው ይችሊሌ፤ ሞግዚቱ የንግዴ የንግዴ ሥራው እንዱያገግም በማዴረግ ረገዴ እንዱዯረግሇት ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ  / የንግዴ ሥራው የቀጠሇ እንዯሆነ የዴህረ ኪሣራ ይከፇሊቸዋሌ፤ እንዱህ ያለት ማናቸውም የዴህረ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ያሌተከፇለ እንዯሆነ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅዴሚያ ይኖራቸዋሌ፤ ሆኖም ግን የቅዯም ተከተሌ ዯረጃቸው በማዯራጀት ወይም ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ማዕቀፌ ውስጥ ከቀረበ አዱስ ገንዘብ በታች አንቀጽ ፯፻፵፭∙ አዱስ ስሇቀረበ ገንዘብ  / በሌዩ ሁኔታዎች ውስጥ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ በሚፇቅዴበት ጊዜ የከሠረውን ሰው የንግዴ ሥራ እንዱቀጥሌ ሇመዯጎም አዱስ ገንዘብ እንዱቀርብ  / አዱስ የቀረበው ገንዘብ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅዴሚያ ይኖረዋሌ፤ ሆኖም ግን የቅዯም ተከተሌ ዯረጃው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ መሠረት መሌሶ በማዯራጀት ወይም ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ማዕቀፌ ውስጥ ከቀረበ አዱስ ገንዘብ በታች ይሆናሌ። ፌርዴ ቤቱ ሇዕዲ ማስያዣነት ያሌዋለ የከሠረው ሰው ንብረቶች አዱስ ሇቀረበ ገንዘብ ዋስትና እንዱሆኑ ሉፇቅዴ ይችሊሌ፤ እንዱህ በሚሆንበት ጊዜም አዱስ ገንዘብ ያቀረቡ ሰዎች ጠያቂዎች ቅዯም ተከተሌ ዯንብ መሠረትይሆናሌ። አንቀጽ ፯፻፵፮∙ ዴርዴር እና በስምምነት መቋጨት  / ተቆጣጣሪ ዲኛው ከገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ጋር በመመካከር እና የከሠረው ሰው የሚሇውን ከሰማ በኋሊ ወይም በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ በሚገባ ተጣርቶ ያሌቀረበ እንዯሆነ በላሇበት የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የከሠረውን ሰው ንብረት የሚመሇከተው በስምምነት እንዱቋጭ ሉፇቅዴ ይችሊሌ።  / ከአንዴ መቶ ሺህ ብር በሊይ ሇሆነ ማንኛውም ዴርዴር ወይም ስምምነት የከሰረው ሰው አስተያየት ተሰምቶ በፌርዴ ቤቱ መጽዯቅ አሇበት። በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ ስሇ መሸጥ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፵፬ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የገንዘብ የባሇዕዲው የንግዴ ሥራ እንዱቀጥሌ የፇቀዯ እንዯሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  በተዯነገገው መሠረት በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ ያዘጋጃሌ፤ ሽያጩንም ይፇጽማሌ፡፡ አንቀጽ ፯፻፵፰∙ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሇመረከብ የቀረበው ዕቅዴ በገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ስሇመጽዯቁ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ ሇመግዛት የቀረቡትን ጨረታዎች በገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ዴምፅ እንዱሰጥበት ያቀርባሌ።  / የአጠቃሊይ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቹ ቢያንስ ሃያ አምስት በመቶው ያሊቸው አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ የሆኑ ገንዘብ ጠያቂዎች በጨረታዎቹ ሊይ ዴምፅ እንዱሰጥባቸው የገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ እንዱጠራ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ  / ቢያንስ ከገንዘብ ጠያቂዎቹ የክፌያ ጥያቄዎች ግማሹ ያሊቸው አንዴ ወይም ከዚያ በሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች በገንዘብ ጠያቂዎች መካከሌ በሚዯረግ የጽሁፌ ስምምነት አማካኝነት ጨምሮ ጨረታውን የሚዯግፈ ከሆነ ጨረታው ተቀባይነት ያገኛሌ፤ ማሳወቂያ ተሰጥቷቸው ያሌተገኙ በአካሌ ወይም በሕጋዊ ወኪሊቸው አማካኝነት ያሌተገኙ ገንዘብ ጠያቂዎች ዴምጻቸው ከግምት ውስጥ አይካተትም። አንቀጽ ፯፻፵፱∙ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ እንዱሸጥ ፍርዴ ቤቱ  / ፌርዴ ቤቱ የአሸናፉው ተጫራች የንግዴ ሥራ ዕቅዴ ምክንያታዊ ተስፊ ያሇው መሆኑን ያረጋግጣሌ።  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ከንዐስ አንቀጽ () እስከ () በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ አንቀጽ ፯፻፶∙ የከሠረውን ሰው ላልች ንብረቶች ስሇመሸጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የተሸጠ እንዯሆነ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ የተቀሩትን የባሇዕዲውን ንብረቶች በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  ዴረስ በተዯነገገው መሠረት አንቀጽ ፯፻፶፩∙ አጠቃሊይ መርህ  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት በተከፇተበት ቀን ሊይ በዓይነት በባሇዕዲው ይዞታ ሥር የሆኑ ግዙፊዊ መብቶች፣ ዕቃዎች እና ንብረቶች ባሇቤት የሆነው መሠረት ንብረቶቹን የማስመሇስ መብት አሇው።  / ሇዚህ ክፌሌ ሰባት ሇንብረት ማስመሇስ ዓሊማና መብቶች፣ ተመሊሽ የሚሆኑ ዕቃዎች እና ንብረቶች በተሇይ የሚከተለትን ያካትታለ፡- በአዯራ የተቀመጡ ወይም ሇሽያጭ የቀረቡ ሏ) ባሇሀብትነታቸው እንዯተጠበ ሆኖ የተሸጡ መ) ሇባሇዕዲው የተሊኩ እና ባሇዕዲው ወይም ባሇዕዲውን በመወከሌ እንዱሸጣቸው ሥሌጣን  / በገዢው ያሌተከፇለ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ንብረቶች ሽያጭ የሚመነጩ ክፌያዎችን ማስመሇስ አንቀጽ ፯፻፶፪∙ ተቀንሰው የተያዙና ሇመንግስት ገቢ የሚሆኑ ታክሶችን እና ቀረጦችን ስሇመሰብሰብ  / የታክስ ባሇሥሌጣናት የከሠረው ባሇዕዲ ሇመንግስት የያዛቸውን ታክሶች የመሰብሰብ መብት አሊቸው።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከተው የገንዘብ መጠን አግባብ ባሊቸው የታክስ ሕጎች መሠረት የከሠረው ባሇዕዲ መክፇሌ የሚኖርበትን ወሇዴ እና ቅጣት አይጨምርም፤ ወሇደ እና ቅጣቶቹ እንዯ የቅዴመ-መክሰር የገንዘብ ጥያቄዎች ይቆጠራለ፤ እንዱሁም በመክሠር ሥነ ሥርዓት አንቀጽ ፯፻፶፫∙ ንብረትን ሇማስመሇስ የሚቀርብማመሌከቻ የሚጠይቁ ሰዎች የመክሠር ሥነ ሥርዓት በተከፇተ በሦስት ወር ውስጥ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ንብረታቸውን ሇማስመሇስ ማመሌከት  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመሌከቻው በዯረሰው በአንዴ ወር ውስጥ በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ማረጋገጫ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማመሌከቻውን ሉቀበሌ ወይም ውዴቅ ሉያዯርግ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመሌከቻው በዯረሰው በአንዴ ወር ውስጥ መሌስ ያሌሰጠ እንዯሆነ ማመሌከቻው ተቀባይነት እንዲገኘ ይቆጠራሌ።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመሌከቻውን አሌቀበሌም ያሇ እንዯሆነ ማመሌከቻውን ያቀረበው የንብረቱ ወይም የመብቱ ባሇቤት የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ማመሌከቻውን ውዴቅ በማዴረግ በሰጠው ውሳኔ ሊይ ውሳኔው በዯረሰው በአንዴ ወር ውስጥ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው ተቃውሞ ሉያቀርብ  / ተቆጣጣሪ ዲኛውም ማመሌከቻው በዯረሰው በአስራ አራት ቀናት ውስጥ በማመሌከቻው ሊይ ውሳኔ  / እንዯአግባቡ ማመሌከቻውን ያቀረበው ሰው ወይም የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተቆጣጣሪ ዲኛው በሰጠው ውሳኔ ሊይ ውሳኔው በተሰጠ በአስር ቀናት ውስጥ ሇፌርዴ ቤት ይግባኝ ማቅረብ ይችሊለ።  / ንብረት ሇማስመሇስ የቀረበው ማመሌከቻ ተቀባይነት ካገኘ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥነ ሥርዓቱ ከተከፇተ በኋሊ ከንዐስ ተቀባዩ የተገኙ ማናቸውንም ክፌያዎች ጨምሮ መብቱን፣ ዕቃውን ወይም አንቀጽ ፯፻፶፬∙ ስሇመያዝ መብት  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  በመክሠር ሥነ ሥርዓት ሊይ በተመሳሳይ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመያዝ መብትን በተመሇከተ የመሌሶ ማዯራጀት ኃሊፉው ያሇው መክሠርን የሚያሳውቅ ፌርዴ የሚያስከትሊቸው አንቀጽ ፯፻፶፭∙ የባሇዕዲው ግዳታዎች ባሇዕዲው በዚህ ሕግ አንቀጽ  እና አንቀጽ  ሥር የተቀመጡትን ግዳታዎች በተሳካ ሁኔታ ይወጣ ዘንዴ፤ የንግዴ ሥራው ይቀጥሌ ወይስ አይቀጥሌ የሚሇውን ሇመወሰን እንዱረዲ ባሇዕዲው በውሌ ሰነዴ የዯንበኞችን ዝርዝር እና ላልች ግንኙነት ያሊቸውን ሰነድች ሇከሠረው ንብረት ጠባቂ ያስረክባሌ። አንቀጽ ፯፻፶፮∙ የከሠረውን ሰው እንቅስቃሴ ስሇመገዯብ አይችሌም፤ የከሠረው ሰው ይህን ቢተሊሇፌ አግባብነት ያሊቸው የኢትዮጵያ የወንጀሌ ሕግ ዴንጋጌዎች ተፇጻሚ ይሆኑበታሌ፤ የከሠረው ሰው ሀገር ሇቆ ሉሔዴ ወይም የመኖሪያ ቦታውን ሉቀይር እንዯሚችሌ የሚያሳዩ በቂ ምክንያቶች ያለ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ከመኖሪያ ቦታው ወይም ከዋና የንግዴ ሥራው መቀመጫ እንዲይርቅ ገዯብ እንዱያስቀምጥበት ተቆጣጣሪ ዲኛው ሇፌርዴ ቤት ሉያመሇክት ይችሊሌ። አንቀጽ ፯፻፶፯∙ የከሠረው ሰው ስሇመቀጠሩ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱን በቀና ሇማከናወን በተቆጣጣሪ ዲኛው ፇቃዴ ባሇዕዲው በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አንቀጽ ፯፻፶፰∙ ሇከሠረው ሰው እና ሇቤተሰቡ ስሇሚዯረግ የከሠረው ሰው የተፇጥሮ ሰው እንዯሆነ እና ኪሣራ ሊይ የሚዯግፌበት ገቢ የላሇው ከሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ተቆጣጣሪ ዲኛው ሇከሠረው ሰው እና ሇቤተሰቡ ኪሣራ ሊይ ከሚገኘው ንብረት ርዲታ እንዱዯረግሊቸው ሉያዝ ይችሊሌ። አንቀጽ ፯፻፶፱∙ ስሇከሠረው ሰው ባሌ ወይም ሚስት  / የከሠረው ሰው ባሌ ወይም ሚስት የግሌ ንብረት እስከ ምን ዴረስ እንዯሆነ አግባብነት ባሊቸው የቤተሰብ ሕጎች የሚወሰን ይሆናሌ።  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው ንብረቱ የተገዛው የከሠረው ሰው ባቀረበው ገንዘብ እንዯሆነ ማስረጃ በማቅረብ እንዯአግባቡ በከሠረው ሰው ባሌ ወይም ሚስት የተገዙ ንብረቶች የከሠረው ሰው ንብረት ውስጥ እንዱካተቱ ተቆጣጣሪ ዲኛውን ሉጠይቅ  / የከሠረው ሰው ባሌ ወይም ሚስት አንዲንዴ የሙያ፣ ሲቪሌ፣ የንግዴ ወይም የእጅ ሙያ አገሌግልቶችን ጋብቻቸውን በፇጸሙ በአንዴ ዓመት ውስጥ ከሆነ ባሌ ወይም ሚስት አንዯኛው ሇላሊኛው ከሰጡት አገሌግልት ጋር በተያያዘ ክስ ማቅረብ አይችለም። አንቀጽ ፯፻፷∙ የመክሰስ ወይም የመከሰስ መብትን ስሇማጣት በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የሚቀርቡ ክርክሮች እንዯተጠበቁ ሆነው የከሠረውን ሰው የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ያዯረገው ፌርዴ ከተሰጠበት ቀን በኋሊ መክሰስ ወይም መከሰስ የሚችሇው የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ነው፤ ፌርዴ ባሇዕዲው በማንኛውም ክርክር ውስጥ ጣሌቃ እንዱገባ በገንዘብ ጠያቂው ሊይ ያለት ውጤቶች አንቀጽ ፯፻፷፩∙ በተናጠሌ ክፍያ ሇማስፈጸም የሚዯረጉ ክርክሮች በጠቅሊሊ ስሇመቋረጣቸው  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እስከ () ያለት ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  ያለት ዴንጋጌዎች  / የተፇጥሮ ሰዎችን ጨምሮ ዋስትና ሰጪዎች በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በተናጠሌ ክፌያ  / ንብረቱ ሇዕዲ መያዣ በአንዴ ገንዘብ ጠያቂ ይዞታ ውስጥ የሚገኝ ካሌሆነ በስተቀር የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶችን ጨምሮ ማናቸውንም ንብረቶች ሇመሸጥ ሥሌጣን  / ሇዕዲ ማስያዣነት የዋሇ ንብረት በይዞታው ውስጥ የሚገኘው ገንዘብ ጠያቂ የንብረት የዋስትና መብቱን ተጠቅሞ ንብረቱን ሉሸጥ ወይም በራሱ ሥሌጣን የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ንብረቱን እንዱሸጠው ሉፇቅዴ ይችሊሌ ፤ሇዕዲ ማያዣ የዋሇው ንብረት ከክፌያ ጥያቄው በሊይ በሆነ ዋጋ ዋስትና ባሇው ገንዘብ ጠያቂ የተሸጠ እንዯሆነ እሊፉው በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ይሰበሰባሌ፤ የተሸጠበት ዋጋ ከክፌያ ጥያቄው በታች ከሆነ ገንዘብ ጠያቂው ሇተቀረው ገንዘብ ዋስትና እንዯላሇው ገንዘብ ጠያቂ የክፌያ ጥያቄውን ሉያቀርብ ይችሊሌ።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ በተሰጠ በስዴስት ወራት ውስጥ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶችን ሇመሸጥ እርምጃዎችን ሳይወስዴ የቀረ እንዯሆነ ባሇሀብትነቱ እንዯ ተጠበቀ ሆኖ የተፇጸመ የሽያጭ ውሌ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን ጨምሮ በግሌጽ በተቀመጡ የከሠረው ሰው ንብረቶች ዋስትና ያሊቸው ማናቸውም ገንዘብ ጠያቂዎች የንብረት የዋስትና መብታቸውን  / የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () እንዯተጠበቀ ሆኖ በዚህ ሕግ አንቀጽ  እና አንቀጽ  መሠረት ከከሠረው ሰው ንብረት ውስጥ ዕቃዎችን የማስመሇስ መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች አንቀጽ ፯፻፷፪∙ የተንቀሳቃሽ ንብረት ማስያዣዎች የዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () በመክሠር ሥነ ሥርዓት ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ። በተሇይም ዯግሞ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ መሌሶ የማዯራጀት አንቀጽ ፯፻፷፫∙ የወሇዴ ሒሳብ ስሇመቋረጡ  / የማይንቀሳቀስ ንብረት ዋስትና ካሊቸው ብዴሮች በስተቀር ከከሠረው ሰው ከሚፇሇጉት ገንዘቦች ሊይ የሚታሰቡት ወሇድች ሁለ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ ከተሰጠበት ጊዜ አንስቶ መቆጠር  / ዋስትና ያሎቸው የብዴር ዋና ገንዘብ ወሇድች ሇዋስትና ከተመዯቡት ንብረቶች ከሚገኙት ከተሰጠበት ቀን አንስቶ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ሁለ ወዱያውኑ የመክፇያ ጊዜያቸው  / በውጭ ምንዛሪዎች የተገሇጹ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ በተሰጠበት ቀን ሕጋዊ በሆነው ምንዛሪ አንቀጽ ፯፻፷፭∙ ሇአከራዩ ቅዴሚያ የሚሰጥ ስሇመሆኑ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ኪራይ የተቋረጠ እንዯሆነ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ከተሰጠው ፌርዴ አስቀዴመው ባለት ሁሇት ዓመታት እና በተያዘው ዓመት የኪራይ ውለን ከመፇጸም የሚመነጩ የክፌያ ጥያቄዎችን እና ተያያዥ የጉዲት ካሣዎችን ሁለ በተመሇከተ  / አከራዩ የሚያገኘው ቅዴሚያ ወሰን ተንቀሳቃሽ ንብረቶቹ የተከራዩ ሆኑም አሌሆኑም የተከራየው ቤት ውስጥ የሚገኙትን ተንቀሳቃሽ የቤት እና የመክሠር ፌርደ ከመሰጠቱ አስዴሞ ስሇ ተሠሩ አጠራጣሪ አንቀጽ ፯፻፷፮∙ ሥራዎቹ ፇራሽ ስሇመሆናቸው በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ  በተዯነገገው ሥራዎች መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ማዕቀፌ ውስጥ መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉው ፇራሽ ያሌተዯረጉ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥራዎቹ ፇራሽ እንዱዯረጉ ሇማዴረግ እርምጃዎችን ይወስዲሌ፤ ሥራዎቹን ፇራሽ ሇማዴረግ ዓሊማ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሥሌጣን ይኖረዋሌ። አንቀጽ ፯፻፷፯∙ ሥራዎች ፇራሽ እንዱሆኑ ክርክር የዚህ ሕግ አንቀጽ  በመክሠር ሥነ ሥርዓት ሊይ በተመሳሳይ ተፇጻሚ ይሆናሌ፤ በተሇይም የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በተጠቀሰው አንቀጽ መሠረት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሥሌጣን ይኖረዋሌ፤ እንዱሁም የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው በተጠቀሰው አንቀጽ መሠረት ተቆጣጣሪዎች ያሊቸው ሥሌጣን የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇማቅረብ እና አንቀጽ ፯፻፷፰∙ የሚቀርቡበት እና የሚመረመሩበት የሚከተለት ዴንጋጌዎች እንዯ ተጠበቁ ሆነው በዚህ ሕግ አንቀጽ ፵፱ (ሇገንዘብ ጠያቂዎች ስሇሚሰጥ ማስታወቂያ) እና በዚህ ሕግ ከአንቀጽ ፷፪ እስከ አንቀጽ  (የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ ማቅረብ እና መመርመር) የተዯነገጉት በዚህ ምዕራፌ  የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎችን በማቅረብ እና በመመርመር ሊይ ተፇጻሚ ይሆናለ። በተሇይም የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በኪሣራ ስነ-ሥርአት ውስጥ የመሌሶ ማዯራጀት ኃሊፉው ያሇው አንቀጽ ፯፻፷፱∙ በመክሠር ሥነ ሥርዓቶች ውስጥ በአንዴነት እና በነጠሊ ተጠያቂ የሆኑ አካሊት ሊይ የክፌያ  / ባሇዕዲው ያሌተወሰነ ኃሊፉነት ያሇው ማህበር የሆነ ያቀረቧቸው ዕዲዎች ማህበርተኞች መክሰራቸው ከማህበሩ ጋር በአንዴነት የተነገረ እንዯሆነ ዕዲዎቹ በእያንዲንደ ማህበርተኛ መክሠር እንዯ ተመረመሩ እና ተቀባይነት እንዲገኙ ይቆጠራለ።  / መክፇሌ ከሚገባቸው በሊይ ስሇከፇለት ገንዘብ የእያንዲንደ ማህበርተኛ መክሠር በላሊው ማህበርተኛ መክሠር ሊይ ክስ ሇማቅረብ የተሰጠው መብት ሳይነካ ከማህበሩ ሊይ ገንዘብ ጠያቂ የሆነው ሰው ገንዘቡ በሙለ እስኪከፇሇው ዴረስ በሚዯረጉት ክፌያዎች ሁለ ተካፊይ ሇመሆን መብት አሇው።  / ከማህበርተኞቹ ሊይ የግሌ ገንዘብ ጠያቂ የሆኑት ሰዎች በመብታቸው ሉጠይቁበት የሚችለት ባሇዕዲ በሆናቸው ማህበርተኛ መክሠር ውስጥ ብቻ ነው።  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ከእርሱ ጋር ገንዘብ ተካፊይ የሆኑትን ገንዘብ ጠያቂዎች መብት ሇመቃወም አንቀጽ ፯፻፸∙ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇመመርመር የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ አስቀዴሞ የተቋቋመ በተገኘበት ወይም በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ መንገዴ በሚገባ ተጣርቶ ካሌቀረበ ባሇዕዲው በላሇበት የከሠረው ሰው ንብረት አንቀጽ ፯፻፸፩∙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄን መቀበሌን ስሇማቋረጥ እና መቃወሚያን ስሇማሇፌ  / አንዴ ዕዲ ጊዜ የሚፇጅ ክርክር ያስነሳ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ ሥሌጣን ባሇው ፌርዴ ቤት ወይም ጉባዔ መቃወሚያው እስኪወሰን ዴረስ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄ መቀበለ እንዱቋረጥ ወይም መቃወሚያው እንዱታሇፌ ይወስናሌ። በዚያው የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሇጊዜው የክፌያ ጥያቄውን እንዱቀበሌ ትእዛዝ ሉሰጥ  / ዕዲው የወንጀሌ ክስ የሚያስከትሌ የሆነ እንዯሆነ የመክሠሩን ጉዲይ የሚመሇከተው ፌርዴ ቤት ይችሊሌ፤ ነገር ግን መቃወሚያው እንዱታሇፌ የተወሰነ እንዯሆነ በወንጀለ ክስ ፌርዴ እስኪሰጥበት ዴረስ ሇጊዜው የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄውን እንዱቀበለት ፌርዴ ቤቱ ሉፇቅዴ አይችሌም። ገንዘብ ጠያቂውም በክርክር ሂዯቱ ተሳታፉ ሇመሆን አንቀጽ ፯፻፸፪∙ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄያቸውን በተወሰነው ጊዜ ውስጥ ስሊሊቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች  / የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄያቸውን በተወሰነው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ያሊቀረቡ ገንዘብ ጠያቂዎች በማንኛውም ክፌያ ውስጥ አይካፇለም። ሆኖም የመጨረሻው ክፌያ እስኪፇጸም ዴረስ መቃወሚያ  / የእነሱ መቃወም በመክሠር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው ያዘዛቸውን ክፌያዎች አፇጻጸም ሉያግዯው አይችሌም፤ ሆኖም አዱስ ክፌያ የተዯረገ እንዯሆነ ሇጊዜው ፌርዴ ቤቱ በሚወስነው ገንዘብ ሌክ ተካፊይ ሆነው በመቃወሚያውም ፌርዴ እስኪሰጥ ዴረስ መብታቸው በኋሊ የታወቀሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች መሌሶ በማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛ በአዘዛቸው ክፌያዎች ሊይ ምንም ዓይነት ጥያቄ ማቅረብ አይችለም፤ ሆኖም ካሌተከፊፇሇው ንብረት በመጀመሪያው ክፌያ ሉዯርሳቸው ይገባ የነበረውን  / የዚህ ሕግ አንቀጽ  በመክሠር ሥነ ሥርዓት ሊይ በተመሳሳይ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / የመጨረሻ ክፌያው በሚሰሊበት ጊዜ ዋስትና ሰጪው ሇገንዘብ ጠያቂው የፇጸመው ማንኛውም ክፌያ  / የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ በሚመሇከታቸው በርካታ ዋስትና ሰጪዎች በአንዴነት እና በነጠሊ የተሰጠ ዋስትና ያሇው የክፌያ ጥያቄ የያዘ ገንዘብ ጠያቂ በቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄው ዋጋ ሌክ የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎቹን በሁለም ሥነ ሥርዓቶች ውስጥ ማቅረብና በእያንዲንደ ሥነ ሥርዓት ውስጥ በሚዯረጉትም ክፌያዎች ሁለ ገንዘቡን በሙለ እስኪያገኝ ዴረስ ተካፊይ ሇመሆን ይችሊሌ።  / አንዴ ዋስትና ሰጪ ሇገንዘብ ጠያቂው የከፇሇ እና በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () መሠረት የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄውን ያሊቀረበ እንዯሆነ ገንዘብ ጠያቂው መብቱ በታወቀሇት ገንዘብ መጠን ሌክ ካሌሆነ በስተቀር በሚዯረጉ ክፌያዎች መብቱ ንብረት ማጣራት እና የክፌያ ጥያቄዎችን መክፇሌ አንቀጽ ፯፻፸፭∙ የከሠረውን ሰው ንብረት ስሇማጣራት በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት የንግዴ ሥራው የቀጠሇ እንዯሆነ የሚቀጥሌበት ጊዜ ሲያበቃ የከሠረው ሰው ንብረት እንዱጣራ እና ክፌያ ማግኘት የሚገባቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በዚህ ምዕራፌ ውስጥ በተቀመጠው የክፌያ ቅዯም ተከተሌ መሠረት እንዱከፇሊቸው ፌርዴ አንቀጽ ፯፻፸፮∙ ስሇ ንብረቱ ማጣራት  / የዚህ ምዕራፌ ሌዩ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በፌትሏ ብሔር ሥነ ሥርዓት ሕግ መሠረት የባሇዕዲውን የሚንቀሳቀሱና የተገኘው ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ ይቀመጣሌ። የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ገንዘቡ የባሇዕዲውን መብቶች በተመሇከተ በዚህ ሕግ አንቀጽ  በተዯነገገው መሠረት ስምምነት ይፇጽማሌ።  / ንብረቶቹ የሚሸጡት ከማንኛውም ተጨባጭ፣ ቅዴመ ሁኔታ ካሇውም ሆነ ከላሊ ዓይነት ዕዲ፣ እገዲ፣ ክፌያ እና ኃሊፉነት እንዱሁም በተሇይም ዯግሞ ከአካባቢ ክፌያዎች እና ኃሊፉነቶች ነጻ ሆነው አንቀጽ ፯፻፸፯∙ የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ስሇመሸጥ  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት በተሰጠው ፌርዴ የተነሳ በዕዲ የመውረሱ ሥራ የተቋረጠ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የዕዲ ወራሽ በሆነው ገንዘብ ጠያቂ ተተክቶ በዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች መሠረት መያዣ የሆነውን ንብረት ይሸጣሌ። የማይንቀሳቀሱ ንብረቶቹን የመሸጡ ሂዯት የመክሠር ሥነ ሥርዓት ተቆጣጣሪ ዲኛው ትዕዛዝ በሰጠ በስምንት ቀናት ውስጥ ይጀምራሌ።  / የማይንቀሳቀሰው ንብረት በግሌ ቢሸጥ ከሏራጅ ጋር ሲነጻጸር ዋጋው የመጨመር ዕዴሌ ያሇው ከሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የማይንቀሳቀሰውን ንብረት በግሌ እንዱሸጥ ተቆጣጣሪ ዲኛው ሉፇቅዴ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት የተሰጠው ፌርዴ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ በስዴስት ወራት ውስጥ የሽያጩን ሂዯት ያሌጀመረ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚጠይቀው መሠረት ፌርዴ ቤቱ በበቂ ዋስትና ያሇው ገንዘብ ጠያቂ በዕዲ የመውረስ ሥሌጣኑ ይመሇስሇታሌ። ከሽያጩ የሚገኘው ገንዘብ በዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች መሠረት ይከፊፇሊሌ። አንቀጽ ፯፻፸፰∙ የባሇዕዲው የንግዴ ሥራ ሀብቶች  / መሌሶ በማዯራጀት ወይም በመክሰር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ግዙፊዊ ህሌዎት ያሊቸው እና የላሊቸው ንብረቶቹን ጨምሮ የንግዴ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሏራጅ ወይም በግሌ ሽያጭ የመሸጫ ዋጋውን ይበሌጥ ከፌ የማዴረግ ዕዴሌ ባሇው በአንዯኛው መንገዴ የንግዴ ሥራውን ሀብቶች ሇመሸጥ ሉወስን ይችሊሌ፤ የሽያጩን መንገዴ በተቆጣጣሪ ዲኛው ያስጸዴቃሌ። የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የተቀሩትን የባሇዕዲውን ንብረቶች ሁለ በሏራጅ ወይም በግሌ ሽያጭ የመሸጫ ዋጋውን ይበሌጥ ከፌ የማዴረግ ዕዴሌ ባሇው በአንዯኛው መንገዴ ይሸጣሌ፤ የሽያጩን መንገዴ አንቀጽ ፯፻፹∙ ጠቅሊሊ መርሆዎች  / በግሌጽ የተቀመጡ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ወይም ያሌዋለ ንብረቶች ተሸጠው ከሽያጫቸው የተገኘው ገንዘብ በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  በተዯነገገው መሠረት የመጨረሻው ክፌያ ከመዯረጉ አስቀዴሞ የተከፇሇ እንዯሆነ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  የተዯነገገው ተፇጻሚ  / ንብረቶቹ የማይንቀሳቀሱም ሆኑ የሚንቀሳቀሱ፣ ግዙፊዊ ህሌዎት ያሊቸውም ሆኑ የላሊቸው በዚህ ሕግ ከአንቀጽ  እስከ አንቀጽ  በተዯነገገው የከሠረው ሰው ንብረት ውስጥ ከሚገኙ በግሌጽ የተቀመጡ ንብረቶች ጋር የተያያዘ የዋስትና መብት ባሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ሊይ ሁለ ተፇጻሚ ተንቀሳቃሽ ወይም የማይንቀሳቀሱ ንብረቶች ሊይ የቀዲሚነት መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በየጊዜው በሚዯረጉ ክፌያዎች ውስጥ መሳተፌ ይችሊለ። ሆኖም ግን የሚስተናገደት ዋስትና እንዯላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ነው። አንቀጽ ፯፻፹፩∙ ዕዲ ያሇባቸውን ንብረቶች ስሇመሸጥ እና  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ዕዲ ያሇባቸው ህሌዎት ያሊቸው ወይም የላሊቸው የከሠረው ሰው ንብረቶችን የሸጠ እና ከሽያጫቸው የተገኘውን ገንዘብ ሇማከፊፇሌ የወሰነ እንዯሆነ ዕዲ ያሇባቸውን ንብረቶች ሇመሸጥ የወጡት ወጪዎች ከተቀነሱ በኋሊ በንብረቶቹ ሊይ የዋስትና መብት ያሊቸው  / በንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከንብረቶቹ ሽያጭ ከተገኘው ገንዘብ ሊይ የተከፇሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ከዚያ በኋሊ ሇሚቀራቸው ተከፊይ ገንዘብ ዋስትና እንዯላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ይስተናገዲለ። አንቀጽ ፯፻፹፪∙ ዕዲ የላሇባቸውን ንብረቶች ስሇመሸጥ እና ከሽያጩ የተገኘውን ገንዘብ ስሇ ማከፊፇሌ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ዕዲ ያሇባቸው የከሠረው ሰው ንብረቶች ከመሸጣቸው በፉት ዕዲ የላሇባቸውን ንብረቶች ሇመሸጥ እና ከሽያጫቸው የተገኘውን ገንዘብ ሇማከፊፇሌ የወሰነ እንዯሆነ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ውስጥ የተቀመጡት ተቀናሾች እንዯተጠበቁ ሆነው ተመርምረው መብታቸው የታወቀሊቸው ዋስትና እና የቀዲሚነት መብት ያሊቸው የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ያሎቸው ገንዘብ ጥያቄዎቻቸው ጋር ተመጣጣኝ በሆነ መሌኩ ዋስትና ከላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ጋር ሉካፇለ ይችሊለ። ፩/ ዕዲ ያሇባቸው ንብረቶች ከተሸጡ እና በዚህ ሕግ የቀዲሚነት መብት ያሊቸው እና ዋስትና የላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ቅዯም ተከተሊቸው ከተረጋገጠ በኋሊ ዕዲ ካሇባቸው ንብረቶች ሽያጭ ከተገኘው ገንዘብ ሊይ በቅዴሚያ እንዱከፇሊቸው የመጠየቅ መብት ያሊቸው ዋስትና ያሊቸው እና የቀዲሚነት መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ዋስትና ያሇው ክፌያቸውን የሚያገኙት ዕዲ የላሇባቸው ንብረቶች ተሸጠው ከተገኘው ገንዘብ ሊይ የተቀበለት ገንዘብ ፪/ በዚህ መሌኩ የተቀነሰው ገንዘብ የከሠረው ንብረት ሊይ ተዯምሮ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ውስጥ በተቀመጠው ቅዯም ተከተሌ መሠረት ሇገንዘብ ጠያቂዎች የሚከፊፇሇው ከሽያጭ የተገኘ ገንዘብ አንቀጽ ፯፻፹፬∙ ዋስትና ሊሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ከፉሌ ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ዕዲ ያሇባቸው ንብረቶች ተሸጠው የተገኘው ገንዘብ በሚከፊፇሌበት ጊዜ ከፉሌ ክፌያ  / ከቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄያዎቻቸው ሊይ የቀረው ዋስትና የላሇው ክፌሌ ዕዲ የላሇባቸው ንብረቶችን ጨምሮ ላልች ንብረቶች ከተሸጡ በኋሊ ሇመጨረሻ  / ገንዘብ ጠያቂዎቹ ከዚህ ከተቀረው ክፌያቸው ውስጥ አስቀዴሞ ክፌያ በተዯረገበት ወቅት የተቀበሎቸው ማናቸውም ገንዘቦች ዋስትና ካሇው ክፌያቸው ሊይ ተቀንሶ ሇዕዲ ማስያዣነት ያሌዋለ ንብረቶች ሊይ አንቀጽ ፯፻፹፭∙ ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በብቸኝነት መያዣዎችን ጨምሮ በግሌጽ በተቀመጡ ንብረቶች ሊይ የንብረት የዋስትና መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ዕዲ ያሇባቸውን ንብረቶች ሇመሸጥ የወጡ ወጪዎች ከተቀነሱ በኋሊ ዕዲ ያሇባቸው ንብረቶች ተሽጠው በሚገኘው ገንዘብ ሊይ በብቸኝነት መብት  / እንዱህ ባሇው የተጣራ የሽያጭ ዋጋ ያሌተሸፇነው የቅዴመ ኪሣራ ክፌያዎች ቀሪ ክፌሌ ዋስትና እንዯላሊቸው የክፌያ ጥያቄዎች ይስተናገዲሌ። አንቀጽ ፯፻፹፮∙ የክፌያ ቅዯምተከተሌ ሇዕዲ ማስያዣነት የዋለ ንብረቶች ከተሸጡ በኋሊ ከሽያጩ ከተገኘው ገንዘብ ሊይ የሚቀረው ገንዘብ በሚከተሇው የክፌያ ቅዯም ተከተሌ መሠረት ሌዩ  / ሥነ ሥርዓቱን ሇማስፇጸም የወጡ ወጪዎች፤  / ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ በማዋቀር ማዕቀፌ ውስጥ  / መሌሶ በማዯራጀት ማዕቀፌ ውስጥ የቀረበ አዱስ  / በመክሠር ማዕቀፌ ውስጥ ተፇቅድ የቀረበ አዱስ  / የአዱስ እና በሂዯት ሊይ ያለ ውልች ገንዘብ  / የሠራተኞች እና የማህበራዊ ዋስትና ባሇሥሌጣናት  / ሇመንግስት ታክሶች እና ቀረጦችን ቀንሶ ከያዘ ባሇዕዲ ሊይ ከሚጠየቁት ውጭ ሇፋዯራሌ፣ ሇክሌሌ እና ሇአካባቢ የመንግስት ባሇሥሌጣን አካሊት መከፇሌ ያሇባቸው ታክሶች እና ቀረጦች (ነገር ግን ወሇዴ እና  / ሇከሠረው ሰው እና ሇቤተሰቡ ቀሇብ እንዱውለ  / ላልች ሌዩ መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች፤ ፲/ ዋስትና የላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች፤ ፲፩/ በባሇዕዲው ሊይ የተጣለ ቅጣቶች። አንቀጽ ፯፻፹፯∙ ከዯረጃ ዝቅ ብል የመከፇሌ ስምምነት ከዯረጃ ዝቅ ብል የመከፇሌ የውሌ ዴንጋጌዎች በተሇይም ዯግሞ በብዴር ስምምነቶች ውስጥ የተካተቱ ከሆነ በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ ተፇጻሚ ይሆናለ፤ በተቀመጠው ቅዯም ተከተሌ ውስጥ ከግምት ውስጥ አንቀጽ ፯፻፹፰∙ ሇሥነ ሥርዓቱ ስሇሚወጡ ወጪዎች ሇሥነ ሥርዓቱ የሚወጡ ወጪዎች ከመክሠር ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ የወጡ ወጪዎችን እንዱሁም ወዯ መክሰር ሥነ ሥርዓት ከተቀየረ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ጋር በተያያዘ የወጡ ወጪዎችን እኩሌ የሚያካትት ሲሆን ይህም የሚከተለትን ያካትታሌ፡-  / መሌሶ ሇማዯራጀት ኃሊፉው፣ ሇከሠረው ሰው ንብረት  / መሌሶ የማዯራጀት እና የመክሠር ሥነ ሥርዓቱን ሇማከናወን የወጡ ወጪዎችን እና ፌርዴ ቤቱ ሉያዛቸው የሚችለ ላልች ወጪዎችን፤  / መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው እና የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሕጉ ወይም ፌርዴ ቤት በፇቀዯሊቸው መሠረት ተግባሮቻቸውን ሇማከናወን ያወጧቸውን አንቀጽ ፯፻፹፱∙ ክፌያዎች ስሇሚከፊፇለባቸው መርሆዎች  / የሚከፇሇው አጠቃሊይ የገንዘብ መጠን በተመሳሳይ የቅዯም ተከተሌ መዯብ ውስጥ ያለ የገንዘብ ጠያቂዎችን የክፌያ ጥያቄዎች በሙለ ሇመሸፇን የማይበቃ ከሆነ ገንዘብ ጠያቂዎቹ ከታወቁሊቸው የክፌያ ጥያቄዎቻቸው ጋር ተመጣጣኝ በሆነ መሌኩ  / የሚከፊፇሇው አጠቃሊይ ገንዘብ የክፌያ ጥያቄዎቹን በሙለ ሇመሸፇን የማይበቃ ከሆነ በቅዯም ተከተለ መሠረት ከሊይ ያለት ገንዘብ ጠያቂዎች ሁለ ሙለ አንቀጽ ፯፻፺∙ ክርክር ሇተነሳባቸው የቅዴመ ኪሣራ የክፌያ ጥያቄዎች ስሇሚዯረግ ተቀማጭ ሑሳብ  / ክርክር የተነሳባቸው የክፌያ ጥያቄዎችን ከመቀበሌ ጋር በተያያዘ የሚነሱ ክርክሮች ሊይ በሚሰጠው ውሳኔ የተነሳ የመጨረሻው ክፌያ አይዘገይም፡፡  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ከሽያጩ ከተገኘው ገንዘብ ሊይ ክርክር የተነሳበትን የክፌያ ጥያቄ ያቀረበው ገንዘብ ጠያቂ የክፌያ ጥያቄው ተቀባይነት ቢያገኝ ኖሮ ይከፇሇው የነበረውን ያህሌ ገንዘብ ቀንሶ ተቀማጭ ሑሳብ ውስጥ ያስቀምጣሌ፤ እንዱሁም አስፇሊጊ በሚሆንበት ጊዜ መጨረሻው ክፌፌሌ ሊይ በዚያ መሠረት ማስተካከያ ያዯርጋሌ። አንቀጽ ፯፻፺፩∙ ክፌፌሌን በተመሇከተ የቀረበ ሀሳብ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ መሠረት ተቀማጭ የተዯረገው ገንዘብ  / የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴው በሚያቀርበው ምክረ- ሀሳብ መሠረት የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ባቀረበው ሀሳብ ሊይ አግባብነት ያሊቸውን ሇውጦች ሁለ አዴርጎ የተሻሻሇውን የክፌፌሌ ሀሳብ ተቆጣጣሪ ዲኛው እንዱያጸዴቀው ያቀርባሌ፡፡  / ተቆጣጣሪ ዲኛው የተሻሻሇውን የክፌፌሌ ሀሳብ ያጸዴቃሌ ሇፌርዴ ቤቱ የመዝገብ ሹም ገቢ  / ተቆጣጣሪ ዲኛው የክፌፌሌ ሀሳቡን ውዴቅ ያዯረገው እንዯሆነ መዯረግ አሇባቸው የሚሊቸውን ማሻሻያዎች ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ያሳውቃሌ። የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂም በዚያ መሠረት የክፌፌሌ ሀሳቡን አሻሽል የመጨረሻውን የክፌፌሌ ሀሳብ ሇፌርዴ ቤቱ የመዝገብ ቤት ሹም ገቢ ያዯርጋሌ፡፡  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የክፌፌሌ ሀሳቡ ገቢ መዯረጉን በአዯራ ዯብዲቤ ወይም ተቀባዩ ሇመቀበለ ኤላክትሮኒክ መንገዴ ሇእያንዲንደ ገንዘብ ጠያቂ  / ገንዘብ ጠያቂዎች ማሳወቂያ በዯረሳቸው በአስር ቀናት ውስጥ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው ውሳኔ የሚሰጥበት ተቃውሞ ሇማቅረብ ይችሊለ፤ ተቆጣጣሪ ዲኛው በተቃውሞው ሊይ የሚሰጠው ውሳኔም ሇፌርዴ ቤት አንቀጽ ፯፻፺፪∙ ክፌያ ስሇሚፇጸምበት መንገዴ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የክፌያ ጥያቄው ሇተመረመረ እና ተቀባይነት ሊገኘ ሇእያንዲንደ ገንዘብ ጠያቂ የሚገባውን ክፌያ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፺፩ ውስጥ በተመሇከተው የመጨረሻ የክፌፌሌ ሀሳብ መሠረት በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፹፮ የተዯነገገው ቅዯም ተከተሌ በከሠረው ሰው ንብረት ስም ከተከፇተው ሑሳብ ሊይ ይከፌሊሌ። አንቀጽ ፯፻፺፫∙ ሇባሇዕዲው ወይም ሇባሇአክሲዮኖች ባሇዕዲው ያለበት ዕዲዎች እና ወጪዎች ሁለ በሕጉ መሠረት ሙለ በሙለ ከተከፇለ በኋሊ የተረፇ ገንዘብ ያሇ እንዯሆነ ገንዘቡ ሇባሇዕዲው ይመሇሳሌ ወይም ባሇዕዲው የመተዲዯሪያ ዯንብ መሠረት ተመጣጣኝ በሆነ መሌኩ የመክሠር ሥነ ሥርዓትን ስሇመዝጋት አንቀጽ ፯፻፺፬∙ የመክሠር ሥነሥርዓት ስሇሚዘጋባቸው ምክንያቶች በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፺፮ የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ የመክሠር ሥነ ሥርዓት በሚከተለት ምክንያቶች ሉዘጋ  / ከንብረት ማጣራት የተገኘውን ገንዘብ ጨርሶ  / የሚበቃ ንብረት ባሇመኖሩ፤  / ከንብረቱ የሚፇሇግ ዕዲ ባሇመኖሩ። አንቀጽ ፯፻፺፭∙ የሚበቃ ንብረት ባሇመኖሩ መዝጋት  / በመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ወቅት በማንኛውም ጊዜ ሇማናቸውም ዋስትና ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች የሚዯረገው ክፌፌሌ ተጣርቶ የሚቀረው ከንብረቶች ሽያጭ የተገኘው ገንዘብ የሥነ ሥርዓቱን ወጪዎች ሇመሸፇን በቂ እንዲሌሆነ ግሌጽ የሆነ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ እንዱዘጋ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፡፡  / በመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ወቅት በማንኛውም ጊዜ የሚቀረው ንብረት በዚህ ሕግ አንቀጽ  በተመሇከተው ቅዯም ተከተሌ መሠረት ዋስትና የላሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን ወይም ሌዩ መብት ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎችን ምዴብ ሇመሸፇን በቂ እንዲሌሆነ ግሌጽ የሆነ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የመከፇሌ ዕዴሊቸው ጠባብ የሆነ የቅዴመ የመቀበሌ ሥነ ሥርዓቱ እንዱቆም ሉያዝ እና የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ እንዱዘጋ ትዕዛዝ ሉሰጥ  / በመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ወቅት በማንኛውም ጊዜ ንብረቶች ተሽጠው የሚተርፌ ምንም የተጣራ ገንዘብ እንዯማይኖር ግሌጽ የሆነ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ እንዱዘጋ  / የመክሠር ሥነ ሥርዓት መዘጋት ገንዘብ ጠያቂዎች ከክፌያ ጥያቄያቸው ውስጥ ሊሌተከፇሇው ገንዘብ ሇባሇዕዲው ዕዲ ዋስትና የሰጡትን የግሌ ዋሶች ሇመጠየቅ ያሊቸውን መብት አይነካም። አንቀጽ ፯፻፺፮∙ የመክሠር ሥነ ሥርዓትን መሌሶ በማንኛውም ጊዜ የሥነ ሥርዓቱን ወጪ ሇመሸፇን በቂ ንብረት እንዲሇ በማሳየት ወይም ወጪዎቹን ሇመሸፇን በቂ የሆነ ገንዘብ የከሠረው ሰው ንብረት እንዱጀመር ሇፌርዴ ቤቱ ሉያመሇክት ይችሊሌ፡፡  / ባሇዕዲው በመጀመሪያ በዚህ ሕግ አንቀጽ ፯፻፺፭ መሠረት ከሥነ ሥርዓቱ የሚመነጩትን ወጪዎች አንቀጽ ፯፻፺፯∙ ከንብረቱ የሚፇሇግ ዕዲ ባሇመኖሩ  / የገንዘብ መጠየቂያ ሰነድች ዝርዝር ጽሁፌ ሇፌርዴ የመዝገብ ቤት ሹም ከተሰጠ በኋሊ ባሇዕዲው ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ የሚከፇለ ክፌያዎችን ጨምሮ የክፌያ ጥያቄዎችን ሁለ መክፇለን ወይም የተጠቀሱትን ወጪዎች በሙለ ሇመሸፇን በቂ የሆነ ገንዘብ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጋር ተቀማጭ ማዴረጉን ያስረዲ እንዯሆነ ባሇ ዕዲው ባቀረበው ጥያቄ መሠረት ፌርዴ ቤቱ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ እንዱዘጋ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፡፡  / ፌርዴ ቤቱ ውሳኔውን የሚሰጠው በዚህ አንቀጽ ባሇዕዲው ማሟሊቱን የሚያመሇክተውን በተቆጣጣሪ ዲኛው የቀረበውን መግሇጫ መሠረት በማዴረግ  / ፌርደ ሇባሇዕዲው እንዯገና መብቶቹን መሌሶ በመስጠትና መብቶቹን ካሳጡት ሁኔታዎች ነጻ አንቀጽ ፯፻፺፰∙ በንግዴ መዝገብ ስሇመመዝገብ በዚህ ምዕራፌ ዴንጋጌዎች መሠረት ስሇ መክሠር የቀረበው ክስ እንዱዘጋ የተወሰነውን ፌርዴ በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት የፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም በንግዴ መዝገብ ማስመዝገብ እና ማስታወቅ አሇበት። የከሠረው ሰው ከዕዲ ነጻ ስሇመዯረጉ አንቀጽ ፯፻፺፱∙ ከዕዲ ነጻ ስሇመዯረግ  / የተፇጥሮ ሰው የሆነ አንዴ የከሠረ ሰው ያሌተከፇሇ ዕዲ ቢኖርም የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ ከተሰጠበት ቀን አንስቶ ሦስት ዓመት በኋሊ በተመሇከተው መሠረት ከዕዲ ነጻ አይሆኑም፡- ከመክሠር ጋር በተያያዘ ወንጀሌ ጥፊተኝነቱ ንብረት ስሇመዯበቁ ወይም ስሇማሸሹ ማስረጃ ያሌተባበረ ወይም በቅን ሌቦና ግዳታውን መ) የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ ዓመታት ውስጥ መክሠሩ የተነገረ ነጋዳ፡፡  የሚከተለት ዕዲዎች ነጻ አይዯረጉም፡- ታክሶች፣ ቀረጦች እና ቅጣቶች እንዱተው የሚፇቅደ ላልች ሕጎች ተፇጻሚነት እንዯ ተጠበቀ ሆኖ ከታክሶች እና ከቀረጦች ጋር ከጋብቻ መፌረስ የሚመነጩ ዕዲዎች፣ ቀሇብ፤ አንቀጽ ፰፻∙ ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ አቤቱታ ስሇሚቀርብበት  / የከሠረው ሰው የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ፌርዴ ሇሰጠው ፌርዴ ቤት ከዕዲ ነጻ መዯረጉን የሚዯግፈ አግባብነት ያሊቸው ዯረሰኞችን እና ሰነድችን በማያያዝ አቤቱታ ማቅረብ ይችሊሌ፡፡  / ፌርዴ ቤቱ የቀረበሇትን አቤቱታ ከዯጋፉ ሰነድቹ ጋር ባሇዕዲው በሚኖርበት አካባቢ ሇሚገኘው ዏቃቤ ሕግ ያስተሊሌፊሌ። የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂም አቤቱታው እና ሰነድቹ እንዱዯርሱት ይዯረጋሌ፡፡  / ፌርዴ ቤቱ እና ዏቃቤ ሕጉ የባሇዕዲው አቤቱታ ትክክሇኛ መሆኑን ሇማረጋገጥ አስፇሊጊ የሆኑ  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ እና ዏቃቤ ሕጉ አቤቱታው እና ሰነድቹ በዯረሷቸው በሠሊሳ ቀናት ውስጥ በማመሌከቻው ሊይ መግሇጫቸውን ሇፌርዴ አንቀጽ ፰፻፩∙ ሇገንዘብ ጠያቂዎች ስሇማሳወቅ እና  / ፌርዴ ቤቱ ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ የቀረበው ጥያቄ ማሳወቂያ በባሇዕዲው የመክሠር ሥነ ሥርዓት ወቅት መብታቸው ሇታወቀሊቸው ወይም በከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በተዘጋጀው የገንዘብ ጠያቂዎች ዝርዝር ሊይ ሇተገሇጹ ገንዘብ ጠያቂዎች ሁለ እንዱሊክ ትዕዛዝ ይሰጣሌ፤ ማሳወቂያው በአዯራ ሉሰጥበት በሚችሌ ላሊ ማንኛውም ኤላክትሮኒክ በዯረሳቸው በአስራ አምስት ቀናት ውስጥ የከሠረው ሰው ሇምን ከዕዲ ነጻ መዯረግ እንዯላሇበት የሚያሳዩ አግባብነት ያሊቸው ሰነድችን በማቅረብ የከሠረው ሰው ከዕዲ ነጻ እንዲይዯረግ ተቃውሞ ሉያቀርቡ  / ፌርዴ ቤቱ በገንዘብ ጠያቂዎቹ የቀረበውን ተቃውሞ የከሠረው ሰው ከዕዲ ነጻ መዯረጉን በተመሇከተ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ካቀረበው መግሇጫ  / ፌርዴ ቤቱ አስፇሊጊ በሚሆንበት ጊዜ የከሠረውን ሰው እና ተቃውሞ ያቀረቡትን ባሇጉዲዮች ጠርቶ በዝግ ጉዲያቸውን ሉሰማ ይችሊሌ፡፡  / ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ የሚቀርቡ አቤቱታዎች የቴምብር ቀረጥ፣ የምዝገባ እንዱሁም ላልች ማናቸውም ታክሶች እና ክፌያዎች አይከፇሌባቸውም። አንቀጽ ፰፻፪∙ ከዕዲ ነጻ እንዱዯረግ ስሇሚያዙ ወይም  / ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ በዚህ ሕግ አንቀጽ  የተቀመጡትን ሁኔታዎች የከሠረው ሰው ያሟሊ  / ፌርዴ ቤቱ ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ የቀረበውን አቤቱታ ውዴቅ ያዯረገ እንዯሆነ የከሠረው ሰው ከዕዲ ነጻ ሇመዯረግ አቤቱታ ሉያቀርብ የሚችሇው ፌርዴ ቤቱ ከዕዲ ነጻ መዯረጉን ውዴቅ ካዯረገበት ቀን አንስቶ / ባሇዕዲው ከዕዲ ነጻ እንዱሆን ፌርዴ ቤቱ የወሰነ መመዝገብ አሇበት። ከዕዲ ነጻ መዯረግ በማንኛውም መሌኩ የባሇዕዲውን ከንግዴ መዝገብ መሰረዝን / ባሇዕዲው ከዕዲ ነጻ መዯረጉን በኢትዮጵያ ውስጥ ሰፉ ስርጭት ባሇው ጋዜጣ ሊይ ማሳተም ይፇቀዴሇታሌ። ስሇ ፌትሏ ብሔር ኃሊፉነቶች፣ እግድች፣ ወንጀልች እና የግሌ ስሇ ሥራ አስኪያጆች እና ሦስተኛ ወገኖች የፌትሏ ብሔር አንቀጽ ፰፻፫∙ ስሇ ሥራ አስኪያጆች ኃሊፉነት ሀ) ክፌያዎች በተቋረጡ በአርባ አምስት ቀናት ውስጥ በከባዴ ቸሌተኝነት የመክሠር አቤቱታ ሇ) የገንዘብ ኪሣራ የሚያስከትለ እንቅስ ቃሴዎችን ሏ) የንግዴ እንቅስቃሴዎችን በግለ ራሱን ወክል በማከናወን እና የዴርጅቱን ንብረቶች እንዯራሱ ንብረት በመሸጥ እና የራሱን የግሌ ጉዲዮች ሇመዯበቅ የዴርጅቱን ጉዲዮች እንዯ ሽፊን እንዲይኖረው አስተዋጽኦ ካዯረገ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ በመክሠር ሥነ ሥርዓት ሂዯት ውስጥ አንዴ ወይም ከአንዴ በሊይ በተጨባጭ ወይም በሕግ የማህበሩ ሥራ አስኪያጆች በዴምሩ የማህበሩን ንብረት ዋጋ እንዱከፌለ ትእዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፤  / ማህበሩ በቂ ንብረት እንዲይኖረው አስተዋጽኦ ያዯረጉትን የሥራ አመራር ጥፊቶች የፇጸሙት ከአንዴ በሊይ ሥራ አስኪያጆች የሆኑ እንዯሆነ በተናጠሌ ተጠያቂ ሉያዯርጋቸው ይችሊሌ፤  / በዚህ አንቀጽ በንዐስ አንቀጽ () መሠረት በቀረበ ክርክር ተመሊሽ የሆነ ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ መሠረት ሇከሠረው ማህበር ገንዘብ ጠያቂዎች አንቀጽ ፰፻፬∙ ስሇገንዘብ ጠያቂዎች ኃሊፉነት  / የብዴር አገሌግልት በመስጠት ባሇዕዲውን በሚጎዲ የማጭበርበር ወንጀሌ የፇጸሙ፤ ወይም በተጨባጭ እንዯ ባሇዕዲው ሥራ አስኪያጅ ሏ) ካቀረቡት ብዴር ጋር ተመጣጣኝ ያሌሆኑ የንብረት ዋስትናዎችን ከባሇዕዲው ንብረት  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () ከተቀመጡት ሁኔታዎች በተጨማሪ ገንዘብ ጠያቂዎች ተጠያቂ የብዴሩ ዯንቦች እና ሁኔታዎች ባሇዕዲውን ባሇዕዲው ክፌያዎችን ያቋረጠ መሆኑን እና መመሇስ የማይችሌ መሆኑን ያውቁ የነበረ  / የጉዲት ካሣው መጠን ብዴሩ ከተሰጠበት ጊዜ አንስቶ በዴምሩ የከሠረው ሰው ንብረት ዋጋ ከቀነሰበት እና ኃሊፉነቱ ከጨመረበት መጠን ጋር ተመሳሳይ አንቀጽ ፰፻፭∙ ስሇባሇአክሲዮኖች ኃሊፉነት በተጨባጭ ሥራ አስኪያጅ የሆኑ ሰዎች በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት ያሇባቸው ኃሊፉነት እንዯተጠበቀ ጠያቂዎች ኃሊፉ የሚሆኑት ባሇአክሲዮኖቹ፡- / የማጭበርበር ወንጀሌ የፇጸሙ፤ ወይም / የራሳቸውን ጥቅም ሇማስጠበቅ ሇባሇዕዲው ሥራ ክፌያዎችን እንዱያቋርጥ ያዯረጉ፤ እንዯሆነ ብቻ አንቀጽ ፰፻፮∙ ስሇክስ አቅራቢዎች  / በዚህ ምዕራፌ ውስጥ የተመሇከቱት ክሶች ሇፌርዴ ቤቱ ሉቀርቡ የሚችለት በከሠረው ሰው ንብረት  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ክስ ሊሇመመስረት የወሰነ እንዯሆነ ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ሇከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ክስ እንዱመሰርት ማስታወቂያ ከሰጠ በኋሊ ማስታወቂያ በተሰጠ በሠሊሳ ተከታታይ ቀናት ውስጥ ምንም ምሊሽ ያሊገኘ ወይም አለታዊ ምሊሽ ያገኘ እንዯሆነ ገንዘብ ጠያቂው በግለ ስሇ ከሠረው ሰው ክስ ሉመሰረት ይችሊሌ።  / ገንዘብ ጠያቂው ክሱን ያሸነፇ እንዯሆነ ገንዘብ በከሠረው ሰው ንብረት ይሸፇናለ።  / ክሱን ያቀረበው ሰው የማስረዲት ኃሊፉነት አሇበት። ከመክሠር ስሇሚመነጩ የወንጀሌ ቅጣቶች እና እገዲዎች አንቀጽ ፰፻፯∙ በቸሌተኝነት ስሇመክሠር የኢትዮጵያ የወንጀሌ ሕግ ከበዴ ያሇ ቅጣት የሚዯነግግ  / ሇላሊኛው ተዋዋይ ወገን ያሌተገባ ጥቅም የሚሰጡ  / የክፌያዎችን መቋረጥ ሇማዘግየት በማሰብ ግዢዎችን የክፌያዎችን መቋረጥ ሇማዘግየት በማሰብ ገንዘብ ሇማግኘት ጎጂ የሆኑ መንገድችን የተጠቀመ፤  / ሕጋዊ ምክንያት ሳይኖራቸው በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት ክፌያዎች በተቋረጡ በአርባ አምስት ቀናት ውስጥ ክፌያዎች የተቋረጡ መሆኑን ሇፌርዴ  / ሆነ ብል የሑሳብ መግሇጫዎችን ያሌተሟሊ ያዯረገ ወይም የሑሳብ መዛግብትን በመዯበኛ በየጊዜው ያሌያዘ ወይም ከማህበሩ አቅም አንጻር የሑሳብ የማያሟለ የሑሳብ መግሇጫዎችን የያዘ፤ ኪሣራው የታወጀ ባሇዕዲ ወይም የባሇዕዲው ሥራ አስኪያጅ ጥፊተኛ ሆኖ ከተገኘ ከስዴስት ወራት ባሌበሇጠ ቀሊሌ የእስር ቅጣት እና በአስር ሺህ ብር ብር አንቀጽ ፰፻፰∙ በተንኮሌ ስሇ መክሠር የኢትዮጵያ የወንጀሌ ሕግ ይበሌጥ ከባዴ የሆነ ቅጣት የሚዯነግግ ካሌሆነ በስተቀር አንዴ ባሇዕዲ እና በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ፣ በተጨባጭ ወይም በሕግ አንዴን የንግዴ ማህበር ሥራ የመራ ሰው እና የሥራ አስኪያጅ ሕጋዊ ተወካይ ሆኖ ያገሇገሇ  / የአንዴን የንግዴ ማህበር ንብረቶች የመዘበረ ወይም  / በሑሳብ መዛግብቱ ውስጥ ወይም በሕጉ መሠረት ወይም ሕጋዊ በሆነ መሌኩ በተገቡ ግዳታዎች መሠረት የላሇበትን የገንዘብ ዕዲ በተንኮሌ አሇብኝ  / የከሠረውን ሰው ኃሊፉነት በተንኮሌ ከፌ ያዯረገ፤  / የፇጠራ የሑሳብ መዛግብት የያዘ ወይም የከሠረውን ሰው የሑሳብ ሰነድች እና መዛግብት የዯመሰሰ፤ እንዯሆነ ከስዴስት ወር እስከ ሦስት ዓመት በሚዯርስ ቀሊሌ እስራት እና ከአምስት ሺህ እስከ ሃምሳ ሺህ ብር በሚዯርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣሌ። አንቀጽ ፰፻፱∙ ከመክሠር ስሇሚመነጭ መታገዴ  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  በተዯነገገው ወንጀሌ (በተንኮሌ መክሠር) ጥፊተኛ ሆኖ የተገኘ ማንኛውም ባሇዕዲ ወይም ሥራ አስኪያጅ ከተጣሇበት ቅጣት በተጨማሪ ወይም በቅጣቱ ምትክ ከሚከተለት መካከሌ በአንደ ወይም ከዚያ በሊይ የሆነ እገዲ የግሇሰብ ንግዴን ወይም በማንኛውም የንግዴ ሥራ ውስጥ የተሰማራ ማንኛውንም ሕጋዊ ወይም መቆጣጠርን ጨምሮ በማንኛውም የንግዴ ሥራ ውስጥ እንዲይሳተፌ፤ በወንጀሌ ችልቶች ሉወሰኑ በሚችለት ሁሇተኛ ዯረጃ ቅጣቶች መሠረት በሲቪሌ፣ በፌትሏ ብሔር እና በቤተሰብ መብቶች የሞያ ወይም የንግዴ ማህበራትን በቀጥታ ወይም በተዘዋዋሪ እንዲይመራ መታገዴ፤ መ) በመንግስት የግዢ ውልች እንዲይሳተፌ፤ ሠ) የጻፇው ሰው ከአውጪው ባንክ ገንዘብ እንዱያወጣ ከሚፇቅደ ቼክ ወይም የገንዘብ የተረጋገጡ ቼኮችን እንዲይጽፌ መከሌከሌ።  / በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ () የተመሇከቱትን ክሌከሊዎች እና እገዲዎች የሚጥሇው ፌርዴ ቤት የክሌከሊዎቹን የቆይታ ጊዜ ይወስናሌ፤ ሆኖም በማናቸውም ሁኔታ ከስዴስት ወራት ሉያንስ ላልች አስገዲጅ ሕጎች ረዘም ሊሇ ጊዜ የሚቆይ ዕገዲ የሚጥለ ካሌሆነ በስተቀር ከአምስት ዓመታት አንቀጽ ፰፻፲∙ በሕግ ሰውነት ባሊቸው አካሊት  / የኢትዮጵያ የወንጀሌ ሕግ አንቀጽ ፴፬ እንዯተጠበቀ ሆኖ አንዴ የንግዴ ማህበር በዚህ ሕግ በአንቀጽ  / በንግዴ ማህበር የሚጣሇው ቅጣት በኢትዮጵያ የወንጀሌ ሕግ አንቀጽ ፺ በተቀመጡት ዯንቦች እና ሁኔታዎች መሠረት የሚጣሌ የገንዘብ ቅጣት አንቀጽ ፰፻፲፩∙ ጥቅም ስሇመስጠት  / መሌሶ በማዯራጀት ወይም በመክሠር ሥነ ሥርዓት የማይንቀሳቀስ ወይም ተንቀሳቃሽ ንብረት በመያዣነት የሰጠ ወይም በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ከተዯነገገው ፇቃዴ ውጭ የማስተሊሇፌ ሥራ የሠራ ወይም በዚህ የተመሇከተውን ክሌከሊ በመጣስ አንዴን ዕዲ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ስሇ የመሌሶ ማዯራጀት ዕቅዴ ኃሊፉነቶችን ሁኔታዎች በመጣስ ክፌያ የፇጸመ ማንኛውም ባሇዕዲ ወይም በተጨባጭ ወይም በሕግ የባሇዕዲው የንግዴ ሥራ ሥራ አስኪያጅ የሆነ  / በመጠባበቂያ ጊዜው ወቅት ወይም ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅዴ ወይም መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ ተግባራዊ በመዯረግ ሊይ እያሇ ባሇዕዲው የሚገኝበትን ሁኔታ እያወቀ በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () እና በአንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () መሠረት ከመዯበኛው ውጭ የሆነ ክፌያ የጠየቀ ወይም የተቀበሇ ማንኛውም የባሇዕዲው  / በዚህ ሕግ አንቀጽ  ንዐስ አንቀጽ () ንብረቶች እንዲይተሊሇፈ የተቀመጠውን ግዳታ የጣሰ አሸናፉ ተጫራች፤ ጥፊተኛ ሆኖ የተገኙ እንዯሆነ ከአንዴ ዓመት ባሌበሇጠ ቀሊሌ የእስራት ቅጣት እና በአስር ሺህ ብር የገንዘብ መቀጮ ይቀጣሌ። አንቀጽ ፰፻፲፪∙ ዝምዴና ባሊቸው ሰዎች ስሇሚፇጸሙ የከሠረው ሰው ንብረት አካሌ ሉሆኑ የሚገቡ ንብረቶችን የመዘበረ፣ የዯበቀ ወይም ሕገ ወጥ በሆነ መንገዴ የያዘ የባሇዕዲው ባሌ ወይም ሚስት፣ አራተኛ ዯረጃን ጨምሮ እስከ አራተኛ ዯረጃ ዴረስ የሚቆጠር የሥጋ ወይም የጋብቻ ዝምዴ ያሇው ሰው ጥፊተኛ ሆኖ የተገኘ እንዯሆነ ከስዴስት ወራት ባሌበሇጠ ቀሊሌ እስራት እና በአስር ሺህ ብር የገንዘብ መቀጮ አንቀጽ ፰፻፲፫∙ በተቆጣጣሪ ዲኛ፣ መሌሶ በማዯራጀት ኃሊፉ ማንኛውም ተቆጣጣሪ ዲኛ፣ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ  / በዚህ መጽሏፌ ውስጥ ባለት ሥነ ሥርዓቶች የተቀበሊቸውን ክፌያዎች ሇራሱ ጥቅም በማዋሌ ክፌያዎችን እንዱፇጽሙሇት በማዴረግ በፇቃደ የገንዘብ ጠያቂዎች ወይም የባሇዕዲዎች ጥቅም ሊይ  / ዓሊማው ከገንዘብ ጠያቂዎቹ ወይም ከባሇዕዲዎቹ ጥቅም ጋር እንዯሚጋጭ እያወቀ የራሱን ሥሌጣን እንዯሆነ ከስዴስት ወር እስከ ሦስት ዓመት በሚዯርስ ቀሊሌ እስራት እና ከአምስት ሺህ እስከ ሃምሳ ሺህ ብር በሚዯርስ የገንዘብ መቀጮ ይቀጣሌ። አንቀጽ ፰፻፲፬∙ ወንጀልችን ሇፌርዴ ስሇማቅረብ  / ዏቃቤ ሕጉ ወይም የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ በዚህ ምዕራፌ ውስጥ የተመሇከቱትን ወንጀልች ሇወንጀሌ ፌርዴ ቤት ማቅረብ አሇበት።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ወንጀልች ስኬታማ በሆነ መሌኩ ሇፌርዴ እንዱቀርቡ ሇማዴረግ ዯጋፉ ሰነድችን፣ ዯረሰኞችን እና ላልች መረጃዎችን ሇዏቃቤ ሕጉ ማስተሊሇፌ አሇበት። ዯጋፉ ሰነድች እና ዯረሰኞች እንዱቀርቡ በሚታዘዝበት ጊዜ የፌርዴ ቤት መዝገብ ቤት ሹሙ ጋር ይቀመጣለ።  / በተንኮሌ በመክሠር እና ግንኙነት ባሊቸው ላልች ወንጀልች ጥፊተኛ ሆኖ መገኘት ባሇዕዲው በርዕስ አራት መሠረት የመክሠር ፌርዴ ያሌተፇረዯበት አንቀጽ ፰፻፲፭∙ በግሌ ስሇመክሠር  / በተጨባጭ ወይም በሕግ የአንዴ ማህበር ሥራ አስኪያጅ የሆኑ ሰዎች የሚከተለትን ዴርጊቶች የፇጸሙ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ በመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ሂዯት ውስጥ በግሊቸው መክሠራቸው እንዱነገር እና የማህበሩን ዕዲዎች በሙለ ወይም በከፉሌ እንዱከፌለ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፡- የማህበሩን ንብረት እንዯ ራስ ንብረት ማህበሩን እንዯ ሽፊን በመጠቀም የግሌ ጥቅም ሇማግኘት የማህበሩን ግብይቶች ሏ) የማህበሩን ንብረት ወይም ገንዘብ ሇግሌ ዓሊማዎች ወይም ግሇሰቡ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ በውስጡ የጥቅም ግንኙነት ሊሇው ላሊ ማህበር በሚጠቅም መሌኩ መ) ማህበሩን እንዯ ሽፊን በመጠቀም ሇራሱ የግሌ ጥቅም ሇማግኘት በግሌጽ ትርፊማ ሠ) የማህበሩን ንብረቶች መመዝበር ወይም በሙለ ወይም በከፉሌ መዯበቅ ወይም በተንኮሌ ዕዲውዎቹን ከፌ ማዴረግ።  / ከሊይ በተመሇከተው መሠረት ክስ በማቅረብ የተገኘ ገንዘብ በዚህ ሕግ  ውስጥ በተቀመጠው ቅዯምተከተሌ መሠረት ሇከሠረው ማህበር ገንዘብ ጠያቂዎች ክፌያ ሇመፇጸም ጥቅም ሊይ ይውሊሌ። ሇአነስተኛ እና መካከሇኛ ኢንተርፕራይዞች ስሇሚዯረግ አንቀጽ ፰፻፲፮∙ የተፇጻሚነት ወሰን  / በዚህ ምዕራፌ ውስጥ የተመሇከተው ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ክፌያ ከመቋረጡ በፉት ባለት አስራ ሁሇት ወራት አጠቃሊይ የሑሳብ ሚዛናቸው የሀብት መጠን ከሃያ ሚሉዮን ብር በታች በሆነ ወይም ያሇፈት አስራ ሁሇት ወራት ዓመታዊ የሽያጭ ገቢያቸው ከአምስት ሚሉዮን ብር በታች በሆነ (በየጊዜው የዋጋ ግሽበት ማስተካከያ ተዯርጎበት) ክፌያዎችን ባቋረጡ አነስተኛ ወይም መካከሇኛ ኢንተርፕራይዞች ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ።  / ባሇዕዲው ሀቀኝነት የጎዯሇው እንዯሆነ እና በተሇይም ዯግሞ የተወሰነ የንብረቱን ክፌሌ የዯበቀ፣ አንዲንዴ ገንዘብ ጠያቂዎችን በተንኮሌ ሳይገሌጽ የቀረ፣ ኃሊፉነቶቹን ያጋነነ ወይም ላልች ማናቸውንም የማጭበርበር ዴርጊቶች የፇጸመ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት አይከፌትም።  / ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ የሚመሇከተው ባሇዕዲ በንዐስ አንቀጽ () መሠረት ሀቀኝነት የጎዯሇው ተግባር የፇጸመ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ የወሰነ ወዱያውኑ ወዯ መክሠር ሥነ ሥርዓት ይቀይራሌ። አንቀጽ ፰፻፲፯∙ ሥነ ሥርዓት ስሇመክፇት  / ባሇዕዲው ክፌያዎች ከተቋረጡበት ቀን አንስቶ በአርባ አምስት ቀናት ውስጥ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት አቤቱታ ማቅረብ አሇበት።  / ማንኛውም ገንዘብ ጠያቂ ወይም ዓቃቤ ሕግ ባሇ ማቋረጡን ካወቀበት ቀን ቀጥል ባለት አርባ አምስት ቀናት ውስጥ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ሇፌርዴ ቤት አቤቱታ ሉያቀርብ ይችሊሌ። አንቀጽ ፰፻፲፰∙ ሰነድችን ስሇማስገባት  / የሚከተለት ሰነድች ባሇዕዲው ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት ከሚያቀርበው አቤቱታ ጋር አባሪ ሆነው መቅረብ አሇባቸው፡- የንግዴ ማህበሩ የመጨረሻ የሑሳብ ሚዛን የገንዘብ ጠያቂዎችን እና የባሇዕዲዎችን ስም እና አዴራሻ የያዘ የንግዴ ነክ ገቢዎች እና ሏ) የአቅርቦት ውልችን፣ የኪራይ እና የፇቃዴ ውልችን ጨምሮ በሂዯት ሊይ ያለ የዋና ዋና  / ባንኮችን እና የመንግስት ባሇሥሌጣን አካሊትን ጨምሮ ባሇዕዲው ወይም ላሊ ማንኛውም ሦስተኛ ወገን አግባብነት ያሊቸው ማናቸውንም ተጨማሪ ሰነድች እንዱያቀርቡ ፌርዴ ቤቱ ትዕዛዝ ሉሰጥ አንቀጽ ፰፻፲፱∙ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ  / ፌርዴ ቤቱ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ሇሚቆይበት ጊዜ ያህሌ የከሠረውን ሰው ንብረት  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ገሇሌተኛ ሆኖ ላልች ሇሥራው አስፇሊጊ የሆኑ ተግባራትን ጨምሮ የሚከተለትን ተግባራት ያከናውናሌ፡- ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መከፇቱን ሇ) ባሇዕዲው ሇፌርዴ ቤቱ ያቀረባቸው መረጃዎች ማናቸውንም ሀቀኝነት የጎዯሊቸው ዴርጊቶች ሏ) በጨረታ ወይም በግሌ ሽያጭ የመሸጫ ዋጋውን ከፌ ሇማዴረግ ይበሌጥ ቀሌጣፊ ገንዘብ ጠያቂዎች ዝርዝር ሇፌርዴ ቤት መዝገብ ቤት ሹሙ እንዱሰጥ የማዘጋጀት፤ ሠ) ከሽያጩ የሚገኘውን ገንዘብ በዚህ ሕግ አንቀጽ  መሠረት ባሊቸው ቅዯም ተከተሌ መሠረት ሇገንዘብ ጠያቂዎቹ የማከፊፇሌ፤ ንብረቶችን እና የተከፊፇሇውን ከሽያጭ የተገኘ መግሇጫ ሇፌርዴ ቤቱ የማዘጋጀት።  / የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥነ ሥርዓቱ በተከፇተ በአንዴ ዓመት ውስጥ ሁለንም ንብረቶች በመሸጥ ከሽያጩ የተገኘውን ገንዘብ በማከፊፇሌ ሥራውን  / በዚህ ሕግ  ውስጥ ስሇኃሊፉነት ከተዯነገገው በተጨማሪ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ ሥነ ሥርዓቱ በተከፇተ በአንዴ ዓመት ውስጥ የሁለንም ንብረቶች የመሸጥ እና ከሽያጩ የተገኘውን ገንዘብ የማከፊፇሌ ሥራውን ያሊጠናቀቀ እንዯሆነ የግሌ አንቀጽ ፰፻፳∙ የቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የቆይታ ጊዜ የቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የቆይታ ጊዜ ከአንዴ አንቀጽ ፰፻፳፩∙ የቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መዘጋት አንዴ ዓመት ካሇፇ በኋሊ ፌርዴ ቤቱ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ አንቀጽ ፰፻፳፪∙ ከዕዲዎች ነጻ ስሇመሆን ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ በሚዘጋበት ጊዜ የተፇጥሮ ፩/ ሀቀኝነት የጎዯሇው ሆኖ ካሌተገኘ፤ ፪/ ባሇፈት ሦስት ዓመታት ውስጥ የመክሠር ወይም ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት አቤቱታ አቅርቦ ካሌነበረ፤ ቀሪ ያሌታወቁ ዕዲዎችን ጨምሮ አንቀጽ ፰፻፳፫∙ በሕግ የሰውነት መብት ስሇተሰጣቸው ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ እንዯተዘጋ በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው ባሇዕዲ ከንግዴ መዝገብ ውስጥ ምዝገባው አንቀጽ ፰፻፳፬∙ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መሌሶ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ ከተዘጋ በኋሊ ባሇዕዲው ማናቸውም የቀሩ ንብረቶች ያለት እንዯሆነ ንብረቶቹን ሇመሸጥ እና ከሽያጩ የሚገኘውን ገንዘብ ሇማከፊፇሌ እንዱችሌ ሥነ ሥርዓቱ በተዘጋ በሁሇት ዓመታት ውስጥ ገንዘብ ጠያቂዎች ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓቱ መሌሶ እንዱከፇት ጥያቄ የማቅረብ መብት አሊቸው። አንቀጽ ፰፻፳፭∙ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መሌሶ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የተዘጋ ቢሆንም አንዴ ገንዘብ ጠያቂ ባሇዕዲው ሀቀኝነት የጎዯሇው ዴርጊት እንዯፇጸመ ማስረዲት ከቻሇ ሥነ ሥርዓቱ በተዘጋ በሁሇት ዓመት ውስጥ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መሌሶ እንዱከፇት ስሇ ነጋዳዎች፣ የንግዴ ስራዎችና ስሇ ንግዴ በነጋዳዎች ሊይ ስሇሚፇጸሙ ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች የንግዴ ሥራ በሚሠሩ ሰዎች ሊይ ስሇሚፇጸም ሕግ አንቀጽ ፩ ስሇ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚነት አንቀጽ ፪ ስሇ ባሕር ሕግ ተፇጻሚነት አንቀጽ ፬ ይህ ሕግ የማይፇጸምባቸው ተቋማት አንቀጽ ፭ ነጋዳዎች የሚባለ ሰዎች አንቀጽ ፮ በአነስተኛ መጠን ስሇሚሠሩ ሰዎች የግብርና እና የዯን ማሌማት ሥራዎች የንግዴ ሥራ ሇመሥራት ችልታ ስሇላሊቸው ሰዎች አንቀጽ ፲፪ በሞግዚት ከመተዲዯር ነጻ ስሇወጣ አካሇ ፲፭ አንቀጽ ፲፫ አካሇ መጠን ያሊዯረሰ መሆኑ በሦስተኛ ወገኖች ሊይ የሚያስከትሇው ውጤት አንቀጽ ፲፬ በፌርዴ የተከሇከሇ መሆንን ስሇማስታወቅ ፲፭ የተጋቡ ሰዎች ስሇሚያዯርጉት የንግዴ ሥራ አንቀጽ ፲፭ ያገቡ ሰዎች የንግዴ ሥራ ሇመሥራት አንቀጽ ፲፮ መቃወሚያውን ስሇማስታወቅ አንቀጽ ፲፯ መቃወሚያውን ስሇማንሳት አንቀጽ ፲፱ መቃወሚያው ስሇሚኖረው ውጤት ባሌና ሚስት ተባብረው ስሇሚሠሩት አንቀጽ ፳፩ የንግዴ ሥራን የመሥራት ነጻነት አንቀጽ ፳፪ በሕግ ስሇ ተከሇከለ ወይም ስሇ ተወሰኑ አንቀጽ ፳፬ ስሇ ሲቪክ ማኅበሮች አንቀጽ ፳፭ ስሇ ንግዴ ማኅበሮች አንቀጽ ፳፰ በሥራ ውሌ ሊይ ተፇጻሚ ስሇሚሆን ህግ ፳ አንቀጽ ፳፱ የግሌ ንግዴ ማቋቋምን ሰሇ መከሌከሌ አንቀጽ ፴፩ ዕቃ ሇመሸጥ ኀሊፉ የሆነ ሠራተኛ አንቀጽ ፴፫ ሥራ አስኪያጁን ስሇ ማስታወቅ አንቀጽ ፴፬ ስሇ ሥራ አስኪያጁ ሥሌጣን ስሇ ንግዴ ተሊሊኪዎችና እንዯራሴዎች አንቀጽ ፴፮ ስሇ ንግዴ ተሊሊኪዎች አንቀጽ ፴፯ ስሇ ንግዴ እንዯራሴዎች አንቀጽ ፵፫ የንግዴ ወኪሌ ብቸኛ ወኪሌ ስሇመሆኑ አንቀጽ ፵፬ የንግዴ ወኪሌ ግዳታዎች ተመሳሳይ የግሌ ንግዴ ማቋቋም ክሌክሌ አንቀጽ ፵፯ ወጪዎችን ስሇ መክፇሌ አንቀጽ ፶፩ ውሌ ሲቋረጥ ስሇሚከፇሌ ካሣ አንቀጽ ፶፪ ውለ በተቋረጠበት ጊዜ ያሌተጠናቀቁ ተመሳሳይ የግሌ ንግዴ ሥራ መስራት አንቀጽ ፶፭ ሇተዋዋዮች ስሇ ማስታወቅ አንቀጽ ፶፮ ስሇ ዯሊሊው ኀሊፉነት አንቀጽ ፶፱ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ አንቀጽ ፷ ስሇ አክስዮን ዯሊልች አንቀጽ ፷፩ ሑሳብ መያዝ ግዳታ ስሇ መሆኑ አንቀጽ ፷፪ ስሇ አነስተኛ ንግዴ ነጋዳዎች አንቀጽ ፷፫ ነጋዳዎች መያዝ ስሇሚገባቸው የሑሳብ ፵፩ አንቀጽ ፷፬ የንግዴ ማኅበሮች ሌዩ ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፷፭ የሑሳብ መዝገቦችን በዘመናዊ ቴክኖልጂ አንቀጽ ፷፮ የሂሳብ መዝገቦችን ጠብቆ ስሇ ማኖር አንቀጽ ፷፯ ስሇ ወጪና ገቢ ዯብዲቤዎች የሑሳብ መዝገቦቹን ማስረጃ ስሇ ማዴረግ አንቀጽ ፷፰ መዝገቦች ስሇ ባሇመዝገቡ ማስረጃ ስሇ አንቀጽ ፷፱ መዝገቦች በባሇመዝገቡ ሊይ ማስረጃ ስሇ አንቀጽ ፸፩ ስሇ ክሌልች የንግዴ መዝገቦች አንቀጽ ፸፪ ስሇ ማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ የመረጃ አንቀጽ ፸፭ የንግዴ መዝገብ ሇሕዝብ ክፌት ስሇ አንቀጽ ፸፮ በነጋዳው ወረቀቶች ሊይ መግባት ስሇ ሇማዕከሊዊ የንግዴ ምዝገባ ቋት ስሇ በንግዴ መዝገብ ስሇሚገቡ ጉዲዮች አንቀጽ ፸፰ በመዝገቡ ስሇሚገቡ ጉዲዩች አንቀጽ ፸፱ በመዝገብ የማስገባቱ ሥነ ሥርዓት አንቀጽ ፹፩ በመዝጋቢው አካሌና በአመሌካቹ መካከሌ አንቀጽ ፹፪ በንግዴ መዝገብ መመዝገብ ግዳታ ስሇ አንቀጽ ፹፫ በንግዴ መዝገብ ሇመመዝገብ ማመሌከቻ አንቀጽ ፹፬ ቀዴሞ የተመዘገበውን ነጋዳ ስሇ መሰረዝ ፶፪ አንቀጽ ፹፭ ስሇ መመዝገቢያ ስፌራ አንቀጽ ፹፮ ተዯራራቢ ዋና ምዝገባ የተከሇከሇ ስሇ ነጋዳው በመጀመሪያ በዋና መዝገብ ሲገባ አንቀጽ ፹፰ የሚመዘገበው በአጭር ቃሌ በሆነ ጊዜ በመዝገብ የገባን መረጃ ስሇመሇወጥ ወይም ተጨማሪ መረጃ በመዝገብ ውስጥ ስሇማካተት አንቀጽ ፺፩ ስሇ ሰዎች በተጨማሪ ስሇ ማስመዝገብ አንቀጽ ፺፫ ስሇ መክሰር የሚሰጥ ፌርዴ አንቀጽ ፺፮ ምዝገባን በትዕዛዝ ስሇ ማሰረዝ አንቀጽ ፺፯ ሳይመዘገቡ ስሇ መቅረት አንቀጽ ፺፰ ሆነ ብል ትክክሇኛ ያሌሆነ መግሇጫ ፌትሏ ብሔራዊ ማስገዯጃ ወይም ቅጣት አንቀጽ ፺፱ በመዝገብ መግባት ስሇ ሚያስከትሇው በመዝገብ ሳይገቡ መቅረት ስሇሚሰጠው አንቀጽ ፩፻፩ ምዝገባን ያሇማሰረዝ የሚያስከትሇው ውጤት ፷፬ አንቀጽ ፩፻፪ በመዝገብ የገባ ጉዲይ ስሇሚያስከትሇው ጉዲዮች ሦስተኛ ወገኖችን መቃወሚያ አንቀጽ ፩፻፬ የንግዴ ማኅበሮችን የሚመሇከት ጉዲዮች አንቀጽ ፩፻፭ በዯንብ ስሇሚወሰኑ ጉዲዮች አንቀጽ ፩፻፯ ነጋዳዎችና የንግዴ መዯብር አንቀጽ ፩፻፰ ስሇ ዋና የንግዴ መዯብርና ቅርንጫፍች የንግዴ መዯብር የተቋቋመባቸው ነገሮች በንግዴ መዯብር ውስጥ ስሇሚገኙ ነገሮች አንቀጽ ፩፻፱ ስሇ መሌካም ስምና ግዙፌነት ስሇላሊቸው አንቀጽ ፩፻፲ ግዙፌነት ስሊሊቸው ነገሮች አንቀጽ ፩፻፲፩ ገንዘብ የመጠየቅ መብቶችና ዕዲዎች አንቀጽ ፩፻፲፫ መሌካም ስምን ስሇመጠበቅ አንቀጽ ፩፻፲፬ ተገቢ ያሌሆነ የንግዴ ውዴዴር ሥራ አንቀጽ ፩፻፲፭ ስሇ ንግዴ ስም፤ ንግዴ ምሌክት እና አንቀጽ ፩፻፲፮ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇፃሚ ስሇመሆኑ አንቀጽ ፩፻፲፰ አከራዩ ተመሳሳይ ንግዴ ሥራ እንዲይሰራ አንቀጽ ፩፻፲፱ የኪራይ ውሌ ሇላሊ ማስተሊሇፌን ወይም አንቀጽ ፩፻፳ የኪራይ ውሌን ስሇማቋረጥ አንቀጽ ፩፻፳፪ የፌትሏ ብሔር ህግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ ፸፬ አንቀጽ ፩፻፳፫ የተፇጻሚነት ወሰን አንቀጽ ፩፻፳፬ ሽያጭ በጽሁፌ ስሇመሆኑ አንቀጽ ፩፻፳፮ ውለን ስሇማፌረስ አንቀጽ ፩፻፳፯ የማስረከብ ግዳታ አንቀጽ ፩፻፳፰ ስሇ ሑሳብ መዝገቦች አንቀጽ ፩፻፳፱ ስሇንግዴ ሥራ የሚፃፈ ዯብዲቤዎች አንቀጽ ፩፻፴ ሻጩን እንዲይወዲዯር ስሇመከሌከሌ አንቀጽ ፩፻፴፩ ከገዥ እንዯ ገና የገዙ ሰዎች መብት አንቀጽ ፩፻፴፪ ዋጋ የመክፇሌ ግዳታ አንቀጽ ፩፻፴፫ ሽያጩን የማስታወቅ ግዳታ አንቀጽ ፩፻፴፬ ስሇ ሽያጭ ዋጋ ክፌያ መታገዴ ሽያጮችን በማስታወቂያ ስሇማዉጣትና ከሻጭ ሊይ ገንዘብ ጠያቂዎች ስሇሚኖራቸው መብቶች አንቀጽ ፩፻፴፮ ሽያጩን በማስታወቂያ ስሇማውጣት አንቀጽ ፩፻፴፯ በማስታወቂያዉ ስሇሚጠቀሱ ነገሮች አንቀጽ ፩፻፴፰ ማስታወቂያው የሚወጣበት ጊዜ አንቀጽ ፩፻፴፱ የሽያጩ ገንዘብ ሇሻጩ እንዲይከፇሇው አንቀጽ ፩፻፵፩ የሽያጩን ገንዘብ ስሇማከፊፇሌ የንግዴ መዯብር በዋስትና መያዣ ስሇማዴረግ አንቀጽ ፩፻፵፫ መያዣ ማዴረግ ስሇመቻለ አንቀጽ ፩፻፵፬ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ ሻጩ በንግዴ መዯብር ሊይ ስሊሇው ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ መብትና ውለ አንቀጽ ፩፻፵፭ ከሕግ የመነጨ የዋስትና መያዣ አንቀጽ ፩፻፵፮ ውለ እንዱፇርስ የመጠየቅ መብት አንቀጽ ፩፻፵፯ ውሌ ማፌረስን ሇመጠየቅ ስሇሚቀርብ ፺ በንግዴ መዯብር ሊይ ስሇሚዯረግ ከውሌ የመነጨ የዋስትና መያዣ ያሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች በንግዴ መዯብሩ ሊይ ያሎቸው መብቶች አንቀጽ ፩፻፵፱ ስሇ ንግዴ መዯብር መሸጥ፣ማስተሊሇፌ አንቀጽ ፩፻፶፪ ስሇ የመከታተሌ መብት አንቀጽ ፩፻፶፫ የዋስትና መያዣ የአፇጻጸሙ ወሰን አንቀጽ ፩፻፶፬ የቀዯምትነት መብት በተከፇተበት ባሇዕዲ የንግዴ መዯብር ሊይ አንቀጽ ፩፻፶፮ የፌትሏ ብሔር ሕግ ተፇጻሚ ስሇመሆኑ ፺፯ አንቀጽ ፩፻፶፯ የኪራይ ውሌን በጋዜጣ ስሇማስታወቅ የንግዴ ምዝገባን ስሇ ማስተካከሌ አንቀጽ ፩፻፶፱ ስሇ ንግዴ መዯብር አከራይ ኃሊፉነት አንቀጽ ፩፻፷ በንግዴ ወረቀቶች ሊይ ተከራይ መሆኑን አንቀጽ ፩፻፷፩ ስሇ ተከራዩ ግዳታዎች አንቀጽ ፩፻፷፪ የዋስትና ገንዘብ ስሇ ማስቀመጥ አንቀጽ ፩፻፷፫ ንግደ በተከራዩ በራሱ መከናወን ያሇበት አንቀጽ ፩፻፷፬ የኪራዩ ውሌ ጊዜ ማብቃቱን በጋዜጣ ስሇ አንቀጽ ፩፻፷፭ ስሇ ተከራዩ ዕዲዎች አከፊፇሌ አስገዲጅነት ፩፻፩ አንቀጽ ፩፻፷፮ አከራዩ ተወዲዲሪ የሆነ ንግዴ እንዲያካሂዴ የንግዴ መዯብርን ሇማኅበርተኝነት ዴርሻ መዋጮ ስሇ አንቀጽ ፩፻፷፱ በማስታወቂያ ሊይ ስሇሚገሇጹ ነገሮች አንቀጽ ፩፻፸ መዋጮን ስሇ መቃወም አንቀጽ ፩፻፸፫ የመመስረቻ ጽሐፌ አንቀጽ ፩፻፸፬ የንግዴ ማኅበር ዓይነቶች አንቀጽ ፩፻፸፮ የንግዴ ማኅበር ስም አንቀጽ ፩፻፸፯ የንግዴ ማኅበር ስሇሚቋቋምበት ሁኔታ አንቀጽ ፩፻፸፰ ፇራሽ ስሇሆኑ ስምምነቶች አንቀጽ ፩፻፹ የሚተሊሊፈ የግዳታ ወረቀቶች አንቀጽ ፩፻፹፩ የንግዴ ማኅበር ስሇሚፇርስበት ሁኔታ አንቀጽ ፩፻፹፪ ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ አንቀጽ ፩፻፹፭ የማኅበሩ መመስረቻ ጽሐፌ አንቀጽ ፩፻፹፮ የመዋጮ ዓይነትና መጠን አንቀጽ ፩፻፹፰ ሇመዴረስ የሚችሌ አዯጋ አንቀጽ ፩፻፹፱ መዋጮ በጊዜው አሇመክፇሌ የሚያስከትሇው የማኅበሩ ሸሪኮች መብቶችና ግዳታዎች አንቀጽ ፩፻፺፩ የማኅበሩ ሸሪኮች ግዳታዎች አንቀጽ ፩፻፺፪ የትርፌና ኪሳራ ክፌፌሌ መሰረት አንቀጽ ፩፻፺፫ አዱስ ሸሪክ ስሇማስገባት አንቀጽ ፩፻፺፬ የማኅበሩ ዴርሻዎች ሇላሊ ማህበርተኛ አንቀጽ ፩፻፺፭ ከማኅበሩ የወጣ ሸሪክን ዴርሻ ስሇመክፇሌ ፩፻፲፱ አንቀጽ ፩፻፺፮ ከማኅበሩ የወጣ ሸሪክ ተጠያቂነት አንቀጽ ፩፻፺፰ የማኅበሩ ሥራ አስኪያጅ አንቀጽ ፩፻፺፱ የሥራ አስኪያጁ ሥሌጣንና ተግባር በሥራ አስኪያጅነት ሥሌጣን አሊግባብ አንቀጽ ፪፻፩ ከማኅበሩ ጋር የሚዯረግ ስምምነት አንቀጽ ፪፻፪ ውዴዴርን ስሇመከሌከሌ አንቀጽ ፪፻፫ ሥራ አስኪያጁን ስሇመሻር አንቀጽ ፪፻፬ የማኅበሩ ውሳኔ አሰጣጥ የማኅበሩ መፌረስና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ ፪፻፭ የማኅበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች አንቀጽ ፪፻፯ ሑሳብ አጣሪዎችን ስሇመሾም አንቀጽ ፪፻፰ የሑሳብ አጣሪዎች ሥሌጣንና ተግባር አንቀጽ ፪፻፱ ሑሳብ አጣሪዎች ስሇሚሻሩበት ሁኔታ አንቀጽ ፪፻፲ መዋጮን ስሇመመሇስ አንቀጽ ፪፻፲፩ የትርፌና ኪሳራ አከፊፇሌ ሁሇት ዓይነት ኃሊፉነት ያሇበት የሽርክና ማኅበር አንቀጽ ፪፻፲፬ የማኅበሩ መመሥረቻ ጽሐፌ አንቀጽ ፪፻፲፮ ኃሊፉነታቸው ያሌተወሰነ ሸሪኮች መብትና አንቀጽ ፪፻፲፰ ኃሊፉነታቸው የተወሰነ የማኅበሩ ሸሪኮች አንቀጽ ፪፻፲፱ ዴርሻዎችን ስሇማስተሊሇፌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የሽርክና ማኅበር አንቀጽ ፪፻፳፪ የማኅበሩ ባሕሪያት አንቀጽ ፪፻፳፬ የማኅበሩ ሸሪኮች አንቀጽ ፪፻፳፭ የማኅበሩ መመስረቻ ጽሐፌ ይዘት አንቀጽ ፪፻፳፰ የማኅበሩ ኃሊፉነት ወሰን አንቀጽ ፪፻፳፱ ሸሪክ ከማህበሩ ስሇሚወጣበት ሁኔታ አንቀጽ ፪፻፴ ከማኅበሩ የወጣ ሸሪክ ዴርሻ አንቀጽ ፪፻፴፩ ስሇማኅበሩ ውሳኔ አሰጣጥ አንቀጽ ፪፻፴፪ የማኅበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች አንቀጽ ፪፻፴፭ የማኅበሩ በሦስተኛ ወገኖች መታወቅ አንቀጽ ፪፻፴፮ ስሇማኅበሩ መዋጮ አንቀጽ ፪፻፴፯ ዴርሻን ስሇማስተሊሇፌ አንቀጽ ፪፻፴፰ የማኅበሩ ሥራ አስኪያጅ አንቀጽ ፪፻፴፱ የማኅበሩ ሥራ አስኪያጅ ሥሌጣንና ተግባር የማኅበሩን ሥራ አስኪያጅ ስሇመሻር አንቀጽ ፪፻፵፩ ማኅበሩ ከሦስተኛ ወገኖች ጋር ስሊሇው አንቀጽ ፪፻፵፪ የማኅበሩ ማፌረሻ ምክንያቶች አንቀጽ ፪፻፵፫ ሸሪክን ከማኅበሩ ስሇማስወጣት አንቀጽ ፪፻፵፯ የማኅበሩ አነስተኛ አንቀጽ ፪፻፵፰ አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ የአክሲዮን አንቀጽ ፪፻፵፱ ሇአዯራጅነት ብቁ ስሊሇመሆን አንቀጽ ፪፻፶፪ የማኅበሩ መስራቾች አንቀጽ ፪፻፶፫ የአዯራጆች ሌዩ ጥቅም አንቀጽ ፪፻፶፬ ሇማኅበሩ ምስረታ የሚያስፇሌጉ ጠቅሊሊ አንቀጽ ፪፻፶፭ የማኅበሩ መመስረቻ ጽሐፌ ይዘት አንቀጽ ፪፻፶፯ የዓይነት መዋጮ አገማመት አንቀጽ ፪፻፶፰ አክሲዮኑ ሇሕዝብ ክፌት የሆነ ማኅበር አንቀጽ ፪፻፶፱ የማኅበሩ መግሇጫ አክሲዮን ሇመግዛት ስሇሚቀርብ ጥያቄ አንቀጽ ፪፻፷፩ የማኅበሩ የምስረታ ኦዱት አንቀጽ ፪፻፷፪ የፇራሚዎች ጉባኤ አንቀጽ ፪፻፷፫ የፇራሚዎች ጉባኤ ሥሌጣንና ተግባር አንቀጽ ፪፻፷፬ የጉባኤውን ውሳኔዎች የሚመሇከቱ ሌዩ አንቀጽ ፪፻፷፮ ሕጋዊ ሁኔታዎች ሳይሟለ የተዯረገ ስሇአክሲዮን፣ የባሇአክሲዮኖች መብትና ግዳታ አንቀጽ ፪፻፷፯ የአክሲዮን አይነት አንቀጽ ፪፻፷፰ አክሲዮኖች የሚወጡበት ዋጋ አንቀጽ ፪፻፷፱ ማኅበሩ በንግዴ መዝገብ ከመመዝገቡ በፉት ስሇሚሰጥ የአክሲዮን ባሇቤትነት አንቀጽ ፪፻፸፪ አክሲዮን የሚወጣባቸው ዘዳዎች አንቀጽ ፪፻፸፫ የአክሲዮን ምስክር ወረቀት ይዘት አንቀጽ ፪፻፸፬ የባሇአክሲዮኖች መዝገብ አንቀጽ ፪፻፸፭ ማኅበሩ የራሱ የሆኑትን አክሲዮኖች አንቀጽ ፪፻፸፮ በአክሲዮኖች ዝውውር ሊይ የሚዯረግ አንቀጽ ፪፻፸፯ አክሲዮኖችን ክፌያ ከመፇጸሙ በፉት አንቀጽ ፪፻፸፰ የአክሲዮኖች መዯብ አንቀጽ ፪፻፸፱ ሌዩ መብት የሚያስገኙ አክሲዮኖች አንቀጽ ፪፻፹ ትርፌ ብቻ የሚያስገኙ አክሲዮኖች አንቀጽ ፪፻፹፪ የአይነት መዋጮ ገቢ የሚዯረግበትና አንቀጽ ፪፻፹፫ በወረቀት የተሰጠ አክሲዮን ባሕሪ የተጻፇበትን አክሲዮን ስሇማስተሊሇፌ አንቀጽ ፪፻፹፭ በወረቀት የወጣ ስም የተጻፇበት አክሲዮን ባሇቤትነትና ስሇሚተሊሇፌበት ሁኔታ አንቀጽ ፪፻፹፮ በወረቀት የወጣ አክሰሲዮን በተመሇከተ አንቀጽ ፪፻፹፯ በቅን ሌቦና የመያዝ ውጤት አንቀጽ ፪፻፹፱ ቀሪ ዋጋቸው ሊሌተከፇሇ አክሲዮኖች ሇጊዜው የሚሰጥ የምስክር ወረቀት አክሲዮን ገዝቶ የማስወጣት መብት አንቀጽ ፪፻፺፭ የባሇአክሲዮኖች ተጠያቂነት ስሇማኅበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ እና የተቆጣጣሪ ቦርዴ አንቀጽ ፪፻፺፰ ስሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሹመት የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስሇሚገቡት ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ስሇሚከፇሌ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊትን ስሇመሻር በማኅበሩ እና ከማኅበሩ ጋር ቅርበት ዲይሬክተሮችን የሚመሇከት ብዴር ወይም ሇማኅበሩ ቅርበት ያሊቸው ሰዎች መዝገብ ፪፻፲፬ በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት የተያዙ አክሲዮኖችና የግዳታ ወረቀቶች መዝገብ ስሇዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት እና ሥራ አስኪየጆች ክፌያ የሚሰጡ መግሇጫዎች አንቀጽ ፫፻፲፭ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ኃሊፉነት - ጠቅሊሊ አንቀጽ ፫፻፲፰ ጥንቃቄ እና ትጋት አንቀጽ ፫፻፳፩ የጥቅም ግጭትን ስሇማሳወቅ አንቀጽ ፫፻፳፪ በሦስተኛ ወገን የሚሰጥ ጥቅም አንቀጽ ፫፻፳፫ ዴምጽ ሊይ ስሇሚዯረግ ገዯብ አንቀጽ ፫፻፳፬ የዲይሬክተሮች ቦርዴ ስሌጣን አንቀጽ ፫፻፳፭ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሇት ሇማኅበሩ አንቀጽ ፫፻፳፰ ማኅበሩ በዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ሊይ አንቀጽ ፫፻፳፱ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አባሊት ከማኅበሩ አንቀጽ ፫፻፴፪ የተቆጣጣሪ ቦርደ ስሌጣንና ተግባር አንቀጽ ፫፻፴፫ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊትን ስሇመተካት አንቀጽ ፫፻፴፬ የተቆጣጣሪ ቦርዴ አባሊት ተጠያቂነት አንቀጽ ፫፻፴፭ ይርጋ እና ላልች መቃወሚያዎች አንቀጽ ፫፻፴፮ ተፇጻሚነት ስሊሊቸው ዴንጋጌዎች የማኅበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅና ፀሏፉ አንቀጽ ፫፻፴፯ የማኅበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ አንቀጽ ፫፻፴፰ የማኅበሩ ዋና ሥራ አስኪያጅ ሥሌጣንና አንቀጽ ፫፻፵፩ የማኅበሩ ፀሏፉ ስሌጣንና ተግባራት አንቀጽ ፫፻፵፪ የማኅበሩ ፀሏፉ ተጠያቂነት ስሇኦዱት እና ስሌጣን ባሇው የመንግስት አካሌ አንቀጽ ፫፻፵፫ ኦዱተሮችን ስሇ መሾም አንቀጽ ፫፻፵፬ ስሇ ኦዱተሮች የስራ ዘመን አንቀጽ ፫፻፵፭ በኦዱተርነት ሇመሾም ብቁ የሚያዯርጉ አንቀጽ ፫፻፵፮ ኦዱተርን ስሇመሻር አንቀጽ ፫፻፵፯ የኦዱተሮች የሥራ ዋጋ አንቀጽ ፫፻፵፰ የኦዱተሮች ኃሊፉነት አንቀጽ ፫፻፵፱ ሇጠቅሊሊ ጉባኤው የሚቀርብ ሪፖርት አንቀጽ ፫፻፶፭ ባሇ አክሲዮኖች ባቀረቡት ጥያቄ መሰረት ስሇ ኩባንያው ሁኔታ የሚዯረግ ምርመራ አግባብ ያሇው የመንግስት አካሌ በራሱ አነሳሽነት ስሇሚያዯርገው ምርመራ አንቀጽ ፫፻፶፰ በእናትና በተቀጥሊ ማኅበራት ጉዲዮች ሊይ ምርመራ የሚዯረግበት ማኅበር ስሊሇበት አንቀጽ ፫፻፷፩ ስሇ ባሇአክሲዮኖች የትውስት ስም አንቀጽ ፫፻፷፫ ከባሇአክሲዮንነት የሚመነጩ መብቶች አንቀጽ ፫፻፷፬ አናሳ ባሇአክሲዮኖችን ከጉዲት ስሇመጠበቅ ፪፻፶፰ አንቀጽ ፫፻፷፭ የጉባኤዎች ዓይነት አንቀጽ ፫፻፷፮ የማኅበሩ ጉባኤ ጥሪ አንቀጽ ፫፻፷፯ የጉባኤው አጠራር ሁኔታ አንቀጽ ፫፻፷፰ ምሌዓተ ጉባኤ ባሇመሟሊቱ በዴጋሜ አንቀጽ ፫፻፷፱ ምሌዓተ ጉባኤ ባሇመሟሊቱ በዴጋሚ የሚዯረግ የአስቸኳይ ወይም የሌዩ ጉባኤ አንቀጽ ፫፻፸፫ የባሇአክሲዮኖች ወኪሌ አንቀጽ ፫፻፸፬ ውሳኔ ሇማሳሇፌ መሟሊት ያሇባቸው አንቀጽ ፫፻፸፭ ማኅበሩ መሌሶ የገዛቸው አክሲዮኖች ዴምጽ የመስጠት መብት የማያስገኙ አንቀጽ ፫፻፸፮ የአክሲዮኖች መመዝገቢያ ጊዜ አንቀጽ ፫፻፸፯ የውክሌና ሥሌጣን አንቀጽ ፫፻፸፰ የጉባኤው ተሳታፉዎች መመዝገቢያ ሰነዴ ፪፻፷፯ አንቀጽ ፫፻፸፱ የጉባኤው ሰብሳቢ አንቀጽ ፫፻፹፪ ተጨማሪ መረጃ የማግኘት መብት አንቀጽ ፫፻፹፫ የባሇአክሲዮኖች ዴምጽ የመስጠት መብት አንቀጽ ፫፻፹፬ ዴምጽ የመስጠት ገዯብ አንቀጽ ፫፻፹፮ ዴምጽን በነጻነት የመስጠት መብትን አንቀጽ ፫፻፹፰ የቃሇ ጉባኤ ቅጂዎች ወይም ግሌባጮች አንቀጽ ፫፻፹፱ ጉባኤውን ሇላሊ ጊዜ ስሇማስተሊሇፌ 393 መዯበኛ ጉባኤ የሚዯረግበት ጊዜ አንቀጽ ፫፻፺፭ የጥቅም ግጭት ያሇበት ውሌ የማህበሩን ሀብት አስር በመቶና በሊይ የሚሸፌን አንቀጽ ፫፻፺፰ ምሌዓተ-ጉባኤ እና የዴምጽ ብሌጫ ስሇማኅበሩ አስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባኤዎች የአስቸኳይ ጠቅሊሊ ጉባኤ ሥሌጣን የአንዴን መዯብ ባሇአክሲዮኖች መብቶች የሌዩ ጉባኤው ምሌዓተ ጉባኤና ዴምፅ የዕዲ ሰነድችን ማውጣት ስሇመቻሌ መውጣት የሚችሇው ከፌተኛ የዕዲ ሰነዴ የዕዲ ሰነድችን ያወጣ ማኅበር ግዳታዎች የዕዲ ሰነድችን ባወጣ ማኅበር የሚዯረግ የዕዲ ሰነዴ የምስክር ወረቀት ይዘት አንቀጽ ፬፻፲፭ ስሇዕዲ ሰነዴ ያዦች ጠቅሊሊ ጉባኤ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ጉባኤ አጠራርና አንቀጽ ፬፻፲፰ ባሇዕዲው ማኅበሩ ባቀረባቸው ሃሳቦች ሊይ አንቀጽ ፬፻፳፪ የዕዲ ሰነዴ ያዦች ቡዴን ወኪልች አንቀጽ ፬፻፳፫ የወኪልች ስሌጣን አንቀጽ ፬፻፳፬ ባሇዕዲው ማኅበር በከሰረ ጊዜ ወኪልች አንቀጽ ፬፻፳፭ ጠቅሊሊ ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፬፻፳፮ ሂሳቦች እና ዓመታዊ ሪፖርት አንቀጽ ፬፻፳፰ የሀብትና ዕዲ ሂሳብ መግሇጫ እና የትርፌና ኪሳራ መግሇጫ ስሇሚዘጋጅበት ሁኔታ አንቀጽ ፬፻፴፩ የእናት ማኅበር ሂሳቦች አንቀጽ ፬፻፴፫ ስሇመጠባበቂያ ገንዘብ አንቀጽ ፬፻፴፬ በህግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ አንቀጽ ፬፻፴፭ አክሲዮንን ከዋጋው በሊይ በማውጣት አንቀጽ ፬፻፴፮ የትርፌ አዯሊዯሌና አከፊፇሌ አንቀጽ ፬፻፴፰ የትርፌ ዴርሻ ክፌያና የባሇአክሲዮኖች አንቀጽ ፬፻፴፱ የተከፇለ የትርፌ ዴርሻዎች እንዱመሇሱ የማኅበሩን ዋና ገንዘብ ስሇማሳዯግና ስሇመቀነስ የማኅበሩን ዋና ገንዘብ ስሇማሳዯግ አንቀጽ ፬፻፵፫ ሇዲይሬክተሮች ቦርዴ ስሌጣን ስሇመስጠት ፫፻፳፮ አንቀጽ ፬፻፵፬ የማኅበሩን ዋና ገንዘብ የማሳዯግ ውሳኔ አንቀጽ ፬፻፵፭ አዱስ አክሲዮኖችን ከማውጣት በፉት ዋና አንቀጽ ፬፻፵፮ አዱስ አክሲዮኖች ስሇሚወጡበት ሁኔታ አንቀጽ ፬፻፵፰ አክሲዮኖችን የመግዛት ቅዴሚያ መብት አንቀጽ ፬፻፵፱ ያሌተገዙ አክሲዮኖችን የመግዛት መብት ፫፻፴ ቀሪዎችን አክሲዮኖች ስሇማከፊፇሌ በቀዯምትነት መብት ሊይ የሚዯረግ ገዯብ ፫፻፴፩ በአክሲዮን የሚሇወጡ የዕዲ ሰነድችን አክሲዮኖችን ሇመግዛት ሌዩ የቀዯምትነት አንቀጽ ፬፻፶፭ አክሲዮን የመግዛት ጥሪ ስሇማዴረግ አዱስ አክሲዮኖችን ሇመግዛት ስሇመፇረም ፫፻፴፭ አንቀጽ ፬፻፶፰ በዓይነት በሚዯረግ መዋጮ የማኅበሩን የአዱስ አክሲዮኖችን ዋጋ ዕዲን በማቻቻሌ የመጠባበቂያ ገንዘብ በመጨመር ዋና አንቀጽ ፬፻፷፩ የአክሲዮን ዋጋ ጥቂት በጥቂት መሌሶ የማኅበሩን ዋና ገንዘብ ስሇመቀነስ አንቀጽ ፬፻፷፬ በኪሳራ ምክንያት የማኅበሩን ዋና ገንዘብ አንቀጽ ፬፻፷፭ የዋና ገንዘብ አቀናነስ ዘዳዎች አንቀጽ ፬፻፷፯ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አንቀጽ ፬፻፷፰ የማኅበሩ ዋና ገንዘብ በሕግ ከተወሰነው ኪሳራ ሳይኖር የማኅበሩን ዋና ገንዘብ አንቀጽ ፬፻፸፩ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አንቀጽ ፬፻፸፪ የማኅበሩን ዋና ገንዘብ ቅነሳ በቃሇ ጉባኤ ስሇ ማኅበሩ መፌረስ እና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ ፬፻፸፫ ማኅበሩ የሚፇርስባቸዉ ምክንያቶች አንቀጽ ፬፻፸፬ የማኅበሩን መፌረስ ስሇማስታወቅ አንቀጽ ፬፻፸፭ ሑሳብ አጣሪ ስሇመሾምና ስሇመሻር አንቀጽ ፬፻፸፮ የሑሳብ አጣሪዎች ሥራ መሌቀቅ አንቀጽ ፬፻፸፰ የሑሳብ አጣሪዎች የሥራ ዋጋ አንቀጽ ፬፻፸፱ ሑሳብ በሚጣራበት ጊዜ የማኅበሩ ሕጋዊ አንቀጽ ፬፻፹፩ የሑሳብ አጣሪዎች ግዳታና ኃሊፉነት አንቀጽ ፬፻፹፫ ከዕዲ ክፌያ በፉት የንብረት ክፌፌሌ አንቀጽ ፬፻፹፬ ገንዘብ ጠያቂዎችን ስሇመጥራትና ክፌያ አንቀጽ ፬፻፹፭ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት ጥበቃ አንቀጽ ፬፻፹፮ የመጨረሻ የሃብትና ዕዲ ሑሳብ መግሇጫ ፫፻፶፬ አንቀጽ ፬፻፹፯ የሀብት ክፌፌለን ስሇማቆየት አንቀጽ ፬፻፹፰ ያሌተወሰዯን ገንዘብ ስሇማስቀመጥ አንቀጽ ፬፻፹፱ ማኅበሩን ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ አንቀጽ ፬፻፺፩ የማኅበሩን መዝገቦች ጠብቆ ስሇመያዝ ዴረ-ገፅ ሊይ ስሇሚገሇፁ ነገሮች መረጃዎች በዴረ-ገፁ ሊይ ስሇሚቆዩበት ጊዜ ፫፻፷ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማኅበር የባሇ አክሲዮኖች ቁጥር ወዯ አንዴ ዝቅ ሇማኅበሩ ምስረታ የሚያስፇሌጉ ጠቅሊሊ ስሇአክሲዮኖችና የባሇአክሲዮኖች መብትና ግዳታ አንቀጽ ፭፻፫ የአክሲዮኖች ዓይነት የአክሲዮን ምስክር ወረቀት ስሇሚይዛቸው ከማህበሩ ውጪ አክሲዮን ስሇማስተሊሇፌ ፫፻፸፩ አንቀጽ ፭፻፲፩ አክሲዮኖችን በውርስ ስሇማግኘት አንቀጽ ፭፻፲፪ ተፇጻሚነት ስሊሊቸው ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፭፻፲፫ የማኅበሩ የዲይሬክተሮች ቦርዴ አንቀጽ ፭፻፲፬ ስሇ ማኅበሩ ሥራ አስኪያጅ አንቀጽ ፭፻፲፭ የሥራ አስኪያጁ ስሌጣን አንቀጽ ፭፻፲፮ የስራ አስኪያጁ ተጠያቂነት አንቀጽ ፭፻፲፯ ሥራ አስኪያጅን ስሇመሻር አንቀጽ ፭፻፲፱ የጉባኤ አይነቶች በኤሇክትሮኒክ ዘዳ ስሇሚዯረግ ጉባዔ አንቀጽ ፭፻፳፩ መዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባኤ አንቀጽ ፭፻፳፫ ያሇጉባኤ የሚሰጡ ውሳኔዎች አንቀጽ ፭፻፳፬ የባሇአክሲዮኖች መብት አንቀጽ ፭፻፳፭ የመዯበኛ ጠቅሊሊ ጉባኤ ምሌዓተ ጉባኤና አንቀጽ ፭፻፳፯ ተፇጻሚነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች አንቀጽ ፭፻፳፰ በሕግ የተወሰነ የመጠባበቂያ ገንዘብ አንቀጽ ፭፻፳፱ ሏሰተኛ የትርፌ ዴርሻ የማኅበሩ መፌረስና ሑሳብ መጣራት አንቀጽ ፭፻፴፩ የመፌረሻ ምክንያቶች አንቀጽ ፭፻፴፪ የማኅበሩ ዋና ገንዘብ ሶስት አራተኛ አንቀጽ ፭፻፴፫ ተፇጻሚነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች ባሇ አንዴ አባሌ ኃሊፉነቱ የተወሰነ የግሌ ማኅበር አንቀጽ ፭፻፴፭ የማኅበሩ ዋና ገንዘብ አንቀጽ ፭፻፴፯ ስሇ ዕጩ ንብረት ጠባቂ አንቀጽ ፭፻፴፰ ከግሇሰብ ነጋዳነት ወዯ ባሇአንዴ አባሌ አንቀጽ ፭፻፴፱ የተከሇከሇ ምሥረታ አንቀጽ ፭፻፵፩ ስሇ ዋና ሥራ አስኪያጅ አንቀጽ ፭፻፵፪ የማኅበሩ ጠቅሊሊ ጉባዔ አንቀጽ ፭፻፵፫ የአባለ ተጠያቂነት አንቀጽ ፭፻፵፬ ሑሳቡን ማጣራት ሳያስፇሌግ ማኅበሩ አንቀጽ ፭፻፵፭ ስሇ ላልች ሕጎች ተፇጻሚነት አንቀጽ ፭፻፵፰ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አንቀጽ ፭፻፵፱ የሸሪኮች ኃሊፉነት የንግዴ ማህበራት መዛመዴ፣ መዋሃዴና መከፊፇሌ አንቀጽ ፭፻፶፩ ሙለ በሙለ በባሇቤትነት የተያዘ ኩባንያ ፬፻፪ አንቀጽ ፭፻፶፪ ቁጥጥር ፡ ትርጓሜ አንቀጽ ፭፻፶፫ ተሳትፍን ስሇ መተመን አንቀጽ ፭፻፶፬ ቁጥጥርን የማስታወቅ ኃሊፉነት አንቀጽ ፭፻፶፭ አንዴ ኩባንያ ከላሊ ኩባንያ ስሇሚኖረው አንቀጽ ፭፻፶፮ የእናት ኩባንያው ሇተቀጥሊ ኩባንያው አመራር ወይምትእዛዝ የመስጠት መብት አንቀጽ ፭፻፶፯ በተቀጥሊ ኩባንያ ዯረጃ ስሇሚኖር መረጃ አንቀጽ ፭፻፶፰ አክሲዮን ገዝቶ የማስወጣት መብት አንቀጽ ፭፻፶፱ የእናት ኩባንያ ባሇአክሲዮኖች መብት አንቀጽ ፭፻፷፪ አክሲዮን ሸጦ የመውጣት መብት አንቀጽ ፭፻፷፫ ስሇቡዴን ጥቅሞች አንቀጽ ፭፻፷፬ አሳሳች የግብይት አሠራር የማኅበራት መዋሃዴ እና መከፊፇሌ አንቀጽ ፭፻፷፭ የማኅበራት መዋሀዴ አንቀጽ ፭፻፷፮ የማኅበራት መከፇሌ አንቀጽ ፭፻፷፯ የውህዯት ወይም የመከፇሌ ዕቅዴ አንቀጽ ፭፻፷፷ የውህዯት ወይም መከፇሌ ሪፖርት አንቀጽ ፭፻፷፱ የውህዯት ወይም የመከፇሌ ግምገማ አንቀጽ ፭፻፸፩ የውህዯት ወይም መከፇሌ ውሳኔ አንቀጽ ፭፻፸፪ ዕቅደን ስሇማሳወቅ አንቀጽ ፭፻፸፫ ውህዯቱ ወይም መከፇለ የሚፀናበት ጊዜ አንቀጽ ፭፻፸፬ የውህዯት እና የመከፇሌ ውጤት አንቀጽ ፭፻፸፭ በውህዯት ወይም በመከፇሌ ጊዜ የአባሊት አንቀጽ ፭፻፸፮ የገንዘብ ጠያቂዎች መብት አንቀጽ ፭፻፸፯ የግዳታ ሰነዴ የያዙ ሰዎች መብት በውጭ ሀገር ስሇተቋቋመ ወይም በውጭ ሀገር የውጭ አገር የንግዴ ማኅበር ቅርንጫፌ አንቀጽ ፭፻፸፰ የቅርንጫፌ፡ ትርጓሜ እና አቋም አንቀጽ ፭፻፹፩ ስሇቅርንጫፌ ሥራ አመራር አንቀጽ ፭፻፹፪ የቅርንጫፌ ሥራ አስኪያጅ ግዳታዎች አንቀጽ ፭፻፹፫ ከንግዴ መዝገብ ስሇመሰረዝ አንቀጽ ፭፻፹፬ በውጭ ሀገር ተቋቁሞ ዋና መስሪያ ቤቱ አንቀጽ ፭፻፹፮ በዚህ ሕግ ከታወቀው የተሇየ ቅርጽ አንቀጽ ፭፻፹፯ የውጭ ሀገር ጥቅሞችን በውስጡ ስሇያዘ ሇቅዴመ ጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር፣ መሌሶ የማዯራጀት እና የመክሠር ሕግ አንቀጽ ፭፻፹፰ የሥነ ሥርዓቶቹ ዓሊማ አንቀጽ ፭፻፹፱ የሥነ ሥርዓቶቹ የተፇጻሚነት ወሰን ስሇክፌያዎች ማቋረጥ እና ስሇቅዴመ-ኪሳራ አንቀጽ ፭፻፺፪ የቅዴመ-ኪሳራ የክፌያ ጥያቄዎች አንቀጽ ፭፻፺፫ በሂዯት ሊይ ያለ ውልች መቀጠሌ አንቀጽ ፭፻፺፭ የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን የንግዴ ኪራይ ስሇገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅሞችና መብቶች አንቀጽ ፭፻፺፯ የገንዘብ ጠያቂዎች ጥቅሞች ጥበቃ አንቀጽ ፭፻፺፰ የገንዘብ ጠያቂዎች ተሳትፍ ሥነ ሥርዓቶችን የመክፇት እና ተያያዥ ዕዲን መክፇሌ ካሇመቻሌ ጋር ግንኙነት ሀገር ፌርድች ዕውቅና ስሇ መስጠት ሥነ ሥርዓቶችን የማከናወን ኃሊፉነት ያሇባቸው ሰዎች የመክሠር ሥነ ሥርዓት ፌርዴ ቤት ተቆጣጣሪ ዲኛው የሚሰጣቸው ትዕዛዞች መሌሶ የማዯራጀት እና የመክሰር ባሇሞያዎች ፬፻፸፩ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂዎች ብቃት አንቀጽ ፮፻፲፭ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ እና የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ተዯርገው ሉሾሙ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ አንቀጽ ፮፻፲፰ የሥነ ሥርዓቱ የቆይታ ጊዜ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ አንቀጽ ፮፻፳፩ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ አንቀጽ ፮፻፳፪ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዘርፌ አንቀጽ ፮፻፳፬ በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ስሇመሆኑ አንቀጽ ፮፻፳፭ በተናጠሌ ስሇሚቀርቡ ክሶች መቋረጥ አንቀጽ ፮፻፳፮ በመዯበኛ የሥራ ሂዯት ውስጥ የሚከሰቱ አንቀጽ ፮፻፳፯ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ስሇ አንቀጽ ፮፻፳፰ አዱስ ሇቀረበ ገንዘብ ስሇሚዯረግ ጥበቃ አንቀጽ ፮፻፳፱ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደ በፌርዴ አንቀጽ ፮፻፴፩ በሦስተኛ ወገኖች የሚቀርብ ተቃውሞ አንቀጽ ፮፻፴፪ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ዕቅደን ስሇ አንቀጽ ፮፻፴፫ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ አንቀጽ ፮፻፴፬ ሇጥንቃቄ ዕዲን መሌሶ የማዋቀር ሥነ ሥርዓት ወዯ መሌሶ ማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ወይም የመክሠር ሥነ ሥርዓት አንቀጽ ፮፻፴፮ የባሇዕዲው ግዳታዎች አንቀጽ ፮፻፴፯ መቅረብ ስሊሇባቸው ሰነድች ሇመክፇት የተሰጠ ፌርዴን ስሇ መቃወም አንቀጽ ፮፻፵፩ ይግባኝ የማይቀርብባቸው ፌርድች አንቀጽ ፮፻፵፪ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉ ስሇ መሾም አንቀጽ ፮፻፵፫ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉውን በላሊ ስሇ አንቀጽ ፮፻፵፬ መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉው ሥሌጣን እና አንቀጽ ፮፻፵፭ ተቆጣጣሪዎችን ስሇ መሾም አንቀጽ ፮፻፵፮ የተቆጣጣሪዎች ኃሊፉነት አንቀጽ ፮፻፵፰ የፌርዴ ማስታወቂያ አንቀጽ ፮፻፵፱ ሇገንዘብ ጠያቂዎች ስሇሚሰጥ ማሳወቂያ በመጠባበቂያ ጊዜ ወቅት ስሇ ባሇዕዲው በባሇዕዲው ይዞታ ውስጥ ስሇ መቆየት ክፌያ ሇማስፇጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ ክርክሮች በአጠቃሊይ ስሇ መቋረጣቸው አንቀጽ ፮፻፶፭ ክፌያ ሇማስፇጸም በተናጠሌ የሚዯረጉ በሂዯት ሊይ ስሊለ ሥነ ሥርዓቶች አንቀጽ ፮፻፶፰ የሻጩ ዕቃውን ይዞ የመቆየት መብት አንቀጽ ፮፻፷፩ ከሀብቱ ውጭ የሆኑ ዕቃዎች የቅዴመ-ኪሳራ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ ማቅረብ እና አንቀጽ ፮፻፷፫ የቅመ-ኪሳራ ክፌያ ጥያቄዎችን ከማቅረብ የክፌያ ጥያቄዎች ሊይ የሚሰጥ ፌርዴ በፌርዴ ቤቱ መዝገብ ቤት ሹም ዘንዴ አንቀጽ ፮፻፷፯ ገቢ መዯረጉን ማረጋገጫ ማሳወቂያ አንቀጽ ፮፻፷፰ የንብረት ዋስትናቸው ወይም ቅዴሚያ የቅዴመ-ኪሳራ የክፌያ ጥያቄዎቻቸውን ዋስትና ያሊቸው የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ ክፌያዎች ከመቋረጣቸው አስቀዴሞ የተፇጸሙ አጠራጣሪ ዴርጊቶች እና ግብይቶች አንቀጽ ፮፻፸፩ የግዴ ፇራሽ ስሇመሆን አንቀጽ ፮፻፸፪ በምርጫ ስሇ መሰረዝ አንቀጽ ፮፻፸፫ ፇራሽ የማዴረግ ክርክር ስሇማቅረብ አንቀጽ ፮፻፸፬ ከፇራሽነት ውጭ የተዯረጉ ዴርጊቶች እና አንቀጽ ፮፻፸፯ ፇራሽ መሆን የሚያስከትሊቸው ውጤቶች ፭፻፴፯ አንቀጽ ፮፻፸፰ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅዴ ስሇ ማዘጋጀት አንቀጽ ፮፻፸፱ አዱስ የቀረበ ገንዘብ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደን ማጽዯቅ አንቀጽ ፮፻፹፩ በገንዘብ ጠያቂዎች ምዴቦች ስብሰባዎች እና በገንዘብ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔዎች ሊይ የሚኖር የመምረጥ መብትን ስሇ አንቀጽ ፮፻፹፪ የገንዘብ ጠያቂዎች መዯቦች ስብሰባዎች አንቀጽ ፮፻፹፫ መሌሶ በማዯራጀት ዕቅደ ሊይ ዴምጽ ስሇ ጠያቂዎች ጠቅሊሊ ጉባዔ ስሇ መጽዯቁ አንቀጽ ፮፻፹፭ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ በፌርዴ ቤት አንቀጽ ፮፻፹፮ ስሇ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ መሻሻሌ አንቀጽ ፮፻፹፯ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ አፇጻጸም አንቀጽ ፮፻፹፰ መሌሶ የማዯራጀት ዕቅደ ስሇሚቋረጥበት በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇን ዴርጅት አንቀጽ ፮፻፹፱ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሦስተኛ ወገን እንዱረከበው ስሇሚቀርብ ዕቅዴ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሇመረከብ እንዱሸጥ በፌርዴ ቤት ስሇ መጽዯቁ አንቀጽ ፮፻፺፭ በግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ የንግዴ ሥራ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓቶች መቀየር እና የመሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓትን ወዯ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ስሇ መቀየር አንቀጽ ፮፻፺፰ የተሸነፈ ተጫራቾች ተቃውሞ የዲይሬክተሮች እና ሥራ አስኪያጆች ግዳታዎች የሥራ አስኪያጆች እና ዲይሬክተሮች ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ ሥርዓት መሌሶ የማዯራጀት ኃሊፉውን ስሇ መሾም ስሇ ቀሊሌ መሌሶ የማዯራጀት ሥነ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ሇመክፇት የሚሰጥ ፌርዴ የመክሠር ሥነ ሥርዓት ስሇ መክፇት ሇገንዘብ ጠያቂዎች የሚሰጥ ማሳወቂያ የንግዴ ሥራው ከተቋረጠ በኋሊ ስሇ ከሞት በኋሊ የመክሠር ሥነ ሥርዓት አንቀጽ ፯፻፲፩ የመክሠር ሥን ሥርዓት በሚከፌተው ወይም መከፇቱን ውዴቅ በሚያዯርገው የመክሠር ሥነ ሥርዓት እንዱከፇት መቃወሚያ ወይም ይግባኝ ሉቀርብበት መክሰርን ሇማስታወቅ የተሰጠውን ፌርዴ የመክሠርን ሥራ የሚያስፇጽሙ ሰዎች እና አካሊት አንቀጽ ፯፻፲፭ ስሇ ፌርዴ ቤት ሥሌጣን አንቀጽ ፯፻፲፯ ስሇ የተቆጣጣሪ ዲኛው ሥሌጣን አንቀጽ ፯፻፲፰ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስሇ የከሠረውን ሰው ንብረት ጠባቂ ስሇ አንቀጽ ፯፻፳፪ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ ስሇ ማቋቋም አንቀጽ ፯፻፳፫ የገንዘብ ጠያቂዎች ኮሚቴ መብቶች እና አንቀጽ ፯፻፳፬ በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ ስሇ የባሇዕዲውን ሀብት ስሇ መረከብ እና ስሇ ማስተዲዯር አንቀጽ ፯፻፳፭ የመብቶች መገፇፌ የተፇጻሚነት ወሰን አንቀጽ ፯፻፳፮ የባሇዕዲውን መዝገቦች ስሇ ማስረከብ እና አንቀጽ ፯፻፳፯ የባሇዕዲውን መብቶች ስሇ መጠበቅ አንቀጽ ፯፻፳፰ ሇተቆጣጣሪ ዲኛው የሚዯረግ መግሇጫ የከሰረውን ሰው ንብረት ስሇ ማሸግ አንቀጽ ፯፻፳፱ የከሰረው ሰው ንብረት አንቀጽ ፯፻፴፩ ሉታሸግባቸው የማይችለ ዕቃዎች አንቀጽ ፯፻፴፪ ከእሽግ ውስጥ ስሇሚወጡ ዕቃዎች አንቀጽ ፯፻፴፫ ሇከሰረው ሰው ስሇ ተሊከው ዯብዲቤ አንቀጽ ፯፻፴፬ እሽግን ስሇ ማንሳት አንቀጽ ፯፻፴፮ የሑሳቡን ሚዛን ስሇ ማሰናዲትና ስሇ አንቀጽ ፯፻፴፯ የባሇዕዲውን ንብረቶች በንብረት ዝርዝር አንቀጽ ፯፻፴፰ ስሇ ታክስ እና ቀረጥ አንቀጽ ፯፻፴፱ ከሞት በኋሊ ሇተገሇጸ መክሠር የንብረት አንቀጽ ፯፻፵፩ የባሇዕዲውን ንብረቶች ሇንብረት ጠባቂው የባሇዕዲውን ንብረት ስሇ ማስተዲዯር አንቀጽ ፯፻፵፪ የከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ ጠቅሊሊ አንቀጽ ፯፻፵፫ አክሲዮኖች እና ቃሌ የተገቡ ገንዘቦች አንቀጽ ፯፻፵፬ የከሠረውን ሰው የንግዴ ሥራ ስሇ አንቀጽ ፯፻፵፭ አዱስ ስሇቀረበ ገንዘብ አንቀጽ ፯፻፵፮ ዴርዴር እና በስምምነት መቋጨት በመክሠር ሥነ ሥርዓት ውስጥ በንግዴ ሥራ እንቅስቃሴ ሊይ ያሇ ዴርጅት በመንቀሳቀስ ሊይ እንዲሇ አንቀጽ ፯፻፵፰ የንግዴ ሥራ እንቅስቃሴውን ሇመረከብ እንዱሸጥ ፌርዴ ቤቱ ስሇ ማጽዯቁ የከሰረውን ሰው ላልች ንብረቶች ስሇ የሚሆኑ ታክሶችን እና ቀረጦችን ስሇ መክሠርን የሚያሳውቅ ፌርዴ የሚያስከትሊቸው አንቀጽ ፯፻፶፭ የባሇዕዲው ግዳታዎች የከሠረውን ሰው እንቅስቃሴ ስሇመገዯብ አንቀጽ ፯፻፶፰ ሇከሠረው ሰው እና ሇቤተሰቡ ስሇሚዯረግ ስሇከሠረው ሰው ባሌ ወይም ሚስት የመክሰስ ወይም የመከሰስ መብትን ስሇ በገንዘብ ጠያቂው ሊይ ያለት ውጤቶች አንቀጽ ፯፻፷፩ በተናጠሌ ክፌያ ሇማስፇጸም የሚዯረጉ ክርክሮች በጠቅሊሊ ስሇ መቋረጣቸው አንቀጽ ፯፻፷፪ የተንቀሳቃሽ ንበረት ማስያዣዎች ስሇ አንቀጽ ፯፻፷፫ የወሇዴ ሑሳብ ስሇ መቋረጡ አንቀጽ ፯፻፷፭ ሇአከራዩ ቅዴሚያ የሚሰጥ ስሇ መሆኑ የመክሠር ፌርደ ከመሰጠቱ አስዴሞ ስሇ ተሠሩ አንቀጽ ፯፻፷፮ ሥራዎቹ ፇራሽ ስሇመሆናቸው የቅዴመ-ኪሳራ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ ማቅረብ እና ባንዴነት እና በነጠሊ ተጠያቂ የሆኑ አካሊት ሊይ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ የክፌያ ጥያቄዎችን ስሇ መመርመር አንቀጽ ፯፻፸፩ የቅዴመ-ኪሳራ የክፌያ ጥያቄን መቀበሌን ስሇ ማቋረጥ እና መቃወሚያን ስሇ በተወሰነው ጊዜ ውስጥ ስሊሊቀረቡ ገንዘብ አንቀጽ ፯፻፸፫ መብታቸው በኋሊ ስሇታወቀሊቸው ገንዘብ አንቀጽ ፯፻፸፬ ባንዴነት እና በነጠሊ ዋስትና ያሊቸው ንብረት ማጣራት እና የክፌያ ጥያቄዎችን መክፇሌ አንቀጽ ፯፻፸፭ የከሠረውን ሰው ንብረት ስሇ ማጣራት አንቀጽ ፯፻፸፮ ስሇ ንብረቱ ማጣራት አንቀጽ ፯፻፸፯ የማይንቀሳቀሱ ንብረቶችን ስሇ መሸጥ አንቀጽ ፯፻፸፰ የባሇዕዲው የንግዴ ሥራ ሀብቶች ስሇ አንቀጽ ፯፻፸፱ የከሰረውን ሰው ንብረቶች በማንኛውም አንቀጽ ፯፻፹፩ ዕዲ ያሇባቸውን ንብረቶች ስሇ መሸጥ እና አንቀጽ ፯፻፹፪ ዕዲ የላሇባቸውን ንብረቶች ስሇ መሸጥ እና ከሽያጩ የተገኘውን ገንዘብ ስሇ አንቀጽ ፯፻፹፬ ዋስትና ሊሊቸው ገንዘብ ጠያቂዎች ከፉሌ አንቀጽ ፯፻፹፮ የክፌያ ቅዯም ተከተሌ አንቀጽ ፯፻፹፯ ከዯረጃ ዝቅ ብል የመከፇሌ ስምምነት አንቀጽ ፯፻፹፰ ሇሥነ ሥርዓቱ ስሇሚወጡ ወጪዎች አንቀጽ ፯፻፹፱ ክፌያዎች ስሇሚከፊፇለባቸው መርሆች የክፌያ ጥያቄዎች ስሇሚዯረግ ተቀማጭ አንቀጽ ፯፻፺፩ ክፌፌሌን በተመሇከተ የቀረበ ሃሳብ አንቀጽ ፯፻፺፪ ክፌያ ስሇሚፇጸምበት መንገዴ የመክሠር ሥነ ሥርዓትን ስሇመዝጋት የመክሠር ሥነ ሥርዓት ስሇሚዘጋባቸው አንቀጽ ፯፻፺፭ የሚበቃ ንብረት ባሇመኖሩ መዝጋት አንቀጽ ፯፻፺፰ በንግዴ መዝገብ ስሇ መመዝገብ የከሠረው ሰው ከዕዲ ነጻ ስሇ መዯረጉ ሇገንዘብ ጠያቂዎች ስሇ ማሳወቅ እና ስሇ ከዕዲ ነጻ እንዱዯረግ ስሇሚያዙ ወይም ስሇ ፌትሏ ብሔር ኃሊፉነቶች፣ እግድች፣ ስሇ ሥራ አስኪያጆች እና ሦስተኛ ወገኖች የፌትሏ አንቀጽ ፰፻፭ ስሇ ባሇአክሲዮኖች ኃሊፉነት ከመክሠር ስሇሚመነጩ የወንጀሌ ቅጣቶች እና አንቀጽ ፰፻፰ በተንኮሌ ስሇ መክሠር አንቀጽ ፰፻፲፩ ጥቅም ስሇ መስጠት አንቀጽ ፰፻፲፪ ዝምዴና ባሊቸው ሰዎች ስሇሚፇጸሙ ኃሊፉ ወይም በከሰረው ሰው ንብረት ጠባቂ አንቀጽ ፰፻፲፬ ወንጀልችን ሇፌርዴ ስሇማቅረብ አንቀጽ ፰፻፲፭ በግሌ ስሇ መክሠር ሇአነስተኛ እና መካከሇኛ ኢንተርፕራይዞች ስሇሚዯረግ አንቀጽ ፰፻፲፮ የተፇጻሚነት ወሰን አንቀጽ ፰፻፲፯ ሥነ ሥርዓት ስሇ መክፇት አንቀጽ ፰፻፲፰ ሰነድችን ስሇ ማስገባት አንቀጽ ፰፻፲፱ የከሠረው ሰው ንብረት ጠባቂ አንቀጽ ፰፻፳ የቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት የቆይታ አንቀጽ ፰፻፳፩ የቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መዘጋት ፮፻፸፬ አንቀጽ ፰፻፳፪ ከዕዲዎች ነጻ ስሇ መሆን አንቀጽ ፰፻፳፫ በሕግ የሰውነት መብት ስሇተሰጣቸው አንቀጽ ፰፻፳፬ ቀሊሌ የመክሠር ሥነ ሥርዓት መሌሶ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=cfd81313f4d4072ed9f2ece92d525f627eaf67af	292,788	58,502	0.967079	2025-10-04T13:51:11.130320
8ca40657c81a8f91	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ…………….ገጽ ፲፫ሺ፪፻፳፪ መንግስት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መካከል በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ነሐሴ ፲ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም በካምፓላ ስምምነቱን ማጽደቅ በወንጀል ምርመራና ክስ ሂደት መረጃና ማስረጃዎችን ለማግኘት እንዲሁም አገልግሎት ላይ የዋሉ ንብረቶችን ለመያዝ፣ ለማገድና ለመውረስ የሚደረግ በወንጀል ጉዳዮች ዓለም አቀፍ ትብብርን የሚያበረታታ እና የሚያጠናክር በመሆኑ፤ ደሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መጋቢት ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ባካሄደው ፲፪ኛ መደበኛ [ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፭/፪ሺ፲፫” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ነሐሴ ፲ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም በካምፓላ የተፈረመው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ፫. የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ኃላፊነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ከሌሎች ከሚመለከታቸው የመንግስት አካላት ጋር በመተባበር ስምምነቱን የማስፈጸም ስልጣን በዚህ አዋጅ ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ መጋቢት ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="8ca40657c81a8f91" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=fc21632af9b88337995ea577ef5c3e2718275f49" char_count="1050" purity="0.98"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ…………….ገጽ ፲፫ሺ፪፻፳፪ መንግስት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መካከል በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ነሐሴ ፲ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም በካምፓላ ስምምነቱን ማጽደቅ በወንጀል ምርመራና ክስ ሂደት መረጃና ማስረጃዎችን ለማግኘት እንዲሁም አገልግሎት ላይ የዋሉ ንብረቶችን ለመያዝ፣ ለማገድና ለመውረስ የሚደረግ በወንጀል ጉዳዮች ዓለም አቀፍ ትብብርን የሚያበረታታ እና የሚያጠናክር በመሆኑ፤ ደሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መጋቢት ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ባካሄደው ፲፪ኛ መደበኛ [ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የተደረገው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፭/፪ሺ፲፫” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በኡጋንዳ ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል ነሐሴ ፲ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም በካምፓላ የተፈረመው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ፫. የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ኃላፊነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ከሌሎች ከሚመለከታቸው የመንግስት አካላት ጋር በመተባበር ስምምነቱን የማስፈጸም ስልጣን በዚህ አዋጅ ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ መጋቢት ፴ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=fc21632af9b88337995ea577ef5c3e2718275f49	1,050	195	0.975467	2025-10-04T13:51:12.620274
64c431f56cd31edd	የመገናኛ ብዙሃን አዋጅ	የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ የመገናኛ ብዙሃን አዋጅ …………………ገጽ ፲፫ሺ፻፲፫ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ ሕገ መንግሥት እንዱሁም በኢትዮጵያ ሊይ ግዳታ የሚጥለ ዓሇም አቀፌ የሰብዓዊ መብት ስምምነቶች የተረጋገጠውን ሀሳብን በነፃነት የመግሇፅ መብትና ሇዜጎች የመገናኛ ብዙሃን ነፃነትን በተሟሊ መሌኩ ተግባራዊ ሇማዴረግ ከማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ፖሇቲካዊ እና ከቴክኖልጂ እዴገት ጋር የሚጣጣም ሕግ ማውጣት በማስፇሇጉ፤ ሀሳብን በነፃነት የመግሇፅና የመገናኛ ብዙሃን መብቶች በሕገ መንግሥቱ የተረጋገጡ ላልች ሰብዓዊ መብቶችንና ነፃነቶችን ሇማረጋገጥ ያሊቸውን ፊይዲ በመገንዘብ እና በሀገራችን ዱሞክራሲያዊ ሥርዓትን ሇመገንባት የሚዯረገው ጥረት ስኬታማ እንዱሆን መገናኛ ብዙሃን የሚጫወቱትን የማይተካ ሚና በመረዲት ይህን ሁኔታ ሉያስተናግዴ የሚችሌ ሕግ ማውጣት በማስፇሇጉ፤ ጥራቱን የጠበቀና ተዯራሽ የሆነ የመገናኛ ብዙሃን አሰራር እንዱስፊፊ ማዴረግ ሇፇጣንና ቀጣይነት ሊሇው ሁሇንተናዊ ዕዴገት ቁሌፌ የሆነውን በመረጃ የበሇፀገ ህብረተሰብ ሇመፌጠር የሚያስችሌና ሇሀገሪቱ ፖሇቲካዊ፣ እንዱሁም ተነፃፃሪ መብቶችና ጥቅሞችን ባከበረ መሌኩ በኃሊፉነት መንቀሳቀሳቸውን ማረጋገጥና በሕግ መሠረት እንዱሠሩ የሚያስችሌ የሕግ ማዕቀፌና ሥርዓት መዘርጋት በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ ሕገ ይህ አዋጅ "የመገናኛ ብዙሃን አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፰/፪ሺ፲፫" ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ፡፡ የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ ፩/ "የመገናኛ ብዙሃን" ማሇት በየጊዜው የሚወጣ የበይነመረብ የመገናኛ ብዙሃንን በመጠቀም የዜና ወይም የፕሮግራም ወይም የዜና እና ማኅበራዊ መገኛኛ ብዙሃንን፣ ጦማሮችን እና በየጊዜው የሚወጣ ህትመት አካሌ ያሌሆኑ ፍቶ፣ ስዕሌና ካርቱንን ሳይጨምር የዜና አገሌግልት "በየጊዜው የሚወጣ ህትመት" ማሇት አንዴ ቋሚ ስያሜ በመያዝ በተወሰነ የጊዜ ክፌተት ሳይቋረጥ በተከታታይ እንዱወጣ ታቅድ ቢያንስ በዓመት ሁሇት ጊዜ የሚታተም፤ የተወሰነ የሕዝብ ክፌሌ እንዱዯርስ ታስቦ “የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት ዲታና የጽሁፌ መሌዕክትን፣ የግሌ ዴርጅት ወይም የመንግሥት አካሌ ውስጣዊ ግንኙነቶችን ሳይጨምር ከምዴር ወዯ አየር አስተሊሊፉ፣ በሬዱዮ ሞገዴ፣ በኬብሌ፣ በሳተሊይት፣ ወይም እነዚህን በማቀናጀት ሥራ ሊይ በሚውለ የተወሰነ የህብረተሰብን ክፌሌ ሇማሳወቅ፣ ሇማስተማር ወይም ሇማዝናናት በዴምፅ ወይም በምስሌ ወይም በዴምፅና በምስሌ በክፌያ ወይም ያሇክፌያ የሚተሊሇፌ ወይም የሚሰራጭ የሬዱዮ ወይም የቴላቪዥን ፕሮግራም ሥርጭት አገሌግልት ነው፤ ይዘት ሊይ የመወሰን ኃሊፉነት ሥር ዋነኛ ዴርጅት በኢንተርኔት አማካይነት የሚሰራጭ ምስሌ፣ ዴምፅ፣ ቪዴዮ እና የዴረ-ገፅ ጽሁፌን በመጠቀም ወይም እነዚህን በማቀናጀት መረጃ "ይዘት ሊይ የመወሰን ኃሊፉነት" ማሇት በዜና ወይም በፕሮግራም መረጣ ወይም “ዜና” ማሇት አካባቢያዊ፣ ክሌሊዊ፣ ሀገራዊ ወይም ዓሇም አቀፊዊ ይዘት ያሊቸው እና በበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን አማካኝነት “ፕሮግራም” ማሇት በየ፳፬ ሰዓቱ ወይም ሰፊ ያሇ ጊዜ ጠብቆ ቀጣይነት ባሇው ሁኔታ በዴምፅ፣ በምስሌ ወይም በዴምፅና በምስሌ ሁለንም አካቶ በብሮዴካስት አገሌግልት አማካኝነት የሚቀርብ ዝግጅት ነው፤ “የብሮዴካስት ፇቃዴ” ማሇት የብሮዴካስት ሇብሮዴካስት ፇቃዴ አመሌካች የሚሰጥ አዋጅና በአዋጁ መሠረት በሚወጡ ዯንቦች እና መመሪያዎች መሠረት የብሮዴካስት አገሌግልት ሇመስጠት የፀና የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ የተሰጠው ሰው ነው፤ ሇመስጠት ተሇይቶ የተቀመጠ አካባቢ ነው፤ “የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት በሀገር አቀፌ ወይም በክሌሌ ዯረጃ በሕግ የተቋቋመ ተጠሪነቱም ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ወይም ሇክሌሌ ምክር ቤት የሆነ ከመንግሥት ነፃና ገሇሌተኛ ሆኖ የሕዝብ ጥቅምን የሚያረጋግጡ ይዘቶች በማዘጋጀት ሇሕዝብ የማቅረብ ግዳታ ያሇበት የሬዱዮ ወይም የቴላቪዥን ብሮዴካስት አገሌግልት ፲፪/ “ሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት መሰረት በተቋቋመ የሲቪሌ ማኅበረሰብ የሕዝብ ጥቅምን የሚያረጋግጡ ይዘቶች “የንግዴ ብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት የሕግ ሰውነት በተሰጠው የንግዴ ዴርጅት ወይም ትርፌ ሇማግኘት የተቋቋመ የግሌ ዴርጅት ባሇዴርሻ በሆነበት ላሊ ዴርጅት በክፌያ ወይም ያሇክፌያ የሚተሊሇፌ ወይም የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት ነው፤ ማሇት ሇትርፌ ያሌተቋቋመ፣ ባሇቤትነቱና አስተዲዯሩ አገሌግልቱ ታሊሚ ባዯረገው ማኅበረሰብ ተወካዮችና ፌሊጏት የሚመራ የሬዱዮ ወይም የቴላቪዥን ጣቢያ ሇተሇየ አገሌግልት ሲሆን የማኅበረሰቡን አባሊት እና ከማኅበረሰቡ ጋር ግንኙነት ያሊቸው የሚያበረታታና አገሌግልቱን በአጠቃሊይ ፌሊጎትና ዓሊማ ያሊቸው ሰዎች ስብስብ ወይም በተሇየ የጋራ ፌሊጎትና ዓሊማ ዙሪያ “ከምዴር ወዯ አየር የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት በዓሇም አቀፌ ስምምነት መሰረት በዓሇም አቀፈ የቴላኮሙኒኬሽን ህብረት ሇኢትዮጵያ የተመዯበውን የሬዱዮ ሞገዴ በመጠቀም የሚሰጥ የአናልግ ወይም የብሮዴካስት መቀበያ መሳርያ አማካይነት የሚዯርስ የብሮዴካስት አገሌግልት ነው፤ “የኬብሌ የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት በኬብሌ አማካይነት የቴላቪዥን ኘሮግራም “የክፌያ የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት ሇአጠቃሊይ ሕዝቡ ተዯራሽ የሆነና በክፌያ ብቻ በቋሚነት ወይም በተሇያዩ ጊዜያት ፳፩/ “በተፇሇገ ጊዜ ተዯራሽ የሚሆን ቴላቪዥን አገሌግልቱን ሇመጠቀም ጥያቄ ሊቀረቡ ተጠቃሚዎች በመረጡት ሰዓት ከፕሮግራም የመረጡትን ፕሮግራም በመገናኛ ብዙሃን “አናልግ የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት ነው፤ “ዓሇም አቀፌ የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት በዋነኛነት ከኢትዮጵያ ውጭ ሊለ አዴማጭና ተመሌካቾች ዜናና ፕሮግራም “ሀገር አቀፌ ሥርጭት” ማሇት በመሊ ሀገሪቱ አገሌግልት ባሇፇቃዴ የሚሰጥ የብሮዴካስት ፳፭/ “ክሌሊዊ ሥርጭት” ማሇት በብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ የሚሰራጭ በአንዴ ክሌሌ ጉዲዮች ሊይ ትኩረት የሚያዯርግ የብሮዴካስት አገሌግልት ሥርጭት ነው፤ “አካባቢያዊ ሥርጭት” ማሇት ከክሌሌ በታች የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት ሥርጭት ነው፤ ፳፯/ “ሀገር በቀሌ ይዘት” ማሇት ስፖርታዊ በኢትዮጵያ ቋሚ ነዋሪ በሆነ ዜጋ ወይም ወይም አባሊቱ በኢትዮጵያ ቋሚ ነዋሪ የሆኑ ዜጎች የሆኑበት የሕግ ሰውነት የተሰጠው ዴርጅት ወይም እነዚህ በጋራ ወይም እነዚህ የተጠቀሱት ግሇሰቦች ቢያንስ ፶ በመቶ የገንዘብ ጥቅም ይዘው ከላሊ አካሌ ጋር ሙዚቃ፣ ዴራማ ወይም ዘጋቢ ፉሌም ነው፤ ፳፰/ “የምርጫ ውዴዴር ማስታወቂያ” ማሇት አንዴ የፖሇቲካ ዴርጅት ወይም የግሌ ዕጩ ዓሊማውን ሇማስተዋወቅ ገንዘብ በመክፇሌ ወይም ሇመክፇሌ ቃሌ በመግባት በሬዱዮ፣ በቴላቪዥን፣ በየጊዜው በሚወጣ ህትመት ፳፱/ "ዋና አዘጋጅ" ማሇት በየጊዜው የሚወጣ ህትመትና የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን "ፕሮግራም ኃሊፉ" ማሇት በብሮዴካስት አገሌግልት ይዘት ሊይ የመወሰን ኃሊፉነት ህትመትን ወይም የበይነ-መረብ መገናኛ ፴፫/ “ቁጥጥር” ማሇት የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃድችና የበይነ መረብ መገናኛ ብዙሃን በሕግ መሠረት መሥራታቸውንና ኃሊፉነታቸውን መወጣታቸውን የመከታተሌ፣ "የመገናኛ ብዙሃን የእርስ በእርስ ቁጥጥር" የመሌካም አሠራር ዯንብ የሚያወጡበት፣ የዘርፈን የሙያ ብቃት የሚያሳዴጉበትና ራሳቸውን ሇሕዝቡ ተጠያቂ አዴርገው እርስ በእርስ የሚተራረሙበት ሂዯት ነው፤ ፴፭/ "የመረጃ ብዝሃነት" ማሇት የተሇያየ ይዘት ያሊቸውን ሀሳቦች በተሇያዩ አቀራረቦች፣ እንዱሁም ሇሕዝብ የሚዯርሱ የመገናኛ አስተያየቶች ይዘት ጾታን፣ ብሔርን፣ የአካሌ ጉዲትን፣ ሃይማኖትን፣ ዕዴሜን፣ የምጣኔ ሀብት ተሳታፉነትን፣ የፖሇቲካ አመሇካከትና አስተያየቶችን በተቻሇና ምክንያታዊ በሆነ መጠን ሚዛናዊና ተመጣጣኝ በሆነ መሌኩ "የሕዝብ ጥቅም" ማሇት ከግሌ ወይም ከጥቂት ቡዴኖች የጥቅም ፌሊጎት በተቃራኒ የማኅበረሰቡን የዯህንነት፣ የምጣኔ ሃብት፣ የባህሌ፣ የፖሇቲካ እና መሰሌ ተፇጥሮ ያሊቸውን ጥቅሞች ጨምሮ የሰፉው ሕዝብ አካሊት በባሇሥሌጣኑ እየታየ ባሇ ጉዲይ ሊይ ሀሳብ እንዱሰጡ ጥሪ የሚያዯርግበት ሂዯት ፴፰/ "ሕዝባዊ አካሌ" ማሇት በፋዳራሌ ወይም በክሌሌ ሕገ መንግሥት ወይም በላሊ ሕግ መሰረት የተቋቋመ እና ላሊ ማንኛውም የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ መንግሥታት መዋቅር ውስጥ የሚገኝ አካሌ ወይም ዋነኛ ወይም ተጠሪነቱ ሇፋዯራሌ ወይም ሇክሌሌ መንግሥት የሆነ ማንኛውም አካሌ ነው፤ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፵፯ መሰረት የተቋቋመ ክሌሌ ሲሆን ሇዚህ አዋጅ አፇፃፀም ሲባሌ የአዱስ አበባና የዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯሮችን ፵/ "ዘመዴ" ማሇት ወዯሊይ፣ ወይም ወዯታች ወይም ወዯጎን የሚቆጠር የስጋ ወይም ፵፩/ "ባሇሥሌጣን" ማሇት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ የተቋቋመው የኢትዮጵያ የመገናኛ ብዙሃን "ሰው" ማሇት የተፇጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ነው፤ ይህ አዋጅ በሚከተለት ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ፡- በዚህ አዋጅ መሠረት በሚቋቋሙ መገናኛ ብዙሃን፣ እንዯገና በሚመዘገቡ በየጊዜው ኢትዮጵያ የሚገባና ዋነኛ አትኩሮቱ ሀገራዊ ጉዲዮች ሊይ የሆነ ማንኛውም በውጭ ሀገር የሚታተም በየጊዜው የሚወጣ ህትመት፤ ሀገር ውስጥ ቅርንጫፌ መስሪያ ቤት ወይም ወኪሌ ቢኖረውም ባይኖረውም ማንኛውም በውጭ ሀገር ተቋቁሞ እና በውጭ ሀገር የብሮዴካስት ፇቃዴ አግኝቶ ማንኛውንም ከ፶ በመቶ በሊይ ይዘቶቹ በኢትዮጵያ ውስጥ ቋንቋዎች የሚያቀርብ፤ እና፣ ፩/ የኢትዮጵያ የመገናኛ ብዙሃን ባሇሥሌጣን (ከዚህ በኋሊ “ባሇሥሌጣን” እየተባሇ የሚጠራው) የሕግ ሰውነት ያሇው ራሱን የቻሇ የፋዯራሌ መንግሥት መስሪያ ቤት ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟሌ፡፡ የባሇሥሌጣኑ ተጠሪነት ሇኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ፫/ የባሇሥሌጣኑ ዋና መሥሪያ ቤት በአዱስ አበባ ሆኖ እንዯ አስፇሊጊነቱ በኢትዮጵያ በማናቸውም ስፌራ ቅርንጫፌ ሉኖረው ይችሊሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ የሚከተለት ዓሊማዎች ይኖሩታሌ፡- ሪፏብሉክ ሕገ መንግሥትና በኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብት ስምምነቶች የተረጋገጠውን ሀሳብን በነፃነት የመግሇፅና የመገናኛ ብዙሃን የሚያስችለ ምቹ ሁኔታዎችን መፌጠር፤ መገናኛ ብዙሃን ተግባራቶቻቸውን በሕግ ብዙሃን የእርስ በእርስ ቁጥጥርና ግምገማ እንዱጠናከር ተገቢውን ዴጋፌ መስጠት፤ በብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ መስጠት፣ እንዱጠበቅና እንዱስፊፊ መሥራት፤ እና፣ የመገናኛ ብዙሃን ዘርፌ ባሇዴርሻ አካሊት የሥራ ግንኙነት እንዱኖርና እንዱጠናከር የሚያስችለ ተግባራትን ማከናወን፡፡ ፮. የባሇሥሌጣኑ ሥሌጣንና ተግባራት ባሇሥሌጣኑ የሚከተለት ሥሌጣንና ተግባራት የብሮዴካስት አገሌግልት የፇቃዴ ሁኔታን የሚያስችሌ የብቃትና የቴክኒክ ማረጋገጫ መስፇርት መመሪያ በማዘጋጀት በቦርዴ በየጊዜው በሚወጣ የህትመት ሥራን ወይም በመመዝገብና የምዝገባ ምስክር ወረቀት በመስጠት ሕጋዊ እውቅና ይሰጣሌ፤ በየጊዜው የሚወጣ ህትመት፣ የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃንና የዜና አገሌግልት ምዝገባ፣ የብሮዴካስት ፇቃዴ፣ የፇቃዴ ማሳዯሻ እና የብቃትና የቴክኒክ ማረጋገጫ አገሌግልቶች የመገናኛ ብዙሃን ሥራቸውን በሕግ አግባብ መንግሥቱ፣ በዚህ አዋጅና በዚህ አዋጅ መሠረት በሚወጡ ዯንብና መመሪያ እና ላልች አግባብነት ባሊቸው ሕጎች መሠረት በማስታወቂያ ሕግ መሠረት ማስታወቂያን በዜጎችና ተቋማት የሚቀርቡትን ቅሬታዎች እንዱሁም በባሇፇቃድች መካከሌ የሚነሱ አሇመግባባቶችን መርምሮ ውሳኔ ይሰጣሌ፤ ስሇመገናኛ ብዙሃን አገሌግልት ዕዴገትና ሇመንግሥት ውሳኔ ያቀርባሌ፤ ሲፀዴቅም የመገናኛ ብዙሃን ዘርፌ ባሇዴርሻ አካሊት ማመቻቸትን ጨምሮ በመገናኛ ብዙሃንና የሥራ ግንኙነት እንዱኖርና እንዱጠናከር የሚያስችለ ተግባራትን ያከናውሌ፤ የመገናኛ ብዙሃንን አቅም ሇማሳዯግ የቴክኒክና በፇቃዯኝነት ሊይ የተመሰረተ የአቅም ግንባታ ሥራዎችን ያከናውናሌ፤ በዚሁ ሥራ ሊይ ከሚሰማሩ ሲቪሌ ማኅበራት፣ የትምህርት፣ የጥናትና ምርምርና የሥሌጠና ተቋማት ጋር በትብብር ይሰራሌ፤ የመገናኛ ብዙሃንን አቅም ሇመገንባት የሚያስችሇውን የሥሌጠና ማዕከሌ በብሮዴካስት አገሌግልት እና የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን የሚሠራጩ ፕሮግራሞች መመሪያ ያወጣሌ፤ የእርስ በእርስ ቁጥጥር ያሊቸው የመገናኛ ብዙሃን አዯረጃጀቶች አስተያየት እንዱሰጡበት አተገባበሩ ሊይም የመገናኛ ብዙሃን የእርስ በእርስ ቁጥጥርና ግምገማ አዯረጃጀትና አሰራር እንዱጠናከር ሇመገናኛ ብዙሃን ዘገባ ሥራ ከውጭ ሀገር መገናኛ ብዙሃን እና የዜና ወኪልች በነጻነት ተንቀሳቅሰው እንዱሰሩ አስፇሊጊውን ዴጋፌ ያዯርጋሌ፤ አስፇሊጊ ሰነድች መሟሊታቸውን ከኮሙኒኬሽን ባሇሥሌጣን ጋር በመተባበር ሇብሮዴካስት ባሇፇቃድች የሬዱዮ ሞገዴ ፲፮/ ከሲቪሌ ማኅበረሰብ ዴርጅቶች ኤጀንሲ ጋር አገሌግልት የሚሰጡ የሲቪሌ ማኅበራትን ሥፌራና የሽፊን ክሌሌ ከላልች የሬዱዮ አሇመጋጨቱን አረጋግጦ ይወስናሌ፤ ሇብሮዴካስት አገሌግልት ማሰራጫ እና መቀበያ የሚውለትን መሣሪያዎች ዓይነት፣ እንዱሁም የማሰራጫ መሣሪያውን ጉሌበት በኢትዮጵያ ብዝሃነት ያሊቸው የብሮዴካስት አገሌግልት አይነቶች እዴገት እንዱኖር ፳፩/ የመገናኛ ብዙሃን ፕሮግራሞች ሀገር በቀሌ ይዘት እንዱስፊፊ ያሳሌጣሌ፤ያበረታታሌ፤ ያወጣሌ፤ተግባራዊ መሆናቸውን ያረጋግጣሌ፤ በብሮዴካስት ኢንዯስትሪ አቅም በመገንባት የሰው ሀብት እዴገት እንዱኖር ያበረታታሌ፤ የብሮዴካስት ዘርፈን እዴገት ያስፊፊሌ፤ ፳፭/ በብሮዴካስት አገሌግልት አዱስ፣ ወቅታዊ ቴክኖልጂ ጥቅም ሊይ እንዱውሌ ይሰራሌ፤ እንዲስፇሊጊነቱ ከኮሚዩኒኬሽን ባሇሥሌጣን እና ከሚመሇከታቸው አካሊት ጋር በትብብር አግባብነት ያሊቸው ሕጎችና የመንግሥት ፳፰/ የንብረት ባሇቤት ይሆናሌ፤ ውሌ ይዋዋሊሌ፤ ፯. የባሇሥሌጣኑ ገሇሌተኝነትና ነፃነት ከማንኛውም ዓይነት አግባብነት ከላሊቸውና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ሊይ የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ ባሇሥሌጣኑ ፓርቲዎች፣ ከሚቆጣጠረው የመገናኛ ብዙሃን ከላልችም ማኅበረሰባዊ ቡዴኖችና ተቋማት ገሇሌተኛና ነፃ መሆን ይኖርበታሌ። ሥራ አመራር ቦርዴ (ከዚህ በኋሊ “ቦርዴ” በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚሾም ዋና ዲይሬክተርና እንዯ አስፇሊጊነቱ በቦርደ የሚሾሙ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተሮች፤ እና ቦርደ ፆታዊ ተዋፅኦን ከግምት ውስጥ በማስገባት ተመርጠው በጠቅሊይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚሰየሙ ዘጠኝ አባሊት ይኖሩታሌ፡፡ የቦርዴ አባሊት እጩዎችን የመመሌመለና ሀ) ሕዝቡ እጩ ግሇሰቦችን ሇመጠቆምና በእጩዎች ሊይ አስተያየት እንዱሰጡ ሇ) የዚህን አዋጅ ዓሊማዎችና መርሆች ግንዛቤ ውስጥ በማስገባት የእጩዎች እጩዎች ዝርዝር በመገናኛ ብዙሃን ብዝሃነት ያማከሇ ፌትሏዊ ውክሌና ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ዴንጋጌዎች ጠቅሊይ ሚኒስትሩ ተተኪ የቦርዴ እጩ ጠቅሊይ ሚኒስትሩ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) ከተጠቀሱት የቦርደ አባሊት መካከሌ አንደን በሰብሳቢነት ላሊኛውን አዴርገው ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሀ) ሁሇቱ ከሲቪሌ ማኅበረሰብ፣ ሁሇቱ ሇመገናኛ ብዙሃን ዘርፌ ጠቀሜታና የቦርደ አባሊት ሥራቸውን ሲያከናውኑ ከፖሇቲካዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጣሌቃ ገብነት ወይም ተፅዕኖ ገሇሌተኛና ነፃ መሆን የባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር ያሇ ዴምፅ የሚሳተፌ የቦርደ ጸሏፉ ይሆናሌ፡፡ ፲. ሇቦርደ አባሊት የሚፇፀሙ ክፌያዎች ሇቦርዴ አባሊት የሚከፇሇው ክፌያ አግባብነት ባሊቸው ሕጎችና መመሪያዎች መሠረት ይወሰናሌ። ፲፩. የቦርዴ አባሊት የሚመረጡበት መስፇርት ማንኛውም ሇቦርዴ አባሌነት የሚመረጥ ሰው፡- ኢትዮጵያዊ ዜግነት ያሇውና በኢትዮጵያ ሥራውን በተገቢው መንገዴ እንዱፇፅም የትምህርት ዝግጅትና ብቃት ወይም ሌምዴ መሌካም ሥነ-ምግባር እና ስብዕና ያሇው፣ ተግባራቱን በኃሊፉነት ሇመወጣት ብቃትና ከምርጫው ቀዯም ብል ባለት ፮ ወራት ውስጥ በዚህ አዋጅ ክትትሌና እርምጃ በሚወሰዴበት የመገናኛ ብዙሃን ዘርፌ ጋር በተገናኘ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የጥቅም የፖሇቲካ ፓርቲ አባሌ ወይም ተቀጣሪ ከመንግሥታዊ የኃሊፉነት ቦታ ሥሌጣኑን የሲቪሌ መብቱ የተገፇፇ በመሆኑ የተነሳ ከሥራ ኃሊፉነቱ ተገድ ያሌሇቀቀ ወይም ያሌተባረረ፤ መሆን ይኖርበታሌ፡፡ ፲፪. የቦርደ ሥሌጣንና ተግባራት የዚህን አዋጅ አፇጻጸምና የባሇሥሌጣኑን ቢያንስ በዓመት ሁሇት ጊዜ ይገመግማሌ፤ ሠራተኞች የቅጥርና የአስተዲዯር መመሪያ ያወጣሌ፤ የዯሞዝ፣ የአበሌ እና ላልች መሠረት በማዴረግ፣ ግሌፅ በሆነ ሂዯት ይመሇከታሌ፡፡ አመሌካቾች እና ባሇፇቃድች ባሇፇቃድችን አስመሌክቶ ከሕዝብ የቀረቡ ቅሬታዎችን እና የዚህን አዋጅ አፇጻጸም ከመገናኛ ብዙሃን ጋር በተያያዘ በዜጎችና የሚያቀርብ ገሇሌተኛ የሆነ ቅሬታ ሰሚ የቀረበሇትን የውሳኔ ሀሳብ መነሻ በማዴረግ ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም በግሌፅ በተሰጡት ጉዲዮች ሊይ መመሪያዎችን ያወጣሌ፤እና በሚቀርቡ በማናቸውም የፖሉሲ ጉዲዮች ሇመንግሥት የውሳኔ ሀሳብ ያቀርባሌ፡፡ ቦርደ በጠቅሊሊው ወይም በተሇየ ጉዲይ ሊይ ሇማንኛውም የቦርዴ ኮሚቴ ወይም የቦርዴ ተወካይ በዚህ አዋጅ የተሰጡትን ሥሌጣንና የተዯነገገው ውክሌና፤ መመሪያ ማውጣትን፣ ይግባኝ መመሌከትን፣ ፇቃዴ መስጠትና መሰረዝ፣ እና ቦርደ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፲፪ በንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) የተሰጠውን ፲፬. የቦርዴ አባሊት የሥራ ዘመን የቦርዴ አባሊት የሥራ ዘመን አራት ዓመት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተቀመጠው ሁኔታና በዚህ አንቀፅ ንዑስ መሠረት የቦርደ አምስት አባሊት በጠቅሊይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ሇተጨማሪ የሥራ ዘመን እንዯገና ሉመረጡ ይችሊለ፡፡ አንዴ የቦርዴ አባሌ ከሁሇት ጊዜ በሊይ ሉመረጥ የሥራ ዘመኑ ሉጠናቀቅ ቢያንስ ፮ ወራት የቀሩት ማንኛውም የቦርዴ አባሌ በሞት፣ በፇቃዴ በመሌቀቅ፣ ከኃሊፉነቱ በመነሳቱና በቋሚነት ቀሪ በመሆኑ የአባሊት ቁጥር የተጓዯሇ እንዯሆነ ጠቅሊይ ሚኒስትሩ በ፫ ወር ጊዜ ውስጥ እጩ ተተኪ አባሊትን ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በማቅረብ ያሾማሌ፡፡ የተተኪ አባሊት የሥራ ዘመን የተተኩ የቦርዴ አባሊት ቀሪ የሥራ ዘመን ፲፭. የቦርዴ አባሌነት የሚቋረጥባቸው ሁኔታዎች ፩/ ማንኛውም የቦርዴ አባሌ የሥራ ዘመን ሀ) ሇቦርደ ሰብሳቢ ወይም ሇባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር በጽሁፌ በማስታወቅ ሏ) ከኃሊፉነቱ በሚከተለት ምክንያቶች (፩) ከፌተኛ የሥነ-ምግባር ጉዴሇት (፫) ያሇበቂ ምክንያት እና ሳያሳውቅ (፬) የዚህን አዋጅ የጥቅም ግጭት ቦርደ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ(ሏ) በተገሇፀው ምክንያት አንዴ በምክትለ ወይም በጸሏፉው አማካኝነት ጥያቄ ሲቀርብ ውሳኔ ከመሰጠቱ በፉት አባለ አስተያየት እንዱሰጥ እዴሌ መስጠት አንዴ የቦርዴ አባሌ ከአባሌነቱ ሇማንሳት በሁሇት ሦስተኛ ዴምጽ ከወሰነ፣ በቦርደ አማካኝነት የውሳኔ ሀሳብ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በማቅረብ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ውሳኔ ከኃሊፉነት እንዱነሳ ፲፮. የቦርደ የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ቦርደ በወር አንዴ ጊዜ ይሰበሰባሌ፤ ሆኖም ሰብሳቢው አስፇሊጊ ሆኖ ካገኘው ወይም ሦስት የቦርዴ አባሊት ስብሰባ እንዱጠራ አስቸኳይ ጉዲዮች ሲያጋጥሙት በሰብሳቢው ወይም በምክትለ አማካኝነት በማናቸውም የቦርደ ሰብሳቢ ከሰባት ቀናት አስቀዴሞ የስብሰባውን ጊዜና ቦታ እንዱሁም አባሊት እንዱጨምሩበት የታቀዯውን የስብሰባውን አስቀዴሞ የማስታወቂያ ጊዜው ሉያጥር የቦርዴ ስብሰባ በቦርደ ሰብሳቢ የሚመራ የሚሆኑት አባሊት ከተገኙ ምሌዓተ ጉባኤ ያሌፊለ፤ ዴምፅ እኩሌ በተከፇሇ ጊዜ ሰብሳቢው ወሳኝ ዴምፅ ይኖረዋሌ፡፡ የዚህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው ቦርደ የራሱን የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ፲፯. የባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር ሥሌጣንና ተግባራት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚሰየም ዋና ዲይሬክተር በዚህ አዋጅ ፫/ ሇባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተርነት የሚመረጥ ሰው ከማንኛውም የፖሇቲካ ፓርቲ አባሌነት የባሇሥሌጣኑ የመጨረሻ ውሳኔ ሰጪ አካሌ ሥራዎች ይመራሌ፤ ያስተዲዴራሌ፡፡ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) አጠቃሊይ መርሆች ተከትል በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚጸዴቅ ዯንብ መሠረት ሏ) የባሇሥሌጣኑን የሥራ መርሏ ግብርና በጀት አዘጋጅቶ ሇቦርደ በማቅረብ መ) ሇባሇሥሌጣኑ የሚመዯበውን በጀት የሂሳብ ሪፖርት አዘጋጅቶ ሇቦርደ ቅሌጥፌና በሚያስፇሌገው መጠን ሥሌጣንና የዋና ዲይሬክተሩ የሥራ ዘመን አራት አመት ሲሆን ከሁሇት የሥራ ዘመን በሊይ ፲፰. ስሇ ባሇሥሌጣኑ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተር ዲይሬክተር በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ የተዘረዘሩትን መስፇርቶች ያሟሊ ሉሆን ፫/ ሇባሇሥሌጣኑ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተርነት አባሌነት ነፃ መሆን ይኖርበታሌ፡፡ የባሇሥሌጣኑን ተግባራት በማቀዴ፣ ሏ) በዋና ዲይሬክተሩ የሚሰጣቸውን ዋና ዲይሬክተሩ በማይኖርበት ጊዜ ተሇይቶ ውክሌና የተሰጠው ምክትሌ ዋና ዲይሬክተር ዋና ዲይሬክተሩን ወክል ይሰራሌ፡፡ ዋና ዲይሬክተር፣ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተር፣ ሠራተኛ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አዋጅ መሠረት የባሇቤትነት ጥቅም ሉኖረው አይችሌም፡፡ ከባሇሥሌጣኑ ጉዲዮች ጋር በተያያዘ ዋና ሠራተኛ በራሱ ሊይ ተጽዕኖ ሉያሳዴሩ በሚችለ በሚከተለት ሁኔታዎች ሊይ ውሳኔ የባሇቤቱን ወይም የሌጆቹን ጨምሮ ሏ) የራሱን የንግዴ አጋር የፊይናንስ የማንኛውም ተቋም የፊይናንስ ጥቅም ሠ) በሥራ ሇተቀጠረበት ወይም ሇሥራ ቅጥር በዴርዴር ሊይ የሚገኝበትን በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተገሇጹት ሁኔታዎች ሲኖሩ የቦርዴ አባሊት፣ ዋና ዲይሬክተር ወይም ምክትሌ ዋና ዲይሬክተር ዲይሬክተሩ ሇጥቅም ግጭት መነሻ ሉሆን ይችሊሌ ያለትን ምክንያት የማሳወቅ ግዳታ የቦርዴ አባሊቱ የጥቅም ግጭት ስሇመኖር እንዲይሳተፌ ሉወስኑ ይችሊለ፣ የሠራተኞችን የባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር፣ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተር፣ የባሇሥሌጣኑ የቦርዴ አባሌ እና የባሇሥሌጣኑ ሠራተኛ ከኃሊፉነቱ ሉነሳ ይችሊሌ፡፡ አባለ የተሳተፇበት ስብሳባም የጥቅም ግጭት በተነሳበት ጉዲይ ሊይ ብቻ የጥቅም ግጭትን የሚተረጉምና ከጥቅም የባሇሥሌጣኑ በጀት ከሚከተለት ምንጮች በመንግሥት ከሚመዯብ በጀት፤እና፣ የመገናኛ ብዙሃን ዘርፌን ሇማሳዯግና በቦርደ በማስፀዯቅ ከሚገኙ እርዲታና የሚመራው አግባበነት ባሇው የፋዯራሌ ባሇሥሌጣኑ የተሟሊና ትክክሇኛ የሆኑ የባሇሥሌጣኑ የሂሳብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ ሰነድች በዋናው ኦዱተር ወይም ዋናው ኦዱተር በሚሰይመው ኦዱተር የመገናኛ ብዙሃን ባሇቤትነት፣ ምዝገባ እና ፇቃዴ የኢትዮጵያ ዜግነት ያሇው ሰው በግሌ ወይም የሕግ ሰውነት ባሇው አካሌ ግሌፅ በሆነ መስፇርትና ያሇ አዴሌኦ በየጊዜው ሇሚወጣ ህትመት፣ ሇበይነመረብ መገናኛ ብዙሃንና ሇዜና አገሌግልት በመመዝገብ የምዝገባ ምስክር ወረቀትና ሕጋዊ እውቅና የማግኘት መብት አሇው፡፡ ይህ የምዝገባ ሥርዓት ሀሳብን በነፃነት የመግሇፅ መብት ሊይ የይዘት ገዯብ ሉያዯርግ አይገባም፡፡ በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የሕግ ሰውነት የተሰጠው አካሌ የብሮዴካስት አገሌግልት መብት ሊይ አግባብነት የላሇው ገዯብ የመገናኛ ብዙሃን ባሇቤትነት ዴንጋጌዎች መተርጎም ያሇባቸው ዘርፈን በዋነኛነት መቆጣጠርን ሇመከሊከሌና የሀሳብ ብዝሃነት እንዱኖር በሚያስችሌ ሁኔታ ነው፡፡ ፳፫. የመገናኛ ብዙሃን ባሇቤትነት ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የሕግ ሰውነት የተሰጠው የበይነመረብ የመገናኛ ብዙሃን በባሇቤትነት በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የሕግ ሰውነት የተሰጠው አካሌ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇቤት በመሆን ሇመሥራት ይችሊሌ፡፡ የውጪ ዜጋ ወይም ዴርጅት እንዱሁም የውጭ ዜጎች ከ ፳፭ በመቶ ያሌበሇጠ ኢትዮጵያውያን ቀሪውን ዴርሻ የያዙበት መገናኛ ብዙሃን ዴርጅት ሊይ ከ ፳፭ በመቶ ያሌበሇጠ የባሇቤትነት ዴርሻ ሉኖራቸው በብሮዴካስት መገናኛ ብዙሃን ዴርጅት ባሇቤትነት የሚሳተፈ የሲቪሌ ማኅበረሰብ ዴርጅቶች አባሊት ኢትዮጵያውያን ሉሆኑ ፳፬. ተሻጋሪና ተዯራራቢ ባሇቤትነት በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የሕግ ሰውነት የተሰጠው ዴርጅት አንዴ የቴላቪዥን፣ መጽሔትና አንዴ የበይነመረብ መገናኛ የተጠቀሰው እንዯተጠበቀ ሆኖ ዴርጅቱ ወይም የዴርጅቱ ባሇዴርሻዎች በላልች መገናኛ ብዙሃን ጠቅሊሊ ካፒታሌ ወይም አክስዮን ውስጥ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ውጤታማ ቁጥጥር የላሇው የአክስዮን ዴርሻ በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ በየጊዜው ዴርጅት ካፒታሌ ወይም አክስዮን ሊይ ቁጥጥር ያሇው ማንኛውም ሰው የህትመት ሥራን ወይም የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን ከሚሰሩ ላልች ዴርጅቶች ሊይ ያሇገዯብ መጠቅሇሌና ውህዯት መፌጠር ይችሊሌ፡፡ በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፫) ባለት ዴንጋጌዎች የተመሇከተው ውጤታማ የሚከናወንበት ሥነ-ሥርዓት ዯንብ እስኪወጣ ዴረስ ላሊ ተቃራኒ ማስረጃ ካሊቀረበ በስተቀር፣ ማንኛውም ኩባንያ ወይም ዴርጅት አክስዮኖች ወይም ካፒታሌ ወይም እሴቶችን በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ በዴርጅቱ ወይም በዴርጅቶቹ ከ ፳፭ በመቶ በሊይ የያዘ ማንኛውም ሰው ውጤታማ ቁጥጥር እንዲሇው ይገመታሌ፡፡ የመገናኛ ብዙሃን ባሇሥሌጣን በየሦስት ዓመቱ የመገናኛ ብዙሃንን ይዞታ እና እንዱሁም የባሇቤትነት ይዞታን ከገበያና ከሀሳብ ጠቅሊይነት አንጻር በመገምገም በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፬) የተዯነገገው ገዯብና የአክስዮን ዴርሻ ሊይ ፮/ የሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት ባሇፌቃዴ የሆነ የሲቪሌ ማኅበረሰብ ዴርጅት በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀፅ (፩) ከተቀመጠው ውጪ ተጨማሪ መገናኛ ብዙሃንን በባሇቤትነት ካሊጸዯቀው በስተቀር ፇቃዴን ማከራየት፣ መንገድች በላሊ ሰው ቁጥጥር ሥር የተመሇከተው ማስተሊሇፌ የሚከተለትን ሏ) የፇቃዴ ሁኔታው ሊይ ተሇይተው በባሇሥሌጣኑ በተዘጋጀ ቅፅ አማካይነት ሀ) ፇቃደ የሚተሊሇፌሇት ሰው የፇቃዴ የብሮዴካስት አገሌግልት ሇመስጠት መከማቸትን የማይጨምር ከሆነ፤ እና ባሇፇቃድች ብዝሃነትን የማይቀንስ በሚያስተሊሌፇው ሰው ሊይ በዚህ አዋጅና ፳፮. በየጊዜው የሚወጣ የህትመት ሥራ ምዝገባ ማንኛውም የኢትዮጵያ ዜግነት ያሇው ሰው በማሟሊት ሇባሇሥሌጣኑ ሕጋዊ እውቅና መ) የግብር ከፊይ መሇያ ቁጥር፤ ሠ) የዋና አዘጋጅ ሥምና አዴራሻ፤ እና፣ የንግዴ ፇቃዴ ወይም ዋና ምዝገባ፡፡ በየጊዜው የሚወጣ ህትመት በሚመሇከተው የክሌሌ አካሌ በመመዝገብ ሕጋዊ እውቅና እንዱሰጠው ማመሌከት ይችሊሌ፡፡ ምዝገባ የሚያከናውኑ የክሌሌ አካሊት ነፃና ገሇሌተኛ ባሇሥሌጣኑ መሟሊት ያሇበትን መስፇርት በቀረበሇት በ፴ ቀናት ውስጥ ምዝገባውን ባሇሥሌጣኑ በ፴ ቀናት ውስጥ የእውቅና የምስክር ወረቀት ካሌሰጠ አመሌካቹ ሕጋዊ ዴርጅት መስፇርቱን አሟሌቶ ማመሌከቻ ካስገባ ፴ ቀን ካሇፇው የእውቅና የምስክር በ፴ ቀናት ውስጥ ባሇሥሌጣኑ የአመሌካቹን ማመሌከቻ ተመሌክቶ ውዴቅ ሉያዯርግ የሚችሇው አመሌካቹ ሉያሟሊ የሚገባውን መረጃ ካሇቀረበ ወይም በየጊዜው ሇሚወጣው ህትመት የሰጠው ሥም አስቀዴሞ የተያዘ ሀ) አስቀዴሞ በሕጋዊ መንገዴ ሇተመዘገበ ሇማራመዴ ወይም በሕግ የተሰጠውን ተግባር ሇማከናወን ካስፇሇገው፤ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፳፯. የበይነመረብ የመገናኛ ብዙሃን ምዝገባ የኢትዮጵያ ዜግነት ያሇው ሰው በግሌ ወይም በዴርጅት የበይነመረብ የመገናኛ ብዙሃን ሇማቋቋም የሚከተለትን በማሟሊት የተቋሙ ሥምና አዴራሻ፡- የባሇቤቱ ወይም የዴርጅቱ ስም፣ የቢሮ ስሌክ ሏ) የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃኑ ሥምና ሠ) የግብር ከፊይ መሇያ ቁጥር፤ የዋና አዘጋጅ ስምና አዴራሻ፤ እና፣ የንግዴ ፇቃዴ ወይም ዋና ምዝገባ፡፡ ባሇሥሌጣኑ የምዝገባ ጥያቄው በቀረበሇት አመሌካቹ መሟሊት ያሇበትን መስፇርት አሟሌቶ ቀርቦ በ፴ ቀናት ውስጥ የእውቅና የምስክር ወረቀት ካሌሰጠ ሕጋዊ እውቅና ፫/ ሇምዝገባ ያመሇከተ የበይነ-መረብ የመገናኛ የእውቅና የምስክር ወረቀት እስከሚሰጠው መጠበቅ ሳያስፇሌገው ወዯ ሥራ መግባት ባሇሥሌጣኑ በ፴ ቀናት ውስጥ ማመሌከቻ ተመሌክቶ ውዴቅ ሉያዯርግ የሚችሇው ካሇቀረበ ወይም ሇበይነ-መረብ የመገናኛ ብዙሃኑ የሰጠው ሥም አስቀዴሞ የተያዘ ፳፰. የመገናኛ ብዙሃን መረጃና መዝገብ ባሇሥሌጣኑ መገናኛ ብዙሃን ሇአገሌግልት ተጠቃሚዎች በቀሊለ፣ በቀጥታና በቋሚነት ሇ) የፖስታና የስሌክ ቁጥር፣ የኢሜሌና የዴረ-ገፅ አዴራሻን ጨምሮ የመገናኛ ሏ) የመገናኛ ብዙሃን አገሌግልት አቅራቢው ዴርጅት ተወካዮች ሥምና አዴራሻ፡፡ ብዙሃን አገሌግልት አቅራቢ የሕግ ሰዎችን በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፳፮ ወይም ፳፯ መሠረት የተመዘገቡ ከሆነና፣ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፳፱ እና ፴፩ የሚይዘው መረጃ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፳፮ ፳፱. የብሮዴካስት አገሌግልት ማሠራጫ መንገድች የብሮዴካስት አገሌግልት ማሠራጫ መንገድች ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ አናልግ የሬዱዮ የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ አናልግ የቴላቪዥን የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ አናልግ ነፃ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ አናልግ የክፌያ የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ ዱጂታሌ የሬዱዮ የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ ዱጂታሌ የቴላቪዥን የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ ዱጂታሌ ነፃ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ ዱጂታሌ የክፌያ የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ነፃ የሳተሊይት የብሮዴካስት አገሌግልት፤ በተፇሇገ ጊዜ ተዯራሽ የሚሆን የሳተሊይት የክፌያ የኬብሌ የብሮዴካስት አገሌግልት፤ በተፇሇገ ጊዜ ተዯራሽ የሚሆን የኬብሌ ነፃ የኢንተርኔት የብሮዴካስት አገሌግልት፤ በተፇሇገ ጊዜ ተዯራሽ የሚሆን የኢንተርኔት ማንኛውም ሰው ከባሇሥሌጣኑ የብሮዴካስት ፇቃዴ ሳይሰጠው ወይም በታገዯ ወይም በተሰረዘ ፇቃዴ የብሮዴካስት አገሌግልት ማሠራጫ መንገድችን ተጠቅሞ በብሮዴካስት አገሌግልት ሥራ ሊይ ፴፩. የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ዓይነቶች የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ዓይነቶች ሇ) ሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት መ) የማኅበረሰብ ብሮዴካስት አገሌግልት በቦርዴ በማፀዯቅ የፕሮግራም ትኩረቱን በላልች ባሇፇቃድች ያሌተሸፇነ ወይም አመሌካች ሌዩ የንግዴ ወይም የማኅበረሰብ ባሇሥሌጣኑ ከባሇዴርሻ አካሊት ጋር ተገቢ ምክክር ካዯረገና አስቀዴሞ ካሳወቀ በኋሊ በብሮዴካስት አገሌግልት ዓይነቶች መካከሌ ግሌፅ ሌዩነት ሇመፌጠር በአንቀጽ ፴፯ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ተጨማሪ የፇቃዴ መስፇርት ሉያወጣ ወይም በዚህ አዋጅ ተሇይተው የተዯነገጉት ሊይ ማብራሪያ መስፇርቶች ወይም ማብራሪያዎች ሉያወጣ የተሇያዩ መስፇርቶች ወይም ማብራሪያዎች ከግንዛቤ ውስጥ ሉያስገባ ይገባሌ፡- ሏ) በቴክኖልጂና አገሌግልቱን ሇማግኘት ከፌተኛ በመሆኑ የተነሳ የአገሌግልቱን ተዯራሽነት የሚወስኑ ምክንያቶች፣ ሰላዲ፣ የአገሌግልት ተጠቃሚዎቹና ተፅዕኖዎች፣ እና መሰሌ ጉዲዮች፡፡ ፴፫. የሬዱዮ ሞገዴን በመጠቀም የሚሰራጭ የንግዴ ፇቃዴ ጥያቄ ሲቀርብሇት፣ የፇቃዴ ጥያቄ ዴንጋጌዎችን ያሟሊና በብቃትና የቴክኒክ ማረጋገጫ መስፇርት መመሪያ መሰረት ሞገዴን የሚጠቀም በመሆኑ የተገዯበ ካሌሆነ በስተቀር ፇቃደን በ፴ ቀናት ውስጥ መስጠት አሇበት፡፡ አመሌካቹ በተጠቀሰው ሇባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር በማመሌከት በ፲፭ ቀናት ውስጥ ምሊሽ እንዱሰጠው በተጠቀሰው ጊዜ ምሊሽ ካሌሰጠ አመሌካቹ በ፴ ቀናት ውስጥ ሇቦርደ ማመሌከት ይችሊሌ፡፡ ቦርደ ውሳኔውን በ፴ ቀናት አመሌካቾች በዚህ አዋጅ መሠረት በተሇያየ ዯረጃ እንዱሞለ የሚጠበቅባቸውን ቅጾች ባሇሥሌጣኑ በዴረ-ገጹ ተዯራሽ እንዱሆንና እንዱሞሊ በማዴረግ ወረቀት የመጠቀም ሂዯትን የሚያቃሌሌ አማራጭ መፌጠር አመሌካቾች በአካሌ አገሌግልቱን ያገኛለ፡፡ ውስን የሆነውን የሬዱዮ ሞገዴ በመጠቀም የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ሲኖር ባሇሥሌጣኑ የብሮዴካስት አገሌግልት የፇቃዴ አመሌካቾችን በባሇሥሌጣኑ ዴረ- ገጽ፣ አግባብነት ባሇውና ሰፉ ሥርጭት ባሇው ጋዜጣ ወይም በላሊ የመገናኛ ብዙሃን በሚገሇጽ ማስታወቂያ የመጋበዝ ግዳታ ይኖርበታሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ በየበጀት አመቱ ዝግጁ የሆኑ የብሮዴካስት የሬዱዮ ሞገድችን መረጃ ከሚመሇከተው ተቋም ይወስዲሌ፡፡ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የብሮዴካስት አገሌግልት ዓይነት፤ ሏ) ዝግጁ የሆነውን የሬዱዮ ሞገዴ፤ መ) የፇቃዴ ሁኔታዎችና ግዳታዎች፤ ሠ) አንኳር የፍርማት ግዳታዎች፤ የማመሌከቻ ማቅረቢያ ጊዜና ቦታ፤ ሇንግዴ ብሮዴካስት የሚመዯብ አዱስ ውስን የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ሲኖር ሁሌጊዜም ቢሆን በባሇሥሌጣኑ ዴረ- ገጽ፣ አግባብነት ባሇውና ሰፉ ሥርጭት ባሇው ጋዜጣ ወይም በላሊ የመገናኛ ብዙሃን ሇመሰማራት የሚፇሌግ ሰው በዚህ አንቀጽ የብሮዴካስት ፇቃዴ አመሌካቾች የሥራ እቅዴ ሰነድቻቸውን ሇማቅረብ ሇሬዴዮ ፫ ወር፣ ሇቴላቪዥን አመሌካቾች ዯግሞ የ፱ ብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ አመሌካቾች ያሇ ውዴዴር በማንኛውም ጊዜ ፇቃዴ ሉሰጥ ይችሊሌ፡፡ በማስታወቂያ ሇተዯረገው ጥሪ ምሊሽ ሉሰጡ ሇሚችለ የብሮዴካስት አገሌግልት የፇቃዴ አመሌካቾች በፌትሏዊነት መስተናገዲቸውን ማመሌከቻዎችን ሇመገምገም አስፇሊጊ ነው የሚሇውን ተጨማሪ መረጃ እንዱያቀርቡ ፴፮. የፇቃዴ ሁኔታዎችና ግዳታዎች ማንኛውም ባሇፇቃዴ ፇቃደን ሇመውሰዴ የገሇጻቸው እንዱሁም በዚህ አዋጅና አዋጁን ተከትሇው በሚወጡ ዯንብና መመሪያዎች ግዳታዎች ሆነው ይቆጠራለ፡፡ የፇቃደ ዓይነት ሌዩነት ሉሇያዩ ይችሊለ፡፡ ፇቃዴን በተመሇከተ ምንም ዓይነት ውሳኔ ከመሰጠቱ በፉት ባሇሥሌጣኑ ፇቃደ ሊይ ተፇጻሚ ሉያዯርግ ያዘጋጃቸውን የፇቃዴ ማመሌከቻዎች ሊይ አስተያየት እንዱሰጡና ማስረጃ እንዱያቀርቡ ፇቃደን ሇመስጠት ግንዛቤ ውስጥ የሚገቡ ጠቃሚ መረጃዎች እንዱሰጡ እዴሌ እንዱያገኙ ይዯረጋሌ፡፡ ሏ) የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃደ ሠ) አዱስ ፇቃዴ ሇመስጠት፣ ተፇጻሚ ወጪ ሇመሸፇን በየዓመቱ የሚከፇሌ የሚከተለትን ጨምሮ በክፌያም ሆነ ያሇ ክፌያ የብሮዴካስት አገሌግልት (፪) ሇቅሬታዎችና አሇመግባባቶች (፫) ስሇ አገሌግልትና የተጠቃሚዎች አመሌካች ሇፇቃዴ አመሌካቾች የወጣው ማስታወቂያ መስፇርቶችን፣ በዚህ አዋጅና አገሌግልት ፇቃዴ ሉሰጠው ይችሊሌ፡፡ የሚያስችሌ ዝርዝር መስፇርት የሚያወጣ ሲሆን፣ መስፇርቱ የሚከተለትን ነጥቦች ከብሮዴካስት አገሌግልት ቴክኖልጂ በኘሮጀክት ሀሳበ-ሥራው የዘረዘራቸው ሠ) አመሌካቹ ሇአገሌግልቱ የመዯበው ፴፰. በፇቃዴ ሊይ የሚሠጥ ሕዝባዊ አስተያየት የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ሇማግኘት የሚሰጥበትን መዴረክ ሉጠራ ይችሊሌ፡፡ የሚሰጥበትን መዴረክ ሇመጥራት ሉሟለ አሇበት፡፡ ማመሌከቻ ሇመገምገም ሕዝባዊ አስተያየት የሚሰጥበትን መዴረክ መጥራት ከፌ ያሇ የሕዝብ ጥቅምን የሚያረጋግጥ ከሆነ ባሇሥሌጣኑ መዴረኩን ማመቻቸት አካባቢ ወይም ጣቢያው በሚገኝበት ክሌሌ ፴፱. ተቀባይነት ስሇላሇው ማመሌከቻ ፩/ ወዯፉት የሚሰጥ ብዴር መኖሩን ወይም ፪/ ዝርዝር የኘሮጀክት ጥናት ሰነዴ ካሊቀረበ፤ ፫/ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፵ መሠረት ፇቃዴ ፵. የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ስሇማይሰጣቸው በፌርዴ ቤት ውሳኔ ከሲቪሌ ወይም ችልታውን ያጣ ሰው ባሇቤት ወይም የሚከተለት ሰዎች ውስን በሆነ የሬዱዮ ሞገዴ በመጠቀም የብሮዴካስት አገሌግልት በውጭ ሀገር ዜጎች የተቋቋመ የሕግ ሰውነት ያሇው አካሌ ወይም የውጪ ሀገር ዜጋ ከካፒታለ ከ፳፭ በመቶ በሊይ የአክስዮን ባሇዴርሻ የሆነበት የሚከተለት ሰዎች ውስን የሆነውን የሬዱዮ አገሌግልት ፇቃዴ ዓይነቶች ሉሰጣቸው ዴርጅት ወይም የውጪ ሀገር ዜጎች በካፒታለ ሊይ ከ፳፭ በመቶ በታች የአክስዮን ባሇዴርሻ የሆኑበት የሕግ ፬/ በሌዩ ሕግ ካሌተፇቀዯ በስተቀር የመንግሥት ፵፩. የውሳኔ አሰጣጥ እና ቅሬታ የማቅረብ ሂዯት ባሇሥሌጣኑ በዚህ አዋጅ መሠረት የቀረበን የሚሆኑ የፇቃዴ ሁኔታዎችና ግዳታዎችን፡- ጋዜጣ ወይም በላሊ የመገናኛ ብዙሃን የፇቃዴ ማመሌከቻው ተቀባይነት ያገኘ አመሌካች የፇቃደ የፇቃዴ ሁኔታዎችና ባሇሥሌጣኑ ፇቃዴ በመስጠት ጉዲይ ሊይ ውሳኔ ሇማስተሊሇፌ የሚከተለትን ከግንዛቤ ሕዝባዊ አስተያየት የማይሰጥ ከሆነ ሏ) ከሕዝባዊ አስተያየት ውጭ የተገኘ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፴፫ ንዑስ አንቀጽ (፮) መሠረት የቀረበሇትን ያረጋግጣሌ፤ ወይም ተቀባይነት የላሇው ከሆነ በአንቀጽ ፴፱ መሠረት ውሳኔ ሇብሮዴካስት አገሌግልት የሚውሌ የሬዱዮ ሞገዴ በአግባቡ ጥቅም ሊይ እንዱውሌ ከማረጋገጥ አንፃር ሇብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ አመሌካቾች ፇቃዴ በሚሰጥበት ጊዜ የተሇየ ትኩረትሉያዯርግ ይችሊሌ፡- የብሮዴካስት አገሌግልቶች መኖር፤ ሇ) የሀገር አቀፌ፣ ክሌሊዊና አካባቢያዊ ሏ) እርስ በእርስ ባሊቸው ግንኙነት ነፃና አገሌግልት ባሇፇቃድች ቁጥር፤ እና የብሮዴካስት አገሌግልት እንዱጀምር የፇቃዴ አካባቢ ፌሊጎት መኖሩ፡፡ እንዲያገኝ ከወሰነ ውሳኔውን ሇአመሌካቹ አመሌካቹ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፮ መሠረት በተሰጠው ውሳኔ ሊይ ቅሬታ ካሇው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፯) መሠረት የቀረበሇትን ቅሬታ ተመሌክቶ ቦርደ ውሳኔ ማንኛውም አመሌካች ሇፋዯራሌ ከፌተኛ አመሌካቹ የቦርደ ውሳኔ ቅጂ እንዱሰጠው ቦርደን ከጠየቀ ቦርደ በ፲፬ የሥራ ቀናት ፵፪. የብሮዴካስት ፇቃዴ ጸንቶ የሚቆይበት ዘመን ሇመጀመሪያ ጊዜ የተሰጠ የሬዱዮ ሞገዴን ብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ሇ፲ ዓመት ሇመጀመሪያ ጊዜ የተሰጠ የሬዱዮ ሞገዴን በመጠቀም የሚሰራጭ የሬዱዮ ብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ጸንቶ የሚቆይበት ጊዜ በሀገር አቀፌ ዯረጃ የሚሰራጭ ሲሆን ሏ) የሥርጭት ሽፊኑ በአካባቢ ዯረጃ መ) የማኅበረሰብ ብሮዴካስት አገሌግልት ሠ) የአጭር ጊዜ የማኅበረሰብ ብሮዴካስት ፵፫. የብሮዴካስት ፇቃዴን ስሇማሳዯስ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፪ የተወሰነው የፇቃዴ ዘመን የጊዜ ገዯብ ከማሇቁ ከአንዴ ዓመት ባሌበሇጠና ከስዴስት ወራት ባሊነሰ ጊዜ ውስጥ ባሇሥሌጣኑ ያዘጋጀውን የፇቃዴ ማዯሻ ቅጽ ሞሌቶ የዕዴሳት ማመሌከቻውን በማቅረብ ፇቃደን ማሳዯስ አሇበት፡፡ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ባሇሥሌጣኑ የሚያዘጋጀው የፇቃዴ ማዯሻ ማመሌከቻ ቅጽ ሉያካትታቸው ከሚገቡ ጉዲዮች መካከሌ የማመሌከቻው ቅርጽና ይዘት እንዱሁም ማመሌከቻውን ሇማስገባት የሚያስፇሌገው ጊዜ ሉገሇጽ ይገባሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ በፇቃዴ ማዯስ ማመሌከቻው ሊይ ውሳኔ እስኪሰጥ ዴረስ ፇቃደ እንዯጸና በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የታዯሰ ፇቃዴ ጸንቶ የሚቆይበት ዘመን በዚህ አዋጅ በአንቀፅ ፵፪ በተዯነገገው ምክንያቶቹን በመዘርዘር ፇቃደን በማሻሻሌ የሚቆይበትን ዘመን ሉያሳጥር ይችሊሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ ክሌከሊው የሕዝብ ጥቅምን ያስከብራሌ ካሊሇ በስተቀር የብሮዴካስት ፇቃዴ ሇማሳዯስ የሚቀርብ ማመሌከቻን ባሇሥሌጣኑ የባሇፇቃደን ፇቃዴ የማዯስ ጥያቄ ሲያስተናግዴ ባሇፇቃደ በሥራ ሊይ ሁኔታዎችንና ግዳታዎችን፣ በዚህ አዋጅና አዋጁን ተከትሇው በወጡ ሇጉዲዩ አግባብነት ባሊቸው ዯንብና መመሪያዎች መሠረት የተጣለበትን ግዳታዎች የማክበር የኋሊ እርምጃዎች ከግምት ውስጥ ያስገባሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ ፇቃደን ሊሇማዯስ የሚያስችለ ምክንያቶች መኖራቸውን ካመነ የውሳኔውን ምክንያቶች ሇባሇፇቃደ በመግሇጽ በ፲፬ ቀናት ጊዜ ውስጥ ባሇፇቃደ በውሳኔው ሊይ ይሰጣሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ የመጨረሻ ውሳኔ ከመወሰኑ በፉት የባሇፇቃደን ምሊሽ ግንዛቤ ባሇሥሌጣኑ ፇቃደን ሊሇማዯስ ሀሳብ ካሇው ከሦስት ወራት ባሊነሰ ጊዜ ውስጥ አስቀዴሞ ይችሊሌ፡፡ በቦርደ ውሳኔ ቅር ከተሰኘም ሇፋዳራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ይግባኝ የማቅረብ መብቱ የተጠበቀ ነው፡፡ ፵፬. የብሮዴካስት ፇቃዴን ስሇማሻሻሌ ባሇሥሌጣኑ ከባሇፇቃደ ጋር በመመካከር የንግዴ ውዴዴር ሇማረጋገጥ ሲባሌ፤ የሕዝብ ጥቅምን የማይጎዲ እስከሆነ ሠ) ማሻሻያው በገበያ ሊይ ከተሇወጡ ሁኔታዎች ጋር የተያያዘ ሲሆን፤ እና፣ አፇፃፀም ማሻሻያ የሚጠይቅ ከሆነ፡፡ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከባሇፇቃደ ጋር የሚያዯርገው መመካከር የብሮዴካስት ፇቃዴን ሇማሻሻሌ ሲወስን ሇብሮዴካስት ባሇፇቃደ አስቀዴሞ ማሳወቅ ሏ) ማሻሻያው ከመቼ ጀምሮ ተግባራዊ የብሮዴካስት ባሇፇቃደ በማሻሻያው ሊይ በ፲፬ ቀናት ውስጥ ሇባሇሥሌጣኑ ማስረጃ በኮሙኒኬሽን አገሌግልት አዋጁ መሠረት የጣቢያውን አቅም ሇማሳዯግ ወይም ከተፇቀዯው መጠን ሇመሇወጥ ወይም መ) ተጨማሪ የሬዱዮ ሞገዴ ሇማግኘት ከባሇሥሌጣኑ የማስፊፉያ ፇቃዴ ማግኘት ባሇፇቃደ ቀዯም ብል ፇቃዴ በወሰዯበት የቴክኖልጂ ማስፊፉያ ሇማዴረግ ሲጠይቅ ሏ) የላሊ የመገናኛ አገሌግልት መገሌገያ መ) ፇቃዴ በተጠየቀበት አካባቢ የተመዘገበ የሬዱዮ ሞገዴ መኖር አሇመኖሩን፤ የብሮዴካስት አገሌግልት አሇመያዙን በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፮) የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ባሇሥሌጣኑ የሬዱዮ የቀረበን ጥያቄ አጠቃሊይ የሕዝብ ጥያቄን በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) መሰረት የማስፊፉያ ፇቃዴ የተሰጠው ባሇፇቃዴ መሣሪያው የሚተከሌበትን ቦታ ከአስፇሊጊ ዝርዝር መረጃ ጋር ሇባሇሥሌጣኑ ማሳወቅ ሲያዯርግ ሇውጦችን ባዯረገ በ፲፬ ቀናት ሏ) የመርሀ ግብር ሇውጥና የሥርጭት መ) የጣቢያው ሥም፣ ምሌክትና አዴራሻ ሠ) የጣቢያው ሥራ አስኪያጅ ወይም የሚከተለትን ሇውጦች ከማዴረጉ በፉት ሇባሇሥሌጣኑ በጽሐፌ ማሳወቅና ፇቃዴ የአክስዮን ባሇዴርሻዎች የአክስዮን ሇመቀነስ፣ ሇላሊ ሰው ሇማስተሊሇፌ፣ የኦዱት ሪፖርት፣ የጣቢያውን የፊይናንስ ምንጭ ማስረጃ እና ዓመታዊ የወጪና ገቢ ሪፖርት የበጀት አመቱ በተጠናቀቀ በ፫ ወር ጊዜ ውስጥ ሇባሇሥሌጣኑ በማቅረብ ማሳወቅ የጣቢያውን የአየር ሰዓት ሇላሊ ተባባሪ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ተባባሪ የፕሮግራም አቅራቢዎች ተገቢ የንግዴ ሥራ ፇቃዴ ያሊቸው መሆኑን ማረጋገጥና ሇባሇሥሌጣኑ በማቅረብ ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፭) ባሇሥሌጣኑ ውሳኔውን በ፴ ቀናት ውስጥ ፵፮. የፇቃዴ፣ ዓመታዊ እና የፇቃዴ ማሳዯሻ ክፌያ ባሇፇቃዴ የፇቃዴ ክፌያ፣ ተፇጻሚ ከሆነ የሬዱዮ ሞገዴ ክፌያ፣ ዓመታዊ ክፌያ እና ባሇሥሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የክፌያ መጠን እንዯ አስፇሊጊነቱ እያጠና ክፌያው የበጀት ዓመት በተጠናቀቀ በ፷ ቀናት ውስጥ ይከፇሊሌ፡፡ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በ፷ ቀናት ውስጥ ካሌተከፇሇ ሇዘገየበት ሇእያንዲንደ ወር ፭ በመቶ መቀጫ እየታከሇበት ይከፇሊሌ፤ ሆኖም የመቀጫው ጠቅሊሊ ዴምር ከአመታዊ ክፌያ ወይም የፇቃዴ ማዯሻ ክፌያ ፶ በመቶ የመገናኛ ብዙሃን መብቶች እና ግዳታዎች በማክበር ኃሊፉነት በተሞሊው ሁኔታ ሙያው በሚያስፇሌገው ብቃትና በከፌተኛ ሥነ- ነፃና ዘርፇ ብዙ የሆነ፣ ሠፉና የተሇያየ መገናኛ ብዙሃን ከመንግሥት፣ ከፖሇቲካዊ ሇማመንጨትና ሇማሰራጨት ወሳኝ የሆኑ የሕዝብን ሠሊምና ዯህንነት ባከበረ መሌኩ ሇማዴረግ፣ ህብረተሰቡን ከጉዲት ሇመከሊከሌ የመገናኛ ብዙሃን ነጻነት በቅዴመ-ምርመራ አዯጋ ሊይ እንዲይወዴቅ፤ ትክክሇኛ መረጃ የማስተሊሇፌ እና ጥራት ያሇው ፕሮግራም የመሥራት መብት ሊይ ያሌተገባ ተፅእኖ በሌዩ ሌዩ ጉዲዮች ሊይ አስተያየት መ) የተሇያዩ ላልች ዘዳዎችን በመጠቀም ሠ) በመገናኛ ብዙሃን ነጻነት ሊይ የሚከሰት ጣሌቃ ገብነት፣ ተፅዕኖ፣ ጥቃትንና መገናኛ ብዙሃን በመረጡት ሕጋዊ መንገዴ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የመገናኛ ብዙሃን ባሇሙያዎች ሇመገናኛ ብዙሃን ማንነቱ እንዲይገሇጽ በመስማማት የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ ፌርዴ ቤት በሚከተለት የተፇጸመ ከባዴ ወንጀሌ ሊይ ክስ ሇማቅረብ፣ ወይም በሀገር ጸጥታ ሊይ ግሌጽና ዴርስ አዯጋን ሇመከሊከሌ ወሳኝ የመረጃ ምንጭ ሲሆን፤ እና፣ ፶. የእርማት ወይም መሌስ የመስጠት ግዳታ በመገናኛ ብዙሃን በቀረበ የፌሬ ነገር ዘገባ መሌካም ሥሙና ክብሩ በሏሰት ወይም በአለታዊ ጎኑ ተጎዲብኝ ያሇ ማንኛውም ሰው ዘገባው በቀረበበት መገናኛ ብዙሃን ሊይ በተመጣጣኝና በተመሳሳይ ጊዜ በግሌፅ ያሇ ክፌያ እርማት የመጠየቅ መብት አሇው፡፡ ማንኛውም ግሇሰብ የራሱን መሌካም ሥምና ክብር የመከሊከሌ የሲቪሌ መብትን የጣሰ መረጃ በመገናኛ ብዙሃን ከቀረበ ግሇሰቡ በተመጣጣኝና በተመሳሳይ ጊዜ በግሌፅ ያሇ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የሚዯረጉት በሚከተለት ዯንቦች አማካይነት በተጨማሪ በዴረ-ገጹና በኢንተርኔት አማካይነት የሚሰራጭ ከሆነ እርማቱ ወይም ምሊሹ በዯረሰ በ፳፬ ሰዓት ውስጥ፣ ዕሇታዊ ጋዜጣ ከሆነ በ፫ ቀናት ውስጥ፣ ሳምንታዊ ጋዜጣ ከሆነ ዓይነት ህትመት ከሆነ በቀጣዩ እትም ፕሮግራም በሚሆንበት ጊዜ እርማቱ ወይም ምሊሹ ከዯረሰበት ቀን ጀምሮ ምርመራ እንዯሚያስፇሌገው በመገናኛ ሳምንት በማይበሌጥ ጊዜ ምሊሹንም ውሳኔ የመገናኛ ብዙሃኑ በኤላክትሮኒክስ እውነተኛነት ሊይ የተረጋገጠን ዘገባ በሚካሄዴበት ወቅት ከሆነ ከምርጫ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫ ፉዯሌ ተራ እንዯተጠበቀ ሆኖ የ፫ ቀን የጊዜ ገዯብ ወዯ ፳፬ ሰዓት፣ የ፲፬ ቀኑ ገዯብ ዯግሞ ወዯ ፯ ቀን ዝቅ ተዯርጎ ከተጠየቀ በኋሊ ህትመቱ ከተቋረጠ ጥያቄው የቀረበሇት መገናኛ ብዙሃን ክፌያዉን በመሸፇን በላሊ ተመሳሳይ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫ (ሠ) ምሊሹ ሇመገናኛ ብዙሃኑ የዯረሰው ወይም በአየር ከመሇቀቁ ፳፬ ሰዓታት ቀዯም ብል ከሆነ ብቻ ነው፡፡ ከ፳፬ ወይም ፕሮግራም፣ ገጽ ወይም የአየር የመስጠት መብቱን የተነፇገ ማንኛውም ሰው የህትመቱ ወይም የፕሮግራሙ አዘጋጅ ተገድ መሌሱን እንዱያወጣሇት ሇፌርዴ አሇበት፡፡ ሆኖም በምርጫ ወቅት ከሆነ ፌርዴ ቤቱ ማመሌከቻው በቀረበሇት በ፳፬ ሰዓት ውስጥ በጉዲዩ ሊይ ውሳኔ መስጠት ኃሊፉ የሆነው ሰው በክፈ ሌቦና በመነሳሳት መሌሱን ሇማውጣት ፇቃዯኛ አሇመሆኑን የዚህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች በፌትሏብሔር በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፮) የሚኖራቸው ቅሬታ የፇጠረው የመገናኛ ብዙሃን ውጤት ከተሰራጨበት ቀን ጀምሮ ባሇው ሦስት ወር ጊዜ ውስጥ መሌስ በየጊዜው ሇሚታተሙ ህትመቶች ወይም የመቆጣጠርና ማንኛውም ነገር ያሇፇቃደ እንዲይታተም ማዴረግን ያካትታሌ፡፡ ይህን ሥሌጣን የሚገዴቡ ማናቸውም አሠራሮች በየጊዜው የሚታተመው ህትመት ወይም በይነመረብ መገናኛ ብዙሃን ዋና አዘጋጅ ችልታውን ካጣ የተሟሊ የሕግ ችልታ ያሇው ዋና አዘጋጅ መሾም ይኖርበታሌ፡፡ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የሚታተመው ህትመት ውጤቶች ወይም በይነመረብ መገናኛ ብዙሃን ይዘት ሊይ ሙለ የሕግ ተጠያቂነት ያሇበት ሲሆን ያሇፇቃደ ታትሞ እንዲይወጣ የማዴረግ የመገናኛ ብዙሃን ባሇቤቶች ወይም ውጤታማ ቁጥጥር ያሇው የአክስዮን ዴርሻ ያሊቸው ሰዎች ዋና አዘጋጅ ሆነው መሾም አይችለም፡፡ አዘጋጁንና የዋና ሥራ አስኪያጁን ሥምና የሚገኙበትን ዝርዝር አዴራሻ ሇባሇሥሌጣኑ ማሳወቅ አሇበት፡፡ የእነዚህ ሰዎች ሥምና ከበይነመረብ መገናኛ ብዙሃኑ ጋር የሚገናኙ የማኅበራዊ መገናኛ ብዙሃን አዴራሻ መገኛ ማስፇንጠሪያ በዴረ-ገጹ የአዴራሻ መጠቆሚያ በሚሰጥበት ክፌሌ መካተት ይኖርበታሌ፡፡ ፶፪. የፕሮግራም እና የዜና ኃሊፉ የማሳወቅ ግዯታ ሇሚያሠራጨው ፕሮግራም እና ዜና ኃሊፉ አዴርጎ የሚመዴበውን ሰው ሇባሇሥሌጣኑ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ የመገናኛ ብዙሃኑን ኃሊፉነት አያስቀረውም፡፡ ፶፫. በህትመትና የብሮዴካስት ሥርጭት ሊይ የሚገሇፁ የአሳታሚውን፣ የአታሚውን፣ የዋና አዘጋጁን ስምና አዴራሻ፣ የህትመቱን ቅፅ፣ ቁጥር፣ ህትመቱ የሚወጣበትን ጊዜ እና ታትሞ የወጣበትን ቀን፣ ወር፣ ዓመተ ምህረት እና ዋጋ በግሌጽ በሚታይ ቦታ ሊይ ማስፇር ሥርጭት መጀመሪያና ማብቂያ ሊይ፡- የፕሮግራሙን ኃሊፉ ወይም አዘጋጅ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ የቴላቪዥን አገሌግልት ሥርጭት የጣቢያውን ምሌክት ማካተት የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን በዴረ-ገጹ “ስሇ እኛ” በሚሇው ክፌሌ ወይም ስሇ ዴርጅቱ መሠረታዊ መረጃ በሚሰጥበት የባሇቤቱን ፕሮፊይሌ፣ የዋና አዘጋጁንና የዋና ሥራ አስኪያጁን ወይም ባሇቤት የተመረጠው የቀንና ሰዓት አይነት፣ መረጃው የተሻሻሇ ከሆነ መረጃው የተሻሻሇበት ቀን ተጠቃሚውን አሳታፉ የሚያዯርግ ይዘትን የሚይዘው የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃኑ ዴረ-ገጽ ሊይ የይዘቱ ጸሏፉ፣ አሳታሚውና ሰዎች፣ በኢትዮጵያዊያን አቆጣጠር ይዘቱ ዴረ-ገጹ ሊይ የተጫነበት ቀን፣ ወር፣ ዓመተ ምሕረት እና ሰዓት፣ እንዱሁም ይዘቱ የተሻሻሇበት ቀን፣ ወር፣ ዓመተ ምሕረት እና የመገናኛ ብዙሃን ይሄንን ግዳታ በማይወጡ ጊዜ ባሇሥሌጣኑ የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ በመስጠት በ፲፬ ቀናት ውስጥ ግዳታቸውን ፶፬. ያሇ ክፌያ ስሇሚሰጡ ቅጅዎች ማንኛውም የሀገር አቀፌ ሥርጭት ያሇው ህትመቱ ታትሞ በወጣ ከአምስት ቀናት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ የእያንዲንደን እትም ሁሇት ቅጂዎች ያሇ ክፌያ ሇብሔራዊ ቤተ- በየጊዜው የሚወጣው ህትመት ሥርጭት በአንዴ ክሌሌ ውስጥ ብቻ የተወሰነ ከሆነ ታትሞ በወጣ ከ፭ ቀናት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ የእያንዲንደን እትም ሁሇት ቅጂዎች ያሇ ክፌያ ሇክሌለ ቤተ-መዛግብት ወይም ሇሚመሇከተው ቢሮ መስጠት አሇበት፡፡ የመገናኛ ብዙሃን ይህንን ግዳታ በማይወጡ ጊዜ ባሇሥሌጣኑ የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ በመስጠት በ፲፬ ቀናት ውስጥ ግዳታቸውን ፶፭. የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ግዳታዎች በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፩ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ትኩረቱን በአንዴ ጉዲይ ሊይ አዴርጎ እንዱዘግብ የተፇቀዯሇት ካሌሆነ ክፌልችን ብዝሃነት፣ ፌሊጎትና ስሜት ሇአገሪቱ ፖሇቲካዊ፣ ማኅበራዊ እና አስተዋፅኦ የሚያዯርግ የብሮዴካስት መሠረቶች የሚጠብቁ፣ የሚያጠናክሩና የሚያሳዴጉ ፕሮግራሞችን የማቅረብ፤ በዕሇቱ ፕሮግራም ውስጥ አካባቢያዊ፣ ፕሮግራሞችን የማሰራጨት፤ በመርሀ- በማስታወቂያ አዋጅ ስሇማስታወቂያ እና ዴጋፌ መግሇጫ የተዯነገጉትን ዴንጋጌዎች የማክበርና ማስታወቂያች መሌካም ሥነ-ምግባርን እንዯማይጻረሩ ሇቅጅና ተዛማጅ መብቶች እንዱሁም ሕብረ-ብሔራዊ ማንነት መጎሌበቱንና ዜናና መረጃን በትክክሌና ከአዴሌኦ በጸዲ መሌኩ የመሰብሰብና የማቅረብ፤ አወዛጋቢ ወይም አከራካሪ ጉዲዮችን ሽፊን ሲያገኙ በተመሳሳይ ፕሮግራም የተሇያዩ አመሇካከቶችን ሇማስተናገዴ በመሌካም አስተዲዯር ጉዲዮች ሊይ የሚዯረግበትን መዴረክ የማመቻቸት፤ በአጠቃሊይ የብሮዴካስት አገሌግልቶች ይዘት ዱሞክራሲያዊ፣ ራሱን የቻሇ፣ ሇመቀበሌ ዝግጁ የሆነ፣ ሳይንሳዊ፣ ፇጠራን የሚያበረታታ፣ ቻይና ታጋሽ የሚያበረታቱና በሀገር ዯረጃ ቅዴሚያ የእኩሌነትን ሕገ-መንግሥታዊ መርህ፤ ክፌልች ፌትሃዊ ሽፊን እንዱያገኙ ሏ) እንዯአግባብነቱ ሇተሇያዩ ቋንቋዎች ሠ) የተሇያዩ ተጠቃሚዎችን ፌሊጎቶች፣ እምነቶችና እይታዎች የማስተናገዴ ዯረጃ ትክክሇኛ፣ ፌትሏዊና ከአዴሌኦ ፩/ ማንኛውም የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ሀ) የሀገሪቱን የቋንቋና የብሔር፣ የባህሌ፣ ሇ) የሕዝብን ጥቅም ሇሚመሇከቱ ዓሇም አካባቢያዊ ጉዲዮች ሽፊን በመስጠት ከፌተኛ የሙያ ዯረጃ የሚጠይቀውን የሕዝቦችን አንዴነት የሚያበረታቱ የበሊይነት መስፇንን የሚያበረታቱ ዜናዎችንና ፕሮግራሞችን የማቅረብ፤ ሠ) የሕዝቡን ባህሌና ጥበባዊ እሴቶች የማስተዋወቅና የማጎሌበት፤ ባህሊዊ፣ ሀገር በቀሌና የዘመኑን የፇጠራ ሌዩ በአገሪቱ ሕገ መንግሥትና የምርጫ ዴርጅቶችን በፌትሃዊነት የማገሌገሌ፤ ዜናዎችና ፕሮግራሞችን የማቅረብ፤ በ) ሇአካባቢያዊና ሇማኅበረሰብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃድች የቴክኒክና የፊይናንስ እገዛና ዴጋፌ የመስጠት፤ ከፌተኛ ጥራት ያሇው የብሮዴካስት ከብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃደ ነ) ሥርዓተ-ትምህርቱን የተከተለ ወይም የትምህርት ርዕሰ ጉዲዮችን እና ሰፉ የሚሰጡ መግሇጫዎችንና ንግግሮችን ያሊቸውን ፕሮግራሞችን የማቅረብ፤ አገሪቱ የሚገኙ ግዛቶችን መሸፇኑን ማንኛውም የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ገብነት በተሇይም ፖሇቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ተፇጥሮ ካሊቸው ጣሌቃ ገብነቶች በተጠበቀ አገሌግልት ባሇፇቃዴ ኤዱቶሪያሌ ነፃነት ተቋማትን ጨምሮ ከማንኛውም ሰው ነፃና ማንኛውም የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ተግባራቱን በብቃት ሇመፇጸም በሚያስችሌ ሁኔታ በቂ በጀት ሉኖረው ፶፯. የሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፮ (፩) ሇህዝብ በማንኛውም የሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት ኢኮኖሚያዊ ተፇጥሮ ካሊቸው ማንኛውም አገሌግልት ባሇፇቃዴ ኤዱቶሪያሌ ነፃነት የፖሇቲካ እና የንግዴ ተቋማትን ጨምሮ ከማንኛውም ሰው ነፃና ገሇሌተኛ መሆን አገሌግልት ባሇፇቃዴ ተግባራቱን በብቃት ማሰባሰብ ተግባራትን በሲቪሌ ማኅበረሰብ ዴርጅቶች አዋጅ በተቀመጠው መሰረት እንዯተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም የንግዴ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ የሚከተለት ግዳታዎች ዱሞክራሲያዊ የግሌፅነት እና የተጠያቂነት መርሆዎችን መሠረት በማዴረግ የመሌካም አስተዲዯር ጉዲዮችን ጨምሮ የማኅበረሰቡን ፇቃዴ በወጣበት አካባቢ የሚገኙ ሁለንም የህብረተሰብ ክፌልች የማገሌገሌ፤ ዜናን ማካተትና ወቅታዊና አካባቢያዊ፣ ክሌሊዊ፣ አገራዊና ዓሇም አቀፊዊ ጉዲዮች በዴምሩ ብዝሃነት ያሊቸውን ፕሮግራሞች፣ የተሇያዩ የማኅበረሰብ ክፌልችን ብዝሃነት በሚያንጸባርቅና በሚያስተናግዴ መሌኩና በተጣጣመ መሌኩ በፇቃደ አካባቢ የሚገኙ የማኅበረሰብ ክፌልችን ባህሌና መዲረሻ በከፌተኛ መጠን ሀገራዊ ይዘት ያሊቸውን ዴራማዎችን፣ ዘጋቢ ፉሌሞችንና የሕፃናት ፶፱. የማኅበረሰብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ አስተዲዯር ፌሊጎት መሠረት አዴርጎ ሇ) የማኅበረሰቡን ቋንቋ፣ ባህሌና ጥበባዊ እሴቶች የማስተዋወቅና የማጎሌበት፤ ሏ) በኘሮግራም ዝግጅት የማኅበረሰቡን ሉያሠራጩ ያሌቻለትን የማኅበረሰቡን ሠ) ከተሇያዩ ሕጋዊ ምንጮች የሚገኙ የማኅበረሰቡን ፌሊጎቶችና ስጋቶች የሚያንጸባርቁና በተሇይም ከቋንቋ፣ የማኅበረሰብ ክፌልች የተሇየ ስጋት ቁርኝት ያሊቸው የሰብዓዊ መብት፣ የትምህርትና የአካባቢ ጥበቃ ጉዲዮች ቀ) የማኅበረሰቡን ዱሞክራሲያዊ ባህሌን የሚያጎሇብቱ፣ ባህለን የሚያበሇጽጉና እንዯ አግባብነቱም ሀገራዊ ሥነ- የኑሮ ዯረጃ የሚያሻሽለ ጉዲዮችን ያሊቸውን ፕሮግራሞችን የማቅረብ፤ በአካባቢው ማኅበረሰብ ቋንቋ የሚዘጋጁ አገሌግልት ባሇፇቃዴ አሊማውን ሇማሳካት ከእርዲታ፣ ከስጦታ፣ ከዴጋፌ፣ ከማስታወቂያና ከአባሊት መዋጮ የገቢ ምንጭ ሉያገኝ በተመሇከተ ሇባሇሥሌጣኑ የማሳወቅ ግዳታ ማንኛውም የቴላቪዥን ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ የሚከተለት ግዳታዎች ይኖሩበታሌ፡- በባሇፇቃድች መካከሌ የሚዯረግ የፕሮግራም ሌውውጥ እንዯተጠበቀ ሆኖ በፇቃደ ሊይ በተመሇከተው የፕሮግራም “ቻናሌ” ብቻ በቀጥታ ሥርጭት የሚሠራጩ ወቅታዊ መረጃዎች በዴምጽ አስዯግፍ የማቅረብ፡፡ ፷፩. የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን ግዳታዎች የሚከተለት ግዳታዎች ይኖሩበታሌ፡ ሇማሰራጨት የሚጠቀሙት ቋንቋ ፀያፌና የብሌግና፣ ፆታን፣ ብሔርንና ሃይማኖትን መሠረት ያዯረጉ አስቀዴመው የነበሩም ሆነ አስተዋጽኦ የሚያዯርግና ግጭት የሚያነሳሳ ሇማረጋገጥ ከሦስተኛ ወገን ተባባሪዎች፣ ሌዩ ፌሊጎት ካሊቸው ቡዴኖችና ከማስታወቂያ አስነጋሪዎች የሚመነጭ ይዘትን በግሌጽ ይዘቶችና የይዘት ማመንጨትና ማሰራጨት ሂዯት ሚዛን የጠበቀና ፌትሏዊ እንዱሁም መሆኑን ሇማረጋገጥ ጥረት የማዴረግ፤ ከመሆናቸው በፉት ተጠቃሚዎች እዴሜ ዓመት በታች እንዯሆነ ሇገሇጹ ሕፃናት ይዘቶቹ ተዯራሽ እንዲይሆኑ የመከሌከሌ፤ የአሌኮሌ፣ የትምባሆና የተከሇከለ አነቃቂ ንጥረ ነገሮች ተጠቃሚነትን የሚያበረታታ ይዘት ከማተምና ከማሰራጨት የመቆጠብ፤ የወሲብ ዴርጊት እንዱፇጸም የሚያበረታታና ሕፃናትን ሇወሲባዊ ጥቃት የሚያዘጋጅና የሚፇጸም ትንኮሳን የያዘ ይዘት ከማተምና የተጠቃሚዎችን ዲታ የመጠበቅ፤ ሇሦስተኛ ወገኖች አሳሌፍ ሇመስጠት የሚያስገዴደ ግሌጽ ፇቃዴ አስቀዴሞ የማግኘት፤ ግብይት የአገሪቱን ኤላክትሮኒክ ግብይት ሕግ አክብሮ የመንቀሳቀስ፤ ከተጠቃሚዎች ጋር በሚገቡት ውሌ ተፇጻሚ የሚሆኑ ግዳታዎችን በንብረቶቻቸው ሊይ በግሌፅ በሚታይ መሌኩ ማተምና ሇተጠቃሚዎች እንዯ ማስረጃ እንዱያገሇግሌ ኤላክትሮኒክ ግዳታዎች ሊይ ሇውጥ ሲኖር በ፵፰ ሰዓት ውስጥ ሇተጠቃሚዎች በማሳወቅ በዴጋሜ የተሳሳተ መረጃና የኮምፒዩተር ጥቃትን መፌጠር፣ ማተምና ማሰራጨትን ጨምሮ ኢንተርኔትን መሠረት ካዯረጉ ሕገ ወጥ ሇኦዱዮና ቪዱዮ ዯግሞ ሇ፮ ወር በማኅዯር የማቆየትና በቀሊለ ተፇሌገው እንዱገኙ የፇሌገህ አግኝ አገሌግልት የማካተት፡፡ ፷፪. ከላልች ምንጮች ይዘት የሚያሰባስቡ ወይም የሚያጠናቅሩና መሌሰው የሚያሰራጩ አካሊት ማንኛውም ከላልች ምንጮች ይዘት የሚያሰባስብ ወይም የሚያጠናቅርና መሌሶ የሚያሰራጭ አካሌ እንዱሁም ይዘት የሚያነብ ዴረ-ገጽ የሚከተለት ይዘቱ ከማስታወቂያና ከላልች መንገድች ገቢ ሇማግኘት ጥቅም ሊይ የሚውሌ ከሆነ ጽሁፌ በቃሊት ቁጥር እንዱሁም ኦዱዮና ከመጀመሪያ አመንጪው በግሌፅ ፇቃዴ ፷፫. የብሮዴካስት አገሌግልት ይዘት የሚያሰራጩ አካሊት የሚያሰራጩ አካሊት መሠረታዊ አገሌግልት ዝቅተኛውን ጥቅሌ አገሌግልት የመስጠት የሚሰራጩ ላልች ይዘቶችን በፌትሏዊነት ሇማሰራጨት እንዱችለ ይዘት ማመንጨት ሥራ ውስጥ መግባት የሇባቸውም፡፡ የመያዝና የሀገራዊ ይዘት ኮታን የማክበር ባሇሥሌጣኑ በሚያወጣቸው መመሪያዎች አገሌግልት ባሇፇቃድች ቻናሌ መመዯብና የገንዘብ እርዲታ ማዴረግ አሇባቸው፡፡ ስሇዴርጅቶቹ ባሇቤትነት ሁኔታና የገንዘብ ማንነትና አዴራሻ ሇባሇሥሌጣኑ ማሳወቅ ሇመብት ጥሰት ተጋሊጭ ሇሆኑ የማኅበረሰብ ፷፬. ሀገራዊ ይዘቶችን የማካተት ግዳታዎች ማንኛውም ሀገር አቀፌ ሥርጭት ያሇው የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት እና የሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ከሳምንታዊ ሥርጭት ጊዜው ቢያንስ ፹ በመቶውን ሇሀገራዊ ፕሮግራሞች ማዋሌ ማንኛውም ክሌሊዊ ሥርጭት ያሇው የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት እና የሌዩ የሕዝብ ከሳምንታዊ የሥርጭት ጊዜው ፸ በመቶውን ክሌለን ሇሚመሇከቱ ፕሮግራሞች፣ ቀሪውን የሥርጭት ጊዜ ሇአገራዊ፣ አካባቢያዊ እና ላልች ፕሮግራሞች ማዋሌ አሇበት፡፡ ማንኛውም አካባቢያዊ ሥርጭት ያሇው ባሇፇቃዴ ከሳምንታዊ የሥርጭት ጊዜው ፸ ሇአገራዊ፣ ክሌሊዊ እና ላልች ፕሮግራሞች ማንኛውም የንግዴ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ከሳምንታዊ የሥርጭት ጊዜው ፷ የሥርጭት ጊዜ ሇአገራዊ፣ ክሌሊዊ እና ላልች ፕሮግራሞች ማዋሌ አሇበት፡፡ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ሇዜና፣ ሇመዝናኛና ሇላልች ሌዩ ሌዩ ፕሮግራሞች እንዱሁም ሌዩ ትኩረት የሚሹ የሕብረተሰብ የፕሮግራም በጀት ቢያንስ ፲ በመቶውን ባሇሥሌጣኑ ሀገራዊ ይዘቶች ከባሇፇቃድች ሇዚህ አንቀጽ አፇጻጸም ሲባሌ “ሀገራዊ የብሮዴካስት ይዘት” ማሇት የስፖርታዊ እንዱሁም ማስታወቂያ የማያካትት ሆኖ በብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ፤ በኢትዮጵያ ቋሚ ነዋሪ በሆነ ዜጋ፤ ሏ) አብዛኛዎቹ ዲይሬክተሮቹ፣ ባሇዴርሻዎቹ ወይም አባሊቱ በኢትዮጵያ ቋሚ ነዋሪ የሆኑ ዜጎች የሆኑበት የሕግ ሰውነት መ) ከሊይ በንዑስ አንቀጽ ፰ ፉዯሌ ተራ (ሀ)፣ (ሇ) ወይም (ሏ) የተጠቀሱት ግሇሰቦች ቢያንስ ፶ በመቶ የገንዘብ ሠ) የብሮዴካስ ፕሮግራሙን ሇማመንጨት ከተሳተፈት ዋነኛ ሰዎች አብዛኛዎቹ በኢትዮጵያ ቋሚ ነዋሪ የሆኑ ዜጎች ሆነው ከሊይ በንዑስ አንቀጽ ፰ ፉዯሌ ተራ (ሀ)፣ (ሇ)፣ (ሏ) ወይም (መ) ረ) የብሮዴካስት ፕሮግራሙን ሇማመንጨት አብዛኛው ወጪ በኢትዮጵያ የወጣ ሆኖ በዚህ ንዑስ አንቀጽ ፰ ፉዯሌ ተራ (ሀ)፣ (ሇ)፣ (ሏ) ወይም (መ) በተጠቀሱት የሚሰራጭ የሙዚቃ ሥራ እንዯ “ሀገራዊ መስፇርቶች ውስጥ ቢያንስ ሁሇቱን ሲያሟሊ ሙዚቃው በኢትዮጵያ ዜጋ የተዘጋጀ ሏ) ግጥሙ ወይም ሙዚቃው በዋነኛነት መ) የሙዚቃ ሥራው በጠቅሊሊ ኢትዮጵያ ውስጥ የተከናወነ፣ ወይም የተቀረፀና ፲/ ከሊይ በንዑስ አንቀጽ ፰ እና ፱ የተጠቀሰው እንዯተጠበቀ ሆኖ ባሇሥሌጣኑ በማዘጋጀት ፉሌሞች ዝግጅት ከዓመታዊ ገቢያቸው ምን ያህሌ መመዯብ እንዲሇባቸው መመሪያ ማንኛውም የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ፡ የሕዝቡን ጤንነት አዯጋ ሊይ የሚጥሌ ወረርሽኝ በሽታ፤ በመከሰቱ ምክንያት የፋዳራሌ መንግሥት ወይም ማንኛውም የክሌሌ መንግሥት የሚሰጠውን አስቸኳይ መግሇጫዎች ማንኛውንም ያሠራጨውን ፕሮግራም ሇ፴ በፕሮግራሙ ውስጥ ቀዯም ሲሌ የተቀረጸ ፕሮግራም ወይም ፉሌም ተካቶ ከሆነ አብሮ መቀመጥና በተፇሇገ ጊዜ ሉገኝ መቻለ የተመሇከተው የጊዜ ገዯብ ከማሇቁ በፉት በተሊሇፇው ፕሮግራም ሊይ ቅሬታ ከቀረበ ወይም ሇፌርዴ ቤት የክስ ሂዯት፣ ሙግት፣ ቅሬታ ወይም ላሊ ማንኛውም ዓይነት ክርክር መነሻ ከሆነ እነዚህ ጉዲዮች አግባብ ባሇው ሕግ የመጨረሻ ውሳኔ እስከሚያገኙ የያዘውን ፕሮግራም ቅጅ በራሱ ወጪ ሇባሇሥሌጣኑ የማቅረብ ግዳታ አሇበት፡፡ ፷፯. ውስጣዊ የቅሬታ አፇታት ሥርዓት ባሇፇቃዴ ከአዴማጭ ወይም ተመሌካቾች የሚቀርብን ቅሬታ ተቀብል ሇማስተናገዴ የሚያስችሌ አሠራር በመዘርጋት ተግባራዊ ባሇሥሌጣኑ ባሇፇቃድች የራሳቸውን የቅሬታ አቀራረብና አፇታት ሥርዓት ተከትሇው በእርስ በእርስ ቁጥጥር የሚወጡ የሥነ ምግባር መመሪያዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የሚቀርብ ማንኛውም ኘሮግራም ወይም ዜና የሚከተለትን ማክበር ይኖርበታሌ፡- የተሇያዩ አመሇካከቶችን በማንፀባረቅ አጠቃሊይ ሕብረተሰቡን እንዱያገሇግለ ሚዛናዊና ከአዴሌዎ የፀደ አዴርጎ ሇ) የሚሰራጨው ኘሮግራም ወይም ዜና ይዘትና ምንጭ እውነተኛና ትክክሇኛ የሚቀርብ ማንኛውም ኘሮግራም ወይም ሰው የግሌ ሕይወት የመከበር መብት ሏ) በቀጥታ ጉዲት የሚያስከትሌ ወይም ሇጤናና ሇዯህንነት ጎጂ የሆነ ባህሪን መ) የወንጀሌ ዴርጊት እንዱፇጸም እና ሠ) ማንኛውም ሰው ዘርን፣ ቋንቋን፣ ዜግነትን፣ የአእምሮ በሽታንና የአካሌ መጉዯሌን መሰረት በማዴረግ እንዱጠሊ፣ ጥቃት አሌኮሌ፣ አዯንዛዥ ዕፅ፣ ጥቃት ወይም ላሊ አሰቃቂ ወይም አስዯንጋጭ ሁኔታዎችን ፕሮግራሞችን ሲያሠራጭ በአቀራረባቸው ሊይ ጥንቃቄ ማዴረግ ይኖርበታሌ፡፡ በወንጀሌ ሕግ ዴንጋጌዎች የተቀመጡ ክሌከሊዎች አገሌግልት ባሇፇቃዴ ሇአካሇ መጠን ያሌዯረሱ ሌጆችን ሞራሌና ሥነምግባር ሉጎዲ የሚችሌ የብሮዴካስት አገሌግልት ፕሮግራምን፡- ከምሽቱ ፬ ሰዓት እስከ ንጋቱ ፲፩ ሰዓት ካሇው ሰዓት ውጪ ማስተሊሇፌ የሇበትም፤ አዴማጭ ወይም ተመሌካች የዕዴሜ ዯረጃ አስቀዴሞ ሇወሊጆች ወይም ሇአሳዲጊዎች ተገቢውን ጥንቃቄ እንዱያዯርጉ መረጃ ሃይማኖት ተኮር ፕሮግራሞችን የሚያሰራጭ ባሇፇቃዴ ሇሁለም ሃይማኖቶችና እምነቶች ተገቢ ክብር እንዯተሰጣቸው ሉያረጋገጥና ማንኛውም ሃይማኖት ተኮር ፕሮግራም በሃይማኖቶች ተከታዮች መካከሌ የእርስ ሃይማኖት ወይም እምነት ማንኳስስ፣ ወይም ፸፩. የምርጫ ጊዜ መግሇጫዎችን ስሇማሠራጨት ባሇፇቃዴ አግባብ ባሇው ሕግ መሠረት ፓርቲዎች ወይም የግሌ እጩ ተወዲዲሪዎች ባሇፇቃዴ በምርጫ ወቅት የሚያቀርባቸው የዜና ዘገባዎች፣ ትንተናዎችና የውይይት የግሌ እጩ ተወዲዲሪዎች በምርጫ ወቅት እንዱያስተሊሌፈ ነፃ የአየር ጊዜ መመዯብ መሠረት ከብሔራዊ ምርጫ ቦርዴ ጋር በመተባበር እያንዲንደ ፓርቲ የሚገባውን ነፃ የአየር ጊዜ ግሌፅ በሆነና አስቀዴሞ በተወሰነ ቀመር መሠረት ይመዴባሌ፡፡ ምዯባ የሚከናወነው የሚከተለትን አራት ሀ) ፓሇቲካ ፓርቲዎች በፋዯራሌ እና ባቀረቧቸው ሴት እጩ ተወዲዲሪዎች መ) በምርጫ ሇሚሳተፈ ሁለም የፖሇቲካ ሇተጠቀሱት ሇአራቱ መስፇርቶች የሚሰጠው ባሇሥሌጣኑ ከምርጫ ቦርዴ ጋር በመተባበር በቂ መረጃ እንዱያገኙ ማስቻሌን ታሳቢ ፓርቲ የሚመዯበው ዝቅተኛ አየር ሰዓት ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃድች ነፃ የአየር ጊዜ የመስጠት ግዳታ ከሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃድች ያነሰ ነፃ የአየር ጊዜ የተሰጠው የፖሇቲካ ፓርቲ ወይም የግሌ እጩ ተወዲዲሪ ሇተሰራጨው ፕሮግራም ወይም መግሇጫ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ ፱/ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ የፖሇቲካ ይህን ሇማዴረግ ከመረጠ ግን በፓርቲዎች መካከሌ አዴሌኦ ከማዴረግ፣ አንዴ ፓርቲን በተሇየ ሁኔታ በማስበሇጥ በላሊ ፓርቲ ሊይ ባሇፇቃዴ በምርጫ ወቅት የፖሇቲካ ፓርቲ ወይም የግሌ እጩ ተወዲዲሪን የምርጫ ማስታወቂያ እንዱያስተሊሌፌ አይገዯዴም። ከፓርቲው ወይንም ከእጩ ተወዲዲሪው የፖሇቲካ ፓርቲዎች ወይም የግሌ እጩ ተወዲዲሪዎች የምርጫ ማስታወቂያዎቻቸውና መሌዕክቶች የምርጫ ሕግና ዯንብን ባከበረ መሌኩ መከናወናቸውን የማረጋገጥ ኃሊፉነት ፲፪/ ሇምርጫ ውዴዴር ማስታወቂያ የሚጠየቀው ማስታወቂያ ከሚጠየቀው ክፌያ ሉበሌጥ ፲፫/ የፖሇቲካ ፓርቲዎች ወይም የግሌ እጩ ተወዲዲሪዎች የምርጫ ማስታወቂያዎቻቸውና ዝግጅቶች የብሮዴካስት ባሇፇቃደን የቴክኒክ በግሌፅ በሕግ የተዯነገገ ካሌሆነ በስተቀር የመገናኛ ብዙሃን ነፃነትን የሚያስተጓጉሌ አሠራር፣ አስተዲዯራዊ ተግባርና እርምጃ አስተዲዯራዊ እርምጃዎች ፌትሏዊ በሆነ መሌኩ ሉወሰደ፣ የአስተዲዯራዊ የፌትሕ አገሌግልት ባሇፇቃደን የመሰማት መብት ክብዯት እና የመገናኛ ብዙሃኑ ተዯጋጋሚ ጥፊቶችን የመፇጸም የኋሊ ታሪክ ከግምት ባሇሥሌጣኑ የዚህን አዋጅ ዴንጋጌዎችና ይህን አዋጅ ተከትሇው የሚወጡ ዯንብ ብዙሃን ሊይ እንዯአግባብነቱ የሚከተለትን እስከ ብር ፪፻ሺ (ሁሇት መቶ ሺህ ብር) የሚዯርስ የገንዘብ ቅጣት፤ ግምገማ በማዴረግ የእርስ በእርስ ቁጥጥር ያሊቸው የመገናኛ ብዙሃን አዯረጃጀቶች አጠቃሊይ አሠራርና የሥነ-ምግባር ዯንብ አፇጻጸም ይዞታ ውጤታማነትና ጥንካሬ አሳማኝ ዯረጃ መዴረሱን ካረጋገጠ፣ የሥነ በተሇያዩ ዴንጋጌዎች ውስጥ በተዘረዘሩት በማዴረግ የባሇሥሌጣኑ ቦርዴ ውሳኔዎቹን በይግባኝ መመሌከት ሥሌጣን እንዱኖረው ፸፬. የፅሁፌ ማስጠንቀቂያ የሚያሰጡ ጥፊቶች የሚከተለትን ጥፊቶች የፇጸመ ማንኛውም የመገናኛ ብዙሃን የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ የባሇቤትነት መስፇርት ዴንጋጌዎችን የፕሮግራም ኃሊፉን የማሳወቅ ግዳታ ሏ) በህትመትና የብሮዴካስት ሥርጭት ሊይ የሚገሇፁ መረጃዎችን ካሊወጣ፤ መ) ያሇ ክፌያ ቅጅዎች የመስጠትግዳታ ሠ) ከአንቀጽ ፶፫ እስከ ፷ የተዯነገጉትን የዚህን አዋጅ ዴንጋጌዎች ከጣሰ፤ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባሊቸው እንዯተጠበቁ ሆነው ሇአካሇ መጠን ስሇመጠበቅ የተዯነገጉትን ግዳታዎች በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባሊቸው እንዯተጠበቁ ሆነው ሃይማኖት ተኮር የተዯነገጉትን ግዳታዎች የተሊሇፇ፤ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባሊቸው የተዯነገጉትን ግዳታዎች ካሌተወጣ፤ ተ) አስቸኳይ መንግሥታዊ መግሇጫዎችን ስሇማሠራጨት የተዯነገጉትን ግዳታዎች ቸ) ውስጣዊ የቅሬታ አፇታት ሥርዓትን በሚመሇከት የተዯነገጉትን ግዳታዎች ኀ) ላልች በተመሳሳይ ዯረጃ የሚታዩ እንዱወሰዴ የወሰነው የማስተካከያ እርምጃ ፸፭. የገንዘብ ቅጣትን ስሇመጣሌ የሚከተለትን ጥፊቶች የፇጸመ ማንኛውም የሚከተሇውን የገንዘብ ቅጣት ይጥሌበታሌ፤ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፭፣፴ ወይም አንቀጽ ፵፬ የተዯነገገውን ከተሊሇፇ እስከ ብር ፻፶ሺ (መቶ ሃምሳ ሺህ በስተቀር በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፮ ወይም ፳፯ የተዯነገገውን ከተሊሇፇ እስከ ብር ፶ሺ(ሃምሳ ሺህ ብር) የተዯነገገውን ከተሊሇፇ እስከ ብር ፲፭ሺ (አስራ አምስት ሺህ ብር) መ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፭ የተዯነገገውን ከተሊሇፇ እስከ ብር ፲፭ሺ (አስራ አምስት ሺህ ብር) በሚዯርስ የገንዘብ ሠ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፰ እና ፷፱ የተዯነገገውን የተሊሇፇ ማንኛውም የብሮዴካስት ባሇፇቃዴ እስከ ብር ማስተካከያ ያሊወጣ የመገናኛ ብዙሃን አዘጋጅ እስከ ብር ፲፭(አስራ አምስት ሺህ ብር) በሚዯርስ የገንዘብ መቀጮ የተዯነገገውን የተሊሇፇ ማንኛውም ባሇፇቃዴ እስከ ብር ፶ሺ (ሃምሳ ሺህ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ ወይም ፳፬ የተዯነገገውን የተሊሇፇ ማንኛውም ባሇፇቃዴ እስከ ብር ፪፻ሺ(ሁሇት መቶ ሺህ ብር) በሚዯርስ የገንዘብ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵ የተዯነገገውን የተሊሇፇ ማንኛውም ባሇፇቃዴ ከብር ፶ሺ(ሃምሳ ሺህ ብር) በማይበሌጥ ላልች በተመሳሳይ ዯረጃ የገንዘብ ማንኛውም ሰው እስከ ብር ፶ሺ(ሃምሳ ሺህ ብር) በሚዯርስ የገንዘብ መቀጮ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የገንዘብ ቅጣት የሚጣሌበት ማንኛውም ሰው የገንዘብ ቅጣት ሉጣሌበት እንዯሆነና ጥሷሌ የተባሇውን ጉዲይ እንዱያውቅ ማዴረግና አስተያየት ሇመስጠት እዴሌ እንዱያገኝ ባሇሥሌጣኑ የገንዘብ ቅጣት መጠን ሲወስን የመፇጸም የኋሊ ታሪክ ከግንዛቤ ውስጥ የገንዘብ ቅጣቱ ከተፇጸመው ጥፊት ጋር ተመጣጣኝ መሆን አሇበት፡፡ በአጠቃሊይ ከአጠቃሊይ ካፒታለ አንጻር ሲሰሊ የመገናኛ ብዙሃኑን ህሌውና ከባዴ አዯጋ ሊይ የሚጥሌ ፸፮. ፕሮግራም ስሇማገዴ ወይም ስሇመሰረዝ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፬ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ ሰ፣ ሸ፣ ቀ ወይም መሰሌ የሥነ ምግባር እርምጃ እንዱወስዴ የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቶት ማስተካከያ ያሊዯረገ እንዯሆነ ባሇሥሌጣኑ እንዯጥፊቱ ክብዯት ፕሮግራሙ ባሇሥሌጣኑ የፕሮግራም እገዲ ወይም ስረዛ አስተያየት ሇመስጠት እዴሌ እንዱያገኝ የብሮዴካስት ባሇፇቃደ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትል በሚወጡ ዯንብ እና በተዯጋጋሚ የሚጥስና የጥሰቱም ክብዯት እንዯማያዯርግ የሚያሳይ ከሆነ ባሇሥሌጣኑ ፇቃደን ከ፩ ወር ሊሌበሇጠ ጊዜ ሉያግዯው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሇባሇፇቃደ እንዱዯርሰው መዯረግ አሇበት፡፡ ባሇፇቃደ ማሻሻያ የማያዯርግ ከሆነ ፇቃደ ባሇፇቃደ ማሻሻያ ሇማዴረግ የሚያስችሌ አሳማኝ እቅዴ እና ተግባር መፇፀሙን እንዱሆን ከተጠቀሰው ጊዜ ቀዴሞ እገዲውን ፸፰. የፇቃዴ እገዲን የሚያስከትለ ተግባራት ባሇሥሌጣኑ በሚከተለት ምክንያቶች የመገናኛ ብዙሃንን ፇቃዴ ሉያግዴ ይችሊሌ፡- በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፬ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም ፸፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት አስተዲዯራዊ እርምጃ ተወስድበት ተገቢውን አገሌግልቱን ከአንዴ ወር በሊይ ሲያቋርጥ፤ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፮ የተመሇከተውን የክፌያ ግዳታ ያሌተወጣ እንዯሆነ ፤ ወይም ፬/ ፌርዴ ቤት የእገዲ ውሳኔ ሲሰጥ፡ ማንኛውም ባሇፇቃዴ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትል በሚወጡ ዯንብ እና መመሪያ የተከሇከለ ተግባራትን ወጥ በሆነ ሁኔታ ባሇማክበር እንዱሁም የባሇሥሌጣኑን ትዕዛዞች ባሇመፇጸም ከባዴ ጥፊት ከፇጸመ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ምክንያት፣ ተፇጻሚ የሚሆንበት ቀን እና ፹. የፇቃዴ መሰረዝን የሚያስከትለ ተግባራት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፯ እና ፸፰ መሰረት እገዲ ተጥልበት በተጠቀሰው መ) ባሇፇቃደ በራሱ ፌሊጎት ሥራውን ሠ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፰ ንዑስ ዴንጋጌዎች ተጥሰው ሲገኙ፤ ወይም፣ ባሇፇቃደ በዚህ አዋጅ የተመሇከቱ የባሇቤትነት መስፇርት ዴንጋጌዎችን የብሮዴካስት ባሇፇቃዴ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ (ሇ) በተመሇከተው ጊዜ ውስጥ መዯበኛ ሥርጭቱን ሇመጀመር ከአቅም በሊይ የሆነ ችግር ያጋጠመው ተቀባይነት ካገኘ ሥርጭቱን ሇመጀመር ተጨማሪ ጊዜ ሉፇቀዴሇት ይችሊሌ፡፡ ፹፩. የአስተዲዯራዊ እርምጃዎች ውሳኔ አሰጣጥ የፇቃዴ አሇማዯስ፣ የፇቃዴ ማገዴ ወይም የፌቃዴ መሰረዝ የሚያስከትለ ውሳኔዎችን የመወሰን ሥሌጣን የባሇሥሌጣኑ ቦርዴ ቦርደ የፇቃዴ አሇማዯስ፣ የፇቃዴ ማገዴ ቅጣት የሚዲርግ ክስ ሲቀርብሇት ባሇፇቃደ በጉዲዩ ሊይ ያሇውን ምሊሽ በፅሐፌ እና በአካሌ እንዱያቀርብና ጉዲዩ ሊይ ሕዝባዊ የፅሁፌ ማስጠንቀቂያ፣ ከባዴ የገንዘብ ቅጣት ወይም አንዴን ፕሮግራም ማገዴ ወይም መሠረዝ በባሇሥሌጣኑ ሉወስን ይችሊሌ፡፡ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት በተወሰኑት ውሳኔዎች ቅር የተሰኘ ባሇፇቃዴ ውሳኔው በዯረሰው በ፲፬ የሥራ ቀናት ውስጥ ቦርደ አቤቱታው በዯረሰው በ፴ የሥራ ቀናት ውስጥ ውሳኔ መስጠት አሇበት፡፡ በዚህ አንቀጽ መሠረት ቦርደም ሆነ የሚመሇከቱ ውሳኔዎችን በ፴ የሥራ ቀናት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፩ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፬) መሰረት ቦርደ በሰጠው ውሳኔ ሊይ ቅሬታ ያሇው ማንኛውም ወገን ውሳኔው ሇፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት አቤቱታ ውሳኔውን የሰጠው ቦርዴ አመሌካቹ አቤቱታ ካሳወቀበት ጊዜ ጀምሮ በ፯ የሥራ ቀናት ውስጥ የውሳኔውን ግሌባጭ ሇአመሌካች በቦርደ ውሳኔ ሊይ የፋዳራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት የፌሬ ነገርም ሆነ የሕግ ጉዲዮችን በመመርመር በአቤቱታው ሊይ ውሳኔ የመስጠት ሥሌጣን አሇው፡፡ የፋዳራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት አቤቱታው በቀረበሇት በ፴ ቀናት ውስጥ ውሳኔ መስጠት ፌርዴ ቤት በሰጠው ፌርዴ ቅር የተሰኘ በተሰጠ በ፴ቀናት ውስጥ ሇይግባኝ ሰሚው ፌርዴ ቤት ማቅረብ አሇበት፡፡ ፌርደን የሰጠው ፌርዴ ቤትም አመሌካቹ ይግባኝ ሇማቅረብ የሚፇሌግ መሆኑን ካሳወቀበት ጊዜ ጀምሮ በ፳፬ ሰዓት ውስጥ የፌርደን ግሌባጭ ሇአመሌካች መስጠት አሇበት፡፡ በቀረበሇት በ፴ ቀናት ውስጥ ውሳኔ መስጠት ፩/ የሥም ማጥፊት ተግባር በመገናኛ ብዙሀን ሲፇጸም ከፌትሏብሔር ሀሊፉነት በስተቀር ብዙሃን ሊይ የሚጣሇው የህሉና ጉዲት ካሣ ከብር ፫፻ሺ(ሦስት መቶ ሺህ ብር) ሉበሌጥ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት የህሉና ጉዲት ካሣ ሲወሰን የመገናኛ ብዙሃንን የትርፌ ሁኔታ፣ የዯረሰው የጉዲት መጠን እና የሚወሰነው ካሳ በመገናኛ ብዙሃኑ ህሌውና ሊይ ያሇው ተጽዕኖ ከግምት ውስጥ ማስገባት ምንም ዓይነት የሕዝብ ጥቅም በላሇበት የመጉዲት ሀሳብ ከላሇና የንግግሩ ይዘት እውነተኛ የሆነ እንዯሆነ፤ ሇ) የንግግሩን እውነተኛነት ሇማረጋገጥ መረጃ ትክክሇኛ እንዯሆነ በቅንነት በማመን ያዯረገው ንግግር ከሆነ፤ ሏ) ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ የተዯረገ ንግግር የሚከተለት ሌዩ ሁኔታዎች በስም ማጥፊት በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዳሞክረሲያዊ ሚኒስትር፣ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባሊት፣ በሚኒስትሮች ምክር ቤት አባሊት፤ ወይም በክሌሌ ምክር ቤቶችና ንግግርን አስመሌክቶ የሚዯረግ ንግግር ማንኛውም የፋዯራሌም ሆነ የክሌሌ በመንግሥታዊ ሥሌጣናቸው የተዯረገ ንግግርን ወይም ውሳኔን አስመሌክቶ ሏ) በፌርዴ ቤት ሂዯት ውስጥ በዲኞች፣ ጠበቆች፣ ተከሊካይ ጠበቆች፣ ዓቃቢያነ መ) የሕግ ግዳታ ያሇበት ሰው የሚያዯርገው በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፭) የተዘረዘሩት ሌዩ ሁኔታዎች ምንም ዓይነት የሕዝብ ጥቅም በላሇበት የተጠቀሱት ግሇሰቦችን ግሇ ሰብዕና ሇማንቋሸሽ ጥቅም ሊይ ሉውለ አይገባም፡፡ ፹፭. የእገዲ እርምጃዎችን ስሇመውሰዴና እግዴ ስሇመጣሌ እንዯነገሩ ሁኔታ የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ የማይችሌ ግሌጽና ዴርስ የሆነ ከፌተኛ ጉዲት የሚያስከትሌ በየጊዜው የሚወጣ ሕገ ወጥ ህትመት ወይም የብሮዴካስት አገሌግልት ሉሰራጭ መሆኑን ሇማመን በቂ ምክንያት ፋዯራሌ ከፌተኛው ፌርዴ ቤት እንዱያዝ ጉዲቱን ሇመከሊከሌ የፌርዴ ቤት የማገጃ ትዕዛዝ በፌጥነት ማግኘት ባሌቻሇ ጊዜ በጠቅሊይ ዓቃቤ ሕጉ ውሳኔ በየጊዜው አገሌግልት ሥርጭት እንዱታገዴ ትዕዛዝ ጠቅሊይ ዓቃቤ ሕጉ አንዴን በየጊዜው አገሌግልት ከሥርጭት እንዱታገዴ ውሳኔ በሰጠ በ፵፰ ሰዓት ውስጥ ሇፋዯራሌ ከፌተኛ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የእግዴ ማስታወቂያ የዯረሰው ፌርዴ ቤት የዓቃቤ ሕጉ የእገዲ ማስታወቂያ ከዯረሰው ጊዜ ጀምሮ በ፳፬ ሰዓት ውስጥ የእገዲ የፋዯራለ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት በየጊዜው የሚወጣው ህትመት ወይም የብሮዴካስት አገሌግልት እንዱታገዴ በጠቅሊይ ዓቃቤ ሕጉ የተሰጠው ትዕዛዝ ሲቀርብሇት፡- በየጊዜው የሚወጣው ህትመት ወይም ካገኘው የጠቅሊይ ዓቃቤ ሕጉን ትዕዛዝ በማፅዯቅ ዓቃቤ ሕጉ የማገዴ እርምጃ ከወሰዯበት ጊዜ ጀምሮ ባሇው በ፲፭ ቀን እንዱመሰርት ማመሌከቻ እንዱያቀርብ ማዘዝ አሇበት፡፡ ዓቃቤ ሕግ በተሰጠው ትእዛዝ መሠረት ካሌፇጸመ ፌርዴ ቤቱ ወይም ሥርጭቱ እንዱቋረጥ የሰጠውን በየጊዜው የሚወጣው ህትመት ወይም እንዱነሳ ትእዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፡፡ ፌርዴ ቤቱ የሰጠው ትዕዛዝ በይግባኝ ሰሚ ፌርዴ ቤት ካሌታገዯ በስተቀር ትዕዛዙ በተሰጠ በ፵፰ ሰዓት ጊዜ የብሮዴካስት አገሌግልት ሊይ የወንጀሌ ክስ እትሞች ከማውጣት እንዱታገዴ ወይም እንዱታገዴ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፬) መሠረት የሰጠውን ውሳኔ ሇመሰረዝ በየጊዜው የሚወጣ ህትመት ሥርጭት ሊይ የሚሰጥ የእገዲ ትዕዛዝ ሇትዕዛዙ መነሻ የህትመቱን ቅፅ፣ ጽሁፈ የወጣበትን እትም መግሇጽ አሇበት፡፡ እገዲውም ሇሥርጭት በተዘጋጁ ህትመቶች ሊይ ብቻ ተፇጻሚ ዓቃቤ ሕግ በዚህ አንቀጽ የተሰጠውን የተጠቀመበት እንዯሆነ በሕግ ይጠየቃሌ፡፡ የመንግሥት አካሊት የሆኑ ግሇሰቦች ሊይም አስተዲዯራዊና የገንዘብ ቅጣት ሉጣሌበት ስሇሚቀርቡበትና ስሇሚሰሙበት ሁኔታ ዴርጊት በመፇፀም የተጠረጠረ ማንኛውም ሰው ወይም አካሌ በወንጀሌ ሥነ-ሥርዓት ምርመራ በእስር እንዱቆይ ሳይዯረግ ክሱ በቀጥታ በዓቃቤ ሕግ አማካኝነት ሇፌርዴ ክሱን ሇመስማት ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት የክስ ማመሌከቻው በቀረበሇት በ፲፭ ፌርዴ ቤቱ ክሱ ከመሰማቱ ቢያንስ ከ፭ ቀናት በፉት የክሱን ማመሌከቻ ግሌባጭ ወይም ቅጂ እንዱሁም የቀረቡ ማስረጃዎች ካለ ሇተከሳሹ እንዱዯርስ ማዴረግ አሇበት፡፡ ክሱን የሚሰማው ፌርዴ ቤት ክሱ መሰማት ከጀመረበት ቀን አንስቶ እጅግ ቢበዛ በ፩ ተከሳሹ በአዴራሻው ባሇመገኘቱ የተነሳ መጥሪያውን ሇማዴረስ ያሌተቻሇ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ ተከሳሹ በ፯ ቀናት ውስጥ ካሌቀረበ ጉዲዩ በላሇበት ታይቶ የሚወሰን የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፳፰ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ የዚህን አዋጅ ዴንጋጌዎች በመተሊሇፌ በየጊዜው በሚወጣ ህትመት አማካይነት የሚፇጸም የወንጀሌ ጥፊት ህትመቱ ከተሰራጨበት ወይም ከተሊሇፇበት ቀን አንስቶ እስከ ፩ ዓመት ባሇው ጊዜ ውስጥ ክሱ ካሌቀረበ በብሮዴካስት አማካይነት ሇሚፇፀም ጥፊት ጥፊቱ የተፇፀመበት ፕሮግራም ከተሊሇፇበት ቀን ጀምሮ ባሇው ፮ ወር ጊዜ ውስጥ ምርመራ ካሌተጀመረ ጉዲዩ በይርጋ ቀሪ በበይነ-መረብ መገናኛ ብዙሃን አማካይነት ፕሮግራም ከተሊሇፇበት ቀን ጀምሮ ባሇው ፫ ወር ጊዜ ውስጥ ምርመራ ካሌተጀመረ መሠረት የተሰጡ የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃድች እንዯፀኑ ይቆያለ፤ ባሇፇቃደም ይቀጥሊሌ፣ ሆኖም ባሇስሌጣኑ የሚፇሌገው መረጃ በሚኖርበት ጊዜ ይህንኑ ማቅረብ መብትና ግዳታዎች በዚህ አዋጅ መሠረት ሇመገናኛ ብዙሃን ባሇሥሌጣን ተሊሌፇዋሌ፡፡ ብሮዴካስት ባሇሥሌጣን ተሰጥተው የነበሩ ሥሌጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ መሰረት ፺. ዯንብና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይህን ቦርደ በዚህ አዋጅ በግሌፅ በተሰጡት ጉዲዮች ሊይ እና በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ሇሚወጣ ዯንብ አፇፃፀም መመሪያዎችን ያወጣሌ፡፡ ፌትሏዊነትንና ግሌፅነትን ሇማረጋገጥም ባሇሥሌጣኑ የሚያወጣቸውን መመሪያዎች አስተያየት መዴረክ ያዘጋጃሌ፡፡ ሁለም ፺፩. የተሻሩና ተፇፃሚነት የላሊቸው ሕጎች የመገናኛ ብዙሃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ ቁጥር ፭፻፺/፪ሺ ሊይ የመገናኛ ብዙሀንን የሚመሇከቱት ዴንጋጌዎች በዚህ አዋጅ ፭፻፴፫/፲፱፻፺፱ በዚህ አዋጅ ተሽሯሌ፡፡ የዚህን አዋጅ ዴንጋጌ የሚቃረን ማንኛውም ሕግ፣ ዯንብ፣ መመሪያ፣ ትዕዛዝ ወይም የተሇመዯ አሠራር በዚህ አዋጅ በተሸፇኑ ጉዲዮች ሊይ ተፇጻሚነት አይኖረውም፡፡ ይህ አዋጅ በፋዳራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ መጋቢት ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ	<doc id="64c431f56cd31edd" title="የመገናኛ ብዙሃን አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=c19d260f0a2e75e002de7147515ce28592027e5a" char_count="42337" purity="0.99"> የመገናኛ ብዙሃን አዋጅ የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ የመገናኛ ብዙሃን አዋጅ …………………ገጽ ፲፫ሺ፻፲፫ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ ሕገ መንግሥት እንዱሁም በኢትዮጵያ ሊይ ግዳታ የሚጥለ ዓሇም አቀፌ የሰብዓዊ መብት ስምምነቶች የተረጋገጠውን ሀሳብን በነፃነት የመግሇፅ መብትና ሇዜጎች የመገናኛ ብዙሃን ነፃነትን በተሟሊ መሌኩ ተግባራዊ ሇማዴረግ ከማኅበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ፣ ፖሇቲካዊ እና ከቴክኖልጂ እዴገት ጋር የሚጣጣም ሕግ ማውጣት በማስፇሇጉ፤ ሀሳብን በነፃነት የመግሇፅና የመገናኛ ብዙሃን መብቶች በሕገ መንግሥቱ የተረጋገጡ ላልች ሰብዓዊ መብቶችንና ነፃነቶችን ሇማረጋገጥ ያሊቸውን ፊይዲ በመገንዘብ እና በሀገራችን ዱሞክራሲያዊ ሥርዓትን ሇመገንባት የሚዯረገው ጥረት ስኬታማ እንዱሆን መገናኛ ብዙሃን የሚጫወቱትን የማይተካ ሚና በመረዲት ይህን ሁኔታ ሉያስተናግዴ የሚችሌ ሕግ ማውጣት በማስፇሇጉ፤ ጥራቱን የጠበቀና ተዯራሽ የሆነ የመገናኛ ብዙሃን አሰራር እንዱስፊፊ ማዴረግ ሇፇጣንና ቀጣይነት ሊሇው ሁሇንተናዊ ዕዴገት ቁሌፌ የሆነውን በመረጃ የበሇፀገ ህብረተሰብ ሇመፌጠር የሚያስችሌና ሇሀገሪቱ ፖሇቲካዊ፣ እንዱሁም ተነፃፃሪ መብቶችና ጥቅሞችን ባከበረ መሌኩ በኃሊፉነት መንቀሳቀሳቸውን ማረጋገጥና በሕግ መሠረት እንዱሠሩ የሚያስችሌ የሕግ ማዕቀፌና ሥርዓት መዘርጋት በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ ሕገ ይህ አዋጅ "የመገናኛ ብዙሃን አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፰/፪ሺ፲፫" ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ፡፡ የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ ፩/ "የመገናኛ ብዙሃን" ማሇት በየጊዜው የሚወጣ የበይነመረብ የመገናኛ ብዙሃንን በመጠቀም የዜና ወይም የፕሮግራም ወይም የዜና እና ማኅበራዊ መገኛኛ ብዙሃንን፣ ጦማሮችን እና በየጊዜው የሚወጣ ህትመት አካሌ ያሌሆኑ ፍቶ፣ ስዕሌና ካርቱንን ሳይጨምር የዜና አገሌግልት "በየጊዜው የሚወጣ ህትመት" ማሇት አንዴ ቋሚ ስያሜ በመያዝ በተወሰነ የጊዜ ክፌተት ሳይቋረጥ በተከታታይ እንዱወጣ ታቅድ ቢያንስ በዓመት ሁሇት ጊዜ የሚታተም፤ የተወሰነ የሕዝብ ክፌሌ እንዱዯርስ ታስቦ “የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት ዲታና የጽሁፌ መሌዕክትን፣ የግሌ ዴርጅት ወይም የመንግሥት አካሌ ውስጣዊ ግንኙነቶችን ሳይጨምር ከምዴር ወዯ አየር አስተሊሊፉ፣ በሬዱዮ ሞገዴ፣ በኬብሌ፣ በሳተሊይት፣ ወይም እነዚህን በማቀናጀት ሥራ ሊይ በሚውለ የተወሰነ የህብረተሰብን ክፌሌ ሇማሳወቅ፣ ሇማስተማር ወይም ሇማዝናናት በዴምፅ ወይም በምስሌ ወይም በዴምፅና በምስሌ በክፌያ ወይም ያሇክፌያ የሚተሊሇፌ ወይም የሚሰራጭ የሬዱዮ ወይም የቴላቪዥን ፕሮግራም ሥርጭት አገሌግልት ነው፤ ይዘት ሊይ የመወሰን ኃሊፉነት ሥር ዋነኛ ዴርጅት በኢንተርኔት አማካይነት የሚሰራጭ ምስሌ፣ ዴምፅ፣ ቪዴዮ እና የዴረ-ገፅ ጽሁፌን በመጠቀም ወይም እነዚህን በማቀናጀት መረጃ "ይዘት ሊይ የመወሰን ኃሊፉነት" ማሇት በዜና ወይም በፕሮግራም መረጣ ወይም “ዜና” ማሇት አካባቢያዊ፣ ክሌሊዊ፣ ሀገራዊ ወይም ዓሇም አቀፊዊ ይዘት ያሊቸው እና በበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን አማካኝነት “ፕሮግራም” ማሇት በየ፳፬ ሰዓቱ ወይም ሰፊ ያሇ ጊዜ ጠብቆ ቀጣይነት ባሇው ሁኔታ በዴምፅ፣ በምስሌ ወይም በዴምፅና በምስሌ ሁለንም አካቶ በብሮዴካስት አገሌግልት አማካኝነት የሚቀርብ ዝግጅት ነው፤ “የብሮዴካስት ፇቃዴ” ማሇት የብሮዴካስት ሇብሮዴካስት ፇቃዴ አመሌካች የሚሰጥ አዋጅና በአዋጁ መሠረት በሚወጡ ዯንቦች እና መመሪያዎች መሠረት የብሮዴካስት አገሌግልት ሇመስጠት የፀና የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ የተሰጠው ሰው ነው፤ ሇመስጠት ተሇይቶ የተቀመጠ አካባቢ ነው፤ “የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት በሀገር አቀፌ ወይም በክሌሌ ዯረጃ በሕግ የተቋቋመ ተጠሪነቱም ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ወይም ሇክሌሌ ምክር ቤት የሆነ ከመንግሥት ነፃና ገሇሌተኛ ሆኖ የሕዝብ ጥቅምን የሚያረጋግጡ ይዘቶች በማዘጋጀት ሇሕዝብ የማቅረብ ግዳታ ያሇበት የሬዱዮ ወይም የቴላቪዥን ብሮዴካስት አገሌግልት ፲፪/ “ሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት መሰረት በተቋቋመ የሲቪሌ ማኅበረሰብ የሕዝብ ጥቅምን የሚያረጋግጡ ይዘቶች “የንግዴ ብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት የሕግ ሰውነት በተሰጠው የንግዴ ዴርጅት ወይም ትርፌ ሇማግኘት የተቋቋመ የግሌ ዴርጅት ባሇዴርሻ በሆነበት ላሊ ዴርጅት በክፌያ ወይም ያሇክፌያ የሚተሊሇፌ ወይም የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት ነው፤ ማሇት ሇትርፌ ያሌተቋቋመ፣ ባሇቤትነቱና አስተዲዯሩ አገሌግልቱ ታሊሚ ባዯረገው ማኅበረሰብ ተወካዮችና ፌሊጏት የሚመራ የሬዱዮ ወይም የቴላቪዥን ጣቢያ ሇተሇየ አገሌግልት ሲሆን የማኅበረሰቡን አባሊት እና ከማኅበረሰቡ ጋር ግንኙነት ያሊቸው የሚያበረታታና አገሌግልቱን በአጠቃሊይ ፌሊጎትና ዓሊማ ያሊቸው ሰዎች ስብስብ ወይም በተሇየ የጋራ ፌሊጎትና ዓሊማ ዙሪያ “ከምዴር ወዯ አየር የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት በዓሇም አቀፌ ስምምነት መሰረት በዓሇም አቀፈ የቴላኮሙኒኬሽን ህብረት ሇኢትዮጵያ የተመዯበውን የሬዱዮ ሞገዴ በመጠቀም የሚሰጥ የአናልግ ወይም የብሮዴካስት መቀበያ መሳርያ አማካይነት የሚዯርስ የብሮዴካስት አገሌግልት ነው፤ “የኬብሌ የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት በኬብሌ አማካይነት የቴላቪዥን ኘሮግራም “የክፌያ የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት ሇአጠቃሊይ ሕዝቡ ተዯራሽ የሆነና በክፌያ ብቻ በቋሚነት ወይም በተሇያዩ ጊዜያት ፳፩/ “በተፇሇገ ጊዜ ተዯራሽ የሚሆን ቴላቪዥን አገሌግልቱን ሇመጠቀም ጥያቄ ሊቀረቡ ተጠቃሚዎች በመረጡት ሰዓት ከፕሮግራም የመረጡትን ፕሮግራም በመገናኛ ብዙሃን “አናልግ የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት ነው፤ “ዓሇም አቀፌ የብሮዴካስት አገሌግልት” ማሇት በዋነኛነት ከኢትዮጵያ ውጭ ሊለ አዴማጭና ተመሌካቾች ዜናና ፕሮግራም “ሀገር አቀፌ ሥርጭት” ማሇት በመሊ ሀገሪቱ አገሌግልት ባሇፇቃዴ የሚሰጥ የብሮዴካስት ፳፭/ “ክሌሊዊ ሥርጭት” ማሇት በብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ የሚሰራጭ በአንዴ ክሌሌ ጉዲዮች ሊይ ትኩረት የሚያዯርግ የብሮዴካስት አገሌግልት ሥርጭት ነው፤ “አካባቢያዊ ሥርጭት” ማሇት ከክሌሌ በታች የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት ሥርጭት ነው፤ ፳፯/ “ሀገር በቀሌ ይዘት” ማሇት ስፖርታዊ በኢትዮጵያ ቋሚ ነዋሪ በሆነ ዜጋ ወይም ወይም አባሊቱ በኢትዮጵያ ቋሚ ነዋሪ የሆኑ ዜጎች የሆኑበት የሕግ ሰውነት የተሰጠው ዴርጅት ወይም እነዚህ በጋራ ወይም እነዚህ የተጠቀሱት ግሇሰቦች ቢያንስ ፶ በመቶ የገንዘብ ጥቅም ይዘው ከላሊ አካሌ ጋር ሙዚቃ፣ ዴራማ ወይም ዘጋቢ ፉሌም ነው፤ ፳፰/ “የምርጫ ውዴዴር ማስታወቂያ” ማሇት አንዴ የፖሇቲካ ዴርጅት ወይም የግሌ ዕጩ ዓሊማውን ሇማስተዋወቅ ገንዘብ በመክፇሌ ወይም ሇመክፇሌ ቃሌ በመግባት በሬዱዮ፣ በቴላቪዥን፣ በየጊዜው በሚወጣ ህትመት ፳፱/ "ዋና አዘጋጅ" ማሇት በየጊዜው የሚወጣ ህትመትና የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን "ፕሮግራም ኃሊፉ" ማሇት በብሮዴካስት አገሌግልት ይዘት ሊይ የመወሰን ኃሊፉነት ህትመትን ወይም የበይነ-መረብ መገናኛ ፴፫/ “ቁጥጥር” ማሇት የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃድችና የበይነ መረብ መገናኛ ብዙሃን በሕግ መሠረት መሥራታቸውንና ኃሊፉነታቸውን መወጣታቸውን የመከታተሌ፣ "የመገናኛ ብዙሃን የእርስ በእርስ ቁጥጥር" የመሌካም አሠራር ዯንብ የሚያወጡበት፣ የዘርፈን የሙያ ብቃት የሚያሳዴጉበትና ራሳቸውን ሇሕዝቡ ተጠያቂ አዴርገው እርስ በእርስ የሚተራረሙበት ሂዯት ነው፤ ፴፭/ "የመረጃ ብዝሃነት" ማሇት የተሇያየ ይዘት ያሊቸውን ሀሳቦች በተሇያዩ አቀራረቦች፣ እንዱሁም ሇሕዝብ የሚዯርሱ የመገናኛ አስተያየቶች ይዘት ጾታን፣ ብሔርን፣ የአካሌ ጉዲትን፣ ሃይማኖትን፣ ዕዴሜን፣ የምጣኔ ሀብት ተሳታፉነትን፣ የፖሇቲካ አመሇካከትና አስተያየቶችን በተቻሇና ምክንያታዊ በሆነ መጠን ሚዛናዊና ተመጣጣኝ በሆነ መሌኩ "የሕዝብ ጥቅም" ማሇት ከግሌ ወይም ከጥቂት ቡዴኖች የጥቅም ፌሊጎት በተቃራኒ የማኅበረሰቡን የዯህንነት፣ የምጣኔ ሃብት፣ የባህሌ፣ የፖሇቲካ እና መሰሌ ተፇጥሮ ያሊቸውን ጥቅሞች ጨምሮ የሰፉው ሕዝብ አካሊት በባሇሥሌጣኑ እየታየ ባሇ ጉዲይ ሊይ ሀሳብ እንዱሰጡ ጥሪ የሚያዯርግበት ሂዯት ፴፰/ "ሕዝባዊ አካሌ" ማሇት በፋዳራሌ ወይም በክሌሌ ሕገ መንግሥት ወይም በላሊ ሕግ መሰረት የተቋቋመ እና ላሊ ማንኛውም የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ መንግሥታት መዋቅር ውስጥ የሚገኝ አካሌ ወይም ዋነኛ ወይም ተጠሪነቱ ሇፋዯራሌ ወይም ሇክሌሌ መንግሥት የሆነ ማንኛውም አካሌ ነው፤ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፵፯ መሰረት የተቋቋመ ክሌሌ ሲሆን ሇዚህ አዋጅ አፇፃፀም ሲባሌ የአዱስ አበባና የዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯሮችን ፵/ "ዘመዴ" ማሇት ወዯሊይ፣ ወይም ወዯታች ወይም ወዯጎን የሚቆጠር የስጋ ወይም ፵፩/ "ባሇሥሌጣን" ማሇት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ የተቋቋመው የኢትዮጵያ የመገናኛ ብዙሃን "ሰው" ማሇት የተፇጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ነው፤ ይህ አዋጅ በሚከተለት ሊይ ተፇጻሚ ይሆናሌ፡- በዚህ አዋጅ መሠረት በሚቋቋሙ መገናኛ ብዙሃን፣ እንዯገና በሚመዘገቡ በየጊዜው ኢትዮጵያ የሚገባና ዋነኛ አትኩሮቱ ሀገራዊ ጉዲዮች ሊይ የሆነ ማንኛውም በውጭ ሀገር የሚታተም በየጊዜው የሚወጣ ህትመት፤ ሀገር ውስጥ ቅርንጫፌ መስሪያ ቤት ወይም ወኪሌ ቢኖረውም ባይኖረውም ማንኛውም በውጭ ሀገር ተቋቁሞ እና በውጭ ሀገር የብሮዴካስት ፇቃዴ አግኝቶ ማንኛውንም ከ፶ በመቶ በሊይ ይዘቶቹ በኢትዮጵያ ውስጥ ቋንቋዎች የሚያቀርብ፤ እና፣ ፩/ የኢትዮጵያ የመገናኛ ብዙሃን ባሇሥሌጣን (ከዚህ በኋሊ “ባሇሥሌጣን” እየተባሇ የሚጠራው) የሕግ ሰውነት ያሇው ራሱን የቻሇ የፋዯራሌ መንግሥት መስሪያ ቤት ሆኖ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟሌ፡፡ የባሇሥሌጣኑ ተጠሪነት ሇኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ፫/ የባሇሥሌጣኑ ዋና መሥሪያ ቤት በአዱስ አበባ ሆኖ እንዯ አስፇሊጊነቱ በኢትዮጵያ በማናቸውም ስፌራ ቅርንጫፌ ሉኖረው ይችሊሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ የሚከተለት ዓሊማዎች ይኖሩታሌ፡- ሪፏብሉክ ሕገ መንግሥትና በኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብት ስምምነቶች የተረጋገጠውን ሀሳብን በነፃነት የመግሇፅና የመገናኛ ብዙሃን የሚያስችለ ምቹ ሁኔታዎችን መፌጠር፤ መገናኛ ብዙሃን ተግባራቶቻቸውን በሕግ ብዙሃን የእርስ በእርስ ቁጥጥርና ግምገማ እንዱጠናከር ተገቢውን ዴጋፌ መስጠት፤ በብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ መስጠት፣ እንዱጠበቅና እንዱስፊፊ መሥራት፤ እና፣ የመገናኛ ብዙሃን ዘርፌ ባሇዴርሻ አካሊት የሥራ ግንኙነት እንዱኖርና እንዱጠናከር የሚያስችለ ተግባራትን ማከናወን፡፡ ፮. የባሇሥሌጣኑ ሥሌጣንና ተግባራት ባሇሥሌጣኑ የሚከተለት ሥሌጣንና ተግባራት የብሮዴካስት አገሌግልት የፇቃዴ ሁኔታን የሚያስችሌ የብቃትና የቴክኒክ ማረጋገጫ መስፇርት መመሪያ በማዘጋጀት በቦርዴ በየጊዜው በሚወጣ የህትመት ሥራን ወይም በመመዝገብና የምዝገባ ምስክር ወረቀት በመስጠት ሕጋዊ እውቅና ይሰጣሌ፤ በየጊዜው የሚወጣ ህትመት፣ የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃንና የዜና አገሌግልት ምዝገባ፣ የብሮዴካስት ፇቃዴ፣ የፇቃዴ ማሳዯሻ እና የብቃትና የቴክኒክ ማረጋገጫ አገሌግልቶች የመገናኛ ብዙሃን ሥራቸውን በሕግ አግባብ መንግሥቱ፣ በዚህ አዋጅና በዚህ አዋጅ መሠረት በሚወጡ ዯንብና መመሪያ እና ላልች አግባብነት ባሊቸው ሕጎች መሠረት በማስታወቂያ ሕግ መሠረት ማስታወቂያን በዜጎችና ተቋማት የሚቀርቡትን ቅሬታዎች እንዱሁም በባሇፇቃድች መካከሌ የሚነሱ አሇመግባባቶችን መርምሮ ውሳኔ ይሰጣሌ፤ ስሇመገናኛ ብዙሃን አገሌግልት ዕዴገትና ሇመንግሥት ውሳኔ ያቀርባሌ፤ ሲፀዴቅም የመገናኛ ብዙሃን ዘርፌ ባሇዴርሻ አካሊት ማመቻቸትን ጨምሮ በመገናኛ ብዙሃንና የሥራ ግንኙነት እንዱኖርና እንዱጠናከር የሚያስችለ ተግባራትን ያከናውሌ፤ የመገናኛ ብዙሃንን አቅም ሇማሳዯግ የቴክኒክና በፇቃዯኝነት ሊይ የተመሰረተ የአቅም ግንባታ ሥራዎችን ያከናውናሌ፤ በዚሁ ሥራ ሊይ ከሚሰማሩ ሲቪሌ ማኅበራት፣ የትምህርት፣ የጥናትና ምርምርና የሥሌጠና ተቋማት ጋር በትብብር ይሰራሌ፤ የመገናኛ ብዙሃንን አቅም ሇመገንባት የሚያስችሇውን የሥሌጠና ማዕከሌ በብሮዴካስት አገሌግልት እና የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን የሚሠራጩ ፕሮግራሞች መመሪያ ያወጣሌ፤ የእርስ በእርስ ቁጥጥር ያሊቸው የመገናኛ ብዙሃን አዯረጃጀቶች አስተያየት እንዱሰጡበት አተገባበሩ ሊይም የመገናኛ ብዙሃን የእርስ በእርስ ቁጥጥርና ግምገማ አዯረጃጀትና አሰራር እንዱጠናከር ሇመገናኛ ብዙሃን ዘገባ ሥራ ከውጭ ሀገር መገናኛ ብዙሃን እና የዜና ወኪልች በነጻነት ተንቀሳቅሰው እንዱሰሩ አስፇሊጊውን ዴጋፌ ያዯርጋሌ፤ አስፇሊጊ ሰነድች መሟሊታቸውን ከኮሙኒኬሽን ባሇሥሌጣን ጋር በመተባበር ሇብሮዴካስት ባሇፇቃድች የሬዱዮ ሞገዴ ፲፮/ ከሲቪሌ ማኅበረሰብ ዴርጅቶች ኤጀንሲ ጋር አገሌግልት የሚሰጡ የሲቪሌ ማኅበራትን ሥፌራና የሽፊን ክሌሌ ከላልች የሬዱዮ አሇመጋጨቱን አረጋግጦ ይወስናሌ፤ ሇብሮዴካስት አገሌግልት ማሰራጫ እና መቀበያ የሚውለትን መሣሪያዎች ዓይነት፣ እንዱሁም የማሰራጫ መሣሪያውን ጉሌበት በኢትዮጵያ ብዝሃነት ያሊቸው የብሮዴካስት አገሌግልት አይነቶች እዴገት እንዱኖር ፳፩/ የመገናኛ ብዙሃን ፕሮግራሞች ሀገር በቀሌ ይዘት እንዱስፊፊ ያሳሌጣሌ፤ያበረታታሌ፤ ያወጣሌ፤ተግባራዊ መሆናቸውን ያረጋግጣሌ፤ በብሮዴካስት ኢንዯስትሪ አቅም በመገንባት የሰው ሀብት እዴገት እንዱኖር ያበረታታሌ፤ የብሮዴካስት ዘርፈን እዴገት ያስፊፊሌ፤ ፳፭/ በብሮዴካስት አገሌግልት አዱስ፣ ወቅታዊ ቴክኖልጂ ጥቅም ሊይ እንዱውሌ ይሰራሌ፤ እንዲስፇሊጊነቱ ከኮሚዩኒኬሽን ባሇሥሌጣን እና ከሚመሇከታቸው አካሊት ጋር በትብብር አግባብነት ያሊቸው ሕጎችና የመንግሥት ፳፰/ የንብረት ባሇቤት ይሆናሌ፤ ውሌ ይዋዋሊሌ፤ ፯. የባሇሥሌጣኑ ገሇሌተኝነትና ነፃነት ከማንኛውም ዓይነት አግባብነት ከላሊቸውና ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ሊይ የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፤ ባሇሥሌጣኑ ፓርቲዎች፣ ከሚቆጣጠረው የመገናኛ ብዙሃን ከላልችም ማኅበረሰባዊ ቡዴኖችና ተቋማት ገሇሌተኛና ነፃ መሆን ይኖርበታሌ። ሥራ አመራር ቦርዴ (ከዚህ በኋሊ “ቦርዴ” በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚሾም ዋና ዲይሬክተርና እንዯ አስፇሊጊነቱ በቦርደ የሚሾሙ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተሮች፤ እና ቦርደ ፆታዊ ተዋፅኦን ከግምት ውስጥ በማስገባት ተመርጠው በጠቅሊይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚሰየሙ ዘጠኝ አባሊት ይኖሩታሌ፡፡ የቦርዴ አባሊት እጩዎችን የመመሌመለና ሀ) ሕዝቡ እጩ ግሇሰቦችን ሇመጠቆምና በእጩዎች ሊይ አስተያየት እንዱሰጡ ሇ) የዚህን አዋጅ ዓሊማዎችና መርሆች ግንዛቤ ውስጥ በማስገባት የእጩዎች እጩዎች ዝርዝር በመገናኛ ብዙሃን ብዝሃነት ያማከሇ ፌትሏዊ ውክሌና ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ዴንጋጌዎች ጠቅሊይ ሚኒስትሩ ተተኪ የቦርዴ እጩ ጠቅሊይ ሚኒስትሩ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) ከተጠቀሱት የቦርደ አባሊት መካከሌ አንደን በሰብሳቢነት ላሊኛውን አዴርገው ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሀ) ሁሇቱ ከሲቪሌ ማኅበረሰብ፣ ሁሇቱ ሇመገናኛ ብዙሃን ዘርፌ ጠቀሜታና የቦርደ አባሊት ሥራቸውን ሲያከናውኑ ከፖሇቲካዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጣሌቃ ገብነት ወይም ተፅዕኖ ገሇሌተኛና ነፃ መሆን የባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር ያሇ ዴምፅ የሚሳተፌ የቦርደ ጸሏፉ ይሆናሌ፡፡ ፲. ሇቦርደ አባሊት የሚፇፀሙ ክፌያዎች ሇቦርዴ አባሊት የሚከፇሇው ክፌያ አግባብነት ባሊቸው ሕጎችና መመሪያዎች መሠረት ይወሰናሌ። ፲፩. የቦርዴ አባሊት የሚመረጡበት መስፇርት ማንኛውም ሇቦርዴ አባሌነት የሚመረጥ ሰው፡- ኢትዮጵያዊ ዜግነት ያሇውና በኢትዮጵያ ሥራውን በተገቢው መንገዴ እንዱፇፅም የትምህርት ዝግጅትና ብቃት ወይም ሌምዴ መሌካም ሥነ-ምግባር እና ስብዕና ያሇው፣ ተግባራቱን በኃሊፉነት ሇመወጣት ብቃትና ከምርጫው ቀዯም ብል ባለት ፮ ወራት ውስጥ በዚህ አዋጅ ክትትሌና እርምጃ በሚወሰዴበት የመገናኛ ብዙሃን ዘርፌ ጋር በተገናኘ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የጥቅም የፖሇቲካ ፓርቲ አባሌ ወይም ተቀጣሪ ከመንግሥታዊ የኃሊፉነት ቦታ ሥሌጣኑን የሲቪሌ መብቱ የተገፇፇ በመሆኑ የተነሳ ከሥራ ኃሊፉነቱ ተገድ ያሌሇቀቀ ወይም ያሌተባረረ፤ መሆን ይኖርበታሌ፡፡ ፲፪. የቦርደ ሥሌጣንና ተግባራት የዚህን አዋጅ አፇጻጸምና የባሇሥሌጣኑን ቢያንስ በዓመት ሁሇት ጊዜ ይገመግማሌ፤ ሠራተኞች የቅጥርና የአስተዲዯር መመሪያ ያወጣሌ፤ የዯሞዝ፣ የአበሌ እና ላልች መሠረት በማዴረግ፣ ግሌፅ በሆነ ሂዯት ይመሇከታሌ፡፡ አመሌካቾች እና ባሇፇቃድች ባሇፇቃድችን አስመሌክቶ ከሕዝብ የቀረቡ ቅሬታዎችን እና የዚህን አዋጅ አፇጻጸም ከመገናኛ ብዙሃን ጋር በተያያዘ በዜጎችና የሚያቀርብ ገሇሌተኛ የሆነ ቅሬታ ሰሚ የቀረበሇትን የውሳኔ ሀሳብ መነሻ በማዴረግ ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም በግሌፅ በተሰጡት ጉዲዮች ሊይ መመሪያዎችን ያወጣሌ፤እና በሚቀርቡ በማናቸውም የፖሉሲ ጉዲዮች ሇመንግሥት የውሳኔ ሀሳብ ያቀርባሌ፡፡ ቦርደ በጠቅሊሊው ወይም በተሇየ ጉዲይ ሊይ ሇማንኛውም የቦርዴ ኮሚቴ ወይም የቦርዴ ተወካይ በዚህ አዋጅ የተሰጡትን ሥሌጣንና የተዯነገገው ውክሌና፤ መመሪያ ማውጣትን፣ ይግባኝ መመሌከትን፣ ፇቃዴ መስጠትና መሰረዝ፣ እና ቦርደ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፲፪ በንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) የተሰጠውን ፲፬. የቦርዴ አባሊት የሥራ ዘመን የቦርዴ አባሊት የሥራ ዘመን አራት ዓመት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተቀመጠው ሁኔታና በዚህ አንቀፅ ንዑስ መሠረት የቦርደ አምስት አባሊት በጠቅሊይ ሚኒስትሩ አቅራቢነት ሇተጨማሪ የሥራ ዘመን እንዯገና ሉመረጡ ይችሊለ፡፡ አንዴ የቦርዴ አባሌ ከሁሇት ጊዜ በሊይ ሉመረጥ የሥራ ዘመኑ ሉጠናቀቅ ቢያንስ ፮ ወራት የቀሩት ማንኛውም የቦርዴ አባሌ በሞት፣ በፇቃዴ በመሌቀቅ፣ ከኃሊፉነቱ በመነሳቱና በቋሚነት ቀሪ በመሆኑ የአባሊት ቁጥር የተጓዯሇ እንዯሆነ ጠቅሊይ ሚኒስትሩ በ፫ ወር ጊዜ ውስጥ እጩ ተተኪ አባሊትን ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በማቅረብ ያሾማሌ፡፡ የተተኪ አባሊት የሥራ ዘመን የተተኩ የቦርዴ አባሊት ቀሪ የሥራ ዘመን ፲፭. የቦርዴ አባሌነት የሚቋረጥባቸው ሁኔታዎች ፩/ ማንኛውም የቦርዴ አባሌ የሥራ ዘመን ሀ) ሇቦርደ ሰብሳቢ ወይም ሇባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር በጽሁፌ በማስታወቅ ሏ) ከኃሊፉነቱ በሚከተለት ምክንያቶች (፩) ከፌተኛ የሥነ-ምግባር ጉዴሇት (፫) ያሇበቂ ምክንያት እና ሳያሳውቅ (፬) የዚህን አዋጅ የጥቅም ግጭት ቦርደ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ(ሏ) በተገሇፀው ምክንያት አንዴ በምክትለ ወይም በጸሏፉው አማካኝነት ጥያቄ ሲቀርብ ውሳኔ ከመሰጠቱ በፉት አባለ አስተያየት እንዱሰጥ እዴሌ መስጠት አንዴ የቦርዴ አባሌ ከአባሌነቱ ሇማንሳት በሁሇት ሦስተኛ ዴምጽ ከወሰነ፣ በቦርደ አማካኝነት የውሳኔ ሀሳብ ሇሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በማቅረብ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ውሳኔ ከኃሊፉነት እንዱነሳ ፲፮. የቦርደ የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ቦርደ በወር አንዴ ጊዜ ይሰበሰባሌ፤ ሆኖም ሰብሳቢው አስፇሊጊ ሆኖ ካገኘው ወይም ሦስት የቦርዴ አባሊት ስብሰባ እንዱጠራ አስቸኳይ ጉዲዮች ሲያጋጥሙት በሰብሳቢው ወይም በምክትለ አማካኝነት በማናቸውም የቦርደ ሰብሳቢ ከሰባት ቀናት አስቀዴሞ የስብሰባውን ጊዜና ቦታ እንዱሁም አባሊት እንዱጨምሩበት የታቀዯውን የስብሰባውን አስቀዴሞ የማስታወቂያ ጊዜው ሉያጥር የቦርዴ ስብሰባ በቦርደ ሰብሳቢ የሚመራ የሚሆኑት አባሊት ከተገኙ ምሌዓተ ጉባኤ ያሌፊለ፤ ዴምፅ እኩሌ በተከፇሇ ጊዜ ሰብሳቢው ወሳኝ ዴምፅ ይኖረዋሌ፡፡ የዚህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆነው ቦርደ የራሱን የስብሰባ ሥነ-ሥርዓት ፲፯. የባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር ሥሌጣንና ተግባራት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚሰየም ዋና ዲይሬክተር በዚህ አዋጅ ፫/ ሇባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተርነት የሚመረጥ ሰው ከማንኛውም የፖሇቲካ ፓርቲ አባሌነት የባሇሥሌጣኑ የመጨረሻ ውሳኔ ሰጪ አካሌ ሥራዎች ይመራሌ፤ ያስተዲዴራሌ፡፡ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) አጠቃሊይ መርሆች ተከትል በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚጸዴቅ ዯንብ መሠረት ሏ) የባሇሥሌጣኑን የሥራ መርሏ ግብርና በጀት አዘጋጅቶ ሇቦርደ በማቅረብ መ) ሇባሇሥሌጣኑ የሚመዯበውን በጀት የሂሳብ ሪፖርት አዘጋጅቶ ሇቦርደ ቅሌጥፌና በሚያስፇሌገው መጠን ሥሌጣንና የዋና ዲይሬክተሩ የሥራ ዘመን አራት አመት ሲሆን ከሁሇት የሥራ ዘመን በሊይ ፲፰. ስሇ ባሇሥሌጣኑ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተር ዲይሬክተር በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ የተዘረዘሩትን መስፇርቶች ያሟሊ ሉሆን ፫/ ሇባሇሥሌጣኑ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተርነት አባሌነት ነፃ መሆን ይኖርበታሌ፡፡ የባሇሥሌጣኑን ተግባራት በማቀዴ፣ ሏ) በዋና ዲይሬክተሩ የሚሰጣቸውን ዋና ዲይሬክተሩ በማይኖርበት ጊዜ ተሇይቶ ውክሌና የተሰጠው ምክትሌ ዋና ዲይሬክተር ዋና ዲይሬክተሩን ወክል ይሰራሌ፡፡ ዋና ዲይሬክተር፣ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተር፣ ሠራተኛ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አዋጅ መሠረት የባሇቤትነት ጥቅም ሉኖረው አይችሌም፡፡ ከባሇሥሌጣኑ ጉዲዮች ጋር በተያያዘ ዋና ሠራተኛ በራሱ ሊይ ተጽዕኖ ሉያሳዴሩ በሚችለ በሚከተለት ሁኔታዎች ሊይ ውሳኔ የባሇቤቱን ወይም የሌጆቹን ጨምሮ ሏ) የራሱን የንግዴ አጋር የፊይናንስ የማንኛውም ተቋም የፊይናንስ ጥቅም ሠ) በሥራ ሇተቀጠረበት ወይም ሇሥራ ቅጥር በዴርዴር ሊይ የሚገኝበትን በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተገሇጹት ሁኔታዎች ሲኖሩ የቦርዴ አባሊት፣ ዋና ዲይሬክተር ወይም ምክትሌ ዋና ዲይሬክተር ዲይሬክተሩ ሇጥቅም ግጭት መነሻ ሉሆን ይችሊሌ ያለትን ምክንያት የማሳወቅ ግዳታ የቦርዴ አባሊቱ የጥቅም ግጭት ስሇመኖር እንዲይሳተፌ ሉወስኑ ይችሊለ፣ የሠራተኞችን የባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር፣ ምክትሌ ዋና ዲይሬክተር፣ የባሇሥሌጣኑ የቦርዴ አባሌ እና የባሇሥሌጣኑ ሠራተኛ ከኃሊፉነቱ ሉነሳ ይችሊሌ፡፡ አባለ የተሳተፇበት ስብሳባም የጥቅም ግጭት በተነሳበት ጉዲይ ሊይ ብቻ የጥቅም ግጭትን የሚተረጉምና ከጥቅም የባሇሥሌጣኑ በጀት ከሚከተለት ምንጮች በመንግሥት ከሚመዯብ በጀት፤እና፣ የመገናኛ ብዙሃን ዘርፌን ሇማሳዯግና በቦርደ በማስፀዯቅ ከሚገኙ እርዲታና የሚመራው አግባበነት ባሇው የፋዯራሌ ባሇሥሌጣኑ የተሟሊና ትክክሇኛ የሆኑ የባሇሥሌጣኑ የሂሳብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ ሰነድች በዋናው ኦዱተር ወይም ዋናው ኦዱተር በሚሰይመው ኦዱተር የመገናኛ ብዙሃን ባሇቤትነት፣ ምዝገባ እና ፇቃዴ የኢትዮጵያ ዜግነት ያሇው ሰው በግሌ ወይም የሕግ ሰውነት ባሇው አካሌ ግሌፅ በሆነ መስፇርትና ያሇ አዴሌኦ በየጊዜው ሇሚወጣ ህትመት፣ ሇበይነመረብ መገናኛ ብዙሃንና ሇዜና አገሌግልት በመመዝገብ የምዝገባ ምስክር ወረቀትና ሕጋዊ እውቅና የማግኘት መብት አሇው፡፡ ይህ የምዝገባ ሥርዓት ሀሳብን በነፃነት የመግሇፅ መብት ሊይ የይዘት ገዯብ ሉያዯርግ አይገባም፡፡ በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የሕግ ሰውነት የተሰጠው አካሌ የብሮዴካስት አገሌግልት መብት ሊይ አግባብነት የላሇው ገዯብ የመገናኛ ብዙሃን ባሇቤትነት ዴንጋጌዎች መተርጎም ያሇባቸው ዘርፈን በዋነኛነት መቆጣጠርን ሇመከሊከሌና የሀሳብ ብዝሃነት እንዱኖር በሚያስችሌ ሁኔታ ነው፡፡ ፳፫. የመገናኛ ብዙሃን ባሇቤትነት ማንኛውም ኢትዮጵያዊ ወይም በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የሕግ ሰውነት የተሰጠው የበይነመረብ የመገናኛ ብዙሃን በባሇቤትነት በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የሕግ ሰውነት የተሰጠው አካሌ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇቤት በመሆን ሇመሥራት ይችሊሌ፡፡ የውጪ ዜጋ ወይም ዴርጅት እንዱሁም የውጭ ዜጎች ከ ፳፭ በመቶ ያሌበሇጠ ኢትዮጵያውያን ቀሪውን ዴርሻ የያዙበት መገናኛ ብዙሃን ዴርጅት ሊይ ከ ፳፭ በመቶ ያሌበሇጠ የባሇቤትነት ዴርሻ ሉኖራቸው በብሮዴካስት መገናኛ ብዙሃን ዴርጅት ባሇቤትነት የሚሳተፈ የሲቪሌ ማኅበረሰብ ዴርጅቶች አባሊት ኢትዮጵያውያን ሉሆኑ ፳፬. ተሻጋሪና ተዯራራቢ ባሇቤትነት በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የሕግ ሰውነት የተሰጠው ዴርጅት አንዴ የቴላቪዥን፣ መጽሔትና አንዴ የበይነመረብ መገናኛ የተጠቀሰው እንዯተጠበቀ ሆኖ ዴርጅቱ ወይም የዴርጅቱ ባሇዴርሻዎች በላልች መገናኛ ብዙሃን ጠቅሊሊ ካፒታሌ ወይም አክስዮን ውስጥ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ውጤታማ ቁጥጥር የላሇው የአክስዮን ዴርሻ በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ በየጊዜው ዴርጅት ካፒታሌ ወይም አክስዮን ሊይ ቁጥጥር ያሇው ማንኛውም ሰው የህትመት ሥራን ወይም የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን ከሚሰሩ ላልች ዴርጅቶች ሊይ ያሇገዯብ መጠቅሇሌና ውህዯት መፌጠር ይችሊሌ፡፡ በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፫) ባለት ዴንጋጌዎች የተመሇከተው ውጤታማ የሚከናወንበት ሥነ-ሥርዓት ዯንብ እስኪወጣ ዴረስ ላሊ ተቃራኒ ማስረጃ ካሊቀረበ በስተቀር፣ ማንኛውም ኩባንያ ወይም ዴርጅት አክስዮኖች ወይም ካፒታሌ ወይም እሴቶችን በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ በዴርጅቱ ወይም በዴርጅቶቹ ከ ፳፭ በመቶ በሊይ የያዘ ማንኛውም ሰው ውጤታማ ቁጥጥር እንዲሇው ይገመታሌ፡፡ የመገናኛ ብዙሃን ባሇሥሌጣን በየሦስት ዓመቱ የመገናኛ ብዙሃንን ይዞታ እና እንዱሁም የባሇቤትነት ይዞታን ከገበያና ከሀሳብ ጠቅሊይነት አንጻር በመገምገም በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፬) የተዯነገገው ገዯብና የአክስዮን ዴርሻ ሊይ ፮/ የሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት ባሇፌቃዴ የሆነ የሲቪሌ ማኅበረሰብ ዴርጅት በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀፅ (፩) ከተቀመጠው ውጪ ተጨማሪ መገናኛ ብዙሃንን በባሇቤትነት ካሊጸዯቀው በስተቀር ፇቃዴን ማከራየት፣ መንገድች በላሊ ሰው ቁጥጥር ሥር የተመሇከተው ማስተሊሇፌ የሚከተለትን ሏ) የፇቃዴ ሁኔታው ሊይ ተሇይተው በባሇሥሌጣኑ በተዘጋጀ ቅፅ አማካይነት ሀ) ፇቃደ የሚተሊሇፌሇት ሰው የፇቃዴ የብሮዴካስት አገሌግልት ሇመስጠት መከማቸትን የማይጨምር ከሆነ፤ እና ባሇፇቃድች ብዝሃነትን የማይቀንስ በሚያስተሊሌፇው ሰው ሊይ በዚህ አዋጅና ፳፮. በየጊዜው የሚወጣ የህትመት ሥራ ምዝገባ ማንኛውም የኢትዮጵያ ዜግነት ያሇው ሰው በማሟሊት ሇባሇሥሌጣኑ ሕጋዊ እውቅና መ) የግብር ከፊይ መሇያ ቁጥር፤ ሠ) የዋና አዘጋጅ ሥምና አዴራሻ፤ እና፣ የንግዴ ፇቃዴ ወይም ዋና ምዝገባ፡፡ በየጊዜው የሚወጣ ህትመት በሚመሇከተው የክሌሌ አካሌ በመመዝገብ ሕጋዊ እውቅና እንዱሰጠው ማመሌከት ይችሊሌ፡፡ ምዝገባ የሚያከናውኑ የክሌሌ አካሊት ነፃና ገሇሌተኛ ባሇሥሌጣኑ መሟሊት ያሇበትን መስፇርት በቀረበሇት በ፴ ቀናት ውስጥ ምዝገባውን ባሇሥሌጣኑ በ፴ ቀናት ውስጥ የእውቅና የምስክር ወረቀት ካሌሰጠ አመሌካቹ ሕጋዊ ዴርጅት መስፇርቱን አሟሌቶ ማመሌከቻ ካስገባ ፴ ቀን ካሇፇው የእውቅና የምስክር በ፴ ቀናት ውስጥ ባሇሥሌጣኑ የአመሌካቹን ማመሌከቻ ተመሌክቶ ውዴቅ ሉያዯርግ የሚችሇው አመሌካቹ ሉያሟሊ የሚገባውን መረጃ ካሇቀረበ ወይም በየጊዜው ሇሚወጣው ህትመት የሰጠው ሥም አስቀዴሞ የተያዘ ሀ) አስቀዴሞ በሕጋዊ መንገዴ ሇተመዘገበ ሇማራመዴ ወይም በሕግ የተሰጠውን ተግባር ሇማከናወን ካስፇሇገው፤ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፳፯. የበይነመረብ የመገናኛ ብዙሃን ምዝገባ የኢትዮጵያ ዜግነት ያሇው ሰው በግሌ ወይም በዴርጅት የበይነመረብ የመገናኛ ብዙሃን ሇማቋቋም የሚከተለትን በማሟሊት የተቋሙ ሥምና አዴራሻ፡- የባሇቤቱ ወይም የዴርጅቱ ስም፣ የቢሮ ስሌክ ሏ) የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃኑ ሥምና ሠ) የግብር ከፊይ መሇያ ቁጥር፤ የዋና አዘጋጅ ስምና አዴራሻ፤ እና፣ የንግዴ ፇቃዴ ወይም ዋና ምዝገባ፡፡ ባሇሥሌጣኑ የምዝገባ ጥያቄው በቀረበሇት አመሌካቹ መሟሊት ያሇበትን መስፇርት አሟሌቶ ቀርቦ በ፴ ቀናት ውስጥ የእውቅና የምስክር ወረቀት ካሌሰጠ ሕጋዊ እውቅና ፫/ ሇምዝገባ ያመሇከተ የበይነ-መረብ የመገናኛ የእውቅና የምስክር ወረቀት እስከሚሰጠው መጠበቅ ሳያስፇሌገው ወዯ ሥራ መግባት ባሇሥሌጣኑ በ፴ ቀናት ውስጥ ማመሌከቻ ተመሌክቶ ውዴቅ ሉያዯርግ የሚችሇው ካሇቀረበ ወይም ሇበይነ-መረብ የመገናኛ ብዙሃኑ የሰጠው ሥም አስቀዴሞ የተያዘ ፳፰. የመገናኛ ብዙሃን መረጃና መዝገብ ባሇሥሌጣኑ መገናኛ ብዙሃን ሇአገሌግልት ተጠቃሚዎች በቀሊለ፣ በቀጥታና በቋሚነት ሇ) የፖስታና የስሌክ ቁጥር፣ የኢሜሌና የዴረ-ገፅ አዴራሻን ጨምሮ የመገናኛ ሏ) የመገናኛ ብዙሃን አገሌግልት አቅራቢው ዴርጅት ተወካዮች ሥምና አዴራሻ፡፡ ብዙሃን አገሌግልት አቅራቢ የሕግ ሰዎችን በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፳፮ ወይም ፳፯ መሠረት የተመዘገቡ ከሆነና፣ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፳፱ እና ፴፩ የሚይዘው መረጃ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፳፮ ፳፱. የብሮዴካስት አገሌግልት ማሠራጫ መንገድች የብሮዴካስት አገሌግልት ማሠራጫ መንገድች ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ አናልግ የሬዱዮ የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ አናልግ የቴላቪዥን የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ አናልግ ነፃ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ አናልግ የክፌያ የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ ዱጂታሌ የሬዱዮ የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ ዱጂታሌ የቴላቪዥን የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ ዱጂታሌ ነፃ ከምዴር ወዯ አየር የሚሠራጭ ዱጂታሌ የክፌያ የብሮዴካስት አገሌግልት፤ ነፃ የሳተሊይት የብሮዴካስት አገሌግልት፤ በተፇሇገ ጊዜ ተዯራሽ የሚሆን የሳተሊይት የክፌያ የኬብሌ የብሮዴካስት አገሌግልት፤ በተፇሇገ ጊዜ ተዯራሽ የሚሆን የኬብሌ ነፃ የኢንተርኔት የብሮዴካስት አገሌግልት፤ በተፇሇገ ጊዜ ተዯራሽ የሚሆን የኢንተርኔት ማንኛውም ሰው ከባሇሥሌጣኑ የብሮዴካስት ፇቃዴ ሳይሰጠው ወይም በታገዯ ወይም በተሰረዘ ፇቃዴ የብሮዴካስት አገሌግልት ማሠራጫ መንገድችን ተጠቅሞ በብሮዴካስት አገሌግልት ሥራ ሊይ ፴፩. የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ዓይነቶች የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ዓይነቶች ሇ) ሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት መ) የማኅበረሰብ ብሮዴካስት አገሌግልት በቦርዴ በማፀዯቅ የፕሮግራም ትኩረቱን በላልች ባሇፇቃድች ያሌተሸፇነ ወይም አመሌካች ሌዩ የንግዴ ወይም የማኅበረሰብ ባሇሥሌጣኑ ከባሇዴርሻ አካሊት ጋር ተገቢ ምክክር ካዯረገና አስቀዴሞ ካሳወቀ በኋሊ በብሮዴካስት አገሌግልት ዓይነቶች መካከሌ ግሌፅ ሌዩነት ሇመፌጠር በአንቀጽ ፴፯ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ተጨማሪ የፇቃዴ መስፇርት ሉያወጣ ወይም በዚህ አዋጅ ተሇይተው የተዯነገጉት ሊይ ማብራሪያ መስፇርቶች ወይም ማብራሪያዎች ሉያወጣ የተሇያዩ መስፇርቶች ወይም ማብራሪያዎች ከግንዛቤ ውስጥ ሉያስገባ ይገባሌ፡- ሏ) በቴክኖልጂና አገሌግልቱን ሇማግኘት ከፌተኛ በመሆኑ የተነሳ የአገሌግልቱን ተዯራሽነት የሚወስኑ ምክንያቶች፣ ሰላዲ፣ የአገሌግልት ተጠቃሚዎቹና ተፅዕኖዎች፣ እና መሰሌ ጉዲዮች፡፡ ፴፫. የሬዱዮ ሞገዴን በመጠቀም የሚሰራጭ የንግዴ ፇቃዴ ጥያቄ ሲቀርብሇት፣ የፇቃዴ ጥያቄ ዴንጋጌዎችን ያሟሊና በብቃትና የቴክኒክ ማረጋገጫ መስፇርት መመሪያ መሰረት ሞገዴን የሚጠቀም በመሆኑ የተገዯበ ካሌሆነ በስተቀር ፇቃደን በ፴ ቀናት ውስጥ መስጠት አሇበት፡፡ አመሌካቹ በተጠቀሰው ሇባሇሥሌጣኑ ዋና ዲይሬክተር በማመሌከት በ፲፭ ቀናት ውስጥ ምሊሽ እንዱሰጠው በተጠቀሰው ጊዜ ምሊሽ ካሌሰጠ አመሌካቹ በ፴ ቀናት ውስጥ ሇቦርደ ማመሌከት ይችሊሌ፡፡ ቦርደ ውሳኔውን በ፴ ቀናት አመሌካቾች በዚህ አዋጅ መሠረት በተሇያየ ዯረጃ እንዱሞለ የሚጠበቅባቸውን ቅጾች ባሇሥሌጣኑ በዴረ-ገጹ ተዯራሽ እንዱሆንና እንዱሞሊ በማዴረግ ወረቀት የመጠቀም ሂዯትን የሚያቃሌሌ አማራጭ መፌጠር አመሌካቾች በአካሌ አገሌግልቱን ያገኛለ፡፡ ውስን የሆነውን የሬዱዮ ሞገዴ በመጠቀም የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ሲኖር ባሇሥሌጣኑ የብሮዴካስት አገሌግልት የፇቃዴ አመሌካቾችን በባሇሥሌጣኑ ዴረ- ገጽ፣ አግባብነት ባሇውና ሰፉ ሥርጭት ባሇው ጋዜጣ ወይም በላሊ የመገናኛ ብዙሃን በሚገሇጽ ማስታወቂያ የመጋበዝ ግዳታ ይኖርበታሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ በየበጀት አመቱ ዝግጁ የሆኑ የብሮዴካስት የሬዱዮ ሞገድችን መረጃ ከሚመሇከተው ተቋም ይወስዲሌ፡፡ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የብሮዴካስት አገሌግልት ዓይነት፤ ሏ) ዝግጁ የሆነውን የሬዱዮ ሞገዴ፤ መ) የፇቃዴ ሁኔታዎችና ግዳታዎች፤ ሠ) አንኳር የፍርማት ግዳታዎች፤ የማመሌከቻ ማቅረቢያ ጊዜና ቦታ፤ ሇንግዴ ብሮዴካስት የሚመዯብ አዱስ ውስን የሚሰራጭ የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ሲኖር ሁሌጊዜም ቢሆን በባሇሥሌጣኑ ዴረ- ገጽ፣ አግባብነት ባሇውና ሰፉ ሥርጭት ባሇው ጋዜጣ ወይም በላሊ የመገናኛ ብዙሃን ሇመሰማራት የሚፇሌግ ሰው በዚህ አንቀጽ የብሮዴካስት ፇቃዴ አመሌካቾች የሥራ እቅዴ ሰነድቻቸውን ሇማቅረብ ሇሬዴዮ ፫ ወር፣ ሇቴላቪዥን አመሌካቾች ዯግሞ የ፱ ብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ አመሌካቾች ያሇ ውዴዴር በማንኛውም ጊዜ ፇቃዴ ሉሰጥ ይችሊሌ፡፡ በማስታወቂያ ሇተዯረገው ጥሪ ምሊሽ ሉሰጡ ሇሚችለ የብሮዴካስት አገሌግልት የፇቃዴ አመሌካቾች በፌትሏዊነት መስተናገዲቸውን ማመሌከቻዎችን ሇመገምገም አስፇሊጊ ነው የሚሇውን ተጨማሪ መረጃ እንዱያቀርቡ ፴፮. የፇቃዴ ሁኔታዎችና ግዳታዎች ማንኛውም ባሇፇቃዴ ፇቃደን ሇመውሰዴ የገሇጻቸው እንዱሁም በዚህ አዋጅና አዋጁን ተከትሇው በሚወጡ ዯንብና መመሪያዎች ግዳታዎች ሆነው ይቆጠራለ፡፡ የፇቃደ ዓይነት ሌዩነት ሉሇያዩ ይችሊለ፡፡ ፇቃዴን በተመሇከተ ምንም ዓይነት ውሳኔ ከመሰጠቱ በፉት ባሇሥሌጣኑ ፇቃደ ሊይ ተፇጻሚ ሉያዯርግ ያዘጋጃቸውን የፇቃዴ ማመሌከቻዎች ሊይ አስተያየት እንዱሰጡና ማስረጃ እንዱያቀርቡ ፇቃደን ሇመስጠት ግንዛቤ ውስጥ የሚገቡ ጠቃሚ መረጃዎች እንዱሰጡ እዴሌ እንዱያገኙ ይዯረጋሌ፡፡ ሏ) የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃደ ሠ) አዱስ ፇቃዴ ሇመስጠት፣ ተፇጻሚ ወጪ ሇመሸፇን በየዓመቱ የሚከፇሌ የሚከተለትን ጨምሮ በክፌያም ሆነ ያሇ ክፌያ የብሮዴካስት አገሌግልት (፪) ሇቅሬታዎችና አሇመግባባቶች (፫) ስሇ አገሌግልትና የተጠቃሚዎች አመሌካች ሇፇቃዴ አመሌካቾች የወጣው ማስታወቂያ መስፇርቶችን፣ በዚህ አዋጅና አገሌግልት ፇቃዴ ሉሰጠው ይችሊሌ፡፡ የሚያስችሌ ዝርዝር መስፇርት የሚያወጣ ሲሆን፣ መስፇርቱ የሚከተለትን ነጥቦች ከብሮዴካስት አገሌግልት ቴክኖልጂ በኘሮጀክት ሀሳበ-ሥራው የዘረዘራቸው ሠ) አመሌካቹ ሇአገሌግልቱ የመዯበው ፴፰. በፇቃዴ ሊይ የሚሠጥ ሕዝባዊ አስተያየት የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ሇማግኘት የሚሰጥበትን መዴረክ ሉጠራ ይችሊሌ፡፡ የሚሰጥበትን መዴረክ ሇመጥራት ሉሟለ አሇበት፡፡ ማመሌከቻ ሇመገምገም ሕዝባዊ አስተያየት የሚሰጥበትን መዴረክ መጥራት ከፌ ያሇ የሕዝብ ጥቅምን የሚያረጋግጥ ከሆነ ባሇሥሌጣኑ መዴረኩን ማመቻቸት አካባቢ ወይም ጣቢያው በሚገኝበት ክሌሌ ፴፱. ተቀባይነት ስሇላሇው ማመሌከቻ ፩/ ወዯፉት የሚሰጥ ብዴር መኖሩን ወይም ፪/ ዝርዝር የኘሮጀክት ጥናት ሰነዴ ካሊቀረበ፤ ፫/ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፵ መሠረት ፇቃዴ ፵. የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ስሇማይሰጣቸው በፌርዴ ቤት ውሳኔ ከሲቪሌ ወይም ችልታውን ያጣ ሰው ባሇቤት ወይም የሚከተለት ሰዎች ውስን በሆነ የሬዱዮ ሞገዴ በመጠቀም የብሮዴካስት አገሌግልት በውጭ ሀገር ዜጎች የተቋቋመ የሕግ ሰውነት ያሇው አካሌ ወይም የውጪ ሀገር ዜጋ ከካፒታለ ከ፳፭ በመቶ በሊይ የአክስዮን ባሇዴርሻ የሆነበት የሚከተለት ሰዎች ውስን የሆነውን የሬዱዮ አገሌግልት ፇቃዴ ዓይነቶች ሉሰጣቸው ዴርጅት ወይም የውጪ ሀገር ዜጎች በካፒታለ ሊይ ከ፳፭ በመቶ በታች የአክስዮን ባሇዴርሻ የሆኑበት የሕግ ፬/ በሌዩ ሕግ ካሌተፇቀዯ በስተቀር የመንግሥት ፵፩. የውሳኔ አሰጣጥ እና ቅሬታ የማቅረብ ሂዯት ባሇሥሌጣኑ በዚህ አዋጅ መሠረት የቀረበን የሚሆኑ የፇቃዴ ሁኔታዎችና ግዳታዎችን፡- ጋዜጣ ወይም በላሊ የመገናኛ ብዙሃን የፇቃዴ ማመሌከቻው ተቀባይነት ያገኘ አመሌካች የፇቃደ የፇቃዴ ሁኔታዎችና ባሇሥሌጣኑ ፇቃዴ በመስጠት ጉዲይ ሊይ ውሳኔ ሇማስተሊሇፌ የሚከተለትን ከግንዛቤ ሕዝባዊ አስተያየት የማይሰጥ ከሆነ ሏ) ከሕዝባዊ አስተያየት ውጭ የተገኘ ባሇሥሌጣኑ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፴፫ ንዑስ አንቀጽ (፮) መሠረት የቀረበሇትን ያረጋግጣሌ፤ ወይም ተቀባይነት የላሇው ከሆነ በአንቀጽ ፴፱ መሠረት ውሳኔ ሇብሮዴካስት አገሌግልት የሚውሌ የሬዱዮ ሞገዴ በአግባቡ ጥቅም ሊይ እንዱውሌ ከማረጋገጥ አንፃር ሇብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ አመሌካቾች ፇቃዴ በሚሰጥበት ጊዜ የተሇየ ትኩረትሉያዯርግ ይችሊሌ፡- የብሮዴካስት አገሌግልቶች መኖር፤ ሇ) የሀገር አቀፌ፣ ክሌሊዊና አካባቢያዊ ሏ) እርስ በእርስ ባሊቸው ግንኙነት ነፃና አገሌግልት ባሇፇቃድች ቁጥር፤ እና የብሮዴካስት አገሌግልት እንዱጀምር የፇቃዴ አካባቢ ፌሊጎት መኖሩ፡፡ እንዲያገኝ ከወሰነ ውሳኔውን ሇአመሌካቹ አመሌካቹ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፮ መሠረት በተሰጠው ውሳኔ ሊይ ቅሬታ ካሇው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፯) መሠረት የቀረበሇትን ቅሬታ ተመሌክቶ ቦርደ ውሳኔ ማንኛውም አመሌካች ሇፋዯራሌ ከፌተኛ አመሌካቹ የቦርደ ውሳኔ ቅጂ እንዱሰጠው ቦርደን ከጠየቀ ቦርደ በ፲፬ የሥራ ቀናት ፵፪. የብሮዴካስት ፇቃዴ ጸንቶ የሚቆይበት ዘመን ሇመጀመሪያ ጊዜ የተሰጠ የሬዱዮ ሞገዴን ብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ሇ፲ ዓመት ሇመጀመሪያ ጊዜ የተሰጠ የሬዱዮ ሞገዴን በመጠቀም የሚሰራጭ የሬዱዮ ብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃዴ ጸንቶ የሚቆይበት ጊዜ በሀገር አቀፌ ዯረጃ የሚሰራጭ ሲሆን ሏ) የሥርጭት ሽፊኑ በአካባቢ ዯረጃ መ) የማኅበረሰብ ብሮዴካስት አገሌግልት ሠ) የአጭር ጊዜ የማኅበረሰብ ብሮዴካስት ፵፫. የብሮዴካስት ፇቃዴን ስሇማሳዯስ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፪ የተወሰነው የፇቃዴ ዘመን የጊዜ ገዯብ ከማሇቁ ከአንዴ ዓመት ባሌበሇጠና ከስዴስት ወራት ባሊነሰ ጊዜ ውስጥ ባሇሥሌጣኑ ያዘጋጀውን የፇቃዴ ማዯሻ ቅጽ ሞሌቶ የዕዴሳት ማመሌከቻውን በማቅረብ ፇቃደን ማሳዯስ አሇበት፡፡ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ባሇሥሌጣኑ የሚያዘጋጀው የፇቃዴ ማዯሻ ማመሌከቻ ቅጽ ሉያካትታቸው ከሚገቡ ጉዲዮች መካከሌ የማመሌከቻው ቅርጽና ይዘት እንዱሁም ማመሌከቻውን ሇማስገባት የሚያስፇሌገው ጊዜ ሉገሇጽ ይገባሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ በፇቃዴ ማዯስ ማመሌከቻው ሊይ ውሳኔ እስኪሰጥ ዴረስ ፇቃደ እንዯጸና በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የታዯሰ ፇቃዴ ጸንቶ የሚቆይበት ዘመን በዚህ አዋጅ በአንቀፅ ፵፪ በተዯነገገው ምክንያቶቹን በመዘርዘር ፇቃደን በማሻሻሌ የሚቆይበትን ዘመን ሉያሳጥር ይችሊሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ ክሌከሊው የሕዝብ ጥቅምን ያስከብራሌ ካሊሇ በስተቀር የብሮዴካስት ፇቃዴ ሇማሳዯስ የሚቀርብ ማመሌከቻን ባሇሥሌጣኑ የባሇፇቃደን ፇቃዴ የማዯስ ጥያቄ ሲያስተናግዴ ባሇፇቃደ በሥራ ሊይ ሁኔታዎችንና ግዳታዎችን፣ በዚህ አዋጅና አዋጁን ተከትሇው በወጡ ሇጉዲዩ አግባብነት ባሊቸው ዯንብና መመሪያዎች መሠረት የተጣለበትን ግዳታዎች የማክበር የኋሊ እርምጃዎች ከግምት ውስጥ ያስገባሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ ፇቃደን ሊሇማዯስ የሚያስችለ ምክንያቶች መኖራቸውን ካመነ የውሳኔውን ምክንያቶች ሇባሇፇቃደ በመግሇጽ በ፲፬ ቀናት ጊዜ ውስጥ ባሇፇቃደ በውሳኔው ሊይ ይሰጣሌ፡፡ ባሇሥሌጣኑ የመጨረሻ ውሳኔ ከመወሰኑ በፉት የባሇፇቃደን ምሊሽ ግንዛቤ ባሇሥሌጣኑ ፇቃደን ሊሇማዯስ ሀሳብ ካሇው ከሦስት ወራት ባሊነሰ ጊዜ ውስጥ አስቀዴሞ ይችሊሌ፡፡ በቦርደ ውሳኔ ቅር ከተሰኘም ሇፋዳራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ይግባኝ የማቅረብ መብቱ የተጠበቀ ነው፡፡ ፵፬. የብሮዴካስት ፇቃዴን ስሇማሻሻሌ ባሇሥሌጣኑ ከባሇፇቃደ ጋር በመመካከር የንግዴ ውዴዴር ሇማረጋገጥ ሲባሌ፤ የሕዝብ ጥቅምን የማይጎዲ እስከሆነ ሠ) ማሻሻያው በገበያ ሊይ ከተሇወጡ ሁኔታዎች ጋር የተያያዘ ሲሆን፤ እና፣ አፇፃፀም ማሻሻያ የሚጠይቅ ከሆነ፡፡ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከባሇፇቃደ ጋር የሚያዯርገው መመካከር የብሮዴካስት ፇቃዴን ሇማሻሻሌ ሲወስን ሇብሮዴካስት ባሇፇቃደ አስቀዴሞ ማሳወቅ ሏ) ማሻሻያው ከመቼ ጀምሮ ተግባራዊ የብሮዴካስት ባሇፇቃደ በማሻሻያው ሊይ በ፲፬ ቀናት ውስጥ ሇባሇሥሌጣኑ ማስረጃ በኮሙኒኬሽን አገሌግልት አዋጁ መሠረት የጣቢያውን አቅም ሇማሳዯግ ወይም ከተፇቀዯው መጠን ሇመሇወጥ ወይም መ) ተጨማሪ የሬዱዮ ሞገዴ ሇማግኘት ከባሇሥሌጣኑ የማስፊፉያ ፇቃዴ ማግኘት ባሇፇቃደ ቀዯም ብል ፇቃዴ በወሰዯበት የቴክኖልጂ ማስፊፉያ ሇማዴረግ ሲጠይቅ ሏ) የላሊ የመገናኛ አገሌግልት መገሌገያ መ) ፇቃዴ በተጠየቀበት አካባቢ የተመዘገበ የሬዱዮ ሞገዴ መኖር አሇመኖሩን፤ የብሮዴካስት አገሌግልት አሇመያዙን በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፮) የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ባሇሥሌጣኑ የሬዱዮ የቀረበን ጥያቄ አጠቃሊይ የሕዝብ ጥያቄን በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) መሰረት የማስፊፉያ ፇቃዴ የተሰጠው ባሇፇቃዴ መሣሪያው የሚተከሌበትን ቦታ ከአስፇሊጊ ዝርዝር መረጃ ጋር ሇባሇሥሌጣኑ ማሳወቅ ሲያዯርግ ሇውጦችን ባዯረገ በ፲፬ ቀናት ሏ) የመርሀ ግብር ሇውጥና የሥርጭት መ) የጣቢያው ሥም፣ ምሌክትና አዴራሻ ሠ) የጣቢያው ሥራ አስኪያጅ ወይም የሚከተለትን ሇውጦች ከማዴረጉ በፉት ሇባሇሥሌጣኑ በጽሐፌ ማሳወቅና ፇቃዴ የአክስዮን ባሇዴርሻዎች የአክስዮን ሇመቀነስ፣ ሇላሊ ሰው ሇማስተሊሇፌ፣ የኦዱት ሪፖርት፣ የጣቢያውን የፊይናንስ ምንጭ ማስረጃ እና ዓመታዊ የወጪና ገቢ ሪፖርት የበጀት አመቱ በተጠናቀቀ በ፫ ወር ጊዜ ውስጥ ሇባሇሥሌጣኑ በማቅረብ ማሳወቅ የጣቢያውን የአየር ሰዓት ሇላሊ ተባባሪ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ተባባሪ የፕሮግራም አቅራቢዎች ተገቢ የንግዴ ሥራ ፇቃዴ ያሊቸው መሆኑን ማረጋገጥና ሇባሇሥሌጣኑ በማቅረብ ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፭) ባሇሥሌጣኑ ውሳኔውን በ፴ ቀናት ውስጥ ፵፮. የፇቃዴ፣ ዓመታዊ እና የፇቃዴ ማሳዯሻ ክፌያ ባሇፇቃዴ የፇቃዴ ክፌያ፣ ተፇጻሚ ከሆነ የሬዱዮ ሞገዴ ክፌያ፣ ዓመታዊ ክፌያ እና ባሇሥሌጣኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የክፌያ መጠን እንዯ አስፇሊጊነቱ እያጠና ክፌያው የበጀት ዓመት በተጠናቀቀ በ፷ ቀናት ውስጥ ይከፇሊሌ፡፡ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በ፷ ቀናት ውስጥ ካሌተከፇሇ ሇዘገየበት ሇእያንዲንደ ወር ፭ በመቶ መቀጫ እየታከሇበት ይከፇሊሌ፤ ሆኖም የመቀጫው ጠቅሊሊ ዴምር ከአመታዊ ክፌያ ወይም የፇቃዴ ማዯሻ ክፌያ ፶ በመቶ የመገናኛ ብዙሃን መብቶች እና ግዳታዎች በማክበር ኃሊፉነት በተሞሊው ሁኔታ ሙያው በሚያስፇሌገው ብቃትና በከፌተኛ ሥነ- ነፃና ዘርፇ ብዙ የሆነ፣ ሠፉና የተሇያየ መገናኛ ብዙሃን ከመንግሥት፣ ከፖሇቲካዊ ሇማመንጨትና ሇማሰራጨት ወሳኝ የሆኑ የሕዝብን ሠሊምና ዯህንነት ባከበረ መሌኩ ሇማዴረግ፣ ህብረተሰቡን ከጉዲት ሇመከሊከሌ የመገናኛ ብዙሃን ነጻነት በቅዴመ-ምርመራ አዯጋ ሊይ እንዲይወዴቅ፤ ትክክሇኛ መረጃ የማስተሊሇፌ እና ጥራት ያሇው ፕሮግራም የመሥራት መብት ሊይ ያሌተገባ ተፅእኖ በሌዩ ሌዩ ጉዲዮች ሊይ አስተያየት መ) የተሇያዩ ላልች ዘዳዎችን በመጠቀም ሠ) በመገናኛ ብዙሃን ነጻነት ሊይ የሚከሰት ጣሌቃ ገብነት፣ ተፅዕኖ፣ ጥቃትንና መገናኛ ብዙሃን በመረጡት ሕጋዊ መንገዴ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የመገናኛ ብዙሃን ባሇሙያዎች ሇመገናኛ ብዙሃን ማንነቱ እንዲይገሇጽ በመስማማት የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ እንዯተጠበቀ ሆኖ ፌርዴ ቤት በሚከተለት የተፇጸመ ከባዴ ወንጀሌ ሊይ ክስ ሇማቅረብ፣ ወይም በሀገር ጸጥታ ሊይ ግሌጽና ዴርስ አዯጋን ሇመከሊከሌ ወሳኝ የመረጃ ምንጭ ሲሆን፤ እና፣ ፶. የእርማት ወይም መሌስ የመስጠት ግዳታ በመገናኛ ብዙሃን በቀረበ የፌሬ ነገር ዘገባ መሌካም ሥሙና ክብሩ በሏሰት ወይም በአለታዊ ጎኑ ተጎዲብኝ ያሇ ማንኛውም ሰው ዘገባው በቀረበበት መገናኛ ብዙሃን ሊይ በተመጣጣኝና በተመሳሳይ ጊዜ በግሌፅ ያሇ ክፌያ እርማት የመጠየቅ መብት አሇው፡፡ ማንኛውም ግሇሰብ የራሱን መሌካም ሥምና ክብር የመከሊከሌ የሲቪሌ መብትን የጣሰ መረጃ በመገናኛ ብዙሃን ከቀረበ ግሇሰቡ በተመጣጣኝና በተመሳሳይ ጊዜ በግሌፅ ያሇ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የሚዯረጉት በሚከተለት ዯንቦች አማካይነት በተጨማሪ በዴረ-ገጹና በኢንተርኔት አማካይነት የሚሰራጭ ከሆነ እርማቱ ወይም ምሊሹ በዯረሰ በ፳፬ ሰዓት ውስጥ፣ ዕሇታዊ ጋዜጣ ከሆነ በ፫ ቀናት ውስጥ፣ ሳምንታዊ ጋዜጣ ከሆነ ዓይነት ህትመት ከሆነ በቀጣዩ እትም ፕሮግራም በሚሆንበት ጊዜ እርማቱ ወይም ምሊሹ ከዯረሰበት ቀን ጀምሮ ምርመራ እንዯሚያስፇሌገው በመገናኛ ሳምንት በማይበሌጥ ጊዜ ምሊሹንም ውሳኔ የመገናኛ ብዙሃኑ በኤላክትሮኒክስ እውነተኛነት ሊይ የተረጋገጠን ዘገባ በሚካሄዴበት ወቅት ከሆነ ከምርጫ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫ ፉዯሌ ተራ እንዯተጠበቀ ሆኖ የ፫ ቀን የጊዜ ገዯብ ወዯ ፳፬ ሰዓት፣ የ፲፬ ቀኑ ገዯብ ዯግሞ ወዯ ፯ ቀን ዝቅ ተዯርጎ ከተጠየቀ በኋሊ ህትመቱ ከተቋረጠ ጥያቄው የቀረበሇት መገናኛ ብዙሃን ክፌያዉን በመሸፇን በላሊ ተመሳሳይ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫ (ሠ) ምሊሹ ሇመገናኛ ብዙሃኑ የዯረሰው ወይም በአየር ከመሇቀቁ ፳፬ ሰዓታት ቀዯም ብል ከሆነ ብቻ ነው፡፡ ከ፳፬ ወይም ፕሮግራም፣ ገጽ ወይም የአየር የመስጠት መብቱን የተነፇገ ማንኛውም ሰው የህትመቱ ወይም የፕሮግራሙ አዘጋጅ ተገድ መሌሱን እንዱያወጣሇት ሇፌርዴ አሇበት፡፡ ሆኖም በምርጫ ወቅት ከሆነ ፌርዴ ቤቱ ማመሌከቻው በቀረበሇት በ፳፬ ሰዓት ውስጥ በጉዲዩ ሊይ ውሳኔ መስጠት ኃሊፉ የሆነው ሰው በክፈ ሌቦና በመነሳሳት መሌሱን ሇማውጣት ፇቃዯኛ አሇመሆኑን የዚህ አንቀጽ ዴንጋጌዎች በፌትሏብሔር በዚህ አንቀጽ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፮) የሚኖራቸው ቅሬታ የፇጠረው የመገናኛ ብዙሃን ውጤት ከተሰራጨበት ቀን ጀምሮ ባሇው ሦስት ወር ጊዜ ውስጥ መሌስ በየጊዜው ሇሚታተሙ ህትመቶች ወይም የመቆጣጠርና ማንኛውም ነገር ያሇፇቃደ እንዲይታተም ማዴረግን ያካትታሌ፡፡ ይህን ሥሌጣን የሚገዴቡ ማናቸውም አሠራሮች በየጊዜው የሚታተመው ህትመት ወይም በይነመረብ መገናኛ ብዙሃን ዋና አዘጋጅ ችልታውን ካጣ የተሟሊ የሕግ ችልታ ያሇው ዋና አዘጋጅ መሾም ይኖርበታሌ፡፡ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የሚታተመው ህትመት ውጤቶች ወይም በይነመረብ መገናኛ ብዙሃን ይዘት ሊይ ሙለ የሕግ ተጠያቂነት ያሇበት ሲሆን ያሇፇቃደ ታትሞ እንዲይወጣ የማዴረግ የመገናኛ ብዙሃን ባሇቤቶች ወይም ውጤታማ ቁጥጥር ያሇው የአክስዮን ዴርሻ ያሊቸው ሰዎች ዋና አዘጋጅ ሆነው መሾም አይችለም፡፡ አዘጋጁንና የዋና ሥራ አስኪያጁን ሥምና የሚገኙበትን ዝርዝር አዴራሻ ሇባሇሥሌጣኑ ማሳወቅ አሇበት፡፡ የእነዚህ ሰዎች ሥምና ከበይነመረብ መገናኛ ብዙሃኑ ጋር የሚገናኙ የማኅበራዊ መገናኛ ብዙሃን አዴራሻ መገኛ ማስፇንጠሪያ በዴረ-ገጹ የአዴራሻ መጠቆሚያ በሚሰጥበት ክፌሌ መካተት ይኖርበታሌ፡፡ ፶፪. የፕሮግራም እና የዜና ኃሊፉ የማሳወቅ ግዯታ ሇሚያሠራጨው ፕሮግራም እና ዜና ኃሊፉ አዴርጎ የሚመዴበውን ሰው ሇባሇሥሌጣኑ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ዴንጋጌ የመገናኛ ብዙሃኑን ኃሊፉነት አያስቀረውም፡፡ ፶፫. በህትመትና የብሮዴካስት ሥርጭት ሊይ የሚገሇፁ የአሳታሚውን፣ የአታሚውን፣ የዋና አዘጋጁን ስምና አዴራሻ፣ የህትመቱን ቅፅ፣ ቁጥር፣ ህትመቱ የሚወጣበትን ጊዜ እና ታትሞ የወጣበትን ቀን፣ ወር፣ ዓመተ ምህረት እና ዋጋ በግሌጽ በሚታይ ቦታ ሊይ ማስፇር ሥርጭት መጀመሪያና ማብቂያ ሊይ፡- የፕሮግራሙን ኃሊፉ ወይም አዘጋጅ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ የቴላቪዥን አገሌግልት ሥርጭት የጣቢያውን ምሌክት ማካተት የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን በዴረ-ገጹ “ስሇ እኛ” በሚሇው ክፌሌ ወይም ስሇ ዴርጅቱ መሠረታዊ መረጃ በሚሰጥበት የባሇቤቱን ፕሮፊይሌ፣ የዋና አዘጋጁንና የዋና ሥራ አስኪያጁን ወይም ባሇቤት የተመረጠው የቀንና ሰዓት አይነት፣ መረጃው የተሻሻሇ ከሆነ መረጃው የተሻሻሇበት ቀን ተጠቃሚውን አሳታፉ የሚያዯርግ ይዘትን የሚይዘው የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃኑ ዴረ-ገጽ ሊይ የይዘቱ ጸሏፉ፣ አሳታሚውና ሰዎች፣ በኢትዮጵያዊያን አቆጣጠር ይዘቱ ዴረ-ገጹ ሊይ የተጫነበት ቀን፣ ወር፣ ዓመተ ምሕረት እና ሰዓት፣ እንዱሁም ይዘቱ የተሻሻሇበት ቀን፣ ወር፣ ዓመተ ምሕረት እና የመገናኛ ብዙሃን ይሄንን ግዳታ በማይወጡ ጊዜ ባሇሥሌጣኑ የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ በመስጠት በ፲፬ ቀናት ውስጥ ግዳታቸውን ፶፬. ያሇ ክፌያ ስሇሚሰጡ ቅጅዎች ማንኛውም የሀገር አቀፌ ሥርጭት ያሇው ህትመቱ ታትሞ በወጣ ከአምስት ቀናት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ የእያንዲንደን እትም ሁሇት ቅጂዎች ያሇ ክፌያ ሇብሔራዊ ቤተ- በየጊዜው የሚወጣው ህትመት ሥርጭት በአንዴ ክሌሌ ውስጥ ብቻ የተወሰነ ከሆነ ታትሞ በወጣ ከ፭ ቀናት ባሌበሇጠ ጊዜ ውስጥ የእያንዲንደን እትም ሁሇት ቅጂዎች ያሇ ክፌያ ሇክሌለ ቤተ-መዛግብት ወይም ሇሚመሇከተው ቢሮ መስጠት አሇበት፡፡ የመገናኛ ብዙሃን ይህንን ግዳታ በማይወጡ ጊዜ ባሇሥሌጣኑ የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ በመስጠት በ፲፬ ቀናት ውስጥ ግዳታቸውን ፶፭. የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ግዳታዎች በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፩ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ትኩረቱን በአንዴ ጉዲይ ሊይ አዴርጎ እንዱዘግብ የተፇቀዯሇት ካሌሆነ ክፌልችን ብዝሃነት፣ ፌሊጎትና ስሜት ሇአገሪቱ ፖሇቲካዊ፣ ማኅበራዊ እና አስተዋፅኦ የሚያዯርግ የብሮዴካስት መሠረቶች የሚጠብቁ፣ የሚያጠናክሩና የሚያሳዴጉ ፕሮግራሞችን የማቅረብ፤ በዕሇቱ ፕሮግራም ውስጥ አካባቢያዊ፣ ፕሮግራሞችን የማሰራጨት፤ በመርሀ- በማስታወቂያ አዋጅ ስሇማስታወቂያ እና ዴጋፌ መግሇጫ የተዯነገጉትን ዴንጋጌዎች የማክበርና ማስታወቂያች መሌካም ሥነ-ምግባርን እንዯማይጻረሩ ሇቅጅና ተዛማጅ መብቶች እንዱሁም ሕብረ-ብሔራዊ ማንነት መጎሌበቱንና ዜናና መረጃን በትክክሌና ከአዴሌኦ በጸዲ መሌኩ የመሰብሰብና የማቅረብ፤ አወዛጋቢ ወይም አከራካሪ ጉዲዮችን ሽፊን ሲያገኙ በተመሳሳይ ፕሮግራም የተሇያዩ አመሇካከቶችን ሇማስተናገዴ በመሌካም አስተዲዯር ጉዲዮች ሊይ የሚዯረግበትን መዴረክ የማመቻቸት፤ በአጠቃሊይ የብሮዴካስት አገሌግልቶች ይዘት ዱሞክራሲያዊ፣ ራሱን የቻሇ፣ ሇመቀበሌ ዝግጁ የሆነ፣ ሳይንሳዊ፣ ፇጠራን የሚያበረታታ፣ ቻይና ታጋሽ የሚያበረታቱና በሀገር ዯረጃ ቅዴሚያ የእኩሌነትን ሕገ-መንግሥታዊ መርህ፤ ክፌልች ፌትሃዊ ሽፊን እንዱያገኙ ሏ) እንዯአግባብነቱ ሇተሇያዩ ቋንቋዎች ሠ) የተሇያዩ ተጠቃሚዎችን ፌሊጎቶች፣ እምነቶችና እይታዎች የማስተናገዴ ዯረጃ ትክክሇኛ፣ ፌትሏዊና ከአዴሌኦ ፩/ ማንኛውም የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ሀ) የሀገሪቱን የቋንቋና የብሔር፣ የባህሌ፣ ሇ) የሕዝብን ጥቅም ሇሚመሇከቱ ዓሇም አካባቢያዊ ጉዲዮች ሽፊን በመስጠት ከፌተኛ የሙያ ዯረጃ የሚጠይቀውን የሕዝቦችን አንዴነት የሚያበረታቱ የበሊይነት መስፇንን የሚያበረታቱ ዜናዎችንና ፕሮግራሞችን የማቅረብ፤ ሠ) የሕዝቡን ባህሌና ጥበባዊ እሴቶች የማስተዋወቅና የማጎሌበት፤ ባህሊዊ፣ ሀገር በቀሌና የዘመኑን የፇጠራ ሌዩ በአገሪቱ ሕገ መንግሥትና የምርጫ ዴርጅቶችን በፌትሃዊነት የማገሌገሌ፤ ዜናዎችና ፕሮግራሞችን የማቅረብ፤ በ) ሇአካባቢያዊና ሇማኅበረሰብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃድች የቴክኒክና የፊይናንስ እገዛና ዴጋፌ የመስጠት፤ ከፌተኛ ጥራት ያሇው የብሮዴካስት ከብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃደ ነ) ሥርዓተ-ትምህርቱን የተከተለ ወይም የትምህርት ርዕሰ ጉዲዮችን እና ሰፉ የሚሰጡ መግሇጫዎችንና ንግግሮችን ያሊቸውን ፕሮግራሞችን የማቅረብ፤ አገሪቱ የሚገኙ ግዛቶችን መሸፇኑን ማንኛውም የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ገብነት በተሇይም ፖሇቲካዊና ኢኮኖሚያዊ ተፇጥሮ ካሊቸው ጣሌቃ ገብነቶች በተጠበቀ አገሌግልት ባሇፇቃዴ ኤዱቶሪያሌ ነፃነት ተቋማትን ጨምሮ ከማንኛውም ሰው ነፃና ማንኛውም የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ተግባራቱን በብቃት ሇመፇጸም በሚያስችሌ ሁኔታ በቂ በጀት ሉኖረው ፶፯. የሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፮ (፩) ሇህዝብ በማንኛውም የሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት ኢኮኖሚያዊ ተፇጥሮ ካሊቸው ማንኛውም አገሌግልት ባሇፇቃዴ ኤዱቶሪያሌ ነፃነት የፖሇቲካ እና የንግዴ ተቋማትን ጨምሮ ከማንኛውም ሰው ነፃና ገሇሌተኛ መሆን አገሌግልት ባሇፇቃዴ ተግባራቱን በብቃት ማሰባሰብ ተግባራትን በሲቪሌ ማኅበረሰብ ዴርጅቶች አዋጅ በተቀመጠው መሰረት እንዯተጠበቀ ሆኖ ማንኛውም የንግዴ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ የሚከተለት ግዳታዎች ዱሞክራሲያዊ የግሌፅነት እና የተጠያቂነት መርሆዎችን መሠረት በማዴረግ የመሌካም አስተዲዯር ጉዲዮችን ጨምሮ የማኅበረሰቡን ፇቃዴ በወጣበት አካባቢ የሚገኙ ሁለንም የህብረተሰብ ክፌልች የማገሌገሌ፤ ዜናን ማካተትና ወቅታዊና አካባቢያዊ፣ ክሌሊዊ፣ አገራዊና ዓሇም አቀፊዊ ጉዲዮች በዴምሩ ብዝሃነት ያሊቸውን ፕሮግራሞች፣ የተሇያዩ የማኅበረሰብ ክፌልችን ብዝሃነት በሚያንጸባርቅና በሚያስተናግዴ መሌኩና በተጣጣመ መሌኩ በፇቃደ አካባቢ የሚገኙ የማኅበረሰብ ክፌልችን ባህሌና መዲረሻ በከፌተኛ መጠን ሀገራዊ ይዘት ያሊቸውን ዴራማዎችን፣ ዘጋቢ ፉሌሞችንና የሕፃናት ፶፱. የማኅበረሰብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ አስተዲዯር ፌሊጎት መሠረት አዴርጎ ሇ) የማኅበረሰቡን ቋንቋ፣ ባህሌና ጥበባዊ እሴቶች የማስተዋወቅና የማጎሌበት፤ ሏ) በኘሮግራም ዝግጅት የማኅበረሰቡን ሉያሠራጩ ያሌቻለትን የማኅበረሰቡን ሠ) ከተሇያዩ ሕጋዊ ምንጮች የሚገኙ የማኅበረሰቡን ፌሊጎቶችና ስጋቶች የሚያንጸባርቁና በተሇይም ከቋንቋ፣ የማኅበረሰብ ክፌልች የተሇየ ስጋት ቁርኝት ያሊቸው የሰብዓዊ መብት፣ የትምህርትና የአካባቢ ጥበቃ ጉዲዮች ቀ) የማኅበረሰቡን ዱሞክራሲያዊ ባህሌን የሚያጎሇብቱ፣ ባህለን የሚያበሇጽጉና እንዯ አግባብነቱም ሀገራዊ ሥነ- የኑሮ ዯረጃ የሚያሻሽለ ጉዲዮችን ያሊቸውን ፕሮግራሞችን የማቅረብ፤ በአካባቢው ማኅበረሰብ ቋንቋ የሚዘጋጁ አገሌግልት ባሇፇቃዴ አሊማውን ሇማሳካት ከእርዲታ፣ ከስጦታ፣ ከዴጋፌ፣ ከማስታወቂያና ከአባሊት መዋጮ የገቢ ምንጭ ሉያገኝ በተመሇከተ ሇባሇሥሌጣኑ የማሳወቅ ግዳታ ማንኛውም የቴላቪዥን ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ የሚከተለት ግዳታዎች ይኖሩበታሌ፡- በባሇፇቃድች መካከሌ የሚዯረግ የፕሮግራም ሌውውጥ እንዯተጠበቀ ሆኖ በፇቃደ ሊይ በተመሇከተው የፕሮግራም “ቻናሌ” ብቻ በቀጥታ ሥርጭት የሚሠራጩ ወቅታዊ መረጃዎች በዴምጽ አስዯግፍ የማቅረብ፡፡ ፷፩. የበይነመረብ መገናኛ ብዙሃን ግዳታዎች የሚከተለት ግዳታዎች ይኖሩበታሌ፡ ሇማሰራጨት የሚጠቀሙት ቋንቋ ፀያፌና የብሌግና፣ ፆታን፣ ብሔርንና ሃይማኖትን መሠረት ያዯረጉ አስቀዴመው የነበሩም ሆነ አስተዋጽኦ የሚያዯርግና ግጭት የሚያነሳሳ ሇማረጋገጥ ከሦስተኛ ወገን ተባባሪዎች፣ ሌዩ ፌሊጎት ካሊቸው ቡዴኖችና ከማስታወቂያ አስነጋሪዎች የሚመነጭ ይዘትን በግሌጽ ይዘቶችና የይዘት ማመንጨትና ማሰራጨት ሂዯት ሚዛን የጠበቀና ፌትሏዊ እንዱሁም መሆኑን ሇማረጋገጥ ጥረት የማዴረግ፤ ከመሆናቸው በፉት ተጠቃሚዎች እዴሜ ዓመት በታች እንዯሆነ ሇገሇጹ ሕፃናት ይዘቶቹ ተዯራሽ እንዲይሆኑ የመከሌከሌ፤ የአሌኮሌ፣ የትምባሆና የተከሇከለ አነቃቂ ንጥረ ነገሮች ተጠቃሚነትን የሚያበረታታ ይዘት ከማተምና ከማሰራጨት የመቆጠብ፤ የወሲብ ዴርጊት እንዱፇጸም የሚያበረታታና ሕፃናትን ሇወሲባዊ ጥቃት የሚያዘጋጅና የሚፇጸም ትንኮሳን የያዘ ይዘት ከማተምና የተጠቃሚዎችን ዲታ የመጠበቅ፤ ሇሦስተኛ ወገኖች አሳሌፍ ሇመስጠት የሚያስገዴደ ግሌጽ ፇቃዴ አስቀዴሞ የማግኘት፤ ግብይት የአገሪቱን ኤላክትሮኒክ ግብይት ሕግ አክብሮ የመንቀሳቀስ፤ ከተጠቃሚዎች ጋር በሚገቡት ውሌ ተፇጻሚ የሚሆኑ ግዳታዎችን በንብረቶቻቸው ሊይ በግሌፅ በሚታይ መሌኩ ማተምና ሇተጠቃሚዎች እንዯ ማስረጃ እንዱያገሇግሌ ኤላክትሮኒክ ግዳታዎች ሊይ ሇውጥ ሲኖር በ፵፰ ሰዓት ውስጥ ሇተጠቃሚዎች በማሳወቅ በዴጋሜ የተሳሳተ መረጃና የኮምፒዩተር ጥቃትን መፌጠር፣ ማተምና ማሰራጨትን ጨምሮ ኢንተርኔትን መሠረት ካዯረጉ ሕገ ወጥ ሇኦዱዮና ቪዱዮ ዯግሞ ሇ፮ ወር በማኅዯር የማቆየትና በቀሊለ ተፇሌገው እንዱገኙ የፇሌገህ አግኝ አገሌግልት የማካተት፡፡ ፷፪. ከላልች ምንጮች ይዘት የሚያሰባስቡ ወይም የሚያጠናቅሩና መሌሰው የሚያሰራጩ አካሊት ማንኛውም ከላልች ምንጮች ይዘት የሚያሰባስብ ወይም የሚያጠናቅርና መሌሶ የሚያሰራጭ አካሌ እንዱሁም ይዘት የሚያነብ ዴረ-ገጽ የሚከተለት ይዘቱ ከማስታወቂያና ከላልች መንገድች ገቢ ሇማግኘት ጥቅም ሊይ የሚውሌ ከሆነ ጽሁፌ በቃሊት ቁጥር እንዱሁም ኦዱዮና ከመጀመሪያ አመንጪው በግሌፅ ፇቃዴ ፷፫. የብሮዴካስት አገሌግልት ይዘት የሚያሰራጩ አካሊት የሚያሰራጩ አካሊት መሠረታዊ አገሌግልት ዝቅተኛውን ጥቅሌ አገሌግልት የመስጠት የሚሰራጩ ላልች ይዘቶችን በፌትሏዊነት ሇማሰራጨት እንዱችለ ይዘት ማመንጨት ሥራ ውስጥ መግባት የሇባቸውም፡፡ የመያዝና የሀገራዊ ይዘት ኮታን የማክበር ባሇሥሌጣኑ በሚያወጣቸው መመሪያዎች አገሌግልት ባሇፇቃድች ቻናሌ መመዯብና የገንዘብ እርዲታ ማዴረግ አሇባቸው፡፡ ስሇዴርጅቶቹ ባሇቤትነት ሁኔታና የገንዘብ ማንነትና አዴራሻ ሇባሇሥሌጣኑ ማሳወቅ ሇመብት ጥሰት ተጋሊጭ ሇሆኑ የማኅበረሰብ ፷፬. ሀገራዊ ይዘቶችን የማካተት ግዳታዎች ማንኛውም ሀገር አቀፌ ሥርጭት ያሇው የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት እና የሌዩ የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ከሳምንታዊ ሥርጭት ጊዜው ቢያንስ ፹ በመቶውን ሇሀገራዊ ፕሮግራሞች ማዋሌ ማንኛውም ክሌሊዊ ሥርጭት ያሇው የሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት እና የሌዩ የሕዝብ ከሳምንታዊ የሥርጭት ጊዜው ፸ በመቶውን ክሌለን ሇሚመሇከቱ ፕሮግራሞች፣ ቀሪውን የሥርጭት ጊዜ ሇአገራዊ፣ አካባቢያዊ እና ላልች ፕሮግራሞች ማዋሌ አሇበት፡፡ ማንኛውም አካባቢያዊ ሥርጭት ያሇው ባሇፇቃዴ ከሳምንታዊ የሥርጭት ጊዜው ፸ ሇአገራዊ፣ ክሌሊዊ እና ላልች ፕሮግራሞች ማንኛውም የንግዴ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ከሳምንታዊ የሥርጭት ጊዜው ፷ የሥርጭት ጊዜ ሇአገራዊ፣ ክሌሊዊ እና ላልች ፕሮግራሞች ማዋሌ አሇበት፡፡ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ ሇዜና፣ ሇመዝናኛና ሇላልች ሌዩ ሌዩ ፕሮግራሞች እንዱሁም ሌዩ ትኩረት የሚሹ የሕብረተሰብ የፕሮግራም በጀት ቢያንስ ፲ በመቶውን ባሇሥሌጣኑ ሀገራዊ ይዘቶች ከባሇፇቃድች ሇዚህ አንቀጽ አፇጻጸም ሲባሌ “ሀገራዊ የብሮዴካስት ይዘት” ማሇት የስፖርታዊ እንዱሁም ማስታወቂያ የማያካትት ሆኖ በብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ፤ በኢትዮጵያ ቋሚ ነዋሪ በሆነ ዜጋ፤ ሏ) አብዛኛዎቹ ዲይሬክተሮቹ፣ ባሇዴርሻዎቹ ወይም አባሊቱ በኢትዮጵያ ቋሚ ነዋሪ የሆኑ ዜጎች የሆኑበት የሕግ ሰውነት መ) ከሊይ በንዑስ አንቀጽ ፰ ፉዯሌ ተራ (ሀ)፣ (ሇ) ወይም (ሏ) የተጠቀሱት ግሇሰቦች ቢያንስ ፶ በመቶ የገንዘብ ሠ) የብሮዴካስ ፕሮግራሙን ሇማመንጨት ከተሳተፈት ዋነኛ ሰዎች አብዛኛዎቹ በኢትዮጵያ ቋሚ ነዋሪ የሆኑ ዜጎች ሆነው ከሊይ በንዑስ አንቀጽ ፰ ፉዯሌ ተራ (ሀ)፣ (ሇ)፣ (ሏ) ወይም (መ) ረ) የብሮዴካስት ፕሮግራሙን ሇማመንጨት አብዛኛው ወጪ በኢትዮጵያ የወጣ ሆኖ በዚህ ንዑስ አንቀጽ ፰ ፉዯሌ ተራ (ሀ)፣ (ሇ)፣ (ሏ) ወይም (መ) በተጠቀሱት የሚሰራጭ የሙዚቃ ሥራ እንዯ “ሀገራዊ መስፇርቶች ውስጥ ቢያንስ ሁሇቱን ሲያሟሊ ሙዚቃው በኢትዮጵያ ዜጋ የተዘጋጀ ሏ) ግጥሙ ወይም ሙዚቃው በዋነኛነት መ) የሙዚቃ ሥራው በጠቅሊሊ ኢትዮጵያ ውስጥ የተከናወነ፣ ወይም የተቀረፀና ፲/ ከሊይ በንዑስ አንቀጽ ፰ እና ፱ የተጠቀሰው እንዯተጠበቀ ሆኖ ባሇሥሌጣኑ በማዘጋጀት ፉሌሞች ዝግጅት ከዓመታዊ ገቢያቸው ምን ያህሌ መመዯብ እንዲሇባቸው መመሪያ ማንኛውም የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ፡ የሕዝቡን ጤንነት አዯጋ ሊይ የሚጥሌ ወረርሽኝ በሽታ፤ በመከሰቱ ምክንያት የፋዳራሌ መንግሥት ወይም ማንኛውም የክሌሌ መንግሥት የሚሰጠውን አስቸኳይ መግሇጫዎች ማንኛውንም ያሠራጨውን ፕሮግራም ሇ፴ በፕሮግራሙ ውስጥ ቀዯም ሲሌ የተቀረጸ ፕሮግራም ወይም ፉሌም ተካቶ ከሆነ አብሮ መቀመጥና በተፇሇገ ጊዜ ሉገኝ መቻለ የተመሇከተው የጊዜ ገዯብ ከማሇቁ በፉት በተሊሇፇው ፕሮግራም ሊይ ቅሬታ ከቀረበ ወይም ሇፌርዴ ቤት የክስ ሂዯት፣ ሙግት፣ ቅሬታ ወይም ላሊ ማንኛውም ዓይነት ክርክር መነሻ ከሆነ እነዚህ ጉዲዮች አግባብ ባሇው ሕግ የመጨረሻ ውሳኔ እስከሚያገኙ የያዘውን ፕሮግራም ቅጅ በራሱ ወጪ ሇባሇሥሌጣኑ የማቅረብ ግዳታ አሇበት፡፡ ፷፯. ውስጣዊ የቅሬታ አፇታት ሥርዓት ባሇፇቃዴ ከአዴማጭ ወይም ተመሌካቾች የሚቀርብን ቅሬታ ተቀብል ሇማስተናገዴ የሚያስችሌ አሠራር በመዘርጋት ተግባራዊ ባሇሥሌጣኑ ባሇፇቃድች የራሳቸውን የቅሬታ አቀራረብና አፇታት ሥርዓት ተከትሇው በእርስ በእርስ ቁጥጥር የሚወጡ የሥነ ምግባር መመሪያዎች እንዯተጠበቁ ሆነው የሚቀርብ ማንኛውም ኘሮግራም ወይም ዜና የሚከተለትን ማክበር ይኖርበታሌ፡- የተሇያዩ አመሇካከቶችን በማንፀባረቅ አጠቃሊይ ሕብረተሰቡን እንዱያገሇግለ ሚዛናዊና ከአዴሌዎ የፀደ አዴርጎ ሇ) የሚሰራጨው ኘሮግራም ወይም ዜና ይዘትና ምንጭ እውነተኛና ትክክሇኛ የሚቀርብ ማንኛውም ኘሮግራም ወይም ሰው የግሌ ሕይወት የመከበር መብት ሏ) በቀጥታ ጉዲት የሚያስከትሌ ወይም ሇጤናና ሇዯህንነት ጎጂ የሆነ ባህሪን መ) የወንጀሌ ዴርጊት እንዱፇጸም እና ሠ) ማንኛውም ሰው ዘርን፣ ቋንቋን፣ ዜግነትን፣ የአእምሮ በሽታንና የአካሌ መጉዯሌን መሰረት በማዴረግ እንዱጠሊ፣ ጥቃት አሌኮሌ፣ አዯንዛዥ ዕፅ፣ ጥቃት ወይም ላሊ አሰቃቂ ወይም አስዯንጋጭ ሁኔታዎችን ፕሮግራሞችን ሲያሠራጭ በአቀራረባቸው ሊይ ጥንቃቄ ማዴረግ ይኖርበታሌ፡፡ በወንጀሌ ሕግ ዴንጋጌዎች የተቀመጡ ክሌከሊዎች አገሌግልት ባሇፇቃዴ ሇአካሇ መጠን ያሌዯረሱ ሌጆችን ሞራሌና ሥነምግባር ሉጎዲ የሚችሌ የብሮዴካስት አገሌግልት ፕሮግራምን፡- ከምሽቱ ፬ ሰዓት እስከ ንጋቱ ፲፩ ሰዓት ካሇው ሰዓት ውጪ ማስተሊሇፌ የሇበትም፤ አዴማጭ ወይም ተመሌካች የዕዴሜ ዯረጃ አስቀዴሞ ሇወሊጆች ወይም ሇአሳዲጊዎች ተገቢውን ጥንቃቄ እንዱያዯርጉ መረጃ ሃይማኖት ተኮር ፕሮግራሞችን የሚያሰራጭ ባሇፇቃዴ ሇሁለም ሃይማኖቶችና እምነቶች ተገቢ ክብር እንዯተሰጣቸው ሉያረጋገጥና ማንኛውም ሃይማኖት ተኮር ፕሮግራም በሃይማኖቶች ተከታዮች መካከሌ የእርስ ሃይማኖት ወይም እምነት ማንኳስስ፣ ወይም ፸፩. የምርጫ ጊዜ መግሇጫዎችን ስሇማሠራጨት ባሇፇቃዴ አግባብ ባሇው ሕግ መሠረት ፓርቲዎች ወይም የግሌ እጩ ተወዲዲሪዎች ባሇፇቃዴ በምርጫ ወቅት የሚያቀርባቸው የዜና ዘገባዎች፣ ትንተናዎችና የውይይት የግሌ እጩ ተወዲዲሪዎች በምርጫ ወቅት እንዱያስተሊሌፈ ነፃ የአየር ጊዜ መመዯብ መሠረት ከብሔራዊ ምርጫ ቦርዴ ጋር በመተባበር እያንዲንደ ፓርቲ የሚገባውን ነፃ የአየር ጊዜ ግሌፅ በሆነና አስቀዴሞ በተወሰነ ቀመር መሠረት ይመዴባሌ፡፡ ምዯባ የሚከናወነው የሚከተለትን አራት ሀ) ፓሇቲካ ፓርቲዎች በፋዯራሌ እና ባቀረቧቸው ሴት እጩ ተወዲዲሪዎች መ) በምርጫ ሇሚሳተፈ ሁለም የፖሇቲካ ሇተጠቀሱት ሇአራቱ መስፇርቶች የሚሰጠው ባሇሥሌጣኑ ከምርጫ ቦርዴ ጋር በመተባበር በቂ መረጃ እንዱያገኙ ማስቻሌን ታሳቢ ፓርቲ የሚመዯበው ዝቅተኛ አየር ሰዓት ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃድች ነፃ የአየር ጊዜ የመስጠት ግዳታ ከሕዝብ ብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃድች ያነሰ ነፃ የአየር ጊዜ የተሰጠው የፖሇቲካ ፓርቲ ወይም የግሌ እጩ ተወዲዲሪ ሇተሰራጨው ፕሮግራም ወይም መግሇጫ ኃሊፉ ይሆናሌ፡፡ ፱/ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ የፖሇቲካ ይህን ሇማዴረግ ከመረጠ ግን በፓርቲዎች መካከሌ አዴሌኦ ከማዴረግ፣ አንዴ ፓርቲን በተሇየ ሁኔታ በማስበሇጥ በላሊ ፓርቲ ሊይ ባሇፇቃዴ በምርጫ ወቅት የፖሇቲካ ፓርቲ ወይም የግሌ እጩ ተወዲዲሪን የምርጫ ማስታወቂያ እንዱያስተሊሌፌ አይገዯዴም። ከፓርቲው ወይንም ከእጩ ተወዲዲሪው የፖሇቲካ ፓርቲዎች ወይም የግሌ እጩ ተወዲዲሪዎች የምርጫ ማስታወቂያዎቻቸውና መሌዕክቶች የምርጫ ሕግና ዯንብን ባከበረ መሌኩ መከናወናቸውን የማረጋገጥ ኃሊፉነት ፲፪/ ሇምርጫ ውዴዴር ማስታወቂያ የሚጠየቀው ማስታወቂያ ከሚጠየቀው ክፌያ ሉበሌጥ ፲፫/ የፖሇቲካ ፓርቲዎች ወይም የግሌ እጩ ተወዲዲሪዎች የምርጫ ማስታወቂያዎቻቸውና ዝግጅቶች የብሮዴካስት ባሇፇቃደን የቴክኒክ በግሌፅ በሕግ የተዯነገገ ካሌሆነ በስተቀር የመገናኛ ብዙሃን ነፃነትን የሚያስተጓጉሌ አሠራር፣ አስተዲዯራዊ ተግባርና እርምጃ አስተዲዯራዊ እርምጃዎች ፌትሏዊ በሆነ መሌኩ ሉወሰደ፣ የአስተዲዯራዊ የፌትሕ አገሌግልት ባሇፇቃደን የመሰማት መብት ክብዯት እና የመገናኛ ብዙሃኑ ተዯጋጋሚ ጥፊቶችን የመፇጸም የኋሊ ታሪክ ከግምት ባሇሥሌጣኑ የዚህን አዋጅ ዴንጋጌዎችና ይህን አዋጅ ተከትሇው የሚወጡ ዯንብ ብዙሃን ሊይ እንዯአግባብነቱ የሚከተለትን እስከ ብር ፪፻ሺ (ሁሇት መቶ ሺህ ብር) የሚዯርስ የገንዘብ ቅጣት፤ ግምገማ በማዴረግ የእርስ በእርስ ቁጥጥር ያሊቸው የመገናኛ ብዙሃን አዯረጃጀቶች አጠቃሊይ አሠራርና የሥነ-ምግባር ዯንብ አፇጻጸም ይዞታ ውጤታማነትና ጥንካሬ አሳማኝ ዯረጃ መዴረሱን ካረጋገጠ፣ የሥነ በተሇያዩ ዴንጋጌዎች ውስጥ በተዘረዘሩት በማዴረግ የባሇሥሌጣኑ ቦርዴ ውሳኔዎቹን በይግባኝ መመሌከት ሥሌጣን እንዱኖረው ፸፬. የፅሁፌ ማስጠንቀቂያ የሚያሰጡ ጥፊቶች የሚከተለትን ጥፊቶች የፇጸመ ማንኛውም የመገናኛ ብዙሃን የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ የባሇቤትነት መስፇርት ዴንጋጌዎችን የፕሮግራም ኃሊፉን የማሳወቅ ግዳታ ሏ) በህትመትና የብሮዴካስት ሥርጭት ሊይ የሚገሇፁ መረጃዎችን ካሊወጣ፤ መ) ያሇ ክፌያ ቅጅዎች የመስጠትግዳታ ሠ) ከአንቀጽ ፶፫ እስከ ፷ የተዯነገጉትን የዚህን አዋጅ ዴንጋጌዎች ከጣሰ፤ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባሊቸው እንዯተጠበቁ ሆነው ሇአካሇ መጠን ስሇመጠበቅ የተዯነገጉትን ግዳታዎች በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባሊቸው እንዯተጠበቁ ሆነው ሃይማኖት ተኮር የተዯነገጉትን ግዳታዎች የተሊሇፇ፤ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባሊቸው የተዯነገጉትን ግዳታዎች ካሌተወጣ፤ ተ) አስቸኳይ መንግሥታዊ መግሇጫዎችን ስሇማሠራጨት የተዯነገጉትን ግዳታዎች ቸ) ውስጣዊ የቅሬታ አፇታት ሥርዓትን በሚመሇከት የተዯነገጉትን ግዳታዎች ኀ) ላልች በተመሳሳይ ዯረጃ የሚታዩ እንዱወሰዴ የወሰነው የማስተካከያ እርምጃ ፸፭. የገንዘብ ቅጣትን ስሇመጣሌ የሚከተለትን ጥፊቶች የፇጸመ ማንኛውም የሚከተሇውን የገንዘብ ቅጣት ይጥሌበታሌ፤ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፭፣፴ ወይም አንቀጽ ፵፬ የተዯነገገውን ከተሊሇፇ እስከ ብር ፻፶ሺ (መቶ ሃምሳ ሺህ በስተቀር በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፮ ወይም ፳፯ የተዯነገገውን ከተሊሇፇ እስከ ብር ፶ሺ(ሃምሳ ሺህ ብር) የተዯነገገውን ከተሊሇፇ እስከ ብር ፲፭ሺ (አስራ አምስት ሺህ ብር) መ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፭ የተዯነገገውን ከተሊሇፇ እስከ ብር ፲፭ሺ (አስራ አምስት ሺህ ብር) በሚዯርስ የገንዘብ ሠ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፰ እና ፷፱ የተዯነገገውን የተሊሇፇ ማንኛውም የብሮዴካስት ባሇፇቃዴ እስከ ብር ማስተካከያ ያሊወጣ የመገናኛ ብዙሃን አዘጋጅ እስከ ብር ፲፭(አስራ አምስት ሺህ ብር) በሚዯርስ የገንዘብ መቀጮ የተዯነገገውን የተሊሇፇ ማንኛውም ባሇፇቃዴ እስከ ብር ፶ሺ (ሃምሳ ሺህ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ ወይም ፳፬ የተዯነገገውን የተሊሇፇ ማንኛውም ባሇፇቃዴ እስከ ብር ፪፻ሺ(ሁሇት መቶ ሺህ ብር) በሚዯርስ የገንዘብ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵ የተዯነገገውን የተሊሇፇ ማንኛውም ባሇፇቃዴ ከብር ፶ሺ(ሃምሳ ሺህ ብር) በማይበሌጥ ላልች በተመሳሳይ ዯረጃ የገንዘብ ማንኛውም ሰው እስከ ብር ፶ሺ(ሃምሳ ሺህ ብር) በሚዯርስ የገንዘብ መቀጮ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የገንዘብ ቅጣት የሚጣሌበት ማንኛውም ሰው የገንዘብ ቅጣት ሉጣሌበት እንዯሆነና ጥሷሌ የተባሇውን ጉዲይ እንዱያውቅ ማዴረግና አስተያየት ሇመስጠት እዴሌ እንዱያገኝ ባሇሥሌጣኑ የገንዘብ ቅጣት መጠን ሲወስን የመፇጸም የኋሊ ታሪክ ከግንዛቤ ውስጥ የገንዘብ ቅጣቱ ከተፇጸመው ጥፊት ጋር ተመጣጣኝ መሆን አሇበት፡፡ በአጠቃሊይ ከአጠቃሊይ ካፒታለ አንጻር ሲሰሊ የመገናኛ ብዙሃኑን ህሌውና ከባዴ አዯጋ ሊይ የሚጥሌ ፸፮. ፕሮግራም ስሇማገዴ ወይም ስሇመሰረዝ የብሮዴካስት አገሌግልት ባሇፇቃዴ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፬ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ ሰ፣ ሸ፣ ቀ ወይም መሰሌ የሥነ ምግባር እርምጃ እንዱወስዴ የጽሁፌ ማስጠንቀቂያ ተሰጥቶት ማስተካከያ ያሊዯረገ እንዯሆነ ባሇሥሌጣኑ እንዯጥፊቱ ክብዯት ፕሮግራሙ ባሇሥሌጣኑ የፕሮግራም እገዲ ወይም ስረዛ አስተያየት ሇመስጠት እዴሌ እንዱያገኝ የብሮዴካስት ባሇፇቃደ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትል በሚወጡ ዯንብ እና በተዯጋጋሚ የሚጥስና የጥሰቱም ክብዯት እንዯማያዯርግ የሚያሳይ ከሆነ ባሇሥሌጣኑ ፇቃደን ከ፩ ወር ሊሌበሇጠ ጊዜ ሉያግዯው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ሇባሇፇቃደ እንዱዯርሰው መዯረግ አሇበት፡፡ ባሇፇቃደ ማሻሻያ የማያዯርግ ከሆነ ፇቃደ ባሇፇቃደ ማሻሻያ ሇማዴረግ የሚያስችሌ አሳማኝ እቅዴ እና ተግባር መፇፀሙን እንዱሆን ከተጠቀሰው ጊዜ ቀዴሞ እገዲውን ፸፰. የፇቃዴ እገዲን የሚያስከትለ ተግባራት ባሇሥሌጣኑ በሚከተለት ምክንያቶች የመገናኛ ብዙሃንን ፇቃዴ ሉያግዴ ይችሊሌ፡- በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፬ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም ፸፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት አስተዲዯራዊ እርምጃ ተወስድበት ተገቢውን አገሌግልቱን ከአንዴ ወር በሊይ ሲያቋርጥ፤ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፮ የተመሇከተውን የክፌያ ግዳታ ያሌተወጣ እንዯሆነ ፤ ወይም ፬/ ፌርዴ ቤት የእገዲ ውሳኔ ሲሰጥ፡ ማንኛውም ባሇፇቃዴ በዚህ አዋጅ እና ይህን አዋጅ ተከትል በሚወጡ ዯንብ እና መመሪያ የተከሇከለ ተግባራትን ወጥ በሆነ ሁኔታ ባሇማክበር እንዱሁም የባሇሥሌጣኑን ትዕዛዞች ባሇመፇጸም ከባዴ ጥፊት ከፇጸመ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ምክንያት፣ ተፇጻሚ የሚሆንበት ቀን እና ፹. የፇቃዴ መሰረዝን የሚያስከትለ ተግባራት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፯ እና ፸፰ መሰረት እገዲ ተጥልበት በተጠቀሰው መ) ባሇፇቃደ በራሱ ፌሊጎት ሥራውን ሠ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፰ ንዑስ ዴንጋጌዎች ተጥሰው ሲገኙ፤ ወይም፣ ባሇፇቃደ በዚህ አዋጅ የተመሇከቱ የባሇቤትነት መስፇርት ዴንጋጌዎችን የብሮዴካስት ባሇፇቃዴ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ (ሇ) በተመሇከተው ጊዜ ውስጥ መዯበኛ ሥርጭቱን ሇመጀመር ከአቅም በሊይ የሆነ ችግር ያጋጠመው ተቀባይነት ካገኘ ሥርጭቱን ሇመጀመር ተጨማሪ ጊዜ ሉፇቀዴሇት ይችሊሌ፡፡ ፹፩. የአስተዲዯራዊ እርምጃዎች ውሳኔ አሰጣጥ የፇቃዴ አሇማዯስ፣ የፇቃዴ ማገዴ ወይም የፌቃዴ መሰረዝ የሚያስከትለ ውሳኔዎችን የመወሰን ሥሌጣን የባሇሥሌጣኑ ቦርዴ ቦርደ የፇቃዴ አሇማዯስ፣ የፇቃዴ ማገዴ ቅጣት የሚዲርግ ክስ ሲቀርብሇት ባሇፇቃደ በጉዲዩ ሊይ ያሇውን ምሊሽ በፅሐፌ እና በአካሌ እንዱያቀርብና ጉዲዩ ሊይ ሕዝባዊ የፅሁፌ ማስጠንቀቂያ፣ ከባዴ የገንዘብ ቅጣት ወይም አንዴን ፕሮግራም ማገዴ ወይም መሠረዝ በባሇሥሌጣኑ ሉወስን ይችሊሌ፡፡ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት በተወሰኑት ውሳኔዎች ቅር የተሰኘ ባሇፇቃዴ ውሳኔው በዯረሰው በ፲፬ የሥራ ቀናት ውስጥ ቦርደ አቤቱታው በዯረሰው በ፴ የሥራ ቀናት ውስጥ ውሳኔ መስጠት አሇበት፡፡ በዚህ አንቀጽ መሠረት ቦርደም ሆነ የሚመሇከቱ ውሳኔዎችን በ፴ የሥራ ቀናት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፹፩ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፬) መሰረት ቦርደ በሰጠው ውሳኔ ሊይ ቅሬታ ያሇው ማንኛውም ወገን ውሳኔው ሇፋዯራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት አቤቱታ ውሳኔውን የሰጠው ቦርዴ አመሌካቹ አቤቱታ ካሳወቀበት ጊዜ ጀምሮ በ፯ የሥራ ቀናት ውስጥ የውሳኔውን ግሌባጭ ሇአመሌካች በቦርደ ውሳኔ ሊይ የፋዳራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት የፌሬ ነገርም ሆነ የሕግ ጉዲዮችን በመመርመር በአቤቱታው ሊይ ውሳኔ የመስጠት ሥሌጣን አሇው፡፡ የፋዳራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት አቤቱታው በቀረበሇት በ፴ ቀናት ውስጥ ውሳኔ መስጠት ፌርዴ ቤት በሰጠው ፌርዴ ቅር የተሰኘ በተሰጠ በ፴ቀናት ውስጥ ሇይግባኝ ሰሚው ፌርዴ ቤት ማቅረብ አሇበት፡፡ ፌርደን የሰጠው ፌርዴ ቤትም አመሌካቹ ይግባኝ ሇማቅረብ የሚፇሌግ መሆኑን ካሳወቀበት ጊዜ ጀምሮ በ፳፬ ሰዓት ውስጥ የፌርደን ግሌባጭ ሇአመሌካች መስጠት አሇበት፡፡ በቀረበሇት በ፴ ቀናት ውስጥ ውሳኔ መስጠት ፩/ የሥም ማጥፊት ተግባር በመገናኛ ብዙሀን ሲፇጸም ከፌትሏብሔር ሀሊፉነት በስተቀር ብዙሃን ሊይ የሚጣሇው የህሉና ጉዲት ካሣ ከብር ፫፻ሺ(ሦስት መቶ ሺህ ብር) ሉበሌጥ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት የህሉና ጉዲት ካሣ ሲወሰን የመገናኛ ብዙሃንን የትርፌ ሁኔታ፣ የዯረሰው የጉዲት መጠን እና የሚወሰነው ካሳ በመገናኛ ብዙሃኑ ህሌውና ሊይ ያሇው ተጽዕኖ ከግምት ውስጥ ማስገባት ምንም ዓይነት የሕዝብ ጥቅም በላሇበት የመጉዲት ሀሳብ ከላሇና የንግግሩ ይዘት እውነተኛ የሆነ እንዯሆነ፤ ሇ) የንግግሩን እውነተኛነት ሇማረጋገጥ መረጃ ትክክሇኛ እንዯሆነ በቅንነት በማመን ያዯረገው ንግግር ከሆነ፤ ሏ) ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ የተዯረገ ንግግር የሚከተለት ሌዩ ሁኔታዎች በስም ማጥፊት በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዳሞክረሲያዊ ሚኒስትር፣ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አባሊት፣ በሚኒስትሮች ምክር ቤት አባሊት፤ ወይም በክሌሌ ምክር ቤቶችና ንግግርን አስመሌክቶ የሚዯረግ ንግግር ማንኛውም የፋዯራሌም ሆነ የክሌሌ በመንግሥታዊ ሥሌጣናቸው የተዯረገ ንግግርን ወይም ውሳኔን አስመሌክቶ ሏ) በፌርዴ ቤት ሂዯት ውስጥ በዲኞች፣ ጠበቆች፣ ተከሊካይ ጠበቆች፣ ዓቃቢያነ መ) የሕግ ግዳታ ያሇበት ሰው የሚያዯርገው በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፭) የተዘረዘሩት ሌዩ ሁኔታዎች ምንም ዓይነት የሕዝብ ጥቅም በላሇበት የተጠቀሱት ግሇሰቦችን ግሇ ሰብዕና ሇማንቋሸሽ ጥቅም ሊይ ሉውለ አይገባም፡፡ ፹፭. የእገዲ እርምጃዎችን ስሇመውሰዴና እግዴ ስሇመጣሌ እንዯነገሩ ሁኔታ የፋዯራሌ ወይም የክሌሌ የማይችሌ ግሌጽና ዴርስ የሆነ ከፌተኛ ጉዲት የሚያስከትሌ በየጊዜው የሚወጣ ሕገ ወጥ ህትመት ወይም የብሮዴካስት አገሌግልት ሉሰራጭ መሆኑን ሇማመን በቂ ምክንያት ፋዯራሌ ከፌተኛው ፌርዴ ቤት እንዱያዝ ጉዲቱን ሇመከሊከሌ የፌርዴ ቤት የማገጃ ትዕዛዝ በፌጥነት ማግኘት ባሌቻሇ ጊዜ በጠቅሊይ ዓቃቤ ሕጉ ውሳኔ በየጊዜው አገሌግልት ሥርጭት እንዱታገዴ ትዕዛዝ ጠቅሊይ ዓቃቤ ሕጉ አንዴን በየጊዜው አገሌግልት ከሥርጭት እንዱታገዴ ውሳኔ በሰጠ በ፵፰ ሰዓት ውስጥ ሇፋዯራሌ ከፌተኛ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የእግዴ ማስታወቂያ የዯረሰው ፌርዴ ቤት የዓቃቤ ሕጉ የእገዲ ማስታወቂያ ከዯረሰው ጊዜ ጀምሮ በ፳፬ ሰዓት ውስጥ የእገዲ የፋዯራለ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት በየጊዜው የሚወጣው ህትመት ወይም የብሮዴካስት አገሌግልት እንዱታገዴ በጠቅሊይ ዓቃቤ ሕጉ የተሰጠው ትዕዛዝ ሲቀርብሇት፡- በየጊዜው የሚወጣው ህትመት ወይም ካገኘው የጠቅሊይ ዓቃቤ ሕጉን ትዕዛዝ በማፅዯቅ ዓቃቤ ሕጉ የማገዴ እርምጃ ከወሰዯበት ጊዜ ጀምሮ ባሇው በ፲፭ ቀን እንዱመሰርት ማመሌከቻ እንዱያቀርብ ማዘዝ አሇበት፡፡ ዓቃቤ ሕግ በተሰጠው ትእዛዝ መሠረት ካሌፇጸመ ፌርዴ ቤቱ ወይም ሥርጭቱ እንዱቋረጥ የሰጠውን በየጊዜው የሚወጣው ህትመት ወይም እንዱነሳ ትእዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፡፡ ፌርዴ ቤቱ የሰጠው ትዕዛዝ በይግባኝ ሰሚ ፌርዴ ቤት ካሌታገዯ በስተቀር ትዕዛዙ በተሰጠ በ፵፰ ሰዓት ጊዜ የብሮዴካስት አገሌግልት ሊይ የወንጀሌ ክስ እትሞች ከማውጣት እንዱታገዴ ወይም እንዱታገዴ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፬) መሠረት የሰጠውን ውሳኔ ሇመሰረዝ በየጊዜው የሚወጣ ህትመት ሥርጭት ሊይ የሚሰጥ የእገዲ ትዕዛዝ ሇትዕዛዙ መነሻ የህትመቱን ቅፅ፣ ጽሁፈ የወጣበትን እትም መግሇጽ አሇበት፡፡ እገዲውም ሇሥርጭት በተዘጋጁ ህትመቶች ሊይ ብቻ ተፇጻሚ ዓቃቤ ሕግ በዚህ አንቀጽ የተሰጠውን የተጠቀመበት እንዯሆነ በሕግ ይጠየቃሌ፡፡ የመንግሥት አካሊት የሆኑ ግሇሰቦች ሊይም አስተዲዯራዊና የገንዘብ ቅጣት ሉጣሌበት ስሇሚቀርቡበትና ስሇሚሰሙበት ሁኔታ ዴርጊት በመፇፀም የተጠረጠረ ማንኛውም ሰው ወይም አካሌ በወንጀሌ ሥነ-ሥርዓት ምርመራ በእስር እንዱቆይ ሳይዯረግ ክሱ በቀጥታ በዓቃቤ ሕግ አማካኝነት ሇፌርዴ ክሱን ሇመስማት ሥሌጣን ያሇው ፌርዴ ቤት የክስ ማመሌከቻው በቀረበሇት በ፲፭ ፌርዴ ቤቱ ክሱ ከመሰማቱ ቢያንስ ከ፭ ቀናት በፉት የክሱን ማመሌከቻ ግሌባጭ ወይም ቅጂ እንዱሁም የቀረቡ ማስረጃዎች ካለ ሇተከሳሹ እንዱዯርስ ማዴረግ አሇበት፡፡ ክሱን የሚሰማው ፌርዴ ቤት ክሱ መሰማት ከጀመረበት ቀን አንስቶ እጅግ ቢበዛ በ፩ ተከሳሹ በአዴራሻው ባሇመገኘቱ የተነሳ መጥሪያውን ሇማዴረስ ያሌተቻሇ እንዯሆነ ፌርዴ ቤቱ ተከሳሹ በ፯ ቀናት ውስጥ ካሌቀረበ ጉዲዩ በላሇበት ታይቶ የሚወሰን የሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፳፰ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ የዚህን አዋጅ ዴንጋጌዎች በመተሊሇፌ በየጊዜው በሚወጣ ህትመት አማካይነት የሚፇጸም የወንጀሌ ጥፊት ህትመቱ ከተሰራጨበት ወይም ከተሊሇፇበት ቀን አንስቶ እስከ ፩ ዓመት ባሇው ጊዜ ውስጥ ክሱ ካሌቀረበ በብሮዴካስት አማካይነት ሇሚፇፀም ጥፊት ጥፊቱ የተፇፀመበት ፕሮግራም ከተሊሇፇበት ቀን ጀምሮ ባሇው ፮ ወር ጊዜ ውስጥ ምርመራ ካሌተጀመረ ጉዲዩ በይርጋ ቀሪ በበይነ-መረብ መገናኛ ብዙሃን አማካይነት ፕሮግራም ከተሊሇፇበት ቀን ጀምሮ ባሇው ፫ ወር ጊዜ ውስጥ ምርመራ ካሌተጀመረ መሠረት የተሰጡ የብሮዴካስት አገሌግልት ፇቃድች እንዯፀኑ ይቆያለ፤ ባሇፇቃደም ይቀጥሊሌ፣ ሆኖም ባሇስሌጣኑ የሚፇሌገው መረጃ በሚኖርበት ጊዜ ይህንኑ ማቅረብ መብትና ግዳታዎች በዚህ አዋጅ መሠረት ሇመገናኛ ብዙሃን ባሇሥሌጣን ተሊሌፇዋሌ፡፡ ብሮዴካስት ባሇሥሌጣን ተሰጥተው የነበሩ ሥሌጣንና ተግባራት በዚህ አዋጅ መሰረት ፺. ዯንብና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይህን ቦርደ በዚህ አዋጅ በግሌፅ በተሰጡት ጉዲዮች ሊይ እና በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ሇሚወጣ ዯንብ አፇፃፀም መመሪያዎችን ያወጣሌ፡፡ ፌትሏዊነትንና ግሌፅነትን ሇማረጋገጥም ባሇሥሌጣኑ የሚያወጣቸውን መመሪያዎች አስተያየት መዴረክ ያዘጋጃሌ፡፡ ሁለም ፺፩. የተሻሩና ተፇፃሚነት የላሊቸው ሕጎች የመገናኛ ብዙሃንና የመረጃ ነፃነት አዋጅ ቁጥር ፭፻፺/፪ሺ ሊይ የመገናኛ ብዙሀንን የሚመሇከቱት ዴንጋጌዎች በዚህ አዋጅ ፭፻፴፫/፲፱፻፺፱ በዚህ አዋጅ ተሽሯሌ፡፡ የዚህን አዋጅ ዴንጋጌ የሚቃረን ማንኛውም ሕግ፣ ዯንብ፣ መመሪያ፣ ትዕዛዝ ወይም የተሇመዯ አሠራር በዚህ አዋጅ በተሸፇኑ ጉዲዮች ሊይ ተፇጻሚነት አይኖረውም፡፡ ይህ አዋጅ በፋዳራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ መጋቢት ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፏብሉክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=c19d260f0a2e75e002de7147515ce28592027e5a	42,337	7,968	0.986267	2025-10-04T13:51:15.130519
2de861f331f248aa	የግልግል ዳኝነት እና የዕርቅ አሠራር ሥርዓት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የግሌግሌ ዲኝነት እና የዕርቅ አሠራር ሥርዓት አዋጅ …………………ገጽ ፲፫ሺ፶፩ የግሌግሌ ዲኝነትን እና የዕርቅ አሠራር ሥርዓትን የግሌግሌ ዲኝነትና የዕርቅ አሠራር ሥርዓት በማስፋት ፍትሕ የማግኘት መብትን ሇማሟሊት አጋዥ በመሆኑና በተሇይም የኢንቨስትመንትና ንግድ ነክ አሇመግባባቶችን ሇመፍታት እና ሇዘርፉ እድገት የግሌግሌ ዲኝነት እና ዕርቅ የተዋዋይ ወገኖችን ወጪ በመቀነስ፣ ምስጢርን በመጠበቅና ሌዩ ሙያ ያሊቸው ባሇሙያዎች በዲኝነት እንዱሳተፉ በማድረግ እንዱሁም ቀሊሌና ሇተዋዋይ ወገኖች ነፃነት ያሇው ሥነ ሥርዓት ሇመጠቀም በመፍቀድ የተቀሊጠፈ ውሳኔ ሇመስጠት የሚያስችሌ በመሆኑ፤ የሀገሪቱን ነባራዊ ሁኔታ ታሳቢ በማዴረግ በግሌግሌ ዲኝነት የሚታዩ ጉዲዮችን ሇመሇየት፣ ሂዯቱ የሚመራበትን እና ውሳኔ የሚፇጸምበትን አጠቃሊይ ማዕቀፌ መዯንገግ አስፇሊጊ በመሆኑ፤ ኢትዮጵያ ተቀብሊ ያጸዯቀቻቸውን ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች ተግባራዊ ሇማዴረግ አጋዥ ከግሌግሌ ዲኝነትና ከዕርቅ ጋር በተያያዘ የዲበሩ ዓሇም አቀፌ አሠራሮችንና መርሆችን ታሳቢ በማዴረግ በሥራ ሊይ ያለ ሕጎችን ይህ አዋጅ “የግሌግሌ ዲኝነት እና የዕርቅ ፩ሺ፪፻፴፯/፪ሺ፲፫” ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ፡፡ ካሌሆነ በስተቀር በዚህ አዋጅ ውስጥ፡- ፩/ "የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት" ማሇት ከውሌ ወይም ከውሌ ውጭ ባሇ ሕጋዊ ግንኙነት በግሌግሌ ዲኝነት ሇመፌታት የሚፇፀም በተዯራጀ የግሌግሌ ተቋም ወይም በተዋዋይ ወገኖች ስምምነት በጊዜያዊነት በሚቋቋም የግሌግሌ አካሌ የሚሰጥ ውሳኔ ነው፤ የሚቋቋም ሆኖ የግሌግሌ ዲኝነት አገሌግልት ሥሌጣን ያሇው በሕግ የተቋቋመ አካሌ ነው፤ ፭/ “ጉባዔ” ማሇት አንዴ ዲኛ ወይም ከአንዴ በሊይ የሆኑ ዲኞች የሚሰየሙበት የግሌግሌ ፮/ “የግሌግሌ ዲኛ” ማሇት በተዋዋይ ወገኖች ወይም በሦስተኛ ወገን የሚሰየም ገሇሌተኛ ፯/ “ንግዴ ነክ” ማሇት የንግዴ ባህሪ ካሊቸው ከውሌ ወይም ከውሌ ውጭ ባለ ግንኙነቶች ሁለ የሚመነጩ ሆነው፣ ዕቃዎችን ወይም አገሌግልቶችን ሇማቅረብ ወይም ሇመሇዋወጥ የሚዯረግ የንግዴ ግንኙነት፣ ሇማከፊፇሌ የሚዯረግ ስምምነት፣ የንግዴ ወኪሌነትን፣ ሥራን፣ የምህንዴስና ሥራን፣ ሇንግዴ ጉዲይ የኢንቨስትመንት፣ የፊይናንስ ሥራ፣ የባንክ ሥራ፣ ኢንሹራንስ ፣የማዕዴን ሥራዎች፣ የእሽሙር እና ላልች ንግዴ ማህበራት ጉዲዮች፣ በአየር፣ በባህር ወይም በየብስ የሚዯረጉ የሰው እና ዕቃ የማጓጓዝ ሥራዎች ፰/ “በውጭ ሀገር የተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ” ማሇት ኢትዮጵያ ባፀዯቃቻቸው ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች መሠረት በውጭ ሀገር ወይም በዚህ አዋጅ መሠረት የግሌግሌ ከኢትዮጵያ ግዛት ውጭ መሆኑ የተገሇፀበት ፱/ “ዕርቅ” ማሇት ተዋዋይ ወገኖች በሚመርጡት ሶስተኛ ወገን አጋዥነት ከውሌ ወይም ከውሌ ውጪ በሚመነጭ ሕጋዊ ውጤት ባሇው ጉዲይ ሊይ በክርክር ሂዯት ወይም ወዯፉት ሉፇጠር የሚችሌን አሇመግባባት ሇመፌታት ፲/ “ሰው” ማሇት የተፇጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ነው፤ ስምምነቶች እንዯተጠበቁ ሆነው ይህ አዋጅ ባዯረጉ ዓሇም አቀፌ የግሌግሌ ዲኝነቶች ሊይ እና ብሔራዊ በሆኑ የዕርቅ ሂዯቶች ሊይ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰፣ ፱፣ ፳፭፣ ፳፮፣ ፳፯፣ ፶፩፣ ፶፪፣ እና ፶፫ ዴንጋጌዎች መቀመጫቸውን ከኢትዮጵያ ውጭ ባዯረጉ መቀመጫውን ኢትዮጵያ ያዯረገ ከሆነ ባሌተሰየመበት የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯት ሊይ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪፣ ፲፬፣ ፲፮ ፬. ዓሇም አቀፌ የግሌግሌ ዲኝነት ፩/ አንዴ የግሌግሌ ዲኝነት ከዚህ በታች ከተመሇከቱት በአንደ ሥር የሚወዴቅ ከሆነ ዓሇም አቀፌ የግሌግሌ ዲኝነት ሀ) ተዋዋይ ወገኞች የግሌግሌ ስምምነት በሚፇጽሙበት ወቅት ዋነኛ የቢዝነስ ቦታቸው በሁሇት በተሇያየ ሀገራት ሇ) በግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱ የተመረጠ የተያያዘበት የተዋዋይ ወገኞች ዋነኛ የቢዝነስ ቦታ ውጭ ሀገር ሲገኝ፣ ሏ) ተዋዋይ ወገኞች የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱ ጉዲይ ከአንዴ በሊይ በሆኑ ፪/ ሇዚህ አንቀጽ አፇፃፀም ሲባሌ ተዋዋይ ወገኞች ከአንዴ በሊይ የቢዝነስ ቦታ ያሊቸው ሆኖ ሲገኝ ሇግሌግሌ ስምምነቱ ቅርበት ያሇው የቢዝነስ ቦታ እና ምንም የቢዝነስ ቦታ የላሊቸው ከሆነ የተዋዋይ ወገኖች መዯበኛ መኖሪያ ቦታ እንዯ ፭. የፌርዴ ቤት ጣሌቃ ገብነት ስሇመከሌከለ ከተሰጣቸው ሥሌጣን በስተቀር፣ በግሌግሌ ፮. የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት ፍርም ፪/ የግሌግሌ ዲኝነት በጽሁፌ እንዯተዯረገ የሚቆጠረው በቃሌ፣ በዴርጊት ወይም በላሊ አኳኋን የተዯረገ ቢሆንም ይዘቱ ወገኖች እና ሁሇት ምስክሮች ሲፇረምበት ፫/ በኤላክትሮኒክ መገናኛ ዘዳ የተዯረገ የግሌግሌ ስምምነት መረጃው በተፇሇገ ጊዜ ጥቅም ሊይ ሇማዋሌ ተዯራሽ ሆኖ የሚገኝ ከሆነ የጽሁፌ ፍርም እንዲሟሊ ፬/ በኤላክትሮኒክ መገናኛ ዘዳ የሚዯረግ የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት ውሌ ተቀባዩ ስምምነቱን በገሇፀበት ቦታ እንዯተፇፀመ ግንኙነት” ማሇት ማንኛውም በኢሜይሌ በኤላክትሮኒክ፣ በማግኔቲክ፣ በኦፕቲካሌ ወይም ተመሳሳይ በሆኑ ዘዳዎች ተዋዋይ ወገኖች የሚያዯርጉት የመረጃ መሊክ፣ መቀበሌ ወይም ማከማቸት ተግባር ነው፡፡ ፯. ሇግሌግሌ ዲኝነት የማይቀርቡ ጉዲዮች የሞግዚትነት እና የውርስ ጉዲዮች፣ ፬/ መክሰር ሊይ የሚሰጥ ውሳኔ፣ ፯/ አስተዲዯራዊ ውልች በሌዩ ሁኔታ ፰/ የንግዴ ውዴዴርና የሸማቾች ጥበቃ፤ ፱/ በሕግ ሇሚመሇከታቸው አስተዲዯራዊ የሚሸፇኑ አስተዲዯራዊ አሇመግባባቶች፤ ፲/ በግሌግሌ እንዲይታዩ በሕግ የተከሇከለ ፰. የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት እና በፌርዴ ሇፌርዴ ቤት ክስ ሲቀርብ እና ተከሳሹ በመጀመሪያ ዯረጃ መቃወሚያ የግሌግሌ ተቃውሞውን ካቀረበ ፌርዴ ቤት ክሱን እንዱጨርሱ ሉያሰናብታቸው ይገባሌ፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱ የማይፀና ወይም ተፇፃሚ የማይሆን በሆነ ጊዜ ፌርዴ ቤቱ ጉዲዩን ሇማየት ይችሊሌ፡፡ የተጠቀሰው ክስ በፌርዴ ቤት በሂዯት ሊይ መሆኑ ጉባኤው የግሌግሌ ዲኝነቱን ጎን እንዱሁም የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ አሇማንሳት የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱን ፱. የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት እና በፌርዴ ቤት የሚሰጡ ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃዎች ተዋዋይ ወገኞች የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ ከመጀመሩ በፉት ወይም ሂዯቱ ከተጀመረ በኋሊ የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱን መሠረት ትዕዛዝ እንዱሰጥ ሇፌርዴ ቤት ማመሌከት ይችሊለ፤ይህንን ማዴረግ ተዋዋይ ወገኖች የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱን እንዯተቃረኑት፣ ፌርዴ ቤቶችም ጣሌቃ ገብነት እንዯፇፀሙ ፲. በግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት ሊይ ተፇፃሚ ተዋዋይ ወገኖች በመረጡት የግሌግሌ የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት ሊይ ተዋዋይ ወገኖች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም፣ ስምምነቱን በራሱ ሇመፇጸም የማይቻሌ ሆኖ ሲገኝ ወይም ስምምነት ተፇጻሚነት አይኖረውም፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት ወገኖች ስምምነት ሲያጋጥም ተዋዋይ ወገኖች በሚመርጡት ላሊ የግሌግሌ ሕግ ወይም በዚህ አዋጅ ዴንጋጌዎች መሠረት ስሇ ግሌግሌ ዲኞች ብዛት እና አሰያየም ፩/ ተዋዋይ ወገኖች የግሌግሌ ዲኞቹን ብዛት በስምምነት መወሰን ይችሊለ፤ ሆኖም በስምምነት መወሰን ያሌቻለ እንዯሆነ የግሌግሌ ዲኞች ብዛት ሦስት ይሆናሌ፡፡ ፲፪. የግሌግሌ ዲኞችን ስሇመሰየም ካሌተስማሙ በስተቀር ማንኛውም ሰው ፪/ በዚህ አዋጅ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስምምነት ሉወስኑ፣ የግሌግሌ ዲኝነት ተቋማት ወይም ሶስተኛ ወገን የግሌግሌ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት ተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ሊይ ያሌዯረሱ እንዯሆነ የሚከተለት ተፇጻሚ ይሆናለ፡- ሀ) አንዴ ዲኛ ብቻ ባሇበት የግሌግሌ ዲኝነት ሁሇቱም ወገኖች በስምምነት የግሌግሌ ዲኝነት ሊይ እያንዲንደ ወገን አንዴ ዲኛ ይመርጣሌ፤ ሁሇቱ ሇ) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ (ሀ) የተዯነገገው ቢኖርም፣አንዯኛው ወገን ውስጥ ዲኛ መምረጥ ካሌቻሇ ወይም ቀናት ውስጥ የሦስተኛ ዲኛ ምርጫ አንዴ ዲኛ ብቻ ባሇበት የግሌግሌ ዲኝነት ሁሇቱም ወገኖች መስማማት ያሌቻለ እንዯሆነ በአንዯኛው ወገን ጠያቂነት የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ፬/ የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱን የጀመረ ወገን በራሱ ወገን የሚመርጠውን ዲኛ መርጦ ስምምነቱን በራሱ ጊዜ የመሰረዝ እና ክሱን ሇፌርዴ ቤት የማቅረብ መብት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፉዯሌ ተራ (ሇ) መሠረት ፌርዴ ቤቱ የግሌግሌ የዲኛውን ገሇሌተኛነት ነፃነት እንዱሁም ከአሇመግባባቱ ጋር በተያያዘ ያሇውን እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ጉዲዩ ዓሇም አቀፌ የግሌግሌ ጉዲይ ሆኖ የሚታየው በአንዴ ከተገሇፁት በተጨማሪ የግሌግሌ ዲኛው ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፉዯሌ ፲፫. የግሌግሌ ዲኞች መብትና ግዳታ ፩/ ማንኛውም ሰው ዲኛ እንዱሆን ጥያቄ የሚችሌ ወይም ምክንያታዊ ጥርጣሬ ሉያሳዴር በሚችሌ ዯረጃ የቤተሰብ፣ ባሇቤትነት ግንኙነት ከተዋዋይ ወገኖች ጋር ካሇው ወይም ካጋጠመው ወዱያውኑ የተቀበሇ እንዯሆነ መስማማቱን በጽሁፌ የማግኘት እና ሊወጣው ወጪ የመካስ መስራትና የግሌግሌ ሂዯቱ ያሇአግባብ እንዲይራዘም ወቅቱን ጠብቆ እርምጃ ፭/ ሇግሌግሌ በቀረበው ጉዲይ ሊይ ጠበቃ፣ አማካሪ፣ አስማሚ ወይም በፌርዴ ቤት ዲኛ በመሆን ከዚህ በፉት የተሳተፇ ሰው በዛው ጉዲይ ሊይ የግሌግሌ ዲኛ ሆኖ ፮/ በግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ አግባብ ሆኖ ተዋዋይ ወገኖችን በተናጠሌ ማግኘት ፲፬. የግሌግሌ ዲኞችን ስሇመቃወም የሚቻሇው ገሇሌተኛነቱን እና ነፃነቱን መሆኑን አሳማኝ ጥርጣሬ ውስጥ የሚከቱ ፪/ አንዴ ወገን ራሱ በመረጠው ዲኛ ወይም በምርጫው ሂዯት በተሳተፇበት ዲኛ ሊይ ከተመረጠ በኋሊ በሚያውቀው ምክንያት ፩/ ተዋዋይ ወገኖች በግሌግሌ ዲኞች ሊይ ተቃውሞ ስሇሚቀርብበት ሥነ-ሥርዓት ፪/ በተዋዋይ ወገኖች የተዯረገ ስምምነት የላሇ እንዯሆነ፣ ውሳኔ ከመሰጠቱ በፉት በግሌግሌ ዲኛ ሊይ ተቃውሞ የማቅረብ ፌሊጏት ያሇው ወገን የግሌግሌ ዲኛው ምክንያት የሆነውን ጉዲይ ካወቀበት ጊዜ አንስቶ በሚቆጠሩ ፲፭ ቀናት ውስጥ ሇመቃወም ምከንያት የሆነውን ጉዲይ በጽሁፌ በመግሇጽ ሇጉባዔው ማቅረብ ፫/ ተቃውሞ የቀረበበት ዲኛ በራሱ ፇቃዴ በቀረበው ተቃውሞ ሊይ ይወስናሌ፡፡ ፬/ ያቀረበው ተቃውሞ ውዴቅ የተዯረገበት ሰው ውጤቱ በተነገረው በ፴ ቀናት ውስጥ ሇመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ቅሬታውን ፭/ ፌርዴ ቤት በተቃውሞው ሊይ ውሳኔ እስከሚሰጥ ዴረስ የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ ታግድ እንዱቆይ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፤ ፌርዴ ቤቱ ጉዲዩን ካገዯበት እሇት ጀምሮ በተቃውሞ ሊይ ውሳኔ መስጠት አሇበት፡፡ ፲፮. ሥራን በአግባቡ ማከናወን አሇመቻሌ በሁኔታዎች ምክንያት ሥራውን በአግባቡ ምክንያት ካዘገየ እና ተዋዋይ ወገኖች ከተስማሙ ከኃሊፉነቱ ይነሳሌ፤ ተዋዋይ ወገኖች ይህንን ስምምነታቸውን ሇጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ጉባዔው ርምጃ ካሌወሰዯ ወይም የግሌግሌ ዲኛው በራሱ ፇቃዴ ካሌተነሳ ወይም ተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ሊይ ካሌዯረሱ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሠረት አንዴ የግሌግሌ ዲኛ ራሱን ተዋዋይ ወገኖች መስማማታቸው ዲኛው ምክንያት ከጉባዔ እንዱነሳ በመወሰኑ ከኃሊፉነቱ ሲሰናበት በምትኩ ላሊ ዲኛ ስሇሚሰየምበት ሁኔታ አዱስ ስምምነት ካሊዯረጉ በስተቀር፣ ተተኪ የግሌግሌ ዲኛ የሚሰየመው የተቀየረው የግሌግሌ ዲኛ የግሌግሌ ሂዯት ካቆመበት እንዱቀጥሌ ወይም እንዯ አዱስ ሂዯቱ እንዱጀምር መስማማት ካሌቻለ ሇመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ሉያመሇክቱ ይችሊለ፡፡ ፲፰. የግሌግሌ ዲኝነት ማዕከሊት ፩/ የግሌግሌ ዲኝነት ማዕከሌ በመንግሥት ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ሕግ የግሌግሌ ዲኝነት ማዕከሊትን ይቆጣጠራሌ፣ ፇቃዴ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ፫/ ይህ አዋጅ በሥራ ሊይ ያለ የግሌግሌ ፩/ በተዋዋይ ወገኖች መካከሌ የፀና የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት መኖር አሇመኖርን ጨምሮ ጉዲዩን የማየት ሥሌጣን አሇኝ ወይም የሇኝም በሚሇው ሊይ ጉባዔው የመወሰን ሥሌጣን አሇው፤ ሇዚህ ዓሊማ ሲባሌ በአንዴ ዋና ውሌ ውስጥ የተካተተ የግሌግሌ ዲኝነት አንቀጽ ከዋናው ውሌ እንዯተሇየ እና ራሱን እንዯቻሇ ውሌ ይቆጠራሌ፤ የዋናው ውሌ ፇራሽ እና ዋጋ አንቀጹን ዋጋ እንዱያጣ እና ፇራሽ ፪/ በጉባዔው የሥረ ነገር ሥሌጣን ሊይ የሚነሳ ተቃውሞ ጉባዔው በፌሬ ነገር ሊይ የሚያዯርገውን ክርክር ከመስማቱ በፉት በመጀመሪያ ዯረጃ ተቃውሞ መቅረብ አሇበት፤ ተዋዋይ ወገኑ የግሌግሌ ዲኛ በመምረጡ ወይም በሂዯቱ በመሳተፈ ፫/ በጉባዔው በመታየት ሊይ ያሇው ጉዲይ ከግሌግሌ ጉባዔው ሥሌጣን በሊይ ነው ከሥሌጣን በሊይ ነው የተባሇው ጉዲይ መኖሩ እንዯታወቀ መሆን አሇበት፡፡ ፬/ ጉባዔው ዘግይቶ የቀረበን የዲኝነት ሥረ ነገር ሥሌጣን ወይም የዲኝነት ሥረ ነገር ሥሌጣን ወሰን የሚመሇከት ተቃውሞ መሆኑን የተረዲው እንዯሆነ ሉቀበሇው ፭/ ጉባዔው በሥሌጣኑ ሊይ በሰጠው ውሳኔ በተሰጠ በ፩ ወር ጊዜ ውስጥ ሇመጀመሪያ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፭) መሠረት ተቃውሞ መቅረቡ ጉባዔው በሂዯት ሊይ ያሇውን የግሌግሌ ዲኝነት ከመቀጠሌ እና ስሇ ጊዜያዊ መጠበቂያ እርምጃዎች ፳. ጉባዔው ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃዎች ካሌተስማሙ በስተቀር ተዋዋይ ወገን በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት በግሌግሌ ዲኝነት የቀረበውን ጉዲይ የሚመሇከቱ መውሰዴ ተገቢ ሆኖ ሲያገኘው ጉባዔው ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃዎች ትዕዛዝ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚሰጥ ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃዎች ሇ) የክርክሩ አካሌ የሆኑ ዕቃዎች በተገቢ በሦስተኛ ወገን ዘንዴ እንዱቀመጡ ወይም የሚበሊሹ ዕቃዎች እንዱሸጡ የነበረው ሁኔታ እንዱቀጥሌ ወይም ወዯ ነበረበት እንዱመሇስ ሇማዴረግ፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም ወይም ጉዲት ሇማዴረስ የተቃረበ ጉዲይን ሇመስጠት ከግምት የሚገቡ ሁኔታዎች እና ፩/ ጉባዔው ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ የማይካስ ጉዲት የሚዯርስ ስሇመሆኑ እና እንዱሰጥ ጥያቄ ያቀረበው ተከራካሪ ወገን ትዕዛዙ ሉያስከትሌ የሚችሇውን ኪሳራ የሚመጥን ዋስትና እንዱያቀርብ ጉባዔው ፬/ የተሰጠው ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ በወቅቱ በነበረው ሁኔታ ሉሰጥ ጉባዔው ትዕዛዝ እንዱሰጥሇት ያቀረበውን ወገን ከጊዜያዊ ትዕዛዙ ጋር በተያያዘ እንዱሰጡሇት ጥያቄ ያቀረበ ተዋዋይ ወገን ላሊኛውን ወገን ሳያሳውቅ በተጓዲኝ የመጠበቂያ እርምጃዎችን ተግባራዊነት እንዲያዯናቅፌ የቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዝ ፪/ ጉባዔው ሇላሊኛው ወገን ማሳወቁ ትዕዛዙ እንዲይፇፀም ያዯርጋሌ ብል በበቂ ሁኔታ እንዱያቀርብ ጉባኤው እዴሌ ይሰጠዋሌ፡፡ ፬/ የቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዝ የሚቆየው ትዕዛዙ ከተሰጠበት እሇት አንስቶ ሇተከታታይ ፴ ቀናት ብቻ ይሆናሌ፤ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፪) መሠረት ጉባኤው የሰጠውን የቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዝ ላሊኛውን ወገን ከሠማ በኋሊ ትዕዛዙን ሉያሻሽሌ፣ ሉያፀና ፮/ የቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዝ ወይም ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ መሰጠቱ ትዕዛዙ በመሰጠቱ የዯረሰ ጉዲት ካሇ ትዕዛዙ እንዱሰጥሇት ያመሇከተ ወገን ፳፫. ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዞችን ጉባዔው በተዋዋይ ወገኖች ጥያቄ ወይም ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ ጋር ተያይዞ የተዯረጉ ሇውጦች ሲኖሩ ተዋዋይ ወገን ወዱያውኑ ሇጉባዔው እንዱያሳውቅ ፪/ ቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዝ እንዱሰጥሇት ጥያቄ ያቀረበ ተዋዋይ ወገን ላሊኛው ወገን ቀርቦ እስኪያስረዲ ዴረስ የቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዞችን ሇመስጠት ወይም ሇማስቀጠሌ መነሻ የሆኑ የማናቸውንም ሁኔታዎች ሇውጥን ሇጉባዔው የማሳወቅ ፳፭. ሇጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ እውቅና ስሇመስጠት እና ስሇማስፇጸም ፩/ የውጭ ፍርዶችን እውቅና ስሇመስጠት እና ከግምት ሳያስገባ በጉባዔ የተሰጠ ጊዜያዊ ፪/ ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ መፈፀም እንዱፈፀምሇት ሇፍርድ ቤት ሉያመሇክት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ጥያቄ የቀረበው ከሀገር ውስጥ ከሆነ፣ ጉዲዩ ሇግሌግሌ ዲኝነት ባይቀርብ ኖሮ ጉዲዩን ይቀርባሌ፣ ትዕዛዙ በውጭ ሀገር በሚገኝ የግሌግሌ ዲኝነት የተሠጠ ከሆነ ጉዲዩን የማየት ሥሌጣን የፌዯራሌ ከፍተኛ ፍርድ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት ጥያቄ የቀረበሇት ፍርድ ቤት ጉባዔው በዋስትና ሊይ ባሌወሰነ ጊዜ እና ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ እንዱፈጸምሇት ወገኖችን ጥቅም ሇማስጠበቅ አስፈሊጊ ሆኖ ሲያገኘው ዋስትና እንዱያቀርብ ሉጠይቅ ትዕዛዝ አስመሌክቶ የተዯረገ ማንኛውንም መሻሻሌ፣ ጊዜያዊ እግድ ወይም መሰረዝ ሇፍርድ ቤቱ ወዱያውኑ ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፳፮. ጊዜያዊ የመጠበቂያ የእርምጃ ትዕዛዝ እውቅና እንዱሰጥ ወይም እንዱፈፀም የቀረበ ጥያቄን ፩/ ፍርድ ቤት ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዞችን በተመሇከተ እውቅና እንዱሰጥ ዴንጋጌዎች በተሇይ የተዋዋይ ወገን ሇትዕዛዝ ምክንያት የሆነው ጉዲይ በግሌግሌ ዲኝነት የማይታይ ከሆነ ሐ) ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝን በተመሇከተ የተሰጠው ውሳኔ የተሻሻሇ፣ በጊዜያዊነት የታገዯ ወይም የተሰረዘ መ) ፍርድ ቤቱ ሥሌጣን የላሇው ሆኖ ሠ) የጊዜያዊ መጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዙን ሞራሌና ፖሉሲ ጋር የሚቃረን ሆኖ ፪/ ትዕዛዙ እንዱፈፀምሇት የቀረበበት ፍርድ ቤት ከሊይ የተመሇከቱትን ምክንያቶች በመወሰን ትዕዛዞቹን ይዘት መከሇስ አይችሌም፡፡ ፳፯. በፍርድ ቤት ስሇሚሰጡ ጊዜያዊ የመጠበቂያ የግሌግሌ ዲኝነት መቀመጫው በየትኛውም ቦታ ያዯረገ የግሌግሌ ዲኝነት ከግምት ሳይገባ ተዋዋይ ወገኖች የጊዜያዊ መጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ እንዱሰጥሊቸው ፍርድ ቤትን ሉጠይቁ ፳፰. ተዋዋይ ወገኖችን በእኩሌነት ስሇመስማት የግሌግሌ ዲኝነቱ ሁለም ተዋዋይ ወገኖች እኩሌ የመስተናገድ፣ ጉዲያቸውን የማቅረብ እና የመሰማት መብት ሉሰጣቸው ይገባሌ፡፡ ፳፱. ሥነ- ሥርዓትን ስሇመወሰን ፩/ በዚህ አዋጅ የተዯነገጉ አስገዲጅ ድንጋጌዎች ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በስምምነት የተወሰነ ሥነ-ሥርዓት ከላሇ ጉባዔው ተገቢ ነው ብል ያሰበውን ሥነ- ስሇመወሰን ሇጉባዔው የተሰጠው ሥሌጣን የማስረጃ ተቀባይነት፣አስፈሊጊነት እና ምዘናን የተመሇከቱ ጉዲዮችን ይጨምራሌ፡፡ ዲኝነት መቀመጫ ተብል የሚጠራውን ቦታ የሚካሄድበትን ቦታ በስምምነት መምረጥ ካሌቻለ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው ሇጉዲዩ ፫/ ተዋዋይ ወገኖች በላሊ አኳኋን ካሌተስማሙ በስተቀር፣የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ቢኖሩም፣ ሇምክክር፣ የምስክርን ሇመመርመር ወይም ተያያዥ የሆኑ ላልች ተግባራትን የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው እንዯ አስፈሊጊነቱ በላሊ ቦታ ሉያከናውን ይችሊሌ፡፡ ፩/ ተዋዋይ ወገኖች በላሊ ሁኔታ ካሌተስማሙ የተጀመረበት ቀን ተብል የሚታሰበው ከሳሽ ከዯረሰበት ቀን ጀምሮ ነው፤ የግሌግሌ ዲኝነት ጥያቄው በጽሁፍ ሆኖ የተዋዋይ ወገኖችን ሥም፣ ሇግሌግሌ ዲኝነት ምክንያት የሆነውን አሇመግባባት እና መነሻ የሆነውን የግሌግሌ ፪/ የግሌግሌ ዲኝነት ጥያቄው የዯረሰው ተዋዋይ ወገን የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት መኖር ዲኝነት ሇመቀጠሌ ያሇውን ፍሊጎት በ፴ ተከታታይ ቀናት ውስጥ በጽሁፍ ምሊሹን ፫/ የግሌግሌ ዲኝነት ጥያቄ የቀረበሇት ተዋዋይ ወገን የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት መኖሩን ከካዯ፣ በግሌግሌ ዲኝነት ሇመቀጠሌ ፍሊጎት የላሇው መሆኑን ከገሇፀ ወይም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተመሇከተው የጊዜ ገዯብ ውስጥ መሌስ ካሌሰጠ ጥያቄ አቅራቢው ወገን ጉዲዩን ሇፍርድ ቤት የማቅረብ መብት ፬/ ተዋዋይ ወገኖች በመረጡት ሰው ወይም በጠበቃ መወከሌ ይችሊለ፤ የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯትን በወኪሌ ማከናወን የፈሇገ ወገን የሚወክሇውን ሰው ሥምና አድራሻ የያዘ ማሳወቂያ ሇላሊኛው ወገን እና ሇጉባዔው ፭/ በተዋዋይ ወገኖች የተሇየ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፣ የግሌግሌ ዲኝነት የክስ መጥሪያን እና ማንኛውም ማስታወቂያ በሚከተለት ሇተቀባዩ ወይም ሇሕጋዊ ወኪለ በአካሌ ከተሰጠ፣ በሥራው ወይም በመዯበኛ ወገኖች በሚገሇገለበት ወይም በግሌግሌ ዲኝነት ስምምነታቸው ወይም በዋናው አድራሻ የተሊከ እንዯሆነ ማስታወቂያው ሇ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) ፊዯሌ ተራ (ሀ) መሠረት ሇተዋዋይ ወገን ማስታወቂያ ወይም መጥሪያ እንዱዯርስ ማግኘት ያሌተቻሇ እንዯሆነ ተዋዋይ ወገን በመጨረሻ ይኖርበት በነበረበው መዯበኛ የመኖሪያ ቦታ ወይም ንግደን ወይም ይጠቀምበት በነበረው የፖስታ፣ ኢሜይሌ፣ በመሌዕክተኛ ከተሊከ ወይም ከተሊከ ማስታወቂያ ወይም መጥሪያ ጉባዔው ካረጋገጠ ተቀባይ መጥሪያው እንዯዯረሰው ተቆጥሮ በላሇበት ክርክሩ ፮/ የጊዜ ገዯብን ሇማስሊት በዚህ አንቀጽ ንዑስ ማስታወቂያ ቀን መቁጠር የሚጀመረው መጥሪያው ከዯረሰበት ወይም ማስታወቂያው ከተሰጠበት ቀጥል ባሇው ቀን ይሆናሌ፡፡ ፩/ ተዋዋይ ወገኖች በግሌግሌ ዲኝነት ሂዯት ስሇሚጠቀሙበት ቋንቋ በስምምነት ሉወስኑ መስማማት ካሌቻለ ጉባዔው አግባብነት ፫/ ጉባዔው የሰነዴ ማስረጃዎች በተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ወይም በጉባዔው ውሳኔ ዲኝነት ጉባዔውን የሥራ ቋንቋ ሇማይችሌ ተዋዋይ ወገን፣ ምስክር ወይም ሌዩ አዋቂ በሚረዲው ቋንቋ ወይም በምሌክት ቋንቋ ፴፫. ስሇ ክስ ማመሌከቻ እና የመከሊከያ መሌስ ስምምነቱን ዴንጋጌ በማጣቀስ የከሳሽና የተከሳሽ አዴራሻን፣ የክሱን አቤቱታና የሚዯግፈትን ፌሬ ነገሮች እና ከሳሽ ሀ) በተዋዋዮች ስምምነት በተገሇፀው ጊዜ ሇ) ተዋዋዮች በመረጡት የግሌግሌ ዲኝነት ማዕከሌ ሥነ-ሥርዓት በተዯነገገው ጊዜ ፫/ ተከሳሽ በክስ አቤቱታ የተመሇከቱትን ዝርዝር ፌሬ ነገሮች ባካተተ መሌኩ መሌሱን እና ዯጋፉ ማስረጃ አዘጋጅቶ ባሌተወሰነ ጊዜ ተከሳሽ ክሱ በዯረሰው በ፷ ቀናት ውስጥ መሌስ ማቅረብ አሇበት፡፡ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፣ ክስ ወይም ያሊቀረበበት ምክንያት በቂ መሆኑን እና የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ የሚገኝበትን ዯረጃ ማንኛውም ወገን ክሱን ወይም የክስ ሉያሻሽሌ እና ተጨማሪ ማስረጃዎችን ፩/ ተከራካሪ ወገኖች ያዯረጉት ስምምነት የመስማት ወይም ክርክሩን በሰነዴ ወይም ተመሥርቶ ተገቢውን የማዴረግ ሥሌጣን ፪/ ተከራካሪ ወገኖች የቃሌ ክርክር ቀሪ እንዱሆን ካሌተስማሙ በስተቀር ጉባዔው ስሇክርክሩም ሆነ ስሇማስረጃ አቀራረብ ከወሰነ በኋሊ ሇተከራካሪ ወገኖች በቂ የመዘጋጃ ጊዜ መስጠት አሇበት፤የቃሌ ክርክር እንዱዯረግ ከጠየቁ ጉባዔው የቃሌ ፫/ አንደ ወገን በክርክር ጊዜ ሇጉባዔው ላልች ማስረጃዎች ሁለ ሇላሊ ተከራካሪ ወገንም ወዱያውኑ ሉዯርሱት ይገባሌ፤ አስተያየቶች ሇተከራካሪ ወገኖች ሉዯርሱ በተዋዋይ ወገኖች የተዯረገ የተሇየ ስምምነት ፩/ ከሳሽ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፫ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተዯነገገው መሠረት ክሱን ፪/ ተከሳሽ በዚህ አዋጅ በተዯነገገው መሠረት የመከሊከያ መሌሱን ያሊቀረበ እንዯሆነ፣ ጉባዔው ተከሳሹ የከሳሽን ክስ እንዲመነ ሳይቆጥር የዲኝነት ሂዯቱን ይቀጥሊሌ፡፡ ፫/ ክርክር በሚሰማበት ጊዜ ከሳሽ ካሌቀረበ እና በቀረበው ክስ ሊይ ተከሳሽ ካመነ ባመነበት ሊይ ጉባዔው ውሳኔ ይሰጣሌ፤ ተከሳሽ ክሱን ክድ የተከራከረ እንዯሆነ ፬/ ማንኛውም ተዋዋይ ወገን በአካሌ ካሌቀረበ መቀጠሌ እና በቀረበሇት መረጃ ሊይ ተመሥርቶ ውሳኔ መስጠት ይችሊሌ፡፡ ፭/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) ቢኖርም ተዋዋይ ወገን በአካሌ ያሌቀረበው ወይም ማስረጃዎች ያሊቀረበው በበቂ ምክንያት መሆኑን ጉባዔው ሲረዲ የተካሄደ ሂዯቶች ቀሪ እንዱሆኑ፣ ሂዯቱ ወዯ ኋሊ እንዱመሇስ ወይም ማስረጃዎቹን እንዱያቀርብ ሉፇቅዴ ፮/ ቀጠሮውን አክብሮ ሇመጣው ወገን ጉባዔው በፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ መሠረት ስምምነት ከላሇ በስተቀር ጉባዔው፡- ሀ) በቃሌ ወይም በጽሁፍ ሙያዊ ማብራሪያ ሉሰጥ የሚችሌ አንድ ወይም ከዚያ ሇ) ማንኛውም ተዋዋይ ወገን ሇሙያተኛው አግባብነት ያሇውን መረጃ እንዱሰጥ ያሊቸውን ሰነዶች፣ ዕቃዎች ወይም ላልች ንብረቶች እንዱፈትሽ ወይም እንዱመረምር ምቹ ሁኔታ እንዱፈጠር ወገኖች በሚቀርብ ጥያቄ ወይም ጉባዔው አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ ሙያተኛው ሙያዊ ማብራሪያውን በጽሁፌ፣ በቃሌ ወይም በማናቸውም ላሊ ዘዳ ሇጉባዔው ካቀረበ በተዋዋይ ወገኖች ሇሚቀርብሇት ጥያቄ ገሇሌተኛነቱን እና ነፃነቱን ተዋዋይ ወገን ፴፯. ማስረጃን ሇመቀበሌ በፌርዴ ቤት የሚዯረግ ፩/ ጉባዔው በራሱ ወይም አንደ ተከራካሪ በማዴረግ፣ ማስረጃዎችን መቀበሌና ላልች የጉባዔውን ትዕዛዝ ሇማስፇፀም ጉባዔው በራሱ ሥሌጣን ሉፇፅማቸው የማይቻለ ከሆነ ወይም መፇፀም ካሌቻሇ ጉዲዩን ሇማየት የሥረ ነገር ሥሌጣን ባሇው ፌርዴ ቤት አማካኝነት እንዱፇፀምሇት ጥያቄውን ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ካሊዯረገው በስተቀር ማስረጃውን ይሰማሌ ውጤቱንም በጽሁፌ ሇጉባዔው ያሳውቃሌ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት ፌርዴ ቤት እንዯ አስፇሊጊነቱ ጉባዔው በመስማት ሂዯት እንዱሳተፈ ሉያዯርግ ፴፰. የጉዲዩን ሂዯት በጽሁፌ ስሇማስፇር ፩/ ጉባዔው የዲኝነት ሂዯቱን በጽሁፌ ማስፇር የግሌግሌ ሂዯቱ ተሳታፉዎች ሀሳባቸው ተሟሌቶ ካሌተጻፇ ወይም ስህተት ያሇበት መሆኑን ካመኑ እንዱስተካከሌ መጠየቅ ፪/ የቀረበው የማስተካከያ ጥያቄ ተቀባይነት ማግኘት አሇማግኘቱ በመዝገብ መስፇር ፫/ መዝገቡ በግሌግሌ ዲኞች በየገፁ መፇረም እና ማህተም መዯረግ አሇበት፤ ሆኖም ከተቋቋመ እና የራሱ ማህተም ከላሇው የግሌግሌ ዲኞች ፉርማ በቂ ይሆናሌ፡፡ ካሌተዯነገገ በስተቀር፣ የጉባዔው የሥራ ሂዯት እና ውሳኔ ምስጢራዊነት መጠበቅ አሇበት፡፡ ፵. የሦስተኛ ወገኖች ጣሌቃ ገብነት እና ሉነካ የሚችለ ሦስተኛ ወገኖች ከውሳኔ በፉት አቤቱታቸውን ሇጉባዔው በማቅረብ ወዯ ግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ መግባት ፪/ ተዋዋይ ወገኖች ሇኃሊፉነታቸው ሦስተኛ እንዱከፌሊቸው በማሰብ ሦስተኛ ወገኖች በሂዯቱ እንዱገቡ ሇጉባዔው ማመሌከት ፫/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ሦስተኛ ወገኖች ወዯ ሂዯቱ መቀሊቀሌ የሚችለት ሦስተኛ ፌቃዯኝነታቸውን ሲገሌጹ ብቻ ይሆናሌ፡፡ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ እና የሂዯቱ መቋረጥ ፵፩. በጉዲዩ ሊይ ተፇፃሚ ስሇሚሆኑ መሠረታዊ ፩/ ዓሇም አቀፌ በሆኑ የግሌግሌ ዲኝነት ጉዲዮች ሊይ ተዋዋይ ወገኖች ተፇፃሚ እንዱሆን የመረጡትን መሠረታዊ ሕግ ጉባዔው የመጠቀም ግዳታ አሇበት፡፡ ፪/ ግሌጽ የሆነ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ የትኛውም የሕግ ምርጫ ስምምነት ከጉዲዩ ጋር የተገናኘውን የላሊ ሀገር መሠረታዊ ሕግ የሚመሇከት እንጂ የግጭት ሕግ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት በስምምነት የተመረጠ ሕግ ከላሇ ጉባዔው ከጉዲዩ ጋር ቅርበትና አግባብነት ያሊቸውን ሕጎች በመምረጥ ተፇፃሚ ያዯርጋሌ፡፡ ፬/ ጉዲዩ ዓሇም አቀፌ የግሌግሌ ዲኝነት ይዘት የላሇው ከሆነ ጉባዔው የኢትዮጵያን ሕግ ፭/ በርትዕ ወይም የታወቁ የንግዴ ሌምድችን ይህንን ዓይነት ሥሌጣን በግሌጽ ከሰጡ ወይም ተፇፃሚው ሕግ ይህን ሇማዴረግ ሥሌጣን የሚሰጠው ከሆነ ብቻ ነው፡፡ ፵፪. ከአንዴ በሊይ በሆኑ የግሌግሌ ዲኞች ከአንዴ በሊይ በሆኑ የግሌግሌ ዲኞች በዴምፅ ብሌጫ ነው፤ በሌዩነት የተሰጠ ሀሳብ ቢኖር ሌዩነቱ ይመዘገባሌ፡፡ ፪/ ተዋዋይ ወገኖች በላሊ ሁኔታ ካሌተስማሙ በስተቀር፣ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሊይ ውሳኔው ሊይ ዴምፅ ሇመስጠት ፇቃዯኛ ያሌሆነ ማንኛውም የግሌግሌ ዲኛ ይህንኑ ሇተዋዋይ ወገኖች በማሳወቅ የተቀሩት የግሌግሌ ዲኞች ውሳኔ ይሰጣለ፡፡ የግሌግሌ ዲኛ ሥነ-ሥርዓታዊ ጉዲዮችን በሚመሇከት ጉባዔው ሳይሟሊ ትዕዛዞችን ፵፫. በስምምነት መሠረት ስሇሚሰጥ የግሌግሌ ፩/ በግሌግሌ ዲኝነት በተያዘው ጉዲይ ሊይ የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ ይቋረጣሌ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ተዋዋይ ወገኖች የዯረሱበት ስምምነት ካቀረቡ እና ውሳኔው የሕዝብን ሞራሌና የተፇታበት ጉዲይ እንዯ ግሌግሌ ጉባዔው ውሳኔ ተቆጥሮ በግሌግሌ ጉባዔው መዝገብ ሊይ ሉመዘገብ ይችሊሌ፤ውሳኔው በተያዘው ጉዲይ ሊይ እንዯ ማንኛውም በጉባዔ የተሰጠ ውሳኔ ሕጋዊ ውጤት ይኖረዋሌ፡፡ ፵፬. የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ፍርም፣ ይዘት እና ፩/ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው በጽሁፌ ሆኖ በግሌግሌ ዲኛው ወይም በግሌግሌ ዲኞቹ የግሌግሌ ዲኞች በተሰየሙበት የግሌግሌ ጉባዔ የሚሰጥ ውሳኔ በአብሊጫው ዲኞች መፇረሙ በቂ ሆኖ ያሌፇረመ ዲኛ ቢኖር ፪/ ተዋዋይ ወገኖች ምክንያቱ እንዲይገሇጽ ወይም ውሳኔው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፫ መሠረት በጋራ መግባባት ሊይ ተመሥርቶ መሠረት የሆነውን ምክንያት በግሌግሌ ፫/ ውሳኔው የግሌግሌ ዲኝነት ጥያቄውን፣ ወገኞችን ሥም፣ የዲኞቹን ሥም፣ አዴራሻ እና እንዯ አስፇሊጊነቱ ዜግነት፣ ሇውሳኔው መሠረት የሆነውን ምክንያት፣ የግሌግሌ የተሰጠበትን ቀን እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴ በተዯነገገው መሠረት የግሌግሌ ጉባኤው መቀመጫ ቦታን መግሇጽ አሇበት፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ውሳኔው በተፇረመ በ፲፭ ቀናት ውስጥ የተዯነገገው ቢኖርም፣ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው የዲኝነቱን ሙለ ክፌያ እና ወጪ የውሳኔውን ግሌባጭ ሊሌከፇሇው ተዋዋይ የሚሰጠው ውሳኔ በፌርዴ ቤት እንዯተሰጠ ፌርዴ ይቆጠራሌ፤ በተዋዋይ ወገኖች ሊይ አስገዲጅ እና በተመሳሳይ ጉዲይ ሊይ ክስ ፵፭. የግሌግሌ ዲኝነትን ሂዯትን ስሇማቋረጥ ሇተከሳሽ አስፇሊጊ ካሌሆነ በስተቀር ተዋዋይ ወገኖች ዲኝነቱ እንዱቋረጥ ሏ) የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው የዲኝነት ካሊገኘው ወይም ሂዯቱን ሇማስቀጠሌ መ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሲሰጥ፣ወይም ሠ) በላልች ሕጎች በግሌፅ በተዯነገጉ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፩/ ተዋዋይ ወገኖች በላሊ ሁኔታ ካሌተስማሙ ጉባዔው በወጭው አከፊፇሌ ሊይ ሉወስን ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት በጉባዔው የተሰጠ ውሳኔ ሊይ ሇመጀመሪያ መተርጎም እና ስሇ ተጨማሪ ውሳኔ ተከራካሪ ወገን የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሀ) አንዯኛው ተዋዋይ ወገን ሇላሊው ተዋዋይ ወገን በማሳወቅ በግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው ውሳኔ ሊይ የአፃፃፌ ስህተት፣ የቁጥር አፃፃፌ ጉዴሇት የተዘሇሇ የቃሌ ስህተት እንዱታረም ሇ) አንዯኛው ተዋዋይ ወገን ሇላሊው የውሳኔው ጭብጥ ወይም ክፌሌ ሊይ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው ትርጉም ሏ) አንዯኛው ተዋዋይ ወገን ሇላሊኛው የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔውን መጠየቅ ፪/ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ (ሀ) እና (ሇ) መሠረት የቀረበውን ጥያቄ የተቀበሇው እንዯሆነ ጥያቄውን በተቀበሇ በ፴ ቀናት ውስጥ እንዯ ጥያቄው አግባብነት ያርማሌ ወይም ይተረጉማሌ፤ ጉባዔው ያዯረገው የውሳኔው አካሌ እንዯሆነ ይቆጠራሌ፡፡ ፫/ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ (ሀ) ሊይ የተዘረዘሩት ስህተቶች መኖራቸውን ሲረዲ በራሱ ተነሳሽነት ውሳኔው በተሰጠ በ፴ ቀናት ውስጥ ማስተካከሌ ይችሊሌ፡፡ ፬/ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ (ሏ) መሠረት የቀረበውን ጥያቄ የተቀበሇው እንዯሆነ ጥያቄውን በተቀበሇ በ፷ ቀናት ውስጥ ተጨማሪ ውሳኔ ይሰጣሌ፣ የሚሰጠው ተጨማሪ ውሳኔ የቀዴሞው የውሳኔው አካሌ ፭/ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው አስፇሊጊ ሆኖ ሲያገኘው ማስተካከያ ሇማዴረግ፣ትርጓሜ ሇማስተሊሇፌ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ፮/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፬ የተመሇከተው ዴንጋጌ ማስተካከያ በማዴረግ፣ ትርጓሜ በግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሊይ ስሇሚቀርቡ ፵፰. የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔን ስሇመቃወም ፩/ በግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ ውስጥ የክርክር በተሰጠው የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ መብቱ የተነካ ተዋዋይ ወገን ወይም ማንኛውም ሦስተኛ ወገን የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን ወይም የውሳኔውን አፇፃፀም በመቃወም ጉዲዩ በግሌግሌ ዲኝነት ባይታይ ኖሮ ነገሩን ሇማየት ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ውሳኔ መሰጠቱን ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ በ፷ ፪/ መቃወሚያውን የሚያቀርበው ሦስተኛ ወገን አስቀዴሞ ጉዲዩን ሲመሇከተው ሇነበረው ዲኝነት ሂዯቱ ጣሌቃ ገብቶ ከነበረ በዚህ መቃወሚያውን ማቅረብ አይችሌም፡፡ ፫/ የመቃወሚያ አቤቱታ አቅራቢው ከተዋዋይ ወገኖች መካከሌ ከሆነ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው ማሻሻያ እንዱዯረግበት ፌርዴ ቤቱ ጉዲዩን ወዯ ጉባዔው ይመሌሰዋሌ፡፡ ፬/ የመቃወሚያ አቤቱታ አቅራቢው ሦስተኛ ወገን ከሆነ ፌርዴ ቤቱ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን በከፉሌ ወይም ሙለ በሙለ ሉሽረው ወይም ሉያሻሽሇው ይችሊሌ፡፡ በፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ውስጥ የተዯነገጉት ዴንጋጌዎች ከዚህ አዋጅ ጋር ስምምነታቸው በተሇየ ሁኔታ ካሌተስማሙ በስተቀር በግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሊይ ሇፌርዴ ቤት ይግባኝ ማቅረብ አይቻሌም፡፡ መሠረታዊ የሕግ ስህተት ሲኖር የሠበር ወገኖች የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፩ ንዐስ አንቀጽ(፭)፣ አንቀጽ ፵፫፣እና አንቀጽ ፵፬ ንዐስ አንቀፅ (፪) መሠረት በተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሊይ ይግባኝ ማሇት አይቻሌም፡፡ የሚቀርበው ጉዲዩ በመዯበኛ ፌርዴ ቤት ታይቶ ቢሆን ኖሮ ጉዲዩን በይግባኝ ሇማየት ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ነው፤ ይግባኙ የሚቀርበውም የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው ሇይግባኝ ባዩ በዯረሰ በ፷ ቀናት ውስጥ አግባብነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች በግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሊይ በሚቀርብ ይግባኝ ሊይ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፭) መሠረት የይግባኝ ማመሌከቻ የቀረበሇት ፌርዴ ቤት የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን ከ፷ ቀናት ሊሌበሇጠ ጊዜ በፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት በይግባኙ ሊይ ተገቢውን የመወሰን ሥሌጣን ፶. የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔን ስሇመሻር የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው እንዱሻርሊቸው ጉዲዩ በግሌግሌ ዲኝነት ባይታይ ኖሮ ጉዲዩን ሇማየት ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ፪/ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሇማሻር አቤቱታ ማቅረብ የሚቻሇው ቀጥል በተዘረዘሩት ምክንያቶች ብቻ በአንደ ሆኖ፣ ሁኔታው መኖሩን የማስረዲት ሸክሙ ወይም ኃሊፉነት ሀ) አመሌካቹ ሊይ ተፇፃሚነት ባሇው ሕግ መሠረት የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት በተዋዋዮች በተመረጠው ሕግ ወይም የላሇውና ፇራሽ የሆነ ወይም ጊዜው ሏ) አቤቱታ አቅራቢው ግሌግሌ ዲኞች ስሇመሾማቸው፣ ስሇግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ በቂ ማስታወቂያ ያሌተሰጠው ነፃነታቸውን ጠብቀው ውሳኔ ያሌሰጡ ሠ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው የተሰጠበት ጉዲይ ከግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱ ወሰን በሊይ ሲሆን ወይም ጉባዔው ረ) የጉባዔው አመሰራረት እና በሂዯቱ የተተገበረዉ ሥነ-ሥርዓት ከተዋዋይ አዋጅ ከተዯነገገው ጋር የሚቃረን እና ውሳኔው ሊይ ተጽዕኖ ያሳዯረ ፫/ አቤቱታው የሚቀርበው የግሌግሌ ውሳኔው ሇአቤት ባዩ በዯረሰ በ፴ ቀናት ውስጥ በኢትዮጵያ ፌርዴ ቤት ከተፇፀመ በኋሊ ሇማሻር የሚቀርብ አቤቱታ ተቀባይነት መኖራቸውን ሲያረጋግጥ የግሌግሌ ዲኝነት ሀ) በግሌግሌ ዲኝነቱ ውሳኔ ያረፇበት ጉዲይ በኢትዮጵያ የግሌግሌ ዲኝነት ሇ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን እውቅና መስጠት ወይም እንዱፇፀም ማዴረግ ፀጥታ ሊይ ችግር የሚፇጥር ከሆነ፡፡ ፭/ የማሻር አቤቱታው የቀረበሇት ፌርዴ ቤት በአቤቱታው ሊይ ውሳኔ እስኪሰጥ ዴረስ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን በፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕጉ መሠረት ከ፷ ቀናት ሊሌበሇጠ ጊዜ አግድ ሇማቆየት ይችሊሌ፡፡ ከግምት ውስጥ በማስገባት ፌርዴ ቤቱ ውሳኔው በሙለ ወይም በከፉሌ ሳይፇጸም ሇማቆየት የእግዴ ትዕዛዝ በመስጠት ጉዲዩን መጀመሪያ ወዯ ታየበት ጉባዔ ሉመሌሰው ፯/ የቀረበው አቤቱታ ተቀባይነት ካገኘ እና ውሳኔው ሙለ በሙለ ከተሻረ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው ዋጋ እንዯላሇው ተቆጥሮ ቀሪ ይሆናሌ፣ የመሻር ውሳኔው በከፉሌ የሆነ እንዯሆነ ቀሪው የግሌግሌ ዲኝነት ፰/ በመሻር አቤቱታው ሊይ በፌርዴ ቤት የተሰጠ ውሳኔ ይግባኝ አይቀርብበትም፡፡ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔን እውቅና ስሇመስጠትና ፶፩. የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ስሇማስፇጸም በኢትዮጵያም ሆነ በውጭ ሀገር የተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ አስገዲጅ እንዯሆነ ተቆጥሮ ጉዲዩ በፌርዴ ቤት ቢታይ ኖሮ ፌርደን ሉያስፇፅም ሇሚችሇው ፌርዴ ቤት በማቅረብ በፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ፪/ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ በፌርዴ ቤት እንዱፇፀምሇት የሚፇሌግ ወገን የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱን፣ የውሳኔውን ዋና ቅጅ ፫/ ከውጭ ሀገር ሇእውቅና ወይም አፇፃፀም ወዯ ኢትዮጵያ የሚመጡ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) በሚመሇከተው አካሌ የተረጋገጡ ሰነድች የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ የተሰጠበት ቋንቋ ከአፇፃፀም ፌርዴ ቤቱ የሥራ ቋንቋ የተሇየ ሲሆን አመሌካቹ በፌርዴ ቤቱ የሥራ ቋንቋ አስተርጉሞ ማቅረብ ይኖርበታሌ፡፡ መቃወም የሚቻሇው ከዚህ በፉት ውሳኔው እንዱሻር ሇፌርዴ ቤት አቤቱታ ቀርቦ እንዱገዛበት በተዋዋዮች በተመረጠው መሠረት ዋጋ የላሇውና ፇራሽ የሆነ ስሇመሾማቸው፣ ስሇግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ በቂ ማስታወቂያ ያሌተሰጠው ገሇሌተኛነታቸውን እና ነፃነታቸውን መ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው የተሰጠበት ጉዲይ ከግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱ ወሰን በሊይ ሲሆን፣ ወይም ጉባዔው ሠ) የጉባዔው አመሠራረት እና በሂዯቱ የተተገበረው ሥነ-ሥርዓት ከተዋዋይ አዋጅ ከተዯነገገው ጋር የሚቃረን እና ውሳኔው ሊይ ተፅዕኖ ያሳዯረ ረ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው የመጨረሻ ውሳኔ ዯረጃ ሊይ ያሌዯረሰ ከሆነ፣ የተሻረ ወይም ውሳኔው የታገዯ ከሆነ:: ፫/ ፌርዴ ቤቱ የሚከተሇው ምክንያት መኖሩን ሲያረጋግጥ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን ሀ) በግሌግሌ ዲኝነቱ ውሳኔ ያረፇበት በግሌግሌ ዲኝነት መታየት የማይችሌ ሇ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን እውቅና መስጠት ወይም እንዱፇፀም ማዴረግ ፀጥታ ሊይ ችግር የሚፇጥር ከሆነ፡፡ ፬/ ፌርዴ ቤቱ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው እንዱፇፀም ወይም እንዲይፇፀም የፌርዴ ባሇመብቱ ጥያቄ ባቀረበ ጊዜ የፌርዴ ባሇዕዲው በቂ ዋስትና እንዱያቀርብ ትዕዛዝ በመስጠት ነገሩን ሇማጣራት ቀጠሮ ሉሰጥ የቀረበ ተቃውሞ ሊይ በፌርዴ ቤት የተሰጠ ፶፫. በውጭ ሀገር ሇተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ እውቅና ስሇመስጠት እና አፇፃፀም ፩/ በውጭ ሀገር የተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ኢትዮጵያ ባፀዯቀቻቸው ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች የሚወዴቅ ከሆነ በስምምነቱ መሠረት እውቅና ሉሰጠው ወይም ሉፇፀም የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ በውጭ ሀገር የተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ እውቅና በሚከተለት ምክንያቶች ብቻ ነው፡- ሇ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው በማይፀና የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት መሠረት ወይም ውሳኔው የተሰጠበት ሀገር ሕግ ሏ) የተሰጠው ውሳኔ በኢትዮጵያ ሕግ መ) ተዋዋይ ወገኖች የግሌግሌ ዲኞችን በክርክሩ ሊይ ማስረጃቸውን ሇማቅረብ እና ክርክራቸውንም ቀርቦ ሇማሰማት ሠ) ውሳኔ የተሰጠበት ጉዲይ በኢትዮጵያ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሠረት የውሳኔ ይፇፀምሌኝ ማመሌከቻ የሚቀርበው ሇፋዳራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ፶፬. አሇመግባባትን በዕርቅ ሇመፌታት ስሇሚዯረግ ተዋዋይ ወገኞች ወዯፉት ሉፇጠር የሚችሌን አሇመግባባት በዕርቅ ሇመፌታት በጽሁፌ ፶፭. በጽሁፌ የተዯረገ ስምምነት ፩/ አሇመግባባትን በዕርቅ ሇመጨረስ በጽሁፌ በሚመሇከት ሇፌርዴ ቤት በሚቀርብ ክስ መነሳት የሚችሌ እና ፌርዴ ቤትን ጉዲዩን ፪/ ጉዲዩ የቀረበሇት ፌርዴ ቤት ጉዲዩን በዕርቅ ሇመጨረስ የተዯረገው ስምምነት የማይፀና ነው ብል ከወሰነ ወይም ዕርቁን ሇማዴረግ ተዋዋይ ወገኖች በስምምነታቸው ውስጥ ያስቀመጡት ጊዜ ያሇፇ ከሆነ ወይም ምክንያቶች መኖራቸውን ፌርዴ ቤቱ ካመነ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገሇፀው ቢኖርም በጽሁፌ የተዯረገ የዕርቅ ስምምነት ትዕዛዝ ሇማሰጠት ሲባሌ ጉዲዩን ሇማየት ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ማመሌከቻ ፩/ እንታረቅ ባይ ወገን ሇዕርቁ መነሻ የሆነውን ጉዲይ በመጥቀስና ምሊሽ የሚጠብቅበትን ቀን በመወሰን ሇላሊኛው ወገን የዕርቅ ፪/ የዕርቅ ሀሳቡን ላሊኛው ወገን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተመሇከተው ጊዜ ውስጥ መቀበለን የገሇፀ እንዯሆነ የዕርቅ ፫/ ላሊኛው ወገን ማስታወቂያው በዯረሰው በ፴ እንዲሌፇሇገ በመቁጠር እንታረቅ ባይ ወገን የዕርቅ ሀሳቡን እንዲነሳ ሇላሊኛው ወገን ፩/ ተዋዋይ ወገኖች ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ አስታራቂዎች እንዱኖሩ በተሇየ አኳኋን ፪/ የአስታራቂዎች ቁጥር ከአንዴ በሊይ የሆነ እንዯሆነ አስታራቂዎቹ በጋራ መሥራት ፪/ ተዋዋይ ወገኖች አስታራቂ ሆኖ ሇመሥራት ወይም አስታራቂ በቀጥታ እንዱሰይምሊቸው የአንዴን ተቋም ወይም የግሇሰብ እገዛ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት አስታራቂን ሇመጠቆም ወይም ሇመሰየም ጥያቄ የቀረበሇት ተቋም ወይም ግሇሰብ አንዯ አግባብነቱ አስታራቂው ከተዋዋይ ወገኖች የተሇየ ዜግነት ያሇው ስሇመሆኑ ፬/ አስታራቂው ሇአስታራቂነት ሲመረጥ ወይም በአስታራቂነት ከተሰየመበት ጊዜ አንስቶ በማስታረቁ ሂዯት የሚያጋጥሙትን በነፃነቱ እና በገሇሌተኛነቱ ሊይ ምክንያታዊ ጥርጣሬ ፶፱. የዕርቅን ጉዲይ ሇአስታራቂ ስሇማቅረብ ፩/ አስታራቂው እንዯተሰየመ ተዋዋይ ወገኖች ስሇ ዕርቁ ጉዲይ አጠቃሊይ ሁኔታ እና የዕርቁን ፌሬ ነገር በጽሁፌ እንዱያሳውቁት ሉጠይቅ ይችሊሌ፤ እያንዲንደ ተዋዋይ ወገን ሇአስታራቂው ያቀረበውን ተጨማሪ የጽሁፌ መግሇጫ ቅጂ ሇላሊው ወገን ፪/ ተዋዋይ ወገኖችን ጉዲዩን ያጠናክሩሌኛሌ የሚሎቸውን ፌሬ ነገሮች በሰነድች እና አግባብነት አሊቸው የሚሊቸውን ተጨማሪ ተዋዋይ ወገን ሉጠይቅ ይችሊሌ፡፡ ፷. ዕርቅ በላልች ሕጏች እንዱመራ የማይገዯዴ ተዋዋይ ወገኖች በተሇየ ሁኔታ የሚያዯርጉት ስምምነት እንዯተጠበቀ ሆኖ ዕርቅ በላልች መሠረታዊም ሆነ ሥነ-ሥርዓታዊ ሕጏች ፩/ አስታራቂው ነፃና ገሇሌተኛ ሆኖ ተዋዋይ በማዴረግ የተዋዋይ ወገኖችን መብት እና ግዳታ፤ ሌማዲዊ አሠራርን እና በተዋዋይ ወገኖች መካከሌ የነበረውን የቆየ የሥራ ሁኔታዎችን ከግምት ማስገባት አሇበት፡፡ ፫/ አስታራቂው የጉዲዩን አካባቢያዊ ሁኔታ በቃሌ መስማትን ጨምሮ የተዋዋይ ወገኖች ፌሊጏት እና አሇመግባባቱን በአጭር ጊዜ ውስጥ መፌታት አስፇሊጊነት ግምት ውስጥ በማስገባት ተስማሚ መስል በታየው ሁኔታ ፬/ አስታራቂው በየትኛውም የዕርቅ ዯረጃ ሊይ ፷፪. አስተዲዯራዊ ዴጋፌ ስሇ መጠየቅ ዕርቁን ሇማመቻቸት ተዋዋይ ወገኖች ወይም ሲያገኝ፣ አግባብነት ካሇው ተቋም ወይም በተናጠሌ በቃሌ ወይም በጽሁፌ ግንኙነት ፪/ በተዋዋይ ወገኖች የተዯረገ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፣ አስታራቂው ከተዋዋይ ወገኖች ጋር በመመካከር እና የዕርቁን አካባቢያዊ ፩/ የዕርቅ ስምምነቱን ሇማስፇጸም መግሇጹ አስፇሊጊ ሆኖ ካሌተገኘ በስተቀር የዕርቅ ፪/ አስታራቂው ከአንዯኛው ተዋዋይ ወገን መረጃ ሇላሊው ተዋዋይ ወገን ሉገሌጽሇት ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም እንዱያዝሇት የጠየቀ እንዯሆነ አስታራቂው ተዋዋይ ወገኖች በቅን ሌቦና ከአስታራቂው ጋር የመተባበር፣ በአስታራቂው ሲጠየቁ ፷፮. በተዋዋይ ወገኖች የሚቀርብ የዕርቅ ሀሳብ እያንዲንደ ተዋዋይ ወገን በራሱ ተነሳሽነት ወይም ከአስታራቂው በሚቀርብሇት ጥያቄ አስታራቂ ሀሳብ ማቅረብ ይችሊሌ፡፡ ፷፯. በዕርቅ ስሇሚዯረግ ስምምነት ተቀባይነት ሉኖረው የሚችሌ የዕርቅ ሀሳብ ያዯርጋሌ፤ በተዋዋይ ወገኖች የቀረብ ሀሣብ ካሇ በቀረበው ሀሳብ መሠረት የማግባቢያ ፪/ ተዋዋይ ወገኖች አሇመግባባቱን ሇመፌታት መፇራረም ይችሊለ፤ አስታራቂው በተዋዋይ ስምምነት ሰነደን ራሱ ሉያዘጋጅ ወይም መተው ስምምነቱ የሚያስከትሇው ውጤት በላሊኛው ወገን በኩሌ መብት መኖሩን መግሇጽ ብቻ ነው፤ የተተወውን መብት የፍርም ግዳታዎች ሉጠበቁ ይገባቸዋሌ፡፡ በማረጋገጥ ቅጂውን ሇእያንዲንደ ተዋዋይ ፷፰. በዕርቅ የተዯረሰው ስምምነት ውጤት እና የዕርቅ ሂዯት ስምምነት የተዯረሰበት ጉዲይ ሳይኖረው የመጨረሻ ሆኖ እንዯተፇረዯ ፌርዴ ይሆናሌ፤ አፇፃፀሙም ሇጉዲዩ የሥረ በተዯረሰበት ቦታ በሚገኝ ፌርዴ ቤት ፷፱. የዕርቅን ሂዯት ስሇማቋረጥ በመመካከር ዕርቁን መቀጠሌ አሊስፇሊጊ ፫/ አንደ ተዋዋይ ወገን ሇላሊኛው ተዋዋይ ወገን እና ሇአስታራቂው ዕርቁን ስሇማቋረጡ ፬/ የዕርቅ ስምምነቱ ሲዯረግ፡፡ ፸. ሇፌርዴ ቤት ወይም ሇግሌግሌ ዲኝነት ፩/ አስታራቂው በውሌ በተመሇከተው የተወሰነ ጊዜ ውስጥ ወይም ጊዜው ያሌተወሰነ ከሆነ ከተመረጠበት ቀን ጀምሮ በ፮ ወር ጊዜ ውስጥ ተግባሩን መፇፀም ካሌቻሇ ወይም ዕርቅ ስሊሇመዯረጉ አስታራቂው የጽሁፌ መግሇጫ ካሌሰጠ በቀር ተዋዋይ ወገኖች በዕርቅ የተያዘውን ጉዲይ ፌርዴ ቤት ወይም ወዯ ግሌግሌ ዲኝነት ሇመውሰዴ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገሇጸው ቢኖርም ተዋዋይ ወገኖች መብቶቻቸውን ሇመጠበቅ ሲባሌ ወዯ ፌርዴ ቤት በመሄዴ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ ፌርዴ ቤቱ እንዱሰጥሊቸው ሇማመሌከት ይችሊለ፤ይህ ጉዲዩን ሇማየት የሥረ ነገር ሥሌጣን ሊሇው ፸፩. በዕርቅ የተዯረሰውን ስምምነት ስሇመቃወም ፩/ ተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ያዯረጉባቸውን መብቶች በተመሇከተ በተዋዋይ ወገኖች ወይም ከእነሱ ባንደ በተዯረገው ስህተት ስምምነት የተዯረሰበት ጉዲይ እንዱፇጸም ከሚከተለት ምክንያቶች አንደ መኖሩን የቀረበው ስምምነት የተቃወመው ወገን ሀ) ዕርቅ ሇማዴረግ የተዯረገው ስምምነት ሇ) የተዯረሰው የዕርቅ ስምምነት ግሌፅነት ሏ) የተዯረገው ስምምነት ሇመሌካም ባህሪ ተቃራኒ ወይም የሕዝብን ሠሊም እና መ) ተዋዋይ ወገኖች ስምምነቱን ሇማዴረግ የተዯረሰበትን ዕርቅ ሇማፌረስ የሚቻሇው ሇመፇጸም ግዳታ የገቡበት ሰነዴ እራሱ ፬/ ተዋዋይ ወገኖች ወይም ከተዋዋዮቹ የአንደ ፇቃዴ የተገኘው ሏሰተኝነቱ በታወቀ ሰነዴ መሠረት እንዯሆነ ስምምነቱን ሇማፌረስ ፭/ በውለ ጊዜ ተዋዋይ ወገኖች ሰነደ ፇራሽ የተስማሙ እንዯሆነ ስምምነቱ እንዯፀና ፸፪. የዕርቅ ስምምነት አተረጓጎም ዕርቅ የተዯረሰበት ስምምነት ጠባብ በሆነ ፸፫. የዕርቅ ሂዯት ወጪ እና ክፌያ ፩/ በተዋዋይ ወገኖች የተዯረገ የተሇየ የውሌ ሇዕርቁ ያወጣውን ወጪ ሇመሸፇን ካሌሆነ በስተቀር ሇአገሌግልቱ የሚከፇሇው ክፌያ ፪/ የዕርቁ ሂዯት ሲቋረጥ አስታራቂው የዕርቅ ወጪ በመወሰን ሇተዋዋይ ወገኖች በጽሁፌ ሀ) በአስታራቂው እና በተዋዋይ ወገኖች ምክር የሚከፇሌ የአገሌግልት ክፌያ፤ አገሌግልቶች የሚከፇለ ክፌያዎች፤ መ) ላልች ከዕርቅ ሂዯት ጋር ተያያዥነት ያሊቸው ወጪዎች እና ክፌያዎች፡፡ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፣ ወጪዎች እና ተዋዋይ ወገን ብቻ የሚመሇከት ከሆነ ወጪው በዚሁ ተዋዋይ ወገን ይሸፇናሌ፡፡ በተዋዋይ ወገኖች የተዯረገ የተሇየ ስምምነት የፌርዴ ሂዯት ሊይ የግሌግሌ ዲኛ፣ ጠበቃ የፌርዴ ሂዯት ሊይ በተዋዋይ ወገኖች ምስክር ሆኖ መቅረብ የተከሇከሇ ነው፡፡ ፸፭. በማስረጃነት መቅረብ ስሇማይችለ ጉዲዮች ተዋዋይ ወገኖች ከዚህ በታች የተመሇከቱትን በግሌግሌ ዲኝነት ወይም በፌርዴ ሂዯት በማስረጃነት ማቅረብ አይችለም፡- ፩/ አሇመግባባቱን በዕርቅ ሇመፌታት በማሰብ ፪/ በዕርቅ ሂዯት በአንዯኛው ተዋዋይ ወገን ፫/ በአስታራቂው የቀረበ የዕርቅ ሀሳብ እና ፸፮. የዲኝነት ክፌያ ስሇመመሇስ ፩/ ተዋዋይ ወገኖች ጉዲያቸው በፌርዴ ቤት እንዱታይ ክስ መስርተው ከነበረ እና ክሱን ሇፌርዴ ቤት የከፇለት የዲኝነት ክፌያ እንዯ አግባብነቱ ተመሊሽ ይዯረግሊቸዋሌ፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዝርዝር አፇፃፀም በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣ ፩/ ይህ አዋጅ በሥራ ሊይ ከመዋለ በፉት የተፇረሙ የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቶች አዋጁ ከመውጣቱ በፉት በነበሩ ሕጎች ፪/ ይህ አዋጅ ሥራ ሊይ ከመዋለ በፉት የግሌግሌ ዲኝነትን በተመሇከተ በፌርዴ የክርክር ሂዯቶች እና የተሰጡ ውሳኔዎች አፇጻጸም ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፉት በነበሩ ሕጎች መሠረት ይታያለ፡፡ ፫/ ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፉት የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት የፇፀሙ ወይም በሂዯት ሊይ ያለ ተዋዋይ ወገኖች በዚህ አዋጅ መሠረት ሇመዲኘት መስማማት ይችሊለ፡፡ ፸፰. ተፇፃሚነት ስሇማይኖራቸው ሕጏች ፩/ ከአንቀጽ ፫ሺ፫፻፲፰ እስከ ፫ሺ፫፻፳፬ ስሇ ዴንጋጌዎች እና ከአንቀፅ ፫ሺ፫፻፳፭ እስከ ፫ሺ፫፻፵፮ ስሇ ዘመዴ ዲኛ የተዯነገጉት ዴንጋጌዎች በዚህ አዋጅ ተሽረዋሌ፡፡ ፪/ የዘመዴ ዲኛን የተመሇከቱት የፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ዴንጋጌዎች ከአንቀፅ ፫፻፲፭ እስከ ፫፻፲፱፣ ፫፻፶፣ ፫፻፶፪፣ ፫፻፶፭- ፫፻፶፯ እና ፬፻፷፩ በዚህ አዋጅ ተሽረዋሌ፡፡ ፫/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ማናቸውም ላሊ ሕግ ወይም ሌማዲዊ አሠራር በዚህ አዋጅ ውስጥ ፸፱. ተፇፃሚነት ስሇሚኖራቸው ሕጎች የዕርቅ ወይም የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱን ሇማከናወን የሚረደ ወይም ከሂዯቱ ጋር የማይቃረኑ የፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ፹. ዯንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም የሚያስፇሌጉ ዯንቦችን ሉያወጣ ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ሕግ ይህን አዋጅ ወይም አዋጁን ተከትል የሚወጣውን ዯንብ ይህ አዋጅ በፋዯራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ መጋቢት ፳፬ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ	<doc id="2de861f331f248aa" title="የግልግል ዳኝነት እና የዕርቅ አሠራር ሥርዓት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=3385f0ce8fdd8ac06dbde948c442c77a5ee54eda" char_count="26189" purity="0.98"> የግልግል ዳኝነት እና የዕርቅ አሠራር ሥርዓት አዋጅ የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የግሌግሌ ዲኝነት እና የዕርቅ አሠራር ሥርዓት አዋጅ …………………ገጽ ፲፫ሺ፶፩ የግሌግሌ ዲኝነትን እና የዕርቅ አሠራር ሥርዓትን የግሌግሌ ዲኝነትና የዕርቅ አሠራር ሥርዓት በማስፋት ፍትሕ የማግኘት መብትን ሇማሟሊት አጋዥ በመሆኑና በተሇይም የኢንቨስትመንትና ንግድ ነክ አሇመግባባቶችን ሇመፍታት እና ሇዘርፉ እድገት የግሌግሌ ዲኝነት እና ዕርቅ የተዋዋይ ወገኖችን ወጪ በመቀነስ፣ ምስጢርን በመጠበቅና ሌዩ ሙያ ያሊቸው ባሇሙያዎች በዲኝነት እንዱሳተፉ በማድረግ እንዱሁም ቀሊሌና ሇተዋዋይ ወገኖች ነፃነት ያሇው ሥነ ሥርዓት ሇመጠቀም በመፍቀድ የተቀሊጠፈ ውሳኔ ሇመስጠት የሚያስችሌ በመሆኑ፤ የሀገሪቱን ነባራዊ ሁኔታ ታሳቢ በማዴረግ በግሌግሌ ዲኝነት የሚታዩ ጉዲዮችን ሇመሇየት፣ ሂዯቱ የሚመራበትን እና ውሳኔ የሚፇጸምበትን አጠቃሊይ ማዕቀፌ መዯንገግ አስፇሊጊ በመሆኑ፤ ኢትዮጵያ ተቀብሊ ያጸዯቀቻቸውን ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች ተግባራዊ ሇማዴረግ አጋዥ ከግሌግሌ ዲኝነትና ከዕርቅ ጋር በተያያዘ የዲበሩ ዓሇም አቀፌ አሠራሮችንና መርሆችን ታሳቢ በማዴረግ በሥራ ሊይ ያለ ሕጎችን ይህ አዋጅ “የግሌግሌ ዲኝነት እና የዕርቅ ፩ሺ፪፻፴፯/፪ሺ፲፫” ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ፡፡ ካሌሆነ በስተቀር በዚህ አዋጅ ውስጥ፡- ፩/ "የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት" ማሇት ከውሌ ወይም ከውሌ ውጭ ባሇ ሕጋዊ ግንኙነት በግሌግሌ ዲኝነት ሇመፌታት የሚፇፀም በተዯራጀ የግሌግሌ ተቋም ወይም በተዋዋይ ወገኖች ስምምነት በጊዜያዊነት በሚቋቋም የግሌግሌ አካሌ የሚሰጥ ውሳኔ ነው፤ የሚቋቋም ሆኖ የግሌግሌ ዲኝነት አገሌግልት ሥሌጣን ያሇው በሕግ የተቋቋመ አካሌ ነው፤ ፭/ “ጉባዔ” ማሇት አንዴ ዲኛ ወይም ከአንዴ በሊይ የሆኑ ዲኞች የሚሰየሙበት የግሌግሌ ፮/ “የግሌግሌ ዲኛ” ማሇት በተዋዋይ ወገኖች ወይም በሦስተኛ ወገን የሚሰየም ገሇሌተኛ ፯/ “ንግዴ ነክ” ማሇት የንግዴ ባህሪ ካሊቸው ከውሌ ወይም ከውሌ ውጭ ባለ ግንኙነቶች ሁለ የሚመነጩ ሆነው፣ ዕቃዎችን ወይም አገሌግልቶችን ሇማቅረብ ወይም ሇመሇዋወጥ የሚዯረግ የንግዴ ግንኙነት፣ ሇማከፊፇሌ የሚዯረግ ስምምነት፣ የንግዴ ወኪሌነትን፣ ሥራን፣ የምህንዴስና ሥራን፣ ሇንግዴ ጉዲይ የኢንቨስትመንት፣ የፊይናንስ ሥራ፣ የባንክ ሥራ፣ ኢንሹራንስ ፣የማዕዴን ሥራዎች፣ የእሽሙር እና ላልች ንግዴ ማህበራት ጉዲዮች፣ በአየር፣ በባህር ወይም በየብስ የሚዯረጉ የሰው እና ዕቃ የማጓጓዝ ሥራዎች ፰/ “በውጭ ሀገር የተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ” ማሇት ኢትዮጵያ ባፀዯቃቻቸው ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች መሠረት በውጭ ሀገር ወይም በዚህ አዋጅ መሠረት የግሌግሌ ከኢትዮጵያ ግዛት ውጭ መሆኑ የተገሇፀበት ፱/ “ዕርቅ” ማሇት ተዋዋይ ወገኖች በሚመርጡት ሶስተኛ ወገን አጋዥነት ከውሌ ወይም ከውሌ ውጪ በሚመነጭ ሕጋዊ ውጤት ባሇው ጉዲይ ሊይ በክርክር ሂዯት ወይም ወዯፉት ሉፇጠር የሚችሌን አሇመግባባት ሇመፌታት ፲/ “ሰው” ማሇት የተፇጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ነው፤ ስምምነቶች እንዯተጠበቁ ሆነው ይህ አዋጅ ባዯረጉ ዓሇም አቀፌ የግሌግሌ ዲኝነቶች ሊይ እና ብሔራዊ በሆኑ የዕርቅ ሂዯቶች ሊይ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰፣ ፱፣ ፳፭፣ ፳፮፣ ፳፯፣ ፶፩፣ ፶፪፣ እና ፶፫ ዴንጋጌዎች መቀመጫቸውን ከኢትዮጵያ ውጭ ባዯረጉ መቀመጫውን ኢትዮጵያ ያዯረገ ከሆነ ባሌተሰየመበት የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯት ሊይ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፪፣ ፲፬፣ ፲፮ ፬. ዓሇም አቀፌ የግሌግሌ ዲኝነት ፩/ አንዴ የግሌግሌ ዲኝነት ከዚህ በታች ከተመሇከቱት በአንደ ሥር የሚወዴቅ ከሆነ ዓሇም አቀፌ የግሌግሌ ዲኝነት ሀ) ተዋዋይ ወገኞች የግሌግሌ ስምምነት በሚፇጽሙበት ወቅት ዋነኛ የቢዝነስ ቦታቸው በሁሇት በተሇያየ ሀገራት ሇ) በግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱ የተመረጠ የተያያዘበት የተዋዋይ ወገኞች ዋነኛ የቢዝነስ ቦታ ውጭ ሀገር ሲገኝ፣ ሏ) ተዋዋይ ወገኞች የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱ ጉዲይ ከአንዴ በሊይ በሆኑ ፪/ ሇዚህ አንቀጽ አፇፃፀም ሲባሌ ተዋዋይ ወገኞች ከአንዴ በሊይ የቢዝነስ ቦታ ያሊቸው ሆኖ ሲገኝ ሇግሌግሌ ስምምነቱ ቅርበት ያሇው የቢዝነስ ቦታ እና ምንም የቢዝነስ ቦታ የላሊቸው ከሆነ የተዋዋይ ወገኖች መዯበኛ መኖሪያ ቦታ እንዯ ፭. የፌርዴ ቤት ጣሌቃ ገብነት ስሇመከሌከለ ከተሰጣቸው ሥሌጣን በስተቀር፣ በግሌግሌ ፮. የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት ፍርም ፪/ የግሌግሌ ዲኝነት በጽሁፌ እንዯተዯረገ የሚቆጠረው በቃሌ፣ በዴርጊት ወይም በላሊ አኳኋን የተዯረገ ቢሆንም ይዘቱ ወገኖች እና ሁሇት ምስክሮች ሲፇረምበት ፫/ በኤላክትሮኒክ መገናኛ ዘዳ የተዯረገ የግሌግሌ ስምምነት መረጃው በተፇሇገ ጊዜ ጥቅም ሊይ ሇማዋሌ ተዯራሽ ሆኖ የሚገኝ ከሆነ የጽሁፌ ፍርም እንዲሟሊ ፬/ በኤላክትሮኒክ መገናኛ ዘዳ የሚዯረግ የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት ውሌ ተቀባዩ ስምምነቱን በገሇፀበት ቦታ እንዯተፇፀመ ግንኙነት” ማሇት ማንኛውም በኢሜይሌ በኤላክትሮኒክ፣ በማግኔቲክ፣ በኦፕቲካሌ ወይም ተመሳሳይ በሆኑ ዘዳዎች ተዋዋይ ወገኖች የሚያዯርጉት የመረጃ መሊክ፣ መቀበሌ ወይም ማከማቸት ተግባር ነው፡፡ ፯. ሇግሌግሌ ዲኝነት የማይቀርቡ ጉዲዮች የሞግዚትነት እና የውርስ ጉዲዮች፣ ፬/ መክሰር ሊይ የሚሰጥ ውሳኔ፣ ፯/ አስተዲዯራዊ ውልች በሌዩ ሁኔታ ፰/ የንግዴ ውዴዴርና የሸማቾች ጥበቃ፤ ፱/ በሕግ ሇሚመሇከታቸው አስተዲዯራዊ የሚሸፇኑ አስተዲዯራዊ አሇመግባባቶች፤ ፲/ በግሌግሌ እንዲይታዩ በሕግ የተከሇከለ ፰. የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት እና በፌርዴ ሇፌርዴ ቤት ክስ ሲቀርብ እና ተከሳሹ በመጀመሪያ ዯረጃ መቃወሚያ የግሌግሌ ተቃውሞውን ካቀረበ ፌርዴ ቤት ክሱን እንዱጨርሱ ሉያሰናብታቸው ይገባሌ፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱ የማይፀና ወይም ተፇፃሚ የማይሆን በሆነ ጊዜ ፌርዴ ቤቱ ጉዲዩን ሇማየት ይችሊሌ፡፡ የተጠቀሰው ክስ በፌርዴ ቤት በሂዯት ሊይ መሆኑ ጉባኤው የግሌግሌ ዲኝነቱን ጎን እንዱሁም የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ አሇማንሳት የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱን ፱. የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት እና በፌርዴ ቤት የሚሰጡ ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃዎች ተዋዋይ ወገኞች የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ ከመጀመሩ በፉት ወይም ሂዯቱ ከተጀመረ በኋሊ የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱን መሠረት ትዕዛዝ እንዱሰጥ ሇፌርዴ ቤት ማመሌከት ይችሊለ፤ይህንን ማዴረግ ተዋዋይ ወገኖች የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱን እንዯተቃረኑት፣ ፌርዴ ቤቶችም ጣሌቃ ገብነት እንዯፇፀሙ ፲. በግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት ሊይ ተፇፃሚ ተዋዋይ ወገኖች በመረጡት የግሌግሌ የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት ሊይ ተዋዋይ ወገኖች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተዯነገገው ቢኖርም፣ ስምምነቱን በራሱ ሇመፇጸም የማይቻሌ ሆኖ ሲገኝ ወይም ስምምነት ተፇጻሚነት አይኖረውም፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) መሠረት ወገኖች ስምምነት ሲያጋጥም ተዋዋይ ወገኖች በሚመርጡት ላሊ የግሌግሌ ሕግ ወይም በዚህ አዋጅ ዴንጋጌዎች መሠረት ስሇ ግሌግሌ ዲኞች ብዛት እና አሰያየም ፩/ ተዋዋይ ወገኖች የግሌግሌ ዲኞቹን ብዛት በስምምነት መወሰን ይችሊለ፤ ሆኖም በስምምነት መወሰን ያሌቻለ እንዯሆነ የግሌግሌ ዲኞች ብዛት ሦስት ይሆናሌ፡፡ ፲፪. የግሌግሌ ዲኞችን ስሇመሰየም ካሌተስማሙ በስተቀር ማንኛውም ሰው ፪/ በዚህ አዋጅ በተሇየ ሁኔታ ካሌተዯነገገ በስምምነት ሉወስኑ፣ የግሌግሌ ዲኝነት ተቋማት ወይም ሶስተኛ ወገን የግሌግሌ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት ተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ሊይ ያሌዯረሱ እንዯሆነ የሚከተለት ተፇጻሚ ይሆናለ፡- ሀ) አንዴ ዲኛ ብቻ ባሇበት የግሌግሌ ዲኝነት ሁሇቱም ወገኖች በስምምነት የግሌግሌ ዲኝነት ሊይ እያንዲንደ ወገን አንዴ ዲኛ ይመርጣሌ፤ ሁሇቱ ሇ) በዚህ ንዐስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ (ሀ) የተዯነገገው ቢኖርም፣አንዯኛው ወገን ውስጥ ዲኛ መምረጥ ካሌቻሇ ወይም ቀናት ውስጥ የሦስተኛ ዲኛ ምርጫ አንዴ ዲኛ ብቻ ባሇበት የግሌግሌ ዲኝነት ሁሇቱም ወገኖች መስማማት ያሌቻለ እንዯሆነ በአንዯኛው ወገን ጠያቂነት የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ፬/ የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱን የጀመረ ወገን በራሱ ወገን የሚመርጠውን ዲኛ መርጦ ስምምነቱን በራሱ ጊዜ የመሰረዝ እና ክሱን ሇፌርዴ ቤት የማቅረብ መብት ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፉዯሌ ተራ (ሇ) መሠረት ፌርዴ ቤቱ የግሌግሌ የዲኛውን ገሇሌተኛነት ነፃነት እንዱሁም ከአሇመግባባቱ ጋር በተያያዘ ያሇውን እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ ጉዲዩ ዓሇም አቀፌ የግሌግሌ ጉዲይ ሆኖ የሚታየው በአንዴ ከተገሇፁት በተጨማሪ የግሌግሌ ዲኛው ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፫) ፉዯሌ ፲፫. የግሌግሌ ዲኞች መብትና ግዳታ ፩/ ማንኛውም ሰው ዲኛ እንዱሆን ጥያቄ የሚችሌ ወይም ምክንያታዊ ጥርጣሬ ሉያሳዴር በሚችሌ ዯረጃ የቤተሰብ፣ ባሇቤትነት ግንኙነት ከተዋዋይ ወገኖች ጋር ካሇው ወይም ካጋጠመው ወዱያውኑ የተቀበሇ እንዯሆነ መስማማቱን በጽሁፌ የማግኘት እና ሊወጣው ወጪ የመካስ መስራትና የግሌግሌ ሂዯቱ ያሇአግባብ እንዲይራዘም ወቅቱን ጠብቆ እርምጃ ፭/ ሇግሌግሌ በቀረበው ጉዲይ ሊይ ጠበቃ፣ አማካሪ፣ አስማሚ ወይም በፌርዴ ቤት ዲኛ በመሆን ከዚህ በፉት የተሳተፇ ሰው በዛው ጉዲይ ሊይ የግሌግሌ ዲኛ ሆኖ ፮/ በግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ አግባብ ሆኖ ተዋዋይ ወገኖችን በተናጠሌ ማግኘት ፲፬. የግሌግሌ ዲኞችን ስሇመቃወም የሚቻሇው ገሇሌተኛነቱን እና ነፃነቱን መሆኑን አሳማኝ ጥርጣሬ ውስጥ የሚከቱ ፪/ አንዴ ወገን ራሱ በመረጠው ዲኛ ወይም በምርጫው ሂዯት በተሳተፇበት ዲኛ ሊይ ከተመረጠ በኋሊ በሚያውቀው ምክንያት ፩/ ተዋዋይ ወገኖች በግሌግሌ ዲኞች ሊይ ተቃውሞ ስሇሚቀርብበት ሥነ-ሥርዓት ፪/ በተዋዋይ ወገኖች የተዯረገ ስምምነት የላሇ እንዯሆነ፣ ውሳኔ ከመሰጠቱ በፉት በግሌግሌ ዲኛ ሊይ ተቃውሞ የማቅረብ ፌሊጏት ያሇው ወገን የግሌግሌ ዲኛው ምክንያት የሆነውን ጉዲይ ካወቀበት ጊዜ አንስቶ በሚቆጠሩ ፲፭ ቀናት ውስጥ ሇመቃወም ምከንያት የሆነውን ጉዲይ በጽሁፌ በመግሇጽ ሇጉባዔው ማቅረብ ፫/ ተቃውሞ የቀረበበት ዲኛ በራሱ ፇቃዴ በቀረበው ተቃውሞ ሊይ ይወስናሌ፡፡ ፬/ ያቀረበው ተቃውሞ ውዴቅ የተዯረገበት ሰው ውጤቱ በተነገረው በ፴ ቀናት ውስጥ ሇመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ቅሬታውን ፭/ ፌርዴ ቤት በተቃውሞው ሊይ ውሳኔ እስከሚሰጥ ዴረስ የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ ታግድ እንዱቆይ ትዕዛዝ ሉሰጥ ይችሊሌ፤ ፌርዴ ቤቱ ጉዲዩን ካገዯበት እሇት ጀምሮ በተቃውሞ ሊይ ውሳኔ መስጠት አሇበት፡፡ ፲፮. ሥራን በአግባቡ ማከናወን አሇመቻሌ በሁኔታዎች ምክንያት ሥራውን በአግባቡ ምክንያት ካዘገየ እና ተዋዋይ ወገኖች ከተስማሙ ከኃሊፉነቱ ይነሳሌ፤ ተዋዋይ ወገኖች ይህንን ስምምነታቸውን ሇጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ጉባዔው ርምጃ ካሌወሰዯ ወይም የግሌግሌ ዲኛው በራሱ ፇቃዴ ካሌተነሳ ወይም ተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ሊይ ካሌዯረሱ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሠረት አንዴ የግሌግሌ ዲኛ ራሱን ተዋዋይ ወገኖች መስማማታቸው ዲኛው ምክንያት ከጉባዔ እንዱነሳ በመወሰኑ ከኃሊፉነቱ ሲሰናበት በምትኩ ላሊ ዲኛ ስሇሚሰየምበት ሁኔታ አዱስ ስምምነት ካሊዯረጉ በስተቀር፣ ተተኪ የግሌግሌ ዲኛ የሚሰየመው የተቀየረው የግሌግሌ ዲኛ የግሌግሌ ሂዯት ካቆመበት እንዱቀጥሌ ወይም እንዯ አዱስ ሂዯቱ እንዱጀምር መስማማት ካሌቻለ ሇመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ሉያመሇክቱ ይችሊለ፡፡ ፲፰. የግሌግሌ ዲኝነት ማዕከሊት ፩/ የግሌግሌ ዲኝነት ማዕከሌ በመንግሥት ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ሕግ የግሌግሌ ዲኝነት ማዕከሊትን ይቆጣጠራሌ፣ ፇቃዴ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ፫/ ይህ አዋጅ በሥራ ሊይ ያለ የግሌግሌ ፩/ በተዋዋይ ወገኖች መካከሌ የፀና የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት መኖር አሇመኖርን ጨምሮ ጉዲዩን የማየት ሥሌጣን አሇኝ ወይም የሇኝም በሚሇው ሊይ ጉባዔው የመወሰን ሥሌጣን አሇው፤ ሇዚህ ዓሊማ ሲባሌ በአንዴ ዋና ውሌ ውስጥ የተካተተ የግሌግሌ ዲኝነት አንቀጽ ከዋናው ውሌ እንዯተሇየ እና ራሱን እንዯቻሇ ውሌ ይቆጠራሌ፤ የዋናው ውሌ ፇራሽ እና ዋጋ አንቀጹን ዋጋ እንዱያጣ እና ፇራሽ ፪/ በጉባዔው የሥረ ነገር ሥሌጣን ሊይ የሚነሳ ተቃውሞ ጉባዔው በፌሬ ነገር ሊይ የሚያዯርገውን ክርክር ከመስማቱ በፉት በመጀመሪያ ዯረጃ ተቃውሞ መቅረብ አሇበት፤ ተዋዋይ ወገኑ የግሌግሌ ዲኛ በመምረጡ ወይም በሂዯቱ በመሳተፈ ፫/ በጉባዔው በመታየት ሊይ ያሇው ጉዲይ ከግሌግሌ ጉባዔው ሥሌጣን በሊይ ነው ከሥሌጣን በሊይ ነው የተባሇው ጉዲይ መኖሩ እንዯታወቀ መሆን አሇበት፡፡ ፬/ ጉባዔው ዘግይቶ የቀረበን የዲኝነት ሥረ ነገር ሥሌጣን ወይም የዲኝነት ሥረ ነገር ሥሌጣን ወሰን የሚመሇከት ተቃውሞ መሆኑን የተረዲው እንዯሆነ ሉቀበሇው ፭/ ጉባዔው በሥሌጣኑ ሊይ በሰጠው ውሳኔ በተሰጠ በ፩ ወር ጊዜ ውስጥ ሇመጀመሪያ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፭) መሠረት ተቃውሞ መቅረቡ ጉባዔው በሂዯት ሊይ ያሇውን የግሌግሌ ዲኝነት ከመቀጠሌ እና ስሇ ጊዜያዊ መጠበቂያ እርምጃዎች ፳. ጉባዔው ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃዎች ካሌተስማሙ በስተቀር ተዋዋይ ወገን በሚያቀርበው ጥያቄ መሠረት በግሌግሌ ዲኝነት የቀረበውን ጉዲይ የሚመሇከቱ መውሰዴ ተገቢ ሆኖ ሲያገኘው ጉባዔው ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃዎች ትዕዛዝ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚሰጥ ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃዎች ሇ) የክርክሩ አካሌ የሆኑ ዕቃዎች በተገቢ በሦስተኛ ወገን ዘንዴ እንዱቀመጡ ወይም የሚበሊሹ ዕቃዎች እንዱሸጡ የነበረው ሁኔታ እንዱቀጥሌ ወይም ወዯ ነበረበት እንዱመሇስ ሇማዴረግ፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም ወይም ጉዲት ሇማዴረስ የተቃረበ ጉዲይን ሇመስጠት ከግምት የሚገቡ ሁኔታዎች እና ፩/ ጉባዔው ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ የማይካስ ጉዲት የሚዯርስ ስሇመሆኑ እና እንዱሰጥ ጥያቄ ያቀረበው ተከራካሪ ወገን ትዕዛዙ ሉያስከትሌ የሚችሇውን ኪሳራ የሚመጥን ዋስትና እንዱያቀርብ ጉባዔው ፬/ የተሰጠው ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ በወቅቱ በነበረው ሁኔታ ሉሰጥ ጉባዔው ትዕዛዝ እንዱሰጥሇት ያቀረበውን ወገን ከጊዜያዊ ትዕዛዙ ጋር በተያያዘ እንዱሰጡሇት ጥያቄ ያቀረበ ተዋዋይ ወገን ላሊኛውን ወገን ሳያሳውቅ በተጓዲኝ የመጠበቂያ እርምጃዎችን ተግባራዊነት እንዲያዯናቅፌ የቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዝ ፪/ ጉባዔው ሇላሊኛው ወገን ማሳወቁ ትዕዛዙ እንዲይፇፀም ያዯርጋሌ ብል በበቂ ሁኔታ እንዱያቀርብ ጉባኤው እዴሌ ይሰጠዋሌ፡፡ ፬/ የቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዝ የሚቆየው ትዕዛዙ ከተሰጠበት እሇት አንስቶ ሇተከታታይ ፴ ቀናት ብቻ ይሆናሌ፤ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ (፪) መሠረት ጉባኤው የሰጠውን የቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዝ ላሊኛውን ወገን ከሠማ በኋሊ ትዕዛዙን ሉያሻሽሌ፣ ሉያፀና ፮/ የቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዝ ወይም ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ መሰጠቱ ትዕዛዙ በመሰጠቱ የዯረሰ ጉዲት ካሇ ትዕዛዙ እንዱሰጥሇት ያመሇከተ ወገን ፳፫. ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዞችን ጉባዔው በተዋዋይ ወገኖች ጥያቄ ወይም ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ ጋር ተያይዞ የተዯረጉ ሇውጦች ሲኖሩ ተዋዋይ ወገን ወዱያውኑ ሇጉባዔው እንዱያሳውቅ ፪/ ቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዝ እንዱሰጥሇት ጥያቄ ያቀረበ ተዋዋይ ወገን ላሊኛው ወገን ቀርቦ እስኪያስረዲ ዴረስ የቅዴመ ጥንቃቄ ትዕዛዞችን ሇመስጠት ወይም ሇማስቀጠሌ መነሻ የሆኑ የማናቸውንም ሁኔታዎች ሇውጥን ሇጉባዔው የማሳወቅ ፳፭. ሇጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ እውቅና ስሇመስጠት እና ስሇማስፇጸም ፩/ የውጭ ፍርዶችን እውቅና ስሇመስጠት እና ከግምት ሳያስገባ በጉባዔ የተሰጠ ጊዜያዊ ፪/ ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ መፈፀም እንዱፈፀምሇት ሇፍርድ ቤት ሉያመሇክት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ጥያቄ የቀረበው ከሀገር ውስጥ ከሆነ፣ ጉዲዩ ሇግሌግሌ ዲኝነት ባይቀርብ ኖሮ ጉዲዩን ይቀርባሌ፣ ትዕዛዙ በውጭ ሀገር በሚገኝ የግሌግሌ ዲኝነት የተሠጠ ከሆነ ጉዲዩን የማየት ሥሌጣን የፌዯራሌ ከፍተኛ ፍርድ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት ጥያቄ የቀረበሇት ፍርድ ቤት ጉባዔው በዋስትና ሊይ ባሌወሰነ ጊዜ እና ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ እንዱፈጸምሇት ወገኖችን ጥቅም ሇማስጠበቅ አስፈሊጊ ሆኖ ሲያገኘው ዋስትና እንዱያቀርብ ሉጠይቅ ትዕዛዝ አስመሌክቶ የተዯረገ ማንኛውንም መሻሻሌ፣ ጊዜያዊ እግድ ወይም መሰረዝ ሇፍርድ ቤቱ ወዱያውኑ ማሳወቅ አሇበት፡፡ ፳፮. ጊዜያዊ የመጠበቂያ የእርምጃ ትዕዛዝ እውቅና እንዱሰጥ ወይም እንዱፈፀም የቀረበ ጥያቄን ፩/ ፍርድ ቤት ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዞችን በተመሇከተ እውቅና እንዱሰጥ ዴንጋጌዎች በተሇይ የተዋዋይ ወገን ሇትዕዛዝ ምክንያት የሆነው ጉዲይ በግሌግሌ ዲኝነት የማይታይ ከሆነ ሐ) ጊዜያዊ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝን በተመሇከተ የተሰጠው ውሳኔ የተሻሻሇ፣ በጊዜያዊነት የታገዯ ወይም የተሰረዘ መ) ፍርድ ቤቱ ሥሌጣን የላሇው ሆኖ ሠ) የጊዜያዊ መጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዙን ሞራሌና ፖሉሲ ጋር የሚቃረን ሆኖ ፪/ ትዕዛዙ እንዱፈፀምሇት የቀረበበት ፍርድ ቤት ከሊይ የተመሇከቱትን ምክንያቶች በመወሰን ትዕዛዞቹን ይዘት መከሇስ አይችሌም፡፡ ፳፯. በፍርድ ቤት ስሇሚሰጡ ጊዜያዊ የመጠበቂያ የግሌግሌ ዲኝነት መቀመጫው በየትኛውም ቦታ ያዯረገ የግሌግሌ ዲኝነት ከግምት ሳይገባ ተዋዋይ ወገኖች የጊዜያዊ መጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ እንዱሰጥሊቸው ፍርድ ቤትን ሉጠይቁ ፳፰. ተዋዋይ ወገኖችን በእኩሌነት ስሇመስማት የግሌግሌ ዲኝነቱ ሁለም ተዋዋይ ወገኖች እኩሌ የመስተናገድ፣ ጉዲያቸውን የማቅረብ እና የመሰማት መብት ሉሰጣቸው ይገባሌ፡፡ ፳፱. ሥነ- ሥርዓትን ስሇመወሰን ፩/ በዚህ አዋጅ የተዯነገጉ አስገዲጅ ድንጋጌዎች ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በስምምነት የተወሰነ ሥነ-ሥርዓት ከላሇ ጉባዔው ተገቢ ነው ብል ያሰበውን ሥነ- ስሇመወሰን ሇጉባዔው የተሰጠው ሥሌጣን የማስረጃ ተቀባይነት፣አስፈሊጊነት እና ምዘናን የተመሇከቱ ጉዲዮችን ይጨምራሌ፡፡ ዲኝነት መቀመጫ ተብል የሚጠራውን ቦታ የሚካሄድበትን ቦታ በስምምነት መምረጥ ካሌቻለ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው ሇጉዲዩ ፫/ ተዋዋይ ወገኖች በላሊ አኳኋን ካሌተስማሙ በስተቀር፣የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ቢኖሩም፣ ሇምክክር፣ የምስክርን ሇመመርመር ወይም ተያያዥ የሆኑ ላልች ተግባራትን የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው እንዯ አስፈሊጊነቱ በላሊ ቦታ ሉያከናውን ይችሊሌ፡፡ ፩/ ተዋዋይ ወገኖች በላሊ ሁኔታ ካሌተስማሙ የተጀመረበት ቀን ተብል የሚታሰበው ከሳሽ ከዯረሰበት ቀን ጀምሮ ነው፤ የግሌግሌ ዲኝነት ጥያቄው በጽሁፍ ሆኖ የተዋዋይ ወገኖችን ሥም፣ ሇግሌግሌ ዲኝነት ምክንያት የሆነውን አሇመግባባት እና መነሻ የሆነውን የግሌግሌ ፪/ የግሌግሌ ዲኝነት ጥያቄው የዯረሰው ተዋዋይ ወገን የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት መኖር ዲኝነት ሇመቀጠሌ ያሇውን ፍሊጎት በ፴ ተከታታይ ቀናት ውስጥ በጽሁፍ ምሊሹን ፫/ የግሌግሌ ዲኝነት ጥያቄ የቀረበሇት ተዋዋይ ወገን የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት መኖሩን ከካዯ፣ በግሌግሌ ዲኝነት ሇመቀጠሌ ፍሊጎት የላሇው መሆኑን ከገሇፀ ወይም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተመሇከተው የጊዜ ገዯብ ውስጥ መሌስ ካሌሰጠ ጥያቄ አቅራቢው ወገን ጉዲዩን ሇፍርድ ቤት የማቅረብ መብት ፬/ ተዋዋይ ወገኖች በመረጡት ሰው ወይም በጠበቃ መወከሌ ይችሊለ፤ የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯትን በወኪሌ ማከናወን የፈሇገ ወገን የሚወክሇውን ሰው ሥምና አድራሻ የያዘ ማሳወቂያ ሇላሊኛው ወገን እና ሇጉባዔው ፭/ በተዋዋይ ወገኖች የተሇየ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፣ የግሌግሌ ዲኝነት የክስ መጥሪያን እና ማንኛውም ማስታወቂያ በሚከተለት ሇተቀባዩ ወይም ሇሕጋዊ ወኪለ በአካሌ ከተሰጠ፣ በሥራው ወይም በመዯበኛ ወገኖች በሚገሇገለበት ወይም በግሌግሌ ዲኝነት ስምምነታቸው ወይም በዋናው አድራሻ የተሊከ እንዯሆነ ማስታወቂያው ሇ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) ፊዯሌ ተራ (ሀ) መሠረት ሇተዋዋይ ወገን ማስታወቂያ ወይም መጥሪያ እንዱዯርስ ማግኘት ያሌተቻሇ እንዯሆነ ተዋዋይ ወገን በመጨረሻ ይኖርበት በነበረበው መዯበኛ የመኖሪያ ቦታ ወይም ንግደን ወይም ይጠቀምበት በነበረው የፖስታ፣ ኢሜይሌ፣ በመሌዕክተኛ ከተሊከ ወይም ከተሊከ ማስታወቂያ ወይም መጥሪያ ጉባዔው ካረጋገጠ ተቀባይ መጥሪያው እንዯዯረሰው ተቆጥሮ በላሇበት ክርክሩ ፮/ የጊዜ ገዯብን ሇማስሊት በዚህ አንቀጽ ንዑስ ማስታወቂያ ቀን መቁጠር የሚጀመረው መጥሪያው ከዯረሰበት ወይም ማስታወቂያው ከተሰጠበት ቀጥል ባሇው ቀን ይሆናሌ፡፡ ፩/ ተዋዋይ ወገኖች በግሌግሌ ዲኝነት ሂዯት ስሇሚጠቀሙበት ቋንቋ በስምምነት ሉወስኑ መስማማት ካሌቻለ ጉባዔው አግባብነት ፫/ ጉባዔው የሰነዴ ማስረጃዎች በተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ወይም በጉባዔው ውሳኔ ዲኝነት ጉባዔውን የሥራ ቋንቋ ሇማይችሌ ተዋዋይ ወገን፣ ምስክር ወይም ሌዩ አዋቂ በሚረዲው ቋንቋ ወይም በምሌክት ቋንቋ ፴፫. ስሇ ክስ ማመሌከቻ እና የመከሊከያ መሌስ ስምምነቱን ዴንጋጌ በማጣቀስ የከሳሽና የተከሳሽ አዴራሻን፣ የክሱን አቤቱታና የሚዯግፈትን ፌሬ ነገሮች እና ከሳሽ ሀ) በተዋዋዮች ስምምነት በተገሇፀው ጊዜ ሇ) ተዋዋዮች በመረጡት የግሌግሌ ዲኝነት ማዕከሌ ሥነ-ሥርዓት በተዯነገገው ጊዜ ፫/ ተከሳሽ በክስ አቤቱታ የተመሇከቱትን ዝርዝር ፌሬ ነገሮች ባካተተ መሌኩ መሌሱን እና ዯጋፉ ማስረጃ አዘጋጅቶ ባሌተወሰነ ጊዜ ተከሳሽ ክሱ በዯረሰው በ፷ ቀናት ውስጥ መሌስ ማቅረብ አሇበት፡፡ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፣ ክስ ወይም ያሊቀረበበት ምክንያት በቂ መሆኑን እና የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ የሚገኝበትን ዯረጃ ማንኛውም ወገን ክሱን ወይም የክስ ሉያሻሽሌ እና ተጨማሪ ማስረጃዎችን ፩/ ተከራካሪ ወገኖች ያዯረጉት ስምምነት የመስማት ወይም ክርክሩን በሰነዴ ወይም ተመሥርቶ ተገቢውን የማዴረግ ሥሌጣን ፪/ ተከራካሪ ወገኖች የቃሌ ክርክር ቀሪ እንዱሆን ካሌተስማሙ በስተቀር ጉባዔው ስሇክርክሩም ሆነ ስሇማስረጃ አቀራረብ ከወሰነ በኋሊ ሇተከራካሪ ወገኖች በቂ የመዘጋጃ ጊዜ መስጠት አሇበት፤የቃሌ ክርክር እንዱዯረግ ከጠየቁ ጉባዔው የቃሌ ፫/ አንደ ወገን በክርክር ጊዜ ሇጉባዔው ላልች ማስረጃዎች ሁለ ሇላሊ ተከራካሪ ወገንም ወዱያውኑ ሉዯርሱት ይገባሌ፤ አስተያየቶች ሇተከራካሪ ወገኖች ሉዯርሱ በተዋዋይ ወገኖች የተዯረገ የተሇየ ስምምነት ፩/ ከሳሽ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፫ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተዯነገገው መሠረት ክሱን ፪/ ተከሳሽ በዚህ አዋጅ በተዯነገገው መሠረት የመከሊከያ መሌሱን ያሊቀረበ እንዯሆነ፣ ጉባዔው ተከሳሹ የከሳሽን ክስ እንዲመነ ሳይቆጥር የዲኝነት ሂዯቱን ይቀጥሊሌ፡፡ ፫/ ክርክር በሚሰማበት ጊዜ ከሳሽ ካሌቀረበ እና በቀረበው ክስ ሊይ ተከሳሽ ካመነ ባመነበት ሊይ ጉባዔው ውሳኔ ይሰጣሌ፤ ተከሳሽ ክሱን ክድ የተከራከረ እንዯሆነ ፬/ ማንኛውም ተዋዋይ ወገን በአካሌ ካሌቀረበ መቀጠሌ እና በቀረበሇት መረጃ ሊይ ተመሥርቶ ውሳኔ መስጠት ይችሊሌ፡፡ ፭/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፬) ቢኖርም ተዋዋይ ወገን በአካሌ ያሌቀረበው ወይም ማስረጃዎች ያሊቀረበው በበቂ ምክንያት መሆኑን ጉባዔው ሲረዲ የተካሄደ ሂዯቶች ቀሪ እንዱሆኑ፣ ሂዯቱ ወዯ ኋሊ እንዱመሇስ ወይም ማስረጃዎቹን እንዱያቀርብ ሉፇቅዴ ፮/ ቀጠሮውን አክብሮ ሇመጣው ወገን ጉባዔው በፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ መሠረት ስምምነት ከላሇ በስተቀር ጉባዔው፡- ሀ) በቃሌ ወይም በጽሁፍ ሙያዊ ማብራሪያ ሉሰጥ የሚችሌ አንድ ወይም ከዚያ ሇ) ማንኛውም ተዋዋይ ወገን ሇሙያተኛው አግባብነት ያሇውን መረጃ እንዱሰጥ ያሊቸውን ሰነዶች፣ ዕቃዎች ወይም ላልች ንብረቶች እንዱፈትሽ ወይም እንዱመረምር ምቹ ሁኔታ እንዱፈጠር ወገኖች በሚቀርብ ጥያቄ ወይም ጉባዔው አስፇሊጊ ሆኖ ሲገኝ ሙያተኛው ሙያዊ ማብራሪያውን በጽሁፌ፣ በቃሌ ወይም በማናቸውም ላሊ ዘዳ ሇጉባዔው ካቀረበ በተዋዋይ ወገኖች ሇሚቀርብሇት ጥያቄ ገሇሌተኛነቱን እና ነፃነቱን ተዋዋይ ወገን ፴፯. ማስረጃን ሇመቀበሌ በፌርዴ ቤት የሚዯረግ ፩/ ጉባዔው በራሱ ወይም አንደ ተከራካሪ በማዴረግ፣ ማስረጃዎችን መቀበሌና ላልች የጉባዔውን ትዕዛዝ ሇማስፇፀም ጉባዔው በራሱ ሥሌጣን ሉፇፅማቸው የማይቻለ ከሆነ ወይም መፇፀም ካሌቻሇ ጉዲዩን ሇማየት የሥረ ነገር ሥሌጣን ባሇው ፌርዴ ቤት አማካኝነት እንዱፇፀምሇት ጥያቄውን ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ካሊዯረገው በስተቀር ማስረጃውን ይሰማሌ ውጤቱንም በጽሁፌ ሇጉባዔው ያሳውቃሌ፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት ፌርዴ ቤት እንዯ አስፇሊጊነቱ ጉባዔው በመስማት ሂዯት እንዱሳተፈ ሉያዯርግ ፴፰. የጉዲዩን ሂዯት በጽሁፌ ስሇማስፇር ፩/ ጉባዔው የዲኝነት ሂዯቱን በጽሁፌ ማስፇር የግሌግሌ ሂዯቱ ተሳታፉዎች ሀሳባቸው ተሟሌቶ ካሌተጻፇ ወይም ስህተት ያሇበት መሆኑን ካመኑ እንዱስተካከሌ መጠየቅ ፪/ የቀረበው የማስተካከያ ጥያቄ ተቀባይነት ማግኘት አሇማግኘቱ በመዝገብ መስፇር ፫/ መዝገቡ በግሌግሌ ዲኞች በየገፁ መፇረም እና ማህተም መዯረግ አሇበት፤ ሆኖም ከተቋቋመ እና የራሱ ማህተም ከላሇው የግሌግሌ ዲኞች ፉርማ በቂ ይሆናሌ፡፡ ካሌተዯነገገ በስተቀር፣ የጉባዔው የሥራ ሂዯት እና ውሳኔ ምስጢራዊነት መጠበቅ አሇበት፡፡ ፵. የሦስተኛ ወገኖች ጣሌቃ ገብነት እና ሉነካ የሚችለ ሦስተኛ ወገኖች ከውሳኔ በፉት አቤቱታቸውን ሇጉባዔው በማቅረብ ወዯ ግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ መግባት ፪/ ተዋዋይ ወገኖች ሇኃሊፉነታቸው ሦስተኛ እንዱከፌሊቸው በማሰብ ሦስተኛ ወገኖች በሂዯቱ እንዱገቡ ሇጉባዔው ማመሌከት ፫/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ሦስተኛ ወገኖች ወዯ ሂዯቱ መቀሊቀሌ የሚችለት ሦስተኛ ፌቃዯኝነታቸውን ሲገሌጹ ብቻ ይሆናሌ፡፡ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ እና የሂዯቱ መቋረጥ ፵፩. በጉዲዩ ሊይ ተፇፃሚ ስሇሚሆኑ መሠረታዊ ፩/ ዓሇም አቀፌ በሆኑ የግሌግሌ ዲኝነት ጉዲዮች ሊይ ተዋዋይ ወገኖች ተፇፃሚ እንዱሆን የመረጡትን መሠረታዊ ሕግ ጉባዔው የመጠቀም ግዳታ አሇበት፡፡ ፪/ ግሌጽ የሆነ ተቃራኒ ስምምነት ከላሇ የትኛውም የሕግ ምርጫ ስምምነት ከጉዲዩ ጋር የተገናኘውን የላሊ ሀገር መሠረታዊ ሕግ የሚመሇከት እንጂ የግጭት ሕግ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት በስምምነት የተመረጠ ሕግ ከላሇ ጉባዔው ከጉዲዩ ጋር ቅርበትና አግባብነት ያሊቸውን ሕጎች በመምረጥ ተፇፃሚ ያዯርጋሌ፡፡ ፬/ ጉዲዩ ዓሇም አቀፌ የግሌግሌ ዲኝነት ይዘት የላሇው ከሆነ ጉባዔው የኢትዮጵያን ሕግ ፭/ በርትዕ ወይም የታወቁ የንግዴ ሌምድችን ይህንን ዓይነት ሥሌጣን በግሌጽ ከሰጡ ወይም ተፇፃሚው ሕግ ይህን ሇማዴረግ ሥሌጣን የሚሰጠው ከሆነ ብቻ ነው፡፡ ፵፪. ከአንዴ በሊይ በሆኑ የግሌግሌ ዲኞች ከአንዴ በሊይ በሆኑ የግሌግሌ ዲኞች በዴምፅ ብሌጫ ነው፤ በሌዩነት የተሰጠ ሀሳብ ቢኖር ሌዩነቱ ይመዘገባሌ፡፡ ፪/ ተዋዋይ ወገኖች በላሊ ሁኔታ ካሌተስማሙ በስተቀር፣ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሊይ ውሳኔው ሊይ ዴምፅ ሇመስጠት ፇቃዯኛ ያሌሆነ ማንኛውም የግሌግሌ ዲኛ ይህንኑ ሇተዋዋይ ወገኖች በማሳወቅ የተቀሩት የግሌግሌ ዲኞች ውሳኔ ይሰጣለ፡፡ የግሌግሌ ዲኛ ሥነ-ሥርዓታዊ ጉዲዮችን በሚመሇከት ጉባዔው ሳይሟሊ ትዕዛዞችን ፵፫. በስምምነት መሠረት ስሇሚሰጥ የግሌግሌ ፩/ በግሌግሌ ዲኝነት በተያዘው ጉዲይ ሊይ የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ ይቋረጣሌ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ተዋዋይ ወገኖች የዯረሱበት ስምምነት ካቀረቡ እና ውሳኔው የሕዝብን ሞራሌና የተፇታበት ጉዲይ እንዯ ግሌግሌ ጉባዔው ውሳኔ ተቆጥሮ በግሌግሌ ጉባዔው መዝገብ ሊይ ሉመዘገብ ይችሊሌ፤ውሳኔው በተያዘው ጉዲይ ሊይ እንዯ ማንኛውም በጉባዔ የተሰጠ ውሳኔ ሕጋዊ ውጤት ይኖረዋሌ፡፡ ፵፬. የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ፍርም፣ ይዘት እና ፩/ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው በጽሁፌ ሆኖ በግሌግሌ ዲኛው ወይም በግሌግሌ ዲኞቹ የግሌግሌ ዲኞች በተሰየሙበት የግሌግሌ ጉባዔ የሚሰጥ ውሳኔ በአብሊጫው ዲኞች መፇረሙ በቂ ሆኖ ያሌፇረመ ዲኛ ቢኖር ፪/ ተዋዋይ ወገኖች ምክንያቱ እንዲይገሇጽ ወይም ውሳኔው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፫ መሠረት በጋራ መግባባት ሊይ ተመሥርቶ መሠረት የሆነውን ምክንያት በግሌግሌ ፫/ ውሳኔው የግሌግሌ ዲኝነት ጥያቄውን፣ ወገኞችን ሥም፣ የዲኞቹን ሥም፣ አዴራሻ እና እንዯ አስፇሊጊነቱ ዜግነት፣ ሇውሳኔው መሠረት የሆነውን ምክንያት፣ የግሌግሌ የተሰጠበትን ቀን እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴ በተዯነገገው መሠረት የግሌግሌ ጉባኤው መቀመጫ ቦታን መግሇጽ አሇበት፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ውሳኔው በተፇረመ በ፲፭ ቀናት ውስጥ የተዯነገገው ቢኖርም፣ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው የዲኝነቱን ሙለ ክፌያ እና ወጪ የውሳኔውን ግሌባጭ ሊሌከፇሇው ተዋዋይ የሚሰጠው ውሳኔ በፌርዴ ቤት እንዯተሰጠ ፌርዴ ይቆጠራሌ፤ በተዋዋይ ወገኖች ሊይ አስገዲጅ እና በተመሳሳይ ጉዲይ ሊይ ክስ ፵፭. የግሌግሌ ዲኝነትን ሂዯትን ስሇማቋረጥ ሇተከሳሽ አስፇሊጊ ካሌሆነ በስተቀር ተዋዋይ ወገኖች ዲኝነቱ እንዱቋረጥ ሏ) የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው የዲኝነት ካሊገኘው ወይም ሂዯቱን ሇማስቀጠሌ መ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሲሰጥ፣ወይም ሠ) በላልች ሕጎች በግሌፅ በተዯነገጉ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፩/ ተዋዋይ ወገኖች በላሊ ሁኔታ ካሌተስማሙ ጉባዔው በወጭው አከፊፇሌ ሊይ ሉወስን ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) መሠረት በጉባዔው የተሰጠ ውሳኔ ሊይ ሇመጀመሪያ መተርጎም እና ስሇ ተጨማሪ ውሳኔ ተከራካሪ ወገን የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሀ) አንዯኛው ተዋዋይ ወገን ሇላሊው ተዋዋይ ወገን በማሳወቅ በግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው ውሳኔ ሊይ የአፃፃፌ ስህተት፣ የቁጥር አፃፃፌ ጉዴሇት የተዘሇሇ የቃሌ ስህተት እንዱታረም ሇ) አንዯኛው ተዋዋይ ወገን ሇላሊው የውሳኔው ጭብጥ ወይም ክፌሌ ሊይ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው ትርጉም ሏ) አንዯኛው ተዋዋይ ወገን ሇላሊኛው የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔውን መጠየቅ ፪/ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ (ሀ) እና (ሇ) መሠረት የቀረበውን ጥያቄ የተቀበሇው እንዯሆነ ጥያቄውን በተቀበሇ በ፴ ቀናት ውስጥ እንዯ ጥያቄው አግባብነት ያርማሌ ወይም ይተረጉማሌ፤ ጉባዔው ያዯረገው የውሳኔው አካሌ እንዯሆነ ይቆጠራሌ፡፡ ፫/ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ (ሀ) ሊይ የተዘረዘሩት ስህተቶች መኖራቸውን ሲረዲ በራሱ ተነሳሽነት ውሳኔው በተሰጠ በ፴ ቀናት ውስጥ ማስተካከሌ ይችሊሌ፡፡ ፬/ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ፉዯሌ ተራ (ሏ) መሠረት የቀረበውን ጥያቄ የተቀበሇው እንዯሆነ ጥያቄውን በተቀበሇ በ፷ ቀናት ውስጥ ተጨማሪ ውሳኔ ይሰጣሌ፣ የሚሰጠው ተጨማሪ ውሳኔ የቀዴሞው የውሳኔው አካሌ ፭/ የግሌግሌ ዲኝነት ጉባዔው አስፇሊጊ ሆኖ ሲያገኘው ማስተካከያ ሇማዴረግ፣ትርጓሜ ሇማስተሊሇፌ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ ፮/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፬ የተመሇከተው ዴንጋጌ ማስተካከያ በማዴረግ፣ ትርጓሜ በግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሊይ ስሇሚቀርቡ ፵፰. የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔን ስሇመቃወም ፩/ በግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ ውስጥ የክርክር በተሰጠው የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ መብቱ የተነካ ተዋዋይ ወገን ወይም ማንኛውም ሦስተኛ ወገን የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን ወይም የውሳኔውን አፇፃፀም በመቃወም ጉዲዩ በግሌግሌ ዲኝነት ባይታይ ኖሮ ነገሩን ሇማየት ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ውሳኔ መሰጠቱን ካወቀበት ጊዜ ጀምሮ በ፷ ፪/ መቃወሚያውን የሚያቀርበው ሦስተኛ ወገን አስቀዴሞ ጉዲዩን ሲመሇከተው ሇነበረው ዲኝነት ሂዯቱ ጣሌቃ ገብቶ ከነበረ በዚህ መቃወሚያውን ማቅረብ አይችሌም፡፡ ፫/ የመቃወሚያ አቤቱታ አቅራቢው ከተዋዋይ ወገኖች መካከሌ ከሆነ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው ማሻሻያ እንዱዯረግበት ፌርዴ ቤቱ ጉዲዩን ወዯ ጉባዔው ይመሌሰዋሌ፡፡ ፬/ የመቃወሚያ አቤቱታ አቅራቢው ሦስተኛ ወገን ከሆነ ፌርዴ ቤቱ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን በከፉሌ ወይም ሙለ በሙለ ሉሽረው ወይም ሉያሻሽሇው ይችሊሌ፡፡ በፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ውስጥ የተዯነገጉት ዴንጋጌዎች ከዚህ አዋጅ ጋር ስምምነታቸው በተሇየ ሁኔታ ካሌተስማሙ በስተቀር በግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሊይ ሇፌርዴ ቤት ይግባኝ ማቅረብ አይቻሌም፡፡ መሠረታዊ የሕግ ስህተት ሲኖር የሠበር ወገኖች የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፩ ንዐስ አንቀጽ(፭)፣ አንቀጽ ፵፫፣እና አንቀጽ ፵፬ ንዐስ አንቀፅ (፪) መሠረት በተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሊይ ይግባኝ ማሇት አይቻሌም፡፡ የሚቀርበው ጉዲዩ በመዯበኛ ፌርዴ ቤት ታይቶ ቢሆን ኖሮ ጉዲዩን በይግባኝ ሇማየት ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ነው፤ ይግባኙ የሚቀርበውም የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው ሇይግባኝ ባዩ በዯረሰ በ፷ ቀናት ውስጥ አግባብነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች በግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሊይ በሚቀርብ ይግባኝ ሊይ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፭) መሠረት የይግባኝ ማመሌከቻ የቀረበሇት ፌርዴ ቤት የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን ከ፷ ቀናት ሊሌበሇጠ ጊዜ በፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት በይግባኙ ሊይ ተገቢውን የመወሰን ሥሌጣን ፶. የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔን ስሇመሻር የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው እንዱሻርሊቸው ጉዲዩ በግሌግሌ ዲኝነት ባይታይ ኖሮ ጉዲዩን ሇማየት ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ፪/ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ሇማሻር አቤቱታ ማቅረብ የሚቻሇው ቀጥል በተዘረዘሩት ምክንያቶች ብቻ በአንደ ሆኖ፣ ሁኔታው መኖሩን የማስረዲት ሸክሙ ወይም ኃሊፉነት ሀ) አመሌካቹ ሊይ ተፇፃሚነት ባሇው ሕግ መሠረት የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት በተዋዋዮች በተመረጠው ሕግ ወይም የላሇውና ፇራሽ የሆነ ወይም ጊዜው ሏ) አቤቱታ አቅራቢው ግሌግሌ ዲኞች ስሇመሾማቸው፣ ስሇግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ በቂ ማስታወቂያ ያሌተሰጠው ነፃነታቸውን ጠብቀው ውሳኔ ያሌሰጡ ሠ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው የተሰጠበት ጉዲይ ከግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱ ወሰን በሊይ ሲሆን ወይም ጉባዔው ረ) የጉባዔው አመሰራረት እና በሂዯቱ የተተገበረዉ ሥነ-ሥርዓት ከተዋዋይ አዋጅ ከተዯነገገው ጋር የሚቃረን እና ውሳኔው ሊይ ተጽዕኖ ያሳዯረ ፫/ አቤቱታው የሚቀርበው የግሌግሌ ውሳኔው ሇአቤት ባዩ በዯረሰ በ፴ ቀናት ውስጥ በኢትዮጵያ ፌርዴ ቤት ከተፇፀመ በኋሊ ሇማሻር የሚቀርብ አቤቱታ ተቀባይነት መኖራቸውን ሲያረጋግጥ የግሌግሌ ዲኝነት ሀ) በግሌግሌ ዲኝነቱ ውሳኔ ያረፇበት ጉዲይ በኢትዮጵያ የግሌግሌ ዲኝነት ሇ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን እውቅና መስጠት ወይም እንዱፇፀም ማዴረግ ፀጥታ ሊይ ችግር የሚፇጥር ከሆነ፡፡ ፭/ የማሻር አቤቱታው የቀረበሇት ፌርዴ ቤት በአቤቱታው ሊይ ውሳኔ እስኪሰጥ ዴረስ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን በፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕጉ መሠረት ከ፷ ቀናት ሊሌበሇጠ ጊዜ አግድ ሇማቆየት ይችሊሌ፡፡ ከግምት ውስጥ በማስገባት ፌርዴ ቤቱ ውሳኔው በሙለ ወይም በከፉሌ ሳይፇጸም ሇማቆየት የእግዴ ትዕዛዝ በመስጠት ጉዲዩን መጀመሪያ ወዯ ታየበት ጉባዔ ሉመሌሰው ፯/ የቀረበው አቤቱታ ተቀባይነት ካገኘ እና ውሳኔው ሙለ በሙለ ከተሻረ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው ዋጋ እንዯላሇው ተቆጥሮ ቀሪ ይሆናሌ፣ የመሻር ውሳኔው በከፉሌ የሆነ እንዯሆነ ቀሪው የግሌግሌ ዲኝነት ፰/ በመሻር አቤቱታው ሊይ በፌርዴ ቤት የተሰጠ ውሳኔ ይግባኝ አይቀርብበትም፡፡ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔን እውቅና ስሇመስጠትና ፶፩. የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ስሇማስፇጸም በኢትዮጵያም ሆነ በውጭ ሀገር የተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ አስገዲጅ እንዯሆነ ተቆጥሮ ጉዲዩ በፌርዴ ቤት ቢታይ ኖሮ ፌርደን ሉያስፇፅም ሇሚችሇው ፌርዴ ቤት በማቅረብ በፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ፪/ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ በፌርዴ ቤት እንዱፇፀምሇት የሚፇሌግ ወገን የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱን፣ የውሳኔውን ዋና ቅጅ ፫/ ከውጭ ሀገር ሇእውቅና ወይም አፇፃፀም ወዯ ኢትዮጵያ የሚመጡ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔዎች በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) በሚመሇከተው አካሌ የተረጋገጡ ሰነድች የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ፣ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ የተሰጠበት ቋንቋ ከአፇፃፀም ፌርዴ ቤቱ የሥራ ቋንቋ የተሇየ ሲሆን አመሌካቹ በፌርዴ ቤቱ የሥራ ቋንቋ አስተርጉሞ ማቅረብ ይኖርበታሌ፡፡ መቃወም የሚቻሇው ከዚህ በፉት ውሳኔው እንዱሻር ሇፌርዴ ቤት አቤቱታ ቀርቦ እንዱገዛበት በተዋዋዮች በተመረጠው መሠረት ዋጋ የላሇውና ፇራሽ የሆነ ስሇመሾማቸው፣ ስሇግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱ በቂ ማስታወቂያ ያሌተሰጠው ገሇሌተኛነታቸውን እና ነፃነታቸውን መ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው የተሰጠበት ጉዲይ ከግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቱ ወሰን በሊይ ሲሆን፣ ወይም ጉባዔው ሠ) የጉባዔው አመሠራረት እና በሂዯቱ የተተገበረው ሥነ-ሥርዓት ከተዋዋይ አዋጅ ከተዯነገገው ጋር የሚቃረን እና ውሳኔው ሊይ ተፅዕኖ ያሳዯረ ረ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው የመጨረሻ ውሳኔ ዯረጃ ሊይ ያሌዯረሰ ከሆነ፣ የተሻረ ወይም ውሳኔው የታገዯ ከሆነ:: ፫/ ፌርዴ ቤቱ የሚከተሇው ምክንያት መኖሩን ሲያረጋግጥ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን ሀ) በግሌግሌ ዲኝነቱ ውሳኔ ያረፇበት በግሌግሌ ዲኝነት መታየት የማይችሌ ሇ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔውን እውቅና መስጠት ወይም እንዱፇፀም ማዴረግ ፀጥታ ሊይ ችግር የሚፇጥር ከሆነ፡፡ ፬/ ፌርዴ ቤቱ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው እንዱፇፀም ወይም እንዲይፇፀም የፌርዴ ባሇመብቱ ጥያቄ ባቀረበ ጊዜ የፌርዴ ባሇዕዲው በቂ ዋስትና እንዱያቀርብ ትዕዛዝ በመስጠት ነገሩን ሇማጣራት ቀጠሮ ሉሰጥ የቀረበ ተቃውሞ ሊይ በፌርዴ ቤት የተሰጠ ፶፫. በውጭ ሀገር ሇተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ እውቅና ስሇመስጠት እና አፇፃፀም ፩/ በውጭ ሀገር የተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ ኢትዮጵያ ባፀዯቀቻቸው ዓሇም አቀፌ ስምምነቶች የሚወዴቅ ከሆነ በስምምነቱ መሠረት እውቅና ሉሰጠው ወይም ሉፇፀም የተዯነገገው እንዯተጠበቀ ሆኖ በውጭ ሀገር የተሰጠ የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔ እውቅና በሚከተለት ምክንያቶች ብቻ ነው፡- ሇ) የግሌግሌ ዲኝነት ውሳኔው በማይፀና የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት መሠረት ወይም ውሳኔው የተሰጠበት ሀገር ሕግ ሏ) የተሰጠው ውሳኔ በኢትዮጵያ ሕግ መ) ተዋዋይ ወገኖች የግሌግሌ ዲኞችን በክርክሩ ሊይ ማስረጃቸውን ሇማቅረብ እና ክርክራቸውንም ቀርቦ ሇማሰማት ሠ) ውሳኔ የተሰጠበት ጉዲይ በኢትዮጵያ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሠረት የውሳኔ ይፇፀምሌኝ ማመሌከቻ የሚቀርበው ሇፋዳራሌ ከፌተኛ ፌርዴ ቤት ፶፬. አሇመግባባትን በዕርቅ ሇመፌታት ስሇሚዯረግ ተዋዋይ ወገኞች ወዯፉት ሉፇጠር የሚችሌን አሇመግባባት በዕርቅ ሇመፌታት በጽሁፌ ፶፭. በጽሁፌ የተዯረገ ስምምነት ፩/ አሇመግባባትን በዕርቅ ሇመጨረስ በጽሁፌ በሚመሇከት ሇፌርዴ ቤት በሚቀርብ ክስ መነሳት የሚችሌ እና ፌርዴ ቤትን ጉዲዩን ፪/ ጉዲዩ የቀረበሇት ፌርዴ ቤት ጉዲዩን በዕርቅ ሇመጨረስ የተዯረገው ስምምነት የማይፀና ነው ብል ከወሰነ ወይም ዕርቁን ሇማዴረግ ተዋዋይ ወገኖች በስምምነታቸው ውስጥ ያስቀመጡት ጊዜ ያሇፇ ከሆነ ወይም ምክንያቶች መኖራቸውን ፌርዴ ቤቱ ካመነ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገሇፀው ቢኖርም በጽሁፌ የተዯረገ የዕርቅ ስምምነት ትዕዛዝ ሇማሰጠት ሲባሌ ጉዲዩን ሇማየት ሥሌጣን ሊሇው ፌርዴ ቤት ማመሌከቻ ፩/ እንታረቅ ባይ ወገን ሇዕርቁ መነሻ የሆነውን ጉዲይ በመጥቀስና ምሊሽ የሚጠብቅበትን ቀን በመወሰን ሇላሊኛው ወገን የዕርቅ ፪/ የዕርቅ ሀሳቡን ላሊኛው ወገን በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) በተመሇከተው ጊዜ ውስጥ መቀበለን የገሇፀ እንዯሆነ የዕርቅ ፫/ ላሊኛው ወገን ማስታወቂያው በዯረሰው በ፴ እንዲሌፇሇገ በመቁጠር እንታረቅ ባይ ወገን የዕርቅ ሀሳቡን እንዲነሳ ሇላሊኛው ወገን ፩/ ተዋዋይ ወገኖች ሁሇት ወይም ከዚያ በሊይ አስታራቂዎች እንዱኖሩ በተሇየ አኳኋን ፪/ የአስታራቂዎች ቁጥር ከአንዴ በሊይ የሆነ እንዯሆነ አስታራቂዎቹ በጋራ መሥራት ፪/ ተዋዋይ ወገኖች አስታራቂ ሆኖ ሇመሥራት ወይም አስታራቂ በቀጥታ እንዱሰይምሊቸው የአንዴን ተቋም ወይም የግሇሰብ እገዛ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፪) መሠረት አስታራቂን ሇመጠቆም ወይም ሇመሰየም ጥያቄ የቀረበሇት ተቋም ወይም ግሇሰብ አንዯ አግባብነቱ አስታራቂው ከተዋዋይ ወገኖች የተሇየ ዜግነት ያሇው ስሇመሆኑ ፬/ አስታራቂው ሇአስታራቂነት ሲመረጥ ወይም በአስታራቂነት ከተሰየመበት ጊዜ አንስቶ በማስታረቁ ሂዯት የሚያጋጥሙትን በነፃነቱ እና በገሇሌተኛነቱ ሊይ ምክንያታዊ ጥርጣሬ ፶፱. የዕርቅን ጉዲይ ሇአስታራቂ ስሇማቅረብ ፩/ አስታራቂው እንዯተሰየመ ተዋዋይ ወገኖች ስሇ ዕርቁ ጉዲይ አጠቃሊይ ሁኔታ እና የዕርቁን ፌሬ ነገር በጽሁፌ እንዱያሳውቁት ሉጠይቅ ይችሊሌ፤ እያንዲንደ ተዋዋይ ወገን ሇአስታራቂው ያቀረበውን ተጨማሪ የጽሁፌ መግሇጫ ቅጂ ሇላሊው ወገን ፪/ ተዋዋይ ወገኖችን ጉዲዩን ያጠናክሩሌኛሌ የሚሎቸውን ፌሬ ነገሮች በሰነድች እና አግባብነት አሊቸው የሚሊቸውን ተጨማሪ ተዋዋይ ወገን ሉጠይቅ ይችሊሌ፡፡ ፷. ዕርቅ በላልች ሕጏች እንዱመራ የማይገዯዴ ተዋዋይ ወገኖች በተሇየ ሁኔታ የሚያዯርጉት ስምምነት እንዯተጠበቀ ሆኖ ዕርቅ በላልች መሠረታዊም ሆነ ሥነ-ሥርዓታዊ ሕጏች ፩/ አስታራቂው ነፃና ገሇሌተኛ ሆኖ ተዋዋይ በማዴረግ የተዋዋይ ወገኖችን መብት እና ግዳታ፤ ሌማዲዊ አሠራርን እና በተዋዋይ ወገኖች መካከሌ የነበረውን የቆየ የሥራ ሁኔታዎችን ከግምት ማስገባት አሇበት፡፡ ፫/ አስታራቂው የጉዲዩን አካባቢያዊ ሁኔታ በቃሌ መስማትን ጨምሮ የተዋዋይ ወገኖች ፌሊጏት እና አሇመግባባቱን በአጭር ጊዜ ውስጥ መፌታት አስፇሊጊነት ግምት ውስጥ በማስገባት ተስማሚ መስል በታየው ሁኔታ ፬/ አስታራቂው በየትኛውም የዕርቅ ዯረጃ ሊይ ፷፪. አስተዲዯራዊ ዴጋፌ ስሇ መጠየቅ ዕርቁን ሇማመቻቸት ተዋዋይ ወገኖች ወይም ሲያገኝ፣ አግባብነት ካሇው ተቋም ወይም በተናጠሌ በቃሌ ወይም በጽሁፌ ግንኙነት ፪/ በተዋዋይ ወገኖች የተዯረገ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፣ አስታራቂው ከተዋዋይ ወገኖች ጋር በመመካከር እና የዕርቁን አካባቢያዊ ፩/ የዕርቅ ስምምነቱን ሇማስፇጸም መግሇጹ አስፇሊጊ ሆኖ ካሌተገኘ በስተቀር የዕርቅ ፪/ አስታራቂው ከአንዯኛው ተዋዋይ ወገን መረጃ ሇላሊው ተዋዋይ ወገን ሉገሌጽሇት ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም እንዱያዝሇት የጠየቀ እንዯሆነ አስታራቂው ተዋዋይ ወገኖች በቅን ሌቦና ከአስታራቂው ጋር የመተባበር፣ በአስታራቂው ሲጠየቁ ፷፮. በተዋዋይ ወገኖች የሚቀርብ የዕርቅ ሀሳብ እያንዲንደ ተዋዋይ ወገን በራሱ ተነሳሽነት ወይም ከአስታራቂው በሚቀርብሇት ጥያቄ አስታራቂ ሀሳብ ማቅረብ ይችሊሌ፡፡ ፷፯. በዕርቅ ስሇሚዯረግ ስምምነት ተቀባይነት ሉኖረው የሚችሌ የዕርቅ ሀሳብ ያዯርጋሌ፤ በተዋዋይ ወገኖች የቀረብ ሀሣብ ካሇ በቀረበው ሀሳብ መሠረት የማግባቢያ ፪/ ተዋዋይ ወገኖች አሇመግባባቱን ሇመፌታት መፇራረም ይችሊለ፤ አስታራቂው በተዋዋይ ስምምነት ሰነደን ራሱ ሉያዘጋጅ ወይም መተው ስምምነቱ የሚያስከትሇው ውጤት በላሊኛው ወገን በኩሌ መብት መኖሩን መግሇጽ ብቻ ነው፤ የተተወውን መብት የፍርም ግዳታዎች ሉጠበቁ ይገባቸዋሌ፡፡ በማረጋገጥ ቅጂውን ሇእያንዲንደ ተዋዋይ ፷፰. በዕርቅ የተዯረሰው ስምምነት ውጤት እና የዕርቅ ሂዯት ስምምነት የተዯረሰበት ጉዲይ ሳይኖረው የመጨረሻ ሆኖ እንዯተፇረዯ ፌርዴ ይሆናሌ፤ አፇፃፀሙም ሇጉዲዩ የሥረ በተዯረሰበት ቦታ በሚገኝ ፌርዴ ቤት ፷፱. የዕርቅን ሂዯት ስሇማቋረጥ በመመካከር ዕርቁን መቀጠሌ አሊስፇሊጊ ፫/ አንደ ተዋዋይ ወገን ሇላሊኛው ተዋዋይ ወገን እና ሇአስታራቂው ዕርቁን ስሇማቋረጡ ፬/ የዕርቅ ስምምነቱ ሲዯረግ፡፡ ፸. ሇፌርዴ ቤት ወይም ሇግሌግሌ ዲኝነት ፩/ አስታራቂው በውሌ በተመሇከተው የተወሰነ ጊዜ ውስጥ ወይም ጊዜው ያሌተወሰነ ከሆነ ከተመረጠበት ቀን ጀምሮ በ፮ ወር ጊዜ ውስጥ ተግባሩን መፇፀም ካሌቻሇ ወይም ዕርቅ ስሊሇመዯረጉ አስታራቂው የጽሁፌ መግሇጫ ካሌሰጠ በቀር ተዋዋይ ወገኖች በዕርቅ የተያዘውን ጉዲይ ፌርዴ ቤት ወይም ወዯ ግሌግሌ ዲኝነት ሇመውሰዴ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) የተገሇጸው ቢኖርም ተዋዋይ ወገኖች መብቶቻቸውን ሇመጠበቅ ሲባሌ ወዯ ፌርዴ ቤት በመሄዴ የመጠበቂያ እርምጃ ትዕዛዝ ፌርዴ ቤቱ እንዱሰጥሊቸው ሇማመሌከት ይችሊለ፤ይህ ጉዲዩን ሇማየት የሥረ ነገር ሥሌጣን ሊሇው ፸፩. በዕርቅ የተዯረሰውን ስምምነት ስሇመቃወም ፩/ ተዋዋይ ወገኖች ስምምነት ያዯረጉባቸውን መብቶች በተመሇከተ በተዋዋይ ወገኖች ወይም ከእነሱ ባንደ በተዯረገው ስህተት ስምምነት የተዯረሰበት ጉዲይ እንዱፇጸም ከሚከተለት ምክንያቶች አንደ መኖሩን የቀረበው ስምምነት የተቃወመው ወገን ሀ) ዕርቅ ሇማዴረግ የተዯረገው ስምምነት ሇ) የተዯረሰው የዕርቅ ስምምነት ግሌፅነት ሏ) የተዯረገው ስምምነት ሇመሌካም ባህሪ ተቃራኒ ወይም የሕዝብን ሠሊም እና መ) ተዋዋይ ወገኖች ስምምነቱን ሇማዴረግ የተዯረሰበትን ዕርቅ ሇማፌረስ የሚቻሇው ሇመፇጸም ግዳታ የገቡበት ሰነዴ እራሱ ፬/ ተዋዋይ ወገኖች ወይም ከተዋዋዮቹ የአንደ ፇቃዴ የተገኘው ሏሰተኝነቱ በታወቀ ሰነዴ መሠረት እንዯሆነ ስምምነቱን ሇማፌረስ ፭/ በውለ ጊዜ ተዋዋይ ወገኖች ሰነደ ፇራሽ የተስማሙ እንዯሆነ ስምምነቱ እንዯፀና ፸፪. የዕርቅ ስምምነት አተረጓጎም ዕርቅ የተዯረሰበት ስምምነት ጠባብ በሆነ ፸፫. የዕርቅ ሂዯት ወጪ እና ክፌያ ፩/ በተዋዋይ ወገኖች የተዯረገ የተሇየ የውሌ ሇዕርቁ ያወጣውን ወጪ ሇመሸፇን ካሌሆነ በስተቀር ሇአገሌግልቱ የሚከፇሇው ክፌያ ፪/ የዕርቁ ሂዯት ሲቋረጥ አስታራቂው የዕርቅ ወጪ በመወሰን ሇተዋዋይ ወገኖች በጽሁፌ ሀ) በአስታራቂው እና በተዋዋይ ወገኖች ምክር የሚከፇሌ የአገሌግልት ክፌያ፤ አገሌግልቶች የሚከፇለ ክፌያዎች፤ መ) ላልች ከዕርቅ ሂዯት ጋር ተያያዥነት ያሊቸው ወጪዎች እና ክፌያዎች፡፡ ስምምነት ከላሇ በስተቀር፣ ወጪዎች እና ተዋዋይ ወገን ብቻ የሚመሇከት ከሆነ ወጪው በዚሁ ተዋዋይ ወገን ይሸፇናሌ፡፡ በተዋዋይ ወገኖች የተዯረገ የተሇየ ስምምነት የፌርዴ ሂዯት ሊይ የግሌግሌ ዲኛ፣ ጠበቃ የፌርዴ ሂዯት ሊይ በተዋዋይ ወገኖች ምስክር ሆኖ መቅረብ የተከሇከሇ ነው፡፡ ፸፭. በማስረጃነት መቅረብ ስሇማይችለ ጉዲዮች ተዋዋይ ወገኖች ከዚህ በታች የተመሇከቱትን በግሌግሌ ዲኝነት ወይም በፌርዴ ሂዯት በማስረጃነት ማቅረብ አይችለም፡- ፩/ አሇመግባባቱን በዕርቅ ሇመፌታት በማሰብ ፪/ በዕርቅ ሂዯት በአንዯኛው ተዋዋይ ወገን ፫/ በአስታራቂው የቀረበ የዕርቅ ሀሳብ እና ፸፮. የዲኝነት ክፌያ ስሇመመሇስ ፩/ ተዋዋይ ወገኖች ጉዲያቸው በፌርዴ ቤት እንዱታይ ክስ መስርተው ከነበረ እና ክሱን ሇፌርዴ ቤት የከፇለት የዲኝነት ክፌያ እንዯ አግባብነቱ ተመሊሽ ይዯረግሊቸዋሌ፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዐስ አንቀጽ (፩) ዝርዝር አፇፃፀም በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣ ፩/ ይህ አዋጅ በሥራ ሊይ ከመዋለ በፉት የተፇረሙ የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነቶች አዋጁ ከመውጣቱ በፉት በነበሩ ሕጎች ፪/ ይህ አዋጅ ሥራ ሊይ ከመዋለ በፉት የግሌግሌ ዲኝነትን በተመሇከተ በፌርዴ የክርክር ሂዯቶች እና የተሰጡ ውሳኔዎች አፇጻጸም ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፉት በነበሩ ሕጎች መሠረት ይታያለ፡፡ ፫/ ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፉት የግሌግሌ ዲኝነት ስምምነት የፇፀሙ ወይም በሂዯት ሊይ ያለ ተዋዋይ ወገኖች በዚህ አዋጅ መሠረት ሇመዲኘት መስማማት ይችሊለ፡፡ ፸፰. ተፇፃሚነት ስሇማይኖራቸው ሕጏች ፩/ ከአንቀጽ ፫ሺ፫፻፲፰ እስከ ፫ሺ፫፻፳፬ ስሇ ዴንጋጌዎች እና ከአንቀፅ ፫ሺ፫፻፳፭ እስከ ፫ሺ፫፻፵፮ ስሇ ዘመዴ ዲኛ የተዯነገጉት ዴንጋጌዎች በዚህ አዋጅ ተሽረዋሌ፡፡ ፪/ የዘመዴ ዲኛን የተመሇከቱት የፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ዴንጋጌዎች ከአንቀፅ ፫፻፲፭ እስከ ፫፻፲፱፣ ፫፻፶፣ ፫፻፶፪፣ ፫፻፶፭- ፫፻፶፯ እና ፬፻፷፩ በዚህ አዋጅ ተሽረዋሌ፡፡ ፫/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ማናቸውም ላሊ ሕግ ወይም ሌማዲዊ አሠራር በዚህ አዋጅ ውስጥ ፸፱. ተፇፃሚነት ስሇሚኖራቸው ሕጎች የዕርቅ ወይም የግሌግሌ ዲኝነት ሂዯቱን ሇማከናወን የሚረደ ወይም ከሂዯቱ ጋር የማይቃረኑ የፌትሏብሔር ሥነ-ሥርዓት ፹. ዯንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም የሚያስፇሌጉ ዯንቦችን ሉያወጣ ፪/ የፋዯራሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ሕግ ይህን አዋጅ ወይም አዋጁን ተከትል የሚወጣውን ዯንብ ይህ አዋጅ በፋዯራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ መጋቢት ፳፬ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=3385f0ce8fdd8ac06dbde948c442c77a5ee54eda	26,189	5,194	0.980377	2025-10-04T13:51:17.492490
695738e6aa3d0378	በኢትዮጵያ ፌራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በደቡብ አፍሪካ መንግሥት መካከል የዲፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ የካቲት ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፫ዓ.ም መንግስት እና በዯቡብ አፍሪካ መንግሥት መካከል የዱፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ሇያዙ ሰዎች ቪዛን ሇማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ ………………………………ገጽ፲፫ሺ፮ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዯቡብ አፍሪካ መንግሥታት መካከል የዱፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ሇያዙ ሰዎች ቪዛን ሇማስቀረት የተዯረገው ስምምነት ማጽዯቂያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዯቡብ አፍሪካ መንግሥታት መካከል የዱፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ሇያዙ ሰዎች ቪዛን ሇማስቀረት የተዯረገ ስምምነት ጥር ፫ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በፕሪቶሪያ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጥር ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ባካሄዯው ፱ኛ መዯበኛ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግስት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) ሪፐብሊክ እና በዯቡብ አፍሪካ መንግሥታት መካከል የዱፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ሇያዙ ሰዎች ቪዛን ሇማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፱/፪ሺ፲፫" ተብሎ ሊጠቀስ ፪. መግባቢያ ሰነደ ስሇ መጽዯቁ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዯቡብ አፍሪካ መንግሥታት መካከል ጥር ፫ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የዱፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ሇያዙ ሰዎች ቪዛን ሇማስቀረት በፕሪቶሪያ፣ ዯቡብ አፍሪካ የተፈረመው ስምምነት ጸዴቋል:: የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የውጭ በመተባበር ይህንን ስምምነት የማስፈጸም ኃላፊነት ይህ አዋጅ በምክር ቤቱ ከጸዯቀበት ከጥር ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዱስ አበባ የካቲት ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="695738e6aa3d0378" title="በኢትዮጵያ ፌራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በደቡብ አፍሪካ መንግሥት መካከል የዲፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=5d5b0bdcb7aa8d9ce1efeb1bfd8a2b1fd0b5ab4d" char_count="1025" purity="0.96"> በኢትዮጵያ ፌራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በደቡብ አፍሪካ መንግሥት መካከል የዲፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ለያዙ ሰዎች ቪዛን ለማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ የካቲት ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፫ዓ.ም መንግስት እና በዯቡብ አፍሪካ መንግሥት መካከል የዱፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ሇያዙ ሰዎች ቪዛን ሇማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ ………………………………ገጽ፲፫ሺ፮ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዯቡብ አፍሪካ መንግሥታት መካከል የዱፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ሇያዙ ሰዎች ቪዛን ሇማስቀረት የተዯረገው ስምምነት ማጽዯቂያ አዋጅ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዯቡብ አፍሪካ መንግሥታት መካከል የዱፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ሇያዙ ሰዎች ቪዛን ሇማስቀረት የተዯረገ ስምምነት ጥር ፫ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በፕሪቶሪያ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጥር ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ባካሄዯው ፱ኛ መዯበኛ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግስት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፲፪) ሪፐብሊክ እና በዯቡብ አፍሪካ መንግሥታት መካከል የዱፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ሇያዙ ሰዎች ቪዛን ሇማስቀረት የተፈረመውን ስምምነት ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፱/፪ሺ፲፫" ተብሎ ሊጠቀስ ፪. መግባቢያ ሰነደ ስሇ መጽዯቁ በኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዯቡብ አፍሪካ መንግሥታት መካከል ጥር ፫ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የዱፕሎማቲክ ወይም ሰርቪስ ፓስፖርት ሇያዙ ሰዎች ቪዛን ሇማስቀረት በፕሪቶሪያ፣ ዯቡብ አፍሪካ የተፈረመው ስምምነት ጸዴቋል:: የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የውጭ በመተባበር ይህንን ስምምነት የማስፈጸም ኃላፊነት ይህ አዋጅ በምክር ቤቱ ከጸዯቀበት ከጥር ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዱስ አበባ የካቲት ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=5d5b0bdcb7aa8d9ce1efeb1bfd8a2b1fd0b5ab4d	1,025	194	0.963942	2025-10-04T13:51:20.582645
8ecc271cccab6ce4	ለሴቶች ኢንተርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለምዐቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፩ /፪ሺ፲፫ “ለሴቶች ኢንተርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለምዐቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ………. በኢትዮጵያ ፌdራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓሇምዏቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተዯረገውን የብድር ስምምነት ሇማፅዯቅ የወጣ አዋጅ ሇሴቶች ኢንተርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ፸ ሚሊዮን ፱፻ ሺህ ኤስ.ዲ. አር (ሰባ ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሺህ ኤ ስ.ዲ.አር ) ብድር የሚያስገኘው የብድር ስም ምነት በኢትዮጵ ፌdራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓሇም ዏቀፍ የልማት ማህበር መካከል ታህሳስ ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጥር ÷ó ቀን ፪ሺ፲ï ዓ.ም ባካሄዯው ፲ኛ መዯበኛ ስብሰባ ያፀዯቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌdራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ “ሇሴቶች ኢንተርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓሇምዏቀፉ የልማት ማህበር ሇማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፩ /፪ሺ፲፫" በኢትዮጵያ ፌdራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓሇምዏቀፍ የልማት ማህበር መካከል ታህሳስ ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 6814-ET በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፸ ሚሊዮን ፱፻ ሺህ ኤስ.ዲ. አር (ሰባ ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሺህ ኤስ. ዲ .አር) በብድር ስምምነቱ በተመሇከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ሇማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌdራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ የካቲት ፲፯ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌdራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="8ecc271cccab6ce4" title="ለሴቶች ኢንተርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለምዐቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=c3f622f30535eb99e548e654c1500fe11c7dca64" char_count="1093" purity="0.95"> ለሴቶች ኢንተርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለምዐቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፩ /፪ሺ፲፫ “ለሴቶች ኢንተርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለምዐቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ………. በኢትዮጵያ ፌdራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓሇምዏቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተዯረገውን የብድር ስምምነት ሇማፅዯቅ የወጣ አዋጅ ሇሴቶች ኢንተርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ፸ ሚሊዮን ፱፻ ሺህ ኤስ.ዲ. አር (ሰባ ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሺህ ኤ ስ.ዲ.አር ) ብድር የሚያስገኘው የብድር ስም ምነት በኢትዮጵ ፌdራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓሇም ዏቀፍ የልማት ማህበር መካከል ታህሳስ ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌዯራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጥር ÷ó ቀን ፪ሺ፲ï ዓ.ም ባካሄዯው ፲ኛ መዯበኛ ስብሰባ ያፀዯቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌdራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ “ሇሴቶች ኢንተርፕሪነርሽፕ ልማት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓሇምዏቀፉ የልማት ማህበር ሇማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፵፩ /፪ሺ፲፫" በኢትዮጵያ ፌdራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በዓሇምዏቀፍ የልማት ማህበር መካከል ታህሳስ ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 6814-ET በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፸ ሚሊዮን ፱፻ ሺህ ኤስ.ዲ. አር (ሰባ ሚሊዮን ዘጠኝ መቶ ሺህ ኤስ. ዲ .አር) በብድር ስምምነቱ በተመሇከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ሇማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌdራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ የካቲት ፲፯ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌdራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=c3f622f30535eb99e548e654c1500fe11c7dca64	1,093	211	0.949037	2025-10-04T13:51:24.043297
3b06ef7f3a12588a	የፌዴራል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴራል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ………………………..ገጽ ፲፪ሺ፱፻፹፬ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፮ /፪ሺ፲፫ የፌዴራል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን የኢትዮጵያ መንግስትና ህዝብ ሙስና እና ብልሹ ፖለቲካዊ እድገት የሚገታ ተግባር መሆኑን በመገንዘብ የህግ ስርዓት መዘርጋት አስፈላጊ በመሆኑ፤ በሀገራችን የተጀመረውን የልማት፣ የሰላም እና የዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ ቀጣይነት ያለው እንዲሆን ሙስና እና ብልሹ አሰራርን መከላከል በመልካም ስነ-ምግባር የተገነባ፣ ሙስናን የሚፀየፍ የኮሚሽኑ አሠራር የግልጽነት እና የተጠያቂነት መርሆዎችን የተከተለ እንዲሆን በማድረግ ኮሚሽኑ ተቋማዊ እና የአሰራር ነፃነት እንዲኖረው ማድረግ ለኮሚሽኑ በተለያዩ አዋጆች የተሰጡትን ስልጣንና ተግባራት በአንድ ላይ ማሰባስብ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ እና ኮሚሽኑ በሀገር ደረጃ የፀረ ሙስና ለመወጣት የሚያስፈልገውን የኃላፊነት ወሰን በህግ የሙስና መከላከል ተግባር በአንድ ተቋም ተጀምሮ የሚጠናቀቅ ባለመሆኑ ኮሚሽኑ ከሌሎች ተቋማት ጋር የሚኖረው ግንኙነት የህግ ድጋፍ እንዲኖረው በማድረግ ከፀረ ሙስና ትግል አኳያ በአለም አቀፍ እና በአህጉር ደረጃ ሀገሪቱን በብቃት እንዲወከል ማድረግ አስፈላጊ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ህገ መንግስት አንቀፅ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ይህ አዋጅ “የፌዴራል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፮/፪ሺ፲፫’’ ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አግባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ኮሚሽን’’ ማለት የፌዴራል የሥነ-ምግባርና ፪/ “ኮሚሽነር ወይም ምክትል ኮሚሽነር’’ ማለት እንደ ቅደም ተከተሉ የኮሚሽኑ ኮሚሽነር ወይም ፫/ “የመንግስት መስሪያ ቤት’’ ማለት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል በመንግስት በጀት የሚተዳደር የሚከናወኑበት ማናቸውም መስሪያ ቤት ነው፣ የመንግስት ባለቤትነት ድርሻ በሙሉ ወይም መንግስት የልማት ድርጅት ወይም የአክሲዮን ፭/ “ህዝባዊ ድርጅት’’ ማለት በማንኛውም አግባብ ከአባላት ወይም ከህዝብ የተሰበሰበ ወይም ለህዝባዊ አገልግሎት ታስቦ የተሰበሰበ ገንዘብ፣ ንብረት ወይም ሌላ ሃብትን የሚያስተዳደር የሚያካትት የግል ዘርፍ ሲሆን የሚከተሉትን ለ) የፖለቲካ ድርጅትን(ፓርቲን)፣ ሐ) የዓለም አቀፍ ድርጅትን፣ እና ሃይማኖታዊ ይዘት ያለው ማህበርን፡፡ ፮/ “የመንግስት ባለስልጣን’’ ማለት ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም ሲባል የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈጉባኤና ምክትል አፈጉባኤ፣ የሪፐብሊኩን ፕሬዚዳንት፣ ጠቅላይ ሚኒስቴሮች፣ ሚኒስቴርዴኤታዎች፣ ኮሚሽነሮች፣ ምክትል ኮሚሽነሮች፣ ዳይሬክተሮች፣ ምክትል ዳይሬክተሮች፣ ስራአስኪያጆች፣ ምክትል ስራ ፕሬዚዳንት፣ ምክትል ፕሬዚዳንት እና ዳኞች፣ ዋና ጠቅላይ አቃቤ ህግ፣ ምክትል ጠቅላይ አቃቤ ህግ እና አቃቢያን ህጎች፣ የዩኒቨርስቲ ዲኖችንና ምክትል ዲኖች፣ የሆስፒታል ስራ አኪያጆች እና ሌሎች በተመሳሳይ በሁሉም ደረጃ የሚገኙትን ፯/ “የመንግስት ሰራተኛ’’ ማለት በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፮ ውስጥ ከተጠቀሱት ውጭ በማንኛውም የመንግስት መስሪያ ቤት ውስጥ ተቀጥሮ ወይም ተመድቦ በቋሚነት ወይም በጊዜዊነት ከ፫ ወር በላይ ለተራዘመ ጊዜ ፰/ “የመንግስት የልማት ድርጅት ባለስልጣን” ማለት ለዚህ አዋጅ አፈፃፀም ሲባል የድርጅቱ ሰብሳቢና አባላትን፣ የድርጅቱ ኃላፊ እና ምክትል ኃላፊዎችን፣ በቦርዱ ወይም በስራ አመራሩ ወይም በሌላ ስልጣን በአለው አካል ፱/ “የህዝባዊ ድርጅት ባለስልጣን” ማለት ለዚህ ሰብሳቢና አባላትን፣ የድርጅቱ ኃላፊ እና ምክትል ኃላፊዎችን፣ በቦርዱ ወይም በድርጅቱ የበላይ ኃላፊ ወይም በሌላ ስልጣን በአለው አካል የተሾመ ወይም የተመደበ የስራ ኃላፊን ፲/ “የመንግስት የልማት ድርጅት ወይም የህዝባዊ ድርጅት ሰራተኛ” ማለት በድርጅቱ ውስጥ ተቀጥሮ ወይም ተመድቦ በቋሚነት ወይም ፲፩/ “የስነምግባር መከታታያ ክፍሎች” ማለት በመንግስት መስሪያ ቤት ወይም በመንግስት ልማት ድርጅቶች ወይም በህዝባዊ ድርጅቶች ውስጥ የስነምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ስራውንበየተቋማቱ ለማስራት የሚያደራጀቸው ፲፪/ “የስነምግባር መከታታያ ክፍል ኃላፊ ወይም ሰራተኛ” ማለት በመንግስት መስሪያ ቤት ወይም በመንግስት ልማት ድርጅት ወይም በህዝባዊ ድርጅት ውስጥ ተመድቦ ወይም ፲፫/ “አደረጃጀቶች” ማለት ኮሚሽኑ በመንግስት ወይም በግል የትምህርት ተቋማት ዉስጥ መልካም የተማሪዎች የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ክበባት ወይም በመንግስት መስሪያ ቤት፣ የመንግስት ልማት ድርጅት እና ህዝባዊ ድርጅት ውስጥ የሚፈጠሩ ሌሎች ልዩ ልዩ አደረጃጀቶች ፲፬/ “ለህዝባዊ አገልግሎት የተሰበሰበ ሃብት” ማለት ህብረተሰቡን በአጠቃላይ ለመርዳት ወይም ለማልማት ታስቦ የተሰበሰበ ወይም ለዚሁ ዓላማ እንዲውል በማንኛውም መንገድ የተገኘ እና በበጎ አድራጎት ድርጅት ወይም ማህበር ወይም ይህን ዓላማ ለማሳካት ተብሎ በተደራጀ ወይም በተቋቋመ ኮሚቴ የሚተዳደር ወይም የሚንቀሳቀስ ገንዘብ፣ ንብረት ወይም ሃብት ገንዘብ፣ ወርቅ እና የመሳሰሉት ውድ እቃዎች /ትራንዛክሽኖች/ የሚያጠቃልል ነው፣ ፲፮. “ጠቋሚ” ማለት ሊፈፀም ነው ብሎ ያመነውን ለኮሚሽኑ ወይም ለስነ-ምግባር መከታታያ ክፍሎች የሚያቀርብ ማንኛውም ሰው ነው፣ ፲፯/ “ሀገራዊ የፀረ ሙስና ፖሊሲ እና ስትራቴጂ” ማለት መልካም ስነምግባርን በመገንባት፣ ሙስናን በመከላከል እና በመዋጋት ረገድ ልትደርስበትየምታስበውን ደረጃ የሚያመላክት ፲፰/ “ሰው’’ ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በህግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፣ ፲፱/ በወንድ ፆታ የተገለጸዉ ሴትንም ይጨምራል፡ ስለኮሚሽኑ መቋቋም፣ ስልጣንና ተግባር ፩/ የፌዴራል የሥነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ፪/ ኮሚሽኑ ተጠሪነቱ ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፫/ የአዲስ አበባ እና የድሬደዋ ከተማ አስተዳደሮች ፬. ስለ ኮሚሽኑ የአሰራር ነፃነት እንቅስቃሴ ከማንኛውም ሰው ወይም አካል ጣልቃ የኮሚሽኑ ዋና መስሪያ ቤት አዲስ አበባ ይሆናል፣ ኮሚሽኑ የሚከተሉት ዓላማዎች ይኖሩታል፡- ፩/ የትውልድ ስነምግባር እና የሞራል እሴቶችን ፪/ የሙስና ወንጀልን እና ብልሹ አሰራርን ፫/ ለፀረ ሙስና ትግሉ አጋዥ የሆነ የህዝብ ንቅናቄ በመፍጠር ህዝቡ የፀረ ሙስና ትግሉ ባለቤት ፭/ በመንግስት መ/ቤቶች፣ በመንግስት የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች ውስጥ ተሿሚዎች፣ የመንግስት ሰራተኞች የመንግስት ልማት ድርጅቶችና የህዝባዊ ድርጅቶች የስራ ኃላፊዎች እና ሰራተኞች ሃብት እና የገቢ ተደራሽ በማድረግ፣ ትክክለኛነቱን በማረጋገጥ የግልፅነት እና የተጠያቂነትን ስርዓት መፍጠር ፩/ ሀገራዊ የፀረ ሙስና ፖሊሲ እና ስትራቴጂ ያዘጋጃል፣ያስፀድቃል፣አፈፃጸሙን ይከታተላል፣ የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች የሚሾሙ ወይም የሚመደቡ ወይም የሚቀጠሩ ከመጀመራቸው በፊት የስ-ነምግባር እና የሙስና መከላከል ስልጠና እንዲወስዱ የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች ውሰጥ ለሙስናና ብልሹ አሰራር የተጋለጡ እና ሊጋለጡ የሚችሉ የአሰራር ስርዓቶችን ያቀርባል፣ተግባራዊ መሆናቸውን ይከታተላል፣ በማይፈፅሙት ላይ ተገቢ የሆነ እርምጃ እንዲወሰድ በህግ የመመርመርና የመክሰስ ፬/ ኮሚሽኑ ሙስና ለመፈፀም የሚያስችል ዝግጅት እየተደረገ መሆኑን ሲጠረጥር ወይም ጥቆማ አስቸኳይ የሙስና መከላከል ስራ በመስራት ማስተካከያ የማድረግ ስልጣን አለው፡፡ ሆኖም ግን በተደረገው ክትትል ሙስና ስለመፈፀሙ የመክሰስ ስልጣን ላለዉ አካል ያቀርባል፣ ፭/ የህዝብ ተመራጮችን፣የመንግስት ተሿሚዎችን እና የመንግስት ሰራተኞችን፣ የመንግስት የልማት ድርጅቶች እና የህዝባዊ ድርጅቶች እንዲያሳውቁ፣ እንዲያስመዘግቡ፣ ትክክለኛነቱ እንዲረጋገጥ፣ መረጃው በአግባቡ ተደራጅቶ እንዲያዝና ተደራሽ እንዲሆን ያደርጋል፣ ፮/ የሃብት ምዝገባ፣ ትክክለኛነትን ለማረጋገጥ እና ተደራሽ ለማድረግ የሚያስችል ሶፍት ዌር ያስተዳድራል:: አግባብነት ያላቸዉ አካላት ፯/ የህዝብ ተመራጮች፣ የመንግስት ተሿሚዎች፣ የመንግስት ሰራተኞች የመንግስት የልማት ድርጅቶች እና የህዝባዊ ድርጅቶች የስራ ኃላፊነት፣ ከመቆጣጠር እና ከመወሰን ስልጣን ጋር በተያያዘ የሚፈጠር የጥቅም ግጭትን ለመከላከል የሚያስችል ስርዓት ይዘረጋል፣ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ተገቢ የሆነ እርምጃ እንዲወሰድ በህግ የመመርመርና የመክሰስ ስልጣን ላለዉ አካል ያቀርባል፡፡ ዝርዝሩ ፰/ ሙስናን በመታገል እና በመከላከል ረገድ ጥሩ ለሽልማት የሚበቁበትን ሥርዓትና መለኪያ ፱/ ለህዝብ ተመራጮች፣ ለመንግስት ተሿሚዎች፣ ሰራተኞች የሚያገለግል የስነምግባር ደንብ ያስፀድቃል፣ አፈፃጸሙን ይከታተላል፣ የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች እንደአስፈላጊነቱ ለህዝብ ይፋ ያደርጋል፣ ፲፩/ የስነ-ምግባር ግንባታ እና የሙስና መከላከል አደረጃጀቶችን በመንግስት መስሪያ ቤቶች፣ በመንግስት የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ፲፪/ የፀረ ሙስና ህጎች መከበራቸውን ይከታተላል፣ ፲፫/ በመንግስት መስሪያ ቤቶች፣ በመንግስት የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች ውሰጥየስነምግባርመከታታያ ዳይሬክቶሬቶችን ወይም ቡድኖችን ወይም ባለሙያዎችን ያደራጃል፣ ይመድባል፣ ያሰማራል፣ ፲፭/ ተመሳሳይ ዓላማ ካላቸው ሀገራዊ፣ አህጉራዊ እና ዓለም አቀፋዊ አካላት ጋር ሀገሪቱን በመወከል ግንኙነት እና ትብብር ያደርጋል፣ ፲፮/ በሀገሪቱ ህግ እና ፖሊሲ መሰረት ዓለም አቀፍ እና አህጉራዊ የፀረ ሙስና ኮንቬንሽኖችን እና ትብብሮች ስራ ላይ እንዲውሉ ያደርጋል፣ ፲፯/ ዓለም አቀፋዊ እና አህጉራዊ የፀረ ሙስና ኮንቬንሽኖችን አፈፃፀም በተመለከተ ሀገሪቱን ፲፰/ የስነ-ምግባር ትምህርትን ለማስፋፋት እና እንዲያስችለው የራሱ ሚዲያ እንዲቋቋም ከተሰጣቸዉ እና ከሌሎች አግባብነት ካላቸዉ አካላት የስራ አፈጻጸም ሪፖርት ይቀበላል፣ ፳/ የንብረት ባለቤት ይሆናል፣ ውል ይዋዋላል፣ በራሱ ስም ይከሳል እና ይከሰሳል፣ ፳፩/ በህግ የሚሰጡትን እና ዓላማውን ከግብ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚሾሙ ኮሚሽነርና ምክትል ኮሚሽነሮች፣ እና ፪/ ለስራው አስፈላጊ የሆኑ ሰራተኞች ፱. የኮሚሽነሩ ስልጣንና ተግባር ፩/ ኮሚሽነሩ የኮሚሽኑ የበላይ ሃላፊ በመሆን የኮሚሽኑን ሥራዎች ያደራጃል፣ ይመራል፣ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፯ የተዘረዘሩትን የኮሚሽኑን ሥልጣንና ተግባራት በሥራ ለ) የኮሚሽኑን መዋቅር፣ የደመወዝ ስኬል እና ጥቅማጥቅሞቻቸውን በማዘጋጀት ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አቅርቦ በማፀደቅ ሐ) በዚህ አዋጅ የተመለከቱትን ድንጋጌዎች እና የፌዴራል የመንግስት ሰራተኞች አዋጅ አጠቃላይ መርሆዎችን ጠብቆ ደንብ አዘጋጅቶ ለህዝብ ተወካዮች ምክር አፈፃፀሙ በሚወጣዉ ደንብ ይወሰናል፣ ሠ) የኮሚሽኑን አመታዊ የሥራ ኘሮግራም ያቀርባል፣ሲፈቀድም በሥራ ላይ ያውላል፣ በአዘጋጀው የሥራ ኘሮግራም መሠረት የፋይናንስ ሕግን ተከትሎ ገንዘብ ወጪ የኮሚሽኑን ጠቅላላ የሥራ አፈጻጸምና የሂሳብ ሪፖርት አዘጋጅቶ ለምክር ቤቱ ቀ) በሃብት ምዝገባ፣ ትክክለኛነት ማረጋገጥ እና የጥቅም ግጭትን በማስተዳደር ሂደት አስፈላጊ በሆነ ጊዜ የማንኛውም ሰው ወይም ድርጅት የባንክ ሂሳብ እንዲፈተሽ በ) በሃብት ምዝገባ ትክክለኛነት፣ በአስቸኳይ ሙስና መከላከል እና በሌሎች የሙስና መከላከል ተግባራት ለኮሚሽኑ ጥቆማ በመስጠታቸዉ ምክንያት የቂም በቀል ጠቋሚዎች ሲኖሩ ተገቢዉን ማጣራት በማድረግ በህግ መሰረት ከለላ እና ጥበቃ እንዲደረግላቸዉ በህግ ስልጣን ለተሰጠዉ ሠራተኞች በውክልና ሊያስተላልፍ ይችላል፡፡ ፲. የምክትል ኮሚሽነሩ ስልጣን እና ተግባር በማደራጀት፣ በመምራትና በማስተባበር ክፍፍል በማድረግ ከኮሚሽኑ ዘርፎች ሐ) ኮሚሽነሩ በማይኖርበት ጊዜ እሱን ተክቶ መ) ከኮሚሽነሩ ተለይተው የሚሰጡትን ሌሎች ፪/ ምክትል ኮሚሽነሩ ተጠሪነቱ ለኮሚሽነሩ ይሆናል፣ ፫/ ኮሚሽነሩ በማይኖርበት ጊዜ በኮሚሽነሩ በሌላ ሁኔታ ካልተወሰነ በስተቀር የሹመት ቅድሚያ ያለው ምክትል ኮሚሽነር ኮሚሽነሩን ተክቶ ኮሚሽነሮቹ መካከል ኮሚሽነሩ አንዱን ሊወክል ፲፩. የኮሚሽነሩ እና የምክትል ኮሚሽነሩ የስራ ዘመንና ፩/ የኮሚሽነሩ እና የምክትል ኮሚሽነሩ የሥራ ዘመን ለስድስት ዓመት ይሆናል፣ ሆኖም ግን አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ እንደገና ለአንድ የስራ ፪/ ኮሚሽነሩ ወይም ምክትል ኮሚሽነሩ ከዚህ በስተቀር የተሾመበት የሥራ ዘመን ከማለቁ በፊት ከፈቃዱ ውጭ ከሥራው አይነሳም:- አግባብነት ባለው የሥነ ምግባር ደንብ ለ) ጉልህ የሆነ የሥራ ችሎታና የቅልጥፍና በተገቢው ሁኔታ ማከናወን የማይችል መ) የጡረታ እድሜ ላይ ሲደርስ ይሆናል፣ ፫/ በንዑስ አንቀፅ (፪) በፊደል ተራ (ሀ) እና (ለ) ያሉት ድንጋጌዎች ተፈፃሚ የሚሆኑት በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ተጣርቶ በአብላጫ ፲፪. ስለኮሚሽኑ ሠራተኞች ቅጥር ሁኔታ ድንጋጌዎች እና የፌዴራል ሲቪል ሰርቪስ ህግ አጠቃላይ መርሆዎችን መሠረት በማድረግ ምክር ቤቱ በሚያወጣው ደንብ መሠረት ይሆናል፡፡ በኮሚሽኑ የተቀጠረ ማንኛውም ሠራተኛ ለፌደራሉ ህገ መንግስት ታማኝ በመሆን የተጣለበትን ህዝባዊ አደራና ሙያዊ ሀላፊነት ለመወጣት ቃለመሀላ ይፈጽማል፡፡ የቃለመሀላው ዝርዝር ይዘት በደንቡ ሠራተኞች ደሞዝና ጥቅማጥቅም ከስራቸዉ ልዩ ባህሪ ጋር በተያያዘ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚያፀድቀው የደመወዝ ስኬል እና ጥቅማጥቅም ዉሳኔ መሰረት ተግባራዊ ይሆናል፡፡ ዝርዝሩ ይህን አዋጅ ለማስፈፀም በሚወጣ ደንብ የሚወሰን ይሆናል:: ፪/ የማንኛውም ሠራተኛ ደመወዝ፡- ሐ) በህግ በተደነገገው መሠረት፤ ካልሆነ በስተቀር ሊያዝ ወይም ሊቆረጥ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪)(ለ) ወይም(ሐ) ፬/ ማንኛውም የኮሚሽኑ ቋሚ ሠራተኛ በጡረታ ሕግ መሠረት የጡረታ መብት ይኖረዋል፣ ሥራውን በተገቢው መንገድ በመወጣት ላይ እያለ ለሚደርስበት ተጠያቂነት አገልግሎት ያገኛል፡፡ ዝርዝር አፈፀፃሙ ለ) በማንኛውም አጋጣሚ የበላይ ሀላፊዎችን ጉዳዮችን በተመለከተ በኮሚሽኑ ዉስጥ በኮሚሽነሩ ዉሳኔ ቅር የተሰኘ ወይም መብት ይኖረዋል፣ ዝርዝር አፈጻጸሙ በሚደርስበት ጉዳት ዘላቂ ወይም ሙሉ ያጣ የኮሚሽኑ ሠራተኛ አግባብ ባለው ህግ መሰረት የጉዳት ካሳ ይከፈለዋል፣ በጡረታ ህግ መሰረት የተሰጠው መብት ሠ) የኮሚሽኑ የስራ ኃላፊዎች እና ሰራተኞች ከስራቸው ልዩ ባህሪ ጋር በተያየዘ ደመወዝ እና ልዩ ልዩ ጥቅማጥቅሞችን አስጠንቶ በማቅረብ እና በተወካዮች ረ) በትርፍ ጊዜው ከሥራው ጋር የጥቅም ግጭት በማይፈጥር ሥራ ላይ ለመስራት መሥሪያ ቤቱን በማሳወቅ ለመስራት ይችላል፡፡ ዝርዝሩ ኮሚሽኑ በሚያወጣው በዚህ አዋጅ በአንቀፅ ፲፬ በንዑስ አንቀፅ (፭)(መ) መሠረት የሚከፈል የጉዳት ካሳ ከፍያ ከግብር ነፃ ይሆናል፡፡ እንዲሁም በእዳ ሊከበር ወይም በማቻቻያነት ሊቀነስ ወይም ባለመብቱ ፲፮. ሰራተኛን ከሥራ አግዶ ስለማቆየት ፩/ የኮሚሽኑ ሠራተኛ ከሥራ ታግዶ መቆየት ለሥራው አፈፃፀም ጠቃሚ ሆኖ ከተገኘ ሠራተኛውን ከአንድ ወር ለማይበልጥ ጊዜ ከሥራና ደመወዝ አግዶ ለማቆየት ይቻላል፣ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተደነገገው ቢኖርም የኮሚሽኑ ሠራተኛ በወንጀል ወይም በዲሲኘሊን ጥፋት በህግ የተከሰሰ እንደሆነ እና ተመስክሮ ጥፋቱ ከሥራው የሚያስወጣው መሆኑ ሲገመት ለተጨማሪ አንድ ወር ከሥራ ታግዶ ሊቆይ ይችላል፡፡ ዝርዝሩ ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣው ደንብ ይወሰናል፡፡ ፩/ ቀላል የዲሲኘሊን ቅጣት የሚያስከትል ጥፋት የፈፀመ የኮሚሽኑ ሠራተኛ የምርመራውን ጊዜ ሳይጨምር የፈፀመው ጥፋት ከታወቀበት ቀን ጀምሮ እስከ ስድስት ወር እርምጃ ካልተወሰደበትበዲሲኘሊን ተጠያቂ አይሆንም፣ ፪/ ከባድ የዲሲኘሊን ቅጣት የሚያስከትል ጥፋት የፈፀመ የኮሚሽኑ ሠራተኛ የፈጸመው ጥፋት ከታወቀበት ቀን ጀምሮ በአንድ አመት ጊዜ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ መወሰድ የሚገባውን የዲሲኘሊን እርምጃ ሳይወስድ የቀረው ኃላፊ ተጠያቂ ይሆናል፡፡ በማዘጋጀት ለተወካዮች ምክር ቤት አቅርቦ ፩/ ኮሚሽኑ የተሟሉ እና ትክክለኛ የሂሳብ ፪/ የኮሚሽኑ የሂሳብ መዛግብት እና ገንዘብ ነክ ሰነዶች በፌዴራሉ ዋና ኦዲተር በየዓመቱ የስነ-ምግባርና መከታታያ ክፍሎችን ስለማደራጀት እና ኮሚሽኑ ከክልል የስነ- ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽኖች ጋር ፳. የስነ-ምግባር መከታታያ የስራ ክፍል ስለማደራጀት ፩/ ኮሚሽኑ በየደረጃው በሚገኙ በመንግሥት መሥሪያ ቤቶች እና በመንግስት የልማት ድርጅቶች ውስጥ የሥነ-ምግባር ተግባራትን እና የሙስና መከላከል ስራን የሚያስተባብር እና የሚፈፅም የሥነ-ምግባር መከታተያ የስራ ፪/ ኮሚሽኑ በየደረጃው በሚገኙ ህዝባዊ ድርጅቶች ውስጥ የሥነ-ምግባር ተግባራትን እና የሙስና መከላከል ስራን የሚያስተባብር እና የሚፈፅም ፫/ የሥነ-ምግባር መከታተያ ክፍል ተጠሪነቱ ፬/ በመንግሥት መሥሪያ ቤቶች እና በመንግስት መከታተያ ክፍል ኃላፊ ወይም ሠራተኛ የሚደራጁት የስነ-ምግባር መከታታያ ክፍሎች ስራ ደረጃ በመንግስት መስሪያ ቤቶች ወይም በመንግስት ልማት ድርጅቶች በሚገኙ ዓላማ ፈጻሚዎች የስራ ደረጃ ጋር ትይዩ ይሆናል፣ ፭/ ኮሚሽኑ በህዝባዊ ድርጅቶች ውስጥ የሥነ- ምግባር መከታተያ ክፍል ኃላፊ ወይም የሚደራጁት የስነ-ምግባር መከታታያ ክፍሎች የስራ ደረጃ በህዝባዊ ድርጅቶች በሚገኙ ዓላማ ፈጻሚዎች የስራ ደረጃ ጋር ትያዩ ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች ውሰጥ ክፍሎች ከኮሚሽኑ ጋር የሚኖራቸውን የሥራ ግንኙነት፣ አደረጃጀት እና አሰራር ኮሚሽኑ ፯/ የሥነምግባርመከታታያክፍሎች ከሚደራጁበት የመንግሥት መሥሪያ ቤት፣ የልማት ድርጅት እና የህዝባዊ ድርጅቶች ጋር የሚኖራቸውን ፳፩. ኮሚሽኑ ከክልል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽኖች ጋር ስለሚኖረው የሥራ ግንኙነት ፩/ ኮሚሽኑ በሀገር ደረጃ የስነ-ምግባር እና የፀረ የማስተባበር ተግባራትን የሚያከናውን ስለሆነ ያስተባብራል፣ የቴክኒክ ድጋፍ ያደርጋል፣ ፪/ ኮሚሽኑ ከክልል እና ከከተማ አስተዳደር የሥነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽኖች ጋር የእቅድ፣ የሪፖርት እና የግንኙነት ስርዓት ፫/ የክልል እና የከተማ አስተዳደር የስነምግባርና ስላለው የፀረ ሙስና እንቅስቃሴ የሚመለከቱ ማንኛዉም ሰዉ ወይም አካል ኮሚሽኑ በዚህ ተግባሩን ለመወጣት በሚያርገዉ እንቅስቃሴ ፳፫. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፪/ ኮሚሽኑ ይህንን አዋጅና በዚህ አዋጅ መሠረት ፳፬. የተሻሩና ተፈጻሚነት ስለማይኖራቸው ህጐች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፬፻፴፫/፪ሺ፭ እና በማሻሻያ አዋጅ ቁጥር ፰፻፹፫/፪ሺ፯ ላይ ተደንግገዉ የነበሩና በዚህ አዋጅ የተሸፈኑ ድንጋጌዎች በዚህ አዋጅ ተሽረዋል፡፡ ፪/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረኑ ማናቸውም ሌሎች ህጐች በዚህ አዋጅ ውስጥ በተሸፈኑ ጉዳዮች ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ የካቲት ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="3b06ef7f3a12588a" title="የፌዴራል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=39dfe89554b3bee2aaaa6900300df49889ed57e9" char_count="10329" purity="0.97"> የፌዴራል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የፌዴራል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ………………………..ገጽ ፲፪ሺ፱፻፹፬ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፮ /፪ሺ፲፫ የፌዴራል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን የኢትዮጵያ መንግስትና ህዝብ ሙስና እና ብልሹ ፖለቲካዊ እድገት የሚገታ ተግባር መሆኑን በመገንዘብ የህግ ስርዓት መዘርጋት አስፈላጊ በመሆኑ፤ በሀገራችን የተጀመረውን የልማት፣ የሰላም እና የዴሞክራሲያዊ ስርዓት ግንባታ ቀጣይነት ያለው እንዲሆን ሙስና እና ብልሹ አሰራርን መከላከል በመልካም ስነ-ምግባር የተገነባ፣ ሙስናን የሚፀየፍ የኮሚሽኑ አሠራር የግልጽነት እና የተጠያቂነት መርሆዎችን የተከተለ እንዲሆን በማድረግ ኮሚሽኑ ተቋማዊ እና የአሰራር ነፃነት እንዲኖረው ማድረግ ለኮሚሽኑ በተለያዩ አዋጆች የተሰጡትን ስልጣንና ተግባራት በአንድ ላይ ማሰባስብ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ እና ኮሚሽኑ በሀገር ደረጃ የፀረ ሙስና ለመወጣት የሚያስፈልገውን የኃላፊነት ወሰን በህግ የሙስና መከላከል ተግባር በአንድ ተቋም ተጀምሮ የሚጠናቀቅ ባለመሆኑ ኮሚሽኑ ከሌሎች ተቋማት ጋር የሚኖረው ግንኙነት የህግ ድጋፍ እንዲኖረው በማድረግ ከፀረ ሙስና ትግል አኳያ በአለም አቀፍ እና በአህጉር ደረጃ ሀገሪቱን በብቃት እንዲወከል ማድረግ አስፈላጊ በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ህገ መንግስት አንቀፅ ፶፭ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ይህ አዋጅ “የፌዴራል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፮/፪ሺ፲፫’’ ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አግባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ኮሚሽን’’ ማለት የፌዴራል የሥነ-ምግባርና ፪/ “ኮሚሽነር ወይም ምክትል ኮሚሽነር’’ ማለት እንደ ቅደም ተከተሉ የኮሚሽኑ ኮሚሽነር ወይም ፫/ “የመንግስት መስሪያ ቤት’’ ማለት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል በመንግስት በጀት የሚተዳደር የሚከናወኑበት ማናቸውም መስሪያ ቤት ነው፣ የመንግስት ባለቤትነት ድርሻ በሙሉ ወይም መንግስት የልማት ድርጅት ወይም የአክሲዮን ፭/ “ህዝባዊ ድርጅት’’ ማለት በማንኛውም አግባብ ከአባላት ወይም ከህዝብ የተሰበሰበ ወይም ለህዝባዊ አገልግሎት ታስቦ የተሰበሰበ ገንዘብ፣ ንብረት ወይም ሌላ ሃብትን የሚያስተዳደር የሚያካትት የግል ዘርፍ ሲሆን የሚከተሉትን ለ) የፖለቲካ ድርጅትን(ፓርቲን)፣ ሐ) የዓለም አቀፍ ድርጅትን፣ እና ሃይማኖታዊ ይዘት ያለው ማህበርን፡፡ ፮/ “የመንግስት ባለስልጣን’’ ማለት ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም ሲባል የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የፌዴሬሽን ምክር ቤት አፈጉባኤና ምክትል አፈጉባኤ፣ የሪፐብሊኩን ፕሬዚዳንት፣ ጠቅላይ ሚኒስቴሮች፣ ሚኒስቴርዴኤታዎች፣ ኮሚሽነሮች፣ ምክትል ኮሚሽነሮች፣ ዳይሬክተሮች፣ ምክትል ዳይሬክተሮች፣ ስራአስኪያጆች፣ ምክትል ስራ ፕሬዚዳንት፣ ምክትል ፕሬዚዳንት እና ዳኞች፣ ዋና ጠቅላይ አቃቤ ህግ፣ ምክትል ጠቅላይ አቃቤ ህግ እና አቃቢያን ህጎች፣ የዩኒቨርስቲ ዲኖችንና ምክትል ዲኖች፣ የሆስፒታል ስራ አኪያጆች እና ሌሎች በተመሳሳይ በሁሉም ደረጃ የሚገኙትን ፯/ “የመንግስት ሰራተኛ’’ ማለት በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፮ ውስጥ ከተጠቀሱት ውጭ በማንኛውም የመንግስት መስሪያ ቤት ውስጥ ተቀጥሮ ወይም ተመድቦ በቋሚነት ወይም በጊዜዊነት ከ፫ ወር በላይ ለተራዘመ ጊዜ ፰/ “የመንግስት የልማት ድርጅት ባለስልጣን” ማለት ለዚህ አዋጅ አፈፃፀም ሲባል የድርጅቱ ሰብሳቢና አባላትን፣ የድርጅቱ ኃላፊ እና ምክትል ኃላፊዎችን፣ በቦርዱ ወይም በስራ አመራሩ ወይም በሌላ ስልጣን በአለው አካል ፱/ “የህዝባዊ ድርጅት ባለስልጣን” ማለት ለዚህ ሰብሳቢና አባላትን፣ የድርጅቱ ኃላፊ እና ምክትል ኃላፊዎችን፣ በቦርዱ ወይም በድርጅቱ የበላይ ኃላፊ ወይም በሌላ ስልጣን በአለው አካል የተሾመ ወይም የተመደበ የስራ ኃላፊን ፲/ “የመንግስት የልማት ድርጅት ወይም የህዝባዊ ድርጅት ሰራተኛ” ማለት በድርጅቱ ውስጥ ተቀጥሮ ወይም ተመድቦ በቋሚነት ወይም ፲፩/ “የስነምግባር መከታታያ ክፍሎች” ማለት በመንግስት መስሪያ ቤት ወይም በመንግስት ልማት ድርጅቶች ወይም በህዝባዊ ድርጅቶች ውስጥ የስነምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ስራውንበየተቋማቱ ለማስራት የሚያደራጀቸው ፲፪/ “የስነምግባር መከታታያ ክፍል ኃላፊ ወይም ሰራተኛ” ማለት በመንግስት መስሪያ ቤት ወይም በመንግስት ልማት ድርጅት ወይም በህዝባዊ ድርጅት ውስጥ ተመድቦ ወይም ፲፫/ “አደረጃጀቶች” ማለት ኮሚሽኑ በመንግስት ወይም በግል የትምህርት ተቋማት ዉስጥ መልካም የተማሪዎች የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ክበባት ወይም በመንግስት መስሪያ ቤት፣ የመንግስት ልማት ድርጅት እና ህዝባዊ ድርጅት ውስጥ የሚፈጠሩ ሌሎች ልዩ ልዩ አደረጃጀቶች ፲፬/ “ለህዝባዊ አገልግሎት የተሰበሰበ ሃብት” ማለት ህብረተሰቡን በአጠቃላይ ለመርዳት ወይም ለማልማት ታስቦ የተሰበሰበ ወይም ለዚሁ ዓላማ እንዲውል በማንኛውም መንገድ የተገኘ እና በበጎ አድራጎት ድርጅት ወይም ማህበር ወይም ይህን ዓላማ ለማሳካት ተብሎ በተደራጀ ወይም በተቋቋመ ኮሚቴ የሚተዳደር ወይም የሚንቀሳቀስ ገንዘብ፣ ንብረት ወይም ሃብት ገንዘብ፣ ወርቅ እና የመሳሰሉት ውድ እቃዎች /ትራንዛክሽኖች/ የሚያጠቃልል ነው፣ ፲፮. “ጠቋሚ” ማለት ሊፈፀም ነው ብሎ ያመነውን ለኮሚሽኑ ወይም ለስነ-ምግባር መከታታያ ክፍሎች የሚያቀርብ ማንኛውም ሰው ነው፣ ፲፯/ “ሀገራዊ የፀረ ሙስና ፖሊሲ እና ስትራቴጂ” ማለት መልካም ስነምግባርን በመገንባት፣ ሙስናን በመከላከል እና በመዋጋት ረገድ ልትደርስበትየምታስበውን ደረጃ የሚያመላክት ፲፰/ “ሰው’’ ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በህግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፣ ፲፱/ በወንድ ፆታ የተገለጸዉ ሴትንም ይጨምራል፡ ስለኮሚሽኑ መቋቋም፣ ስልጣንና ተግባር ፩/ የፌዴራል የሥነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽን ፪/ ኮሚሽኑ ተጠሪነቱ ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ፫/ የአዲስ አበባ እና የድሬደዋ ከተማ አስተዳደሮች ፬. ስለ ኮሚሽኑ የአሰራር ነፃነት እንቅስቃሴ ከማንኛውም ሰው ወይም አካል ጣልቃ የኮሚሽኑ ዋና መስሪያ ቤት አዲስ አበባ ይሆናል፣ ኮሚሽኑ የሚከተሉት ዓላማዎች ይኖሩታል፡- ፩/ የትውልድ ስነምግባር እና የሞራል እሴቶችን ፪/ የሙስና ወንጀልን እና ብልሹ አሰራርን ፫/ ለፀረ ሙስና ትግሉ አጋዥ የሆነ የህዝብ ንቅናቄ በመፍጠር ህዝቡ የፀረ ሙስና ትግሉ ባለቤት ፭/ በመንግስት መ/ቤቶች፣ በመንግስት የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች ውስጥ ተሿሚዎች፣ የመንግስት ሰራተኞች የመንግስት ልማት ድርጅቶችና የህዝባዊ ድርጅቶች የስራ ኃላፊዎች እና ሰራተኞች ሃብት እና የገቢ ተደራሽ በማድረግ፣ ትክክለኛነቱን በማረጋገጥ የግልፅነት እና የተጠያቂነትን ስርዓት መፍጠር ፩/ ሀገራዊ የፀረ ሙስና ፖሊሲ እና ስትራቴጂ ያዘጋጃል፣ያስፀድቃል፣አፈፃጸሙን ይከታተላል፣ የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች የሚሾሙ ወይም የሚመደቡ ወይም የሚቀጠሩ ከመጀመራቸው በፊት የስ-ነምግባር እና የሙስና መከላከል ስልጠና እንዲወስዱ የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች ውሰጥ ለሙስናና ብልሹ አሰራር የተጋለጡ እና ሊጋለጡ የሚችሉ የአሰራር ስርዓቶችን ያቀርባል፣ተግባራዊ መሆናቸውን ይከታተላል፣ በማይፈፅሙት ላይ ተገቢ የሆነ እርምጃ እንዲወሰድ በህግ የመመርመርና የመክሰስ ፬/ ኮሚሽኑ ሙስና ለመፈፀም የሚያስችል ዝግጅት እየተደረገ መሆኑን ሲጠረጥር ወይም ጥቆማ አስቸኳይ የሙስና መከላከል ስራ በመስራት ማስተካከያ የማድረግ ስልጣን አለው፡፡ ሆኖም ግን በተደረገው ክትትል ሙስና ስለመፈፀሙ የመክሰስ ስልጣን ላለዉ አካል ያቀርባል፣ ፭/ የህዝብ ተመራጮችን፣የመንግስት ተሿሚዎችን እና የመንግስት ሰራተኞችን፣ የመንግስት የልማት ድርጅቶች እና የህዝባዊ ድርጅቶች እንዲያሳውቁ፣ እንዲያስመዘግቡ፣ ትክክለኛነቱ እንዲረጋገጥ፣ መረጃው በአግባቡ ተደራጅቶ እንዲያዝና ተደራሽ እንዲሆን ያደርጋል፣ ፮/ የሃብት ምዝገባ፣ ትክክለኛነትን ለማረጋገጥ እና ተደራሽ ለማድረግ የሚያስችል ሶፍት ዌር ያስተዳድራል:: አግባብነት ያላቸዉ አካላት ፯/ የህዝብ ተመራጮች፣ የመንግስት ተሿሚዎች፣ የመንግስት ሰራተኞች የመንግስት የልማት ድርጅቶች እና የህዝባዊ ድርጅቶች የስራ ኃላፊነት፣ ከመቆጣጠር እና ከመወሰን ስልጣን ጋር በተያያዘ የሚፈጠር የጥቅም ግጭትን ለመከላከል የሚያስችል ስርዓት ይዘረጋል፣ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ተገቢ የሆነ እርምጃ እንዲወሰድ በህግ የመመርመርና የመክሰስ ስልጣን ላለዉ አካል ያቀርባል፡፡ ዝርዝሩ ፰/ ሙስናን በመታገል እና በመከላከል ረገድ ጥሩ ለሽልማት የሚበቁበትን ሥርዓትና መለኪያ ፱/ ለህዝብ ተመራጮች፣ ለመንግስት ተሿሚዎች፣ ሰራተኞች የሚያገለግል የስነምግባር ደንብ ያስፀድቃል፣ አፈፃጸሙን ይከታተላል፣ የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች እንደአስፈላጊነቱ ለህዝብ ይፋ ያደርጋል፣ ፲፩/ የስነ-ምግባር ግንባታ እና የሙስና መከላከል አደረጃጀቶችን በመንግስት መስሪያ ቤቶች፣ በመንግስት የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ፲፪/ የፀረ ሙስና ህጎች መከበራቸውን ይከታተላል፣ ፲፫/ በመንግስት መስሪያ ቤቶች፣ በመንግስት የልማት ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች ውሰጥየስነምግባርመከታታያ ዳይሬክቶሬቶችን ወይም ቡድኖችን ወይም ባለሙያዎችን ያደራጃል፣ ይመድባል፣ ያሰማራል፣ ፲፭/ ተመሳሳይ ዓላማ ካላቸው ሀገራዊ፣ አህጉራዊ እና ዓለም አቀፋዊ አካላት ጋር ሀገሪቱን በመወከል ግንኙነት እና ትብብር ያደርጋል፣ ፲፮/ በሀገሪቱ ህግ እና ፖሊሲ መሰረት ዓለም አቀፍ እና አህጉራዊ የፀረ ሙስና ኮንቬንሽኖችን እና ትብብሮች ስራ ላይ እንዲውሉ ያደርጋል፣ ፲፯/ ዓለም አቀፋዊ እና አህጉራዊ የፀረ ሙስና ኮንቬንሽኖችን አፈፃፀም በተመለከተ ሀገሪቱን ፲፰/ የስነ-ምግባር ትምህርትን ለማስፋፋት እና እንዲያስችለው የራሱ ሚዲያ እንዲቋቋም ከተሰጣቸዉ እና ከሌሎች አግባብነት ካላቸዉ አካላት የስራ አፈጻጸም ሪፖርት ይቀበላል፣ ፳/ የንብረት ባለቤት ይሆናል፣ ውል ይዋዋላል፣ በራሱ ስም ይከሳል እና ይከሰሳል፣ ፳፩/ በህግ የሚሰጡትን እና ዓላማውን ከግብ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚሾሙ ኮሚሽነርና ምክትል ኮሚሽነሮች፣ እና ፪/ ለስራው አስፈላጊ የሆኑ ሰራተኞች ፱. የኮሚሽነሩ ስልጣንና ተግባር ፩/ ኮሚሽነሩ የኮሚሽኑ የበላይ ሃላፊ በመሆን የኮሚሽኑን ሥራዎች ያደራጃል፣ ይመራል፣ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፯ የተዘረዘሩትን የኮሚሽኑን ሥልጣንና ተግባራት በሥራ ለ) የኮሚሽኑን መዋቅር፣ የደመወዝ ስኬል እና ጥቅማጥቅሞቻቸውን በማዘጋጀት ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አቅርቦ በማፀደቅ ሐ) በዚህ አዋጅ የተመለከቱትን ድንጋጌዎች እና የፌዴራል የመንግስት ሰራተኞች አዋጅ አጠቃላይ መርሆዎችን ጠብቆ ደንብ አዘጋጅቶ ለህዝብ ተወካዮች ምክር አፈፃፀሙ በሚወጣዉ ደንብ ይወሰናል፣ ሠ) የኮሚሽኑን አመታዊ የሥራ ኘሮግራም ያቀርባል፣ሲፈቀድም በሥራ ላይ ያውላል፣ በአዘጋጀው የሥራ ኘሮግራም መሠረት የፋይናንስ ሕግን ተከትሎ ገንዘብ ወጪ የኮሚሽኑን ጠቅላላ የሥራ አፈጻጸምና የሂሳብ ሪፖርት አዘጋጅቶ ለምክር ቤቱ ቀ) በሃብት ምዝገባ፣ ትክክለኛነት ማረጋገጥ እና የጥቅም ግጭትን በማስተዳደር ሂደት አስፈላጊ በሆነ ጊዜ የማንኛውም ሰው ወይም ድርጅት የባንክ ሂሳብ እንዲፈተሽ በ) በሃብት ምዝገባ ትክክለኛነት፣ በአስቸኳይ ሙስና መከላከል እና በሌሎች የሙስና መከላከል ተግባራት ለኮሚሽኑ ጥቆማ በመስጠታቸዉ ምክንያት የቂም በቀል ጠቋሚዎች ሲኖሩ ተገቢዉን ማጣራት በማድረግ በህግ መሰረት ከለላ እና ጥበቃ እንዲደረግላቸዉ በህግ ስልጣን ለተሰጠዉ ሠራተኞች በውክልና ሊያስተላልፍ ይችላል፡፡ ፲. የምክትል ኮሚሽነሩ ስልጣን እና ተግባር በማደራጀት፣ በመምራትና በማስተባበር ክፍፍል በማድረግ ከኮሚሽኑ ዘርፎች ሐ) ኮሚሽነሩ በማይኖርበት ጊዜ እሱን ተክቶ መ) ከኮሚሽነሩ ተለይተው የሚሰጡትን ሌሎች ፪/ ምክትል ኮሚሽነሩ ተጠሪነቱ ለኮሚሽነሩ ይሆናል፣ ፫/ ኮሚሽነሩ በማይኖርበት ጊዜ በኮሚሽነሩ በሌላ ሁኔታ ካልተወሰነ በስተቀር የሹመት ቅድሚያ ያለው ምክትል ኮሚሽነር ኮሚሽነሩን ተክቶ ኮሚሽነሮቹ መካከል ኮሚሽነሩ አንዱን ሊወክል ፲፩. የኮሚሽነሩ እና የምክትል ኮሚሽነሩ የስራ ዘመንና ፩/ የኮሚሽነሩ እና የምክትል ኮሚሽነሩ የሥራ ዘመን ለስድስት ዓመት ይሆናል፣ ሆኖም ግን አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ እንደገና ለአንድ የስራ ፪/ ኮሚሽነሩ ወይም ምክትል ኮሚሽነሩ ከዚህ በስተቀር የተሾመበት የሥራ ዘመን ከማለቁ በፊት ከፈቃዱ ውጭ ከሥራው አይነሳም:- አግባብነት ባለው የሥነ ምግባር ደንብ ለ) ጉልህ የሆነ የሥራ ችሎታና የቅልጥፍና በተገቢው ሁኔታ ማከናወን የማይችል መ) የጡረታ እድሜ ላይ ሲደርስ ይሆናል፣ ፫/ በንዑስ አንቀፅ (፪) በፊደል ተራ (ሀ) እና (ለ) ያሉት ድንጋጌዎች ተፈፃሚ የሚሆኑት በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ተጣርቶ በአብላጫ ፲፪. ስለኮሚሽኑ ሠራተኞች ቅጥር ሁኔታ ድንጋጌዎች እና የፌዴራል ሲቪል ሰርቪስ ህግ አጠቃላይ መርሆዎችን መሠረት በማድረግ ምክር ቤቱ በሚያወጣው ደንብ መሠረት ይሆናል፡፡ በኮሚሽኑ የተቀጠረ ማንኛውም ሠራተኛ ለፌደራሉ ህገ መንግስት ታማኝ በመሆን የተጣለበትን ህዝባዊ አደራና ሙያዊ ሀላፊነት ለመወጣት ቃለመሀላ ይፈጽማል፡፡ የቃለመሀላው ዝርዝር ይዘት በደንቡ ሠራተኞች ደሞዝና ጥቅማጥቅም ከስራቸዉ ልዩ ባህሪ ጋር በተያያዘ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚያፀድቀው የደመወዝ ስኬል እና ጥቅማጥቅም ዉሳኔ መሰረት ተግባራዊ ይሆናል፡፡ ዝርዝሩ ይህን አዋጅ ለማስፈፀም በሚወጣ ደንብ የሚወሰን ይሆናል:: ፪/ የማንኛውም ሠራተኛ ደመወዝ፡- ሐ) በህግ በተደነገገው መሠረት፤ ካልሆነ በስተቀር ሊያዝ ወይም ሊቆረጥ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪)(ለ) ወይም(ሐ) ፬/ ማንኛውም የኮሚሽኑ ቋሚ ሠራተኛ በጡረታ ሕግ መሠረት የጡረታ መብት ይኖረዋል፣ ሥራውን በተገቢው መንገድ በመወጣት ላይ እያለ ለሚደርስበት ተጠያቂነት አገልግሎት ያገኛል፡፡ ዝርዝር አፈፀፃሙ ለ) በማንኛውም አጋጣሚ የበላይ ሀላፊዎችን ጉዳዮችን በተመለከተ በኮሚሽኑ ዉስጥ በኮሚሽነሩ ዉሳኔ ቅር የተሰኘ ወይም መብት ይኖረዋል፣ ዝርዝር አፈጻጸሙ በሚደርስበት ጉዳት ዘላቂ ወይም ሙሉ ያጣ የኮሚሽኑ ሠራተኛ አግባብ ባለው ህግ መሰረት የጉዳት ካሳ ይከፈለዋል፣ በጡረታ ህግ መሰረት የተሰጠው መብት ሠ) የኮሚሽኑ የስራ ኃላፊዎች እና ሰራተኞች ከስራቸው ልዩ ባህሪ ጋር በተያየዘ ደመወዝ እና ልዩ ልዩ ጥቅማጥቅሞችን አስጠንቶ በማቅረብ እና በተወካዮች ረ) በትርፍ ጊዜው ከሥራው ጋር የጥቅም ግጭት በማይፈጥር ሥራ ላይ ለመስራት መሥሪያ ቤቱን በማሳወቅ ለመስራት ይችላል፡፡ ዝርዝሩ ኮሚሽኑ በሚያወጣው በዚህ አዋጅ በአንቀፅ ፲፬ በንዑስ አንቀፅ (፭)(መ) መሠረት የሚከፈል የጉዳት ካሳ ከፍያ ከግብር ነፃ ይሆናል፡፡ እንዲሁም በእዳ ሊከበር ወይም በማቻቻያነት ሊቀነስ ወይም ባለመብቱ ፲፮. ሰራተኛን ከሥራ አግዶ ስለማቆየት ፩/ የኮሚሽኑ ሠራተኛ ከሥራ ታግዶ መቆየት ለሥራው አፈፃፀም ጠቃሚ ሆኖ ከተገኘ ሠራተኛውን ከአንድ ወር ለማይበልጥ ጊዜ ከሥራና ደመወዝ አግዶ ለማቆየት ይቻላል፣ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተደነገገው ቢኖርም የኮሚሽኑ ሠራተኛ በወንጀል ወይም በዲሲኘሊን ጥፋት በህግ የተከሰሰ እንደሆነ እና ተመስክሮ ጥፋቱ ከሥራው የሚያስወጣው መሆኑ ሲገመት ለተጨማሪ አንድ ወር ከሥራ ታግዶ ሊቆይ ይችላል፡፡ ዝርዝሩ ይህን አዋጅ ተከትሎ በሚወጣው ደንብ ይወሰናል፡፡ ፩/ ቀላል የዲሲኘሊን ቅጣት የሚያስከትል ጥፋት የፈፀመ የኮሚሽኑ ሠራተኛ የምርመራውን ጊዜ ሳይጨምር የፈፀመው ጥፋት ከታወቀበት ቀን ጀምሮ እስከ ስድስት ወር እርምጃ ካልተወሰደበትበዲሲኘሊን ተጠያቂ አይሆንም፣ ፪/ ከባድ የዲሲኘሊን ቅጣት የሚያስከትል ጥፋት የፈፀመ የኮሚሽኑ ሠራተኛ የፈጸመው ጥፋት ከታወቀበት ቀን ጀምሮ በአንድ አመት ጊዜ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) በተመለከተው የጊዜ ገደብ ውስጥ መወሰድ የሚገባውን የዲሲኘሊን እርምጃ ሳይወስድ የቀረው ኃላፊ ተጠያቂ ይሆናል፡፡ በማዘጋጀት ለተወካዮች ምክር ቤት አቅርቦ ፩/ ኮሚሽኑ የተሟሉ እና ትክክለኛ የሂሳብ ፪/ የኮሚሽኑ የሂሳብ መዛግብት እና ገንዘብ ነክ ሰነዶች በፌዴራሉ ዋና ኦዲተር በየዓመቱ የስነ-ምግባርና መከታታያ ክፍሎችን ስለማደራጀት እና ኮሚሽኑ ከክልል የስነ- ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽኖች ጋር ፳. የስነ-ምግባር መከታታያ የስራ ክፍል ስለማደራጀት ፩/ ኮሚሽኑ በየደረጃው በሚገኙ በመንግሥት መሥሪያ ቤቶች እና በመንግስት የልማት ድርጅቶች ውስጥ የሥነ-ምግባር ተግባራትን እና የሙስና መከላከል ስራን የሚያስተባብር እና የሚፈፅም የሥነ-ምግባር መከታተያ የስራ ፪/ ኮሚሽኑ በየደረጃው በሚገኙ ህዝባዊ ድርጅቶች ውስጥ የሥነ-ምግባር ተግባራትን እና የሙስና መከላከል ስራን የሚያስተባብር እና የሚፈፅም ፫/ የሥነ-ምግባር መከታተያ ክፍል ተጠሪነቱ ፬/ በመንግሥት መሥሪያ ቤቶች እና በመንግስት መከታተያ ክፍል ኃላፊ ወይም ሠራተኛ የሚደራጁት የስነ-ምግባር መከታታያ ክፍሎች ስራ ደረጃ በመንግስት መስሪያ ቤቶች ወይም በመንግስት ልማት ድርጅቶች በሚገኙ ዓላማ ፈጻሚዎች የስራ ደረጃ ጋር ትይዩ ይሆናል፣ ፭/ ኮሚሽኑ በህዝባዊ ድርጅቶች ውስጥ የሥነ- ምግባር መከታተያ ክፍል ኃላፊ ወይም የሚደራጁት የስነ-ምግባር መከታታያ ክፍሎች የስራ ደረጃ በህዝባዊ ድርጅቶች በሚገኙ ዓላማ ፈጻሚዎች የስራ ደረጃ ጋር ትያዩ ድርጅቶች እና በህዝባዊ ድርጅቶች ውሰጥ ክፍሎች ከኮሚሽኑ ጋር የሚኖራቸውን የሥራ ግንኙነት፣ አደረጃጀት እና አሰራር ኮሚሽኑ ፯/ የሥነምግባርመከታታያክፍሎች ከሚደራጁበት የመንግሥት መሥሪያ ቤት፣ የልማት ድርጅት እና የህዝባዊ ድርጅቶች ጋር የሚኖራቸውን ፳፩. ኮሚሽኑ ከክልል የስነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽኖች ጋር ስለሚኖረው የሥራ ግንኙነት ፩/ ኮሚሽኑ በሀገር ደረጃ የስነ-ምግባር እና የፀረ የማስተባበር ተግባራትን የሚያከናውን ስለሆነ ያስተባብራል፣ የቴክኒክ ድጋፍ ያደርጋል፣ ፪/ ኮሚሽኑ ከክልል እና ከከተማ አስተዳደር የሥነ-ምግባርና የፀረ ሙስና ኮሚሽኖች ጋር የእቅድ፣ የሪፖርት እና የግንኙነት ስርዓት ፫/ የክልል እና የከተማ አስተዳደር የስነምግባርና ስላለው የፀረ ሙስና እንቅስቃሴ የሚመለከቱ ማንኛዉም ሰዉ ወይም አካል ኮሚሽኑ በዚህ ተግባሩን ለመወጣት በሚያርገዉ እንቅስቃሴ ፳፫. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ለዚህ አዋጅ አፈጻጸም ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፪/ ኮሚሽኑ ይህንን አዋጅና በዚህ አዋጅ መሠረት ፳፬. የተሻሩና ተፈጻሚነት ስለማይኖራቸው ህጐች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፬፻፴፫/፪ሺ፭ እና በማሻሻያ አዋጅ ቁጥር ፰፻፹፫/፪ሺ፯ ላይ ተደንግገዉ የነበሩና በዚህ አዋጅ የተሸፈኑ ድንጋጌዎች በዚህ አዋጅ ተሽረዋል፡፡ ፪/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረኑ ማናቸውም ሌሎች ህጐች በዚህ አዋጅ ውስጥ በተሸፈኑ ጉዳዮች ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ የካቲት ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=39dfe89554b3bee2aaaa6900300df49889ed57e9	10,329	1,969	0.974046	2025-10-04T13:51:25.654629
25e3b4841c1e0932	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግሥታት ግንኙነት ሥርዓት መወሰኛ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፩/፪ሺ፲፫ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግስታት ግንኙነት ሥርዓትን ለመወሰን የወጣ ሀገራችን ኢትዮጵያ ፌደራላዊና ዲሞክራሲያዊ እንደመሆኗ መጠን ዘላቂ ሰላምን ለማስፈን፣ ዋስትና ያለው ዲሞክራሲን ለማረጋገጥ፣ ፈጣን ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ልማትን ለማስቀጠልና አንድ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ማህበረሰብን ለመገንባት ይቻል ዘንድ ከተናጠል ጥረቶች ይልቅ የየእርከኑን አካላት አቅሞች በተገቢው መንገድ አቀናጅቶና አዋህዶ ዘርፈ-ብዙ የልማትም ሆነ የመልካም አስተዳደር ተግባራትን አደረጃጀት ውስጥ የፌደራልም ሆነ የክልል መንግስታት የተናጠልና የወል ሥልጣንና ኃላፊነቶች በህገ-መንግስቱ ተለይተው የተቀመጡ ቢሆንም የየእርከኑ መንግስታት በየተመደቡላቸው ሥልጣንና ተግባራት ተቀራርቦና እርስ በርስ ተናቦ መስራትና ተገቢ ሆኖ ሲገኝ የጋራ ፖሊሲዎችንና ስትራቴጂዎችን ነድፎ በዉጤታማነት ለመንቀሳቀስ የሚያግዝ ትብብራዊ የግንኙነት ማዕቀፍ ከስርዓቱ ባህርይ የሚመነጩ እንደ መሆናቸው መጠን ለሥርዓቱ ዘለቄታ ተፈላጊ የሆኑ የጋራ አስተሳሰቦችን በመያዝና በማጠናከር ሥርዓቱ በየጊዜው እየጎለበተ የሚሄድበትን አሰራር መዘርጋት በማስፈለጉ፤ በፌደራልና በክልል መንግስታት፣ እንዲሁም በራሳቸው በክልሎች መካከል እርስ በርስ ሲካሄዱ በቆዩ ግንኙነቶች እስከ አሁን የታዩትን ጥንካሬዎች ለማስቀጠልና ያጋጠሙ ወይም ወደፊት ሊያጋጥሙ ስርዓቱንም ሆነ የሀገሪቱን ዲሞክራሲያዊ አንድነት ለማጠናከር ብሎም በየእርከኑ መንግስታትና አቻ ተቋማቱ መካከል በመርህ ላይ የተመሰረተ ጠንካራ የትብብር ሥርዓት መፍጠር ለፌደራላዊ ሥርዓቱ ጤናማነትና ቀጣይነት ጉልህ ድርሻ ያለው በመሆኑ፤ እያንዳንዱ መንግስት የተሰጠውን ሥልጣንና ኃላፊነት ለመወጣት የራሱን ዕቅድ በሚነድፍበትና በሚፈጽምበት ጊዜ በተናጠል ከመስራቱ የተነሳ የወጪ መደራረብና የጊዜ ብክነት እንዳይደርስና በጋራ በመንደፍና አዳዲስ አሰራሮችን በመዘርጋት እንዲሁም በክልሎች መካከል የልምድ ልውውጦችን በማካሄድ በመካከላቸው የሚታየውን ወጣ-ገባነትና የጥራት ልዩነቶችን ማጥበብና ተቀራራቢ አፈፃፀም እንዲኖር ማድረግ ተገቢ ሆኖ በመገኘቱ፤ ለዚሁ ያመች ዘንድም የመንግስታት ግንኙነት ሥርዓት የሚመራበት ራሱን የቻለ ህግ ማውጣትና ገቢራዊ ማድረግ በማስፈለጉ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭/፩/ መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ መወሰኛ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፩/፪ሺ፲፫” ተብሎ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ህገ-መንግስት እውቅና የተሰጠው ክልል ሲሆን ለዚህ አዋጅ ዓላማ የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደሮችን ይጨምራል፡፡ ፪/ “መንግስት ወይም መንግስታት” ማለት እንደ ፫/ “የመንግስታት ግንኙነት ሥርዓት ” ማለት የፌደራልና የክልል መንግስታት በመካከላቸው፣ እንዲሁም የክልል መንግሥታት በጋራ ወይም በሚያገናኙዋቸው ጉዳዮች ላይ የሚመሰርቱት የተዋረድ ወይም የጎንዮሽ ግንኙነት ሲሆን አሰራሮችና አደረጃጀቶችን የሚያካትት ነው፡፡ ፬/ “የግንኙነት መድረክ” ማለት እንደአግባብነቱ ሀገር-አቀፉ የህግ አዉጪ አካላት ግንኙነት ግንኙነት መድረክ፣ አገር-አቀፉ የዳኝነት አካላት ግንኙነት መድረክ፣ ሀገር-አቀፉ የአስፈፃሚዎች ዘርፋዊ ግንኙነት መድረኮች፣ የፌዴሬሽን ምክር ቤትና የክልሎች ግንኙነት መድረክ ወይም የክልል መንግስታት ግንኙነት መድረክ ነው፡፡ ፭/ “ ሀገር-አቀፍ የአስፈፃሚዎች ዘርፋዊ የግንኙነት መስሪያ ቤቶችን ጨምሮ ማናቸውም የፌደራልና አቻ ክልላዊ የዘርፍ አስፈፃሚ መስሪያ ቤቶች፣ የህግ አስከባሪና በፌደራልና በክልል መንግስታት የሚያከናዉኑ ሌሎች የዘርፍ መስሪያ ቤቶች በጋራና በሚያገናኟቸው ጉዳዮች ላይ ለመምከር በዚህ አዋጅ መሰረት የተቋቋመን መድረክ ፮/ “የማዕቀፍ ሥልጣን ” ማለት በአንዳንድ የሥልጣን የሥልጣን ክፍፍል ሥርዓት ሆኖ ክልሎች በዘርፉ የሚያወጧቸው መንግስታዊ ፖሊሲዎችና ሕጎች ከፌደራሉ መንግስት ፖሊሲዎችና ሕጎች ጋር የተጣጣሙ እንዲሆኑ በማዕቀፍነት የሚያገለግል ፯/ “ሴክሬታሪያት” ማለት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ለማስተባበርና ለማሳለጥ አስተዳደራዊና ቴክኒካዊ ጉዳዮችን እንዲያከናውን ኃላፊነት የተሰጠው ፰/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለፀው የሴትንም ፆታ ፩/ ይህ አዋጅ በፌደራልና በክልል መንግሥታት፣ ሥልጣኖች ዙሪያ በሚካሄዱ ግንኙነቶች ላይ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ስር የሰፈረው አጠቃላይ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ አዋጁ የመንግስታት ግንኙነቶችና ተቋማት ከዚህ በታች ለ) በሀገር-አቀፉ የህግ አስፈጻሚዎች ግንኙነት መንግሥታት መካከል የሚካሄድ የተዋረድ ሐ) በሀገር-አቀፉ የሕግ ተርጓሚዎች ግንኙነት የዳኝነት አካላት መካከል የሚካሄድ የተዋረድ መ) የፌደራልና የክልል ዋና ኦዲተር መስሪያ ቤቶችን ጨምሮ በሀገር-አቀፉ የዘርፍ አስፈፃሚ መድረኮች አማካኝነት በፌደራሉ መንግስት ሠ) እንደ አጀንዳዎቹ ስፋትና ጥልቀት ሁለት ወይም ከዚያ በላይ በሆኑ ወይም በሁሉም የክልል መንግሥታት የተናጠል ወይም የጋራ መድረኮች አማካኝነት የሚካሄድ ሁሉንአቀፍ ወይም ዘርፍ-ተኮር የጎንዮሽ ግንኙነት፤ ረ) በፌደሬሽን ምክር ቤትና በክልሎች መድረክ የሚካሄዱ ሌሎች ግንኙነቶች፣ የሚደራጁ የጋራ መድረኮችና በተናጠልም ሆነ በጋራ የሚዋቀሩ በማክበርና በመከተል ይካሄዳሉ፡፡ ፩/ የሕገ-መንግሥትን የበላይነት ማክበር፤ ፪/ እኩልነትና የእርስበርስ መከባበር፤ ፬/ ሀገራዊ ራዕዮችንና እሴቶችን ማጎልበት፣ ስለመንግስታት ግንኙነቶች ሥርዓት አመሰራረት፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መደበኛ የመንግስታት ግንኙነት ሥርዓት ከዚህ በኋላ “የመንግስታት ግንኙነት ሥርዓት” ተብሎ የሚጠራው በዚህ አዋጅ ተመስርቷል፡፡ ፮. የመንግስታት ግንኙነት አደረጃጀት የመንግስታት ግንኙነት መድረኮች የሚከተሉት ፪/ ሀገር--አቀፉ የሕግ አስፈጻሚዎች ግንኙነት ፬/ ሀገር-አቀፉ የአስፈፃሚዎች ዘርፋዊ ግንኙነት ፭/ የፌደሬሽን ምክር ቤትና የክልሎች ግንኙነት ፮/ የክልል መንግሥታት የግንኙነት መድረኮች፡፡ ስለ ሀገር-አቀፉ የሕግ አውጪዎች የግንኙነት መድረክ ፩/ ሀገር-አቀፉ የህግ አዉጪዎች የግንኙነት መድረክ ሀ) የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ፣ ለ) የፌደሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ፣ አስተዳደር ምክር ቤቶች አፈ-ጉባኤዎች፣ መ) የደቡብ ክልል ብሄሮች፣ብሄረሰቦችና ህዝቦች ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ናቸው ብሎ ያመነባቸው የፌደራልም ሆነ የክልል ምክር ቤቶች ቋሚ ኮሚቴዎች ሰብሳቢዎችና ሌሎች አካላት እንደ ተገቢነታቸው በአባልነት ወይም በአስረጂነት ፰. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት ሀገር-አቀፉ የህግ አዉጪዎች ግንኙነት መድረክ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ፩/ በሕገ-መንግስቱ ለፌደራልና ክልል መንግስታት በጋራ የተሰጡ ሥልጣንና ኃላፊነቶችን ተፈፃሚ ለማድረግ የሚያስችሉ፣ እርስበርስ የተጣጣሙና ሥልጣን እንደተጠበቀ ሆኖ በየደረጃው የሚገኙ ምክር ቤቶች ይህንን ተግባራዊ ከማድረጋቸው በፊት ሌላኛውን የሥልጣን እርከን በአሉታዊ መግባባት እንዲፈጠር ይጥራል፣ይኸው በተግባር ፫/ ሀገራዊ እንድምታ ባላቸው ጉዳዮች ላይ በመምከር ለማሳካት የተደነገጉ ሕጎችን አፈፃፀም በቅርብ መንግሥታት የወጡ ወይም ወደፊት የሚወጡ ህጎችን ተቃርኖ በማስተካከል አንደኛው ከሌላው ስትራቴጂዎች ላይ ተቀራራቢ የአፈፃፀም ደረጃ እንዲኖር የጋራ መግባባት ይፈጥራል፤ ፭/ በአስፈፃሚ አካላት መካከል የተደረሱ ስምምነቶች ስለመሆናቸው በጋራ ይመክራሉ፣ በአስፈፃሚዎች የጋራ ስምምነቶች ተግባራዊነትና አፈፃፀም ላይ ፮/ የሕዝብ ተወካዮችና የክልል ምክር ቤቶች አባላት ስለ ሀገር-አቀፉ የሕግ አስፈጻሚዎች የግንኙነት መድረክ የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ)የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ጠቅላይ ሚኒስትር፣ ለ) የሁሉም ክልሎች ርእሳነ-መስተዳድሮች፣ ሐ) የአዲስ አበባ ከተማና የድሬዳዋ አስተዳደሮች ረ) የብሔራዊ ፕላንና ልማት ኮሚሽን፣ ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ነው ብሎ ያመነባቸው ሌሎች የፌደራል ወይም የክልል ተቋማት ኃላፊዎች በአስረጂነት እንዲሳተፉ ሊጋብዝ ይችላል፡፡ ፲. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት ሀገር-አቀፉ የህግ አስፈፃሚ አካላት ግንኙነት መድረክ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፡- ፩/ የፌደራሉ መንግስትና የክልል አስፈፃሚ አካላት የመንግስት እርከኖች በሚመለከቱ ጉዳዮች ላይ ውይይትና ምክክሮችን ያደርጋል፣ በሀገር-አቀፍ የፖሊሲ ሀሳቦችና አጠቃላይ በሆኑ ጉዳዮች ላይ ያካሂዳል፣ ይመካከራል፣ ወሳኝ በሆኑ ጉዳዮች ላይ የጋራ መግባባት እንዲፈጠር ያደርጋል፣ አፈፃፀም በተቀናጀ መንገድ ይከታተላል፣ ፫/ ሀገራዊ አንድምታ ባላቸው የዘላቂ ሰላም፣ ፭/ የፌደራል መንግስት ሥልጣንና ኃላፊነቱን በክልሎች ተግባራዊ ሲያደርግ ከክልሎች ጋር ይመክራል፣ አስተያየቶቻቸውን ያዳምጣል፤ ፮/ በዘርፋዊ የአስፈፃሚ መድረኮች ደረጃ ዕልባት ፯/ ሀገር-አቀፍ አገልግሎት በሚሰጡ ተቋማት የሥራ አፈጻጸም ዙሪያ ምክክር ያደርጋል፣ ስራዎች ላይ የወጪ አሸፋፈንን በተመለከተ ውይይትና ምክክር ያካሂዳል፣ መመሪያዎችን ፰/ በመንግስታት ግንኙነት የፖሊሲ አፈጻጸምና ይደርሳል፣ አስፈላጊ ውሳኔዎችን ያሳልፋል፡፡ ፱/ ስርዓተ-ፆታ በሁሉም የመንግስታት ግንኙነቶች ተገቢውን ትኩረት ማግኘቱን ይከታተላል፡፡ ስለሀገር-አቀፉ የህግ ተርጓሚዎች የግንኙነት መድረክ ፩/ ሀገር-አቀፉ የህግ ተርጓሚዎች የግንኙነት መድረክ የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ) የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚደንት፣ ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ናቸው ብሎ ያመነባቸው የፌደራልም ሆነ የክልል የዳኝነት አካላት ወይም ሌሎች ተቋማት ባልደረቦች እንደ ፲፪. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት በሕገ-መንግስቱ አንቀፅ ፹ ስር የተደነገገውን የፍርድ ቤቶች ጣምራነትና የዉክልና ጉዳይ አስመልክቶ ቀደም ሲል ተቋቁመው በመስራት ላይ ያሉት ፍትህና ዳኝነት-ነክ የምክክር አካላት ባሉበት ሁኔታ ተጠናክረው የሚቀጥሉ ሲሆን በዚህ አዋጅ የተደራጀው መድረክ የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፡- ፩) የዳኝነት አካሉ በቴክኖሎጂ የታገዘ፣ ተደራሽ፣ ቀልጣፋና የተገልጋዩን ህብረተ-ሰብ እርካታ በየጊዜው እየፈተሸና እያሳደገ በሚኬድባቸው አግባቦች ላይ ይመክራል፣ የጋራ ስልቶችን ፪) የሕግ የበላይነትና ፍትሀዊነት በሚረጋገጥባቸው አፈጻጸማቸውን በቅርብ ይከታተላል፤ ፫) የፌደራል ሕጎች በክልል ደረጃ የተቀራረበ አተረጓጎም እንዲኖራቸው ምክክር ያደርጋል፣ የመፍትሄ እርምጃዎችን ይወስዳል፤ ፬) ነፃና ገለልተኛ የሆነና የሕዝብ አመኔታን ያተረፈ የዳኝነት ሥርዓት እንዲገነባ ይጥራል፤ ያካሂዳል፣ የአፈጻጸም ስልት ይቀይሳል፤ ፮) ከዳኝነት ሥርዓቱ ጋር በተገናኙ ጉዳዮች ላይ ያደርጋል፣ መመሪያዎችን ይሰጣል፤ በሚያጎለብቱ ሌሎች ተዛማጅ ጉዳዮች ላይ ስለ ሀገር-አቀፉ የአስፈፃሚዎች ዘርፋዊ የግንኙነት የግንኙነት መድረክ የሚከተሉት አባላት ሀ) የየዘርፉ የፌደራል መንግስት መስሪያ ቤቶች ለ) በኢፌዲሪ ህገመንግስት መሰረት እውቅና ያገኙ ክልሎች እንዲሁም የአዲስ አበባ የየዘርፉ መስሪያ ቤቶች ኃላፊዎች፡፡ ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ናቸው ብሎ ያመነባቸው በስብሰባው ላይ በአባልነት ወይም በአስረጂነት ፲፬. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት መድረኩ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፦ ፩/ በየዘርፉ ሀገር-አቀፍ ጥቅሞችን በሚመለከቱ ዋና ዋና ጉዳዮች ላይ በጋራ ይመክራል፤ ፪/ የክልሎችን ሥልጣን፣ ጥቅሞችና ፍላጎቶች በሚመለከቱ የፌደራል መንግስት ዘርፍ ተኮር ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎችና ዕቅዶች ዝግጅትና ፫/ በጋራና በማዕቀፍ ሥልጣኖች አተገባበር ዙሪያ የሚዘጋጁ የረዥም፣ የመካከለኛና የአጭር ጊዜ የሚተሳሰሩበትን ሥርዓት ይፈጥራል፣ በጋራ ያካሂዳል፣ የጋራ ስልቶችን ይነድፋል፣ ፭/ በክልል ደረጃ በሚተገበሩ ዘርፍ-ተኮር ሀገራዊ ዕቅዶችና ፕሮግራሞች ዝግጅት፣ አፈጻፀም፣ ክትትልና ግምገማ ላይ ይመክራል፣ ፮/ የምርጥ ተሞክሮዎች ልዉዉጥ የሚካሄድበትና ይመክራል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ፯/ በየክልሉ የሚመዘገቡትን የስራ አፈጻጸም ዉጤቶች ወደ ተመሳሳይ ደረጃ ለማድረስ የሚያስችል የአቻ ግምገማ ሥርዓት በጋራ ይቀይሳል፣ ተግባራዊ በሚሆንበት አግባብ ላይ ምክክር ያደርጋል፣ አፈጻጸሙንም ይከታተላል፤ ፰/ የአስፈጻሚዉን ዘርፋዊ ተግባራት በሚያጠናክሩ ሌሎች ተዛማጅ ጉዳዮች ላይ እንዳስፈላጊነቱ ይወያያል፣ መመሪያዎችን ይሰጣል፡፡ ሁለትና ከዚያ በላይ የሆኑ ዘርፋዊ የአስፈፃሚ አካላት የግንኙነት መድረኮች አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኙት በጋራ የሚታቀፉበት አቢይ መድረክ ወይም ጉባኤ የማቋቋም መብት አላቸው፤ ዝርዝር ተግባርና ሀላፊነቱንም የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎች መንፈስ ተከትለው ሊወስኑ ይችላሉ፡፡ ስለፌደሬሽን ምክር ቤትና የክልሎች ግንኙነት ፩/ የፌደሬሽን ምክር ቤትና የክልሎች ግንኙነት መድረክ የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ/ የፌደሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ፣ ለ/ የየክልሉ ምክር ቤት አፈ-ጉባዬዎች፣ ሐ/ የየክልሉ ርዕሳነ-መስተዳድሮች፣ መ/የአዲስ አበባ ከተማና የድሬዳዋ አስተዳደሮች ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ናቸው ብሎ ያመነባቸው በስብሰባው ላይ በአባልነት ወይም በአስረጂነት ፲፯. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት የፌደሬሽን ምክር ቤትና የክልሎች ግንኙነት መድረክ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፡- ፩/ የፌደራሉ መንግሥት ለክልሎች በሚሰጠው ድጎማ ቋትና ክፍፍል እንዲሁም በሕገ- መንግሥታት በተሰጡ የጋራ ገቢዎች ክፍፍል መግባባት የሚፈጠርበትን ሁኔታ ያመቻቻል፣ ፪/ የብሄሮች፣ ብሄረ-ሰቦችና የህዝቦችን አብሮነትና የጋራ ተጠቃሚነት ለማጎልበት በሚያስችሉ እንዲሁምበመካከላቸው በሚታዩ የግንኙነት አዝማሚያዎች ላይ አስቀድሞ በመወያየት የሚጠቅሙ ምክረ-ሃሳቦችን ይሰጣል፣ ፫/ በብሔር ብሔረ-ሰቦችና ህዝቦች፣በተለይም አናሳ ቁጥር ባላቸው ማህበረ-ሰቦች አያያዝ ላይ ያስፋፋል፣ በአያያዝ ላይ የሚስተዋሉ ችግሮች ፬/ በክልሎችና በተለያዩ ማህበረሰቦች መካከል የተከሰቱና የተፈቱ ግጭቶችና አለመግባባቶች የሚያስችል ስልት ይነድፋል፣ አፈጻጸሙን ስለክልል መንግሥታት የግንኙነት መድረክ ፩/ የክልል መንግሥታት የጋራ ግንኙነት መድረክ ሀ/ የየክልሉ ምክር ቤት አፈ-ጉባዬዎች፣ ለ/ የሁሉም ክልሎች ርዕሳነ-መስተዳድሮች፣ ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ናቸው ብሎ ያመነባቸው የሌሎች አካላት ወይም ተቋማት ባልደረቦች በአስረጂነት እንዲሳተፉ ሊጋብዝ ይችላል፡፡ ፲፱. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት የክልል መንግሥታት የጋራ ግንኙነት መድረክ ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፡- ፩/ የሀገር-አቀፍ ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎችና ያሳደራቸውን ወይም የሚያሳድራቸውን በጎና እንዳስፈላጊነቱ የማሻሻያ ሀሳቦችን ለፌደራል ፪/ በአንድ ክልል ውሳኔ ያገኘ ጉዳይ በሌሎች መግባባት የሚደረስበትን አሰራር ይዘረጋል፣ ፫/ በልማት፣ በመልካም አስተዳደርና በመሰረታዊ አጠባበቅ ረገድ ተቀራራቢ አፈፃፀም እንዲኖር የጋራ ስልት ይቀይሳል፣ የተሞክሮ ልውውጥ እንዲደረግ ሁኔታዎችን ያመቻቻል፣ ፬/ የፌደራል መንግሥቱን ልዩ ትኩረት በሚሹ ጉዳዮች ላይ ይመክራል፣ የተደረሰበትን የጋራ ፭/ ክልሎችን በጋራ የማስተሳሰር ፋይዳ ያላቸውና ድንበር ተሻጋሪ የሆኑ ችግሮችን ለመፍታት ይወያያል፣ የውሳኔ አስተያየቱን አግባብ ላለው ፳. የተለያዩ መድረኮችን ስለማቋቋም ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ተጎራባች ክልሎች የዘርፍ አስፈፃሚ አካላት የበላይ ኃላፊዎችን ያቀፉ የጋራ መድረኮችን የማቋቋም መብት አላቸው፤ የነዚህ መድረኮች ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይህንን አዋጅ መሰረት አድርጎ በሚወጣ መመሪያ የመንግሥታት ግንኙነት የስብሰባና የአሰራር ሥነ- ተግባራት ተቀናጅተው የሚመሩት በሚከተለው ፩/ ሀገር-አቀፍ የሕግ አስፈፃሚው እና የሕግ አፈፃፀማቸውን፣ ያጋጠሟቸውን ችግሮችና ሕግ ፪/ ሀገር-አቀፉ የአስፈፃሚዎች ግንኙነት መድረክም ከሴክሬታሪያቱ በሚቀርብለት ሪፖርት ላይ ከተወያየ በኋላ ውጤቱን ለሀገር-አቀፉ የሕግ አውጭዎች ግንኙነት መድረክ ያስተላልፋል፡፡ መድረክ በበኩሉ ከሀገር-አቀፉ የአስፈፃሚዎች የዳኝነት ሥርአቱን የሚመለከት ሆኖ ያገኘው እንደሆነ ለሀገር-አቀፉ የሕግ ተርጓሚ አካላት ግንኙነት መድረክ እንዲደርስ ያደርጋል፡፡ ፳፪. ስለግልፅነትና የተጠያቂነት አሰራር በዚህ አዋጅ መሰረት የሚካሄዱ የመንግሥታት ግንኙነቶች ከዚህ በታች የተመለከቱትን ዘዴዎች ፩/ የመንግስታት ግንኙነት መድረኮች ግንኙነት የተደረገባቸውን ጉዳዮች በሚመለከት በብዙሃን መገናኛ ዘዴዎች አማካኝነት ለህዝብ ይፋዊ ፪/ የመንግሥታት ግንኙነት መድረኮች የርስበርስ ምክክሮችን ካካሄዱ በኋላ ወሳኝ በሆኑ የጋራ አፈፃፀማቸዉን የሚያሳዩ የመግባቢያ ሰነዶች ፫/ የአስፈፃሚዎች ዘርፋዊ የግንኙነት መድረኮች የአስፈፃሚዎች ግንኙነት መድረክ ሪፖርት ፬/ የመንግስታት ግንኙነት መድረኮች በየደረጃው በማያደርጉ አካላት ላይ እንዳግባብነቱ የጎንዮሽ ተገቢው የእርምት እርምጃ በወቅቱ እንዲወሰድ ፳፫. ስለመወያያ አጀንዳዎች አቀራረፅና አቀራረብ ፩/ በመንግሥታት ግንኙነት መድረኮች ውይይት የሚደረግባቸው ርዕሰ-ጉዳዮች በሚመለከታቸው ፪/ የፌደራልም ሆኑ የክልል አካላት በመወያያ አጀንዳዎች አቀራረፅ ወቅት እኩል የመሳተፍ ፩/ የትኛውም የመንግስታት ግንኙነት መድረክ ስብሰባ በጋራ አመራር ይካሄዳል፡፡ ፳፭. ስለ ስብሰባ ጊዜና የውሳኔ አሰጣጥ ሥነ-ሥርዓት ፩/ የመንግሥታት ግንኙነቶች መድረክ መደበኛ ያካሂዳል፤ ሆኖም እንዳስፈላጊነቱ አስቸኳይ ፪/ ከመድረኩ አባላት መካከል ሁለት ሶስተኛ የሚሆኑት በስብሰባው ላይ ከተገኙ ምልአተ- ፫/ ለግንኙነት መድረኮች ቀርበው ውይይት የተደረገባቸውና ውሳኔ የሚሹ ጉዳዮች በተቻለ መጠን በስምምነት እና በድርድር እልባት ፬/ ማናቸውም የውሳኔ ሀሳብ በስምምነትም ሆነ በድርድር የማይቋጭ ሆኖ የተገኘ እንደሆነ በስብሰባው ላይ በተገኙት የመድረኩ አባላት ስለሀገር-አቀፍፉ የመንግስታት ግንኙነት ሴክሬታሪያትና ሌሎች ፅህፈት ቤቶች መቋቋምና ፳፮. ስለ ሴክሬታሪያቱ መቋቋምና ተጠሪነት ፩/ በሀገር-አቀፍ ደረጃ የመንግስታት ግንኙነትን የሚያስተባብር ህጋዊ ሰውነት ያለው ከዚህ በኋላ “ሴክሬታሪያቱ” እየተባለ የሚጠራ አካል ፪/ የሴክሬታሪያቱ ተጠሪነት ለሀገር-አቀፉ የሕግ አስፈፃሚዎች የግንኙነት መድረክ (ለጠቅላይ ፫/ የፌደራልና የክልል መንግሥታት በጋራ ፬/ ሴክሬታሪያቱ ለስራው አስፈላጊ ባለሙያዎችና ፭/ ለሴክሬታሪያቱ ስራ ማስኬጃ የሚያስፈልገዉን በማዋጣት በጋራ ይመድባሉ፤ ዝርዝሩ ይህንን አዋጅ ለማስፈፀም በሚወጣ ደንብ ይወሰናል፡፡ ተስማምተው በሚሰይሙት አካል እንዲከናወን ፳፯. የሴክሬታሪያቱ ተግባርና ኃላፊነት ሴክሬታሪያቱ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተሉት ተግባራትን የማስተባበርና የማሳለጥ እንዲሁም ሙያዊና ቴክኒካዊ ስራዎችን ያከናውናል፤ ፪/ ግንኙነቶቹ ለሥርዓቱ መጎልበት፣ ለህብረቱ የሚያስገኙትን ፋይዳ ያጠናል፣ መድረኮቹ በሀብት አጠቃቀምና በጥራት ረገድ ውጤታማ በግንኙነቶቹ ዙሪያ የሚታዩትን ክፍተቶች በጥናት ላይ ተመስርቶ ይለያል፣ ግንኙነቶችን የአፈፃፀም ሪፖርቶችን፣ የመፍትሄ ሀሳቦችን ፬/ አለመግባባቶችንና ግጭቶችን ሊፈጥሩ የሚችሉ የትኩረት አጀንዳዎች እንዲሆኑ ያደርጋል፤ ፭/ በመንግሥታቱ መካከል የመረጃ ልውውጡ ፮/ በተመሳሳይ ጉዳዮች የሌሎች ፌደሬሽኖች ሁኔታዎች ጋር በማጣጣም በጥቅም ላይ እንዲውሉ ሃሳብ ያቀርባል፣ ሲወሰንም ይህንኑ ፯/ በመንግሥታት ግንኙነቶች ዙሪያ የሚታዩ የግንዛቤ ክፍተቶች እንዲቀረፉ ትምህርታዊ ፰/ በየደረጃው የተቋቋሙ መድረኮችና ሌሎች አደረጃጀቶች እንዲጠናከሩ ሙያዊ ድጋፍ ፳፰. ስለ ሌሎች ፅህፈት ቤቶች መቋቋም በዚህ አዋጅ መሰረት የተቋቋሙትን የቀጥታም ሆነ የጎንዮሽ መንግሥታዊ ግንኙነቶችና በየዘርፉ የተደራጁትን መድረኮች የሚያስተባብሩ የተለያዩ ፳፱. የክልሎችና የሌሎች መድረኮች ፅህፈት ቤቶች በዚህ አዋጅ መሰረት የተቋቋሙ የክልልና የዘርፍ መድረኮች ጽህፈት ቤቶች የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሯቸዋል፡- ፩/ የመንግሥታት ግንኙነት ሥርዓቱን አጠቃላይ ጤናማነትና ውጤታማነት ይከታተላሉ፤ ፪/ በመንግሥታቱ ግንኙነቶች ዙሪያ የጥናትና በተመለከተ ለመገናኛ ብዙሀንና ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ወቅታዊ መረጃዎችንና ፮/ የመድረኮቹን ስብሰባዎች ያመቻቻሉ፤ ሌሎች ተዛማጅ ተግባራትን ያከናዉናሉ፡፡ ስራዎቻቸዉን ለማሳለጥ የሚያግዙ ልዩ ልዩ ፪/ የኮሚቴዎቹ ተጠሪነት ለያቋቋሟቸው የግንኙነት ፫/ የነዚህ ኮሚቴዎች ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች በያቋቋሟቸው አካላት ይወሰናሉ፡፡ ፴፩. ተፈጻሚነት ስለማይኖራቸው ህጎች ይህንን አዋጅ የሚቃረን ማናቸውም ህግ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም የተለመደ አሰራር በዚህ አዋጅ ውስጥ በተሸፈኑት ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚነት የህዝብ ተወካዮች ምከር ቤት ይህን አዋጅ ፩/ ሀገር-አቀፉ የህግ አስፈጻሚዎች የግንኙነት ፪/ ይህንን አዋጅና በአዋጁ መሰረት የሚወጡትን ዝርዝር መመሪያዎችን በአዋጁ የተቋቋሙትና ጉዳዩ የሚመለከታቸው ሌሎች የመንግሥታት ግንኙነት መድረኮች ሊያወጡ ይችላሉ፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ጥር ፫ ቀን ፪ሺ፲3 ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="25e3b4841c1e0932" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግሥታት ግንኙነት ሥርዓት መወሰኛ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=64627ff3a0be42fb2d16354a909e1c4cc16759d6" char_count="11524" purity="0.98"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግሥታት ግንኙነት ሥርዓት መወሰኛ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፩/፪ሺ፲፫ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የመንግስታት ግንኙነት ሥርዓትን ለመወሰን የወጣ ሀገራችን ኢትዮጵያ ፌደራላዊና ዲሞክራሲያዊ እንደመሆኗ መጠን ዘላቂ ሰላምን ለማስፈን፣ ዋስትና ያለው ዲሞክራሲን ለማረጋገጥ፣ ፈጣን ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ልማትን ለማስቀጠልና አንድ የፖለቲካና የኢኮኖሚ ማህበረሰብን ለመገንባት ይቻል ዘንድ ከተናጠል ጥረቶች ይልቅ የየእርከኑን አካላት አቅሞች በተገቢው መንገድ አቀናጅቶና አዋህዶ ዘርፈ-ብዙ የልማትም ሆነ የመልካም አስተዳደር ተግባራትን አደረጃጀት ውስጥ የፌደራልም ሆነ የክልል መንግስታት የተናጠልና የወል ሥልጣንና ኃላፊነቶች በህገ-መንግስቱ ተለይተው የተቀመጡ ቢሆንም የየእርከኑ መንግስታት በየተመደቡላቸው ሥልጣንና ተግባራት ተቀራርቦና እርስ በርስ ተናቦ መስራትና ተገቢ ሆኖ ሲገኝ የጋራ ፖሊሲዎችንና ስትራቴጂዎችን ነድፎ በዉጤታማነት ለመንቀሳቀስ የሚያግዝ ትብብራዊ የግንኙነት ማዕቀፍ ከስርዓቱ ባህርይ የሚመነጩ እንደ መሆናቸው መጠን ለሥርዓቱ ዘለቄታ ተፈላጊ የሆኑ የጋራ አስተሳሰቦችን በመያዝና በማጠናከር ሥርዓቱ በየጊዜው እየጎለበተ የሚሄድበትን አሰራር መዘርጋት በማስፈለጉ፤ በፌደራልና በክልል መንግስታት፣ እንዲሁም በራሳቸው በክልሎች መካከል እርስ በርስ ሲካሄዱ በቆዩ ግንኙነቶች እስከ አሁን የታዩትን ጥንካሬዎች ለማስቀጠልና ያጋጠሙ ወይም ወደፊት ሊያጋጥሙ ስርዓቱንም ሆነ የሀገሪቱን ዲሞክራሲያዊ አንድነት ለማጠናከር ብሎም በየእርከኑ መንግስታትና አቻ ተቋማቱ መካከል በመርህ ላይ የተመሰረተ ጠንካራ የትብብር ሥርዓት መፍጠር ለፌደራላዊ ሥርዓቱ ጤናማነትና ቀጣይነት ጉልህ ድርሻ ያለው በመሆኑ፤ እያንዳንዱ መንግስት የተሰጠውን ሥልጣንና ኃላፊነት ለመወጣት የራሱን ዕቅድ በሚነድፍበትና በሚፈጽምበት ጊዜ በተናጠል ከመስራቱ የተነሳ የወጪ መደራረብና የጊዜ ብክነት እንዳይደርስና በጋራ በመንደፍና አዳዲስ አሰራሮችን በመዘርጋት እንዲሁም በክልሎች መካከል የልምድ ልውውጦችን በማካሄድ በመካከላቸው የሚታየውን ወጣ-ገባነትና የጥራት ልዩነቶችን ማጥበብና ተቀራራቢ አፈፃፀም እንዲኖር ማድረግ ተገቢ ሆኖ በመገኘቱ፤ ለዚሁ ያመች ዘንድም የመንግስታት ግንኙነት ሥርዓት የሚመራበት ራሱን የቻለ ህግ ማውጣትና ገቢራዊ ማድረግ በማስፈለጉ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭/፩/ መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ መወሰኛ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፴፩/፪ሺ፲፫” ተብሎ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ህገ-መንግስት እውቅና የተሰጠው ክልል ሲሆን ለዚህ አዋጅ ዓላማ የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደሮችን ይጨምራል፡፡ ፪/ “መንግስት ወይም መንግስታት” ማለት እንደ ፫/ “የመንግስታት ግንኙነት ሥርዓት ” ማለት የፌደራልና የክልል መንግስታት በመካከላቸው፣ እንዲሁም የክልል መንግሥታት በጋራ ወይም በሚያገናኙዋቸው ጉዳዮች ላይ የሚመሰርቱት የተዋረድ ወይም የጎንዮሽ ግንኙነት ሲሆን አሰራሮችና አደረጃጀቶችን የሚያካትት ነው፡፡ ፬/ “የግንኙነት መድረክ” ማለት እንደአግባብነቱ ሀገር-አቀፉ የህግ አዉጪ አካላት ግንኙነት ግንኙነት መድረክ፣ አገር-አቀፉ የዳኝነት አካላት ግንኙነት መድረክ፣ ሀገር-አቀፉ የአስፈፃሚዎች ዘርፋዊ ግንኙነት መድረኮች፣ የፌዴሬሽን ምክር ቤትና የክልሎች ግንኙነት መድረክ ወይም የክልል መንግስታት ግንኙነት መድረክ ነው፡፡ ፭/ “ ሀገር-አቀፍ የአስፈፃሚዎች ዘርፋዊ የግንኙነት መስሪያ ቤቶችን ጨምሮ ማናቸውም የፌደራልና አቻ ክልላዊ የዘርፍ አስፈፃሚ መስሪያ ቤቶች፣ የህግ አስከባሪና በፌደራልና በክልል መንግስታት የሚያከናዉኑ ሌሎች የዘርፍ መስሪያ ቤቶች በጋራና በሚያገናኟቸው ጉዳዮች ላይ ለመምከር በዚህ አዋጅ መሰረት የተቋቋመን መድረክ ፮/ “የማዕቀፍ ሥልጣን ” ማለት በአንዳንድ የሥልጣን የሥልጣን ክፍፍል ሥርዓት ሆኖ ክልሎች በዘርፉ የሚያወጧቸው መንግስታዊ ፖሊሲዎችና ሕጎች ከፌደራሉ መንግስት ፖሊሲዎችና ሕጎች ጋር የተጣጣሙ እንዲሆኑ በማዕቀፍነት የሚያገለግል ፯/ “ሴክሬታሪያት” ማለት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ለማስተባበርና ለማሳለጥ አስተዳደራዊና ቴክኒካዊ ጉዳዮችን እንዲያከናውን ኃላፊነት የተሰጠው ፰/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለፀው የሴትንም ፆታ ፩/ ይህ አዋጅ በፌደራልና በክልል መንግሥታት፣ ሥልጣኖች ዙሪያ በሚካሄዱ ግንኙነቶች ላይ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ስር የሰፈረው አጠቃላይ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ አዋጁ የመንግስታት ግንኙነቶችና ተቋማት ከዚህ በታች ለ) በሀገር-አቀፉ የህግ አስፈጻሚዎች ግንኙነት መንግሥታት መካከል የሚካሄድ የተዋረድ ሐ) በሀገር-አቀፉ የሕግ ተርጓሚዎች ግንኙነት የዳኝነት አካላት መካከል የሚካሄድ የተዋረድ መ) የፌደራልና የክልል ዋና ኦዲተር መስሪያ ቤቶችን ጨምሮ በሀገር-አቀፉ የዘርፍ አስፈፃሚ መድረኮች አማካኝነት በፌደራሉ መንግስት ሠ) እንደ አጀንዳዎቹ ስፋትና ጥልቀት ሁለት ወይም ከዚያ በላይ በሆኑ ወይም በሁሉም የክልል መንግሥታት የተናጠል ወይም የጋራ መድረኮች አማካኝነት የሚካሄድ ሁሉንአቀፍ ወይም ዘርፍ-ተኮር የጎንዮሽ ግንኙነት፤ ረ) በፌደሬሽን ምክር ቤትና በክልሎች መድረክ የሚካሄዱ ሌሎች ግንኙነቶች፣ የሚደራጁ የጋራ መድረኮችና በተናጠልም ሆነ በጋራ የሚዋቀሩ በማክበርና በመከተል ይካሄዳሉ፡፡ ፩/ የሕገ-መንግሥትን የበላይነት ማክበር፤ ፪/ እኩልነትና የእርስበርስ መከባበር፤ ፬/ ሀገራዊ ራዕዮችንና እሴቶችን ማጎልበት፣ ስለመንግስታት ግንኙነቶች ሥርዓት አመሰራረት፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መደበኛ የመንግስታት ግንኙነት ሥርዓት ከዚህ በኋላ “የመንግስታት ግንኙነት ሥርዓት” ተብሎ የሚጠራው በዚህ አዋጅ ተመስርቷል፡፡ ፮. የመንግስታት ግንኙነት አደረጃጀት የመንግስታት ግንኙነት መድረኮች የሚከተሉት ፪/ ሀገር--አቀፉ የሕግ አስፈጻሚዎች ግንኙነት ፬/ ሀገር-አቀፉ የአስፈፃሚዎች ዘርፋዊ ግንኙነት ፭/ የፌደሬሽን ምክር ቤትና የክልሎች ግንኙነት ፮/ የክልል መንግሥታት የግንኙነት መድረኮች፡፡ ስለ ሀገር-አቀፉ የሕግ አውጪዎች የግንኙነት መድረክ ፩/ ሀገር-አቀፉ የህግ አዉጪዎች የግንኙነት መድረክ ሀ) የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ፣ ለ) የፌደሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ፣ አስተዳደር ምክር ቤቶች አፈ-ጉባኤዎች፣ መ) የደቡብ ክልል ብሄሮች፣ብሄረሰቦችና ህዝቦች ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ናቸው ብሎ ያመነባቸው የፌደራልም ሆነ የክልል ምክር ቤቶች ቋሚ ኮሚቴዎች ሰብሳቢዎችና ሌሎች አካላት እንደ ተገቢነታቸው በአባልነት ወይም በአስረጂነት ፰. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት ሀገር-አቀፉ የህግ አዉጪዎች ግንኙነት መድረክ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ፩/ በሕገ-መንግስቱ ለፌደራልና ክልል መንግስታት በጋራ የተሰጡ ሥልጣንና ኃላፊነቶችን ተፈፃሚ ለማድረግ የሚያስችሉ፣ እርስበርስ የተጣጣሙና ሥልጣን እንደተጠበቀ ሆኖ በየደረጃው የሚገኙ ምክር ቤቶች ይህንን ተግባራዊ ከማድረጋቸው በፊት ሌላኛውን የሥልጣን እርከን በአሉታዊ መግባባት እንዲፈጠር ይጥራል፣ይኸው በተግባር ፫/ ሀገራዊ እንድምታ ባላቸው ጉዳዮች ላይ በመምከር ለማሳካት የተደነገጉ ሕጎችን አፈፃፀም በቅርብ መንግሥታት የወጡ ወይም ወደፊት የሚወጡ ህጎችን ተቃርኖ በማስተካከል አንደኛው ከሌላው ስትራቴጂዎች ላይ ተቀራራቢ የአፈፃፀም ደረጃ እንዲኖር የጋራ መግባባት ይፈጥራል፤ ፭/ በአስፈፃሚ አካላት መካከል የተደረሱ ስምምነቶች ስለመሆናቸው በጋራ ይመክራሉ፣ በአስፈፃሚዎች የጋራ ስምምነቶች ተግባራዊነትና አፈፃፀም ላይ ፮/ የሕዝብ ተወካዮችና የክልል ምክር ቤቶች አባላት ስለ ሀገር-አቀፉ የሕግ አስፈጻሚዎች የግንኙነት መድረክ የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ)የኢ.ፌ.ዲ.ሪ ጠቅላይ ሚኒስትር፣ ለ) የሁሉም ክልሎች ርእሳነ-መስተዳድሮች፣ ሐ) የአዲስ አበባ ከተማና የድሬዳዋ አስተዳደሮች ረ) የብሔራዊ ፕላንና ልማት ኮሚሽን፣ ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ነው ብሎ ያመነባቸው ሌሎች የፌደራል ወይም የክልል ተቋማት ኃላፊዎች በአስረጂነት እንዲሳተፉ ሊጋብዝ ይችላል፡፡ ፲. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት ሀገር-አቀፉ የህግ አስፈፃሚ አካላት ግንኙነት መድረክ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፡- ፩/ የፌደራሉ መንግስትና የክልል አስፈፃሚ አካላት የመንግስት እርከኖች በሚመለከቱ ጉዳዮች ላይ ውይይትና ምክክሮችን ያደርጋል፣ በሀገር-አቀፍ የፖሊሲ ሀሳቦችና አጠቃላይ በሆኑ ጉዳዮች ላይ ያካሂዳል፣ ይመካከራል፣ ወሳኝ በሆኑ ጉዳዮች ላይ የጋራ መግባባት እንዲፈጠር ያደርጋል፣ አፈፃፀም በተቀናጀ መንገድ ይከታተላል፣ ፫/ ሀገራዊ አንድምታ ባላቸው የዘላቂ ሰላም፣ ፭/ የፌደራል መንግስት ሥልጣንና ኃላፊነቱን በክልሎች ተግባራዊ ሲያደርግ ከክልሎች ጋር ይመክራል፣ አስተያየቶቻቸውን ያዳምጣል፤ ፮/ በዘርፋዊ የአስፈፃሚ መድረኮች ደረጃ ዕልባት ፯/ ሀገር-አቀፍ አገልግሎት በሚሰጡ ተቋማት የሥራ አፈጻጸም ዙሪያ ምክክር ያደርጋል፣ ስራዎች ላይ የወጪ አሸፋፈንን በተመለከተ ውይይትና ምክክር ያካሂዳል፣ መመሪያዎችን ፰/ በመንግስታት ግንኙነት የፖሊሲ አፈጻጸምና ይደርሳል፣ አስፈላጊ ውሳኔዎችን ያሳልፋል፡፡ ፱/ ስርዓተ-ፆታ በሁሉም የመንግስታት ግንኙነቶች ተገቢውን ትኩረት ማግኘቱን ይከታተላል፡፡ ስለሀገር-አቀፉ የህግ ተርጓሚዎች የግንኙነት መድረክ ፩/ ሀገር-አቀፉ የህግ ተርጓሚዎች የግንኙነት መድረክ የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ) የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ፕሬዚደንት፣ ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ናቸው ብሎ ያመነባቸው የፌደራልም ሆነ የክልል የዳኝነት አካላት ወይም ሌሎች ተቋማት ባልደረቦች እንደ ፲፪. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት በሕገ-መንግስቱ አንቀፅ ፹ ስር የተደነገገውን የፍርድ ቤቶች ጣምራነትና የዉክልና ጉዳይ አስመልክቶ ቀደም ሲል ተቋቁመው በመስራት ላይ ያሉት ፍትህና ዳኝነት-ነክ የምክክር አካላት ባሉበት ሁኔታ ተጠናክረው የሚቀጥሉ ሲሆን በዚህ አዋጅ የተደራጀው መድረክ የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፡- ፩) የዳኝነት አካሉ በቴክኖሎጂ የታገዘ፣ ተደራሽ፣ ቀልጣፋና የተገልጋዩን ህብረተ-ሰብ እርካታ በየጊዜው እየፈተሸና እያሳደገ በሚኬድባቸው አግባቦች ላይ ይመክራል፣ የጋራ ስልቶችን ፪) የሕግ የበላይነትና ፍትሀዊነት በሚረጋገጥባቸው አፈጻጸማቸውን በቅርብ ይከታተላል፤ ፫) የፌደራል ሕጎች በክልል ደረጃ የተቀራረበ አተረጓጎም እንዲኖራቸው ምክክር ያደርጋል፣ የመፍትሄ እርምጃዎችን ይወስዳል፤ ፬) ነፃና ገለልተኛ የሆነና የሕዝብ አመኔታን ያተረፈ የዳኝነት ሥርዓት እንዲገነባ ይጥራል፤ ያካሂዳል፣ የአፈጻጸም ስልት ይቀይሳል፤ ፮) ከዳኝነት ሥርዓቱ ጋር በተገናኙ ጉዳዮች ላይ ያደርጋል፣ መመሪያዎችን ይሰጣል፤ በሚያጎለብቱ ሌሎች ተዛማጅ ጉዳዮች ላይ ስለ ሀገር-አቀፉ የአስፈፃሚዎች ዘርፋዊ የግንኙነት የግንኙነት መድረክ የሚከተሉት አባላት ሀ) የየዘርፉ የፌደራል መንግስት መስሪያ ቤቶች ለ) በኢፌዲሪ ህገመንግስት መሰረት እውቅና ያገኙ ክልሎች እንዲሁም የአዲስ አበባ የየዘርፉ መስሪያ ቤቶች ኃላፊዎች፡፡ ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ናቸው ብሎ ያመነባቸው በስብሰባው ላይ በአባልነት ወይም በአስረጂነት ፲፬. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት መድረኩ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፦ ፩/ በየዘርፉ ሀገር-አቀፍ ጥቅሞችን በሚመለከቱ ዋና ዋና ጉዳዮች ላይ በጋራ ይመክራል፤ ፪/ የክልሎችን ሥልጣን፣ ጥቅሞችና ፍላጎቶች በሚመለከቱ የፌደራል መንግስት ዘርፍ ተኮር ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎችና ዕቅዶች ዝግጅትና ፫/ በጋራና በማዕቀፍ ሥልጣኖች አተገባበር ዙሪያ የሚዘጋጁ የረዥም፣ የመካከለኛና የአጭር ጊዜ የሚተሳሰሩበትን ሥርዓት ይፈጥራል፣ በጋራ ያካሂዳል፣ የጋራ ስልቶችን ይነድፋል፣ ፭/ በክልል ደረጃ በሚተገበሩ ዘርፍ-ተኮር ሀገራዊ ዕቅዶችና ፕሮግራሞች ዝግጅት፣ አፈጻፀም፣ ክትትልና ግምገማ ላይ ይመክራል፣ ፮/ የምርጥ ተሞክሮዎች ልዉዉጥ የሚካሄድበትና ይመክራል፣ አፈጻጸሙን ይከታተላል፤ ፯/ በየክልሉ የሚመዘገቡትን የስራ አፈጻጸም ዉጤቶች ወደ ተመሳሳይ ደረጃ ለማድረስ የሚያስችል የአቻ ግምገማ ሥርዓት በጋራ ይቀይሳል፣ ተግባራዊ በሚሆንበት አግባብ ላይ ምክክር ያደርጋል፣ አፈጻጸሙንም ይከታተላል፤ ፰/ የአስፈጻሚዉን ዘርፋዊ ተግባራት በሚያጠናክሩ ሌሎች ተዛማጅ ጉዳዮች ላይ እንዳስፈላጊነቱ ይወያያል፣ መመሪያዎችን ይሰጣል፡፡ ሁለትና ከዚያ በላይ የሆኑ ዘርፋዊ የአስፈፃሚ አካላት የግንኙነት መድረኮች አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኙት በጋራ የሚታቀፉበት አቢይ መድረክ ወይም ጉባኤ የማቋቋም መብት አላቸው፤ ዝርዝር ተግባርና ሀላፊነቱንም የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎች መንፈስ ተከትለው ሊወስኑ ይችላሉ፡፡ ስለፌደሬሽን ምክር ቤትና የክልሎች ግንኙነት ፩/ የፌደሬሽን ምክር ቤትና የክልሎች ግንኙነት መድረክ የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ/ የፌደሬሽን ምክር ቤት አፈ-ጉባኤ፣ ለ/ የየክልሉ ምክር ቤት አፈ-ጉባዬዎች፣ ሐ/ የየክልሉ ርዕሳነ-መስተዳድሮች፣ መ/የአዲስ አበባ ከተማና የድሬዳዋ አስተዳደሮች ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ናቸው ብሎ ያመነባቸው በስብሰባው ላይ በአባልነት ወይም በአስረጂነት ፲፯. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት የፌደሬሽን ምክር ቤትና የክልሎች ግንኙነት መድረክ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፡- ፩/ የፌደራሉ መንግሥት ለክልሎች በሚሰጠው ድጎማ ቋትና ክፍፍል እንዲሁም በሕገ- መንግሥታት በተሰጡ የጋራ ገቢዎች ክፍፍል መግባባት የሚፈጠርበትን ሁኔታ ያመቻቻል፣ ፪/ የብሄሮች፣ ብሄረ-ሰቦችና የህዝቦችን አብሮነትና የጋራ ተጠቃሚነት ለማጎልበት በሚያስችሉ እንዲሁምበመካከላቸው በሚታዩ የግንኙነት አዝማሚያዎች ላይ አስቀድሞ በመወያየት የሚጠቅሙ ምክረ-ሃሳቦችን ይሰጣል፣ ፫/ በብሔር ብሔረ-ሰቦችና ህዝቦች፣በተለይም አናሳ ቁጥር ባላቸው ማህበረ-ሰቦች አያያዝ ላይ ያስፋፋል፣ በአያያዝ ላይ የሚስተዋሉ ችግሮች ፬/ በክልሎችና በተለያዩ ማህበረሰቦች መካከል የተከሰቱና የተፈቱ ግጭቶችና አለመግባባቶች የሚያስችል ስልት ይነድፋል፣ አፈጻጸሙን ስለክልል መንግሥታት የግንኙነት መድረክ ፩/ የክልል መንግሥታት የጋራ ግንኙነት መድረክ ሀ/ የየክልሉ ምክር ቤት አፈ-ጉባዬዎች፣ ለ/ የሁሉም ክልሎች ርዕሳነ-መስተዳድሮች፣ ፪/ መድረኩ አስፈላጊ ናቸው ብሎ ያመነባቸው የሌሎች አካላት ወይም ተቋማት ባልደረቦች በአስረጂነት እንዲሳተፉ ሊጋብዝ ይችላል፡፡ ፲፱. የመድረኩ ተግባርና ኃላፊነት የክልል መንግሥታት የጋራ ግንኙነት መድረክ ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሩታል፡- ፩/ የሀገር-አቀፍ ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎችና ያሳደራቸውን ወይም የሚያሳድራቸውን በጎና እንዳስፈላጊነቱ የማሻሻያ ሀሳቦችን ለፌደራል ፪/ በአንድ ክልል ውሳኔ ያገኘ ጉዳይ በሌሎች መግባባት የሚደረስበትን አሰራር ይዘረጋል፣ ፫/ በልማት፣ በመልካም አስተዳደርና በመሰረታዊ አጠባበቅ ረገድ ተቀራራቢ አፈፃፀም እንዲኖር የጋራ ስልት ይቀይሳል፣ የተሞክሮ ልውውጥ እንዲደረግ ሁኔታዎችን ያመቻቻል፣ ፬/ የፌደራል መንግሥቱን ልዩ ትኩረት በሚሹ ጉዳዮች ላይ ይመክራል፣ የተደረሰበትን የጋራ ፭/ ክልሎችን በጋራ የማስተሳሰር ፋይዳ ያላቸውና ድንበር ተሻጋሪ የሆኑ ችግሮችን ለመፍታት ይወያያል፣ የውሳኔ አስተያየቱን አግባብ ላለው ፳. የተለያዩ መድረኮችን ስለማቋቋም ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ተጎራባች ክልሎች የዘርፍ አስፈፃሚ አካላት የበላይ ኃላፊዎችን ያቀፉ የጋራ መድረኮችን የማቋቋም መብት አላቸው፤ የነዚህ መድረኮች ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይህንን አዋጅ መሰረት አድርጎ በሚወጣ መመሪያ የመንግሥታት ግንኙነት የስብሰባና የአሰራር ሥነ- ተግባራት ተቀናጅተው የሚመሩት በሚከተለው ፩/ ሀገር-አቀፍ የሕግ አስፈፃሚው እና የሕግ አፈፃፀማቸውን፣ ያጋጠሟቸውን ችግሮችና ሕግ ፪/ ሀገር-አቀፉ የአስፈፃሚዎች ግንኙነት መድረክም ከሴክሬታሪያቱ በሚቀርብለት ሪፖርት ላይ ከተወያየ በኋላ ውጤቱን ለሀገር-አቀፉ የሕግ አውጭዎች ግንኙነት መድረክ ያስተላልፋል፡፡ መድረክ በበኩሉ ከሀገር-አቀፉ የአስፈፃሚዎች የዳኝነት ሥርአቱን የሚመለከት ሆኖ ያገኘው እንደሆነ ለሀገር-አቀፉ የሕግ ተርጓሚ አካላት ግንኙነት መድረክ እንዲደርስ ያደርጋል፡፡ ፳፪. ስለግልፅነትና የተጠያቂነት አሰራር በዚህ አዋጅ መሰረት የሚካሄዱ የመንግሥታት ግንኙነቶች ከዚህ በታች የተመለከቱትን ዘዴዎች ፩/ የመንግስታት ግንኙነት መድረኮች ግንኙነት የተደረገባቸውን ጉዳዮች በሚመለከት በብዙሃን መገናኛ ዘዴዎች አማካኝነት ለህዝብ ይፋዊ ፪/ የመንግሥታት ግንኙነት መድረኮች የርስበርስ ምክክሮችን ካካሄዱ በኋላ ወሳኝ በሆኑ የጋራ አፈፃፀማቸዉን የሚያሳዩ የመግባቢያ ሰነዶች ፫/ የአስፈፃሚዎች ዘርፋዊ የግንኙነት መድረኮች የአስፈፃሚዎች ግንኙነት መድረክ ሪፖርት ፬/ የመንግስታት ግንኙነት መድረኮች በየደረጃው በማያደርጉ አካላት ላይ እንዳግባብነቱ የጎንዮሽ ተገቢው የእርምት እርምጃ በወቅቱ እንዲወሰድ ፳፫. ስለመወያያ አጀንዳዎች አቀራረፅና አቀራረብ ፩/ በመንግሥታት ግንኙነት መድረኮች ውይይት የሚደረግባቸው ርዕሰ-ጉዳዮች በሚመለከታቸው ፪/ የፌደራልም ሆኑ የክልል አካላት በመወያያ አጀንዳዎች አቀራረፅ ወቅት እኩል የመሳተፍ ፩/ የትኛውም የመንግስታት ግንኙነት መድረክ ስብሰባ በጋራ አመራር ይካሄዳል፡፡ ፳፭. ስለ ስብሰባ ጊዜና የውሳኔ አሰጣጥ ሥነ-ሥርዓት ፩/ የመንግሥታት ግንኙነቶች መድረክ መደበኛ ያካሂዳል፤ ሆኖም እንዳስፈላጊነቱ አስቸኳይ ፪/ ከመድረኩ አባላት መካከል ሁለት ሶስተኛ የሚሆኑት በስብሰባው ላይ ከተገኙ ምልአተ- ፫/ ለግንኙነት መድረኮች ቀርበው ውይይት የተደረገባቸውና ውሳኔ የሚሹ ጉዳዮች በተቻለ መጠን በስምምነት እና በድርድር እልባት ፬/ ማናቸውም የውሳኔ ሀሳብ በስምምነትም ሆነ በድርድር የማይቋጭ ሆኖ የተገኘ እንደሆነ በስብሰባው ላይ በተገኙት የመድረኩ አባላት ስለሀገር-አቀፍፉ የመንግስታት ግንኙነት ሴክሬታሪያትና ሌሎች ፅህፈት ቤቶች መቋቋምና ፳፮. ስለ ሴክሬታሪያቱ መቋቋምና ተጠሪነት ፩/ በሀገር-አቀፍ ደረጃ የመንግስታት ግንኙነትን የሚያስተባብር ህጋዊ ሰውነት ያለው ከዚህ በኋላ “ሴክሬታሪያቱ” እየተባለ የሚጠራ አካል ፪/ የሴክሬታሪያቱ ተጠሪነት ለሀገር-አቀፉ የሕግ አስፈፃሚዎች የግንኙነት መድረክ (ለጠቅላይ ፫/ የፌደራልና የክልል መንግሥታት በጋራ ፬/ ሴክሬታሪያቱ ለስራው አስፈላጊ ባለሙያዎችና ፭/ ለሴክሬታሪያቱ ስራ ማስኬጃ የሚያስፈልገዉን በማዋጣት በጋራ ይመድባሉ፤ ዝርዝሩ ይህንን አዋጅ ለማስፈፀም በሚወጣ ደንብ ይወሰናል፡፡ ተስማምተው በሚሰይሙት አካል እንዲከናወን ፳፯. የሴክሬታሪያቱ ተግባርና ኃላፊነት ሴክሬታሪያቱ በዚህ አዋጅ መሰረት የሚከተሉት ተግባራትን የማስተባበርና የማሳለጥ እንዲሁም ሙያዊና ቴክኒካዊ ስራዎችን ያከናውናል፤ ፪/ ግንኙነቶቹ ለሥርዓቱ መጎልበት፣ ለህብረቱ የሚያስገኙትን ፋይዳ ያጠናል፣ መድረኮቹ በሀብት አጠቃቀምና በጥራት ረገድ ውጤታማ በግንኙነቶቹ ዙሪያ የሚታዩትን ክፍተቶች በጥናት ላይ ተመስርቶ ይለያል፣ ግንኙነቶችን የአፈፃፀም ሪፖርቶችን፣ የመፍትሄ ሀሳቦችን ፬/ አለመግባባቶችንና ግጭቶችን ሊፈጥሩ የሚችሉ የትኩረት አጀንዳዎች እንዲሆኑ ያደርጋል፤ ፭/ በመንግሥታቱ መካከል የመረጃ ልውውጡ ፮/ በተመሳሳይ ጉዳዮች የሌሎች ፌደሬሽኖች ሁኔታዎች ጋር በማጣጣም በጥቅም ላይ እንዲውሉ ሃሳብ ያቀርባል፣ ሲወሰንም ይህንኑ ፯/ በመንግሥታት ግንኙነቶች ዙሪያ የሚታዩ የግንዛቤ ክፍተቶች እንዲቀረፉ ትምህርታዊ ፰/ በየደረጃው የተቋቋሙ መድረኮችና ሌሎች አደረጃጀቶች እንዲጠናከሩ ሙያዊ ድጋፍ ፳፰. ስለ ሌሎች ፅህፈት ቤቶች መቋቋም በዚህ አዋጅ መሰረት የተቋቋሙትን የቀጥታም ሆነ የጎንዮሽ መንግሥታዊ ግንኙነቶችና በየዘርፉ የተደራጁትን መድረኮች የሚያስተባብሩ የተለያዩ ፳፱. የክልሎችና የሌሎች መድረኮች ፅህፈት ቤቶች በዚህ አዋጅ መሰረት የተቋቋሙ የክልልና የዘርፍ መድረኮች ጽህፈት ቤቶች የሚከተሉት ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች ይኖሯቸዋል፡- ፩/ የመንግሥታት ግንኙነት ሥርዓቱን አጠቃላይ ጤናማነትና ውጤታማነት ይከታተላሉ፤ ፪/ በመንግሥታቱ ግንኙነቶች ዙሪያ የጥናትና በተመለከተ ለመገናኛ ብዙሀንና ለተለያዩ የህብረተሰብ ክፍሎች ወቅታዊ መረጃዎችንና ፮/ የመድረኮቹን ስብሰባዎች ያመቻቻሉ፤ ሌሎች ተዛማጅ ተግባራትን ያከናዉናሉ፡፡ ስራዎቻቸዉን ለማሳለጥ የሚያግዙ ልዩ ልዩ ፪/ የኮሚቴዎቹ ተጠሪነት ለያቋቋሟቸው የግንኙነት ፫/ የነዚህ ኮሚቴዎች ዝርዝር ተግባርና ኃላፊነቶች በያቋቋሟቸው አካላት ይወሰናሉ፡፡ ፴፩. ተፈጻሚነት ስለማይኖራቸው ህጎች ይህንን አዋጅ የሚቃረን ማናቸውም ህግ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም የተለመደ አሰራር በዚህ አዋጅ ውስጥ በተሸፈኑት ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚነት የህዝብ ተወካዮች ምከር ቤት ይህን አዋጅ ፩/ ሀገር-አቀፉ የህግ አስፈጻሚዎች የግንኙነት ፪/ ይህንን አዋጅና በአዋጁ መሰረት የሚወጡትን ዝርዝር መመሪያዎችን በአዋጁ የተቋቋሙትና ጉዳዩ የሚመለከታቸው ሌሎች የመንግሥታት ግንኙነት መድረኮች ሊያወጡ ይችላሉ፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ጥር ፫ ቀን ፪ሺ፲3 ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=64627ff3a0be42fb2d16354a909e1c4cc16759d6	11,524	2,032	0.976298	2025-10-04T13:51:29.243970
af4271da30f64381	የኤክሳይዝ ታክስ (ማሻሻያ) አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፳፱ /፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኤክሳይዝ ታክስ (ማሻሻያ) አዋጅ………ገጽ ፲፪ሺ፱፻፲፪ ማረሚያ ቁጥር ፲፩/፪ሺ፲፫……………….ገጽ ፲፪ሺ፱፻፲፫ የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ኮቪዲ ፲፱ ባስከተለው ተፅዕኖ ምክንያት የኤክሳይዝ ታክስ የሚከፈልባቸውን ዕቃዎች በማምረት ወይም አገልግሎት ሥራቸውን ሊያከናውኑ የሚችሉበትን የጊዜ ገደብ ማራዘም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀፅ ፶፭(፩) እና (፲፩) መሰረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የኤክሳይዝ ታክስ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፳፱ /፪ሺ፲፫” ተብሎ ሊጠቀስ ይቻላል፡፡ የአዋጁ አንቀጽ ፵፫ (፩) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ “፵፫(፩).በዚህ አዋጅ ምዕራፍ ፫ ክፍል ፩ ፈቃድ ስለማውጣት የተደነገገው ቢኖርም የኤክሳይዝ ታክስ አገልግሎት በመስጠት የተሠማራ ማናቸውም ሰው ፈቃድ ባይኖረውም ወይም ባይመዘገብም እስከ የካቲት የሚከፈልባቸውን ዕቃዎች ማምረት ወይም ወደ አገር ይህ አዋጅ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከፀደቀበት ህዳር ፫ ቀን ፪ሺ፲3 ዓ.ም. ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ህዳር ፳፫ ቀን ፪ሺ፲3 ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፸፰/፪ሺ፲፪ በሰው መነገድ እና ሰውን በህገወጥ መንገድ ድንበር የማሻገር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ አንቀጽ ፫(፪) እንደሚከተለው ይነበብ ለተመለከቱት የብዝበዛ ዓላማ በኢትዮጵያ ግዛትም ውስጥም ሆነ ከኢትዮጵያ ግዛት ውጪ መዳረሻ ቦታ ለማድረስ በዛቻ ፣በኃይል፣ በማገት፣ በመጥለፍ፣ ወይም ሌላ የማስገደጃ ዘዴ በመጠቀም፣ በማታለል ፣ የተስፋ ቃል በመስጠት፣ ሥልጣንን አላግባብ በመጠቀም ፣የሰውን ተጋላጭነት በመጠቀም ወይም ስለሌላው ኃላፊነት ያለበትን ሰው ፈቃድ ለማግኘት መደለያ ወይም ጥቅም በመስጠት ወይም በመቀበል ሌላውን ሰው የመለመለ ያጓጓዘ፣ወደ ሌላ ያስተላለፈ ፣ያስጠለለ፣የደበቀ ወይም የተቀበለ እንደሆነ ከሰባት ዓመት እስከ አስራ ሁለት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራትና ከአርባ ሺህ እስከ አንድ መቶ ሺህ ብር በሚደርስ መቀጮ ይቀጣል"፡፡	<doc id="af4271da30f64381" title="የኤክሳይዝ ታክስ (ማሻሻያ) አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=ecec2ff3202574168c0b69e100be772f12bfe2d8" char_count="1178" purity="0.96"> የኤክሳይዝ ታክስ (ማሻሻያ) አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፳፱ /፪ሺ፲፫ ዓ.ም የኤክሳይዝ ታክስ (ማሻሻያ) አዋጅ………ገጽ ፲፪ሺ፱፻፲፪ ማረሚያ ቁጥር ፲፩/፪ሺ፲፫……………….ገጽ ፲፪ሺ፱፻፲፫ የኤክሳይዝ ታክስ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ ኮቪዲ ፲፱ ባስከተለው ተፅዕኖ ምክንያት የኤክሳይዝ ታክስ የሚከፈልባቸውን ዕቃዎች በማምረት ወይም አገልግሎት ሥራቸውን ሊያከናውኑ የሚችሉበትን የጊዜ ገደብ ማራዘም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀፅ ፶፭(፩) እና (፲፩) መሰረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የኤክሳይዝ ታክስ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፳፱ /፪ሺ፲፫” ተብሎ ሊጠቀስ ይቻላል፡፡ የአዋጁ አንቀጽ ፵፫ (፩) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ “፵፫(፩).በዚህ አዋጅ ምዕራፍ ፫ ክፍል ፩ ፈቃድ ስለማውጣት የተደነገገው ቢኖርም የኤክሳይዝ ታክስ አገልግሎት በመስጠት የተሠማራ ማናቸውም ሰው ፈቃድ ባይኖረውም ወይም ባይመዘገብም እስከ የካቲት የሚከፈልባቸውን ዕቃዎች ማምረት ወይም ወደ አገር ይህ አዋጅ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከፀደቀበት ህዳር ፫ ቀን ፪ሺ፲3 ዓ.ም. ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ህዳር ፳፫ ቀን ፪ሺ፲3 ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፸፰/፪ሺ፲፪ በሰው መነገድ እና ሰውን በህገወጥ መንገድ ድንበር የማሻገር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ አንቀጽ ፫(፪) እንደሚከተለው ይነበብ ለተመለከቱት የብዝበዛ ዓላማ በኢትዮጵያ ግዛትም ውስጥም ሆነ ከኢትዮጵያ ግዛት ውጪ መዳረሻ ቦታ ለማድረስ በዛቻ ፣በኃይል፣ በማገት፣ በመጥለፍ፣ ወይም ሌላ የማስገደጃ ዘዴ በመጠቀም፣ በማታለል ፣ የተስፋ ቃል በመስጠት፣ ሥልጣንን አላግባብ በመጠቀም ፣የሰውን ተጋላጭነት በመጠቀም ወይም ስለሌላው ኃላፊነት ያለበትን ሰው ፈቃድ ለማግኘት መደለያ ወይም ጥቅም በመስጠት ወይም በመቀበል ሌላውን ሰው የመለመለ ያጓጓዘ፣ወደ ሌላ ያስተላለፈ ፣ያስጠለለ፣የደበቀ ወይም የተቀበለ እንደሆነ ከሰባት ዓመት እስከ አስራ ሁለት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራትና ከአርባ ሺህ እስከ አንድ መቶ ሺህ ብር በሚደርስ መቀጮ ይቀጣል"፡፡ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=ecec2ff3202574168c0b69e100be772f12bfe2d8	1,178	223	0.959205	2025-10-04T13:51:32.432875
8d3d54b12add989f	ዓይነሥውራን፣ የንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣውን የማራከሽ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፩/፪ሺ፲ ዓ.ም ዓይነሥውራን፣ የንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣውን የማራከሽ ዓይነሥውራን፣ ለንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎችየቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎች ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣውን የማራከሽ ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣው የማራከሽ ስምምነት ሃምሌ ፳ ቀን ፪ሺ፭ ዓ.ም በማራካሽ ስምምነት የተደረሰበት በመሆኑ፤ ሪፐብሊክ መንግስት ሰኔ ፳፩ ቀን ፪ሺ፭ ስምምነቱን የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የካቲት ፭ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባካሄደው ፩ኛ አስቸኳይ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ ቁጥር (፩) እና (፲፪) መሰረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ ዓይነሥውራን፣ የንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣውን የማራከሽ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፩/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ ዓይነሥውራን፣ የንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት ሰኔ ፳ቀን ፪ሺ፭ ዓ.ም የወጣው የማራከሽ ስምምነት በዚህ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ትምህርት ሚኒስቴርእና የአእምሯዊ ንብረት ጽህፈትቤት ከሚመለከታቸው አካላትጋር በመተባበ ር ፕሮቶኮሉን የማስፈጸም እና የመከታተል ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስአበባ….. ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢየኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="8d3d54b12add989f" title="ዓይነሥውራን፣ የንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣውን የማራከሽ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=c9f9eed72d9608a0f3db675f6224e4e36441e90f" char_count="1208" purity="0.98"> ዓይነሥውራን፣ የንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣውን የማራከሽ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፩/፪ሺ፲ ዓ.ም ዓይነሥውራን፣ የንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣውን የማራከሽ ዓይነሥውራን፣ ለንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎችየቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎች ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣውን የማራከሽ ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣው የማራከሽ ስምምነት ሃምሌ ፳ ቀን ፪ሺ፭ ዓ.ም በማራካሽ ስምምነት የተደረሰበት በመሆኑ፤ ሪፐብሊክ መንግስት ሰኔ ፳፩ ቀን ፪ሺ፭ ስምምነቱን የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የካቲት ፭ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባካሄደው ፩ኛ አስቸኳይ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭ ንዑስ ቁጥር (፩) እና (፲፪) መሰረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ ዓይነሥውራን፣ የንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት የወጣውን የማራከሽ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፩/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ ዓይነሥውራን፣ የንባብ የዕይታ ችግር ላለባቸው እና በመደበኛ የንባብ ስልት ለማንበብ አካላዊ ችግር ላለባቸው ሰዎች የቀለም ጽሁፍ ህትመት ሥራዎችን ተደራሽነትን ለማመቻቸት ሰኔ ፳ቀን ፪ሺ፭ ዓ.ም የወጣው የማራከሽ ስምምነት በዚህ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ትምህርት ሚኒስቴርእና የአእምሯዊ ንብረት ጽህፈትቤት ከሚመለከታቸው አካላትጋር በመተባበ ር ፕሮቶኮሉን የማስፈጸም እና የመከታተል ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስአበባ….. ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢየኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=c9f9eed72d9608a0f3db675f6224e4e36441e90f	1,208	225	0.98374	2025-10-04T13:51:38.961997
b0a168fc5e38e953	የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅን (ለማሻሻል)	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅን የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን የተቋቋመበትን የሰብዓዊ መብቶችን ግንዛቤ የማስፋፋት፣ የማስጠበቅ እና የማስከበር ሥራ በተገቢው መንገድ እንዲያከናውን ማስቻል እና የማስፈጸም አቅሙን ማሳደግ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ ለዚህም ይረዳ ዘንድ የኮሚሽነሮች አመራረጥ እና አሿሿም አሳታፊና ግልጽ ማድረግና የኮሚሽኑን የመዋቅር፣ የሠራተኛ ተቀባይነት እና ውጤታማነት ማጐልበት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና ፶፭(፲፬) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፳፬/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፪፻፲/፲፱፺፪ እንደሚከተለው ተሻሽሏል፦ ፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፪(፩) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፪(፩) “(፩) ተሿሚ ማለት በአዋጁ መሠረት በምክር ቤቱ የሚሾም የሰብዓዊ መብቶች ዋና ኮሚሽነር፣ ምክትል ዋና ኮሚሽነር እና የሴቶችን እና ህፃናትን ጉዳይ የሚከታተል ምክትል ኮሚሽነር እንዲሁም ሌሎች የልዩ ልዩ ሰብዓዊ መብቶች ዘርፍ ኮሚሽነሮች ማለት ሲሆን የዘርፍ ኮሚሸነሮች፣ የአካል ጉዳተኞች፣የሲቪልና ፖለቲካ ማህበራዊ፣ ባህላዊና ኢኮኖሚ መብቶች ጉዳይን ይጨምራል፡፡” ፪. የአዋጁ አንቀጽ ፮ ስር የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፮(፲፩) – ፮(፲፫) ተጨምረው፤ የቀድሞው ንዑስ አንቀጽ ፮(፲፩) ንዑስ አንቀጽ ፮(፲፬) ሆኖ ተስተካክሏል፤ “፮(፲፩) በምርጫ ወቅት የሰብዓዊ መብቶች አጠባበቅን ክትትል ፮(፲፪) በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ወቅት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መርማሪ ቦርድ ተግባርና ኃላፊነት እንደተጠበቀ ሆኖ ፮(፲፫)በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙ ማናቸውንም ማረሚያ ቤቶች፣ ፖሊስ ጣቢያዎች ወይም በቁጥጥር ወይም በእገታ ስር የሚገኙ ሰዎች ያሉበትን ስፍራ እንዲሁም እንደ ትምህርት ቤት፣ ሆስፒታል፣መጠለያ ጣቢያ፣ የገበያ ማዕከል የመሳሰሉ እና የሕዝባዊ አገልግሎት መስጫ ተቋማትን ያለ ቅድመ ማስታወቂያ መጐብኘት፡፡” ፫. የአዋጁ አንቀጽ ፰(፪)(መ) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ “፰(፪) (መ)ሌሎች ከአራት ያላነሱ የልዩ ልዩ ሰብዓዊ መብቶች ዘርፍ ጉዳዮችን የሚመሩ ኮሚሽነሮች” ፬.የአዋጁ አንቀጽ ፱ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፱ “የኮሚሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት በአዲስ አበባ ከተማ ሆኖ በኮሚሽነሮች ጉባዔ ውሳኔ አሁን ካሉት ቅርንጫፍ ፅህፈት ቤቶች በተጨማሪ በማናቸውም ስፍራ ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶች ወይም እንደሁኔታው መለስተኛ የኮሚሽኑ ማዕከሎች ሊኖሩት ይችላል፡፡” ፭. የአዋጁ አንቀጽ ፲፩ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፲፩ “፲፩(፩) የዕጩ አቅራቢ ኮሚቴ የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ) የምክር ቤቱ አፈ-ጉባዔ…………………………….....ሰብሳቢ፤ ለ)የፌደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ፕሬዚዳንት……………..ም/ሰብሳቢ፤ መቀመጫ ካላቸው ተቃዋሚ ፓርቲዎች መካከል በጋራ ስምምነት የሚመረጥ አንድ ሰው………አባል፤ መ)ከብሔራዊ ምርጫ ቦርድ አባላት አንድ ሰው………አባል፤ ሠ) ከኢትዮጵያ ሃይማኖት ተቋሟት ጉባዔ አንድ ሰው……አባል ፤ ረ) ከፌደሬሽን ምክር ቤት አንድ ሰው…..…………………አባል፤ ሰ).ከሲቪል ማህበራት አንድ ሰው………………………….አባል፤ ብቃታቸው የተረጋገጠ፣ እንደ አግባብነቱ በአዋጁ አንቀጽ መመዘኛዎችን የሚያሟሉ ሊሆኑ ይገባል፡፡ ፲፩(፫) ኮሚቴው የራሱን መንገድ በመጠቀም እንዲሁም ግልጽና አሳታፊ አሰራር በመዘርጋት በሕዝብ ጥቆማ ከቀረቡ ሰዎች ውስጥ፤ መስፈርቱን የሚያሟሉ በአብላጫ ድምፅ የተደገፉ ዕጩዎችን ለምክር ቤቱ ያቀርባል፡፡ የዕጩዎች ዝርዝር በተቻለ መጠን የልዩ ልዩ ሕብረተሰብ ክፍሎች እና የጾታ ስብጥርን ከግምት ያስገባ መሆን ይኖርበታል፡፡” ፮. የአዋጁ አንቀጽ ፲፪(፯) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ “፲፪(፯) የማንኛውም ፖለቲካ ድርጅት አባል ያልሆነ”፡፡ ፯. አንቀጽ ፲፰ ስለ ኮሚሽነሮች ደመወዝና ጥቅማ ጥቅሞች እና ተጨማሪ የሙያ ሥራ መስራት የተከለከለ ስለመሆኑ “፲፰(፩) የዋና ኮሚሽነር፤ ምክትል ዋና ኮሚሽነር እና ሌሎች ፲፰(፪) ተሿሚው በስራ ዘመኑ በማናቸውም ክፍያን በሚያስገኝ በሌላ የመንግስትም ሆነ የግል ቅጥር ስራ ላይ መሰማራት አይፈቀድለትም፡፡” ፰. የአዋጁ አንቀጽ ፲፱(፪) ስር የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጾች (ተ) ፣ (ቸ) ፣ (ነ) እና (ኘ) ተጨምረዋል፡፡ “(ተ) የኮሚሽኑን የውስጥ አደረጃጀት እና መዋቅር፣ በዘርፍ ኮሚሽነሮች መካከል ያለውን የሥራ ክፍፍልና የዘርፍ ኮሚሽነሮችን የሥራ መደብ ይወስናል፤ ቸ) የኮሚሽነሮች ጉባዔን ስብሰባ ይጠራል፣ ይመራል፡፡ ነ) ዳይሬክተሮችንና ሌሎች የሥራ ክፍል ኃላፊዎችን ይመድባል፣ ተግባርና ኃላፊነታቸውን የኮሚሽነሮች ከኮሚሽነሮች ጉባዔ ጋር በመመካከር ለኮሚሽኑ ተጠሪ የሆኑ የሰብዓዊ መብቶች ልዩ ዘጋቢዎች ይመድባል፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ በኮሚሽነሮች ጉባዔ ፱. የአዋጁ አንቀጽ ፳፩ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ርዕስ እና “፳፩. የልዩ ልዩ ሰብዓዊ መብቶች ዘርፍ ኮሚሽነሮች ሥልጣን የዘርፍ ጉዳይ ኮሚሽነሮች በዋናው ኮሚሽነር አማካኝነት የሚመደቡበትን የስራ ዘርፍ በኃላፊነት ከመምራት በተጨማሪ የሚከተሉት ተግባርና ኃላፊነት አለባቸው፡፡ ሀ) ከዋናው ኮሚሽነር ጋር በመመካከር የሥራ ዘርፉን ለ) የሥራ ዘርፉን ሠራተኞች መከታተልና መምራት፤ ሐ) የሚመሩትን ዘርፍ ወቅታዊና ዓመታዊ ክንዋኔ ሪፖርት ፲. የአዋጁ አንቀጽ ፳፭ ስር የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፳፭(፬) “፳፭(፬) ማንኛውም ለኮሚሽኑ ጥቆማ ያቀረበ ወይም ምስክር ሆኖ የሚቀርብ ሰው እንደአግባብነቱ ስለወንጀል ምስክሮች እና ጠቋሚዎች ጥበቃ በወጣው አዋጅ ቁጥር ፮፻፺፱/፪ሺ፫ የተመለከተው አይነት ጥበቃ ወይም በፍርድ ቤት ለሚቀርብ ምስክር ያለው ዓይነት መብት እና ጥበቃ ይደረግለታል፡፡” ፲፩. አዋጁ አንቀጽ ፴፩(፫) እስከ (፯) ያሉት ተሰርዘው በሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፴፩(፫) እስከ ፴፩(፰) ተተክተዋል፡፡ አስተዳደር መመሪያዎች እንዲሁም የፌደራል ሲቪል ሰርቪስ መርሆዎችን መሰረት በማድረግ የሠራተኞች ፴፩(፬) የኮሚሽኑን የሰብዓዊ መብቶች ሥራ ፖሊሲዎችና ፴፩(፭) የሠራተኞች የአስተዳደር ቅሬታዎች የሚጣራበትና በሠራተኞች የአስተዳደር ቅሬታዎች ላይ በይግባኝ ሰሚ ደረጃ የመጨረሻ ውሳኔ ይሰጣል፡፡ ፴፩(፮) በዋና ኮሚሽነሩ አቅራቢነት የኮሚሽኑን የውስጥ ኦዲተር ፴፩(፯) የሠራተኞችን የሥነ ምግባር መመሪያ እና ጥቅማ ፴፩(፰) የጉባዔው ውሳኔዎች በአባላት ድምፅ ብልጫ ይወሰናሉ፤ ሆኖም ድምፅ እኩል በእኩል የሚከፈል ከሆነ ዋና ኮሚሽነሩ የደገፈው ሀሳብ የጉባዔው ውሳኔ ይሆናል፡፡'' ፲፪. የአዋጁ አንቀጽ ፴፪ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፴፪ “፴፪. በሠራተኞች አስተዳደር ጉዳይ ላይ የኮሚሽነሮች ጉባዔ የሚሰጠው የመጨረሻ ውሳኔ በተሰጠ በ፴ ቀናት ውስጥ በፌደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት በይግባኝ ሊታይ ይችላል፡፡” ፲፫. የአዋጁ አንቀጽ ፴፮(፪) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፴፮(፪) ተተክቷል፡፡ እንዲሁም የሚከተለው አዲስ ንዑስ “ ፴፮(፪) ገንዘብ ሚኒስቴር ምክር ቤቱ ለኮሚሽኑ ያፀደቀለትን ዓመታዊ በጀት ኮሚሸኑ የፋይናንስ አሰራርን ተከትሎ በሚያቀርበው ጥያቄ መሰረት በየሶስት ወሩ የሚያስፈልጋቸውን በጀት በቅድሚያ ወደ ኮሚሽኑ የባንክ ሂሳብ ማስገባት አለበት፡፡ በማድረግ በኮሚሽነሮች ጉባኤ በሚፀድቅ የውስጥ ደንብ ኮሚሽኑ በጀቱን የማስተዳደር ሙሉ ነፃነት ይህ አዋጅ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከጸደቀበት ቀን አዲስ አበባ ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="b0a168fc5e38e953" title="የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅን (ለማሻሻል)" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=8988f2dad027e9f43b883612fef36641d13b5a86" char_count="4223" purity="0.94"> የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅን (ለማሻሻል) የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅን የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን የተቋቋመበትን የሰብዓዊ መብቶችን ግንዛቤ የማስፋፋት፣ የማስጠበቅ እና የማስከበር ሥራ በተገቢው መንገድ እንዲያከናውን ማስቻል እና የማስፈጸም አቅሙን ማሳደግ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ ለዚህም ይረዳ ዘንድ የኮሚሽነሮች አመራረጥ እና አሿሿም አሳታፊና ግልጽ ማድረግና የኮሚሽኑን የመዋቅር፣ የሠራተኛ ተቀባይነት እና ውጤታማነት ማጐልበት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና ፶፭(፲፬) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፳፬/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ የኢትዮጵያ ሰብዓዊ መብቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፪፻፲/፲፱፺፪ እንደሚከተለው ተሻሽሏል፦ ፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፪(፩) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፪(፩) “(፩) ተሿሚ ማለት በአዋጁ መሠረት በምክር ቤቱ የሚሾም የሰብዓዊ መብቶች ዋና ኮሚሽነር፣ ምክትል ዋና ኮሚሽነር እና የሴቶችን እና ህፃናትን ጉዳይ የሚከታተል ምክትል ኮሚሽነር እንዲሁም ሌሎች የልዩ ልዩ ሰብዓዊ መብቶች ዘርፍ ኮሚሽነሮች ማለት ሲሆን የዘርፍ ኮሚሸነሮች፣ የአካል ጉዳተኞች፣የሲቪልና ፖለቲካ ማህበራዊ፣ ባህላዊና ኢኮኖሚ መብቶች ጉዳይን ይጨምራል፡፡” ፪. የአዋጁ አንቀጽ ፮ ስር የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፮(፲፩) – ፮(፲፫) ተጨምረው፤ የቀድሞው ንዑስ አንቀጽ ፮(፲፩) ንዑስ አንቀጽ ፮(፲፬) ሆኖ ተስተካክሏል፤ “፮(፲፩) በምርጫ ወቅት የሰብዓዊ መብቶች አጠባበቅን ክትትል ፮(፲፪) በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ወቅት የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ መርማሪ ቦርድ ተግባርና ኃላፊነት እንደተጠበቀ ሆኖ ፮(፲፫)በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙ ማናቸውንም ማረሚያ ቤቶች፣ ፖሊስ ጣቢያዎች ወይም በቁጥጥር ወይም በእገታ ስር የሚገኙ ሰዎች ያሉበትን ስፍራ እንዲሁም እንደ ትምህርት ቤት፣ ሆስፒታል፣መጠለያ ጣቢያ፣ የገበያ ማዕከል የመሳሰሉ እና የሕዝባዊ አገልግሎት መስጫ ተቋማትን ያለ ቅድመ ማስታወቂያ መጐብኘት፡፡” ፫. የአዋጁ አንቀጽ ፰(፪)(መ) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ “፰(፪) (መ)ሌሎች ከአራት ያላነሱ የልዩ ልዩ ሰብዓዊ መብቶች ዘርፍ ጉዳዮችን የሚመሩ ኮሚሽነሮች” ፬.የአዋጁ አንቀጽ ፱ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፱ “የኮሚሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት በአዲስ አበባ ከተማ ሆኖ በኮሚሽነሮች ጉባዔ ውሳኔ አሁን ካሉት ቅርንጫፍ ፅህፈት ቤቶች በተጨማሪ በማናቸውም ስፍራ ቅርንጫፍ ጽ/ቤቶች ወይም እንደሁኔታው መለስተኛ የኮሚሽኑ ማዕከሎች ሊኖሩት ይችላል፡፡” ፭. የአዋጁ አንቀጽ ፲፩ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፲፩ “፲፩(፩) የዕጩ አቅራቢ ኮሚቴ የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፡- ሀ) የምክር ቤቱ አፈ-ጉባዔ…………………………….....ሰብሳቢ፤ ለ)የፌደራል ጠቅላይ ፍ/ቤት ፕሬዚዳንት……………..ም/ሰብሳቢ፤ መቀመጫ ካላቸው ተቃዋሚ ፓርቲዎች መካከል በጋራ ስምምነት የሚመረጥ አንድ ሰው………አባል፤ መ)ከብሔራዊ ምርጫ ቦርድ አባላት አንድ ሰው………አባል፤ ሠ) ከኢትዮጵያ ሃይማኖት ተቋሟት ጉባዔ አንድ ሰው……አባል ፤ ረ) ከፌደሬሽን ምክር ቤት አንድ ሰው…..…………………አባል፤ ሰ).ከሲቪል ማህበራት አንድ ሰው………………………….አባል፤ ብቃታቸው የተረጋገጠ፣ እንደ አግባብነቱ በአዋጁ አንቀጽ መመዘኛዎችን የሚያሟሉ ሊሆኑ ይገባል፡፡ ፲፩(፫) ኮሚቴው የራሱን መንገድ በመጠቀም እንዲሁም ግልጽና አሳታፊ አሰራር በመዘርጋት በሕዝብ ጥቆማ ከቀረቡ ሰዎች ውስጥ፤ መስፈርቱን የሚያሟሉ በአብላጫ ድምፅ የተደገፉ ዕጩዎችን ለምክር ቤቱ ያቀርባል፡፡ የዕጩዎች ዝርዝር በተቻለ መጠን የልዩ ልዩ ሕብረተሰብ ክፍሎች እና የጾታ ስብጥርን ከግምት ያስገባ መሆን ይኖርበታል፡፡” ፮. የአዋጁ አንቀጽ ፲፪(፯) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ “፲፪(፯) የማንኛውም ፖለቲካ ድርጅት አባል ያልሆነ”፡፡ ፯. አንቀጽ ፲፰ ስለ ኮሚሽነሮች ደመወዝና ጥቅማ ጥቅሞች እና ተጨማሪ የሙያ ሥራ መስራት የተከለከለ ስለመሆኑ “፲፰(፩) የዋና ኮሚሽነር፤ ምክትል ዋና ኮሚሽነር እና ሌሎች ፲፰(፪) ተሿሚው በስራ ዘመኑ በማናቸውም ክፍያን በሚያስገኝ በሌላ የመንግስትም ሆነ የግል ቅጥር ስራ ላይ መሰማራት አይፈቀድለትም፡፡” ፰. የአዋጁ አንቀጽ ፲፱(፪) ስር የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጾች (ተ) ፣ (ቸ) ፣ (ነ) እና (ኘ) ተጨምረዋል፡፡ “(ተ) የኮሚሽኑን የውስጥ አደረጃጀት እና መዋቅር፣ በዘርፍ ኮሚሽነሮች መካከል ያለውን የሥራ ክፍፍልና የዘርፍ ኮሚሽነሮችን የሥራ መደብ ይወስናል፤ ቸ) የኮሚሽነሮች ጉባዔን ስብሰባ ይጠራል፣ ይመራል፡፡ ነ) ዳይሬክተሮችንና ሌሎች የሥራ ክፍል ኃላፊዎችን ይመድባል፣ ተግባርና ኃላፊነታቸውን የኮሚሽነሮች ከኮሚሽነሮች ጉባዔ ጋር በመመካከር ለኮሚሽኑ ተጠሪ የሆኑ የሰብዓዊ መብቶች ልዩ ዘጋቢዎች ይመድባል፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ በኮሚሽነሮች ጉባዔ ፱. የአዋጁ አንቀጽ ፳፩ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ርዕስ እና “፳፩. የልዩ ልዩ ሰብዓዊ መብቶች ዘርፍ ኮሚሽነሮች ሥልጣን የዘርፍ ጉዳይ ኮሚሽነሮች በዋናው ኮሚሽነር አማካኝነት የሚመደቡበትን የስራ ዘርፍ በኃላፊነት ከመምራት በተጨማሪ የሚከተሉት ተግባርና ኃላፊነት አለባቸው፡፡ ሀ) ከዋናው ኮሚሽነር ጋር በመመካከር የሥራ ዘርፉን ለ) የሥራ ዘርፉን ሠራተኞች መከታተልና መምራት፤ ሐ) የሚመሩትን ዘርፍ ወቅታዊና ዓመታዊ ክንዋኔ ሪፖርት ፲. የአዋጁ አንቀጽ ፳፭ ስር የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፳፭(፬) “፳፭(፬) ማንኛውም ለኮሚሽኑ ጥቆማ ያቀረበ ወይም ምስክር ሆኖ የሚቀርብ ሰው እንደአግባብነቱ ስለወንጀል ምስክሮች እና ጠቋሚዎች ጥበቃ በወጣው አዋጅ ቁጥር ፮፻፺፱/፪ሺ፫ የተመለከተው አይነት ጥበቃ ወይም በፍርድ ቤት ለሚቀርብ ምስክር ያለው ዓይነት መብት እና ጥበቃ ይደረግለታል፡፡” ፲፩. አዋጁ አንቀጽ ፴፩(፫) እስከ (፯) ያሉት ተሰርዘው በሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፴፩(፫) እስከ ፴፩(፰) ተተክተዋል፡፡ አስተዳደር መመሪያዎች እንዲሁም የፌደራል ሲቪል ሰርቪስ መርሆዎችን መሰረት በማድረግ የሠራተኞች ፴፩(፬) የኮሚሽኑን የሰብዓዊ መብቶች ሥራ ፖሊሲዎችና ፴፩(፭) የሠራተኞች የአስተዳደር ቅሬታዎች የሚጣራበትና በሠራተኞች የአስተዳደር ቅሬታዎች ላይ በይግባኝ ሰሚ ደረጃ የመጨረሻ ውሳኔ ይሰጣል፡፡ ፴፩(፮) በዋና ኮሚሽነሩ አቅራቢነት የኮሚሽኑን የውስጥ ኦዲተር ፴፩(፯) የሠራተኞችን የሥነ ምግባር መመሪያ እና ጥቅማ ፴፩(፰) የጉባዔው ውሳኔዎች በአባላት ድምፅ ብልጫ ይወሰናሉ፤ ሆኖም ድምፅ እኩል በእኩል የሚከፈል ከሆነ ዋና ኮሚሽነሩ የደገፈው ሀሳብ የጉባዔው ውሳኔ ይሆናል፡፡'' ፲፪. የአዋጁ አንቀጽ ፴፪ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፴፪ “፴፪. በሠራተኞች አስተዳደር ጉዳይ ላይ የኮሚሽነሮች ጉባዔ የሚሰጠው የመጨረሻ ውሳኔ በተሰጠ በ፴ ቀናት ውስጥ በፌደራል ከፍተኛ ፍ/ቤት በይግባኝ ሊታይ ይችላል፡፡” ፲፫. የአዋጁ አንቀጽ ፴፮(፪) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፴፮(፪) ተተክቷል፡፡ እንዲሁም የሚከተለው አዲስ ንዑስ “ ፴፮(፪) ገንዘብ ሚኒስቴር ምክር ቤቱ ለኮሚሽኑ ያፀደቀለትን ዓመታዊ በጀት ኮሚሸኑ የፋይናንስ አሰራርን ተከትሎ በሚያቀርበው ጥያቄ መሰረት በየሶስት ወሩ የሚያስፈልጋቸውን በጀት በቅድሚያ ወደ ኮሚሽኑ የባንክ ሂሳብ ማስገባት አለበት፡፡ በማድረግ በኮሚሽነሮች ጉባኤ በሚፀድቅ የውስጥ ደንብ ኮሚሽኑ በጀቱን የማስተዳደር ሙሉ ነፃነት ይህ አዋጅ በሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከጸደቀበት ቀን አዲስ አበባ ነሐሴ ፲፪ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=8988f2dad027e9f43b883612fef36641d13b5a86	4,223	791	0.941159	2025-10-04T13:51:43.019498
9b39b6c8715f2687	የሚናማታ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻/፪ሺ፲ ዓ.ም የሚናማታ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ……ገጽ ፲፪ሺ፻ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻/፪ሺ፲ ዓ.ም የሚናማታ ስምምነትን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የሚናማታ ስምምነት ጥቅምት  ቀን ሺ ዓ.ም በኩማሞቶ ጃፓን ስምምነት የተደረሰበት በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት ስምምነቱን ጥቅምት  ቀን ሺ ዓ.ም የፈረመው ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሀምሌ  ቀን መንግስት አንቀጽ  ንዑስ አንቀጽ () እና (%) መሠረት ይህ አዋጅ "የሚናማታ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻/፪ሺ፲ዓ.ም ” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል:: መንግሰት ጥቅምት 8 ቀን ሺ ዓ.ም የተፈረመው የሚናማታ ስምምነት በዚህ አዋጅ ፀድቋል:: የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የአካባቢ፣ ደንና፣ የአየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመመካከር በስምምነቱ አንቀጽ ፣  እና  መሰረት የሚቀርቡ የእፎይታ ጊዜ እና የሜርኩሪ አጠቃቀም መግለጫዎችን ለስምምነቱ ጽህፈት ቤት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የአካባቢ፣ ደንና፣ የአየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ፕሮቶኮሉን የማስፈጸም እና የመከታተል ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ነሐሴ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="9b39b6c8715f2687" title="የሚናማታ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=906d86072359638a72c3b489018dd4ddd8643fc5" char_count="910" purity="0.92"> የሚናማታ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻/፪ሺ፲ ዓ.ም የሚናማታ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ……ገጽ ፲፪ሺ፻ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻/፪ሺ፲ ዓ.ም የሚናማታ ስምምነትን ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የሚናማታ ስምምነት ጥቅምት  ቀን ሺ ዓ.ም በኩማሞቶ ጃፓን ስምምነት የተደረሰበት በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት ስምምነቱን ጥቅምት  ቀን ሺ ዓ.ም የፈረመው ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሀምሌ  ቀን መንግስት አንቀጽ  ንዑስ አንቀጽ () እና (%) መሠረት ይህ አዋጅ "የሚናማታ ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻/፪ሺ፲ዓ.ም ” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል:: መንግሰት ጥቅምት 8 ቀን ሺ ዓ.ም የተፈረመው የሚናማታ ስምምነት በዚህ አዋጅ ፀድቋል:: የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የአካባቢ፣ ደንና፣ የአየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመመካከር በስምምነቱ አንቀጽ ፣  እና  መሰረት የሚቀርቡ የእፎይታ ጊዜ እና የሜርኩሪ አጠቃቀም መግለጫዎችን ለስምምነቱ ጽህፈት ቤት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የአካባቢ፣ ደንና፣ የአየር ንብረት ለውጥ ኮሚሽን ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በመተባበር ፕሮቶኮሉን የማስፈጸም እና የመከታተል ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ነሐሴ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=906d86072359638a72c3b489018dd4ddd8643fc5	910	169	0.91779	2025-10-04T13:51:44.400124
95cf75fdad13b9b5	የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት አዋጅ ..............………………….፲፪ሺ፮፻፺፯ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፲/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓትን ለመደንገግ የወጣ አዋጅ ፕሮጀክቶችን ውጤታማ በሆነ መንገድ ተግባራዊ በማድረግ የሀገሪቱን ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ልማት እንዲያፋጥኑ ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ ፕሮጀክቶች የሚመሩበትን የአሰራር ሥርዓት በህግ መዘርጋት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ የፌደራል መንግስት የፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር መሰረታዊ ፅንሰ ሀሳቦችን፣ መርሆዎችን፣ ሂደቶች እና በሂደቶች ውስጥ የተለያዩ የመንግስት አስፈጻሚ አካላት ያላቸውን ሥልጣንና ኃላፊነት በህግ መወሰን አስፈላጊ ሆኖ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ህገመንግስት አንቀፅ ፶፭ (፩) መሰረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፲/፪ሺ፲፪” የቃሉ አግባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር "ፕሮጀክቶች" ማለት በፌደራል መንግስት ቋሚ ሀብትን ለማፍራት ወይም ለማሻሻል፣ የሀገሪቱን ኢኮኖሚ ለማሳደግ፣ የገበያ ክፍተቶችን ለመሙላት እና የቀጣዩን ትውልድ ፍትሀዊ ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥ በተወሰነ ሀብት፤ ጊዜና ቦታ ምርትና አገልግሎቶችን ለመስጠት በፕሮጀክቶች አስፈፃሚ አካላት በፌደራል መንግስት በመደበኛ በጀት፣ በሀገር ውስጥና በውጭ ብድርና እርዳታ የሚከናወኑ የመንግስትን ዋስትና የሚጠይቁ ፣በመንግስት እና ፪/ "የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት" ማለት የመንግስት ፕሮጀክቶች ሀሳብ የመጀመሪያ ደረጃ መረጣ ወይም ምልመላ፤ የቅድመ- አዋጭነትና አዋጭነት ጥናት፤ የአዋጭነት ግምገማ ማድረግ፤ ቅደም ተከተል ማስያዝ፣ መምረጥ፤ በጀት ላይ መትከል፣ ትግበራ እና ድህረ ትግበራ ግምገማ መሰረታዊ አስፈፃሚ አካላት ሥልጣንና ኃላፊነት መለየትና ፫/ "የመንግስት እና የግል አጋርነት" ማለት በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፸፮/ ፪ሺ፲ አንቀፅ ፪ (፲፪) የተሰጠው ትርጓሜ መንግስት ፕሮጀክቶችን በተመለከተ ከፅንሰ ሀሳብ ማመንጨት ጀምሮ እስከ ማስተዳደር ባለው ዑደት አስፈፃሚ ተቋማትና የልማት ድርጅቶች ናቸው፤ የፕሮጀክት ሀሳብ ለመወሰን ወይም ወደ ቀጣይ ኡደት ለመውሰድ በዋና ዋና መሰረታዊ የፕሮጀክት ዝግጅት መስፈርቶች መሰረት የሚዘጋጅ ሰነድ ነው፤ ምልመላ" ማለት የተዘጋጀውን የፕሮጀክት ፅንሰ-ሀሳብ መርምሮ ፕሮጀክቱ ወደ ቅድመ አዋጭነት ወይም አዋጭነት ጥናት ወይም በቀጥታ ወደ ቅደም ተከተል ማስያዝ፣መምረጥ እና በጀት ላይ መትከል ኡደት ፯/ "የፕሮጀክቶች ዝርዝር አዋጭነት ጥናት" የፕሮጀክቱን አዋጭነት ለመወሰን የፕሮጀክቶችን መሰረታዊ ይዘቶች አዋጭነት፣የቴክኒክ አግባብነት እና አካባቢያዊ ተፅዕኖ ፰/ "የፕሮጀክቶች አዋጭነት ግምገማ" አንድ የፕሮጀክት ዝርዝር የአዋጭነት ጥናት የፋይናንስ የኢኮኖሚ የአካባዊያዊ ተስማሚነት በማረጋገጥ ፕሮጀክቱ ለትግበራ ብቁ መሆን የሚደረግ ግምገማ ነው፤ "የፕሮጀክቶች ገለልተኛ የአዋጭነት ግምገማ" ማለት ፕሮጀክቱን ካቀረበው ወይም ከሚተገብረው አስፈፃሚ አካል ውጭ በሆነ በዚህ አዋጅ ሥልጣን በተሰጠው አካል በፕሮጀክቱ አዋጭነት ጥናት ላይ የሚደረግ ፲/ “የፕሮጀክት ቅደም ተከተል ማስያዝና መምረጥ በጀት ላይ መትከል" ማለት በአዋጭነት ግምገማ መሰረት አዋጭነቱ የተረጋገጠ አዲስ የመንግስት ፕሮጀክትን ከዓመታዊ በጀት ፍላጎትና አቅርቦት አንፃር ቅድሚያ የሚያገኘውን መምረጥና ማፅደቅ ነው፤ ተረጋግጦ፣ ተመርጦ እና ቅደም ተከተል ተይዞለት በበጀት ላይ እንዲተከል የተመረጠ ፕሮጀክት በበጀት ከመካተቱ በፊት አስፈላጊው የትግበራ ቅድመ ሁኔታ የሚዘጋጅ የፕሮጀክት ትግበራ የፊዚካልና የፋይናንስ ፲፪/ “የፕሮጀክት ትግበራ” ማለት አዋጭነቱ ተረጋግጦ በጀት የተመደበለትን የመንግስት ፕሮጀክት ምርት ወይም አገልግሎት የሚሰጥበት ደረጃ ለማድረስ የሚደረግ በፕሮጀክቱ የታቀዱ ተግባራት በታቀደው ጊዜ፣ ወጭ፣ መጠንና ጥራት መከናወናቸውን ለማረጋገጥ ወቅታዊ ፲፬/ “የፕሮጀክቶች ክለሳ” ማለት ከቁጥጥር ውጭ በሆኑ ተፈጥሯዊ እና ሰው ሰራሽ ምክንያቶች በመተግበር ላይ ያለ እንዲሁም ለትግበራ በተዘጋጀ ፕሮጀክት ላይ የሚደረግ ማንኛውንም የማስተካከያ ወይም የማሻሻያ ፲፭/ “የፕሮጀክቶች ትግበራ ማጠናቀቂያ ግምገማ” ማለት ፕሮጀክቱ በውል መሰረት የፕሮጀክቱ ጥራት ፣ጊዜ እና ወጪ ባስጠበቀ መልክ ተግባራዊ ተደርጎ መጠናቀቁን ለማረጋገጥ የሚደረግ ግምገማ እና የግምገማ ማጠቃለያ ፲፮/ “የፕሮጀክት ርክክብ” ማለት ፕሮጀክቱ ሊሰጥ የታሰበውን ምርት ወይም አገልግሎት በከፊል ወይም ሙሉ በሙሉ መስጠት ሲችል ወይም እሚሰጥበት ደረጃ ላይ ሲደርስ በአሰሪና ሰሪ ወይም ኮንትራክተር መካከል የሚደረግ ፲፯/ “የፕሮጀክቶች ድህረ ትግበራ ግምገማ” ማለት ፕሮጀክቱ ተጠናቆ ወደ ስራ ከገባበት ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ፕሮጀክቱ በመገምገም የተገኘውን ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ ለመለየት የሚደረግ ግምገማ ነው፤ ፲፰/ “አስቸኳይ ፕሮጀክቶች” ማለት በሰው ሰራሽና በተፈጥሮ ምክንያት የሚከሰት አደጋን ለመከላከልና ለመቋቋም በአጣዳፊነት የሚተገበሩ የመንግስት ፕሮጀክቶች ናቸው፤ ፲፱/ “የበጀት ጥሪ” ማለት የሀገሪቱን የፊሲካልና የኢኮኖሚ ማዕቀፍ፣ ታሣቢ ተደርገው የሚወሰዱ ጉዳዮችን ባገናዘበ መልኩ የመንግስት መስሪያ ቤቶች የሚያስፈልጋቸውን ኣመታዊ በጀት አዘጋጅተው እንዲያቀርቡ በገንዘብ ፳/ በወንድ ፆታ የተገለጸው አነጋገር ሴትንም ያካትታል፡፡ ፩/ ይህ አዋጅ በፕሮጀክት አስፈፃሚ አካላት በሚተገበሩ ፕሮጀክቶች ላይ ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ይህ አዋጅ ለብሔራዊ ደህንነት ፣ ለሀገር መከላከያ እንዲሁም አስቸኳይ ሰው ሰራሽና የተፈጥሮ አደጋን ለመከላከል በአስፈጻሚ አካላት በሚተገበሩ ፕሮጀክቶች ላይ ተፈፃሚ አይሆንም፡፡ የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት ዓላማ እና ዑደቶች ይህ አዋጅ የሚከተሉት ዓላማዎች አሉት፡- ፩/ በፕሮጀክት ዑደት ውስጥ የተለያዩ የፕሮጀክት አስፈፃሚ አካላት ያላቸውን ሥልጣንና ኃላፊነት ፕሮጀክቶች በታለመላቸው ጊዜ፣ ወጭ እና ጥራት ተፈፃሚ እንዲሆኑ ማድረግ፤ የሚከተሏቸው ኡደቶች እና በኡደቶች ላይ ተግባራዊ መደረግ ያለባቸውን መርሆች በግልፅ ፫/ ለፕሮጀክቶች የሚመደብ ሀብት አጠቃቀምን በማጎልበት ፕሮጀክቶች የታለመላቸውን አላማ እንዲያሳኩ በማድረግ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ውጤታማነታቸውን ማረጋገጥ ነው፡፡ የእያንዳንዱ የፕሮጀክት አስፈጻሚ አካል ኃላፊ ይህ መመሪያዎች በኃላፊነት በሚመራው መስሪያ ቤት ሙሉ በሙሉና በተገቢው መንገድ ተግባራዊ መደረጋቸውን በማረጋገጥ ረገድ ተጠያቂነት አለበት፡፡ ፩/ ማንኛውም ፕሮጀክት ከሚከተሉት ደረጃዎች በአንዱ የአሰራር ሂደቶችን ለማስቀረት ወይም ለማለፍ ብሎ የፕሮጀክቶችን ምደባ አሳንሶ ካቀረበ ፕሮጀክቱ ውድቅ ይሆናል፤ ይህ እንደተጠበቀ ሆኖ ፕሮጀክትን በምዕራፍ ማንኛውም ፕሮጀክት የዝግጅት የትግበራና ድህረ የፕሮጀክት የዝግጅት ሂደቶች የሚከተሉት ንዑስ ሀ) የፕሮጀክት ልየታ እና የመጀመሪያ ደረጃ ለ) የፕሮጀክት ቅድመ አዋጭነት እና አዋጭነት ሐ) ፕሮጀክቱ በሚመለከተው አስፈጻሚ አካል የሚደረግ የአዋጭነት ግምገማ እና የገለልተኛ የሚከተሉት ንዑስ ዑደቶች ይኖረዋል፡- ሀ) የፕሮጀክት ትግበራ ፣ክለሳ፣ አፈፃፀም ክትትል ለ) የፕሮጀክት ርክክብ ፣ የማጠቃለያ ግምገማ እና ሐ) ፕሮጀክትን ወደ ምርት ወይም አገልግሎት ወደ መስጠት ማስገባት፣ እና ማስቀጠል፤ መ) የፕሮጀክቶች ድህረ ትግበራ ግምገማ፤ ፬/ በዚሀ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) እና (፫) የተደነገገው ኡደቶችን ሳይጠብቅ ወደ ትግበራ እንዲገባ ሊደረግ ይችላል፤ዝርዝሩ በደንብ ይወሰናል፡፡ ፭/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፬ ድንጋጌ ቢኖርም የአንድ ፕሮጀከት ፅንሰ ሀሳብ ተዘጋጅቶ ለመጀመሪያ ደረጃ መረጣ ወይም ምልመላ ቀርቦ ተቀባይነት ካላገኘ ወደ ቀጣይ ሂደት ሊሸጋገር አይችልም፡፡ ፮/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) እና (፫) ስር የተዘረዘሩት አፀዳደቅን በተመለከተ ዝርዝሩ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የፕሮጀክት የዝግጅት ዑደቶች መሰረታዊ መርሆዎች ፰. የፕሮጀክት ልየታ እና የመጀመሪያ ደረጃ መረጣ ወይም ፩/ ማንኛውም ፕሮጀክት አስፈፃሚ አካል ላመነጨው ለውሳኔ ወይም የመጀመሪያ ደረጃ መረጣ ወይም ምልመላ በሚያግዝ መልኩ የፕሮጀክት ፅንሰ-ሀሳብ ፪/ ማንኛውም ፕሮጀክት በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፯ መሰረት በፕሮጀክት የማመንጨት ሂደት መሰረታዊ ተብለው በተለዩት መስፈርቶች መሰረት ተሟልተው ሲቀርብ ብቻ ወደ መጀመሪያ ደረጃ መረጣ ወይም ምልመላ ፫/ ማንኛውም ፕሮጀክት ወደ ቅድመ አዋጭነት፣ ወይም አዋጭነት ጥናት፣ ወደ ቅደም ተከተል ማስያዝና በፕሮጀክቶች ገለልተኛ አዋጭነት ግምገማ መሰረት ፱. የፕሮጀክት ቅድመ አዋጭነት እና አዋጭነት ጥናት ፩/ በመጀመሪያ ደረጀ መረጣ የተመለመለ ከፍተኛ ወይም መካከለኛ ፕሮጀክት ወደ ስራ ከመግባቱ በፊት የአዋጭነት ጥናት መደረግ አለበት፤ የረጅም እና መካከለኛ ዘመን እቅዶች እንዲሁም ከፌደራል መንግስት አመታዊ በጀት ምንጮች ውጭ ለገለልተኛ ግምገማ ማቅረብ ይችላሉ፡፡ ፲. የአዋጭነት ግምገማ እና በገለልተኛ ወገን የሚደረግ የአዋጭነት ግምገማ ፩/ በፕሮጀክት አስፈፃሚ አካል የአዋጭነት ጥናት በተሰጠው አካል ገለልተኛ የአዋጭነት ግምገማ ፪/ የፕሮጀክት የአዋጭነት ጥናት ለገለልተኛ ግምገማ መንግስት የበጀት ጥሪ በፊት ይሆናል፤ ዝርዝሩ በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣው ደንብ መሰረት ፫/ በገለልተኛ አካል ተገምግሞ አዋጭነቱ የተረጋገጠ ፕሮጀክት ከፌደራል መንግስት አመታዊ በጀት ጥሪ በፊት ተመርጦ ቅደም ተከተል መያዝ አለበት፡፡ ፬/ አንድ ፕሮጀክት የአዋጭነት ግምገማ ተደርጎበት ሳይመረጥ እና ቅደም ተከተል ሳይዝ በበጀት ላይ በገለልተኛ አካል የአዋጭነት ግምገማ የተደረገበት እና አዋጭነቱ የተረጋገጠ ፕሮጀክት ወደ ቅደም ተከተል ማስያዝ፣ መረጣ እና በጀት ምደባ ሂደት ፲፩. ፕሮጀክትን ቅደም ተከተል ማስያዝ፤ መረጣ እና ፕሮጀክቱን በበጀት ላይ ስለ መትከል የፕሮጀክት መረጣ፣ ቅደም ተከተል ማስያዝ እና በጀት ላይ መትከል በሚከተሉት መልክ ይከናወናል፡- ፕሮጀክትን በጀት ለመመደብ የሀገሪቱን የብድር ጫና፤ የማክሮ ኢኮኖሚው ሁኔታ እና ሌሎች ጉዳዮችን ባማከለ መልኩ ፕሮጀክትን በመምረጥና ቅደም-ተከተል በማስያዝ በበጀት ላይ እንዲተከል ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፩ መሰረት ተመርጠውና ቅደም ተከተል ይዘው የቀረቡትን ፕሮጀክቶች፤ በመካከለኛ ዘመን የበጀት ማዕቀፍ እና በአመታዊ በጀት ውስጥ እንዲካተቱ ይደረጋል፤ ፫/ ተመርጠው ቅደም ተከተል ይዘው በአመታዊ በጀት ፬/ በፕሮጀክት አስፈፃሚ አካላት በሀገር ውስጥ እና በውጭ ብድር የሚከናወኑ ፕሮጀክቶች አዋጭነታቸው የፕሮጀክት የትግበራ እና ድህረ ትግበራ ዑደቶችና ፲፪. የፕሮጀክት ትግበራ፣ መከለስ፣ አፈፃፀም ክትትል እና ፩/ ማንኛውም ፕሮጀክት ሲተገበር አካባቢያዊ፣ ሀገራዊና ተከተሎችን ባማከለ መልኩ መሆን አለበት፤ ፪/ ከፕሮጀክት መደበኛ ክትትል በተጨማሪ ፕሮጀክቱ ከደረሰበት አፈፃፀም ደረጃ አኳያ በዋናነት የፕሮጀክቱ አፈፃፀም ፶ በመቶ ወይም በመካከለኛ ዘመን እንዲሁም ፫/ እንደ ፕሮጀክት ውስብስብነት እና የትግበራ መርኃ ፕሮጀክቶች ላይ የመካከለኛ ዘመን ግምገማ ይዘት ያለው ተጨማሪ ግምገማ በፕሮጀክት ትግበራ ዘመን ሊከናወን ፬/ የፕሮጀክቱ ወሰን የተቀየረ ከሆነ፣ በፕሮጀክቱ ላይ ከቁጥጥር ውጭ በሆኑ የተፈጥሮና ሰው ሰራሽ ክስተቶች ምክንያት ፕሮጀክቱን መከለስ የሚያስገድድ ሁኔታ ከተፈጠረ የፕሮጀክት ክለሳ ሊፈቀድ ይችላል፡፡ ፭/ አንድ ፕሮጀክት በግዥና ንብረት አስተዳደር አዋጅ ቁጥር ፮፻፵፱/፪ሺ፩ መሰረት ክለሳ ማድረግ ከተፈቀደው ፕሮጀክቱ ተዘጋጅቶ በድጋሚ የአዋጭነት ግምገማ ፮/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፭) መሰረት የክለሳ ጥያቄ መሰረት ተቀባይነት ያገኘ ፕሮጀክት ለውሳኔ ሰጭ አካላት ቀርቦ መፅደቅ አለበት፡፡ ፲፫. የፕሮጀክት ርክክብ፣ የማጠቃለያ ግምገማ እና የሀብት የፕሮጀክት ርክብብ ሂደት ፕሮጀክቶች በተያዘላቸው የኮንትራት ውል መሰረት መከናወናቸውን በሚያረጋግጥ ፲፬. ፕሮጀክት ወደ ምርት ወይም አገልግሎት ማስገባት እና ተጠናቆ ርክክብ የተደረገበት ፕሮጀክት ወደ ስራ ለማስገባት እና ለማስቀጠል የቅድመ ዝግጅት ስራዎች በታቀደ መልክ መከናወን አለባቸው፡፡ መንግስት አንድን ፕሮጀክት ወደ ምርት ወይም አገልግሎት ማስገባት የሚያስችል በጀት በወቅቱ ትግበራ ግምገማ ፕሮጀክቶች ተጠናቀው ወደ ስራ ከገቡ ቢያንስ ከ ፪ ዓመት ቢበዛ በ፲ ዓመት በማይበልጥ ጊዜ ውስጥ መከናወን አለበት፡፡ ፲፮. የፕሮጀክት መረጃ አያያዝ እና አስተዳደር ማንኛውም ፕሮጀክት አስፈፃሚ አካል የሚከታተለውን ፕሮጀክት ከፅንሰ ሀሳብ ጀምሮ እስከ ትግበራ ድረስ ያለውን መረጃ በመደበኛነት ደህንነቱ በተረጋገጠ የመረጃ ቋት የመያዝ ሀላፊነት አለበት፡፡ በፕሮጀክት ዑደቶች ላይ የፕሮጀክት አስፈፃሚ በሌላ ህግ የተሰጣቸው ሥልጣንና ተግባር እንደተጠበቀ ፩/ በስራው መስክ ወይም በስሩ በሚገኝ ተቋም የመነጨ በሚዘረጋ የአሰራር ስርዓት መሰረት አዘጋጅቶ ፪/ የአዋጭነት ጥናት የተደረገበትን ፕሮጀክት በራሱ አቅም የአዋጭነት ግምገማ በማካሄድ ጥራቱን ፫/ የፕሮጀክት አዋጭነት ጥናት እንዲደረግበት ለተወሰነ አነስተኛ ፕሮጀክት በገለልተኛ አካል የአዋጭነት ግምገማ በማስደረግ የአዋጭነት ግምገማ ሪፖርት ለፕላንና ልማት ኮሚሽን እና ለገንዘብ ሚኒስቴር ፬/ በህግ በተፈቀደው መጠን ውስጥ ላሉ ውሳኔ ፭/ በህግ ከተፈቀደው በላይ ክለሳ ለሚጠይቅ ፕሮጀክት የክለሳ ጥያቄ በማዘጋጀት ለፕላንና ልማት ኮሚሽን ለግምገማና ውሳኔ ያቀርባል፤ ፮/ ለአዋጭነት ግምገማ የሚቀርብ እና ተግባራዊ እንዲሆን ውሳኔ የተሰጠበት ፕሮጀክት ከመተግበሩ በፊት የትግበራ ቅድመ ሁኔታዎች ማሟላቱን ፯/ ተመርጦ ቅደም ተከተል ለተያዘለት ፕሮጀክት የአዋጭነት ጥናትን መሰረት በማድረግ የፕሮጀክት ትግበራ እቅድ በማዘጋጀት ለምክረ ሀሳብ ለፕላንና ፰/ በፕሮጀክት ዝግጅት፤ አዋጭነት ግምገማ፤ ትግበራና ክትትል ዑደት በተሰጣቸው ስልጣን መሰረት ፤ ለ) የፕሮጀክት የአገልግሎት እና የመሰረተ ልማት ፱/ በአመታዊ በጀት ውስጥ ለተካተተ ፕሮጀክት በቅድም ተከተል ማስያዝ ወይም በበጀት በሚካተትበት ወቅት የቀረበውን የትግበራ እቅድ አሻሽሎ የመጨረሻ የሆነውን የትግበራ እቅድ የበጀት ዓመቱ በተጀመረ በመጀመሪያው ወር ለገንዘብ ሚኒስቴርና ለፕላን እና ልማት ኮሚሽን ፲/ በስሩ ተግባራዊ እየተደረገ በሚገኝ ፕሮጀክት ላይ የፕሮጀክት አፈፃፀም ሪፖርት ለገንዘብ ሚኒስቴር እና ለፕላንና ልማት ኮሚሽን ያቀርባል፤ ፲፩/ ከፍተኛ ወይም መካከለኛ ፕሮጀክትን በተመለከተ የሚመለከታቻውን ተቋማት በማሳተፍ በዋና ዋና ፲፪/ በስሩ ወይም በተጠሪ ተቋማት ስር ያለ ፕሮጀክት ሲጠናቀቅ የማጠናቀቂያ ሪፖርት በማዘጋጀት ለፕላንና ልማት ኮሚሽን እና ለገንዘብ ሚኒስቴር ፲፫/ አንድን ፕሮጀክት በተገባለት ውል መሰረት የታለመለትን አላማና ውጤት በሚያሳካ መንገድ መጠናቀቁን አረጋግጦ ይረከባል፤ ፕሮጀክቱ ወደ ምርት ወይም አገልግሎት መስጠት እንዲገባ ፲፬/ በስሩ የሚገኝ የፕሮጀክት ሀብትን ይመዘግባል፣ ለሚመለከተው የመንግሰት አካል ወቅታዊ የሆነ የድህረ ትግበራ ግምገማ ያከናውናል፣ በድህረ ትግበራ ግምገማ የተገኙ ግብዓቶችን በቀጣይ ለሚተገበሩ ፕሮጀክቶች ዝግጅት ጥቅም ላይ ፲፮/ ፕሮጀክቶች በሀገር አቀፍ ደረጃ በተሟላ ሁኔታ በመረጃ ቋት እንዲያዙ የፕሮጀክት አፈፃፀም መረጃዎች ለፕላንና ልማት ኮሚሽን ያቀርባል፤ ፕሮጀክቶችን በተመለከተ ውል በሚያዘጋጁበት ወይም በሚዋዋሉበት ጊዜ ከህግ አንፃር በፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ህግ ተገቢውን አስተያየትና ምክር ፲፰/ በሀገር ውስጥ እና በውጭ ብድር በፌደራል መንግስት ዋስትና የሚከናወኑ ፕሮጀክቶች በዚህ ጠብቀው መዘጋጀታቸውን ተግባራዊ መደረጋቸውን ፲፰. የፕላን እና ልማት ኮሚሽን ሥልጣንና ተግባራት የመጀመሪያ ደረጃ የግምገማ ውሳኔ ይሰጣል፤ የገለልተኛ አዋጭነት ግምገማ ያደርጋል፤ የአዋጭነት ጥናት እንዲከናወንበት በመጀመሪያ ደረጃ መረጣ ውሳኔ የተሰጠበት አነስተኛ ፕሮጀክት ላይ በፕሮጀክቶች አስፈፃሚ አካላት የቀረበው አዋጭነት ግምገማ ደረጃውን የጠበቀ መሆኑን ፬/ የአዋጭነት ግምገማ ተደርጎባቸው አዋጭነታቻው የተረጋገጡ አዳዲስ ፕሮጀክቶች ወደ ካፒታል በጀት እንዲገቡ በሀገሪቱ የልማት ዕቅድ እና በገንዘብ ይመርጣል፤ ቅደም ተከተል በማስያዝ ምክረ ሀሳብ ፭/ በመካከለኛ እና የረዥም ዘመን የልማት ዕቅድ ክትትልና ግምገማ ማዕቀፍ በተመረጡ ስትራቴጂክ በፕሮጀክት አፈፃፀም ላይ የታዩ ምርጥ ተሞክሮዎችን በመቀመር የልምድ ልውውጥ ያደረጋል፣ ተግባራዊ ፮/ መካከለኛና ከፍተኛ ፕሮጀክቶች ሲከለሱ በህግ ከተደነገገው በላይ በፕሮጀክቱ በጀት ላይ ለውጥ የሚያስከትሉ ሲሆን የአዋጭነት ግምገማ በማድረግ ምክረ ሀሳብ ለገንዘብ ሚኒስቴር ያቀርባል፤ ፯/ እንደ አስፈላጊነቱ የፕሮጀክት ዝግጅት፤ አዋጭነት ግምገማና ማፅደቅ፤ ትግበራ ሂደት የሚያስፈልጉ ሙያዊና ቴክኒካዊ ጉዳዮች ተሟልተው እንዲገኙ ሁኔታዎችን ያጠናል፤ ይወስናል፤ ያስተባብራል፤ ፰/ የፕሮጀክት ፅንሰ ሀሳብ፣ አዋጭነት ጥናት፣ አዋጭነት ኡደት ውስጥ መመሪያዎቹ በአግባቡ ተፈፃሚ ፱/ ፕሮጀክቶችን የሚመለከቱ ማዕከላዊ የመረጃ ቋት ስርዓትና ይዘት ከገንዘብ ሚኒስቴር ጋር በመሆን ፲/ ዋና ዋና የፕሮጀክቶች መረጃዎች ተደራሽ በሆኑ ወቅታዊነታቸውን ጠብቀው ለህዝብ ይፋ እንዲሆን በፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ዙሪያ እንደ አስፈላጊነቱ የአቅም ግንባታ ተግባራትን ያከናውናል፤ ፲፪/ በመንግስትና በግል አጋርነት እንዲከናወኑ የታቀዱ የረዥም ጊዜ የልማት ዕቅዶች ጋር የተጣጣሙ መሆኑን ያረጋግጣል፤ ሆኖም በዚህ አግባብ የሚተገበሩ ፕሮጀክቶች መረጣ፣ የአዋጭነት ጥናት፣ ግምገማ፣ ፩ሺ፸፮/፪ሺ፲ መሰረት ተግባራዊ የሚደረግ ይሆናል፡፡ ፲፱. የገንዘብ ሚኒስቴር ሥልጣንና ተግባራት ፕሮጀክቶች ፋይናንስ ለማድረግ አቅም መኖሩን ለማረጋገጥ በፕላንና ልማት ኮሚሽን ለሚቀርብ ጥያቄ ምክረ ኃሳብ ወይም ውሳኔ ይሰጣል፤ ፪/ የፕላን እና ልማት ኮሚሽን በአዋጭነት ግምገማ አዋጭ ተብለው ለበጀት ዕጩ የሆኑ ፕሮጀክቶችን ለመምረጥ እና ቅደም-ተከተል ለማስያዝ እንዲችል የሀገሪቱን የፋይናንስ ሁኔታ፣ የብድር ጫና እና ሌሎች ማክሮ ኢኮኖሚ ሁኔታዎችን መሰረት ፕሮጀክቶች በጀት ውስጥ እንዲካተቱ ያደርጋል፣ በየደረጃው እንዲጸድቁ ይከታተላል፤ እንደተጠበቀ ሆኖ በሚኖረው ተጨባጭ የፋይናንስ ሁኔታ አንፃር የፕሮጀክቶች የማሸጋሸግ ስራ ሊሰራ ፕሮጀክቶች በረቂቅ አመታዊ በጀት በሚካተቱበት ወቅት የቀረበው የትግበራ እቅድ ከመጀመሪያ ደረጃ ክፍያ በፊት ተሻሽሎ የመጨረሻ የትግበራ እቅድ መቅረቡን ይገመግማል፤ ያረጋግጣል፣ ፮/ በህግ በተፈቀደው መጠን በፕሮጀክቶች አስፈፃሚ አካላት በፕሮጀክት ክለሳ ላይ የሚቀርብ ማሻሻያ ላይ ፯/ በህግ ከተፈቀደው በላይ በፕሮጀክቶች አስፈፃሚ ፕሮጀክቶች ክለሳ ላይ የፕላንና ልማት ኮሚሽን ፰/ የፕሮጀክቶችን ፋይናንስ በበላይነት ያስተዳድራል፣ በፕሮግራም በጀት ማዕቀፍ መደበኛ የአፈፃፀም ክትትልና ግምገማ ያደርጋል፤ የተጠቃለለ መደበኛ የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አመታዊ የአፈፃፀም ሀገራዊ የፕሮጀክቶች ሀብት አመዘጋገብ መረጃ ቋት የሚያዙ የፕሮጀክቶች ሀብት ምዝገባ መረጃዎችን ፲፩/ የመንግስት ፕሮጀክቶችን የፊዚካል እና የፋይናንስ አፈፃፀም መረጃ በማጠናከር በፕሮጀክቶች መረጃ ፲፪/ የፕሮጀክቶች ርክክብ፣ ስራ ማስኬጃን፣ ጥገና እና ሀብት ምዝገባ ሂደት እና መርሆችን በተመለከተ ፳. የከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስቴር ሥልጣንና ያረጋግጣል፤ የአቅም ግንባታ ስራዎችን ያከናውናል፤ ፫/ የኮንስትራክሽን ፕሮጀክቶች የዲዛይን ስታንደርድ ፬/ የኮንስትራክሽን ፕሮጀክቶች ላይ የኮንስትራክሽን ፳፩. የፌደራል ግዥ እና ንብረት አስተዳደር ኤጀንሲ የፕሮጀክት ኮንትራክተር፣ አማካሪ፣ ግዥ፣ የጨረታ ዝግጅት፣ መረጣ እና ማፅደቅ አፈፃፀምን በተመለከተ ፣ ማንዋሎች በማዘጋጀት ለሚመለከታቸው የፕሮጀክቶች አስፈፃሚ አካላት ተደራሽ ያደርጋል፣ በስራ ላይ መዋላቸውን ያረጋግጣል፤ ይቆጣጠራል፤ ይወስናል፡፡ ፳፪. የፌደራል መንግስት የተቀናጀ የመሰረተ ልማት ማስተባበሪያ ኤጀንሲ ሥልጣንና ተግባራት ፩/ የፕሮጀክት አስፈፃሚ አካላት በመሰረተ ልማት ፕሮጀክቶች ላይ በሚያቀርቡት የፕሮጀክት ጥናት መሰረት ፕሮጀክቶች ወደ ትግበራ ከመግባታቸው በፊት አስፈላጊ የመሰረተ ልማት ፋሲሊቲዎች ፪/ የመሰረተ ልማት ፕሮጀክት ትግበራ ላይ በመሰረተ የሚገባውን ቅንጅት እና አሰራር በተመለከተ ሙያዊ ምክር ይሰጣል፤ ቅንጅቱን በበላይነት ይመራል፤ ፫/ በመሰረተ ልማት ፕሮጀክቶች ላይ ለሚነሱ የወሰን የሚስተናገዱበትን የአሰራር ሥርዓት ይዘረጋል፡፡ ፳፫ የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ህግ ሥልጣንና ተግባራት የመንግስት ፕሮጀክቶች ፈፃሚ አካላት በስራቸው ያሉ ፕሮጀክቶችን በተመለከተ ውል በሚያዘጋጁበት ጊዜ ከህግ አንፃር ተገቢውን አስተያየትና ምክር ይሰጣል፣ የሕዝብና የፌደራል ፕሮጀክቶች አስፈፃሚ ፳፬. በፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች ላይ የፌደራል የፌደራል መንግስት እና ክልሎች በፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች ላይ በሚከተሉት ጉዳዮች ላይ በትብብር ፩/ ለፕሮጀክቶች መሬት ማቅረብ፤ የአካባቢው ማህበረሰብ ተሳታፊ መሆኑን ማረጋገጥ፤ ፭/ በፕሮጀክት አፈፃፀም መረጃ መሰረት በፕሮጀክቱ አካባቢ ለሚኖሩ ማህበረሰቦች ስለፕሮጀክቶቹ ግንዛቤ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ለአዋጁ አፈፃፀም የሚረዳ ፳፮. ተፈፃሚነት ስለማይኖራቸው ሕጎች ይህን አዋጅ የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም የአሰራር ልምድ በዚህ አዋጅ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ተፈፃሚ ይህ አዋጅ ከመፅናቱን በፊት ወደ ትግበራ የገባ ፕሮጀክት ሲሰራበት በነበረው ስርዓት መሰረት ፍፃሜ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="95cf75fdad13b9b5" title="የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=bab81506541868978f5555b4afd8e7778bacd9af" char_count="12059" purity="0.98"> የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት አዋጅ ..............………………….፲፪ሺ፮፻፺፯ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፲/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓትን ለመደንገግ የወጣ አዋጅ ፕሮጀክቶችን ውጤታማ በሆነ መንገድ ተግባራዊ በማድረግ የሀገሪቱን ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ልማት እንዲያፋጥኑ ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ ፕሮጀክቶች የሚመሩበትን የአሰራር ሥርዓት በህግ መዘርጋት አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ የፌደራል መንግስት የፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር መሰረታዊ ፅንሰ ሀሳቦችን፣ መርሆዎችን፣ ሂደቶች እና በሂደቶች ውስጥ የተለያዩ የመንግስት አስፈጻሚ አካላት ያላቸውን ሥልጣንና ኃላፊነት በህግ መወሰን አስፈላጊ ሆኖ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ህገመንግስት አንቀፅ ፶፭ (፩) መሰረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፲/፪ሺ፲፪” የቃሉ አግባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር "ፕሮጀክቶች" ማለት በፌደራል መንግስት ቋሚ ሀብትን ለማፍራት ወይም ለማሻሻል፣ የሀገሪቱን ኢኮኖሚ ለማሳደግ፣ የገበያ ክፍተቶችን ለመሙላት እና የቀጣዩን ትውልድ ፍትሀዊ ተጠቃሚነትን ለማረጋገጥ በተወሰነ ሀብት፤ ጊዜና ቦታ ምርትና አገልግሎቶችን ለመስጠት በፕሮጀክቶች አስፈፃሚ አካላት በፌደራል መንግስት በመደበኛ በጀት፣ በሀገር ውስጥና በውጭ ብድርና እርዳታ የሚከናወኑ የመንግስትን ዋስትና የሚጠይቁ ፣በመንግስት እና ፪/ "የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት" ማለት የመንግስት ፕሮጀክቶች ሀሳብ የመጀመሪያ ደረጃ መረጣ ወይም ምልመላ፤ የቅድመ- አዋጭነትና አዋጭነት ጥናት፤ የአዋጭነት ግምገማ ማድረግ፤ ቅደም ተከተል ማስያዝ፣ መምረጥ፤ በጀት ላይ መትከል፣ ትግበራ እና ድህረ ትግበራ ግምገማ መሰረታዊ አስፈፃሚ አካላት ሥልጣንና ኃላፊነት መለየትና ፫/ "የመንግስት እና የግል አጋርነት" ማለት በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፸፮/ ፪ሺ፲ አንቀፅ ፪ (፲፪) የተሰጠው ትርጓሜ መንግስት ፕሮጀክቶችን በተመለከተ ከፅንሰ ሀሳብ ማመንጨት ጀምሮ እስከ ማስተዳደር ባለው ዑደት አስፈፃሚ ተቋማትና የልማት ድርጅቶች ናቸው፤ የፕሮጀክት ሀሳብ ለመወሰን ወይም ወደ ቀጣይ ኡደት ለመውሰድ በዋና ዋና መሰረታዊ የፕሮጀክት ዝግጅት መስፈርቶች መሰረት የሚዘጋጅ ሰነድ ነው፤ ምልመላ" ማለት የተዘጋጀውን የፕሮጀክት ፅንሰ-ሀሳብ መርምሮ ፕሮጀክቱ ወደ ቅድመ አዋጭነት ወይም አዋጭነት ጥናት ወይም በቀጥታ ወደ ቅደም ተከተል ማስያዝ፣መምረጥ እና በጀት ላይ መትከል ኡደት ፯/ "የፕሮጀክቶች ዝርዝር አዋጭነት ጥናት" የፕሮጀክቱን አዋጭነት ለመወሰን የፕሮጀክቶችን መሰረታዊ ይዘቶች አዋጭነት፣የቴክኒክ አግባብነት እና አካባቢያዊ ተፅዕኖ ፰/ "የፕሮጀክቶች አዋጭነት ግምገማ" አንድ የፕሮጀክት ዝርዝር የአዋጭነት ጥናት የፋይናንስ የኢኮኖሚ የአካባዊያዊ ተስማሚነት በማረጋገጥ ፕሮጀክቱ ለትግበራ ብቁ መሆን የሚደረግ ግምገማ ነው፤ "የፕሮጀክቶች ገለልተኛ የአዋጭነት ግምገማ" ማለት ፕሮጀክቱን ካቀረበው ወይም ከሚተገብረው አስፈፃሚ አካል ውጭ በሆነ በዚህ አዋጅ ሥልጣን በተሰጠው አካል በፕሮጀክቱ አዋጭነት ጥናት ላይ የሚደረግ ፲/ “የፕሮጀክት ቅደም ተከተል ማስያዝና መምረጥ በጀት ላይ መትከል" ማለት በአዋጭነት ግምገማ መሰረት አዋጭነቱ የተረጋገጠ አዲስ የመንግስት ፕሮጀክትን ከዓመታዊ በጀት ፍላጎትና አቅርቦት አንፃር ቅድሚያ የሚያገኘውን መምረጥና ማፅደቅ ነው፤ ተረጋግጦ፣ ተመርጦ እና ቅደም ተከተል ተይዞለት በበጀት ላይ እንዲተከል የተመረጠ ፕሮጀክት በበጀት ከመካተቱ በፊት አስፈላጊው የትግበራ ቅድመ ሁኔታ የሚዘጋጅ የፕሮጀክት ትግበራ የፊዚካልና የፋይናንስ ፲፪/ “የፕሮጀክት ትግበራ” ማለት አዋጭነቱ ተረጋግጦ በጀት የተመደበለትን የመንግስት ፕሮጀክት ምርት ወይም አገልግሎት የሚሰጥበት ደረጃ ለማድረስ የሚደረግ በፕሮጀክቱ የታቀዱ ተግባራት በታቀደው ጊዜ፣ ወጭ፣ መጠንና ጥራት መከናወናቸውን ለማረጋገጥ ወቅታዊ ፲፬/ “የፕሮጀክቶች ክለሳ” ማለት ከቁጥጥር ውጭ በሆኑ ተፈጥሯዊ እና ሰው ሰራሽ ምክንያቶች በመተግበር ላይ ያለ እንዲሁም ለትግበራ በተዘጋጀ ፕሮጀክት ላይ የሚደረግ ማንኛውንም የማስተካከያ ወይም የማሻሻያ ፲፭/ “የፕሮጀክቶች ትግበራ ማጠናቀቂያ ግምገማ” ማለት ፕሮጀክቱ በውል መሰረት የፕሮጀክቱ ጥራት ፣ጊዜ እና ወጪ ባስጠበቀ መልክ ተግባራዊ ተደርጎ መጠናቀቁን ለማረጋገጥ የሚደረግ ግምገማ እና የግምገማ ማጠቃለያ ፲፮/ “የፕሮጀክት ርክክብ” ማለት ፕሮጀክቱ ሊሰጥ የታሰበውን ምርት ወይም አገልግሎት በከፊል ወይም ሙሉ በሙሉ መስጠት ሲችል ወይም እሚሰጥበት ደረጃ ላይ ሲደርስ በአሰሪና ሰሪ ወይም ኮንትራክተር መካከል የሚደረግ ፲፯/ “የፕሮጀክቶች ድህረ ትግበራ ግምገማ” ማለት ፕሮጀክቱ ተጠናቆ ወደ ስራ ከገባበት ከተወሰነ ጊዜ በኋላ ፕሮጀክቱ በመገምገም የተገኘውን ማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ፋይዳ ለመለየት የሚደረግ ግምገማ ነው፤ ፲፰/ “አስቸኳይ ፕሮጀክቶች” ማለት በሰው ሰራሽና በተፈጥሮ ምክንያት የሚከሰት አደጋን ለመከላከልና ለመቋቋም በአጣዳፊነት የሚተገበሩ የመንግስት ፕሮጀክቶች ናቸው፤ ፲፱/ “የበጀት ጥሪ” ማለት የሀገሪቱን የፊሲካልና የኢኮኖሚ ማዕቀፍ፣ ታሣቢ ተደርገው የሚወሰዱ ጉዳዮችን ባገናዘበ መልኩ የመንግስት መስሪያ ቤቶች የሚያስፈልጋቸውን ኣመታዊ በጀት አዘጋጅተው እንዲያቀርቡ በገንዘብ ፳/ በወንድ ፆታ የተገለጸው አነጋገር ሴትንም ያካትታል፡፡ ፩/ ይህ አዋጅ በፕሮጀክት አስፈፃሚ አካላት በሚተገበሩ ፕሮጀክቶች ላይ ተፈፃሚ ይሆናል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ይህ አዋጅ ለብሔራዊ ደህንነት ፣ ለሀገር መከላከያ እንዲሁም አስቸኳይ ሰው ሰራሽና የተፈጥሮ አደጋን ለመከላከል በአስፈጻሚ አካላት በሚተገበሩ ፕሮጀክቶች ላይ ተፈፃሚ አይሆንም፡፡ የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ሥርዓት ዓላማ እና ዑደቶች ይህ አዋጅ የሚከተሉት ዓላማዎች አሉት፡- ፩/ በፕሮጀክት ዑደት ውስጥ የተለያዩ የፕሮጀክት አስፈፃሚ አካላት ያላቸውን ሥልጣንና ኃላፊነት ፕሮጀክቶች በታለመላቸው ጊዜ፣ ወጭ እና ጥራት ተፈፃሚ እንዲሆኑ ማድረግ፤ የሚከተሏቸው ኡደቶች እና በኡደቶች ላይ ተግባራዊ መደረግ ያለባቸውን መርሆች በግልፅ ፫/ ለፕሮጀክቶች የሚመደብ ሀብት አጠቃቀምን በማጎልበት ፕሮጀክቶች የታለመላቸውን አላማ እንዲያሳኩ በማድረግ ማህበራዊና ኢኮኖሚያዊ ውጤታማነታቸውን ማረጋገጥ ነው፡፡ የእያንዳንዱ የፕሮጀክት አስፈጻሚ አካል ኃላፊ ይህ መመሪያዎች በኃላፊነት በሚመራው መስሪያ ቤት ሙሉ በሙሉና በተገቢው መንገድ ተግባራዊ መደረጋቸውን በማረጋገጥ ረገድ ተጠያቂነት አለበት፡፡ ፩/ ማንኛውም ፕሮጀክት ከሚከተሉት ደረጃዎች በአንዱ የአሰራር ሂደቶችን ለማስቀረት ወይም ለማለፍ ብሎ የፕሮጀክቶችን ምደባ አሳንሶ ካቀረበ ፕሮጀክቱ ውድቅ ይሆናል፤ ይህ እንደተጠበቀ ሆኖ ፕሮጀክትን በምዕራፍ ማንኛውም ፕሮጀክት የዝግጅት የትግበራና ድህረ የፕሮጀክት የዝግጅት ሂደቶች የሚከተሉት ንዑስ ሀ) የፕሮጀክት ልየታ እና የመጀመሪያ ደረጃ ለ) የፕሮጀክት ቅድመ አዋጭነት እና አዋጭነት ሐ) ፕሮጀክቱ በሚመለከተው አስፈጻሚ አካል የሚደረግ የአዋጭነት ግምገማ እና የገለልተኛ የሚከተሉት ንዑስ ዑደቶች ይኖረዋል፡- ሀ) የፕሮጀክት ትግበራ ፣ክለሳ፣ አፈፃፀም ክትትል ለ) የፕሮጀክት ርክክብ ፣ የማጠቃለያ ግምገማ እና ሐ) ፕሮጀክትን ወደ ምርት ወይም አገልግሎት ወደ መስጠት ማስገባት፣ እና ማስቀጠል፤ መ) የፕሮጀክቶች ድህረ ትግበራ ግምገማ፤ ፬/ በዚሀ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) እና (፫) የተደነገገው ኡደቶችን ሳይጠብቅ ወደ ትግበራ እንዲገባ ሊደረግ ይችላል፤ዝርዝሩ በደንብ ይወሰናል፡፡ ፭/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፬ ድንጋጌ ቢኖርም የአንድ ፕሮጀከት ፅንሰ ሀሳብ ተዘጋጅቶ ለመጀመሪያ ደረጃ መረጣ ወይም ምልመላ ቀርቦ ተቀባይነት ካላገኘ ወደ ቀጣይ ሂደት ሊሸጋገር አይችልም፡፡ ፮/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፪) እና (፫) ስር የተዘረዘሩት አፀዳደቅን በተመለከተ ዝርዝሩ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የፕሮጀክት የዝግጅት ዑደቶች መሰረታዊ መርሆዎች ፰. የፕሮጀክት ልየታ እና የመጀመሪያ ደረጃ መረጣ ወይም ፩/ ማንኛውም ፕሮጀክት አስፈፃሚ አካል ላመነጨው ለውሳኔ ወይም የመጀመሪያ ደረጃ መረጣ ወይም ምልመላ በሚያግዝ መልኩ የፕሮጀክት ፅንሰ-ሀሳብ ፪/ ማንኛውም ፕሮጀክት በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፯ መሰረት በፕሮጀክት የማመንጨት ሂደት መሰረታዊ ተብለው በተለዩት መስፈርቶች መሰረት ተሟልተው ሲቀርብ ብቻ ወደ መጀመሪያ ደረጃ መረጣ ወይም ምልመላ ፫/ ማንኛውም ፕሮጀክት ወደ ቅድመ አዋጭነት፣ ወይም አዋጭነት ጥናት፣ ወደ ቅደም ተከተል ማስያዝና በፕሮጀክቶች ገለልተኛ አዋጭነት ግምገማ መሰረት ፱. የፕሮጀክት ቅድመ አዋጭነት እና አዋጭነት ጥናት ፩/ በመጀመሪያ ደረጀ መረጣ የተመለመለ ከፍተኛ ወይም መካከለኛ ፕሮጀክት ወደ ስራ ከመግባቱ በፊት የአዋጭነት ጥናት መደረግ አለበት፤ የረጅም እና መካከለኛ ዘመን እቅዶች እንዲሁም ከፌደራል መንግስት አመታዊ በጀት ምንጮች ውጭ ለገለልተኛ ግምገማ ማቅረብ ይችላሉ፡፡ ፲. የአዋጭነት ግምገማ እና በገለልተኛ ወገን የሚደረግ የአዋጭነት ግምገማ ፩/ በፕሮጀክት አስፈፃሚ አካል የአዋጭነት ጥናት በተሰጠው አካል ገለልተኛ የአዋጭነት ግምገማ ፪/ የፕሮጀክት የአዋጭነት ጥናት ለገለልተኛ ግምገማ መንግስት የበጀት ጥሪ በፊት ይሆናል፤ ዝርዝሩ በሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚወጣው ደንብ መሰረት ፫/ በገለልተኛ አካል ተገምግሞ አዋጭነቱ የተረጋገጠ ፕሮጀክት ከፌደራል መንግስት አመታዊ በጀት ጥሪ በፊት ተመርጦ ቅደም ተከተል መያዝ አለበት፡፡ ፬/ አንድ ፕሮጀክት የአዋጭነት ግምገማ ተደርጎበት ሳይመረጥ እና ቅደም ተከተል ሳይዝ በበጀት ላይ በገለልተኛ አካል የአዋጭነት ግምገማ የተደረገበት እና አዋጭነቱ የተረጋገጠ ፕሮጀክት ወደ ቅደም ተከተል ማስያዝ፣ መረጣ እና በጀት ምደባ ሂደት ፲፩. ፕሮጀክትን ቅደም ተከተል ማስያዝ፤ መረጣ እና ፕሮጀክቱን በበጀት ላይ ስለ መትከል የፕሮጀክት መረጣ፣ ቅደም ተከተል ማስያዝ እና በጀት ላይ መትከል በሚከተሉት መልክ ይከናወናል፡- ፕሮጀክትን በጀት ለመመደብ የሀገሪቱን የብድር ጫና፤ የማክሮ ኢኮኖሚው ሁኔታ እና ሌሎች ጉዳዮችን ባማከለ መልኩ ፕሮጀክትን በመምረጥና ቅደም-ተከተል በማስያዝ በበጀት ላይ እንዲተከል ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፩ መሰረት ተመርጠውና ቅደም ተከተል ይዘው የቀረቡትን ፕሮጀክቶች፤ በመካከለኛ ዘመን የበጀት ማዕቀፍ እና በአመታዊ በጀት ውስጥ እንዲካተቱ ይደረጋል፤ ፫/ ተመርጠው ቅደም ተከተል ይዘው በአመታዊ በጀት ፬/ በፕሮጀክት አስፈፃሚ አካላት በሀገር ውስጥ እና በውጭ ብድር የሚከናወኑ ፕሮጀክቶች አዋጭነታቸው የፕሮጀክት የትግበራ እና ድህረ ትግበራ ዑደቶችና ፲፪. የፕሮጀክት ትግበራ፣ መከለስ፣ አፈፃፀም ክትትል እና ፩/ ማንኛውም ፕሮጀክት ሲተገበር አካባቢያዊ፣ ሀገራዊና ተከተሎችን ባማከለ መልኩ መሆን አለበት፤ ፪/ ከፕሮጀክት መደበኛ ክትትል በተጨማሪ ፕሮጀክቱ ከደረሰበት አፈፃፀም ደረጃ አኳያ በዋናነት የፕሮጀክቱ አፈፃፀም ፶ በመቶ ወይም በመካከለኛ ዘመን እንዲሁም ፫/ እንደ ፕሮጀክት ውስብስብነት እና የትግበራ መርኃ ፕሮጀክቶች ላይ የመካከለኛ ዘመን ግምገማ ይዘት ያለው ተጨማሪ ግምገማ በፕሮጀክት ትግበራ ዘመን ሊከናወን ፬/ የፕሮጀክቱ ወሰን የተቀየረ ከሆነ፣ በፕሮጀክቱ ላይ ከቁጥጥር ውጭ በሆኑ የተፈጥሮና ሰው ሰራሽ ክስተቶች ምክንያት ፕሮጀክቱን መከለስ የሚያስገድድ ሁኔታ ከተፈጠረ የፕሮጀክት ክለሳ ሊፈቀድ ይችላል፡፡ ፭/ አንድ ፕሮጀክት በግዥና ንብረት አስተዳደር አዋጅ ቁጥር ፮፻፵፱/፪ሺ፩ መሰረት ክለሳ ማድረግ ከተፈቀደው ፕሮጀክቱ ተዘጋጅቶ በድጋሚ የአዋጭነት ግምገማ ፮/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፭) መሰረት የክለሳ ጥያቄ መሰረት ተቀባይነት ያገኘ ፕሮጀክት ለውሳኔ ሰጭ አካላት ቀርቦ መፅደቅ አለበት፡፡ ፲፫. የፕሮጀክት ርክክብ፣ የማጠቃለያ ግምገማ እና የሀብት የፕሮጀክት ርክብብ ሂደት ፕሮጀክቶች በተያዘላቸው የኮንትራት ውል መሰረት መከናወናቸውን በሚያረጋግጥ ፲፬. ፕሮጀክት ወደ ምርት ወይም አገልግሎት ማስገባት እና ተጠናቆ ርክክብ የተደረገበት ፕሮጀክት ወደ ስራ ለማስገባት እና ለማስቀጠል የቅድመ ዝግጅት ስራዎች በታቀደ መልክ መከናወን አለባቸው፡፡ መንግስት አንድን ፕሮጀክት ወደ ምርት ወይም አገልግሎት ማስገባት የሚያስችል በጀት በወቅቱ ትግበራ ግምገማ ፕሮጀክቶች ተጠናቀው ወደ ስራ ከገቡ ቢያንስ ከ ፪ ዓመት ቢበዛ በ፲ ዓመት በማይበልጥ ጊዜ ውስጥ መከናወን አለበት፡፡ ፲፮. የፕሮጀክት መረጃ አያያዝ እና አስተዳደር ማንኛውም ፕሮጀክት አስፈፃሚ አካል የሚከታተለውን ፕሮጀክት ከፅንሰ ሀሳብ ጀምሮ እስከ ትግበራ ድረስ ያለውን መረጃ በመደበኛነት ደህንነቱ በተረጋገጠ የመረጃ ቋት የመያዝ ሀላፊነት አለበት፡፡ በፕሮጀክት ዑደቶች ላይ የፕሮጀክት አስፈፃሚ በሌላ ህግ የተሰጣቸው ሥልጣንና ተግባር እንደተጠበቀ ፩/ በስራው መስክ ወይም በስሩ በሚገኝ ተቋም የመነጨ በሚዘረጋ የአሰራር ስርዓት መሰረት አዘጋጅቶ ፪/ የአዋጭነት ጥናት የተደረገበትን ፕሮጀክት በራሱ አቅም የአዋጭነት ግምገማ በማካሄድ ጥራቱን ፫/ የፕሮጀክት አዋጭነት ጥናት እንዲደረግበት ለተወሰነ አነስተኛ ፕሮጀክት በገለልተኛ አካል የአዋጭነት ግምገማ በማስደረግ የአዋጭነት ግምገማ ሪፖርት ለፕላንና ልማት ኮሚሽን እና ለገንዘብ ሚኒስቴር ፬/ በህግ በተፈቀደው መጠን ውስጥ ላሉ ውሳኔ ፭/ በህግ ከተፈቀደው በላይ ክለሳ ለሚጠይቅ ፕሮጀክት የክለሳ ጥያቄ በማዘጋጀት ለፕላንና ልማት ኮሚሽን ለግምገማና ውሳኔ ያቀርባል፤ ፮/ ለአዋጭነት ግምገማ የሚቀርብ እና ተግባራዊ እንዲሆን ውሳኔ የተሰጠበት ፕሮጀክት ከመተግበሩ በፊት የትግበራ ቅድመ ሁኔታዎች ማሟላቱን ፯/ ተመርጦ ቅደም ተከተል ለተያዘለት ፕሮጀክት የአዋጭነት ጥናትን መሰረት በማድረግ የፕሮጀክት ትግበራ እቅድ በማዘጋጀት ለምክረ ሀሳብ ለፕላንና ፰/ በፕሮጀክት ዝግጅት፤ አዋጭነት ግምገማ፤ ትግበራና ክትትል ዑደት በተሰጣቸው ስልጣን መሰረት ፤ ለ) የፕሮጀክት የአገልግሎት እና የመሰረተ ልማት ፱/ በአመታዊ በጀት ውስጥ ለተካተተ ፕሮጀክት በቅድም ተከተል ማስያዝ ወይም በበጀት በሚካተትበት ወቅት የቀረበውን የትግበራ እቅድ አሻሽሎ የመጨረሻ የሆነውን የትግበራ እቅድ የበጀት ዓመቱ በተጀመረ በመጀመሪያው ወር ለገንዘብ ሚኒስቴርና ለፕላን እና ልማት ኮሚሽን ፲/ በስሩ ተግባራዊ እየተደረገ በሚገኝ ፕሮጀክት ላይ የፕሮጀክት አፈፃፀም ሪፖርት ለገንዘብ ሚኒስቴር እና ለፕላንና ልማት ኮሚሽን ያቀርባል፤ ፲፩/ ከፍተኛ ወይም መካከለኛ ፕሮጀክትን በተመለከተ የሚመለከታቻውን ተቋማት በማሳተፍ በዋና ዋና ፲፪/ በስሩ ወይም በተጠሪ ተቋማት ስር ያለ ፕሮጀክት ሲጠናቀቅ የማጠናቀቂያ ሪፖርት በማዘጋጀት ለፕላንና ልማት ኮሚሽን እና ለገንዘብ ሚኒስቴር ፲፫/ አንድን ፕሮጀክት በተገባለት ውል መሰረት የታለመለትን አላማና ውጤት በሚያሳካ መንገድ መጠናቀቁን አረጋግጦ ይረከባል፤ ፕሮጀክቱ ወደ ምርት ወይም አገልግሎት መስጠት እንዲገባ ፲፬/ በስሩ የሚገኝ የፕሮጀክት ሀብትን ይመዘግባል፣ ለሚመለከተው የመንግሰት አካል ወቅታዊ የሆነ የድህረ ትግበራ ግምገማ ያከናውናል፣ በድህረ ትግበራ ግምገማ የተገኙ ግብዓቶችን በቀጣይ ለሚተገበሩ ፕሮጀክቶች ዝግጅት ጥቅም ላይ ፲፮/ ፕሮጀክቶች በሀገር አቀፍ ደረጃ በተሟላ ሁኔታ በመረጃ ቋት እንዲያዙ የፕሮጀክት አፈፃፀም መረጃዎች ለፕላንና ልማት ኮሚሽን ያቀርባል፤ ፕሮጀክቶችን በተመለከተ ውል በሚያዘጋጁበት ወይም በሚዋዋሉበት ጊዜ ከህግ አንፃር በፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ህግ ተገቢውን አስተያየትና ምክር ፲፰/ በሀገር ውስጥ እና በውጭ ብድር በፌደራል መንግስት ዋስትና የሚከናወኑ ፕሮጀክቶች በዚህ ጠብቀው መዘጋጀታቸውን ተግባራዊ መደረጋቸውን ፲፰. የፕላን እና ልማት ኮሚሽን ሥልጣንና ተግባራት የመጀመሪያ ደረጃ የግምገማ ውሳኔ ይሰጣል፤ የገለልተኛ አዋጭነት ግምገማ ያደርጋል፤ የአዋጭነት ጥናት እንዲከናወንበት በመጀመሪያ ደረጃ መረጣ ውሳኔ የተሰጠበት አነስተኛ ፕሮጀክት ላይ በፕሮጀክቶች አስፈፃሚ አካላት የቀረበው አዋጭነት ግምገማ ደረጃውን የጠበቀ መሆኑን ፬/ የአዋጭነት ግምገማ ተደርጎባቸው አዋጭነታቻው የተረጋገጡ አዳዲስ ፕሮጀክቶች ወደ ካፒታል በጀት እንዲገቡ በሀገሪቱ የልማት ዕቅድ እና በገንዘብ ይመርጣል፤ ቅደም ተከተል በማስያዝ ምክረ ሀሳብ ፭/ በመካከለኛ እና የረዥም ዘመን የልማት ዕቅድ ክትትልና ግምገማ ማዕቀፍ በተመረጡ ስትራቴጂክ በፕሮጀክት አፈፃፀም ላይ የታዩ ምርጥ ተሞክሮዎችን በመቀመር የልምድ ልውውጥ ያደረጋል፣ ተግባራዊ ፮/ መካከለኛና ከፍተኛ ፕሮጀክቶች ሲከለሱ በህግ ከተደነገገው በላይ በፕሮጀክቱ በጀት ላይ ለውጥ የሚያስከትሉ ሲሆን የአዋጭነት ግምገማ በማድረግ ምክረ ሀሳብ ለገንዘብ ሚኒስቴር ያቀርባል፤ ፯/ እንደ አስፈላጊነቱ የፕሮጀክት ዝግጅት፤ አዋጭነት ግምገማና ማፅደቅ፤ ትግበራ ሂደት የሚያስፈልጉ ሙያዊና ቴክኒካዊ ጉዳዮች ተሟልተው እንዲገኙ ሁኔታዎችን ያጠናል፤ ይወስናል፤ ያስተባብራል፤ ፰/ የፕሮጀክት ፅንሰ ሀሳብ፣ አዋጭነት ጥናት፣ አዋጭነት ኡደት ውስጥ መመሪያዎቹ በአግባቡ ተፈፃሚ ፱/ ፕሮጀክቶችን የሚመለከቱ ማዕከላዊ የመረጃ ቋት ስርዓትና ይዘት ከገንዘብ ሚኒስቴር ጋር በመሆን ፲/ ዋና ዋና የፕሮጀክቶች መረጃዎች ተደራሽ በሆኑ ወቅታዊነታቸውን ጠብቀው ለህዝብ ይፋ እንዲሆን በፕሮጀክቶች አስተዳደር እና አመራር ዙሪያ እንደ አስፈላጊነቱ የአቅም ግንባታ ተግባራትን ያከናውናል፤ ፲፪/ በመንግስትና በግል አጋርነት እንዲከናወኑ የታቀዱ የረዥም ጊዜ የልማት ዕቅዶች ጋር የተጣጣሙ መሆኑን ያረጋግጣል፤ ሆኖም በዚህ አግባብ የሚተገበሩ ፕሮጀክቶች መረጣ፣ የአዋጭነት ጥናት፣ ግምገማ፣ ፩ሺ፸፮/፪ሺ፲ መሰረት ተግባራዊ የሚደረግ ይሆናል፡፡ ፲፱. የገንዘብ ሚኒስቴር ሥልጣንና ተግባራት ፕሮጀክቶች ፋይናንስ ለማድረግ አቅም መኖሩን ለማረጋገጥ በፕላንና ልማት ኮሚሽን ለሚቀርብ ጥያቄ ምክረ ኃሳብ ወይም ውሳኔ ይሰጣል፤ ፪/ የፕላን እና ልማት ኮሚሽን በአዋጭነት ግምገማ አዋጭ ተብለው ለበጀት ዕጩ የሆኑ ፕሮጀክቶችን ለመምረጥ እና ቅደም-ተከተል ለማስያዝ እንዲችል የሀገሪቱን የፋይናንስ ሁኔታ፣ የብድር ጫና እና ሌሎች ማክሮ ኢኮኖሚ ሁኔታዎችን መሰረት ፕሮጀክቶች በጀት ውስጥ እንዲካተቱ ያደርጋል፣ በየደረጃው እንዲጸድቁ ይከታተላል፤ እንደተጠበቀ ሆኖ በሚኖረው ተጨባጭ የፋይናንስ ሁኔታ አንፃር የፕሮጀክቶች የማሸጋሸግ ስራ ሊሰራ ፕሮጀክቶች በረቂቅ አመታዊ በጀት በሚካተቱበት ወቅት የቀረበው የትግበራ እቅድ ከመጀመሪያ ደረጃ ክፍያ በፊት ተሻሽሎ የመጨረሻ የትግበራ እቅድ መቅረቡን ይገመግማል፤ ያረጋግጣል፣ ፮/ በህግ በተፈቀደው መጠን በፕሮጀክቶች አስፈፃሚ አካላት በፕሮጀክት ክለሳ ላይ የሚቀርብ ማሻሻያ ላይ ፯/ በህግ ከተፈቀደው በላይ በፕሮጀክቶች አስፈፃሚ ፕሮጀክቶች ክለሳ ላይ የፕላንና ልማት ኮሚሽን ፰/ የፕሮጀክቶችን ፋይናንስ በበላይነት ያስተዳድራል፣ በፕሮግራም በጀት ማዕቀፍ መደበኛ የአፈፃፀም ክትትልና ግምገማ ያደርጋል፤ የተጠቃለለ መደበኛ የፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች አመታዊ የአፈፃፀም ሀገራዊ የፕሮጀክቶች ሀብት አመዘጋገብ መረጃ ቋት የሚያዙ የፕሮጀክቶች ሀብት ምዝገባ መረጃዎችን ፲፩/ የመንግስት ፕሮጀክቶችን የፊዚካል እና የፋይናንስ አፈፃፀም መረጃ በማጠናከር በፕሮጀክቶች መረጃ ፲፪/ የፕሮጀክቶች ርክክብ፣ ስራ ማስኬጃን፣ ጥገና እና ሀብት ምዝገባ ሂደት እና መርሆችን በተመለከተ ፳. የከተማ ልማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስቴር ሥልጣንና ያረጋግጣል፤ የአቅም ግንባታ ስራዎችን ያከናውናል፤ ፫/ የኮንስትራክሽን ፕሮጀክቶች የዲዛይን ስታንደርድ ፬/ የኮንስትራክሽን ፕሮጀክቶች ላይ የኮንስትራክሽን ፳፩. የፌደራል ግዥ እና ንብረት አስተዳደር ኤጀንሲ የፕሮጀክት ኮንትራክተር፣ አማካሪ፣ ግዥ፣ የጨረታ ዝግጅት፣ መረጣ እና ማፅደቅ አፈፃፀምን በተመለከተ ፣ ማንዋሎች በማዘጋጀት ለሚመለከታቸው የፕሮጀክቶች አስፈፃሚ አካላት ተደራሽ ያደርጋል፣ በስራ ላይ መዋላቸውን ያረጋግጣል፤ ይቆጣጠራል፤ ይወስናል፡፡ ፳፪. የፌደራል መንግስት የተቀናጀ የመሰረተ ልማት ማስተባበሪያ ኤጀንሲ ሥልጣንና ተግባራት ፩/ የፕሮጀክት አስፈፃሚ አካላት በመሰረተ ልማት ፕሮጀክቶች ላይ በሚያቀርቡት የፕሮጀክት ጥናት መሰረት ፕሮጀክቶች ወደ ትግበራ ከመግባታቸው በፊት አስፈላጊ የመሰረተ ልማት ፋሲሊቲዎች ፪/ የመሰረተ ልማት ፕሮጀክት ትግበራ ላይ በመሰረተ የሚገባውን ቅንጅት እና አሰራር በተመለከተ ሙያዊ ምክር ይሰጣል፤ ቅንጅቱን በበላይነት ይመራል፤ ፫/ በመሰረተ ልማት ፕሮጀክቶች ላይ ለሚነሱ የወሰን የሚስተናገዱበትን የአሰራር ሥርዓት ይዘረጋል፡፡ ፳፫ የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ህግ ሥልጣንና ተግባራት የመንግስት ፕሮጀክቶች ፈፃሚ አካላት በስራቸው ያሉ ፕሮጀክቶችን በተመለከተ ውል በሚያዘጋጁበት ጊዜ ከህግ አንፃር ተገቢውን አስተያየትና ምክር ይሰጣል፣ የሕዝብና የፌደራል ፕሮጀክቶች አስፈፃሚ ፳፬. በፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች ላይ የፌደራል የፌደራል መንግስት እና ክልሎች በፌደራል መንግስት ፕሮጀክቶች ላይ በሚከተሉት ጉዳዮች ላይ በትብብር ፩/ ለፕሮጀክቶች መሬት ማቅረብ፤ የአካባቢው ማህበረሰብ ተሳታፊ መሆኑን ማረጋገጥ፤ ፭/ በፕሮጀክት አፈፃፀም መረጃ መሰረት በፕሮጀክቱ አካባቢ ለሚኖሩ ማህበረሰቦች ስለፕሮጀክቶቹ ግንዛቤ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ለአዋጁ አፈፃፀም የሚረዳ ፳፮. ተፈፃሚነት ስለማይኖራቸው ሕጎች ይህን አዋጅ የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም የአሰራር ልምድ በዚህ አዋጅ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ ተፈፃሚ ይህ አዋጅ ከመፅናቱን በፊት ወደ ትግበራ የገባ ፕሮጀክት ሲሰራበት በነበረው ስርዓት መሰረት ፍፃሜ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=bab81506541868978f5555b4afd8e7778bacd9af	12,059	2,261	0.981325	2025-10-04T13:51:46.096456
4e480833f17516d1	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፲ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት መጋቢት  ቀን ሺ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ ስምምነቱን ማጽደቅ በወንጀል ምርመራ፣ ክስ እና የወንጀል ፍሬን ከማገድና መውረስ አኳያ የሚደረግ በወንጀል ጉዳዮች ዓለም አቀፍ ትብብርን የሚያበረታታ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአካሄደው መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሰት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ፩ሺ፪፻፲/፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል መጋቢት  ቀን ሺ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት .የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ኃላፊነት ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ከሌሎች የመንግስት አካላት ጋር በመተባበር ስምምነቱን የማስፈጸም ኃላፊነት በዚህ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሐምሌ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="4e480833f17516d1" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=1ecac2f07d040e87afe9ce6537f07668deb2ed62" char_count="978" purity="0.97"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፲ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገውን በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት መጋቢት  ቀን ሺ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ ስምምነቱን ማጽደቅ በወንጀል ምርመራ፣ ክስ እና የወንጀል ፍሬን ከማገድና መውረስ አኳያ የሚደረግ በወንጀል ጉዳዮች ዓለም አቀፍ ትብብርን የሚያበረታታ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአካሄደው መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሰት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል የተደረገው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ፩ሺ፪፻፲/፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል መጋቢት  ቀን ሺ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው በወንጀል ጉዳዮች የጋራ የፍትሕ ትብብር ስምምነት .የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ኃላፊነት ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ከሌሎች የመንግስት አካላት ጋር በመተባበር ስምምነቱን የማስፈጸም ኃላፊነት በዚህ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሐምሌ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=1ecac2f07d040e87afe9ce6537f07668deb2ed62	978	186	0.965952	2025-10-04T13:51:49.405373
53274438d07277dc	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ ለመስጠት የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፲ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፲/፪ሺ፲፪ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መካከል በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ ለመስጠት የተደረገውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል ስምምነት መጋቢት  ቀን ሺ ዓ.ም በአዲስ አበባ ስምምነቱን ማጽደቅ ወንጀል ፈጽመው የኮበለሉ ግለሰቦችን ለፍርድ ለማቅረብ የሚያስችል በመሆኑ፤ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአካሄደው መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ መንግስት መካከል የተደረገው በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ የመስጠት ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፲/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል መጋቢት  ቀን ሺ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ የመስጠት ስምምነት በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ . የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ኃላፊነት ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ከሌሎች የመንግስት አካላት ጋር በመተባበር ስምምነቱን የማስፈጸም ኃላፊነት በዚህ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሐምሌ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="53274438d07277dc" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ ለመስጠት የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=1ad739729723b6314e8addfdd6d5303f4f4f3704" char_count="968" purity="0.96"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ ለመስጠት የተደረገው ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፲ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፲/፪ሺ፲፪ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መካከል በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ ለመስጠት የተደረገውን ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል ስምምነት መጋቢት  ቀን ሺ ዓ.ም በአዲስ አበባ ስምምነቱን ማጽደቅ ወንጀል ፈጽመው የኮበለሉ ግለሰቦችን ለፍርድ ለማቅረብ የሚያስችል በመሆኑ፤ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአካሄደው መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት ይህ አዋጅ “በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ መንግስት መካከል የተደረገው በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ የመስጠት ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፲/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ መንግስት እና በጂቡቲ ሪፐብሊክ መንግስት መካከል መጋቢት  ቀን ሺ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው በወንጀል የሚፈለጉ ሰዎችን አሳልፎ የመስጠት ስምምነት በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ . የጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ኃላፊነት ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ከሌሎች የመንግስት አካላት ጋር በመተባበር ስምምነቱን የማስፈጸም ኃላፊነት በዚህ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል:: አዲስ አበባ ሐምሌ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=1ad739729723b6314e8addfdd6d5303f4f4f3704	968	182	0.961881	2025-10-04T13:51:50.641104
a5358ed342a52573	ለኮሮና ቫይረስ (COVID-19) አስቸኳይ ጊዜ ምላሽ እንዲያግዝ ለሁለተኛው የኢትዮጵያ የዕድገት እና የተወዳዳሪነት የልማት ፖሊሲ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓለምዐቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ ለኮሮና ቫይረስ (COVID-19) አስቸኳይ ጊዜ ምላሽ እንዲያግዝ ለሁለተኛው የኢትዮጵያ የዕድገት እና የተወዳዳሪነት የልማት ፖሊሲ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ……………………………….ገጽ ፲ሺ፺ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለምዐቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ ለኮሮና ቫይረስ (COVID-19) አስቸኳይ ጊዜ ምላሽ የተወዳዳሪነት የልማት ፖሊሲ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ፺፩ ሚሊዮን ፭፻ ሺ ኤስ.ዲ.አር (ዘጠና አንድ ሚሊዮን 5)ሺ በኤስ.ዲ.አር) ተጨማሪ ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለምዐቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፩ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአካሄደው መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ ይህ አዋጅ “ለኮሮና ቫይረስ (COVID-19) አስቸኳይ ጊዜ ምላሽ እንዲያግዝ ለሁለተኛው የኢትዮጵያ የዕድገት እና የተወዳዳሪነት የልማት ፖሊሲ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓለምዐቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ መንግስት እና በዓለምዐቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፩ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 6701-ET በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን  ሚሊዮን  ሺ (ዘጠና አንድ ሚሊዮን አምስት መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር.) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="a5358ed342a52573" title="ለኮሮና ቫይረስ (COVID-19) አስቸኳይ ጊዜ ምላሽ እንዲያግዝ ለሁለተኛው የኢትዮጵያ የዕድገት እና የተወዳዳሪነት የልማት ፖሊሲ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓለምዐቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=e1854c95a08707e1e8c769fd47b1c77608b56d45" char_count="1208" purity="0.92"> ለኮሮና ቫይረስ (COVID-19) አስቸኳይ ጊዜ ምላሽ እንዲያግዝ ለሁለተኛው የኢትዮጵያ የዕድገት እና የተወዳዳሪነት የልማት ፖሊሲ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓለምዐቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ ለኮሮና ቫይረስ (COVID-19) አስቸኳይ ጊዜ ምላሽ እንዲያግዝ ለሁለተኛው የኢትዮጵያ የዕድገት እና የተወዳዳሪነት የልማት ፖሊሲ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ……………………………….ገጽ ፲ሺ፺ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለምዐቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ ለኮሮና ቫይረስ (COVID-19) አስቸኳይ ጊዜ ምላሽ የተወዳዳሪነት የልማት ፖሊሲ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ፺፩ ሚሊዮን ፭፻ ሺ ኤስ.ዲ.አር (ዘጠና አንድ ሚሊዮን 5)ሺ በኤስ.ዲ.አር) ተጨማሪ ብድር የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለምዐቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፩ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሰኔ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአካሄደው መደበኛ ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ ይህ አዋጅ “ለኮሮና ቫይረስ (COVID-19) አስቸኳይ ጊዜ ምላሽ እንዲያግዝ ለሁለተኛው የኢትዮጵያ የዕድገት እና የተወዳዳሪነት የልማት ፖሊሲ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ተጨማሪ ብድር ከዓለምዐቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ መንግስት እና በዓለምዐቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፩ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 6701-ET በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን  ሚሊዮን  ሺ (ዘጠና አንድ ሚሊዮን አምስት መቶ ሺ ኤስ.ዲ.አር.) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሐምሌ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=e1854c95a08707e1e8c769fd47b1c77608b56d45	1,208	224	0.918782	2025-10-04T13:51:51.973718
145d295e0cd1d878	የመንግሥት የልማት ድርጀቶችን ወደ ግል ስለማዛወር የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የመንግሥት የልማት ድርጀቶችን ወደ ግል ስለማዛወር የወጣ አዋጅ ………………………….………………ገጽ፲፪ሺ፮፻፲፱ የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደግል የሀገሪቱን የኢኮኖሚ እድገትና ትራንስፎርሜሽን ኢንቨስትመንት አመቺ የሆነ የፖሊሲ ከባቢዎችን ለመፍጠር የሕግ ማሻሻያዎች ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ ለሀገሪቱ የኢኮኖሚ ልማት ስትራቴጂ አፈጻጸም አስተዋጽዎ እንዲኖረው ለማድረግ ለልማት የሚውልን የፋይናስ አቅርቦት ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ የግል ዘርፉ በኢኮኖሚ ውስጥ የሚኖረውን ሚናና ተሳትፎ ማስፋፋትና ማዳበር አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ ያላቸውን ተደራሽነት እና የአገልግሎታቸውን ጥራትና ተደራሽነት ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ ይህንኑ ዓላማ ከግብ ለማድረስ በሰፊ መሠረት ላይ የተጣለ ይፋና ግልጽ የሆነ የፕራይቬታይዜሽን ፕሮግራም ተግባራዊ ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የመንግሥት የልማት ድርጀቶችን ወደ ግል ስለማዛወር የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፮/፪ሺ፲፪” የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ፕራይቬታይዜሽን” ማለት የልማት ድርጅትን ንብረት ወይም አክሲዮኖችን በሙሉ ወይም በከፊል ለግል ዘርፉ በሽያጭ የማስተላፍ ውጤት በመንግሥት የልማት ድርጅቶች አዋጅ ቁጥር ፳፭/፲፱፻፹፬ የሚተዳደር የመንግሥት የልማት ፫/ “ቅድመ ፕራይቬታይዤሽን ሥራዎች” ማለት በሚኒስቴሩ የሚከናወን የልማት ድርጅትን ንብረት ወይም አክሲዮኖችን በሙሉ ወይም ማናቸውም ዝግጅት ወይም ሂደት ነው፤ መሠረት የመንግሥት የልማት ድርጅትን በአክሲዮን መመስረቻ ፁሁፍ ውስጥ የተደነገጉ ልዩ መብቶችን የያዘ አክሲዮን ነው፤ ድርጅቶች ይዞታና አስተዳደር ኤጀንሲ ነው፤ እንደቅደምተከተሉ የገንዘብ ሚኒስቴር ወይም “ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን” ማለት ኤጀንሲውን ጨምሮ በመንግሥት የልማት ድርጅቶች “ባለአደራ” ማለት በሚኒስቴሩ ሥር የተደራጀ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ባለአደራ ፱/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፲/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለፀው የሴትንም የፕራይቬታይዜሽን ፕሮግራም የሀገሪቱን የኢኮኖሚ ዕድገትና ትራንስፎርሜሽን የሚደግፍ በግልፅነት፣ ማጎልበት፣ የቴክኒክ ሙያንና ክህሎትን መጋበዝ እና የካፒታል አቅርቦትን ማሻሻል፤ ፫/ ለግል ኢንቨስትመንት የፖሊሲ ከባቢዎችን ስለቅድመ ፕራይቬታይዚሽን ሥራዎች ፬. ለቅድመ ፕራይቬታይዜሽን ሥራዎች የተለያዩ አካላት ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የሚኒስቴሩን እና የተቆጣጣሪውን ባለሥልጣን የውሳኔ ሃሣብ ከግምት ውስጥ በማስገባት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ወደ ግል መዞር ያለበትን ድርጅት ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በማማከር የቅድመ ፕራይቬታይዜሽን ሂደት መቼ መጀመር እንዳለበትና የትኞቹ ሥራዎችም ለ) ከመንግሥት የልማት ድርጅት ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ጋር በመመካከር የእያንዳንዱን ሽያጭ አመላካች የሽያጭ ዋጋ (ወይም መነሻና መድረሻ ዋጋ) እና ወደ ግል ሐ) የመንግሥት የልማት ድርጅት ዋጋ ግምትን፣ እንደገና የማዋቀር ጥረቶች ውጤቶችን፣ ወቅታዊው የገበያ ሁኔታዎችን እና ድርጅቱ ኢንቬስተሮችን መሳብ የመቻሉን ዕድል የመንግሥት የልማት ድርጅት ወደ ግል ለመዛወር ያለውን ዝግጁነት፣ ይወስናል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተመለከተው ፬/ ወደ ግል የሚዛወር የልማት ድርጅት የሥራ ሀ) ከሚኒስቴሩ እና ከተቆጣጣሪው ባለሥልጣን በሚቀርብለት ጥያቄ መሠረት የመንግሥት የልማት ድርጅቱን በሚመለከት የተሟላ በፕራይቬታይዜሽን ወቅት የልማት ለብክነት መ) በመደበኛው የንግድ እንቅስቃሴ ምክንያት ወይም በሚኒስቴሩ ስምምነት ካልሆነ በቀር፣ በፕራይቬታይዜሽን ደረጃ ማናቸውም አዲስ ፭. በቅድመ ፕራይቬታይዜሽን የመንግሥት የልማት ድርጅትን እንደገና ስለማዋቀርና ሌሎች ተግባሮች ፩/ ሚኒስቴሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ ባለሥልጣን ጋር በመቀናጀት የልማት ድርጅቱ ወደ ግል ከመዛወሩ በፊት ተገቢው የካፒታል አደረጃጀቶች፣ የንግድ ስትራቴጂ፣ የኮርፖሬት አቀራረብና የመረጃ አገላለጽ ልምዶች ያለው መሆኑን ይገመግማል፤ ጉድለት በሚኖርበትም ጊዜ አስፈላጊውን እርምጃ ይወስዳል፡፡ ፪/ ተቆጣጣሪው ባለሥልጣን የሚኒስቴሩን የቅድመ በመንግሥት የልማት ድርጅቱ ላይ ክትትል ባደረገበት ወቅት ያደረጋቸውን ማናቸውንም የኦፕሬሽን ግምገማዎችንና ተዛማጅ መረጃዎችን ለሚኒስቴሩ ማቅረብ ይኖርበታል፡፡ የኦፕሬሽንና የፋይናንስ ሥርዓትን እንደገና የማዋቀር ኃላፊነት አለበት፤ ወደ ግል ከመዛወሩ የሚያሳድግ መሆኑን ማረጋገጥ አለበት፡፡ ፬/ ሚኒስቴሩ ከፕራይቬታይዜሽን በኋላ ተገቢ ያልሆነ የውድድር ባህርያት፣ የገበያ ልምዶች እና መጠኑ ያለፈ የገበያ የበላይነት እንዳይከሰት በፕራይቬታይዜሽን ደረጃ ወይም ወቅት በሥራ ላይ ባለው ሕግ መሠረት አስፈላጊውን እርምጃ ፮. የመንግሥት የልማት ድርጅትን ወደ አክሲዮን ፩/ የንግድ ሕግ አንቀጽ ፫፻፯ (፩) ቢኖርም፣ አንድን ለፕራይቬታይዜሽን ዝግጁ ለማድረግ በአንድ ባለአክሲዮን ባለቤትነት ወደሚያዝ የአክሲዮን ፪/ የልማት ድርጅቱ ወደ አክሲዮን ማኀበርነት በሚለወጥበት ወቅት አክሲዮኖቹ ወደ ግል ካፒታል በአክሲዮኖች ተከፋፍሎ አክሲዮኖቹ ፫/ በንግድ ሕጉ ለባለአክሲዮኖች ጉባዔ የተሰጡ ሥልጣኖች በመንግሥት የልማት ድርጅቶች አዋጅ መሠረት አግባብነት ላለው የመንግሥት ፬/ ከንግድ ሕጉ አንቀጽ ፫፻፯ (፩) ፣ አንቀጽ ፫፻፲፩፣ አንቀጽ ፫፻፵፯ (፩) እና አንቀጽ ፫፻፵፱ በስተቀር ፭/ በንግድ ሕጉ አንቀጽ ፭፻፵፮ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፬) እና በገቢ ግብር አዋጅ ቁጥር የተደነገጉት ቢኖሩም፣ ሚኒስቴሩ የመንግሥት የልማት ድርጅትን ወደ አክስዮን ማኅበርነት የሚተላለፉትን የመንግሥት የልማት ድርጅቱን ሀብትና ዕዳዎች እንዲሁም ንብረቶቹ እንደገና ከተገመቱ በኋላ ካፒታሉን የመወሰንና የማሳደግ ፮/ ወደ አክሲዮን ማኅበርነት የተለወጠ የመንግሥት የልማት ድርጅት እንደተመዘገበ ህልውናው ፯. የመንግሥት የልማት ድርጅቱን ዋጋ ስለመተመን ድርጅትን የተወሰነ ክፍል ወይም ንብረት ወይም የመንግሥት አክሲዮንን ወደ ግል ለማዛወር በቅድሚያ ዋጋው ገለልተኛ በሆነ ብቃት ባለው ባለሙያ እንዲተመን ማስደረግ ቁጥጥር ሥር የሚደረገው የልማት ድርጅቱን የፋይናንስ እና/ወይም የኦፕሬሽን እንደገና ሚኒስቴሩ ባወጣው የዋጋ ትመና መመሪያ ፫/ በዋጋ ትመናው መሰረት የሚወሰነው የመሸጫ በፕራይቬታይዚሽኑ ሂደት በኤጀንሲው ጥቅም ላይ ከመዋሉ በፊት በሚኒስቴሩ መጽደቅ የፕራይቬታይዚሽን አፈጻጸም ማዕቀፍ ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የፕራይቬታይዜሽን አፈጻጸምን በተመለከተ የሚከተሉት ሥልጣንና ባለሥልጣን ተጠሪ የሆነን የመንግሥት ባለሥልጣን የተያዙ አክሲዮኖች ወደ ግል ማዛወሩ ከመከናወኑ በፊት ለኤጀንሲው ለ) የሚኒስቴሩንና የኤጀንሲውን የውሳኔ ሀሳብ ከግምት ውስጥ በማስገባት የማናቸውም ወርቃማ አክሲዮን አጠቃቀም፣መዋቅር እና ሀ) የሽያጭ ማከናወኛ ሥነ ሥርዓቶችን ሐ) የመሸጪያ ጊዜን ይወስናል፣እያንዳንዱን ሽያጭ ያመቻቻል፣ ሽያጩን በበላይነት መ) ሽያጭ ሲከናወን የሚያግዙ ባለሙያዎችን ሠ) ፍላጎት ያላቸው ኢንቬስተሮች በግዢው እንዲሳተፉ ከበቂ ጊዜ ጋር ሽያጩን ረ) አስፈላጊውን ሰነዶችና ናሙና ውሎችን ኢንቬስትመንት መስፈርቶች ላይ ውሳኔ በሚፈጸም ክፍያ የሽያጩን ዋጋ የመክፈል መብት የሚሰጠው መሆን አለመሆኑን እና ሥርዓት ያለው፣ ሕጋዊ፣ግልጽና ቀልጣፋ ከፕሮግራሙ አፈጻጸም ጋር በተያያዙ ለመንግሥት የውሳኔ ሃሣብ ያቀርባል፤ እንቅስቃሴዎችን ወይም ክንዋኔዎችን ፫/ የመንግሥት የልማት ድርጅት ለፕራይቬታይዜሽን ዝግጁ መሆኑ ከተረጋገጠ እና የፕራይቬታይዜሽን ስልቱ በሚኒስቴሩ ሲወሰን ኤጀንሲው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ ከንዑስ አንቀጽ (፪) እስከ (፬) በተደነገገው መሠረት ለዚሁ ባቋቋመው ክፍል አማካይነት ወደ ግል የማዛወሩን ተግባር ማከናወን ይጀምራል፡፡ ፬/ ኤጀንሲው ከሚኒስቴሩ ጋር በመቀናጀት የመሸጪያ መነሻ ዋጋ ወይም በግብይት ወይም በንግድ ላይ የተመሠረተ ተመሳሳይ ዋጋ ወይም በውድድር ላይ የተመሠረተ ተመሳሳይ ሽያጭ ከመጀመሩ ቀድም ብሎ የሚቀርበውን የመጨረሻውን የሽያጭ መጠንን እና የአክሲዮን ዋጋን ይወስናል፡፡ የሚቀርበውን የአክሲዮን ዋጋን ወይም መጠንን ወይም የልማት ድርጅቱን ድርሻ በተመለከተ የቀረበውን ሀሳብ በገበያው፣ በዘርፉ ሁኔታዎች ወይም በሌሎች ምክንያቶች መቀያየር ማሻሻል የሚያስፈልግ ሆኖ ከተገኘ ለሚኒስቴሩ መልሶ ፮/ የመንግሥት የልማት ድርጅትን ወደ ግል ማዛወር አግባብ ባላቸው የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ሕግ መሠረት ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ጥያቄ አቅርቦ ሲፀድቅለት የመንግሥት የልማት ድርጅቱ የፕራይቬታይዜሽን ስልት አተገባበር በግልጽነት ለመንግሥት ተስማሚ የሆኑ ስምምነቶች ላይ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከዚህ በታች ከተመለከቱት የፕራይቬታይዜሽን ስልቶች አንዱ እንደአግባቡ ተፈጻሚ ሊሆን ይችላል፤ ሀ) በውድድር ላይ በተመሠረተ ጨረታ፤ ለ) ለሕዝብ ክፍት በሆነ ጨረታ፤ ሐ) የአክሲዮን ገበያ ወይም ሌሎች ተስማሚ የግብይት መድረኮች ያሉ እንደሆነ፣ እንደተጠበቀ ሆኖ ኤጀንሲው በሚኒስቴሩ ፈቃድ ተስማሚና ለኢንዱስትሪው ደረጃ የሚመጥን የንግድ ወይም የስትራቴጂክ ሽያጭን በቅድሚያ በተመረጡ አነስተኛ ቁጥር ባላቸው የኮርፖሬት ኢንቬስተሮች ይችላል፡፡ጠቀሜታቸው በበቂ ምክንያት የተደገፈ ከሆነ ሂደቱም በተቻለ መጠን በግልጽነት መሆን የተደነገገው ቢኖርም፣ ሚኒስቴሩ ከኤጀንሲው ጋር ሠራተኞች ተለይተው የሚያዙበትን ሁኔታ እና የአክሲዮኖቹን ዋጋና መጠን ይወስናል፡፡ ፭/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት አክሲዮኖች መቶ በመቶ ወይም ከፊሉን ሊያካትት ፮/ አብላጫውን ወይም ወሳኝ የሆኑ አክሲዮኖችን አክሲዮን ማስቀረትን መምረጥ ይችላል፡፡ ወርቃማ አክሲዮን መንግሥት የሕዝብ ጥቅምን አያስጠብቅም ብሎ ባመነበትን በማናቸውንም የቦርድ ውሳኔ ላይ ቢኖርም፣ የመንግሥት የልማት ድርጅቱ የሽያጭ ዋጋ የሚከፈለው በውሉ በተመለከተው ሕጋዊ ድህረ ፕራይቬታይዜሽን ታሳቢዎችና ግምገማዎች ፲. ድህረ ፕራይቬታይዜሽን የኢንቬስትመንት ታሳቢዎች ፩/ የድህረ ፕራይቬታይዜሽን የኢንቬስትመንት ግዴታዎች የፕራይቬታይዜሽን ውሉ አካል ፪/ የልማት ድርጅት ገዢ በውሉ በተመለከተው በተደረሰው ስምምነት መሠረት ማናቸውንም ግዴታዎች አፈጻጸምን ይከታተላል፡፡ ፬/ ባለሀብቱ የውል ግዴታዎችን ለመከታተል በየጊዜው የማቅረብ እና የኤጀንሲው ተወካዮች ቅድመ ዝግጀት በማድረግ በማናቸውም ጊዜ ወደ ተሸጠው የልማት ድርጅት እንዲገቡና ፲፩. ድህረ ፕራይቬታይዜሽን ግምገማ ፩/ ኤጀንሲው በፕራይቬታይዜሽን ክንውኑ ላይ በመሾም በግኝቶቹ ላይ ዓመታዊ ሪፖርት ፪/ የግምገማው ሪፖርት የተላለፉና ቀሪ የሆኑ የመንግሥት ዋስትናዎች ያሉበትን ደረጃና በተዛወረው የመንግሥት የልማት ድርጅት የመንግሥት ገንዘብ ያለመኖር ያስከተለውን መለኪያዎችን ማካተት ይኖርበታል፡፡ ፲፪. ስለ ልማት ድርጅቶች መብትና ግዴታ መተላለፍ ፩/ ወደ ግል የተዛወረ የመንግሥት የልማት ድርጅት በአክሲዮን ማኅበርነት እንደተመዘገበ ድርጅቱ መብቶችና ግዴታዎች በሽያጭ ውሉ መሠረት ለገዢው መተላለፍ ይኖርባቸዋል፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም፣ ተሰብሳቢና ተከፋይ ሂሣቦች ወደ ገዢው እንደማይተላለፉ በሽያጭ ውሉ ውስጥ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀጽ (፭) መሠረት ከሚኒስቴሩ ውሳኔ በኋላ ወደ አክሲዮን ማኅበርነት ወደ ተለወጠው የመንግሥት የልማት ድርጅት ከተላለፉት ሀብትና ዕዳዎች ላይ ዕዳቸው ተከፍሎ የቀሩ ንብረትና ዕዳዎች ወደ ባለአደራ መተላፍ ይኖርባቸዋል፡፡ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሠረት በኤጀንሲው በተሰጠ ውሳኔ ለቀድሞው ባለንብረቶች ለተመለሱ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች የሚተላለፉ መብትና ግዴታዎችን ፭/ የመንግሥት የልማት ድርጅት ወደ ግል ከመዛወሩ በፊት የነበረ የጡረታ ሽፋን ሳይቋረጥ የሠራኞችን ጡረታ በተመለከተ አግባብ ባላቸው ሕጎች በአሠሪዎች ላይ የተጣሉትን ግዴታዎች ፩/ በውላቸው ውስጥ በግልጽ በተመለከተ የግልግል በመንግሥት የልማት ድርጅት ገዢ መካከል የሚነሳ ክርክር የሚቀርበው ሥልጣን ላለው ፪/ ተዋዋይ ወገኖች ክርክራቸው በግልግል ዳኝነት አካል እንዲታይ የተስማሙ ከሆነ፣ የግልግል ሂደቱ በውሉና አግባብ ባላቸው የፍትሐብሔር ፩/ ታክስ የሚያርፍባቸውን ገቢዎች መወሰንን በተመለከተ የንብረት የእርጅና ቅናሽ ስሌት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፯ መሠረት በተደረገው የተመሠረተ ይሆናል፡፡ ሆኖም የጨረታው ዋጋ አነስተኛ ከሆነ ገዢው በከፈለው ትክክለኛ ገንዘብ ላይ የተመሠረተ ይሆናል፡፡ ፪/ ኤጀንሲው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተወሰነውን የንብረቶቹን ዋጋ ዝርዝር ለሚመለከተው የታክስ ባለሥልጣን ማቅረብ ፫/ ኤጀንሲው ከንብረት ባለቤትነት ሰነድ ጋር ለገዢው የተላለፉ ንብረቶች ዋጋ ዝርዝርንም ለሚመለከተው የታክስ ባለሥልጣን ማቅረብ ፲፭. ከፕራይቬታይዜሽን የተገኘ ገንዘብን ስለመጠቀም ከፕራይቬታይዜሽን ከተገኘ ገንዘብ ላይ ለክንውኑ የተደረገው ወጪ ተቀንሶ ቀሪው ገንዘብ ሚኒስቴሩ በሚያስተዳድረው የኢንዱስትሪ ልማት ፈንድ የባንክ ሂሣብ ተቀማጭ ይደረጋል፡፡ ፲፮. የመተባበር ግዴታ እና የኤጀንሲው ኃላፊነት ባለሥልጣን የፕራይቬታይዜሽን ፕሮግራሙን በማስፈጸም ሂደት የሚጠየቀውን መረጃ ወይም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ለኤጀንሲው የሚተላለፉ መረጃዎችና ለገዢዎች የሚሰጡ አገልግሎቶች የሚቀርቡበት የጊዜ ፫/ ከባለቤትነት ማስረጃዎች፣ ከአገልግሎት ውሎች እና ከንግድ ፈቃዶች ዝውውር ጋር በተያያዘ ገዥው ፎርማሊቲዎችን ለማሟላት የሚያጠፋው ፲፯. ሕገወጥ ባለይዞታዎችን ስለማስለቀቅ ፩/ ወደ ግል እንዲዛወር የተደረገ የልማት ድርጅት ሕንፃን ወይም ቅጥር ግቢን በሕገወጥ መንገድ በመያዝ ርክክብ እንዳይፈጸም ያወከ ሰውን ለማስለቀቅ የክስ አቤቱታ የቀረበለት ፍርድ ቤት የይዞታውን ሕጋዊነት የሚያሳይ መከላከያ ካልቀረበለት በስተቀር በ፴ (ሰላሣ) ቀናት ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ከአዋጅ ውጭ ስለተወሰዱ ንብረቶች በወጣው አዋጅ ቁጥር ፩፻፲/፲፱፻፹፯ መሠረት በኤጀንሲው ውሳኔ ለቀድሞ ባለቤቶቻቸው በሚመለሱ ንብረቶችም ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ሆኖም የይዞታውን ፲፰. የተሻሩ እና ተፈጻሚ የማይሆኑ ህጎች ፩/ የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ለማዛወር በወጣው አዋጅ ቁጥር ፩፻፵፮/፲፱፻፺፩ (እንደተሻሻለ) በዚህ አዋጅ ተሽሯል። ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ማንኛውም ሕግ፣ ደንብ መመሪያ ወይም ልማዳዊ አሰራር በዚህ አዋጅ ከዚህ አዋጅ መውጣት በፊት የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ለማዛወር (እንደተሻሻለው) መሰረት ከፕራይቬታይዜሽን ጋር ተያይዞ ለተደረጉ ውሎችና ፍጻሜ ላላገኙ ጉዳዮች የዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ተፈጻሚ ስለሚሰጡ ማበረታቻዎች እንዲሁም የውጭ ስለሚሳተፉበት ሁኔታ ስለሚጠበቁላቸው መብቶች የተደነገጉት የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም፣ በኢንቨስትመንት ሕጉ ለሀገር ውስጥ ባለሀብት ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ጊዜ ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="145d295e0cd1d878" title="የመንግሥት የልማት ድርጀቶችን ወደ ግል ስለማዛወር የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=84f6cf3b2ccce9b14c10847156a264ac6ecaa79d" char_count="8397" purity="0.98"> የመንግሥት የልማት ድርጀቶችን ወደ ግል ስለማዛወር የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ የመንግሥት የልማት ድርጀቶችን ወደ ግል ስለማዛወር የወጣ አዋጅ ………………………….………………ገጽ፲፪ሺ፮፻፲፱ የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደግል የሀገሪቱን የኢኮኖሚ እድገትና ትራንስፎርሜሽን ኢንቨስትመንት አመቺ የሆነ የፖሊሲ ከባቢዎችን ለመፍጠር የሕግ ማሻሻያዎች ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ ለሀገሪቱ የኢኮኖሚ ልማት ስትራቴጂ አፈጻጸም አስተዋጽዎ እንዲኖረው ለማድረግ ለልማት የሚውልን የፋይናስ አቅርቦት ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ የግል ዘርፉ በኢኮኖሚ ውስጥ የሚኖረውን ሚናና ተሳትፎ ማስፋፋትና ማዳበር አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ ያላቸውን ተደራሽነት እና የአገልግሎታቸውን ጥራትና ተደራሽነት ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ ይህንኑ ዓላማ ከግብ ለማድረስ በሰፊ መሠረት ላይ የተጣለ ይፋና ግልጽ የሆነ የፕራይቬታይዜሽን ፕሮግራም ተግባራዊ ማድረግ አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የመንግሥት የልማት ድርጀቶችን ወደ ግል ስለማዛወር የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፪፻፮/፪ሺ፲፪” የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፩/ “ፕራይቬታይዜሽን” ማለት የልማት ድርጅትን ንብረት ወይም አክሲዮኖችን በሙሉ ወይም በከፊል ለግል ዘርፉ በሽያጭ የማስተላፍ ውጤት በመንግሥት የልማት ድርጅቶች አዋጅ ቁጥር ፳፭/፲፱፻፹፬ የሚተዳደር የመንግሥት የልማት ፫/ “ቅድመ ፕራይቬታይዤሽን ሥራዎች” ማለት በሚኒስቴሩ የሚከናወን የልማት ድርጅትን ንብረት ወይም አክሲዮኖችን በሙሉ ወይም ማናቸውም ዝግጅት ወይም ሂደት ነው፤ መሠረት የመንግሥት የልማት ድርጅትን በአክሲዮን መመስረቻ ፁሁፍ ውስጥ የተደነገጉ ልዩ መብቶችን የያዘ አክሲዮን ነው፤ ድርጅቶች ይዞታና አስተዳደር ኤጀንሲ ነው፤ እንደቅደምተከተሉ የገንዘብ ሚኒስቴር ወይም “ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን” ማለት ኤጀንሲውን ጨምሮ በመንግሥት የልማት ድርጅቶች “ባለአደራ” ማለት በሚኒስቴሩ ሥር የተደራጀ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ባለአደራ ፱/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፲/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለፀው የሴትንም የፕራይቬታይዜሽን ፕሮግራም የሀገሪቱን የኢኮኖሚ ዕድገትና ትራንስፎርሜሽን የሚደግፍ በግልፅነት፣ ማጎልበት፣ የቴክኒክ ሙያንና ክህሎትን መጋበዝ እና የካፒታል አቅርቦትን ማሻሻል፤ ፫/ ለግል ኢንቨስትመንት የፖሊሲ ከባቢዎችን ስለቅድመ ፕራይቬታይዚሽን ሥራዎች ፬. ለቅድመ ፕራይቬታይዜሽን ሥራዎች የተለያዩ አካላት ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የሚኒስቴሩን እና የተቆጣጣሪውን ባለሥልጣን የውሳኔ ሃሣብ ከግምት ውስጥ በማስገባት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ወደ ግል መዞር ያለበትን ድርጅት ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን በማማከር የቅድመ ፕራይቬታይዜሽን ሂደት መቼ መጀመር እንዳለበትና የትኞቹ ሥራዎችም ለ) ከመንግሥት የልማት ድርጅት ተቆጣጣሪ ባለሥልጣን ጋር በመመካከር የእያንዳንዱን ሽያጭ አመላካች የሽያጭ ዋጋ (ወይም መነሻና መድረሻ ዋጋ) እና ወደ ግል ሐ) የመንግሥት የልማት ድርጅት ዋጋ ግምትን፣ እንደገና የማዋቀር ጥረቶች ውጤቶችን፣ ወቅታዊው የገበያ ሁኔታዎችን እና ድርጅቱ ኢንቬስተሮችን መሳብ የመቻሉን ዕድል የመንግሥት የልማት ድርጅት ወደ ግል ለመዛወር ያለውን ዝግጁነት፣ ይወስናል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተመለከተው ፬/ ወደ ግል የሚዛወር የልማት ድርጅት የሥራ ሀ) ከሚኒስቴሩ እና ከተቆጣጣሪው ባለሥልጣን በሚቀርብለት ጥያቄ መሠረት የመንግሥት የልማት ድርጅቱን በሚመለከት የተሟላ በፕራይቬታይዜሽን ወቅት የልማት ለብክነት መ) በመደበኛው የንግድ እንቅስቃሴ ምክንያት ወይም በሚኒስቴሩ ስምምነት ካልሆነ በቀር፣ በፕራይቬታይዜሽን ደረጃ ማናቸውም አዲስ ፭. በቅድመ ፕራይቬታይዜሽን የመንግሥት የልማት ድርጅትን እንደገና ስለማዋቀርና ሌሎች ተግባሮች ፩/ ሚኒስቴሩ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ ባለሥልጣን ጋር በመቀናጀት የልማት ድርጅቱ ወደ ግል ከመዛወሩ በፊት ተገቢው የካፒታል አደረጃጀቶች፣ የንግድ ስትራቴጂ፣ የኮርፖሬት አቀራረብና የመረጃ አገላለጽ ልምዶች ያለው መሆኑን ይገመግማል፤ ጉድለት በሚኖርበትም ጊዜ አስፈላጊውን እርምጃ ይወስዳል፡፡ ፪/ ተቆጣጣሪው ባለሥልጣን የሚኒስቴሩን የቅድመ በመንግሥት የልማት ድርጅቱ ላይ ክትትል ባደረገበት ወቅት ያደረጋቸውን ማናቸውንም የኦፕሬሽን ግምገማዎችንና ተዛማጅ መረጃዎችን ለሚኒስቴሩ ማቅረብ ይኖርበታል፡፡ የኦፕሬሽንና የፋይናንስ ሥርዓትን እንደገና የማዋቀር ኃላፊነት አለበት፤ ወደ ግል ከመዛወሩ የሚያሳድግ መሆኑን ማረጋገጥ አለበት፡፡ ፬/ ሚኒስቴሩ ከፕራይቬታይዜሽን በኋላ ተገቢ ያልሆነ የውድድር ባህርያት፣ የገበያ ልምዶች እና መጠኑ ያለፈ የገበያ የበላይነት እንዳይከሰት በፕራይቬታይዜሽን ደረጃ ወይም ወቅት በሥራ ላይ ባለው ሕግ መሠረት አስፈላጊውን እርምጃ ፮. የመንግሥት የልማት ድርጅትን ወደ አክሲዮን ፩/ የንግድ ሕግ አንቀጽ ፫፻፯ (፩) ቢኖርም፣ አንድን ለፕራይቬታይዜሽን ዝግጁ ለማድረግ በአንድ ባለአክሲዮን ባለቤትነት ወደሚያዝ የአክሲዮን ፪/ የልማት ድርጅቱ ወደ አክሲዮን ማኀበርነት በሚለወጥበት ወቅት አክሲዮኖቹ ወደ ግል ካፒታል በአክሲዮኖች ተከፋፍሎ አክሲዮኖቹ ፫/ በንግድ ሕጉ ለባለአክሲዮኖች ጉባዔ የተሰጡ ሥልጣኖች በመንግሥት የልማት ድርጅቶች አዋጅ መሠረት አግባብነት ላለው የመንግሥት ፬/ ከንግድ ሕጉ አንቀጽ ፫፻፯ (፩) ፣ አንቀጽ ፫፻፲፩፣ አንቀጽ ፫፻፵፯ (፩) እና አንቀጽ ፫፻፵፱ በስተቀር ፭/ በንግድ ሕጉ አንቀጽ ፭፻፵፮ ከንዑስ አንቀጽ (፩) እስከ (፬) እና በገቢ ግብር አዋጅ ቁጥር የተደነገጉት ቢኖሩም፣ ሚኒስቴሩ የመንግሥት የልማት ድርጅትን ወደ አክስዮን ማኅበርነት የሚተላለፉትን የመንግሥት የልማት ድርጅቱን ሀብትና ዕዳዎች እንዲሁም ንብረቶቹ እንደገና ከተገመቱ በኋላ ካፒታሉን የመወሰንና የማሳደግ ፮/ ወደ አክሲዮን ማኅበርነት የተለወጠ የመንግሥት የልማት ድርጅት እንደተመዘገበ ህልውናው ፯. የመንግሥት የልማት ድርጅቱን ዋጋ ስለመተመን ድርጅትን የተወሰነ ክፍል ወይም ንብረት ወይም የመንግሥት አክሲዮንን ወደ ግል ለማዛወር በቅድሚያ ዋጋው ገለልተኛ በሆነ ብቃት ባለው ባለሙያ እንዲተመን ማስደረግ ቁጥጥር ሥር የሚደረገው የልማት ድርጅቱን የፋይናንስ እና/ወይም የኦፕሬሽን እንደገና ሚኒስቴሩ ባወጣው የዋጋ ትመና መመሪያ ፫/ በዋጋ ትመናው መሰረት የሚወሰነው የመሸጫ በፕራይቬታይዚሽኑ ሂደት በኤጀንሲው ጥቅም ላይ ከመዋሉ በፊት በሚኒስቴሩ መጽደቅ የፕራይቬታይዚሽን አፈጻጸም ማዕቀፍ ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት የፕራይቬታይዜሽን አፈጻጸምን በተመለከተ የሚከተሉት ሥልጣንና ባለሥልጣን ተጠሪ የሆነን የመንግሥት ባለሥልጣን የተያዙ አክሲዮኖች ወደ ግል ማዛወሩ ከመከናወኑ በፊት ለኤጀንሲው ለ) የሚኒስቴሩንና የኤጀንሲውን የውሳኔ ሀሳብ ከግምት ውስጥ በማስገባት የማናቸውም ወርቃማ አክሲዮን አጠቃቀም፣መዋቅር እና ሀ) የሽያጭ ማከናወኛ ሥነ ሥርዓቶችን ሐ) የመሸጪያ ጊዜን ይወስናል፣እያንዳንዱን ሽያጭ ያመቻቻል፣ ሽያጩን በበላይነት መ) ሽያጭ ሲከናወን የሚያግዙ ባለሙያዎችን ሠ) ፍላጎት ያላቸው ኢንቬስተሮች በግዢው እንዲሳተፉ ከበቂ ጊዜ ጋር ሽያጩን ረ) አስፈላጊውን ሰነዶችና ናሙና ውሎችን ኢንቬስትመንት መስፈርቶች ላይ ውሳኔ በሚፈጸም ክፍያ የሽያጩን ዋጋ የመክፈል መብት የሚሰጠው መሆን አለመሆኑን እና ሥርዓት ያለው፣ ሕጋዊ፣ግልጽና ቀልጣፋ ከፕሮግራሙ አፈጻጸም ጋር በተያያዙ ለመንግሥት የውሳኔ ሃሣብ ያቀርባል፤ እንቅስቃሴዎችን ወይም ክንዋኔዎችን ፫/ የመንግሥት የልማት ድርጅት ለፕራይቬታይዜሽን ዝግጁ መሆኑ ከተረጋገጠ እና የፕራይቬታይዜሽን ስልቱ በሚኒስቴሩ ሲወሰን ኤጀንሲው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ ከንዑስ አንቀጽ (፪) እስከ (፬) በተደነገገው መሠረት ለዚሁ ባቋቋመው ክፍል አማካይነት ወደ ግል የማዛወሩን ተግባር ማከናወን ይጀምራል፡፡ ፬/ ኤጀንሲው ከሚኒስቴሩ ጋር በመቀናጀት የመሸጪያ መነሻ ዋጋ ወይም በግብይት ወይም በንግድ ላይ የተመሠረተ ተመሳሳይ ዋጋ ወይም በውድድር ላይ የተመሠረተ ተመሳሳይ ሽያጭ ከመጀመሩ ቀድም ብሎ የሚቀርበውን የመጨረሻውን የሽያጭ መጠንን እና የአክሲዮን ዋጋን ይወስናል፡፡ የሚቀርበውን የአክሲዮን ዋጋን ወይም መጠንን ወይም የልማት ድርጅቱን ድርሻ በተመለከተ የቀረበውን ሀሳብ በገበያው፣ በዘርፉ ሁኔታዎች ወይም በሌሎች ምክንያቶች መቀያየር ማሻሻል የሚያስፈልግ ሆኖ ከተገኘ ለሚኒስቴሩ መልሶ ፮/ የመንግሥት የልማት ድርጅትን ወደ ግል ማዛወር አግባብ ባላቸው የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ሕግ መሠረት ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ጥያቄ አቅርቦ ሲፀድቅለት የመንግሥት የልማት ድርጅቱ የፕራይቬታይዜሽን ስልት አተገባበር በግልጽነት ለመንግሥት ተስማሚ የሆኑ ስምምነቶች ላይ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከዚህ በታች ከተመለከቱት የፕራይቬታይዜሽን ስልቶች አንዱ እንደአግባቡ ተፈጻሚ ሊሆን ይችላል፤ ሀ) በውድድር ላይ በተመሠረተ ጨረታ፤ ለ) ለሕዝብ ክፍት በሆነ ጨረታ፤ ሐ) የአክሲዮን ገበያ ወይም ሌሎች ተስማሚ የግብይት መድረኮች ያሉ እንደሆነ፣ እንደተጠበቀ ሆኖ ኤጀንሲው በሚኒስቴሩ ፈቃድ ተስማሚና ለኢንዱስትሪው ደረጃ የሚመጥን የንግድ ወይም የስትራቴጂክ ሽያጭን በቅድሚያ በተመረጡ አነስተኛ ቁጥር ባላቸው የኮርፖሬት ኢንቬስተሮች ይችላል፡፡ጠቀሜታቸው በበቂ ምክንያት የተደገፈ ከሆነ ሂደቱም በተቻለ መጠን በግልጽነት መሆን የተደነገገው ቢኖርም፣ ሚኒስቴሩ ከኤጀንሲው ጋር ሠራተኞች ተለይተው የሚያዙበትን ሁኔታ እና የአክሲዮኖቹን ዋጋና መጠን ይወስናል፡፡ ፭/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፬ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት አክሲዮኖች መቶ በመቶ ወይም ከፊሉን ሊያካትት ፮/ አብላጫውን ወይም ወሳኝ የሆኑ አክሲዮኖችን አክሲዮን ማስቀረትን መምረጥ ይችላል፡፡ ወርቃማ አክሲዮን መንግሥት የሕዝብ ጥቅምን አያስጠብቅም ብሎ ባመነበትን በማናቸውንም የቦርድ ውሳኔ ላይ ቢኖርም፣ የመንግሥት የልማት ድርጅቱ የሽያጭ ዋጋ የሚከፈለው በውሉ በተመለከተው ሕጋዊ ድህረ ፕራይቬታይዜሽን ታሳቢዎችና ግምገማዎች ፲. ድህረ ፕራይቬታይዜሽን የኢንቬስትመንት ታሳቢዎች ፩/ የድህረ ፕራይቬታይዜሽን የኢንቬስትመንት ግዴታዎች የፕራይቬታይዜሽን ውሉ አካል ፪/ የልማት ድርጅት ገዢ በውሉ በተመለከተው በተደረሰው ስምምነት መሠረት ማናቸውንም ግዴታዎች አፈጻጸምን ይከታተላል፡፡ ፬/ ባለሀብቱ የውል ግዴታዎችን ለመከታተል በየጊዜው የማቅረብ እና የኤጀንሲው ተወካዮች ቅድመ ዝግጀት በማድረግ በማናቸውም ጊዜ ወደ ተሸጠው የልማት ድርጅት እንዲገቡና ፲፩. ድህረ ፕራይቬታይዜሽን ግምገማ ፩/ ኤጀንሲው በፕራይቬታይዜሽን ክንውኑ ላይ በመሾም በግኝቶቹ ላይ ዓመታዊ ሪፖርት ፪/ የግምገማው ሪፖርት የተላለፉና ቀሪ የሆኑ የመንግሥት ዋስትናዎች ያሉበትን ደረጃና በተዛወረው የመንግሥት የልማት ድርጅት የመንግሥት ገንዘብ ያለመኖር ያስከተለውን መለኪያዎችን ማካተት ይኖርበታል፡፡ ፲፪. ስለ ልማት ድርጅቶች መብትና ግዴታ መተላለፍ ፩/ ወደ ግል የተዛወረ የመንግሥት የልማት ድርጅት በአክሲዮን ማኅበርነት እንደተመዘገበ ድርጅቱ መብቶችና ግዴታዎች በሽያጭ ውሉ መሠረት ለገዢው መተላለፍ ይኖርባቸዋል፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም፣ ተሰብሳቢና ተከፋይ ሂሣቦች ወደ ገዢው እንደማይተላለፉ በሽያጭ ውሉ ውስጥ ፫/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፮ ንዑስ አንቀጽ (፭) መሠረት ከሚኒስቴሩ ውሳኔ በኋላ ወደ አክሲዮን ማኅበርነት ወደ ተለወጠው የመንግሥት የልማት ድርጅት ከተላለፉት ሀብትና ዕዳዎች ላይ ዕዳቸው ተከፍሎ የቀሩ ንብረትና ዕዳዎች ወደ ባለአደራ መተላፍ ይኖርባቸዋል፡፡ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሠረት በኤጀንሲው በተሰጠ ውሳኔ ለቀድሞው ባለንብረቶች ለተመለሱ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች የሚተላለፉ መብትና ግዴታዎችን ፭/ የመንግሥት የልማት ድርጅት ወደ ግል ከመዛወሩ በፊት የነበረ የጡረታ ሽፋን ሳይቋረጥ የሠራኞችን ጡረታ በተመለከተ አግባብ ባላቸው ሕጎች በአሠሪዎች ላይ የተጣሉትን ግዴታዎች ፩/ በውላቸው ውስጥ በግልጽ በተመለከተ የግልግል በመንግሥት የልማት ድርጅት ገዢ መካከል የሚነሳ ክርክር የሚቀርበው ሥልጣን ላለው ፪/ ተዋዋይ ወገኖች ክርክራቸው በግልግል ዳኝነት አካል እንዲታይ የተስማሙ ከሆነ፣ የግልግል ሂደቱ በውሉና አግባብ ባላቸው የፍትሐብሔር ፩/ ታክስ የሚያርፍባቸውን ገቢዎች መወሰንን በተመለከተ የንብረት የእርጅና ቅናሽ ስሌት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፯ መሠረት በተደረገው የተመሠረተ ይሆናል፡፡ ሆኖም የጨረታው ዋጋ አነስተኛ ከሆነ ገዢው በከፈለው ትክክለኛ ገንዘብ ላይ የተመሠረተ ይሆናል፡፡ ፪/ ኤጀንሲው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተወሰነውን የንብረቶቹን ዋጋ ዝርዝር ለሚመለከተው የታክስ ባለሥልጣን ማቅረብ ፫/ ኤጀንሲው ከንብረት ባለቤትነት ሰነድ ጋር ለገዢው የተላለፉ ንብረቶች ዋጋ ዝርዝርንም ለሚመለከተው የታክስ ባለሥልጣን ማቅረብ ፲፭. ከፕራይቬታይዜሽን የተገኘ ገንዘብን ስለመጠቀም ከፕራይቬታይዜሽን ከተገኘ ገንዘብ ላይ ለክንውኑ የተደረገው ወጪ ተቀንሶ ቀሪው ገንዘብ ሚኒስቴሩ በሚያስተዳድረው የኢንዱስትሪ ልማት ፈንድ የባንክ ሂሣብ ተቀማጭ ይደረጋል፡፡ ፲፮. የመተባበር ግዴታ እና የኤጀንሲው ኃላፊነት ባለሥልጣን የፕራይቬታይዜሽን ፕሮግራሙን በማስፈጸም ሂደት የሚጠየቀውን መረጃ ወይም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ለኤጀንሲው የሚተላለፉ መረጃዎችና ለገዢዎች የሚሰጡ አገልግሎቶች የሚቀርቡበት የጊዜ ፫/ ከባለቤትነት ማስረጃዎች፣ ከአገልግሎት ውሎች እና ከንግድ ፈቃዶች ዝውውር ጋር በተያያዘ ገዥው ፎርማሊቲዎችን ለማሟላት የሚያጠፋው ፲፯. ሕገወጥ ባለይዞታዎችን ስለማስለቀቅ ፩/ ወደ ግል እንዲዛወር የተደረገ የልማት ድርጅት ሕንፃን ወይም ቅጥር ግቢን በሕገወጥ መንገድ በመያዝ ርክክብ እንዳይፈጸም ያወከ ሰውን ለማስለቀቅ የክስ አቤቱታ የቀረበለት ፍርድ ቤት የይዞታውን ሕጋዊነት የሚያሳይ መከላከያ ካልቀረበለት በስተቀር በ፴ (ሰላሣ) ቀናት ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ከአዋጅ ውጭ ስለተወሰዱ ንብረቶች በወጣው አዋጅ ቁጥር ፩፻፲/፲፱፻፹፯ መሠረት በኤጀንሲው ውሳኔ ለቀድሞ ባለቤቶቻቸው በሚመለሱ ንብረቶችም ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ሆኖም የይዞታውን ፲፰. የተሻሩ እና ተፈጻሚ የማይሆኑ ህጎች ፩/ የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ለማዛወር በወጣው አዋጅ ቁጥር ፩፻፵፮/፲፱፻፺፩ (እንደተሻሻለ) በዚህ አዋጅ ተሽሯል። ፪/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ማንኛውም ሕግ፣ ደንብ መመሪያ ወይም ልማዳዊ አሰራር በዚህ አዋጅ ከዚህ አዋጅ መውጣት በፊት የመንግሥት የልማት ድርጅቶችን ወደ ግል ለማዛወር (እንደተሻሻለው) መሰረት ከፕራይቬታይዜሽን ጋር ተያይዞ ለተደረጉ ውሎችና ፍጻሜ ላላገኙ ጉዳዮች የዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ተፈጻሚ ስለሚሰጡ ማበረታቻዎች እንዲሁም የውጭ ስለሚሳተፉበት ሁኔታ ስለሚጠበቁላቸው መብቶች የተደነገጉት የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም፣ በኢንቨስትመንት ሕጉ ለሀገር ውስጥ ባለሀብት ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ጊዜ ጀምሮ የጸና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ሐምሌ ፫ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=84f6cf3b2ccce9b14c10847156a264ac6ecaa79d	8,397	1,554	0.977791	2025-10-04T13:52:00.693148
e1b70e4c87b9687a	በ2012 በጀት አመት የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሰኔ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ ወረርሽን ምክንያት በኢኮኖሚው ላይ የተከሰተውን ተጽዕኖ ለመቋቋም እንዲቻል ለ፪ሺ፲፪ በጀት ዓመት /አርባ ስምንት ቢሊዮን አምስት መቶ ስድሳ ዘጠኝ ሚሊዮን አንድ መቶ ሰላሳ ዘጠኝ ሺህ አምስት መቶ ብር/ bt=¥¶ wÀ Xና የወጪ በ፪ሺ፲፪ በጀት ዓመት የበጀት አዋጅ አዲስ አበባ ሰኔ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="e1b70e4c87b9687a" title="በ2012 በጀት አመት የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=a05864a9020b35c804844b337740bbdacbb45898" char_count="314" purity="0.96"> በ2012 በጀት አመት የፌደራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሰኔ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ ወረርሽን ምክንያት በኢኮኖሚው ላይ የተከሰተውን ተጽዕኖ ለመቋቋም እንዲቻል ለ፪ሺ፲፪ በጀት ዓመት /አርባ ስምንት ቢሊዮን አምስት መቶ ስድሳ ዘጠኝ ሚሊዮን አንድ መቶ ሰላሳ ዘጠኝ ሺህ አምስት መቶ ብር/ bt=¥¶ wÀ Xና የወጪ በ፪ሺ፲፪ በጀት ዓመት የበጀት አዋጅ አዲስ አበባ ሰኔ ፲ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=a05864a9020b35c804844b337740bbdacbb45898	314	66	0.955823	2025-10-04T13:52:07.053451
768e6aab5ed12acd	የጂኦተርማል ሀብት ልማት (ማሻሻያ) አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻/፪ሺ፲ ዓ.ም የጂኦተርማል ሀብት ልማት አዋጅን ለማሻሻል የወጣ የጂኦተርማል ሃብት ልማት አዋጅ ቁጥር /ሺ ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ መንግስት አንቀጽ ፶()መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የጂኢተርማል ሀብት ልማት (ማሻሻያ) /ሺ እንደሚከተለው ተሻሽሏል፡- / የአዋጁ ክፍል አምስት ርዕስ ተሰርዞ በሚከተለው ቀረጥና ታክስ ክፍያ ነጻ ስለመሆን፣ ስለገቢ / የአዋጁ አንቀጽ ፵፬ ርዕስ ተሰርዞ በሚከተለው በባለፈቃዱ ስለሚከፈል የገቢ ግብር” / ከአዋጁ አንቀጽ ፵፬ ንዑስ አንቀጽ () ቀጥሎ አዲስ ንዑስ አንቀጽ () ተጨምሯል፡- የተሰማራ ማንኛውም ድርጅት ላይ ተፈጻሚ የሚሆኑት የግብር ምጣኔዎች በፌደራል ገቢ ግብር አዋጅ ቁጥር፸/ሺ ምዕራፍ  ላይ / የአዋጁ አንቀጽ ፵ ንዑስ አንቀጽ () ተሰርዞ “.በፈቃድ ሰጪው ባለሥልጣንና በባለፈቃዱ መካከል የሚፈጠር አለመግባባት በዘጠና (፺) ዳኝነት ሥርዓት ታይቶ የመጨረሻና አስገዳጅ /ከአዋጁ አንቀጽ ፵ ንዑስ አንቀጽ () ቀጥሎ .“ይህ አዋጅ በስራ ላይ ከመዋሉ በፊት ተሰጥቶባቸው የጂኦተርማል ሀብት ስራዎች ለመስራት በድርድር ሂደት ላይ ከነበሩ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሰኔ ፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="768e6aab5ed12acd" title="የጂኦተርማል ሀብት ልማት (ማሻሻያ) አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=6f5ef1a13ec4d21aa438bf1285a7bacf2eb731bd" char_count="842" purity="0.89"> የጂኦተርማል ሀብት ልማት (ማሻሻያ) አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻/፪ሺ፲ ዓ.ም የጂኦተርማል ሀብት ልማት አዋጅን ለማሻሻል የወጣ የጂኦተርማል ሃብት ልማት አዋጅ ቁጥር /ሺ ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ መንግስት አንቀጽ ፶()መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የጂኢተርማል ሀብት ልማት (ማሻሻያ) /ሺ እንደሚከተለው ተሻሽሏል፡- / የአዋጁ ክፍል አምስት ርዕስ ተሰርዞ በሚከተለው ቀረጥና ታክስ ክፍያ ነጻ ስለመሆን፣ ስለገቢ / የአዋጁ አንቀጽ ፵፬ ርዕስ ተሰርዞ በሚከተለው በባለፈቃዱ ስለሚከፈል የገቢ ግብር” / ከአዋጁ አንቀጽ ፵፬ ንዑስ አንቀጽ () ቀጥሎ አዲስ ንዑስ አንቀጽ () ተጨምሯል፡- የተሰማራ ማንኛውም ድርጅት ላይ ተፈጻሚ የሚሆኑት የግብር ምጣኔዎች በፌደራል ገቢ ግብር አዋጅ ቁጥር፸/ሺ ምዕራፍ  ላይ / የአዋጁ አንቀጽ ፵ ንዑስ አንቀጽ () ተሰርዞ “.በፈቃድ ሰጪው ባለሥልጣንና በባለፈቃዱ መካከል የሚፈጠር አለመግባባት በዘጠና (፺) ዳኝነት ሥርዓት ታይቶ የመጨረሻና አስገዳጅ /ከአዋጁ አንቀጽ ፵ ንዑስ አንቀጽ () ቀጥሎ .“ይህ አዋጅ በስራ ላይ ከመዋሉ በፊት ተሰጥቶባቸው የጂኦተርማል ሀብት ስራዎች ለመስራት በድርድር ሂደት ላይ ከነበሩ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ሰኔ ፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=6f5ef1a13ec4d21aa438bf1285a7bacf2eb731bd	842	161	0.888563	2025-10-04T13:52:08.408641
eca4574f67278d84	በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊያ መንግስት እና በኮሪያ የኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ መንግስት መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ መመስረቻ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ገጽ…………………፲፪ሺ፭፴፯ በኮሪያ የኤክስፖርት -ኢምፖርት ባንክ መንግስት S"ŸM ¾}Å[Ñ¨<” ለአዳማ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ የልዕቀት ማዕከል መመስረቻ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል መጠኑ ፹፮ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር (ሰማኒያ ስድስት ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር) ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኮሪያ የኤክስፖርት - ኢምፖርት ባንክ መካከል ነሐሴ ፳ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ/ም በአዲስ አበባ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “ለአዳማ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ የልዕቀት ማዕከል መመስረቻ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺፬/፪ሺ፲፪ " ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኮሪያ የኤክስፖርት- ኢምፖርት ባንክ መካከል ነሐሴ ፳ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ/ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር ETH-6 በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፹፮ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር (ሰማኒያ ስድስት ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="eca4574f67278d84" title="በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊያ መንግስት እና በኮሪያ የኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ መንግስት መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=a0804ede06d6f16cf4e44ae1f8ccc61ea8a04ccb" char_count="1071" purity="0.95"> በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊያ መንግስት እና በኮሪያ የኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ መንግስት መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ መመስረቻ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ገጽ…………………፲፪ሺ፭፴፯ በኮሪያ የኤክስፖርት -ኢምፖርት ባንክ መንግስት S"ŸM ¾}Å[Ñ¨<” ለአዳማ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ የልዕቀት ማዕከል መመስረቻ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል መጠኑ ፹፮ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር (ሰማኒያ ስድስት ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር) ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኮሪያ የኤክስፖርት - ኢምፖርት ባንክ መካከል ነሐሴ ፳ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ/ም በአዲስ አበባ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “ለአዳማ የሳይንስና ቴክኖሎጂ ዩኒቨርሲቲ የልዕቀት ማዕከል መመስረቻ ፕሮጀክት ማስፈጸሚያ የሚውል ብድር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺፬/፪ሺ፲፪ " ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኮሪያ የኤክስፖርት- ኢምፖርት ባንክ መካከል ነሐሴ ፳ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ/ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር ETH-6 በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፹፮ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር (ሰማኒያ ስድስት ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=a0804ede06d6f16cf4e44ae1f8ccc61ea8a04ccb	1,071	200	0.950688	2025-10-04T13:52:12.469246
4b4363de7365363b	ለደብረማርቆስ-ሞጣ የመንገድ ሥራ ማሻሻያና ማሳደጊያ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከሳዑዲ የልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ ለደብረማርቆስ - ሞጣ የመንገድ ሥራ ማሻሻያና ማሳደጊያ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከሳዑዲ የልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ገጽ………………፲፪ሺ፭፴፱ በሳዑዲ የልማት ፈንድ S"ŸM ¾}Å[Ñ¨<” ለደብረማርቆስ - ሞጣ የመንገድ ሥራ ማሻሻያና ማሳደጊያ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል መጠኑ ፪፻፹፩ ሚሊዮን ፪፻፶ ሺህ የሳዑዲ ሪያል (ሁለት መቶ ሰማኒያ አንድ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃምሳ ሺህ የሳዑዲ ሪያል) የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሳዑዲ የልማት ፈንድ መካከል ታህሳስ ፱ ቀን ፪ሺ፲፩ በአዲስ አበባ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “ለደብረማርቆስ - ሞጣ የመንገድ ሥራ ማሻሻያና ማሳደጊያ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከሳዑዲ የልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺፭ /፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሳዑዲ የልማት ፈንድ መካከል ታህሳስ ፱ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ/ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 7/759 በዚህ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፪፻፹፩ ሚሊዮን ፪፻፶ ሺህ የሳዑዲ ሪያል (ሁለት መቶ ሰማኒያ አንድ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃምሳ ሺህ) የሳዑዲ ሪያል በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="4b4363de7365363b" title="ለደብረማርቆስ-ሞጣ የመንገድ ሥራ ማሻሻያና ማሳደጊያ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከሳዑዲ የልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=03e6f81e5623ca91a9da5fcdffe13b42db67fd27" char_count="1145" purity="0.96"> ለደብረማርቆስ-ሞጣ የመንገድ ሥራ ማሻሻያና ማሳደጊያ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከሳዑዲ የልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ ለደብረማርቆስ - ሞጣ የመንገድ ሥራ ማሻሻያና ማሳደጊያ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከሳዑዲ የልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ገጽ………………፲፪ሺ፭፴፱ በሳዑዲ የልማት ፈንድ S"ŸM ¾}Å[Ñ¨<” ለደብረማርቆስ - ሞጣ የመንገድ ሥራ ማሻሻያና ማሳደጊያ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል መጠኑ ፪፻፹፩ ሚሊዮን ፪፻፶ ሺህ የሳዑዲ ሪያል (ሁለት መቶ ሰማኒያ አንድ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃምሳ ሺህ የሳዑዲ ሪያል) የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሳዑዲ የልማት ፈንድ መካከል ታህሳስ ፱ ቀን ፪ሺ፲፩ በአዲስ አበባ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፪ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “ለደብረማርቆስ - ሞጣ የመንገድ ሥራ ማሻሻያና ማሳደጊያ ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከሳዑዲ የልማት ፈንድ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺፭ /፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በሳዑዲ የልማት ፈንድ መካከል ታህሳስ ፱ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ/ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር 7/759 በዚህ የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፪፻፹፩ ሚሊዮን ፪፻፶ ሺህ የሳዑዲ ሪያል (ሁለት መቶ ሰማኒያ አንድ ሚሊዮን ሁለት መቶ ሃምሳ ሺህ) የሳዑዲ ሪያል በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=03e6f81e5623ca91a9da5fcdffe13b42db67fd27	1,145	225	0.955483	2025-10-04T13:52:13.896060
21eb757d74e4fcf5	ለአነስተኛ እና መካከለኛ ድርጅቶች የብድር አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ ለአነስተኛ እና መካከለኛ ድርጅቶች የብድር አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት ለአነስተኛ እና መካከለኛ ድርጅቶች የአሜሪካን ዶላር (አንድ መቶ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር) የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት መካከል የካቲት ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “ለአነስተኛ እና መካከለኛ ድርጅቶች የብድር አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፲ሺ፪፻፪/፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት መካከል የካቲት ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ፀድቋል፡፡ የአሜሪካን ዶላር (አንድ መቶ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="21eb757d74e4fcf5" title="ለአነስተኛ እና መካከለኛ ድርጅቶች የብድር አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=67cb5862bf5ceecc6a855d82490f763a12eb7155" char_count="1077" purity="0.98"> ለአነስተኛ እና መካከለኛ ድርጅቶች የብድር አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ ለአነስተኛ እና መካከለኛ ድርጅቶች የብድር አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት ለአነስተኛ እና መካከለኛ ድርጅቶች የአሜሪካን ዶላር (አንድ መቶ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር) የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት መካከል የካቲት ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “ለአነስተኛ እና መካከለኛ ድርጅቶች የብድር አቅርቦት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፲ሺ፪፻፪/፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በተባበሩት አረብ ኢምሬትስ የከሊፋ ፈንድ ለድርጅት ልማት መካከል የካቲት ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ፀድቋል፡፡ የአሜሪካን ዶላር (አንድ መቶ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=67cb5862bf5ceecc6a855d82490f763a12eb7155	1,077	205	0.981672	2025-10-04T13:52:15.623428
8354412f26f1e5bc	ለቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ክህሎት ማሻሻያ እና ሥራ ፈጠራ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺፱/፪ሺ፲ ዓ.ም ለቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ክህሎት ማሻሻያ እና ሥራ ፈጠራ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ…………………… ገጽ ፲፪ሺ፻፵፯ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺፱/፪ሺ፲ እ“ በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት S"ŸM ¾}Å[Ñ¨<” ለቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ክህሎት ማሻሻያ እና ሥራ ፈጠራ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል መጠኑ  ሚሊዮን ስምምነት በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የካቲት ፳፮ ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባካሄደው ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “ለቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ክህሎት ማሻሻያ እና ሥራ ፈጠራ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺፱ /፪ሺ፲" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የካቲት ፳፮ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ ሚሊዮን ዩሮ (ስምንት ሚሊዮን ዩሮ) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="8354412f26f1e5bc" title="ለቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ክህሎት ማሻሻያ እና ሥራ ፈጠራ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=97f50d8997b457d63ecbae36a5829a7f07b00287" char_count="1072" purity="0.95"> ለቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ክህሎት ማሻሻያ እና ሥራ ፈጠራ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺፱/፪ሺ፲ ዓ.ም ለቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ክህሎት ማሻሻያ እና ሥራ ፈጠራ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ…………………… ገጽ ፲፪ሺ፻፵፯ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺፱/፪ሺ፲ እ“ በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት S"ŸM ¾}Å[Ñ¨<” ለቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ክህሎት ማሻሻያ እና ሥራ ፈጠራ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል መጠኑ  ሚሊዮን ስምምነት በኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የካቲት ፳፮ ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባካሄደው ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “ለቴክኒክና ሙያ ሥልጠና ክህሎት ማሻሻያ እና ሥራ ፈጠራ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺፱ /፪ሺ፲" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የካቲት ፳፮ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ ሚሊዮን ዩሮ (ስምንት ሚሊዮን ዩሮ) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=97f50d8997b457d63ecbae36a5829a7f07b00287	1,072	199	0.94508	2025-10-04T13:52:18.690875
7311475537f1cbb9	የጤናውን ዘርፍ ዘላቂ የልማት ግቦች ለማሳካት ለሚከናወነው በውጤት ላይ የተመሰረተ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺/፪ሺ፲ ዓ.ም ለሚከናወነው በውጤት ላይ የተመሰረተ ፕሮግራም መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ………………………………… ገጽ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺/፪ሺ፲ በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት S"ŸM ¾}Å[Ñ¨<” ማስፈፀሚያ የሚውል መጠኑ  ሚሊዮን ዩሮ (ስምንት መንግሥት እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የካቲት ፳፮ ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባካሄደው ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የጤናውን ዘርፍ ዘላቂ የልማት ግቦች ለማሳካት ለሚከናወነው በውጤት ላይ የተመሰረተ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺/፪ሺ፲" መንግሥት እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የካቲት ፳፮ ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="7311475537f1cbb9" title="የጤናውን ዘርፍ ዘላቂ የልማት ግቦች ለማሳካት ለሚከናወነው በውጤት ላይ የተመሰረተ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=2bc7d9dfec0d7446115690937b6f994083567dc8" char_count="900" purity="0.93"> የጤናውን ዘርፍ ዘላቂ የልማት ግቦች ለማሳካት ለሚከናወነው በውጤት ላይ የተመሰረተ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺/፪ሺ፲ ዓ.ም ለሚከናወነው በውጤት ላይ የተመሰረተ ፕሮግራም መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ………………………………… ገጽ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺/፪ሺ፲ በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት S"ŸM ¾}Å[Ñ¨<” ማስፈፀሚያ የሚውል መጠኑ  ሚሊዮን ዩሮ (ስምንት መንግሥት እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የካቲት ፳፮ ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባካሄደው ስብሰባ ያፀደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የጤናውን ዘርፍ ዘላቂ የልማት ግቦች ለማሳካት ለሚከናወነው በውጤት ላይ የተመሰረተ ፕሮግራም ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፺/፪ሺ፲" መንግሥት እና በጣሊያን ሪፐብሊክ መንግሥት መካከል የካቲት ፳፮ ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌዴራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=2bc7d9dfec0d7446115690937b6f994083567dc8	900	164	0.929444	2025-10-04T13:52:20.422617
df034605cf11162b	ለመሬት መረጃ አስተዳደር ሥርዓት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻፩/፪ሺ፲ ዓ.ም ለመሬት መረጃ አስተዳደር ሥርዓት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ አዋጅ…………………………………………….ገጽ ፲፪ሺ፻፶ እ“ በኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ S"ŸM ማስፈፀሚያ የሚውል ፴ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር (ዩ.ኤስ.ዲ ሠላሳ ሚሊዮን) የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ መካከል መጋቢት ፳፫ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባካሄደው ስብሰባ ያፀደቀው ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻፩/ /፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ መካከል መጋቢት ፳፫ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር ETH-8 በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር (ዩ.ኤስ.ዲ ሠላሳ ሚሊዮን) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="df034605cf11162b" title="ለመሬት መረጃ አስተዳደር ሥርዓት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=f5d6676e1624ddd35de496ca5d78c8b78cc095fd" char_count="861" purity="0.92"> ለመሬት መረጃ አስተዳደር ሥርዓት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻፩/፪ሺ፲ ዓ.ም ለመሬት መረጃ አስተዳደር ሥርዓት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ አዋጅ…………………………………………….ገጽ ፲፪ሺ፻፶ እ“ በኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ S"ŸM ማስፈፀሚያ የሚውል ፴ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር (ዩ.ኤስ.ዲ ሠላሳ ሚሊዮን) የሚያስገኘው የብድር ስምምነት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ መካከል መጋቢት ፳፫ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ሚያዚያ ፳፯ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባካሄደው ስብሰባ ያፀደቀው ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፻፩/ /፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በኮሪያ ኤክስፖርት-ኢምፖርት ባንክ መካከል መጋቢት ፳፫ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር ETH-8 በዚህ አዋጅ ፀድቋል፡፡ ሚሊዮን የአሜሪካን ዶላር (ዩ.ኤስ.ዲ ሠላሳ ሚሊዮን) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ግንቦት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=f5d6676e1624ddd35de496ca5d78c8b78cc095fd	861	153	0.921016	2025-10-04T13:52:22.637422
6f1a09d3aa2562a2	የ2012 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሚያዚያ ፳፩ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ…………….፲፪ሺ፭፻፳ በጀት ዓመት የጸደቀውን የሀገር ውስጥ ብድር መጠን ለመቀነስ \|ሥ‰ãCÂ xgLGlÖèC እና ለ፪ሺ፲፪ በጀት ዓመት የጸደቀውን ለ/ የወጪ አሸፋፈን ለማስተካከል ብር 18,000,000,000፤ /ሀያ ሰባት ቢሊዮን ስምንት መቶ ዘጠና ሚሊዮን አርባ ሺህ አንድ መቶ ሀያ ሶስት ብር¼ bt=¥¶ wÀ Xና የወጪ yt=¥¶ እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ xêJ አዲስ አበባ ሚያዚያ ፳፩ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="6f1a09d3aa2562a2" title="የ2012 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=abeb143824ebe25de3f386ea4072c7d0f2b6c8d5" char_count="410" purity="0.84"> የ2012 በጀት ዓመት የፌዴራል መንግሥት የተጨማሪ በጀት እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሚያዚያ ፳፩ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ አዋጅ…………….፲፪ሺ፭፻፳ በጀት ዓመት የጸደቀውን የሀገር ውስጥ ብድር መጠን ለመቀነስ \|ሥ‰ãCÂ xgLGlÖèC እና ለ፪ሺ፲፪ በጀት ዓመት የጸደቀውን ለ/ የወጪ አሸፋፈን ለማስተካከል ብር 18,000,000,000፤ /ሀያ ሰባት ቢሊዮን ስምንት መቶ ዘጠና ሚሊዮን አርባ ሺህ አንድ መቶ ሀያ ሶስት ብር¼ bt=¥¶ wÀ Xና የወጪ yt=¥¶ እና የወጪ አሸፋፈን ማስተካከያ xêJ አዲስ አበባ ሚያዚያ ፳፩ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=abeb143824ebe25de3f386ea4072c7d0f2b6c8d5	410	80	0.836858	2025-10-04T13:52:24.239279
5bcec87ef6445fe9	የኮቪድ-19 ሥርጭትን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የታወጀውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር 3/2012ን ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሚያዚያ ፳፩ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፱/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የታወጀውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፫/ ፪ሺ፲፪ን ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ…………………፲፪ሺ፬፻፺፱ የኮቪድ-፲፱ ሥርጭትን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የወጣን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፫/ ፪ሺ፲፪ን ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ የኮቪድ-፲፱ ሥርጭትን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የወጣ በሚኒስትሮች ምክር ቤት በመጋቢት ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ይህንኑ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመረመረውና በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፺፫(፫) መሠረት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፺፫(፫) እና ፶፭(፰) መሠረት የሚከተለው ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የታወጀውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፫/ ፪ሺ፲፪ን ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፱/፪ሺ፲፪” ተብሎ ፪. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ስለማፅደቅ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በመጋቢት ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፫/፪ሺ፲፪ በዚህ አዋጅ ፫. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈፃፀም መርማሪ ቦርድ ፩) የኮቪድ-፲፱ ሥርጭትን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠር እና የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈፃፀም መርማሪ ቦርድ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ መርማሪ ቦርዱ በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፺፫ (፮) የተመለከቱት ስልጣን ይኖረዋል። ፪) የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የቦርዱን አባላት ፬. የቦርዱ ሰብሳቢ ሥልጣን እና ተግባር ፬) ቦርዱን በመወከል ከሌሎች አካላት ጋር ግንኙነት ፭. የቦርዱ ምክትል ሰብሳቢ ስልጣን እና ተግባር የቦርዱ ምክትል ሰብሳቢ ፡-  ፩) ሰብሳቢው በማይኖርበት ጊዜ ተክቶ ይሰራሉ፤ ፪) በቦርዱና በሰብሳቢው የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራትን እንደአስፈላጊነቱ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቶችን በሌሎች ለቦርዱ ስራ አስፈላጊ የሆነውን የሰው ኃይል፣ በጀት እና ጽህፈት ቤት በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይሟላለታል። ፰. የቦርዱ ምልዐተ ጉባኤ እና ውሳኔ አሰጣጥ ፩) ከቦርዱ አባላት ከግማሽ በላይ ከተገኙ ምልዓተ ጉባኤ ፪) የቦርዱ ውሳኔ በስብሰባው በተገኙ አባላት አብላጫ ፫) ድምጹ እኩል በኩል ከሆነ ሰብሳቢው ያለበት ወገን የያዘው አቋም የቦርዱ ውሳኔ ይሆናል። አዋጁ ከመጋቢት ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ቀን ፱ሺ፲፪ ዓ.ም ጀምሮ ለአምስት ወራት ተፈጻሚ ይሆናል። አዲስ አበባ ሚያዚያ ፰ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="5bcec87ef6445fe9" title="የኮቪድ-19 ሥርጭትን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የታወጀውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር 3/2012ን ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=599800aad9498ddae33f61032c90fb3c335b1ce7" char_count="1532" purity="0.96"> የኮቪድ-19 ሥርጭትን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የታወጀውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር 3/2012ን ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ሚያዚያ ፳፩ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፱/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የታወጀውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፫/ ፪ሺ፲፪ን ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ…………………፲፪ሺ፬፻፺፱ የኮቪድ-፲፱ ሥርጭትን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የወጣን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፫/ ፪ሺ፲፪ን ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ የኮቪድ-፲፱ ሥርጭትን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የወጣ በሚኒስትሮች ምክር ቤት በመጋቢት ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ይህንኑ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የመረመረውና በሕገ መንግሥቱ አንቀጽ ፺፫(፫) መሠረት በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፺፫(፫) እና ፶፭(፰) መሠረት የሚከተለው ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የታወጀውን የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፫/ ፪ሺ፲፪ን ለማፅደቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፱/፪ሺ፲፪” ተብሎ ፪. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁን ስለማፅደቅ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በመጋቢት ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ለመቆጣጠር እና የሚያስከትለውን ጉዳት ለመቀነስ የወጣ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ ቁጥር ፫/፪ሺ፲፪ በዚህ አዋጅ ፫. የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈፃፀም መርማሪ ቦርድ ፩) የኮቪድ-፲፱ ሥርጭትን ለመከላከል፣ ለመቆጣጠር እና የአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ አፈፃፀም መርማሪ ቦርድ በዚህ አዋጅ ተቋቁሟል፤ መርማሪ ቦርዱ በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፺፫ (፮) የተመለከቱት ስልጣን ይኖረዋል። ፪) የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የቦርዱን አባላት ፬. የቦርዱ ሰብሳቢ ሥልጣን እና ተግባር ፬) ቦርዱን በመወከል ከሌሎች አካላት ጋር ግንኙነት ፭. የቦርዱ ምክትል ሰብሳቢ ስልጣን እና ተግባር የቦርዱ ምክትል ሰብሳቢ ፡-  ፩) ሰብሳቢው በማይኖርበት ጊዜ ተክቶ ይሰራሉ፤ ፪) በቦርዱና በሰብሳቢው የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራትን እንደአስፈላጊነቱ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቶችን በሌሎች ለቦርዱ ስራ አስፈላጊ የሆነውን የሰው ኃይል፣ በጀት እና ጽህፈት ቤት በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይሟላለታል። ፰. የቦርዱ ምልዐተ ጉባኤ እና ውሳኔ አሰጣጥ ፩) ከቦርዱ አባላት ከግማሽ በላይ ከተገኙ ምልዓተ ጉባኤ ፪) የቦርዱ ውሳኔ በስብሰባው በተገኙ አባላት አብላጫ ፫) ድምጹ እኩል በኩል ከሆነ ሰብሳቢው ያለበት ወገን የያዘው አቋም የቦርዱ ውሳኔ ይሆናል። አዋጁ ከመጋቢት ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ቀን ፱ሺ፲፪ ዓ.ም ጀምሮ ለአምስት ወራት ተፈጻሚ ይሆናል። አዲስ አበባ ሚያዚያ ፰ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም. የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=599800aad9498ddae33f61032c90fb3c335b1ce7	1,532	301	0.963474	2025-10-04T13:52:29.786559
486d3b452fedf6f3	የፌዴራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ መጋቢት ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፩ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፫/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የፌደራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓትን በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞከራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት መንግስታዊ አሰራር ለሕዝብ ግልጽ በሆነ መንገድ መከናወን እንዳለበትና ማናቸውም የመንግስት ባለሥልጣን የአስተዳደር ተቋማት በሰዎች መብቶችና ጥቅሞች ላይ የሚያስከትሉትን ጣልቃ ገብነት በሕግ የሚመራና ለሕግ የሚገዛ መሆኑን ማረጋገጥ በማስፈለጉ፤ የአስተዳደር ተቋማት የውሳኔ አሰጣጥና የመመሪያ አወጣጥ መርሆዎችና ሥነ-ሥርዓት እንዲሁም በአስተዳደራዊ ውሳኔዎችና መመሪያዎች ቅር የተሰኘ ሰዉ የውሳኔዎቹንና የመመሪያዎቹን ሕጋዊነት በፍርድ ቤት የሚያስመረምርበት ሥርዓት በመደንገግ አስተዳደራዊ ፍትህን ማስፈን አስፈላጊ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ "የፌደራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፫/፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር “የአስተዳደር ተቋም” ማለት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በሕግ የተደራጀ የመንግሥት መሥሪያ ቤት ሲሆን ለፌደራል መንግሥት ተጠሪ የሆነ የከተማ አስተዳደር ፪/ “መመሪያ” ማለት ሕግ አውጪው አካል በሚሰጠው የሚወጣና በሰዎች መብት ወይም ጥቅም ላይ ውጤት የሚያስከትል የሕግ ሰነድ ሲሆን በስራ ላይ ያለ መመሪያን የሚያሻሻል ወይም የሚሽር የሕግ ሰነድንም ፫/ “የአስተዳደር ውሳኔ” ማለት መመሪያ ማውጣትን ሳይጨምር የአስተዳደር ተቋም በዕለት ተዕለት ተግባሩ በሰዎች መብት ወይም ጥቅም ላይ የሚሰጠው የአስተዳደር ውሳኔ ነው፤ ፬/ "ሰው" ማለት ማናቸውም የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፭/ በዚህ አዋጅ በወንድ ጾታ የተገለጸው የሴትን ጾታ ፩/ ይህ አዋጅ በሁሉም የአስተዳደር ተቋማት ላይ ተፈፃሚ ሲሆን በወንጀል ሥነ ሥርዓት ህጉ በሚመሩ የዐቃቤ ህግ እና የፖሊስ ተግባራት እንዲሁም በመከላከያና፣ የደህንነት ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ፣ እነዚህ ተቋማት፣ ከዋና ኃላፊነታቸው በተጓዳኝ ፣ አገልግሎት የመስጠትና የቁጥጥር ሰራዎችን በተመለከተ፣ መመሪያ ሲያወጡ እና አስተዳደራዊ ውሳኔዎችን ሲወስኑ በዚህ ፫/ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፲፩ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ብሄራዊ ባንክ የሀገሪቱን የውጪ ምንዛሬ ተመንና የወለድ ተመንን እና ሌሎች ተመሳሳይ ሚስጥራዊ ጉዳየችን በተመለከተ የተመለከቱትን ግዴታዎች ለመተግበር አይገደድም፡፡ ፪/ የአስተዳደር ተቋም መመሪያ የሚያወጣው በዚህ አዋጅ በተደነገገው ሥነ-ሥርዓት መሠረት ብቻ ነው፡፡ ፫/ ማንኛውም ሰዉ መብቱን ወይም ጥቅሙን በሚመለከት የአስተዳደር ውሳኔ እንዲሰጠው የመጠየቅ መብት ፬/ ማንኛዉም የአስተዳደር ተቋም ሊያወጣ የሚገባውን መመሪያ አለማውጣቱ በሕግ በተሰጠው ኃላፊነት ሊሰጥ የሚገባዉን አገልግሎት ወይም አስተዳደራዊ ዉሳኔ ላለመስጠት ምክንያት ሊሆን አይችልም፡፡ መመሪያ አስመልክቶ በእናት ህጉ መመሪያ እንዲወጣ በአስገዳጅ ሁኔታ በተደነገገ ጊዜ በሦስት ወራት ውስጥ አስገዳጅ ባልሆነ ሁኔታ በተደገገ ጊዜ ደግሞ በተገቢው ጊዜ ውስጥ መመሪያውን ማውጣት አለበት፡፡ ፮. መመሪያ እንዲወጣ ጥያቄ ስለማቅረብ ፩/ ማንኛውም ሰው አንድ የአስተዳደር ተቋም ሊያወጣው የሚገባዉን መመሪያ በተገቢው ጊዜ ሳያወጣ ቢቀር መመሪያውን እንዲያወጣ በጽሁፍ ሊጠይቀው ይችላል፤ ፪/ ጥያቄው የቀረበለት የአስተዳደር ተቋም በሠላሳ የሥራ ቀናት ውስጥ መመሪያውን የማውጣት ሂደት መጀመር ወይም ምክንያቱን በመግለጽ ጥያቄውን ውድቅ ማድረግ የቅድመ መመሪያ አወጣጥ ሥነ-ሥርዓት ፮.የመመሪያ አወጣጥን የሚመለከት መዝገብ ስለማደራጀት ፩/ ማንኛዉም የአስተዳደር ተቋም የሚያወጣውን መመሪያ ሀ) በተቋሙ በመታየት ላይ ያለ ረቂቅ መመሪያ ርዕሰ ጉዳይ እና የመመሪያውን አወጣጥ መርሃ ግብር፤ መ) በረቂቅ መመሪያው ላይ አስተያየት ስለሚቀርብበት ሠ) ረቂቅ መመሪያውን በተመለከተ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷ እና ፱ መሠረት የተሰበሰቡ አስተያየቶችንና በአስተዳደር ተቋሙ በአስተያየቶቹ ላይ የተወሰዱ ፪/ ማንኛውም ሰው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚደራጀውን መዝገብ መመልከት ወይም አስፈላጊውን ወጪ ሸፍኖ ቅጂውን መውሰድ ይችላል፡፡ ስለሚያወጣው ረቂቅ መመሪያ ሰፊ ስርጭት ባለው ጋዜጣ እና የተቋሙን ድረ ገጽ ጨምሮ በሌሎች የመገናኛ ብዙሃን የሚከተሉትን መረጃዎች የያዘ ማስታወቂያ ማውጣት ፩/ የመመሪያውን ረቂቅ ለማዘጋጀት መሰረት የሆነውን ሕጋዊ ሥልጣን እና በመመሪያው ስለሚካተቱት ርዕሰ ፫/ በረቂቅ መመሪያው ላይ ሰዎች አስተያየታቸውን መቼ እና እንዴት ሊያቀርቡ እንደሚችሉ፤ ፬/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፯ በተመለከተው መዝገብ ላይ የሰፈሩ መረጃዎችን የትና መቼ ማግኘት እንደሚቻል ፱. ረቂቅ መመሪያን ለአስተያየት ስለመላክ ፩/ የአስተዳደር ተቋም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ በተደነገገው ባለድርሻ አካላት ለአስተያየት መላክ አለበት፡፡ ባለድርሻ አካላት በረቂቅ መመሪያው ላይ አስተያየት ካላቸው አስተያየታቸውን ተቋሙ በሚወስነው የጊዜ ገደብ ውስጥ በጽሁፍ መላክ አለባቸው፡፡ ተቋሙ የሚወስነው የጊዜ ገደብ በማናቸውም ሁኔታ ከ፲፭ ፲. የውይይት መድረክ ስለማዘጋጀት ፩/ የአስተዳደር ተቋሙ በመመሪያው ረቂቅ ላይ የጽሑፍ አስተያየት መቀበያ ጊዜ ካበቃ በኋላ መመሪያው የውይይት መድረክ ማዘጋጀትና ግብዓት መሰብሰብ ያልተስተናገደ በመድረኩ የሚሳተፍ ሰው አስተያየቱን በጽሑፍ ጭምር ሊያቀርብ ይችላል፡፡ ፫/ የአስተዳደር ተቋሙ በሚያዘጋጀው የውይይት መድረክ ላይ አስተያየቶችን ማስተናገድ የሚያስችል በቂ ጊዜ ፲፩. ከሥነ-ሥርዓት ነጻ ስለመሆን ፩/ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም መመሪያ ሲያወጣ በዚህ አዋጅ ከአንቀጽ ፯ እስከ ፲ ባሉት ድንጋጌዎች ከተመለከቱት ግዴታዎች በሚከተሉት ሁኔታዎች ነጻ ሀ) የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ በመኖሩ በግዴታዎቹ ሥርዓት ውስጥ ለማለፍ ጊዜ የማይፈቅድ ሲሆን፤ ለ) ቅድመ ማስታወቂያ ማውጣቱ የሕዝብን ጥቅም ተፈጻሚነት ፋይዳ ቢስ የሚያደርግ ሲሆን፡፡ ፪/ የአስተዳደር ተቋም መመሪያ ሲያወጣ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከግዴታ ነጻ እንዲሆን ያደረገውን ምክንያት የያዘ ዝርዝር መግለጫ ማዘጋጀት መመሪያ ስለማጽደቅና ስለተፈፃሚነቱ ፲፪. መመሪያ ስለሚጸድቅበት ጊዜና ሁኔታ ፩/ የአስተዳደር ተቋሙ በተዘጋጀው መመሪያ ረቂቅ ላይ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ እና ፲ መሠረት የተወሰነው የጽሑፍ አስተያየት ማቅረቢያና የውይይት መድረክ ማካሄጃ ጊዜ እስኪያልፍ ድረስ መመሪያውን ማጽደቅ ፪/ የአስተዳደር ተቋሙ መመሪያውን ከማጽደቁ በፊት በረቂቁ ላይ የቀረበ አስተያየት ከግምት ወስጥ ፫/ የአስተዳደር ተቋሙ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ምክንያት የሚያብራራ ጽሑፍ ማዘጋጀት አለበት። ፬/ የአስተዳደር ተቋሙ ረቂቅ መመሪያውን ከማጽደቁ በፊት ለአስተያየት ለፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ፭/ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በረቂቅ መመሪያው ላይ ያለውን አስተያየት በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ ለአስተዳደር ተቋሙ መላክ አለበት፡፡ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በዚህ የጊዜ ገደብ ውስጥ አስተያየቱን ካልላከ አስተያየት እንደሌለው ተቆጥሮ መመሪያውን የማጽደቁ ሂደት ፲፫. በመመሪያው ረቂቅና በሚወጣው መመሪያ መካከል ልዩነት ፩/ የአስተዳደር ተቋሙ በማስታወቂያ ከተመለከተው ረቂቅ መመሪያ ጋር መሠረታዊ ልዩነት ያለው መመሪያ ማዉጣት አይችልም፤ ሆኖም መሠረታዊ ልዩነት ያለው መመሪያ ለማውጣት ከፈለገ የተጀመረውን የመመሪያ አወጣጥ ሂደት በማቋረጥና አዲስ የመመሪያ አወጣጥ ፪/ በመጨረሻ መልክ የተዘጋጀ መመሪያ በማስታወቂያ ከተመለከተው የመመሪያው ረቂቅ መሠረታዊ ልዩነት አለው ሊባል የሚችለው በሚከተሉት ሁኔታዎች ነው፦ ሀ) የረቂቅ መመሪያው የተፈጻሚነት ወሰን በጉልህ ለ) ረቂቅ መመሪያው አዳዲስ ግዴታዎችን አካትቶ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም መመሪያ በሚያወጣበት ጊዜ የሚከተሉትን መረጃዎች የያዘ የመመሪያው ማብራሪያ ፩/ መመሪያው የወጣበት የሕግ መሠረትና ዓላማ፤ ፪/ በማስታወቂያው የተሰራጨው ረቂቅና የመጨረሻ ሆኖ በወጣው መመሪያ መካከል የይዘት ልዩነት ካለ የተወሰዱ እርምጃዎች ማጠቃለያ፡፡ ፩/ በአስተዳደር ተቋም የሚወጣ ማንኛዉም መመሪያ የሚዘጋጀው በአማርኛና በእንግሊዝኛ ቋንቋ ሲሆን ከመመሪያው ዋና ይዘት በተጨማሪ የሚከተሉትን ለ) መመሪያው እንዲወጣ የሥልጣን ምንጭ የሆነውን ሠ) የማሻሻያ ፣ መሻሪያ፣ መሸጋገሪያ፣ ማቆያ ድንጋጌ ካለ ይህንኑ የሚመለከት ድንጋጌ፤ ረ) የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፰ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ መመሪያው የወጣበትንና ተፈጻሚ የሚሆንበትን ፪/ ማንኛውም መመሪያ በአጭርና በግልጽ ቋንቋ መጻፍ ፫/ የአስተዳደር ተቋም ሌላ አካል ያወጣቸውን በሥልጣኑ ክልል የሚወድቁ መመሪያዎች ወይም የሥነ-ምግባር ደንቦች በሙሉ ወይም በከፊል በማጣቀስ የራሱ መመሪያ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሰረት የመመሪያው አካል ያደረጋቸውን ሰነዶች ለሕዝብ ተደራሽ ማድረግና በአንቀጽ ፲፮ መሰረት እንዲመዘገብ ለፌደራል ጠቅላይ ፩/ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም መመሪያ እንዳወጣ ተግባራዊ ከማድረጉ በፊት መመሪያውን ከነማብራሪያው ለፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በመላክ እንዲመዘገብ ፪/ ፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀፅ (፩) መሰረት የተላከለትን መመሪያ ቁጥር ሰጥቶ ይመዘግባል። መመሪያው ስለመመዝገቡም ለአስተዳደር ተቋሙ ወዲያውኑ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፫/ የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ የመዘገበውን መመሪያ ከነማብራሪያው መዝግቦ ለአስተዳደር ተቋሙ ካሳወቀበት እለት ጀምሮ ለሕዝብ ክፍት ማድረግ አለበት፡፡ ፬/ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በሥራ ላይ የነበረ መመሪያን ይህ አዋጅ በወጣ ከ፺ ቀናት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ለፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በመላክ እንዲመዘገብ ማድረግ አለበት፡፡ ፩/ የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ መሠረት የመዘገበውን መመሪያ በድህረ ገጹ ላይ ፪/ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም ያወጣውን መመሪያ፦ ሀ) አሳትሞ ለሚመለከታቸው መንግስታዊና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ማሠራጨት፣ እና ለ) በተቋሙ ድህረ ገጽ ላይ መጫን፣አለበት፡፡ ፫/ ማንኛውም የመመሪያውን ቅጂ ማግኘት የሚፈልግ ሰው መመሪያውን ባለበት ሁኔታ የመመልከት ወይም ወጪውን ሸፍኖ ከአስተዳደር ተቋሙ የማግኘት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ መሠረት ያልተመዘገበ እና በአንቀጽ ፲፯ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ለ) ያልተጫነ መመሪያ ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ተፈጻሚነቱን ያጣ መመሪያ ተፈፃሚነት እንዲኖረው በዚህ ክፍል ንዑስ ክፍል ሁለት የተደነገገውን የቅድመ መመሪያ አወጣጥ ሥነ-ሥርዓት ተከትሎ እንደ አዲስ እንዲወጣ ፲፱. ስለመመሪያ ተፈጻሚነት ግምገማ አፈጻጸም በተመለከተ በየጊዜው እየገመገመ አስፈላጊውን ፩/ የአስተዳደር ውሳኔ እንዲሰጥ የሚቀርብ ጥያቄ ጉዳዩ በሚመለከተዉ ሰዉ ወይም በወኪሉ ሊቀርብ ይችላል፡፡ ፪/ የአስተዳደር ውሳኔ በሚመለከተዉ የአስተዳደር ተቋም ፳፩. የአስተዳደር ውሳኔ ጥያቄ የሚቀርብበት ሁኔታ ፩/ የአስተዳደር ውሳኔ ጥያቄ በጽሑፍ ሆኖ እንደሁኔታዉ በአካል፣ በተመዘገበ ፖስታ ወይም በኤሌክትሮኒክ ዘዴ ፪/ የአስተዳደር ውሳኔ ይሰጥልኝ ጥያቄ አቤቱታ በፅሑፍ ሲቀርብ የሚከተሉትን መያዝ ይኖርበታል፡- ሀ) ቀን፣ የአቤቱታ አቅራቢው ወይም ወኪሉ ስም፣ ለ) አስተዳደራዊ ተግባሩን የሚፈፅመው ተቋም ሐ) የአቤቱታ አቅራቢው መብት ወይም ጥቅም፤ መ) ተቋሙ ሊፈፅመው የሚገባ አስተዳደራዊ ተግባር፤ የሚቀርብበትን ቅጽ ሊያዘጋጅ ይችላል፡፡ ፩/ አቤቱታ የቀረበለት ተቋም አቤቱታውን በተረከበበት የማረጋገጫ ጽሑፍ መስጠት አለበት፡፡ ፪/ የማረጋገጫ ጽሑፉ አቤቱታውን የተቀበለ መሆኑንና ከአቤቱታው ተያይዘው የቀረቡ ሰነዶችን ዝርዝር የአስተዳደር ውሳኔ አሰጣጥ መርሆዎች ፳፫.የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠው ሰው የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰው የአስተዳደር ተቋሙ የበላይ ኃላፊ ወይም ሥልጣን የተሰጠዉ የተቋሙ የሥራ ኃላፊ ወይም ሠራተኛ ብቻ መሆን አለበት፡፡ ፳፬.በሕግ የተሰጠ ሥልጣን ወሰንን አለማለፍ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ውሳኔ በሚሰጥበት ጊዜ ለአስተዳደር ተቋሙ በሕግ የተሰጠውን ሥልጣን ወሰን ፳፭.የግል እና የሕዝብ ጥቅምን ማመዛዘን የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ የአስተዳደር ተቋሙን ተገልጋይ የግል ጥቅም እና በአስተዳደር ተቋሙ ዓላማ የተመለከተውን የሕዝብ ጥቅም ማመዛዘን አለበት፡፡ ፳፮.አግባብነት በሌለዉ ጉዳይ ወይም ፍላጎት አለመመራት የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ለጉዳዩ አግባብነት በሌለዉ ጉዳይ ወይም ፍላጎት መመራት የለበትም፡፡ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ሙያዉ የሚጠይቀዉን ሥነ-ምግባር፣ ትጋት እና ጥንቃቄ ማክበር አለበት፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ መሠረት የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ የአስተዳደር ውሳኔ ከመሥጠቱ በፊት የሚመለከተዉን ሰው ፍሬ ነገር እና ማስረጃ በሚገባ ማዳመጥ እና መመርመር እንዲሁም እንደነገሩ ሁኔታ የሦስተኛ ወገን ተቃዋሚን እና የሕዝብን አስተያየት የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ በቅን ልቦና መወሰን የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ለአስተዳዳር ውሳኔው በቂ ምክንያት መስጠት አለበት፡፡ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ከተገልጋዩ ጋር የሥጋ ወይም የጋብቻ ዝምድና ያለው ከሆነ ወይም በማናቸውም ሁኔታ የጥቅም ግጭት የሚያስከትልበት ከሆነ ጉዳዩን ከማየት እራሱን ማግለል አለበት፡፡ ፴፪.የተገልጋዮችን እኩልነት ማክበር የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ሁሉንም ተገልጋዮች በዘር፣ በብሄር፣ በቀለም፣ በጾታ፣ በቋንቋ፣ በሀይማኖት፣ በፖለቲካ አመለካከት፣ በማህበራዊ አመጣጥ፣ በሀብት መጠን፣ በትውልድ ሁኔታ ወይም በሌላ ምክንያት ልዩነት ፩/ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ የአስተዳደር ውሳኔዉን ሳይዘገይ በተገቢዉ ጊዜ መስጠት እና በጉዳዩ ዙሪያ ያሉ ጥቅሞች በውሳኔው መዘግየት ምክንያት ለጉዳት እንዳይጋለጡ ማድረግ አለበት፡፡ ፪/ የአስተዳደር ውሳኔ በተገቢው ጊዜ ሳይሰጥ መቅረት የአስተዳደር ውሳኔ ጥያቄውን ውድቅ በማድረግ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ በፍሬ ነገር ተመሳሳይ የሆኑ ጉዳዮችን በተመሳሳይ ሁኔታ መወሰን አለበት፡፡ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ የውሳኔ አሰጣጥ ሂደቱ ግልጽነትን የተከተለ እንዲሆን ማድረግ አለበት፡፡ ፩/ ማንኛውም አስተዳደራዊ ውሳኔ ከመሰጠቱ በፊት ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተጠቀሰው ቢኖርም ጉዳዩን መስማት ሳያስፈልግ ውሳኔመስጠትየሚቻለው፡- ሀ) የፍሬ ነገር ከርክር ከሌለ፤ ለ) ልዩ መብት ከሆነ ወይም የአስተዳደር ተቋሙ በህግ በአማራጭ እንዲወስን ስልጣኑ ካለው፤ወይም ሐ) አስቸኳይ ድርጊት ከሆነ፤ነው፡፡ ፴፯. ጉዳዩ ስለሚሰማበት አግባብ ፩/ የአስተዳደር ጉዳይ በሚሰማበት ጊዜ ባለጉዳዩ በክርክሮች ሂደት ሁሉ ተገኝቶ ፡- ለ) ምስክሮችን እና ሌሎች ማስረጃዎችን የማቅረብ እና ሐ) ለተቋሙ የቀረቡ ማስረጃዎችን የመስማትና ፪/ ተቋሙ ማስረጃ ለማግኝት በክርክሩ ተካፋይ ከሆነ ወገን፣ ከምስክሮች፣ ሙያዊ አስረጂ፣ የሰነድ ምርመራ ለማግኘት ሕጋዊ ዘዴዎችን መጠቀም ይችላል፡፡ ፩/የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጥ ሰው በሚከተሉት ምክንያቶች ሀ) ከጉዳዩ ላይ ቀጥተኛ ወይም ቀጥተኛ ያልሆነ ጥቅም ለ) ጉዳዩ የስጋ ወይም የጋብቻ ዝምድና ወይም በቅርብ የሚታወቅ ወዳጁ ሲሆን ወይም የእነዚህ ሰዎች የጥቅም ግጭት ያለበት ጉዳይ ከሆነ ፤ ሐ) በመታየት ላይ ላለው ጉዳይ እንደ ባለሙያ፣ ወኪል ወይም የግል ጠበቃ ሆኖ ተሳትፎ ከሆነ፤ መ) በመታየት ላይ ያለው ጉዳይ ሰራተኛው በስር ውሳኔ አይቶት በይግባኝ የቀረበለት ከሆነ፤ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተመለከቱ ምክንያቶች ካሉ ውሳኔ በሚሰጠው ሰራተኛ አነሳሽነት ወይም ጉዳዩ በሚመለከተው ሰው አመልካችነት ጉዳዩን ከማየት ሊነሳ ፫/ የይነሳልኝ ጥያቄ ከቀረበና ጥያቄው የቀረበለት ኃላፊ የመጨረሻ ውሳኔ እስኪሰጥ ድረስ እንዲነሳ ጥያቄ የቀረበበት ሰራተኛ ውሳኔ ከመስጠት ሂደቱ ታግዶ ይቆያል፤ ፬/ የእነሳለሁ ወይም የይነሳልኝ ጥያቄ የቀረበለት ኃላፊ በአምስት የስራ ቀናት ውስጥ ሰራተኛው ከውሳኔ ሰጪነት እንዲነሳ ወይም እንዲቀጥል መወሰን አለበት፡፡ ፴፱. የአስተዳደር ውሳኔውን ለተገልጋዩ ስለመስጠት ማንኛውም የአስተዳደር ውሳኔ ከነምክንያቱ ለተገልጋዩ ፫/ በክርክሩ ተካፋይ የሆኑ ወገኖችን አድራሻ፤ ፮/ የፍሬ ነገር እና የሕግ ትንታኔ፤ ፩/ የአስተዳደራዊ ውሳኔ ወዲያውኑ መፈፀም በመብቱ ወይም በጥቅሙ የማይመለስ ጉዳት የሚያደርስበት ሰው ወሳኔው እንዲታገድለት ውሳኔውን ለሰጠው ተቋም ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) መሰረት አቤቱታ የተቀበለ የአስተዳደር ተቋም እንደየሁኔታው ጉዳዩ እንደገና እንዲታይ ወይም የውሳኔውን ማናቸውም ክፍል ፵፪. የአስተዳደር ውሳኔን የሚፈጽመው ሰው ማንኛውም የአስተዳደር ውሳኔ የሚፈጸመው ውሳኔውን በሰጠው ሰዉ ወይም በሚመለከተዉ አካል ይሆናል፡፡ በአስተዳደር ውሳኔ ላይ ስለሚቀርብ ቅሬታ ማንኛውም ሰዉ በተላለፈበት የአስተዳደር ውሳኔ ላይ ለአስተዳደር ተቋሙ ቅሬታ የማቅረብ መብት አለው፡፡ ፵፬. የቅሬታ ማስተናገጃ አካል ማቋቋም ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም የቅሬታ ማስተናገጃ አካል ማቋቋም እና ይህንኑ ለተገልጋዮች ይፋ ማድረግ ፵፭. የአስተዳደር ውሳኔው አፈፃፀም መታገድ ማንኛውም ቅሬታ የቀረበበት የአስተዳደር ውሳኔ ቅሬታው የውሳኔው ሳይፈጸም መቆየት በሕዝብ ላይ የማይመለስ ጉዳት የሚያስከትል ከሆነ የአስተዳደር ተቋሙ የበላይ ኃላፊ ዉሳኔዉ እንዲፈጸም ሊያዝ ይችላል፡፡ ፵፮. ቅሬታውን ስለመመርመርና ስለመወሰን ፩/ የአስተዳደር ተቋሙ የቅሬታ ማስተናገጃ አካል ቅሬታውን በሚገባ መመርመር እና የዉሳኔ ሀሳብ ለአስተዳደር ተቋሙ የበላይ ኃላፊ ወይም እሱ ለወከለዉ የሥራ ኃላፊ ማቅረብ አለበት፡፡ ፪/ የአስተዳደር ተቋሙ የበላይ ኃላፊ ወይም እሱ የወከለዉ የሥራ ኃላፊ በቅሬታ ማስተናገጃ አካል የቀረበለትን የውሳኔ ሀሳብ ተመልክቶ የሰጠው ውሳኔ የተቋሙ የመጨረሻ ውሳኔ ይሆናል፡፡ ፵፯. ውሳኔውን ለተገልጋዩ ስለማሳወቅ የአስተዳደር ተቋሙ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፮ መሠረት የተሰጠውን ውሳኔ ወዲያዉኑ ለቅሬታ አቅራቢው በፍርድ ቤት የሚደረግ የአስተዳደር መመሪያዎችና ውሳኔዎች ፵፮. የክለሳ አቤቱታ ስለማቅረብ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፮ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፦ ፩/ ማንኛውም ጉዳዩ የሚመለከተው ሰው የአስተዳደር መመሪያ በፍርድ ቤት እንዲከለስ አቤቱታ ማቅረብ ፪/ ማንኛውም በአስተዳደር ውሳኔ ጥቅሙ የተነካበት ሰው ውሳኔው በፍርድ ቤት እንዲከለስ አቤቱታ ማቅረብ ፵፱. የክለሳ አቤቱታ ስለሚቀርብበት ፍርድ ቤት ፩/ የአስተዳደር መመሪያ ወይም ዉሳኔ እንዲከለስ አቤቱታ የሚቀርበው ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ይሆናል፡፡ ፍርድ ቤቱ የሚሰጠው ውሳኔም የመጨረሻ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ከፍተኛው ፍርድ ቤት የሰጠው ወሳኔ፣ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሊቀርብበት ይችላል። ፫/ የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የክለሳ አቤቱታዎችን የአስተዳደር መመሪያ በፍርድ ቤት የሚከለሰው:- በዚህ አዋጅ ክፍል ሁለት የተመለከቱትን የሥነ- ሥርዓት ድንጋጌዎች ሳይከተል የወጣ መሆኑ ለ) ከአስተዳደር ተቋሙ የሥልጣን ገደብ ውጪ የወጣ ሐ) በእርከን ከመመሪያ በላይ ከሆኑ ሌሎች ህጎች ፪/ የአስተዳደር ውሳኔ በፍርድ ቤት የሚከለሰው በዚህ አዋጅ ክፍል ሦስት የተደነገጉትን መርሆዎች የጣሰ ሲሆን ነው፡፡ ፶፩. የክለሳ አቤቱታ የሚቀርበው በመጨረሻ ውሳኔ ላይ ማንኛውም የፍርድ ቤት ክለሳ አቤቱታ የሚቀርበው የመጨረሻ በሆነ የአስተዳደር ውሳኔ ላይ ብቻ ነው፡፡ ፶፪. አስተዳደራዊ መፍትሄዎችን አሟጦ ስለመጨረስ ፩/ በሕግ በሌላ ሁኔታ ካልተደነገገ በቀር ማንኛውም ለፍርድ ቤት የክለሳ አቤቱታ የሚያቀርብ ባለጉዳይ አቤቱታውን ከማቅረቡ በፊት በአስተዳደር ተቋሙ ውስጥ ያሉትን አስተዳደራዊ መፍትሄዎች አሟጦ መጨረስ አለበት፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ድንጋጌ (፩) ቢኖርም የአስተዳደር ተቋሙ አስተዳደራዊ መፍትሄ የመስጠቱን ሂደት ከሚገባው ጊዜ በላይ ያራዘመ እንደሆነ አስተዳደራዊ መፍትሄ አሟጦ መጨረስ ግዴታ አይሆንም፡፡ ፶፫. የክለሳ አቤቱታ የሚቀርብበት ጊዜ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል ተራ (ሀ) መሠረት የአስተዳደር መመሪያ በፍርድ ቤት እንዲከለስ የሚቀርብ አቤቱታ መመሪያው ከጸደቀበት ቀን ጀምሮ በሚቆጠር የ፺ ቀናት ጊዜ ውስጥ መቅረብ ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶ ንዑስ አንቀጽ ፩ ፊደል ተራ(ለ) ወይም (ሐ) መሠረት የአስተዳደር መመሪያ በፍርድ ቤት እንዲከለስ የሚቀርብ አቤቱታ በማናቸውም ጊዜ ፫/ የአስተዳደር ውሳኔ በፍርድ ቤት እንዲከለስ የሚቀርብ አቤቱታ ባለጉዳዩ ውሳኔውን እንዲያውቀው ከተደረገበት ቀን ጀምሮ በሚቆጠር የ፴ ቀናት ጊዜ ውስጥ መቅረብ ሊመረመር ይገባል ብሎ ሲያምን ቅሬታው የቀረበበት የአስተዳደር ተቋም በ፲፭ የሥራ ቀናት ዉስጥ የጽሑፍ የክለሳ አቤቱታ የቀረበበት የአስተዳደር ተቋም አቤቱታ የቀረበበትን መመሪያ ወይም ዉሳኔ በተመለከተ አስፈላጊ ሰነዶች እንዲያቀርብ ፍርድ ቤቱ ሊያዝ ይችላል፡፡ የክለሳ ዉሳኔ አሰጣጥ እና አፈፃፀም ፩/ ፍርድ ቤቱ የክለሳ አቤቱታውን በተቻለ መጠን በአጭር ጊዜ ውስጥ መርምሮ ዉሳኔ መስጠት አለበት፡፡ ፪/ ፍርድ ቤቱ የክለሳ አቤቱታ የቀረበበትን የአስተዳደር መመሪያ ወይም ዉሳኔ ሊያፀና ወይም በሙሉ ወይም ፫/ ፍርድ ቤቱ የክለሳ አቤቱታ የቀረበበትን የአስተዳደር መመሪያ ወይም ውሳኔ በሙሉ ወይም በከፊል ሲሽር የአስተዳደር ተቋሙ በፍርድ ቤቱ ውሳኔ የተጠቆሙ ግድፈቶችን አስተካክሎ መመሪያውን እንደገና እንዲያወጣ ወይም እንዲያሻሽል፣ ወይም ውሳኔ ሰጥቶበት የነበረውን ጉዳይ እንደገና መርምሮ እንዲወስን ሊያዘው ይችላል፡፡ ፩/ በፍርድ ቤት የተሰጠ የአስተዳደር መመሪያን ወይም ዉሳኔን የማፅናት ወይም የመሻር ውሳኔ ወዲያዉኑ ተፈፃሚ ፪/ ፍርድ ቤቱ የአስተዳደር መመሪያው ወይም ውሳኔው እንዲሻሻል ካዘዘ የአስተዳደር ተቋሙ በዚህ አዋጅ ክፍል ድንጋጌዎች እና መርሆዎች አክብሮ መመሪያውን ወይም የአስተዳደር ውሳኔውን በተገቢዉ ጊዜ ማሻሻል አለበት፡፡ ፫/ በፍርድ ቤቱ የተሰጠ የአስተዳደር መመሪያን ወይም ዉሳኔን በሙሉ ወይም በከፊል የመሻር ዉሳኔ ወይም የማሻሻል ትዕዛዝ የክለሳ አቤቱታ የቀረበበትን መመሪያ ወይም ውሳኔ ሕጋዊ ኃይል በሙሉ ወይም በከፊል ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተገለጸው ቢኖርም፣ ፍርድ ቤቱ አንድን የአስተዳደር መመሪያ በከፊልም ሆነ መመሪያው ከመሻሩ በፊት በተሻረው መመሪያ መሰረት የሰጣቸው አስተዳደራዊ ውሳኔዎቸ እንደጸኑ ይቆያሉ። ፶፰. የፍትሐብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ተፈፃሚ ስለመሆኑ በዚህ አዋጅ ክፍል አራት ባልተመለከቱ የክለሳ ሥነ- ሥርዓት ጉዳዮች ላይ አግባብነት ያላቸዉ የፍትሐብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ድንጋጌዎች ተፈፃሚ ይሆናሉ፡፡ ከአስተዳደር መመሪያ ወይም ውሳኔ ጋር በተያያዘ ጥፋት ምክንያት ጉዳት የደረሰበት ማንኛውም ሰው መመሪያውን ያወጣው ወይም ውሳኔውን የሰጠው የአስተዳደር ተቋም አግባብ ባለዉ ሕግ መሠረት ካሳ እንዲከፍለው የመጠየቅ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም ከመመሪያ ማውጣት ወይም ከአስተዳደር ውሳኔ መስጠት እና እነዚህን ከመፈጸም ጋር በተያያዘ በሌላ ህጋዊ አካል ሲጠየቅ መረጃ የመስጠት የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህንን አዋጅ ለማስፈጸም የሚያስፈልግ ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ መጋቢት ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="486d3b452fedf6f3" title="የፌዴራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=238303b428ebcfe0c10407401cdbb06e4259e7a0" char_count="12937" purity="0.98"> የፌዴራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ መጋቢት ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፩ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፫/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የፌደራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓትን በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞከራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት መንግስታዊ አሰራር ለሕዝብ ግልጽ በሆነ መንገድ መከናወን እንዳለበትና ማናቸውም የመንግስት ባለሥልጣን የአስተዳደር ተቋማት በሰዎች መብቶችና ጥቅሞች ላይ የሚያስከትሉትን ጣልቃ ገብነት በሕግ የሚመራና ለሕግ የሚገዛ መሆኑን ማረጋገጥ በማስፈለጉ፤ የአስተዳደር ተቋማት የውሳኔ አሰጣጥና የመመሪያ አወጣጥ መርሆዎችና ሥነ-ሥርዓት እንዲሁም በአስተዳደራዊ ውሳኔዎችና መመሪያዎች ቅር የተሰኘ ሰዉ የውሳኔዎቹንና የመመሪያዎቹን ሕጋዊነት በፍርድ ቤት የሚያስመረምርበት ሥርዓት በመደንገግ አስተዳደራዊ ፍትህን ማስፈን አስፈላጊ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ "የፌደራል የአስተዳደር ሥነ-ሥርዓት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፫/፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር “የአስተዳደር ተቋም” ማለት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግሥት አስፈጻሚ አካል ሆኖ በሕግ የተደራጀ የመንግሥት መሥሪያ ቤት ሲሆን ለፌደራል መንግሥት ተጠሪ የሆነ የከተማ አስተዳደር ፪/ “መመሪያ” ማለት ሕግ አውጪው አካል በሚሰጠው የሚወጣና በሰዎች መብት ወይም ጥቅም ላይ ውጤት የሚያስከትል የሕግ ሰነድ ሲሆን በስራ ላይ ያለ መመሪያን የሚያሻሻል ወይም የሚሽር የሕግ ሰነድንም ፫/ “የአስተዳደር ውሳኔ” ማለት መመሪያ ማውጣትን ሳይጨምር የአስተዳደር ተቋም በዕለት ተዕለት ተግባሩ በሰዎች መብት ወይም ጥቅም ላይ የሚሰጠው የአስተዳደር ውሳኔ ነው፤ ፬/ "ሰው" ማለት ማናቸውም የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፭/ በዚህ አዋጅ በወንድ ጾታ የተገለጸው የሴትን ጾታ ፩/ ይህ አዋጅ በሁሉም የአስተዳደር ተቋማት ላይ ተፈፃሚ ሲሆን በወንጀል ሥነ ሥርዓት ህጉ በሚመሩ የዐቃቤ ህግ እና የፖሊስ ተግባራት እንዲሁም በመከላከያና፣ የደህንነት ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ፣ እነዚህ ተቋማት፣ ከዋና ኃላፊነታቸው በተጓዳኝ ፣ አገልግሎት የመስጠትና የቁጥጥር ሰራዎችን በተመለከተ፣ መመሪያ ሲያወጡ እና አስተዳደራዊ ውሳኔዎችን ሲወስኑ በዚህ ፫/ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፲፩ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ብሄራዊ ባንክ የሀገሪቱን የውጪ ምንዛሬ ተመንና የወለድ ተመንን እና ሌሎች ተመሳሳይ ሚስጥራዊ ጉዳየችን በተመለከተ የተመለከቱትን ግዴታዎች ለመተግበር አይገደድም፡፡ ፪/ የአስተዳደር ተቋም መመሪያ የሚያወጣው በዚህ አዋጅ በተደነገገው ሥነ-ሥርዓት መሠረት ብቻ ነው፡፡ ፫/ ማንኛውም ሰዉ መብቱን ወይም ጥቅሙን በሚመለከት የአስተዳደር ውሳኔ እንዲሰጠው የመጠየቅ መብት ፬/ ማንኛዉም የአስተዳደር ተቋም ሊያወጣ የሚገባውን መመሪያ አለማውጣቱ በሕግ በተሰጠው ኃላፊነት ሊሰጥ የሚገባዉን አገልግሎት ወይም አስተዳደራዊ ዉሳኔ ላለመስጠት ምክንያት ሊሆን አይችልም፡፡ መመሪያ አስመልክቶ በእናት ህጉ መመሪያ እንዲወጣ በአስገዳጅ ሁኔታ በተደነገገ ጊዜ በሦስት ወራት ውስጥ አስገዳጅ ባልሆነ ሁኔታ በተደገገ ጊዜ ደግሞ በተገቢው ጊዜ ውስጥ መመሪያውን ማውጣት አለበት፡፡ ፮. መመሪያ እንዲወጣ ጥያቄ ስለማቅረብ ፩/ ማንኛውም ሰው አንድ የአስተዳደር ተቋም ሊያወጣው የሚገባዉን መመሪያ በተገቢው ጊዜ ሳያወጣ ቢቀር መመሪያውን እንዲያወጣ በጽሁፍ ሊጠይቀው ይችላል፤ ፪/ ጥያቄው የቀረበለት የአስተዳደር ተቋም በሠላሳ የሥራ ቀናት ውስጥ መመሪያውን የማውጣት ሂደት መጀመር ወይም ምክንያቱን በመግለጽ ጥያቄውን ውድቅ ማድረግ የቅድመ መመሪያ አወጣጥ ሥነ-ሥርዓት ፮.የመመሪያ አወጣጥን የሚመለከት መዝገብ ስለማደራጀት ፩/ ማንኛዉም የአስተዳደር ተቋም የሚያወጣውን መመሪያ ሀ) በተቋሙ በመታየት ላይ ያለ ረቂቅ መመሪያ ርዕሰ ጉዳይ እና የመመሪያውን አወጣጥ መርሃ ግብር፤ መ) በረቂቅ መመሪያው ላይ አስተያየት ስለሚቀርብበት ሠ) ረቂቅ መመሪያውን በተመለከተ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷ እና ፱ መሠረት የተሰበሰቡ አስተያየቶችንና በአስተዳደር ተቋሙ በአስተያየቶቹ ላይ የተወሰዱ ፪/ ማንኛውም ሰው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚደራጀውን መዝገብ መመልከት ወይም አስፈላጊውን ወጪ ሸፍኖ ቅጂውን መውሰድ ይችላል፡፡ ስለሚያወጣው ረቂቅ መመሪያ ሰፊ ስርጭት ባለው ጋዜጣ እና የተቋሙን ድረ ገጽ ጨምሮ በሌሎች የመገናኛ ብዙሃን የሚከተሉትን መረጃዎች የያዘ ማስታወቂያ ማውጣት ፩/ የመመሪያውን ረቂቅ ለማዘጋጀት መሰረት የሆነውን ሕጋዊ ሥልጣን እና በመመሪያው ስለሚካተቱት ርዕሰ ፫/ በረቂቅ መመሪያው ላይ ሰዎች አስተያየታቸውን መቼ እና እንዴት ሊያቀርቡ እንደሚችሉ፤ ፬/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፯ በተመለከተው መዝገብ ላይ የሰፈሩ መረጃዎችን የትና መቼ ማግኘት እንደሚቻል ፱. ረቂቅ መመሪያን ለአስተያየት ስለመላክ ፩/ የአስተዳደር ተቋም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፰ በተደነገገው ባለድርሻ አካላት ለአስተያየት መላክ አለበት፡፡ ባለድርሻ አካላት በረቂቅ መመሪያው ላይ አስተያየት ካላቸው አስተያየታቸውን ተቋሙ በሚወስነው የጊዜ ገደብ ውስጥ በጽሁፍ መላክ አለባቸው፡፡ ተቋሙ የሚወስነው የጊዜ ገደብ በማናቸውም ሁኔታ ከ፲፭ ፲. የውይይት መድረክ ስለማዘጋጀት ፩/ የአስተዳደር ተቋሙ በመመሪያው ረቂቅ ላይ የጽሑፍ አስተያየት መቀበያ ጊዜ ካበቃ በኋላ መመሪያው የውይይት መድረክ ማዘጋጀትና ግብዓት መሰብሰብ ያልተስተናገደ በመድረኩ የሚሳተፍ ሰው አስተያየቱን በጽሑፍ ጭምር ሊያቀርብ ይችላል፡፡ ፫/ የአስተዳደር ተቋሙ በሚያዘጋጀው የውይይት መድረክ ላይ አስተያየቶችን ማስተናገድ የሚያስችል በቂ ጊዜ ፲፩. ከሥነ-ሥርዓት ነጻ ስለመሆን ፩/ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም መመሪያ ሲያወጣ በዚህ አዋጅ ከአንቀጽ ፯ እስከ ፲ ባሉት ድንጋጌዎች ከተመለከቱት ግዴታዎች በሚከተሉት ሁኔታዎች ነጻ ሀ) የአስቸኳይ ጊዜ ሁኔታ በመኖሩ በግዴታዎቹ ሥርዓት ውስጥ ለማለፍ ጊዜ የማይፈቅድ ሲሆን፤ ለ) ቅድመ ማስታወቂያ ማውጣቱ የሕዝብን ጥቅም ተፈጻሚነት ፋይዳ ቢስ የሚያደርግ ሲሆን፡፡ ፪/ የአስተዳደር ተቋም መመሪያ ሲያወጣ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከግዴታ ነጻ እንዲሆን ያደረገውን ምክንያት የያዘ ዝርዝር መግለጫ ማዘጋጀት መመሪያ ስለማጽደቅና ስለተፈፃሚነቱ ፲፪. መመሪያ ስለሚጸድቅበት ጊዜና ሁኔታ ፩/ የአስተዳደር ተቋሙ በተዘጋጀው መመሪያ ረቂቅ ላይ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፱ እና ፲ መሠረት የተወሰነው የጽሑፍ አስተያየት ማቅረቢያና የውይይት መድረክ ማካሄጃ ጊዜ እስኪያልፍ ድረስ መመሪያውን ማጽደቅ ፪/ የአስተዳደር ተቋሙ መመሪያውን ከማጽደቁ በፊት በረቂቁ ላይ የቀረበ አስተያየት ከግምት ወስጥ ፫/ የአስተዳደር ተቋሙ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ምክንያት የሚያብራራ ጽሑፍ ማዘጋጀት አለበት። ፬/ የአስተዳደር ተቋሙ ረቂቅ መመሪያውን ከማጽደቁ በፊት ለአስተያየት ለፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ ፭/ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በረቂቅ መመሪያው ላይ ያለውን አስተያየት በ፲፭ የሥራ ቀናት ውስጥ ለአስተዳደር ተቋሙ መላክ አለበት፡፡ ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በዚህ የጊዜ ገደብ ውስጥ አስተያየቱን ካልላከ አስተያየት እንደሌለው ተቆጥሮ መመሪያውን የማጽደቁ ሂደት ፲፫. በመመሪያው ረቂቅና በሚወጣው መመሪያ መካከል ልዩነት ፩/ የአስተዳደር ተቋሙ በማስታወቂያ ከተመለከተው ረቂቅ መመሪያ ጋር መሠረታዊ ልዩነት ያለው መመሪያ ማዉጣት አይችልም፤ ሆኖም መሠረታዊ ልዩነት ያለው መመሪያ ለማውጣት ከፈለገ የተጀመረውን የመመሪያ አወጣጥ ሂደት በማቋረጥና አዲስ የመመሪያ አወጣጥ ፪/ በመጨረሻ መልክ የተዘጋጀ መመሪያ በማስታወቂያ ከተመለከተው የመመሪያው ረቂቅ መሠረታዊ ልዩነት አለው ሊባል የሚችለው በሚከተሉት ሁኔታዎች ነው፦ ሀ) የረቂቅ መመሪያው የተፈጻሚነት ወሰን በጉልህ ለ) ረቂቅ መመሪያው አዳዲስ ግዴታዎችን አካትቶ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም መመሪያ በሚያወጣበት ጊዜ የሚከተሉትን መረጃዎች የያዘ የመመሪያው ማብራሪያ ፩/ መመሪያው የወጣበት የሕግ መሠረትና ዓላማ፤ ፪/ በማስታወቂያው የተሰራጨው ረቂቅና የመጨረሻ ሆኖ በወጣው መመሪያ መካከል የይዘት ልዩነት ካለ የተወሰዱ እርምጃዎች ማጠቃለያ፡፡ ፩/ በአስተዳደር ተቋም የሚወጣ ማንኛዉም መመሪያ የሚዘጋጀው በአማርኛና በእንግሊዝኛ ቋንቋ ሲሆን ከመመሪያው ዋና ይዘት በተጨማሪ የሚከተሉትን ለ) መመሪያው እንዲወጣ የሥልጣን ምንጭ የሆነውን ሠ) የማሻሻያ ፣ መሻሪያ፣ መሸጋገሪያ፣ ማቆያ ድንጋጌ ካለ ይህንኑ የሚመለከት ድንጋጌ፤ ረ) የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፰ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ መመሪያው የወጣበትንና ተፈጻሚ የሚሆንበትን ፪/ ማንኛውም መመሪያ በአጭርና በግልጽ ቋንቋ መጻፍ ፫/ የአስተዳደር ተቋም ሌላ አካል ያወጣቸውን በሥልጣኑ ክልል የሚወድቁ መመሪያዎች ወይም የሥነ-ምግባር ደንቦች በሙሉ ወይም በከፊል በማጣቀስ የራሱ መመሪያ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሰረት የመመሪያው አካል ያደረጋቸውን ሰነዶች ለሕዝብ ተደራሽ ማድረግና በአንቀጽ ፲፮ መሰረት እንዲመዘገብ ለፌደራል ጠቅላይ ፩/ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም መመሪያ እንዳወጣ ተግባራዊ ከማድረጉ በፊት መመሪያውን ከነማብራሪያው ለፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በመላክ እንዲመዘገብ ፪/ ፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀፅ (፩) መሰረት የተላከለትን መመሪያ ቁጥር ሰጥቶ ይመዘግባል። መመሪያው ስለመመዝገቡም ለአስተዳደር ተቋሙ ወዲያውኑ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፫/ የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ የመዘገበውን መመሪያ ከነማብራሪያው መዝግቦ ለአስተዳደር ተቋሙ ካሳወቀበት እለት ጀምሮ ለሕዝብ ክፍት ማድረግ አለበት፡፡ ፬/ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት በሥራ ላይ የነበረ መመሪያን ይህ አዋጅ በወጣ ከ፺ ቀናት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ለፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በመላክ እንዲመዘገብ ማድረግ አለበት፡፡ ፩/ የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ መሠረት የመዘገበውን መመሪያ በድህረ ገጹ ላይ ፪/ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም ያወጣውን መመሪያ፦ ሀ) አሳትሞ ለሚመለከታቸው መንግስታዊና ሌሎች ባለድርሻ አካላት ማሠራጨት፣ እና ለ) በተቋሙ ድህረ ገጽ ላይ መጫን፣አለበት፡፡ ፫/ ማንኛውም የመመሪያውን ቅጂ ማግኘት የሚፈልግ ሰው መመሪያውን ባለበት ሁኔታ የመመልከት ወይም ወጪውን ሸፍኖ ከአስተዳደር ተቋሙ የማግኘት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ መሠረት ያልተመዘገበ እና በአንቀጽ ፲፯ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ለ) ያልተጫነ መመሪያ ተፈጻሚነት አይኖረውም፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ተፈጻሚነቱን ያጣ መመሪያ ተፈፃሚነት እንዲኖረው በዚህ ክፍል ንዑስ ክፍል ሁለት የተደነገገውን የቅድመ መመሪያ አወጣጥ ሥነ-ሥርዓት ተከትሎ እንደ አዲስ እንዲወጣ ፲፱. ስለመመሪያ ተፈጻሚነት ግምገማ አፈጻጸም በተመለከተ በየጊዜው እየገመገመ አስፈላጊውን ፩/ የአስተዳደር ውሳኔ እንዲሰጥ የሚቀርብ ጥያቄ ጉዳዩ በሚመለከተዉ ሰዉ ወይም በወኪሉ ሊቀርብ ይችላል፡፡ ፪/ የአስተዳደር ውሳኔ በሚመለከተዉ የአስተዳደር ተቋም ፳፩. የአስተዳደር ውሳኔ ጥያቄ የሚቀርብበት ሁኔታ ፩/ የአስተዳደር ውሳኔ ጥያቄ በጽሑፍ ሆኖ እንደሁኔታዉ በአካል፣ በተመዘገበ ፖስታ ወይም በኤሌክትሮኒክ ዘዴ ፪/ የአስተዳደር ውሳኔ ይሰጥልኝ ጥያቄ አቤቱታ በፅሑፍ ሲቀርብ የሚከተሉትን መያዝ ይኖርበታል፡- ሀ) ቀን፣ የአቤቱታ አቅራቢው ወይም ወኪሉ ስም፣ ለ) አስተዳደራዊ ተግባሩን የሚፈፅመው ተቋም ሐ) የአቤቱታ አቅራቢው መብት ወይም ጥቅም፤ መ) ተቋሙ ሊፈፅመው የሚገባ አስተዳደራዊ ተግባር፤ የሚቀርብበትን ቅጽ ሊያዘጋጅ ይችላል፡፡ ፩/ አቤቱታ የቀረበለት ተቋም አቤቱታውን በተረከበበት የማረጋገጫ ጽሑፍ መስጠት አለበት፡፡ ፪/ የማረጋገጫ ጽሑፉ አቤቱታውን የተቀበለ መሆኑንና ከአቤቱታው ተያይዘው የቀረቡ ሰነዶችን ዝርዝር የአስተዳደር ውሳኔ አሰጣጥ መርሆዎች ፳፫.የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠው ሰው የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰው የአስተዳደር ተቋሙ የበላይ ኃላፊ ወይም ሥልጣን የተሰጠዉ የተቋሙ የሥራ ኃላፊ ወይም ሠራተኛ ብቻ መሆን አለበት፡፡ ፳፬.በሕግ የተሰጠ ሥልጣን ወሰንን አለማለፍ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ውሳኔ በሚሰጥበት ጊዜ ለአስተዳደር ተቋሙ በሕግ የተሰጠውን ሥልጣን ወሰን ፳፭.የግል እና የሕዝብ ጥቅምን ማመዛዘን የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ የአስተዳደር ተቋሙን ተገልጋይ የግል ጥቅም እና በአስተዳደር ተቋሙ ዓላማ የተመለከተውን የሕዝብ ጥቅም ማመዛዘን አለበት፡፡ ፳፮.አግባብነት በሌለዉ ጉዳይ ወይም ፍላጎት አለመመራት የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ለጉዳዩ አግባብነት በሌለዉ ጉዳይ ወይም ፍላጎት መመራት የለበትም፡፡ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ሙያዉ የሚጠይቀዉን ሥነ-ምግባር፣ ትጋት እና ጥንቃቄ ማክበር አለበት፡፡ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፫ መሠረት የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ የአስተዳደር ውሳኔ ከመሥጠቱ በፊት የሚመለከተዉን ሰው ፍሬ ነገር እና ማስረጃ በሚገባ ማዳመጥ እና መመርመር እንዲሁም እንደነገሩ ሁኔታ የሦስተኛ ወገን ተቃዋሚን እና የሕዝብን አስተያየት የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ በቅን ልቦና መወሰን የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ለአስተዳዳር ውሳኔው በቂ ምክንያት መስጠት አለበት፡፡ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ከተገልጋዩ ጋር የሥጋ ወይም የጋብቻ ዝምድና ያለው ከሆነ ወይም በማናቸውም ሁኔታ የጥቅም ግጭት የሚያስከትልበት ከሆነ ጉዳዩን ከማየት እራሱን ማግለል አለበት፡፡ ፴፪.የተገልጋዮችን እኩልነት ማክበር የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ ሁሉንም ተገልጋዮች በዘር፣ በብሄር፣ በቀለም፣ በጾታ፣ በቋንቋ፣ በሀይማኖት፣ በፖለቲካ አመለካከት፣ በማህበራዊ አመጣጥ፣ በሀብት መጠን፣ በትውልድ ሁኔታ ወይም በሌላ ምክንያት ልዩነት ፩/ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ የአስተዳደር ውሳኔዉን ሳይዘገይ በተገቢዉ ጊዜ መስጠት እና በጉዳዩ ዙሪያ ያሉ ጥቅሞች በውሳኔው መዘግየት ምክንያት ለጉዳት እንዳይጋለጡ ማድረግ አለበት፡፡ ፪/ የአስተዳደር ውሳኔ በተገቢው ጊዜ ሳይሰጥ መቅረት የአስተዳደር ውሳኔ ጥያቄውን ውድቅ በማድረግ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ በፍሬ ነገር ተመሳሳይ የሆኑ ጉዳዮችን በተመሳሳይ ሁኔታ መወሰን አለበት፡፡ የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጠዉ ሰዉ የውሳኔ አሰጣጥ ሂደቱ ግልጽነትን የተከተለ እንዲሆን ማድረግ አለበት፡፡ ፩/ ማንኛውም አስተዳደራዊ ውሳኔ ከመሰጠቱ በፊት ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተጠቀሰው ቢኖርም ጉዳዩን መስማት ሳያስፈልግ ውሳኔመስጠትየሚቻለው፡- ሀ) የፍሬ ነገር ከርክር ከሌለ፤ ለ) ልዩ መብት ከሆነ ወይም የአስተዳደር ተቋሙ በህግ በአማራጭ እንዲወስን ስልጣኑ ካለው፤ወይም ሐ) አስቸኳይ ድርጊት ከሆነ፤ነው፡፡ ፴፯. ጉዳዩ ስለሚሰማበት አግባብ ፩/ የአስተዳደር ጉዳይ በሚሰማበት ጊዜ ባለጉዳዩ በክርክሮች ሂደት ሁሉ ተገኝቶ ፡- ለ) ምስክሮችን እና ሌሎች ማስረጃዎችን የማቅረብ እና ሐ) ለተቋሙ የቀረቡ ማስረጃዎችን የመስማትና ፪/ ተቋሙ ማስረጃ ለማግኝት በክርክሩ ተካፋይ ከሆነ ወገን፣ ከምስክሮች፣ ሙያዊ አስረጂ፣ የሰነድ ምርመራ ለማግኘት ሕጋዊ ዘዴዎችን መጠቀም ይችላል፡፡ ፩/የአስተዳደር ውሳኔ የሚሰጥ ሰው በሚከተሉት ምክንያቶች ሀ) ከጉዳዩ ላይ ቀጥተኛ ወይም ቀጥተኛ ያልሆነ ጥቅም ለ) ጉዳዩ የስጋ ወይም የጋብቻ ዝምድና ወይም በቅርብ የሚታወቅ ወዳጁ ሲሆን ወይም የእነዚህ ሰዎች የጥቅም ግጭት ያለበት ጉዳይ ከሆነ ፤ ሐ) በመታየት ላይ ላለው ጉዳይ እንደ ባለሙያ፣ ወኪል ወይም የግል ጠበቃ ሆኖ ተሳትፎ ከሆነ፤ መ) በመታየት ላይ ያለው ጉዳይ ሰራተኛው በስር ውሳኔ አይቶት በይግባኝ የቀረበለት ከሆነ፤ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተመለከቱ ምክንያቶች ካሉ ውሳኔ በሚሰጠው ሰራተኛ አነሳሽነት ወይም ጉዳዩ በሚመለከተው ሰው አመልካችነት ጉዳዩን ከማየት ሊነሳ ፫/ የይነሳልኝ ጥያቄ ከቀረበና ጥያቄው የቀረበለት ኃላፊ የመጨረሻ ውሳኔ እስኪሰጥ ድረስ እንዲነሳ ጥያቄ የቀረበበት ሰራተኛ ውሳኔ ከመስጠት ሂደቱ ታግዶ ይቆያል፤ ፬/ የእነሳለሁ ወይም የይነሳልኝ ጥያቄ የቀረበለት ኃላፊ በአምስት የስራ ቀናት ውስጥ ሰራተኛው ከውሳኔ ሰጪነት እንዲነሳ ወይም እንዲቀጥል መወሰን አለበት፡፡ ፴፱. የአስተዳደር ውሳኔውን ለተገልጋዩ ስለመስጠት ማንኛውም የአስተዳደር ውሳኔ ከነምክንያቱ ለተገልጋዩ ፫/ በክርክሩ ተካፋይ የሆኑ ወገኖችን አድራሻ፤ ፮/ የፍሬ ነገር እና የሕግ ትንታኔ፤ ፩/ የአስተዳደራዊ ውሳኔ ወዲያውኑ መፈፀም በመብቱ ወይም በጥቅሙ የማይመለስ ጉዳት የሚያደርስበት ሰው ወሳኔው እንዲታገድለት ውሳኔውን ለሰጠው ተቋም ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) መሰረት አቤቱታ የተቀበለ የአስተዳደር ተቋም እንደየሁኔታው ጉዳዩ እንደገና እንዲታይ ወይም የውሳኔውን ማናቸውም ክፍል ፵፪. የአስተዳደር ውሳኔን የሚፈጽመው ሰው ማንኛውም የአስተዳደር ውሳኔ የሚፈጸመው ውሳኔውን በሰጠው ሰዉ ወይም በሚመለከተዉ አካል ይሆናል፡፡ በአስተዳደር ውሳኔ ላይ ስለሚቀርብ ቅሬታ ማንኛውም ሰዉ በተላለፈበት የአስተዳደር ውሳኔ ላይ ለአስተዳደር ተቋሙ ቅሬታ የማቅረብ መብት አለው፡፡ ፵፬. የቅሬታ ማስተናገጃ አካል ማቋቋም ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም የቅሬታ ማስተናገጃ አካል ማቋቋም እና ይህንኑ ለተገልጋዮች ይፋ ማድረግ ፵፭. የአስተዳደር ውሳኔው አፈፃፀም መታገድ ማንኛውም ቅሬታ የቀረበበት የአስተዳደር ውሳኔ ቅሬታው የውሳኔው ሳይፈጸም መቆየት በሕዝብ ላይ የማይመለስ ጉዳት የሚያስከትል ከሆነ የአስተዳደር ተቋሙ የበላይ ኃላፊ ዉሳኔዉ እንዲፈጸም ሊያዝ ይችላል፡፡ ፵፮. ቅሬታውን ስለመመርመርና ስለመወሰን ፩/ የአስተዳደር ተቋሙ የቅሬታ ማስተናገጃ አካል ቅሬታውን በሚገባ መመርመር እና የዉሳኔ ሀሳብ ለአስተዳደር ተቋሙ የበላይ ኃላፊ ወይም እሱ ለወከለዉ የሥራ ኃላፊ ማቅረብ አለበት፡፡ ፪/ የአስተዳደር ተቋሙ የበላይ ኃላፊ ወይም እሱ የወከለዉ የሥራ ኃላፊ በቅሬታ ማስተናገጃ አካል የቀረበለትን የውሳኔ ሀሳብ ተመልክቶ የሰጠው ውሳኔ የተቋሙ የመጨረሻ ውሳኔ ይሆናል፡፡ ፵፯. ውሳኔውን ለተገልጋዩ ስለማሳወቅ የአስተዳደር ተቋሙ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፮ መሠረት የተሰጠውን ውሳኔ ወዲያዉኑ ለቅሬታ አቅራቢው በፍርድ ቤት የሚደረግ የአስተዳደር መመሪያዎችና ውሳኔዎች ፵፮. የክለሳ አቤቱታ ስለማቅረብ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፮ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው፦ ፩/ ማንኛውም ጉዳዩ የሚመለከተው ሰው የአስተዳደር መመሪያ በፍርድ ቤት እንዲከለስ አቤቱታ ማቅረብ ፪/ ማንኛውም በአስተዳደር ውሳኔ ጥቅሙ የተነካበት ሰው ውሳኔው በፍርድ ቤት እንዲከለስ አቤቱታ ማቅረብ ፵፱. የክለሳ አቤቱታ ስለሚቀርብበት ፍርድ ቤት ፩/ የአስተዳደር መመሪያ ወይም ዉሳኔ እንዲከለስ አቤቱታ የሚቀርበው ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ይሆናል፡፡ ፍርድ ቤቱ የሚሰጠው ውሳኔም የመጨረሻ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ከፍተኛው ፍርድ ቤት የሰጠው ወሳኔ፣ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ ሊቀርብበት ይችላል። ፫/ የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የክለሳ አቤቱታዎችን የአስተዳደር መመሪያ በፍርድ ቤት የሚከለሰው:- በዚህ አዋጅ ክፍል ሁለት የተመለከቱትን የሥነ- ሥርዓት ድንጋጌዎች ሳይከተል የወጣ መሆኑ ለ) ከአስተዳደር ተቋሙ የሥልጣን ገደብ ውጪ የወጣ ሐ) በእርከን ከመመሪያ በላይ ከሆኑ ሌሎች ህጎች ፪/ የአስተዳደር ውሳኔ በፍርድ ቤት የሚከለሰው በዚህ አዋጅ ክፍል ሦስት የተደነገጉትን መርሆዎች የጣሰ ሲሆን ነው፡፡ ፶፩. የክለሳ አቤቱታ የሚቀርበው በመጨረሻ ውሳኔ ላይ ማንኛውም የፍርድ ቤት ክለሳ አቤቱታ የሚቀርበው የመጨረሻ በሆነ የአስተዳደር ውሳኔ ላይ ብቻ ነው፡፡ ፶፪. አስተዳደራዊ መፍትሄዎችን አሟጦ ስለመጨረስ ፩/ በሕግ በሌላ ሁኔታ ካልተደነገገ በቀር ማንኛውም ለፍርድ ቤት የክለሳ አቤቱታ የሚያቀርብ ባለጉዳይ አቤቱታውን ከማቅረቡ በፊት በአስተዳደር ተቋሙ ውስጥ ያሉትን አስተዳደራዊ መፍትሄዎች አሟጦ መጨረስ አለበት፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ድንጋጌ (፩) ቢኖርም የአስተዳደር ተቋሙ አስተዳደራዊ መፍትሄ የመስጠቱን ሂደት ከሚገባው ጊዜ በላይ ያራዘመ እንደሆነ አስተዳደራዊ መፍትሄ አሟጦ መጨረስ ግዴታ አይሆንም፡፡ ፶፫. የክለሳ አቤቱታ የሚቀርብበት ጊዜ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል ተራ (ሀ) መሠረት የአስተዳደር መመሪያ በፍርድ ቤት እንዲከለስ የሚቀርብ አቤቱታ መመሪያው ከጸደቀበት ቀን ጀምሮ በሚቆጠር የ፺ ቀናት ጊዜ ውስጥ መቅረብ ፪/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶ ንዑስ አንቀጽ ፩ ፊደል ተራ(ለ) ወይም (ሐ) መሠረት የአስተዳደር መመሪያ በፍርድ ቤት እንዲከለስ የሚቀርብ አቤቱታ በማናቸውም ጊዜ ፫/ የአስተዳደር ውሳኔ በፍርድ ቤት እንዲከለስ የሚቀርብ አቤቱታ ባለጉዳዩ ውሳኔውን እንዲያውቀው ከተደረገበት ቀን ጀምሮ በሚቆጠር የ፴ ቀናት ጊዜ ውስጥ መቅረብ ሊመረመር ይገባል ብሎ ሲያምን ቅሬታው የቀረበበት የአስተዳደር ተቋም በ፲፭ የሥራ ቀናት ዉስጥ የጽሑፍ የክለሳ አቤቱታ የቀረበበት የአስተዳደር ተቋም አቤቱታ የቀረበበትን መመሪያ ወይም ዉሳኔ በተመለከተ አስፈላጊ ሰነዶች እንዲያቀርብ ፍርድ ቤቱ ሊያዝ ይችላል፡፡ የክለሳ ዉሳኔ አሰጣጥ እና አፈፃፀም ፩/ ፍርድ ቤቱ የክለሳ አቤቱታውን በተቻለ መጠን በአጭር ጊዜ ውስጥ መርምሮ ዉሳኔ መስጠት አለበት፡፡ ፪/ ፍርድ ቤቱ የክለሳ አቤቱታ የቀረበበትን የአስተዳደር መመሪያ ወይም ዉሳኔ ሊያፀና ወይም በሙሉ ወይም ፫/ ፍርድ ቤቱ የክለሳ አቤቱታ የቀረበበትን የአስተዳደር መመሪያ ወይም ውሳኔ በሙሉ ወይም በከፊል ሲሽር የአስተዳደር ተቋሙ በፍርድ ቤቱ ውሳኔ የተጠቆሙ ግድፈቶችን አስተካክሎ መመሪያውን እንደገና እንዲያወጣ ወይም እንዲያሻሽል፣ ወይም ውሳኔ ሰጥቶበት የነበረውን ጉዳይ እንደገና መርምሮ እንዲወስን ሊያዘው ይችላል፡፡ ፩/ በፍርድ ቤት የተሰጠ የአስተዳደር መመሪያን ወይም ዉሳኔን የማፅናት ወይም የመሻር ውሳኔ ወዲያዉኑ ተፈፃሚ ፪/ ፍርድ ቤቱ የአስተዳደር መመሪያው ወይም ውሳኔው እንዲሻሻል ካዘዘ የአስተዳደር ተቋሙ በዚህ አዋጅ ክፍል ድንጋጌዎች እና መርሆዎች አክብሮ መመሪያውን ወይም የአስተዳደር ውሳኔውን በተገቢዉ ጊዜ ማሻሻል አለበት፡፡ ፫/ በፍርድ ቤቱ የተሰጠ የአስተዳደር መመሪያን ወይም ዉሳኔን በሙሉ ወይም በከፊል የመሻር ዉሳኔ ወይም የማሻሻል ትዕዛዝ የክለሳ አቤቱታ የቀረበበትን መመሪያ ወይም ውሳኔ ሕጋዊ ኃይል በሙሉ ወይም በከፊል ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተገለጸው ቢኖርም፣ ፍርድ ቤቱ አንድን የአስተዳደር መመሪያ በከፊልም ሆነ መመሪያው ከመሻሩ በፊት በተሻረው መመሪያ መሰረት የሰጣቸው አስተዳደራዊ ውሳኔዎቸ እንደጸኑ ይቆያሉ። ፶፰. የፍትሐብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ተፈፃሚ ስለመሆኑ በዚህ አዋጅ ክፍል አራት ባልተመለከቱ የክለሳ ሥነ- ሥርዓት ጉዳዮች ላይ አግባብነት ያላቸዉ የፍትሐብሔር ሥነ-ሥርዓት ሕግ ድንጋጌዎች ተፈፃሚ ይሆናሉ፡፡ ከአስተዳደር መመሪያ ወይም ውሳኔ ጋር በተያያዘ ጥፋት ምክንያት ጉዳት የደረሰበት ማንኛውም ሰው መመሪያውን ያወጣው ወይም ውሳኔውን የሰጠው የአስተዳደር ተቋም አግባብ ባለዉ ሕግ መሠረት ካሳ እንዲከፍለው የመጠየቅ ማንኛውም የአስተዳደር ተቋም ከመመሪያ ማውጣት ወይም ከአስተዳደር ውሳኔ መስጠት እና እነዚህን ከመፈጸም ጋር በተያያዘ በሌላ ህጋዊ አካል ሲጠየቅ መረጃ የመስጠት የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህንን አዋጅ ለማስፈጸም የሚያስፈልግ ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ መጋቢት ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=238303b428ebcfe0c10407401cdbb06e4259e7a0	12,937	2,500	0.979785	2025-10-04T13:52:31.502337
4fb8acd6542212fb	የኢንቨስትመንት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ መጋቢት ፳፬ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፲፩ሺ፹/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢንቨስትመንት አዋጅ …………………………ገጽ ፲፪ሺ፫፻፹፫ አምራች እና አስቻይ የኢንቨስትመንት መስኮችን ጨምሮ በሁሉም የኢኮኖሚ ዘርፎች የግሉን ዘርፍ ሚና የኢኮኖሚ ልማት ማፋጠን፣ የእድገቱን ዘላቂነት ማረጋገጥ፣ የአገር ውስጥ የማምረት አቅምን ማጠናከር እና የዜጎችን የኑሮ ደረጃ ማሻሻል አስፈላጊ መሆኑን በመገንዘብ፤ የሚያፋጥን፣ የወጪ ንግድን የሚያስፋፋ፣ ሰፊ እና ጥራት ያለው የሥራ ዕድል የሚፈጥር፣ እንዲሁም በተለያዩ ዘርፎች መካከል ዘላቂ እና ተመጋጋቢ ትስስርን የሚያሳልጥ የኢኮኖሚ ሥርዓት መዘርጋት በማስፈለጉ፤ ወደ አገር ውስጥ የሚገባውን የውጭ ባለሀብቶች ኢንቨስትመንት መጠን እና የተሳትፎ መስክ በማስፋት የዕውቀት፣ የክህሎት፣ እና የቴክኖሎጂ ሽግግር እና ስርጸትን ማፋጠን ተገቢ መሆኑን በመገንዘብ፤ በውጭ እና የአገር ውስጥ ኢንቨስትመንቶች መካከል ትስስርን ማስፋት፣ የኢንቨስትመንት ክልላዊ ስርጭትን ማሻሻል፣ እንዲሁም የውጭ ካፒታል በመጠቀም የአገር ውስጥ ባለሀብቶችን ተወዳዳሪነት ማሳደግ አስፈላጊ መሆኑን ኢንቨስትመንቶች በአገራዊ የኢንቨስትመንት ዓላማዎች የተመለከቱ ግቦችን ማሳካታቸውን እንዲሁም በሕግ አግባብ መከናወናቸውን ለማረጋገጥ የሚያስችል የቁጥጥር እና የክትትል ሥርዓት መዘርጋት ተገቢ መሆኑን በመገንዘብ፤ የኢንቨስትመንት ፍሰት፣ መስፋፋት፣ እና ቆይታን ማሳደግ እንዲቻል ኢንቨስትመንት የሚመራበትን ሥርዓት ይበልጥ ግልጽ፣ ተገማች፣ እና ቀልጣፋ እንዲሆን ማድረግ እነዚህን ዓላማዎች ከግብ ለማድረስ በሥራ ላይ ያለውን የኢንቨስትመንት ሕግ ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- ይህ አዋጅ “የኢንቨስትመንት አዋጅ ቁጥር ፲፩ሺ፹/፪ሺ፲፪” የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር ፩/ “ኢንቨስትመንት” ማለት አዲስ ድርጅትን ለማቋቋም፣ ወይም ነባር ድርጅትን ሙሉ ለሙሉ ወይም በከፊል ለመግዛት፣ ለማስፋፋት ወይም ለማሻሻል በባለሀብት በገንዘብ ወይም በዓይነት ወይም በሁለቱም የሚደረግ ፪/ “ድርጅት” ማለት ለትርፍ የተቋቋመ ድርጅት ነው፤ ፫/ “ካፒታል” ማለት የአገር ውስጥ ወይም የውጭ ገንዘብ፣ መስጫ መሳሪያ፣ ህንጻ፣ የሥራ ማስኬጃ ካፒታል፣ የንብረት መብት፣ የአእምሯዊ ንብረት መብት ወይም ሌላ የሚዳሰስ ወይም የማይዳሰስ የንግድ ሀብት ነው፤ ፬/ “ባለሀብት” ማለት ኢትዮጵያ ውስጥ ካፒታል ሥራ ላይ ያዋለ የአገር ውስጥ ወይም የውጭ ባለሀብት ነው፤ ፭/ “የአገር ውስጥ ባለሀብት” ማለት ኢትዮጵያ ውስጥ ለ) ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያዊ ዜጋ የተያዘ ኢትዮጵያ መ) የመንግሥት የልማት ድርጅት፤ ሠ) አግባብነት ባለው ሕግ የተቋቋመ የህብረት ሥራ ረ) አግባብነት ባለው ሕግ ወይም ኢትዮጵያ ባጸደቀችው ዓለምአቀፍ ስምምነት መሠረት እንደ አገር ውስጥ ባለሀብት የተቆጠረ የውጭ አገር ዜጋ ወይም ሰ) በዚህ አንቀጽ ከንዑስ-አንቀጽ ፭ ፊደል ተራ (ሀ) እስከ ረ) በተመለከቱት በማናቸውም መካከል በጋራ ኢትዮጵያ ውስጥ የተቋቋመ ድርጅት፤ ኢንቨስትመንትን በተመለከተ ብቻ ሆኖ ከዚህ በፊት ታውጀው ከጊዜ በኋላ በተሻሩ ሕጎች መሠረት የአገር ውስጥ ባለሀብት የኢንቨስትመንት ፈቃድ የተሰጠው እና አሁንም ኢትዮጵያ ውስጥ በሥራ ላይ ያለ የውጭ አገር ዜጋ ወይም ድርጅት፤ ወይም ቀ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፭) ፊደል ተራ (ሸ) የተገለጸ ኢንቨስትመንትን በተመለከተ ብቻ ሆኖ በዚሁ ንዑስ- አንቀጽ የተመለከተ የውጭ አገር ዜጋ ተወላጅ ነው፤ ፮/ “የውጭ ባለሀብት” ማለት የውጭ ካፒታል ወደ ኢትዮጵያ ሐ) በማንኛውም ባለሀብት ውጭ አገር የተቋቋመ መ) መ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፮) ፊደል ተራ (ሀ)፣ (ለ) ወይም (ሐ) በተመለከቱት ማናቸውም ባለሀብቶች መካከል በጋራ የተቋቋመ ድርጅት፤ ወይም፤ ሠ) ሠ) እንደ ውጭ ባለሀብት መቆጠር የፈለገ መደበኛ ነዋሪነቱ ውጭ አገር የሆነ ኢትዮጵያዊ ነው፤ ፯/ “የመንግሥት የልማት ድርጅት” ማለት ሙሉ በሙሉ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ ድርጅት ነው፤ ፰/ “ማስፋፋት” ወይም “ማሻሻል” ማለት ሊደረስበት የሚችል የነባር ድርጅትን የማምረት ወይም አገልግሎት የመስጠት አቅም ቢያንስ ሀምሳ በመቶ በመጠን በማሳደግ ወይም የነባር ድርጅትን አዲስ የማምረቻ ወይም አገልግሎት መስጫ መስመር በመጨመር ምርትን ወይም አገልግሎትን ቢያንስ መቶ በመቶ ፱/ “የቴክኖሎጂ ሽግግር” ማለት ምርትን ለማምረት ወይም ለማሻሻል ወይም አገልግሎትን ለመስጠት የሚረዳ ሥርዓት ያለው ዕውቀት ማስተላለፍ ሲሆን የሥራ አመራር እና የቴክኒክ ዕውቀት እንዲሁም የግብይት ሁኔታ ቴክኖሎጂንም ይጨምራል፤ ሆኖም ዕቃዎችን ብቻ ለመሸጥ ወይም ለማከራየት የሚደረግን ግንኙነት ፲/ “ከውጭ ንግድ ጋር በተያያዘ የውጭ ድርጅት የካፒታል መዋጮ ሳይኖረው የሚያደርገው ትብብር” ማለት መቶ በመቶ ከወጪ ንግድ ጋር በተያያዘ የውጭ ድርጅት ከአገር ውስጥ ባለሀብት ጋር የሚያደርገው የውል ግንኙነት ሆኖ የውጭ ድርጅቱ ለአገር ውስጥ ባለሀብቱ ሀ) አስተማማኝ የውጭ ገበያ ግኝት፤ ለ) ለውጭ ገበያ የሚቀርቡ ምርቶችን የማምረት ሐ) የውጪ ንግድ ሥራ አመራር ዕውቀት፤ መ) በውጭ ገበያ የመሸጥ ስልት፤ ሠ) ለውጪ ምርት የሚያስፈልጉ ጥሬ ዕቃዎች ፲፩/ “መንግሥት” ማለት የፌደራሉ መንግሥት ወይም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግሥት አንቀጽ ፵፮(፩) የተመለከተ ማንኛውም ክልል ሲሆን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርን እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደርን ይጨምራል፤ ፲፫/ “ቦርድ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴ መሠረት እንደገና የተቋቋመው የኢትዮጵያ የኢንቨስትመንት ፲፬/ “ኮሚሽን” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፭ መሠረት እንደገና የተቋቋመው የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ፲፭/ “ጉባዔ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፬ መሠረት መስተዳደሮች የኢንቨስትመንት ጉባዔ ነው፤ ፲፮/ “አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት” ማለት ኮሚሽኑ፣ ከኮሚሽኑ በውክልና ሥልጣን የተሰጠው የፌደራል መንግሥት አካል፣ ወይም የኢንቨስትመንት ለማስተዳደር ሥልጣን የተሰጠው የክልል መስተዳድር ፲፯/ “የኢንዱስትሪ ፓርክ” የሚለው ሐረግ በኢንዱስትሪ ፓርኮች አዋጅ ቁጥር ፰፻፹፮/፪ሺ፯ አንቀጽ ፪/፩/ ፲፰/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለጸው ድንጋጌ የሴትንም ይህ አዋጅ በማዕድን እና በነዳጅ ፍለጋ፣ ምርመራ እና የማምረት ሥራዎች ላይ ከሚደረጉ ኢንቨስትመንቶች ኢንቨስትመንቶች ላይ ተፈጻሚ ይሆናል። ፩/ የሚከተሉት ኢንቨስትመንቶች አስተዳደር በኮሚሽኑ ለ) በአገር ውስጥ እና በውጭ ባለሀብቶች በጋራ ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዑስ-አንቀጽ (፭) ከፊደል ተራ (ረ) እስከ (ቀ) በተደነገገው መሠረት እንደ የአገር ውስጥ ባለሀብት በተቆጠረ በትውልድ ኢትዮጵያዊ ባልሆነ የውጭ አገር ዜጋ የሚካሄድ የኢንቨስትመንት መስክ አግባብ ካለው የፌደራል መንግሥት መስሪያ ቤት የንግድ ሥራ ፈቃድ ፪/ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በአየር ትራንስፖርት አገልግሎት፣ በኤሌክትሪክ ኃይል አገልግሎት፣ እና በኮሙኒኬሽን አገልግሎት ሥራዎች ላይ ለሚሰማራ ባለሀብት የኢንቨስትመንት ፈቃድ የመስጠት፣ የማደስ፣ የማሻሻል፣ የመለወጥ፣ የመተካት፣ የመሰረዝ እና የኢንቨስትመንት ማስፋፊያ ወይም ማሻሻያ ፈቃድ የመስጠት ሥራን እንደ ቅደም ተከተላቸው የኢትዮጵያ ባለሥልጣን እና የኢትዮጵያ የኮሙኒኬሽን ባለሥልጣን ፫/ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪየሽን ባለሥልጣን፣ የኢትዮጵያ ኢነርጂ ባለሥልጣን እና የኢትዮጵያ የኮሙኒኬሽን ሀ) በተሰጣቸው የውክልና ሥልጣን መሠረት የሰጧቸውን አገልግሎቶች የሚመለከት ሪፖርት በየሦስት ወር ለ) የየዘርፎቹን እምቅ አቅም ለመለየት የሚያስፈልጉ ጥናቶችን የማካሄድ፣ ዘርፍ-ተኮር የኢንቨስትመንት ልማት ስትራቴጂዎችን የመቅረጽ ሥራዎችን ከኮሚሽኑ ጋር በመቀናጀት ያከናውናሉ። ፬/ የክልሎች አግባብ ያላቸው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤቶች በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) እና (፪) ከተዘረዘሩት ውጭ ያሉ ኢንቨስትመንቶችን የማስተዳደር የኢንቨስትመንት ዓላማ ፈጣን፣ አካታች እና ቀጣይነት ያለው የኢኮኖሚ እና ማህበራዊ ልማት እንዲኖር በማድረግ የኢትዮጵያን ህዝቦች የኑሮ ደረጃ ማሻሻል ሆኖ የሚከተሉትን ዝርዝሮች ይጨምራል፦ ፩/ በልዩ የአምራች እና አስቻይ የልማት ዘርፎች ፪/ ለኢትዮጵያውያን ሰፊ እና ጥራት ያለው የሥራ ዕድል መፍጠር እና ለአገሪቱ ዕድገት የሚያስፈልገውን የዕውቀት፣ ክህሎት እና ቴክኖሎጂ ሽግግር ማሳለጥ፤ በዓይነት እና በጥራት እንዲጨምሩ በማበረታታት ፬/ ከውጭ የሚገቡ ምርቶችን በአገር ውስጥ በማምረት ፭/ በአገሪቱ የኢኮኖሚ ልማት የግል ሴክተሩን ሚና ፮/ የአገሪቱን የተፈጥሮ፣ የባህል እና ሌሎች ሀብቶች ፯/ በተለያዩ ዘርፎች እንዲሁም በውጭ እና የአገር ውስጥ ኢንቨስትመንቶች መካከል ያለውን ትስስር በማጠናከር ፰/ የማህበራዊ እና የአካባቢ ጥበቃ እሴቶችን የሚከተሉ እና አዎንታዊ አስተዋጽኦ ያላቸው ኢንቨስትመንቶችን የኢንቨስትመንት መስኮች፣ የድርጅት ዓይነቶች እና ማንኛውም ባለሀብት ለሕግ፣ ለሞራል፣ ለማህበረሰብ ጤና ወይም ደህንነት ተጻራሪ ካልሆነ በስተቀር ፪/ ከመንግሥት ጋር በቅንጅት የሚከናወኑ፣ ለአገር ውስጥ የኢንቨስትመንት መስኮች ዝርዝር በደንብ ይወሰናል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት ከሚከለሉ በስተቀር ሁሉም የኢንቨስትመንት መስኮች ለውጭ ፬/ ቦርዱ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው በዚህ አንቀጽ ንዑስ- ፯.ከመንግሥት ጋር በቅንጅት የሚካሄድ ኢንቨስትመንት እንደ አግባብነቱ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ይዞታ እና አስተዳደር ኤጀንሲ ወይም በመንግሥት እና የግል ዘርፍ አጋርነት የሚቋቋሙ ፕሮጀክቶችን ለማስፈጸም በሕግ ሥልጣን የተሰጠው ተቋም፤ ማንኛውም የግል ባለሀብት ከመንግሥት ጋር በቅንጅት በኢንቨስትመንት መስክ ለመሰማራት የሚያቀርበውን የፕሮጀክት ሀሳብ ይቀበላል፣ ተገቢነት ባለው ሕግ የተመለከቱ የአፈጻጸም ሂደቶችን በመከተልም አቅርቦ ያስወስናል፣ ሲፈቀድም በቅንጅት ተሳታፊ የሚሆነው የልማት ድርጅት እንዲሰየም ወይም የፕሮጀክት ኩባንያ እንዲቋቋም ያደርጋል። ፰. ኢንቨስትመንት የሚካሄድባቸው ድርጅቶች ዓይነት ፩/ ኢንቨስትመንት ከሚከተሉት ድርጅቶች በአንደኛው ለ) ኢትዮጵያ ውስጥ ወይም ውጭ አገር በተቋቋመ መ) አግባብ ባለው ሕግ መሠረት በተቋቋመ የህብረት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ላይ በተመለከቱት ኢንቨስትመንት በኢትዮጵያ የንግድ ሕግ ወይም አግባብ ባለው ሌላ ሕግ መሠረት መመዝገብ አለበት። ፫/ ማንኛውም ውጭ አገር ተቋቁሞ ኢትዮጵያ ውስጥ የተመዘገበ ድርጅት በኢትዮጵያ የንግድ ሕግ እና ድርጅቶችን በሚመለከቱ ሌሎች ሕጎች ይገዛል። ፱. ከውጭ ባለሀብት የሚጠየቅ ዝቅተኛ የካፒታል መጠን ፩/ ማንኛውም የውጭ ባለሀብት በዚህ አዋጅ መሠረት የኢንቨስትመንት ፕሮጀክት ከ ፪፻ሺ (ሁለት መቶ ሺህ) የአሜሪካን ዶላር ያላነሰ ካፒታል መመደብ አለበት። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ከአገር ውስጥ ባለሀብት ጋር በቅንጅት በኢንቨስትመንት ላይ የካፒታል መጠን ፩፻፶ሺ(አንድ መቶ ሀምሳ ሺህ) ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም በአርክቴክቸር ወይም በኢንጂነሪንግ ሥራዎች ወይም በተዛማጅ የቴክኒክ ማማከር አገልግሎት፣ በቴክኒክ ምርመራ እና ትንተና ወይም በአሳታሚነት ሥራ ሀ) በተናጠል ሲሆን ፻ሺ (አንድ መቶ ሺ) አሜሪካን ለ) ከአገር ውስጥ ባለሀብት ጋር በቅንጅት ሲሆን ፶ሺ (ሀምሳ ሺ) አሜሪካን ዶላር ይሆናል። ፬/ በዚህ አንቀጽ የተመለከተው ዝቅተኛ የመነሻ ካፒታል የመመደብ ግዴታ በሚከተሉት ባለሀብቶች ላይ ተፈጻሚ ሀ) ከነባር ኢንቨስትመንቱ የሚያገኘውን ትርፍ ወይም በተፈቀደ መስክ መልሶ ሥራ ላይ የሚያውል የውጭ ለ) ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማኅበር ወደ አክስዮን ማኅበር ሲለወጥ ለአክስዮን ማኅበሩ የዳይሬክተሮች ቦርድ አባልነት የሚመረጡ ግለሰቦች፤ እና ሐ) የውጭ ባለሀብት ሙሉ ድርጅትን ወይንም በድርጅቱ ያለውን አክሲዮን በሙሉም ሆነ በከፊል የሚገዛ ፭/ ማንኛውም የውጭ ባለሀብት ወደ አገር ውስጥ ያስገባውን የኢንቨስትመንት ካፒታል በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ አግባብ ባለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ይኖርበታል። አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ለባለሀብቱ የሚሰጠውን የምስክር ወረቀት ቅጂ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ይልካል። ፲.የኢንቨስትመንት ፈቃድ አስፈላጊነት እና አሰጣጥ ፩/ የሚከተሉት ባለሀብቶች የኢንቨስትመንት ፈቃድ ለ) በቅንጅት በኢንቨስትመንት ላይ የሚሰማሩ የአገር ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዑስ-አንቀጽ (፭) ፊደል ተራ (ረ)፣ (ሰ)፣ (ሸ) እና (ቀ) የተመለከቱ እንደ በኢንቨስትመንት የሚሰማሩ ባለሀብቶች፤ የማበረታቻው ተጠቃሚ መሆን የሚፈልጉ የአገር ሰ) የማስፋፊያ ወይም የማሻሻያ ኢንቨስትመንት ማካሄድ የሚፈልግ ባለሀብት ሆኖ ኢንቨስትመንቱ ማበረታቻ በሚሰጥበት መስክ ውስጥ የሚወድቅ ከሆነ እና ባለሀብቱ በማበረታቻው ተጠቃሚ ለመሆን ከመረጠ። ፪/ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ፊደል ተራ (ሐ) ድንጋጌ ቢኖርም እንደ የአገር ውስጥ ባለሀብት የተቆጠረ ማበረታቻ የሚሰጠው ቢሆንም ማበረታቻ የማግኘት ኢንቨስትመንት ላይ ሊሰማራ ይችላል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም፤ ነባር ድርጅት ገዝቶ ባለበት ሁኔታ ለማካሄድ ወይም የነባር ድርጅትን አክስዮን ለመግዛት የሚፈልግ የውጭ ባለሀብት ጥያቄውን ለኮሚሽኑ በማቅረብ በቅድሚያ ፈቃድ ማግኘት ይኖርበታል። ኮሚሽኑ የተጠየቀውን ፈቃድ ያለበቂ ምክያት ሊከለክል ወይም ሊያዘገይ ፬/ ማንኛውም ባለሀብት በማናቸውም ጊዜ የአገር ውስጥ እና የውጭ ባለሀብት የኢንቨስትመንት ፈቃዶችን ፲፩. የኢንቨስትመንት ፈቃድ እድሳት ፩/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ባለሀብቱ ምርቱን ወይም አገልግሎቱን ለገበያ ማቅረብ እስከሚጀምርበት ጊዜ ድረስ በየአመቱ መታደስ አለበት። የንግድ ሥራ ፈቃድ ከወጣ በኋላ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ፪/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ እድሳት ጥያቄ ፈቃዱ የሚያገለግልበት የአንድ አመት ጊዜ ባለቀ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ መቅረብ አለበት። ፕሮጀክቱን ትግበራ ሳይጀምር ሁለት ዓመት የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ጋር ከሚስማማበት ጊዜ በሁለት ዓመት ከዘገየ የኢንቨስትመንት ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ድንጋጌ ቢኖርም አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ባለሀብቱ የፕሮጀክት ትግበራውን ሊጀምር ወይም ሊያጠናቅቅ ያልቻለው በበቂ ምክንያት መሆኑን ፲፪. በትግበራ ላይ የሚገኝ የኢንቨስትመንት ፕሮጀክት የንግድ ሥራ ፈቃድ ከማውጣቱ በፊት በትግበራ ላይ የሚገኝ የኢንቨስትመንት ፕሮጀክቱን ለሌላ ባለሀብት ማስተላለፍ የሚፈልግ ማንኛውም ባለሀብት ጥያቄውን በማቅረብ ማስፈቀድ ይኖርበታል። አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት የተጠየቀውን ፈቃድ አይችልም። ለዚህ ድንጋጌ አፈፃፀም የሚስፈልጉ ዝርዝር ሁኔታዎች ኮሚሽኑ በሚያወጣው መመሪያ ፲፫. የኢንቨስትመንት ፈቃድን ማገድ ወይም መሰረዝ ሀ) አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት በዚህ አዋጅ መሠረት የሚጠይቀውን መረጃ ወይም የፕሮጀክት አፈጻጸም ሪፖርት በትክክል እና በወቅቱ ካላቀረበ፣ ወይም ሆን ብሎ ወይም በቸልተኝነት የተሳሳተ ሪፖርት ካቀረበ፤ እድሳትን ያገኘው በማታለል ወይም የሐሰት መረጃ ወይም መግለጫ በማቅረብ ከሆነ፤ ሐ) የኢንቨስትመንት ፈቃዱን ከተሰጠበት ዓላማ መ) ያለበቂ ምክንያት በአዋጁ እና በአዋጁ መሠረት የኢንቨስትመንት ፈቃዱን ካላሳደሰ፤ ሠ) የፕሮጀክት ትግበራ ጀምሮ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ንዑስ-አንቀጽ (፫) በተደነገገው የጊዜ ገደብ ረ) ይህን አዋጅ፣ በአዋጁ መሠረት የወጡ ደንቦች እና የኢንቨስትመንት ፈቃዱ ይታገዳል። ለዕገዳው ምክንያት የሆነውን ጉዳይ እንዲያስተካክል ሀ) የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ንዑስ-አንቀጽ (፬) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ በአንቀጽ ፲፩ ንዑስ-አንቀጽ (፫) በተደነገገው የጊዜ ገደብ ውስጥ የኢንቨስትመንት ለ) ለኢንቨስትመንት ፈቃዱ እገዳ ምክንያት የሆነውን ጉዳይ በተሰጠው ጊዜ ውስጥ ካላስተካከለ፤ ሐ) የኢንቨስትመንት ሥራውን በፈቃዱ ከተወ፤ ወይም መ) ተፈጻሚነት ባለው ሕግ መሠረት የተሰጡትን ማበረታቻዎች ከታቀደላቸው ዓላማ ውጭ ካዋለ የኢንቨስትመንት ፈቃዱ ይሰረዛል። ፬/ አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት በዚህ አንቀጽ መሠረት የሚወስደውን የኢንቨስትመንት ፈቃድ የመሰረዝ እርምጃ ለሚመለከታቸው አካላት የተሰረዘበት ባለሀብት ፈቃዱ ከተሰረዘበት ቀን ጀምሮ ሲያገኝ የነበረው ጥቅም ወዲያውኑ ይቋረጥበታል። ከተሰረዘበት ቀን ጀምሮ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለኢትዮጵያ ገቢዎች ሚኒስቴር፣ ለኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን፣ ለገንዘብ ሚኒስቴር እና አግባብነት ላላቸው ፮/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ፈቃዱን ከሰጠው አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ውጭ በሌላ ፯/ የኢንቨስትመንት ፈቃዱ የተሰረዘበት የውጭ ባለሀብት ፈቃዱ ከተሰረዘበት ቀን ጨምሮ ከሚቆጠር የአንድ ዓመት ጊዜ በፊት አዲስ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ውሳኔዎች የወንጀል ተጠያቂነትን አያስቀሩም። ፲፬. ሪፖርት የማድረግ እና የመተባበር ግዴታ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ያወጣ ማንኛውም ባለሀብት፦ ፩/ ስለኢንቨስትመንቱ አፈጻጸም ሂደት በየሦስት ወሩ አግባብ ላለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ፪/ አግባብ ባለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ሲጠየቅ ስለሚያካሂደው የኢንቨስትመንት ፕሮጀክት የቴክኖሎጂ ሽግግር ስምምነት እና ከአገር ውስጥ ባለሀብቶች ጋር የሚደረጉ የትብብር ስምምነቶች ምዝገባ ፲፭. የቴክኖሎጂ ሽግግር ስምምነት ስምምነት በኮሚሽኑ ማስመዝገብ አለበት። በኮሚሽኑ ዘንድ ሕጋዊ እውቅና አይኖረውም። ፫/ ኮሚሽኑ የመዘገበውን የቴክኖሎጂ ሽግግር ስምምነት ለሚመለከታቸው የፌደራል መንግሥት አስፈጻሚ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ያሳውቃል። ፲፮.ከውጭ ንግድ ጋር በተያያዘ የውጭ ድርጅት የካፒታል መዋጮ ሳያደርግ የሚያደርገው የትብብር ስምምነት ፩/ ማንኛውም የአገር ውስጥ ባለሀብት ከወጪ ንግድ ጋር ድርጅት ጋር የሚፈጽመውን የትብብር ስምምነት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ያልተመዘገበ የትብብር ስምምነት በኮሚሽኑ ዘንድ ሕጋዊ እውቅና ለሚመለከታቸው አስፈጻሚ አካላት እና በግልባጭ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ያሳውቃል። የኢንቨስትመንት ማበረታቻ፣ ዋስትና እና ጥበቃ፣ እና ፲፯. የኢንቨስትመንት ማበረታቻዎች የኢንቨስትመንት ማበረታቻ ለማግኘት ብቁ የሆኑ የኢንቨስትመንት ማበረታቻዎች ዓይነት እና መጠን ፲፰. የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለቤት መሆን ፩/በፍትሐብሔር ሕግ ከአንቀጽ ፫፻፺ እስከ አንቀጽ ፫፻፺፫ የተደነገገው ቢኖርም የውጭ ባለሀብት ወይም እንደ አገር ውስጥ ባለሀብት የተቆጠረ የውጭ ዜጋ የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለቤት መሆን ይችላል። ፪/ በፍትሐብሔር ሕግ ከአንቀጽ ፫፻፺ እስከ አንቀጽ ፫፻፺፫ የተደነገገው ቢኖርም ከፍተኛ መጠን ያለው ኢንቨስትመንት ባለቤት የሆነ የውጭ ባለሀብት ወይም እንደ አገር ውስጥ ባለሀብት የተቆጠረ የውጭ ዜጋ የአንድ መኖሪያ ቤት ባለቤት እንዲሆን ሊፈቀድለት ይችላል። ለዚህ ድንጋጌ አፈጻጸም የሚያስፈልጉ ዝርዝር ሁኔታዎች በደንብ ይወሰናሉ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) እና (፪) የተደነገገው በኢንቨስትመንት ሥራ ላይ የተሠማሩ ባለሀብቶችንም ፲፱. የኢንቨስትመንት ዋስትና እና ጥበቃ ፩/ መንግሥት በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄድ ማንኛውንም ኢንቨስትመንት ለሕዝብ ጥቅም፣ በሕግ አግባብ፣ እና ያለመድልዎ ሊወስድ ይችላል። ፪/ ማንኛውም ኢንቨስትመንት በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) መሠረት የሚወሰድ ከሆነ በወቅቱ የገበያ ዋጋ ተመጣጣኝ ካሣ በቅድሚያ መከፈል ፳.ገንዘብ ወደ ውጭ አገር ማዛወር ክፍያዎች እና ገቢዎች በወቅቱ ተመን አግባብነት ያለው የአገሪቱ ህግ በሚፈቅደው መሰረት መሠረት በውጭ ምንዛሪ ከኢትዮጵያ ውጭ ማዛወር ይችላል፦ ሀ) ከኢንቨስትመንቱ ያገኘውን ትርፍ እና የትርፍ ለ) ከውጭ አገር ላገኘው ብድር ዋና ገንዘብ እና ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ መሠረት ካስመዘገበው የቴክኖሎጂ ሽግግር ስምምነት ጋር የተያያዘ መ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ መሠረት ካስመዘገበው የትብብር ስምምነት ጋር የተያያዘ ክፍያ፤ ሠ) ለሌላ ባለሀብት አክሲዮን በማስተላለፍ ወይም ድርጅቱን በከፊልም ሆነ በሙሉ ለማንኛውም ሌላ ባለሀብት በማዛወር ያገኘው ገንዘብ፤ ረ) ድርጅት ሲሸጥ፣ ካፒታል ሲቀንስ ወይም ፈርሶ ሰ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተመለከተው ቢኖርም በቅንጅት የሚካሄድ ኢንቨስትመንት ተሳታፊ የሆነ የአገር ውስጥ ባለሀብት ከኢንቨስትመንቱ የሚያገኘውን ገንዘብ ወደ ውጭ ማዛወር አይፈቀድለትም። ፫/ በዚህ አዋጅ መሠረት ለሚካሄዱ ኢንቨስትመንቶች ተቀጥረው የሚሰሩ ቋሚ ነዋሪነታቸው ከኢትዮጵያ ውጭ የሆነ የውጭ አገር ዜጎች የሚያገኙትን ደመወዝ አግባብነት ያለው የአገሪቱ ሕግ በሚፈቅደው መሠረት በወቅቱ ተመን በውጭ ምንዛሪ ወደ ውጭ አገር መላክ ፳፩. የውጭ ብድር እና የውጭ ምንዛሪ የባንክ ሂሳብ ፩/ማንኛውም ባለሀብት ለኢንቨስትመንቱ የሚያስፈልገውን ብድር ከውጭ አገር አበዳሪዎች ተፈጻሚነት ባለው ፪/ ማንኛውም የውጭ ባለሀብት ለኢንቨስትመንቱ ዓላማ የሚውል የውጭ ምንዛሪ የባንክ ሂሳብ ተፈጻሚነት ባለው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ መመሪያ መሠረት ኢትዮጵያ ውስጥ ባሉ ባንኮች ከፍቶ ማንቀሳቀስ ፳፪. የውጭ ዜጎች ቅጥር እና የሥራ ፈቃድ ማኔጅመንት፣ በተቆጣጣሪነት፣ በአሰልጣኝነት እና በሌሎች የቴክኒክ ሥራዎች ላይ የሚሰማሩ የውጭ አገር ዜጎችን መቅጠር ይችላል። ሆኖም የውጭ ዜጎችን መቅጠር የሚችለው ዘርፉ በሚፈልገው ደረጃ ኢትዮጵያውያን ማግኘት አለመቻሉ ሲረጋገጥ ነው። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም፤ ማንኛውም ባለሀብት ዋና ሥራ አስፈጻሚን፣ ዋና የኦፕሬሽን ኃላፊን እና ዋና የፋይናንስ ኃላፊን ዜግነት ያላቸው ከፍተኛ የማኔጅመንት አባላትን እንደ አስፈላጊነቱ መቅጠር ይችላል። የከፍተኛ ማኔጅመንት አባላት የሥራ ፈቃድ ሌሎች የውጭ ዜግነት ያላቸው ሠራተኞችን የሚመለከቱ በዚህ አንቀጽ የተመለከቱ ቅድመ-ሁኔታዎችን ማሟላት ፫/ የማንኛውም ባለሀብት ወይም በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) መሠረት ተቀጥሮ ኢትዮጵያ ውስጥ ለሚሰራ የውጭ ዜጋ የትዳር አጋር የሥራ ፈቃድ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የውጭ በማድረግ በተወሰነ ጊዜ ውስጥ የውጭ አገር ዜጋ ሠራተኞችን እንዲተኩ የማድረግ ግዴታ አለበት። ፭/ ለውጭ ዜጎች የሥራ ፈቃድ ሊሰጥ የሚችለው በአንድ የሥራ መደብ ለማገልገል እስከ ሦስት አመት ሲሆን እንደ አግባብነቱ ባለሀብቱ በቅድሚያ ተመሳሳይ ችሎታ ያላቸው ኢትዮጵያውያን ሠራተኞች የሌሉ ተጨባጭ እርምጃ መሠረት በማድረግ በየአመቱ ፮/ የውጭ አገር ዜጋ ለተቀጠረበት ሥራ አስፈላጊ እንዳይታደስ ወይም እንዲሰረዝ ሊወስን ይችላል። ፯/ ኮሚሽኑ ከንግድ እና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር እና ከሠራተኛ እና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር ጋር የአሠራር መመሪያ ያዘጋጃል፣ ተፈጻሚም ያደርጋል፦ ሀ) የውጭ አገር ዜጋ ለሚቀጠርበት የሥራ መደብ የሚኖረውን አስፈላጊነት እና ሙያዊ ተገቢነት፤ ለ) የፈቃድ ዕድሳት ለማከናወን እንዲሟላ የሚጠበቀው የኢትዮጵያውያን ተተኪዎች ስልጠና አፈጻጸም፤ ሐ) በአገር ውስጥ ገበያ ተፈላጊ ችሎታ ያለው ተተኪ መ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፯) ከፊደል ተራ (ሀ) እስከ (ሐ) ከተዘረዘሩት ጉዳዮች ጋር ተያይዞ ወይም የሚሰጥበት፣ ዕድሳት የሚከለከልበት ወይም ፈቃዱ ፰/ ኮሚሽኑ ከንግድ እና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ጋር የዕውቀት እና የክህሎት ሽግግር እንዲኖር የማድረግ ፩/ ኮሚሽኑ ወይም የውክልና ሥልጣን የተሰጠው በተያያዘ ወደ አገር ውስጥ ለሚገቡ የውጭ አገር ዜጎች እንዲሁም ኢትዮጵያ ውስጥ በኢንቨስትመንት ላይ ለተሰማሩ ባለሀብቶች ቤተሰቦች (የትዳር አጋር፣ ፪/ ለኢንቨስትመንት ጉዳዮች ወደ ኢትዮጵያ ለመግባት ከትውልድ ወይም መኖሪያ አገሩ ውጭ የቪዛ ጥያቄ ለሚያቀርብ የውጭ አገር ዜጋ ከኮሚሽኑ ሊሰጥ በሚችል የድጋፍ ደብዳቤ መሠረት ባለበት ሦስተኛ አገር ውስጥ ቪዛ ሊሰጠው ይችላል። ፫/ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄድ ኢንቨስትመንት ባለቤት ወይም ባለድርሻ የሆነ የውጭ አገር ዜጋ ኮሚሽኑ በሚሰጠው ማረጋገጫ መሠረት የአምስት ፬/ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚከናወን ኢንቨስትመንት የሚያካሂድ ድርጅት ውስጥ የሚሰራ ዋና ሥራ አስኪያጅ፣ የቦርድ አባል እና ከፍተኛ የሥራ ኃላፊ፣ እንዲሁም የድርጅቱ ዋና መስሪያ ቤት ወይም ሆልዲንግ ኩባንያ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊ ኮሚሽኑ በሚሰጠው ማረጋገጫ መሠረት የሦስት ዓመት የብዙ ጊዜ መመላለሻ ቪዛ ሊሰጠው ይችላል። ፭/ በዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች መሠረት በብዙ ጊዜ የሚኖረው ከፍተኛ የቆይታ ጊዜ ከዘጠና (፺) ከኢሚግሬሽን፣ ዜግነት እና ወሳኝ ኩነት ኤጀንሲ እና ሌላ አግባብነት ካለው የመንግሥት አካል ጋር ፩/ ኮሚሽኑ በዚህ አዋጅ መሠረት የኢንቨስትመንት ፈቃድ ለሰጣቸው ባለሀብቶች የአንድ ማዕከል አገልግሎት ይሰጣል፣ አግባብነት ያላቸው ሌሎች አካላትን ያስተባብራል፣ የየዕለት ተግባራቸውን ፪/ የክልል የኢንቨስትመንት አካላት የኢንቨስትመንት ፈቃድ ለሰጧቸው ባለሀብቶች አግባብነት ባላቸው የፌደራል እና የክልል ሕጎች መሠረት የአንድ የአቤቱታ ሥርዓት እና የኢንቨስትመንት የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት አቤቱታ የማቅረብ ፪/ ኢንቨስትመንትን አስመልክቶ በተሰጠ የመጨረሻ የአስተዳደር ውሳኔ ላይ በባለሀብት የሚቀርብ አቤቱታ ቀልጣፋ፣ ሚዛናዊ እና ውጤታማ በሆነ ፫/ በዚህ የአዋጁ ክፍል የተደነገገው የአቤቱታ ሥርዓት በኢንቨስትመንት ላይ ለመሰማራት የቀረበ ጥያቄ ላይ አግባብ ባለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት የተሰጠ የመጨረሻ ውሳኔን በመቃወም ለሚቀርብ ፳፮. የኮሚሽኑ ውሳኔ ላይ የሚቀርብ አቤቱታ ፩/ ማንኛውም ባለሀብት በኮሚሽኑ የሚተላለፍ የመጨረሻ አስተዳደራዊ ውሳኔን በመቃወም ለቦርዱ አቤቱታ ፪/ የኮሚሽኑ ውሳኔ የጽሑፍ ቅጂ ውሳኔው ከተላለፈበት ቀን ጀምሮ በሰባት (፯) የሥራ ቀናት ውስጥ ለባለሀብቱ ፫/ በኮሚሽኑ በተሰጠ የመጨረሻ አስተዳደራዊ ውሳኔ ቅር በመሰኘት ለቦርዱ የሚቀርብ ማንኛውም አቤቱታ ባለሀብቱ ውሳኔው መሰጠቱን ካወቀበት ቀን ጀምሮ በሰላሳ (፴) የሥራ ቀናት ውስጥ መቅረብ አለበት። ፬/ ቦርዱ በቀረበለት አቤቱታ ላይ አቤቱታው ከቀረበበት ቀን አንስቶ በዘጠና (፺) የሥራ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ፭/ የቦርዱ ውሳኔ ጽሑፍ ቅጂ ውሳኔው ከተላለፈበት ቀን ጀምሮ በሰባት (፯) የሥራ ቀናት ውስጥ በቦርዱ ጽሕፈት ቤት አማካኝነት ለባለሀብቱ ይሰጠዋል። ፳፯. በፌደራል መንግሥት አስፈጻሚ አካላት የሚሰጥ ውሳኔ ፩/ ማንኛውም ባለሀብት በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄድ ኢንቨስትመንትን አስመልክቶ በፌደራል በኢንቨስትመንቱ ላይ ጉልህ ተጽዕኖ የሚያደርስ አቤቱታ ለኮሚሽኑ የማቅረብ መብት አለው። ፪/ የማናቸውም የፌደራል መንግሥት አስፈጻሚ አካል የመጨረሻ አስተዳደራዊ ውሳኔ የጽሑፍ ቅጂ በሰባት (፯) የሥራ ቀናት ውስጥ ለባለሀብቱ ፫/ በፌደራል መንግሥት አስፈጻሚ አካል በተሰጠ የመጨረሻ አስተዳደራዊ ውሳኔ ቅር በመሰኘት ለኮሚሽኑ የሚቀርብ ማንኛውም አቤቱታ ባለሀብቱ ውሳኔው መሰጠቱን ካወቀበት ቀን ጀምሮ በሰላሳ (፴) የሥራ ቀናት ውስጥ መቅረብ አለበት። ፬/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የቀረበ አቤቱታ መፍትሔ እንዲያገኝ አቤቱታ ከቀረበበት የመንግሥት አካል ጋር በመነጋገር አቤቱታው ከቀረበበት ቀን ጀምሮ በሰላሳ (፴) ፭/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) መሠረት ከቀረበበት ቀን ጀምሮ በሰባት (፯) የሥራ ቀናት ፮/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) መሠረት ያቀረበውን የመፍትሔ ሀሳብ በመቃወም፣ ወይም የተሰጠው የመፍትሔ ሀሳብ አቤቱታ በቀረበበት የመንግሥት አካል ተቀባይነት ያላገኘ እንደሆነ ባለሀብቱ ለቦርዱ አቤቱታ ማቅረብ ይችላል። ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፮) መሠረት ለቦርዱ የሚቀርብ ማንኛውም አቤቱታ በኮሚሽኑ የቀረበው የመፍትሔ ሀሳብ ለባለሀብቱ በተገለጸ ወይም ባለሀብቱ ባወቀ በሰላሳ (፴) የሥራ ቀናት ውስጥ ከቀረበበት ቀን አንስቶ በዘጠና (፺) የሥራ ቀናት ፱/ የቦርዱ ውሳኔ የሚመለከተው ማንኛውም የፌደራል በውሳኔው መሠረት የመፈጸም ግዴታ አለበት። ፳፰. የኢንቨስትመንት አለመግባባት አፈታት ፩/ በሕግ የዳኝነት ሥልጣን በተሰጠው አካል ፍትሕ መሠረት የሚካሄድ ኢንቨስትመንትን በተመለከተ ፪/ የፌደራል መንግሥት የውጭ ኢንቨስትመንትን ፫/ የውጭ ባለሀብት የኢንቨስትመንት አለመግባባትን በሕግ የዳኝነት ሥልጣን ለተሰጠው አካል ወይም ለግልግል ዳኝነት ለማቅረብ ከመረጠ ምርጫው የመጨረሻ እና ሌላኛውን ከመጠቀም የሚያግድ የኢንቨስትመንት አስተዳደር አካላት ፳፱.የኢንቨስትመንት አስተዳደር አካላት ፩/ የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ቦርድ፤ ፪/ የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን፤ ፫/ የፌደራል መንግሥት እና የክልል መስተዳድሮች ፬/ በክልል ሕጎች የሚወሰኑ የክልል ኢንቨስትመንት ፴. የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ቦርድ ፴፩. የቦርዱ ሥልጣን እና ተግባር ፓርኮችን አሰያየም፣ አስተዳደር እና ቁጥጥርን ለመግዛት በወጡ ሕጎች የተሰጡትን ሥልጣን ሥራዎች በበላይነት ይቆጣጠራል፣ይከታተላል፤ ሐ) በኢንቨስትመንት ጉዳዮች ላይ የፖሊሲ ሀሳብ መ) እንደ አስፈላጊነቱ ይህ አዋጅ እና አዋጁን ለማስፈጸም የወጡ ደንቦች እንዲሻሻሉ ሀሳብ ይህን አዋጅ እና በዚህ አዋጅ መሠረት የሚወጡ ተፈጻሚነት ይከታተላል፣ ይቆጣጠራል፤ ረ) ኮሚሽኑ ወይም ሌሎች የፌደራል መንግሥት አስተዳደራዊ ውሳኔ ቅር የተሰኙ ባለሀብቶች በዚህ አዋጅ በተመለከተው የአቤቱታ አቀራረብ ማበረታቻዎችን ዓይነት እና መጠን፣ እንደዚሁም የኢንቨስትመንት መስኮች የሚለዩበትን መመዘኛ በተመለከተ አግባብነት ላለው የመንግሥት አካል በጥናት ላይ የተመረኮዘ የውሳኔ ሃሳብ ያቀርባል፤ ሸ) ከሚመለከታቸው የመንግሥት እና የግል ዘርፍ ከመንግሥት ጋር በቅንጅት የሚካሄዱ፣ ወይም ለአገር ውስጥ ባለሀብት የተከለሉ፣ ወይም ለአገር እንዲሁም ክፍት የሆኑ የኢንቨስትመንት መስኮች ለህዝብ ጥቅም ሲባል ከውጭ ባለሀብት ተሳትፎ ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፰) ፊደል ተራ (ሸ) ወዲያውኑ ተፈጻሚ ይሆናሉ። ውሳኔዎቹ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ በህትመት ወይም በሌላ መንገድ ለህዝብ ፩/ ቦርዱ የሚከተሉት አስራ ሦስት አባላት ይኖሩታል፦ ሀ) ጠቅላይ ሚኒስትሩ………………........ሰብሳቢ፤ ለ) በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰየም የመንግሥት ኃላፊ…….…….……………..……ምክትል ሰብሳቢ፤ ሐ) ከንግድ፣ ከኢንዱስትሪ፣ ከአገልግሎት፣ ከፋይናንስ፣ በተያያዘ ቀጥተኛ ወይም ተዛማጅ የሥራ ኃላፊነት ያላቸው ስምንት የመንግሥት ኃላፊዎች.. አባላት፤ መ) በግሉ የኢንቨስትመንት ዘርፍ የሚሰየሙ ሁለት ተወካዮች.............................................አባል፤ እና አግባብነት ያላቸውን አካላት ለቦርዱ ስብሰባ ሊጠራ ፫/ የግል ኢንቨስትመንት ዘርፍን በመወከል ለቦርዱ ሀ) በቦርዱ ውሳኔዎች ድምጽ አይሰጡም፤ ለ) ለሁለት አመት የሚያገለግሉ ሆኖ ለተጨማሪ ከሚገለጽ የግል ጥቅም ግጭት ነጻ በሆነ መልኩ መወጣት ይኖርባቸዋል፤ የግል ጥቅምን የሚነካ ወይም ማናቸውም የጥቅም ግጭት የሚያስነሳ ፬/ ቦርዱ አጠቃላይ አሠራሩ የሚመራበት፣ ስብሰባዎቹ የሚካሄዱበት፣ የሚያያቸው ጉዳዮች የሚቀርቡበት እና ውሳኔዎች የሚሰጡበትን ሥርዓት የሚወስን መመሪያ ፭/ ኮሚሽኑ የቦርዱ ጽህፈት ቤት ሆኖ ያገለግላል። የቦርዱ ጽህፈት ቤት የራሱን የሰው ሀይል ያደራጃል። ፩/ ቦርዱ በየሦስት ወር አንድ ጊዜ ይሰበሰባል፤ ሆኖም ፫/ የቦርዱ ውሳኔዎች በድምጽ ብልጫ ያልፋሉ፤ ሆኖም የተሰጠ ድምጽ ዕኩል የሆነ እንደሆነ ሰብሳቢው የሚደግፈው የውሳኔ ሀሳብ ያልፋል። ፴፬. የኢንቨስትመንት አማካሪ ኮሚቴ ቦርዱ እንደ አስፈላጊነቱ የኢንቨስትመንት አማካሪ ኮሚቴዎችን ያቋቁማል፣ ኃላፊነታቸውን ይወስናል፣ አባላቱን እና ሰብሳቢዎቻቸውን ይሰይማል። ፴፭. የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን የሕግ ሰውነት ያለው ራሱን የቻለ የፌደራል መንግሥት መስሪያ ቤት፤ ተጠሪነቱም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ሆኖ በዚህ የኮሚሽኑ ዋና መስሪያ ቤት አዲስ አበባ ውስጥ ሆኖ ወይም ተጠሪ ጽህፈት ቤት ሊኖረው ይችላል። የኮሚሽኑ ዓላማ ለኢንቨስትመንት ምቹ የሆነ ከባቢያዊ ማቆየት፣ እና ግልጽ እና ቀልጣፋ የኢንቨስትመንት አስተዳደር ሥርዓትን ተግባራዊ ማድረግ ነው። ፴፰. የኮሚሽኑ ሥልጣን እና ተግባር ፩/ በዚህ አዋጅ፣ ይህን አዋጅ መሠረት አድርገው በሚወጡ ደንቦች እና መመሪያዎች እንዲሁም የኢንዱስትሪ ፓርኮች አስተዳደር እና ቁጥጥርን ሥልጣን እና ተግባሮች ሥራ ላይ ያውላል፤ ፪/ የኢንቨስትመንት ጉዳዮችን በተመለከተ በማዕከልነት ይመራል፣ ያበረታታል፣ ያስተባብራል፣ ያስፋፋል፤ ፫/ ምቹ እና ተወዳዳሪ የኢንቨስትመንት ከባቢ ሁኔታ ፬/ ኢንቨስትመንት የማስተዋወቅ ሥራዎችን ይመራል፣ ተፈላጊ ባለሀብቶችን ዝርዝር ያደራጃል፣ እንዲሁም ፭/ አገሪቱ ተመራጭ የኢንቨስትመንት መዳረሻ መሆኗን የአዲስ ገጽታ ማቋቋም እና ግንባታ ሥራዎችን ይሰራል፣ በየዘርፉ ተነጻጻሪ የውድድር አቅሞችን እና የንግድ ሥራ ስኬትን የሚያመላክቱ መረጃዎችን የያዙ የኢንቨስትመንት ዕድሎችን ለይቶ ዓውደ-ርዕዮችን፣ እና ሴሚናሮችን በአገር ውስጥ እና ፕሮግራሞች ላይ ይሳተፋል፣ ሥልጠናዎችን ይሰጣል፤ ፮/ ተጨባጭ የኢንቨስትመንት እድል መግለጫዎችን ለሚደረግ ኢንቨስትመንት ተሳታፊዎችን የማገናኘት ፯/ በአገራዊ የኢንቨስትመንት እድሎችን የማስተዋወቅ አንዱ እና ወሳኙ ሥራው አድርጎ ይንቀሳቀሳል፤ ፰/ በመንግሥት ኢንዱስትሪ ፓርኮች የሚኖሩ ምቹ በተያያዘ በማዕከልነት የሀብት ብክነትን የሚቀንስ ትክክለኛ መረጃ ለባለሀብቶች እና ለሚመለከታቸው ፱/ የውጭ ኢንቨስትመንቶች ሊመጡ ከሚችሉባቸው አገሮች ጋር አገሪቱ የምታደርጋቸውን የሁለትዮሽ የኢንቨስትመንት ማስፋፊያ እና ጥበቃ ስምምነቶች ተፈጻሚነት ባለው የዓለምአቀፍ ስምምነቶች መዋዋያ እና ማጽደቂያ ሕግ ሥርዓት መሠረት ይደራደራል፣ ፲/ በኮሚሽኑ፣ በባለሀብቶች እና እና በሌሎች መንግሥታዊ አካላት መካከል ወቅታዊ እና ትክክለኛ የመረጃ ፍሰት እንዲኖር የሚያስችል የመረጃ መለዋወጫ ሥርዓት በተመለከተ አግባብነት ባላቸው አካላት መካከል ግንኙነት እንዲኖር ያደርጋል፣ ያስተባብራል፤ ፲፫/ በተሰጠው የሥልጣን ክልል የኢንቨስትመንት ፈቃድ ይሰጣል፣ ያድሳል፣ ይሰርዛል፤ እንዲሁም የውጭ ባለሀብቶች ወደ አገር ውስጥ ያስገቡትን ካፒታል ፲፬/ ከኢንቨስትመንት ጋር የተያያዙ የቴክኖሎጂ ሽግግር ፲፭/ የውጭ ድርጅት የካፒታል መዋጮ ሳያደርግ ከውጭ ንግድ ጋር በተያያዘ ከአገር ውስጥ ባለሀብት ጋር የሚያደርገውን የትብብር ስምምነት ይመዘግባል፤ የኢንቨስትመንት ፕሮጀክቶች ደረጃ እና አፈጻጸም ለታለመላቸው ዓላማ መዋላቸውን እንዲሁም ብሔራዊ ፲፯/ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ይሰጣል፣ ያስተባብራል፤ ፲፰/ የድህረ-ኢንቨስትመንት የድጋፍ እና ክትትል ሥራን ለዚህ ዓላማ ከተቋቋሙ አካላት ጋር በቅንጅት ፲፱/ የክልል አግባብ ያላቸው ኢንቨስትመንት መስሪያ ቤቶችን ለማጠናከር የሚረዱ የምክር እና የቴክኒክ ድጋፎችን ይሰጣል፣ የጋራ የምክክር መድረኮችን ፳/ ባለሀብቶች በዚህ አዋጅ እና አዋጁን ለማስፈጸም በሚወጡ ደንቦች እና መመሪያዎች ይዘት ላይ የሚኖራቸው ግንዛቤ እንዲዳብር ያደርጋል፤ ፳፩/ ከባለሀብቶች እና ማህበሮቻቸው ጋር መደበኛ እና በሥርዓት የተዋቀረ የመንግሥት እና የግል ዘርፍ የኢንቨስትመንት ማነቆዎች እንዲፈቱ ያደርጋል፤ ፳፪/ የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ቦርድን መመሪያዎች እና አካላት መተግበራቸውንም ይከታተላል፤ ፳፫/ የንብረት ባለቤት ይሆናል፣ ውል ይዋዋላል፣ በስሙ ፳፬/ ዓላማውን ከግብ ለማድረስ የሚያስፈልጉ ሌሎች ፳፭/ በዚህ አዋጅ የተሰጡትን ተግባራት ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በቅንጅት ያከናውናል። ፩/ በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሾሙ ኮሚሽነር እና እንደ አስፈላጊነቱ ምክትል ኮሚሽነሮች፤ እና ፪/ ለሥራው የሚያስፈልጉ ሠራተኞች ይኖሩታል። ፵.የኮሚሽነር ሥልጣን እና ተግባር ፩/ የኮሚሽኑ ዋና ሥራ አስፈጻሚ በመሆን ከቦርዱ በሚሰጠው አጠቃላይ መመሪያ መሠረት የኮሚሽኑን የኮሚሽኑን ሥልጣን እና ተግባራት በሥራ ላይ ፫/ የኮሚሽኑን ሠራተኞች በፌደራል የሲቪል ሰርቪስ ፬/ ከተለያዩ የልማት አጋራት እና ባለድርሻ አካላት ጋር የሚፈጸሙ የተቋማዊ አቅም ግንባታ ትብብር ፭/ በተሰጠው ሥልጣን ማዕቀፍ ይህን አዋጅ እና አዋጁን መሠረት አድርገው የሚወጡ ደንቦችን ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ መመሪያዎችን ያወጣል፤ ፮/ የኮሚሽኑን የሥራ መርሐግብር እና በጀት አዘጋጅቶ ፯/ ለኮሚሽኑ በተፈቀደው በጀት እና የሥራ መርሐግብር ፱/ የኮሚሽኑን የሥራ አፈጻጸም እና የሂሳብ ሪፖርቶች ፲/ ለኮሚሽኑ ሥራ ቅልጥፍና በሚያስፈልግ መጠን ሥልጣን እና ተግባሩን በከፊል ለኮሚሽኑ ሌሎች ኃላፊዎች እና ሠራተኞች በውክልና ይሰጣል። ፵፩ .የምክትል ኮሚሽነር ሥልጣን እና ተግባር ሀ) የኮሚሽኑን ተግባሮች በማቀድ፣ በማደራጀት፣ ለ) በኮሚሽኑ መዋቅር መሠረት የሥራ ክፍፍል ፪/ምክትል ኮሚሽነሩ ተጠሪነቱ ለኮሚሽነሩ ይሆናል። የኮሚሽኑ በጀት በመንግሥት ይመደባል። ፩/ ኮሚሽኑ የተሟሉ እና ትክክለኛ የሆኑ የሂሳብ ፪/ የኮሚሽኑ የሂሳብ መዛግብት እና ገንዘብ-ነክ ሰነዶች በሚሰይመው ኦዲተር በየአመቱ ይመረመራሉ። ፵፬. የፌደራል መንግሥት እና የክልል መስተዳድሮች የፌደራል መንግሥት እና የክልል መስተዳድሮች የኢንቨስትመንት አስተዳደርን በተመለከተ በትብብር ፵፭. የጉባዔው ሥልጣን እና ተግባር ፩/ የተቃለለ እና የተቀናጀ የኢንቨስትመንት አሠራር ለማስፈን በአገራዊ የኢንቨስትመንት አስተዳደር መስተዳድሮች መካከል የሚኖረውን ሁሉን-አቀፍ መንግሥት እና የክልል መስተዳድሮች በሚኖራቸው ሥልጣን እና ኃላፊነት ዙሪያ በሚነሱ ጉዳዮች ላይ ውሳኔዎች ወይም የመፍትሔ ሀሳቦችም አግባብነት ላለው ተቋም እንዲተላለፉ በማድረግ መፈጸማቸውን ፫/ የፌደራል መንግሥት እና የክልል መስተዳድሮችን አገልግሎት አፈጻጸምን ለመገምገም የሚያስችል የክትትል ሥርዓት ይዘረጋል፣ የኢንቨስትመንት አገልግሎት አፈጻጸም እንቅፋት የሚሆኑ ጉዳዮችን ፬/ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄድ ኢንቨስትመንትን መሠረት በማድረግ ባለሀብቶች የመሬት አቅርቦትን አካላት የሚያገኙትን የቅድመ-ኢንቨስትመንት እና ወይም ጉልህ አለመግባባቶች ላይ ውሳኔ ወይም ጉባዔው የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፦ ፩/ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወይም ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሚኒስትሩ…...............................................ሰብሳቢ፤ ፪/ የሁሉም ክልሎች ርዕሰ-መስተዳድሮች እና የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ከንቲባዎች…..............................አባል፤ ፫/ ኮሚሽነሩ፣ የሁሉም ክልሎች እና የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ኃላፊዎች…............................................አባል፤ እና ፬/ እንደ አስፈላጊነቱ በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰየሙ ፩/ ጉባዔው በየስድስት ወሩ አንድ ጊዜ ይሰበሰባል፤ ሆኖም አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ወይም አስቸኳይ ፪/ ከግማሽ በላይ የሚሆኑ የጉባዔው አባላት በስብሰባ ፫/ ጉባዔው በጉዳዮች ላይ በመረጃ ላይ የተመሠረተ ውይይት በማካሄድ ውሳኔ ያሳልፋል ወይም ፬/ ማናቸውም የፌደራል መንግሥት ወይም የክልል መስተዳድር አካል የጉባዔውን ውሳኔዎች ወይም የጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት የጉባዔው ጽህፈት ጉባዔው አጠቃላይ አሠራሩ የሚመራበት፣ ስብሰባዎቹ የሚካሄዱበት፣ የሚያያቸው ጉዳዮች የሚቀርቡበት እና ውሳኔዎች ወይም የመፍትሔ ሀሳቦች የሚሰጡበትን ሥርዓት የሚወስን መመሪያ ያወጣል። ፶. ከክልል የኢንቨስትመንት አስተዳደር አካላት ፩/ ወጥ የሆነ፣ የተቀናጀ እና የተቀላጠፈ ብሔራዊ ለመመሥረት ኮሚሽኑ በክልል ሕጎች ከሚመሠረቱ የኢንቨስትመንት አስተዳደር እና ባለድርሻ አካላት ፪/ ለዚህ ዓላማ አፈጻጸም ኮሚሽኑ ከክልሎች ጋር ፫/ ተጨባጭ የኢንቨስትመንት ዕድሎችን ለማስተዋወቅ፣ የአስተዳደር ሥራዎችን ለማቀናጀት እና በሂደቱም ከኮሚሽኑ የኢንቨስመንት ፈቃድ ያገኙ ባለሀብቶች ኢንቨስትመንት አገልግሎት የተሳለጠ ለማድረግ እና በኮሚሽኑ ተቋማዊ መዋቅር ውስጥ ቋሚ የክልል ኢንቨስትመንት አስተዳደር ዴስኮች ይቋቋማሉ። ፶፩. የኢንቨስትመንት መሬት አቅርቦትን በተመለከተ ፩/ ክልሎች አግባብነት ባላቸው የፌደራል የመሬት መሠረት በማድረግ ለማምረቻ ዘርፍ፣ ለእርሻ እና ሌሎች የኢንቨስትመንት መስኮች የሚውሉ የመሬት አቅርቦት ጥያቄዎችን በተቀላጠፈ ሁኔታ ያስተናግዳሉ፣ ለዚህ የሚሆን ግልጽ እና ተገማች መሬትን አስቀድሞ በመለየት፣ በመመደብ እና በአንድ ተጠሪ ክልላዊ አካል ሥር በማደራጀት መረጃዎቹን አግባብነት ላለው የኢንቨስትመንት በማድረግ ለክልል አካል የሚቀርቡ የመሬት አቅርቦት ጥያቄዎች በተሳለጠ ሁኔታ ተፈጻሚ እንዲሆኑ ኮሚሽኑ ከክልል መስተዳድሮች እና አግባብ ካላቸው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤቶች ጋር በመቀናጀት የማስተባበር እና የክትትል ፬/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ በተሰጠው ባለሀብት አቅርቦት ጥያቄ የቀረበለት የክልል መስተዳድር አካል ለማምረቻ ዘርፍ የሚውለውን መሬት በስልሳ (፷) ቀናት ውስጥ፤ ለሌሎች ዘርፎች የሚውል መሬትን አስመልክቶ በሚቀርብ ጥያቄ ላይ ደግሞ በዘጠና (፺) ቀናት ውስጥ ምላሽ እንዲሰጥ የሚያስችል ልዩ አሠራር ክልሎች ፴፪. የኢንቨስትመንት-ነክ መረጃዎችን ማቅረብ ፩/ ኮሚሽኑ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ሥልጣን እና ተግባር በአግባቡ መወጣት እንዲችል አግባብነት መስተዳድር አካላት ለተለያዩ ኢንቨስትመንት መረጃዎችን ለኮሚሽኑ ማስተላለፍ አለባቸው። ፪/ እያንዳንዱ አግባብ ያለው የክልል ኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ስለክልሉ የሀብት ክምችት እና እንዲሁም ስለክልሉ ኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ በዚህ አዋጅ በሌላ ሁኔታ ካልተመለከተ በስተቀር ፶፬. ሌሎች ሕጎችን የማክበር እና ዘላቂ የማህበራዊ እና ፩/ ማንኛውም ባለሀብት የኢንቨስትመንት ተግባሩን የአገሪቱን ሕጎች በማክበር ያከናውናል። ፕሮጀክቱን ተግባራዊ ሲያደርግ የአካባቢ ጥበቃ ደረጃዎች እና የማህበራዊ አካታችነት ዓላማዎችን ፶፭. ደንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም ፪/ ቦርዱ፣ ኮሚሽኑ፣ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪየሽን ባለሥልጣን፣ የኢትዮጵያ ኢነርጂ ባለሥልጣን፣ እና የኢትዮጵያ የኮሙኒኬሽን ባለሥልጣን ይህን አዋጅ እና ይህን አዋጅ ለማስፈጸም የሚወጣ ደንብን ለማስፈጸም መመሪያ ሊያወጡ ይችላሉ። ፶፮. የተሻሩ እና ተፈጻሚነት የሌላቸው ሕጎች (እንደተሻሻለ) እና የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ቦርድን እና የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽንን ለማቋቋም የወጣው የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር ፫፻፲፫/፪ሺ፮ በዚህ አዋጅ ተሽረዋል። ፪/ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር ፫፻፲፫/፪ሺ፮ ተቋቁሞ የነበረው የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን መብቶች እና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ፫/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም አሠራር በዚህ አዋጅ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፮ የተደነገገው ቢኖርም ይህ አዋጅ በሥራ ላይ ከመዋሉ በፊት የተፈቀዱ ፯፻፷፱/፪ሺ፬ (እንደተሻሻለ) እና አዋጁን ለማስፈጸም በወጡ ደንቦች እና መመሪያዎች መሠረት የተሰጡ መብቶች እና ጥቅሞች ተፈጻሚነት ይቀጥላል። ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ መጋቢት ፳፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="4fb8acd6542212fb" title="የኢንቨስትመንት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=8bdb5ec20cf54b84dfc530205120ae385adef46d" char_count="23704" purity="0.96"> የኢንቨስትመንት አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ መጋቢት ፳፬ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፲፩ሺ፹/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢንቨስትመንት አዋጅ …………………………ገጽ ፲፪ሺ፫፻፹፫ አምራች እና አስቻይ የኢንቨስትመንት መስኮችን ጨምሮ በሁሉም የኢኮኖሚ ዘርፎች የግሉን ዘርፍ ሚና የኢኮኖሚ ልማት ማፋጠን፣ የእድገቱን ዘላቂነት ማረጋገጥ፣ የአገር ውስጥ የማምረት አቅምን ማጠናከር እና የዜጎችን የኑሮ ደረጃ ማሻሻል አስፈላጊ መሆኑን በመገንዘብ፤ የሚያፋጥን፣ የወጪ ንግድን የሚያስፋፋ፣ ሰፊ እና ጥራት ያለው የሥራ ዕድል የሚፈጥር፣ እንዲሁም በተለያዩ ዘርፎች መካከል ዘላቂ እና ተመጋጋቢ ትስስርን የሚያሳልጥ የኢኮኖሚ ሥርዓት መዘርጋት በማስፈለጉ፤ ወደ አገር ውስጥ የሚገባውን የውጭ ባለሀብቶች ኢንቨስትመንት መጠን እና የተሳትፎ መስክ በማስፋት የዕውቀት፣ የክህሎት፣ እና የቴክኖሎጂ ሽግግር እና ስርጸትን ማፋጠን ተገቢ መሆኑን በመገንዘብ፤ በውጭ እና የአገር ውስጥ ኢንቨስትመንቶች መካከል ትስስርን ማስፋት፣ የኢንቨስትመንት ክልላዊ ስርጭትን ማሻሻል፣ እንዲሁም የውጭ ካፒታል በመጠቀም የአገር ውስጥ ባለሀብቶችን ተወዳዳሪነት ማሳደግ አስፈላጊ መሆኑን ኢንቨስትመንቶች በአገራዊ የኢንቨስትመንት ዓላማዎች የተመለከቱ ግቦችን ማሳካታቸውን እንዲሁም በሕግ አግባብ መከናወናቸውን ለማረጋገጥ የሚያስችል የቁጥጥር እና የክትትል ሥርዓት መዘርጋት ተገቢ መሆኑን በመገንዘብ፤ የኢንቨስትመንት ፍሰት፣ መስፋፋት፣ እና ቆይታን ማሳደግ እንዲቻል ኢንቨስትመንት የሚመራበትን ሥርዓት ይበልጥ ግልጽ፣ ተገማች፣ እና ቀልጣፋ እንዲሆን ማድረግ እነዚህን ዓላማዎች ከግብ ለማድረስ በሥራ ላይ ያለውን የኢንቨስትመንት ሕግ ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- ይህ አዋጅ “የኢንቨስትመንት አዋጅ ቁጥር ፲፩ሺ፹/፪ሺ፲፪” የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር ፩/ “ኢንቨስትመንት” ማለት አዲስ ድርጅትን ለማቋቋም፣ ወይም ነባር ድርጅትን ሙሉ ለሙሉ ወይም በከፊል ለመግዛት፣ ለማስፋፋት ወይም ለማሻሻል በባለሀብት በገንዘብ ወይም በዓይነት ወይም በሁለቱም የሚደረግ ፪/ “ድርጅት” ማለት ለትርፍ የተቋቋመ ድርጅት ነው፤ ፫/ “ካፒታል” ማለት የአገር ውስጥ ወይም የውጭ ገንዘብ፣ መስጫ መሳሪያ፣ ህንጻ፣ የሥራ ማስኬጃ ካፒታል፣ የንብረት መብት፣ የአእምሯዊ ንብረት መብት ወይም ሌላ የሚዳሰስ ወይም የማይዳሰስ የንግድ ሀብት ነው፤ ፬/ “ባለሀብት” ማለት ኢትዮጵያ ውስጥ ካፒታል ሥራ ላይ ያዋለ የአገር ውስጥ ወይም የውጭ ባለሀብት ነው፤ ፭/ “የአገር ውስጥ ባለሀብት” ማለት ኢትዮጵያ ውስጥ ለ) ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያዊ ዜጋ የተያዘ ኢትዮጵያ መ) የመንግሥት የልማት ድርጅት፤ ሠ) አግባብነት ባለው ሕግ የተቋቋመ የህብረት ሥራ ረ) አግባብነት ባለው ሕግ ወይም ኢትዮጵያ ባጸደቀችው ዓለምአቀፍ ስምምነት መሠረት እንደ አገር ውስጥ ባለሀብት የተቆጠረ የውጭ አገር ዜጋ ወይም ሰ) በዚህ አንቀጽ ከንዑስ-አንቀጽ ፭ ፊደል ተራ (ሀ) እስከ ረ) በተመለከቱት በማናቸውም መካከል በጋራ ኢትዮጵያ ውስጥ የተቋቋመ ድርጅት፤ ኢንቨስትመንትን በተመለከተ ብቻ ሆኖ ከዚህ በፊት ታውጀው ከጊዜ በኋላ በተሻሩ ሕጎች መሠረት የአገር ውስጥ ባለሀብት የኢንቨስትመንት ፈቃድ የተሰጠው እና አሁንም ኢትዮጵያ ውስጥ በሥራ ላይ ያለ የውጭ አገር ዜጋ ወይም ድርጅት፤ ወይም ቀ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፭) ፊደል ተራ (ሸ) የተገለጸ ኢንቨስትመንትን በተመለከተ ብቻ ሆኖ በዚሁ ንዑስ- አንቀጽ የተመለከተ የውጭ አገር ዜጋ ተወላጅ ነው፤ ፮/ “የውጭ ባለሀብት” ማለት የውጭ ካፒታል ወደ ኢትዮጵያ ሐ) በማንኛውም ባለሀብት ውጭ አገር የተቋቋመ መ) መ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፮) ፊደል ተራ (ሀ)፣ (ለ) ወይም (ሐ) በተመለከቱት ማናቸውም ባለሀብቶች መካከል በጋራ የተቋቋመ ድርጅት፤ ወይም፤ ሠ) ሠ) እንደ ውጭ ባለሀብት መቆጠር የፈለገ መደበኛ ነዋሪነቱ ውጭ አገር የሆነ ኢትዮጵያዊ ነው፤ ፯/ “የመንግሥት የልማት ድርጅት” ማለት ሙሉ በሙሉ በመንግሥት ባለቤትነት የተያዘ ድርጅት ነው፤ ፰/ “ማስፋፋት” ወይም “ማሻሻል” ማለት ሊደረስበት የሚችል የነባር ድርጅትን የማምረት ወይም አገልግሎት የመስጠት አቅም ቢያንስ ሀምሳ በመቶ በመጠን በማሳደግ ወይም የነባር ድርጅትን አዲስ የማምረቻ ወይም አገልግሎት መስጫ መስመር በመጨመር ምርትን ወይም አገልግሎትን ቢያንስ መቶ በመቶ ፱/ “የቴክኖሎጂ ሽግግር” ማለት ምርትን ለማምረት ወይም ለማሻሻል ወይም አገልግሎትን ለመስጠት የሚረዳ ሥርዓት ያለው ዕውቀት ማስተላለፍ ሲሆን የሥራ አመራር እና የቴክኒክ ዕውቀት እንዲሁም የግብይት ሁኔታ ቴክኖሎጂንም ይጨምራል፤ ሆኖም ዕቃዎችን ብቻ ለመሸጥ ወይም ለማከራየት የሚደረግን ግንኙነት ፲/ “ከውጭ ንግድ ጋር በተያያዘ የውጭ ድርጅት የካፒታል መዋጮ ሳይኖረው የሚያደርገው ትብብር” ማለት መቶ በመቶ ከወጪ ንግድ ጋር በተያያዘ የውጭ ድርጅት ከአገር ውስጥ ባለሀብት ጋር የሚያደርገው የውል ግንኙነት ሆኖ የውጭ ድርጅቱ ለአገር ውስጥ ባለሀብቱ ሀ) አስተማማኝ የውጭ ገበያ ግኝት፤ ለ) ለውጭ ገበያ የሚቀርቡ ምርቶችን የማምረት ሐ) የውጪ ንግድ ሥራ አመራር ዕውቀት፤ መ) በውጭ ገበያ የመሸጥ ስልት፤ ሠ) ለውጪ ምርት የሚያስፈልጉ ጥሬ ዕቃዎች ፲፩/ “መንግሥት” ማለት የፌደራሉ መንግሥት ወይም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- መንግሥት አንቀጽ ፵፮(፩) የተመለከተ ማንኛውም ክልል ሲሆን የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርን እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደርን ይጨምራል፤ ፲፫/ “ቦርድ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴ መሠረት እንደገና የተቋቋመው የኢትዮጵያ የኢንቨስትመንት ፲፬/ “ኮሚሽን” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፭ መሠረት እንደገና የተቋቋመው የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ፲፭/ “ጉባዔ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፵፬ መሠረት መስተዳደሮች የኢንቨስትመንት ጉባዔ ነው፤ ፲፮/ “አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት” ማለት ኮሚሽኑ፣ ከኮሚሽኑ በውክልና ሥልጣን የተሰጠው የፌደራል መንግሥት አካል፣ ወይም የኢንቨስትመንት ለማስተዳደር ሥልጣን የተሰጠው የክልል መስተዳድር ፲፯/ “የኢንዱስትሪ ፓርክ” የሚለው ሐረግ በኢንዱስትሪ ፓርኮች አዋጅ ቁጥር ፰፻፹፮/፪ሺ፯ አንቀጽ ፪/፩/ ፲፰/ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለጸው ድንጋጌ የሴትንም ይህ አዋጅ በማዕድን እና በነዳጅ ፍለጋ፣ ምርመራ እና የማምረት ሥራዎች ላይ ከሚደረጉ ኢንቨስትመንቶች ኢንቨስትመንቶች ላይ ተፈጻሚ ይሆናል። ፩/ የሚከተሉት ኢንቨስትመንቶች አስተዳደር በኮሚሽኑ ለ) በአገር ውስጥ እና በውጭ ባለሀብቶች በጋራ ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዑስ-አንቀጽ (፭) ከፊደል ተራ (ረ) እስከ (ቀ) በተደነገገው መሠረት እንደ የአገር ውስጥ ባለሀብት በተቆጠረ በትውልድ ኢትዮጵያዊ ባልሆነ የውጭ አገር ዜጋ የሚካሄድ የኢንቨስትመንት መስክ አግባብ ካለው የፌደራል መንግሥት መስሪያ ቤት የንግድ ሥራ ፈቃድ ፪/ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በአየር ትራንስፖርት አገልግሎት፣ በኤሌክትሪክ ኃይል አገልግሎት፣ እና በኮሙኒኬሽን አገልግሎት ሥራዎች ላይ ለሚሰማራ ባለሀብት የኢንቨስትመንት ፈቃድ የመስጠት፣ የማደስ፣ የማሻሻል፣ የመለወጥ፣ የመተካት፣ የመሰረዝ እና የኢንቨስትመንት ማስፋፊያ ወይም ማሻሻያ ፈቃድ የመስጠት ሥራን እንደ ቅደም ተከተላቸው የኢትዮጵያ ባለሥልጣን እና የኢትዮጵያ የኮሙኒኬሽን ባለሥልጣን ፫/ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪየሽን ባለሥልጣን፣ የኢትዮጵያ ኢነርጂ ባለሥልጣን እና የኢትዮጵያ የኮሙኒኬሽን ሀ) በተሰጣቸው የውክልና ሥልጣን መሠረት የሰጧቸውን አገልግሎቶች የሚመለከት ሪፖርት በየሦስት ወር ለ) የየዘርፎቹን እምቅ አቅም ለመለየት የሚያስፈልጉ ጥናቶችን የማካሄድ፣ ዘርፍ-ተኮር የኢንቨስትመንት ልማት ስትራቴጂዎችን የመቅረጽ ሥራዎችን ከኮሚሽኑ ጋር በመቀናጀት ያከናውናሉ። ፬/ የክልሎች አግባብ ያላቸው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤቶች በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) እና (፪) ከተዘረዘሩት ውጭ ያሉ ኢንቨስትመንቶችን የማስተዳደር የኢንቨስትመንት ዓላማ ፈጣን፣ አካታች እና ቀጣይነት ያለው የኢኮኖሚ እና ማህበራዊ ልማት እንዲኖር በማድረግ የኢትዮጵያን ህዝቦች የኑሮ ደረጃ ማሻሻል ሆኖ የሚከተሉትን ዝርዝሮች ይጨምራል፦ ፩/ በልዩ የአምራች እና አስቻይ የልማት ዘርፎች ፪/ ለኢትዮጵያውያን ሰፊ እና ጥራት ያለው የሥራ ዕድል መፍጠር እና ለአገሪቱ ዕድገት የሚያስፈልገውን የዕውቀት፣ ክህሎት እና ቴክኖሎጂ ሽግግር ማሳለጥ፤ በዓይነት እና በጥራት እንዲጨምሩ በማበረታታት ፬/ ከውጭ የሚገቡ ምርቶችን በአገር ውስጥ በማምረት ፭/ በአገሪቱ የኢኮኖሚ ልማት የግል ሴክተሩን ሚና ፮/ የአገሪቱን የተፈጥሮ፣ የባህል እና ሌሎች ሀብቶች ፯/ በተለያዩ ዘርፎች እንዲሁም በውጭ እና የአገር ውስጥ ኢንቨስትመንቶች መካከል ያለውን ትስስር በማጠናከር ፰/ የማህበራዊ እና የአካባቢ ጥበቃ እሴቶችን የሚከተሉ እና አዎንታዊ አስተዋጽኦ ያላቸው ኢንቨስትመንቶችን የኢንቨስትመንት መስኮች፣ የድርጅት ዓይነቶች እና ማንኛውም ባለሀብት ለሕግ፣ ለሞራል፣ ለማህበረሰብ ጤና ወይም ደህንነት ተጻራሪ ካልሆነ በስተቀር ፪/ ከመንግሥት ጋር በቅንጅት የሚከናወኑ፣ ለአገር ውስጥ የኢንቨስትመንት መስኮች ዝርዝር በደንብ ይወሰናል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፪) መሠረት ከሚከለሉ በስተቀር ሁሉም የኢንቨስትመንት መስኮች ለውጭ ፬/ ቦርዱ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው በዚህ አንቀጽ ንዑስ- ፯.ከመንግሥት ጋር በቅንጅት የሚካሄድ ኢንቨስትመንት እንደ አግባብነቱ የመንግሥት የልማት ድርጅቶች ይዞታ እና አስተዳደር ኤጀንሲ ወይም በመንግሥት እና የግል ዘርፍ አጋርነት የሚቋቋሙ ፕሮጀክቶችን ለማስፈጸም በሕግ ሥልጣን የተሰጠው ተቋም፤ ማንኛውም የግል ባለሀብት ከመንግሥት ጋር በቅንጅት በኢንቨስትመንት መስክ ለመሰማራት የሚያቀርበውን የፕሮጀክት ሀሳብ ይቀበላል፣ ተገቢነት ባለው ሕግ የተመለከቱ የአፈጻጸም ሂደቶችን በመከተልም አቅርቦ ያስወስናል፣ ሲፈቀድም በቅንጅት ተሳታፊ የሚሆነው የልማት ድርጅት እንዲሰየም ወይም የፕሮጀክት ኩባንያ እንዲቋቋም ያደርጋል። ፰. ኢንቨስትመንት የሚካሄድባቸው ድርጅቶች ዓይነት ፩/ ኢንቨስትመንት ከሚከተሉት ድርጅቶች በአንደኛው ለ) ኢትዮጵያ ውስጥ ወይም ውጭ አገር በተቋቋመ መ) አግባብ ባለው ሕግ መሠረት በተቋቋመ የህብረት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ላይ በተመለከቱት ኢንቨስትመንት በኢትዮጵያ የንግድ ሕግ ወይም አግባብ ባለው ሌላ ሕግ መሠረት መመዝገብ አለበት። ፫/ ማንኛውም ውጭ አገር ተቋቁሞ ኢትዮጵያ ውስጥ የተመዘገበ ድርጅት በኢትዮጵያ የንግድ ሕግ እና ድርጅቶችን በሚመለከቱ ሌሎች ሕጎች ይገዛል። ፱. ከውጭ ባለሀብት የሚጠየቅ ዝቅተኛ የካፒታል መጠን ፩/ ማንኛውም የውጭ ባለሀብት በዚህ አዋጅ መሠረት የኢንቨስትመንት ፕሮጀክት ከ ፪፻ሺ (ሁለት መቶ ሺህ) የአሜሪካን ዶላር ያላነሰ ካፒታል መመደብ አለበት። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ከአገር ውስጥ ባለሀብት ጋር በቅንጅት በኢንቨስትመንት ላይ የካፒታል መጠን ፩፻፶ሺ(አንድ መቶ ሀምሳ ሺህ) ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም በአርክቴክቸር ወይም በኢንጂነሪንግ ሥራዎች ወይም በተዛማጅ የቴክኒክ ማማከር አገልግሎት፣ በቴክኒክ ምርመራ እና ትንተና ወይም በአሳታሚነት ሥራ ሀ) በተናጠል ሲሆን ፻ሺ (አንድ መቶ ሺ) አሜሪካን ለ) ከአገር ውስጥ ባለሀብት ጋር በቅንጅት ሲሆን ፶ሺ (ሀምሳ ሺ) አሜሪካን ዶላር ይሆናል። ፬/ በዚህ አንቀጽ የተመለከተው ዝቅተኛ የመነሻ ካፒታል የመመደብ ግዴታ በሚከተሉት ባለሀብቶች ላይ ተፈጻሚ ሀ) ከነባር ኢንቨስትመንቱ የሚያገኘውን ትርፍ ወይም በተፈቀደ መስክ መልሶ ሥራ ላይ የሚያውል የውጭ ለ) ኃላፊነቱ የተወሰነ የግል ማኅበር ወደ አክስዮን ማኅበር ሲለወጥ ለአክስዮን ማኅበሩ የዳይሬክተሮች ቦርድ አባልነት የሚመረጡ ግለሰቦች፤ እና ሐ) የውጭ ባለሀብት ሙሉ ድርጅትን ወይንም በድርጅቱ ያለውን አክሲዮን በሙሉም ሆነ በከፊል የሚገዛ ፭/ ማንኛውም የውጭ ባለሀብት ወደ አገር ውስጥ ያስገባውን የኢንቨስትመንት ካፒታል በአንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ አግባብ ባለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ይኖርበታል። አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ለባለሀብቱ የሚሰጠውን የምስክር ወረቀት ቅጂ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ይልካል። ፲.የኢንቨስትመንት ፈቃድ አስፈላጊነት እና አሰጣጥ ፩/ የሚከተሉት ባለሀብቶች የኢንቨስትመንት ፈቃድ ለ) በቅንጅት በኢንቨስትመንት ላይ የሚሰማሩ የአገር ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፪ ንዑስ-አንቀጽ (፭) ፊደል ተራ (ረ)፣ (ሰ)፣ (ሸ) እና (ቀ) የተመለከቱ እንደ በኢንቨስትመንት የሚሰማሩ ባለሀብቶች፤ የማበረታቻው ተጠቃሚ መሆን የሚፈልጉ የአገር ሰ) የማስፋፊያ ወይም የማሻሻያ ኢንቨስትመንት ማካሄድ የሚፈልግ ባለሀብት ሆኖ ኢንቨስትመንቱ ማበረታቻ በሚሰጥበት መስክ ውስጥ የሚወድቅ ከሆነ እና ባለሀብቱ በማበረታቻው ተጠቃሚ ለመሆን ከመረጠ። ፪/ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ፊደል ተራ (ሐ) ድንጋጌ ቢኖርም እንደ የአገር ውስጥ ባለሀብት የተቆጠረ ማበረታቻ የሚሰጠው ቢሆንም ማበረታቻ የማግኘት ኢንቨስትመንት ላይ ሊሰማራ ይችላል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም፤ ነባር ድርጅት ገዝቶ ባለበት ሁኔታ ለማካሄድ ወይም የነባር ድርጅትን አክስዮን ለመግዛት የሚፈልግ የውጭ ባለሀብት ጥያቄውን ለኮሚሽኑ በማቅረብ በቅድሚያ ፈቃድ ማግኘት ይኖርበታል። ኮሚሽኑ የተጠየቀውን ፈቃድ ያለበቂ ምክያት ሊከለክል ወይም ሊያዘገይ ፬/ ማንኛውም ባለሀብት በማናቸውም ጊዜ የአገር ውስጥ እና የውጭ ባለሀብት የኢንቨስትመንት ፈቃዶችን ፲፩. የኢንቨስትመንት ፈቃድ እድሳት ፩/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ባለሀብቱ ምርቱን ወይም አገልግሎቱን ለገበያ ማቅረብ እስከሚጀምርበት ጊዜ ድረስ በየአመቱ መታደስ አለበት። የንግድ ሥራ ፈቃድ ከወጣ በኋላ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ፪/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ እድሳት ጥያቄ ፈቃዱ የሚያገለግልበት የአንድ አመት ጊዜ ባለቀ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ መቅረብ አለበት። ፕሮጀክቱን ትግበራ ሳይጀምር ሁለት ዓመት የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ጋር ከሚስማማበት ጊዜ በሁለት ዓመት ከዘገየ የኢንቨስትመንት ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፫) ድንጋጌ ቢኖርም አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ባለሀብቱ የፕሮጀክት ትግበራውን ሊጀምር ወይም ሊያጠናቅቅ ያልቻለው በበቂ ምክንያት መሆኑን ፲፪. በትግበራ ላይ የሚገኝ የኢንቨስትመንት ፕሮጀክት የንግድ ሥራ ፈቃድ ከማውጣቱ በፊት በትግበራ ላይ የሚገኝ የኢንቨስትመንት ፕሮጀክቱን ለሌላ ባለሀብት ማስተላለፍ የሚፈልግ ማንኛውም ባለሀብት ጥያቄውን በማቅረብ ማስፈቀድ ይኖርበታል። አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት የተጠየቀውን ፈቃድ አይችልም። ለዚህ ድንጋጌ አፈፃፀም የሚስፈልጉ ዝርዝር ሁኔታዎች ኮሚሽኑ በሚያወጣው መመሪያ ፲፫. የኢንቨስትመንት ፈቃድን ማገድ ወይም መሰረዝ ሀ) አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት በዚህ አዋጅ መሠረት የሚጠይቀውን መረጃ ወይም የፕሮጀክት አፈጻጸም ሪፖርት በትክክል እና በወቅቱ ካላቀረበ፣ ወይም ሆን ብሎ ወይም በቸልተኝነት የተሳሳተ ሪፖርት ካቀረበ፤ እድሳትን ያገኘው በማታለል ወይም የሐሰት መረጃ ወይም መግለጫ በማቅረብ ከሆነ፤ ሐ) የኢንቨስትመንት ፈቃዱን ከተሰጠበት ዓላማ መ) ያለበቂ ምክንያት በአዋጁ እና በአዋጁ መሠረት የኢንቨስትመንት ፈቃዱን ካላሳደሰ፤ ሠ) የፕሮጀክት ትግበራ ጀምሮ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ንዑስ-አንቀጽ (፫) በተደነገገው የጊዜ ገደብ ረ) ይህን አዋጅ፣ በአዋጁ መሠረት የወጡ ደንቦች እና የኢንቨስትመንት ፈቃዱ ይታገዳል። ለዕገዳው ምክንያት የሆነውን ጉዳይ እንዲያስተካክል ሀ) የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፩ ንዑስ-አንቀጽ (፬) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ በአንቀጽ ፲፩ ንዑስ-አንቀጽ (፫) በተደነገገው የጊዜ ገደብ ውስጥ የኢንቨስትመንት ለ) ለኢንቨስትመንት ፈቃዱ እገዳ ምክንያት የሆነውን ጉዳይ በተሰጠው ጊዜ ውስጥ ካላስተካከለ፤ ሐ) የኢንቨስትመንት ሥራውን በፈቃዱ ከተወ፤ ወይም መ) ተፈጻሚነት ባለው ሕግ መሠረት የተሰጡትን ማበረታቻዎች ከታቀደላቸው ዓላማ ውጭ ካዋለ የኢንቨስትመንት ፈቃዱ ይሰረዛል። ፬/ አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት በዚህ አንቀጽ መሠረት የሚወስደውን የኢንቨስትመንት ፈቃድ የመሰረዝ እርምጃ ለሚመለከታቸው አካላት የተሰረዘበት ባለሀብት ፈቃዱ ከተሰረዘበት ቀን ጀምሮ ሲያገኝ የነበረው ጥቅም ወዲያውኑ ይቋረጥበታል። ከተሰረዘበት ቀን ጀምሮ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለኢትዮጵያ ገቢዎች ሚኒስቴር፣ ለኢትዮጵያ ጉምሩክ ኮሚሽን፣ ለገንዘብ ሚኒስቴር እና አግባብነት ላላቸው ፮/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ፈቃዱን ከሰጠው አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ውጭ በሌላ ፯/ የኢንቨስትመንት ፈቃዱ የተሰረዘበት የውጭ ባለሀብት ፈቃዱ ከተሰረዘበት ቀን ጨምሮ ከሚቆጠር የአንድ ዓመት ጊዜ በፊት አዲስ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ውሳኔዎች የወንጀል ተጠያቂነትን አያስቀሩም። ፲፬. ሪፖርት የማድረግ እና የመተባበር ግዴታ የኢንቨስትመንት ፈቃድ ያወጣ ማንኛውም ባለሀብት፦ ፩/ ስለኢንቨስትመንቱ አፈጻጸም ሂደት በየሦስት ወሩ አግባብ ላለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ፪/ አግባብ ባለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ሲጠየቅ ስለሚያካሂደው የኢንቨስትመንት ፕሮጀክት የቴክኖሎጂ ሽግግር ስምምነት እና ከአገር ውስጥ ባለሀብቶች ጋር የሚደረጉ የትብብር ስምምነቶች ምዝገባ ፲፭. የቴክኖሎጂ ሽግግር ስምምነት ስምምነት በኮሚሽኑ ማስመዝገብ አለበት። በኮሚሽኑ ዘንድ ሕጋዊ እውቅና አይኖረውም። ፫/ ኮሚሽኑ የመዘገበውን የቴክኖሎጂ ሽግግር ስምምነት ለሚመለከታቸው የፌደራል መንግሥት አስፈጻሚ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ያሳውቃል። ፲፮.ከውጭ ንግድ ጋር በተያያዘ የውጭ ድርጅት የካፒታል መዋጮ ሳያደርግ የሚያደርገው የትብብር ስምምነት ፩/ ማንኛውም የአገር ውስጥ ባለሀብት ከወጪ ንግድ ጋር ድርጅት ጋር የሚፈጽመውን የትብብር ስምምነት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት ያልተመዘገበ የትብብር ስምምነት በኮሚሽኑ ዘንድ ሕጋዊ እውቅና ለሚመለከታቸው አስፈጻሚ አካላት እና በግልባጭ ለኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ያሳውቃል። የኢንቨስትመንት ማበረታቻ፣ ዋስትና እና ጥበቃ፣ እና ፲፯. የኢንቨስትመንት ማበረታቻዎች የኢንቨስትመንት ማበረታቻ ለማግኘት ብቁ የሆኑ የኢንቨስትመንት ማበረታቻዎች ዓይነት እና መጠን ፲፰. የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለቤት መሆን ፩/በፍትሐብሔር ሕግ ከአንቀጽ ፫፻፺ እስከ አንቀጽ ፫፻፺፫ የተደነገገው ቢኖርም የውጭ ባለሀብት ወይም እንደ አገር ውስጥ ባለሀብት የተቆጠረ የውጭ ዜጋ የማይንቀሳቀስ ንብረት ባለቤት መሆን ይችላል። ፪/ በፍትሐብሔር ሕግ ከአንቀጽ ፫፻፺ እስከ አንቀጽ ፫፻፺፫ የተደነገገው ቢኖርም ከፍተኛ መጠን ያለው ኢንቨስትመንት ባለቤት የሆነ የውጭ ባለሀብት ወይም እንደ አገር ውስጥ ባለሀብት የተቆጠረ የውጭ ዜጋ የአንድ መኖሪያ ቤት ባለቤት እንዲሆን ሊፈቀድለት ይችላል። ለዚህ ድንጋጌ አፈጻጸም የሚያስፈልጉ ዝርዝር ሁኔታዎች በደንብ ይወሰናሉ። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) እና (፪) የተደነገገው በኢንቨስትመንት ሥራ ላይ የተሠማሩ ባለሀብቶችንም ፲፱. የኢንቨስትመንት ዋስትና እና ጥበቃ ፩/ መንግሥት በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄድ ማንኛውንም ኢንቨስትመንት ለሕዝብ ጥቅም፣ በሕግ አግባብ፣ እና ያለመድልዎ ሊወስድ ይችላል። ፪/ ማንኛውም ኢንቨስትመንት በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) መሠረት የሚወሰድ ከሆነ በወቅቱ የገበያ ዋጋ ተመጣጣኝ ካሣ በቅድሚያ መከፈል ፳.ገንዘብ ወደ ውጭ አገር ማዛወር ክፍያዎች እና ገቢዎች በወቅቱ ተመን አግባብነት ያለው የአገሪቱ ህግ በሚፈቅደው መሰረት መሠረት በውጭ ምንዛሪ ከኢትዮጵያ ውጭ ማዛወር ይችላል፦ ሀ) ከኢንቨስትመንቱ ያገኘውን ትርፍ እና የትርፍ ለ) ከውጭ አገር ላገኘው ብድር ዋና ገንዘብ እና ሐ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ መሠረት ካስመዘገበው የቴክኖሎጂ ሽግግር ስምምነት ጋር የተያያዘ መ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፮ መሠረት ካስመዘገበው የትብብር ስምምነት ጋር የተያያዘ ክፍያ፤ ሠ) ለሌላ ባለሀብት አክሲዮን በማስተላለፍ ወይም ድርጅቱን በከፊልም ሆነ በሙሉ ለማንኛውም ሌላ ባለሀብት በማዛወር ያገኘው ገንዘብ፤ ረ) ድርጅት ሲሸጥ፣ ካፒታል ሲቀንስ ወይም ፈርሶ ሰ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ-አንቀጽ (፪) ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) የተመለከተው ቢኖርም በቅንጅት የሚካሄድ ኢንቨስትመንት ተሳታፊ የሆነ የአገር ውስጥ ባለሀብት ከኢንቨስትመንቱ የሚያገኘውን ገንዘብ ወደ ውጭ ማዛወር አይፈቀድለትም። ፫/ በዚህ አዋጅ መሠረት ለሚካሄዱ ኢንቨስትመንቶች ተቀጥረው የሚሰሩ ቋሚ ነዋሪነታቸው ከኢትዮጵያ ውጭ የሆነ የውጭ አገር ዜጎች የሚያገኙትን ደመወዝ አግባብነት ያለው የአገሪቱ ሕግ በሚፈቅደው መሠረት በወቅቱ ተመን በውጭ ምንዛሪ ወደ ውጭ አገር መላክ ፳፩. የውጭ ብድር እና የውጭ ምንዛሪ የባንክ ሂሳብ ፩/ማንኛውም ባለሀብት ለኢንቨስትመንቱ የሚያስፈልገውን ብድር ከውጭ አገር አበዳሪዎች ተፈጻሚነት ባለው ፪/ ማንኛውም የውጭ ባለሀብት ለኢንቨስትመንቱ ዓላማ የሚውል የውጭ ምንዛሪ የባንክ ሂሳብ ተፈጻሚነት ባለው የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ መመሪያ መሠረት ኢትዮጵያ ውስጥ ባሉ ባንኮች ከፍቶ ማንቀሳቀስ ፳፪. የውጭ ዜጎች ቅጥር እና የሥራ ፈቃድ ማኔጅመንት፣ በተቆጣጣሪነት፣ በአሰልጣኝነት እና በሌሎች የቴክኒክ ሥራዎች ላይ የሚሰማሩ የውጭ አገር ዜጎችን መቅጠር ይችላል። ሆኖም የውጭ ዜጎችን መቅጠር የሚችለው ዘርፉ በሚፈልገው ደረጃ ኢትዮጵያውያን ማግኘት አለመቻሉ ሲረጋገጥ ነው። ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም፤ ማንኛውም ባለሀብት ዋና ሥራ አስፈጻሚን፣ ዋና የኦፕሬሽን ኃላፊን እና ዋና የፋይናንስ ኃላፊን ዜግነት ያላቸው ከፍተኛ የማኔጅመንት አባላትን እንደ አስፈላጊነቱ መቅጠር ይችላል። የከፍተኛ ማኔጅመንት አባላት የሥራ ፈቃድ ሌሎች የውጭ ዜግነት ያላቸው ሠራተኞችን የሚመለከቱ በዚህ አንቀጽ የተመለከቱ ቅድመ-ሁኔታዎችን ማሟላት ፫/ የማንኛውም ባለሀብት ወይም በዚህ አንቀጽ ንዑስ- አንቀጽ (፩) መሠረት ተቀጥሮ ኢትዮጵያ ውስጥ ለሚሰራ የውጭ ዜጋ የትዳር አጋር የሥራ ፈቃድ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የውጭ በማድረግ በተወሰነ ጊዜ ውስጥ የውጭ አገር ዜጋ ሠራተኞችን እንዲተኩ የማድረግ ግዴታ አለበት። ፭/ ለውጭ ዜጎች የሥራ ፈቃድ ሊሰጥ የሚችለው በአንድ የሥራ መደብ ለማገልገል እስከ ሦስት አመት ሲሆን እንደ አግባብነቱ ባለሀብቱ በቅድሚያ ተመሳሳይ ችሎታ ያላቸው ኢትዮጵያውያን ሠራተኞች የሌሉ ተጨባጭ እርምጃ መሠረት በማድረግ በየአመቱ ፮/ የውጭ አገር ዜጋ ለተቀጠረበት ሥራ አስፈላጊ እንዳይታደስ ወይም እንዲሰረዝ ሊወስን ይችላል። ፯/ ኮሚሽኑ ከንግድ እና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር እና ከሠራተኛ እና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር ጋር የአሠራር መመሪያ ያዘጋጃል፣ ተፈጻሚም ያደርጋል፦ ሀ) የውጭ አገር ዜጋ ለሚቀጠርበት የሥራ መደብ የሚኖረውን አስፈላጊነት እና ሙያዊ ተገቢነት፤ ለ) የፈቃድ ዕድሳት ለማከናወን እንዲሟላ የሚጠበቀው የኢትዮጵያውያን ተተኪዎች ስልጠና አፈጻጸም፤ ሐ) በአገር ውስጥ ገበያ ተፈላጊ ችሎታ ያለው ተተኪ መ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፯) ከፊደል ተራ (ሀ) እስከ (ሐ) ከተዘረዘሩት ጉዳዮች ጋር ተያይዞ ወይም የሚሰጥበት፣ ዕድሳት የሚከለከልበት ወይም ፈቃዱ ፰/ ኮሚሽኑ ከንግድ እና ኢንዱስትሪ ሚኒስቴር ጋር የዕውቀት እና የክህሎት ሽግግር እንዲኖር የማድረግ ፩/ ኮሚሽኑ ወይም የውክልና ሥልጣን የተሰጠው በተያያዘ ወደ አገር ውስጥ ለሚገቡ የውጭ አገር ዜጎች እንዲሁም ኢትዮጵያ ውስጥ በኢንቨስትመንት ላይ ለተሰማሩ ባለሀብቶች ቤተሰቦች (የትዳር አጋር፣ ፪/ ለኢንቨስትመንት ጉዳዮች ወደ ኢትዮጵያ ለመግባት ከትውልድ ወይም መኖሪያ አገሩ ውጭ የቪዛ ጥያቄ ለሚያቀርብ የውጭ አገር ዜጋ ከኮሚሽኑ ሊሰጥ በሚችል የድጋፍ ደብዳቤ መሠረት ባለበት ሦስተኛ አገር ውስጥ ቪዛ ሊሰጠው ይችላል። ፫/ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄድ ኢንቨስትመንት ባለቤት ወይም ባለድርሻ የሆነ የውጭ አገር ዜጋ ኮሚሽኑ በሚሰጠው ማረጋገጫ መሠረት የአምስት ፬/ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚከናወን ኢንቨስትመንት የሚያካሂድ ድርጅት ውስጥ የሚሰራ ዋና ሥራ አስኪያጅ፣ የቦርድ አባል እና ከፍተኛ የሥራ ኃላፊ፣ እንዲሁም የድርጅቱ ዋና መስሪያ ቤት ወይም ሆልዲንግ ኩባንያ ከፍተኛ የሥራ ኃላፊ ኮሚሽኑ በሚሰጠው ማረጋገጫ መሠረት የሦስት ዓመት የብዙ ጊዜ መመላለሻ ቪዛ ሊሰጠው ይችላል። ፭/ በዚህ አንቀጽ ድንጋጌዎች መሠረት በብዙ ጊዜ የሚኖረው ከፍተኛ የቆይታ ጊዜ ከዘጠና (፺) ከኢሚግሬሽን፣ ዜግነት እና ወሳኝ ኩነት ኤጀንሲ እና ሌላ አግባብነት ካለው የመንግሥት አካል ጋር ፩/ ኮሚሽኑ በዚህ አዋጅ መሠረት የኢንቨስትመንት ፈቃድ ለሰጣቸው ባለሀብቶች የአንድ ማዕከል አገልግሎት ይሰጣል፣ አግባብነት ያላቸው ሌሎች አካላትን ያስተባብራል፣ የየዕለት ተግባራቸውን ፪/ የክልል የኢንቨስትመንት አካላት የኢንቨስትመንት ፈቃድ ለሰጧቸው ባለሀብቶች አግባብነት ባላቸው የፌደራል እና የክልል ሕጎች መሠረት የአንድ የአቤቱታ ሥርዓት እና የኢንቨስትመንት የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት አቤቱታ የማቅረብ ፪/ ኢንቨስትመንትን አስመልክቶ በተሰጠ የመጨረሻ የአስተዳደር ውሳኔ ላይ በባለሀብት የሚቀርብ አቤቱታ ቀልጣፋ፣ ሚዛናዊ እና ውጤታማ በሆነ ፫/ በዚህ የአዋጁ ክፍል የተደነገገው የአቤቱታ ሥርዓት በኢንቨስትመንት ላይ ለመሰማራት የቀረበ ጥያቄ ላይ አግባብ ባለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት የተሰጠ የመጨረሻ ውሳኔን በመቃወም ለሚቀርብ ፳፮. የኮሚሽኑ ውሳኔ ላይ የሚቀርብ አቤቱታ ፩/ ማንኛውም ባለሀብት በኮሚሽኑ የሚተላለፍ የመጨረሻ አስተዳደራዊ ውሳኔን በመቃወም ለቦርዱ አቤቱታ ፪/ የኮሚሽኑ ውሳኔ የጽሑፍ ቅጂ ውሳኔው ከተላለፈበት ቀን ጀምሮ በሰባት (፯) የሥራ ቀናት ውስጥ ለባለሀብቱ ፫/ በኮሚሽኑ በተሰጠ የመጨረሻ አስተዳደራዊ ውሳኔ ቅር በመሰኘት ለቦርዱ የሚቀርብ ማንኛውም አቤቱታ ባለሀብቱ ውሳኔው መሰጠቱን ካወቀበት ቀን ጀምሮ በሰላሳ (፴) የሥራ ቀናት ውስጥ መቅረብ አለበት። ፬/ ቦርዱ በቀረበለት አቤቱታ ላይ አቤቱታው ከቀረበበት ቀን አንስቶ በዘጠና (፺) የሥራ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ፭/ የቦርዱ ውሳኔ ጽሑፍ ቅጂ ውሳኔው ከተላለፈበት ቀን ጀምሮ በሰባት (፯) የሥራ ቀናት ውስጥ በቦርዱ ጽሕፈት ቤት አማካኝነት ለባለሀብቱ ይሰጠዋል። ፳፯. በፌደራል መንግሥት አስፈጻሚ አካላት የሚሰጥ ውሳኔ ፩/ ማንኛውም ባለሀብት በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄድ ኢንቨስትመንትን አስመልክቶ በፌደራል በኢንቨስትመንቱ ላይ ጉልህ ተጽዕኖ የሚያደርስ አቤቱታ ለኮሚሽኑ የማቅረብ መብት አለው። ፪/ የማናቸውም የፌደራል መንግሥት አስፈጻሚ አካል የመጨረሻ አስተዳደራዊ ውሳኔ የጽሑፍ ቅጂ በሰባት (፯) የሥራ ቀናት ውስጥ ለባለሀብቱ ፫/ በፌደራል መንግሥት አስፈጻሚ አካል በተሰጠ የመጨረሻ አስተዳደራዊ ውሳኔ ቅር በመሰኘት ለኮሚሽኑ የሚቀርብ ማንኛውም አቤቱታ ባለሀብቱ ውሳኔው መሰጠቱን ካወቀበት ቀን ጀምሮ በሰላሳ (፴) የሥራ ቀናት ውስጥ መቅረብ አለበት። ፬/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፩) መሠረት የቀረበ አቤቱታ መፍትሔ እንዲያገኝ አቤቱታ ከቀረበበት የመንግሥት አካል ጋር በመነጋገር አቤቱታው ከቀረበበት ቀን ጀምሮ በሰላሳ (፴) ፭/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) መሠረት ከቀረበበት ቀን ጀምሮ በሰባት (፯) የሥራ ቀናት ፮/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፬) መሠረት ያቀረበውን የመፍትሔ ሀሳብ በመቃወም፣ ወይም የተሰጠው የመፍትሔ ሀሳብ አቤቱታ በቀረበበት የመንግሥት አካል ተቀባይነት ያላገኘ እንደሆነ ባለሀብቱ ለቦርዱ አቤቱታ ማቅረብ ይችላል። ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፮) መሠረት ለቦርዱ የሚቀርብ ማንኛውም አቤቱታ በኮሚሽኑ የቀረበው የመፍትሔ ሀሳብ ለባለሀብቱ በተገለጸ ወይም ባለሀብቱ ባወቀ በሰላሳ (፴) የሥራ ቀናት ውስጥ ከቀረበበት ቀን አንስቶ በዘጠና (፺) የሥራ ቀናት ፱/ የቦርዱ ውሳኔ የሚመለከተው ማንኛውም የፌደራል በውሳኔው መሠረት የመፈጸም ግዴታ አለበት። ፳፰. የኢንቨስትመንት አለመግባባት አፈታት ፩/ በሕግ የዳኝነት ሥልጣን በተሰጠው አካል ፍትሕ መሠረት የሚካሄድ ኢንቨስትመንትን በተመለከተ ፪/ የፌደራል መንግሥት የውጭ ኢንቨስትመንትን ፫/ የውጭ ባለሀብት የኢንቨስትመንት አለመግባባትን በሕግ የዳኝነት ሥልጣን ለተሰጠው አካል ወይም ለግልግል ዳኝነት ለማቅረብ ከመረጠ ምርጫው የመጨረሻ እና ሌላኛውን ከመጠቀም የሚያግድ የኢንቨስትመንት አስተዳደር አካላት ፳፱.የኢንቨስትመንት አስተዳደር አካላት ፩/ የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ቦርድ፤ ፪/ የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን፤ ፫/ የፌደራል መንግሥት እና የክልል መስተዳድሮች ፬/ በክልል ሕጎች የሚወሰኑ የክልል ኢንቨስትመንት ፴. የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ቦርድ ፴፩. የቦርዱ ሥልጣን እና ተግባር ፓርኮችን አሰያየም፣ አስተዳደር እና ቁጥጥርን ለመግዛት በወጡ ሕጎች የተሰጡትን ሥልጣን ሥራዎች በበላይነት ይቆጣጠራል፣ይከታተላል፤ ሐ) በኢንቨስትመንት ጉዳዮች ላይ የፖሊሲ ሀሳብ መ) እንደ አስፈላጊነቱ ይህ አዋጅ እና አዋጁን ለማስፈጸም የወጡ ደንቦች እንዲሻሻሉ ሀሳብ ይህን አዋጅ እና በዚህ አዋጅ መሠረት የሚወጡ ተፈጻሚነት ይከታተላል፣ ይቆጣጠራል፤ ረ) ኮሚሽኑ ወይም ሌሎች የፌደራል መንግሥት አስተዳደራዊ ውሳኔ ቅር የተሰኙ ባለሀብቶች በዚህ አዋጅ በተመለከተው የአቤቱታ አቀራረብ ማበረታቻዎችን ዓይነት እና መጠን፣ እንደዚሁም የኢንቨስትመንት መስኮች የሚለዩበትን መመዘኛ በተመለከተ አግባብነት ላለው የመንግሥት አካል በጥናት ላይ የተመረኮዘ የውሳኔ ሃሳብ ያቀርባል፤ ሸ) ከሚመለከታቸው የመንግሥት እና የግል ዘርፍ ከመንግሥት ጋር በቅንጅት የሚካሄዱ፣ ወይም ለአገር ውስጥ ባለሀብት የተከለሉ፣ ወይም ለአገር እንዲሁም ክፍት የሆኑ የኢንቨስትመንት መስኮች ለህዝብ ጥቅም ሲባል ከውጭ ባለሀብት ተሳትፎ ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ-አንቀጽ (፰) ፊደል ተራ (ሸ) ወዲያውኑ ተፈጻሚ ይሆናሉ። ውሳኔዎቹ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ በህትመት ወይም በሌላ መንገድ ለህዝብ ፩/ ቦርዱ የሚከተሉት አስራ ሦስት አባላት ይኖሩታል፦ ሀ) ጠቅላይ ሚኒስትሩ………………........ሰብሳቢ፤ ለ) በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰየም የመንግሥት ኃላፊ…….…….……………..……ምክትል ሰብሳቢ፤ ሐ) ከንግድ፣ ከኢንዱስትሪ፣ ከአገልግሎት፣ ከፋይናንስ፣ በተያያዘ ቀጥተኛ ወይም ተዛማጅ የሥራ ኃላፊነት ያላቸው ስምንት የመንግሥት ኃላፊዎች.. አባላት፤ መ) በግሉ የኢንቨስትመንት ዘርፍ የሚሰየሙ ሁለት ተወካዮች.............................................አባል፤ እና አግባብነት ያላቸውን አካላት ለቦርዱ ስብሰባ ሊጠራ ፫/ የግል ኢንቨስትመንት ዘርፍን በመወከል ለቦርዱ ሀ) በቦርዱ ውሳኔዎች ድምጽ አይሰጡም፤ ለ) ለሁለት አመት የሚያገለግሉ ሆኖ ለተጨማሪ ከሚገለጽ የግል ጥቅም ግጭት ነጻ በሆነ መልኩ መወጣት ይኖርባቸዋል፤ የግል ጥቅምን የሚነካ ወይም ማናቸውም የጥቅም ግጭት የሚያስነሳ ፬/ ቦርዱ አጠቃላይ አሠራሩ የሚመራበት፣ ስብሰባዎቹ የሚካሄዱበት፣ የሚያያቸው ጉዳዮች የሚቀርቡበት እና ውሳኔዎች የሚሰጡበትን ሥርዓት የሚወስን መመሪያ ፭/ ኮሚሽኑ የቦርዱ ጽህፈት ቤት ሆኖ ያገለግላል። የቦርዱ ጽህፈት ቤት የራሱን የሰው ሀይል ያደራጃል። ፩/ ቦርዱ በየሦስት ወር አንድ ጊዜ ይሰበሰባል፤ ሆኖም ፫/ የቦርዱ ውሳኔዎች በድምጽ ብልጫ ያልፋሉ፤ ሆኖም የተሰጠ ድምጽ ዕኩል የሆነ እንደሆነ ሰብሳቢው የሚደግፈው የውሳኔ ሀሳብ ያልፋል። ፴፬. የኢንቨስትመንት አማካሪ ኮሚቴ ቦርዱ እንደ አስፈላጊነቱ የኢንቨስትመንት አማካሪ ኮሚቴዎችን ያቋቁማል፣ ኃላፊነታቸውን ይወስናል፣ አባላቱን እና ሰብሳቢዎቻቸውን ይሰይማል። ፴፭. የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን የሕግ ሰውነት ያለው ራሱን የቻለ የፌደራል መንግሥት መስሪያ ቤት፤ ተጠሪነቱም ለጠቅላይ ሚኒስትሩ ሆኖ በዚህ የኮሚሽኑ ዋና መስሪያ ቤት አዲስ አበባ ውስጥ ሆኖ ወይም ተጠሪ ጽህፈት ቤት ሊኖረው ይችላል። የኮሚሽኑ ዓላማ ለኢንቨስትመንት ምቹ የሆነ ከባቢያዊ ማቆየት፣ እና ግልጽ እና ቀልጣፋ የኢንቨስትመንት አስተዳደር ሥርዓትን ተግባራዊ ማድረግ ነው። ፴፰. የኮሚሽኑ ሥልጣን እና ተግባር ፩/ በዚህ አዋጅ፣ ይህን አዋጅ መሠረት አድርገው በሚወጡ ደንቦች እና መመሪያዎች እንዲሁም የኢንዱስትሪ ፓርኮች አስተዳደር እና ቁጥጥርን ሥልጣን እና ተግባሮች ሥራ ላይ ያውላል፤ ፪/ የኢንቨስትመንት ጉዳዮችን በተመለከተ በማዕከልነት ይመራል፣ ያበረታታል፣ ያስተባብራል፣ ያስፋፋል፤ ፫/ ምቹ እና ተወዳዳሪ የኢንቨስትመንት ከባቢ ሁኔታ ፬/ ኢንቨስትመንት የማስተዋወቅ ሥራዎችን ይመራል፣ ተፈላጊ ባለሀብቶችን ዝርዝር ያደራጃል፣ እንዲሁም ፭/ አገሪቱ ተመራጭ የኢንቨስትመንት መዳረሻ መሆኗን የአዲስ ገጽታ ማቋቋም እና ግንባታ ሥራዎችን ይሰራል፣ በየዘርፉ ተነጻጻሪ የውድድር አቅሞችን እና የንግድ ሥራ ስኬትን የሚያመላክቱ መረጃዎችን የያዙ የኢንቨስትመንት ዕድሎችን ለይቶ ዓውደ-ርዕዮችን፣ እና ሴሚናሮችን በአገር ውስጥ እና ፕሮግራሞች ላይ ይሳተፋል፣ ሥልጠናዎችን ይሰጣል፤ ፮/ ተጨባጭ የኢንቨስትመንት እድል መግለጫዎችን ለሚደረግ ኢንቨስትመንት ተሳታፊዎችን የማገናኘት ፯/ በአገራዊ የኢንቨስትመንት እድሎችን የማስተዋወቅ አንዱ እና ወሳኙ ሥራው አድርጎ ይንቀሳቀሳል፤ ፰/ በመንግሥት ኢንዱስትሪ ፓርኮች የሚኖሩ ምቹ በተያያዘ በማዕከልነት የሀብት ብክነትን የሚቀንስ ትክክለኛ መረጃ ለባለሀብቶች እና ለሚመለከታቸው ፱/ የውጭ ኢንቨስትመንቶች ሊመጡ ከሚችሉባቸው አገሮች ጋር አገሪቱ የምታደርጋቸውን የሁለትዮሽ የኢንቨስትመንት ማስፋፊያ እና ጥበቃ ስምምነቶች ተፈጻሚነት ባለው የዓለምአቀፍ ስምምነቶች መዋዋያ እና ማጽደቂያ ሕግ ሥርዓት መሠረት ይደራደራል፣ ፲/ በኮሚሽኑ፣ በባለሀብቶች እና እና በሌሎች መንግሥታዊ አካላት መካከል ወቅታዊ እና ትክክለኛ የመረጃ ፍሰት እንዲኖር የሚያስችል የመረጃ መለዋወጫ ሥርዓት በተመለከተ አግባብነት ባላቸው አካላት መካከል ግንኙነት እንዲኖር ያደርጋል፣ ያስተባብራል፤ ፲፫/ በተሰጠው የሥልጣን ክልል የኢንቨስትመንት ፈቃድ ይሰጣል፣ ያድሳል፣ ይሰርዛል፤ እንዲሁም የውጭ ባለሀብቶች ወደ አገር ውስጥ ያስገቡትን ካፒታል ፲፬/ ከኢንቨስትመንት ጋር የተያያዙ የቴክኖሎጂ ሽግግር ፲፭/ የውጭ ድርጅት የካፒታል መዋጮ ሳያደርግ ከውጭ ንግድ ጋር በተያያዘ ከአገር ውስጥ ባለሀብት ጋር የሚያደርገውን የትብብር ስምምነት ይመዘግባል፤ የኢንቨስትመንት ፕሮጀክቶች ደረጃ እና አፈጻጸም ለታለመላቸው ዓላማ መዋላቸውን እንዲሁም ብሔራዊ ፲፯/ የአንድ ማዕከል አገልግሎት ይሰጣል፣ ያስተባብራል፤ ፲፰/ የድህረ-ኢንቨስትመንት የድጋፍ እና ክትትል ሥራን ለዚህ ዓላማ ከተቋቋሙ አካላት ጋር በቅንጅት ፲፱/ የክልል አግባብ ያላቸው ኢንቨስትመንት መስሪያ ቤቶችን ለማጠናከር የሚረዱ የምክር እና የቴክኒክ ድጋፎችን ይሰጣል፣ የጋራ የምክክር መድረኮችን ፳/ ባለሀብቶች በዚህ አዋጅ እና አዋጁን ለማስፈጸም በሚወጡ ደንቦች እና መመሪያዎች ይዘት ላይ የሚኖራቸው ግንዛቤ እንዲዳብር ያደርጋል፤ ፳፩/ ከባለሀብቶች እና ማህበሮቻቸው ጋር መደበኛ እና በሥርዓት የተዋቀረ የመንግሥት እና የግል ዘርፍ የኢንቨስትመንት ማነቆዎች እንዲፈቱ ያደርጋል፤ ፳፪/ የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ቦርድን መመሪያዎች እና አካላት መተግበራቸውንም ይከታተላል፤ ፳፫/ የንብረት ባለቤት ይሆናል፣ ውል ይዋዋላል፣ በስሙ ፳፬/ ዓላማውን ከግብ ለማድረስ የሚያስፈልጉ ሌሎች ፳፭/ በዚህ አዋጅ የተሰጡትን ተግባራት ከሚመለከታቸው አካላት ጋር በቅንጅት ያከናውናል። ፩/ በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሾሙ ኮሚሽነር እና እንደ አስፈላጊነቱ ምክትል ኮሚሽነሮች፤ እና ፪/ ለሥራው የሚያስፈልጉ ሠራተኞች ይኖሩታል። ፵.የኮሚሽነር ሥልጣን እና ተግባር ፩/ የኮሚሽኑ ዋና ሥራ አስፈጻሚ በመሆን ከቦርዱ በሚሰጠው አጠቃላይ መመሪያ መሠረት የኮሚሽኑን የኮሚሽኑን ሥልጣን እና ተግባራት በሥራ ላይ ፫/ የኮሚሽኑን ሠራተኞች በፌደራል የሲቪል ሰርቪስ ፬/ ከተለያዩ የልማት አጋራት እና ባለድርሻ አካላት ጋር የሚፈጸሙ የተቋማዊ አቅም ግንባታ ትብብር ፭/ በተሰጠው ሥልጣን ማዕቀፍ ይህን አዋጅ እና አዋጁን መሠረት አድርገው የሚወጡ ደንቦችን ለማስፈጸም የሚያስፈልጉ መመሪያዎችን ያወጣል፤ ፮/ የኮሚሽኑን የሥራ መርሐግብር እና በጀት አዘጋጅቶ ፯/ ለኮሚሽኑ በተፈቀደው በጀት እና የሥራ መርሐግብር ፱/ የኮሚሽኑን የሥራ አፈጻጸም እና የሂሳብ ሪፖርቶች ፲/ ለኮሚሽኑ ሥራ ቅልጥፍና በሚያስፈልግ መጠን ሥልጣን እና ተግባሩን በከፊል ለኮሚሽኑ ሌሎች ኃላፊዎች እና ሠራተኞች በውክልና ይሰጣል። ፵፩ .የምክትል ኮሚሽነር ሥልጣን እና ተግባር ሀ) የኮሚሽኑን ተግባሮች በማቀድ፣ በማደራጀት፣ ለ) በኮሚሽኑ መዋቅር መሠረት የሥራ ክፍፍል ፪/ምክትል ኮሚሽነሩ ተጠሪነቱ ለኮሚሽነሩ ይሆናል። የኮሚሽኑ በጀት በመንግሥት ይመደባል። ፩/ ኮሚሽኑ የተሟሉ እና ትክክለኛ የሆኑ የሂሳብ ፪/ የኮሚሽኑ የሂሳብ መዛግብት እና ገንዘብ-ነክ ሰነዶች በሚሰይመው ኦዲተር በየአመቱ ይመረመራሉ። ፵፬. የፌደራል መንግሥት እና የክልል መስተዳድሮች የፌደራል መንግሥት እና የክልል መስተዳድሮች የኢንቨስትመንት አስተዳደርን በተመለከተ በትብብር ፵፭. የጉባዔው ሥልጣን እና ተግባር ፩/ የተቃለለ እና የተቀናጀ የኢንቨስትመንት አሠራር ለማስፈን በአገራዊ የኢንቨስትመንት አስተዳደር መስተዳድሮች መካከል የሚኖረውን ሁሉን-አቀፍ መንግሥት እና የክልል መስተዳድሮች በሚኖራቸው ሥልጣን እና ኃላፊነት ዙሪያ በሚነሱ ጉዳዮች ላይ ውሳኔዎች ወይም የመፍትሔ ሀሳቦችም አግባብነት ላለው ተቋም እንዲተላለፉ በማድረግ መፈጸማቸውን ፫/ የፌደራል መንግሥት እና የክልል መስተዳድሮችን አገልግሎት አፈጻጸምን ለመገምገም የሚያስችል የክትትል ሥርዓት ይዘረጋል፣ የኢንቨስትመንት አገልግሎት አፈጻጸም እንቅፋት የሚሆኑ ጉዳዮችን ፬/ በዚህ አዋጅ መሠረት የሚካሄድ ኢንቨስትመንትን መሠረት በማድረግ ባለሀብቶች የመሬት አቅርቦትን አካላት የሚያገኙትን የቅድመ-ኢንቨስትመንት እና ወይም ጉልህ አለመግባባቶች ላይ ውሳኔ ወይም ጉባዔው የሚከተሉት አባላት ይኖሩታል፦ ፩/ ጠቅላይ ሚኒስትሩ ወይም ጠቅላይ ሚኒስትሩ ሚኒስትሩ…...............................................ሰብሳቢ፤ ፪/ የሁሉም ክልሎች ርዕሰ-መስተዳድሮች እና የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር ከንቲባዎች…..............................አባል፤ ፫/ ኮሚሽነሩ፣ የሁሉም ክልሎች እና የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደር እና የድሬዳዋ ከተማ አስተዳደር አግባብ ያለው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ኃላፊዎች…............................................አባል፤ እና ፬/ እንደ አስፈላጊነቱ በጠቅላይ ሚኒስትሩ የሚሰየሙ ፩/ ጉባዔው በየስድስት ወሩ አንድ ጊዜ ይሰበሰባል፤ ሆኖም አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ ወይም አስቸኳይ ፪/ ከግማሽ በላይ የሚሆኑ የጉባዔው አባላት በስብሰባ ፫/ ጉባዔው በጉዳዮች ላይ በመረጃ ላይ የተመሠረተ ውይይት በማካሄድ ውሳኔ ያሳልፋል ወይም ፬/ ማናቸውም የፌደራል መንግሥት ወይም የክልል መስተዳድር አካል የጉባዔውን ውሳኔዎች ወይም የጠቅላይ ሚኒስትር ጽህፈት ቤት የጉባዔው ጽህፈት ጉባዔው አጠቃላይ አሠራሩ የሚመራበት፣ ስብሰባዎቹ የሚካሄዱበት፣ የሚያያቸው ጉዳዮች የሚቀርቡበት እና ውሳኔዎች ወይም የመፍትሔ ሀሳቦች የሚሰጡበትን ሥርዓት የሚወስን መመሪያ ያወጣል። ፶. ከክልል የኢንቨስትመንት አስተዳደር አካላት ፩/ ወጥ የሆነ፣ የተቀናጀ እና የተቀላጠፈ ብሔራዊ ለመመሥረት ኮሚሽኑ በክልል ሕጎች ከሚመሠረቱ የኢንቨስትመንት አስተዳደር እና ባለድርሻ አካላት ፪/ ለዚህ ዓላማ አፈጻጸም ኮሚሽኑ ከክልሎች ጋር ፫/ ተጨባጭ የኢንቨስትመንት ዕድሎችን ለማስተዋወቅ፣ የአስተዳደር ሥራዎችን ለማቀናጀት እና በሂደቱም ከኮሚሽኑ የኢንቨስመንት ፈቃድ ያገኙ ባለሀብቶች ኢንቨስትመንት አገልግሎት የተሳለጠ ለማድረግ እና በኮሚሽኑ ተቋማዊ መዋቅር ውስጥ ቋሚ የክልል ኢንቨስትመንት አስተዳደር ዴስኮች ይቋቋማሉ። ፶፩. የኢንቨስትመንት መሬት አቅርቦትን በተመለከተ ፩/ ክልሎች አግባብነት ባላቸው የፌደራል የመሬት መሠረት በማድረግ ለማምረቻ ዘርፍ፣ ለእርሻ እና ሌሎች የኢንቨስትመንት መስኮች የሚውሉ የመሬት አቅርቦት ጥያቄዎችን በተቀላጠፈ ሁኔታ ያስተናግዳሉ፣ ለዚህ የሚሆን ግልጽ እና ተገማች መሬትን አስቀድሞ በመለየት፣ በመመደብ እና በአንድ ተጠሪ ክልላዊ አካል ሥር በማደራጀት መረጃዎቹን አግባብነት ላለው የኢንቨስትመንት በማድረግ ለክልል አካል የሚቀርቡ የመሬት አቅርቦት ጥያቄዎች በተሳለጠ ሁኔታ ተፈጻሚ እንዲሆኑ ኮሚሽኑ ከክልል መስተዳድሮች እና አግባብ ካላቸው የኢንቨስትመንት መስሪያ ቤቶች ጋር በመቀናጀት የማስተባበር እና የክትትል ፬/ የኢንቨስትመንት ፈቃድ በተሰጠው ባለሀብት አቅርቦት ጥያቄ የቀረበለት የክልል መስተዳድር አካል ለማምረቻ ዘርፍ የሚውለውን መሬት በስልሳ (፷) ቀናት ውስጥ፤ ለሌሎች ዘርፎች የሚውል መሬትን አስመልክቶ በሚቀርብ ጥያቄ ላይ ደግሞ በዘጠና (፺) ቀናት ውስጥ ምላሽ እንዲሰጥ የሚያስችል ልዩ አሠራር ክልሎች ፴፪. የኢንቨስትመንት-ነክ መረጃዎችን ማቅረብ ፩/ ኮሚሽኑ በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ሥልጣን እና ተግባር በአግባቡ መወጣት እንዲችል አግባብነት መስተዳድር አካላት ለተለያዩ ኢንቨስትመንት መረጃዎችን ለኮሚሽኑ ማስተላለፍ አለባቸው። ፪/ እያንዳንዱ አግባብ ያለው የክልል ኢንቨስትመንት መስሪያ ቤት ስለክልሉ የሀብት ክምችት እና እንዲሁም ስለክልሉ ኢንቨስትመንት እንቅስቃሴ በዚህ አዋጅ በሌላ ሁኔታ ካልተመለከተ በስተቀር ፶፬. ሌሎች ሕጎችን የማክበር እና ዘላቂ የማህበራዊ እና ፩/ ማንኛውም ባለሀብት የኢንቨስትመንት ተግባሩን የአገሪቱን ሕጎች በማክበር ያከናውናል። ፕሮጀክቱን ተግባራዊ ሲያደርግ የአካባቢ ጥበቃ ደረጃዎች እና የማህበራዊ አካታችነት ዓላማዎችን ፶፭. ደንብ እና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፩/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ለማስፈጸም ፪/ ቦርዱ፣ ኮሚሽኑ፣ የኢትዮጵያ ሲቪል አቪየሽን ባለሥልጣን፣ የኢትዮጵያ ኢነርጂ ባለሥልጣን፣ እና የኢትዮጵያ የኮሙኒኬሽን ባለሥልጣን ይህን አዋጅ እና ይህን አዋጅ ለማስፈጸም የሚወጣ ደንብን ለማስፈጸም መመሪያ ሊያወጡ ይችላሉ። ፶፮. የተሻሩ እና ተፈጻሚነት የሌላቸው ሕጎች (እንደተሻሻለ) እና የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ቦርድን እና የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽንን ለማቋቋም የወጣው የሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር ፫፻፲፫/፪ሺ፮ በዚህ አዋጅ ተሽረዋል። ፪/ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ደንብ ቁጥር ፫፻፲፫/፪ሺ፮ ተቋቁሞ የነበረው የኢትዮጵያ ኢንቨስትመንት ኮሚሽን መብቶች እና ግዴታዎች በዚህ አዋጅ ፫/ ይህን አዋጅ የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም አሠራር በዚህ አዋጅ በተሸፈኑ ጉዳዮች ላይ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፮ የተደነገገው ቢኖርም ይህ አዋጅ በሥራ ላይ ከመዋሉ በፊት የተፈቀዱ ፯፻፷፱/፪ሺ፬ (እንደተሻሻለ) እና አዋጁን ለማስፈጸም በወጡ ደንቦች እና መመሪያዎች መሠረት የተሰጡ መብቶች እና ጥቅሞች ተፈጻሚነት ይቀጥላል። ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ መጋቢት ፳፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=8bdb5ec20cf54b84dfc530205120ae385adef46d	23,704	4,449	0.9637	2025-10-04T13:52:33.365084
3986d411a9e6393c	የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ መጋቢት ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፮/፪ሺ፲፪ ዓ.ም አዋጅ………………………………….……….……ገጽ ፲፪ሺ፪፻፴፪ የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ የሽብር ድርጊት በሰው ልጆችና ንብረት ላይ ከፍተኛ ጉዳት እያደረሰ የሚገኝ ወንጀል ሲሆን፤ ለአገራችንና ለዓለም ህዝብ ሰላምና ደህንነት ከፍተኛ ስጋት መሆኑን በመገንዘብ፤ መንግስት የአገርና የህዝብን ሰላምና ደህንነት የመጠበቅ ኃላፊነት ያለበት በመሆኑ ወንጀሉን ለመከላከልና ለመቆጣጠር ባህሪውን ያማከለ ጠንካራ ቅድመ ጥንቃቄና ዝግጅት ማድረግ አስተማሪ ቅጣት እንዲያገኙ ለማድረግ የሚያስችል ጠንካራ ኢትዮጵያ የሽብር ድርጊትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የፀረ-ሽብር ዓላማ ካላቸው አገራት ጋር ለመተባበር እና አባል የሆነችባቸውንና የተቀበለቻቸውን ዓለም አቀፍ ስምምነቶች በተለይ በተባበሩት መንግስታትና በአፍሪካ ህብረት የተደረጉት አስፈላጊነቱ የታመነበት በመሆኑ፤ የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር ወጥቶ የነበረው የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፪/፪ሺ፩ በይዘትና አፈጻጸም ክፍተቶች የነበሩበት በመሆኑ በዜጎች መብት እና ነጻነት ላይ አሉታዊ ተጽኖ ያሳደረ ሆኖ በመገኘቱ፤ የግለሰቦችን መብቶችና ነፃነቶች በበቂ ሁኔታ ሊያስጠብቅና የህግ አሰፈጻሚ አካላትን ተጠያቂነት ማስፈን በሚያስችል ሕግ መተካት የሽብር ድርጊት ተጎጂዎች የህክምና፣ መልሶ ማቋቋምና መንግስት አንቀጽ ፶፭ (፭) መሰረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፮/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር ፩/ “ንብረት” ማለት ተንቀሳቃሽ ወይም የማይንቀሳቀስ፤ ግዙፍነት ያለው ወይም የሌለው ማንኛውም ሀብት ነው፤ ፪/ “የሽብር ወንጀል” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫፣ ከአንቀጽ ፭ እስከ አንቀጽ ፲፩፣ አንቀጽ ፳፱ እና ፴ ፫/ “ድርጅት” ማለት ህጋዊ ሰውነት ያለው አካል ወይም ሁለትና ከሁለት በላይ አባላትን የያዘ ማህበር ወይም በአሸባሪነት የተሰየመ ድርጅት ነው፤ ፭/ “ከሽብር ወንጀል ጋር የተገናኘ ንብረት” ማለት ለሽብር ወንጀል መፈጸሚያነት የዋለ ንብረት፣ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በወንጀሉ የተገኘው ንብረት፣ ከወንጀሉ በተገኘው ንብረት የተፈራው ንብረት ወይም በእነዚህ ሁኔታ የተገኘው ንብረት ያልተገኘ እንደሆነ ተመጣጣኝ ግምት ያለው የወንጀል ፈጻሚው ንብረትን ያጠቃልላል፤ ፮/ “ማቀድ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፫ ላይ ሽብር የሚፈጽምበት ሁኔታ፣ ቦታ፣ ጊዜ ወይም መሰል ጉዳዮች የመለየት ወይም የመወሰን ተግባር ማከናወን ነው፤ ለመስጠት የተደራጀ የመሰረተ ልማት ሲሆን እንደ ውኃ የትራንስፖርት ፣ የፋይናንስ ተቋም ወይም እነዚህን የመሰሉ ተቋማት ወይም ስርዓቶችን ያካትታል፤ ፰/ “መንግስት” ማለት የኢትዮጵያ የፌደራል መንግስት ወይም የክልል አስተዳር ሲሆን ለዚህ አዋጅ አፈፃፀም የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና የድሬዳዋ አስተዳደርን ፱/ “ዓለም አቀፍ ድርጅት” ማለት ማለት በዓለምአቀፍ ስምምነት አማካኝነት በሀገራት አባልነት የተመሰረት ድርጅቶች የሚመለከት ሲሆን ሆኖም የግል ዓለምአቀፍ ፲/ “የወንጀል ህግ” ማለት በአዋጅ ቁጥር ፬፻፲፬/፲፱፻፺፮ ዓ.ም የወጣው የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ፲፩/ “ፖሊስ” ማለት የፌደራል ፖሊስ ወይም ውክልና ፲፪/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም ድርጅት ነው፤ ፲፫/ ማንኛውም በወንድ ጾታ የተገለጸው ድንጋጌ ሴትንም ፩/ ማንኛውም ሰው የፖለቲካ፣ የሃይማኖት ወይም የርዕዮተ ዓለም ዓላማን ለማራመድ በማሰብ ህዝብን ወይም የተወሰነ የህብረተሰብን ክፍል ለማሸበር ወይም መንግስትን፣ የውጭ ሀ) በሰው አካል ላይ ከፍተኛ ጉዳት ያደረሰ፤ ለ) የሰውን ሕይወት ለአደጋ ያጋለጠ፤ ሐ) ሰውን ያገተ ወይም የጠለፈ፤ መ) በንብረት፣ በተፈጥሮ ሐብት ወይም አካባቢ ላይ ሠ) የሕዝብ ወይም ማህበራዊ አገልግሎት እንዳይሰጥ በከፍተኛ ሁኔታ ያስተጓጎለ፤እንደሆነ ከአስር ዓመት እስከ አስራ ስምንት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰውን አላማ ለማስፈጸም ፣ የተፈጸመው ተግባር፣ ሰውን መግደል ወይም በታሪካዊ ወይም የባሕል ቅርስ ወይም የመሰረተ ልማት አውታሮች ላይ ከፍተኛ ጉዳት በማድረስ እንደሆነ ከአስራ አምስት ዓመት እስከ ዕድሜ ልክ በሚደርስ ጽኑ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል (ሠ) ቢኖርም የሕዝብ አገልግሎት መስተጓጎል የተከሰተው በህግ ዕውቅና የተሰጠን እንደ የስራ ማቆም አድማ፣ ሰላማዊ ሰልፍ፣ ስብሰባ ወይም መሰል መብት ለመተግበር በሚፈጸም ሂደት ምክንያት እንደሆነ የሽብር ድርጊት ሆኖ አይቆጠርም፡፡ ፭.የሽብር ድርጊት ለመፈጸም መዛት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ የተመለከተውን የሽብር ድርጊት ለመፈጸም የዛተ ሰው ከአንድ ዓመት እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል፡፡ አስደርገዋለሁ ያለውን ድርጊት ለመፈጸም ያለበት ሁኔታ ወይም ያለው ዕድል ወይም ያደረገው መዛት በህብረተሰቡ ወይም በህብረተሰቡ የተወሰነ ክፍል ላይ የፈጠረውን ወይም ሊፈጥር የሚችለውን ሽብር በማገናዘብ ይሆናል፡፡ ፮. የሽብር ወንጀል ለመፈጸም ማቀድ እና መሰናዳት የተመለከተውን የሽብር ወንጀል ለመፈጸም የማቀድ ተግባር የፈፀመ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እሥራት ይቀጣል፡፡ ፪/ ማንኛዉም ሰዉ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ የተመለከተውን የሽብር ድርጊት ለመፈጸም የመሰናዳት ተግባር የፈፀመ እንደሆነ ከአምስት ዓመት እስከ አስራ ሁለት ዓመት ፯. የሽብር ወንጀል ለመፈጸም ማደም ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ የተመለከተውን የሽብር ወንጀል ለመፈጸም ወይም እንዲፈጸም ለማድረግ ያደመ እንደሆነ ከአምስት ዓመት እስከ አስራ ሁለት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፰. በሽብር ድርጊት በሐሰት ስለማስፈራራት ማንኛውም ሰው ሐሰተኛ መሆኑን እያወቀ የሽብር ድርጊት እንደሚፈጸም በማንኛውም መንገድ በመግለጽ ወይም የሀሰት ድርጊት በመፈጸም በህዝብ ወይም በህብረተሰብ ወይም በተወሰነ የህብረተሰብ ክፍል ውስጥ ድንጋጤን፣ ሽብርን፣ መረበሽን ወይም ስጋትን የፈጠረ እንደሆነ በቀላል እስራት ወይም ነገሩ ጉዳት ያስከተለ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ አስር ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፩.ማንኛውም ሰው የሽብር ወንጀል አፈጻጸምን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ እያመቻቸ ወይም እየረዳ መሆኑን እያወቀ ወይም ሽብርተኛ ድርጅትን ለመርዳት በማሰብ፡- ሀ) ሰነድ ወይም መረጃ ያዘጋጀ፣ ያቀረበ ሰጠ፤ ወይም ለ) የክህሎት፣ የምክር ፣ የሙያ ድጋፍ የሰጠ፤ወይም ሐ) ማንኛውንም ፈንጂ፣ ድማሚት፣ ተቀጣጣይ ንጥረ- ነገሮችን፣ የጦር መሳሪያ ወይም ሌላ ገዳይነት ያለው መ) ስልጠና የሰጠ ወይም አባላትን የመለመለ፤እንደሆነ ከሰባት ዓመት እስከ አስራ አምስት ዓመት በሚደርስ ፪/ የተደረገው ድጋፍ የንብረት የሆነ እንደሆነ በወንጀል ድርጊት የተገኘ ገንዘብ ወይም ንብረት ህጋዊ አስመስሎ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ (፩) ወይም (፪) የተመለከተውን ተግባር የፈጸመ ሰው ዋናው የሽብር ወንጀል ባይፈጸምም ወይም ድጋፍ ማድረጉ ተለይቶ ለታወቀ አንድ የሽብር ወንጀል ለመፈጸም ከሚደረግ ዝግጅት ጋር ወይም የሽብር ወንጀሉን ከሚፈጽመው ሰው ጋር ግንኙነት ባይኖረውም ለሽብር ወንጀል ድጋፍ ማድረግ ሆኖ ይቀጣል፡፡ ፬. በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ድርጊት የተፈጸመው በቸልተኝነት እንደሆነ ቅጣቱ ከአንድ ዓመት እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ይሆናል፡፡ ፭) በዚህ አንቀፅ ከንዑስ አንቀፅ ፩ እስከ ፬ የተደነገገው ቢኖርም በሰብአዊ ተግባር ላይ የተሰማሩ ድርጅቶች የሚያደርጉት ሰብአዊ እርዳታ ወይም ሌላውን ሰው የመርዳት የህግ ኃላፊነት ያለበት ሰው ተግባርና ኃላፊነቱን ለመወጣት ብቻ የሚያደርገው ድጋፍ አያስቀጣም፡፡ ፩/ማንኛውም ሰው ሆን ብሎ ሌላውን ሰው በመጎትጎት፣ ተስፋ በመስጠት፣ በገንዘብ፣ በስጦታ፣ በማስፈራራት ወይም በማናቸውም ሌላ መሰል ዘዴ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፫ ላይ የተመለከተውን ወንጀል እንዲፈጽም ያነሳሳ ሆኖ ወንጀሉ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፫ ላይ የተመለከተ ወንጀል እንዲፈጸም ለማድረግ በንግግር፣ በጽሑፍ፣ በስዕል ወይም በሌላ ማንኛውም አድራጎት በግልጽ ሁኔታ ቅስቀሳ ያደረገ፣ ወይም እንደዚህ ዓይነት ይዘት ያለው ነገር መሆኑን እያወቀ ያተመ፣ ያሳተመ፣ ያስተላለፈ፣ ያሰራጨ፣ ያከማቸ፣ የሸጠ፣ ወይም በሌላ ማንኛውም መንገድ ለህዝብ ተደራሽ ያደረገ እና ወንጀሉ የተፈጸመ ወይም የተሞከረ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ፫/ የወንጀል ህጉ አንቀጽ ፴፮ (፪) ቢኖርም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) የተመለከተው የወንጀል ወንጀል ያልተሞከረ ወይም ያልተፈጸመ እንደሆነ በንኡስ አንቀጾቹ የተመለከቱትን ድርጊቶች የፈጸመ ሰው ከአንድ ዓመት እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፲፩. ከሽብር ወንጀል ጋር የተገናኘ ንብረትን ስለመያዝ ፩/ ከሽብር ወንጀል ጋር የተገናኘ ንብረት መሆኑን እያወቀ ንብረቱን ይዞ የተገኘ ወይም የተገለገለበት ማንኛውም ሰዉ የንብረቱ መወረስ እንደተጠበቀ ሆኖ ከሶስት ዓመት እስከ አስር ዓመት በሚደርስ ፅኑ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ድርጊት የተፈጸመው በቸልተኝነት እንደሆነ ቅጣቱ ከአንድ ዓመት እስከ ሶስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፲፪. በጠቋሚ እና በምስክር ላይ የሚፈጸም ወንጀል ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል ጠቋሚ ወይም ምስክር ሊሆን የሚችል ወይም ማስረጃ ያለው ሰው፤ መረጃውን ወይም ማስረጃውን ለፍትሕ አካላት እንዳይሰጥ ወይም በምርመራ ወይም በክርክር ሂደት ምስክር ሆኖ እንዳይቀርብ በእርሱ ወይም ከእርሱ ጋር የቅርብ ግንኙነት ባለው ሰው ላይ የተንኮል፣ የኃይል ስራ፣ የማስፈራራት፣ የማይገባ ጥቅም በመስጠት ወይም በመደለል፣ ወይም በሌላ ማንኛውም መንገድ ጣልቃ በመግባት የከለከለ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፪/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ የተመለከተ ወንጀልን አስመልክቶ ጥቆማ ወይም መረጃ የሰጠን፣ ወይም ምስክር ሆነ የቀረበን ሰው መረጃ በመስጠቱ ወይም ምስክር ሆኖ በመቅረቡ ምክንያት፤ በእርሱ ላይ ወይም ከእርሱ ጋር የቅርብ ግንኙነት ባለው ሰው ላይ ጥቃት፣ ማስፈራራት፣ ወይም ጉዳት ያደረሰ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፫.በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) የተመለከተው ወንጀል በተበዳይ ላይ ከባድ የአካል ወይም የጤና ጉዳትን ወይም ሞትን አስከትሎ እንደሆነ፤ እነዚህን ወንጀሎች ፲፫.በዳኝነት እና ህግ አስፈጻሚ አካላት ላይ ስለሚፈጸም ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል መከላከል፣ ምርመራ፣ ክስ ወይም የዳኝነት ስራ የሚሰራ ሰው የስራ ግዴታው የሆነውን ተግባር እንዳያከናውን በዛቻ፣ በማስገደድ ወይም በኃይል እንዲያደርግ ያደረገ ወይም ከእርሱ ጋር የቅርብ ግንኙነት ባለው ሰው ላይ የዛቻ፣ የኃይል ድርጊት ወይም በማንኛውም የማስገደጃ መንገድ በመጠቀም ተግባሩን ያሰናከለ ወይም የማስገደድ ተግባር የፈጸመ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ፪/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል የመከላከል፣ የምርመራ፣ የክስ ወይም የዳኝነት ስራ የሚሰራ ሰውን በስራው የሚረዳውን ሰው የደበደበ፣ ያስፈራራ ወይም የኃይል ድርጊት የፈጸመበት እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ጽኑ የተመለከተው ወንጀል በተበዳይ ላይ ከባድ የአካል እንደሆነ፤ እነዚህን ወንጀሎች በሚመለከት አግባብነት ያላቸው ህጎች በተደራቢነት ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡ ፲፬. ማስረጃ በማጥፋት ስለሚፈጸም ወንጀል ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል በምርመራ ወይም በፍርድ ክርክር ሂደት ላይ ማስረጃ ሆኖ ሊቀርብ የሚችል ማስረጃን ያጠፋ፣ ያበላሸ ወይም የደበቀ እንደሆነ ከአንድ ዓመት እስከ ሶስት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ተግባር አፈጻጸም ከባድ በሆነ ጊዜ ወይም ማስረጃው የሽብር ወንጀል ምርመራ ወይም ክርክር ሂደት ውስጥ እንደ ዋና ማስረጃ ሊታይ የሚችልና ወንጀሉን ለማስረዳት የሚውል ዓይነት ሲሆን ቅጣቱ ከሶስት ዓመት እስከ አስር ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይሆናል፡፡ ፲፭. አለማስታወቅ እና ተጠርጣሪን መርዳት ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫፣ ፮፣ ፯፣ ፱፣ ፲ እና ፲፩ ከተመለከቱ የሽብር ወንጀሎች ውስጥ አንዱ ሊፈጸም፣ እየተፈጸመ ወይም የተፈጸመ መሆኑን እያወቀ ወይም የወንጀል ፈጻሚውን ማንነት እያወቀ በቂ ምክንያት ሳይኖረው ወዲያውኑ ለፖሊስ ወይም አግባብ ላለው ህግ አስፈጻሚ አካል ያላስታወቀ እንደሆነ ከአንድ ዓመት እስከ ሶስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፪/ ወንጀልን አለማስታወቁ ከባድ ሲሆን በተለይም መረጃው ቀድሞ ደርሶ ቢሆን የወንጀሉን መፈጸም መከላከል ወይም መቆጣጠር የሚቻል ዓይነት ሲሆን ቅጣቱ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፫/ ማንኛውም ሰው እያወቀ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተጠቀሱት ወንጀሎች በአንዱ የተጠረጠረን ወይም የተከሰሰን ሰው አስቀድሞ በማስጠንቀቅም ሆነ በመደበቅ፣ ምርመራን በማሳሳት ወይም በሌላ ማናቸውም መንገድ ተከሶ እንዳይቀርብ የረዳ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፬) ወንጀሉን መከላከል ወይም ምርመራ በአግባቡ ተከናውኖ ማስቀጣት የተቻለ ወይም ተጠርጣሪን መያዝ የተቻለ ቢሆንም የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩ ፣ (፪) እና (፫) ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፭) የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ግዴታ በህግ ምስጢር ያለመግለጽ መብት ያላቸው ወይም ግዴታ ያለባቸው ሰዎች ላይ ተፈጻሚ አይሆንም፡፡ ሆኖም ወንጀሉ ሊፈጸም ወይም እየተፈጸመ ስለመሆኑ መረጃ ያለው ሰው ይህንን መብት ወይም ግዴታ እንደመከላከያ ለማቅረብ አይችልም፡፡ ፩/ ማንኛውም ሰው የሽብር ወንጀልን በሚመለከት ጠቋሚ ወይም ምስክር በመሆኑ ምክንያት የእርሱ ወይም የቤተሰቡ ህይወት፣ አካል ወይም ንብረት ለአደጋ የተጋለጠ እንደሆነ በወንጀል ምስክሮችና ጠቋሚዎች ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እንደተጠበቀ ሆኖ ጉዳዩን የሚመለከተው ፍርድ ቤት የሚከተሉትን ሀ) ክሱ የሚሰማበትን ቦታ መቀየር፤ ለ) በፍርድ ቤቱ እየተካሔዱ ያሉ የክስ መስማት ሂደቶች በከፊልም ሆነ በሙሉ እንዳይታተሙ ፫/ ማንኛውም ሰው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የተሰጠን ትዕዛዝ የተላለፈ እንደሆነ በቀላል እስራት ይቀጣል፡፡ ሆኖም ድርጊቱ በክርክሩ አካሄድ ላይ እንቅፋት የፈጠረ ወይም ምስክሩን ለአደጋ ያጋለጠ እንደሆነ ከአንድ ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራትና ከሃምሳ ሺህ ብር በማይበልጥ ፲፯. የህግ ሰውነት የተሰጠው ድርጅት የወንጀል ተካፋይነት ፩/ የወንጀል ሕግ አንቀጽ ፺ (፩) ፣ (፫) እና (፬) ላይ ድርጅት እንደሆነ ለወንጀሉ የሚጣለው ቅጣት፡- ሀ)በቀላል እስራት ወይም እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት እንደሆነ ከአንድ መቶ ሺህ ብር እስከ ሁለት መቶ ሺህ ብር፤ ለ) ከአምስት ዓመት እስከ አስር ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት እንደሆነ ከሁለት መቶ ሺህ ብር እስከ ሐ) ከአስር ዓመት እስከ ሃያ ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት እንደሆነ ከአምስት መቶ ሺህ ብር እስከ መ) ከሃያ ዓመት በላይ ወይም በዕድሜ ልክ ጽኑ እስራት ወይም በሞት እንደሆነ ከአንድ ሚሊዮን ብር እስከ አንድ ሚሊዮን አምስት መቶ ሺህ ብር፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተደነገገው ቅጣት በተጨማሪ ፍርድ ቤቱ በዐቃቤ ህግ ጠያቂነት ወይም በራሱ አነሳሽነት ድርጅቱ እንዲፈርስ ወይም ንብረቱ ፫/ በዚህ አንቀጽ መሰረት የድርጅቱ መቀጣት የድርጅቱ ኃላፊዎች ወይም ሠራተኞች በየግላቸው ላደረጉት ወንጀል ሊወሰንባቸው የሚገባውን ቅጣት አያስቀርም፡፡ ድርጅትን በአሸባሪነት ስለመሰየም እና በተሰየመ ድርጅትን በአሸባሪነት ስለመሰየም ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሽብር ወንጀል ውስጥ የሚችለው በሁለት ሶስተኛ የአብላጫ ድምጽ ነው፡፡ ፫/ ምክር ቤቱ የድርጅትን በፍርድ ቤት በወንጀል መከሰስ ወይም መቀጣት ሳይጠብቅ በአሸባሪነት የመሰየም ተግባሩን ሊያከናውን ይችላል፡፡ ፲፱.ድርጅትን ለማሰየም መኖር ስለሚገባው ሁኔታ ፩/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ እንደተጠበቀ ሆኖ አንድን ድርጅት በአሸባሪነት ለመሰየም የሚቻለው ፡- ለ) የድርጅቱ የሥራ አመራር ወይም ውሳኔ ሰጭ አካል ወንጀሉን በአሰራርም ሆነ በግልጽ የተቀበለው ወይም አፈጻጸሙን የመራ እንደሆነ፤ ወይም ሐ) በአሰራር ወይም በአፈጻጸም ወንጀሉ የድርጅቱ ፪/ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት አንድን ድርጅት በአሸባሪነት ሲሰይም የሚኒስትሮች ምክር ቤት ውሳኔውን በመገናኛ ብዙሃን ለህዝብ ይፋ በማድረግ ስያሜው በኢትዮጵያ ተፈጻሚ እንዲሆን ፳.የውሳኔ ሀሳብ አቀራረብ ሥነ-ሥርዓት ፩/ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ አንድ ድርጅት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተጠቀሱት ሁኔታዎች አንዱን በሚያሟላ ሁኔታ የሽብር ወንጀል ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ያቀርባል፡፡ ፪/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ህግ የቀረበውን የውሳኔ ሀሳብ ሲያጸድቀው ለህዝብ ተወካዮች ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት የሚቀርብ የውሳኔ ሀሳብ ድርጅቱ በአሸባሪነት እንዲሰየም የሚያደርጉትን ዝርዝር ሁኔታ መያዝ ይኖርበታል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) ላይ የተደነገገው ቢኖርም የውሳኔ ሀሳቡ ምስጢራዊ ጉዳዮችን በዝርዝር ላያካትት ይችላል፤ ሆኖም የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ውሳኔ በተመለከተ ጥቅል መረጃ መያዝ አለበት፡፡ ፭/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጥቅል መረጃ ላይ ተመስርቶ ውሳኔ ለመስጠት የተቸገረ እንደሆነ የምክር ቤቱን አፈጉባኤ ጨምሮ በቀጥታ ከአባላቱ መካከል በሚመረጡ የተወሰኑ ተወካዮች ምስጢራዊ ጉዳዩን እንዲመለከቱ ሊወስን ይችላል፡፡ የተመረጡት አባላትም ጉዳዩን በምስጢር የመያዝ ግዴታ ያለባቸው ሲሆን በመመርመር አግባብ የሚሉትን አስተያየት ያቀርባሉ፡፡ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንጽ (፬) መሰረት ጉዳዩ ምስጢራዊ ነው የሚባለው የጉዳዩ መገለጽ በሀገር ደህንነት፣ በህዝብ ፀጥታና ሰላም፣ በመረጃ ምንጩ ወይም በውጭ ግንኙነት ላይ ጉዳት የሚያስከትል መሆኑን የሚኒስትሮች ምክር ፳፩.ጥሪ ስለማድረግ እና ውሳኔ ማስተላለፍ ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ድርጅትን በአሸባሪነት አስተያየቱን የሚያቀርብበትን በቂ ጊዜ በመስጠትና የጊዜ ገደብ በመግለጽ አግባብ ባለው መገናኛ ዘዴ ጥሪ ሚስጥራዊ ከሚባሉ ጉዳዮች በስተቀር ማስረጃዎችን የማወቅና የማግኘት መብት ያለው ሲሆን፤ የውሳኔ ሀሳቡን ለመቃወም ለምክር ቤቱ ማንኛውንም ማስረጃ ፫/ ጥሪ የተደረገለት ድርጅት ጥሪ በተደረገለት ጊዜ ገደብ ውስጥ ያልቀረበ ወይም ማስረጃውን ያላቀረበ እንደሆነ በሌለበት ወይም ማስረጃ ባላቀረበበት ምክር ቤቱ ውሳኔ ፬/ ምክር ቤቱ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ያቀረበውን የውሳኔ አነሳሽነት ያገኛቸውን ማስረጃዎች በመመርመር ውሳኔ ፳፪.በአሸባሪነት የመሰየም ውጤት ፩/ በዚህ አዋጅ መሰረት በአሸባሪነት የተሰየመ ድርጅት የሚያደርጋቸው ግንኙነቶች እና እንቅስቃሴዎች ህጋዊ ፪/ በአሸባሪነት የተሰየመው ድርጅት ህጋዊ ሰውነት ያለው ድርጅት የሆነ እንደሆነ እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት በፍርድ ቤት እንዲፈርስ ያልተደረገ እንደሆነ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ ድርጅቱ እንዲፈርስ ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ፫/ በአሸባሪነት የተሰየመ ድርጅት ንብረት በፍርድ ቤት ትዕዛዝ በመንግስት የሚወረስ ይሆናል፡፡ ንብረቱ እንዲወረስ ትዕዛዝ የመስጠት ሂደት ወቅት የሚኖረው ክርክር ድርጅቱ ከመሰየሙ በፊት በቅን ልቦና ከድርጅቱ ጋር ግንኙነት ያደረጉ የሶስተኛ ወገኖችን ጥቅም የተመለከተ ብቻ ይሆናል፡፡ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ከሽብር ወንጀል ጋር የተገናኘ ንብረትን ወይም የአሸባሪ ድርጅትን ንብረት ወይም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት ንብረቱ የሚወረስ ድርጅትን በሚመለከት የተሻሻለው የፀረ- ሙስና ልዩ የሥነ-ሥርአትና የማስረጃ ህግን ጨምሮ መውረስን የሚመለከቱ ህጎችን መሰረት የሚመራ ፳፫.የድርጅት ስም፣ ምልክት፣ አርማ ወይም አካባቢ ለውጥ ፩/ በዚህ አዋጅ መሰረት አንድ ድርጅት በአሸባሪነት ተሰይሞ ወይም በመሰየም ሂደት ላይ እያለ ድርጅቱ ስሙን፣ ምልክቱን፣ ዓርማውን፣ አካባቢውን ወይም መሰል ጉዳዮችን ቢቀይር ወይም ከዚህ ድርጅት ድርጅቱን ሽብርተኛ ያሰኘው ወይም መሰረት ከሆነው ሁኔታ ወይም አካሄድ ጋር መሰረታዊ ልዩነት ሳይኖረው ሌላ ድርጅት ቢመሰርት እንደ ሌላ ድርጅት ወይም የተለያዩ ድርጅቶች የሚያስቆጥር ፪/ በዚህ አዋጅ መሰረት በአሸባሪነት ከተሰየመ ወይም በመሰየም ሂደት እያለ ካለ ድርጅት ጋር ሌላ ድርጅት የተዋሃደ ወይም የተቀላቀለ እንደሆነ ለመጀመሪያው በሁለተኛውም ድርጅት ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፩/ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ በአሸባሪነት ተሰይሞ ያለ ድርጅት ስያሜው እንዲሰረዝለት የውሳኔ ሀሳብ ለሚንስትሮች ምክር ቤት ሊያቀርብ ይችላል፤ ምክር ቤቱ የውሳኔ ሀሳቡን ሲቀበለው ለህዝብ ተወካዮች ፪/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚኒስትሮች ምክር ከአሸባሪነት ስያሜ ድርጅትን ለመሰረዝ ይችላል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ መሰረት አሸባሪ ድርጅትን ከስያሜ ለመሰረዝ የሚቻለው ድርጅቱ የሽብር ወንጀል መፈጸሙን ያቆመ እና በዚህ ዓይነት ድርጊት ፬/ የተባበሩት መንግስታት የጸጥታው ምክር ቤት በአንድ ድርጅት ላይ ያሳለፈውን የአሸባሪነት ስያሜ ያነሳ እንደሆነ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ አንቀጽ ፪ መሰረት የድርጅቱን መሰየም ለህዝብ ይፋ ባደረገበት አግባብ የስያሜውን ፳፭. ከስያሜ ለማሰረዝ ስለሚኖር ሥነ-ሥርዓት ፩/ ማንኛውም ሰው በአሸባሪነት ተሰይሞ ያለ ድርጅት ስያሜው እንዲሰረዝለት ለፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ፪/ የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ህግ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የቀረበለትን ማመልከቻ ፫) የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ በሰጠው ውሳኔ ላይ ቅር የተሰኘ አመልካች ውሳኔው በተሰጠው አርባ አምስት ቀን ውስጥ ወይም የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ በተገለፀው ጊዜ ውስጥ ውሳኔ ያልሰጠ እንደሆነ ፬) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት አቤቱታ የሚያቀርብ ማንኛውም ሰው ድርጅቱ ከስያሜ ሊሰረዝ የሚገባበትን ምክንያት ከማስረጃ ጋር ማቅረብ አለበት፡፡ ፭) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ወይም (፫) መሰረት ውሳኔ በተሰጠ በአንድ ዓመት ውስጥ የዚህ ድርጅት ፮) በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተገለጸው የማመልከት መብት የተሰጠው ሰው ወይም ድርጅት ከአሸባሪነት ስያሜው እንዲሰረዝ ከማመልከትና ሂደቱን ከመከታተል ፳፮.ከስያሜ መሰረዝ ስለሚኖረው ውጤት ፩/ የድርጅት የአሸባሪነት ስያሜ መሰረዝ፤ ከአሸባሪነት መሰረዙ ተፈጻሚ ከሚሆንበት ጊዜ በፊት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፪ መሰረት የተከናወኑ ተግባራት ላይ ምንም ዓይነት ውጤት አይኖረውም፡፡ ስለሆነም የተወረሰ ንብረትን እንዲመለስ መጠየቅን ጨምሮ ያደረጋቸው ፪/ ስያሜው የተሰረዘለት ድርጅት በህግ ሰውነት የተሰጠው ድርጅት የነበረ እና ህጋዊ ሰውነቱን መልሶ ለማግኘት የፈለገ እንደሆነ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ ድርጅቱ ህጋዊ ሰውነቱን እንዲያገኝ አስፈላጊውን ትብብር ፳፯.የወንጀል ተጠያቂነት ስላለመኖሩ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሰረት ድርጅትን ለመሰየም በሚደረገው ሂደት ለመሰየም የሚያስችል ምክንያት የሌለ መሆኑን ለማሳየት መረጃ በማቅረቡ ወይም በአሸባሪነት የተሰየመ ድርጅት ስያሜው እንዲሰረዝለት በመጠየቁ ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ድርጅትን በአሸባሪነት ሲሰይም ወይም ከአሸባሪነት ስያሜ ሲሰርዝ፤ ውሳኔውን አገር አቀፍ ተደራሽነት ባለው ጋዜጣ እና ሌላ አግባብነት ባለው የብዙሐን መገናኛ መንገድ ለህዝብ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ምክር ቤቱ ይፋ የሚያደርገው ውሳኔ እንዳስፈላጊነቱ ድርጅቱ ስለሚሆንበት ሁኔታ እና መሰል ጉዳዮችን መያዝ በአሸባሪነት በተሰየመ ድርጅት ውስጥ ስለመሳተፍ ፩/ ማንኛውም ሰው በአሸባሪነት ተሰይሞ ያለን ድርጅት በአጠቃላይ ወይም የድርጅቱን አንድ ክፍል በኃላፊነት የመራ እንደሆነ ድርጅቱን በመምራቱ ብቻ ከሰባት ዓመት እስከ አስራ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ ፪/ ለዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አፈጻጸም አንድ ሰው ድርጅቱን መርቷል የሚባለው ድርጀቱን አጠቃላይ ወይም የድርጅቱን አንድ ክፍል በበላይነት ማስተዳደር ኃላፊነት ያለበት ወይም በድርጅቱ ውስጥ ውሳኔ የማሳለፍ ሥልጣን ያለው፤ ወይም በድርጅቱ ደንብ መሰረት አመራር መሆኑ የተረጋገጠ ወይም በመደበኛው ሁኔታ አንድ አመራር ሊያከናውን የሚገባውን ተግባር ፫/ ድርጅቱ አሸባሪ በሚል ከመሰየሙ በፊት ድርጅቱን ሲመራ የነበረና በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ድርጅቱ በአሸባሪነት ከተሰየመበት ዕለት በፊት አመራርነቱን የተወ ሰው አሸባሪ ድርጅትን መምራት በሚል ተጠያቂ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫ የተደነገገገው ቢኖርም ድርጅቱ በአሸባሪነት ከመሰየሙ በፊት አመራርነቱን የተወ ሰው በዚህ አዋጅም ሆነ በሌላ አግባብነት ባለው ህግ የተደነገገ ሌላ የወንጀል ድርጊት የፈጽሞ እንደሆነ ፩/ ማንኛውም ሰው አሸባሪ ድርጅት መሆኑን እያወቀ ወይም ማወቅ ሲገባው በድርጅቱ ውስጥ አባል የሆነ ወይም ስልጠና የወሰደ እንደሆነ ከአንድ ዓመት እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፪/ ለዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አፈጻጸም አንድ ሰው በአሸባሪ ድርጅት ውስጥ በአባልነት ተሳትፏል የሚባለው ድርጅቱ በአሸባሪነት ተሰይሞ ባለበት ወቅት የድርጅቱ እንቅስቃሴ ውስጥ የተሳተፈ ወይም በድርጅቱ ደንብ ወይም አሰራር አንድ አባል ማድረግ የሚገባውን አስተዋጽዎ ያደረገ ወይም የድርጅቱን ዓላማ እና እንዲሆን በተግባር የተሳተፈ ወይም በራሱ ነጻ ፍቃድ አባል መሆኑን የገለጸ ወይም በመደበኛ ሁኔታ አንድ ተግባር ለድርጅቱ ማከናወኑ ሲረጋገጥ ነው፡፡ ፫/ ድርጅቱ አሸባሪ በሚል ከመሰየሙ በፊት በድርጅቱ ውስጥ አባል የነበረ ወይም ስልጠና እየወሰደ ያለ ሰው ድርጅቱ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በአሸባሪነት ከተሰየመበት ዕለት በፊት አባልነቱን ወይም ስልጠናውን የተወ እንደሆነ በአባልነቱ ወይም በመሰልጠኑ ተጠያቂ አይሆንም፡፡ ሆኖም የፈጸመው ሌላ ወንጀል ያለእንደሆነ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫ የተደነገገገው ቢኖርም ድርጅቱ በአሸባሪነት ከመሰየሙ በፊት አባልነቱን የተወ ወይም ስልጠናውን ያቋረጠ ሰው በዚህ አዋጅም ሆነ በሌላ አግባብነት ባለው ህግ የተደነገገ ሌላ የወንጀል ድርጊት የፈጽሞ እንደሆነ ተጠያቂ ይሆናል፡፡ ፩/ ፖሊሲ በፌደራል ፖሊስ ኮሚሽነር ጄኔራል ወይም በእርሱ በተወከለ የሥራ ኃላፊ ፈቃድ የሽብር ድርጊትን ለመከላከል ድንገተኛ ፍተሻ ማድረግ ይችላል፡፡ ፪/ በተደረገ ድንገተኛ ፍተሻ ወቅት የተያዘ ንብረት ወይም ዕቃ ሲኖር ፖሊስ የንብረቱን ወይም የዕቃውን ዝርዝር እንዲፈርምበት በማድረግ አንዱን ቅጂ ንብረቱ ወይም ዕቃው ለተያዘበት ሰው መስጠት አለበት፡፡ ፴፪. ለሽብር ጥቃት የተጋለጡ ሰዎችን ስለማዳን ፩/ ፖሊስ በአንድ የተወሰነ ቦታ ላይ የሽብር ድርጊት የተፈጸመ ወይም እየተፈጸመ ለመሆኑ ወይም ሊፈጸም እንደሚችል ለመጠርጠር በቂ ምክንያት ሲኖረው፡- ሀ) ለሽብር ጥቃቱ የተጋለጡ ወይም ሊጋለጡ የሚችሉ ሰዎችን ከአካባቢው ወደ አንድ ስፍራ እንዲገቡ ወይም ወደ አንድ ስፍራ እንዳይገቡ ወይም ሥፍራውን እንዲለቁ ወይም በተገለለ ቦታ እንዲቆዩ ለ) በጥቃቱ ጉዳት የደረሰባቸው ሰዎች በግልም ሆነ በመንግስት የህክምና ተቋም አስቸኳይ የህክምና እርዳታ እንዲያገኙ ተቋማቱን ለማዘዝ፤ ሐ) ለአደጋው ምንጭ የሆነው ወይም ሊሆን የሚችለው እቃ እንዲወድም፣ ከነበረበት ቦታ እንዳይነሳ ወይም ወደ ሌላ ቦታ እንዲወሰድ ለማድረግ፤ መ) ሰዎችን ከመመረዝ ለማዳን ተገቢ የሆኑ ትዕዛዞችን ሠ) የተመረዘው ቤት፣ ህንጻ፣ ድርጅት ወይም ቦታ ረ) አደጋውን ወይም መመረዙን ለመከላከል ወይም ለመቀነስ የሚያስችል አግባብነት ያለውን እርምጃ ለመውሰድ እና እንዲወስድ ለማድረግ፤ይችላል፡፡ ፪/ ፖሊስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚፈጽመው ተግባር የጽሁፍ ወይም የቃል ትዕዛዝ በመስጠት ሲሆን አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው የማስገደድ ፫/ ፖሊስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሰጠውን ትዕዛዝ በሚነገር ማስታወቂያ ሊነሳ ወይም ሊራዘም ይችላል፡፡ ሆኖም ትዕዛዙን ለመስጠት በቁጥጥር ስር እንደዋለ ወይም የሰዎቹ ለአደጋው ተጋላጭነት ቀሪ እንደሆነ በተገለለ ቦታ እንዲቆዩ ወይም ወደ አንድ ስፍራ እንዲገቡ የተሰጠው ትዕዛዝ ፬/ ማንኛውም ሰው በዚህ አንቀጽ መሰረት ፖሊስ የሰጠውን ትእዛዝ የመፈጸምና የመተባበር ግዴታ ፭/ መንግስት እንደ አስፈላጊነቱ በሚያወጣው መመሪያ መሰረት ማንኛውም አምራች ወይም አገልግሎት ሰጪ ተቋም ከሽብር አደጋ ሰውን ለማዳን እቅድ ፴፫.የአከራይ እና በቤቱ የሚያኖር ሰው ኃላፊነት ፩/ ማንኛውም የቤት፣ የይዞታ፣ የህንጻ፣ የድርጅት፣ የተሸከርካሪ ወይም ተመሳሳይ መገልገያ አከራይ የሆነ ሰው፤ የተከራዩን ስም፣ አድራሻ፣ የስራ ሁኔታ፣ ዜግነት የሚገልጹ ማስረጃችን የኪራይ ግንኙነቱ ከተቋረጠም በኋላ ለሁለት አመታት የመያዝ ግዴታ ፪/ ማንኛውም ሰው በቤቱ ውስጥ የውጭ ሀገር ዜጋን የፓስፖርቱን ኮፒ በማያያዝ በሰባ ሁለት ሰአት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) የተመለከውን ግዴታ የተላለፈ ሰው እስከ አንድ ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ወይም ከአምስት ሺህ ብር እስከ ሃምሳ ሺህ ብር በሚደርስ መቀጮ ፩/ ፖሊስ የሽብር ወንጀልን ለመከላከል ወይም ምርመራ ለማከናወን የሚረዳዉ መሆኑን በሚገባ የሚያምንበትን መረጃ ወይም ማስረጃ በፍርድ ቤት ትዕዛዝ ከማንኛውም የመንግሥት መሥሪያ ቤት፤ የግል ድርጅት ወይም ግለሰብ እንዲሰጠዉ ለመጠየቅና ለመውሰድ ይችላል፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ፖሊስ አስቸኳይ ሁኔታ ሲያጋጥመው ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ መረጃውን ወይም ማስረጃውን ለመጠየቅና ለመውሰድ ይችላል፤ ሆኖም ጉዳዩን በሰባ ሁለት ሰዓት ውስጥ ለፍርድ ቤት የማሳወቅና ፍርድ ቤቱ የሚሰጠውን ትዕዛዝ የማክበር ግዴታ አለበት፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ ( ፩ ) ወይም ( ፪ ) መሰረት የተገኘው መረጃ ወይም ማስረጃ ምስጢራዊ ይዘት ያለው እንደሆነ፤ ፖሊስ መረጃውን ወይም ማስረጃውን በምስጢር የመያዝ እና ለተፈለገበት ዓላማ ፴፭. የሽብር አስተሳሰብና ወደ ኃይል የሚያመራ ጽንፈኝነትን ፩/ መንግስት ለሽብር ዓላማ ማንኛውም ሰው በተለይም ህጻናት እና ወጣቶች እንዳይመለመሉ፣ የሽብር ድርጊት አስተሳሰብ ወይም ወደ ኃይል የሚያመራ ፪/ የሽብር ድርጊት አስተሳሰብ ወይም ወደ ኃይል የሚያመራ ጽንፈኝነት እንዲሰርጽባቸው የተደረጉ፣ የሽብር ድርጊት እንዲፈጽሙ የተመለመሉ ወይም በሽብር ድርጊት ውስጥ የተሳተፉ ሰዎች ሲኖሩ በወንጀል ህጉ የሚፈጸሙ ቅጣቶች እና እርምጃዎች እንደተጠበቁ ሆነው ከዚህ አስተሳሰብ እንዲወጡ በመተባበር አስፈላጊውን ድጋፍ ማድረግ አለበት፡፡ ፫/ መንግስት ለሽብር አስተሳሰብ ወይም ወደ ኃይል የህክምና ድጋፍ እንዲያገኙ ማድረግ አለበት፡፡ ፬/ የሽብር ወንጀል በመፈጸማቸው በፍርድ ቤት ጥፋተኛ ሆነው በማረሚያ ቤት ለሚገኙ ታራሚዎች የሚሰጠው ከጽንፈኝነት እንዲወጡ የሚያግዝ መሆን አለበት፡፡ ፩/ የኢትዮጰያ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን በዚህ አዋጅ የተመለከቱ ወንጀሎችን በየትኛውም የሀገሪቱ ክፍል ተንቀሳቅሶ ይመረምራል፣ ተጠርጣሪዎችን ይይዛል፣ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘውም የክልል ፖሊስ ተቋምን ትብብር ለመጠየቅ ይችላል፤ የክልል ፖሊስ ተቋምም ሲጠየቅ የመተባበር ግዴታ አለበት፡፡ የሚያከናውኑ የመሥሪያ ቤቱ ሠራተኞችን መርጦ ይመድባል፤ የተለየ የሥራ ክፍልም ያደራጃል፡፡ ፫/ ምርመራ ለማከናወን የሚመድበው ባለሙያ በሽብር ጉዳይ እና በሰብአዊ መብት አጠባበቅ ዙሪያ ስልጠና የወሰደ፣ የሥራ ልምድ፣ ክህሎት እና መልካም ስነ- ፬/ የኢትዮጰያ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ሥልጣን ለክልል ፖሊስ በውክልና ሲሰጥ ውክልና የሚሰጠው የክልል ፖሊስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተመለከተውን ሁኔታ በሚያሟላ ባለሙያ ኃላፊነቱን ሊወጣ የሚችል እንዲሁም ውክልናው ከተሰጠው በኋላም ሁኔታውን ባሟላ መልኩ እየፈጸመ ስለመሆኑ የማረጋገጥ ኃላፊነት አለበት፡፡ ፴፯. የብሔራዊ መረጃ እና ደህንነት አገልግሎት ፩/ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት በማቋቋሚያ አዋጁ በተሰጠው የሥልጣንና ተግባር ማእቀፍ ውስጥ የመሥሪያ ቤቱን ሠራተኞችን መርጦ ይመድባል፤ የተለየ የሥራ ክፍልም ያደራጃል፡፡ ፪/ የሽብር ጉዳይን ለመከታተል የሚመድበው ባለሙያ በሽብር ጉዳይ እና በሰብአዊ መብት አጠባበቅ ዙሪያ ስልጠና የወሰደ፣ መልካም ስነ-ምግባር፣ የሥራ ልምድ እና ክህሎት ያለው መሆን አለበት፡፡ ፫/ በብሔራዊ የመረጃና ደህንነት አገልግሎት ወይም የአገልግሎቱ ሠራተኛ በሽብር ወንጀል የተጠረጠረን ሰው ለማሰር አይችልም፤ ሆኖም የሽብር ወንጀልን ሊፈጽም ያለን፣ እየፈጸመ ወይም ፈጽሞ ያለን ሰው ለመያዝ የሚችል ሲሆን በአቅራቢ ለሚገኝ ፖሊስ ጣቢያ ለማስረከብ ህጉ በሚጠይቀው ጊዜ ውስጥ ለፖሊስ የማሰረከብ ኃላፊነት አለበት፡፡ ፴፰. የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ህግ ፩/ የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ፡- ሀ) በሽብር ወንጀል የሚደረግን ምርመራ ይመራል፤ ለ) በዚህ አዋጅ የተመለከተውን ወንጀል ምርመራ የሚመራና ክርክር የሚያደርግ ባለሙያ የተለየ ሐ) በሽብር ወንጀል ተጠርጥሮ የተያዘ ሰው አያያዝ በህግ መሰረት መሆኑን ይከታተላል፤ ፪/ በሽብር ወንጀል በምርመራ የሚሳተፍ እና የፍርድ ቤት ክርክር ለማድረግ የሚመደበው ባለሙያ በሽብር ጉዳይ እና በሰብአዊ መብት አጠባበቅ ዙሪያ ስልጠና የወሰደ፣ የሥራ ልምድ፣ ክህሎት እና መልካም ስነ- የተሰጠውን ሥልጣን ለክልል ዓቃቤ ህግ ተቋም በውክልና ሲሰጥ ውክልና የሚሰጠው የክልል ዐቃቤ የተመለከተውን ሁኔታ በሚያሟላ ባለሙያ ኃላፊነቱን ሊወጣ የሚችል እንዲሁም ውክልናው ከተሰጠው በኋላም ሁኔታውን ባሟላ መልኩ እየፈጸመ ሰለመሆኑ ፩/ የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የጊዜ ቀጥሮ፣ የመያዣ እና የብርበራ ትዕዛዝ መስጠትን ጨምሮ፤ ሀ) በዚህ አዋጅ መሠረት የሚቀርቡ ጉዳዮችን (ክሶችን)፤ ለ) በዚህ አዋጅ ከተመለከቱ ወንጀሎች ጋር ተያይዘዉ የሚፈፀሙ ሌሎች ወንጀሎችን፤ ወይም ሐ) በዚህ አዋጅ መሠረት የቀረቡ ክሶችና ፍርድ ቤቱ አንቀጽ የቀየራቸውን ጉዳዮችን፤የመዳኘት ሥልጣን ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም የመያዣ ወይም የብርበራ ትዕዛዝ የሚያስፈልግ ሆኖ ከፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ እስከሚወጣ ተጠርጣሪ ሊሰወር የሚችል ወይም ማስረጃው ሊጠፋ የሚችል ሲሆን የመያዣ ወይም የብርበራ ትዕዛዝ የወንጀል ጉዳዮችን ለማየት ሥልጣን ያለው ማንኛውም ፍርድ ፫/ ፍርድ ቤቶች በሽብር ወንጀል ተጠርጥሮ የተያዘው ወይም የተከሰሰው ሰው ከአያያዙ ጋር በተያያዘ በሚያነሳው የመብት ጥያቄ ቅድሚያ በመስጠት መመርመር እና ተገቢው ማስተካከያ እንዲደረግ አግባብነት ያለውን ትዕዛዝ መስጠት አለባቸው፡፡ ፬/ የዳኝነት ሥልጣን በተመለከተ የወንጀል ህግ አንቀጽ ፲፫ እና ፲፯(፩) (ለ) ድንጋጌዎች የሽብር ወንጀሎችንም ፵. ስለብሔራዊ የሽብር ወንጀል መከላከል አስተባባሪ ኮሚቴ ፩/ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ጠቅላይ ሚኒስቴር የሽብር ድርጊትን ለመከላከል አግባብነት ያላቸውን ተቋማት ያቀፈ የብሔራዊ የሽብር ወንጀል መረጃና ደህንነት አገልግሎት የኮሚቴውን ይመራል፡፡ ፪/ የሽብር ወንጀል መከላከል አስተባባሪ ኮሚቴው የጋራ የሽብር መከላከል ዕቅድ ያወጣል፣ የጋራ የሽብር መከላከል ግብረ ኃይል በማደራጀት ተቋሞቹ ሽብርን ለመከላከል የሚያደርጉትን ጥረት በማቀናጀት በጋራና በተደጋጋፊነት እንዲሰሩ ያደርጋል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ አፈጻጸም በዚህ አዋጅ እና በሌሎች ህጎች ለየተቋማቱ የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራትን አንዱ ተቋም ለሌላኛው ተቋማት አሳልፎ መስጠት ወይም ጣልቃ መግባትን የሚፈቀድ መሆን የለበትም፡፡ ፵፩. የአስፈጻሚ አካላት ተጠያቂነት የመመርመር ወይም የክርክር ሂደትን የማስፈጸም ኃላፊነት የተሰጠው ማንኛውም ሰው የተሰጠውን እንደመተላለፉ ዓይነት እና እንዳስከተለው ጉዳት ዓይነት በዲስፕሊን፣ በፍትሐብሔር እና በወንጀል የሚያስፈጽሙ ሰዎች የህግ ጥሰት የፈጸሙ እንደሆነ ተጠያቂ መሆናቸውን የማረጋገጥ ኃላፊነት አለበት፡፡ ፫/ ፍርድ ቤት በወንጀል ክርክር ሂደቱ የህግ አስፈጻሚ አካላት የህግ ጥሰት የፈጸሙ መሆኑን ያረጋገጠ እንደሆነ እንደተጠበቀ ሆኖ በሌላ ህግ የበለጠ የሚያስጠይቅ ካልሆነ በስተቀር ጥሰት የፈጸመው ሰው ወይም ተቋም ለተጎጂው ከአስር ሺህ ብር እስከ መቶ ሺህ ብር የሚደርስ የህሊና ጉዳት ካሣ እንዲከፍል በያዘው የክርክር መዝገብ ለመወሰን ይችላል፡፡ ፬/ ተጐጂው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሰረት ከተወሰነለት የህሊና ጉዳት ካሣ ውጭ ያለን የጉዳት ካሣ ልዩ የምርመራ ዘዴዎችና ስለመጠቀምና መረጃ ፵፪. ልዩ የምርመራ ዘዴን ስለመጠቀም ፩/ በሀገር እና በህዝብ ላይ ከፍተኛ ጉዳት ሊያደርስ ይችላል የሚል ሽብር ወንጀል ስጋት ሲኖር ፖሊስ በመደበኛው የወንጀል ሥነ ሥርዓት ሕግ መሠረት ማስረጃ ማሰባሰብ ሳይቻለው ሲቀር የሚከተሉትን ልዩ የምርመራ ዘዴዎች በመጠቀም ማስረጃ ለመሰብሰብ በፋክስ፣ በራድዮ፣ በኢንተርኔት እና በሌሎች ልውውጦች ወይም ግንኙነቶች በመመርመር ፎቶግራፍ ወይም ተንቀሳቃሽ ምስል መቅረጽ መ) የይምሰል ግንኙነቶችን በመፍጠር፡፡ ፪/ ፖሊስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ስር የተደነገጉ ልዩ የማስረጃ መሰብሰቢያ ዘዴዎችን የምርመራውን አስፈላጊነት አምኖ ሲፈቅድ ብቻ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው ቢኖርም ፖሊስ አስቸኳይ ሁኔታ ካጋጠመው በአካባቢው ያለውንና የሚመለከተውን የዓቃቤ ህግ ተቋም ኃላፊ በማስፈቀድ ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ በልዩ የምርመራ ዘዴ ማስረጃ ሊሰበስብ ይችላል፡፡ ሆኖም ፖሊስ ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ በልዩ የምርመራ ዘዴ ማስረጃ ምክንያቶቹንና በዐቃቤ ህግ የተሰጠውን ጊዚያዊ ፈቃድ ጨምሮ ለፍርድ ቤት በፅሁፍ ማቅረብ ይኖርበታል፡፡ ፍርድ ቤቱም የጥያቄውን አግባብነት ፬/ ፍርድ ቤት በልዩ የምርመራ ዘዴ ማስረጃ እንዲሰበስብ ሀ) ማስረጃ ስለሚሰበሰብበት ዘዴ እና ስለሚከናወንበት ሐ) የማስረጃ ማሰባሰቢያው ዘዴ ጠለፋ ወይም ክትትል እንደሆነ ጠለፋዉ ወይም ክትትሉ የሚደረግበትን ፭/ ማንኛውም የመገናኛ አገልግሎት አቅራቢ በፖሊስ ጠለፋውን ለማካሔድ ሲጠየቅ ጠለፋው በፍርድ ቤት የተፈቀደ መሆኑን በማረጋገጥ አስፈላጊውን ትብብር ፮/ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገር በሕግ አስከባሪ አካላት በጠለፋ የተገኙ ማስረጃዎች በጠለፋ በተገኙበት መልክ በቀጥታ ካልቀረቡ በቀር ዋጋ ፯/ ፍርድ ቤት በዚህ አንቀጽ መሰረት በልዩ የምርመራ ዘዴ ማስረጃ ለማሰባሰብ የሚፈቅደው ጊዜ ከ፺ ቀናት መብለጥ የለበትም፡፡ ፖሊስ በተሰጠው ጊዜ ውስጥ የሚፈለገውን ማስረጃ ያላገኘ እና ልዩ የምርመራውን ዘዴ መጠቀሙ ተጨማሪ ጊዜ አስፈላጊ ለመሆኑ በቂ ምክንያት ያለው ከሆነ ፍርድ ቤቱን ተጨማሪ ጊዜ እንዲሰጠው ለመጠየቅ ይችላል፡፡ ፍርድ ቤቱም እያስገኘ ያለውን ውጤት በማገናዘብ እና ተጨማሪ ጊዜ መስጠት አስፈላጊ መሆኑን በመመርመር ከ፴ ቀናት ያልበለጠ ተጨማሪ ጊዜ ሊሰጥ ይችላል፡፡ ፰/ በዚህ አንቀጽ መሰረት ልዩ የምርመራ ዘዴ ለማከናወን የሚቀርብ ጥያቄ፣ በፍርድ ቤት የሚሰጠው ፈቃድ በልዩ የምርመራ ዘዴ እና በልዩ የምርመራ ዘዴው የተገኙ መረጃዎችና ማስረጃዎች ማስረጃ የማሰባሰቡ ሁኔታ እስከሚጠናቀቅ ድረስ በፖሊስ፣ በዓቃቤ ህግ፣ በፍርድ ቤት እና መረጃው የደረሳቸው ሌሎች አካላት በሚስጥር መያዝ አለበት፡፡ ማስረጃ ማሰባሰቡ ከተጠናቀቀ በኋላም ለማስረጃነት የሚያገለግሉ ካልሆነ በስተቀር በልዩ ፩/ ማንኛውም ሰው ከአቅም በላይ በሆነ እና አደጋ የማያስከትልበት ከልሆነ በስተቀር ፖሊስ የሽብር ወንጀልን ለመከላከል ወይም ምርመራ ለማከናወን የሚረዳዉ መሆኑን በሚገባ የሚያምንበትን መረጃ ወይም ማስረጃ የመስጠት ግዴታ አለበት፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ሕይወት የመከበርና የመጠበቅ መብትን የሚጎዳ ከሆነ እንዲሰጠዉ ለመጠየቅና ለመውሰድ ይችላል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌ ቢኖርም ፖሊስ አስቸኳይ ሁኔታ ሲያጋጥመው ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ መረጃውን ወይም ማስረጃውን ለመጠየቅና ለመውሰድ ይችላል፤ ሆኖም ጉዳዩን በሰባ ሁለት ሰዓት ውስጥ ለፍርድ ቤት የማሳወቅና ፍርድ ቤቱ የሚሰጠውን ትዕዛዝ የማክበር ግዴታ አለበት፡፡ ፬) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ወይም (፫) መሰረት የተገኘው መረጃ ወይም ማስረጃ ሚስጥራዊ ይዘት ያለው በሚስጥር የመያዝ እና ለተፈለገበት ዓላማ ብቻ የማዋል ፩/ የሽብር ወንጀል ተጎጂዎች ፈንድ (ከዚህ በኋላ ፈንድ እየተባለ የሚጠራ) በዚህ አዋጅ ተቋቁማል፡፡ ሀ) የሽብር ወንጀል መከላከል አገልግሎት፤ ለ) በሽብር ጥቃት ጉዳት የደረሰባቸውን ተጎጂዎች ሐ) በሽብር ጥቃት ጉዳት የደረሰባቸውን ተጎጂዎች እንደአግባብነቱ መልሶ ማቋቋም፤ እና መ) የሽብር አስተሳሰብ እንዲሰርጽባቸው የተደረጉ ሰዎችን የተሐድሶ አገልግሎት፤ ድጋፍ ማድረግ ፫/ የፈንዱ የገቢ ምንጭ የፈንዱን አስተዳደር ለመወሰን በሚወጣው ደንብ የሚወሰነው እንደተጠበቀ ሆኖ በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል ምክንያት የሚወረስ ንብረት እና በፍርድ ቤት የሚወሰን መቀጮ ለፈንዱ ገቢ ፵፭. የተጠርጣሪ ወይም ተከሳሽ በማቆያ ወይም በማረሚያ በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል ተጠርጥሮ ወይም ተከሶ በማቆያ ቤት ወይም በማረሚያ ቤት ያለ ሠው በኢትዮጵያ ኢትዮጵያ ተቀብላ ባጸደቀቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች እና በሌሎች የአገሪቱ ህጎች ስለተጠረጠሩ እና ስለተከሰሱ ሰዎች የተቀመጡ መብቶችና ሁኔታዎች መጠበቅ አለበት፡፡ በፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፪/፪ሺ፩ በዚህ አዋጅ ከመፅናቱ በፊት የተጀመሩ ጉዳዮች፣ ይህ አዋጅ ለተከሳሸ የተሻለ ሆኖ ካልተገኘ በስተቀር በፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፪/፪ሺ፩ መሰረት ፍፃሜ ያገኛሉ፡፡ ፩/ የጦርነት ህግን የሚመለከተው የጄኔቫ ኮንቬንሽን እና ፕሮቶኮሎቹ ተፈጻሚ የሚሆንባቸው ጉዳዮች ላይ ይህ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም በዚህ አዋጅ በአሸባሪነት በተሰየመ ድርጅት ላይ ወይም በዚህ አዋጅ በአሸባሪነት ከተሰየመ ድርጅት ጋር በተያያዘ በሚፈፀም የሽብር ወንጀል ላይ ይህ አዋጅ ተፈፃሚ ፵፰. ስለተሻረ ህግ እና ተፈጻሚነት ስለሌላቸው ድንጋጌዎች ፩/ የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፪/፪ሺ፩ በዚህ ፪/ የወንጀል ህግ በዚህ አዋጅ በግልጽ በተሸፈኑ ጉዳዮች ፫/ በዚህ አዋጅ ልዩ የምርመራ ዘዴን ስለመጠቀምን አስመልክቶ በአንቀጽ ፵፪ ላይ የተደነገገው ድንጋጌ ጸንቶ የሚቆየው የወንጀል ሕግ ሥነ ሥርዓትና የማስረጃ ህጉ ጸድቆ ተግባራዊ እስከሚሆንበት ዕለት ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ መጋቢት ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="3986d411a9e6393c" title="የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=24d9223c09c3a68bb972bb922620fc6dadec1df6" char_count="23591" purity="0.98"> የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ መጋቢት ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፮/፪ሺ፲፪ ዓ.ም አዋጅ………………………………….……….……ገጽ ፲፪ሺ፪፻፴፪ የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ የሽብር ድርጊት በሰው ልጆችና ንብረት ላይ ከፍተኛ ጉዳት እያደረሰ የሚገኝ ወንጀል ሲሆን፤ ለአገራችንና ለዓለም ህዝብ ሰላምና ደህንነት ከፍተኛ ስጋት መሆኑን በመገንዘብ፤ መንግስት የአገርና የህዝብን ሰላምና ደህንነት የመጠበቅ ኃላፊነት ያለበት በመሆኑ ወንጀሉን ለመከላከልና ለመቆጣጠር ባህሪውን ያማከለ ጠንካራ ቅድመ ጥንቃቄና ዝግጅት ማድረግ አስተማሪ ቅጣት እንዲያገኙ ለማድረግ የሚያስችል ጠንካራ ኢትዮጵያ የሽብር ድርጊትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የፀረ-ሽብር ዓላማ ካላቸው አገራት ጋር ለመተባበር እና አባል የሆነችባቸውንና የተቀበለቻቸውን ዓለም አቀፍ ስምምነቶች በተለይ በተባበሩት መንግስታትና በአፍሪካ ህብረት የተደረጉት አስፈላጊነቱ የታመነበት በመሆኑ፤ የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር ወጥቶ የነበረው የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፪/፪ሺ፩ በይዘትና አፈጻጸም ክፍተቶች የነበሩበት በመሆኑ በዜጎች መብት እና ነጻነት ላይ አሉታዊ ተጽኖ ያሳደረ ሆኖ በመገኘቱ፤ የግለሰቦችን መብቶችና ነፃነቶች በበቂ ሁኔታ ሊያስጠብቅና የህግ አሰፈጻሚ አካላትን ተጠያቂነት ማስፈን በሚያስችል ሕግ መተካት የሽብር ድርጊት ተጎጂዎች የህክምና፣ መልሶ ማቋቋምና መንግስት አንቀጽ ፶፭ (፭) መሰረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የሽብር ወንጀልን ለመከላከል እና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፮/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር ፩/ “ንብረት” ማለት ተንቀሳቃሽ ወይም የማይንቀሳቀስ፤ ግዙፍነት ያለው ወይም የሌለው ማንኛውም ሀብት ነው፤ ፪/ “የሽብር ወንጀል” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫፣ ከአንቀጽ ፭ እስከ አንቀጽ ፲፩፣ አንቀጽ ፳፱ እና ፴ ፫/ “ድርጅት” ማለት ህጋዊ ሰውነት ያለው አካል ወይም ሁለትና ከሁለት በላይ አባላትን የያዘ ማህበር ወይም በአሸባሪነት የተሰየመ ድርጅት ነው፤ ፭/ “ከሽብር ወንጀል ጋር የተገናኘ ንብረት” ማለት ለሽብር ወንጀል መፈጸሚያነት የዋለ ንብረት፣ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ በወንጀሉ የተገኘው ንብረት፣ ከወንጀሉ በተገኘው ንብረት የተፈራው ንብረት ወይም በእነዚህ ሁኔታ የተገኘው ንብረት ያልተገኘ እንደሆነ ተመጣጣኝ ግምት ያለው የወንጀል ፈጻሚው ንብረትን ያጠቃልላል፤ ፮/ “ማቀድ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፫ ላይ ሽብር የሚፈጽምበት ሁኔታ፣ ቦታ፣ ጊዜ ወይም መሰል ጉዳዮች የመለየት ወይም የመወሰን ተግባር ማከናወን ነው፤ ለመስጠት የተደራጀ የመሰረተ ልማት ሲሆን እንደ ውኃ የትራንስፖርት ፣ የፋይናንስ ተቋም ወይም እነዚህን የመሰሉ ተቋማት ወይም ስርዓቶችን ያካትታል፤ ፰/ “መንግስት” ማለት የኢትዮጵያ የፌደራል መንግስት ወይም የክልል አስተዳር ሲሆን ለዚህ አዋጅ አፈፃፀም የአዲስ አበባ ከተማ አስተዳደርና የድሬዳዋ አስተዳደርን ፱/ “ዓለም አቀፍ ድርጅት” ማለት ማለት በዓለምአቀፍ ስምምነት አማካኝነት በሀገራት አባልነት የተመሰረት ድርጅቶች የሚመለከት ሲሆን ሆኖም የግል ዓለምአቀፍ ፲/ “የወንጀል ህግ” ማለት በአዋጅ ቁጥር ፬፻፲፬/፲፱፻፺፮ ዓ.ም የወጣው የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ፲፩/ “ፖሊስ” ማለት የፌደራል ፖሊስ ወይም ውክልና ፲፪/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም ድርጅት ነው፤ ፲፫/ ማንኛውም በወንድ ጾታ የተገለጸው ድንጋጌ ሴትንም ፩/ ማንኛውም ሰው የፖለቲካ፣ የሃይማኖት ወይም የርዕዮተ ዓለም ዓላማን ለማራመድ በማሰብ ህዝብን ወይም የተወሰነ የህብረተሰብን ክፍል ለማሸበር ወይም መንግስትን፣ የውጭ ሀ) በሰው አካል ላይ ከፍተኛ ጉዳት ያደረሰ፤ ለ) የሰውን ሕይወት ለአደጋ ያጋለጠ፤ ሐ) ሰውን ያገተ ወይም የጠለፈ፤ መ) በንብረት፣ በተፈጥሮ ሐብት ወይም አካባቢ ላይ ሠ) የሕዝብ ወይም ማህበራዊ አገልግሎት እንዳይሰጥ በከፍተኛ ሁኔታ ያስተጓጎለ፤እንደሆነ ከአስር ዓመት እስከ አስራ ስምንት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰውን አላማ ለማስፈጸም ፣ የተፈጸመው ተግባር፣ ሰውን መግደል ወይም በታሪካዊ ወይም የባሕል ቅርስ ወይም የመሰረተ ልማት አውታሮች ላይ ከፍተኛ ጉዳት በማድረስ እንደሆነ ከአስራ አምስት ዓመት እስከ ዕድሜ ልክ በሚደርስ ጽኑ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል (ሠ) ቢኖርም የሕዝብ አገልግሎት መስተጓጎል የተከሰተው በህግ ዕውቅና የተሰጠን እንደ የስራ ማቆም አድማ፣ ሰላማዊ ሰልፍ፣ ስብሰባ ወይም መሰል መብት ለመተግበር በሚፈጸም ሂደት ምክንያት እንደሆነ የሽብር ድርጊት ሆኖ አይቆጠርም፡፡ ፭.የሽብር ድርጊት ለመፈጸም መዛት ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ የተመለከተውን የሽብር ድርጊት ለመፈጸም የዛተ ሰው ከአንድ ዓመት እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል፡፡ አስደርገዋለሁ ያለውን ድርጊት ለመፈጸም ያለበት ሁኔታ ወይም ያለው ዕድል ወይም ያደረገው መዛት በህብረተሰቡ ወይም በህብረተሰቡ የተወሰነ ክፍል ላይ የፈጠረውን ወይም ሊፈጥር የሚችለውን ሽብር በማገናዘብ ይሆናል፡፡ ፮. የሽብር ወንጀል ለመፈጸም ማቀድ እና መሰናዳት የተመለከተውን የሽብር ወንጀል ለመፈጸም የማቀድ ተግባር የፈፀመ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እሥራት ይቀጣል፡፡ ፪/ ማንኛዉም ሰዉ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ የተመለከተውን የሽብር ድርጊት ለመፈጸም የመሰናዳት ተግባር የፈፀመ እንደሆነ ከአምስት ዓመት እስከ አስራ ሁለት ዓመት ፯. የሽብር ወንጀል ለመፈጸም ማደም ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫ የተመለከተውን የሽብር ወንጀል ለመፈጸም ወይም እንዲፈጸም ለማድረግ ያደመ እንደሆነ ከአምስት ዓመት እስከ አስራ ሁለት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፰. በሽብር ድርጊት በሐሰት ስለማስፈራራት ማንኛውም ሰው ሐሰተኛ መሆኑን እያወቀ የሽብር ድርጊት እንደሚፈጸም በማንኛውም መንገድ በመግለጽ ወይም የሀሰት ድርጊት በመፈጸም በህዝብ ወይም በህብረተሰብ ወይም በተወሰነ የህብረተሰብ ክፍል ውስጥ ድንጋጤን፣ ሽብርን፣ መረበሽን ወይም ስጋትን የፈጠረ እንደሆነ በቀላል እስራት ወይም ነገሩ ጉዳት ያስከተለ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ አስር ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፩.ማንኛውም ሰው የሽብር ወንጀል አፈጻጸምን በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ እያመቻቸ ወይም እየረዳ መሆኑን እያወቀ ወይም ሽብርተኛ ድርጅትን ለመርዳት በማሰብ፡- ሀ) ሰነድ ወይም መረጃ ያዘጋጀ፣ ያቀረበ ሰጠ፤ ወይም ለ) የክህሎት፣ የምክር ፣ የሙያ ድጋፍ የሰጠ፤ወይም ሐ) ማንኛውንም ፈንጂ፣ ድማሚት፣ ተቀጣጣይ ንጥረ- ነገሮችን፣ የጦር መሳሪያ ወይም ሌላ ገዳይነት ያለው መ) ስልጠና የሰጠ ወይም አባላትን የመለመለ፤እንደሆነ ከሰባት ዓመት እስከ አስራ አምስት ዓመት በሚደርስ ፪/ የተደረገው ድጋፍ የንብረት የሆነ እንደሆነ በወንጀል ድርጊት የተገኘ ገንዘብ ወይም ንብረት ህጋዊ አስመስሎ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ (፩) ወይም (፪) የተመለከተውን ተግባር የፈጸመ ሰው ዋናው የሽብር ወንጀል ባይፈጸምም ወይም ድጋፍ ማድረጉ ተለይቶ ለታወቀ አንድ የሽብር ወንጀል ለመፈጸም ከሚደረግ ዝግጅት ጋር ወይም የሽብር ወንጀሉን ከሚፈጽመው ሰው ጋር ግንኙነት ባይኖረውም ለሽብር ወንጀል ድጋፍ ማድረግ ሆኖ ይቀጣል፡፡ ፬. በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ድርጊት የተፈጸመው በቸልተኝነት እንደሆነ ቅጣቱ ከአንድ ዓመት እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ይሆናል፡፡ ፭) በዚህ አንቀፅ ከንዑስ አንቀፅ ፩ እስከ ፬ የተደነገገው ቢኖርም በሰብአዊ ተግባር ላይ የተሰማሩ ድርጅቶች የሚያደርጉት ሰብአዊ እርዳታ ወይም ሌላውን ሰው የመርዳት የህግ ኃላፊነት ያለበት ሰው ተግባርና ኃላፊነቱን ለመወጣት ብቻ የሚያደርገው ድጋፍ አያስቀጣም፡፡ ፩/ማንኛውም ሰው ሆን ብሎ ሌላውን ሰው በመጎትጎት፣ ተስፋ በመስጠት፣ በገንዘብ፣ በስጦታ፣ በማስፈራራት ወይም በማናቸውም ሌላ መሰል ዘዴ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፫ ላይ የተመለከተውን ወንጀል እንዲፈጽም ያነሳሳ ሆኖ ወንጀሉ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፫ ላይ የተመለከተ ወንጀል እንዲፈጸም ለማድረግ በንግግር፣ በጽሑፍ፣ በስዕል ወይም በሌላ ማንኛውም አድራጎት በግልጽ ሁኔታ ቅስቀሳ ያደረገ፣ ወይም እንደዚህ ዓይነት ይዘት ያለው ነገር መሆኑን እያወቀ ያተመ፣ ያሳተመ፣ ያስተላለፈ፣ ያሰራጨ፣ ያከማቸ፣ የሸጠ፣ ወይም በሌላ ማንኛውም መንገድ ለህዝብ ተደራሽ ያደረገ እና ወንጀሉ የተፈጸመ ወይም የተሞከረ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ፫/ የወንጀል ህጉ አንቀጽ ፴፮ (፪) ቢኖርም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) የተመለከተው የወንጀል ወንጀል ያልተሞከረ ወይም ያልተፈጸመ እንደሆነ በንኡስ አንቀጾቹ የተመለከቱትን ድርጊቶች የፈጸመ ሰው ከአንድ ዓመት እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፲፩. ከሽብር ወንጀል ጋር የተገናኘ ንብረትን ስለመያዝ ፩/ ከሽብር ወንጀል ጋር የተገናኘ ንብረት መሆኑን እያወቀ ንብረቱን ይዞ የተገኘ ወይም የተገለገለበት ማንኛውም ሰዉ የንብረቱ መወረስ እንደተጠበቀ ሆኖ ከሶስት ዓመት እስከ አስር ዓመት በሚደርስ ፅኑ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ድርጊት የተፈጸመው በቸልተኝነት እንደሆነ ቅጣቱ ከአንድ ዓመት እስከ ሶስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፲፪. በጠቋሚ እና በምስክር ላይ የሚፈጸም ወንጀል ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል ጠቋሚ ወይም ምስክር ሊሆን የሚችል ወይም ማስረጃ ያለው ሰው፤ መረጃውን ወይም ማስረጃውን ለፍትሕ አካላት እንዳይሰጥ ወይም በምርመራ ወይም በክርክር ሂደት ምስክር ሆኖ እንዳይቀርብ በእርሱ ወይም ከእርሱ ጋር የቅርብ ግንኙነት ባለው ሰው ላይ የተንኮል፣ የኃይል ስራ፣ የማስፈራራት፣ የማይገባ ጥቅም በመስጠት ወይም በመደለል፣ ወይም በሌላ ማንኛውም መንገድ ጣልቃ በመግባት የከለከለ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፪/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ የተመለከተ ወንጀልን አስመልክቶ ጥቆማ ወይም መረጃ የሰጠን፣ ወይም ምስክር ሆነ የቀረበን ሰው መረጃ በመስጠቱ ወይም ምስክር ሆኖ በመቅረቡ ምክንያት፤ በእርሱ ላይ ወይም ከእርሱ ጋር የቅርብ ግንኙነት ባለው ሰው ላይ ጥቃት፣ ማስፈራራት፣ ወይም ጉዳት ያደረሰ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፫.በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) የተመለከተው ወንጀል በተበዳይ ላይ ከባድ የአካል ወይም የጤና ጉዳትን ወይም ሞትን አስከትሎ እንደሆነ፤ እነዚህን ወንጀሎች ፲፫.በዳኝነት እና ህግ አስፈጻሚ አካላት ላይ ስለሚፈጸም ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል መከላከል፣ ምርመራ፣ ክስ ወይም የዳኝነት ስራ የሚሰራ ሰው የስራ ግዴታው የሆነውን ተግባር እንዳያከናውን በዛቻ፣ በማስገደድ ወይም በኃይል እንዲያደርግ ያደረገ ወይም ከእርሱ ጋር የቅርብ ግንኙነት ባለው ሰው ላይ የዛቻ፣ የኃይል ድርጊት ወይም በማንኛውም የማስገደጃ መንገድ በመጠቀም ተግባሩን ያሰናከለ ወይም የማስገደድ ተግባር የፈጸመ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ፪/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል የመከላከል፣ የምርመራ፣ የክስ ወይም የዳኝነት ስራ የሚሰራ ሰውን በስራው የሚረዳውን ሰው የደበደበ፣ ያስፈራራ ወይም የኃይል ድርጊት የፈጸመበት እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ጽኑ የተመለከተው ወንጀል በተበዳይ ላይ ከባድ የአካል እንደሆነ፤ እነዚህን ወንጀሎች በሚመለከት አግባብነት ያላቸው ህጎች በተደራቢነት ተፈጻሚ ይሆናሉ፡፡ ፲፬. ማስረጃ በማጥፋት ስለሚፈጸም ወንጀል ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል በምርመራ ወይም በፍርድ ክርክር ሂደት ላይ ማስረጃ ሆኖ ሊቀርብ የሚችል ማስረጃን ያጠፋ፣ ያበላሸ ወይም የደበቀ እንደሆነ ከአንድ ዓመት እስከ ሶስት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ተግባር አፈጻጸም ከባድ በሆነ ጊዜ ወይም ማስረጃው የሽብር ወንጀል ምርመራ ወይም ክርክር ሂደት ውስጥ እንደ ዋና ማስረጃ ሊታይ የሚችልና ወንጀሉን ለማስረዳት የሚውል ዓይነት ሲሆን ቅጣቱ ከሶስት ዓመት እስከ አስር ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይሆናል፡፡ ፲፭. አለማስታወቅ እና ተጠርጣሪን መርዳት ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፫፣ ፮፣ ፯፣ ፱፣ ፲ እና ፲፩ ከተመለከቱ የሽብር ወንጀሎች ውስጥ አንዱ ሊፈጸም፣ እየተፈጸመ ወይም የተፈጸመ መሆኑን እያወቀ ወይም የወንጀል ፈጻሚውን ማንነት እያወቀ በቂ ምክንያት ሳይኖረው ወዲያውኑ ለፖሊስ ወይም አግባብ ላለው ህግ አስፈጻሚ አካል ያላስታወቀ እንደሆነ ከአንድ ዓመት እስከ ሶስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፪/ ወንጀልን አለማስታወቁ ከባድ ሲሆን በተለይም መረጃው ቀድሞ ደርሶ ቢሆን የወንጀሉን መፈጸም መከላከል ወይም መቆጣጠር የሚቻል ዓይነት ሲሆን ቅጣቱ ከሶስት ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ፫/ ማንኛውም ሰው እያወቀ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተጠቀሱት ወንጀሎች በአንዱ የተጠረጠረን ወይም የተከሰሰን ሰው አስቀድሞ በማስጠንቀቅም ሆነ በመደበቅ፣ ምርመራን በማሳሳት ወይም በሌላ ማናቸውም መንገድ ተከሶ እንዳይቀርብ የረዳ እንደሆነ ከሶስት ዓመት እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፬) ወንጀሉን መከላከል ወይም ምርመራ በአግባቡ ተከናውኖ ማስቀጣት የተቻለ ወይም ተጠርጣሪን መያዝ የተቻለ ቢሆንም የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩ ፣ (፪) እና (፫) ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፭) የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተው ግዴታ በህግ ምስጢር ያለመግለጽ መብት ያላቸው ወይም ግዴታ ያለባቸው ሰዎች ላይ ተፈጻሚ አይሆንም፡፡ ሆኖም ወንጀሉ ሊፈጸም ወይም እየተፈጸመ ስለመሆኑ መረጃ ያለው ሰው ይህንን መብት ወይም ግዴታ እንደመከላከያ ለማቅረብ አይችልም፡፡ ፩/ ማንኛውም ሰው የሽብር ወንጀልን በሚመለከት ጠቋሚ ወይም ምስክር በመሆኑ ምክንያት የእርሱ ወይም የቤተሰቡ ህይወት፣ አካል ወይም ንብረት ለአደጋ የተጋለጠ እንደሆነ በወንጀል ምስክሮችና ጠቋሚዎች ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እንደተጠበቀ ሆኖ ጉዳዩን የሚመለከተው ፍርድ ቤት የሚከተሉትን ሀ) ክሱ የሚሰማበትን ቦታ መቀየር፤ ለ) በፍርድ ቤቱ እየተካሔዱ ያሉ የክስ መስማት ሂደቶች በከፊልም ሆነ በሙሉ እንዳይታተሙ ፫/ ማንኛውም ሰው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የተሰጠን ትዕዛዝ የተላለፈ እንደሆነ በቀላል እስራት ይቀጣል፡፡ ሆኖም ድርጊቱ በክርክሩ አካሄድ ላይ እንቅፋት የፈጠረ ወይም ምስክሩን ለአደጋ ያጋለጠ እንደሆነ ከአንድ ዓመት እስከ ሰባት ዓመት በሚደርስ ፅኑ እስራትና ከሃምሳ ሺህ ብር በማይበልጥ ፲፯. የህግ ሰውነት የተሰጠው ድርጅት የወንጀል ተካፋይነት ፩/ የወንጀል ሕግ አንቀጽ ፺ (፩) ፣ (፫) እና (፬) ላይ ድርጅት እንደሆነ ለወንጀሉ የሚጣለው ቅጣት፡- ሀ)በቀላል እስራት ወይም እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት እንደሆነ ከአንድ መቶ ሺህ ብር እስከ ሁለት መቶ ሺህ ብር፤ ለ) ከአምስት ዓመት እስከ አስር ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት እንደሆነ ከሁለት መቶ ሺህ ብር እስከ ሐ) ከአስር ዓመት እስከ ሃያ ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት እንደሆነ ከአምስት መቶ ሺህ ብር እስከ መ) ከሃያ ዓመት በላይ ወይም በዕድሜ ልክ ጽኑ እስራት ወይም በሞት እንደሆነ ከአንድ ሚሊዮን ብር እስከ አንድ ሚሊዮን አምስት መቶ ሺህ ብር፤ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተደነገገው ቅጣት በተጨማሪ ፍርድ ቤቱ በዐቃቤ ህግ ጠያቂነት ወይም በራሱ አነሳሽነት ድርጅቱ እንዲፈርስ ወይም ንብረቱ ፫/ በዚህ አንቀጽ መሰረት የድርጅቱ መቀጣት የድርጅቱ ኃላፊዎች ወይም ሠራተኞች በየግላቸው ላደረጉት ወንጀል ሊወሰንባቸው የሚገባውን ቅጣት አያስቀርም፡፡ ድርጅትን በአሸባሪነት ስለመሰየም እና በተሰየመ ድርጅትን በአሸባሪነት ስለመሰየም ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሽብር ወንጀል ውስጥ የሚችለው በሁለት ሶስተኛ የአብላጫ ድምጽ ነው፡፡ ፫/ ምክር ቤቱ የድርጅትን በፍርድ ቤት በወንጀል መከሰስ ወይም መቀጣት ሳይጠብቅ በአሸባሪነት የመሰየም ተግባሩን ሊያከናውን ይችላል፡፡ ፲፱.ድርጅትን ለማሰየም መኖር ስለሚገባው ሁኔታ ፩/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ እንደተጠበቀ ሆኖ አንድን ድርጅት በአሸባሪነት ለመሰየም የሚቻለው ፡- ለ) የድርጅቱ የሥራ አመራር ወይም ውሳኔ ሰጭ አካል ወንጀሉን በአሰራርም ሆነ በግልጽ የተቀበለው ወይም አፈጻጸሙን የመራ እንደሆነ፤ ወይም ሐ) በአሰራር ወይም በአፈጻጸም ወንጀሉ የድርጅቱ ፪/ የተባበሩት መንግስታት ድርጅት የጸጥታው ምክር ቤት አንድን ድርጅት በአሸባሪነት ሲሰይም የሚኒስትሮች ምክር ቤት ውሳኔውን በመገናኛ ብዙሃን ለህዝብ ይፋ በማድረግ ስያሜው በኢትዮጵያ ተፈጻሚ እንዲሆን ፳.የውሳኔ ሀሳብ አቀራረብ ሥነ-ሥርዓት ፩/ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ አንድ ድርጅት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተጠቀሱት ሁኔታዎች አንዱን በሚያሟላ ሁኔታ የሽብር ወንጀል ለሚኒስትሮች ምክር ቤት ያቀርባል፡፡ ፪/ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ህግ የቀረበውን የውሳኔ ሀሳብ ሲያጸድቀው ለህዝብ ተወካዮች ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) መሰረት የሚቀርብ የውሳኔ ሀሳብ ድርጅቱ በአሸባሪነት እንዲሰየም የሚያደርጉትን ዝርዝር ሁኔታ መያዝ ይኖርበታል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፫) ላይ የተደነገገው ቢኖርም የውሳኔ ሀሳቡ ምስጢራዊ ጉዳዮችን በዝርዝር ላያካትት ይችላል፤ ሆኖም የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ውሳኔ በተመለከተ ጥቅል መረጃ መያዝ አለበት፡፡ ፭/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጥቅል መረጃ ላይ ተመስርቶ ውሳኔ ለመስጠት የተቸገረ እንደሆነ የምክር ቤቱን አፈጉባኤ ጨምሮ በቀጥታ ከአባላቱ መካከል በሚመረጡ የተወሰኑ ተወካዮች ምስጢራዊ ጉዳዩን እንዲመለከቱ ሊወስን ይችላል፡፡ የተመረጡት አባላትም ጉዳዩን በምስጢር የመያዝ ግዴታ ያለባቸው ሲሆን በመመርመር አግባብ የሚሉትን አስተያየት ያቀርባሉ፡፡ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንጽ (፬) መሰረት ጉዳዩ ምስጢራዊ ነው የሚባለው የጉዳዩ መገለጽ በሀገር ደህንነት፣ በህዝብ ፀጥታና ሰላም፣ በመረጃ ምንጩ ወይም በውጭ ግንኙነት ላይ ጉዳት የሚያስከትል መሆኑን የሚኒስትሮች ምክር ፳፩.ጥሪ ስለማድረግ እና ውሳኔ ማስተላለፍ ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ድርጅትን በአሸባሪነት አስተያየቱን የሚያቀርብበትን በቂ ጊዜ በመስጠትና የጊዜ ገደብ በመግለጽ አግባብ ባለው መገናኛ ዘዴ ጥሪ ሚስጥራዊ ከሚባሉ ጉዳዮች በስተቀር ማስረጃዎችን የማወቅና የማግኘት መብት ያለው ሲሆን፤ የውሳኔ ሀሳቡን ለመቃወም ለምክር ቤቱ ማንኛውንም ማስረጃ ፫/ ጥሪ የተደረገለት ድርጅት ጥሪ በተደረገለት ጊዜ ገደብ ውስጥ ያልቀረበ ወይም ማስረጃውን ያላቀረበ እንደሆነ በሌለበት ወይም ማስረጃ ባላቀረበበት ምክር ቤቱ ውሳኔ ፬/ ምክር ቤቱ የሚኒስትሮች ምክር ቤት ያቀረበውን የውሳኔ አነሳሽነት ያገኛቸውን ማስረጃዎች በመመርመር ውሳኔ ፳፪.በአሸባሪነት የመሰየም ውጤት ፩/ በዚህ አዋጅ መሰረት በአሸባሪነት የተሰየመ ድርጅት የሚያደርጋቸው ግንኙነቶች እና እንቅስቃሴዎች ህጋዊ ፪/ በአሸባሪነት የተሰየመው ድርጅት ህጋዊ ሰውነት ያለው ድርጅት የሆነ እንደሆነ እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፯ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት በፍርድ ቤት እንዲፈርስ ያልተደረገ እንደሆነ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ ድርጅቱ እንዲፈርስ ሥልጣን ላለው ፍርድ ቤት ፫/ በአሸባሪነት የተሰየመ ድርጅት ንብረት በፍርድ ቤት ትዕዛዝ በመንግስት የሚወረስ ይሆናል፡፡ ንብረቱ እንዲወረስ ትዕዛዝ የመስጠት ሂደት ወቅት የሚኖረው ክርክር ድርጅቱ ከመሰየሙ በፊት በቅን ልቦና ከድርጅቱ ጋር ግንኙነት ያደረጉ የሶስተኛ ወገኖችን ጥቅም የተመለከተ ብቻ ይሆናል፡፡ ፬/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ከሽብር ወንጀል ጋር የተገናኘ ንብረትን ወይም የአሸባሪ ድርጅትን ንብረት ወይም በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት ንብረቱ የሚወረስ ድርጅትን በሚመለከት የተሻሻለው የፀረ- ሙስና ልዩ የሥነ-ሥርአትና የማስረጃ ህግን ጨምሮ መውረስን የሚመለከቱ ህጎችን መሰረት የሚመራ ፳፫.የድርጅት ስም፣ ምልክት፣ አርማ ወይም አካባቢ ለውጥ ፩/ በዚህ አዋጅ መሰረት አንድ ድርጅት በአሸባሪነት ተሰይሞ ወይም በመሰየም ሂደት ላይ እያለ ድርጅቱ ስሙን፣ ምልክቱን፣ ዓርማውን፣ አካባቢውን ወይም መሰል ጉዳዮችን ቢቀይር ወይም ከዚህ ድርጅት ድርጅቱን ሽብርተኛ ያሰኘው ወይም መሰረት ከሆነው ሁኔታ ወይም አካሄድ ጋር መሰረታዊ ልዩነት ሳይኖረው ሌላ ድርጅት ቢመሰርት እንደ ሌላ ድርጅት ወይም የተለያዩ ድርጅቶች የሚያስቆጥር ፪/ በዚህ አዋጅ መሰረት በአሸባሪነት ከተሰየመ ወይም በመሰየም ሂደት እያለ ካለ ድርጅት ጋር ሌላ ድርጅት የተዋሃደ ወይም የተቀላቀለ እንደሆነ ለመጀመሪያው በሁለተኛውም ድርጅት ላይ ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፩/ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ በአሸባሪነት ተሰይሞ ያለ ድርጅት ስያሜው እንዲሰረዝለት የውሳኔ ሀሳብ ለሚንስትሮች ምክር ቤት ሊያቀርብ ይችላል፤ ምክር ቤቱ የውሳኔ ሀሳቡን ሲቀበለው ለህዝብ ተወካዮች ፪/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በሚኒስትሮች ምክር ከአሸባሪነት ስያሜ ድርጅትን ለመሰረዝ ይችላል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ መሰረት አሸባሪ ድርጅትን ከስያሜ ለመሰረዝ የሚቻለው ድርጅቱ የሽብር ወንጀል መፈጸሙን ያቆመ እና በዚህ ዓይነት ድርጊት ፬/ የተባበሩት መንግስታት የጸጥታው ምክር ቤት በአንድ ድርጅት ላይ ያሳለፈውን የአሸባሪነት ስያሜ ያነሳ እንደሆነ የሚኒስትሮች ምክር ቤት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ አንቀጽ ፪ መሰረት የድርጅቱን መሰየም ለህዝብ ይፋ ባደረገበት አግባብ የስያሜውን ፳፭. ከስያሜ ለማሰረዝ ስለሚኖር ሥነ-ሥርዓት ፩/ ማንኛውም ሰው በአሸባሪነት ተሰይሞ ያለ ድርጅት ስያሜው እንዲሰረዝለት ለፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ፪/ የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ህግ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የቀረበለትን ማመልከቻ ፫) የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ በሰጠው ውሳኔ ላይ ቅር የተሰኘ አመልካች ውሳኔው በተሰጠው አርባ አምስት ቀን ውስጥ ወይም የፌዴራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ በተገለፀው ጊዜ ውስጥ ውሳኔ ያልሰጠ እንደሆነ ፬) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት አቤቱታ የሚያቀርብ ማንኛውም ሰው ድርጅቱ ከስያሜ ሊሰረዝ የሚገባበትን ምክንያት ከማስረጃ ጋር ማቅረብ አለበት፡፡ ፭) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ወይም (፫) መሰረት ውሳኔ በተሰጠ በአንድ ዓመት ውስጥ የዚህ ድርጅት ፮) በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) የተገለጸው የማመልከት መብት የተሰጠው ሰው ወይም ድርጅት ከአሸባሪነት ስያሜው እንዲሰረዝ ከማመልከትና ሂደቱን ከመከታተል ፳፮.ከስያሜ መሰረዝ ስለሚኖረው ውጤት ፩/ የድርጅት የአሸባሪነት ስያሜ መሰረዝ፤ ከአሸባሪነት መሰረዙ ተፈጻሚ ከሚሆንበት ጊዜ በፊት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፪ መሰረት የተከናወኑ ተግባራት ላይ ምንም ዓይነት ውጤት አይኖረውም፡፡ ስለሆነም የተወረሰ ንብረትን እንዲመለስ መጠየቅን ጨምሮ ያደረጋቸው ፪/ ስያሜው የተሰረዘለት ድርጅት በህግ ሰውነት የተሰጠው ድርጅት የነበረ እና ህጋዊ ሰውነቱን መልሶ ለማግኘት የፈለገ እንደሆነ የፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ህግ ድርጅቱ ህጋዊ ሰውነቱን እንዲያገኝ አስፈላጊውን ትብብር ፳፯.የወንጀል ተጠያቂነት ስላለመኖሩ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ መሰረት ድርጅትን ለመሰየም በሚደረገው ሂደት ለመሰየም የሚያስችል ምክንያት የሌለ መሆኑን ለማሳየት መረጃ በማቅረቡ ወይም በአሸባሪነት የተሰየመ ድርጅት ስያሜው እንዲሰረዝለት በመጠየቁ ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ድርጅትን በአሸባሪነት ሲሰይም ወይም ከአሸባሪነት ስያሜ ሲሰርዝ፤ ውሳኔውን አገር አቀፍ ተደራሽነት ባለው ጋዜጣ እና ሌላ አግባብነት ባለው የብዙሐን መገናኛ መንገድ ለህዝብ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ምክር ቤቱ ይፋ የሚያደርገው ውሳኔ እንዳስፈላጊነቱ ድርጅቱ ስለሚሆንበት ሁኔታ እና መሰል ጉዳዮችን መያዝ በአሸባሪነት በተሰየመ ድርጅት ውስጥ ስለመሳተፍ ፩/ ማንኛውም ሰው በአሸባሪነት ተሰይሞ ያለን ድርጅት በአጠቃላይ ወይም የድርጅቱን አንድ ክፍል በኃላፊነት የመራ እንደሆነ ድርጅቱን በመምራቱ ብቻ ከሰባት ዓመት እስከ አስራ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ ፪/ ለዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አፈጻጸም አንድ ሰው ድርጅቱን መርቷል የሚባለው ድርጀቱን አጠቃላይ ወይም የድርጅቱን አንድ ክፍል በበላይነት ማስተዳደር ኃላፊነት ያለበት ወይም በድርጅቱ ውስጥ ውሳኔ የማሳለፍ ሥልጣን ያለው፤ ወይም በድርጅቱ ደንብ መሰረት አመራር መሆኑ የተረጋገጠ ወይም በመደበኛው ሁኔታ አንድ አመራር ሊያከናውን የሚገባውን ተግባር ፫/ ድርጅቱ አሸባሪ በሚል ከመሰየሙ በፊት ድርጅቱን ሲመራ የነበረና በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ድርጅቱ በአሸባሪነት ከተሰየመበት ዕለት በፊት አመራርነቱን የተወ ሰው አሸባሪ ድርጅትን መምራት በሚል ተጠያቂ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫ የተደነገገገው ቢኖርም ድርጅቱ በአሸባሪነት ከመሰየሙ በፊት አመራርነቱን የተወ ሰው በዚህ አዋጅም ሆነ በሌላ አግባብነት ባለው ህግ የተደነገገ ሌላ የወንጀል ድርጊት የፈጽሞ እንደሆነ ፩/ ማንኛውም ሰው አሸባሪ ድርጅት መሆኑን እያወቀ ወይም ማወቅ ሲገባው በድርጅቱ ውስጥ አባል የሆነ ወይም ስልጠና የወሰደ እንደሆነ ከአንድ ዓመት እስከ አምስት ዓመት በሚደርስ ጽኑ እስራት ይቀጣል፡፡ ፪/ ለዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አፈጻጸም አንድ ሰው በአሸባሪ ድርጅት ውስጥ በአባልነት ተሳትፏል የሚባለው ድርጅቱ በአሸባሪነት ተሰይሞ ባለበት ወቅት የድርጅቱ እንቅስቃሴ ውስጥ የተሳተፈ ወይም በድርጅቱ ደንብ ወይም አሰራር አንድ አባል ማድረግ የሚገባውን አስተዋጽዎ ያደረገ ወይም የድርጅቱን ዓላማ እና እንዲሆን በተግባር የተሳተፈ ወይም በራሱ ነጻ ፍቃድ አባል መሆኑን የገለጸ ወይም በመደበኛ ሁኔታ አንድ ተግባር ለድርጅቱ ማከናወኑ ሲረጋገጥ ነው፡፡ ፫/ ድርጅቱ አሸባሪ በሚል ከመሰየሙ በፊት በድርጅቱ ውስጥ አባል የነበረ ወይም ስልጠና እየወሰደ ያለ ሰው ድርጅቱ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በአሸባሪነት ከተሰየመበት ዕለት በፊት አባልነቱን ወይም ስልጠናውን የተወ እንደሆነ በአባልነቱ ወይም በመሰልጠኑ ተጠያቂ አይሆንም፡፡ ሆኖም የፈጸመው ሌላ ወንጀል ያለእንደሆነ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፫ የተደነገገገው ቢኖርም ድርጅቱ በአሸባሪነት ከመሰየሙ በፊት አባልነቱን የተወ ወይም ስልጠናውን ያቋረጠ ሰው በዚህ አዋጅም ሆነ በሌላ አግባብነት ባለው ህግ የተደነገገ ሌላ የወንጀል ድርጊት የፈጽሞ እንደሆነ ተጠያቂ ይሆናል፡፡ ፩/ ፖሊሲ በፌደራል ፖሊስ ኮሚሽነር ጄኔራል ወይም በእርሱ በተወከለ የሥራ ኃላፊ ፈቃድ የሽብር ድርጊትን ለመከላከል ድንገተኛ ፍተሻ ማድረግ ይችላል፡፡ ፪/ በተደረገ ድንገተኛ ፍተሻ ወቅት የተያዘ ንብረት ወይም ዕቃ ሲኖር ፖሊስ የንብረቱን ወይም የዕቃውን ዝርዝር እንዲፈርምበት በማድረግ አንዱን ቅጂ ንብረቱ ወይም ዕቃው ለተያዘበት ሰው መስጠት አለበት፡፡ ፴፪. ለሽብር ጥቃት የተጋለጡ ሰዎችን ስለማዳን ፩/ ፖሊስ በአንድ የተወሰነ ቦታ ላይ የሽብር ድርጊት የተፈጸመ ወይም እየተፈጸመ ለመሆኑ ወይም ሊፈጸም እንደሚችል ለመጠርጠር በቂ ምክንያት ሲኖረው፡- ሀ) ለሽብር ጥቃቱ የተጋለጡ ወይም ሊጋለጡ የሚችሉ ሰዎችን ከአካባቢው ወደ አንድ ስፍራ እንዲገቡ ወይም ወደ አንድ ስፍራ እንዳይገቡ ወይም ሥፍራውን እንዲለቁ ወይም በተገለለ ቦታ እንዲቆዩ ለ) በጥቃቱ ጉዳት የደረሰባቸው ሰዎች በግልም ሆነ በመንግስት የህክምና ተቋም አስቸኳይ የህክምና እርዳታ እንዲያገኙ ተቋማቱን ለማዘዝ፤ ሐ) ለአደጋው ምንጭ የሆነው ወይም ሊሆን የሚችለው እቃ እንዲወድም፣ ከነበረበት ቦታ እንዳይነሳ ወይም ወደ ሌላ ቦታ እንዲወሰድ ለማድረግ፤ መ) ሰዎችን ከመመረዝ ለማዳን ተገቢ የሆኑ ትዕዛዞችን ሠ) የተመረዘው ቤት፣ ህንጻ፣ ድርጅት ወይም ቦታ ረ) አደጋውን ወይም መመረዙን ለመከላከል ወይም ለመቀነስ የሚያስችል አግባብነት ያለውን እርምጃ ለመውሰድ እና እንዲወስድ ለማድረግ፤ይችላል፡፡ ፪/ ፖሊስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሚፈጽመው ተግባር የጽሁፍ ወይም የቃል ትዕዛዝ በመስጠት ሲሆን አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው የማስገደድ ፫/ ፖሊስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት የሰጠውን ትዕዛዝ በሚነገር ማስታወቂያ ሊነሳ ወይም ሊራዘም ይችላል፡፡ ሆኖም ትዕዛዙን ለመስጠት በቁጥጥር ስር እንደዋለ ወይም የሰዎቹ ለአደጋው ተጋላጭነት ቀሪ እንደሆነ በተገለለ ቦታ እንዲቆዩ ወይም ወደ አንድ ስፍራ እንዲገቡ የተሰጠው ትዕዛዝ ፬/ ማንኛውም ሰው በዚህ አንቀጽ መሰረት ፖሊስ የሰጠውን ትእዛዝ የመፈጸምና የመተባበር ግዴታ ፭/ መንግስት እንደ አስፈላጊነቱ በሚያወጣው መመሪያ መሰረት ማንኛውም አምራች ወይም አገልግሎት ሰጪ ተቋም ከሽብር አደጋ ሰውን ለማዳን እቅድ ፴፫.የአከራይ እና በቤቱ የሚያኖር ሰው ኃላፊነት ፩/ ማንኛውም የቤት፣ የይዞታ፣ የህንጻ፣ የድርጅት፣ የተሸከርካሪ ወይም ተመሳሳይ መገልገያ አከራይ የሆነ ሰው፤ የተከራዩን ስም፣ አድራሻ፣ የስራ ሁኔታ፣ ዜግነት የሚገልጹ ማስረጃችን የኪራይ ግንኙነቱ ከተቋረጠም በኋላ ለሁለት አመታት የመያዝ ግዴታ ፪/ ማንኛውም ሰው በቤቱ ውስጥ የውጭ ሀገር ዜጋን የፓስፖርቱን ኮፒ በማያያዝ በሰባ ሁለት ሰአት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) የተመለከውን ግዴታ የተላለፈ ሰው እስከ አንድ ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ወይም ከአምስት ሺህ ብር እስከ ሃምሳ ሺህ ብር በሚደርስ መቀጮ ፩/ ፖሊስ የሽብር ወንጀልን ለመከላከል ወይም ምርመራ ለማከናወን የሚረዳዉ መሆኑን በሚገባ የሚያምንበትን መረጃ ወይም ማስረጃ በፍርድ ቤት ትዕዛዝ ከማንኛውም የመንግሥት መሥሪያ ቤት፤ የግል ድርጅት ወይም ግለሰብ እንዲሰጠዉ ለመጠየቅና ለመውሰድ ይችላል፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ፖሊስ አስቸኳይ ሁኔታ ሲያጋጥመው ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ መረጃውን ወይም ማስረጃውን ለመጠየቅና ለመውሰድ ይችላል፤ ሆኖም ጉዳዩን በሰባ ሁለት ሰዓት ውስጥ ለፍርድ ቤት የማሳወቅና ፍርድ ቤቱ የሚሰጠውን ትዕዛዝ የማክበር ግዴታ አለበት፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ ( ፩ ) ወይም ( ፪ ) መሰረት የተገኘው መረጃ ወይም ማስረጃ ምስጢራዊ ይዘት ያለው እንደሆነ፤ ፖሊስ መረጃውን ወይም ማስረጃውን በምስጢር የመያዝ እና ለተፈለገበት ዓላማ ፴፭. የሽብር አስተሳሰብና ወደ ኃይል የሚያመራ ጽንፈኝነትን ፩/ መንግስት ለሽብር ዓላማ ማንኛውም ሰው በተለይም ህጻናት እና ወጣቶች እንዳይመለመሉ፣ የሽብር ድርጊት አስተሳሰብ ወይም ወደ ኃይል የሚያመራ ፪/ የሽብር ድርጊት አስተሳሰብ ወይም ወደ ኃይል የሚያመራ ጽንፈኝነት እንዲሰርጽባቸው የተደረጉ፣ የሽብር ድርጊት እንዲፈጽሙ የተመለመሉ ወይም በሽብር ድርጊት ውስጥ የተሳተፉ ሰዎች ሲኖሩ በወንጀል ህጉ የሚፈጸሙ ቅጣቶች እና እርምጃዎች እንደተጠበቁ ሆነው ከዚህ አስተሳሰብ እንዲወጡ በመተባበር አስፈላጊውን ድጋፍ ማድረግ አለበት፡፡ ፫/ መንግስት ለሽብር አስተሳሰብ ወይም ወደ ኃይል የህክምና ድጋፍ እንዲያገኙ ማድረግ አለበት፡፡ ፬/ የሽብር ወንጀል በመፈጸማቸው በፍርድ ቤት ጥፋተኛ ሆነው በማረሚያ ቤት ለሚገኙ ታራሚዎች የሚሰጠው ከጽንፈኝነት እንዲወጡ የሚያግዝ መሆን አለበት፡፡ ፩/ የኢትዮጰያ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን በዚህ አዋጅ የተመለከቱ ወንጀሎችን በየትኛውም የሀገሪቱ ክፍል ተንቀሳቅሶ ይመረምራል፣ ተጠርጣሪዎችን ይይዛል፣ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘውም የክልል ፖሊስ ተቋምን ትብብር ለመጠየቅ ይችላል፤ የክልል ፖሊስ ተቋምም ሲጠየቅ የመተባበር ግዴታ አለበት፡፡ የሚያከናውኑ የመሥሪያ ቤቱ ሠራተኞችን መርጦ ይመድባል፤ የተለየ የሥራ ክፍልም ያደራጃል፡፡ ፫/ ምርመራ ለማከናወን የሚመድበው ባለሙያ በሽብር ጉዳይ እና በሰብአዊ መብት አጠባበቅ ዙሪያ ስልጠና የወሰደ፣ የሥራ ልምድ፣ ክህሎት እና መልካም ስነ- ፬/ የኢትዮጰያ ፌደራል ፖሊስ ኮሚሽን በዚህ አዋጅ የተሰጠውን ሥልጣን ለክልል ፖሊስ በውክልና ሲሰጥ ውክልና የሚሰጠው የክልል ፖሊስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተመለከተውን ሁኔታ በሚያሟላ ባለሙያ ኃላፊነቱን ሊወጣ የሚችል እንዲሁም ውክልናው ከተሰጠው በኋላም ሁኔታውን ባሟላ መልኩ እየፈጸመ ስለመሆኑ የማረጋገጥ ኃላፊነት አለበት፡፡ ፴፯. የብሔራዊ መረጃ እና ደህንነት አገልግሎት ፩/ የብሔራዊ መረጃና ደህንነት አገልግሎት በማቋቋሚያ አዋጁ በተሰጠው የሥልጣንና ተግባር ማእቀፍ ውስጥ የመሥሪያ ቤቱን ሠራተኞችን መርጦ ይመድባል፤ የተለየ የሥራ ክፍልም ያደራጃል፡፡ ፪/ የሽብር ጉዳይን ለመከታተል የሚመድበው ባለሙያ በሽብር ጉዳይ እና በሰብአዊ መብት አጠባበቅ ዙሪያ ስልጠና የወሰደ፣ መልካም ስነ-ምግባር፣ የሥራ ልምድ እና ክህሎት ያለው መሆን አለበት፡፡ ፫/ በብሔራዊ የመረጃና ደህንነት አገልግሎት ወይም የአገልግሎቱ ሠራተኛ በሽብር ወንጀል የተጠረጠረን ሰው ለማሰር አይችልም፤ ሆኖም የሽብር ወንጀልን ሊፈጽም ያለን፣ እየፈጸመ ወይም ፈጽሞ ያለን ሰው ለመያዝ የሚችል ሲሆን በአቅራቢ ለሚገኝ ፖሊስ ጣቢያ ለማስረከብ ህጉ በሚጠይቀው ጊዜ ውስጥ ለፖሊስ የማሰረከብ ኃላፊነት አለበት፡፡ ፴፰. የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ህግ ፩/ የፌደራል ጠቅላይ ዓቃቤ ሕግ፡- ሀ) በሽብር ወንጀል የሚደረግን ምርመራ ይመራል፤ ለ) በዚህ አዋጅ የተመለከተውን ወንጀል ምርመራ የሚመራና ክርክር የሚያደርግ ባለሙያ የተለየ ሐ) በሽብር ወንጀል ተጠርጥሮ የተያዘ ሰው አያያዝ በህግ መሰረት መሆኑን ይከታተላል፤ ፪/ በሽብር ወንጀል በምርመራ የሚሳተፍ እና የፍርድ ቤት ክርክር ለማድረግ የሚመደበው ባለሙያ በሽብር ጉዳይ እና በሰብአዊ መብት አጠባበቅ ዙሪያ ስልጠና የወሰደ፣ የሥራ ልምድ፣ ክህሎት እና መልካም ስነ- የተሰጠውን ሥልጣን ለክልል ዓቃቤ ህግ ተቋም በውክልና ሲሰጥ ውክልና የሚሰጠው የክልል ዐቃቤ የተመለከተውን ሁኔታ በሚያሟላ ባለሙያ ኃላፊነቱን ሊወጣ የሚችል እንዲሁም ውክልናው ከተሰጠው በኋላም ሁኔታውን ባሟላ መልኩ እየፈጸመ ሰለመሆኑ ፩/ የፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት የጊዜ ቀጥሮ፣ የመያዣ እና የብርበራ ትዕዛዝ መስጠትን ጨምሮ፤ ሀ) በዚህ አዋጅ መሠረት የሚቀርቡ ጉዳዮችን (ክሶችን)፤ ለ) በዚህ አዋጅ ከተመለከቱ ወንጀሎች ጋር ተያይዘዉ የሚፈፀሙ ሌሎች ወንጀሎችን፤ ወይም ሐ) በዚህ አዋጅ መሠረት የቀረቡ ክሶችና ፍርድ ቤቱ አንቀጽ የቀየራቸውን ጉዳዮችን፤የመዳኘት ሥልጣን ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ቢኖርም የመያዣ ወይም የብርበራ ትዕዛዝ የሚያስፈልግ ሆኖ ከፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ትዕዛዝ እስከሚወጣ ተጠርጣሪ ሊሰወር የሚችል ወይም ማስረጃው ሊጠፋ የሚችል ሲሆን የመያዣ ወይም የብርበራ ትዕዛዝ የወንጀል ጉዳዮችን ለማየት ሥልጣን ያለው ማንኛውም ፍርድ ፫/ ፍርድ ቤቶች በሽብር ወንጀል ተጠርጥሮ የተያዘው ወይም የተከሰሰው ሰው ከአያያዙ ጋር በተያያዘ በሚያነሳው የመብት ጥያቄ ቅድሚያ በመስጠት መመርመር እና ተገቢው ማስተካከያ እንዲደረግ አግባብነት ያለውን ትዕዛዝ መስጠት አለባቸው፡፡ ፬/ የዳኝነት ሥልጣን በተመለከተ የወንጀል ህግ አንቀጽ ፲፫ እና ፲፯(፩) (ለ) ድንጋጌዎች የሽብር ወንጀሎችንም ፵. ስለብሔራዊ የሽብር ወንጀል መከላከል አስተባባሪ ኮሚቴ ፩/ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ጠቅላይ ሚኒስቴር የሽብር ድርጊትን ለመከላከል አግባብነት ያላቸውን ተቋማት ያቀፈ የብሔራዊ የሽብር ወንጀል መረጃና ደህንነት አገልግሎት የኮሚቴውን ይመራል፡፡ ፪/ የሽብር ወንጀል መከላከል አስተባባሪ ኮሚቴው የጋራ የሽብር መከላከል ዕቅድ ያወጣል፣ የጋራ የሽብር መከላከል ግብረ ኃይል በማደራጀት ተቋሞቹ ሽብርን ለመከላከል የሚያደርጉትን ጥረት በማቀናጀት በጋራና በተደጋጋፊነት እንዲሰሩ ያደርጋል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ አፈጻጸም በዚህ አዋጅ እና በሌሎች ህጎች ለየተቋማቱ የተሰጡ ሥልጣንና ተግባራትን አንዱ ተቋም ለሌላኛው ተቋማት አሳልፎ መስጠት ወይም ጣልቃ መግባትን የሚፈቀድ መሆን የለበትም፡፡ ፵፩. የአስፈጻሚ አካላት ተጠያቂነት የመመርመር ወይም የክርክር ሂደትን የማስፈጸም ኃላፊነት የተሰጠው ማንኛውም ሰው የተሰጠውን እንደመተላለፉ ዓይነት እና እንዳስከተለው ጉዳት ዓይነት በዲስፕሊን፣ በፍትሐብሔር እና በወንጀል የሚያስፈጽሙ ሰዎች የህግ ጥሰት የፈጸሙ እንደሆነ ተጠያቂ መሆናቸውን የማረጋገጥ ኃላፊነት አለበት፡፡ ፫/ ፍርድ ቤት በወንጀል ክርክር ሂደቱ የህግ አስፈጻሚ አካላት የህግ ጥሰት የፈጸሙ መሆኑን ያረጋገጠ እንደሆነ እንደተጠበቀ ሆኖ በሌላ ህግ የበለጠ የሚያስጠይቅ ካልሆነ በስተቀር ጥሰት የፈጸመው ሰው ወይም ተቋም ለተጎጂው ከአስር ሺህ ብር እስከ መቶ ሺህ ብር የሚደርስ የህሊና ጉዳት ካሣ እንዲከፍል በያዘው የክርክር መዝገብ ለመወሰን ይችላል፡፡ ፬/ ተጐጂው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሰረት ከተወሰነለት የህሊና ጉዳት ካሣ ውጭ ያለን የጉዳት ካሣ ልዩ የምርመራ ዘዴዎችና ስለመጠቀምና መረጃ ፵፪. ልዩ የምርመራ ዘዴን ስለመጠቀም ፩/ በሀገር እና በህዝብ ላይ ከፍተኛ ጉዳት ሊያደርስ ይችላል የሚል ሽብር ወንጀል ስጋት ሲኖር ፖሊስ በመደበኛው የወንጀል ሥነ ሥርዓት ሕግ መሠረት ማስረጃ ማሰባሰብ ሳይቻለው ሲቀር የሚከተሉትን ልዩ የምርመራ ዘዴዎች በመጠቀም ማስረጃ ለመሰብሰብ በፋክስ፣ በራድዮ፣ በኢንተርኔት እና በሌሎች ልውውጦች ወይም ግንኙነቶች በመመርመር ፎቶግራፍ ወይም ተንቀሳቃሽ ምስል መቅረጽ መ) የይምሰል ግንኙነቶችን በመፍጠር፡፡ ፪/ ፖሊስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ስር የተደነገጉ ልዩ የማስረጃ መሰብሰቢያ ዘዴዎችን የምርመራውን አስፈላጊነት አምኖ ሲፈቅድ ብቻ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው ቢኖርም ፖሊስ አስቸኳይ ሁኔታ ካጋጠመው በአካባቢው ያለውንና የሚመለከተውን የዓቃቤ ህግ ተቋም ኃላፊ በማስፈቀድ ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ በልዩ የምርመራ ዘዴ ማስረጃ ሊሰበስብ ይችላል፡፡ ሆኖም ፖሊስ ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ በልዩ የምርመራ ዘዴ ማስረጃ ምክንያቶቹንና በዐቃቤ ህግ የተሰጠውን ጊዚያዊ ፈቃድ ጨምሮ ለፍርድ ቤት በፅሁፍ ማቅረብ ይኖርበታል፡፡ ፍርድ ቤቱም የጥያቄውን አግባብነት ፬/ ፍርድ ቤት በልዩ የምርመራ ዘዴ ማስረጃ እንዲሰበስብ ሀ) ማስረጃ ስለሚሰበሰብበት ዘዴ እና ስለሚከናወንበት ሐ) የማስረጃ ማሰባሰቢያው ዘዴ ጠለፋ ወይም ክትትል እንደሆነ ጠለፋዉ ወይም ክትትሉ የሚደረግበትን ፭/ ማንኛውም የመገናኛ አገልግሎት አቅራቢ በፖሊስ ጠለፋውን ለማካሔድ ሲጠየቅ ጠለፋው በፍርድ ቤት የተፈቀደ መሆኑን በማረጋገጥ አስፈላጊውን ትብብር ፮/ በአገር ውስጥም ሆነ በውጭ አገር በሕግ አስከባሪ አካላት በጠለፋ የተገኙ ማስረጃዎች በጠለፋ በተገኙበት መልክ በቀጥታ ካልቀረቡ በቀር ዋጋ ፯/ ፍርድ ቤት በዚህ አንቀጽ መሰረት በልዩ የምርመራ ዘዴ ማስረጃ ለማሰባሰብ የሚፈቅደው ጊዜ ከ፺ ቀናት መብለጥ የለበትም፡፡ ፖሊስ በተሰጠው ጊዜ ውስጥ የሚፈለገውን ማስረጃ ያላገኘ እና ልዩ የምርመራውን ዘዴ መጠቀሙ ተጨማሪ ጊዜ አስፈላጊ ለመሆኑ በቂ ምክንያት ያለው ከሆነ ፍርድ ቤቱን ተጨማሪ ጊዜ እንዲሰጠው ለመጠየቅ ይችላል፡፡ ፍርድ ቤቱም እያስገኘ ያለውን ውጤት በማገናዘብ እና ተጨማሪ ጊዜ መስጠት አስፈላጊ መሆኑን በመመርመር ከ፴ ቀናት ያልበለጠ ተጨማሪ ጊዜ ሊሰጥ ይችላል፡፡ ፰/ በዚህ አንቀጽ መሰረት ልዩ የምርመራ ዘዴ ለማከናወን የሚቀርብ ጥያቄ፣ በፍርድ ቤት የሚሰጠው ፈቃድ በልዩ የምርመራ ዘዴ እና በልዩ የምርመራ ዘዴው የተገኙ መረጃዎችና ማስረጃዎች ማስረጃ የማሰባሰቡ ሁኔታ እስከሚጠናቀቅ ድረስ በፖሊስ፣ በዓቃቤ ህግ፣ በፍርድ ቤት እና መረጃው የደረሳቸው ሌሎች አካላት በሚስጥር መያዝ አለበት፡፡ ማስረጃ ማሰባሰቡ ከተጠናቀቀ በኋላም ለማስረጃነት የሚያገለግሉ ካልሆነ በስተቀር በልዩ ፩/ ማንኛውም ሰው ከአቅም በላይ በሆነ እና አደጋ የማያስከትልበት ከልሆነ በስተቀር ፖሊስ የሽብር ወንጀልን ለመከላከል ወይም ምርመራ ለማከናወን የሚረዳዉ መሆኑን በሚገባ የሚያምንበትን መረጃ ወይም ማስረጃ የመስጠት ግዴታ አለበት፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም ሕይወት የመከበርና የመጠበቅ መብትን የሚጎዳ ከሆነ እንዲሰጠዉ ለመጠየቅና ለመውሰድ ይችላል፡፡ ፫/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ድንጋጌ ቢኖርም ፖሊስ አስቸኳይ ሁኔታ ሲያጋጥመው ያለፍርድ ቤት ትዕዛዝ መረጃውን ወይም ማስረጃውን ለመጠየቅና ለመውሰድ ይችላል፤ ሆኖም ጉዳዩን በሰባ ሁለት ሰዓት ውስጥ ለፍርድ ቤት የማሳወቅና ፍርድ ቤቱ የሚሰጠውን ትዕዛዝ የማክበር ግዴታ አለበት፡፡ ፬) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ወይም (፫) መሰረት የተገኘው መረጃ ወይም ማስረጃ ሚስጥራዊ ይዘት ያለው በሚስጥር የመያዝ እና ለተፈለገበት ዓላማ ብቻ የማዋል ፩/ የሽብር ወንጀል ተጎጂዎች ፈንድ (ከዚህ በኋላ ፈንድ እየተባለ የሚጠራ) በዚህ አዋጅ ተቋቁማል፡፡ ሀ) የሽብር ወንጀል መከላከል አገልግሎት፤ ለ) በሽብር ጥቃት ጉዳት የደረሰባቸውን ተጎጂዎች ሐ) በሽብር ጥቃት ጉዳት የደረሰባቸውን ተጎጂዎች እንደአግባብነቱ መልሶ ማቋቋም፤ እና መ) የሽብር አስተሳሰብ እንዲሰርጽባቸው የተደረጉ ሰዎችን የተሐድሶ አገልግሎት፤ ድጋፍ ማድረግ ፫/ የፈንዱ የገቢ ምንጭ የፈንዱን አስተዳደር ለመወሰን በሚወጣው ደንብ የሚወሰነው እንደተጠበቀ ሆኖ በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል ምክንያት የሚወረስ ንብረት እና በፍርድ ቤት የሚወሰን መቀጮ ለፈንዱ ገቢ ፵፭. የተጠርጣሪ ወይም ተከሳሽ በማቆያ ወይም በማረሚያ በዚህ አዋጅ በተመለከተ ወንጀል ተጠርጥሮ ወይም ተከሶ በማቆያ ቤት ወይም በማረሚያ ቤት ያለ ሠው በኢትዮጵያ ኢትዮጵያ ተቀብላ ባጸደቀቻቸው ዓለም አቀፍ ስምምነቶች እና በሌሎች የአገሪቱ ህጎች ስለተጠረጠሩ እና ስለተከሰሱ ሰዎች የተቀመጡ መብቶችና ሁኔታዎች መጠበቅ አለበት፡፡ በፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፪/፪ሺ፩ በዚህ አዋጅ ከመፅናቱ በፊት የተጀመሩ ጉዳዮች፣ ይህ አዋጅ ለተከሳሸ የተሻለ ሆኖ ካልተገኘ በስተቀር በፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፪/፪ሺ፩ መሰረት ፍፃሜ ያገኛሉ፡፡ ፩/ የጦርነት ህግን የሚመለከተው የጄኔቫ ኮንቬንሽን እና ፕሮቶኮሎቹ ተፈጻሚ የሚሆንባቸው ጉዳዮች ላይ ይህ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም በዚህ አዋጅ በአሸባሪነት በተሰየመ ድርጅት ላይ ወይም በዚህ አዋጅ በአሸባሪነት ከተሰየመ ድርጅት ጋር በተያያዘ በሚፈፀም የሽብር ወንጀል ላይ ይህ አዋጅ ተፈፃሚ ፵፰. ስለተሻረ ህግ እና ተፈጻሚነት ስለሌላቸው ድንጋጌዎች ፩/ የፀረ-ሽብርተኝነት አዋጅ ቁጥር ፮፻፶፪/፪ሺ፩ በዚህ ፪/ የወንጀል ህግ በዚህ አዋጅ በግልጽ በተሸፈኑ ጉዳዮች ፫/ በዚህ አዋጅ ልዩ የምርመራ ዘዴን ስለመጠቀምን አስመልክቶ በአንቀጽ ፵፪ ላይ የተደነገገው ድንጋጌ ጸንቶ የሚቆየው የወንጀል ሕግ ሥነ ሥርዓትና የማስረጃ ህጉ ጸድቆ ተግባራዊ እስከሚሆንበት ዕለት ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ መጋቢት ፲፮ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=24d9223c09c3a68bb972bb922620fc6dadec1df6	23,591	4,696	0.97899	2025-10-04T13:52:36.828948
856888cfaabc85cf	የጦር መሳሪያ አስተዳደርና ቁጥጥር አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፯/፪ሺ፲፪ ዓ.ም አዋጅ……………………………………………ገጽ ፲፪ሺ፫፻፶፱ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የጦር መሳሪያ አስተዲዯርና ቁጥጥር አዋጅ የጦር መሳሪያ ቁጥጥር የሀገርንና የህዝብን ሰሊምና ፀጥታ ሇማስጠበቅ እንዱሁም የዜጎችን እና የህዝቦችን የህብረተሰቡን ሰሊምና ፀጥታ ሇማስጠበቅ ተግባር ሉውለ የሚችለበትን እዴሌ መፍጠር አስፇሊጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በስራ ሊይ ባለ ህጎችና አሰራሮች ያሌተሸፇኑ ጉዲዮችን በዝርዝር ህግ መዯንገግ እና ወጥነት ያሇው ስርአት ሇማስፇፀምና አሇማቀፍ ትብብር ሇማዴረግ የሚያስችሌ ስርዓትን መዘርጋት አስፇሊጊ በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ህገ መንግሰት አንቀጽ ፶፩(፳፩) ስሇ ጦር መሳሪያ አያያዝ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግሰት አንቀጽ ፶፭ (፪) (ሸ) መሠረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ “የጦር መሳሪያ አስተዲዯርና ቁጥጥር አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፯/፪ሺ፲፪” ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ፡፡ የቃለ አግባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ ፩/ “ተቆጣጣሪ ተቋም” ማሇት የኢትዮጵያ ፌዯራሌ ፖሉስ ኮሚሽን ወይም ውክሌና የተሰጠው የክሌሌ ፪/ “የጦር መሳሪያ” ማሇት በአስነሺ ኃይሌ የሚፇነዲ ወይም በፍንዲታ ኃይሌ ጥይትን፣ አረርን፣ቦምብን፣ ተተኳሽ ነገር በማስፇንጠር በሕይወት፣ በአካሌ ወይም በንብረት ሊይ ጉዲት ሉያዯርስ የሚችሌ መሳሪያ ሲሆን ጥይትን እና ተያያዥነት ያሊቸውን ፫/“ጥይት” ማሇት አስነሽ፣ ቀሇህ፣ እርሳስ፣ ባሩዴ የያዘ ሆኖ በጦር መሳሪያ አማካኝነት የሚተኮስ ማሇት ፬/“አነስተኛ የጦር መሳሪያ” ማሇት በግሇሰብ ዯረጃ ሉያዝ የሚችሌ ማንኛውም አይነት ሽጉጥ ነው፡፡ ፭/“ቀሊሌ የጦር መሳሪያ” ማሇት በነፍስ ወከፍ ዯረጃ የሚያዝ አውቶማቲክ፣ ግማሽ አውቶማቲክ ወይም አውቶማቲክ ያሌሆነ የጦር መሳሪያ ነው፡፡ ፮/ "አውቶማቲክ ያሌሆነ የጦር መሳሪያ" ማሇት አንዴ አፇሙዝ ኖሮት ምሊጩ ሲሳብ የሚተኩስና አንዴ ጊዜ ሲተኮስ በራሱ ጊዜ ማቀባበሌ የማይችሌ ፯/"ከፊሌ አውቶማቲክ የጦር መሳሪያ" ማሇት አንዴ አፇሙዝ ኖሮት ምሊጩ ሲሳብ የሚተኩስና አንዴ ጊዜ ሲተኩስ በራሱ ጊዜ ማቀባበሌ የሚችሌ ነው፡፡ ፰/“ሙለ አውቶማቲክ ጠመንጃ” ማሇት ከአንዴ በሊይ አፇሙዝ ኖሮት ምሊጩ ሲሳብ የሚተኩስ እና አንዴ ጊዜ ሲተኮስ በራሱ ማቀባበሌ የሚችሌ ነው፡፡ ፱/ “ተያያዥነት ያሇው እቃ” ማሇት የጦር መሳሪያ መያዣ ወይም ማንገቻን ጨምሮ የማንኛውም የጦር መሳሪያ አካሌ፣ ክፍሌ፣ መሇዋወጫ፣ የጥይት መያዣ መጋዘን፣ እና የጦር መሳሪያውን ሇማፅዲትና ሇመጠገን የሚያገሇግለ እቃዎችን ይጨምራሌ፡፡ ፲/"ብዛት ያሇው የጦር መሳሪያ" ማሇት ሁሇትና ከዚያ በሊይ የሆነ የጦር መሣሪያ ነው፡፡ ፲፩/"ብዛት ያሇው ጉዲት አዴራሽ ዕቃ" ማሇት ሦስትና ከዚያ በሊይ የሆነ ተመሳሳይነት ያሇው ሇጉዲት ፲፪/“የውግ ቁጥር” ማሇት የጦር መሳሪያውን ያመረተው የሚያመሇክት ከጥይት ካዝናው በስተቀር በሁለም የጦር መሳሪያው አካሊት ሊይ በቀሊለ ሇመሌቀቅ በማይችሌ መሌኩ አንዴን የጦር መሳሪያ ከላሊ የጦር መሳሪያ ሇመሇየት የሚያስችሌ ሌዩ ምሌክት ፲፫/“ጉዲት አዴራሽ ዕቃዎች” ማሇት በስሇታማነታቸው ምክንያት ወይም የኤላክትሪክ ሀይሌ በመጠቀም ወይም መርዛማ በመሆናቸው በሰው አካሌና ህይወት ሊይ ከፍተኛ ጉዲት ሇማዴረስ የሚችለ እንዯ ሳንጃ፣ ገጀራ፣ሜንጫ፣ ጦር፣ ቀስት ጎራዳ፣ ሴንጢ እና መሰሌ መሳሪያዎችን ያጠቃሌሊሌ፡፡ ፲፬/ “ፍቃዴ” እና “ባሇፍቃዴ” ማሇት እንዯ ቅዯም ተከተለ በዚህ አዋጅ ክፍሌ አራት መሰረት በተቆጣጣሪ ተቋም የሚሰጥ ፍቃዴ እና ፍቃደ ፲፭/“ህግ አስከባሪ” ማሇት የፌዯራሌ ወይም የክሌሌ ፖሉስ ኮሚሽኖች፣ ሚሉሻ፣ የፌዯራሌ ወይም የክሌሌ ማረሚያ ቤቶች ኮሚሽን፣ የፌዯራሌና የክሌሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ህግ ተቋማትና ፍትህ ቢሮዎች እና የኢትዮጵያ ደር እንስሳት ሌማትና ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፵፯ ንዐስ አንቀፅ (፩) የተመሇከቱትን ክሌልች ሲሆን ሇዚህ አዋጅ አፇፃፀም የአዱስ አበባ ከተማ በእዴሜ፣ በአእምሮ ሁኔታ ወይም በላሊ ማናቸውም ሁኔታ በህጋዊ መንገዴ ያገኘውን የጦር መሳሪያ በአግባቡ ሇማስተዲዯርም ሆነ ሇመጠቀም አሇመቻሌ ፲፰/ “ፍርዴ ቤት” ማሇት በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ፲፱/“ሰው” ማሇት ማንኛውም የተፇጥሮ ሰው ወይም በህግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ነው፡፡ ፳/በወንዴ ፆታ የተገሇፀው ዴንጋጌ የሴትንም ፆታ ፩/ ይህ አዋጅ በኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኝ በማንኛውም ፪/በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፯ የተመሇከተው ዴንጋጌ ዯህንነት አገሌግልት ሊይ ተፇፃሚ አይሆንም፡፡ ስሇ ጦር መሳሪያና አጠቃቀም ክሌከሊዎች በዚህ አዋጅ መሰረት ከተፇቀዯሇት ሰው ውጪ ፩/ የፀና ፇቃዴ ሳይኖረው የጦር መሳሪያ፣ የጦር ሜዲ መነፅር፣ በጦር መሳሪያ ሊይ ሉገጠም የሚችሌ ማንኛውም አይነት መነፅር ወይም የጦር መሳሪያ ሲተኮስ ዴምፅ ሇማስወገዴ የሚያገሇግሌ መሳሪያ ወዯ ሀገር ማስገባት፣ ከሀገር ማስወጣት፣ መያዝ፣ ማስቀመጥ፣ ማከማቸት፣ መገሌገሌ፣ ማሳየት፣ ፪/ የፀና ፇቃዴ ሳይኖረው ሇሌማት ሥራ የሚውለትን ሳይጨምር ብዛት ያሇው የጉዲት አዴራሽ እቃ ወዯ ሀገር ማስገባት፣ ከሀገር ማስወጣት፣ መያዝ ወይም ማስቀመጥ፣ ማከማቸት፣ መዯሇሌ፣ መሸጥ ወይም መግዛት፣ ማዘዋወር፣ ማጓጓዝ፣ ማምረት፣ ፫/ በአምራቹ ወይም በተቆጣጣሪ ተቋም የተሰጠ የጦር መሳሪያን የውግ ቁጥርን በሙለ ወይም በከፊሌ መቀየር፣ ማጥፋት ወይም በማናቸውም አይነት ሁኔታ ተሇይተው እንዲይታወቁ ማዴረግ፣ ፬/ የጦር መሳሪያን ወይም የጦር መሳሪያን የተመሇከተ ፭.የጦር መሳሪያ ይዞ መገኘት የተከሇከሇባቸው ሀ)ሰሊማዊ ሰሌፍ ወይም አዴማ በሚዯረግባቸው ሇ)በምርጫ ህግ ወይም በብሔራዊ ምርጫ ቦርዴ በሙዚየሞችና ተመሳሳይ በሆኑ የህዝብ መዝናኛ መ)የተኩስ ስፖርት ከሚካሄዴበት ውጪ በስፖርት ቤቶች እና በላልች ተመሳሳይ ሇህዝብ አገሌግልት ሸ) የጦር መሣሪያ ሇመታጠቅ ፇቃዴ የተሰጠው ሰው ፇቃዴ ከተሰጠው ክሌሌ ውጪ ባለ የክሌሌና በሚታይ መሌኩ ታጥቆ መንቀሳቀስ የተከሇከሇ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፩ በተገሇፁት ስፍራዎች ውስጥ ሇመግባት የፇሇገ ማንኛውም የጦር መሳሪያ የያዘ ሰው በቅዴሚያ የጦር መሳሪያውን ሇተቋማቱ የጥበቃ ሰራተኞች ማስረከብ ይኖርበታሌ፣ ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፩ ዴንጋጌ ቢኖርም በስራ ሊይ ያለ ህግ አስከባሪዎች ወይም ተቋማቱን የተፇቀዯሊቸውን የጦር መሳሪያ በመያዝ ስራቸውን ስፍራዎች በተጨማሪ ተቆጣጣሪው ተቋም ላልች የጦር መሳሪያ ይዞ መገኘት የሚከሇከሌባቸው ስፍራዎች በመመሪያ መወሰን ይችሊሌ፡፡ ሇጦር መሳሪያ ፇቃዴ እና አስተዲዯር ፮.የጦር መሳሪያ ፇቃዴ እና የፇቃደ ሁኔታ ፩/ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የሚሰጠው:- ሀ) ሇግሇሰብ የሚፇቀዯው የጦር መሳሪያ አይነትና ብዛት እንዱሁም የጥይት ብዛት በከተሞች አካባቢ፣ በአርብቶ አዯር እና አርሶ አዯር በማስገባት ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው ሇ) ሇዴርጅት የሚፇቀዯው የጦር መሳሪያ ዓይነትና ብዛት እንዱሁም የጥይት ብዛት ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናሌ፣ ሐ) አመሌካቹ ከዚህ ቀዯም ላሊ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የላሇው ወይም ፇቃደን መሌሶ ያሰረዘ መ) ፇቃዴ የተጠየቀበት የጦር መሳሪያ ከዚህ ቀዯም በላሊ ሰው ስም ፇቃዴ ያሌወጣበት ሠ) የጦር መሳሪያው የሚሰራና ያሌተበሊሸ ከሆነ፣ ረ) የጦር መሳሪያው ወንጀሌ ያሌተሰራበት ከሆነ፣ ሰ)የጦር መሳሪያው የውግ ቁጥር የሚታይ ከሆነ ነው፡፡ ሆኖም በዚህ አዋጅ የመሸጋገሪያ ጊዜ ወቅት ፇቃዴ የተጠየቀበት የጦር መሳሪያ መሇያው የማይታይ ከሆነ በተቋሙ የውግ ቁጥር ፪/ከዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ (፩)(ሀ) በስተቀር ላልች የዚህ አንቀፅ ዴንጋጌዎች የህግ ሰውነት ሇተሰጣቸው ዴርጅቶችም ያገሇግሊለ፣ ፫/ በዚህ አንቀፅ መሰረት ሇግሇሰብ የሚሰጥ ፇቃዴ ሇሁሇት አመት፣ ሇዴርጅት የሚሰጥ ፇቃዴ ዯግሞ ፬/ ከሊይ ንዐስ አንቀፅ  (ሀ) የተዯነገገው ቢኖርም ይህ አዋጅ ከመፅናቱ በፊት በነበረው አሰራር መሰረት የተመዘገበ የጦር መሳሪያ ወይም ፇቃዴ የተሰጠው ግሇሰብ ባስመዘገበው ወይም ባሇው ፍቃዴ መሰረት የጦር መሳሪያው ይመዘገብሇታሌ፡፡ ፯.የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የሚሰጥባቸው መስፇርቶች ሇግሇሰብ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የሚሰጠው ፇቃዴ ፩/የተገሇፀው ጊዜ ገዯብ ካበቃ በኋሊ በተጠቀሱት አካባቢዎች የሚኖር ሰው የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ሲጠይቅ የህብረተሰቡን ሌዩ ሁኔታ ከግምት ውስጥ ፪/ ኢትዮጵያዊ ዜግነት ያሇው ወይም በኢትዮጵያ ፫/ የአዯገኛ ዕፅ ወይም የመጠጥ ሱስ የላሇበት፣ ፬/ተቆጣጣሪው ተቋም ረጅም ጊዜ የቆየ በመሆኑ ምክንያት ጥቅም ሊይ የማይውሌ የጦር መሳሪያ የሚሰበሰብበትን ስርዓት ይዘረጋሌ:: ፭/በሙለ ወይም በከፊሌ በፍርዴ ወይም በህግ ፮/ የአእምሮው ሁኔታ የተስተካከሇ እና አሊስፇሊጊ ፯/የጦር መሳሪያን አጠቃቀም እንዱሁም በዚህ አዋጅ መሰረት ያሇበትን ግዳታ ግንዛቤ ያሇው ወይም በተቆጣጣሪው ተቋም ስሌጠና እንዱወስዴ ሲጠየቅ ፰/ሇጦር መሳሪያ ፇቃዴና እዴሳት አስፇሊጊውን ፱/ከሚኖርበት አካባቢ አስተዲዯር መሌካም ስነምግባር ፲/ በአንቀፅ ፱(፩)እና(፪) የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ በተቆጣጣሪው ተቋም በሚዘጋጅ ወጥነት ያሇው መስፇርት መሰረት የጦር መሳሪያ ሇመያዝ በቂ እና አሳማኝ ምክንያት ያሇው ስሇመሆኑ የታመነበት፣ ፲፩/ሇዴርጅት የጦር መሳሪያ ሇመያዝ የሚያስፇሌጉ መስፍርቶችን ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው ፰. በሌማዴ ሇታጠቁ የህብረተሰብ ክፍልች የጦር መሳሪያ ፩/ በተሇምድ የጦር መሳሪያ የሚያዝባቸው አካባቢዎች ነዋሪ የሆኑ እና የጦር መሳሪያ የያዙ ሰዎች፣ ተቆጣጣሪው ተቋም በዚህ አዋጅ አንቀፅ  ንዐስ አንቀፅ () (ሀ) በሚያወጣው መመሪያ እና በሁሇት በሚያወጣው የጊዜ ሰላዲ መሰረት በአካሌ ቀርበው ፇቃዴ ሲጠይቁ የጦር መሳሪያ የህብረተሰቡን ሌዩ ሁኔታ ከግምት ውስጥ በማስገባት በዚህ አዋጅ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንኡስ አንቀፅ  የተገሇፀው ጊዜ ገዯብ ካበቃ በኋሊ በተጠቀሱት አካባቢዎች የሚኖር ሰው የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ሲጠይቅ የኅብረተሰቡን ሌዩ ፫/ በዚህ አንቀፅ በተገሇፀው ጊዜ ገዯብ ውስጥ ፇቃዴ ያሌወጣበት የጦር መሳሪያ ሇተቆጣጣሪው ተቋም ገቢ መዯረግ አሇበት፣ በቁጥጥር በተገኘም ጊዜ ፬/ ተቆጣጣሪው ተቋም ረጅም ጊዜ የቆየ በመሆኑ ምክንያት ጥቅም ሊይ የማይውሌ የጦር መሣሪያ የሚሰበሰብበበትን ሥርዓት ይዘረጋሌ፡፡ ፱.የአሇም አቀፍ ዴርጅቶችና የውጪ ሀገር ተወካዮች የሚሰጠው በውጭ ጉዲይ ሚኒስቴር አስተያየት በተቆጣጣሪ ተቋሙ በሚወጣ መስፇርት መሰረት መሳሪያ በዚህ አዋጅ የተፇቀዯው አይነት መሆኑን ያረጋግጣሌ፣ የጦር መሳሪያው ወዯ ሀገር ሲገባ መሇያውን ይመዘግባሌ፣ ፇቃደ ሲያበቃም የጦር መሳሪያው ከሀገር እንዱወጣ ወይም ሇተቆጣጣሪው ተቋም ገቢ እንዱሆን ያዯርጋሌ፡፡ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የሚከተለትን መረጃዎች ፩/ የባሇፇቃደን ሙለ ስም፣ ፎቶ፣ የትውሌዴ ቀን፣ ፪/ የጦር መሳሪያውን አይነት፣ የውግ ቁጥር፣ የጥይት ማህተም፣ ፇቃደ የተሰጠበት ቀን እና ፇቃደ ፩/ ተቆጣጣሪው ተቋም ወጥ የሆነ የውግ ቁጥር የላሊቸው የጦር መሳሪያዎች ወጥ የሆነ የውግ ቁጥር እንዱኖራቸው ያዯርጋሌ፣ ይመዘግባሌ፣ ፪/ተቆጣጣሪ ተቋም የውግ ቁጥር ሇላሊቸው ወይም የተሰጣቸው የውግ ቁጥር ሇተፋቀ ወይም በከፊሌ ወይም በሙለ ሇተቀየረ ወይም ሇመሇየት በማይቻሌ ሁኔታ ሇተዯመሰሰ የጦር መሳሪያዎች ፍቃዴ ሉሰጥ አይችሌም፣ ሆኖም በዚህ አዋጅ የመሸጋገሪያ ጊዜ ወቅት ፇቃዴ የተጠየቀበት የጦር መሳሪያ የወግ ቁጥር የማይታይ ከሆነ በተቋሙ መሇያ ቁጥር ፫/ ሇስፖርት ውዴዴር ፇቃዴ የሚሰጠው የጦር መሳሪያ አይነትና ብዛት እንዱሁም የጥይት ብዛት ስፖርቱን ሇማከናወን የሚያስችሌ አይነት ሆኖ ዝርዝሩ ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው ዝርዝር ፬/በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፪ ከተገሇፀው ውጪ ማንኛውም ሰው በይዞታው ስር የሚገኝ የጦር የተዯመሰሰ ወይም የተቀየረ እንዯሆነ ወዱያውኑ ሇፍቃዴ ሰጪው ተቋም የውግ ቁጥር እንዱሰጠው ፲.ሇሌዩ ሌዩ ተግባር ስሇሚሰጥ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ሇሌዩ ተግባር የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የሚሰጠው:- ፩/ አመሌካቹ እንዯ አግባብነቱ ከሚመሇከታቸው ብዛት፣ የአገሌግልቱንና የሚጠቀምበትን ሁኔታና የአገሌግልቱ ጊዜ በዝርዝር ገሌፆ ፇቃዴ ሲጠይቅ፣ መሣሪያ ዓይነትና ብዛት እንዱሁም የጥይት ብዛት ስፖርቱን ሇማከናወን የሚያስችሌ ዓይነት ሆኖ ዝርዝሩ ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው ዝርዝር ተቆጣጣሪ ተቋሙ ሇህጋዊ የእንስሳት አዯን የጦር መሳሪያ ሇመጠቀም የሚያስችሌ ፍቃዴ ይሰጣሌ፣ ፭/ሇቲያትርና ፊሌም ስራ ሲሆን የጦር መሳሪያ እንዯ የሚያስፇሌገውን የጦር መሣሪያ ሆኖ የሚፇቀዯው ጥይትም በተኩስ ሀይሌ ተስፇንጥሮ የሚሄዴ እርሳስ የላሇው ነገር ግን ሲተኮስ ዴምፅ የሚያሰማ ጥይት ይሆናሌ፣ የጥይቱ ብዛትም ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናሌ፣ ፮/ የጦር መሳሪያ ኤግዚቢሽን ሇማሳየት እና ከተሰሩ ሀምሳ አመት ያሇፋቸው የጦር መሳሪያዎችን በቅርስነት ሇመያዝ በቅዴሚያ የጦር መሳሪያዎቹን አይነት፣ ጥበቃ እና መሰሌ ጉዲዮችን ተቆጣጣሪው ፯/ በዚህ አንቀፅ መሰረት የሚሰጥ ፇቃዴ ፀንቶ እንዯሁኔታው ይወስናሌ፣ የፇቃደ ጊዜ ሲያበቃ ይታዯስሇታሌ፤ ፇቃደ የማይታዯስ ከሆነም የጦር መሳሪያው፣ ሇመንግስት ገቢ እንዱሆን ይዯረጋሌ፣ የሚገቡ ላልች ተጨማሪ ሁኔታዎችን ሉወስን ፲∙የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ስሇሚታዯስበት ስርአት ፩/የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የተሰጠው ማንኛውም ሰው የፇቃደ አገሌግልት ጊዜ ከማብቃቱ ከ፷ ቀናት በፊት የእዴሳት ጥያቄውን ሇተቆጣጣሪው ተቋም በሚወስነው የጊዜ ገዯብ መሠረት የፇቃዴ መስጫ መስፇርቶቹ መሟሊታቸውን ሲያረጋግጥ ፇቃደን ፫/ በዚህ አንቀፅ መሰረት በቀረበ የእዴሳት ማመሌከቻ ሊይ ተቆጣጣሪው ተቋም ውሳኔ ሳይሰጥ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፩ የተጠቀሰው ጊዜ ያበቃ እንዯሆነ ተቆጣጣሪው ተቋም በእዴሳት ጥያቄው ሊይ ውሳኔ እስኪሰጥ ዴረስ የቀዴሞው ፇቃዴ ፲.የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ስሇማገዴ ሀ) ፇቃዴ የተሰጠው ሰው ያቀረባቸው ማስረጃዎች አጠራጣሪ ሆነው ሲገኙና ጉዲዩን ማጣራት ሇ) ባሇፇቃደ የጦር መሳሪያውን ሊሌተፇቀዯሇት ተግባር ስሇማዋለ ወይም ይህን አዋጅ ሇመጣሱ ሐ)የተሰጠው ፇቃዴ የአገሌግልት ጊዜው ያበቃና ፪/እግዴ የዯረሰው ማንኛውም ሰው በእግደ ጊዜ ውስጥ የጦር መሳሪያው በተቆጣጣሪው ተቋም እጅ ፫/በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ ፩ የተዯነገገው የእገዲ ምክንያቶች በ፷ ቀናት ውስጥ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የተሰጠው ሰው ማስተካከሌ ካሌቻሇ የጦር መሳሪያው በተቆጣጣሪ ተቋሙ ይወረሳሌ፡፡ ፲.የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ስሇመሰረዝና መውረስ ሇ) ባሇፇቃደ ሲሞት፣ ያሇበት አዴራሻ ሳይታወቅ ሲቀር ወይም በፍርዴ ወይም በህግ ችልታውን ሐ)ፇቃዴ የተሰጠው ዴርጅት ከፇረሰ ወይም መ) ፍርዴ ቤት ፇቃደ እንዱሰረዝ ሲወስን፣ ሠ) ባሇፇቃደ በራሱ ፍሊጎት ፇቃደን ሲመሌስ፣ ረ) ፇቃደን ሇማግኘት ከሚያስፇሌጉ መስፇርቶች የተጭበረበረ ወይም ሀሰተኛ ማስረጃ መሆኑ ሸ) ባሇፇቃደ ይህን አዋጅ ተሊሌፎ ከተገኘ፣ አገሌግልት ሇመስጠት በማይችሌበት ሁኔታ ከተበሊሸና ሉጠገን የማይቻሌ ከሆነ፣ በ) ከዚህ አዋጅ የመሸጋገሪያ ጊዜ በኋሊ የጦር ምክንያት የማይሇይ ሆኖ ሲገኝ፣ ወይም ከባሇቤቱ ቁጥጥር ውጪ መሆኑ ሲታወቅ፣ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፩ መሰረት ፇቃደ የተሰረዘ የጦር መሳሪያ ይወረሳሌ፣ ፫/ፇቃደ በዚህ አዋጅ መሰረት የአገሌግልትና የእዴሳት ጊዜው ያበቃ እንዯሆነ እና ባሇፇቃደ በቂና አሳማኝ ምክንያት ያሇው መሆኑ ካሌታወቀ በቀር ፇቃደ ይሰረዛሌ፣ የጦር መሳሪያውም ፲.ሇጦር መሳሪያ ፇቃዴና እዴሳት የሚከፇሌ ክፍያ ፩/ በዚህ አዋጅ መሰረት ሇተፇጥሮ ሰው የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ሇመስጠት ወይም ሇማሳዯስ፣ ፪/ በዚህ አዋጅ መሰረት በህግ ሰውነት ሇተሰጠው እና ፫/ ማንኛውም ፍቃዴ የተሰጠው ሰው የፇቃዴ ጊዜው ካበቃ በኋሊ በሁሇት ወር የእግዴ ጊዜ ውስጥ ፍቃደን ሇማሳዯስ የሚከፍሇውን የቅጣት መጠን፣ ፬/ የጦር መሳሪያ ሇሌዩ ተግበር ፇቃዴ ሇመስጠት ፮/ የተፇቀደ የጦር መሳሪያዎችን ሇመግዛት ወይም በዯንብ በሚወሰነው መሰረት የአገሌግልት ክፍያ ፲.የጦር መሳሪያ ምዝገባ ስርአት መሳሪያዎችን በሙለ በውግ ቁጥራቸው መሰረት በመረጃ ቴክኖልጂ ስርአት መዝግቦ ያስተዲዴራሌ፡፡ የጦር መሳሪያ አጠቃቀም ግዳታዎች ፲.ፍቃዴ የተሰጠው ሰው ግዳታዎች በዚህ አዋጅ መሰረት ፍቃዴ የተሰጠው ማንኛውም ፩/የጦር መሳሪያውን በዚህ አዋጅ መሰረት ብቻ ፪/የጦር መሳሪያውን ሲይዝ የፇቃዴ ወረቀቱን ፫/ፇቃዴ ካገኘበት የጥይት መጠን በሊይ አሇመያዝ፣ ፬/ የሚቻሌ እስከሆነ ዴረስ የጦር መሳሪያው በግሌፅ ፭/ ፍቃደን ካገኘ በኋሊ ሇፍቃዴ ማግኘት መሰረት የሆኑ ሁኔታዎች እና መረጃዎች ሊይ ማንኛውም ሇውጥ ሲኖር ሇተቆጣጣሪው ተቋም በ፲፭ ቀን ፮/ፍቃዴ የወሰዯበት ወይም በይዞታው የሚገኝ ጦር መሳሪያ ሲበሊሽ፣ ሲጠፋ፤ ሲሰረቅ፣ ሲቀማ፣ የመሇያ ምሌክቱ ሲዯበዝዝ ወይም በማንኛውም ምክንያት ከቁጥጥሩ ውጪ ሲሆን ሇተቆጣጣሪው ተቋም በ፲፭ ቀን ውስጥ ማሳወቅ፣ ፯/የፍቃደ መጠቀሚያ ጊዜ ከማሇቁ በፊት በዚህ አዋጅ በተዯነገገው መሰረት የጦር መሳሪያውን ይዞ በአካሌ በመቅረብ እና ስሇ ጦር መሳሪያው አጠቃቀም ሪፖርት በማቅረብ ማሳዯስ፣ ፰/ፍቃደን ወይም የተፇቀዯሇትን የጦር መሳሪያ በማናቸውም መሌኩ ሇላሊ አሳሌፎ ያሇመስጠት፣ በላሊ ሰው እጅ እንዲይገባ ማዴረግ፣ ፱/የጦር መሳሪያው ጥቅም ሊይ በማይውሌበት ወቅት በጥንቃቄ ተጠብቆ እንዱቀመጥ ማዴረግ፣ ፲/የጦር መሳሪያውን አገሌግልት ያሌፇሇገ ወይም ፇቃደ የማይታዯስሇት እንዯሆነ ሇተቆጣጣሪው ተቋም የጦር መሳሪያውን መስጠት፣ ፲፩/የጦር መሳሪያ በሚያዝበት እና ጥቅም ሊይ የሚወጡ የጥንቃቄ ዯንቦችን ተግባራዊ ማዴረግ፣ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የተሰጠው ዴርጅት፡- ፩/የተፇቀዯሇትን የጦር መሳሪያ በዚህ አዋጅ መሰረት መስፇርቶችን የሚያሟሊ ሆኖ ሇሚያገኘው ሰው እንዯያዘው የሚገሌፅ እና የጦር መሳሪያውን በሚሆንበት ጊዜ ርክክብ የሚፇፀምበት ቋሚ ስርአት መዘርጋትና መጠበቁን የማረጋገጥ፣ ሇተሰጠበት አሊማ ብቻ የመጠቀም፣ ፬/ፇቃዴ ካገኘበት የጥይት መጠን በሊይ ያሇመያዝ፣ ፭/ፍቃደን ካገኘ በኋሊ ሇፍቃዴ ማግኘት መሰረት የሆኑ ሁኔታዎች እና መረጃዎች ሊይ ማንኛውም ሇውጥ ሲኖር ሇተቆጣጣሪው ተቋም ወዱያውኑ ፮/ፍቃዴ የወሰዯበት ወይም በይዞታው የሚገኝ ጦር መሳሪያ ሲበሊሽ፣ ሲጠፋ፤ ሲሰረቅ፣ ሲቀማ፣ የመሇያ ምሌክቱ ሲዯበዝዝ ወይም በማንኛውም ምክንያት ከቁጥጥሩ ውጪ ሲሆን ሇተቆጣጣሪው ፯/የፍቃደ መጠቀሚያ ጊዜ ከማሇቁ በፊት በዚህ አዋጅ በተዯነገገው መሰረት የጦር መሳሪያውን ይዞ በአካሌ በመቅረብ እና ስሇ ጦር መሳሪያው አጠቃቀም ሪፖርት በማቅረብ የማሳዯስ፣ ፰/ፍቃደን ወይም የተፇቀዯሇትን የጦር መሳሪያ ከሰራተኞቹ ውጪ ሇላሊ ሰው በማናቸውም እንዱጠቀምበት አሇማዴረግ እና በላሊ ሰው እጅ ፱/የጦር መሳሪያው ጥቅም ሊይ በማይውሌበት ወቅት በጥንቃቄ ተጠብቆ እንዱቀመጥ የማዴረግ፣ ፲/ የጦር መሳሪያውን አገሌግልት ያሌፇሇገ ወይም ፇቃደ የማይታዯስሇት እንዯሆነ ሇተቆጣጣሪ ተቋም የጦር መሳሪያውን መስጠት፣ ፲፩/የጦር መሳሪያ በሚያዝበት እና ጥቅም ሊይ በሚያውሌበት ወቅት በፍቃዴ ሰጪው ተቋም ፳. በፍቃዴ የተያዘ የጦር መሳሪያ ሇላሊ ሰው ሉተሊሇፍ ፩/የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የተሰጠው ሰው የጦር መሳሪያ ሇላሊ ሰው በማናቸውም መሌኩ አሳሌፎ መስጠት ፪/የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የተሰጠው ሰው የጦር ሇተቆጣጣሪ ተቋም ማስረከብ አሇበት፡፡ ፫/ባሇፍቃደ የሞተ እንዯሆነ በፍርዴ ቤት የመውረስ መብት ያረጋገጠ መስፇርቱን የሚያሟሊ ወራሽ የጦር መሳሪያው እንዱተሊሇፍሇት ሇመጠየቅ ይችሊሌ፡፡ ፬/የዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ ፫ የተመሇከተው እስኪፇፀም ዴረስ የጦር መሳሪያው በእጁ የገባ ሰው በ፴ የሥራ ቀናት ውስጥ ሇተቆጣጣሪው ተቋም ፳፩.ተቆጣጣሪ ተቋም ስሌጣንና ተግባር የሚከተለት ስሌጣንና ተግባራት ይኖሩታሌ፡- /በስሩ ብሔራዊ የጦር መሳሪያ ቁጥጥር የስራ ክፍሌ አዯራጅቶ ይህን አዋጅ ማስፇፀም፣ መቆጣጠር፣ /በዚህ አዋጅ መሰረት የጦር መሳሪያ ሇመጠቀም ፇቃዴ መስጠትና ህገወጥ የጦር መሳሪያ አጠቃቀምን /ጉዲት አዴራሽ ዕቃዎች ወዯ ሀገር ማስገባት፣ ማምረት፣ ማዘዋወር፣ ማከማቸት፣ መሸጥ፣ የሙያ ብቃት ማረጋገጫ እና ፇቃዴ በሚወጣ ዯንብ /ፇቃዴ የሰጠበት ቅዴመ ሁኔታ ተሇውጧሌ ብል ሲያምን የሰጠውን ፇቃዴ ማገዴ፣ መሰረዝ፣ /ሇህዝብ ሰሊምና ዯህንነት አስጊ ሆኖ ማንኛውንም ፍቃዴ ያሇውንም ሆነ ህገወጥ የጦር መሳሪያ የታጠቀን ሰው የማስፇታትና የመውረስ፣ /በህገወጥ መንገዴ የተያዘን የጦር መሳሪያ በጥናት በመተማመን ወዯ ህጋዊ ስርአት ማስገባት ወይም ህገወጥ የጦር መሳሪያን ማስፇታት፣ ማስወገዴና /በፍርዴ ቤት ትእዛዝ በመንግስት እንዱወረስ ውሳኔ የተሰጠበትን፣ ፇቃዴ የላሇውን፣ ባሇቤቱ ያሌታወቀ ወይም አገሌግልት ሉሰጥ የማይችሌን የጦር መሳሪያ መውረስ፣ መወገዴ ያሇባቸውን ማስወገዴና ጥቅም ሉሰጡ የሚችለትን ጥቅም ሊይ እንዱውለ ማዴረግ፣ /በዚህ አዋጅ መሰረት ጥቅም ሊይ ሉውለ የሚችለ የጦር መሳሪያዎችን ከውጪ ሀገር የማስገባት፣ ከሀገር የማዘዋወር፣ የማስተሊሇፍ፣ ከሃገር ውስጥ የመግዛት፣ የመሸጥ፣ ስሇአጠቃቀም የማሰሌጠን፣ የመጠገንና አስፇሊጊነቱን በአመነ ጊዜ በተመረጠ አግባብነት ባሇው መንግስታዊ ተቋም አማካኝነት እንዱከናወን /የጦር መሳሪያ አስተዲዯርና ቁጥጥር የሚመሇከቱ ፲/የጦር መሳሪያን ጎጂነት እና ህጋዊ አጠቃቀም በተመሇከተ የህብረተሰቡን ግንዛቤ ሉያሳዴጉ የሚችለ ፲፩/የጦር መሳሪያን በተመሇከተ አሇም አቀፍ ትብብር ፲/በህገ ወጥ መንገዴ ሲዘዋወሩ ወይም ጥቅም ሊይ መስተዲዴር ወይም ከዚያ ከፍ ባሇ አዯረጃጀት ጥቅም ሊይ ስሇሚውሌበት ሁኔታ ወይም ወዯ ተቆጣጣሪው ተቋም ተሌከው ገቢ ስሇሚዯረጉበት ሁኔታ ሥርዓት በተመሇከተ የሚቀርቡ ቅሬታ አቀራረብና አፇታት ፲/በሕጋዊ መንገዴ የጦር መሣሪያ የታጠቀ ሰው የታጠቀውን የጦር መሣሪያ መሸጥ በፇሇገ ጊዜ፣ የጦር መሣሪያ ትጥቅ ጥያቄ አቅርቦ መስፇርቱን ሇአሟሊ ሰው ተገቢውን ቁጥጥር በማዴረግ በሽያጭ ፲/በወንጀሌ ህጉ አንቀፅ ፬፻፹፩ ሊይ የተመሇከተው ተሸካርካሪ ወይም እንስሳትን በመጠቀም ከሆነ፣ ሇዚህ ተግባር መፇፀሚያነት የዋሇው ተሸከርካሪ ወይም እንስሳት ውርስ ሆኖ ሇመንግስት ገቢ ፲/በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፲፭ ሊይ የተዯነገገው ቢኖርም ወንጀለ የተፇጸመው ህዝብ በተሳፇረበት የተሸከርካሪው ባሇቤት ስሇዴርጊቱ እንዯሚያውቅ ካሌተረጋገጠበት ወይም ስሇዴርጊቱ አውቆ ከተቻሇ ወይም በተሸከርካሪው ሊይ ባእዴ አካሌ የወንጀሌ ህግ አንቀፅ፻፹ የተጠበቀ ነው፣ /ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ የተመሇከተውን ክሌከሊ እና ግዳታ በመተሊሇፍ የፀና ፇቃዴ ሳይኖረው የጦር መሳሪያ፣ የጦር ሜዲ መነፅር፣ በጦር መሳሪያ ሊይ ሉገጠም የሚችሌ ማንኛውም አይነት መነፅር ወይም የጦር መሳሪያ ሲተኮስ ዴምፅ ሇማስወገዴ የሚያገሇግሌ መሳሪያ ወዯ ሀገር ያስገባ፣ ከሀገር ያስወጣ፣ ያስቀመጠ፣ የተገሇገሇ፣ ያሣየ፣ የዯሇሇ፣ የሸጠ፣ የገዛ፣ ያጓጓዘ፣ ያመረተ፣ ያሰሇጠነ፣ የጠገነ ወይም ያስወገዯ፣፣በማናቸውም መንገዴ ያስተሊሇፇ ወይም የያዘ እንዯሆነ ከአንዴ አመት እስከ ሶስት አመት በሚዯርስ ቀሊሌ እስራት እና ከአምስት ሺህ እስከ አስር ሺህ ብር በሚዯርስ የገንዘብ መቀጮ /በዚህ አንቀፅ ንኡሰ አንቀፅ  የተፇጸመው ወንጀሌ ብዛት ባሇው የጦር መሣሪያ ሲሆን ቅጣቱ ከስምንት ዓመት እስከ ሃያ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት እና ከመቶ ሺ እስከ ሁሇት መቶ ሺ ብር በሚዯርስ ተቆጣጣሪው ተቋም ሳይፇቅዴ የሸጠ ማንኛውም ሰው ከአንዴ አመት በማይበሌጥ ቀሊሌ እስራት ይቀጣሌ፣ /በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ // በተመሇከተው አግባብ የጦር መሳሪያው የተሸጠው ሇአሸባሪ ወይም ሇላሊ ህገ-ወጥ ቡዴን ከሆነ ከአንዴ አመት እስከ ሶስት አመት ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ እስከ አምስት አመት በሚዯርስ ቀሊሌ እሰራት ይቀጣሌ፣ በማስያዣነት የተጠቀመ ወይም በትውስት ሇሶስተኛ ወገን ያስተሊሇፇ ማንኛውም ሰው ከአንዴ ዓመት በማይበሌጥ ቀሊሌ እስራት ይቀጣሌ፣ /በአምራቹ ወይም በተቆጣጣሪ ተቋም የተሰጠ የጦር መሳሪያን የውግ ቁጥርን በሙለ ወይም በከፊሌ የቀየረ፣ ያጠፋ ወይም በማናቸውም አይነት ሁኔታ ተሇይተው እንዲይታወቁ ያዯረገ ማንኛውም ሰው ከስዴስት ወር እስከ ሁሇት አመት በሚዯርስ ቀሊሌ /የጦር መሳሪያን ወይም የጦር መሳሪያን የተመሇከተ አገሌግልት ያስተዋወቀ ማንኛውም ሰው ከአንዴ አመት በማይበሌጥ ቀሊሌ እስራት ይቀጣሌ፣ /ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ የተመሇከተውን ክሌከሊ እና ግዳታ በመተሊሇፍ ጉዲት አዴራሽ እቃዎችን በብዛት ያስቀመጠ፣ የተቀበሇ፣ ያከማቸ፣ ያጓጓዘ፣ ያዘዋወረ፣ የዯበቀ፣ የተገሇገሇ፣ ያሳየ፣ የያዘ፣ የገዛ፣ የሸጠ፣ ሇሽያጭ ያቀረበ፣ የዯሇሇ፣ በማናቸውም መንገዴ ያስተሊሇፇ፣ ወዯ ሀገር ያስገባ፣ ከሀገር ያስወጣ፣ ያመረተ፣ ያስወገዯ የጠገነ እንዯሆነ ከአንዴ አመት በማይበሌጥ ቀሊሌ እስራት እና ከአንዴ ሺህ እስከ አምስት ሺህ ብር በሚዯርስ ፲/በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፭ የተመሇከተውን የመተባበር ግዳታ የጣሰ ማንኛውም ሰው እስከ ሶስት አመት በሚዯርስ ቀሊሌ እስራት ይቀጣሌ፡፡ ፲፩/በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ  እስከ  የተመሇከቱት በተሰጠው ሰው ከሆነ ከአምስት መቶ ሺህ ብር እስከ ሁሇት ሚሉዮን ብር የሚዯርስ መቀጮ ይቀጣሌ፡፡ ፲/በወንጀሌ ህጉ አንቀፅ ፻፹ ሊይ የተመሇከተው እና በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ  ሊይ የተመሇከተው ተግባር የተፇጸመው ተሸካርካሪ በመጠቀም ከሆነ፣ ሇዚህ ተግባር መፇፀሚያነት የዋሇው ተሸከርካሪ በጉምሩክ ኮሚሽን አስተዲዯራዊ ውሳኔ መሰረት ውርስ ሆኖ ሇመንግስት ገቢ ይዯረጋሌ፡፡ አሰራሮች ተመዝገበው ወይም ፍቃዴ ተሰጥቷቸው የነበሩ የጦር መሳሪያ የመያዝና የመጠቀም ፍቃድች በሁሇት ዓመት ጊዜ ውስጥ ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው የጊዜ ሰላዲ በአካሌ ቀርበው ፍቃዴ መጠየቅ እና በዚህ አዋጅ መሰረት የተመሇከቱ /ይህ አዋጅ ከመፅናቱ በፊት በነበሩ ህጎችና አሰራሮች ሳይመዘገቡ ወይም ፍቃዴ ሳይሰጣቸው የጦር መሳሪያ የያዙ ወይም የሚጠቀሙ ሰዎች በአንዴ አመት ጊዜ ውስጥ ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው የጊዜ ሰላዲ መሰረት በአካሌ ቀርበው የተመሇከቱ መስፇርቶችን አሟሌተው በተቆጣጣሪ /በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ  እና  መሰረት ፇቃዴ ያሊገኙ ሰዎች የያዙትን የጦር መሳሪያ ሇተቆጣጣሪው ተቋም ማስረከብ አሇባቸው፣ /ማንኛውም ሰው የተቆጣጣሪው ተቋም በዚህ አዋጅ የተመሇከቱ ሃሊፊነቶችን ሇመወጣት የሚጠየቀውን /ማንኛውም ሰው ተቆጣጣሪ ተቋሙ ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም የሚወስዯውን እርምጃ የማክበርና ሇዚሁ የመተባበር ግዳታ አሇበት፡፡ ፳፭.ሇህግ አስከባሪ አካሊት የጦር መሳሪያ አያያዝ የዚህ አዋጅ አግባብነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ በፌዳራሌና በክሌሌ የሚገኙ የህግ አስከባሪ አካሊት የጦር መሳርያ አያያዝ፣ ተሌእኮአቸውንና ላልች ጉዲዮችን ከግምት ውስጥ በማስገባት የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ፳.ስሇ መከሊከያ ሰራዊት እና ብሄራዊ መረጃና ዯህንነት የመከሊከያ ሰራዊት እና ብሄራዊ መረጃና ዯህንነት /የሚታጠቁትን የጦር መሳሪያ አይነት፣ ብዛት እና የአጠቃቀሙንም ሁኔታ በራሳቸው ይወስናለ፣ /ከተቆጣጣሪው ተቋም ጋር በጋራ አስፇሊጊ ሆነው በሚያገኟቸው ጉዲዮች ሊይ ተባብረው ይሰራለ፡፡ ፳፯.ዯንብና መመሪያ የማውጣት ስሌጣን /የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም /ተቆጣጣሪ ተቋሙ ይህን አዋጅና፣ ይህን አዋጅ ተከትል የሚወጣ ዯንብን ሇማስፇፀም መመሪያ ፳.የተሻሩና ተፇፃሚነት ስሇላሊቸው ህጎች /የሕግ ክፍሌ ማስታወቂያ ቁጥር ፪፻፳፱/፲፱፻፶፪ በዚህ /ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ፣ ዯንብ፣ መመሪያ ወይም አሰራር በዚህ አዋጅ በተሸፇኑ ጉዲዮች ሊይ ተፇፃሚነት አይኖረውም፡፡ ይህ አዋጅ ህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከፀዯቀበት ከታህሳስ ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ∙ም ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ መጋቢት ፲ቀን ሺ፲ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ	<doc id="856888cfaabc85cf" title="የጦር መሳሪያ አስተዳደርና ቁጥጥር አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=3e94f224573a5dde964f2bca3b8f847f9c1b87a1" char_count="15229" purity="0.97"> የጦር መሳሪያ አስተዳደርና ቁጥጥር አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፯/፪ሺ፲፪ ዓ.ም አዋጅ……………………………………………ገጽ ፲፪ሺ፫፻፶፱ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የጦር መሳሪያ አስተዲዯርና ቁጥጥር አዋጅ የጦር መሳሪያ ቁጥጥር የሀገርንና የህዝብን ሰሊምና ፀጥታ ሇማስጠበቅ እንዱሁም የዜጎችን እና የህዝቦችን የህብረተሰቡን ሰሊምና ፀጥታ ሇማስጠበቅ ተግባር ሉውለ የሚችለበትን እዴሌ መፍጠር አስፇሊጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ በስራ ሊይ ባለ ህጎችና አሰራሮች ያሌተሸፇኑ ጉዲዮችን በዝርዝር ህግ መዯንገግ እና ወጥነት ያሇው ስርአት ሇማስፇፀምና አሇማቀፍ ትብብር ሇማዴረግ የሚያስችሌ ስርዓትን መዘርጋት አስፇሊጊ በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ህገ መንግሰት አንቀጽ ፶፩(፳፩) ስሇ ጦር መሳሪያ አያያዝ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግሰት አንቀጽ ፶፭ (፪) (ሸ) መሠረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ “የጦር መሳሪያ አስተዲዯርና ቁጥጥር አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፯/፪ሺ፲፪” ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ፡፡ የቃለ አግባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ ፩/ “ተቆጣጣሪ ተቋም” ማሇት የኢትዮጵያ ፌዯራሌ ፖሉስ ኮሚሽን ወይም ውክሌና የተሰጠው የክሌሌ ፪/ “የጦር መሳሪያ” ማሇት በአስነሺ ኃይሌ የሚፇነዲ ወይም በፍንዲታ ኃይሌ ጥይትን፣ አረርን፣ቦምብን፣ ተተኳሽ ነገር በማስፇንጠር በሕይወት፣ በአካሌ ወይም በንብረት ሊይ ጉዲት ሉያዯርስ የሚችሌ መሳሪያ ሲሆን ጥይትን እና ተያያዥነት ያሊቸውን ፫/“ጥይት” ማሇት አስነሽ፣ ቀሇህ፣ እርሳስ፣ ባሩዴ የያዘ ሆኖ በጦር መሳሪያ አማካኝነት የሚተኮስ ማሇት ፬/“አነስተኛ የጦር መሳሪያ” ማሇት በግሇሰብ ዯረጃ ሉያዝ የሚችሌ ማንኛውም አይነት ሽጉጥ ነው፡፡ ፭/“ቀሊሌ የጦር መሳሪያ” ማሇት በነፍስ ወከፍ ዯረጃ የሚያዝ አውቶማቲክ፣ ግማሽ አውቶማቲክ ወይም አውቶማቲክ ያሌሆነ የጦር መሳሪያ ነው፡፡ ፮/ "አውቶማቲክ ያሌሆነ የጦር መሳሪያ" ማሇት አንዴ አፇሙዝ ኖሮት ምሊጩ ሲሳብ የሚተኩስና አንዴ ጊዜ ሲተኮስ በራሱ ጊዜ ማቀባበሌ የማይችሌ ፯/"ከፊሌ አውቶማቲክ የጦር መሳሪያ" ማሇት አንዴ አፇሙዝ ኖሮት ምሊጩ ሲሳብ የሚተኩስና አንዴ ጊዜ ሲተኩስ በራሱ ጊዜ ማቀባበሌ የሚችሌ ነው፡፡ ፰/“ሙለ አውቶማቲክ ጠመንጃ” ማሇት ከአንዴ በሊይ አፇሙዝ ኖሮት ምሊጩ ሲሳብ የሚተኩስ እና አንዴ ጊዜ ሲተኮስ በራሱ ማቀባበሌ የሚችሌ ነው፡፡ ፱/ “ተያያዥነት ያሇው እቃ” ማሇት የጦር መሳሪያ መያዣ ወይም ማንገቻን ጨምሮ የማንኛውም የጦር መሳሪያ አካሌ፣ ክፍሌ፣ መሇዋወጫ፣ የጥይት መያዣ መጋዘን፣ እና የጦር መሳሪያውን ሇማፅዲትና ሇመጠገን የሚያገሇግለ እቃዎችን ይጨምራሌ፡፡ ፲/"ብዛት ያሇው የጦር መሳሪያ" ማሇት ሁሇትና ከዚያ በሊይ የሆነ የጦር መሣሪያ ነው፡፡ ፲፩/"ብዛት ያሇው ጉዲት አዴራሽ ዕቃ" ማሇት ሦስትና ከዚያ በሊይ የሆነ ተመሳሳይነት ያሇው ሇጉዲት ፲፪/“የውግ ቁጥር” ማሇት የጦር መሳሪያውን ያመረተው የሚያመሇክት ከጥይት ካዝናው በስተቀር በሁለም የጦር መሳሪያው አካሊት ሊይ በቀሊለ ሇመሌቀቅ በማይችሌ መሌኩ አንዴን የጦር መሳሪያ ከላሊ የጦር መሳሪያ ሇመሇየት የሚያስችሌ ሌዩ ምሌክት ፲፫/“ጉዲት አዴራሽ ዕቃዎች” ማሇት በስሇታማነታቸው ምክንያት ወይም የኤላክትሪክ ሀይሌ በመጠቀም ወይም መርዛማ በመሆናቸው በሰው አካሌና ህይወት ሊይ ከፍተኛ ጉዲት ሇማዴረስ የሚችለ እንዯ ሳንጃ፣ ገጀራ፣ሜንጫ፣ ጦር፣ ቀስት ጎራዳ፣ ሴንጢ እና መሰሌ መሳሪያዎችን ያጠቃሌሊሌ፡፡ ፲፬/ “ፍቃዴ” እና “ባሇፍቃዴ” ማሇት እንዯ ቅዯም ተከተለ በዚህ አዋጅ ክፍሌ አራት መሰረት በተቆጣጣሪ ተቋም የሚሰጥ ፍቃዴ እና ፍቃደ ፲፭/“ህግ አስከባሪ” ማሇት የፌዯራሌ ወይም የክሌሌ ፖሉስ ኮሚሽኖች፣ ሚሉሻ፣ የፌዯራሌ ወይም የክሌሌ ማረሚያ ቤቶች ኮሚሽን፣ የፌዯራሌና የክሌሌ ጠቅሊይ ዏቃቤ ህግ ተቋማትና ፍትህ ቢሮዎች እና የኢትዮጵያ ደር እንስሳት ሌማትና ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፵፯ ንዐስ አንቀፅ (፩) የተመሇከቱትን ክሌልች ሲሆን ሇዚህ አዋጅ አፇፃፀም የአዱስ አበባ ከተማ በእዴሜ፣ በአእምሮ ሁኔታ ወይም በላሊ ማናቸውም ሁኔታ በህጋዊ መንገዴ ያገኘውን የጦር መሳሪያ በአግባቡ ሇማስተዲዯርም ሆነ ሇመጠቀም አሇመቻሌ ፲፰/ “ፍርዴ ቤት” ማሇት በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኝ ፲፱/“ሰው” ማሇት ማንኛውም የተፇጥሮ ሰው ወይም በህግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ነው፡፡ ፳/በወንዴ ፆታ የተገሇፀው ዴንጋጌ የሴትንም ፆታ ፩/ ይህ አዋጅ በኢትዮጵያ ውስጥ በሚገኝ በማንኛውም ፪/በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፯ የተመሇከተው ዴንጋጌ ዯህንነት አገሌግልት ሊይ ተፇፃሚ አይሆንም፡፡ ስሇ ጦር መሳሪያና አጠቃቀም ክሌከሊዎች በዚህ አዋጅ መሰረት ከተፇቀዯሇት ሰው ውጪ ፩/ የፀና ፇቃዴ ሳይኖረው የጦር መሳሪያ፣ የጦር ሜዲ መነፅር፣ በጦር መሳሪያ ሊይ ሉገጠም የሚችሌ ማንኛውም አይነት መነፅር ወይም የጦር መሳሪያ ሲተኮስ ዴምፅ ሇማስወገዴ የሚያገሇግሌ መሳሪያ ወዯ ሀገር ማስገባት፣ ከሀገር ማስወጣት፣ መያዝ፣ ማስቀመጥ፣ ማከማቸት፣ መገሌገሌ፣ ማሳየት፣ ፪/ የፀና ፇቃዴ ሳይኖረው ሇሌማት ሥራ የሚውለትን ሳይጨምር ብዛት ያሇው የጉዲት አዴራሽ እቃ ወዯ ሀገር ማስገባት፣ ከሀገር ማስወጣት፣ መያዝ ወይም ማስቀመጥ፣ ማከማቸት፣ መዯሇሌ፣ መሸጥ ወይም መግዛት፣ ማዘዋወር፣ ማጓጓዝ፣ ማምረት፣ ፫/ በአምራቹ ወይም በተቆጣጣሪ ተቋም የተሰጠ የጦር መሳሪያን የውግ ቁጥርን በሙለ ወይም በከፊሌ መቀየር፣ ማጥፋት ወይም በማናቸውም አይነት ሁኔታ ተሇይተው እንዲይታወቁ ማዴረግ፣ ፬/ የጦር መሳሪያን ወይም የጦር መሳሪያን የተመሇከተ ፭.የጦር መሳሪያ ይዞ መገኘት የተከሇከሇባቸው ሀ)ሰሊማዊ ሰሌፍ ወይም አዴማ በሚዯረግባቸው ሇ)በምርጫ ህግ ወይም በብሔራዊ ምርጫ ቦርዴ በሙዚየሞችና ተመሳሳይ በሆኑ የህዝብ መዝናኛ መ)የተኩስ ስፖርት ከሚካሄዴበት ውጪ በስፖርት ቤቶች እና በላልች ተመሳሳይ ሇህዝብ አገሌግልት ሸ) የጦር መሣሪያ ሇመታጠቅ ፇቃዴ የተሰጠው ሰው ፇቃዴ ከተሰጠው ክሌሌ ውጪ ባለ የክሌሌና በሚታይ መሌኩ ታጥቆ መንቀሳቀስ የተከሇከሇ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፩ በተገሇፁት ስፍራዎች ውስጥ ሇመግባት የፇሇገ ማንኛውም የጦር መሳሪያ የያዘ ሰው በቅዴሚያ የጦር መሳሪያውን ሇተቋማቱ የጥበቃ ሰራተኞች ማስረከብ ይኖርበታሌ፣ ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፩ ዴንጋጌ ቢኖርም በስራ ሊይ ያለ ህግ አስከባሪዎች ወይም ተቋማቱን የተፇቀዯሊቸውን የጦር መሳሪያ በመያዝ ስራቸውን ስፍራዎች በተጨማሪ ተቆጣጣሪው ተቋም ላልች የጦር መሳሪያ ይዞ መገኘት የሚከሇከሌባቸው ስፍራዎች በመመሪያ መወሰን ይችሊሌ፡፡ ሇጦር መሳሪያ ፇቃዴ እና አስተዲዯር ፮.የጦር መሳሪያ ፇቃዴ እና የፇቃደ ሁኔታ ፩/ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የሚሰጠው:- ሀ) ሇግሇሰብ የሚፇቀዯው የጦር መሳሪያ አይነትና ብዛት እንዱሁም የጥይት ብዛት በከተሞች አካባቢ፣ በአርብቶ አዯር እና አርሶ አዯር በማስገባት ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው ሇ) ሇዴርጅት የሚፇቀዯው የጦር መሳሪያ ዓይነትና ብዛት እንዱሁም የጥይት ብዛት ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናሌ፣ ሐ) አመሌካቹ ከዚህ ቀዯም ላሊ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የላሇው ወይም ፇቃደን መሌሶ ያሰረዘ መ) ፇቃዴ የተጠየቀበት የጦር መሳሪያ ከዚህ ቀዯም በላሊ ሰው ስም ፇቃዴ ያሌወጣበት ሠ) የጦር መሳሪያው የሚሰራና ያሌተበሊሸ ከሆነ፣ ረ) የጦር መሳሪያው ወንጀሌ ያሌተሰራበት ከሆነ፣ ሰ)የጦር መሳሪያው የውግ ቁጥር የሚታይ ከሆነ ነው፡፡ ሆኖም በዚህ አዋጅ የመሸጋገሪያ ጊዜ ወቅት ፇቃዴ የተጠየቀበት የጦር መሳሪያ መሇያው የማይታይ ከሆነ በተቋሙ የውግ ቁጥር ፪/ከዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ (፩)(ሀ) በስተቀር ላልች የዚህ አንቀፅ ዴንጋጌዎች የህግ ሰውነት ሇተሰጣቸው ዴርጅቶችም ያገሇግሊለ፣ ፫/ በዚህ አንቀፅ መሰረት ሇግሇሰብ የሚሰጥ ፇቃዴ ሇሁሇት አመት፣ ሇዴርጅት የሚሰጥ ፇቃዴ ዯግሞ ፬/ ከሊይ ንዐስ አንቀፅ  (ሀ) የተዯነገገው ቢኖርም ይህ አዋጅ ከመፅናቱ በፊት በነበረው አሰራር መሰረት የተመዘገበ የጦር መሳሪያ ወይም ፇቃዴ የተሰጠው ግሇሰብ ባስመዘገበው ወይም ባሇው ፍቃዴ መሰረት የጦር መሳሪያው ይመዘገብሇታሌ፡፡ ፯.የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የሚሰጥባቸው መስፇርቶች ሇግሇሰብ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የሚሰጠው ፇቃዴ ፩/የተገሇፀው ጊዜ ገዯብ ካበቃ በኋሊ በተጠቀሱት አካባቢዎች የሚኖር ሰው የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ሲጠይቅ የህብረተሰቡን ሌዩ ሁኔታ ከግምት ውስጥ ፪/ ኢትዮጵያዊ ዜግነት ያሇው ወይም በኢትዮጵያ ፫/ የአዯገኛ ዕፅ ወይም የመጠጥ ሱስ የላሇበት፣ ፬/ተቆጣጣሪው ተቋም ረጅም ጊዜ የቆየ በመሆኑ ምክንያት ጥቅም ሊይ የማይውሌ የጦር መሳሪያ የሚሰበሰብበትን ስርዓት ይዘረጋሌ:: ፭/በሙለ ወይም በከፊሌ በፍርዴ ወይም በህግ ፮/ የአእምሮው ሁኔታ የተስተካከሇ እና አሊስፇሊጊ ፯/የጦር መሳሪያን አጠቃቀም እንዱሁም በዚህ አዋጅ መሰረት ያሇበትን ግዳታ ግንዛቤ ያሇው ወይም በተቆጣጣሪው ተቋም ስሌጠና እንዱወስዴ ሲጠየቅ ፰/ሇጦር መሳሪያ ፇቃዴና እዴሳት አስፇሊጊውን ፱/ከሚኖርበት አካባቢ አስተዲዯር መሌካም ስነምግባር ፲/ በአንቀፅ ፱(፩)እና(፪) የተመሇከተው እንዯተጠበቀ ሆኖ በተቆጣጣሪው ተቋም በሚዘጋጅ ወጥነት ያሇው መስፇርት መሰረት የጦር መሳሪያ ሇመያዝ በቂ እና አሳማኝ ምክንያት ያሇው ስሇመሆኑ የታመነበት፣ ፲፩/ሇዴርጅት የጦር መሳሪያ ሇመያዝ የሚያስፇሌጉ መስፍርቶችን ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው ፰. በሌማዴ ሇታጠቁ የህብረተሰብ ክፍልች የጦር መሳሪያ ፩/ በተሇምድ የጦር መሳሪያ የሚያዝባቸው አካባቢዎች ነዋሪ የሆኑ እና የጦር መሳሪያ የያዙ ሰዎች፣ ተቆጣጣሪው ተቋም በዚህ አዋጅ አንቀፅ  ንዐስ አንቀፅ () (ሀ) በሚያወጣው መመሪያ እና በሁሇት በሚያወጣው የጊዜ ሰላዲ መሰረት በአካሌ ቀርበው ፇቃዴ ሲጠይቁ የጦር መሳሪያ የህብረተሰቡን ሌዩ ሁኔታ ከግምት ውስጥ በማስገባት በዚህ አዋጅ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንኡስ አንቀፅ  የተገሇፀው ጊዜ ገዯብ ካበቃ በኋሊ በተጠቀሱት አካባቢዎች የሚኖር ሰው የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ሲጠይቅ የኅብረተሰቡን ሌዩ ፫/ በዚህ አንቀፅ በተገሇፀው ጊዜ ገዯብ ውስጥ ፇቃዴ ያሌወጣበት የጦር መሳሪያ ሇተቆጣጣሪው ተቋም ገቢ መዯረግ አሇበት፣ በቁጥጥር በተገኘም ጊዜ ፬/ ተቆጣጣሪው ተቋም ረጅም ጊዜ የቆየ በመሆኑ ምክንያት ጥቅም ሊይ የማይውሌ የጦር መሣሪያ የሚሰበሰብበበትን ሥርዓት ይዘረጋሌ፡፡ ፱.የአሇም አቀፍ ዴርጅቶችና የውጪ ሀገር ተወካዮች የሚሰጠው በውጭ ጉዲይ ሚኒስቴር አስተያየት በተቆጣጣሪ ተቋሙ በሚወጣ መስፇርት መሰረት መሳሪያ በዚህ አዋጅ የተፇቀዯው አይነት መሆኑን ያረጋግጣሌ፣ የጦር መሳሪያው ወዯ ሀገር ሲገባ መሇያውን ይመዘግባሌ፣ ፇቃደ ሲያበቃም የጦር መሳሪያው ከሀገር እንዱወጣ ወይም ሇተቆጣጣሪው ተቋም ገቢ እንዱሆን ያዯርጋሌ፡፡ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የሚከተለትን መረጃዎች ፩/ የባሇፇቃደን ሙለ ስም፣ ፎቶ፣ የትውሌዴ ቀን፣ ፪/ የጦር መሳሪያውን አይነት፣ የውግ ቁጥር፣ የጥይት ማህተም፣ ፇቃደ የተሰጠበት ቀን እና ፇቃደ ፩/ ተቆጣጣሪው ተቋም ወጥ የሆነ የውግ ቁጥር የላሊቸው የጦር መሳሪያዎች ወጥ የሆነ የውግ ቁጥር እንዱኖራቸው ያዯርጋሌ፣ ይመዘግባሌ፣ ፪/ተቆጣጣሪ ተቋም የውግ ቁጥር ሇላሊቸው ወይም የተሰጣቸው የውግ ቁጥር ሇተፋቀ ወይም በከፊሌ ወይም በሙለ ሇተቀየረ ወይም ሇመሇየት በማይቻሌ ሁኔታ ሇተዯመሰሰ የጦር መሳሪያዎች ፍቃዴ ሉሰጥ አይችሌም፣ ሆኖም በዚህ አዋጅ የመሸጋገሪያ ጊዜ ወቅት ፇቃዴ የተጠየቀበት የጦር መሳሪያ የወግ ቁጥር የማይታይ ከሆነ በተቋሙ መሇያ ቁጥር ፫/ ሇስፖርት ውዴዴር ፇቃዴ የሚሰጠው የጦር መሳሪያ አይነትና ብዛት እንዱሁም የጥይት ብዛት ስፖርቱን ሇማከናወን የሚያስችሌ አይነት ሆኖ ዝርዝሩ ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው ዝርዝር ፬/በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፪ ከተገሇፀው ውጪ ማንኛውም ሰው በይዞታው ስር የሚገኝ የጦር የተዯመሰሰ ወይም የተቀየረ እንዯሆነ ወዱያውኑ ሇፍቃዴ ሰጪው ተቋም የውግ ቁጥር እንዱሰጠው ፲.ሇሌዩ ሌዩ ተግባር ስሇሚሰጥ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ሇሌዩ ተግባር የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የሚሰጠው:- ፩/ አመሌካቹ እንዯ አግባብነቱ ከሚመሇከታቸው ብዛት፣ የአገሌግልቱንና የሚጠቀምበትን ሁኔታና የአገሌግልቱ ጊዜ በዝርዝር ገሌፆ ፇቃዴ ሲጠይቅ፣ መሣሪያ ዓይነትና ብዛት እንዱሁም የጥይት ብዛት ስፖርቱን ሇማከናወን የሚያስችሌ ዓይነት ሆኖ ዝርዝሩ ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው ዝርዝር ተቆጣጣሪ ተቋሙ ሇህጋዊ የእንስሳት አዯን የጦር መሳሪያ ሇመጠቀም የሚያስችሌ ፍቃዴ ይሰጣሌ፣ ፭/ሇቲያትርና ፊሌም ስራ ሲሆን የጦር መሳሪያ እንዯ የሚያስፇሌገውን የጦር መሣሪያ ሆኖ የሚፇቀዯው ጥይትም በተኩስ ሀይሌ ተስፇንጥሮ የሚሄዴ እርሳስ የላሇው ነገር ግን ሲተኮስ ዴምፅ የሚያሰማ ጥይት ይሆናሌ፣ የጥይቱ ብዛትም ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናሌ፣ ፮/ የጦር መሳሪያ ኤግዚቢሽን ሇማሳየት እና ከተሰሩ ሀምሳ አመት ያሇፋቸው የጦር መሳሪያዎችን በቅርስነት ሇመያዝ በቅዴሚያ የጦር መሳሪያዎቹን አይነት፣ ጥበቃ እና መሰሌ ጉዲዮችን ተቆጣጣሪው ፯/ በዚህ አንቀፅ መሰረት የሚሰጥ ፇቃዴ ፀንቶ እንዯሁኔታው ይወስናሌ፣ የፇቃደ ጊዜ ሲያበቃ ይታዯስሇታሌ፤ ፇቃደ የማይታዯስ ከሆነም የጦር መሳሪያው፣ ሇመንግስት ገቢ እንዱሆን ይዯረጋሌ፣ የሚገቡ ላልች ተጨማሪ ሁኔታዎችን ሉወስን ፲∙የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ስሇሚታዯስበት ስርአት ፩/የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የተሰጠው ማንኛውም ሰው የፇቃደ አገሌግልት ጊዜ ከማብቃቱ ከ፷ ቀናት በፊት የእዴሳት ጥያቄውን ሇተቆጣጣሪው ተቋም በሚወስነው የጊዜ ገዯብ መሠረት የፇቃዴ መስጫ መስፇርቶቹ መሟሊታቸውን ሲያረጋግጥ ፇቃደን ፫/ በዚህ አንቀፅ መሰረት በቀረበ የእዴሳት ማመሌከቻ ሊይ ተቆጣጣሪው ተቋም ውሳኔ ሳይሰጥ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፩ የተጠቀሰው ጊዜ ያበቃ እንዯሆነ ተቆጣጣሪው ተቋም በእዴሳት ጥያቄው ሊይ ውሳኔ እስኪሰጥ ዴረስ የቀዴሞው ፇቃዴ ፲.የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ስሇማገዴ ሀ) ፇቃዴ የተሰጠው ሰው ያቀረባቸው ማስረጃዎች አጠራጣሪ ሆነው ሲገኙና ጉዲዩን ማጣራት ሇ) ባሇፇቃደ የጦር መሳሪያውን ሊሌተፇቀዯሇት ተግባር ስሇማዋለ ወይም ይህን አዋጅ ሇመጣሱ ሐ)የተሰጠው ፇቃዴ የአገሌግልት ጊዜው ያበቃና ፪/እግዴ የዯረሰው ማንኛውም ሰው በእግደ ጊዜ ውስጥ የጦር መሳሪያው በተቆጣጣሪው ተቋም እጅ ፫/በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ ፩ የተዯነገገው የእገዲ ምክንያቶች በ፷ ቀናት ውስጥ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የተሰጠው ሰው ማስተካከሌ ካሌቻሇ የጦር መሳሪያው በተቆጣጣሪ ተቋሙ ይወረሳሌ፡፡ ፲.የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ስሇመሰረዝና መውረስ ሇ) ባሇፇቃደ ሲሞት፣ ያሇበት አዴራሻ ሳይታወቅ ሲቀር ወይም በፍርዴ ወይም በህግ ችልታውን ሐ)ፇቃዴ የተሰጠው ዴርጅት ከፇረሰ ወይም መ) ፍርዴ ቤት ፇቃደ እንዱሰረዝ ሲወስን፣ ሠ) ባሇፇቃደ በራሱ ፍሊጎት ፇቃደን ሲመሌስ፣ ረ) ፇቃደን ሇማግኘት ከሚያስፇሌጉ መስፇርቶች የተጭበረበረ ወይም ሀሰተኛ ማስረጃ መሆኑ ሸ) ባሇፇቃደ ይህን አዋጅ ተሊሌፎ ከተገኘ፣ አገሌግልት ሇመስጠት በማይችሌበት ሁኔታ ከተበሊሸና ሉጠገን የማይቻሌ ከሆነ፣ በ) ከዚህ አዋጅ የመሸጋገሪያ ጊዜ በኋሊ የጦር ምክንያት የማይሇይ ሆኖ ሲገኝ፣ ወይም ከባሇቤቱ ቁጥጥር ውጪ መሆኑ ሲታወቅ፣ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፩ መሰረት ፇቃደ የተሰረዘ የጦር መሳሪያ ይወረሳሌ፣ ፫/ፇቃደ በዚህ አዋጅ መሰረት የአገሌግልትና የእዴሳት ጊዜው ያበቃ እንዯሆነ እና ባሇፇቃደ በቂና አሳማኝ ምክንያት ያሇው መሆኑ ካሌታወቀ በቀር ፇቃደ ይሰረዛሌ፣ የጦር መሳሪያውም ፲.ሇጦር መሳሪያ ፇቃዴና እዴሳት የሚከፇሌ ክፍያ ፩/ በዚህ አዋጅ መሰረት ሇተፇጥሮ ሰው የጦር መሳሪያ ፇቃዴ ሇመስጠት ወይም ሇማሳዯስ፣ ፪/ በዚህ አዋጅ መሰረት በህግ ሰውነት ሇተሰጠው እና ፫/ ማንኛውም ፍቃዴ የተሰጠው ሰው የፇቃዴ ጊዜው ካበቃ በኋሊ በሁሇት ወር የእግዴ ጊዜ ውስጥ ፍቃደን ሇማሳዯስ የሚከፍሇውን የቅጣት መጠን፣ ፬/ የጦር መሳሪያ ሇሌዩ ተግበር ፇቃዴ ሇመስጠት ፮/ የተፇቀደ የጦር መሳሪያዎችን ሇመግዛት ወይም በዯንብ በሚወሰነው መሰረት የአገሌግልት ክፍያ ፲.የጦር መሳሪያ ምዝገባ ስርአት መሳሪያዎችን በሙለ በውግ ቁጥራቸው መሰረት በመረጃ ቴክኖልጂ ስርአት መዝግቦ ያስተዲዴራሌ፡፡ የጦር መሳሪያ አጠቃቀም ግዳታዎች ፲.ፍቃዴ የተሰጠው ሰው ግዳታዎች በዚህ አዋጅ መሰረት ፍቃዴ የተሰጠው ማንኛውም ፩/የጦር መሳሪያውን በዚህ አዋጅ መሰረት ብቻ ፪/የጦር መሳሪያውን ሲይዝ የፇቃዴ ወረቀቱን ፫/ፇቃዴ ካገኘበት የጥይት መጠን በሊይ አሇመያዝ፣ ፬/ የሚቻሌ እስከሆነ ዴረስ የጦር መሳሪያው በግሌፅ ፭/ ፍቃደን ካገኘ በኋሊ ሇፍቃዴ ማግኘት መሰረት የሆኑ ሁኔታዎች እና መረጃዎች ሊይ ማንኛውም ሇውጥ ሲኖር ሇተቆጣጣሪው ተቋም በ፲፭ ቀን ፮/ፍቃዴ የወሰዯበት ወይም በይዞታው የሚገኝ ጦር መሳሪያ ሲበሊሽ፣ ሲጠፋ፤ ሲሰረቅ፣ ሲቀማ፣ የመሇያ ምሌክቱ ሲዯበዝዝ ወይም በማንኛውም ምክንያት ከቁጥጥሩ ውጪ ሲሆን ሇተቆጣጣሪው ተቋም በ፲፭ ቀን ውስጥ ማሳወቅ፣ ፯/የፍቃደ መጠቀሚያ ጊዜ ከማሇቁ በፊት በዚህ አዋጅ በተዯነገገው መሰረት የጦር መሳሪያውን ይዞ በአካሌ በመቅረብ እና ስሇ ጦር መሳሪያው አጠቃቀም ሪፖርት በማቅረብ ማሳዯስ፣ ፰/ፍቃደን ወይም የተፇቀዯሇትን የጦር መሳሪያ በማናቸውም መሌኩ ሇላሊ አሳሌፎ ያሇመስጠት፣ በላሊ ሰው እጅ እንዲይገባ ማዴረግ፣ ፱/የጦር መሳሪያው ጥቅም ሊይ በማይውሌበት ወቅት በጥንቃቄ ተጠብቆ እንዱቀመጥ ማዴረግ፣ ፲/የጦር መሳሪያውን አገሌግልት ያሌፇሇገ ወይም ፇቃደ የማይታዯስሇት እንዯሆነ ሇተቆጣጣሪው ተቋም የጦር መሳሪያውን መስጠት፣ ፲፩/የጦር መሳሪያ በሚያዝበት እና ጥቅም ሊይ የሚወጡ የጥንቃቄ ዯንቦችን ተግባራዊ ማዴረግ፣ የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የተሰጠው ዴርጅት፡- ፩/የተፇቀዯሇትን የጦር መሳሪያ በዚህ አዋጅ መሰረት መስፇርቶችን የሚያሟሊ ሆኖ ሇሚያገኘው ሰው እንዯያዘው የሚገሌፅ እና የጦር መሳሪያውን በሚሆንበት ጊዜ ርክክብ የሚፇፀምበት ቋሚ ስርአት መዘርጋትና መጠበቁን የማረጋገጥ፣ ሇተሰጠበት አሊማ ብቻ የመጠቀም፣ ፬/ፇቃዴ ካገኘበት የጥይት መጠን በሊይ ያሇመያዝ፣ ፭/ፍቃደን ካገኘ በኋሊ ሇፍቃዴ ማግኘት መሰረት የሆኑ ሁኔታዎች እና መረጃዎች ሊይ ማንኛውም ሇውጥ ሲኖር ሇተቆጣጣሪው ተቋም ወዱያውኑ ፮/ፍቃዴ የወሰዯበት ወይም በይዞታው የሚገኝ ጦር መሳሪያ ሲበሊሽ፣ ሲጠፋ፤ ሲሰረቅ፣ ሲቀማ፣ የመሇያ ምሌክቱ ሲዯበዝዝ ወይም በማንኛውም ምክንያት ከቁጥጥሩ ውጪ ሲሆን ሇተቆጣጣሪው ፯/የፍቃደ መጠቀሚያ ጊዜ ከማሇቁ በፊት በዚህ አዋጅ በተዯነገገው መሰረት የጦር መሳሪያውን ይዞ በአካሌ በመቅረብ እና ስሇ ጦር መሳሪያው አጠቃቀም ሪፖርት በማቅረብ የማሳዯስ፣ ፰/ፍቃደን ወይም የተፇቀዯሇትን የጦር መሳሪያ ከሰራተኞቹ ውጪ ሇላሊ ሰው በማናቸውም እንዱጠቀምበት አሇማዴረግ እና በላሊ ሰው እጅ ፱/የጦር መሳሪያው ጥቅም ሊይ በማይውሌበት ወቅት በጥንቃቄ ተጠብቆ እንዱቀመጥ የማዴረግ፣ ፲/ የጦር መሳሪያውን አገሌግልት ያሌፇሇገ ወይም ፇቃደ የማይታዯስሇት እንዯሆነ ሇተቆጣጣሪ ተቋም የጦር መሳሪያውን መስጠት፣ ፲፩/የጦር መሳሪያ በሚያዝበት እና ጥቅም ሊይ በሚያውሌበት ወቅት በፍቃዴ ሰጪው ተቋም ፳. በፍቃዴ የተያዘ የጦር መሳሪያ ሇላሊ ሰው ሉተሊሇፍ ፩/የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የተሰጠው ሰው የጦር መሳሪያ ሇላሊ ሰው በማናቸውም መሌኩ አሳሌፎ መስጠት ፪/የጦር መሳሪያ ፇቃዴ የተሰጠው ሰው የጦር ሇተቆጣጣሪ ተቋም ማስረከብ አሇበት፡፡ ፫/ባሇፍቃደ የሞተ እንዯሆነ በፍርዴ ቤት የመውረስ መብት ያረጋገጠ መስፇርቱን የሚያሟሊ ወራሽ የጦር መሳሪያው እንዱተሊሇፍሇት ሇመጠየቅ ይችሊሌ፡፡ ፬/የዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ ፫ የተመሇከተው እስኪፇፀም ዴረስ የጦር መሳሪያው በእጁ የገባ ሰው በ፴ የሥራ ቀናት ውስጥ ሇተቆጣጣሪው ተቋም ፳፩.ተቆጣጣሪ ተቋም ስሌጣንና ተግባር የሚከተለት ስሌጣንና ተግባራት ይኖሩታሌ፡- /በስሩ ብሔራዊ የጦር መሳሪያ ቁጥጥር የስራ ክፍሌ አዯራጅቶ ይህን አዋጅ ማስፇፀም፣ መቆጣጠር፣ /በዚህ አዋጅ መሰረት የጦር መሳሪያ ሇመጠቀም ፇቃዴ መስጠትና ህገወጥ የጦር መሳሪያ አጠቃቀምን /ጉዲት አዴራሽ ዕቃዎች ወዯ ሀገር ማስገባት፣ ማምረት፣ ማዘዋወር፣ ማከማቸት፣ መሸጥ፣ የሙያ ብቃት ማረጋገጫ እና ፇቃዴ በሚወጣ ዯንብ /ፇቃዴ የሰጠበት ቅዴመ ሁኔታ ተሇውጧሌ ብል ሲያምን የሰጠውን ፇቃዴ ማገዴ፣ መሰረዝ፣ /ሇህዝብ ሰሊምና ዯህንነት አስጊ ሆኖ ማንኛውንም ፍቃዴ ያሇውንም ሆነ ህገወጥ የጦር መሳሪያ የታጠቀን ሰው የማስፇታትና የመውረስ፣ /በህገወጥ መንገዴ የተያዘን የጦር መሳሪያ በጥናት በመተማመን ወዯ ህጋዊ ስርአት ማስገባት ወይም ህገወጥ የጦር መሳሪያን ማስፇታት፣ ማስወገዴና /በፍርዴ ቤት ትእዛዝ በመንግስት እንዱወረስ ውሳኔ የተሰጠበትን፣ ፇቃዴ የላሇውን፣ ባሇቤቱ ያሌታወቀ ወይም አገሌግልት ሉሰጥ የማይችሌን የጦር መሳሪያ መውረስ፣ መወገዴ ያሇባቸውን ማስወገዴና ጥቅም ሉሰጡ የሚችለትን ጥቅም ሊይ እንዱውለ ማዴረግ፣ /በዚህ አዋጅ መሰረት ጥቅም ሊይ ሉውለ የሚችለ የጦር መሳሪያዎችን ከውጪ ሀገር የማስገባት፣ ከሀገር የማዘዋወር፣ የማስተሊሇፍ፣ ከሃገር ውስጥ የመግዛት፣ የመሸጥ፣ ስሇአጠቃቀም የማሰሌጠን፣ የመጠገንና አስፇሊጊነቱን በአመነ ጊዜ በተመረጠ አግባብነት ባሇው መንግስታዊ ተቋም አማካኝነት እንዱከናወን /የጦር መሳሪያ አስተዲዯርና ቁጥጥር የሚመሇከቱ ፲/የጦር መሳሪያን ጎጂነት እና ህጋዊ አጠቃቀም በተመሇከተ የህብረተሰቡን ግንዛቤ ሉያሳዴጉ የሚችለ ፲፩/የጦር መሳሪያን በተመሇከተ አሇም አቀፍ ትብብር ፲/በህገ ወጥ መንገዴ ሲዘዋወሩ ወይም ጥቅም ሊይ መስተዲዴር ወይም ከዚያ ከፍ ባሇ አዯረጃጀት ጥቅም ሊይ ስሇሚውሌበት ሁኔታ ወይም ወዯ ተቆጣጣሪው ተቋም ተሌከው ገቢ ስሇሚዯረጉበት ሁኔታ ሥርዓት በተመሇከተ የሚቀርቡ ቅሬታ አቀራረብና አፇታት ፲/በሕጋዊ መንገዴ የጦር መሣሪያ የታጠቀ ሰው የታጠቀውን የጦር መሣሪያ መሸጥ በፇሇገ ጊዜ፣ የጦር መሣሪያ ትጥቅ ጥያቄ አቅርቦ መስፇርቱን ሇአሟሊ ሰው ተገቢውን ቁጥጥር በማዴረግ በሽያጭ ፲/በወንጀሌ ህጉ አንቀፅ ፬፻፹፩ ሊይ የተመሇከተው ተሸካርካሪ ወይም እንስሳትን በመጠቀም ከሆነ፣ ሇዚህ ተግባር መፇፀሚያነት የዋሇው ተሸከርካሪ ወይም እንስሳት ውርስ ሆኖ ሇመንግስት ገቢ ፲/በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ ፲፭ ሊይ የተዯነገገው ቢኖርም ወንጀለ የተፇጸመው ህዝብ በተሳፇረበት የተሸከርካሪው ባሇቤት ስሇዴርጊቱ እንዯሚያውቅ ካሌተረጋገጠበት ወይም ስሇዴርጊቱ አውቆ ከተቻሇ ወይም በተሸከርካሪው ሊይ ባእዴ አካሌ የወንጀሌ ህግ አንቀፅ፻፹ የተጠበቀ ነው፣ /ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ የተመሇከተውን ክሌከሊ እና ግዳታ በመተሊሇፍ የፀና ፇቃዴ ሳይኖረው የጦር መሳሪያ፣ የጦር ሜዲ መነፅር፣ በጦር መሳሪያ ሊይ ሉገጠም የሚችሌ ማንኛውም አይነት መነፅር ወይም የጦር መሳሪያ ሲተኮስ ዴምፅ ሇማስወገዴ የሚያገሇግሌ መሳሪያ ወዯ ሀገር ያስገባ፣ ከሀገር ያስወጣ፣ ያስቀመጠ፣ የተገሇገሇ፣ ያሣየ፣ የዯሇሇ፣ የሸጠ፣ የገዛ፣ ያጓጓዘ፣ ያመረተ፣ ያሰሇጠነ፣ የጠገነ ወይም ያስወገዯ፣፣በማናቸውም መንገዴ ያስተሊሇፇ ወይም የያዘ እንዯሆነ ከአንዴ አመት እስከ ሶስት አመት በሚዯርስ ቀሊሌ እስራት እና ከአምስት ሺህ እስከ አስር ሺህ ብር በሚዯርስ የገንዘብ መቀጮ /በዚህ አንቀፅ ንኡሰ አንቀፅ  የተፇጸመው ወንጀሌ ብዛት ባሇው የጦር መሣሪያ ሲሆን ቅጣቱ ከስምንት ዓመት እስከ ሃያ ዓመት በሚዯርስ ፅኑ እስራት እና ከመቶ ሺ እስከ ሁሇት መቶ ሺ ብር በሚዯርስ ተቆጣጣሪው ተቋም ሳይፇቅዴ የሸጠ ማንኛውም ሰው ከአንዴ አመት በማይበሌጥ ቀሊሌ እስራት ይቀጣሌ፣ /በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ // በተመሇከተው አግባብ የጦር መሳሪያው የተሸጠው ሇአሸባሪ ወይም ሇላሊ ህገ-ወጥ ቡዴን ከሆነ ከአንዴ አመት እስከ ሶስት አመት ወይም እንዯነገሩ ሁኔታ እስከ አምስት አመት በሚዯርስ ቀሊሌ እሰራት ይቀጣሌ፣ በማስያዣነት የተጠቀመ ወይም በትውስት ሇሶስተኛ ወገን ያስተሊሇፇ ማንኛውም ሰው ከአንዴ ዓመት በማይበሌጥ ቀሊሌ እስራት ይቀጣሌ፣ /በአምራቹ ወይም በተቆጣጣሪ ተቋም የተሰጠ የጦር መሳሪያን የውግ ቁጥርን በሙለ ወይም በከፊሌ የቀየረ፣ ያጠፋ ወይም በማናቸውም አይነት ሁኔታ ተሇይተው እንዲይታወቁ ያዯረገ ማንኛውም ሰው ከስዴስት ወር እስከ ሁሇት አመት በሚዯርስ ቀሊሌ /የጦር መሳሪያን ወይም የጦር መሳሪያን የተመሇከተ አገሌግልት ያስተዋወቀ ማንኛውም ሰው ከአንዴ አመት በማይበሌጥ ቀሊሌ እስራት ይቀጣሌ፣ /ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ የተመሇከተውን ክሌከሊ እና ግዳታ በመተሊሇፍ ጉዲት አዴራሽ እቃዎችን በብዛት ያስቀመጠ፣ የተቀበሇ፣ ያከማቸ፣ ያጓጓዘ፣ ያዘዋወረ፣ የዯበቀ፣ የተገሇገሇ፣ ያሳየ፣ የያዘ፣ የገዛ፣ የሸጠ፣ ሇሽያጭ ያቀረበ፣ የዯሇሇ፣ በማናቸውም መንገዴ ያስተሊሇፇ፣ ወዯ ሀገር ያስገባ፣ ከሀገር ያስወጣ፣ ያመረተ፣ ያስወገዯ የጠገነ እንዯሆነ ከአንዴ አመት በማይበሌጥ ቀሊሌ እስራት እና ከአንዴ ሺህ እስከ አምስት ሺህ ብር በሚዯርስ ፲/በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፳፭ የተመሇከተውን የመተባበር ግዳታ የጣሰ ማንኛውም ሰው እስከ ሶስት አመት በሚዯርስ ቀሊሌ እስራት ይቀጣሌ፡፡ ፲፩/በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ  እስከ  የተመሇከቱት በተሰጠው ሰው ከሆነ ከአምስት መቶ ሺህ ብር እስከ ሁሇት ሚሉዮን ብር የሚዯርስ መቀጮ ይቀጣሌ፡፡ ፲/በወንጀሌ ህጉ አንቀፅ ፻፹ ሊይ የተመሇከተው እና በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ  ሊይ የተመሇከተው ተግባር የተፇጸመው ተሸካርካሪ በመጠቀም ከሆነ፣ ሇዚህ ተግባር መፇፀሚያነት የዋሇው ተሸከርካሪ በጉምሩክ ኮሚሽን አስተዲዯራዊ ውሳኔ መሰረት ውርስ ሆኖ ሇመንግስት ገቢ ይዯረጋሌ፡፡ አሰራሮች ተመዝገበው ወይም ፍቃዴ ተሰጥቷቸው የነበሩ የጦር መሳሪያ የመያዝና የመጠቀም ፍቃድች በሁሇት ዓመት ጊዜ ውስጥ ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው የጊዜ ሰላዲ በአካሌ ቀርበው ፍቃዴ መጠየቅ እና በዚህ አዋጅ መሰረት የተመሇከቱ /ይህ አዋጅ ከመፅናቱ በፊት በነበሩ ህጎችና አሰራሮች ሳይመዘገቡ ወይም ፍቃዴ ሳይሰጣቸው የጦር መሳሪያ የያዙ ወይም የሚጠቀሙ ሰዎች በአንዴ አመት ጊዜ ውስጥ ተቆጣጣሪው ተቋም በሚያወጣው የጊዜ ሰላዲ መሰረት በአካሌ ቀርበው የተመሇከቱ መስፇርቶችን አሟሌተው በተቆጣጣሪ /በዚህ አንቀፅ ንዐስ አንቀፅ  እና  መሰረት ፇቃዴ ያሊገኙ ሰዎች የያዙትን የጦር መሳሪያ ሇተቆጣጣሪው ተቋም ማስረከብ አሇባቸው፣ /ማንኛውም ሰው የተቆጣጣሪው ተቋም በዚህ አዋጅ የተመሇከቱ ሃሊፊነቶችን ሇመወጣት የሚጠየቀውን /ማንኛውም ሰው ተቆጣጣሪ ተቋሙ ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም የሚወስዯውን እርምጃ የማክበርና ሇዚሁ የመተባበር ግዳታ አሇበት፡፡ ፳፭.ሇህግ አስከባሪ አካሊት የጦር መሳሪያ አያያዝ የዚህ አዋጅ አግባብነት ያሊቸው ዴንጋጌዎች እንዯተጠበቁ ሆኖ በፌዳራሌና በክሌሌ የሚገኙ የህግ አስከባሪ አካሊት የጦር መሳርያ አያያዝ፣ ተሌእኮአቸውንና ላልች ጉዲዮችን ከግምት ውስጥ በማስገባት የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ፳.ስሇ መከሊከያ ሰራዊት እና ብሄራዊ መረጃና ዯህንነት የመከሊከያ ሰራዊት እና ብሄራዊ መረጃና ዯህንነት /የሚታጠቁትን የጦር መሳሪያ አይነት፣ ብዛት እና የአጠቃቀሙንም ሁኔታ በራሳቸው ይወስናለ፣ /ከተቆጣጣሪው ተቋም ጋር በጋራ አስፇሊጊ ሆነው በሚያገኟቸው ጉዲዮች ሊይ ተባብረው ይሰራለ፡፡ ፳፯.ዯንብና መመሪያ የማውጣት ስሌጣን /የሚኒስትሮች ምክር ቤት ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም /ተቆጣጣሪ ተቋሙ ይህን አዋጅና፣ ይህን አዋጅ ተከትል የሚወጣ ዯንብን ሇማስፇፀም መመሪያ ፳.የተሻሩና ተፇፃሚነት ስሇላሊቸው ህጎች /የሕግ ክፍሌ ማስታወቂያ ቁጥር ፪፻፳፱/፲፱፻፶፪ በዚህ /ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም አዋጅ፣ ዯንብ፣ መመሪያ ወይም አሰራር በዚህ አዋጅ በተሸፇኑ ጉዲዮች ሊይ ተፇፃሚነት አይኖረውም፡፡ ይህ አዋጅ ህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከፀዯቀበት ከታህሳስ ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ∙ም ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ መጋቢት ፲ቀን ሺ፲ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=3e94f224573a5dde964f2bca3b8f847f9c1b87a1	15,229	2,969	0.974064	2025-10-04T13:52:38.923692
58b19f8768f3c4d7	የጥላቻ ንግግርን እና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሀያ ስድስተኛ ዓመት ቁጥር ፳፮ ዓ.ም አዲስ አበባ መጋቢት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፭/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የጥላቻ ንግግርን እና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ ……………..………...ገጽ ፲፪ሺ፫፻፴፱ የጥላቻ ንግግርና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ሆን ተብሎ የሚሰራጩ የጥላቻና ሐሰተኛ ንግግሮችን በሕግ መከልከልና መቆጣጠር አስፈላጊ ሆኖ በመገኝቱ፤ የጥላቻ ንግግርና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭት ለማህበራዊ ስምረት፣ ለፖለቲካ መረጋጋት፣ ለሃገራዊ አንድነት፣ ለሰብአዊ ክብር፣ ለብዝሃነትና ለእኩልነት ጠንቅ መሆኑን በመገንዘብ፤ የተደነገጉ፣ በዲሞክራሲያዊ ማህበረሰብ ውስጥ ተቀባይነት ያለውን አላማ ለማሳካት አስፈላጊ የሆኑ፣ ተመጣጣኝና በጠባቡ የተበጁ መሆን እንዳለባቸው በመገንዘብ፤ በኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀፅ ፶፭(፩) መሰረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የጥላቻ ንግግርን እና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፭/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል። የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር ፩/ “ንግግር” ማለት በቃል፣ በጽሑፍ፣ በምሥልና ሥዕል፣ በቅርጻ ቅርጽ እና በሌሎች ተመሳሳይ መንገዶች መልእክትን የማሰራጨት ተግባር ነዉ፤ ፪/ “የጥላቻ ንግግር” ማለት በአንድ ሰው ወይም በተወሰነ ቡድን ማንነት ላይ ያነጣጠረ፣ ብሔርን፡ብሔረሰብንና ህዝብን፣ ሃይማኖትን፤ ዘርን፣ ጾታን ወይም አካል ጉዳተኝነትን መሰረት በማድረግ ሆን ተብሎ ጥላቻን፣ መድሎን ወይም ጥቃትን የሚያነሳሳ ንግግር ነው፤ ፫/ “ሐሰተኛ መረጃ” መረጃው ሐሰት የሆነና የመረጃውን የሚያሰራጨው ሰው ካለበት አጠቃላይ ሁኔታ አንጻር ሳያደርግ የሚሰራጭ ሁከት ወይም ግጭት የማስነሳት፣ ወይም ጥቃት እንዲደርስ የማድረግ ዕድሉ ከፍ ያለ በቴሌቪዥን ሥርጭት ማድረግ ነዉ፤ ፭/ “መድሎ” ማለት ብሔርን ብሔር ብሔረሰብን ህዝብን ሃይማኖትን ዘርን ፆታን አካል ጉዳተኝነትን ወይም ሌሎች በህግ የተጠበቁ ልዩነቶችን መሰረት በማድረግ የሚፈጸም የማግለል ተግባር ነው፤ ፮/ “ጥቃት” ማለት በግለሰብ ወይም በቡድን አባላት ንብረት፤አካል ወይም ሕይወት ላይ የሚፈጸም ጉዳት ፯/ “ማሰራጨት” ማለት ንግግርን በማናቸውም መንገዶች ለብዙ ሰዎች እንዲደርስ ማድረግ ሲሆን በማህበራዊ ሚዲያ ላይክ ማድረግና ታግ ማድረግን አያካትትም ፤ ፰/ "ማህበራዊ ሚዲያ" ማለት ሰዎች መልዕክት ለመለዋወጥ ፤ በኢንተርኔት አማካኝነት በአንድ ጊዜ ከአንድ በላይ ለሆኑ ሰዎች መረጃ የሚደርስበት፣ ወይም ማህበራዊ መስተጋብር ፱/ “የህትመት ሚዲያ” ማለት ለህዝብ ስርጭት የተዘጋጀ ፲/ “ማህበራዊ ሚዲያ አገልግሎት የሚሰጥ ድርጅት” ማለት ለተጠቃሚዎች የሚያደርስ ድርጅት ነው፤ ፲፩/ "ሰው" ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ ሰውነት መብት ፲፪/ ማንኛዉም በወንድ ጾታ የተገለጸ ድንጋጌ ለሴት ጾታ ሲጠቀሙ ግጭት ወይም ሁከትን የሚቀሰቅስ ወይም ብሔርን፤ ሃይማኖትን፤ ዘርን፣ ጾታን ወይም አካል ጉዳተኝነትን መሰረት በማድረግ በግለሰብ ወይም በተለየ ቡድን ላይ ጥላቻ ወይም መድልዎ የሚያስፋፋ ንግግር ከማድረግ እንዲቆጠቡ ማድረግ፤ ፪/ መቻቻልን፣ የዜጎች ውይይትና ምክክርን፣ መከባበርና መግባባትን ማበረታታትና ዲሞክራሲያዊ ሥርዓትን ፫/ የጥላቻ ንግግርና የሐሰተኛ መረጃና መረጃዎችን ስርጭት መበራከትን ለመቆጣጠርና lለመግታት ነው። ፬. የጥላቻ ንግግር ስለመከልከሉ ማንኛውም ሰው የጥላቻ ንግግርን በብሮድካስት፣ በህትመት ወይም በማህበራዊ ሚዲያዎች ወይም በሌላ ተመሳሳይ ዘዴዎች አማካኝነት በጽሁፍ፣ በምስል፣ በድምጽ ወይም በቪዲዮ ማሰራጨት የተከለከለ ነው፡፡ ፭. የሐሰት መረጃን ማሰራጨት ስለመከልከሉ ማንኛውም ሰው የሐሰት መረጃን በአደባባይ ስብሰባዎች በብሮድካስት፣ በህትመት ወይም በማህበራዊ ሚዲያዎች ወይም በሌላ ተመሳሳይ ዘዴዎች አማካኝነት በጽሁፍ፣ በምስል፣ በድምጽ ወይም በቪዲዮ ማሰራጨት የተከለከለ ፩/ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፬ እና ፭ እንደተጠበቁ ሆኖ አንድ ንግግር እንደ ጥላቻ ንግግር ወይም እንደ ሐሰት መረጃ ተወስዶ ማሰራጨት የማይከለከለው፡- ሀ) የትምህርታዊ ወይም ሳይንሳዊ ምርምር አካል ለ) የዜና ዘገባ፤ ትንታኔ ወይም የፖለቲካ ትችት አካል ሐ) የኪነጥበበ ፣ ትወና ወይም መሰል የስነጥበበ ውጤት መ) የሃይማኖታዊ አስተምህሮት አካል እንደሆነ ነው። ፪/ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፭ እንደተጠበቀ ሆኖ አንድ ንግግር እንደ ሐሰተኛ መረጃ ተወስዶ የማይከለከለው ንግግሩን የሚጠበቀውን ምክንያታዊ ጥረት ያደረገ እንደሆነ ወይም ንግግሩ የጥሬ ሐቅ ዘገባ ወይም ዜና ከመሆን ይልቅ ወደ ፖለቲካ አስተያየትና ትችትነት ያጋደለ ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፬ መሰረት የተከለከለውን የጥላቻ ንግግር ያደረገ እንደሆነ እስከ ሁለት አመት በሚደርስ ቀላል እስራት ወይም ከብር ፪/ በጥላቻ ንግግሩ ምክንያት በግለሰብ ወይም በቡድን ላይ ጥቃት የተፈጸመ እንደሆነ ቅጣቱ ከአንድ አመት እስከ አምስት አመት የሚደርስ ቀላል እስራት ይሆናል። ፫/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፭ መሰረት ክልከላ የተደረገበትን ተግባር የፈጸመ እንደሆነ እስከ አንድ አመት በሚደርስ በቀላል እስራት ወይም ከብር ፶ሺ ፬/ የጥላቻ ንግግር ወይም የሐሰተኛ መረጃ ስርጭት ወንጀሉ የማህበራዊ ሚዲያ ገጽ ከሆነ ወይም በብሮድካስት አገልግሎት ወይም በየጊዜው በሚወጣ የህትመት ውጤት ከሆነ ቅጣቱ እስከ ሶስት አመት የሚደርስ ቀላል እስራት እና ከብር ፻ሺ ያልበለጠ መቀጮ ይሆናል፡፡ ፭/ ሐሰተኛ መረጃ በመሰራጨቱ ምክንያት በግለሰብ ወይም በቡድን ላይ ጥቃት የተፈጸመ ከሆነ፣ ሁከት ወይም ግጭት የተከሰተ እንደሆነ ከሁለት እስከ አምስት አመት በሚደርስ ቀላል እስራት ይሆናል። ፮/ በጥላቻ ንግግር ወይም በሐሰተኛ መረጃ ወንጀል መፈጸም ምክንያት በግለሰብ ወይም በቡድን ላይ ጥቃት ያልተፈጸመ ወይም ያልተሞከረ ከሆነ፣ ሁከት ወይም ግጭት ያልተከሰተ እንደሆነ እና ጥፋተኛውን ለማረም የተሻለ ነው ብሎ ሲያምን ፍርድ ቤቱ በእስራት ምትክ የግዴታ የማህበረሰብ አገልግሎት ስራን በአማራጭ ፰. የተቋማትና የአገልግሎት ሰጪዎች ኃላፊነት ፩/ ማንኛውም የማህበራዊ ሚዲያ አገልግሎት የሚሰጥ ድርጅት የጥላቻ ንግግርና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመቆጣጠርና ለመግታት ጥረት ማድረግ አለበት። ፪/ ድርጅት የጥላቻ ንግግርን ወይም የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን የተመለከተ ጥቆማ ሲደርሰው በሀያ አራት ሰዓት ውስጥ ይህን መሰል መልዕክቶችን ወይም ፫/ ማንኛውም የማህበራዊ ሚዲያ አገልግሎት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተንደነገገውን ግዴታውን ለመወጣት የሚያስችለው አሰራርና ፖሊሲ ሊኖረው ፬/ የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለስልጣን የማህበራዊ ሚዲያ የተቀመጠውን ግዴታቸውን በአግባቡ መወጣታቸውን ፭/ የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለስልጣን የሐሰት መረጃ ማስጨበጫ መርሐ ግብሮችን በማዘጋጀት ተግባራዊ ፮/ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ኮሚሽን የጥላቻ ንግግርን ለመከላከል የሚረዱ የግንዛቤ ማስጨበጫ መርሐ ግብሮችን በማዘጋጀት ተግባራዊ ያደርጋል። ፯/ የተቋማትና የአገልግሎት ሰጪዎች ኃላፊነትን ዝርዝር የሚደነግግ ደንብ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ሊወጣ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የወንጀል ህግ አንቀጽ ፬፻፹፮ በዚህ አዋጅ ተሽሯል። ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ጊዜ ጀምሮ አዲስ አበባ መጋቢት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="58b19f8768f3c4d7" title="የጥላቻ ንግግርን እና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=fb499fd2e7e877af3f45915f768a9a2b5cf96edd" char_count="4158" purity="0.98"> የጥላቻ ንግግርን እና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሀያ ስድስተኛ ዓመት ቁጥር ፳፮ ዓ.ም አዲስ አበባ መጋቢት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፭/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የጥላቻ ንግግርን እና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ ……………..………...ገጽ ፲፪ሺ፫፻፴፱ የጥላቻ ንግግርና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ሆን ተብሎ የሚሰራጩ የጥላቻና ሐሰተኛ ንግግሮችን በሕግ መከልከልና መቆጣጠር አስፈላጊ ሆኖ በመገኝቱ፤ የጥላቻ ንግግርና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭት ለማህበራዊ ስምረት፣ ለፖለቲካ መረጋጋት፣ ለሃገራዊ አንድነት፣ ለሰብአዊ ክብር፣ ለብዝሃነትና ለእኩልነት ጠንቅ መሆኑን በመገንዘብ፤ የተደነገጉ፣ በዲሞክራሲያዊ ማህበረሰብ ውስጥ ተቀባይነት ያለውን አላማ ለማሳካት አስፈላጊ የሆኑ፣ ተመጣጣኝና በጠባቡ የተበጁ መሆን እንዳለባቸው በመገንዘብ፤ በኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀፅ ፶፭(፩) መሰረት የሚከተለው ታውጇል፡፡ ይህ አዋጅ “የጥላቻ ንግግርን እና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመከላከልና ለመቆጣጠር የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፭/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል። የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ በስተቀር ፩/ “ንግግር” ማለት በቃል፣ በጽሑፍ፣ በምሥልና ሥዕል፣ በቅርጻ ቅርጽ እና በሌሎች ተመሳሳይ መንገዶች መልእክትን የማሰራጨት ተግባር ነዉ፤ ፪/ “የጥላቻ ንግግር” ማለት በአንድ ሰው ወይም በተወሰነ ቡድን ማንነት ላይ ያነጣጠረ፣ ብሔርን፡ብሔረሰብንና ህዝብን፣ ሃይማኖትን፤ ዘርን፣ ጾታን ወይም አካል ጉዳተኝነትን መሰረት በማድረግ ሆን ተብሎ ጥላቻን፣ መድሎን ወይም ጥቃትን የሚያነሳሳ ንግግር ነው፤ ፫/ “ሐሰተኛ መረጃ” መረጃው ሐሰት የሆነና የመረጃውን የሚያሰራጨው ሰው ካለበት አጠቃላይ ሁኔታ አንጻር ሳያደርግ የሚሰራጭ ሁከት ወይም ግጭት የማስነሳት፣ ወይም ጥቃት እንዲደርስ የማድረግ ዕድሉ ከፍ ያለ በቴሌቪዥን ሥርጭት ማድረግ ነዉ፤ ፭/ “መድሎ” ማለት ብሔርን ብሔር ብሔረሰብን ህዝብን ሃይማኖትን ዘርን ፆታን አካል ጉዳተኝነትን ወይም ሌሎች በህግ የተጠበቁ ልዩነቶችን መሰረት በማድረግ የሚፈጸም የማግለል ተግባር ነው፤ ፮/ “ጥቃት” ማለት በግለሰብ ወይም በቡድን አባላት ንብረት፤አካል ወይም ሕይወት ላይ የሚፈጸም ጉዳት ፯/ “ማሰራጨት” ማለት ንግግርን በማናቸውም መንገዶች ለብዙ ሰዎች እንዲደርስ ማድረግ ሲሆን በማህበራዊ ሚዲያ ላይክ ማድረግና ታግ ማድረግን አያካትትም ፤ ፰/ "ማህበራዊ ሚዲያ" ማለት ሰዎች መልዕክት ለመለዋወጥ ፤ በኢንተርኔት አማካኝነት በአንድ ጊዜ ከአንድ በላይ ለሆኑ ሰዎች መረጃ የሚደርስበት፣ ወይም ማህበራዊ መስተጋብር ፱/ “የህትመት ሚዲያ” ማለት ለህዝብ ስርጭት የተዘጋጀ ፲/ “ማህበራዊ ሚዲያ አገልግሎት የሚሰጥ ድርጅት” ማለት ለተጠቃሚዎች የሚያደርስ ድርጅት ነው፤ ፲፩/ "ሰው" ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ ሰውነት መብት ፲፪/ ማንኛዉም በወንድ ጾታ የተገለጸ ድንጋጌ ለሴት ጾታ ሲጠቀሙ ግጭት ወይም ሁከትን የሚቀሰቅስ ወይም ብሔርን፤ ሃይማኖትን፤ ዘርን፣ ጾታን ወይም አካል ጉዳተኝነትን መሰረት በማድረግ በግለሰብ ወይም በተለየ ቡድን ላይ ጥላቻ ወይም መድልዎ የሚያስፋፋ ንግግር ከማድረግ እንዲቆጠቡ ማድረግ፤ ፪/ መቻቻልን፣ የዜጎች ውይይትና ምክክርን፣ መከባበርና መግባባትን ማበረታታትና ዲሞክራሲያዊ ሥርዓትን ፫/ የጥላቻ ንግግርና የሐሰተኛ መረጃና መረጃዎችን ስርጭት መበራከትን ለመቆጣጠርና lለመግታት ነው። ፬. የጥላቻ ንግግር ስለመከልከሉ ማንኛውም ሰው የጥላቻ ንግግርን በብሮድካስት፣ በህትመት ወይም በማህበራዊ ሚዲያዎች ወይም በሌላ ተመሳሳይ ዘዴዎች አማካኝነት በጽሁፍ፣ በምስል፣ በድምጽ ወይም በቪዲዮ ማሰራጨት የተከለከለ ነው፡፡ ፭. የሐሰት መረጃን ማሰራጨት ስለመከልከሉ ማንኛውም ሰው የሐሰት መረጃን በአደባባይ ስብሰባዎች በብሮድካስት፣ በህትመት ወይም በማህበራዊ ሚዲያዎች ወይም በሌላ ተመሳሳይ ዘዴዎች አማካኝነት በጽሁፍ፣ በምስል፣ በድምጽ ወይም በቪዲዮ ማሰራጨት የተከለከለ ፩/ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፬ እና ፭ እንደተጠበቁ ሆኖ አንድ ንግግር እንደ ጥላቻ ንግግር ወይም እንደ ሐሰት መረጃ ተወስዶ ማሰራጨት የማይከለከለው፡- ሀ) የትምህርታዊ ወይም ሳይንሳዊ ምርምር አካል ለ) የዜና ዘገባ፤ ትንታኔ ወይም የፖለቲካ ትችት አካል ሐ) የኪነጥበበ ፣ ትወና ወይም መሰል የስነጥበበ ውጤት መ) የሃይማኖታዊ አስተምህሮት አካል እንደሆነ ነው። ፪/ የዚህ አዋጅ አንቀፅ ፭ እንደተጠበቀ ሆኖ አንድ ንግግር እንደ ሐሰተኛ መረጃ ተወስዶ የማይከለከለው ንግግሩን የሚጠበቀውን ምክንያታዊ ጥረት ያደረገ እንደሆነ ወይም ንግግሩ የጥሬ ሐቅ ዘገባ ወይም ዜና ከመሆን ይልቅ ወደ ፖለቲካ አስተያየትና ትችትነት ያጋደለ ፩/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፬ መሰረት የተከለከለውን የጥላቻ ንግግር ያደረገ እንደሆነ እስከ ሁለት አመት በሚደርስ ቀላል እስራት ወይም ከብር ፪/ በጥላቻ ንግግሩ ምክንያት በግለሰብ ወይም በቡድን ላይ ጥቃት የተፈጸመ እንደሆነ ቅጣቱ ከአንድ አመት እስከ አምስት አመት የሚደርስ ቀላል እስራት ይሆናል። ፫/ ማንኛውም ሰው በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፭ መሰረት ክልከላ የተደረገበትን ተግባር የፈጸመ እንደሆነ እስከ አንድ አመት በሚደርስ በቀላል እስራት ወይም ከብር ፶ሺ ፬/ የጥላቻ ንግግር ወይም የሐሰተኛ መረጃ ስርጭት ወንጀሉ የማህበራዊ ሚዲያ ገጽ ከሆነ ወይም በብሮድካስት አገልግሎት ወይም በየጊዜው በሚወጣ የህትመት ውጤት ከሆነ ቅጣቱ እስከ ሶስት አመት የሚደርስ ቀላል እስራት እና ከብር ፻ሺ ያልበለጠ መቀጮ ይሆናል፡፡ ፭/ ሐሰተኛ መረጃ በመሰራጨቱ ምክንያት በግለሰብ ወይም በቡድን ላይ ጥቃት የተፈጸመ ከሆነ፣ ሁከት ወይም ግጭት የተከሰተ እንደሆነ ከሁለት እስከ አምስት አመት በሚደርስ ቀላል እስራት ይሆናል። ፮/ በጥላቻ ንግግር ወይም በሐሰተኛ መረጃ ወንጀል መፈጸም ምክንያት በግለሰብ ወይም በቡድን ላይ ጥቃት ያልተፈጸመ ወይም ያልተሞከረ ከሆነ፣ ሁከት ወይም ግጭት ያልተከሰተ እንደሆነ እና ጥፋተኛውን ለማረም የተሻለ ነው ብሎ ሲያምን ፍርድ ቤቱ በእስራት ምትክ የግዴታ የማህበረሰብ አገልግሎት ስራን በአማራጭ ፰. የተቋማትና የአገልግሎት ሰጪዎች ኃላፊነት ፩/ ማንኛውም የማህበራዊ ሚዲያ አገልግሎት የሚሰጥ ድርጅት የጥላቻ ንግግርና የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን ለመቆጣጠርና ለመግታት ጥረት ማድረግ አለበት። ፪/ ድርጅት የጥላቻ ንግግርን ወይም የሐሰተኛ መረጃ ስርጭትን የተመለከተ ጥቆማ ሲደርሰው በሀያ አራት ሰዓት ውስጥ ይህን መሰል መልዕክቶችን ወይም ፫/ ማንኛውም የማህበራዊ ሚዲያ አገልግሎት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተንደነገገውን ግዴታውን ለመወጣት የሚያስችለው አሰራርና ፖሊሲ ሊኖረው ፬/ የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለስልጣን የማህበራዊ ሚዲያ የተቀመጠውን ግዴታቸውን በአግባቡ መወጣታቸውን ፭/ የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለስልጣን የሐሰት መረጃ ማስጨበጫ መርሐ ግብሮችን በማዘጋጀት ተግባራዊ ፮/ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ኮሚሽን የጥላቻ ንግግርን ለመከላከል የሚረዱ የግንዛቤ ማስጨበጫ መርሐ ግብሮችን በማዘጋጀት ተግባራዊ ያደርጋል። ፯/ የተቋማትና የአገልግሎት ሰጪዎች ኃላፊነትን ዝርዝር የሚደነግግ ደንብ በሚኒስትሮች ምክር ቤት ሊወጣ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የወንጀል ህግ አንቀጽ ፬፻፹፮ በዚህ አዋጅ ተሽሯል። ይህ አዋጅ በነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ጊዜ ጀምሮ አዲስ አበባ መጋቢት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=fb499fd2e7e877af3f45915f768a9a2b5cf96edd	4,158	804	0.975261	2025-10-04T13:52:41.780336
8099cb6d37a32d0c	በአገር ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎችን ለመጠበቅና ድጋፍ የማድረግ የአፍሪካ ህብረት ስምምነት (የካምፓላ ስምምነት) ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹/፪ሺ፲ ዓ.ም በአገር ውስጥ የተፈናቀለ ሰዎችን ሇመጠበቅና አዋጅ………………………………………ገጽ ፲፪ሺ፪፻፸ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹/፪ሺ፲ በአገር ውስጥ የተፈናቀለ ሰዎችን ጥበቃና ዴጋፍ የማዴረግ የአፍሪካ ህብረት ስምምነት (የካምፓሊስምምነት) ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ በአገር ውስጥ የተፈናቀለ ሰዎችን የመጠበቅና (የካምፓሊስምምነት) ጥቅምት ፲፪ ቀን ሺዓ.ም በካምፓሊ ኡጋንዲ ስምምነት የተዯረሰበት በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ መንግስት ስምምነቱን ጥቅምት ፲፪ ቀን ሺዓ.ም ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የህዝብ ተወካዮቸ ምክር ቤት የካቲት  ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም ባካሄዯው አስቸኳይ ስብሰባ ያፀዯቀው በመሆኑ፤ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ-መንግስት አንቀጽ ፶ () እና (፲) ይህ አዋጅ ”በአገር ውስጥ የተፈናቀለ ሰዎችን ስምምነት (የካምፓሊ ስምምነት) ማጽዯቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹/፪ሺ፲” ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ:: በኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ጥቅምት ፲፪ ቀን ሺ ዓ.ም የተፈረመው በአገር (የካምፓሊ ስምምነት) በዚህ አዋጅ ጸዴቋሌ:: . በስምምነቱሊይ የገቡ ተዓቅቦዎችእና መግሇጫዎች /የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በሚከተለት የስምምነቱ አንቀጾች ሊይ ተአቅቦ ሀ)የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የስምምነቱን አንቀጽ ፲፪ () ሊይ ተዓቅቦ አስገብቷሌ፡፡ ካሳ የሚከፈሇው ሇህዝብ ጥቅም መፈናቀሌ ወቅት ነው፡፡ በተፈጥሮ እና ሰው መንግስት የሚኖርበት ግዳታ በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፹፱ () በተዯነገገው መሰረት ዴጋፍ ማዴረግ ሊይ የተመሰረተ ይሆናሌ፡፡ ሇ)በግሇሰቦች ወይም በተቋማት ሕግ የጣሰ ዴርጊት መንስኤነት ተፈናቃዮች ዴጋፍ ሳይዯርሳቸው ቢቀር መንግስት በአንቀጽ ፲፪() ያሇበትን ግዳታ የሚረዲው ጥፋተኞች ተጠያቂ እንዱሆኑ የማዴረግ እና የዴጋፍ አቅርቦትን የማስቀጠሌ ሪፐብሉክ በስምምነቱ አንቀጽ ፳፪ በተዯነገገው የአፍሪካ የሰዎች እና ህዝቦች መብቶች ፍርዴ /የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በሚከተለት የፕሮቶኮለ አንቀጾች ሊይ መግሇጫ ሪፐብሉክ የአገር ውስጥ መፈናቀሌን የሚረዲው ሪፐብሉክ የተባበሩት መንግስታት ዴርጅት፣ የአፍሪካ ህብረት እና ላልች ሰብአዊ ዴርጅቶች ሇተፈናቃዮች ጥበቃ እና ዴጋፍ መስጠት ከሰጠነው የሚሇውን መግሇጫ ያስገባሌ፡፡ የሚረዲው ኢትዮጵያ ባጸዯቀቻቸው የጄኔቫ የሰብአዊነት ሕግ ሰምምነቶች እና ተጨማሪ ፕሮቶኮልቻቸው መሰረትነው፡፡ የአሇም አቀፍ ዴርጅቶች ዴጋፍ የማቅረብ ሚና ተግባራዊ የሚሆነው መንግስት በሚያቀርበው ጥያቄ እና በሚያስቀምጠው አሰራር መሰረት ነው፡፡ ሪፐብሉክ ፈጣን እና ያሌተዯናቀፈ የእርዲታ የዯህንነት እና የጸጥታ ቅዴመ ሁኔታዎች ሊይ የኢትዮጵያ ፌዯዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሰሊም ሚኒስቴር ከሚመሇከታቸው አካሊት ጋር የመከታተሌ ኃሊፊነት ተሰጥቶታሌ፡፡ ይህ አዋጅ በፌዯራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበትቀን ጀምሮ የፀናይ ሆናሌ:: አዱስ አበባ መጋቢት ፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ	<doc id="8099cb6d37a32d0c" title="በአገር ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎችን ለመጠበቅና ድጋፍ የማድረግ የአፍሪካ ህብረት ስምምነት (የካምፓላ ስምምነት) ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=0f6aca3b7d8de530615c1e8335abe75b8483f441" char_count="1782" purity="0.94"> በአገር ውስጥ የተፈናቀሉ ሰዎችን ለመጠበቅና ድጋፍ የማድረግ የአፍሪካ ህብረት ስምምነት (የካምፓላ ስምምነት) ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹/፪ሺ፲ ዓ.ም በአገር ውስጥ የተፈናቀለ ሰዎችን ሇመጠበቅና አዋጅ………………………………………ገጽ ፲፪ሺ፪፻፸ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹/፪ሺ፲ በአገር ውስጥ የተፈናቀለ ሰዎችን ጥበቃና ዴጋፍ የማዴረግ የአፍሪካ ህብረት ስምምነት (የካምፓሊስምምነት) ሇማጽዯቅ የወጣ አዋጅ በአገር ውስጥ የተፈናቀለ ሰዎችን የመጠበቅና (የካምፓሊስምምነት) ጥቅምት ፲፪ ቀን ሺዓ.ም በካምፓሊ ኡጋንዲ ስምምነት የተዯረሰበት በመሆኑ፣ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ መንግስት ስምምነቱን ጥቅምት ፲፪ ቀን ሺዓ.ም ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የህዝብ ተወካዮቸ ምክር ቤት የካቲት  ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም ባካሄዯው አስቸኳይ ስብሰባ ያፀዯቀው በመሆኑ፤ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ-መንግስት አንቀጽ ፶ () እና (፲) ይህ አዋጅ ”በአገር ውስጥ የተፈናቀለ ሰዎችን ስምምነት (የካምፓሊ ስምምነት) ማጽዯቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹/፪ሺ፲” ተብል ሉጠቀስ ይችሊሌ:: በኢትዮጵያ ፌዳራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ጥቅምት ፲፪ ቀን ሺ ዓ.ም የተፈረመው በአገር (የካምፓሊ ስምምነት) በዚህ አዋጅ ጸዴቋሌ:: . በስምምነቱሊይ የገቡ ተዓቅቦዎችእና መግሇጫዎች /የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በሚከተለት የስምምነቱ አንቀጾች ሊይ ተአቅቦ ሀ)የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የስምምነቱን አንቀጽ ፲፪ () ሊይ ተዓቅቦ አስገብቷሌ፡፡ ካሳ የሚከፈሇው ሇህዝብ ጥቅም መፈናቀሌ ወቅት ነው፡፡ በተፈጥሮ እና ሰው መንግስት የሚኖርበት ግዳታ በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፹፱ () በተዯነገገው መሰረት ዴጋፍ ማዴረግ ሊይ የተመሰረተ ይሆናሌ፡፡ ሇ)በግሇሰቦች ወይም በተቋማት ሕግ የጣሰ ዴርጊት መንስኤነት ተፈናቃዮች ዴጋፍ ሳይዯርሳቸው ቢቀር መንግስት በአንቀጽ ፲፪() ያሇበትን ግዳታ የሚረዲው ጥፋተኞች ተጠያቂ እንዱሆኑ የማዴረግ እና የዴጋፍ አቅርቦትን የማስቀጠሌ ሪፐብሉክ በስምምነቱ አንቀጽ ፳፪ በተዯነገገው የአፍሪካ የሰዎች እና ህዝቦች መብቶች ፍርዴ /የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በሚከተለት የፕሮቶኮለ አንቀጾች ሊይ መግሇጫ ሪፐብሉክ የአገር ውስጥ መፈናቀሌን የሚረዲው ሪፐብሉክ የተባበሩት መንግስታት ዴርጅት፣ የአፍሪካ ህብረት እና ላልች ሰብአዊ ዴርጅቶች ሇተፈናቃዮች ጥበቃ እና ዴጋፍ መስጠት ከሰጠነው የሚሇውን መግሇጫ ያስገባሌ፡፡ የሚረዲው ኢትዮጵያ ባጸዯቀቻቸው የጄኔቫ የሰብአዊነት ሕግ ሰምምነቶች እና ተጨማሪ ፕሮቶኮልቻቸው መሰረትነው፡፡ የአሇም አቀፍ ዴርጅቶች ዴጋፍ የማቅረብ ሚና ተግባራዊ የሚሆነው መንግስት በሚያቀርበው ጥያቄ እና በሚያስቀምጠው አሰራር መሰረት ነው፡፡ ሪፐብሉክ ፈጣን እና ያሌተዯናቀፈ የእርዲታ የዯህንነት እና የጸጥታ ቅዴመ ሁኔታዎች ሊይ የኢትዮጵያ ፌዯዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሰሊም ሚኒስቴር ከሚመሇከታቸው አካሊት ጋር የመከታተሌ ኃሊፊነት ተሰጥቶታሌ፡፡ ይህ አዋጅ በፌዯራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበትቀን ጀምሮ የፀናይ ሆናሌ:: አዱስ አበባ መጋቢት ፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=0f6aca3b7d8de530615c1e8335abe75b8483f441	1,782	314	0.942138	2025-10-04T13:52:45.874000
18f72aa5bd5662a4	በአፍሪካ ህዝቦች እና ሰዎች መብቶች ቻርተር የአፍሪካ አረጋዊያን ፕሮቶኮል ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፪/፪ሺ፲ ዓ.ም በአፍሪካ ህዝቦች እና ሰዎች መብቶች ቻርተር የአፍሪካ ቁጥር……………………………………………….ገጽ ፲፪ሺ፪፻፸፪ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፪/፪ሺ፲ በአፍሪካ ህዝቦች እና ሰዎች መብቶች ቻርተር የአፍሪካ አረጋዊያን መብቶች ፕሮቶኮል ሇማጸዯቅ የወጣ አዋጅ የአፍሪካ የሰዎች እና ሕዝቦች መብቶች ስምምነት የአፍሪካ የአፍሪካ አረጋዊያን መብቶች ፕሮቶኮል ጥር ፳፪ ቀን ፪ሺ፰ ዓ.ም አዲስ አበባ በተዯረገው ፳፮ኛ መዯበኛ የመሪዎች ጉባኤ ስምምነት የተዯረሰበት በመሆኑ፣ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የህዝብ ተወካዮቸ ምክር ቤት የካቲት  ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም ባካሄዯው አስቸኳይ ስብሰባ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ- መንግስት አንቀጽ ፶ () እና (፲) መሰረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ "በአፍሪካ ህዝቦች እና ሰዎች መብቶች ቻርተር የአፍሪካ አረጋዊያን ፕሮቶኮል ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፪/፪ሺ፲" ተብሎ ሉጠቀስ ይችሊል። ፪. በስምምነቱ ሊይ የገቡ ተዓቅቦዎች እና መግሇጫዎች በሚከተለት የፕሮቶኮለ አንቀጾች ሊይ ተአቅቦ ሀ)የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በፕሮቶኮለ አንቀጽ ፳፪ (፫ እና ፬) ተገዢ በሚከተለት የፕሮቶኮለ አንቀጾች ሊይ መግሇጫ በስምምነቱ የተዯነገጉ የማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ የሚኖርበት ግዴታ የአገሪቱን የኢኮኖሚ አቅም በአፍሪካ አረጋዊያን መብቶች ፕሮቶኮል ስምምነት በዚህ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር ከሚመሇከታቸው አካሊት ጋር በመተባበር የአፍሪካ አረጋዊያን ፕሮቶኮልን የማስፈጸም ኃሊፊነት በዚህ አዋጅ ተሰጥቶታል። ይህ አዋጅ በፌዯራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ መጋቢት ፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ፕሬዚዳንት	<doc id="18f72aa5bd5662a4" title="በአፍሪካ ህዝቦች እና ሰዎች መብቶች ቻርተር የአፍሪካ አረጋዊያን ፕሮቶኮል ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=650b97886d8dc4a96bbb5ca9e8b101b85ceae8e3" char_count="1089" purity="0.95"> በአፍሪካ ህዝቦች እና ሰዎች መብቶች ቻርተር የአፍሪካ አረጋዊያን ፕሮቶኮል ስምምነት ማጽደቂያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፪/፪ሺ፲ ዓ.ም በአፍሪካ ህዝቦች እና ሰዎች መብቶች ቻርተር የአፍሪካ ቁጥር……………………………………………….ገጽ ፲፪ሺ፪፻፸፪ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፪/፪ሺ፲ በአፍሪካ ህዝቦች እና ሰዎች መብቶች ቻርተር የአፍሪካ አረጋዊያን መብቶች ፕሮቶኮል ሇማጸዯቅ የወጣ አዋጅ የአፍሪካ የሰዎች እና ሕዝቦች መብቶች ስምምነት የአፍሪካ የአፍሪካ አረጋዊያን መብቶች ፕሮቶኮል ጥር ፳፪ ቀን ፪ሺ፰ ዓ.ም አዲስ አበባ በተዯረገው ፳፮ኛ መዯበኛ የመሪዎች ጉባኤ ስምምነት የተዯረሰበት በመሆኑ፣ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የህዝብ ተወካዮቸ ምክር ቤት የካቲት  ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም ባካሄዯው አስቸኳይ ስብሰባ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ- መንግስት አንቀጽ ፶ () እና (፲) መሰረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ "በአፍሪካ ህዝቦች እና ሰዎች መብቶች ቻርተር የአፍሪካ አረጋዊያን ፕሮቶኮል ስምምነት ማፅዯቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፹፪/፪ሺ፲" ተብሎ ሉጠቀስ ይችሊል። ፪. በስምምነቱ ሊይ የገቡ ተዓቅቦዎች እና መግሇጫዎች በሚከተለት የፕሮቶኮለ አንቀጾች ሊይ ተአቅቦ ሀ)የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በፕሮቶኮለ አንቀጽ ፳፪ (፫ እና ፬) ተገዢ በሚከተለት የፕሮቶኮለ አንቀጾች ሊይ መግሇጫ በስምምነቱ የተዯነገጉ የማህበራዊ እና ኢኮኖሚያዊ የሚኖርበት ግዴታ የአገሪቱን የኢኮኖሚ አቅም በአፍሪካ አረጋዊያን መብቶች ፕሮቶኮል ስምምነት በዚህ የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የሠራተኛና ማህበራዊ ጉዳይ ሚኒስቴር ከሚመሇከታቸው አካሊት ጋር በመተባበር የአፍሪካ አረጋዊያን ፕሮቶኮልን የማስፈጸም ኃሊፊነት በዚህ አዋጅ ተሰጥቶታል። ይህ አዋጅ በፌዯራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ መጋቢት ፬ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዯራሊዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ፕሬዚዳንት </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=650b97886d8dc4a96bbb5ca9e8b101b85ceae8e3	1,089	198	0.946188	2025-10-04T13:52:47.467553
3bd39b8d9c5c4d1b	የፌዴራል ማረሚያ ቤት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ የካቲት ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፬/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የፌደራል ማረሚያ ቤት አዋጅ……………ገጽ ፲ሺ፻ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፬/፪ሺ፲፪ ዓ.ም ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥትንና ሕገ መንግሥቱን መሠረት አድርገው የወጡ ሕጎችን፣ ሐገሪቱ የተቀበለቻቸውን ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን እንዲሁም ዓለም አቀፍ ተቀባይነት ያላቸው የእስረኛ አያያዝ ደረጃዎችን ባከበረ ሁኔታ በፍርድ ቤቶች የሚሰጡ ውሳኔዎችን ማስፈፀም በሚያስችል ሁኔታ ማረሚያ ቤቶች የእስረኞችን ሰብአዊ ክብርና መብት በማክበር እንዲሁም የእስረኞቹ ግላዊ ሁኔታ በሚጠይቀው የፍርድ አፈፃፀምና እርማት ስልቶችን ተግባራዊ በማድረግና ከሕብረተሰቡ ጋር የሚቀላቀሉበትን ሥርዓት መደንገግ እስረኞች ባላቸው የአደገኛነት ባህሪ ወይም ባላቸው የጉዳት ተጋላጭነት ወይም በፆታቸው እንዲሁም ከፍርድ በፊት በማረፊያ ቤቶች የሚቆዩ እስረኞች ሊደረግላቸው የሚገባውን አያያዝ መደንገግ በማስፈለጉ፤ ማረሚያ ቤቶች ለእስረኞች እንዲሁም ለመላው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- ይህ አዋጅ “የፌደራል ማረሚያ ቤት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፬/ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ የፌደራል ማረሚያ ቤት ኮሚሽን ነው፤ ፪/ “የማህበረሰብ መሪዎች ኮሚቴ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፫ መሠረት የተቋቋመ ኮሚቴ ነው፤ የሚሠራ የማረሚያ ቤት ፖሊስ ነው፤ ፬/“የጋራ ጉባኤ” ማለት የኮሚሽኑ ኮሚሽነር ጀኔራል፣ ምክትል ኮሚሽነር ጄኔራሎች እና የክልል ማረሚያ ቤት ኃላፊዎችን የሚያካትት ጉባኤ ነው፤ ፭/ “ማረሚያ ቤት” ማለት ለሕዝብ በግልጽ የሚታወቅ ታራሚዎች የተወሰነባቸውን ፍርድ የሚፈፅሙበ፣ የሚታረሙበትና የሚታነፁበትን እንዲሁም ማረፊያ ፮/ “ማረፊያ ቤት” ማለት የመደበኛ ክስ ተከፍቶ በቀጠሮ ላይ ያሉ ተከሳሾች ወይም በፍትሐ ብሔር የአፈፃፀም ክርክር በተሰጠ ትዕዛዝ የሚቆዩበት / “ታራሚ” ማለት በፍርድ ቤት የተወሰነበትን ፍርድ በማረሚያ ቤት ውስጥ በመፈፀም ላይ ፱/ “ተከሳሽ” ማለት በወንጀል ፍርድ ሂደት ማረፊያ ፲/ “የፍትሐ ብሔር ታሳሪ” ማለት በፍርድ ቤት በፍትሐ ብሔር የአፈጻጸም ክርክር በማረፊያ ቤት እንዲቆይ ትዕዛዝ የተሰጠበት ሰው ነው፤ ፩/ “ወጣት እስረኛ” ማለት እድሜው ከአስራ አምስት ዓመት በላይ የሆነ እና ከአስራ ስምንት ዓመት ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀፅ ፵፯ የተመለከተው ማንኛውም ክልል ነው፤ ፲፫/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፩/ የማረሚያ ቤት አያያዝ የእስረኞችን ሰብአዊ ክብር እና መብታቸውን በማክበር ታርመው እና ታንፀው ሕግ አክባሪ፣ መልካም ሥነ-ምግባር ያላቸው፣ ሠላማዊና አምራች ዜጎች ሆነው ወደ ህብረተሰቡ እንዲቀላቀሉ የሚያስችል ይሆናል፡፡ ፪/ ኮሚሽኑ የሙያ እና የአሰራር ነጻነት ይኖረዋል፡፡ / ኮሚሽኑ ከአድሎ የፀዳና የሁሉንም እስረኛ መብት በእኩል የሚያከብር አሰራር ይኖረዋል፡፡ ፭/ ሕግ አክባሪ፣ በሥነ-ምግባር እና ሙያ ብቃት የታነፀ፣ ከሙስና የፀዳ እና የህዝብ አገልጋይ የማረሚያ ቤቶች ሥርዓት ይዘረጋል፡፡ ፩/ የፌደራል ማረሚያ ቤት ኮሚሽን (ከዚህ በኋላ “ኮሚሽን”) እየተባለ የሚጠራ ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግሥት አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ እንደገና ተቋቁሟል፡፡ ፪/ ኮሚሽኑ ተጠሪነቱ ለፌደራል ጠቅላይ ዐቃቢ ሕግ የኮሚሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት አዲስ አበባ ሆኖ እንደአስፈላጊነቱ በማናቸውም የሀገሪቱ ክልል ወይም ቦታ ቅርንጫፍ ሊያቋቁም ይችላል፡፡ የኮሚሽኑ ዓላማ የፍርድ ቤት ትዕዛዝና የቅጣት ውሳኔ የሥነ-ልቦና፣የቀለምና የሙያ ሥልጠና በመስጠት የአስተሳሰብና የሥነምግባር ለውጥ እንዲያመጡና ሕግ አክባሪ፣ ሠላማዊና አምራች ዜጎች እንዲሆኑ ፩/ ለሕገ-መንግሥቱ እና ለሙያው ታማኝ የሆነ፤ ዕውቀትና ክህሎት ያለው የማረሚያ ፖሊስ እና የማህበራዊ ሳይንስ ባለሙያ ለማፍራት የራሱ የሆነ የማሰልጠኛ ተቋም ያቋቁማል፣ ፪/ የማረሚያ ቤት የፖሊስ አባላት በውጭ ሀገር ሹመት፣ የዕርከን ጭማሪ፣ የኃላፊነት ክፍያና ልዩ ልዩ ጥቅማ ጥቅሞችን ተግባራዊ ያደርጋል፤ ፭/ በፍርድ ቤት ውሳኔ ወይም ትዕዛዝ መሠረት የሚላኩለትን እስረኞች ይቀበላል፤ ይጠብቃል፤ ያስተዳድራል፤ ያጅባል፤ ፍርድ ቤት ያቀርባል፤ ያርማል፤ ሌሎች በሕግ ሥልጣን ባለው ፍርድ ቤት የሚሰጡ ትዕዛዞችን ይፈፅማል፤ ፮/ ለእስረኞች ምግብ፣ መጠለያ፣ አልባሳትና ነፃ የትምህርትና ሥልጠና ተቋማት ያደራጃል፤ ፰/ታራሚዎችን በተመቻቸ ቦታ ማረምና ማነፅ የሚያስችሉ አዳዲስ የማረሚያ ቤት ማዕከላትን ምርታማነታቸውን ለማሳደግ በሚያስችል መልኩ በሚያገኙት ትምህርትና ሥልጠና በቂ የንድፈ ሐሳብ እውቀትና ክህሎት አዳብረው የሥራ የሚያስችሉ ኢንዱስትሪዎችን ያቋቁማል፤ ፲፩/ ታራሚዎች በሕጉ መሠረት በአመክሮ ወይም ሥርዓት መሠረት በአመክሮ ወይም በይቅርታ ፲፪/ ለማረሚያ ቤት አገልግሎት አስፈላጊ የሆኑ ትጥቅ፣ ተሸከርካሪ፣ የሬዲዮ መገናኛ፣ የፍተሻና የአድማ ብተና መሣሪያዎች፣ ሲሲቲቪ ካሜራና ፲፬/ በሐገር አቀፍ ደረጃ የእስረኞች መረጃዎችን እና ፲፭/ አግባብነት ባለው ሕግ መሰረት ከማረሚያ ቤቶች የሚገኙ የልማትና ሌሎች የውስጥ ገቢዎችን፤ ለእስረኞች ማኅበራዊ አገልግሎት ማሻሻያ እና ለአቅም ግንባታ ሥራዎች እንዲውል ያደርጋል፤ ፲፮/ በአሽከርካሪ የብቃት ማረጋገጫ አዋጁ መሠረት ሥርዓት ጠብቆ ለፌደራል ማረሚያ ቤቶች ለታራሚዎችና ለማረሚያ ቤት ፖሊስ አባላት የአሽከሪካሪነት የብቃት ማረጋገጫ ተፈትነው አግባብ ካላቸው መንግሥታዊና መንግሥታዊ ካልሆኑ ድርጅቶች ጋር ግንኙነት ያደርጋል፤ ፲፰/ የክልልና የፌደራል ማረሚያ ቤቶች የጋራ ጉባዔ ፲፱/ ልዩ ድጋፍ ለሚሹ ክልሎች የሚሰጠው ቅድሚያ የአቅም ግንባታ፣ የሙያ እገዛ እና የምክር ድጋፍ የእርምት መንገዶችን ተግባራዊ ያደርጋል፤ ፳፩/ እርምት ጨርሰዉ ወይም በሌሎች ምክንያት ከሚመለከታቸዉ አካላት ጋር በመተባበር ከእስር መሰረት ስለመፈጸማቸዉ ክትትል ያደርጋል፡፡ ፳፪/ ውል ይዋዋላል፤ የንብረት ባለቤት ይሆናል፤ ፳፫/ ተልኮውን መሠረት በማድረግ ሕግ ያስከብራል፤ ፳፬/ ዓላማውን ለማስፈፀም የሚረዱ ሌሎች ተግባራትን / በመንግሥት የሚሾሙ አንድ ኮሚሽነር ጄኔራል እና ምክትል ኮሚሽነር ጄኔራሎች፣ / የማረሚያ ፖሊስ አባላት እና ሲቪል ሠራተኞች፣ ፱. የኮሚሽነር ጄኔራሉ ሥልጣንና ተግባር ፩/ ኮሚሽነር ጄኔራሉ የኮሚሽኑ ዋና ሥራ አስፈፃሚ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) አጠቃላይ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚሽነር ጄኔራሉ:- የኮሚሽኑን ሥልጣንና ተግባራት ሥራ ላይ እንዲፀድቅ ለፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ያቀርባል፤ ከዚህ ውጭ ያሉ የማዕረግ ሹመት ይሰጣል፤በሚወጣ ደንብ እና መመሪያ መሰረት የሥራ ምደባ ያከናውናል፤ ያሰናብታል፤ ሐ) ከሕዝብ፣ ከእስረኞች፣ ከኮሚሽኑ አባላትና አቤቱታዎች ይቀበላል፤ እንዲጣራ ያደርጋል መ) የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ደንብ ይቀጥራል፤ ያስተዳድራል ፤ ያሰናብታል፤ ሠ) በፌደራል ሲቪል ሰርቪስ ሕጎች መሠረት ድጋፍ ሰጪ የሲቪል ሠራተኞችን ይቀጥራል፤ ሪፖርትን በማዘጋጀት ለፌደራል ጠቅላይ ሰ) ለኮሚሽኑ የሚያስፈልገውን ዓመታዊ በጀት ሸ) የውስጥ ኦዲት ሥራዎች እንዲሰሩ ያደርጋል፤ የሒሳብ ሪፖርት በማዘጋጀት ያቀርባል፤ ግንኙነቶች ኮሚሽኑን ይወክላል፡፡ ፫/ ኮሚሽነር ጄኔራሉ ለሥራው ውጤታማነት አስፈላጊ በከፊል በኮሚሽኑ ውስጥ ለሚገኙ ሌሎች የሥራ ኃላፊዎች በውክልና ሊሰጥ ይችላል፡፡ ፲. የምክትል ኮሚሽነር ጄኔራሎች ሥልጣንና ተግባር ሥልጣንና ተግባራት ይኖራቸዋል፡- ፪/ የኮሚሽኑን ሥራዎች በማቀድ፣ በማደራጀት፣ በመምራትና በማስተባበር ኮሚሽነር ጄኔራሉን ፫/ በኮሚሽነር ጄኔራሉ ተለይተው የሚሰጡ ሌሎች ፬/ ኮሚሽነር ጄኔራሉ በማይኖርበት ጊዜ በተለየ ሁኔታ ካልወከለ በስተቀር በማዕረግ ሹመት ቀደምትነት ያለው ምክትል ኮሚሽነር ጄኔራል ኮሚሽነር ጄነራሉን ተክቶ ይሠራል፡፡ ኮሚሽኑ በፌደራል መንግሥት ከሚመመደብለት በጀት በተጨማሪ ከውስጥ የሚያገኘውን ገቢ የገንዘብ ሚኒስቴርን እያስፈቀደ ሊጠቀም ይችላል፡፡ ፲፪. የሂሣብ መዛግብትና ምርመራ ፩/ ኮሚሽኑ የተሟላ እና ትክክለኛ የሆኑ የሒሣብ ፪/ የኮሚሽኑ የሒሳብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ ሠነዶች በዋናው ኦዲተር ወይም ዋናው ኦዲተር በሚሰይመው ኦዲተር በየዓመቱ ይመረመራል፡፡ ፩/ የእስረኞችን አያያዝ የሚከታተልና የሚቆጣጠር የበጎ ፈቃደኞች የማህበረሰብ መሪዎች ኮሚቴ (ከዚህ በኋላ ኮሚቴ እየተባለ የሚጠራ) በዚህ ፪/ የበጎ ፈቃደኞች የማህበረሰብ መሪዎች ኮሚቴ የሃይማኖት መሪዎች፣ የባህላዊ ስርዓት መሪዎች ተሟጋቾች፣ ታዋቂ ግለሰቦች እና የመሳሰሉት ሆነው ፆታዊ ስብጥርን መሠረት ያደረገ ይሆናል፤ ፫/ ቁጥራቸው በመንግሰት የሚወሰን የኮሚቴ አባላት ዓቃቢ ሕግ አቅራቢነት በመንግስት ይሾማሉ፡፡ ፬/ የኮሚቴ አባላት የስራ ዘመን አምስት አመት ይሆናል፡፡ ሆኖም ድጋሚ ለተጨማሪ አምስት ፭/ የኮሚቴው ተጠሪነት ለጠቅላይ ዓቃቢ ሕጉ ፲፬. የኮሚቴው ስልጣንና ተግባር ፩/ የማረሚያ ቤት ኮሚሽን ለእስረኞች የሚያደርውን አያያዝ ህገ መንግስቱን፣ ኢትዮጵያ የተቀበለቻቸ ውን ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ስምምነቶች ፣ ይህን አዋጅ እና ሌሎች ህጎችን ያከበረ መሆኑን ፪/ የእስረኞች አያያዝን ለማሻሻል ከባለድርሻ አካላት ፫/ የእስረኞች አያያዝ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ የተመለከተውን ያላከበረ በሆነ ጊዜ የእርምት እርምጃ እንዲወሰድ ለጠቅላይ አቃቤ ህግ ሪፖርት ኮሚቴው በጠቅላይ ዓቃቢ ሕግ የሚደራጅ የራሱ በሰብሳቢው ጥሪ በማንኛውም ጊዜ ሊሰበሰብ ፪/ ከኮሚቴው አባላት ከግማሽ በላይ ሲገኙ ምልዓተ ፫/ የኮሚቴው ውሳኔዎቹን በተገኙ አባላት በሁለት ፬/ ኮሚቴው የራሱ የአሰራር መመሪያ ሊያወጣ የማረሚያ ፖሊስ የግዴታ አገልግሎት ዘመን ሰባት ፩/ በፌደራል መንግሥት በሚፀድቅ የደሞዝ ስኬል ፪/ በኮሚሽኑ የመተዳደሪያ ደንብ መሠረት ቀለብ፣ ልዩ ልዩ አበሎች፣ የደንብ ልብስና የሕክምና ፫/ ሥራውን በተገቢው መንገድ በመወጣት ላይ እያለ የጥብቅና አገልግሎት ያገኛል፡፡ዝርዝር አፈጻጸሙ የመሥራት ችሎታውን በዘላቂነት ሲያጣ አግባብ ፭/ የሥልጣን ተዋረድን ጠብቆ አቤቱታ ማቅረብ ዓለም አቀፍ ድንጋጌዎች የተረጋገጡ መሠረታዊ ፪/ ኮሚሽኑ በሚያስቀምጠው አሠራርና አደረጃጀት መሠረት ሥራውን የመስራት፤ በቡድን ሥራዎች እና ውሳኔዎች የጋራና የነጠላ ኃላፊነት መውሰድ፡፡ ለኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት ታማኝ በመሆን የተጣለበትን ሕዝባዊ አደራና ሙያዊ ኃላፊነት ለመወጣት ቃለ መሐላ / ኮሚሽኑ የተለያዩ ደረጃዎች ያላቸው የማረሚያ ፖሊስ ማዕረግና ምልክት ይኖረዋል፡፡ የሚገልጽ የማረሚያ ፖሊስ ማዕረግና ምልክት ፳፪. የማረሚያ ፖሊስ ማዕረግና የሥልጣን ደረጃ ፩/ የማረሚያ ፖሊስ ማዕረጎች የሚከተሉት ኘ) ምክትል ኮሚሽነር ጄኔራል፤እና ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ከተመለከቱት የሥልጣን ደረጃዎች ውስጥ በፊደል (ኘ) እና (አ) በስተቀር ሌሎች የማረሚያ ፖሊስ ማዕረጎች የየራሳቸው ምልክት ይኖራቸዋል፡፡ ፳፫. ሜዳይ፣ ሪባን፣የምስክር ወረቀት፣ ሌሎች ሽልማቶች ኮሚሽነር ጄኔራሉ የላቀ ተግባር ለፈፀመ፣ አዲስ ግኝት ላስገኘ ወይም የሚያስመሰግን አገልግሎት ሪባን፣የምስክር ወረቀት እና ሌሎች ሽልማቶች ፳፬. የማረሚያ ፖሊስ የጡረታ መብት በመንግስት ሠራተኞች የጡረታ አዋጅ ለፖሊስ አባላት የተደነገገው የጡረታ መብት ለማረሚያ ፖሊስ አባላትም ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፩/ የማረሚያ ፖሊስ የጡረታ መውጫ ዕድሜ:- ሀ) ከኮንስታብል እስከ ዋና ሳጅን ማዕረግ ፶ ለ) ከረዳት ኢንስፔክተር እስከ ኢንስፔክተር ሐ) ከዋና ኢንስፔክተር እስከ ኮሚሽነር ማዕረግ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፩ ድንጋጌ ቢኖርም ለኮሚሽኑ ሥራ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የማረሚያ መውጫ ዕድሜ በኋላ ከ፭ ዓመት ላልበለጠ ጊዜ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት አንድ ማረሚያ ፖሊስ አባል የጡረታ መውጫ ዕድሜው ከደረሰ በኋላ የአገልግሎት ዘመኑን ሀ) የማረሚያ ቤት ፖሊስ አባሉ ትምህርት፣ ልዩ እውቀትና ችሎታ ለኮሚሽኑ ጠቃሚ ለ) የማረሚያ ፖሊስ አባሉን በደረጃ እድገት፣ በዝውውር ወይም በቅጥር ተተኪ ማግኘት ሐ)የማረሚያ ቤት ፖሊስ አባሉ ለሥራ ብቁ መሆኑ በሕክምና ማስረጃ ሲረጋገጥ፣ እና መ)የማረሚያ ቤት ፖሊስ አባሉ አገልግሎቱን ፳፮.የፍርድ ቤት ትዕዛዝ መኖሩን ስለማረጋገጥ ማረሚያ ቤት በሕግ ሥልጣን በተሰጠው ፍርድ ቤት የተሰጠ ትዕዛዝ ወይም ውሳኔ መኖሩን ሳያረጋግጥ ማንኛውንም ሰው መቀበል አይችልም፡፡ ፩/ ማረሚያ ቤት እያንዳንዱን እስረኛ በተመለከተ በተሟላ ሁኔታ መረጃ የሚይዝበት ደረጃውን ፪/ ማረሚያ ቤት እስረኞችን ሲቀበል ወዲያውኑ የሚከተሉትን መረጃዎች መመዝገብ አለበት:- ሀ) ሙሉ ስም፣ እድሜ፣ ፆታ፣ ዜግነት እና ለ) የታሰረበት የወንጀል ዓይነት ወይም ምክንያት ሐ) ትዕዛዙን የሰጠው ፍርድ ቤት፤ መ) የቀጠሮ ቀን ወይም የፍርድ ልክ፤ ረ) ወደ ማረሚያ ቤት ሲገባ ይዟቸው የመጣው ሰ) የቅርብ ቤተሰቦቹን ማንነትና አድራሻ፤ ሸ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳ መሠረት የሚደረግ የሚከተሉት መረጃዎች መመዝገብ አለባቸው:- ለ) ፀባይ እና ሥነ ምግባር ምዘና ውጤት፤ ሐ) የቀረበ አቤቱታ ካለ የቀረበበትን ቀን፣ ይዘት እና የተሰጠ መልስ ወይም ውሳኔ፤ መ)የቀረበ የዲሲፕሊን ክስ እና የተሰጠ ውሳኔ ፬/ እስረኛው በፍርድ ቤት ትዕዛዝ ወይም ውሳኔ መሠረት ከማረሚያ ቤት ሲለቀቅ የተፈታበት ሰዓት፣ ቀን፣ ወርና ዓመተ ምህረት ተመዝግቦ ይያዛል፡፡ ፭/ በሌሎች ሕጎች የተደነገጉት እንደተጠበቁ ሆነው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀፅ () እስከ () የተዘረዘሩት መረጃዎች በምስጢር ተጠብቀው እንዲያዙ በማድረግ ኮሚሽኑ ሌሎች አስፈላጊ የሆኑ መረጃዎችን ይይዛል፤ እስረኛው በጠየቀ ጊዜ መረጃዎቹን የማግኘት መብት አለው፡፡ ማረሚያ ቤት ማንኛውንም እስረኛ ሲቀበል በተቻለ መጠን ወዲያውኑ አጠቃላይ የህክምና ምርመራ በማድረግ በሚገኘው ውጤት መሠረት በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፴፬ ላይ በተደነገገው መሠረት ተገቢውን ፩/ እስረኛ ወደ ማረሚያ ቤት እንደገባ ወዲያውኑ ስለሚገኝበት ቦታ ቤተሰቡን ወይም ጠበቃውን የማሳወቅ መብት አለው፡፡ እስረኛው ስለሚገኝበት ፪/ እስረኛው የውጭ ሀገር ዜጋ ከሆነ ስለታሰረበት ቦታ ኢትዮጵያ ውስጥ ለሚገኘው የሐገሩ ኤምባሲ ወይም የኤምባሲ አገልግሎት ለሚሰጥ ተቋም ወይም ለኢሚግሬሽን ዜግነትና ወሳኝ ኩነቶች ሁኔታዎችን የማመቻቸት ግዴታ አለበት፡፡ ፫/እስረኛው ዜግነት ከሌለው ወይም የሚገኝበት ሀገር በኢትዮጵያ ውስጥ ኤምባሲ ወይም ተመሳሳይ አገልግሎቱን አገኛለሁ ብሎ ለጠቆመው ሀገር ኤምባሲ ወይም ይህም ከሌለ ኢትዮጵያ ውስጥ ቢሮ ላላቸው ተመሳሳይ አገልግሎት ሊሰጡ ለሚችሉ አለም አቀፍ ተቋሞች እና ለኢ.ፌ.ዲ.ሪ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እንዲያሳውቅ ማድረግ አለበት፡፡ ፬/ ማረሚያ ቤት እስረኛው ስለሚገኝበት ቦታ እና ሁኔታ በቤተሰቡ፣ በጠበቃው ሲጠየቅ በማንኛም ቢሆን ትክክለኛውን መረጃ የመስጠት ግዴታ ፭/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ኢትዮጵያዊ ያልሆነ እስረኛ የመፈቻ ጊዜው በሚደርስበት ጊዜ ማረሚያ ቤቱ መረጃ ለኢሚግሬሽን፣ ዜግነትና ወሳኝ ኩነቶች ኤጀንሲ ማስረከብ አለበት፡፡ ፴. መብት እና ግዴታዎችን ስለማሳወቅ ማረሚያ ቤት እስረኛውን ሲቀበል በማረሚያ ቤት በሚቆይበት ጊዜ ስላሉት መብቶች እና ግዴታዎች ፴፩. እስረኛ ወደ ማረሚያ ቤት ይዞ ስለሚገባው ገንዘብና ፩/ ኮሚሽኑ የተጣለበትን እስረኞችን የመጠበቅ እና መብቶች ባገናዘበ መልኩ እስረኛ ወደ ማረሚያ ቤት እንዲያስገባ የተፈቀዱ እና የተከለከሉ ንብረቶች ዝርዝር ያዘጋጃል፡፡ ይኼንኑ በቅበላ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ባዘጋጀው ዝርዝር መሠረት እንዳይገቡ የተከለከሉ የእስረኛዉ ገንዘብና ንብረቶች ዝርዝር የያዘ ሰነድ በማዘጋጀት እስረኛውና የተረከበው የፖሊስ አባል እንዲፈርምበት በማድረግ ደህንነቱ በተጠበቀ ቦታ በማስቀምጥ ለተወካዩ ይሰጣል ወይም ሲፈታ መብቱን፣ ክብሩን እና ጤንነቱን ያከበረ አያያዝ ፪/ እስረኛ ሰብአዊ ክብሩን ከሚያዋርድ፣ ጭካኔ ከተሞላበት እና ጤንነቱን አደጋ ላይ ከሚጥል አያያዝ የመጠበቅ መብት አለው፡፡ በተመለከተ በፆታ፣ በእድሜ፣ በዜግነት፣ በዘር፣ በቋንቋ፣ በታሰረበት ምክንያት፣ በሃይማኖት፣ ማህበራዊ ሁኔታ ወይም በሌሎች ማናቸውም መሰል ሁኔታዎች ላይ የተመሠረተ ልዩነት የሚሰጣቸው ውሳኔዎች ወይም የሚፈፅማቸው ተግባሮች ዋና ዓላማ እስረኞች በማረሚያ ቤት ቆይታቸው ታርመው እና በመልካም ሥነ ምግባር ታንፀው ህግ አክባሪ፣ ሠላማዊ እና አምራች ዜጎች ሆነው ወደ ህብረተሰቡ እንዲቀላቀሉ ማድረግ ፪/ ፍርደኞችን በፍርድ ሂደት ላይ ከሚገኙ፤ ፫/ በፍትሐ ብሔር እና በደንብ መተላለፍ ምክንያት ፬/ ወጣቶችን ከአዋቂ እስረኞች፤ በተለየ ቦታ እንዲኖሩ ማድረግ አለበት፡፡ ፴፬. የመኖሪያ እና የመኝታ አገልግሎት አሰጣጥ መብቱን፣ ክብሩን፣ ደህንነቱን እና የጤንነቱን ሁኔታ የጠበቀ መኖሪያ ሊኖረው ይገባል፡፡ ፪/ ማረሚያ ቤት በስታንዳርዱ መሰረት አንድ የመኖሪያ ክፍል ሊይዝ ከሚችለው ቁጥር በላይ እስረኞች እንዲኖሩት ማድረግ የለበትም፡፡ ፫/ እስረኞች የሚኖሩበት ቦታ ሰብአዊ ክብራቸውን፣ ግላዊነታቸውን እና ጤንነታቸውን ያገናዘቡ በቂ እና ንፅህናቸው የተጠበቀ የንፅህና መጠበቂያ፣ የመታጠቢያ እና የመፀዳጃ ክፍሎች ሊኖሩት ፬/ ማረሚያ ቤት ለእያንዳንዱ እስረኛ ንጽህናው የተጠበቀ አልጋ፣ ፍራሽ፣ ብርድ ልብስ እና ለመወጣት፣ የማረሚያ ቤትን ሥርዓት እና ደንብ ለማስከበር እንዲሁም ደህንነት ለመጠበቅ ሲባል በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፫ ላይ የተመለከተውን አመዳደብ መሠረት ባደረገ መልኩ እስረኞች የተለ ያዩ ዩኒፎርም እንዲለብሱ ያደርጋል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፩ ላይ የተደነገገው ቢኖርም ኮሚሽኑ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የግል ልብሳቸውን እንዲለብሱ ሊፈቅድ ይችላል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፩ ላይ የተጠቀሰው ቢኖርም እስረኛ በማረሚያ ቤት ቆይታው የግል የውስጥ አልባሳቱ አጠቃቀም ላይ ገደብ መጣል ፩/ ማረሚያ ቤት ለእያንዳንዱ እስረኛ ጤንነቱን እና አካላዊ ብቃቱን ለመጠበቅ የሚያስችል በቂ እና የተመጣጠነ ምግብ በቀን ሦስት ጊዜ የማቅረብ ፪/ ኮሚሽኑ የሚያቀርበው ምግብ አቅም በፈቀደ መጠን የእስረኛውን ሐይማኖት፣ ባህልና ሌሎች ፫/ እስረኛው በቂ የሆነ ንፁህ የመጠጥ ውሃ አቅርቦት ፬/ ማረሚያ ቤት በጤናው ሁኔታ በተረጋገጠ የሐኪም ትዕዛዝ ልዩ ምግብ ያስፈልገዋል ለተባለ እስረኛ በሐኪም ትዕዛዝ መሠረት ምግብ ያቀርባል፡፡ ፭/ የምግብ አዘገጃጀት እና የምግብ ማዘጋጃ ክፍሎች ደረጃቸውን እና ንጽህናቸውን የጠበቁ መሆን ፮/ ማረሚያ ቤት የእስረኞችን ደህንነት፣ የማረሚያ የሚተገብራቸው ምክንያታዊ የቁጥጥር ሥርዓቶች እንደተጠበቁ ሆነው እስረኛ ከቤተሰቦቹ ወይም አልኮልነት የሌላቸው መጠጦች ማረሚያ ቤት ለማስገባት መብት አለው፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ ፯/ ማረሚያ ቤት እንደ አመቺነቱ ተመጣጣኝ በሆነ ክፍያ የምግብና አልኮልነት የሌላቸው ቀዝቃዛና ትኩስ መጠጦችን እንዲያገኙ ሊያመቻች ይችላል፡፡ ፩/ የሀገሪቱ የጤና አጠባበቅ ሥርዓት በሚፈቅደው መሠረት ሌሎች ዜጎች የሚያገኙትን የህክምና አገልግሎት እስረኞች በነፃ የማግኘት መብት ፪/ ኮሚሽኑ በማረሚያ ቤት ውስጥ ለእስረኞች የተሟላ የ፳፬ ሰዓት የህክምና አገልግሎት መስጠት እንዲችል ብቃት ባላቸው የህክምና ባለሙያዎች የመድሀኒቶችን አቅርቦት በማሟላት ደረጃውን የጠበቀና መሰረታዊ የጤና አገልግሎት የሚሰጥ ፫/ የማረሚያ ቤት የጤና ተቋም የባለሙያዎች እንዲሁም የሥነ-ልቦና ባለሙያዎችን ያካተተ ባለሙያዎች የሙያውን ሥነ ምግባር፣ ሙያውን በተመለከተ ገዥ የሆኑ የሐገሪቱ ሕጎች እና የተደነገጉትን አጠቃላይ መርሆች ባከበረ መልኩ ለእስረኞች የሕክምና አገልግሎት የመስጠት እንዲሁም የማረሚያ ቤት አካባቢያዊ ሁኔታ በእስረኞች ወይም በኮሚሽኑ ሠራተኞች ላይ የጤና ችግር የሚያስከትል አለመሆኑ መረጋገጥ ፮/ በማረሚያ ቤት ጤና ተቋም ሥር የሚገኙ የእስረኞችን አያያዝ እንዲሁም የማረሚያ ቤትን አካባቢያዊ ሁኔታ በመጎብኘት ወይም በመፈተሽ የጤና ችግር ሊያስከትሉ የሚችሉ ነገሮችን እንዲወስድ ለማረሚያ ቤት ያሳውቃሉ፡፡ማረሚያ ቤቱም በፍጥነት ተገቢውን የእርምት እርምጃ ፯/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፰ ላይ በተደነገገው የሚያስፈልጋቸው ወይም ሌሎች እስረኞች ላይ ለጤና ችግር በሚዳርግ ተላላፊ በሽታ የተጠቁ እስረኞች ካሉ ማረሚያ ቤት ለእነዚህ እስረኞች የተለየ ቦታ በማዘጋጀት የሕክምና አገልግሎቱን የሕመም ስሜት ሲሰማው በማንኛውም ሰዓት በማረሚያ ቤት ውስጥ በሚገኝ የጤና ተቋም አገልግሎት እያገኘ ያለ ወይም ለማግኘት የጠየቀ እስረኛ የጤና ሁኔታ በጤና ተቋሙ ከሚሰጠው የሕክምና አገልግሎት አቅም በላይ የሆነ ሕክምና የሚጠይቅ ከሆነ ኮሚሽኑ በጤና ተቋሙ ባለሙያዎች በሚቀርብለት ሪፖርት መሠረት ወዲያውኑ ተገቢውን ጥበቃ በመመደብ እስረኛው ያስፈለገውን የሕክምና አገልግሎት በመውሰድ አገልግሎቱን እንዲያገኝ ያደርጋል፡፡ ግንኙነት ሚስጥራዊነቱ የተጠበቀ ነው፡፡ ይሁን እንጂ በእስረኛው እና ከሕክምና ባለሙያዎች ጋር የሚደረገውን ንግግር መስማት በማያስችል በማያስችል እይታ ርቀት ውስጥ በመገኘት የማረሚያ ቤት ፖሊስ ተገቢውን የቁጥጥር ሥራ ፲፩/ በሌሎች ሕጎች የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የእስረኛ የሕክምና መረጃዎች ሚስጥራዊነት ፲፪/ ኮሚሽኑ አቅም በፈቀደ መጠን የመንግሥት ወይም የግል የጤና ተቋማት ጋር ወይም መሰል አገልግሎት ከሚሰጡ መንግሥታዊ ያልሆኑ ተቋማት ጋር ግንኙነት በመፍጠር ለእስረኞች እንዲሁም ለማረሚያ ቤት ሠራተኞች ስለ አጠቃላይ የጤና አጠባበቅ ሁኔታ የግንዛቤ ማስጨበጫ ትምህርት እና ስልጠና የሚሰጥበትን ፴፰. የሃይማኖት እና እምነት ነፃነት ፩/ እስረኛ በማረሚያ ቤት ቆይታው የሃይማኖት እና እምነት ነፃነቱ የተጠበቀ ነው፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ () ድንጋጌ የሌሎችን ሐይማኖትና ዕምነት በማያውክና ክብር በማይነካ መልኩ መሆን አለበት፡፡ ፫/ ማንኛውም እስረኛ ሐይማኖቱንና ዕምነቱን ሲያራምድ በማረሚያ ቤቱ የተጣሉ የደህንነትና ፴፱. ስፖርታዊና አካላዊ እንቅስቃሴዎች እና መዝናኛ ፩/ በማረሚያ ቤት ግቢ ውስጥ በግል ወይም በቡድን እስረኛ ለጤንነቱ ተስማሚ የሆነ ስፖርታዊ እንቅስቃሴዎችን የማድረግ መብት አለው፡፡ ፪/ ኮሚሽኑ በማረሚያ ቤት ግቢ ውስጥ አካላዊ እና ስፖርታዊ እንቅስቃሴዎች የሚያደርጉበት በቂ ፫/ ኮሚሽኑ ከውጭው ማህበረሰብ ጋር ግንኙነት በመፍጠር በተቻለ መጠን ለእስረኞች የባህላዊ፣ ማህበራዊ፣ ስፖርታዊ እና መሰል የመዝናኛ ፵. ከውጪው ማህበረሰብ ጋር ስለሚኖር ግንኙነት ኮሚሽኑ የማረሚያ ቤቱን ማህበረሰብ ደህንነት በማስጠበቅና ኃላፊነቱን በመወጣት የማረምና ማነፅ ተግባሩን ለማሳደግ በሚወጡ ደንቦችና መመሪያዎች የሚዘረጉ የቁጥጥር ሥርዓቶች እንደተጠበቁ ሆነው ለእስረኛው የሚከተሉት መብቶች ይከበሩለታል:- ከዘመዶቹ፣ ከጓደኞቹ፣ ከሃይማኖት አማካሪዎቹ፣ ከሐኪሞቹ እና ከሕግ አማካሪዎቹ ጋር በአካል ወይም በጽሑፍ የመገናኘት መብት አለው፤ ልውውጦች ላይ ተግባራዊ የሚደረገው ምክንያታዊ ፫/ በማረሚያ ቤት ቆይታ የመንግሥት ወይም የግል የህትመት ውጤቶችን በራሱ ወጪ ወደ ማረሚያ ቤት በማስገባት ወይም በሚኖሩበት ቦታ በሚያዘጋጃቸው የድምፅ እና የምስል መረጃ ማሰራጫ መሣሪያዎች የሚተላለፉ ፕሮግራሞችን በመከታተል ስለውጪው ህብረተሰብ ወቅታዊ የሆኑ መረጃዎችን የማግኘት ከጎብኝዎቻቸው ጋር የሚገናኙበት እና ቆይታ የሚያደርጉበት በቂ ስፋት ያለው ቦታ ያዘጋጃል፤ የመኖሪያ ክፍል ወይም የሕክምና ተቋም ውስጥ ፮/ የመፈቻ ጊዜያቸው የተቃረበ እስረኞች ከማረሚያ ቤት ውጭ እንዲሠሩ በማድረግ፣ በራሳቸው ወይም ማናቸውም መንገድ ከውጪው ማህበረሰብ ጋር ፩/ ኮሚሽኑ እስረኞችን የመጠበቅ፣ የማረሚያ ቤትን የማረሚያ ቤትን ማህበረሰብ ደህንነት በማስጠበቅ ኃላፊነቱን ለመወጣት የሚጥላቸው ገደቦች እና የሚዘረጋቸው የቁጥጥር ሥርዓቶች እንደተጠበቁ የማይችላቸውን ማህበራዊ ጉዳዮች ሲኖሩ ኮሚሽኑ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የቅርብ ቤተሰቡ በሞት የተለየ እንደሆነ ማረሚያ ቤቱ ባለበት ከተማ ውስጥ ፈቃድ እንዲያገኝ ይደረጋል፡፡ አፈጻጸሙ በደንብ የማረም፣ ማነጽ እና ተሐድሶ አገልግሎት ፵፪. የማህበራዊና የምክር አገልግሎት ፩/ ታራሚዎች ወደ ማረሚያ ቤት ከገቡበት ጊዜ ጀምሮ በግል፣ በቡድንና አቻ ለአቻ በሚሰጥ እንዲያዳብሩ ድጋፍና ክትትል ይደረጋል፡፡ ፫/ ታራሚዎች የንቃተ ሕግ፣ የሥነ-ዜጋና ሥነ- ምግባር ትምህርት በመስጠት የሕግ የበላይነትን ፩/ ታራሚ በማረሚያ ቤት ቆይታው የግል ፍላጎቱን መሠረት ባደረጉ የትምህርት ፕሮግራሞች እና ክህሎቱን የማሻሻል መብት አለው፡፡ ፪/ ኮሚሽኑ ታራሚ በመልካም ሥነ-ምግባር የታነጸ፣ አምራች እና ብቁ ዜጋ ሆኖ ወደ ህብረተሰቡ እንዲቀላቀል ለማድረግ ታራሚው ከማረሚያ ቤት ሲወጣ ወደ ፊት ለሚመራው ህይወት ጠቃሚ በሆኑ የትምህርት ወይም የልዩ ሙያ ሥልጠና ፕሮግራሞች ላይ እንዲሳተፍ ያደርጋል፡፡ ፫/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተገለፀውን ኃላፊነቱን ለመወጣት ከመንግሥት እና የግል ትምህርት ተቋማት ወይም ተመሳሳይ ግንኙነት በመፍጠር እነዚህ ተቋማት በርቀት ትምህርት ፕሮግራሞቻቸው ወይም እንደሁኔታው የትምህርት ወይም የሙያ ስልጠና የሚሰጡበትን ፬/ ማንኛውም ማንበብና መጻፍ የማይችል ታራሚ ፭/ ኮሚሽኑ በእያንዳንዱ ማረሚያ ቤት በበቂ የአጠቃላይ እውቀት እና የመዝናኛ መፅሐፍት የተደራጀ ቤተ መፅሐፍት ያደራጃል፤ ታራሚዎች መፅሐፍትን እንዲያነቡና እንዲጽፉ ያበረታታል፡፡ ፮/ ኮሚሽኑ ይህን አዋጅ ለማስፈጸም በሚያወጣ ደንብ መሠረት ሊኖር የሚገባው ምክንያታዊ ቁጥጥር እንደተጠበቀ ሆኖ ታራሚው የፈለገውን መፅሐፍ ወደ ማረሚያ ቤት በማስገባት የማንበብ ታራሚዎች በማረሚያ ቤት ቆይታቸው በማህበር በማደራጀትና በልማት ሥራዎች በማሳተፍ የሥራና የቁጠባ ባህል እንዲያዳብሩ በማድረግ ምርታማ ዜጎች እንዲሆኑ ይደረጋል፡፡ ዝርዝሩ በመመሪያ ፩/ታራሚ በማረሚያ ቤት ቆይታው ሥራ የመሥራት ፪/ ማረሚያ ቤት በሌሎች አግባብነት ባላቸው የተደነገጉት እንደተጠበቁ ሆነው ታራሚዎች በማረሚያ ቤት ቆይታቸው ውጤት ባላቸው ሥራዎች ላይ በተመጣጣኝ ክፍያ እንዲሳተፉ የሚሰጥባቸው የመኖሪያ ቤት፣ ግቢ፣ የቤተሰብ መጎብኛ እና የመሳሰሉትን ቦታዎች የማጽዳት እንደተጠበቀ ሆኖ ፈቃደኛ ያልሆኑ ተከሳሾች ወይም በፍትሐ ብሔር ትዕዛዝ የታሰሩ እና በዕድሜ የገፉ ታራሚዎች እንዲሰሩ አይገደዱም፡፡ ፬/ ማረሚያ ቤት ከመንግሥት እና የግል ተቋማት የታራሚዎች የሥራ ውጤት የሆኑትን ምርት በቋሚነት የሚገዙበትን ወይም እንደሁኔታው የገበያ ትስስር በመፍጠር ገቢ እንዲገኝ ሊያደርግ ይችላል፣ ከሚገኘውም ገቢ በሥራው ወይም በአገልግሎቱ የተሳተፉ ታራሚዎች ተመጣጣኝ አገልግሎት አሰጣጥ የእስር ጊዜያቸውን ጨርሰው ወደ ሕብረተሰቡ ሲቀላቀሉ ለሚመሩት ሕይወት ጠቃሚ መሆኑን ማረጋገጥ አለበት፡፡ ፩/ የመጨረሻ ውሳኔ ያገኘ እስረኛ ቤተሰቦቹ ወደ ሚኖሩበት አካባቢ ወይም ከፌዴራል ወደ ክልል ወይም ከክልል ወደ ፌደራል ማረሚያ ቤት እንዲሁም ከአንዱ ፌዴራል ማረሚያ ቤት ወደ ሲፈቀድ ሊዛወር ይችላል፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ / ታራሚ ከታሰረበት ተቋም ወደ ሌላ ተቋም መዛወሩን አመቺ በሆነ መንገድ ለቤተሰቦቹ ፵፯. የጥበቃ እና ቁጥጥር አስፈላጊነት ማረሚያ ቤት የእስረኞቹን እና የማረሚያ ቤቱን ማህበረሰብ ደህንነት ለመጠበቅ፣ የማረሚያ ቤትን ደንብና ሥርዓት ለማስጠበቅ እንዲሁም ፀጥታው የተከበረ ሰላማዊ የማረሚያ ቤት አካባቢ እንዲኖር ለማድረግ አስፈላጊ የሆነ የጥበቃ እና ቁጥጥር ፵፰. የስጋት ደረጃዎችን ስለመለየት ፩/ ማረሚያ ቤት እስረኞችን እንደተቀበለ በተወሰነ ጊዜ ውስጥ የእያንዳንዱን እስረኛ ፀባይ፣ የቀድሞ ታሪክ፣ የታሰረበትን ምክንያት፣ በማረሚያ ቤት የሚቆይበትን የጊዜ ርዝመት፣ እንዲሁም ሌሎች እስረኛው በማረሚያ ቤት ቆይታው ከእስር ቤት የማረሚያ ቤት ሠራተኞች ላይ ጉዳት ለማድረስ፣ ፀጥታ እና ሰላምን ለማደፍረስ፣ የማረሚያ ቤትን ደንብ እና ሥርዓት ለመጣስ፣ በንብረት ላይ እንዲሁም በራሱ ላይ ጉዳት ለማድረስ ይኖረዋል ተብሎ የሚገመተውን የስጋት ደረጃ በመለየት በከፍተኛ፣ መካከለኛ እና ዝቅተኛ የስጋት ደረጃ ፪/ ማረሚያ ቤት በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) መሠረት የስጋት ደረጃዎችን ከለየ በኋላ ከስጋት ደረጃው ጋር ተመጣጣኝ የሆነውን የጥበቃ እና ቁጥጥር ሥርዓት በመዘርጋት ይተገብራል፡፡ ፫/ ማረሚያ ቤት በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ላይ በተመለከተው መሠረት የሚያወጣቸውን የስጋት የተመደቡበትን የስጋት ደረጃ ያሻሽላል፡፡ ፵፱.አካላዊ፣ የንብረት እና የመኖሪያ ቦታ ፍተሻ እስረኞችን የመጠበቅ፣ የማረሚያ ቤትን ሰላምና ፀጥታ የማስከበር፣ የማረሚያ ቤትን ማህበረሰብ ደህንነት የማስጠበቅ ኃላፊነቱን ለመወጣት ብቻ ለጉብኝት የሚመጡ ሰዎችን፣ ወደ ማረሚያ ቤት በሚገቡ መገልገያ እቃዎች ወይም ምግቦች እና መጠጦች እንዲሁም እስረኞች በሚኖሩበት፣ በሚሠሰሩበት ወይም በሚተኙበት ቦታዎች ላይ ፪/ ማረሚያ ቤት የሚያደርገው ፍተሻ በማንኛውም ሁኔታ ቢሆን የእስረኞቹን ወይም የጎብኝዎችን ለማስፈራራት እና ለመቅጣት ያለመ መሆን ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም የእስረኞች ወይም የጎብኝዎችን የውስጥ ሰውነት አካል መፈተሽ አይቻልም፡፡ ይሁን እንጂ ይህንን ለማድረግ በቂና አሳማኝ ምክንያት ሲኖር የውስጥ ሰውነት አካል ፍተሻው የሚደረገው በተከለለ ቦታ፣ በተመሳሳይ ጾታና በዘመናዊ መሣሪያ ፬/ ፍተሻ የሚደረግበት ጊዜ፣ ሥርዓት፣ እና ሁኔታ እንዲሁም በፍተሻው በተገኙ የተከለከሉ ነገሮች ለማስፈፀም በሚወጣው ደንብ ወይም አግባብነት ፶. የጥበቃ እና ቁጥጥር ሁኔታዎች ፩/ ከማረሚያ ቤት ለማምለጥ ሲሞክር ወይም ሲዘጋጅ የተገኘ፣ በሌሎች እስረኞች ወይም በኮሚሽኑ ሠራተኞች ላይ ጉዳት ለማድረስ የሞከረ ወይም ያደረሰ፤ ወይም የማረሚያ ቤቱን ደንብና ሥርዓት ለማክበር ፍቃደኛ ያልሆነ፤ ወይም የማረሚያ ቤቱን ኃላፊዎች እና ፖሊሶች ትዕዛዝ ለመቀበል ፍቃደኛ ያልሆነ፤ ወይም በጤና ሁኔታው በራሱ ላይ ጉዳት ለማድረስ የሞከረ እስረኛ ለተወሰነ ጊዜ ብቻ በማረሚያ ቤቱ ግቢ ውስጥ በሚገኝ የተለየ የእስር ክፍል ውስጥ እንዲቆይ ሊደረግ ይችላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተገለጸው ሀ) እስረኛን ከ፲፭ ተከታታይ ቀናት በላይ በተለየ ለ) አስረኛን በጨለማ የእስር ክፍል ውስጥ የተደረገን እስረኛ በቀን ውስጥ ቢያንስ ከሰዓት ላላነሰ ጊዜ ከታሰረበት ክፍል ውስጥ ወጥቶ በክፍት ቦታ ላይ የተፈጥሮ ብርሃን መ) እስረኛውን በቂ ስፋት በሌላቸው፣ የተፈጥሮ ብርሃንን ለማስገባት በማያስችሉ በቂ ስፋት ያለው መስኮት በሌላቸው፣ የጤና ሁኔታን ለአደጋ በሚያጋልጥ፣ የኤሌክትሪክ ብርሃን በሌላቸው፣ አልጋ፣ ፍራሽ እና የመኝታ አልባሳት በሌላቸው ክፍል ውስጥ እንዲቆይ ሠ) ሴቶች፣ ወጣቶች እንዲሁም በጤና ችግር ምክንያት በተለየ ክፍል ውስጥ ቢታሰሩ ለከፋ የጤና ችግር ሊዳረጉ የሚችሉ እስረኞችን በተለየ ክፍል ውስጥ እንዲታሰሩ ማድረግ፤ ረ) በተለየ የእስር ክፍል ውስጥ የታሰሩ እስረኞች ከሚያስገድደው ውጪ ከቅርብ ቤተሰቦቻቸው እና ጠበቆቻቸው ጋር እንዳይገናኙ ማድረግ ፤ ፫/ የማረሚያ ቤቱ ፖሊሶች እራሳቸውን ከጥቃት ለመከላከል ወይም በሌሎች እስረኞች ደህንነት ላይ የሚያደርስን ጉዳት ለመከላከል ወይም የማረሚያ ቤቱን ደንብ እና ሥርዓት ለማስከበር መሠረት ተመጣጣኝ ኃይል መጠቀም ይችላሉ፡፡ ፶፩. የእስር መሣሪያዎች አጠቃቀም ፩/ ማረሚያ ቤት የስጋት ደረጃቸው ከፍተኛ ነው ተብሎ በተመደበው ምድብ ውስጥ የሚገኙ እስረኞች ወይም በተለየ ክፍል ውስጥ ታስረው የሚገኙ እስረኞች ወይም በሌላ ማናቸውም ምክንያት በራሳቸው፣ በሌሎች እስረኞች ወይም በማረሚያ ቤት ፖሊሶች ላይ ጉዳት ሊያደርሱ ይችላሉ ተብለው የሚገመቱ እስረኞች እንዲሁም እስረኞችን ለመጠበቅ አስፈላጊ ሲሆን ከማረሚያ ቤቱ ግቢ ውጭ በሚጓጓዙበት ወቅት በእጅ ካቴና ፪/ እስረኞች ፍርድ ቤት ወይም ሌላ የዳኝነት በማንኛውም መንግሥታዊ ወይም መንግሥታዊ ፫/ እስረኞችን በካቴና የማሰር ተግባር ሰብአዊ ክብራቸውን ለማዋረድ ወይም ለማስፈራራት ፶፪. የዲሲፕሊን ጥፋት እና እርምጃዎች ፩/ ኮሚሽኑ እስረኛ በማረሚያ ቤት ቆይታው ስለሚፈጽማቸው ተግባሮች፣ ከሌሎች እስረኞች ወይም የማረሚያ ቤቱ ማህበረሰብ ጋር ሊኖረው ስለሚገባው ግንኙነትና ፀባይ፣ ስለተከለከሉ ተግባሮች፣ ስለማረሚያ ቤቱ ደንብና ሥርዓቶች ቅጣቶች ዝርዝር ሁኔታዎች የሚወስን መመሪያ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንኡስ አንቀፅ (፩) ቢኖርም፡- ሀ) በእስረኞች ላይ አካላዊ ድብደባ ወይም ለ) የእስረኛውን ሰብአዊ ክብር የሚያዋርድ ተግባር መፈጸም ወይም ስድብ እና ዛቻ ሐ)/ እስረኛው በሚያገኘው የምግብ፣ የውሃና የህክምና አገልግሎት ላይ ገደብ መጣል፤ መ) እስረኛው ከቤተሰቦቹ ወይም ከጠበቆቹ ጋር ረ) እስረኛው ባለበት የጤና ችግር ምክንያት ለከፋ የጤና ጉዳት እንዲዳረግ የሚያስችል ልዩ አያያዝ የሚያስፈልጋቸው እስረኞች ፩/ ሴት እስረኞች የሚኖሩበት ቦታ በማረሚያ ቤት የማረሚያ ቤት ሠራተኞች ጋር በአንድነት ካልሆነ በስተቀር ሴት እስረኞች ወደሚገኙበት ፫/ ሴት እስረኞች በማረሚያ ቤት ቆይታቸው ወቅት ከጾታቸውና የግል ንጽህና አጠባበቃቸው ጋር በተያያዘ የሚያስፈልጋቸውን ቁሳቁሶች ኮሚሽኑ ፬/ ሴት እስረኞች ቅርብ ክትትል የሚያስፈልገው ፳፬ ወር ያላለፈው ህጻን ካላቸው አብሯቸው እንዲቆይ ይደረጋል፡፡ ኮሚሽኑ ለህጻኑ እድገትና ጤንነት ፭/ በንኡስ አንቀጽ ፶() የተገለጸው ቢኖርም እድሜያቸው ፳ ወር በላይ የሆኑ ህጻናት እንዲቆዩ ፍርድ ቤቱ ከወሰነ የማራሚያ ቤት አስተዳደሩ ለህጻኑ/ኗ እንክብካቤ እና ድጋፍ ፮/ ሴት እስረኞች ከማረሚያ ቤት ውጭ የሚኖር ህጻን ካላቸው በአጃቢ ፖሊስ በመውጣት ህጻኑን የሚጎበኙበትን ሁኔታ ወይም በማረሚያ ቤቱ ግቢ ውስጥ ለዚሁ ዓላማ የተለየ ቦታ በማዘጋጀት እንዲገናኙ ሁኔታዎችን ኮሚሽኑ ማመቻቸት ፯/ ሴት እስረኞች በማረሚያ ቤት ቆይታቸው እንዲወልዱ የሚደረግበትን የአሠራር ሥርዓት በእርግዝና፣ በወሊድ እንዲሁም ከወሊድ በኋላ ፱/ ሴት እስረኞች በእርግዝና እና ከወሊድ በኋላ ባለው አንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ሥራ እንዲሠሩ ፩/ ማረሚያ ቤት ወጣት እስረኞች የማህበራዊ፣ ፪/ ማረሚያ ቤት ወጣት እስረኞች በትምህርት ፕሮግራም ላይ እንዲሳተፉ ያስገድዳል፡፡ ፫/ ማረሚያ ቤት ወጣት እስረኞች ወላጆቻቸውና ዕድሜያቸው ያገናዘበ መሆኑን ያረጋግጣል፡፡ ፩/ ማንኛውም እስረኛ በአፈጣጠሩ ወይም በሌላ ምክንያት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል የአካል ጉዳት ወይም በአዕምሮው ውስንነት ሲኖርበት የመመገቢያ ክፍሎች፣ የንጽህና መጠበቂያ እና ቤተሰብ ግንኙነት ቦታዎች ምቹና ተደራሽ መደረግ አለባቸው፡፡ ዝርዝሩ በደንብ ይወሰናል፡፡ በፍርድ ሂደት ላይ ያሉ ተከሳሾች እና በፍትሐ ብሔር ክርክር በማረፊያ ቤት የሚገኙ እስረኞች ማረሚያ ቤቱ የማክበር እና የማስከበር ኃላፊነት በጤናቸው፣ በዕድሜያቸው፣ ባለባቸው የአካል ጉዳት ወይም ሌላ ማንኛውም ምክንያት የተለየ አያያዝ ለሚያስፈልጋቸው እስረኞች ተገቢውን የአያያዝ ሥርዓት ኮሚሽኑ የመዘርጋት ኃላፊነት አለበት፡፡ እስረኞች በዚህ አዋጅ ይህን አዋጅ ተከትለው በሚወጡ ደንቦችና መመሪያዎች የተጣሉባቸው ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፩ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተደነገገው መሠረት በእጀባ ወቅት በእጅ ካቴና እንዲታሰር ሲታዘዝ ተቀብሎ የመፈጸም፤ ፪/ በማረሚያ ቤቱ የፖሊስ አባሎች እና የሥራ ኃላፊዎች የሚሰጠውን ሕጋዊ ትዕዛዝ መቀበልና / የማረሚያ ቤቱን ወደ መኖሪያ ቤት መግቢያ ፭/ የሌሎች እስረኞች ሰብአዊ መብት እና ክብር ጠብቆ፣ ሰላምና ደህንነት አክብሮ የመኖር፤ ማንኛውንም ንብረት በአግባቡ መጠበቅ እና ፯/ በማረም ማነፅ ባለሙያዎች የሚሰጠውን የምክር አገልግሎት በአግባቡ መቀበልና የመፈፀም፤ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት መልበስ እና ፱/ ሌሎች ለማህበራዊ ግንኙነት አስፈላጊ የሆኑ በማረሚያ ቤት ቆይታቸው የሚከተሉትን ተግባራት ፩/ የማረሚያ ቤቱን ማህበረሰብ ሰላም እና ደህንነት በሚያውክ አድማ፣ ብጥብጥ እና ማንኛውም ፪/ የቡድን ፀብን ማነሳሳት፣ መሳተፍ እና መርዳት፤ የማሸማቀቅ ተግባርን በንግግር፣ በጽሑፍ ወይም ፬/ ኮሚሽኑ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ወደ ማረሚያ ቤት እንዳይገቡ የተከለከሉ ነገሮችን ለማስገባት መሞከር፣ ማስገባት፣ ይዞ መገኘት ማረሚያ ቤቱ የእስረኞች ሰብዓዊ ክብርና መሠረታዊ ማንኛውንም ጥቃት፣ ማሰቃየት፣ ሌሎች ጭካኔ የተሞላባቸው፣ ሰብአዊነት የጎደላቸውና አዋራጅ ለመከላከል፣ እንዲሁም የማረሚያ ቤቱን ዓላማዎች ፩/ የውስጥና የውጭ ቁጥጥር በመዘርጋት ተግባራዊ ፫/ የእስረኞች ቅሬታ የማቅረብ መብት ያከብራል፡፡ ፩/በማረሚያ ቤቱ የሚዘረጋ ቋሚ የሆነ የውስጥ ቁጥጥር ይኖራል፡፡ ዝርዝሩ ኮሚሽኑ በሚያወጣው ፪/ የማረሚያ ቤት ቋሚ ቁጥጥር እንዳለ ሆኖ ጠቅላይ ዐቃቢ ሕግ ተቆጣጣሪዎች በመላክ እንደአስፈላጊነቱ በቋሚነት ሊቆጣጠር ይችላል፡፡ ፩/ በሌላ ሕግ የተሰጣቸው ሥልጣን እንደተጠበቀ ሆኖ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ኮሚሽን፣ የሚመለከታቸው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ተቋም፣ ዓቃቢ ሕግ፣ እንዲሁም በሕግ የማረሚያ ያለቅድሚያ ማስጠንቀቂያ ማረሚያ ቤቶችን የማነጋገር፣ የእስረኞችን መዝገብ የመመርመር፣ ከማሻሻያ ሃሳብና እርምጃ ጋር ለሚመለከታቸው የሲቪል ማህበራት፣ የምርምር ተቋማት ወይም የተመለከቱትን የቁጥጥር ተግባራት አስቀድመው ለማረሚያ ቤቱ በማስፈቀድ ማከናወን ይችላሉ፡፡ / ኢትዮጵያ አባል በሆነችባቸው ወይም ባጸደቀቻቸው ኮሚሽኖች፣ ኮሚቴዎች፣ ራፖርተሮችና የመሳሰሉት በጠቅላይ ዐቃቢ ሕግ ሲፈቀድ በንዑስ አንቀፅ () የተቀመጠውን የመጎብኘትና የመመርመር እንዲሁም ሪፖርት የማቅረብ ሥራ ሊሠሩ ይችላሉ፡፡ ፷፫. የመገናኛ ብዙሃን ግንኙነት ፩/ ኮሚሽኑ የእስረኞችን አያያዝ ለማሻሻል እና ዜጎች መረጃ የማግኝት መብታቸውን ማረጋገጥ እንዲችሉ የመገናኛ ብዙሃን ስለእስረኞች አያያዝ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ () ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ለማረምና ለማነጽ ስጋት የሆነ የፀጥታ ችግር መኖሩ ሲረጋገጥ ኮሚሽኑ የመገናኛ ብዙሃንን ጉብኝት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ፩/ እስረኛ አያያዙን፣ የዲሲፕሊን አቤቱታ እና የተሰጠበትን ውሳኔ አስመልክቶ ቅሬታ የማቅረብ አማካሪው ወይም ጉዳዩ ይመለከተናል የሚሉ ሌሎች ሰዎች ሊያቀርቡ ይችላሉ፡፡ ፫/ የቅሬታ አቀራረብ ምሥጢራዊነት ይጠበቃል፡፡ ፭/ የቅሬታ አቀራረቡ ዝርዝር ኮሚሽኑ በሚያወጣው ፩/ እስረኛው በዚህ ክፍል ላቀረባቸው ቅሬታዎች ቅሬታውን ለመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት በሁለት ኃላፊዎችን እንደነገሩ ሁኔታ ከሰማ በኋላ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ሕጎች መሠረት ተገቢ ነው ብሎ የሚያምነውን ትዕዛዝ ወይም ፷፮. በማረሚያ ቤቶች ለእስረኞች የሚሰጡ ልዩ ጥቅሞች ፩/ ማረሚያ ቤቶች በዚህ አዋጅ የተደነገገውን የማረም፣ የማነፅና መልሶ ወደ ሕብረተሰቡ የመቀላቀል ዓላማቸውን ለማሳካት በሚያደርጉት የማረም ጥረት በመልካም ሥነ ምግባር ለሚመሩ፣ ለሕብረተሰቡ አደገኝነት ለሌላቸውና አርአያ ለሆኑ እስረኞች እንደነገሩ ሁኔታ የማበረታቻ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚሽኑ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ማረሚያ ቤት ለእስረኛው፡- ሀ) ከፍተኛ ጥበቃ ካለው ማረሚያ ቤት ወደ ለ) ከማረሚያ ቤት ውጭ ሄዶ የመሥራት እና ለሠራውም ሥራ የተሻለ ክፍያ መክፈል፤ ሐ) የፍርድ ጊዜያቸውን በማጠናቀቅ ላይ ያሉ በመልካም ሥነ-ምግባራቸው የሚታወቁ እና ከእስር ቤት የማምለጥ ስጋት የላቸውም ብሎ ወጥተው ከቤተሰቦቻቸው ጋር ተገናኝተው መ) ሌሎች ኮሚሽኑ እስረኞችን በሥነ ምግባር ያንፃል፣ ያርማል ወይም ፍርድን ሲጨርስ ወደ ፷፯. አመክሮና ከእስር ስለመለቀቅ ፩/ በወንጀል ሕጉና ኮሚሽኑ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ለአመክሮ የሚያበቁ መመዘኛዎችን ላሟላ እስረኛ ማረሚያ ቤቱ ፍርዱን ከሰጠው ፍርድ ቤት አመክሮ ይጠይቅለታል፡፡ ዝርዝሩ ፪/ እስረኞች ከእስር ሲለቀቁ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፩ መሠረት ማረሚያ ቤቱ የተረከባቸውን ገንዘብና ንብረቶች መልሶ የማስረከብ ግዴታ አለበት፡፡ ፷፰.ከክልል ማረሚያ ቤት ጋር ስለሚኖር ግንኙነት በመካከላቸው የሚኖረውን ግንኙነት ለማጠናከር የሚያስችል የጋራ ጉባኤ ያቋቁማሉ፡፡ ፪/ የጋራ ጉባኤው የሚመራበት የራሱ ውስጠ ደንብ ፫/ የጋራ ጉባዔው አባላት በሚከተሉት ዓላማዎች በመደጋገፍና በትብብር ለመሥራት የሚያስችል ሀ) በመንግሥት የሚወጡ ሀገራዊ ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎችን እና ወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ለ) የጥበቃ፣ የደህንነት፣ የመሠረታዊ ፍላጎት፣ ለማሻሻል ተቀራራቢነት ያለው እንዲሆን የሚያስችል ጥናትና ምርምር በማድረግ፣ ምርጥ ተሞክሮዎችን በማሰባሰብና በመቀመር ቅጥርና ሌሎች አስተዳደራዊ ጉዳዮች ላይ ሠ) የእስረኞች የመረጃና ስታትስቲክስ ልውውጥ በትምህርትና ስልጠና፣ በማዕረግ አሰጣጥ፣ በደንብ ልብስ አለባበስ፣ በትጥቅና ሌሎች ተዛማጅ ጉዳዮች ላይ ሀገር አቀፍ ስታንዳርድ ፷፱. የወንጀል ሕግ ድንጋጌዎች ተፈጻሚነት የተደነገገው ለማረሚያ ፖሊስ አባልም ተፈጻሚ ፸. የተሻሩና ተፈጻሚነት የማይኖራቸው ሕጎች ፩/ የፌደራል ማረሚያ ቤቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፫፻፷፭/፲፱፻፺ (እንደተሻሻለ) በዚህ ፪/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማናቸውም ሕግ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም የአሠራር ልምድ በዚህ አዋጅ በተመለከቱ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚነት ፸፩.መብትና ግዴታዎችን ስለማስተላለፍ በአዋጅ ቁጥር ፫፻፷፭/፲፱፻፺ ለፌደራል ማረሚያ ለተቋቋመዉ ለፌደራል ማረሚያ ቤት ኮሚሽን ፸፪. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፪/ ኮሚሽኑ ይህን አዋጅ እና በዚህ አንቀጽ ንዑስ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ የካቲት  ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="3bd39b8d9c5c4d1b" title="የፌዴራል ማረሚያ ቤት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=72517ed264d1adf1de35e308ffa438335527aff9" char_count="22817" purity="0.98"> የፌዴራል ማረሚያ ቤት አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ የካቲት ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፬/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የፌደራል ማረሚያ ቤት አዋጅ……………ገጽ ፲ሺ፻ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፬/፪ሺ፲፪ ዓ.ም ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ-መንግሥትንና ሕገ መንግሥቱን መሠረት አድርገው የወጡ ሕጎችን፣ ሐገሪቱ የተቀበለቻቸውን ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን እንዲሁም ዓለም አቀፍ ተቀባይነት ያላቸው የእስረኛ አያያዝ ደረጃዎችን ባከበረ ሁኔታ በፍርድ ቤቶች የሚሰጡ ውሳኔዎችን ማስፈፀም በሚያስችል ሁኔታ ማረሚያ ቤቶች የእስረኞችን ሰብአዊ ክብርና መብት በማክበር እንዲሁም የእስረኞቹ ግላዊ ሁኔታ በሚጠይቀው የፍርድ አፈፃፀምና እርማት ስልቶችን ተግባራዊ በማድረግና ከሕብረተሰቡ ጋር የሚቀላቀሉበትን ሥርዓት መደንገግ እስረኞች ባላቸው የአደገኛነት ባህሪ ወይም ባላቸው የጉዳት ተጋላጭነት ወይም በፆታቸው እንዲሁም ከፍርድ በፊት በማረፊያ ቤቶች የሚቆዩ እስረኞች ሊደረግላቸው የሚገባውን አያያዝ መደንገግ በማስፈለጉ፤ ማረሚያ ቤቶች ለእስረኞች እንዲሁም ለመላው በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ- ይህ አዋጅ “የፌደራል ማረሚያ ቤት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፬/ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ የፌደራል ማረሚያ ቤት ኮሚሽን ነው፤ ፪/ “የማህበረሰብ መሪዎች ኮሚቴ” ማለት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፫ መሠረት የተቋቋመ ኮሚቴ ነው፤ የሚሠራ የማረሚያ ቤት ፖሊስ ነው፤ ፬/“የጋራ ጉባኤ” ማለት የኮሚሽኑ ኮሚሽነር ጀኔራል፣ ምክትል ኮሚሽነር ጄኔራሎች እና የክልል ማረሚያ ቤት ኃላፊዎችን የሚያካትት ጉባኤ ነው፤ ፭/ “ማረሚያ ቤት” ማለት ለሕዝብ በግልጽ የሚታወቅ ታራሚዎች የተወሰነባቸውን ፍርድ የሚፈፅሙበ፣ የሚታረሙበትና የሚታነፁበትን እንዲሁም ማረፊያ ፮/ “ማረፊያ ቤት” ማለት የመደበኛ ክስ ተከፍቶ በቀጠሮ ላይ ያሉ ተከሳሾች ወይም በፍትሐ ብሔር የአፈፃፀም ክርክር በተሰጠ ትዕዛዝ የሚቆዩበት / “ታራሚ” ማለት በፍርድ ቤት የተወሰነበትን ፍርድ በማረሚያ ቤት ውስጥ በመፈፀም ላይ ፱/ “ተከሳሽ” ማለት በወንጀል ፍርድ ሂደት ማረፊያ ፲/ “የፍትሐ ብሔር ታሳሪ” ማለት በፍርድ ቤት በፍትሐ ብሔር የአፈጻጸም ክርክር በማረፊያ ቤት እንዲቆይ ትዕዛዝ የተሰጠበት ሰው ነው፤ ፩/ “ወጣት እስረኛ” ማለት እድሜው ከአስራ አምስት ዓመት በላይ የሆነ እና ከአስራ ስምንት ዓመት ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀፅ ፵፯ የተመለከተው ማንኛውም ክልል ነው፤ ፲፫/ “ሰው” ማለት የተፈጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካል ነው፤ ፩/ የማረሚያ ቤት አያያዝ የእስረኞችን ሰብአዊ ክብር እና መብታቸውን በማክበር ታርመው እና ታንፀው ሕግ አክባሪ፣ መልካም ሥነ-ምግባር ያላቸው፣ ሠላማዊና አምራች ዜጎች ሆነው ወደ ህብረተሰቡ እንዲቀላቀሉ የሚያስችል ይሆናል፡፡ ፪/ ኮሚሽኑ የሙያ እና የአሰራር ነጻነት ይኖረዋል፡፡ / ኮሚሽኑ ከአድሎ የፀዳና የሁሉንም እስረኛ መብት በእኩል የሚያከብር አሰራር ይኖረዋል፡፡ ፭/ ሕግ አክባሪ፣ በሥነ-ምግባር እና ሙያ ብቃት የታነፀ፣ ከሙስና የፀዳ እና የህዝብ አገልጋይ የማረሚያ ቤቶች ሥርዓት ይዘረጋል፡፡ ፩/ የፌደራል ማረሚያ ቤት ኮሚሽን (ከዚህ በኋላ “ኮሚሽን”) እየተባለ የሚጠራ ራሱን የቻለ የሕግ ሰውነት ያለው የፌደራል መንግሥት አካል ሆኖ በዚህ አዋጅ እንደገና ተቋቁሟል፡፡ ፪/ ኮሚሽኑ ተጠሪነቱ ለፌደራል ጠቅላይ ዐቃቢ ሕግ የኮሚሽኑ ዋና መሥሪያ ቤት አዲስ አበባ ሆኖ እንደአስፈላጊነቱ በማናቸውም የሀገሪቱ ክልል ወይም ቦታ ቅርንጫፍ ሊያቋቁም ይችላል፡፡ የኮሚሽኑ ዓላማ የፍርድ ቤት ትዕዛዝና የቅጣት ውሳኔ የሥነ-ልቦና፣የቀለምና የሙያ ሥልጠና በመስጠት የአስተሳሰብና የሥነምግባር ለውጥ እንዲያመጡና ሕግ አክባሪ፣ ሠላማዊና አምራች ዜጎች እንዲሆኑ ፩/ ለሕገ-መንግሥቱ እና ለሙያው ታማኝ የሆነ፤ ዕውቀትና ክህሎት ያለው የማረሚያ ፖሊስ እና የማህበራዊ ሳይንስ ባለሙያ ለማፍራት የራሱ የሆነ የማሰልጠኛ ተቋም ያቋቁማል፣ ፪/ የማረሚያ ቤት የፖሊስ አባላት በውጭ ሀገር ሹመት፣ የዕርከን ጭማሪ፣ የኃላፊነት ክፍያና ልዩ ልዩ ጥቅማ ጥቅሞችን ተግባራዊ ያደርጋል፤ ፭/ በፍርድ ቤት ውሳኔ ወይም ትዕዛዝ መሠረት የሚላኩለትን እስረኞች ይቀበላል፤ ይጠብቃል፤ ያስተዳድራል፤ ያጅባል፤ ፍርድ ቤት ያቀርባል፤ ያርማል፤ ሌሎች በሕግ ሥልጣን ባለው ፍርድ ቤት የሚሰጡ ትዕዛዞችን ይፈፅማል፤ ፮/ ለእስረኞች ምግብ፣ መጠለያ፣ አልባሳትና ነፃ የትምህርትና ሥልጠና ተቋማት ያደራጃል፤ ፰/ታራሚዎችን በተመቻቸ ቦታ ማረምና ማነፅ የሚያስችሉ አዳዲስ የማረሚያ ቤት ማዕከላትን ምርታማነታቸውን ለማሳደግ በሚያስችል መልኩ በሚያገኙት ትምህርትና ሥልጠና በቂ የንድፈ ሐሳብ እውቀትና ክህሎት አዳብረው የሥራ የሚያስችሉ ኢንዱስትሪዎችን ያቋቁማል፤ ፲፩/ ታራሚዎች በሕጉ መሠረት በአመክሮ ወይም ሥርዓት መሠረት በአመክሮ ወይም በይቅርታ ፲፪/ ለማረሚያ ቤት አገልግሎት አስፈላጊ የሆኑ ትጥቅ፣ ተሸከርካሪ፣ የሬዲዮ መገናኛ፣ የፍተሻና የአድማ ብተና መሣሪያዎች፣ ሲሲቲቪ ካሜራና ፲፬/ በሐገር አቀፍ ደረጃ የእስረኞች መረጃዎችን እና ፲፭/ አግባብነት ባለው ሕግ መሰረት ከማረሚያ ቤቶች የሚገኙ የልማትና ሌሎች የውስጥ ገቢዎችን፤ ለእስረኞች ማኅበራዊ አገልግሎት ማሻሻያ እና ለአቅም ግንባታ ሥራዎች እንዲውል ያደርጋል፤ ፲፮/ በአሽከርካሪ የብቃት ማረጋገጫ አዋጁ መሠረት ሥርዓት ጠብቆ ለፌደራል ማረሚያ ቤቶች ለታራሚዎችና ለማረሚያ ቤት ፖሊስ አባላት የአሽከሪካሪነት የብቃት ማረጋገጫ ተፈትነው አግባብ ካላቸው መንግሥታዊና መንግሥታዊ ካልሆኑ ድርጅቶች ጋር ግንኙነት ያደርጋል፤ ፲፰/ የክልልና የፌደራል ማረሚያ ቤቶች የጋራ ጉባዔ ፲፱/ ልዩ ድጋፍ ለሚሹ ክልሎች የሚሰጠው ቅድሚያ የአቅም ግንባታ፣ የሙያ እገዛ እና የምክር ድጋፍ የእርምት መንገዶችን ተግባራዊ ያደርጋል፤ ፳፩/ እርምት ጨርሰዉ ወይም በሌሎች ምክንያት ከሚመለከታቸዉ አካላት ጋር በመተባበር ከእስር መሰረት ስለመፈጸማቸዉ ክትትል ያደርጋል፡፡ ፳፪/ ውል ይዋዋላል፤ የንብረት ባለቤት ይሆናል፤ ፳፫/ ተልኮውን መሠረት በማድረግ ሕግ ያስከብራል፤ ፳፬/ ዓላማውን ለማስፈፀም የሚረዱ ሌሎች ተግባራትን / በመንግሥት የሚሾሙ አንድ ኮሚሽነር ጄኔራል እና ምክትል ኮሚሽነር ጄኔራሎች፣ / የማረሚያ ፖሊስ አባላት እና ሲቪል ሠራተኞች፣ ፱. የኮሚሽነር ጄኔራሉ ሥልጣንና ተግባር ፩/ ኮሚሽነር ጄኔራሉ የኮሚሽኑ ዋና ሥራ አስፈፃሚ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) አጠቃላይ ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚሽነር ጄኔራሉ:- የኮሚሽኑን ሥልጣንና ተግባራት ሥራ ላይ እንዲፀድቅ ለፌደራል ጠቅላይ ዐቃቤ ሕግ ያቀርባል፤ ከዚህ ውጭ ያሉ የማዕረግ ሹመት ይሰጣል፤በሚወጣ ደንብ እና መመሪያ መሰረት የሥራ ምደባ ያከናውናል፤ ያሰናብታል፤ ሐ) ከሕዝብ፣ ከእስረኞች፣ ከኮሚሽኑ አባላትና አቤቱታዎች ይቀበላል፤ እንዲጣራ ያደርጋል መ) የሚኒስትሮች ምክር ቤት በሚያወጣው ደንብ ይቀጥራል፤ ያስተዳድራል ፤ ያሰናብታል፤ ሠ) በፌደራል ሲቪል ሰርቪስ ሕጎች መሠረት ድጋፍ ሰጪ የሲቪል ሠራተኞችን ይቀጥራል፤ ሪፖርትን በማዘጋጀት ለፌደራል ጠቅላይ ሰ) ለኮሚሽኑ የሚያስፈልገውን ዓመታዊ በጀት ሸ) የውስጥ ኦዲት ሥራዎች እንዲሰሩ ያደርጋል፤ የሒሳብ ሪፖርት በማዘጋጀት ያቀርባል፤ ግንኙነቶች ኮሚሽኑን ይወክላል፡፡ ፫/ ኮሚሽነር ጄኔራሉ ለሥራው ውጤታማነት አስፈላጊ በከፊል በኮሚሽኑ ውስጥ ለሚገኙ ሌሎች የሥራ ኃላፊዎች በውክልና ሊሰጥ ይችላል፡፡ ፲. የምክትል ኮሚሽነር ጄኔራሎች ሥልጣንና ተግባር ሥልጣንና ተግባራት ይኖራቸዋል፡- ፪/ የኮሚሽኑን ሥራዎች በማቀድ፣ በማደራጀት፣ በመምራትና በማስተባበር ኮሚሽነር ጄኔራሉን ፫/ በኮሚሽነር ጄኔራሉ ተለይተው የሚሰጡ ሌሎች ፬/ ኮሚሽነር ጄኔራሉ በማይኖርበት ጊዜ በተለየ ሁኔታ ካልወከለ በስተቀር በማዕረግ ሹመት ቀደምትነት ያለው ምክትል ኮሚሽነር ጄኔራል ኮሚሽነር ጄነራሉን ተክቶ ይሠራል፡፡ ኮሚሽኑ በፌደራል መንግሥት ከሚመመደብለት በጀት በተጨማሪ ከውስጥ የሚያገኘውን ገቢ የገንዘብ ሚኒስቴርን እያስፈቀደ ሊጠቀም ይችላል፡፡ ፲፪. የሂሣብ መዛግብትና ምርመራ ፩/ ኮሚሽኑ የተሟላ እና ትክክለኛ የሆኑ የሒሣብ ፪/ የኮሚሽኑ የሒሳብ መዛግብትና ገንዘብ ነክ ሠነዶች በዋናው ኦዲተር ወይም ዋናው ኦዲተር በሚሰይመው ኦዲተር በየዓመቱ ይመረመራል፡፡ ፩/ የእስረኞችን አያያዝ የሚከታተልና የሚቆጣጠር የበጎ ፈቃደኞች የማህበረሰብ መሪዎች ኮሚቴ (ከዚህ በኋላ ኮሚቴ እየተባለ የሚጠራ) በዚህ ፪/ የበጎ ፈቃደኞች የማህበረሰብ መሪዎች ኮሚቴ የሃይማኖት መሪዎች፣ የባህላዊ ስርዓት መሪዎች ተሟጋቾች፣ ታዋቂ ግለሰቦች እና የመሳሰሉት ሆነው ፆታዊ ስብጥርን መሠረት ያደረገ ይሆናል፤ ፫/ ቁጥራቸው በመንግሰት የሚወሰን የኮሚቴ አባላት ዓቃቢ ሕግ አቅራቢነት በመንግስት ይሾማሉ፡፡ ፬/ የኮሚቴ አባላት የስራ ዘመን አምስት አመት ይሆናል፡፡ ሆኖም ድጋሚ ለተጨማሪ አምስት ፭/ የኮሚቴው ተጠሪነት ለጠቅላይ ዓቃቢ ሕጉ ፲፬. የኮሚቴው ስልጣንና ተግባር ፩/ የማረሚያ ቤት ኮሚሽን ለእስረኞች የሚያደርውን አያያዝ ህገ መንግስቱን፣ ኢትዮጵያ የተቀበለቻቸ ውን ዓለም አቀፍ የሰብዓዊ መብት ስምምነቶች ፣ ይህን አዋጅ እና ሌሎች ህጎችን ያከበረ መሆኑን ፪/ የእስረኞች አያያዝን ለማሻሻል ከባለድርሻ አካላት ፫/ የእስረኞች አያያዝ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ የተመለከተውን ያላከበረ በሆነ ጊዜ የእርምት እርምጃ እንዲወሰድ ለጠቅላይ አቃቤ ህግ ሪፖርት ኮሚቴው በጠቅላይ ዓቃቢ ሕግ የሚደራጅ የራሱ በሰብሳቢው ጥሪ በማንኛውም ጊዜ ሊሰበሰብ ፪/ ከኮሚቴው አባላት ከግማሽ በላይ ሲገኙ ምልዓተ ፫/ የኮሚቴው ውሳኔዎቹን በተገኙ አባላት በሁለት ፬/ ኮሚቴው የራሱ የአሰራር መመሪያ ሊያወጣ የማረሚያ ፖሊስ የግዴታ አገልግሎት ዘመን ሰባት ፩/ በፌደራል መንግሥት በሚፀድቅ የደሞዝ ስኬል ፪/ በኮሚሽኑ የመተዳደሪያ ደንብ መሠረት ቀለብ፣ ልዩ ልዩ አበሎች፣ የደንብ ልብስና የሕክምና ፫/ ሥራውን በተገቢው መንገድ በመወጣት ላይ እያለ የጥብቅና አገልግሎት ያገኛል፡፡ዝርዝር አፈጻጸሙ የመሥራት ችሎታውን በዘላቂነት ሲያጣ አግባብ ፭/ የሥልጣን ተዋረድን ጠብቆ አቤቱታ ማቅረብ ዓለም አቀፍ ድንጋጌዎች የተረጋገጡ መሠረታዊ ፪/ ኮሚሽኑ በሚያስቀምጠው አሠራርና አደረጃጀት መሠረት ሥራውን የመስራት፤ በቡድን ሥራዎች እና ውሳኔዎች የጋራና የነጠላ ኃላፊነት መውሰድ፡፡ ለኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት ታማኝ በመሆን የተጣለበትን ሕዝባዊ አደራና ሙያዊ ኃላፊነት ለመወጣት ቃለ መሐላ / ኮሚሽኑ የተለያዩ ደረጃዎች ያላቸው የማረሚያ ፖሊስ ማዕረግና ምልክት ይኖረዋል፡፡ የሚገልጽ የማረሚያ ፖሊስ ማዕረግና ምልክት ፳፪. የማረሚያ ፖሊስ ማዕረግና የሥልጣን ደረጃ ፩/ የማረሚያ ፖሊስ ማዕረጎች የሚከተሉት ኘ) ምክትል ኮሚሽነር ጄኔራል፤እና ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ከተመለከቱት የሥልጣን ደረጃዎች ውስጥ በፊደል (ኘ) እና (አ) በስተቀር ሌሎች የማረሚያ ፖሊስ ማዕረጎች የየራሳቸው ምልክት ይኖራቸዋል፡፡ ፳፫. ሜዳይ፣ ሪባን፣የምስክር ወረቀት፣ ሌሎች ሽልማቶች ኮሚሽነር ጄኔራሉ የላቀ ተግባር ለፈፀመ፣ አዲስ ግኝት ላስገኘ ወይም የሚያስመሰግን አገልግሎት ሪባን፣የምስክር ወረቀት እና ሌሎች ሽልማቶች ፳፬. የማረሚያ ፖሊስ የጡረታ መብት በመንግስት ሠራተኞች የጡረታ አዋጅ ለፖሊስ አባላት የተደነገገው የጡረታ መብት ለማረሚያ ፖሊስ አባላትም ተፈጻሚ ይሆናል፡፡ ፩/ የማረሚያ ፖሊስ የጡረታ መውጫ ዕድሜ:- ሀ) ከኮንስታብል እስከ ዋና ሳጅን ማዕረግ ፶ ለ) ከረዳት ኢንስፔክተር እስከ ኢንስፔክተር ሐ) ከዋና ኢንስፔክተር እስከ ኮሚሽነር ማዕረግ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ ፩ ድንጋጌ ቢኖርም ለኮሚሽኑ ሥራ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የማረሚያ መውጫ ዕድሜ በኋላ ከ፭ ዓመት ላልበለጠ ጊዜ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት አንድ ማረሚያ ፖሊስ አባል የጡረታ መውጫ ዕድሜው ከደረሰ በኋላ የአገልግሎት ዘመኑን ሀ) የማረሚያ ቤት ፖሊስ አባሉ ትምህርት፣ ልዩ እውቀትና ችሎታ ለኮሚሽኑ ጠቃሚ ለ) የማረሚያ ፖሊስ አባሉን በደረጃ እድገት፣ በዝውውር ወይም በቅጥር ተተኪ ማግኘት ሐ)የማረሚያ ቤት ፖሊስ አባሉ ለሥራ ብቁ መሆኑ በሕክምና ማስረጃ ሲረጋገጥ፣ እና መ)የማረሚያ ቤት ፖሊስ አባሉ አገልግሎቱን ፳፮.የፍርድ ቤት ትዕዛዝ መኖሩን ስለማረጋገጥ ማረሚያ ቤት በሕግ ሥልጣን በተሰጠው ፍርድ ቤት የተሰጠ ትዕዛዝ ወይም ውሳኔ መኖሩን ሳያረጋግጥ ማንኛውንም ሰው መቀበል አይችልም፡፡ ፩/ ማረሚያ ቤት እያንዳንዱን እስረኛ በተመለከተ በተሟላ ሁኔታ መረጃ የሚይዝበት ደረጃውን ፪/ ማረሚያ ቤት እስረኞችን ሲቀበል ወዲያውኑ የሚከተሉትን መረጃዎች መመዝገብ አለበት:- ሀ) ሙሉ ስም፣ እድሜ፣ ፆታ፣ ዜግነት እና ለ) የታሰረበት የወንጀል ዓይነት ወይም ምክንያት ሐ) ትዕዛዙን የሰጠው ፍርድ ቤት፤ መ) የቀጠሮ ቀን ወይም የፍርድ ልክ፤ ረ) ወደ ማረሚያ ቤት ሲገባ ይዟቸው የመጣው ሰ) የቅርብ ቤተሰቦቹን ማንነትና አድራሻ፤ ሸ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳ መሠረት የሚደረግ የሚከተሉት መረጃዎች መመዝገብ አለባቸው:- ለ) ፀባይ እና ሥነ ምግባር ምዘና ውጤት፤ ሐ) የቀረበ አቤቱታ ካለ የቀረበበትን ቀን፣ ይዘት እና የተሰጠ መልስ ወይም ውሳኔ፤ መ)የቀረበ የዲሲፕሊን ክስ እና የተሰጠ ውሳኔ ፬/ እስረኛው በፍርድ ቤት ትዕዛዝ ወይም ውሳኔ መሠረት ከማረሚያ ቤት ሲለቀቅ የተፈታበት ሰዓት፣ ቀን፣ ወርና ዓመተ ምህረት ተመዝግቦ ይያዛል፡፡ ፭/ በሌሎች ሕጎች የተደነገጉት እንደተጠበቁ ሆነው በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀፅ () እስከ () የተዘረዘሩት መረጃዎች በምስጢር ተጠብቀው እንዲያዙ በማድረግ ኮሚሽኑ ሌሎች አስፈላጊ የሆኑ መረጃዎችን ይይዛል፤ እስረኛው በጠየቀ ጊዜ መረጃዎቹን የማግኘት መብት አለው፡፡ ማረሚያ ቤት ማንኛውንም እስረኛ ሲቀበል በተቻለ መጠን ወዲያውኑ አጠቃላይ የህክምና ምርመራ በማድረግ በሚገኘው ውጤት መሠረት በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፴፬ ላይ በተደነገገው መሠረት ተገቢውን ፩/ እስረኛ ወደ ማረሚያ ቤት እንደገባ ወዲያውኑ ስለሚገኝበት ቦታ ቤተሰቡን ወይም ጠበቃውን የማሳወቅ መብት አለው፡፡ እስረኛው ስለሚገኝበት ፪/ እስረኛው የውጭ ሀገር ዜጋ ከሆነ ስለታሰረበት ቦታ ኢትዮጵያ ውስጥ ለሚገኘው የሐገሩ ኤምባሲ ወይም የኤምባሲ አገልግሎት ለሚሰጥ ተቋም ወይም ለኢሚግሬሽን ዜግነትና ወሳኝ ኩነቶች ሁኔታዎችን የማመቻቸት ግዴታ አለበት፡፡ ፫/እስረኛው ዜግነት ከሌለው ወይም የሚገኝበት ሀገር በኢትዮጵያ ውስጥ ኤምባሲ ወይም ተመሳሳይ አገልግሎቱን አገኛለሁ ብሎ ለጠቆመው ሀገር ኤምባሲ ወይም ይህም ከሌለ ኢትዮጵያ ውስጥ ቢሮ ላላቸው ተመሳሳይ አገልግሎት ሊሰጡ ለሚችሉ አለም አቀፍ ተቋሞች እና ለኢ.ፌ.ዲ.ሪ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር እንዲያሳውቅ ማድረግ አለበት፡፡ ፬/ ማረሚያ ቤት እስረኛው ስለሚገኝበት ቦታ እና ሁኔታ በቤተሰቡ፣ በጠበቃው ሲጠየቅ በማንኛም ቢሆን ትክክለኛውን መረጃ የመስጠት ግዴታ ፭/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆኖ ኢትዮጵያዊ ያልሆነ እስረኛ የመፈቻ ጊዜው በሚደርስበት ጊዜ ማረሚያ ቤቱ መረጃ ለኢሚግሬሽን፣ ዜግነትና ወሳኝ ኩነቶች ኤጀንሲ ማስረከብ አለበት፡፡ ፴. መብት እና ግዴታዎችን ስለማሳወቅ ማረሚያ ቤት እስረኛውን ሲቀበል በማረሚያ ቤት በሚቆይበት ጊዜ ስላሉት መብቶች እና ግዴታዎች ፴፩. እስረኛ ወደ ማረሚያ ቤት ይዞ ስለሚገባው ገንዘብና ፩/ ኮሚሽኑ የተጣለበትን እስረኞችን የመጠበቅ እና መብቶች ባገናዘበ መልኩ እስረኛ ወደ ማረሚያ ቤት እንዲያስገባ የተፈቀዱ እና የተከለከሉ ንብረቶች ዝርዝር ያዘጋጃል፡፡ ይኼንኑ በቅበላ ፪/ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ባዘጋጀው ዝርዝር መሠረት እንዳይገቡ የተከለከሉ የእስረኛዉ ገንዘብና ንብረቶች ዝርዝር የያዘ ሰነድ በማዘጋጀት እስረኛውና የተረከበው የፖሊስ አባል እንዲፈርምበት በማድረግ ደህንነቱ በተጠበቀ ቦታ በማስቀምጥ ለተወካዩ ይሰጣል ወይም ሲፈታ መብቱን፣ ክብሩን እና ጤንነቱን ያከበረ አያያዝ ፪/ እስረኛ ሰብአዊ ክብሩን ከሚያዋርድ፣ ጭካኔ ከተሞላበት እና ጤንነቱን አደጋ ላይ ከሚጥል አያያዝ የመጠበቅ መብት አለው፡፡ በተመለከተ በፆታ፣ በእድሜ፣ በዜግነት፣ በዘር፣ በቋንቋ፣ በታሰረበት ምክንያት፣ በሃይማኖት፣ ማህበራዊ ሁኔታ ወይም በሌሎች ማናቸውም መሰል ሁኔታዎች ላይ የተመሠረተ ልዩነት የሚሰጣቸው ውሳኔዎች ወይም የሚፈፅማቸው ተግባሮች ዋና ዓላማ እስረኞች በማረሚያ ቤት ቆይታቸው ታርመው እና በመልካም ሥነ ምግባር ታንፀው ህግ አክባሪ፣ ሠላማዊ እና አምራች ዜጎች ሆነው ወደ ህብረተሰቡ እንዲቀላቀሉ ማድረግ ፪/ ፍርደኞችን በፍርድ ሂደት ላይ ከሚገኙ፤ ፫/ በፍትሐ ብሔር እና በደንብ መተላለፍ ምክንያት ፬/ ወጣቶችን ከአዋቂ እስረኞች፤ በተለየ ቦታ እንዲኖሩ ማድረግ አለበት፡፡ ፴፬. የመኖሪያ እና የመኝታ አገልግሎት አሰጣጥ መብቱን፣ ክብሩን፣ ደህንነቱን እና የጤንነቱን ሁኔታ የጠበቀ መኖሪያ ሊኖረው ይገባል፡፡ ፪/ ማረሚያ ቤት በስታንዳርዱ መሰረት አንድ የመኖሪያ ክፍል ሊይዝ ከሚችለው ቁጥር በላይ እስረኞች እንዲኖሩት ማድረግ የለበትም፡፡ ፫/ እስረኞች የሚኖሩበት ቦታ ሰብአዊ ክብራቸውን፣ ግላዊነታቸውን እና ጤንነታቸውን ያገናዘቡ በቂ እና ንፅህናቸው የተጠበቀ የንፅህና መጠበቂያ፣ የመታጠቢያ እና የመፀዳጃ ክፍሎች ሊኖሩት ፬/ ማረሚያ ቤት ለእያንዳንዱ እስረኛ ንጽህናው የተጠበቀ አልጋ፣ ፍራሽ፣ ብርድ ልብስ እና ለመወጣት፣ የማረሚያ ቤትን ሥርዓት እና ደንብ ለማስከበር እንዲሁም ደህንነት ለመጠበቅ ሲባል በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፫ ላይ የተመለከተውን አመዳደብ መሠረት ባደረገ መልኩ እስረኞች የተለ ያዩ ዩኒፎርም እንዲለብሱ ያደርጋል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፩ ላይ የተደነገገው ቢኖርም ኮሚሽኑ አስፈላጊ ሆኖ ሲገኝ የግል ልብሳቸውን እንዲለብሱ ሊፈቅድ ይችላል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፩ ላይ የተጠቀሰው ቢኖርም እስረኛ በማረሚያ ቤት ቆይታው የግል የውስጥ አልባሳቱ አጠቃቀም ላይ ገደብ መጣል ፩/ ማረሚያ ቤት ለእያንዳንዱ እስረኛ ጤንነቱን እና አካላዊ ብቃቱን ለመጠበቅ የሚያስችል በቂ እና የተመጣጠነ ምግብ በቀን ሦስት ጊዜ የማቅረብ ፪/ ኮሚሽኑ የሚያቀርበው ምግብ አቅም በፈቀደ መጠን የእስረኛውን ሐይማኖት፣ ባህልና ሌሎች ፫/ እስረኛው በቂ የሆነ ንፁህ የመጠጥ ውሃ አቅርቦት ፬/ ማረሚያ ቤት በጤናው ሁኔታ በተረጋገጠ የሐኪም ትዕዛዝ ልዩ ምግብ ያስፈልገዋል ለተባለ እስረኛ በሐኪም ትዕዛዝ መሠረት ምግብ ያቀርባል፡፡ ፭/ የምግብ አዘገጃጀት እና የምግብ ማዘጋጃ ክፍሎች ደረጃቸውን እና ንጽህናቸውን የጠበቁ መሆን ፮/ ማረሚያ ቤት የእስረኞችን ደህንነት፣ የማረሚያ የሚተገብራቸው ምክንያታዊ የቁጥጥር ሥርዓቶች እንደተጠበቁ ሆነው እስረኛ ከቤተሰቦቹ ወይም አልኮልነት የሌላቸው መጠጦች ማረሚያ ቤት ለማስገባት መብት አለው፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ ፯/ ማረሚያ ቤት እንደ አመቺነቱ ተመጣጣኝ በሆነ ክፍያ የምግብና አልኮልነት የሌላቸው ቀዝቃዛና ትኩስ መጠጦችን እንዲያገኙ ሊያመቻች ይችላል፡፡ ፩/ የሀገሪቱ የጤና አጠባበቅ ሥርዓት በሚፈቅደው መሠረት ሌሎች ዜጎች የሚያገኙትን የህክምና አገልግሎት እስረኞች በነፃ የማግኘት መብት ፪/ ኮሚሽኑ በማረሚያ ቤት ውስጥ ለእስረኞች የተሟላ የ፳፬ ሰዓት የህክምና አገልግሎት መስጠት እንዲችል ብቃት ባላቸው የህክምና ባለሙያዎች የመድሀኒቶችን አቅርቦት በማሟላት ደረጃውን የጠበቀና መሰረታዊ የጤና አገልግሎት የሚሰጥ ፫/ የማረሚያ ቤት የጤና ተቋም የባለሙያዎች እንዲሁም የሥነ-ልቦና ባለሙያዎችን ያካተተ ባለሙያዎች የሙያውን ሥነ ምግባር፣ ሙያውን በተመለከተ ገዥ የሆኑ የሐገሪቱ ሕጎች እና የተደነገጉትን አጠቃላይ መርሆች ባከበረ መልኩ ለእስረኞች የሕክምና አገልግሎት የመስጠት እንዲሁም የማረሚያ ቤት አካባቢያዊ ሁኔታ በእስረኞች ወይም በኮሚሽኑ ሠራተኞች ላይ የጤና ችግር የሚያስከትል አለመሆኑ መረጋገጥ ፮/ በማረሚያ ቤት ጤና ተቋም ሥር የሚገኙ የእስረኞችን አያያዝ እንዲሁም የማረሚያ ቤትን አካባቢያዊ ሁኔታ በመጎብኘት ወይም በመፈተሽ የጤና ችግር ሊያስከትሉ የሚችሉ ነገሮችን እንዲወስድ ለማረሚያ ቤት ያሳውቃሉ፡፡ማረሚያ ቤቱም በፍጥነት ተገቢውን የእርምት እርምጃ ፯/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፰ ላይ በተደነገገው የሚያስፈልጋቸው ወይም ሌሎች እስረኞች ላይ ለጤና ችግር በሚዳርግ ተላላፊ በሽታ የተጠቁ እስረኞች ካሉ ማረሚያ ቤት ለእነዚህ እስረኞች የተለየ ቦታ በማዘጋጀት የሕክምና አገልግሎቱን የሕመም ስሜት ሲሰማው በማንኛውም ሰዓት በማረሚያ ቤት ውስጥ በሚገኝ የጤና ተቋም አገልግሎት እያገኘ ያለ ወይም ለማግኘት የጠየቀ እስረኛ የጤና ሁኔታ በጤና ተቋሙ ከሚሰጠው የሕክምና አገልግሎት አቅም በላይ የሆነ ሕክምና የሚጠይቅ ከሆነ ኮሚሽኑ በጤና ተቋሙ ባለሙያዎች በሚቀርብለት ሪፖርት መሠረት ወዲያውኑ ተገቢውን ጥበቃ በመመደብ እስረኛው ያስፈለገውን የሕክምና አገልግሎት በመውሰድ አገልግሎቱን እንዲያገኝ ያደርጋል፡፡ ግንኙነት ሚስጥራዊነቱ የተጠበቀ ነው፡፡ ይሁን እንጂ በእስረኛው እና ከሕክምና ባለሙያዎች ጋር የሚደረገውን ንግግር መስማት በማያስችል በማያስችል እይታ ርቀት ውስጥ በመገኘት የማረሚያ ቤት ፖሊስ ተገቢውን የቁጥጥር ሥራ ፲፩/ በሌሎች ሕጎች የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የእስረኛ የሕክምና መረጃዎች ሚስጥራዊነት ፲፪/ ኮሚሽኑ አቅም በፈቀደ መጠን የመንግሥት ወይም የግል የጤና ተቋማት ጋር ወይም መሰል አገልግሎት ከሚሰጡ መንግሥታዊ ያልሆኑ ተቋማት ጋር ግንኙነት በመፍጠር ለእስረኞች እንዲሁም ለማረሚያ ቤት ሠራተኞች ስለ አጠቃላይ የጤና አጠባበቅ ሁኔታ የግንዛቤ ማስጨበጫ ትምህርት እና ስልጠና የሚሰጥበትን ፴፰. የሃይማኖት እና እምነት ነፃነት ፩/ እስረኛ በማረሚያ ቤት ቆይታው የሃይማኖት እና እምነት ነፃነቱ የተጠበቀ ነው፡፡ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ () ድንጋጌ የሌሎችን ሐይማኖትና ዕምነት በማያውክና ክብር በማይነካ መልኩ መሆን አለበት፡፡ ፫/ ማንኛውም እስረኛ ሐይማኖቱንና ዕምነቱን ሲያራምድ በማረሚያ ቤቱ የተጣሉ የደህንነትና ፴፱. ስፖርታዊና አካላዊ እንቅስቃሴዎች እና መዝናኛ ፩/ በማረሚያ ቤት ግቢ ውስጥ በግል ወይም በቡድን እስረኛ ለጤንነቱ ተስማሚ የሆነ ስፖርታዊ እንቅስቃሴዎችን የማድረግ መብት አለው፡፡ ፪/ ኮሚሽኑ በማረሚያ ቤት ግቢ ውስጥ አካላዊ እና ስፖርታዊ እንቅስቃሴዎች የሚያደርጉበት በቂ ፫/ ኮሚሽኑ ከውጭው ማህበረሰብ ጋር ግንኙነት በመፍጠር በተቻለ መጠን ለእስረኞች የባህላዊ፣ ማህበራዊ፣ ስፖርታዊ እና መሰል የመዝናኛ ፵. ከውጪው ማህበረሰብ ጋር ስለሚኖር ግንኙነት ኮሚሽኑ የማረሚያ ቤቱን ማህበረሰብ ደህንነት በማስጠበቅና ኃላፊነቱን በመወጣት የማረምና ማነፅ ተግባሩን ለማሳደግ በሚወጡ ደንቦችና መመሪያዎች የሚዘረጉ የቁጥጥር ሥርዓቶች እንደተጠበቁ ሆነው ለእስረኛው የሚከተሉት መብቶች ይከበሩለታል:- ከዘመዶቹ፣ ከጓደኞቹ፣ ከሃይማኖት አማካሪዎቹ፣ ከሐኪሞቹ እና ከሕግ አማካሪዎቹ ጋር በአካል ወይም በጽሑፍ የመገናኘት መብት አለው፤ ልውውጦች ላይ ተግባራዊ የሚደረገው ምክንያታዊ ፫/ በማረሚያ ቤት ቆይታ የመንግሥት ወይም የግል የህትመት ውጤቶችን በራሱ ወጪ ወደ ማረሚያ ቤት በማስገባት ወይም በሚኖሩበት ቦታ በሚያዘጋጃቸው የድምፅ እና የምስል መረጃ ማሰራጫ መሣሪያዎች የሚተላለፉ ፕሮግራሞችን በመከታተል ስለውጪው ህብረተሰብ ወቅታዊ የሆኑ መረጃዎችን የማግኘት ከጎብኝዎቻቸው ጋር የሚገናኙበት እና ቆይታ የሚያደርጉበት በቂ ስፋት ያለው ቦታ ያዘጋጃል፤ የመኖሪያ ክፍል ወይም የሕክምና ተቋም ውስጥ ፮/ የመፈቻ ጊዜያቸው የተቃረበ እስረኞች ከማረሚያ ቤት ውጭ እንዲሠሩ በማድረግ፣ በራሳቸው ወይም ማናቸውም መንገድ ከውጪው ማህበረሰብ ጋር ፩/ ኮሚሽኑ እስረኞችን የመጠበቅ፣ የማረሚያ ቤትን የማረሚያ ቤትን ማህበረሰብ ደህንነት በማስጠበቅ ኃላፊነቱን ለመወጣት የሚጥላቸው ገደቦች እና የሚዘረጋቸው የቁጥጥር ሥርዓቶች እንደተጠበቁ የማይችላቸውን ማህበራዊ ጉዳዮች ሲኖሩ ኮሚሽኑ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የቅርብ ቤተሰቡ በሞት የተለየ እንደሆነ ማረሚያ ቤቱ ባለበት ከተማ ውስጥ ፈቃድ እንዲያገኝ ይደረጋል፡፡ አፈጻጸሙ በደንብ የማረም፣ ማነጽ እና ተሐድሶ አገልግሎት ፵፪. የማህበራዊና የምክር አገልግሎት ፩/ ታራሚዎች ወደ ማረሚያ ቤት ከገቡበት ጊዜ ጀምሮ በግል፣ በቡድንና አቻ ለአቻ በሚሰጥ እንዲያዳብሩ ድጋፍና ክትትል ይደረጋል፡፡ ፫/ ታራሚዎች የንቃተ ሕግ፣ የሥነ-ዜጋና ሥነ- ምግባር ትምህርት በመስጠት የሕግ የበላይነትን ፩/ ታራሚ በማረሚያ ቤት ቆይታው የግል ፍላጎቱን መሠረት ባደረጉ የትምህርት ፕሮግራሞች እና ክህሎቱን የማሻሻል መብት አለው፡፡ ፪/ ኮሚሽኑ ታራሚ በመልካም ሥነ-ምግባር የታነጸ፣ አምራች እና ብቁ ዜጋ ሆኖ ወደ ህብረተሰቡ እንዲቀላቀል ለማድረግ ታራሚው ከማረሚያ ቤት ሲወጣ ወደ ፊት ለሚመራው ህይወት ጠቃሚ በሆኑ የትምህርት ወይም የልዩ ሙያ ሥልጠና ፕሮግራሞች ላይ እንዲሳተፍ ያደርጋል፡፡ ፫/ ኮሚሽኑ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተገለፀውን ኃላፊነቱን ለመወጣት ከመንግሥት እና የግል ትምህርት ተቋማት ወይም ተመሳሳይ ግንኙነት በመፍጠር እነዚህ ተቋማት በርቀት ትምህርት ፕሮግራሞቻቸው ወይም እንደሁኔታው የትምህርት ወይም የሙያ ስልጠና የሚሰጡበትን ፬/ ማንኛውም ማንበብና መጻፍ የማይችል ታራሚ ፭/ ኮሚሽኑ በእያንዳንዱ ማረሚያ ቤት በበቂ የአጠቃላይ እውቀት እና የመዝናኛ መፅሐፍት የተደራጀ ቤተ መፅሐፍት ያደራጃል፤ ታራሚዎች መፅሐፍትን እንዲያነቡና እንዲጽፉ ያበረታታል፡፡ ፮/ ኮሚሽኑ ይህን አዋጅ ለማስፈጸም በሚያወጣ ደንብ መሠረት ሊኖር የሚገባው ምክንያታዊ ቁጥጥር እንደተጠበቀ ሆኖ ታራሚው የፈለገውን መፅሐፍ ወደ ማረሚያ ቤት በማስገባት የማንበብ ታራሚዎች በማረሚያ ቤት ቆይታቸው በማህበር በማደራጀትና በልማት ሥራዎች በማሳተፍ የሥራና የቁጠባ ባህል እንዲያዳብሩ በማድረግ ምርታማ ዜጎች እንዲሆኑ ይደረጋል፡፡ ዝርዝሩ በመመሪያ ፩/ታራሚ በማረሚያ ቤት ቆይታው ሥራ የመሥራት ፪/ ማረሚያ ቤት በሌሎች አግባብነት ባላቸው የተደነገጉት እንደተጠበቁ ሆነው ታራሚዎች በማረሚያ ቤት ቆይታቸው ውጤት ባላቸው ሥራዎች ላይ በተመጣጣኝ ክፍያ እንዲሳተፉ የሚሰጥባቸው የመኖሪያ ቤት፣ ግቢ፣ የቤተሰብ መጎብኛ እና የመሳሰሉትን ቦታዎች የማጽዳት እንደተጠበቀ ሆኖ ፈቃደኛ ያልሆኑ ተከሳሾች ወይም በፍትሐ ብሔር ትዕዛዝ የታሰሩ እና በዕድሜ የገፉ ታራሚዎች እንዲሰሩ አይገደዱም፡፡ ፬/ ማረሚያ ቤት ከመንግሥት እና የግል ተቋማት የታራሚዎች የሥራ ውጤት የሆኑትን ምርት በቋሚነት የሚገዙበትን ወይም እንደሁኔታው የገበያ ትስስር በመፍጠር ገቢ እንዲገኝ ሊያደርግ ይችላል፣ ከሚገኘውም ገቢ በሥራው ወይም በአገልግሎቱ የተሳተፉ ታራሚዎች ተመጣጣኝ አገልግሎት አሰጣጥ የእስር ጊዜያቸውን ጨርሰው ወደ ሕብረተሰቡ ሲቀላቀሉ ለሚመሩት ሕይወት ጠቃሚ መሆኑን ማረጋገጥ አለበት፡፡ ፩/ የመጨረሻ ውሳኔ ያገኘ እስረኛ ቤተሰቦቹ ወደ ሚኖሩበት አካባቢ ወይም ከፌዴራል ወደ ክልል ወይም ከክልል ወደ ፌደራል ማረሚያ ቤት እንዲሁም ከአንዱ ፌዴራል ማረሚያ ቤት ወደ ሲፈቀድ ሊዛወር ይችላል፡፡ ዝርዝር አፈጻጸሙ / ታራሚ ከታሰረበት ተቋም ወደ ሌላ ተቋም መዛወሩን አመቺ በሆነ መንገድ ለቤተሰቦቹ ፵፯. የጥበቃ እና ቁጥጥር አስፈላጊነት ማረሚያ ቤት የእስረኞቹን እና የማረሚያ ቤቱን ማህበረሰብ ደህንነት ለመጠበቅ፣ የማረሚያ ቤትን ደንብና ሥርዓት ለማስጠበቅ እንዲሁም ፀጥታው የተከበረ ሰላማዊ የማረሚያ ቤት አካባቢ እንዲኖር ለማድረግ አስፈላጊ የሆነ የጥበቃ እና ቁጥጥር ፵፰. የስጋት ደረጃዎችን ስለመለየት ፩/ ማረሚያ ቤት እስረኞችን እንደተቀበለ በተወሰነ ጊዜ ውስጥ የእያንዳንዱን እስረኛ ፀባይ፣ የቀድሞ ታሪክ፣ የታሰረበትን ምክንያት፣ በማረሚያ ቤት የሚቆይበትን የጊዜ ርዝመት፣ እንዲሁም ሌሎች እስረኛው በማረሚያ ቤት ቆይታው ከእስር ቤት የማረሚያ ቤት ሠራተኞች ላይ ጉዳት ለማድረስ፣ ፀጥታ እና ሰላምን ለማደፍረስ፣ የማረሚያ ቤትን ደንብ እና ሥርዓት ለመጣስ፣ በንብረት ላይ እንዲሁም በራሱ ላይ ጉዳት ለማድረስ ይኖረዋል ተብሎ የሚገመተውን የስጋት ደረጃ በመለየት በከፍተኛ፣ መካከለኛ እና ዝቅተኛ የስጋት ደረጃ ፪/ ማረሚያ ቤት በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) መሠረት የስጋት ደረጃዎችን ከለየ በኋላ ከስጋት ደረጃው ጋር ተመጣጣኝ የሆነውን የጥበቃ እና ቁጥጥር ሥርዓት በመዘርጋት ይተገብራል፡፡ ፫/ ማረሚያ ቤት በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ላይ በተመለከተው መሠረት የሚያወጣቸውን የስጋት የተመደቡበትን የስጋት ደረጃ ያሻሽላል፡፡ ፵፱.አካላዊ፣ የንብረት እና የመኖሪያ ቦታ ፍተሻ እስረኞችን የመጠበቅ፣ የማረሚያ ቤትን ሰላምና ፀጥታ የማስከበር፣ የማረሚያ ቤትን ማህበረሰብ ደህንነት የማስጠበቅ ኃላፊነቱን ለመወጣት ብቻ ለጉብኝት የሚመጡ ሰዎችን፣ ወደ ማረሚያ ቤት በሚገቡ መገልገያ እቃዎች ወይም ምግቦች እና መጠጦች እንዲሁም እስረኞች በሚኖሩበት፣ በሚሠሰሩበት ወይም በሚተኙበት ቦታዎች ላይ ፪/ ማረሚያ ቤት የሚያደርገው ፍተሻ በማንኛውም ሁኔታ ቢሆን የእስረኞቹን ወይም የጎብኝዎችን ለማስፈራራት እና ለመቅጣት ያለመ መሆን ፫/ የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ (፩) ድንጋጌ ቢኖርም የእስረኞች ወይም የጎብኝዎችን የውስጥ ሰውነት አካል መፈተሽ አይቻልም፡፡ ይሁን እንጂ ይህንን ለማድረግ በቂና አሳማኝ ምክንያት ሲኖር የውስጥ ሰውነት አካል ፍተሻው የሚደረገው በተከለለ ቦታ፣ በተመሳሳይ ጾታና በዘመናዊ መሣሪያ ፬/ ፍተሻ የሚደረግበት ጊዜ፣ ሥርዓት፣ እና ሁኔታ እንዲሁም በፍተሻው በተገኙ የተከለከሉ ነገሮች ለማስፈፀም በሚወጣው ደንብ ወይም አግባብነት ፶. የጥበቃ እና ቁጥጥር ሁኔታዎች ፩/ ከማረሚያ ቤት ለማምለጥ ሲሞክር ወይም ሲዘጋጅ የተገኘ፣ በሌሎች እስረኞች ወይም በኮሚሽኑ ሠራተኞች ላይ ጉዳት ለማድረስ የሞከረ ወይም ያደረሰ፤ ወይም የማረሚያ ቤቱን ደንብና ሥርዓት ለማክበር ፍቃደኛ ያልሆነ፤ ወይም የማረሚያ ቤቱን ኃላፊዎች እና ፖሊሶች ትዕዛዝ ለመቀበል ፍቃደኛ ያልሆነ፤ ወይም በጤና ሁኔታው በራሱ ላይ ጉዳት ለማድረስ የሞከረ እስረኛ ለተወሰነ ጊዜ ብቻ በማረሚያ ቤቱ ግቢ ውስጥ በሚገኝ የተለየ የእስር ክፍል ውስጥ እንዲቆይ ሊደረግ ይችላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተገለጸው ሀ) እስረኛን ከ፲፭ ተከታታይ ቀናት በላይ በተለየ ለ) አስረኛን በጨለማ የእስር ክፍል ውስጥ የተደረገን እስረኛ በቀን ውስጥ ቢያንስ ከሰዓት ላላነሰ ጊዜ ከታሰረበት ክፍል ውስጥ ወጥቶ በክፍት ቦታ ላይ የተፈጥሮ ብርሃን መ) እስረኛውን በቂ ስፋት በሌላቸው፣ የተፈጥሮ ብርሃንን ለማስገባት በማያስችሉ በቂ ስፋት ያለው መስኮት በሌላቸው፣ የጤና ሁኔታን ለአደጋ በሚያጋልጥ፣ የኤሌክትሪክ ብርሃን በሌላቸው፣ አልጋ፣ ፍራሽ እና የመኝታ አልባሳት በሌላቸው ክፍል ውስጥ እንዲቆይ ሠ) ሴቶች፣ ወጣቶች እንዲሁም በጤና ችግር ምክንያት በተለየ ክፍል ውስጥ ቢታሰሩ ለከፋ የጤና ችግር ሊዳረጉ የሚችሉ እስረኞችን በተለየ ክፍል ውስጥ እንዲታሰሩ ማድረግ፤ ረ) በተለየ የእስር ክፍል ውስጥ የታሰሩ እስረኞች ከሚያስገድደው ውጪ ከቅርብ ቤተሰቦቻቸው እና ጠበቆቻቸው ጋር እንዳይገናኙ ማድረግ ፤ ፫/ የማረሚያ ቤቱ ፖሊሶች እራሳቸውን ከጥቃት ለመከላከል ወይም በሌሎች እስረኞች ደህንነት ላይ የሚያደርስን ጉዳት ለመከላከል ወይም የማረሚያ ቤቱን ደንብ እና ሥርዓት ለማስከበር መሠረት ተመጣጣኝ ኃይል መጠቀም ይችላሉ፡፡ ፶፩. የእስር መሣሪያዎች አጠቃቀም ፩/ ማረሚያ ቤት የስጋት ደረጃቸው ከፍተኛ ነው ተብሎ በተመደበው ምድብ ውስጥ የሚገኙ እስረኞች ወይም በተለየ ክፍል ውስጥ ታስረው የሚገኙ እስረኞች ወይም በሌላ ማናቸውም ምክንያት በራሳቸው፣ በሌሎች እስረኞች ወይም በማረሚያ ቤት ፖሊሶች ላይ ጉዳት ሊያደርሱ ይችላሉ ተብለው የሚገመቱ እስረኞች እንዲሁም እስረኞችን ለመጠበቅ አስፈላጊ ሲሆን ከማረሚያ ቤቱ ግቢ ውጭ በሚጓጓዙበት ወቅት በእጅ ካቴና ፪/ እስረኞች ፍርድ ቤት ወይም ሌላ የዳኝነት በማንኛውም መንግሥታዊ ወይም መንግሥታዊ ፫/ እስረኞችን በካቴና የማሰር ተግባር ሰብአዊ ክብራቸውን ለማዋረድ ወይም ለማስፈራራት ፶፪. የዲሲፕሊን ጥፋት እና እርምጃዎች ፩/ ኮሚሽኑ እስረኛ በማረሚያ ቤት ቆይታው ስለሚፈጽማቸው ተግባሮች፣ ከሌሎች እስረኞች ወይም የማረሚያ ቤቱ ማህበረሰብ ጋር ሊኖረው ስለሚገባው ግንኙነትና ፀባይ፣ ስለተከለከሉ ተግባሮች፣ ስለማረሚያ ቤቱ ደንብና ሥርዓቶች ቅጣቶች ዝርዝር ሁኔታዎች የሚወስን መመሪያ ፪/ የዚህ አንቀፅ ንኡስ አንቀፅ (፩) ቢኖርም፡- ሀ) በእስረኞች ላይ አካላዊ ድብደባ ወይም ለ) የእስረኛውን ሰብአዊ ክብር የሚያዋርድ ተግባር መፈጸም ወይም ስድብ እና ዛቻ ሐ)/ እስረኛው በሚያገኘው የምግብ፣ የውሃና የህክምና አገልግሎት ላይ ገደብ መጣል፤ መ) እስረኛው ከቤተሰቦቹ ወይም ከጠበቆቹ ጋር ረ) እስረኛው ባለበት የጤና ችግር ምክንያት ለከፋ የጤና ጉዳት እንዲዳረግ የሚያስችል ልዩ አያያዝ የሚያስፈልጋቸው እስረኞች ፩/ ሴት እስረኞች የሚኖሩበት ቦታ በማረሚያ ቤት የማረሚያ ቤት ሠራተኞች ጋር በአንድነት ካልሆነ በስተቀር ሴት እስረኞች ወደሚገኙበት ፫/ ሴት እስረኞች በማረሚያ ቤት ቆይታቸው ወቅት ከጾታቸውና የግል ንጽህና አጠባበቃቸው ጋር በተያያዘ የሚያስፈልጋቸውን ቁሳቁሶች ኮሚሽኑ ፬/ ሴት እስረኞች ቅርብ ክትትል የሚያስፈልገው ፳፬ ወር ያላለፈው ህጻን ካላቸው አብሯቸው እንዲቆይ ይደረጋል፡፡ ኮሚሽኑ ለህጻኑ እድገትና ጤንነት ፭/ በንኡስ አንቀጽ ፶() የተገለጸው ቢኖርም እድሜያቸው ፳ ወር በላይ የሆኑ ህጻናት እንዲቆዩ ፍርድ ቤቱ ከወሰነ የማራሚያ ቤት አስተዳደሩ ለህጻኑ/ኗ እንክብካቤ እና ድጋፍ ፮/ ሴት እስረኞች ከማረሚያ ቤት ውጭ የሚኖር ህጻን ካላቸው በአጃቢ ፖሊስ በመውጣት ህጻኑን የሚጎበኙበትን ሁኔታ ወይም በማረሚያ ቤቱ ግቢ ውስጥ ለዚሁ ዓላማ የተለየ ቦታ በማዘጋጀት እንዲገናኙ ሁኔታዎችን ኮሚሽኑ ማመቻቸት ፯/ ሴት እስረኞች በማረሚያ ቤት ቆይታቸው እንዲወልዱ የሚደረግበትን የአሠራር ሥርዓት በእርግዝና፣ በወሊድ እንዲሁም ከወሊድ በኋላ ፱/ ሴት እስረኞች በእርግዝና እና ከወሊድ በኋላ ባለው አንድ ዓመት ጊዜ ውስጥ ሥራ እንዲሠሩ ፩/ ማረሚያ ቤት ወጣት እስረኞች የማህበራዊ፣ ፪/ ማረሚያ ቤት ወጣት እስረኞች በትምህርት ፕሮግራም ላይ እንዲሳተፉ ያስገድዳል፡፡ ፫/ ማረሚያ ቤት ወጣት እስረኞች ወላጆቻቸውና ዕድሜያቸው ያገናዘበ መሆኑን ያረጋግጣል፡፡ ፩/ ማንኛውም እስረኛ በአፈጣጠሩ ወይም በሌላ ምክንያት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል የአካል ጉዳት ወይም በአዕምሮው ውስንነት ሲኖርበት የመመገቢያ ክፍሎች፣ የንጽህና መጠበቂያ እና ቤተሰብ ግንኙነት ቦታዎች ምቹና ተደራሽ መደረግ አለባቸው፡፡ ዝርዝሩ በደንብ ይወሰናል፡፡ በፍርድ ሂደት ላይ ያሉ ተከሳሾች እና በፍትሐ ብሔር ክርክር በማረፊያ ቤት የሚገኙ እስረኞች ማረሚያ ቤቱ የማክበር እና የማስከበር ኃላፊነት በጤናቸው፣ በዕድሜያቸው፣ ባለባቸው የአካል ጉዳት ወይም ሌላ ማንኛውም ምክንያት የተለየ አያያዝ ለሚያስፈልጋቸው እስረኞች ተገቢውን የአያያዝ ሥርዓት ኮሚሽኑ የመዘርጋት ኃላፊነት አለበት፡፡ እስረኞች በዚህ አዋጅ ይህን አዋጅ ተከትለው በሚወጡ ደንቦችና መመሪያዎች የተጣሉባቸው ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፩ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተደነገገው መሠረት በእጀባ ወቅት በእጅ ካቴና እንዲታሰር ሲታዘዝ ተቀብሎ የመፈጸም፤ ፪/ በማረሚያ ቤቱ የፖሊስ አባሎች እና የሥራ ኃላፊዎች የሚሰጠውን ሕጋዊ ትዕዛዝ መቀበልና / የማረሚያ ቤቱን ወደ መኖሪያ ቤት መግቢያ ፭/ የሌሎች እስረኞች ሰብአዊ መብት እና ክብር ጠብቆ፣ ሰላምና ደህንነት አክብሮ የመኖር፤ ማንኛውንም ንብረት በአግባቡ መጠበቅ እና ፯/ በማረም ማነፅ ባለሙያዎች የሚሰጠውን የምክር አገልግሎት በአግባቡ መቀበልና የመፈፀም፤ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት መልበስ እና ፱/ ሌሎች ለማህበራዊ ግንኙነት አስፈላጊ የሆኑ በማረሚያ ቤት ቆይታቸው የሚከተሉትን ተግባራት ፩/ የማረሚያ ቤቱን ማህበረሰብ ሰላም እና ደህንነት በሚያውክ አድማ፣ ብጥብጥ እና ማንኛውም ፪/ የቡድን ፀብን ማነሳሳት፣ መሳተፍ እና መርዳት፤ የማሸማቀቅ ተግባርን በንግግር፣ በጽሑፍ ወይም ፬/ ኮሚሽኑ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ወደ ማረሚያ ቤት እንዳይገቡ የተከለከሉ ነገሮችን ለማስገባት መሞከር፣ ማስገባት፣ ይዞ መገኘት ማረሚያ ቤቱ የእስረኞች ሰብዓዊ ክብርና መሠረታዊ ማንኛውንም ጥቃት፣ ማሰቃየት፣ ሌሎች ጭካኔ የተሞላባቸው፣ ሰብአዊነት የጎደላቸውና አዋራጅ ለመከላከል፣ እንዲሁም የማረሚያ ቤቱን ዓላማዎች ፩/ የውስጥና የውጭ ቁጥጥር በመዘርጋት ተግባራዊ ፫/ የእስረኞች ቅሬታ የማቅረብ መብት ያከብራል፡፡ ፩/በማረሚያ ቤቱ የሚዘረጋ ቋሚ የሆነ የውስጥ ቁጥጥር ይኖራል፡፡ ዝርዝሩ ኮሚሽኑ በሚያወጣው ፪/ የማረሚያ ቤት ቋሚ ቁጥጥር እንዳለ ሆኖ ጠቅላይ ዐቃቢ ሕግ ተቆጣጣሪዎች በመላክ እንደአስፈላጊነቱ በቋሚነት ሊቆጣጠር ይችላል፡፡ ፩/ በሌላ ሕግ የተሰጣቸው ሥልጣን እንደተጠበቀ ሆኖ የኢትዮጵያ ሰብአዊ መብት ኮሚሽን፣ የሚመለከታቸው የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ተቋም፣ ዓቃቢ ሕግ፣ እንዲሁም በሕግ የማረሚያ ያለቅድሚያ ማስጠንቀቂያ ማረሚያ ቤቶችን የማነጋገር፣ የእስረኞችን መዝገብ የመመርመር፣ ከማሻሻያ ሃሳብና እርምጃ ጋር ለሚመለከታቸው የሲቪል ማህበራት፣ የምርምር ተቋማት ወይም የተመለከቱትን የቁጥጥር ተግባራት አስቀድመው ለማረሚያ ቤቱ በማስፈቀድ ማከናወን ይችላሉ፡፡ / ኢትዮጵያ አባል በሆነችባቸው ወይም ባጸደቀቻቸው ኮሚሽኖች፣ ኮሚቴዎች፣ ራፖርተሮችና የመሳሰሉት በጠቅላይ ዐቃቢ ሕግ ሲፈቀድ በንዑስ አንቀፅ () የተቀመጠውን የመጎብኘትና የመመርመር እንዲሁም ሪፖርት የማቅረብ ሥራ ሊሠሩ ይችላሉ፡፡ ፷፫. የመገናኛ ብዙሃን ግንኙነት ፩/ ኮሚሽኑ የእስረኞችን አያያዝ ለማሻሻል እና ዜጎች መረጃ የማግኝት መብታቸውን ማረጋገጥ እንዲችሉ የመገናኛ ብዙሃን ስለእስረኞች አያያዝ ፪/ የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ () ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ለማረምና ለማነጽ ስጋት የሆነ የፀጥታ ችግር መኖሩ ሲረጋገጥ ኮሚሽኑ የመገናኛ ብዙሃንን ጉብኝት ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል ፩/ እስረኛ አያያዙን፣ የዲሲፕሊን አቤቱታ እና የተሰጠበትን ውሳኔ አስመልክቶ ቅሬታ የማቅረብ አማካሪው ወይም ጉዳዩ ይመለከተናል የሚሉ ሌሎች ሰዎች ሊያቀርቡ ይችላሉ፡፡ ፫/ የቅሬታ አቀራረብ ምሥጢራዊነት ይጠበቃል፡፡ ፭/ የቅሬታ አቀራረቡ ዝርዝር ኮሚሽኑ በሚያወጣው ፩/ እስረኛው በዚህ ክፍል ላቀረባቸው ቅሬታዎች ቅሬታውን ለመጀመሪያ ደረጃ ፍርድ ቤት በሁለት ኃላፊዎችን እንደነገሩ ሁኔታ ከሰማ በኋላ በዚህ አዋጅ እና አግባብነት ባላቸው ሕጎች መሠረት ተገቢ ነው ብሎ የሚያምነውን ትዕዛዝ ወይም ፷፮. በማረሚያ ቤቶች ለእስረኞች የሚሰጡ ልዩ ጥቅሞች ፩/ ማረሚያ ቤቶች በዚህ አዋጅ የተደነገገውን የማረም፣ የማነፅና መልሶ ወደ ሕብረተሰቡ የመቀላቀል ዓላማቸውን ለማሳካት በሚያደርጉት የማረም ጥረት በመልካም ሥነ ምግባር ለሚመሩ፣ ለሕብረተሰቡ አደገኝነት ለሌላቸውና አርአያ ለሆኑ እስረኞች እንደነገሩ ሁኔታ የማበረታቻ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ድንጋጌ እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚሽኑ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ማረሚያ ቤት ለእስረኛው፡- ሀ) ከፍተኛ ጥበቃ ካለው ማረሚያ ቤት ወደ ለ) ከማረሚያ ቤት ውጭ ሄዶ የመሥራት እና ለሠራውም ሥራ የተሻለ ክፍያ መክፈል፤ ሐ) የፍርድ ጊዜያቸውን በማጠናቀቅ ላይ ያሉ በመልካም ሥነ-ምግባራቸው የሚታወቁ እና ከእስር ቤት የማምለጥ ስጋት የላቸውም ብሎ ወጥተው ከቤተሰቦቻቸው ጋር ተገናኝተው መ) ሌሎች ኮሚሽኑ እስረኞችን በሥነ ምግባር ያንፃል፣ ያርማል ወይም ፍርድን ሲጨርስ ወደ ፷፯. አመክሮና ከእስር ስለመለቀቅ ፩/ በወንጀል ሕጉና ኮሚሽኑ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ለአመክሮ የሚያበቁ መመዘኛዎችን ላሟላ እስረኛ ማረሚያ ቤቱ ፍርዱን ከሰጠው ፍርድ ቤት አመክሮ ይጠይቅለታል፡፡ ዝርዝሩ ፪/ እስረኞች ከእስር ሲለቀቁ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፴፩ መሠረት ማረሚያ ቤቱ የተረከባቸውን ገንዘብና ንብረቶች መልሶ የማስረከብ ግዴታ አለበት፡፡ ፷፰.ከክልል ማረሚያ ቤት ጋር ስለሚኖር ግንኙነት በመካከላቸው የሚኖረውን ግንኙነት ለማጠናከር የሚያስችል የጋራ ጉባኤ ያቋቁማሉ፡፡ ፪/ የጋራ ጉባኤው የሚመራበት የራሱ ውስጠ ደንብ ፫/ የጋራ ጉባዔው አባላት በሚከተሉት ዓላማዎች በመደጋገፍና በትብብር ለመሥራት የሚያስችል ሀ) በመንግሥት የሚወጡ ሀገራዊ ፖሊሲዎች፣ ስትራቴጂዎችን እና ወቅታዊ ጉዳዮች ላይ ለ) የጥበቃ፣ የደህንነት፣ የመሠረታዊ ፍላጎት፣ ለማሻሻል ተቀራራቢነት ያለው እንዲሆን የሚያስችል ጥናትና ምርምር በማድረግ፣ ምርጥ ተሞክሮዎችን በማሰባሰብና በመቀመር ቅጥርና ሌሎች አስተዳደራዊ ጉዳዮች ላይ ሠ) የእስረኞች የመረጃና ስታትስቲክስ ልውውጥ በትምህርትና ስልጠና፣ በማዕረግ አሰጣጥ፣ በደንብ ልብስ አለባበስ፣ በትጥቅና ሌሎች ተዛማጅ ጉዳዮች ላይ ሀገር አቀፍ ስታንዳርድ ፷፱. የወንጀል ሕግ ድንጋጌዎች ተፈጻሚነት የተደነገገው ለማረሚያ ፖሊስ አባልም ተፈጻሚ ፸. የተሻሩና ተፈጻሚነት የማይኖራቸው ሕጎች ፩/ የፌደራል ማረሚያ ቤቶች ኮሚሽን ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፫፻፷፭/፲፱፻፺ (እንደተሻሻለ) በዚህ ፪/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማናቸውም ሕግ፣ ደንብ፣ መመሪያ ወይም የአሠራር ልምድ በዚህ አዋጅ በተመለከቱ ጉዳዮች ላይ ተፈጻሚነት ፸፩.መብትና ግዴታዎችን ስለማስተላለፍ በአዋጅ ቁጥር ፫፻፷፭/፲፱፻፺ ለፌደራል ማረሚያ ለተቋቋመዉ ለፌደራል ማረሚያ ቤት ኮሚሽን ፸፪. ደንብና መመሪያ የማውጣት ሥልጣን ፪/ ኮሚሽኑ ይህን አዋጅ እና በዚህ አንቀጽ ንዑስ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ የካቲት  ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌዴራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=72517ed264d1adf1de35e308ffa438335527aff9	22,817	4,424	0.978743	2025-10-04T13:52:52.643068
30399a74bc2825ba	በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የተፈረመው የተፈጥሮ ጋዝ ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ጥር ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፭/፪ሺ፲፪ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የተፈረመው የተፈጥሮ ጋዝ ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ……….….ገጽ ፲፪ሺ፺፯ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የተፈረመው የተፈጥሮ ጋዝ ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት የካቲት ፰ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ታህሳስ ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ መንግስት አንቀጽ ፶፭ /፩/ እና /፲፪/ መሰረት የሚከተለው ይህ አዋጅ ‹‹በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የተፈረመው የተፈጥሮ ጋዝ ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፭/፪ሺ፲፪›› ተብሎ በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የካቲት ፰ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የጋዝ ማስተላለፊያ ቧንቧ የበይነ መንግስታዊ ስምምነት ፀድቋል፡፡ ሚኒስቴር በዚህ አዋጅ ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ ጥር ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="30399a74bc2825ba" title="በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የተፈረመው የተፈጥሮ ጋዝ ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=85a79bc8fa0b9be4a5fa299d194e72d82af36d5f" char_count="914" purity="0.97"> በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የተፈረመው የተፈጥሮ ጋዝ ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ጥር ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፭/፪ሺ፲፪ ዓ.ም በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የተፈረመው የተፈጥሮ ጋዝ ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ……….….ገጽ ፲፪ሺ፺፯ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የተፈረመው የተፈጥሮ ጋዝ ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት የካቲት ፰ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመ በመሆኑ፤ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ታህሳስ ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ መንግስት አንቀጽ ፶፭ /፩/ እና /፲፪/ መሰረት የሚከተለው ይህ አዋጅ ‹‹በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ እና በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የተፈረመው የተፈጥሮ ጋዝ ማስተላለፊያ በይነ መንግስታዊ ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፭/፪ሺ፲፪›› ተብሎ በጅቡቲ ሪፐብሊክ መንግስታት መካከል የካቲት ፰ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም በአዲስ አበባ የተፈረመው የጋዝ ማስተላለፊያ ቧንቧ የበይነ መንግስታዊ ስምምነት ፀድቋል፡፡ ሚኒስቴር በዚህ አዋጅ ኃላፊነት ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ ጥር ፳፱ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=85a79bc8fa0b9be4a5fa299d194e72d82af36d5f	914	171	0.971774	2025-10-04T13:52:54.163515
e7b9a47bc641bf27	በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስትእና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውንየብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ጥር ፭ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፩/፪ሺ፲፪ ዓ.ም ለሁለተኛው አገር አቀፍ የመጠጥ ውሃ አቅርቦት፣ ሳኒቴሽንና ሀይጂን የአንድ ቋት አካውንት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከአለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ …………………………………….…….….……ገጽ ፲፪ሺ፷፱ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ለሁለተኛው አገር አቀፍ የመጠጥ ውሃ አቅርቦት፣ ማስፈፀሚያ የሚውል ፪፻፲፮ ሚሊዮን ፭፻ሺ ኤስ.ዲ.አር (ሁለት መቶ አስራ ስድስት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺህ ኤስ.ዲ.አር) ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፩ በአዲስ አበባ የተፈረመ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጥቅምት ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “ለሁለተኛው አገር አቀፍ የመጠጥ ውሃ አቅርቦት፣ ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፩/፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፩ በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፪፻፲፮ ሚሊዮን ፭፻ሺ ኤስ.ዲ.አር (ሁለት መቶ አስራ ስድስት ሚልዮን አምስት መቶ ሺህ ኤስ.ዲ.አር) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ ጥር ፭ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="e7b9a47bc641bf27" title="በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስትእና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውንየብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=aa6c356777ac2e2a20144c824de7c9fefdf6b521" char_count="1225" purity="0.95"> በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስትእና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውንየብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ጥር ፭ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፩/፪ሺ፲፪ ዓ.ም ለሁለተኛው አገር አቀፍ የመጠጥ ውሃ አቅርቦት፣ ሳኒቴሽንና ሀይጂን የአንድ ቋት አካውንት ፕሮጀክት ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከአለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ …………………………………….…….….……ገጽ ፲፪ሺ፷፱ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል የተደረገውን የብድር ስምምነት ለማጽደቅ የወጣ አዋጅ ለሁለተኛው አገር አቀፍ የመጠጥ ውሃ አቅርቦት፣ ማስፈፀሚያ የሚውል ፪፻፲፮ ሚሊዮን ፭፻ሺ ኤስ.ዲ.አር (ሁለት መቶ አስራ ስድስት ሚሊዮን አምስት መቶ ሺህ ኤስ.ዲ.አር) ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፩ በአዲስ አበባ የተፈረመ ይህንኑ ስምምነት የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጥቅምት ፳፭ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም ባደረገው መደበኛ ስብሰባ ያጸደቀው በመሆኑ፤ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭(፩) እና (፲፪) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “ለሁለተኛው አገር አቀፍ የመጠጥ ውሃ አቅርቦት፣ ማስፈፀሚያ የሚውል ብድር ከዓለም አቀፉ የልማት ማህበር ለማግኘት የተፈረመው የብድር ስምምነት ማፅደቂያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፩/፪ሺ፲፪" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ መንግስት እና በዓለም አቀፍ የልማት ማህበር መካከል ሰኔ ፲፬ ቀን ፪ሺ፲፩ በአዲስ አበባ የተፈረመው የብድር ስምምነት ቁጥር የገንዘብ ሚኒስቴር በብድር ስምምነቱ የተገኘውን ፪፻፲፮ ሚሊዮን ፭፻ሺ ኤስ.ዲ.አር (ሁለት መቶ አስራ ስድስት ሚልዮን አምስት መቶ ሺህ ኤስ.ዲ.አር) በብድር ስምምነቱ በተመለከቱት ሁኔታዎች መሠረት በሥራ ላይ እንዲውል ለማድረግ በዚህ አዋጅ ሥልጣን ተሰጥቶታል፡፡ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ ጥር ፭ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=aa6c356777ac2e2a20144c824de7c9fefdf6b521	1,225	233	0.954683	2025-10-04T13:52:55.616357
53a1644d30110945	የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ታህሣሥ ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፬/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ /ማሻሻያ/ አዋጅ…..ገጽ ፲፪ሺ፸፰ ማረሚያ ቁጥር ፲፭/፪ሺ፲፪…………………ገጽ፲፪ሺ፹፭ የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ አዋጅ ቁጥር ፮፻፳፮/፪ሺ፩ን ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ ይህ አዋጅ “የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ /ማሻሻያ/ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፬/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ ፮፻፳፮/፪ሺ፩ እንደሚከተለው ተሻሽሏል:- ፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ (፫)፣ (፬) እና (፮)፣ ተሰርዘው በሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፫)፣ (፬) እና (፮) ተተክተዋል፡፡ ፫/ ‹‹ኩባንያ›› ማለት በንግድ ሕግ የተሰጠውን ትርጉም የያዘ ሆኖ አክሲዮኖቹ:- ሀ) በሙሉ በኢትዮጵያውያን ወይም የውጭ ኢትዮጵያውያን ወይም በኢትዮጵያውያን እና የውጭ ሀገር ዜግነት ባላቸው ትውልደ ኢትዮጵያውያን በጋራ የተያዘ፣ ወይም ለ) ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያውያን ወይም የውጭ ሀገር ዜግነት ባላቸው ትውልደ ኢትዮጵያውያን ወይም በኢትዮጵያውያን ትውልደ ኢትዮጵያውያን በጋራ ባለቤትነት በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የተመዘገበና ዋና ፬/ ‹‹የግዴታ ቁጠባ›› ማለት ገንዘቡን የሚቆጥቡት ግለሰቦችም ሆኑ ቡድኖች ወይም የንግድ ድርጅቶች ፈቃድ ከተሰጠው ተቋም ብድር ለመውሰድ ብቁ ለመሆንና ለሚያገኙት ብድር የሚያስቀምጡት የቁጠባ ገንዘብ ነው፤ ፮/ ‹‹የፋይናንስ ተቋም›› ማለት መድን ሰጪ ኩባንያ፣ ባንክ፣ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም፣ የካፒታል ዕቃ ፋይናንስ ኩባንያ፣ የጠለፋ መድን ሰጪ፣ አነስተኛ መድን ሰጪ፣ የፖስታ ቁጠባ ድርጅት፣ የሐዋላ ድርጅት፣ በዲጅታል ድርጅት ወይም በብሔራዊ ባንክ የሚወሰን ፪/ ከአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ (፲፯) ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጾች (፲፰)፣ (፲፱) እና (፳) ተጨምረው ንዑስ አንቀጽ (፲፰) ንዑስ አንቀጽ (፳፩) ሆኖ ተሸጋሽጓል፡፡ ፲፰/ “በዲጅታል ዘዴዎች የሚሰጥ የፋይናንስ የሚሰጡ የክፍያ፣ የሐዋላ እና የመድን ኢትዮጵያዊ›› ማለት የኢትዮጵያ ተወላጅ የሆኑ የውጭ ዜጎችን በትውልድ ሀገራቸው የወጣው አዋጅ ቁጥር ፪፻፸/፲፱፻፺፬ ላይ ፳/ ‹‹ገንዘብ አከል ንብረት›› ማለት የሚከተሉትን ፋይናንስ ተቋማት ያለ ተቀማጭ ገንዘብ፣ መ) በብሔራዊ ባንክ በየጊዜው ተቀባይነት አላቸው ተብለው የሚወሰኑ ሌሎች ገንዘብ ፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፫ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሰ)፣ (ቀ) እና (ተ) ተሰርዘው በሚከተሉት ፊደል ተራ (ሰ)፣ (ቀ) እና (ተ) ተተክተዋል:- ሰ) “በከተማና በገጠር በጥቃቅንና አነስተኛ የሥራ መስኮች ወይንም በሌሎች ምርታማ ተግባራት ላይ የተሰማሩ ሰዎች የሚያካሂ ዷቸውን ገቢ የሚያስገኙ ፕሮጀክቶች ቀ)“ለጥቃቅንና ለአነስተኛ የንግድ ሥራዎች ወይም መሰል ምርታማ ተግባራት ዓላማ ተ) “የፋይናንስ ኪራይ አገልግሎት በካፒታል ዕቃ ኪራይ ንግድ ሥራ አዋጅ ቁጥር ፩፻፫/፲፱፻፺ እና የካፒታል ዕቃ ኪራይ ንግድ ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፬/ ከአዋጁ አንቀጽ ፫ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ተ) ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ ፊደል ተራ (ቸ)፣ (ኀ) እና (ነ) ተጨምረው ነባሩ ፊደል ተራ (ቸ) ፊደል ተራ (ኘ) ሆኖ ተሸጋሽጓል፡፡ ኀ) የወኪል ባንኪንግ አገልግሎት መስጠት፤ ነ) ከወለድ ነፃ አነስተኛ የፋይናንስ ሥራ ፭/ ከአዋጁ አንቀጽ ፰ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል ተራ (ለ) ቀጥሎ አዲስ ፊደል ተራ (ሐ)፣ (መ) እና (ሠ) ተጨምረዋል፡፡ መ) ተቋሙ ዕዳ መክፈል ወደማይችልበት ሠ) ተቋሙ ህግንና መመሪያን ተቀብሎ ለመስራት ፈቃደኛ ሳይሆን ሲቀር፤” ፮/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ኦዲተር የኦዲት ግኝቶችን፣ ድምዳሜዎችን እና አስተያየቶችን ያካተተ የተሟላ የኦዲት በሚወሰን የጊዜ ገደብ ውስጥ ለብሔራዊ የአነስተኛ ፋይናንስ ተቋም የውጭ ኦዲተር ውጤቶች እና የደረሰባቸውን ድምዳሜዎች ለተቋሙ ባለአክሲዮኖች ሪፖርት ማቅረብ ፯/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፯ ንዑስ አንቀጽ (፬) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፬/ "የተሻሻለውን የመመሥረቻ ጽሁፍ ወይም ፈቃድ ያገኘበትን ስም መለወጥ፤" ፰/ ከአዋጁ አንቀጽ ፳፭ ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ አንቀጾች ፳፮፣ ፳፯፣ ፳፰፣ ፳፱፣ ፴፣ ፴፩ እና ፴፪ ተጨምረው ከአንቀጽ ፳፮ ተከተላቸው ከአንቀጽ ፴፫ አስከ ፴፯ ሆነው ፳፮/ የፋይናንስ አገልግሎት ተጠቃሚዎች “የፋይናንስ አገልግሎት ተጠቃሚዎችን የሚያስችል መመሪያ ብሔራዊ ባንክ ፳፯/ የብድር መረጃ ልውውጥ ሥርዓት ተቋማትን ጨምሮ በፋይናንስ ተቋማት መካከል የሚደረግ የብድር መረጃ ልውውጥ የወጪ መጋራትን በተመለከተ መመሪያ ፳፰/ የማስታወቂያ ይዘትን ስለመቆጣጠር የሚጎዳ የተከፈለበት የሬድዮ ወይም የቴሌቪዥን ማስታወቂያ፣ ፖስተር፣ ቢልቦርድ፣ በራሪ ወረቀት ወይም ሌላ የመጽሄት ማስታወቂያ አውጥቶ ቢገኝ ተቋሙ ማስታወቂያውን እንዲያቋርጥ፣ እንዲቆጠብ ብሔራዊ ባንክ ሊያዘው ፳፱/ ዋናና ወሳኝ ሥራን በውጭ አካላት "አነስተኛ የፋይናንስ ተቋማት ወሳኝ ሥራቸውን በውጭ አካላት ስለሚያሰሩ በት ሁኔታ ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው አንቀጽ አፈጻጸም ‹‹ዋናና ወሳኝ ሥራ›› የአነስተኛ የመድን ሥራ እና ብሔራዊ ባንክ የሚወስነውን ሌሎች ሥራዎችን "በዲጅታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት ስለሚሰጥበት ሁኔታ ብሔራዊ ባንክ ፴፩/ ከወለድ ነፃ አነስተኛ የፋይናንስ ሥራ እንደተጠበቁ ሆነው፣ ብሔራዊ ባንክ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋማት ፈቃድ ስለሚሰጥበትና ቁጥጥር ስለሚያካሄድ ለመደንገግ መመሪያ ያወጣል፡፡ ለዚህ ንዑስ አንቀጽ "ከወለድ ነፃ አነስተኛ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አሰባሰብና አጠቃቀም ጋር የተያያዙ ፴፪/ የውጭ ሀገር ዜግነት ያላቸው ትውልደ ፩/ "በአዋጁ አንቀጽ ፳፭ የተደነገገው ትውልደ ኢትዮጵያውያን ባለቤትነት ወይም የውጭ ሀገር ዜግነት ባላቸው ጵያውያን የጋራ ባለቤትነት የተቋቋ ወይም አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተደነገገው አግባብ የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ ቀጥታ የአንድ የአነስተኛ ፋይናንስ የአንድ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ ወይም እሱ ባለአክስዮን የሆነበት ምንዛሪ ብቻ የሚከፈል ይሆናል፡፡ ፫ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ሀ) ከአክስዮን ባለቤትነት የሚያገኘው ለ) የአክስዮን ድርሻውን ለሌላ ሰው መ) ሌሎች ከአክሲዮን ባለቤትነት ጋር የውጭ ሀገር ዜግነት ላለው ትውልደ የፋይናንስ ተቋም ውስጥ አክሲዮን ላለው የሚከፈሉ ማናቸውም ዓይነት ክፍያዎች እንዲሁም በዚህ አግባብ የሚያገኘውን ሀብት ወይም ጥቅም ወደ ውጭ ሀገር ትውልደ ኢትዮጵያዊያን በአነስተኛ የፋይናንስ ዘርፍ መዋዕለ ንዋያቸውን በሥራ ላይ ስለሚያውሉበት ተጨማሪ ፱/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፫) ፊድል ተራ (ሀ) እና አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) እንዲሁም አንቀጽ ፲፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሐ) ተሰርዘዋል፡፡ ፲/ በአዋጁ በተለያዩ ቦታዎች ‹‹ተቆጣጣሪ›› ወይም ‹‹የቁጥጥር ሥራ›› የሚለው እንደ ቅደም ተከተላቸው ‹‹መርማሪ›› ወይም ‹‹የምርመራ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ታህሣሥ ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የአሠሪና ሠራተኛ ጉዳይ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶፮/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፹፰ (፬)“ሠራተኛዋ ከመውለዷ በፊት የወሰደችው የ፴ የሥራ ቀናት የቅድመ፣ ወሊድ ፈቃድ ሲያልቅ ካልወለደች እስከምትወልድበት ቀን ድረስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት እረፍት ልታገኝ ትችላለች፡፡ የ፴ የሥራ ቀናት የቅድመ-ወሊድ ፈቃዷ ሳያልቅ ከወለደች ፺ የሥራ ቀናት የድህረ ወሊድ ፈቃዷ ይጀምራል፡፡ የተባለው “ሠራተኛዋ ከመውለዷ በፊት የወሰደችው የ፴ ተካታታይ ቀናት የቅድመ፣ ወሊድ ፈቃድ ሲያልቅ ካልወለደች እስከ ምትወልድበት ቀን ድረስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ (፪) መሠረት እረፍት ልታገኝ ትችላለች፡፡ የ፴ ተከታታይ ቀናት የቅድመ-ወሊድ ፈቃዷ ሳያልቅ ከወለደች ፺ ተከታታይ ቀናት የድህረ-ወሊድ ፈቃዷ	<doc id="53a1644d30110945" title="የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=14071f1a7628501417258507b70fd6075231391b" char_count="4454" purity="0.94"> የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ታህሣሥ ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፬/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ /ማሻሻያ/ አዋጅ…..ገጽ ፲፪ሺ፸፰ ማረሚያ ቁጥር ፲፭/፪ሺ፲፪…………………ገጽ፲፪ሺ፹፭ የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ አዋጅ ቁጥር ፮፻፳፮/፪ሺ፩ን ማሻሻል አስፈላጊ ሆኖ በመገኘቱ፣ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ ይህ አዋጅ “የአነስተኛ ፋይናንስ ሥራ /ማሻሻያ/ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፬/፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ ፮፻፳፮/፪ሺ፩ እንደሚከተለው ተሻሽሏል:- ፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ (፫)፣ (፬) እና (፮)፣ ተሰርዘው በሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፫)፣ (፬) እና (፮) ተተክተዋል፡፡ ፫/ ‹‹ኩባንያ›› ማለት በንግድ ሕግ የተሰጠውን ትርጉም የያዘ ሆኖ አክሲዮኖቹ:- ሀ) በሙሉ በኢትዮጵያውያን ወይም የውጭ ኢትዮጵያውያን ወይም በኢትዮጵያውያን እና የውጭ ሀገር ዜግነት ባላቸው ትውልደ ኢትዮጵያውያን በጋራ የተያዘ፣ ወይም ለ) ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያውያን ወይም የውጭ ሀገር ዜግነት ባላቸው ትውልደ ኢትዮጵያውያን ወይም በኢትዮጵያውያን ትውልደ ኢትዮጵያውያን በጋራ ባለቤትነት በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የተመዘገበና ዋና ፬/ ‹‹የግዴታ ቁጠባ›› ማለት ገንዘቡን የሚቆጥቡት ግለሰቦችም ሆኑ ቡድኖች ወይም የንግድ ድርጅቶች ፈቃድ ከተሰጠው ተቋም ብድር ለመውሰድ ብቁ ለመሆንና ለሚያገኙት ብድር የሚያስቀምጡት የቁጠባ ገንዘብ ነው፤ ፮/ ‹‹የፋይናንስ ተቋም›› ማለት መድን ሰጪ ኩባንያ፣ ባንክ፣ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም፣ የካፒታል ዕቃ ፋይናንስ ኩባንያ፣ የጠለፋ መድን ሰጪ፣ አነስተኛ መድን ሰጪ፣ የፖስታ ቁጠባ ድርጅት፣ የሐዋላ ድርጅት፣ በዲጅታል ድርጅት ወይም በብሔራዊ ባንክ የሚወሰን ፪/ ከአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ (፲፯) ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጾች (፲፰)፣ (፲፱) እና (፳) ተጨምረው ንዑስ አንቀጽ (፲፰) ንዑስ አንቀጽ (፳፩) ሆኖ ተሸጋሽጓል፡፡ ፲፰/ “በዲጅታል ዘዴዎች የሚሰጥ የፋይናንስ የሚሰጡ የክፍያ፣ የሐዋላ እና የመድን ኢትዮጵያዊ›› ማለት የኢትዮጵያ ተወላጅ የሆኑ የውጭ ዜጎችን በትውልድ ሀገራቸው የወጣው አዋጅ ቁጥር ፪፻፸/፲፱፻፺፬ ላይ ፳/ ‹‹ገንዘብ አከል ንብረት›› ማለት የሚከተሉትን ፋይናንስ ተቋማት ያለ ተቀማጭ ገንዘብ፣ መ) በብሔራዊ ባንክ በየጊዜው ተቀባይነት አላቸው ተብለው የሚወሰኑ ሌሎች ገንዘብ ፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፫ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሰ)፣ (ቀ) እና (ተ) ተሰርዘው በሚከተሉት ፊደል ተራ (ሰ)፣ (ቀ) እና (ተ) ተተክተዋል:- ሰ) “በከተማና በገጠር በጥቃቅንና አነስተኛ የሥራ መስኮች ወይንም በሌሎች ምርታማ ተግባራት ላይ የተሰማሩ ሰዎች የሚያካሂ ዷቸውን ገቢ የሚያስገኙ ፕሮጀክቶች ቀ)“ለጥቃቅንና ለአነስተኛ የንግድ ሥራዎች ወይም መሰል ምርታማ ተግባራት ዓላማ ተ) “የፋይናንስ ኪራይ አገልግሎት በካፒታል ዕቃ ኪራይ ንግድ ሥራ አዋጅ ቁጥር ፩፻፫/፲፱፻፺ እና የካፒታል ዕቃ ኪራይ ንግድ ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ ቁጥር ፬/ ከአዋጁ አንቀጽ ፫ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ተ) ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ ፊደል ተራ (ቸ)፣ (ኀ) እና (ነ) ተጨምረው ነባሩ ፊደል ተራ (ቸ) ፊደል ተራ (ኘ) ሆኖ ተሸጋሽጓል፡፡ ኀ) የወኪል ባንኪንግ አገልግሎት መስጠት፤ ነ) ከወለድ ነፃ አነስተኛ የፋይናንስ ሥራ ፭/ ከአዋጁ አንቀጽ ፰ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፊደል ተራ (ለ) ቀጥሎ አዲስ ፊደል ተራ (ሐ)፣ (መ) እና (ሠ) ተጨምረዋል፡፡ መ) ተቋሙ ዕዳ መክፈል ወደማይችልበት ሠ) ተቋሙ ህግንና መመሪያን ተቀብሎ ለመስራት ፈቃደኛ ሳይሆን ሲቀር፤” ፮/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ኦዲተር የኦዲት ግኝቶችን፣ ድምዳሜዎችን እና አስተያየቶችን ያካተተ የተሟላ የኦዲት በሚወሰን የጊዜ ገደብ ውስጥ ለብሔራዊ የአነስተኛ ፋይናንስ ተቋም የውጭ ኦዲተር ውጤቶች እና የደረሰባቸውን ድምዳሜዎች ለተቋሙ ባለአክሲዮኖች ሪፖርት ማቅረብ ፯/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፯ ንዑስ አንቀጽ (፬) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ ፬/ "የተሻሻለውን የመመሥረቻ ጽሁፍ ወይም ፈቃድ ያገኘበትን ስም መለወጥ፤" ፰/ ከአዋጁ አንቀጽ ፳፭ ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ አንቀጾች ፳፮፣ ፳፯፣ ፳፰፣ ፳፱፣ ፴፣ ፴፩ እና ፴፪ ተጨምረው ከአንቀጽ ፳፮ ተከተላቸው ከአንቀጽ ፴፫ አስከ ፴፯ ሆነው ፳፮/ የፋይናንስ አገልግሎት ተጠቃሚዎች “የፋይናንስ አገልግሎት ተጠቃሚዎችን የሚያስችል መመሪያ ብሔራዊ ባንክ ፳፯/ የብድር መረጃ ልውውጥ ሥርዓት ተቋማትን ጨምሮ በፋይናንስ ተቋማት መካከል የሚደረግ የብድር መረጃ ልውውጥ የወጪ መጋራትን በተመለከተ መመሪያ ፳፰/ የማስታወቂያ ይዘትን ስለመቆጣጠር የሚጎዳ የተከፈለበት የሬድዮ ወይም የቴሌቪዥን ማስታወቂያ፣ ፖስተር፣ ቢልቦርድ፣ በራሪ ወረቀት ወይም ሌላ የመጽሄት ማስታወቂያ አውጥቶ ቢገኝ ተቋሙ ማስታወቂያውን እንዲያቋርጥ፣ እንዲቆጠብ ብሔራዊ ባንክ ሊያዘው ፳፱/ ዋናና ወሳኝ ሥራን በውጭ አካላት "አነስተኛ የፋይናንስ ተቋማት ወሳኝ ሥራቸውን በውጭ አካላት ስለሚያሰሩ በት ሁኔታ ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው አንቀጽ አፈጻጸም ‹‹ዋናና ወሳኝ ሥራ›› የአነስተኛ የመድን ሥራ እና ብሔራዊ ባንክ የሚወስነውን ሌሎች ሥራዎችን "በዲጅታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት ስለሚሰጥበት ሁኔታ ብሔራዊ ባንክ ፴፩/ ከወለድ ነፃ አነስተኛ የፋይናንስ ሥራ እንደተጠበቁ ሆነው፣ ብሔራዊ ባንክ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋማት ፈቃድ ስለሚሰጥበትና ቁጥጥር ስለሚያካሄድ ለመደንገግ መመሪያ ያወጣል፡፡ ለዚህ ንዑስ አንቀጽ "ከወለድ ነፃ አነስተኛ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) አሰባሰብና አጠቃቀም ጋር የተያያዙ ፴፪/ የውጭ ሀገር ዜግነት ያላቸው ትውልደ ፩/ "በአዋጁ አንቀጽ ፳፭ የተደነገገው ትውልደ ኢትዮጵያውያን ባለቤትነት ወይም የውጭ ሀገር ዜግነት ባላቸው ጵያውያን የጋራ ባለቤትነት የተቋቋ ወይም አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተደነገገው አግባብ የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ ቀጥታ የአንድ የአነስተኛ ፋይናንስ የአንድ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ ወይም እሱ ባለአክስዮን የሆነበት ምንዛሪ ብቻ የሚከፈል ይሆናል፡፡ ፫ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) ሀ) ከአክስዮን ባለቤትነት የሚያገኘው ለ) የአክስዮን ድርሻውን ለሌላ ሰው መ) ሌሎች ከአክሲዮን ባለቤትነት ጋር የውጭ ሀገር ዜግነት ላለው ትውልደ የፋይናንስ ተቋም ውስጥ አክሲዮን ላለው የሚከፈሉ ማናቸውም ዓይነት ክፍያዎች እንዲሁም በዚህ አግባብ የሚያገኘውን ሀብት ወይም ጥቅም ወደ ውጭ ሀገር ትውልደ ኢትዮጵያዊያን በአነስተኛ የፋይናንስ ዘርፍ መዋዕለ ንዋያቸውን በሥራ ላይ ስለሚያውሉበት ተጨማሪ ፱/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፫) ፊድል ተራ (ሀ) እና አንቀጽ ፲፫ ንዑስ አንቀጽ (፩) እንዲሁም አንቀጽ ፲፬ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሐ) ተሰርዘዋል፡፡ ፲/ በአዋጁ በተለያዩ ቦታዎች ‹‹ተቆጣጣሪ›› ወይም ‹‹የቁጥጥር ሥራ›› የሚለው እንደ ቅደም ተከተላቸው ‹‹መርማሪ›› ወይም ‹‹የምርመራ ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ታህሣሥ ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የአሠሪና ሠራተኛ ጉዳይ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶፮/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፹፰ (፬)“ሠራተኛዋ ከመውለዷ በፊት የወሰደችው የ፴ የሥራ ቀናት የቅድመ፣ ወሊድ ፈቃድ ሲያልቅ ካልወለደች እስከምትወልድበት ቀን ድረስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት እረፍት ልታገኝ ትችላለች፡፡ የ፴ የሥራ ቀናት የቅድመ-ወሊድ ፈቃዷ ሳያልቅ ከወለደች ፺ የሥራ ቀናት የድህረ ወሊድ ፈቃዷ ይጀምራል፡፡ የተባለው “ሠራተኛዋ ከመውለዷ በፊት የወሰደችው የ፴ ተካታታይ ቀናት የቅድመ፣ ወሊድ ፈቃድ ሲያልቅ ካልወለደች እስከ ምትወልድበት ቀን ድረስ በዚህ አንቀጽ ንዑስ (፪) መሠረት እረፍት ልታገኝ ትችላለች፡፡ የ፴ ተከታታይ ቀናት የቅድመ-ወሊድ ፈቃዷ ሳያልቅ ከወለደች ፺ ተከታታይ ቀናት የድህረ-ወሊድ ፈቃዷ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=14071f1a7628501417258507b70fd6075231391b	4,454	877	0.94019	2025-10-04T13:53:00.815119
f930b864e85f48a2	የመድን ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፫/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የመድን ሥራ /ማሻሻያ/ አዋጅ…………ገጽ ፲፪ሺ፸፩ ማረሚያ ቁጥር ፲፬/፪ሺ፲፪......................ገጽ ፲፪ሺ፸፯ የመድን ሥራ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የመድን ሥራ አዋጅ ቁጥር ፯፻፵፮/፪ሺ፬ን ማሻሻል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የመድን ሥራ /ማሻሻያ/ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፫/ ፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ ፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ (፰) እና (፲፪) ተሰርዘው በሚከተሉት ንዑስ አንቀጾች ተተክተዋል:- ፰/ “ኩባንያ” ማለት በንግድ ሕግ የተሰጠውን በኢትዮጵያውያን ወይም የኢትዮጵያ ተወላጅ በሆኑ የውጭ ዜጎች ወይም በኢትዮጵያውያንና የኢትዮጵያ ተወላጅ በሆኑ የውጭ ዜጎች በጋራ የተያዘ ወይም ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያውያን ወይም የኢትዮጵያ ተወላጅ በሆኑ የውጭ ዜጎች የኢትዮጵያ ተወላጅ በሆኑ የውጭ ዜጎች በጋራ በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የተመዘገበና ዋና መሥሪያ ቤቱ በኢትዮጵያ የሆነ አክሲዮን ፲፪/ ‘‘የፋይናንስ ድርጅት” ማለት መድን ሰጪ ኩባንያ፣ ባንክ፣ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም፣ የካፒታል ዕቃ ፋይናንስ ኩባንያ፣ የጠለፋ የፖስታ ቁጠባ ድርጅት፣ የሐዋላ ድርጅት፣ በዲጅታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት የሚሰጥ ድርጅት ወይም ብሔራዊ ባንክ በሚወስነው መሠረት በዚህ ዘርፍ ሥር ፪/ ከአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ (፴፯) ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጾች (፴፰፣ ፴፱፣ ፵፣ ፵፩፣ ፵፪፣ ፵፫፣ ፵፬፣ ፵፭፣ እና ፵፮) ተጨምረው ከንዑስ አንቀጽ ፴፰ እስከ ፵ ያሉት እንደቅደም ተከተላቸው ከ፵፯ እስከ ፵፱ ሆነው ፴፰/ “በዲጅታል ዘዴዎች የሚሰጥ የፋይናንስ ፴፱/ “ታካፉል” ማለት ሰዎች የተወሰነ የገንዘብ መዋጮ ከማህበራቸው አባሎች በመሰብሰብ በአባሎቻቸው ላይ ለሚደርስ ጥፋት (loss) ወይም ጉዳት(damage) ቀደም ብሎ በተወሰነ የሆኑ የውጭ ዜጎችን በትውልድ አገራቸው በወጣው አዋጅ ቁጥር ፪፻፸/፲፱፻፺፬ ላይ ፵፩/ “መድን ሰጪ ኩባንያ” ማለት የመድን ሥራ እንዲሰራ በብሔራዊ ባንክ ፈቃድ የተሰጠው ፵፪/ “አነስተኛ መድን” ማለት መሰረታዊ የመድን መርሆዎችን የሚከተል፣ በአረቦን ክፍያ ላይ ሊጠቀሙበት የሚያስችል፣ እነዚህን የኅብረተሰብ እንዲያስችል የተቀረጸ እና በተለያዩ አነስተኛ መድን ሰጪዎች የሚቀርብ የመድን ሽፋን ነው፤ ፵፫/ “አነስተኛ መድን ወኪል” ማለት በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ፈቃድ የተሰጠው እና አንድ ወይም ከዚያ በላይ በሆኑ አነስተኛ መድን ሰጪዎች ስም የሚሰራ እና አነስተኛ መድን ገቢዎችን እና አነስተኛ መድን ሰጪዎችን የማገናኘት ስራ የሚሰራ ሰው ነው፤ የአነስተኛ መድን ሥራን ለመስራት ብቻ ፵፭/ “የኢንሹራንስ መግቢያ ዋጋ (ፕሪሚየም)” ማለት በመድን ፖሊሲ ውስጥ የተገለጸውን ፵፮/ "ዕዳን መክፈል የሚያስችል ወሰን" ማለት በእያንዳንዱ አብይ የመድን ሥራ ዓይነት ተቀባይነት ያለው ሀብት ተቀባይነት ካለው ዕዳ ሊበልጥበት የሚገባው ወሰን ነው፤ ፫/ ከአዋጁ አንቀጽ ፭ ንዑስ አንቀጽ (፱) ቀጥሎ ፲/ ብሔራዊ ባንክ ለአነስተኛ መድን ሰጪና ለአነስተኛ መድን ወኪል ስለሚሰጥበትና ፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፲ ተሰርዞ በሚከተለው ኢትዮጵያዊ በመድን ሥራ ስለሚሳተፍበት በአንቀጽ ፲፮ ንዑስ አንቀጽ (፭) ላይ የተጣለው ኢትዮጵያዊ ወይም ሙሉ በሙሉ የውጭ ሀገር ባላቸው ትውልደ ኢትዮጵያውያንና በኢትዮጵ ያውያን የጋራ ባለቤትነት የተቋቋመ ድርጅት በኢትዮጵያ ውስጥ በተቋቋመ መድን ሰጪ ኩባንያ የአክሰዮን ባለቤት ወይም መድን ሰጪ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተደነገገው አግባብ የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ በቀጥታ በመድን ሰጪ ኩባንያ የአክስዮን ባለቤት ሲሆን ወይም በተዘዋዋሪ መንገድ የአክስዮን ባለቤት የሆነበት ሌላ ድርጅት የመድን ሰጪ ኩባንያ ባለአክስዮን ሲሆን የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ በድርጅቱ የሚኖረው የአክስዮን ድርሻ ዋጋ በሙሉ ተቀባይነት ባለው የውጭ ምንዛሪ ብቻ የሚከፈል ይሆናል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው ሀ) ከአክስዮን ባለቤትነት የሚገኝ የትርፍ ኩባንያ ሲሸጥ ወይም ፈርሶ ሲጣራ፤ ክፍያዎች በሙሉ በብር የሚከፈለው ይሆናል፤ እንዲሁም በዚህ አግባብ የሚያገኘውን ሀብት ተጨማሪ ሁኔታዎች ብሔራዊ ባንክ መመሪያ ፭/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፭) ፮/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፭ ንዑስ አንቀጽ (፬) ፊደል ተራ (ሐ) ተሰርዞ በሚከተለው ፊደል ተራ ሐ) “የመድን ሰጪ ዳይሬክተሮች ቦርድ ኃላፊ ነትና ግዴታዎችን እና የመድን ሰጪ ፯/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፮ ንዑስ አንቀጽ (፫) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተተካ ፫) “ማናቸውም መድን ሰጪ ዳይሬክተር በተመሳሳይ ጊዜ የሌላ ፋይናንስ ተቋም ዳይሬክተር ሆኖ ሊያገለግል አይችልም፡፡ በተጨማሪም ዳይሬክተሩ አሥር በመቶና ከዚያ በላይ የባለቤትነት ድርሻ የያዘበት የንግድ ድርጅት የመድን ሰጪ ዳይሬክተር ፭) ”የውጭ ሀገር ዜጎች ወይም በከፊልም ሆነ በሙሉ በውጭ ሀገር ዜጎች ባለቤትነት የተያዙ ድርጅቶች ወይም የውጭ መድን የመድን ሥራ ማካሄድ ወይም የመድን ሥራ የሚያካሂዱ ቅርንጫፎች ማቋቋም እንዲሁም በኢትዮጵያ ውስጥ በተቋቋሙ መድን ሰጪዎች የአክስዮን ባለቤት መሆን ፰/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፮ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፱/ የአዋጁ አንቀጽ ፴ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፲/ የአዋጁ አንቀጽ ፵፮ ንዑስ አንቀጽ (፩) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፩/ "በዚህ አዋጅ መሠረት በሚወጡ ደንቦች ለማንኛውም ዳይሬክተር፣ ባለአክስዮን፣ ዋና ሥራ አስፈፃሚ፣ ኦዲተር፣ አስሊ ወይም ለማንኛውም የመድን ረዳት ወይም ከነዚህ ሰዎች ጋር ግንኙነት ላለው ማንኛውም ሰው ለመድን ሰጪው ኩባንያ ሰራተኞች ሁሉ ከተፈቀደ የሰራተኞች ጥቅማጥቅም በስተቀር ማናቸውንም ዓይነት ብድር ወይም የገንዘብ ዋስትና ሊሰጥ አይችልም፡፡ ሆኖም ይህ ገደብ መድን ሰጪው የገባውን የሕይወት ለሕይወት መድን ገቢዎች የሚሰጠውን ብድር ፲፩/ ከአዋጁ አንቀጽ ፶፬ ቀጥሎ አዲስ አንቀጽ ፶፭፣ ፶፮፣ ፶፯፣ ፶፰፣ ፶፱፣ ፷ ተጨምረው ከአንቀጽ ፶፭ እስከ ፷ ያሉት እንደቅደም ተከተላቸው ከአንቀጽ ፷፩ እስከ ፷፮ ሆነው ፶፭. የጠለፋ መድን ሰጪን ስለመቆጣጠር ፩/ ብሔራዊ ባንክ የጠለፋ መድን ሰጪን ፪/ ብሔራዊ ባንክ የጠለፋ መድን ሰጪን ለመቆጣጠር አስፈላጊ የሆነ መመሪያ ፫/ ከአንቀጽ ፮(፪-፭)፣ ፳፯(፫)፣ ፴፬ (፪)፣ ፴፱- ፵፭፣ ፵፰-፶፣ ፶፰ እና ፶፱ (እንደተሸጋሸገው) ፶፮. በዲጅታል ዘዴዎች የመድን አገልግሎት በዲጅታል ዘዴዎች የመድን አገልግሎት ፶፯/ የማስታወቂያ ይዘትን ስለመቆጣጠር ማናቸውም መድን ሰጪ በማናቸውም ጊዜ በብሔራዊ ባንክ እምነት ሐሰተኛ፣ አሳሳች፣ አደናገሪ ወይም የሌላውን ጥቅም የሚጎዳ የተከፈለበትን የሬዲዮ ወይም የቴሌቪዥን ማስታወቂያ፣ ፖስተር፣ ቢልቦርድ፣ በራሪ ወረቀት፣ ሰርኩላር ወይም ሌላ ሰነድ እና ማስታወቂያ አውጥቶ ቢገኝ መድን ሰጪው ማስታወቂያውን እንዲያቋርጥ፣ እንዲያሻሽል ወይም ከማስተዋወቅ እንዲቆጠብ ብሔራዊ ፶፰/ የኢንሹራንስ መግቢያ ዋጋ (ፕሪሚየም) ስለመወሰን ብሔራዊ ባንከ ዝቅተኛ የኢንሹራንስ መግቢያ ዋጋ ለመወሰን ይችላል፡፡ ዝቅተኛ የኢንሹራንስ መግቢያ ዋጋ ስለሚወሰንበት ሁኔታ በመመሪያ ፶፱/ የመድን አገልግሎት ተጠቃሚዎች መብት ጥበቃ የመድን አገልግሎት ተጠቃሚዎችን መብት እና ጥቅም ለማስከበር የሚያስችል መመሪያ ብሔራዊ ፷/ ለታካፉል መድን ሰጪ ኩባንያ ፈቃድ ስለመስጠት መመሪያዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ ብሔራዊ ባንክ የታካፉል መድን ሥራ ለሚሰራ መድን ስለሚያካሄድበት ሁኔታ ተጨማሪ ግዴታዎችን ለመደንገግ መመሪያዎችን ያወጣል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ብሔራዊ ባንክ ከመደበኛው ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ታህሣሥ ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የኢትዮጵያ ምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነ ምግባር አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፪/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፷፭ (፩) (ሀ) “ ፬ መቶ ሺ መስራች አባላት ሲኖሩት፤” የተባለው “፬ ሺ መስራች አባላት ሲኖሩት፤”	<doc id="f930b864e85f48a2" title="የመድን ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=07aba3150d0808ed76b9577b712a087e224a1e5b" char_count="4518" purity="0.95"> የመድን ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፫/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የመድን ሥራ /ማሻሻያ/ አዋጅ…………ገጽ ፲፪ሺ፸፩ ማረሚያ ቁጥር ፲፬/፪ሺ፲፪......................ገጽ ፲፪ሺ፸፯ የመድን ሥራ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ የመድን ሥራ አዋጅ ቁጥር ፯፻፵፮/፪ሺ፬ን ማሻሻል በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሠረት የሚከተለው ይህ አዋጅ “የመድን ሥራ /ማሻሻያ/ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፫/ ፪ሺ፲፪” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ ፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ (፰) እና (፲፪) ተሰርዘው በሚከተሉት ንዑስ አንቀጾች ተተክተዋል:- ፰/ “ኩባንያ” ማለት በንግድ ሕግ የተሰጠውን በኢትዮጵያውያን ወይም የኢትዮጵያ ተወላጅ በሆኑ የውጭ ዜጎች ወይም በኢትዮጵያውያንና የኢትዮጵያ ተወላጅ በሆኑ የውጭ ዜጎች በጋራ የተያዘ ወይም ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያውያን ወይም የኢትዮጵያ ተወላጅ በሆኑ የውጭ ዜጎች የኢትዮጵያ ተወላጅ በሆኑ የውጭ ዜጎች በጋራ በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የተመዘገበና ዋና መሥሪያ ቤቱ በኢትዮጵያ የሆነ አክሲዮን ፲፪/ ‘‘የፋይናንስ ድርጅት” ማለት መድን ሰጪ ኩባንያ፣ ባንክ፣ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም፣ የካፒታል ዕቃ ፋይናንስ ኩባንያ፣ የጠለፋ የፖስታ ቁጠባ ድርጅት፣ የሐዋላ ድርጅት፣ በዲጅታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት የሚሰጥ ድርጅት ወይም ብሔራዊ ባንክ በሚወስነው መሠረት በዚህ ዘርፍ ሥር ፪/ ከአዋጁ አንቀጽ ፪ ንዑስ አንቀጽ (፴፯) ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጾች (፴፰፣ ፴፱፣ ፵፣ ፵፩፣ ፵፪፣ ፵፫፣ ፵፬፣ ፵፭፣ እና ፵፮) ተጨምረው ከንዑስ አንቀጽ ፴፰ እስከ ፵ ያሉት እንደቅደም ተከተላቸው ከ፵፯ እስከ ፵፱ ሆነው ፴፰/ “በዲጅታል ዘዴዎች የሚሰጥ የፋይናንስ ፴፱/ “ታካፉል” ማለት ሰዎች የተወሰነ የገንዘብ መዋጮ ከማህበራቸው አባሎች በመሰብሰብ በአባሎቻቸው ላይ ለሚደርስ ጥፋት (loss) ወይም ጉዳት(damage) ቀደም ብሎ በተወሰነ የሆኑ የውጭ ዜጎችን በትውልድ አገራቸው በወጣው አዋጅ ቁጥር ፪፻፸/፲፱፻፺፬ ላይ ፵፩/ “መድን ሰጪ ኩባንያ” ማለት የመድን ሥራ እንዲሰራ በብሔራዊ ባንክ ፈቃድ የተሰጠው ፵፪/ “አነስተኛ መድን” ማለት መሰረታዊ የመድን መርሆዎችን የሚከተል፣ በአረቦን ክፍያ ላይ ሊጠቀሙበት የሚያስችል፣ እነዚህን የኅብረተሰብ እንዲያስችል የተቀረጸ እና በተለያዩ አነስተኛ መድን ሰጪዎች የሚቀርብ የመድን ሽፋን ነው፤ ፵፫/ “አነስተኛ መድን ወኪል” ማለት በኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ፈቃድ የተሰጠው እና አንድ ወይም ከዚያ በላይ በሆኑ አነስተኛ መድን ሰጪዎች ስም የሚሰራ እና አነስተኛ መድን ገቢዎችን እና አነስተኛ መድን ሰጪዎችን የማገናኘት ስራ የሚሰራ ሰው ነው፤ የአነስተኛ መድን ሥራን ለመስራት ብቻ ፵፭/ “የኢንሹራንስ መግቢያ ዋጋ (ፕሪሚየም)” ማለት በመድን ፖሊሲ ውስጥ የተገለጸውን ፵፮/ "ዕዳን መክፈል የሚያስችል ወሰን" ማለት በእያንዳንዱ አብይ የመድን ሥራ ዓይነት ተቀባይነት ያለው ሀብት ተቀባይነት ካለው ዕዳ ሊበልጥበት የሚገባው ወሰን ነው፤ ፫/ ከአዋጁ አንቀጽ ፭ ንዑስ አንቀጽ (፱) ቀጥሎ ፲/ ብሔራዊ ባንክ ለአነስተኛ መድን ሰጪና ለአነስተኛ መድን ወኪል ስለሚሰጥበትና ፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፲ ተሰርዞ በሚከተለው ኢትዮጵያዊ በመድን ሥራ ስለሚሳተፍበት በአንቀጽ ፲፮ ንዑስ አንቀጽ (፭) ላይ የተጣለው ኢትዮጵያዊ ወይም ሙሉ በሙሉ የውጭ ሀገር ባላቸው ትውልደ ኢትዮጵያውያንና በኢትዮጵ ያውያን የጋራ ባለቤትነት የተቋቋመ ድርጅት በኢትዮጵያ ውስጥ በተቋቋመ መድን ሰጪ ኩባንያ የአክሰዮን ባለቤት ወይም መድን ሰጪ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተደነገገው አግባብ የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ በቀጥታ በመድን ሰጪ ኩባንያ የአክስዮን ባለቤት ሲሆን ወይም በተዘዋዋሪ መንገድ የአክስዮን ባለቤት የሆነበት ሌላ ድርጅት የመድን ሰጪ ኩባንያ ባለአክስዮን ሲሆን የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ በድርጅቱ የሚኖረው የአክስዮን ድርሻ ዋጋ በሙሉ ተቀባይነት ባለው የውጭ ምንዛሪ ብቻ የሚከፈል ይሆናል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው ሀ) ከአክስዮን ባለቤትነት የሚገኝ የትርፍ ኩባንያ ሲሸጥ ወይም ፈርሶ ሲጣራ፤ ክፍያዎች በሙሉ በብር የሚከፈለው ይሆናል፤ እንዲሁም በዚህ አግባብ የሚያገኘውን ሀብት ተጨማሪ ሁኔታዎች ብሔራዊ ባንክ መመሪያ ፭/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፪ ንዑስ አንቀጽ (፭) ፮/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፭ ንዑስ አንቀጽ (፬) ፊደል ተራ (ሐ) ተሰርዞ በሚከተለው ፊደል ተራ ሐ) “የመድን ሰጪ ዳይሬክተሮች ቦርድ ኃላፊ ነትና ግዴታዎችን እና የመድን ሰጪ ፯/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፮ ንዑስ አንቀጽ (፫) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተተካ ፫) “ማናቸውም መድን ሰጪ ዳይሬክተር በተመሳሳይ ጊዜ የሌላ ፋይናንስ ተቋም ዳይሬክተር ሆኖ ሊያገለግል አይችልም፡፡ በተጨማሪም ዳይሬክተሩ አሥር በመቶና ከዚያ በላይ የባለቤትነት ድርሻ የያዘበት የንግድ ድርጅት የመድን ሰጪ ዳይሬክተር ፭) ”የውጭ ሀገር ዜጎች ወይም በከፊልም ሆነ በሙሉ በውጭ ሀገር ዜጎች ባለቤትነት የተያዙ ድርጅቶች ወይም የውጭ መድን የመድን ሥራ ማካሄድ ወይም የመድን ሥራ የሚያካሂዱ ቅርንጫፎች ማቋቋም እንዲሁም በኢትዮጵያ ውስጥ በተቋቋሙ መድን ሰጪዎች የአክስዮን ባለቤት መሆን ፰/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፮ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፱/ የአዋጁ አንቀጽ ፴ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፲/ የአዋጁ አንቀጽ ፵፮ ንዑስ አንቀጽ (፩) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፩/ "በዚህ አዋጅ መሠረት በሚወጡ ደንቦች ለማንኛውም ዳይሬክተር፣ ባለአክስዮን፣ ዋና ሥራ አስፈፃሚ፣ ኦዲተር፣ አስሊ ወይም ለማንኛውም የመድን ረዳት ወይም ከነዚህ ሰዎች ጋር ግንኙነት ላለው ማንኛውም ሰው ለመድን ሰጪው ኩባንያ ሰራተኞች ሁሉ ከተፈቀደ የሰራተኞች ጥቅማጥቅም በስተቀር ማናቸውንም ዓይነት ብድር ወይም የገንዘብ ዋስትና ሊሰጥ አይችልም፡፡ ሆኖም ይህ ገደብ መድን ሰጪው የገባውን የሕይወት ለሕይወት መድን ገቢዎች የሚሰጠውን ብድር ፲፩/ ከአዋጁ አንቀጽ ፶፬ ቀጥሎ አዲስ አንቀጽ ፶፭፣ ፶፮፣ ፶፯፣ ፶፰፣ ፶፱፣ ፷ ተጨምረው ከአንቀጽ ፶፭ እስከ ፷ ያሉት እንደቅደም ተከተላቸው ከአንቀጽ ፷፩ እስከ ፷፮ ሆነው ፶፭. የጠለፋ መድን ሰጪን ስለመቆጣጠር ፩/ ብሔራዊ ባንክ የጠለፋ መድን ሰጪን ፪/ ብሔራዊ ባንክ የጠለፋ መድን ሰጪን ለመቆጣጠር አስፈላጊ የሆነ መመሪያ ፫/ ከአንቀጽ ፮(፪-፭)፣ ፳፯(፫)፣ ፴፬ (፪)፣ ፴፱- ፵፭፣ ፵፰-፶፣ ፶፰ እና ፶፱ (እንደተሸጋሸገው) ፶፮. በዲጅታል ዘዴዎች የመድን አገልግሎት በዲጅታል ዘዴዎች የመድን አገልግሎት ፶፯/ የማስታወቂያ ይዘትን ስለመቆጣጠር ማናቸውም መድን ሰጪ በማናቸውም ጊዜ በብሔራዊ ባንክ እምነት ሐሰተኛ፣ አሳሳች፣ አደናገሪ ወይም የሌላውን ጥቅም የሚጎዳ የተከፈለበትን የሬዲዮ ወይም የቴሌቪዥን ማስታወቂያ፣ ፖስተር፣ ቢልቦርድ፣ በራሪ ወረቀት፣ ሰርኩላር ወይም ሌላ ሰነድ እና ማስታወቂያ አውጥቶ ቢገኝ መድን ሰጪው ማስታወቂያውን እንዲያቋርጥ፣ እንዲያሻሽል ወይም ከማስተዋወቅ እንዲቆጠብ ብሔራዊ ፶፰/ የኢንሹራንስ መግቢያ ዋጋ (ፕሪሚየም) ስለመወሰን ብሔራዊ ባንከ ዝቅተኛ የኢንሹራንስ መግቢያ ዋጋ ለመወሰን ይችላል፡፡ ዝቅተኛ የኢንሹራንስ መግቢያ ዋጋ ስለሚወሰንበት ሁኔታ በመመሪያ ፶፱/ የመድን አገልግሎት ተጠቃሚዎች መብት ጥበቃ የመድን አገልግሎት ተጠቃሚዎችን መብት እና ጥቅም ለማስከበር የሚያስችል መመሪያ ብሔራዊ ፷/ ለታካፉል መድን ሰጪ ኩባንያ ፈቃድ ስለመስጠት መመሪያዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ ብሔራዊ ባንክ የታካፉል መድን ሥራ ለሚሰራ መድን ስለሚያካሄድበት ሁኔታ ተጨማሪ ግዴታዎችን ለመደንገግ መመሪያዎችን ያወጣል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ብሔራዊ ባንክ ከመደበኛው ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናል፡፡ አዲስ አበባ ታህሣሥ ፴ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የኢትዮጵያ ምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነ ምግባር አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፪/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፷፭ (፩) (ሀ) “ ፬ መቶ ሺ መስራች አባላት ሲኖሩት፤” የተባለው “፬ ሺ መስራች አባላት ሲኖሩት፤” </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=07aba3150d0808ed76b9577b712a087e224a1e5b	4,518	901	0.951078	2025-10-04T13:53:03.734319
6a7b5bb2faf5a336	የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ታህሳስ ፰ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፸፫/፪ሺ፲፪ ዓ.ም አዋጅ…………………………………….….………..ገጽ ፲፪ሺ፷፭ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፫/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፲፭/ ፪ሺ፲፩ አገልግሎቱ ዋና ስራ አስፈጻሚ߹ምክትል ዋና ስራ አስፈፃሚ እና ከሰራተኞች ደመወዝና ጥቅማ ጥቅም ያለበትና ተግባራዊ ሊሆን በሚችልበት መልኩ ማሻሻል የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግስት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሰረት የሚከተለው ታውጇል ። ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፫/፪ሺ፲፪ ተብሎ ሊጠቀስ ፩. የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፲፭/ ፪ሺ፲፩ እንደሚከተለው ተሻሽሏል። ፪.የአዋጁ አንቀጽ ፱(፮) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ “፮.የአገልግሎቱ ሰራተኞች ቅጥር߹እድገትና አስተዳደር ይከታተላል߹የአገልግሎቱን ዋና ስራ አስፈጻሚ߹ ምክትል ዋና ስራ አስፈጻሚዎች እና ሰራተኞች ደመወዝ ߹ አበል እና ልዩ ጥቅማ ጥቅሞች የመንግስትን አቅም በማገናዘብ ይህ አዋጁ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ ታህሳስ ፰ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="6a7b5bb2faf5a336" title="የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=e479b3a88b5de3a9ca24ba8aa33dde89c3197099" char_count="787" purity="0.93"> የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ታህሳስ ፰ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፸፫/፪ሺ፲፪ ዓ.ም አዋጅ…………………………………….….………..ገጽ ፲፪ሺ፷፭ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፫/፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፲፭/ ፪ሺ፲፩ አገልግሎቱ ዋና ስራ አስፈጻሚ߹ምክትል ዋና ስራ አስፈፃሚ እና ከሰራተኞች ደመወዝና ጥቅማ ጥቅም ያለበትና ተግባራዊ ሊሆን በሚችልበት መልኩ ማሻሻል የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገመንግስት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሰረት የሚከተለው ታውጇል ። ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፫/፪ሺ፲፪ ተብሎ ሊጠቀስ ፩. የኢትዮጵያ ዜና አገልግሎት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፲፭/ ፪ሺ፲፩ እንደሚከተለው ተሻሽሏል። ፪.የአዋጁ አንቀጽ ፱(፮) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ “፮.የአገልግሎቱ ሰራተኞች ቅጥር߹እድገትና አስተዳደር ይከታተላል߹የአገልግሎቱን ዋና ስራ አስፈጻሚ߹ ምክትል ዋና ስራ አስፈጻሚዎች እና ሰራተኞች ደመወዝ ߹ አበል እና ልዩ ጥቅማ ጥቅሞች የመንግስትን አቅም በማገናዘብ ይህ አዋጁ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ ታህሳስ ፰ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=e479b3a88b5de3a9ca24ba8aa33dde89c3197099	787	142	0.933437	2025-10-04T13:53:06.806610
a6f1aa0fb35a82b6	የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ (ማሻሻያ) አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ታህሳስ ፰ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፪ / ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ /ማሻሻያ/ አዋጅ ………….……………………………………...ገጽ ፲፪ሺ፷፫ የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ከሰራተኞች ደመወዝና ጥቅማ ጥቅም ውሳኔ የማሳለፍ ሥልጣን ጋር በተያያዘ ማሻሻያ በማስፈለጉ ߹ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሰረት የሚከተለው ታውጇል ። ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፪/፪ሺ፲፪ ”ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል። ፩. የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶፩/፪ሺ፲፩ እንደሚከተለው ተሻሽሏል። ፪.የአዋጁ አንቀጽ ፱(፱) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ “፱.የድርጅቱን ሰራተኞች ደመወዝ߹ አበል እና ሌሎች ይወሰናል߹የሰራተኞች አስተዳደር መመሪያ ያወጣል፤” ይህ አዋጁ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ታህሳስ ፰ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="a6f1aa0fb35a82b6" title="የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ (ማሻሻያ) አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=a1a4daf6281138f91ebbd4ef03ec223cf99a5f98" char_count="720" purity="0.93"> የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ (ማሻሻያ) አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ታህሳስ ፰ ቀን ፪ሺ፲፪ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፪ / ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ /ማሻሻያ/ አዋጅ ………….……………………………………...ገጽ ፲፪ሺ፷፫ የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ከሰራተኞች ደመወዝና ጥቅማ ጥቅም ውሳኔ የማሳለፍ ሥልጣን ጋር በተያያዘ ማሻሻያ በማስፈለጉ ߹ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግስት አንቀጽ ፶፭ (፩) መሰረት የሚከተለው ታውጇል ። ይህ አዋጅ “የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፸፪/፪ሺ፲፪ ”ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል። ፩. የኢትዮጵያ ፕሬስ ድርጅት እንደገና ማቋቋሚያ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶፩/፪ሺ፲፩ እንደሚከተለው ተሻሽሏል። ፪.የአዋጁ አንቀጽ ፱(፱) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ “፱.የድርጅቱን ሰራተኞች ደመወዝ߹ አበል እና ሌሎች ይወሰናል߹የሰራተኞች አስተዳደር መመሪያ ያወጣል፤” ይህ አዋጁ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት አዲስ አበባ ታህሳስ ፰ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=a1a4daf6281138f91ebbd4ef03ec223cf99a5f98	720	132	0.926995	2025-10-04T13:53:10.045711
f1f665ee10540afb	የ2012 በጀት ዓመት የፌደራል መንግስት በጀት አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶/፪ሺ፲፩ ዓ.ም የ፪ሺ፲ በጀት ዓመት የፌዯራሌ መንግስት የበጀት አዋጅ ሰንጠረዥ አዋጅ…..……………………………..ገጽ ፲፩ሺ፻፸ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶/፪ሺ፲፩ ዓ.ም የፌዯራሌ መንግሥት የበጀት አዋጅ በ፪ሺ፲ በጀት ዓመት በፌዯራሌ መንግሥት ሇሚከናወኑ ሥራዎችና አገሌግልቶች የሚያስፈሌገውን በጀት አፅድቆ በበጀት ዓመቱ መጀመሪያ ወቅት ሥራ ሊይ ማዋሌ አስፈሊጊ የፌዯሬሽን ምክር ቤት በወሰነው ቀመር መሠረት የፌዯራለ መንግሥት ሇክሌልች የሚሰጠው የድጋፍ በጀት መጠን መንግሥት አንቀጽ ፶፭/፩/ እና /፲፩/ መሠረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ “የ፪ሺ፲ በጀት ዓመት የፌዯራሌ መንግስት የበጀት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶/፪ሺ፲፩” አንቀጽ . ጠቅሊሊ የተፈቀዯ በጀት ከሐምላ  ቀን ሺ፲ ዓ.ም ጀምሮ እስከ ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም በሚፈፀመው በአንድ የበጀት ከሚያገኘው ገቢ እና ከላሊ ገንዘብ ሊይ ከዚህ ጋር /ሶስት መቶ ሰማንያ ስድስት ቢሉዮን ዘጠኝ መቶ ሃምሳ አራት ሚሉዮን ዘጠኝ መቶ ስድሳ አምስት ሺህ ሁሇት መቶ ሰማንያ ዘጠኝ ብር/ ሇፌዯራሌ መንግስት ወጪ ሆኖ እንዲከፈሌ በዚህ አዋጅ ተፈቅዷሌ፡፡ አንቀጽ . የፌዯራሌ መንግሥት አካሊት ሥሌጣን / ጉዳዩ የሚመሇከታቸው የፌዯራለ መንግስት አካሊት የበሊይ ኃሊፊዎች ሇየመስሪያ ቤቶቻቸው ስራና አገሌግልት በዚህ አዋጅ የተፈቀዯሊቸውን በጀት በሚጠይቁበት ጊዜ የገንዘብ ሚኒስትሩ ጠቅሊሊ የበጀት መጠን ሳያሌፉ ፶ ፐርሰንት /ሃምሳ በመቶ/ የሚሆነውን ያሇፈውን በጀት ዓመት /የመንግስት መስሪያ ቤቶች ሇካፒታሌም ሆነ ሇመዯበኛ ተጨማሪ ስራዎች ከውጭ ብድር እንዯዚሁም ከአገር ውስጥም ሆነ ከውጭ አገር በዓይነት ወይም በጥሬ ገንዘብ የሚያገኙትን እርዳታ በስራ ሊይ ማዋሌና ይህንኑ ሂሳብ በመስሪያ ቤቱ አርዕስት፣ ፕሮግራም፣ ንዑስ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ስር መዝግቦ በተጨማሪ በጀት በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ሇገንዘብ ሚኒስቴር ሪፖርት ማድረግ አሇባቸው፡፡ /የጉምሩክ ኮሚሽን በብድር ወይም በእርዳታ በተገኘ ገንዘብ ተገዝተው ወይም በዓይነት ተሰጥተው የፌዯራሌ የመንግስት መስሪያ ቤቶች ወዯ አገር ሇሚያስገቧቸው ዕቃዎችና መሣሪያዎች ሉከፈሌ የሚገባውን ቀረጥ ወስኖና መዝግቦ በመያዝ ወዯ አገር ውስጥ እንዲገቡ ያዯርጋሌ፡፡ በዚህ ዓይነት የተመዘገበውን የቀረጥ ሂሳብም ሇሚመሇከተው /ከዚህ በሊይ በንዑስ አንቀጽ /፬/ በተዯነገገው መሠረት የግብር፣ የታክስ እና የቀረጥ ሂሳብ ማስታወቂያው የዯረሰው መስሪያ ቤት ይህንኑ ሂሳብ በመስሪያ ቤቱ አርዕስት፣ ፕሮግራም፣ ንዑስ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ስር መዝግቦ በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ሇገንዘብ ሚኒስቴር ሪፖርት ማድረግ አሇበት፡፡ / ከካፒታሌ ወጪ ወዯ መዯበኛ ወጪ ማዘዋወር በመሥሪያ ቤቱ የበሊይ ኃሊፊ ተጠይቆ ሇገንዘብ ፕሮግራሞች፣ ፕሮጀክቶች ወይም ዋና ዋና እየተፈቀዯ ይፈጸማሌ፡፡ የመንግስት መስሪያ ቤቱ ክፍያ ከመፈጸሙ በፊት ዝውውሩን አንቀጽ. የዘሊቂ ሌማት ግቦች ማስፈፀሚያ ድጋፍ / የዘሊቂ ሌማት ግቦች ሇማስፈጸም እንዲቻሌ ሇክሌልች የካፒታሌ ፕሮጀክት ብቻ የሚውሌ የካፒታሌ ወጪዎች /በዚህ አንቀጽ መሠረት ሇክሌልች የካፒታሌ ወጪዎች የሚዯረገው ድጋፍ ጥቅም ሊይ የሚውሇው የገንዘብ ሚኒስቴር ከክሌልች ጋር በሚያዯርገው ስምምነት ሇሚወሰኑ ዘርፎች እና የገንዘብ ሚኒስቴር ከክሌልች ጋር በመመካከር በሚዘረጋው ሥርዓት መሠረት ይሆናሌ፡፡ (ሁሇት መቶ አርባ ቢሉዮን አንድ መቶ ሰባ ዘጠኝ ሚሉዮን አራት መቶ ሃምሳ ዘጠኝ ሺህ ሃያ አራት ብር) አንቀጽ. ሇክሌልች ድጋፍ ብር (አንድ መቶ አርባ ቢሉዮን ሰባት መቶ ሰባ አምስት ሚሉዮን አምስት መቶ ስድስት ሺህ ሁሇት መቶ (ስምንት ቢሉዮን ሶስት መቶ ሃያ ዘጠኝ ሚሉዮን ስምንት መቶ ዘጠና ሶስት ሺህ ስምንት መቶ (አራት ቢሉዮን አንድመቶ ሰባ አንድ ሚሉዮን ስምንት መቶ ሀምሳ ሶስት ሺ ዘጠኝ መቶ ሰማንያ ሀ/ ከመንግስት ግምጃ ቤት 29,771,769,392 (ሃያ ዘጠኝ ቢሉዮን ስምንት መቶ ሰሊሳ ስምንት ሚሉዮን አራት መቶ ሃያ አምስት ሺህ ስምንት (አርባ ሰባት ቢሉዮን ስድስት መቶ ሶስት ሚሉዮን ሶስት መቶ አርባ ሺህ አምስት መቶ አርባ አራት ብር) (አስራ ሶስት ቢሉዮን ሰባት መቶ ሰማንያ ስድስት ሚሉዮን አራት መቶ ሃምሳ ሰባት ሺህ ስምንት . ሇቤንሻንጉሌ/ጉሙዝ ክሌሌ ብር (ሁሇት ቢሉዮን አምስት መቶ ሃያ ሰባት ሚሉዮን ዘጠኝ መቶ ሰባ ሰባት ሺህ ሰባት መቶ . ሇዯቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክሌሌ (ሃያ ሰባት ቢሉዮን ሰባት መቶ ሰማንያ ሚሉዮን አንድ መቶ ሃያ ሰባት ሺህ ሃምሳ ስድስት ብር) . ሇጋምቤሊ ሕዝቦች ክሌሌ ብር (አንድ ቢሉዮን ስምንት መቶ ሰሊሳ ሰባት ሚሉዮን ሁሇት መቶ ሰባ ሶስት ሺህ አራት መቶ (አንድ ቢሉዮን አርባ ዘጠኝ ሚሉዮን ስምንት መቶ ሰባ .፲ ሇአዲስ አበባ ከተማ አስተዳዯር ብር (ሁሇት ቢሉዮን ስድስት መቶ ሰሊሳ አራት ሚሉዮን ስድስት መቶ አርባ አምስት ሺህ ሰባት መቶ አስራ ሀ/ ከመንግስት ግምጃ ቤት 1,215,550,352 K/ ከውጭ አገር እርዳታ 89,220 (አንድ ቢሉዮን ሁሇት መቶ አስራ አምስት ሚሉዮን ስድስት መቶ ሰሊሳ ዘጠኝ ሺህ አምስት መቶ ሰባ አንቀጽ . የዘሊቂ ሌማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ (ሶስት መቶ ስድሳ አንድ ሚሉዮን ስምንት መቶ (አንድ መቶ ሰማንያ አንድ ሚሉዮን ሁሇት መቶ (አንድ ቢሉዮን ሁሇት መቶ ዘጠና ስድስት (ሁሇት ቢሉዮን ስድሳ ሰባት ሚሉዮን ስድስት መቶሺህ ብር) (አምስት መቶ ዘጠና ስምንት ሚሉዮን ስምንት መቶ ሺህ . ሇቤንሻንጉሌ/ጉሙዝ ክሌሌ ብር (አንድ መቶ ዘጠኝ ሚሉዮን ስምንት መቶ ሺህ ብር) . ሇዯቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክሌሌ (አንድ ቢሉዮን ሁሇት መቶ ስድስት ሚሉዮን . ሇጋምቤሊ ሕዝቦች ክሌሌ ብር (ሰባ ዘጠኝ ሚሉዮን ስምንት መቶ ሺህ ብር) . ሇሐረሪ ሕዝብ ክሌሌ ብር (አርባ አምስት ሚሉዮን ስድስት መቶ ሺህ ብር) (ሃምሳ ሁሇት ሚሉዮን ስምንት መቶ ሺህ ብር) የገቢና የወጪ በጀትን ዝርዝር የሚያሳይ ሠንጠረዥ አንቀጽ . ተፈጻሚ የሚሆንበት ቀን ይህ አዋጅ ከሐምላ  ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም ጀምሮ አዲስ አበባ ጥቅምት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ	<doc id="f1f665ee10540afb" title="የ2012 በጀት ዓመት የፌደራል መንግስት በጀት አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=58b1a57044bce91d709da21924d2a140229682a5" char_count="3536" purity="0.94"> የ2012 በጀት ዓመት የፌደራል መንግስት በጀት አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶/፪ሺ፲፩ ዓ.ም የ፪ሺ፲ በጀት ዓመት የፌዯራሌ መንግስት የበጀት አዋጅ ሰንጠረዥ አዋጅ…..……………………………..ገጽ ፲፩ሺ፻፸ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶/፪ሺ፲፩ ዓ.ም የፌዯራሌ መንግሥት የበጀት አዋጅ በ፪ሺ፲ በጀት ዓመት በፌዯራሌ መንግሥት ሇሚከናወኑ ሥራዎችና አገሌግልቶች የሚያስፈሌገውን በጀት አፅድቆ በበጀት ዓመቱ መጀመሪያ ወቅት ሥራ ሊይ ማዋሌ አስፈሊጊ የፌዯሬሽን ምክር ቤት በወሰነው ቀመር መሠረት የፌዯራለ መንግሥት ሇክሌልች የሚሰጠው የድጋፍ በጀት መጠን መንግሥት አንቀጽ ፶፭/፩/ እና /፲፩/ መሠረት የሚከተሇው ይህ አዋጅ “የ፪ሺ፲ በጀት ዓመት የፌዯራሌ መንግስት የበጀት አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶/፪ሺ፲፩” አንቀጽ . ጠቅሊሊ የተፈቀዯ በጀት ከሐምላ  ቀን ሺ፲ ዓ.ም ጀምሮ እስከ ሰኔ ፴ ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም በሚፈፀመው በአንድ የበጀት ከሚያገኘው ገቢ እና ከላሊ ገንዘብ ሊይ ከዚህ ጋር /ሶስት መቶ ሰማንያ ስድስት ቢሉዮን ዘጠኝ መቶ ሃምሳ አራት ሚሉዮን ዘጠኝ መቶ ስድሳ አምስት ሺህ ሁሇት መቶ ሰማንያ ዘጠኝ ብር/ ሇፌዯራሌ መንግስት ወጪ ሆኖ እንዲከፈሌ በዚህ አዋጅ ተፈቅዷሌ፡፡ አንቀጽ . የፌዯራሌ መንግሥት አካሊት ሥሌጣን / ጉዳዩ የሚመሇከታቸው የፌዯራለ መንግስት አካሊት የበሊይ ኃሊፊዎች ሇየመስሪያ ቤቶቻቸው ስራና አገሌግልት በዚህ አዋጅ የተፈቀዯሊቸውን በጀት በሚጠይቁበት ጊዜ የገንዘብ ሚኒስትሩ ጠቅሊሊ የበጀት መጠን ሳያሌፉ ፶ ፐርሰንት /ሃምሳ በመቶ/ የሚሆነውን ያሇፈውን በጀት ዓመት /የመንግስት መስሪያ ቤቶች ሇካፒታሌም ሆነ ሇመዯበኛ ተጨማሪ ስራዎች ከውጭ ብድር እንዯዚሁም ከአገር ውስጥም ሆነ ከውጭ አገር በዓይነት ወይም በጥሬ ገንዘብ የሚያገኙትን እርዳታ በስራ ሊይ ማዋሌና ይህንኑ ሂሳብ በመስሪያ ቤቱ አርዕስት፣ ፕሮግራም፣ ንዑስ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ስር መዝግቦ በተጨማሪ በጀት በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ሇገንዘብ ሚኒስቴር ሪፖርት ማድረግ አሇባቸው፡፡ /የጉምሩክ ኮሚሽን በብድር ወይም በእርዳታ በተገኘ ገንዘብ ተገዝተው ወይም በዓይነት ተሰጥተው የፌዯራሌ የመንግስት መስሪያ ቤቶች ወዯ አገር ሇሚያስገቧቸው ዕቃዎችና መሣሪያዎች ሉከፈሌ የሚገባውን ቀረጥ ወስኖና መዝግቦ በመያዝ ወዯ አገር ውስጥ እንዲገቡ ያዯርጋሌ፡፡ በዚህ ዓይነት የተመዘገበውን የቀረጥ ሂሳብም ሇሚመሇከተው /ከዚህ በሊይ በንዑስ አንቀጽ /፬/ በተዯነገገው መሠረት የግብር፣ የታክስ እና የቀረጥ ሂሳብ ማስታወቂያው የዯረሰው መስሪያ ቤት ይህንኑ ሂሳብ በመስሪያ ቤቱ አርዕስት፣ ፕሮግራም፣ ንዑስ ፕሮግራም፣ ፕሮጀክት እና ዋና ዋና ተግባር ስር መዝግቦ በመያዝ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ሇገንዘብ ሚኒስቴር ሪፖርት ማድረግ አሇበት፡፡ / ከካፒታሌ ወጪ ወዯ መዯበኛ ወጪ ማዘዋወር በመሥሪያ ቤቱ የበሊይ ኃሊፊ ተጠይቆ ሇገንዘብ ፕሮግራሞች፣ ፕሮጀክቶች ወይም ዋና ዋና እየተፈቀዯ ይፈጸማሌ፡፡ የመንግስት መስሪያ ቤቱ ክፍያ ከመፈጸሙ በፊት ዝውውሩን አንቀጽ. የዘሊቂ ሌማት ግቦች ማስፈፀሚያ ድጋፍ / የዘሊቂ ሌማት ግቦች ሇማስፈጸም እንዲቻሌ ሇክሌልች የካፒታሌ ፕሮጀክት ብቻ የሚውሌ የካፒታሌ ወጪዎች /በዚህ አንቀጽ መሠረት ሇክሌልች የካፒታሌ ወጪዎች የሚዯረገው ድጋፍ ጥቅም ሊይ የሚውሇው የገንዘብ ሚኒስቴር ከክሌልች ጋር በሚያዯርገው ስምምነት ሇሚወሰኑ ዘርፎች እና የገንዘብ ሚኒስቴር ከክሌልች ጋር በመመካከር በሚዘረጋው ሥርዓት መሠረት ይሆናሌ፡፡ (ሁሇት መቶ አርባ ቢሉዮን አንድ መቶ ሰባ ዘጠኝ ሚሉዮን አራት መቶ ሃምሳ ዘጠኝ ሺህ ሃያ አራት ብር) አንቀጽ. ሇክሌልች ድጋፍ ብር (አንድ መቶ አርባ ቢሉዮን ሰባት መቶ ሰባ አምስት ሚሉዮን አምስት መቶ ስድስት ሺህ ሁሇት መቶ (ስምንት ቢሉዮን ሶስት መቶ ሃያ ዘጠኝ ሚሉዮን ስምንት መቶ ዘጠና ሶስት ሺህ ስምንት መቶ (አራት ቢሉዮን አንድመቶ ሰባ አንድ ሚሉዮን ስምንት መቶ ሀምሳ ሶስት ሺ ዘጠኝ መቶ ሰማንያ ሀ/ ከመንግስት ግምጃ ቤት 29,771,769,392 (ሃያ ዘጠኝ ቢሉዮን ስምንት መቶ ሰሊሳ ስምንት ሚሉዮን አራት መቶ ሃያ አምስት ሺህ ስምንት (አርባ ሰባት ቢሉዮን ስድስት መቶ ሶስት ሚሉዮን ሶስት መቶ አርባ ሺህ አምስት መቶ አርባ አራት ብር) (አስራ ሶስት ቢሉዮን ሰባት መቶ ሰማንያ ስድስት ሚሉዮን አራት መቶ ሃምሳ ሰባት ሺህ ስምንት . ሇቤንሻንጉሌ/ጉሙዝ ክሌሌ ብር (ሁሇት ቢሉዮን አምስት መቶ ሃያ ሰባት ሚሉዮን ዘጠኝ መቶ ሰባ ሰባት ሺህ ሰባት መቶ . ሇዯቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክሌሌ (ሃያ ሰባት ቢሉዮን ሰባት መቶ ሰማንያ ሚሉዮን አንድ መቶ ሃያ ሰባት ሺህ ሃምሳ ስድስት ብር) . ሇጋምቤሊ ሕዝቦች ክሌሌ ብር (አንድ ቢሉዮን ስምንት መቶ ሰሊሳ ሰባት ሚሉዮን ሁሇት መቶ ሰባ ሶስት ሺህ አራት መቶ (አንድ ቢሉዮን አርባ ዘጠኝ ሚሉዮን ስምንት መቶ ሰባ .፲ ሇአዲስ አበባ ከተማ አስተዳዯር ብር (ሁሇት ቢሉዮን ስድስት መቶ ሰሊሳ አራት ሚሉዮን ስድስት መቶ አርባ አምስት ሺህ ሰባት መቶ አስራ ሀ/ ከመንግስት ግምጃ ቤት 1,215,550,352 K/ ከውጭ አገር እርዳታ 89,220 (አንድ ቢሉዮን ሁሇት መቶ አስራ አምስት ሚሉዮን ስድስት መቶ ሰሊሳ ዘጠኝ ሺህ አምስት መቶ ሰባ አንቀጽ . የዘሊቂ ሌማት ግቦች ማስፈጸሚያ ድጋፍ (ሶስት መቶ ስድሳ አንድ ሚሉዮን ስምንት መቶ (አንድ መቶ ሰማንያ አንድ ሚሉዮን ሁሇት መቶ (አንድ ቢሉዮን ሁሇት መቶ ዘጠና ስድስት (ሁሇት ቢሉዮን ስድሳ ሰባት ሚሉዮን ስድስት መቶሺህ ብር) (አምስት መቶ ዘጠና ስምንት ሚሉዮን ስምንት መቶ ሺህ . ሇቤንሻንጉሌ/ጉሙዝ ክሌሌ ብር (አንድ መቶ ዘጠኝ ሚሉዮን ስምንት መቶ ሺህ ብር) . ሇዯቡብ ብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና ሕዝቦች ክሌሌ (አንድ ቢሉዮን ሁሇት መቶ ስድስት ሚሉዮን . ሇጋምቤሊ ሕዝቦች ክሌሌ ብር (ሰባ ዘጠኝ ሚሉዮን ስምንት መቶ ሺህ ብር) . ሇሐረሪ ሕዝብ ክሌሌ ብር (አርባ አምስት ሚሉዮን ስድስት መቶ ሺህ ብር) (ሃምሳ ሁሇት ሚሉዮን ስምንት መቶ ሺህ ብር) የገቢና የወጪ በጀትን ዝርዝር የሚያሳይ ሠንጠረዥ አንቀጽ . ተፈጻሚ የሚሆንበት ቀን ይህ አዋጅ ከሐምላ  ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም ጀምሮ አዲስ አበባ ጥቅምት ፲፬ ቀን ፪ሺ፲ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=58b1a57044bce91d709da21924d2a140229682a5	3,536	743	0.937008	2025-10-04T13:53:12.559479
5fc92f8f8fa4a678	የኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነ-ምግባር አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፪/፪ሺ፲፩ ዓ.ም የኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነምግባር አዋጅ…………..ገጽ ፲፩ሺ፰፻፸፫ የኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና ተወካዮች አማካኝነት ራሳቸውን በራሳቸው የማስተዳደር ስልጣናቸውን በተግባር ላይ ማዋል አስፈላጊ በመሆኑ፤ ሁሉን አቀፍ ነፃ፣ ፍትሃዊና ሰላማዊ ምርጫዎች ፈቃዱን በመግለጽ የመሳተፍ መብቱን ማረጋገጥ ማንኛውም የምርጫ እንቅስቃሴ ዓለም አቀፍ የምርጫ መርሆዎችን አካትቶ በያዘ ህግ እንዲመራ አመለካከታቸውን በሰላማዊና ሕጋዊ መንገድ ለመራጩ ሕዝብ በመግለጽ የሚሳተፉበት፣ መራጩ ሕዝብም በመረጃ ላይ በመመስረት ፈቃዱን በነፃነት በመግለፅ ወኪሎቹን የሚመርጥበት የምርጫ ሥርዓት መዘርጋት በሚቀላቀሉት የፖለቲካ ፓርቲ ውስጥ የሚኖራቸውን መብትና ግዴታ፥ እንዲሁም ፓርቲው ሕጋዊ ሰውነት የሚያገኝበትን ሁኔታ እና በድርጅትነት ሲንቀሳቀስ መከተልና ማክበር ያለበትን መሠረታዊ መርሆች የፖለቲካ ፓርቲዎች በመዋሀድ፣ ግንባር በመፍጠር ወይም በመቀናጀት ሊንቀሳቀሱ የሚችሉበትን ሁኔታ ለፍትሃዊ፣ ሰላማዊ፣ ነፃና ዴሞክራሲያዊ የምርጫ የሚያደርጉበትን ግልፅ አሰራር መዘርጋት በማስፈለጉ፤ ምርጫዎች በመልካም ሥነ ምግባር የሚመሩ ነጻ፣ ፍትሃዊ ፣ሰላማዊ፣ ሕጋዊና ዴሞክራሲያዊ እንዲሆኑና እንዲሁም በህዝብ ዘንድ ተቀባይነትን እንዲያገኙ ለማድረግ በምርጫ ወቅት የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ እጩዎች፣ አባላት እና ደጋፊዎች የሚመሩባቸውን የሥነ ምግባር መርሆች መደንገግ አስፈላጊ በመሆኑ፤ ተቋማትን እና አሰራራቸውን መወሰን በማስፈለጉ፤ በገለልተኝነት ምርጫን እንዲያስፈጽም የኢትዮጵያ ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ መልሶ መቋቋሙን ግንዛቤ ውስጥ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነምግባር አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፪/፪ሺ፲፩” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፪/ “ህገ መንግሥት” ወይም “ህገ-መንግሥታት” ማለት እንደቅደም ተከተሉ የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ህገ መንግሥት ወይም የክልል ህገ መንግሥት ፫/ “ክልል” ማለት በህገ መንግሥቱ አንቀጽ ፵፯(፩) መሠረት የተቋቋመ ክልል ሲሆን ለዚህ አዋጅ አፈፃፀም ሲባል አዲስ የአበባን እና የድሬዳዋን ፬/ “ቦርድ” ማለት በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ መንግሥታት እንዲሁም በሌሎች አግባብ ባላቸው ህጎች መሠረት የሚካሄድ የጠቅላላ፣ የአካባቢ፣ የማሟያ ወይም የድጋሚ ምርጫ ነው፡፡ ፮/ “ጠቅላላ ምርጫ” ማለት አግባብ ባለው ህግ መሠረት የሚካሄድ የህዝብ ተወካዮችና የክልል ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ነው፡፡ ፯/ “የአካባቢ ምርጫ” ማለት አግባብ ባለው ህግ መሠረት የሚካሄድ የብሔረሰብ ዞን፣ የዞን፣ የወረዳ፣ የከተማ፣ የክፍለ ከተማ ወይም የቀበሌ ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ነው፡፡ ፰/ “ማሟያ ምርጫ” ማለት በመራጮች ውሳኔ ከምክር ቤት መነሳትን ጨምሮ በማንኛውም ምክንያት በየደረጃው የሚገኙ የተጓደሉ የምክር እንዲሰረዝ ሲወስን፤ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፶፬ መሰረት የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ድጋሚ ምርጫ እንዲካሄድ ሲወስን፤ ወይም እጩ ተወ ዳዳሪዎች እኩል ድምፅ በማግኘታቸው ምክንያት አሸናፊውን ለመለየት የሚካሄድ ምርጫ ነው፡፡ መንግሥት ወይም አግባብ ባላቸው ሕጎች መሠረት ሲወሰን የህዝብ ፍላጎትን ለመለካት ወይም የህዝብን ውሳኔ ለማወቅ የሚደረግ ለሚካሄድ ምርጫ መራጩ ህዝብ በምርጫ ጣቢያው በመራጭነት የሚመዘገብበት መዝገብ ፲፪/ “የመራጮች ምዝገባ መታወቂያ ካርድ ማለት አንድ ሰው በመራጭነት ሲመዘገብ ከመዘገበው ፲፫/ “የፖለቲካ ፓርቲ” ወይም “የፖለቲካ ድርጅት” የፖለቲካ ፕሮግራም በማውጣት በሀገር አቀፍ፣ በክልል ወይም ከክልል በታች ባለ ደረጃ በምርጫ የፖለቲካ ሥልጣን ለመያዝ በዚህ አዋጅ መሠረት ተመዝግቦ የሚንቀሳቀስ ተቋም እንደሁኔታው የአንድ ፖለቲካ ፓርቲ የሥራ የሥልጣን ደረጃ ላይ ያሉ የፖለቲካ ፓርቲ ፲፭/ “የምርጫ ክልል” ማለት ለምርጫ አፈፃፀም እንዲመርጥ በህግ መሠረት የሀገሪቱ ግዛት ተከፋፍሎ የሚደራጅ የምርጫ አካባቢ ነው፡፡ ፲፮/ “የምርጫ ጣቢያ” ማለት በየደረጃው ለሚካሄዱ ምርጫዎች የመራጭ ምዝገባ የሚካሄድበት፣ መራጮች ድምፅ የሚሰጡበት እና የድምጽ ምርጫን ለማስፈፀም በቦርዱ የሚመደብ ሰው ፲፰/ “እጩ ተወዳዳሪ” ማለት በምርጫ ለመወዳደር በፖለቲካ ፓርቲ ወይም በግሉ የተመዘገበ ፲፱/ “ታዛቢ” ማለት የሀገር ውስጥ የምርጫ ታዛቢና የውጭ የምርጫ ታዛቢዎችን ያካትታል፡፡ ፳ “የሀገር ውስጥ የምርጫ ታዛቢ” ማለት ባቀረበው በወኪሉ አማካኝነት ምርጫን የሚታዘብ በህግ የተመዘገበ፣ ገለልተኛና ለትርፍ ያልተቋቋመ፣ መንግሥታዊ ያልሆነ አገር በቀል የሲቪል በመንግሥት ምርጫን እንዲታዘቡ የሚጋበዙ መንግሥታት ወይም ዓለም አቀፍ፣ አህጉራዊ፣ ክፍለ አህጉራዊ ተቋማት እንዲሁም በአገር ውስጥም ሆነ ከአገር ውጭ የሚንቀሳቀሱ መንግሥታዊ ወይም መንግሥታዊ ያልሆኑ ፳፪/ “ተቀማጭ ወኪል” ማለት በምርጫ ለመወዳደር በተመዘገበ የፖለቲካ ድርጅት ወይም የግል እጩ ተወክሎ በምርጫ ክልልና በምርጫ ጣቢያ በመቀመጥ የምርጫ ሂደቱንና የወካዩን መብት መከበር የሚከታተል ሰው ነው፡፡ ለመወዳደር በተመዘገበ የፖለቲካ ድርጅት ወይም በግል እጩ ተወክሎ በአንድ ምርጫ ክልል ውስጥ በሚገኙ የምርጫ ጣቢያዎች እየተንቀሳቀሰ የምርጫ ሂደቱንና የወካዩን መብት መከበር የሚከታተል ሰው ነው፡፡ ፳፬/ “ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ” ማለት በክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት፣ በምርጫ ክልል እና በምርጫ ጣቢያ ደረጃ ለሚነሱ ቅሬታዎች አስተዳደራዊ ውሳኔ የሚሰጥ በዚህ አዋጅ መሠረት ለምርጫ ፳፭/ “ውህደት” ማለት ሁለትና ከዚያ በላይ የሆኑ የተናጠል ሕጋዊ ሰውነታቸውን በመተው አዲስ የፖለቲካ ፓርቲ የሚመሰርቱበት ሂደት ነው፡፡ ፳፮/ “ግንባር” ማለት ሁለት እና ከዚያ በላይ የሆኑ ህልውናቸው እንደተጠበቀ ሆኖ የጋራ የሆነ ስያሜ፣ የፖለቲካ ፕሮግራም እና መተዳደሪያ ፳፯/ “መቀናጀት” ማለት ሁለትና ከዚያ በላይ የሆኑ ሰውነታቸው እንደተጠበቀ ሆኖ በምርጫ ወቅት ምርጫውን ለማሸነፍ ወይም ለሌላ መሰል ጊዜያዊ ዓላማ በጋራ ለመሥራት ተስማምተው የመቀናጀት የምስክር ወረቀት የሚያገኙበት ፳፰/ “መተካት” ማለት አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ነባር ስሙንና ፕሮግራሙን በመቀየር አዲስ ስምና ፕሮግራም በማዘጋጀት በዚሁ ስሙ እና ፕሮግራሙ እንዲታወቅ አስፈላጊውን መረጃ ለቦርዱ በማቅረብ በአዲስ የፖለቲካ ፓርቲነት የሚመዘገብበትና የሚንቀሳቀስበት ሁኔታ ነው፡፡ ፳፱/ “የመንግሥት ሠራተኛ” ማለት በፌደራል ወይም በቋሚነት ተቀጥሮ የሚሰራ ሰው ነው፡፡ ሆኖም እንዲሁም በተመሳሳይ ደረጃና ከዚያ በላይ የሆኑ የፌደራልና የክልል የመንግሥት ተሿሚዎችን፣ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤትንና በየደረጃው ያሉ የክልል ምክር ቤት እና የፌዴሬሽን ምክር ፴/ “ሰው” ማለት ሕጋዊ ወይም የተፈጥሮ ሰው ነው፡፡ ፴፩/ በዚህ አዋጅ ውስጥ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለጸው የሴትንም ፆታ ያካትታል፡፡ ፩/ በኢትዮጵያ ውስጥ በሚደረግ ጠቅላላ ምርጫ እንዲሁም እንደአግባብነቱ የአካባቢ ምርጫ፣ የማሟያ ምርጫ፣ የድጋሚ ምርጫ እና በህገ መንግሥቱ መሠረት በሚካሄድ ህዝበ ውሳኔ ፪/ የፖለቲካ ፓርቲ ለሚመሠርቱ ዜጎች፣ የፖለቲካ ኃላፊዎች፣ አባላት፣ ወኪሎች እና ተጠሪዎች፣ የፓርቲና የግል እጩ ተወዳዳሪዎች፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር ወይም ውህደት የምርጫ ሥርዓት፣ መርሆች እና ዓይነቶች ፩/ በፌደራል ህገ መንግሥት መሠረት ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ለሚደረግ ምርጫ በአንድ የምርጫ ክልል ውስጥ ከሚወዳደሩት ዕጩዎች ይሆናል። በክልል ህገ መንግሥታት መሠረት ለክልል ምክር ቤቶች የሚመረጡት ተወካዮች ከአንድ በላይ ሲሆኑ ከተወዳዳሪዎቹ መካከል በቅደም ተከተል አብላጫ ድምጽ ያገኙ ዕጩዎች ፪/ የክልል ምክር ቤት አባላት ምርጫን የሚመለከቱ የክልል ህጎች በህገ መንግሥቱና በዚህ አዋጅ ከተቀመጡ ምርጫን የተመለከቱ ድንጋጌዎች ጋር የተጣጣሙ መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ ፩/ ማንኛውም ምርጫ ሁሉን አቀፍ፣ ቀጥተኛ፣ በምስጢር ድምፅ አሰጣጥ መራጩ ፈቃዱን በነፃነት የሚገልጽበት እና ያለ ምንም ልዩነት በሚደረግ ህዝባዊ ተሳትፎ ላይ የተመሰረተ ፪/ የመምረጥ ወይም የመመረጥ መብቱ በህግ መመረጥ ይችላል፤ ሆኖም ለመምረጥም ሆነ ፫/ እያንዳንዱ መራጭ የሚሰጠው ድምፅ እኩል ፬/ እያንዳንዱ መራጭ ድምጽ መስጠት የሚችለው በኢትዮጵያ የሚካሄዱ የምርጫ ዓይነቶች የሚከተሉት ፩/ ጠቅላላ ምርጫ በየአምስት ዓመቱ የሚካሄድ የህዝብ ተወካዮች እና የክልል ምክር ቤቶች ፪/ ጠቅላላ ምርጫ በመላ ሀገሪቱ በተመሳሳይ ጊዜ ሲያገኘው እና ጉዳዩ በህዝብ ተወካዮች ምክር ፫/ ለኢ.ፌ.ደሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከአንድ የምርጫ ክልል አንድ ተወካይ ብቻ ይመረጣል፡፡ ፬/ የክልል ምክር ቤቶች አባላት ቁጥር በየክልሉ ህግ መሠረት የሚወሰን ሆኖ ከአንድ የምርጫ ክልል ከአንድ ተወካይ በላይ ለክልል ምክር ቤቶች አባልነት ሊመረጥ ይችላል፡፡ ክልሎች የምክር ቤቶቻቸውን አባላት ቁጥር ለመቀየር የሚሰጡት ውሳኔ ከእጩዎች የምዝገባ የጊዜ ሰሌዳ ስድስት ወር አስቀድሞ መሆን ይኖርበታል፡፡ ፭/ በህገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፩ (፫) መሠረት አንድ የክልል ምክር ቤት የፌዴሬሽን ምክር ቤት አባላት በቀጥታ በህዝብ እንዲመረጡ ሲወስን ምርጫው ከጠቅላላ ምርጫ ጋር አንድ ላይ የሚካሄድ ይሆናል፡፡ ይህ ሲሆን የክልል ምክር ቤቱ ቀጣዩ ምርጫ ከመደረጉ ስድስት ወራት አስቀድሞ ውሳኔውን ለቦርዱ ማሳወቅ ፩/ የአካባቢ ምርጫ በህግ በተደነገገው መሠረት በየደረጃው የሚካሄድ የብሔረሰብ ዞን፣ የዞን፣ የወረዳ፣ የከተማ፣ የክፍለ ከተማ ወይም የቀበሌ ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ነው፡፡ ተወካዮች ቁጥር እያንዳንዱ ክልል በሚያወጣው ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በኢ.ፌ.ዴ.ሪ. ህገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፪) (መ) እና አንቀጽ ፶፩ (፲፭) መሠረት የአካባቢ ምርጫዎችን በተመለከተ ሁሉም ሊያደርጋቸው የሚገቡ መለኪያዎችን የሚያስቀምጥ ህግ ሊያወጣ ፬/ የአካባቢ ምርጫን የሚመለከቱ የክልል ህጎች በህገ መንግሥቱ እና በዚህ አዋጅ ከተቀመጡ ምርጫን የተመለከቱ ድንጋጌዎች ጋር የተጣጣሙ ፭/ በዚህ አዋጅ ለጠቅላላ ምርጫ የተደነገገው እንደ አግባብነቱ በአካባቢ ምርጫ ላይም የሚፈጸም ሆኖ ጣቢያዎች አደረጃጀት፤ የምርጫ አስፈጻሚዎችና ታዛቢዎች አመዳደብ፤ የመራጭ እና የእጩዎችን ምዝገባ ቦታና ሂደት፤ የግል እጩ ተወዳዳሪዎች የድጋፍ ፊርማ ብዛት እና ሌሎች ጉዳዮችን ይህን አዋጅ መሠረት በማድረግ በሚያወጣው መመሪያ ፩/ የማሟያ ምርጫ የሚካሄደው:- ምክንያት የተጓደሉባቸው አባላት እንዲሟሉላቸው የይውረድልን ጥያቄ ተቀባይነት ሲያገኝ ነው፡፡ ፪/ ቦርዱ ጥያቄው በደረሰው ስድስት ወር ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ የማሟያ ምርጫ ያካሂዳል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተደነገገው ቢኖርም አንድ ምክር ቤት የሥራ ዘመኑ ሊጠናቀቅ የቀረው ጊዜ ስድስት ወርና ከዚያ በታች ከሆነ የማሟያ ምርጫ አይካሄድም፡፡ ሀ) በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ እና በዚህ አዋጅ በተሰጠው ስልጣን መሠረት ቦርዱ የምርጫ ውጤት እንዲሰረዝና ድጋሚ ምርጫ እንዲካሄድ ሲወስን ወይም የፌደራል ጠቅላይ ለ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፩(፫) መሠረት እጩ ተወዳዳሪዎች እኩል ድምፅ በማግኘታቸው ምክንያት አሸናፊውን መለየት ያልተቻለ ሀ) ሌላ አዲስ የመራጮች ምዝገባ ሳያስፈልግ በምርጫ ክልሉ ወይም ችግሩ በተከሰተባቸው ለ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) (ሀ) መሠረት ምርጫ እንዲካሄድ ሲወሰን አዲስ የእጩዎች ሐ) ለድጋሚ ምርጫ የምርጫ ቅስቀሳ ማድረግ ፩/ ቦርዱ በህገ መንግሥቱ ወይም በሌሎች ህጎች መሠረት አግባብ ባለው አካል ሲወሰን የህዝብን ፍላጎት ለመለካት ወይም ለመወሰን ድምጽ እንዲሰጥ ህዝበ ውሳኔ የሚሰጥበትን ምርጫ ፪/ ህዝበ ውሳኔው እንዲካሄድ ከወሰነው አካል ጋር በመመካከር ቦርዱ ህዝበ ውሳኔ ያስፈለገበትን ፫/ ቦርዱ በህገ መንግሥቱ ስልጣን ከተሰጠው አካል ጋር በመመካከር ድምጽ የሚሰጥበትን ለመሳተፍ ማሟላት የሚገባቸውን መስፈርቶች በድምጽ መስጫ ወረቀቱ ላይ የሚሠፍረው ለውሳኔ የቀረበው አማራጭ አጻጻፍ እና የህዝበ ውሳኔውን አስመልክተው የሚደረጉ የቅስቀሳ ፬/ ዝርዝር አፈፃፀሙ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፯ በተሰጠው ስልጣን መሠረት ቦርዱ:- ፩/ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቶችን በሁሉም ክልልሎችና ያደራጃል፡፡ እንደየክልሉ ሁኔታ በዞን ወይም በምርጫ ክልል እርከን የሚቋቋሙ ጽህፈት ይሰጣሉ፣ በእያንዳንዱ ጽሕፈት ቤት ውስጥ የሚቀመጥ ቋሚ የመራጮች መዝገብ ያደራጃሉ፤ በየጊዜው እያስተካከሉ የመረጃውን ወቅታዊነት ለመወሰን ለሚደረጉ ጥናቶች ድጋፍ ይሰጣሉ፤ ሌሎች ለምርጫ የሚያስፈልጉ ዝግጅቶችና የማስተባበር ስራዎችን ያከናውናሉ፡፡ዝርዝሩ ቦርዱ ፪/ የምርጫ ክልሎችና የምርጫ ጣቢያዎችን በመላ ፲፫. የምርጫ ክልሎችን ስለማቋቋም የምርጫ ክልሎች እንደሚከተለው ይደራጃሉ፡፡ ሀ) ለምርጫ አፈፃፀም ዓላማ የክልል መንግሥታት ድንበር እንደተጠበቀ ሆኖ አገሪቱ የወረዳ አስተዳደርን መሠረት በማድረግ የሚከፋፈሉ፥ በህዝብ ቆጠራ ውጤት መሠረት ማስተካከያ ሊደረግባቸው በሚችሉ ቋሚ የምርጫ ክልሎች ለ) አገሪቱ እያንዳንዳቸው አንድ ተወካይ ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚመረጥባቸው ከ፭፻፶ የማይበልጡ የምርጫ ክልሎች የሚኖሯት ሆኖ አከላለሉ የህዝብ ብዛትንና በልዩ ትኩረት አነስተኛ የሆነ ብሔረሰቦችና ህዝቦችን ቁጥር የሕዝብ ብዛት ያላቸው ብሔረሰቦችና ህዝቦች የሚወከሉባቸውን የምርጫ ክልሎች ሳይጨምር ምርጫ ክልሎቹ ተቀራራቢ የሕዝብ ቁጥር ያላቸው ሆነው በመካከላቸው ያለው ከፍተኛ የህዝብ ቁጥር ልዩነት ከ፲፭ በመቶ መብለጥ ሐ) በህገ መንግሥቱ አንቀጽ ፶፬ መሠረት የተለየ ውክልና ያስፈልጋቸዋል ተብሎ የታመነባቸው ቁጥራቸው ከ፳ የማያንሱ የህዝብ ብዛታቸው የሚወከሉባቸው የምርጫ ክልሎች ይኖራሉ፤ መ) የህዝብ ብዛታቸው አነስተኛ በመሆኑ የተለየ ውክልና የሚያስፈልጋቸው ብሔረሰቦች ማንነት እና ቁጥር ቀድሞ በሚዘጋጅ ግልፅ መስፈርት መሠረት በፌደሬሽን ምክር ቤት ይወሰናል፡፡ እነዚህን የምርጫ ክልሎች በሚመለከት ቦርዱ ዝርዝር መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፤ በሚያቀርበው ጥናት መሠረት በፌዴሬሽን ምክር ቤት ከተወሰነ በኋላ የእጩዎች ምዝገባ ከሚጀመርበት እለት ፩፻፹ ቀናት ብዛት መሠረት ያደረጉ ተመጣጣኝ የምርጫ ፫. እያንዳንዱ የምርጫ ክልል እንደ አግባብነቱ በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፮ (፩) ላይ የተጠቀሱት መስፈርቶች እንደተጠበቁ ሆነው ሊያወጣ ይችላል፤ ለስራ አመራር ቦርዱ አባልነት የተዘረዘሩትን መስፈርቶች የሚያሟሉ ፫ ሰዎችን የያዘ የምርጫ አስፈፃሚ ኮሚቴ ይኖረዋል፡፡ ፬/ ቦርዱ በእያንዳንዱ የምርጫ ክልል የአገር ውስጥ ወይም የውጭ ታዛቢ ተወካዮች በቋሚነት እንዲኖሩ ለማድረግ ጥረት ማድረግ አለበት። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የሚደረገው የምርጫ አስፈፃሚዎች ምልመላ የፓርቲና የግል ዕጩዎች ግልጽ እንዲሆን እና ተዋጽኦን የጠበቀ እንዲሆን ይደረጋል። ፮/ እያንዳንዱ ምርጫ ክልል ከህዝብ የሚመረጡ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ የሚኖረው ሲሆን ኮሚቴው በምርጫ ክልሉ የምርጫ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል የፖለቲካ ድርጅት አባል ያልሆኑ መልካም ሥነ ምግባር ያላቸው ሦስት አባላት ይኖሩታል፤ የፆታ ስብጥርን ታሳቢ ማድረግ አለበት። ፯. የምርጫ አስፈፃሚ እና አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ አባላትን በሚመለከት ቦርዱ ዝርዝር መመሪያ ያወጣል፡፡ ፲፬. የምርጫ ክልል ስልጣንና ተግባራት እያንዳንዱ የምርጫ ክልል የሚከተሉት ስልጣንና ፩/ ቦርዱ በሚያወጣው የጊዜ ሰሌዳ መሠረት:- ሀ) የምርጫ ቁሳቁሶችን ለምርጫ ጣቢያዎች ለ) ዕጩዎችን ይመዘግባል፣ መስፈርቱን ለሚያሟሉ ዕጩዎች የመታወቂያ ካርድ ይሰጣል፡፡ መምጣታቸውን ያረጋግጣል፣ ይረከባል፣ በጥንቃቄ ፭/ ከምርጫ ጣቢያ የመጡ የምርጫ ውጤቶችን በመደመር አሸናፊዎችን ከለየ በኋላ ጊዜአዊ ውጤት ለህዝብ ይፋ በማድረግ አስፈላጊ ቅጾችን ፮/ የዕጩ ወኪሎችን ዝርዝር ለምርጫ ጣቢያዎች ፯/ የምርጫ ክልሉን ሦስት አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ አባላትን በዚህ አዋጅና ቦርዱ በሚያወጣው ድርጅቶችን የጋራ ምክክር ያስተባብራል፤ ከምርጫ ጣቢያ ለሚመጡ አቤቱታዎች አፋጣኝ ፲/ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት የተመራጭ ነት መታወቂያ ለአሸናፊዎች ይሰጣል፤ ፲፩/ ከቦርዱ ወይም ከክልሉ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ያከናውናል፡፡ ፲፭. የምርጫ ጣቢያዎች ስለማቋቋም ፩/ የምርጫ ጣቢያዎች ቦርዱ የአካል ጉዳተኞችን ልዩ ሁኔታ ጨምሮ የተለያዩ ታሳቢዎችን ግምት ውስጥ በማስገባት በሚወስነው ስፍራ የመራጮች ምዝገባ ከመጀመሩ ፲፭ ቀናት አስቀድሞ በይፋ መገለጽ አለበት፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው አካባቢዎች የአርብቶ አደሩን ህዝብ አኗኗር ጣቢያዎችን ሊያቋቁም ይችላል፡፡ በዚህ ጊዜ የሚሰየሙትን ጣቢያዎች አድራሻ አስቀድሞ ፫/ በይፋ ለሕዝብ የተገለጹ የምርጫ ጣቢያዎች የመራጮች ምዝገባ፣ የድምፅ መስጫ እና የቆጠራ ሥራዎችን የሚስተናገድባቸው ብቸኛ ፬/ ቦርዱ ለምርጫው አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው የምርጫ ጣቢያ ቦታዎችን ሊለዋውጥ ይችላል፡፡ ለውጡንም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ለህዝብ እና ለተወዳዳሪዎች ይፋ ቤተክርስትያናትና መስጊዶች፣ ሆስፒታሎች፣ መጠጥ ቤቶች፣ የፖለቲካ ወይም የሀይማኖት ድርጅቶች ህንፃዎች፣ የግል መኖሪያ ቤቶች የምርጫ ምዝገባና የድምፅ መስጫ ሥፍራ ፮/ እያንዳንዱ የምርጫ ጣቢያ የሚያስተናግደው የመራጮች ብዛት ከ፩ሺ፭፻ መብለጥ የለበትም፡፡ ፯/ ለአንድ የምርጫ ጣብያ በተከለለ አካባቢ ፰/ እያንዳንዱ ምርጫ ጣቢያ እንደአግባብነቱ በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፮(፩) ኮሚቴውን በሰብሳቢነት ይመራል፡፡ ፱/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፰) መሠረት የሚደረገው የምርጫ አስፈፃሚዎች ምልመላ ፆታዊ ውክልናን ታሳቢ በማድረግ እንዲከናወን ሂደቱም በምርጫ ክልሉ የሚወዳደሩ ፖለቲካ ፓርቲዎችና የግል ተወዳዳሪዎች እንዲያውቁት ፲/ እያንዳንዱ የምርጫ ጣቢያ በምርጫ ጣቢያው ኃላፊ በሚመደብ የምርጫ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል ሰብሳቢነት የሚመራ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ይኖረዋል፤ ኮሚቴው ከሰብሳቢው በተጨማሪ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት በምርጫ የሚመረጡ፤ የማንም ፖለቲካ ድርጅት አባል ሰብእናቸው የታወቁ አንድ ወንድ አና አንድ ፲፩/ ቦርዱ በእያንዳንዱ ምርጫ ጣቢያ ቢያንስ አንድ የሃገር ውስጥ ወይም የውጭ ታዛቢ የታዛቢዎቹ ስብጥር በተቻለ መጠን ፆታዊ ስብጥርን ታሳቢ ሊያደርግ ይገባል። ፲፮. የምርጫ ጣቢያ ስልጣንና ተግባራት እያንዳንዱ ምርጫ ጣቢያ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያና የጊዜ ሰሌዳ መሠረት የሚያከናውናቸው የሚከተሉት ስልጣንና ተግባራት ይኖሩታል፤ ፪/ ከምርጫ ክልሉ የሚላኩ የምርጫ ቁሳቁሶችን ፫/ በዚህ አዋጅ መሠረት ሚስጥራዊነቱ የተጠበቀ ፭/ የተሰጠውን የድምፅ ቆጠራ በማካሄድ ጊዜአዊ የምርጫ ውጤት በማስታወቂያ ሰሌዳ ላይ ተሞልተው እና ተጠብቀው ለምርጫ ክልሉ ፯/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ (፲) እና ቦርዱ ጣቢያውን አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ሁለት አባላት ፱/ ከቦርዱ፣ ከክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቱ ወይም ከምርጫ ክልል የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ፲፯. በልዩ ሁኔታ የሚቋቋም የምርጫ ጣቢያ ፩/ ቦርዱ ከምርጫ ክልላቸው ርቀው በካምፕ የሚኖሩ ወታደሮች፣ ሲቪል ሰራተኞች እና ቤተሰቦቻቸው፣ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የሚማሩ ዜጎች፣ ከመኖሪያ ቀያቸው የተፈናቀሉ ዜጎች እንዲሁም በእስር ቤት የሚገኙ የመምረጥ የሚሳተፉበትን ሁኔታ ለማመቻቸት መራጮቹ በሚገኙበት ቦታ ወይም አካባቢ ልዩ ምርጫ ጣቢያ ሊያቋቁም ይችላል፡፡ ከላይ የተጠቀሱት ድምጻቸው የሚቆጠርበትን የምርጫ ክልል እንዲሁም ተያያዥነት ያላቸውን ጉዳዮች ቦርዱ ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት መራጮች ከምርጫው ቀን ቀደም በመወሰን በምርጫ የጊዜ ሰሌዳው ውስጥ ፫/ ቦርዱ በውጭ ሃገር በመኖራቸው ወይም በሌላ ምክንያት በአካባቢያቸው መምረጥ ለማይችሉ ዜጎች በምርጫ የሚሳተፉበት ልዩ ሥርዓት ተወካዮች ምክር ቤት ለውሳኔ ያቀርባል፡፡ ፬/ ዝርዝር አፈፃፀሙ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ፲፰. በመራጭነት ለመመዝገብ የሚያበቁ መመዘኛዎች ለ) በምዝገባው ዕለት ዕድሜው ፲፰ ዓመትና ሐ) በምርጫ ክልሉ ቢያንስ ስድስት ወር የኖረ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተቀመጡት መስፈርቶች መሟላታቸው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፩ መሠረት የሚረጋገጥ ይሆናል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው በመራጭነት ሊመዘገቡ አይችሉም፡፡ ሀ) በአዕምሮ ህመም ምክንያት የመወሰን አቅም የሌለው መሆኑ ስልጣን ባለው አካል ወይም በበቂ ማስረጃ የተረጋገጠበት ሰው፤ ለ) የመምረጥ መብቱ በህግ ወይም አግባብ ባለው ህግ መሠረት በፍርድ ቤት ውሳኔ ፩/ የጠቅላላ ምርጫ ምዝገባ በአገር አቀፍ ደረጃ የሚጠናቀቅ ይሆናል፡፡ ቦርዱ የምዝገባ ቀናቱን ከመወሰኑ በፊት በምርጫው የሚሳተፋ የፖለቲካ ፪/ ቦርዱ የመራጮች ምዝገባ የሚጀመርበትን ዕለት በምርጫ የጊዜ ሰሌዳው በማካተት ምዝገባው ከመጀመሩ ከ፲፭ ቀን በፊት ጀምሮ በተከታታይ በመገናኛ ብዙሃንና በማስታወቂያዎች አማካኝነት ፫/ ቦርዱ ከአቅም በላይ የሆነ ሁኔታ ሲያጋጥም ልዩ የምዝገባ ቀን ሊወስን ይችላል፡፡ ምክንያት የምዝገባ ጊዜ ያለፈበት ሰው በዚህ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት በልዩ ፭/ ቦርዱ የአካባቢ ምርጫዎችን የምዝገባ ጊዜ ሰሌዳ የሚመለከተውን ክልል ህገ መንግሥት ወይም ሌሎች ተፈጻሚነት ያላቸውን ህጎች መነሻ በማድረግ ያወጣል፡፡ በጊዜ ሰሌዳው ዝግጅትን በተመለከተ ከፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር በሚመዘገቡባቸው የምርጫ ጣቢያዎች ብቻ ይከናወናል፡፡ ከምርጫ ጣቢያው ውጭ ቤት ለቤት እየዞሩ ወይም በየመንገዱ እየተዘዋወሩ ምዝገባ ማከናወን የተከለከለ ነው፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በአርብቶ አደሮች አካባቢ እንደ የመራጮች ምዝገባ ማከናወን ይቻላል፡፡ ፫/ እያንዳንዱ የምርጫ ጣቢያ የራሱ የመራጮች ማንነቱን የሚገልፅ የቀበሌ መታወቂያ ካርድ ወይም ፓስፖርት በመያዝ ለመመዝገብ ይችላል፡፡ ፪/ የቀበሌ መታወቂያ ካርዱ ወይም ፓስፖርቱ ያልታደሰ ቢሆንም እንኳን ለምዝገባ ሊያገለግል ፫/ የቀበሌ መታወቂያ ካርድ ማቅረብ ካልተቻለ በቅርቡ ፎቶግራፍ ተደርጎበት የተሰጠ እንደ የመንጃ ፈቃድ፣ የመኖሪያ የምስክር ወረቀት፣ ከውትድርና የተገለለበት ሰነድ፣ የትምህርት ቤት በመራጭነት ለመመዝገብ የሚያስችሉ ሰነዶች ፬/ ከዚህ በላይ የተጠቀሱት የመለያ ማስረጃዎች በማይኖሩበት ወቅት መዝጋቢዎች መራጩን ለይተው የሚያውቁት ከሆነ ወይም በገጠር ተመዝጋቢውን ለመለየት የሚቻልበት ሁኔታ ካለ ቃለ ጉባኤ ተይዞ ምዝገባው ይከናወናል፡፡ ፭/ የምርጫ ጣቢያው በተቋቋመበት ቀበሌ ኗሪ የሆኑ ግለሰቦች ነዋሪዎች በሚሰጡት ምስክርነት ማስረጃ አልባውን ተመዝጋቢ ለመለየት ከተቻለ ሂደቱ በቃለ ጉባኤ ተይዞ ምዝገባው ሊከናወን ይችላል፡፡ መስፈርቶች በአንዱ መስፈርት ብቻ የመራጩን የነዋሪነት ቆይታ ማረጋገጥ ያልተቻለ እንደሆነ ፯/ ለመመዝገብ ብቁ የሆኑና አቅም የሚያንሳቸው ሰዎች እና ዓይነስውራን በረዳቶቻቸው አማካኝነት በአካል ተገኝተው ሊመዘገቡ ይችላሉ፡፡ የመራጮች መዝገብ ላይ ስሙ ይመዘገባል፡፡ ፱/ በመራጭነት ለተመዘገበ ማንኛውም ሰው ሙሉ ስም ከነአያቱ፣ የሚኖርበት ክልል፣ ዞን፣ ወረዳ፣ ቀበሌ፣ የምርጫ ጣቢያ፣ የቤት ቁጥር፣ መንደር ወይም ጎጥ፣ የመዝገብ ቁጥር፣ የምዝገባ ተራ የመዝጋቢው ፊርማ፣ የተመዘገበበት ቀን ተሞልቶ የመራጮች ምዝገባ መታወቂያ ካርድ ይሰጠዋል፡፡ አስፈጻሚዎች ቢያንስ ሦስቱ በጣቢያው ሲገኙ የመራጮች መዝገብ በሚከተሉት አርዕስቶች ሥር መረጃ ለመሙላት የሚያስችሉ ዓምዶች ይኖሩታል:- ፫/ የተመዝጋቢው ሙሉ ስም ከነአያት፣ ፲/ የምርጫ ዕለት የጽህፈት ወይም የጣት ፊርማ፤ ፲፩/ የቤት ቁጥር/መንደር/ጎጥ/የቦታው ልዩ መጠሪያ፤ ፲፪/ ልዩ አስተያየት/ምርመራ የሚሠፍርበት አምድ፣ አስመልክቶ ልዩ አስተያየት ይገለጽበታል፤ ፲፫/ በልዩ ሁኔታ ለሚቋቋሙ የምርጫ ጣቢያዎች የመራጮቹ የተለዩ ሁኔታዎች የሚመዘገቡበት ፳፫. የሰነዶች ስርጭትና ርክክብ ለምዝገባ የሚያስፈልጉትን ሰነዶች በወቅቱ ለምርጫ ጣቢያዎች እንዲደርስ ያደርጋል፡፡ ፪/ ቃለ ጉባኤዎችን ጨምሮ በምዝገባ አገልግሎት ላይ የዋሉ ሰነዶች እና የመራጮች መዝገቦች በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ይወሰናል፡፡ ፳፬. አንድ ጊዜ እና በአንድ ቦታ ብቻ ስለመመዝገብ ፩/ ማንኛውም መራጭ በአንድ ምርጫ ጣቢያ ከአንድ ጊዜ በላይ መመዝገብ ወይም በሌላ የምርጫ ጣቢያ ድጋሚ መመዝገብ የለበትም፡፡ ፪/ አንድ መራጭ አንድ የመራጭነት መታወቂያ የጠፋበት ወይም የተበላሸበት መራጭ ከድምፅ መስጫው እለት በፊት በማንኛውም የምርጫ ጣቢያው የሥራ ጊዜ ፣ በድምፅ መስጫው እለት ከሆነ ደግሞ ምርጫ ሰዓቱ ከመጠናቀቁ ይችላል፡፡ በምርጫ ጣቢያ ጽህፈት ቤቱም የአመልካቹ ማንነት ከመራጮች መዝገብ ጋር ተመሳክሮ እና ጉዳዩ በቃለ ጉባኤ ተይዞ በምትኩ ሌላ ካርድ ሊሰጠው ወይም ድምፅ ፳፭. ስለመራጮች መዝገብ መዘጋት የመፈራረሚያ ቅፅ ላይ ይሞላና የጣቢያው ምርጫ አስፈጻሚዎች ይፈራረሙበታል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተቀመጠው ሁኔታ የመራጮች ምዝገባ ወቅት እስኪጠናቀቅ የመጨረሻ ቀን በመዝገቡ ላይ ከመጨረሻው ተመዝጋቢ ቀጥሎ ባለው ክፍት ቦታ የጣቢያው ምርጫ አስፈጻሚዎች ተፈራርመውበት መዝገቡ በመዝገቡ ላይ አዲስ መራጭ አይመዘገብም የሚሰፍር ወይም የሚፃፍ ነገርም አይኖርም፡፡ ፳፮. የመራጮች መዝገብ ለህዝብ ግልፅ ስለማድረግ ፩/ የመራጮች ምዝገባ እንደተጠናቀቀ የመራጮች መዝገብ በምርጫ ጣቢያው ቅጥር ግቢ ውስጥ ተወካዮች እንዲሁም የግል ተወዳዳሪዎች ወይም ተወካዮቻቸው ለምርጫ ጣቢያው ሃላፊ መዝገብ ወደ ቦርዱ ክልል ጽህፈት ቤት ወይም ለምርጫ ጣቢያው ቅርብ የሆነ የበታች እርከን የምርጫ ጽቤት ተወስዶ እንዲኖር መደረግ ፳፯. የምዝገባ ተቃውሞን በተመለከተ ተቃውሞውን ከነምክንያቱ ለምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ሊያቀርብ ይችላል፡፡ የምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ምክንያት ለመወሰን ብቃት የሌለው መሆኑ ስልጣን ባለው አካል ወይም በበቂ ማስረጃ ካልተረጋገጠ ወይም በማጭበርበር የተመዘገበ ወይም በድጋሚ የተመዘገበ ወይም የሞተ ካልሆነ ወይም አግባብ ባለው ህግ መሠረት በተሰጠ የፍርድ ቤት ውሳኔ የመምረጥ መብቱ የተገደበ ካልሆነ በስተቀር በሚቀርብ ተቃውሞ ምክንያት ከመራጭነት ምዝገባ አይሰረዝም፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተዘረዘሩት ምክንያቶች ውስጥ አንዱ ሲከሰት ፍርድ ቤቶች፣ ሆስፒታሎች፣ እድሮች ወይም ሌሎች ስለጉዳዩ እውቀት ያላቸው የህብረተሰቡ አባላት ሁኔታው እንደተከሰተ በሁለት ቀናት ለቦርዱ ለምርጫ ክልል ወይም ለየምርጫ ጣቢያው ሪፖርት የማድረግ ግዴታ አለባቸው፡፡ ፫/ የቦርዱ የክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቶች ወይም የምርጫ ክልሎች ወይም የምርጫ ጣቢያዎች በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ማስረጃ እንደደረሳቸው በመራጭነት የተመዘገበው ሰው እንዲሰረዝ ማድረግ አለባቸው፡፡ የመራጮች መዝገብ የሚዘጋጅበት እንዲሁም ሥርዓት እንዲኖር ሊያደርግ ይችላል፡፡ ፪/ የመራጮች መዝገብ በክልልና ከዚያ በታች ባሉ በቦርዱ በሚሰየም ባለሙያ የሚመራና ከማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ባለስልጣን እና ከሌሎች አግባብነት ካላቸው ተቋማት ጋር በመቀናጀት የሚዘጋጅና ፫/ የመራጮች መዝገብ አዘገጃጀት፣ የመዝገቡ የእጩ ምዝገባ ከምርጫው ዕለት ቢያንስ ፺ ቀን አስቀድሞ ቦርዱ ለእጩዎች ምዝገባ በሚያወጣው ፴፩. ለእጩነት የሚያበቁ መመዘኛዎች ሀ) ኢትዮጵያዊ ዜጋ የሆነ እና ለመመረጥ ለ) በምዝገባ ዕለት እድሜው ፳፩ ዓመት ሐ) ከምርጫው ዕለት አስቀድሞ በምርጫ ክልሉ ውስጥ በመደበኛነት አንድ ዓመት ከኖረ ወይም የትውልድ ቦታው በእጩነት ሊቀርብበት በፈለገበት የምርጫ ክልል መ) መወዳደር የሚፈልግበት ከተማ ወይም ወረዳ ከአንድ በላይ የምርጫ ክልሎችን የሚያቅፍ ከሆነ እና በከተማው ወይም በመደበኛነት የሠራ ከሆነ በዚያው ከተማ ወይም ወረዳው በፈለገው የምርጫ ክልል፣ ብቃት የሌለው መሆኑ ስልጣን ባለው አካል ሰ) በግል የቀረበ እጩ ከሆነ ራሱ፣ ለውድድር ድርጅቱ ቦርዱ በዚህ አዋጅ መሠረት ከምርጫ ክልሉ ውጭ የነበረን ሰው፤ ለ) ከዚህ በፊት በምርጫ ክልሉ ተመርጦ በመስራት ላይ ያለን ሰው አይመለከትም፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተደነገገው መመዘኛ በተጨማሪ በግል የቀረበ እጩ ከሆናቸው እና የመምረጥ መብታቸው በህግ፣ በፍርድ ቤት ውሳኔ ወይም በአእምሮ ህመም ነዋሪዎች ውስጥ ከ፭ሺ የማያንስ የድጋፍ ፊርማ ማቅረብ አለበት፡፡ ሆኖም የግል እጩ ተወዳዳሪው የአካል ጉዳተኛ ማቅረብ ያለበት የድጋፍ ፊርማ ብዛት ከ፫ ሺ የማያንስ ፬/ በግል እጩዎች የሚቀርቡ የድጋፍ ፊርማዎች የሚረጋገጡበት መንገድ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፬ እና ፷፭ መሠረት ለፖለቲካ ፓርቲ ፭/ የግል እጩው ድጋፉን ያልሰጠ ሰው የሰጠ በማስመሰል፣ በሃሰት ስምና ፊርማ በማዘጋጀት፤ የሌለ ሰው እንዳለ በማስመሰል ወይም በሌላ የተጭበረበረ መንገድ የድጋፍ ፊርማ ማቅረቡ በማናቸውም ሰው በሚቀርብ ጥቆማ ወይም ከተረጋገጠበት አግባብ ባለው የወንጀል ሕግ መሠረት የሚወሰደው እርምጃ እንደተጠበቀ ሆኖ፤ የእጩነት ምዝገባ ማመልከቻው ውድቅ ሆኖ ወይም ምዝገባው ተሰርዞ ለሚቀጥሉት በፖለቲካ ፓርቲ አመራር ወይም አባልነት ፩/ ማንኛውም በህግ የተመዘገበ የፖለቲካ ፓርቲ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የፖለቲካ ፓርቲ እጩዎች ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚወዳደር ከሆነ በሚወዳደርበት የምርጫ ክልል ከሚኖሩ መራጮች ሁለት ሺ፤ አካል ጉዳተኛ ከሆነ አንድ ሺ አምስት መቶ የድጋፍ ፊርማ፤ ለክልል ምክር ቤት የሚወዳደር ከሆነ ደግሞ አንድ ሺ፤ አካል ጉዳተኛ ከሆነ ሰባት መቶ ሃምሳ የድጋፍ ፊርማ ማቅረብ ይኖርበታል። እጩዎችን ዝርዝር ለቦርዱ የሚያሳውቀው የድርጅቱ፣ የግንባሩ ወይም የቅንጅቱ ሀላፊ ፬/ በፖለቲካ ድርጅት ተወክሎ ለሚቀርብ እጩ በፓርቲው መወከሉን እና በእጩነት ለመቅረብ ማስረጃው ጋር ተያይዞ መቅረብ አለበት፡፡ ፭/ የፖለቲካ ፓርቲዎች ግንባር ወይም ቅንጅት በአንድ የምርጫ ክልል ለአንድ የምክር ቤት መቀመጫ ማቅረብ የሚችለው አንድ እጩ ፮/ ማንኛውም እጩ ተወዳዳሪ በግንባር በመቅረብ መመዝገብ አለበት፡፡በግንባር ቀርቦ መመዝገብ ማሟላቱን የሚያረጋግጡ ተጨባጭ የሰነድ እና እንደአግባብነቱ የሰው ማስረጃዎች ቀርበው እጩውን ባቀረበው ፖለቲካ ፓርቲ አማካኝነት ፯/ የእጩዎች ምዝገባ ከምርጫ ክልሉ የምርጫ አስፈጻሚዎች ቢያንስ ሁለቱ ባሉበት መከናወን ፴፫. በምርጫ ስለሚወዳደሩ የመንግሥት ሰራተኞች ፩/ ማንኛውም የመንግስት ሠራተኛ:- ሀ) በግሉ ወይም የፖለቲካ ፓርቲ አባል በመሆን ለመወዳደር ተወዳዳሪ ሆኖ ሲቀርብ የምርጫ ቅስቀሳ በሚካሄድበት ወቅት እና ምርጫው ሐ) በሁሉም ደረጃ ለሚገኙ ምክር ቤቶች ምርጫ እንቅስቃሴ በሚሳተፍበት ጊዜ በማንኛውም የቀጣሪው የመንግሥት መስሪያ ቤት ንብረት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ዳኞች፣ ዓቃቤ ሕጎች፣ ወታደሮች፣ ፖሊስ እና ሌሎች የጸጥታ ሃይሎች፣ የደህንነት ሰራተኞች፣ እና የቦርዱ ሰራተኞች በግል ወይም የፖለቲካ ፓርቲ እጩ ተወዳዳሪ ሆነው ከቀረቡ የያዙትን የመንግሥትሥራ መልቀቅ አለባቸው፡፡ ፫/ ዳኞች፣ ዐቃቤ ሕጎች፣ ወታደሮች፣ ፖሊስ እና ሌሎች የጸጥታ ሃይሎች፣ የደህንነት ሰራተኞች እና የቦርዱ ሰራተኞች በምርጫ ውድድር ጊዜ ማንኛውንም ተወዳዳሪ ለማስመረጥ በመደገፍ፣ ፴፬. የእጩ የድጋፍ ፊርማ ስለመስጠት አንድ የመምረጥ መብት ያለው ነዋሪ በምርጫ ክልሉ ለውድድር ከቀረቡት መቀመጫዎች ቁጥር እጥፍ በላይ ለሆኑ እጩዎች የድጋፍ ፊርማ ፴፭. የእጩነት የመታወቂያ ካርድ ስለ መስጠት ፩/ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፴፪ መሠረት ለውድድር የሚቀርበው እጩ ከተለየ በኋላ በዕጩዎች መመዝገቢያ ቅፅ ስሙ እንዲሰፍር ተደርጎ የእጩነት መታወቂያ ካርድ ይሰጠዋል፡፡ ላስመዘገባቸው ድርጅት ሊሰጥ ይችላል፡፡ ፴፮. እጩዎችን ለህዝብ ስለማሳወቅ እጩዎች በዚህ አዋጅ መሠረት ከተለዩ በኋላ የዕጩዎች ምዝገባ ከተጠናቀቀበት ጊዜ ጀምሮ እጩዎችን ስም ዝርዝር ለህዝብ ይፋ ያደርጋል፡፡ ፴፯. የእጩዎች የመለያ ምልክቶች ከሚያዘጋጃቸው መለያ ምልክቶች መርጦ ሊይዝ ፪/ የአንድ የፖለቲካ ፓርቲ እጩዎች በሁሉም የምርጫ ደረጃዎች አንድ ዓይነት ምልክት ፫/ የአንድ የፖለቲካ ፓርቲ እጩዎች ለየምክርቤቱ ምርጫ በሁሉም የምርጫ ክልሎች አንድ ዓይነት መለያ ምልክት መጠቀም አለባቸው፡፡ ፬/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ ባለፈው ምርጫ የተጠቀመበትን ምልክት ቅድሚያ ተሰጥቶት እንዲመርጥ መደረግ አለበት፡፡ አለመግባባቶች ምክንያት አቤቱታ ሲቀርብለት ሀ) ከሌሎች እጩዎች መለያ ምልክት ጋር መካከል በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ጥላቻና ግጭት ሊቀሰቅስ ከሚችል ነገር ወይም ሐ) የጦርነት ወይም የሌላ ህገወጥ ድርጊት መ) ከፌደራልም ሆነ ከክልል መንግሥታት ሰንደቅ አላማ ወይም አርማ ወይም ከሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች አርማ ወይም ከልዩ ልዩ ዓለም አቀፍ ሠ) የህዝብን ሞራል፣ መልካም ሥነ ምግባር እና ፯/ ቦርዱ በድምጽ መስጫ ወረቀት ላይ የእጩዎች ምስልና የመለያ ምልክቶችን አቀማመጥ፣ ቅደም ተከተልና እንዲሁም ተያያዥነት ያላቸው ጉዳዮች ለተወዳዳሪ ፓርቲዎች እና የግል እጩዎች ግልጽ በሆነ መንገድ በመመሪያ ይወስናል። ፴፰. የእጩ የመለያ ምልክት መለወጥና መተካት የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ መለያ ፪/ የእጩ መለያ ምልክት እንዲለወጥ በቦርዱ ሲወሰን የእጩዎች ምዝገባ ከተጠናቀቀበት ጊዜ ጀምሮ በአስራ አምስት ቀን ውስጥ የፖለቲካ እንዲያውቀውና ተለዋጭ ምልክት እንዲያቀርብ ወይም እንዲመርጥ መደረግ አለበት፡፡ ፫/ የፖለቲካ ፓርቲም ሆነ የግል እጩ ቀደም ሲል የመረጠውን ምልክት በሌላ ለመለወጥ ሲፈልግ የእጩዎች ምዝገባ ከተጠናቀቀበት ጊዜ አንስቶ በአስር ቀናት ውስጥ ለውጡን ለቦርዱ በጽሑፍ ፴፱. የእጩዎች ከውድድር መውጣትና መተካት ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ ከውድድር ራሱን ሊያገል ይችላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከውድድር ራሱን ያገለለ የፖለቲካ ፓርቲ እጩ ለወከለው የፖለቲካ ፓርቲ በጽሑፍ ፫/ የፖለቲካ ፓርቲ እጩውን መለወጥ ወይም መተካት የሚችለው እጩው ራሱን ካገለለበት ቀን ጀምሮ በአንድ ሳምንት ጊዜ ውስጥ ወይም እጩው ራሱን ያገለለው የእጩ ምዝገባ የጊዜ ሰሌዳ ካለቀ በኋላ ከሆነ ከድምጽ መስጫው ቀን ከአንድ ወር በፊት ባለው ጊዜ ውስጥ ብቻ የተቀመጠው መስፈርት በተተኪነት በሚቀርብ ፩/ የአንድ የፖለቲካ ፓርቲ እጩ ተወዳዳሪ የእጩ ምዝገባ ጊዜ ካለፈ በኋላ የሞተ እንደሆነ እጩው የሞተበት የፖለቲካ ድርጅት ከድምጽ መስጫው ቀን አንድ ወር በፊት ባለው ጊዜ ውስጥ ሌላ እጩ ሊተካ ይችላል፡፡ ፪/ አንድ ወደ ውድድር የገባ የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በተባለው ጊዜ ውስጥ ተተኪ ካላቀረበ ወይም የፖለቲካ ፓርቲ እጩ የሞተው የምርጫው ቀን ሊደርስ ከአንድ ወር ያነሰ ጊዜ ሲቀረው እንደሆነ ምርጫው ባሉት እጩዎች መካከል በተያዘለት ጊዜ ውስጥ ይከናወናል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተገለፀው ቢኖርም እጩ የሞተበት የፖለቲካ ፓርቲ ተተኪ እጩ ማቅረብ እንደማይችል በጽሑፍ የገለፀ እንደሆነ የምርጫው ውድድር ባሉት እጩዎች መካከል በተያዘለት ጊዜ ይካሄዳል፡፡ ፬/ በአንድ የምርጫ ክልል የቀረበው እጩ አንድ በሚያወጣው የጊዜ ሰሌዳ መሰረት አዲስ ፵፩. በአንድ ምርጫ ክልል ብቻ ስለመወዳደር ፩/ አንድ ሰው በእጩ ተወዳዳሪነት መቅረብ የሚችለው በአንድ የምርጫ ክልል ብቻ፣ ለአንድ የሕዝብ ተወካዮች ወይም የክልል ምክር ቤት ወንበር ብቻ ይሆናል፡፡ ፪/ አንድ እጩ ተወዳዳሪ በእጩዎች ምዝገባ የጊዜ ሰሌዳ ውስጥ ከአንዱ የምርጫ ክልል ወደ ሌላው የምርጫ ክልል ተዛውሮ በህጉ መሠረት እንደ ፵፪. ለምርጫ የተመዘገቡ የእጩዎች ልዩ መብት ፩/ ለምርጫ የተመዘገቡ እጩዎች ከባድ ወንጀል ሲፈፅሙ እጅ ከፍንጅ ካልተያዙ በስተቀር ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እንደተጠቀሰው እጅ ከፍንጅም ባይሆን ዕጩዎች ህገወጥ ድርጊት የፈፀሙ እንደሆነ ሕጋዊ እርምጃ ሊወሰድባቸው የሚችለው የምርጫው ውጤት በቦርዱ አማካኝነት በይፋ ለህዝብ ከተገለፀ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው በፈፀመው ወንጀል የሚጠየቀው በሚመለከተው ምክር ቤት የህግ ከለላው ሲነሳ ብቻ ነው፡፡ ፵፫. የምርጫ ቅስቀሳ ዘመቻ ስለማካሄድ ፩/ አንድ እጩ ተወዳዳሪ በእጩነት ተመዝግቦ ከአስተዳደሩም ሆነ ከማዘጋጃ ቤት ፈቃድ መጠየቅ ሳያስፈልገው፥ በጽሑፍ በማሳወቅ ብቻ እና ሕጋዊ ግዴታዎቹን በማክበር በራሱም ሆነ በደጋፊዎቹ አማካኝነት የድጋፍ ስብሰባዎችን የመጥራት ወይም ሰላማዊ ሰልፍ የማደራጀት መብት አለው፡፡ እንዲሁም ለምርጫ ውድድሩ ፪/ እጩዎችና ደጋፊዎቻቸው ቦርዱ በሚያወጣው ውድድር እንቅስቃሴ ድምጽ መስጠት ከመጀመሩ ከአራት ቀናት በፊት መጠናቀቅ አለበት፡፡ ፫/ የምርጫ ውድድር እንቅስቃሴ ህገ መንግሥቱና አግባብነት ያላቸውን ሌሎች ህጎች፣ የመራጮችን መብት በማክበር በሰላማዊና በዴሞክራሲያዊ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት መብቶች በህግ ከተመለከቱት ድንጋጌዎች ውጭ ፭/ ምርጫውን ሰላማዊ እና ፍትሐዊ ለማድረግ እንዲቻል ቦርዱ የምርጫ ቅስቀሳ የሥነ ምግባር ፵፬. የመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀም ፩/ በመንግሥት ቁጥጥር ስር ያሉትን መገናኛ ብዙኃን ማለትም ሬድዮ፣ ቴሌቪዥንና ጋዜጦችን ተወዳዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ያለ አድልዎ ፪/ እጩዎች በመንግሥት የመገናኛ ብዙኃን ነፃ የአየር ጊዜ አግኝተው የመጠቀም መብት ፫/ መንግሥት የመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀምን በተመለከተ ቦርዱ ከኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ፬/ የመንግሥትም ሆነ የግል የመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀም፥ የጋዜጠኞች የምርጫ አዘጋገብ እና የሚመለከቱ የሥነ ምግባር እና የአፈጻጸም መርሆችን ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ በየትኛውም ደረጃ የሚገኙ የመንግሥት አካላት የስብሰባ አዳራሾች፣ ዕጩ ተወዳዳሪዎች ያለአድልዎ እንዲገለገሉባቸው ለማድረግ ሁኔታዎችን የማመቻቸት ግዴታ አለባቸው፡፡ አፈጻጸሙን በሚመለከት ቦርዱ ፵፮. የምርጫ ውድድር እንቅስቃሴ የተከለከለባቸው ፩/ በሚከተሉት ቦታዎች የምረጡኝ ቅስቀሳ ወይም ዘመቻ ማድረግ የተከለከለ ነው:- ሐ) ወታደራዊ ካምፖች እና ፖሊስ ጣቢያዎች፤ እየተከናወነ በሚገኝበት ወቅት በትምህርት ቤቶች እና በትምህርት ቤቶች አካባቢ በ፪ ሠ) ህዝብ የዕለት ተለት ግብይት በሚፈፅምባቸው እና በተወሰኑ ቀናት በገጠርም ሆነ በከተማ ቦታዎች በ፪ መቶ ሜትር ዙሪያ ክልል፤ ረ) የመንግሥት ወይም የህዝብ መደበኛ ሥራ በመከናወን ላይ የሚገኙባቸው የመንግሥትና የህዝብ ተቋማት ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ሰ) ሌላ ህዝባዊ ስብሰባ እየተካሄደ ባለባቸው ፪/ ዝርዝር አፈፃፀሙ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ፵፯. ስለምርጫ ጣቢያ ሥራ መጀመር ፩/ የድምጽ መስጠት ሂደት በሁሉም ምርጫ ጣቢያዎች ቦርዱ በሚወስነው ቀን አንድ ላይ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው የሚመለከታቸው ምርጫ ጣቢያዎች ስራቸውን በተለየ ቀን እንዲጀምሩ ቦርዱ ሊወስን ይችላል፡፡ ፫/ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት የድምፅ ሀ) የፖለቲካ ፓርቲ እና የግል እጩ ወኪሎች፣ የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት፣ ታዛቢዎች፣ እና የምርጫ አስፈፃሚዎች በተገኙበት፤ እና ለ) የምርጫ ጣቢያ ኃላፊው የድምፅ መስጫ ሳጥን ባዶ መሆኑን ከላይ በፊደል ተራ (ሀ) ለተገለፁት አካላት በማሳየት የምርጫ ሳጥኑ በተዘጋጀው ማሸጊያ ታሽጎ በታዛቢዎች ፊት ለፊት በቅርብ እይታና በግልጽ ስፍራ ከተቀመጠ ወይም ከተሰቀለ በኋላ ስለ አጀማመሩ ቃለ ጉባኤ ተይዞ ቦርዱ ለዚሁ ተግባር ባዘጋጀው ቅፅ ላይ ፵፰. የምርጫ ጣቢያዎች ደህንነት ፩/ የምርጫ ጣቢያዎች የድምፅ መስጫ ዕለት ተደርጎላቸው ደኅንነታቸው ተጠብቆ መዘጋጀት ፪/ ከምርጫ አስፈፃሚዎች፣ ከፖለቲካ ፓርቲዎች እና የግል እጩ ወኪሎች ከቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት እና ከተፈቀደላቸው የምርጫ ታዛቢዎች በስተቀር መራጮች ያልሆኑና ድምፅ የሰጡ ፫/ ማንኛውም ሰው ከምርጫ ጣቢያው አምስት መቶ ሜትር ዙሪያ መለስ ርቀት ውስጥ በስካር መንፈስ ውስጥ ሆኖ፣ የጦር መሳሪያ ይዞ የለበትም፡፡ በዚህ ሁኔታ ከተገኘም የምርጫ ጣቢያ ኃላፊው የጸጥታ ሃይሎችን ድጋፍ በመጠየቅ አስፈላጊው እርምጃ እንዲወሰድ ፬/ የምርጫ ጣቢያ ደህንነት እንዲከበር የማድረግ ኃላፊነት በዋናነት የምርጫ ጣቢያው ኃላፊ ይሆናል፡፡ የምርጫ ጣቢያ ኃላፊው የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት ወይም የምርጫ ጣቢያ ታዛቢዎች የጣቢያውን ደህንነት ለማስከበር መጠየቅ ይችላሉ፡፡ ሆኖም የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት፣ ታዛቢዎች እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ እና የግል እጩ ወኪሎች ጥያቄያቸውን ፭/ የምርጫ ጣቢያው ኃላፊ በምርጫ ጣቢያው ውስጥ ለመግባት ያልተፈቀደለትን ግለሰብ የሞከረን ማንኛውም ሰው ከምርጫ ጣቢያው እንዲወጣ ሊያዝ ይችላል፡፡ ግለሰቡ ትዕዛዝ አክብሮ ያልወጣ እንደሆነ የፖሊስ ኃይል እንደፈፀመ ከምርጫ ጣቢያው ወጥቶ ወደ ፮/ በምርጫ ጣቢያ ወይም በምርጫ ክልል ኃላፊ የቀረበለት ማንኛውም የፖሊስ ወይም የጸጥታ ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፳፯ በተደነገገው መሠረት የመተባበር፣ ፈጣን ምላሽ የመስጠት እና የማስፈጸም ግዴታ አለበት፡፡ ፯/ ሕጋዊነቱ አጠራጣሪ የሆነ ሰነድ ይዞ በምርጫ ጣቢያ ስለመገኘቱ አሳማኝ ጥቆማ የቀረበበትን ሰው የምርጫ ጣቢያው ኃላፊ የሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎችና የግል እጩ ወኪሎች እንዲሁም ይችላል፡፡ ጥርጣሬው እውነት ሆኖ ከተገኘም አስፈላጊ ሕጋዊ እርምጃ እንዲወሰድ ያደርጋል፡፡ ፩/ ቦርዱ በተለየ ሁኔታ ካልወሰነ በስተቀር የድምጽ መስጫ ሰዓት ከጠዋቱ ፲፪ ሰዓት እስከ ምሽቱ ፪/ ቦርዱ በተለየ ሁኔታ የድምፅ መስጫ ሰዓት የወሰነ እንደሆነ በልዩ ሁኔታ የተወሰነውን የድምፅ መስጫ ሰዓት ከምርጫው ዕለት ቢያንስ ጣቢያው ይዘጋል፡፡ ሆኖም በምርጫ ጣቢያው መራጮች ድምፅ መስጠት አለባቸው፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ቢኖርም ቦርዱ የምርጫው ነፃና ፍትሃዊነት ይበልጥ ያሰፍናል ብሎ ካመነ የድምፅ መስጫ ፭/ የምርጫ ጣቢያዎች ለምርጫ ከመከፈታቸው በፊትም ሆነ ድምፅ አሰጣጡ አልቆ ከተዘጉ ከተመረጡ የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት፤ ከእጩ ታዛቢዎች በስተቀር ማንኛውም ሰው ወደ ምርጫ ጣቢያው መግባት አይችልም፡፡ ፩/ ማንኛውም መራጭ በአካል በመገኘት በሙሉ ፪/ እያንዳንዱ መራጭ ድምፅ የሚሰጠው አንድ ፫/ ማንኛውም መራጭ በመራጭነት በተመዘገበበት ሀ) የመራጮች መታወቂያ ካርድ ሲኖረው፤ ለ) በመራጮች መዝገብ ላይ ስሙ ሰፍሮ ሲገኝ፤ እና ሐ) ድምፅ ያልሰጠ መሆኑ ሲረጋገጥ ብቻ፤ ፬/ ቦርዱ በተለየ ሁኔታ ካልወሰነ በስተቀር ሁሉም መራጮች በተመሳሳይ የጊዜ ገደብ ውስጥ መታወቂያ ካርዱን እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፩ መሰረት የተመዘገበበትን ማስረጃ ለምርጫ ጣቢያው የምርጫ አስፈፃሚዎች ካስረከበ በኋላ ባቀረበው ማስረጃ መሠረት ይለያሉ፡፡ ፪/ የመራጩ ማንነት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከተለየና ቀደም ሲል ያልመረጠ መሆኑ ከተረጋገጠ በኋላ በመራጮች መዝገብ ፫/ መራጩ በመዝገብ ላይ ከፈረመ በኋላ አውራ ጣቱን፣ አውራጣት ከሌለው ማንኛውንም ሌላ ጣት በተዘጋጀው የማይለቅ ቀለም እንዲቀባ ተሰጥቶት ወደ ሚስጢር ድምፅ መስጫው ክፍል ይገባል፡፡ መራጩ ጣቶች የሌሉት ከሆነ ካረጋገጡ በኋላ በቀላሉ የሚታይ ቦታ ላይ ፬/ መራጩ ወደ ምስጢር ድምጽ መስጫው ክፍል ገብቶ የሚመርጠውን እጩ መለያ ምልክት በሚገኝበት ባለአራት ማዕዘን ቦታ ላይ የ“x” ወይም ሌላ የማያሻማ ምልክት ካደረገበት ወይም በጣት አሻራው ከፈረመበት በኋላ የድምጽ መስጫ ወረቀቱን አጥፎ በታዛቢዎች ፊት ለፊት በቅርብ እይታ በግልጽ ስፍራ በተቀመጠው የድምፅ መስጫ ሳጥን ወይም ፭/ የማያነቡና የማይፅፉ መራጮች ከጣቶቻቸው አንዱን ለዚህ በተዘጋጀው ቀለም ከነከሩ በኋላ ከሚመርጡት ዕጩ መለያ ምልክት ትይዩ በሚገኘው ባለ አራት ማዕዘን ክፍት ቦታ ላይ የጣት አሻራቸውን በማሳረፍ ድምፅ ይሰጣሉ፡፡ ፮/ መራጩ የተሰጠውን የድምፅ መስጫ ወረቀት በአግባቡ ሳይጠቀምበት የቀረ ወይም የተበላሸበት በመቀበል ድምፅ ለመስጠት ይችላል፡፡ ፯/ የምርጫ ጣቢያ ኃላፊ በዚህ አንቀጽ ንዑስ የድምፅ መስጫ ወረቀት የተለየ ምልክት ሰጥቶ ወይም “የተበላሸ” የሚል ጽሑፍ በጀርባው ላይ ፰/ ቦርዱ የድምጽ አሰጣጡና እንዲሁም በዚህ አዋጅ ፓርቲዎች ጋር በመመካከር የሚደረግ ሲሆን ዝርዝሩ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፶፪. ድጋፍ የሚፈልጉ መራጮችን በተመለከተ ፩/ አካል ጉዳተኞች፣ አረጋዊያን እና ነፍሰ ጡሮች ፪/ በምርጫ ድምፅ አሰጣጥ ምልክት ለማድረግና የድምፅ መስጫ ወረቀቱን ወደ ድምፅ መስጫው ማንኛውም መራጭ የሚረዳውን ሰው እራሱ የመወሰን መብት አለው፡፡ ምርጫ አስፈጻሚው ለማድረግ በተቻለው አቅም ያስረዳዋል፡፡ ዝርዝሩ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው የተመረጠው ሰው ዕድሜ ፲፰ ዓመት እና ከዚያ በላይ ሆኖ እጩ ወይም የእጩ ተወካይ ፶፫. ድምፅ የመስጠት ሂደት የማይቋረጥ ስለመሆኑ ፩/ ድምፅ የመስጠት ሂደት ሊቋረጥ ወይም ሊቆም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ሀ) የድምፅ አሰጣጡ ሂደት በተለያዩ አስገዳጅ ምክንያቶች ለጥቂት ጊዜም ቢሆን ከተቋረጠ አስፈፃሚዎች ከታመነበት በቃለ ጉባኤ ተይዞ ወዲያውኑ የድምፅ አሰጣጡ ሂደት ሊቀጥል ምክንያት ከአቅም በላይ ሆኖ ሊስተካከል ካልቻለ ሁኔታው በቃለ ጉባኤ ተይዞ የድምፅ አጠቃላይ ሁኔታው ለበላይ ምርጫ ጽህፈት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) (ለ) መሠረት በሚወስነው መሠረት በሌላ ጊዜ ይካሄዳል፡፡ ፶፬. ድምፅ መስጠትን ስለመቃወም ፩/ ለማንኛውም መራጭ የድምፅ መስጫ ወረቀት ከመሰጠቱ በፊት ድምፅ በመስጠት ሂደት ላይ ያለው ሰው ግለሰቡ ድምጽ የመስጠት መብት የሌለው ወይም በምርጫ ጣቢያው በመራጭነት ያልተመዘገበ ነው በማለት የእጩ ተወካይ ቢከለከል ራሱ ወይም ከእጩ ተወካዮች አንዱ ፫/ የእጩ ተወካይ ወይም መራጩ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ከተደነገጉት የመቃወሚያ ነጥቦች ውጭ በሆነ ምክንያት በማንኛውም የምርጫ አስፈፃሚ፣ የእጩ ተወካይ ወይም በሌላ በምርጫ ጣቢያው ውስጥ በተገኘ ፬/ የምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ከላይ የቀረበውን አቤቱታ ከተመለከተ በኋላ አቤቱታ ላቀረበው ሰው ወይም አካል ውሳኔውን የድምጽ መስጫው ጊዜ ከመጠናቀቁ በፊት በጽሁፍ ፭/ የምርጫ ጣቢያው ኃላፊ በዚህ አንቀጽ መሠረት የቀረቡ ቅሬታዎችንና ለቅሬታዎቹ የተሰጡ መልሶችን በፅሁፍ አስፍሮ በመረጃነት ይይዛል፡፡ ፩/ ከላይ በአንቀጽ ፶፬ መሠረት ድምፅ እንዳይሰጥ ተቃውሞ የቀረበበት ሰው ጊዜያዊ ድምፅ መስጠቱ አስፈላጊ ነው ብሎ የምርጫ ጣቢያው አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ካመነ መራጩ ለዚህ በተዘጋጀው ፖስታ ጊዜያዊ ድምፅ እንዲሰጥ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተሰጠ ጊዜያዊ ድምፅ በአንቀጽ ፩፻፶፫ መሠረት ውሳኔ ፶፮. ስለድምፅ መስጫ ወረቀት እና ስለድምፅ መስጫ ሳጥን ፩/ ቦርዱ ለእያንዳንዱ የምርጫ አይነት መራጩ በግልጽ ሊረዳው የሚችል እስከሚቻለው ድረስ ለማጭበርበር የማይመች የድምፅ መስጫ ወረቀት ፪/ ቦርዱ የሚያዘጋጀው የድምጽ መስጫ ወረቀት የእጩዎች ፎቶግራፍ፣ የእጩ መለያ ምልክት፣ የእጩዎች ሙሉ ስምና የፖለቲካ ፓርቲያቸው መጠሪያን አካቶ ሊይዝ ይገባል፡፡ ፫/ ቦርዱ በየምርጫ ጣቢያው በተመዘገበው መራጭ ቁጥር ልክ የሆኑ የድምጽ መስጫ ወረቀቶች ከጥቂት መጠባበቂያ ጋር ይልካል፡፡ አስፈፃሚዎች ለድምፅ መስጫ ወረቀቶች ከፍተኛ ጥንቃቄና ጥበቃ ማድረግ ይጠበቅባቸዋል፡፡ ፭/ ማንኛውም ድምጽ የሚሰጥበት የድምጽ መስጫ ሳጥን በግልጽ በሚያሳይ ቁስ የተሰራ መሆን ፮/ ማንኛውም የምርጫ ሰነድ ከአንድ ሰው ወደ ሥርዓትን ተከትሎ መፈፀም አለበት፡፡ዝርዝሩ ፩/ የማንኛውም ምርጫ ድምፅ ቆጠራ የሚካሄደው ድምፅ በተሰጠበት ምርጫ ጣቢያ ነው፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በጸጥታ መደፍረስ ወይም ተመሳሳይ አስገዳጅ ምክንያት የምርጫ ጣቢያው የምርጫ አስፈፃሚ ሲወስን የድምጽ ቆጠራው በምርጫ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት በምርጫ ክልሉ ጽህፈት ቤት የሚካሄደው ቆጠራ የተመረጡ የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት እና የምርጫ ታዛቢዎች በተገኙበት መደረግ አለበት፡፡ ፶፰. የድምጽ ቆጠራ አጀማመርና ሂደት ፩/ ድምፅ አሰጣጡ እንደተጠናቀቀ የምርጫ ጣቢያው ኃላፊ ቆጠራ ለመጀመር የእጩ ወኪሎች፣ ከህዝብ የተመረጡ የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት እና አስፈጻሚዎች እንዲገኙ በማድረግና በቂ የተፈጥሮ ወይም ሰው ሰራሽ ብርሃን መኖሩን በማረጋገጥ:- መስጫ ወረቀት ብዛት ይመዘግባል፤ ለ/ በዕለቱ ድምፅ የሰጡ መራጮችን ብዛት ሐ/ የተበላሹና ሥራ ላይ ያልዋሉ የድምፅ መስጫ ወረቀቶችን ብዛት ይመዘግባል፡፡ ፪/ ድምፅ ቆጠራ ከመጀመሩ በፊት የድምፅ መስጫው ሳጥን እሽጉ ያልተከፈተ እና ድምፅ መስጠት ከመጀመሩ በፊት በታሸገበት ሁኔታ መቆየቱን፣ የድምጽ ሳጥኑም ያልተቀደደ፣ ያልተሰበረ ወይም ብልሽት ያልደረሰበት መሆኑን በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት አካላት ካረጋገጡ እና ቃለጉባኤ ከተያዘ በኋላ እሽጉን በመክፈት ድምፅ የተሰጠባቸው ወረቀቶች በሙሉ ይወጣሉ፡፡ የድምጽ መስጫ ሳጥኑም ባዶ መሆኑ ይረጋገጣል፡፡ ፫/ ምርጫው የተካሄደው ለተለያዩ ምክር ቤቶች ከሆነ በመጀመሪያ ለየምክር ቤቱ የተሰጡት የድምፅ መስጫ ወረቀቶች ከተለዩ በኋላ የአንዱ ምክር ቤት ተቆጥሮ እና ለእያንዳንዱ እጩ የተሰጠው የድምጽ ቁጥር ተመዝግቦ እንዳለቀ የሌላው ምክር ቤት ቆጠራ በተመሳሳይ ይካሄዳል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተመለከተው መሰረት ቆጠራ ለመጀመር የሚያስችል በቂ ብርሃን የሌለ እንደሆነ የእጩ ወኪሎች፣ ከህዝብ የተመረጡ የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት እና ቃለጉባኤ ይፈራረማሉ፡፡ ይህም ሲሆን ሁሉም የድምጽ መስጫ ወረቀቶች አስፈላጊው የጥበቃ በተረጋገጠ ሁኔታ እንዲያድሩ መደረግ አለበት፡፡ በዚህ ንዑስ አንቀጽ የተጠቀሱት ሰዎች ከፈለጉ በምርጫ ጣቢያው መቆየት ይችላሉ፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) መሰረት የተቋረጠ የድምጽ ቆጠራ ሂደት በሚቀጥለው ቀን እጅግ ቢዘገይ ከጠዋቱ አንድ ሰዓት ጀምሮ ፮/ በድምፅ ቆጠራው ሂደት ግድፈት አለ በማለት አንድ የምርጫ አስፈፃሚ፣ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ ወኪል ቅሬታ ያቀረበ እንደሆነ የምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ጉዳዩን ሰዓት በማይበልጥ ጊዜ ውስጥ ውሳኔ ይሰጣል፡፡ በምርጫ ጣቢያው ወይም በምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ውሳኔ የድምጽ ቆጠራው ሁኔታዎች እስኪጣሩ እንዲቋረጥ ወይም እንዲቆም እንዲሁም እንደ አስፈላጊነቱ ዳግም ቆጠራ እንዲካሄድ ፶፱. ስለ ዋጋ አልባ የድምጽ መስጫ ወረቀቶች ፩/ ድምፅ የተሰጠባቸው ወረቀቶች ከሚከተሉት ምክንያቶች በአንዱ ዋጋ አልባ ሊሆኑ ይችላሉ:- ሀ) የመራጩ ማንነት በስም የተገለፀበት ከሆነ፤ ለ) ለምክር ቤቱ ሊመረጥ ከሚቻለው ተመራጮች ቁጥር በላይ ላላቸው እጩዎች ምልክት ሐ) ምንም ምልክት ያልተደረገበት ከሆነ፤ ሠ) ሕጋዊ የድምፅ መስጫ ወረቀት ያልሆነ ወይም በምርጫ ጣቢያው ያልተሰራጨ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ዋጋ አልባ የተደረጉ ወረቀቶች በጀርባቸው “ውድቅ” የሚል በጉልህ ተፅፎባቸው ለብቻቸው ተቆጥረው ፩/ በወቅቱ በቦታው የተገኙ የምርጫ አስፈፃሚዎች፤ እና የእጩ ወኪሎች አጠቃላይ የድምፅ አሰጣጥ እና የቆጠራው ሂደት እንዲሁም ውጤቱ ትክክል ስለመሆኑ ለዚሁ ዓላማ በሚዘጋጀው ቃለ ጉባኤ እና የምርጫ ጣቢያ ውጤት መተማመኛ ቅፅ ላይ ይፈራረማሉ፡፡ ሆኖም በሂደቱና በውጤቱ ቅሬታ ፪/ የተቆጠረው የድምፅ መስጫ ወረቀት ታሽጎ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፫/ የድምፅ ቆጠራ ውጤት መተማመኛውን ለፈረመው የእጩ ወኪል አንድ ቅጂ ወዲያውኑ ይሰጣል፡፡ ፩/ በምርጫ ጣቢያ የተደረገ የቆጠራ ውጤት ለጣቢያው የደረሰውን የድምፅ መስጫ ወረቀቶች ብዛት፣ በጣቢያው የተመዘገቡና ድምጽ የሰጡ መራጮችን ብዛት፣ ጥቅም ላይ የዋሉ፣ ያልዋሉ፣ የተበላሹና ዋጋ አልባ የሆኑ የድምፅ መስጫ ያገኘውን የድምጽ ብዛት በመለየት ቆጠራው በተጠናቀቀ በአንድ ሰዓት ውስጥ በምርጫ ጣቢያው ማስታወቂያ ሰሌዳ ላይ ወጥቶ ለህዝብ ፪/ የምርጫ ክልል የምርጫ ጽህፈት ቤቶች የህዝብ ተወካዮችና የክልል ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ውጤት ከየምርጫ ጣቢያው እንደደረሳቸው ወይም የተረጋገጠ ከአቅም በላይ የሆነ ሁኔታ ካላጋጠመ በስተቀር በምርጫ ክልሉ የድምጽ መስጫ ጊዜው ከተጠናቀቀ በኋላ ከአምስት ቀናት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ተወዳዳሪዎች ወይም ወኪሎቻቸው በተገኙ በት ደምረው የተገኘውን ውጤት ለህዝብ ይፋ ፫/ እጩ ተወዳዳሪዎች እኩል ድምጽ በማግኘታቸው ምክንያት አሸናፊውን ለመለየት አስቸጋሪ የሆነ እንደሆነ እኩል ድምፅ ያገኙት ተወዳዳሪዎች ብቻ ተለይተው ቦርዱ በሚወስነው ጊዜ ድጋሚ ምርጫ እንዲሰጥባቸው ይደረጋል፡፡ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ይፋ ሀ) ለተወዳዳሪዎች ወይም ወኪሎቻቸው የውጤት ለ) በውጤት ማሳወቂያ ቅፅ ሞልተው አንድ ቅጂ ለቦርዱ ጽህፈት ቤት፣ እንዲሁም ሌሎች ፭/ ቦርዱ በአጠቃላይ የምርጫ ውጤት ከየምርጫ ክልሉ ተጠናቆ እስኪደርሰው ድረስ ከየምርጫ ክልሉ የመጣለትን የህዝብ ተወካዮችና የክልል ይችላል፡፡ ሆኖም የምርጫው ይፋዊ ውጤት በ፲ ቀናት ውስጥ ካልተገለጸ ቦርዱ ጊዜያዊ ውጤቱን ክልሉ በቅርበት በሚገኝ የቦርዱ እርከን ጽህፈት ቤት ወይም በክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት እንዲሁም አወጋገድ አስመልክቶ ቦርዱ ዝርዝር መረጃዎች ከተሰበሰቡ በኋላ የተረጋገጠ ከአቅም ከምርጫው ቀን ቀጥሎ ባሉት ፲ ቀናት ውስጥ ቀጥሎ የተመለከቱትን ነጥቦች የያዘ ይፋዊ ለ) ድምፅ የሰጡ መራጮች ቁጥር፤ ሠ) የአሸናፊ ፖለቲካ ፓርቲዎች እንዲሁም የግል ተወዳዳሪዎች ስምና ለየምክር ቤቱ ረ/ ጥቅም ላይ የዋለ፣ ያልዋለ፣ ከጥቅም ውጭ የሆነ የድምፅ መስጫ ወረቀት እያንዳንዱ እጩ በየምርጫ ጣቢያው ያገኘው የድምፅ ውጤት እና ሌሎች አግባብነት ያላቸው መረጃዎች፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተገለጸው በተገለጹ ውጤቶች ላይ የቀረቡ አቤቱታዎች ውጤት መግለጹን እንዲዘገይ የሚያደርግ ከሆነ ይፋዊ ውጤት የሚገለጽበት ጊዜ እስከ ፳ ቀን ፷፫. የፖለቲካ ፓርቲ ስለ መመስረት የማቋቋም ወይም የፖለቲካ ፓርቲ አባል ፪/ ማንኛውም እድሜው ከ፲፰ ዓመትና ከዚያ በላይ የሆነ ኢትዮጵያዊ በዚህ አዋጅ መሠረት የአገር አቀፍ ወይም የክልል የፖለቲካ ፓርቲ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የፖለቲካ ፓርቲ አባል መሆን አይችሉም:- መ) የፖሊስ፣ የደህንነት እና የጸጥታ አካላት ሠ) የቦርዱ ባለስልጣናት እና ሰራተኞች፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሱት ሰዎች በፖለቲካ ፓርቲ አባልነት ለመንቀሳቀስ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተደነገገውን የጣሰ ሰው ከያዘው የመንግሥት ሥራ በራሱ ፈቃድ እንደለቀቀ ተቆጥሮ በሚመለከተው አካል አስፈላጊው እርምጃ ይወሰዳል፡፡ ፮/ በፍርድ ቤት ወሳኔ የመምረጥና የመመረጥ መብቱ የታገደበት ሰው እገዳው በሚቆይበት ፷፬. አገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲ ስለመመስረት ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በሀገር አቀፍ የፖለቲካ ሀ) ፲ሺ መሥራች አባላት ሲኖሩት፤ ለ) ከመስራች አባላቱ ውስጥ ከ፵ በመቶ ሐ) የተቀሩት መሥራች አባላት ነዋሪነታቸው በኢትዮጵያ ከሚገኙት ሌሎች ክልሎች ውስጥ ቢያንስ በአራቱ ክልሎች መደበኛ መ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) (ሐ) መሠረት ከየክልሉ ለሀገር አቀፍ ፓርቲ በመቶው መደበኛ ነዋሪ ሲሆኑ ነው፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት መስራች አባላት እድሜያቸው ፲፰ ዓመትና ከዚያ በላይ ሆኖ በህግ ወይም በፍርድ ቤት መስማማታቸው ከሙሉ ስማቸው ጎን ባኖሩት ፊርማቸው የገለፁና በተመዘገቡበት አካባቢ የተመለከተው የመሥራች አባላት መረጃ የአባሉን ሙሉ ስም፤ ፆታ፣ እድሜ፣ ቀበሌ ወይም ወረዳ፤ አንደየአግባብነቱ የሚኖሩበትን ቦታ ልዩ ስም ዓይነት፣ ያቀረበው የነዋሪነት ማረጋገጫ መለያ ቁጥር ያለው ከሆነ መለያ ቁጥሩ፤ ፊርማ እና የምዝገባ ቀን የሚገልጽና እንዲሁም የመረጃ ሰብሳቢውን ስምና ፊርማ የያዘ መሆን አለበት፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) በተመለከተው መሠረት ፓርቲው የሚያቀርበው የመስራች አባላት መረጃ ትክክለኛነት ለማረጋገጥ የሚያመለክተው ሰው ቃለ መሃላ ያቀርባል። አጠራጣሪ ሁኔታ ሲያጋጥም ቦርዱ መስራች አባላቱ በሚኖሩበት አካባቢ የነዋሪነት ማረጋገጫ የመስጠት ስልጣን ካለው አካል ጋር በመተባበር በማስመሰል፣ ሐሰተኛ ስምና ፊርማ በማዘጋጀት፣ የሌለን ሰው እንዳለ በማስመሰል ወይም በሌላ የተጭበረበረ መንገድ የቀረበ መረጃ በማናቸውም ሰው በሚቀርብ ጥቆማ ወይም ቦርዱ በራሱ በሚያደርገው ማጣራት የተደረሰበት እንደሆነ የሚወሰደው እርምጃ እንደተጠበቀ ሆኖ፤ የታወቀው ፓርቲው በምዝገባ ላይ እያለ ከሆነ ያቀረበው የምዝገባ ማመልከቻ ውድቅ ተደርጎ በፖለቲካ ፓርቲነት ከመመዝገብ ይከለከላል፤ ግንኙነት ያለው ማንኛውም የፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ እና ግለሰብ በፓርቲ መሪነት ወይም ለ) ከላይ የተጠቀሰው የማጭበርበር ተግባር ከተሰጠው በኋላ ከሆነ የተሰጠው ፈቃድ ፓርቲው በፖለቲካ ፓርቲነት ለመመዝገብ ግንኙነት ያለው ማንኛውም የፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ እና ግለሰብ በፓርቲ መሪነት ወይም አባልነት መሳተፍ እንዳይችል መደረግ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በሚያሰባሰብበት ጊዜ የፆታን እና የተለያዩ በአከባቢው ያሉ የህብረተሰብ ክፍሎችን ተዋጽኦ ባገናዘበ መልክ መሆን አለበት፡፡ ፯/ ቦርዱ አንድ የተመዘገበ አገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተውን ዝቅተኛውን የአባላት ቁጥር ያሟላ መሆኑን ፓርቲው በየሁለት አመቱ ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት መስራች አባላት የፈርሙበት ሰነድ ለሕዝብ ይፋ ፱/ በማናቸውም ደረጃ ምርጫ በሚካሄድበት ዘመን የሚቀርብ የምዝገባ ጥያቄ የመራጮች ምዝገባ ከመጀመሩ ከ፺ ቀናት በፊት የቀረበ ከሆነ የእጩዎች ምዝገባ ከመጀመሩ በፊት መጠናቀቅ ፷፭. የክልል የፖለቲካ ፓርቲ ስለ መመስረት ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በክልል የፖለቲካ ሀ/ ፬ መቶ ሺ መስራች አባላት ሲኖሩት፤ እና ለ/ ከነዚህ መስራች አባላት ውስጥ ከስልሳ በመቶ በላይ የሆኑት የክልሉ መደበኛ ነዋሪዎች ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት መስራች አባላት እድሜያቸው ፲፰ ዓመትና ከዚያ በላይ የሆነ፣ በህግ ወይም በፍርድ ቤት ማረጋገጫ ያቀረቡ መሆን አለባቸው፡፡ የአባሉን ሙሉ ስም፤ ፆታ፣ እድሜ፣ ቀበሌ ወይም ወረዳ፤ አንደየአግባብነቱ የሚኖሩበትን ቦታ ልዩ ስም ወይም የቤት ቁጥር፣ የነዋሪነት ማረጋገጫ መለያ ቁጥር ያለው ከሆነ መለያ ቁጥሩ፤ ፊርማ እና የምዝገባ ቀን የሚገልጽና እንዲሁም የመረጃ ሰብሳቢውን ስምና ፊርማ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) በተመለከተው መሠረት ፓርቲው ያቀረበው የመስራች አባላት መረጃ የሚረጋገጥበት መንገድ እንዲሁም የተጭበረበረ መረጃ ከተገኘ የሚወሰደው እርምጃ ከላይ በአንቀጽ ፷፬(፬) እና （፭）በተቀመጠው መሠረት ይሆናል። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በሚያሰባሰብበት ጊዜ የፆታን እና የተለያዩ ተዋጽኦ ባገናዘበ መልክ መሆን አለበት፡፡ የተመለከተውን ዝቅተኛ የአባላት ቁጥር ያሟላ መሆኑን ፓርቲው በየሁለት ዓመቱ በሚያቀርበው የአባላት ዝርዝር ሪፖርት መሠረት ያረጋግጣል። ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት መስራች አባላት የፈርሙበት ሰነድ ለሕዝብ ፰/ በማናቸውም ደረጃ ምርጫ በሚካሄድበት ዘመን የሚቀርብ የምዝገባ ጥያቄ የመራጮች ምዝገባ ከመጀመሩ ከ፺ ቀናት በፊት የቀረበ ከሆነ ፱/ ቦርዱ በአንቀጽ ፷፬ እና በዚህ አንቀጽ የሚችለው በዚህ አዋጅ መሠረት በቦርዱ የምስክር ወረቀት ሲያገኝ ብቻ ነው፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከሶስተኛ ወገኖች ጋር በስሙ ውል መዋዋል፣ መክሰስና መከሰስ፣ የንብረት ባለቤት ወይም ባለይዞታ መሆን፣ መሸጥ፣ መለወጥ በሌላ በማናቸውም ሁኔታ ንብረት ማስተላለፍ ወይም ፫. በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ፓርቲ ለማቋቋም የሚፈልጉ የዜጎች ስብስብ እንዲሰጣቸው ማመልከት ይችላሉ፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የምዝገባ ጥያቄ፣ ለአገር አቀፍ ፓርቲነት ቢያንስ ሁለት መቶ፣ ለክልል ፓርቲነት ቢያንስ አንድ መቶ አመልካቾች የፈረሙበት የስብሰባ ቃለ ጉባኤ፣ የሚመሰረተው የፖለቲካ ፓርቲ ጊዜያዊ የሚያከብሩ ስለመሆናቸው ማረጋገጫ እና ቦርዱ የሚወስነውን የአገልግሎት ክፍያ መፈጸማቸውን የሚገልጥ ማስረጃ ማካተት አለበት፡፡ ፭/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) ላይ የተጠቀሱት ሰነዶች መሟላታቸውን ካረጋገጠ በኋላ ጊዜያዊ የምዝገባ ፈቃድ ይሰጣል፡፡ በዚህ አንቀጽ መሠረት የሚሰጠው ጊዜያዊ ወራት ብቻ ነው፡፡ ሆኖም አመልካቾች በቂ ምክንያት ያቀረቡ እንደሆነ ጊዜያዊ ፈቃዱ ለተጨማሪ ሦስት ወራት ሊራዘም ይችላል፡፡ ፮/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ጊዜያዊ የምዝገባ ፈቃድ ያገኘ የፖለቲካ ፓርቲ፤ ጊዜያዊ ፈቃዱን መጠቀም የሚችለው በዚህ አዋጅ የሚያስፈልጉ ተግባራትን ለማከናወን ብቻ ፷፯. በፖለቲካ ፓርቲነት ለመመዝገብ ስለሚቀርብ ማመልከቻ በፖለቲካ ፓርቲው መሪ ተፈርሞ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚቀርብ ማመልከቻ ከሚከተሉት ሰነዶች ጋር ለ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፫ መሠረት የተዘጋጀ የተዘጋጀ የፖለቲካ ፓርቲው የመተዳደሪያ አድራሻ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲው ሠ) መስራቾች የፈረሙበትና ለሕዝብ በይፋ ረ) የፖለቲካ ፓርቲው ኃላፊዎች በፓርቲው ዴሞክራሲያዊ በሆነ ምርጫ የተመረጡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተዘረዘሩት ሰነዶች አምስት ቅጂ ከምዝገባ ማመልከቻው ፬/ የምዝገባ ጥያቄ ማመልከቻ ያቀረበ የፖለቲካ ሀ) የምዝገባ የአገልግሎት ክፍያ፤ እና ለ) በየጊዜው ለሚደረጉ የመሠረታዊ ሰነዶች ማሻሻያ አገልግሎት ክፍያ ይከፍላል፡፡ ከምዝገባ መጠየቂያ ማመልከቻው ጋር አያይዞ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) የተደነገገው የአገልግሎት ክፍያ መጠን በቦርዱ ይወሰናል፡፡ ፯/ በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገበ የፖለቲካ ፓርቲ ሰነዶች ለሕዝብ ግልፅ መሆን አለባቸው፡፡ ፩/ ቦርዱ በአንቀጽ ፷፯ መሠረት የቀረበለትን ከመረመረ በኋላ አመልካቹ የፖለቲካ ፓርቲው ማሟላት ያለበትን ሁሉ ያላሟላ እንደሆነ ይህንኑ በ፴ ቀናት ውስጥ እንዲያሟላ በጽሑፍ ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በሚያደርገው ምርመራ ማመልከቻው የተሟላ ሆኖ ካገኘው በ፲፭ ቀናት ውስጥ አግባብነት ባለው የመገናኛ ብዙሃን እንዲሁም በድረ ገጹ እና በሶሻል ሚዲያ ገጾቹ በፖለቲካ ፓርቲነት ለመመዝገብ ማመልከቻ ባቀረበው ፓርቲ ስም፣ አርማ ወይም ሌሎች ጉዳዮች ላይ ተቃውሞ ያለው ማንኛውም ሰው ተቃውሞውን እንዲያቀርብ በመጋበዝ ለህዝብ እንዲገለጽ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ተቃውሞ ያለው ሰው ማስታወቂያው በወጣ በ፲፬ ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ለቦርዱ ማቅረብ አለበት፡፡ ቦርዱ በዚህ ጊዜ ውስጥ ለምዝገባ አስፈላጊ የሆኑ ተያያዥ መረጃዎች ወይም ማብራሪያ እንዲቀርብለት ፭/ ቦርዱ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፯ መሠረት ተቀብሎ በመመርመር ሰነዶቹ በዚህ አዋጅ በተመለከተው መሠረት የተሟሉ እና ትክክለኛ መሆናቸውን አረጋግጦ፣ ፓርቲው ህገ መንግሥቱ፣ ይህንን አዋጅ፣ ሌሎች ተዛማጅ ሕጎችንና የሥነ ምግባር ደንቦችን የሚያከብር መሆኑን ማረጋገጫ የምዝገባ ማመልከቻውን በተቀበለ በ፵፭ ቀናት ጊዜ ውስጥ የምዝገባውን ሥርዓት አጠናቅቆ የሕጋዊ ሰውነት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ፮/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) ፯/ ቦርዱ በዚህ ክፍል ምዕራፍ ስምንት መሠረት የፖለቲካ ፓርቲን የገቢ ምንጭ የወጪ ይቆጣጠራል፣ ህገ ወጥ ድርጊት ተፈጽሞ ሲያገኝም በዚህ አዋጅ መሠረት ተገቢውን እንቅስቃሴ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ወቅታዊ እና ዓመታዊ ሪፖርት ያቀርባል፡፡ ፱/ ቦርዱ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፭ በተደነገገው ሲያገኘውም እንዲመረመር ሊያዝ ይችላል፡፡ ፷፱. መመዝገብ ስለማይችል የፖለቲካ ፓርቲ ፩/ ለመመዝገብ ማመልከቻ ያቀረበው የፖለቲካ ሀ) የመረጠው ስም፣ አሕጽሮተ ስም፣ አርማ ወይም የመለያ ምልክት ከአገሪቱ ባህልና የስነ ምግባር እሴቶች አኳያ ተቀባይነት ለ) የመረጠው ስም፣ አሕጽሮተ ስም፣ አርማ ወይም የመለያ ምልክት በሌላ ፓርቲ የተያዘ ከሆነ ወይም ከሌላ ፓርቲ ስም፣ አሕጽሮተ ስም፣ አርማ ወይም የመለያ በሚችል ደረጃ የሚቀራረብ ከሆነ፤ ወይም ሐ) የመረጠው ስም፣ አሕጽሮተ ስም፣ አርማ፣ በኃይማኖት እና በመሳሰሉት ልዩነቶች ላይ በብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና በሕዝቦች መካከል በማስፋፋት ጦርነትና ግጭት መፍጠርን በኃይማኖት ወይም በማንነት ላይ ተመስረቶ ከአባልነት ወይም ከደጋፊነት የሚያገል መ) የፖለቲካ ዓላማውን በትጥቅ ለማራመድ ሠ) የውጭ ሀገር ዜጎች አባል የሆኑበት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ቦርዱ በሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ አካል ውሳኔው በጽሑፍ ከደረሰው ቀን ጀምሮ በ፴ ቀናት ውስጥ አቤቱታውን ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላል፡፡ አቤቱታ ያቀረበው አካል ለዚህ ጉዳይ አፈፃፀም ሕጋዊ ሰውነት እንዳለው ተቆጥሮ በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ ተመርጦ በምዝገባ ማመልከቻው ላይ ፈርሞ ያቀረበው የሚከተሉት ድርጅቶች ወይም ማኅበራት በዚህ አዋጅ መሠረት በፖለቲካ ፓርቲነት ሊመዘገቡ ፩/ በንግድ ሕግ ወይም በፍትሐብሔር ሕግ ወይም የንግድና ኢንዱስትሪ ሥራዎችን ለማከናወን የተቋቋሙ ማኅበሮች ወይም ድርጅቶች፤ ፪/ ዓላማቸው ትርፍ ለማግኘት ያልሆነ ወይም ለበጎ አድራጎት ተግባር የተቋቋሙ ማኅበራት ወይም ፮/ ዕድርና ዕቁብን የመሳሰሉ ማኅበራዊ ተቋሞች. ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ የሚከተሉት ዋና ዋና መ) የሃብትና ንብረት፣ የገቢና የወጪ ሰነዶች፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከ(ሀ) እስከ (ሐ) የተጠቀሱትን ሰነዶች ለማሻሻል የፈለገ የፖለቲካ ፓርቲ አስቀድሞ ለቦርዱ ማሳወቅ አለበት፡፡ ቦርዱ የቀረበለትን የማሻሻያ ጥያቄ ተቀብሎ እንደ አግባብነቱ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፰ ድንጋጌዎች መሠረት ያስተናግዳል፡፡ ፸፪. ፖለቲካ ፓርቲ መመስረቻ ጹሑፍ የፈለጉትን የፖለቲካ ፖርቲ ማቋቋማቸውን ፪/ የመመስረቻ ጽሑፉ የሚከተሉትን ዝርዝሮች መ) የፓርቲው ንብረትና የገቢ ምንጭ፤ ሠ) ፓርቲው የተመሰረተበት ቀን እና ዓመተ ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤቶች አድራሻ፤ ሰ) የመተዳደሪያ ደንቡ አወጣጥ ሥርዓት. ጠቅላላ ጉባኤ የጸደቀ መሆን አለበት፡፡ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ዓላማው አድርጎ በፓርቲው ጠቅላላ ጉባኤ የሚጸድቅና የሚሻሻል ፸፬. የፖለቲካ ፓርቲ መተዳደሪያ ደንብ ሀ) የአባላት ቅበላና ስንብት ሁኔታ፤ ሐ) የፖለቲካ ፓርቲው ልዩ ልዩ አካላት፣ ዘመን እና የስራ ኃላፊነታቸውን፤ መ) የአባልነት መዋጮ ዓይነትና አከፋፈል እንዲሁም አባላቱ በፓርቲው ሥራ ውስጥ ሠ) የፓርቲው የስብሰባ እና የውሳኔ አሰጣጥ ረ/ በአባላቱ ላይ ስለሚወሰድ የሥነ ሥርዓት ሰ) የጠቅላላ ጉባኤ አባላትን ቁጥር ቢያንስ በዚህ አዋጅ መሠረት ፓርቲ ለመመስረት ከተቀመጠው ከዝቅተኛው የመስራች አባላት ቁጥር አምስት በመቶ በማድረግ የሚወስን ሸ) የፖለቲካ ፓርቲው ጠቅላላ ጉባኤ ስብሰባ ቢያንስ በሦስት ዓመት አንድ ጊዜ መካሄድ ያለበት መሆኑን የሚገልጽ ድንጋጌ፣ አሠራርን ጨምሮ የፓርቲውን መዋቅራዊ በ) የፓርቲውን ጠቅላላ ጉባኤ ውሳኔ የሚፈልጉ ተ) የፖለቲካ ፓርቲው ከሌላ ፓርቲ ወይም ፓርቲዎች ጋር ውህደት፣ ቅንጅት ወይም ግንባር የሚፈጥርበት፣ እንዲሁም ፓርቲው የሚፈርስበትን የውሳኔና የድርጊት ሂደቶች፤ ኀ) የፖለቲካ ፓርቲው የሰው ኃብት፣ የፋይናንስ እና የኦዲት አስተዳደር ሥርዓት አሰራር፣ ነ) የፓርቲውን ገንዘብና ንብረት አስተዳደር ሥርዓት፣ የገቢ ማስገኛ አሰራር እና በነዚህ ጉዳዮች ላይ ለመወሰን ስልጣን ያለውን አካል ወይም ኃላፊን የሚገልጽ ድንጋጌ፣ ኘ) የፖለቲካ ፓርቲው የውስጥ አለመግባባቶች አ) ማንኛውም አባል እኩል ድምፅ ያለው ፪/ የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ መተዳደሪያ ደንብ የተጣለበትን ግዴታ የሚሽር ሊሆን አይችልም፡፡ ፫/ የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ መተዳደሪያ ደንብ ኃላፊዎች አመራረጥ ግልጽ፥ ነጻና ፍትሃዊ እንዲሁም በሚስጢር በሚሰጥ ድምጽ መንገድ የሚመረጡ መሆናቸውን መደንገግ አለበት፡፡ ፬/ በማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ውስጥ ለኃላፊነት ቦታ የሚደረጉ ምርጫዎች የጾታ ተዋጽኦን ፭/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ መተዳደሪያ ደንብ የዚህን አዋጅ አንቀጽ ፸፭ እና ከአንቀጽ ፹፮ እስከ አንቀጽ ፺ የተደነገጉትን ያገናዘበ መሆን ፮/ በፖለቲካ ፓርቲ አባላት መሀከል የፓርቲውን ሕገ ደንብ አፈፃፀም እና ተያያዥነት ባላቸው ጉዳዮች አለመግባባት ተፈጥሮ ለቦርዱ አቤቱታ ሲቀርብ ጉዳዩን መርምሮ የውሳኔ ሃሳብ ለቦርዱ የፖለቲካ ፓርቲ መብት እና ግዴታ ፸፭. የፖለቲካ ፓርቲ በራሱ ጉዳይ ላይ ስላለው ነፃነት ደንቡን የሚያፀድቅበትንና የሚያሻሽልበትን ሥርዓት በመተዳደሪያ ደንቡ ይወስናል፡፡ የፖለቲካ ሥራውን የሚመሩ፣ ውሣኔ የሚሰጡ እና የሚያስፈፅሙ የአመራር አካላት ይኖሩታል፡፡ ፸፮. ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤት ስለማቋቋም በየትኛውም ቦታ ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤት ፪/ በአገር አቀፍ ደረጃ፣ በክልልና ከክልል በታች በቅርንጫፎቹ መካከል ያለውን ግንኙነትና ፸፯. ከገቢ ግብር ነፃ ስለመሆን ዓይነት የገቢ ግብር አይከፍልም፡፡ ከሚያሰራቸው ሠራተኞች ደመወዝ ላይ በሕግ በተወሰነው መሠረት የገቢ ግብር ሰብስቦ ለመንግሥት ገቢ ከማድረግ ነፃ ነው፡፡ ፩/ ማንኛውም በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገበ ሀ) የአባላቱን ብዛት፣ የፆታ ስብጥር፣ የእድሜ ሁኔታ እና የመኖሪያ ቦታ የሚያሳይ ለ) ቦርዱ ሲጠይቅ በሕጉ መሠረት የሚፈለገው ተያያዥነት ያላቸውን መስፈርቶች ተሟልተው መገኝታቸውን የሚያረጋግጥ ሰነድ የማቅረብ፤ ወይም ለመቀናጀት የሚደረጉ ስብሰባዎች ሲኖሩ ቦርዱ በስብሰባው ላይ እንዲገኝ ቢያንስ ከ፴ ቀናት በፊት የማሳወቅ፤ መ) በዚህ አዋጅ መሠረት በየዓመቱ ወይም እንደየአግባብነቱ በኦዲተር ወይም በሂሳብ መግለጫ በፓርቲው መሪ ፊርማ ለቦርዱ የጽሑፍ ሪፖርት የማቅረብ ግዴታ፤ የተጠቀሰው ሪፖርት የፖለቲካ ፓርቲውን የገቢ ወይም የሃብቱን ምንጭ የሚገልጽ መሆን ፫/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፓርቲ ላይ የአንድ ወር ጊዜ ማስጠንቀቂያ ከሰጠ በኋላ በአንቀጽ ፺፰ መሠረት አስፈላጊ ፬/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የፖለቲካ ፓርቲው መሪ በዚህ አንቀጽ መሠረት ለቦርዱ በጽሑፍ ያሳወቀው የሃብትና ዕዳ መግለጫ ሐሰተኛ ሆኖ ከተገኘ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፺፰ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ አግባብ ባለው ፭/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፮ መሠረት ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤት ያቋቋመ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የቅርንጫፍ መሥሪያ ቤቱን አድራሻ ተወካዮች ቅርንጫፉን ባቋቋመ በአንድ ወር ውስጥ ለቦርዱ በጽሑፍ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ የተዘረዘሩ መረጃዎች እንዲያቀርብ በቦርዱ ሲጠየቅ በሰነድ የተረጋገጠ የጽሑፍ መረጃ ፪/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የጠቅላላ ጉባኤ በስብሰባው ላይ እንዲገኝ ፴ ቀናት አስቀድሞ ፫/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተጠየቀውን መረጃ ለመስጠት ፈቃደኛ ካልሆነ ወይም የሰጠው መረጃ ሃሰት መሆኑን እያወቀ የሰጠ እንደሆነ ቦርዱ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፺፰ (፩) (መ) በተደነገገው መሠረት እርምጃ ይወስዳል፡፡ ፹. የአመራር አባላትን ስለማሳወቅ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ አዲስ አመራር አባላትን የመረጠ እንደሆነ ይህንኑ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለቦርዱ በጽሑፍ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፪/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በተለያየ ምክንያት የአመራር አባላቱ የተጓደሉና ቁጥራቸውም ከ፶ በመቶ ሲደመር ፩ በታች ከሆነ በ፴ ቀናት ውስጥ ምርጫ በማካሄድ ማሟላት አለበት፣ ይህንንም ክንውን በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ፹፩. የፖለቲካ ፓርቲ ሰነዶች አጠባበቅ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ ሰነዶችን በሚገባ የመጠበቅ ግዴታ አለበት፡፡ ፪/ በዚህ አዋጅ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በቦታው መጣበብና በሠራተኛ እጥረት ምክንያት ከ፲ ዓመት ዕድሜ በላይ ያስቆጠሩ የሂሣብ ሰነዶችን ማስወገድ ይችላል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የፖለቲካ ፓርቲ የፓርቲውን ሌሎች ሰነዶች በአግባቡ ጠብቆ መያዝ አለበት፡፡ ፹፪. ስለፖለቲካ ፓርቲ ዓመታዊ የሂሳብ ምርመራ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የገቢ፣ የወጪ፣ የሃብትና የእዳ መዛግብቱን የሂሳብ እንቅስቃሴ መግለጫና ሰነዶቹን በአግባቡ የመያዝ ግዴታ በስተቀር ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የበጀት በሚመለከተው ሕጋዊ አካል የተረጋገጠ የሙያ ብቃት ባለው የውጭ ኦዲተር ወይም ቃለ መሃላ በፈጸመ የሂሳብ ባለሙያ ወይም በቦርዱ በሚሾም ኦዲተር ሂሳቡን አስመርምሮ ለቦርዱ የኦዲት ሪፖርት ማቅረብ አለበት፡፡ ዓመት በፊት በነበረው የበጀት ዓመት የሂሳብ እንቅስቃሴው ከብር ፫ መቶ ሺ (ከብር ሶስት መቶ ሺ) በታች የሆነ የፖለቲካ ፓርቲ ዓመታዊ የሂሳብ ምርመራውን ቃለ መሃላ ዓመት በፊት በነበረው የበጀት ዓመት የሂሳብ እንቅስቃሴው ከብር ፫ መቶ ሺ (ሦስት መቶ ሺ) በላይ የሆነ የፖለቲካ ፓርቲ ዓመታዊ የሂሳብ እንቅስቃሴውን በተመሰከረለት የወጭ ኦዲተር ወይም በቦርዱ በሚሾም ኦዲተር አስመርምሮ ሪፖርቱን ለቦርዱ ያቀርባል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) መሠረት የሚሾመው የውጭ ኦዲተር በፖለቲካ ፓርቲው የሥራ አስፈጻሚ አካል ይሾማል፡፡ ፮/ ቦርዱ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የሂሳብ ሰነዶች በዋናው ኦዲተር እንዲመረመሩ ሊጠይቅ ይችላል፡፡ ፹፫. የኦዲተር ወይም የሂሳብ ባለሙያ መብት የፖለቲካ ፓርቲን ሂሳብ የሚመረምር ኦዲተር ወይም የሂሳብ ባለሙያ ማንኛውንም ከፖለቲካ ፓርቲ ሀብትና ንብረት ጋር የተያያዘ ሰነድ እንዲቀርብለት የመጠየቅና የመመርመር መብት ፹፬. ለፖለቲካ ፓርቲ ኦዲተር ሆኖ ሊሾም ወይም የሂሳብ ባለሙያ ሆኖ ሊያገለግል ስለማይችል ሰው ማንኛውም ሰው የፓርቲው ጠበቃ፣ ተቀጣሪ፣ የቦርድ አባል በመሆን አገልግሎ ወይም እያገለገለ ከሆነ ወይም በማንኛውም መልኩ የጥቅም ግጭት ፓርቲ ጋር ግንኙነት ያለው ከሆነ የፖለቲካ ፓርቲው ኦዲተር ወይም የሂሳብ ባለሙያ ሆኖ ፹፭. በፖለቲካ ፓርቲ ኦዲተር አሰራር ፩/ የፖለቲካ ፓርቲ ኦዲተርም ሆነ የሂሳብ ባለሙያ ወይም እንዲሁም እርሱ ቀጥሮ ያሰማራቸው ባለሙያዎች ሥራቸውን በቅንነት፣ በታማኝነትና በገለልተኝነት ማከናወን አለባቸው፡፡ ፪/ የኦዲተር የኦዲት ወይም የሂሳብ ባለሙያ የምርመራ ሪፖርት በጽሑፍ ሆኖ ለፖለቲካ ፓርቲው ኃላፊዎች መሰጠት አለበት፡፡ ባለሙያው የሙያ ብቃት ሰርተፊኬት ተያይዞ ፹፮. የፖለቲካ ፓርቲ ስያሜና አርማ ስያሜ ከተመሳሳይ የፖለቲካ ፓርቲ ጋር የማይመሳሰል ወይም የማያደናግር የፓርቲው ፪/ የፓርቲው ዓርማ እና መለያ ምልክት:- ለ) በብሔር፣ ብሔረሰብ፣ በዘር፣ በሃይማኖት መካከል ጥላቻና ግጭትን የማይፈጥር፤ መ) ከኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ወይም ዓርማ ወይም ከልዩ ልዩ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች ዓርማና መለያ ምልክት ወይም ከሃይማኖት ድርጅቶች ምልክቶች ጋር የማይመሳሰል፤ የፖለቲካ ፓርቲ አባላት መብትና ግዴታ ፹፯. በፖለቲካ ፓርቲ የመሳተፍ መብት ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ አባል በፓርቲው ስብሰባዎች የመሳተፍ፣ ሐሳቡንና አስተያየቱን በነፃ የመግለፅ፣ ድምፅ የመስጠት እና የመምረጥ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ አባል በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ ወይም የፖለቲካ ፓርቲው በየጊዜው የአባልነት መዋጮ ሊከፍል ይችላል፡፡ ፩/ የፖለቲካ ፓርቲ አባል የፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ በሚወስነው መሠረት ከአባልነት ሊወገድ ፪/ ከፓርቲ አባልነት የተወገደ አባል በውሳኔው ላይ ቅሬታ ሲኖረው በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ መሰረት በየደረጃው ላሉ አካላት ማቅረብ በአባልነት የተቀላቀሉትንም ሁሉ ያካተተ ነው፡፡ ፪/ አንድ ሰው በአንድ ጊዜ ከአንድ የፖለቲካ ፓርቲ በላይ አባል መሆን አይችልም፡፡ ፫/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ አባል ወይም በማሳወቅ ከአባልነቱ ሊለቅ ይችላል፡፡ አባሉ የፌደራል ወይም የክልል ምክር ቤት አባል ከሆነ ከፓርቲው በተጨማሪ አባል ለሆነበት ምክር ቤትም ከፓርቲው ስለመልቀቁ መግለጽ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሰረት መልቀቂያ የደረሰው ፓርቲ ወይም ምክር ቤት በ፲፭ ቀናት ውስጥ ስለጉዳዩ ለቦርዱ ማሳወቅ አለበት፡፡ ቦርዱም ማስታወቂያው እንደደረሰው የአባሉ ስም ከፓርቲው የአባላት ውህደት እና ስለፓርቲ መተካት የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ አባል ወይም አመራር ሌላ የፖለቲካ ፓርቲ የመሰረተ ወይም በምስረታ ሂደት ውስጥ የተሳተፈ ወይም የተቀላቀለ ወይም የሌላ ፕሮግራም፣ ፍላጎት ወይም ፖሊሲ ያስፋፋ ከሆነ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) በተደነገገው መሰረት መልቀቂያ ባያቀርብም ይቆጠራል፤ ፓርቲው እና ቦርዱም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) የተደነገገውን ፮/ የፖለቲካ ፓርቲ አባልነት በውርስም ሆነ በሌላ በማናቸውም መንገድ ለሌላ ተላልፎ የማይሰጥ በአባሉ ብቻ ተወስኖ የሚቀር ነው፡፡ ፰/ የፖለቲካ ፓርቲ መተዳደሪያ ደንብ የዚህን ምዕራፍ ድንጋጌዎች መቃረን የለበትም፡፡ ስለፖለቲካ ፓርቲዎች መዋሀድ፣ ግንባር ፺፩. የፖለቲካ ፓርቲዎች ውህደት ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገቡ ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተዋህደው አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ለመመስረት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ለመዋሃድ የፈለጉ የፖለቲካ ፓርቲዎች ጥያቄያቸ ውን የጠቅላላ ምርጫ ወይም የአካባቢ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ከመውጣቱ ከሁለት ወራት በፊት በጽሑፍ ለቦርዱ ያቀርባሉ፤ ምዝገባውም በዚህ አዋጅ በተደነገገው መሠረት በቦርዱ ይፈፀማል፡፡ ፫/ ለውህደት የሚቀርብ ማመልከቻ የሚከተሉትን ሀ/ እያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ በፓርቲው የመተዳደሪያ ደንብ መሠረት የፓርቲው ለ/ ፓርቲዎቹ ስለውህደቱ ዝርዝር ጉዳዮች ያደረጉት የጽሁፍ ስምምነት፣ እና ሐ/ የፖለቲካ ፓርቲዎቹ ሲዋሀዱ የሚኖረው አዲስ ስምና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፯ ፬/ ቦርዱ የቀረበለት የውህደት ጥያቄ በዚህ አዋጅ ወረቀት ይሰርዛል፣ አዲሱን ፓርቲ በዚህ አዋጅ መሠረት በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ እንደሁኔታው የዚህን አዋጅ አንቀጽ ፷፬ ወይም አንቀጽ ፷፭ መስፈርት ማሟላት አለበት፡፡ ፓርቲ ለመሰረዝ ወይም ለመፍረስ በሚያደርስ የወንጀል ክስ የቀረበበት እንደሆነ ፓርቲው ክሱ ውሳኔ ሳያገኝ ወይም ሳይዘጋ ሊዋሀድ ፺፪. የፖለቲካ ፓርቲ መዋሀድ የሚያስከትለው ውጤት እንደተጠበቀ ሆኖ የውህደት ውጤት የሆነው ሀ) የተዋሃዱት የፖለቲካ ፓርቲዎች ወራሽ ለ) የተዋሃዱት የፖለቲካ ፓርቲዎች መብትና ሐ) የተዋሃዱትን የፖለቲካ ፓርቲዎች ያለፈ የሂሳብ እንቅስቃሴ ሪፖርት በቦርዱ ሲጠየቅ መ) የተዋሃዱት የፖለቲካ ፓርቲዎች ከዚህ በፊት ያለባቸውን ፍርድ ወይም መብት ወይም በአንቀጽ ፺፩(፮) የተመለከተውን የወንጀል ክስ ሳይጨምር፣ የፍትሐብሔር ፪/ የውህደቱ ውጤት ሆኖ በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገበው አዲስ የፖለቲካ ፓርቲ በተመዘገበ በስድስት ወር ጊዜ ንብረትና ዕዳ የሚያሳይ የሂሳብ ሪፖርት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፲፪ እና ፩፻፲፬ መሠረት ለቦርዱ ማቅረብ አለበት፡፡ ፫/ ውህደት የፈጠሩ ፖለቲካ ፓርቲዎች አባል የነበረና በማናቸውም ደረጃ ያሉ ምክር ቤቶች ተመራጭ ሆኖ በማገልገል ላይ የፖለቲካ ፓርቲ አባል ሆኖ መቀጠል እንደሆነ ተቆጥሮ የቀረውን የምርጫ ዘመን ፩/ የራሳቸው ፕሮግራም፣ መተዳደሪያ ደንብ እና አባላት ያላቸው ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ግንባር የተቀበለ መሆኑን የሚገልፅ የጉባኤ ውሳኔ፤ ለ/ ፓርቲዎቹ ስለሚመሰርቱት ግንባር ዝርዝር ጉዳዮች ያደረጉት የጽሑፍ ስምምነት፤ እና አስፈላጊነቱ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፯ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ግንባር ለመፍጠር የፈለጉ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቦርዱም በዚህ አዋጅ በተደነገገው መሠረት ፬/ ቦርዱ ከላይ የተመለከቱ ሁኔታዎችን አሟልቶ የቀረበን የግንባር ምሥረታ ጥያቄ ተቀብሎ:- የምስክር ወረቀት ሳይሰረዝ ለግንባሩ ሌላ የምዝገባ የምስክር ወረቀት በአንድ ወር ለ) የእያንዳንዱ የግንባሩ አባል ድርጅቶች በተናጠል የሚኖራቸው ሀብትና ንብረት እንደተጠበቀ ሆኖ ግንባሩ የራሱ ሀብትና ፺፬. የፖለቲካ ፓርቲዎች መቀናጀት ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገቡ ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች ለተወሰነ ጊዜ እና በተወሰኑ ጉዳዮች ዙሪያ ተቀናጅተው እንደ ሁኔታው በአገር አቀፍ ወይም በክልል ደረጃ ሊንቀሳቀሱ ይችላሉ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ጥያቄያቸውን የጠቅላላ ምርጫ ወይም የአካባቢ ምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ከመውጣቱ ከሁለት ወራት በፊት በጽሑፍ ለቦርዱ ማቅረብ አለባቸው፡፡ የመተዳደሪያ ደንብ መሠረት የፖለቲካ ፓርቲው የሚገልጽ ሰነድ በማያያዝ የጽሑፍ ማመልከቻ ለቦርዱ ማቅረብ አለባቸው፡፡ ቦርዱ የመቀናጀት ጥያቄው በዚህ አዋጅ የቀረበ መሆኑን አረጋግጦ ጊዜያዊ ምስክር ወረቀት ይሰጣል፡፡ የጋራ እንቅስቃሴ የስምምነት ነጥቦችን የያዘ ሰነድ ለቦርዱ ማቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ የተደነገገው ቢኖርም እያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ ሕጋዊ ሰውነቱን እንደያዘ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በፓርቲው ጉባኤ ውሳኔ ስሙንና ፕሮግራሙን ለውጦ በአዲስ የፖለቲካ ፓርቲነት ሊመዘገብ ይችላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የፈረሰው የፖለቲካ ፓርቲ መብት እና ግዴታ ፫/ አዲሰ የተተካው የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ የፖለቲካ ፓርቲ መሰረዝ ወይም መፍረስ ፺፮. የፖለቲካ ፓርቲን ከምዝገባ መሰረዝ የፖለቲካ ፓርቲ ከሚከተሉት ሁኔታዎች በአንዱ ምክንያት ከፖለቲካ ፓርቲነት ሊሰረዝ ይችላል፤ ፩/ በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ መሠረት በራሱ ፈቃድ ከምዝገባ እንዲሰረዝ ሲጠይቅ፤ ፪/ በዚህ አዋጅ መሠረት ቦርዱ ሲወስን፤ ወይም ፫/ የፖለቲካ ፓርቲው ከምዝገባ እንዲሰረዝ በዚህ አዋጅ መሠረት ፍርድ ቤት ውሳኔ ሲሰጥ፡፡ ፺፯. በፖለቲካ ፓርቲው ጥያቄ ከምዝገባ ስለመሰረዝ ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በመተዳደሪያ ደንቡ መሠረት ራሱ ከፖለቲካ ፓርቲነት እንዲሰረዝ ቦርዱን በጽሑፍ ሊጠይቅ ይችላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ማመልከቻ በፓርቲው መሪ የተፈረመ መሆን ፫/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ ንዑስ ሀ) የፖለቲካ ፓርቲውን የኦዲት፣ የሃብትና ለ) ስለፓርቲው መፍረስ በፖለቲካ ፓርቲው ባቀረበ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ላይ ተቃውሞ ወይም ሌላ የመብት ጥያቄ ያለው ማንኛውም የማስታወቂያ መንገድ ለሕዝብ ይገልፃል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) መሠረት ተቃውሞ ያለው ሰው ማስታወቂያው በወጣ በ፲፭ ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ለቦርዱ ማቅረብ አለበት፡፡ ቦርዱ በዚህ ጊዜ ውስጥ የፖለቲካ ፓርቲውን አይሰርዝም፡፡ ላመለከተው ፓርቲ ከላይ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) የተመለከተው ጊዜ ባበቃ በ፴ ቀናት ውስጥ ለጠያቂው ፓርቲ በጥያቄው መሠረት የፖለቲካ ፓርቲን ከምዝገባ ሊሰርዝ ይችላል:- ምልክት፣ የሰነድ፣ የአመራር፣ የዋና ጽሕፈት ቤት እና የመሳሰለውን ለውጥ ሲያደርግ ያለ ለቦርዱ ሳያሳውቅ የቀረ እንደሆነና ይህንኑ በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ እንዲያስተካክል ለ) የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ መሠረት ለቦርዱ ማቅረብ ያለበትን ዓመታዊ የስራ፣ የሂሳብ፣ ወይም ሌሎች ሪፖርቶች በአዋጁ በተወሰነው ጊዜ ሳያቀርብ የቀረ እንደሆነና ይህንኑ በ፴ ቀናት ውስጥ እንዲያቀርብ ጠቅላላ ጉባኤ ማካሄድ ከሚገባው ጊዜ በሦስት ወር የዘገየ እንደሆነ እና ከዚህ በኋላ ጉባኤውን ሳያካሂድ የቀረ እንደሆነ፤ መ) የፖለቲካ ፓርቲው በሁለት ተከታታይ የምርጫ ወቅቶች በጠቅላላ ወይም የአካባቢ ምርጫ ውድድር ሳይሳተፍ የቀረ እንደሆነ፤ ሠ) የፖለቲካ ፓርቲው በማጭበርበር ወይም እያወቀ ወይም ማወቅ የተገባው ሆኖ ሳለ አሳሳች መረጃ በማቅረብ የተመዘገበ ከሆነ ወይም በዚህ አዋጅ መሠረት መረጃ ሲጠየቅ የሐሰት መረጃ ለቦርዱ የሰጠ እንደሆነ፡፡ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የፖለቲካ ፓርቲው ኃይልን መሠረት ያደረገ የአመጻ ተግባር፣ ከሙስና ጋር ተያያዥነት ያላቸው ፪/ ቦርዱ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተዘረዘሩት ምክንያቶች ድንጋጌዎችን ጥሷል ብሎ ሲያምን ፓርቲው ፫/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ መሠረት በተጠሪው የፖለቲካ ፓርቲ ላይ ውሳኔ ከማሳለፉ በፊት ፓርቲው መከላከያውን አቅርቦ እንዲያሰማ ማድረግ አለበት፡፡ ቦርዱ የፖለቲካ ፓርቲውን ከምዝገባ ከመሰረዙ በፊት ፓርቲው ታግዶ ፬/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ቦርዱ ያሳለፈውን ውሳኔ የተቃወመ የፖለቲካ ፓርቲ ውሳኔው በደረሰው በ፴ ቀናት ውስጥ ይግባኙን ለፌደራል ከፍተኛ ፺፱. የፖለቲካ ፓርቲ መሰረዝ ወይም መፍረስ ውጤት ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በራሱ፣ በቦርዱ ወይም በፍርድ ቤት ውሳኔ ከፈረሰበት ቀን ጀምሮ በፓርቲው ስም መንቀሳቀስ አይችሉም፡፡ ፪/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በራሱ፣ በቦርዱ ወይም በፍርድ ቤት ውሳኔ ሲፈርስ የፓርቲው ንብረት ፫/ የፖለቲካ ፓርቲው ዕዳ የሌለበት ከሆነ ወይም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ዕዳውን ከፍሎ የተረፈ ቢኖር ቀሪው ገንዘብና መራጮች ትምህርት እንዲውል ይደረጋል፡፡ ስለፖለቲካ ፓርቲዎች የገቢ ምንጭ እና የንብረት ፩፻. በመንግሥት የሚሰጥ ድጋፍ መጠንና መስፈርቶቹ ለማከናወንና ሃላፊነታቸውን ለመወጣት ይችሉ ዘንድ መንግስት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተመለከተው መሠረት አንድ የፖለቲካ ፓርቲ የሚያገኘው በተደረጉ ምርጫዎች ያገኘው የመራጮች መ) የፓርቲው የሴቶች አባላት ብዛት እና ሠ) ፓርቲው ለውድድር የሚያቀርባቸው ረ) የአካል ጉዳተኞች አባላት እና የአካል ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) (ሀ) የተደነገገው ቢኖርም አንድ ፓርቲ ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከተሰጠው ጠቅላላ የመራጮች ድምጽ ያገኘው ዜሮ ነጥብ ሃያ ፳፭ ከመቶ ወይም ለተወዳደረበት የክልል ምክር ቤት ነጥብ ፭ ከመቶ ያነሰ ከሆነ አያገኝም፡፡ ሆኖም ይህ የመቶኛ ቅድመ ሁኔታ አነስተኛ ቁጥር ያለውን ብሔረሰብ ፬/ መንግሥት ከላይ ከተገጸው የገንዘብ ድጋፍ ፭/ የግል እጩ ተወደዳሪዎች ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሰረት ከመንግሥት የሚሰጥ ፩፻፩. በመንግሥት ስለሚሰጥ ድጋፍ ምንጭ ከማንኛውም አካል ከሚገኝ ድጋፍ ወይም ፩/ ለፖለቲካ ፓርቲዎች የሚሰጥ የመንግሥት ድጋፍ በዚህ አዋጅ በተደነገገው መሠረት በፍትሃዊነት እና ያለ አድልዎ መፈጸም ፪/ የፖለቲካ ፓርቲዎች ከመንግሥት የተሰጣቸውን ድጋፍ በአግባቡ እና ለታለመለት ተግባር የተጠየቂነት መርህ መከተል አለባቸው፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻ (፪) መሠረት የሚተዳደረውና የሚከፋፈለው በቦርዱ ነው፡፡ ድጋፍ በሁለት ጊዜ ክፍያ የሚፈፀም ይሆናል፡፡ ፫/ የፖለቲካ ፓርቲዎች በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻ (፪) መሠረት በበጀት ዓመቱ የሚሰጣቸው የገንዘብ ድጋፍ መጠን ተሰልቶ አንዲሰጣቸው ከመስከረም ፴ ቀን በፊት ጥያቄ ማቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡ ቦርዱ ለፖለቲካ ፓርቲዎች የሚደረገውን ድጋፍ መጠን እሰከ ነሃሴ ፴ ቀን ፬/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ይሰጣል፡፡ ሆኖም በበጀት ዓመቱ የገንዘብ ድጋፍ እንዲሰጠው ለሚጠይቅ የፖለቲካ ፓርቲ ገንዘቡን ከመስጠቱ በፊት ቦርዱ ቦርዱ ፓርቲው የሂሳብ መዝገብ ምርመራ ሪፖርት የሚያቀርብበትን ጊዜ በአንድ ወር ፭/ በዚህ አዋጅ መሠረት ለፖለቲካ ፓርቲ ሀ) የፖለቲካ ፓርቲው የመንግሥት ድጋፍ ለማግኘት ብቁ ከሚያደርጉት መስፈርቶች ውስጥ ለመስፈርቱ የተቀመጠውን ድጋፍ ለ) መመዘኛው ከተጓደለበት ቀን ጀምሮ የተሰጠውን ድጋፍ መጠቀም አይችልም፤ ሐ) መመዘኛው ከተጓደለበት ቀን ጀምሮ የተሰጠውን ድጋፍ ተመላሽ ያደርጋል፤ መ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) (ለ) እና (ሐ) የተደነገጉት ቢኖሩም የፖለቲካ ፓርቲው የተሰጠውን ድጋፍ ሥራ ላይ ለማዋል መመዘኛው ከተጓደለበት ቀን አስቀድሞ የገባቸው የውል ግዴታዎች ካሉ ቦርዱ ተመላሽ መደረግ ከሚገባው ገንዘብ ታሳቢ ሊያደርግለት ይችላል፡፡ የተሰጣቸውን ድጋፍ አጠቃቀማቸውን በወጪ አርዕስት በመዘርዘር በኦዲተር ወይም በሂሳብ ባለሙያ የተረጋገጠ ወቅታዊ የሂሳብ ሪፖርት የሚሰጠውን በጥቅም ላይ ያልዋለ ድጋፍ ተመላሽ የሚደረግበትን፣ የድጋፍ አጠቃቀምን ፩፻፭. የፖለቲካ ፓርቲ የሂሳብ አያያዝ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- ሀ) በመንግሥት የሚሰጠውን ድጋፍ በአገር ውስጥ ባለ ባንክ በተከፈተ የተለየ የባንክ ለ) አግባብ ባለው ህግ መሠረት ሂሳቡን መዝገብ በየወጪ አርዕስቱ ዘርዝሮ መያዝ መ) በፋይናንስ ህግ መሠረት በበጀት ዓመቱ ከመንግሥት የተሰጠውን የገንዘብ መጠን እና ገንዘቡን ለምን ተግባር እንዳዋለ ባለሙያ የተረጋገጠ ዓመታዊ የሂሳብ ሪፖርት ለቦርዱ ማቅረብ አለበት፡፡ የመረመረውን ሂሳብ ከህግና መመሪያ ውጭ ወጪ የተደረገ መሆን አለመሆኑን በኦዲት ሪፖርቱ ላይ አስተያየት መስጠት አለበት፡፡ ፫/ የፌደራል ዋና ኦዲተር ከመንግሥት የተሰጠን ድጋፍ አጠቃቀም በተመለከተ በማንኛውም ፩፻፮. ስለተጠያቂነት እና ቅጣት ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ከመንግሥት የሚሰጠውን ድጋፍ ከታለመለት ዓላማ ውጭ ካዋለ ወይም በወቅቱ ሪፖርት ካላቀረበ ወይም ሐሰተኛ የሂሳብ ሰነድ ያቀረበ እንደሆነ፣ ወይም ከሚሰጠው ድጋፍ ጋር በተያያዘ ለ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተመለከተውን ጥፋት የፈጸመ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም ሰው አግባብ ባለው የወንጀል ህግ ይጠየቃል፡፡ ፪/ ቦርዱ በፖለቲካ ፓርቲ አላግባብ ወጪ የሆነን ገንዘብ ክስ በመመስረት ወይም በማቻቻል ፩፻፯. ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ስለሚቀርብ ድጋፍ አስመልክቶ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ ተወካዮች ምክር ቤት ማቅረብ አለበት፡፡ ይህ እንዲውል በመንግሥት የተመደበውንና ከሌላ ምንጭ የተገኘውን ጠቅላላ መጠን፣ ለ) በበጀት ዓመቱ ለእያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ የተመደበውን የድጋፍ መጠን፣ ሐ) ህግ በሚፈቅደው መሠረት በእያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ በበጀት ዓመቱ ወጪ መ) በበጀት ዓመቱ የታየውን የሂሳብ ሚዛን ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተውን ሪፖርት ለዋናው ኦዲተር ፫/ ዋና ኦዲተሩ ይህ የሂሳብ ሪፖርት በደረሰው በ፷ ቀናት ውስጥ በጉዳዩ የሚያዘጋጀውን የሂሳብ መግለጫ ጋር በማያያዝ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መላክ አለበት፡፡ ፩፻፰. የፖለቲካ ፓርቲ የገንዘብ ምንጭ ፩/ የአንድ የፖለቲካ ፓርቲ የገንዘብ ምንጭ:- ሀ) ከአባላቱ የሚሰበሰብ የአባልነት መዋጮ፤ መሠረት በኢትዮጵያዊያን ግለሰቦች ወይም ኢትዮጵያዊያን በሚቆጣጠሯቸው ኩባንያዎች ከመንግሥት ከሚሰጠው ድጋፍና ዕርዳታ፣ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የገንዘብ አቅሙን ለማጎልበት የሚያግዙ የገቢ ማስገኛ ኮንፍረንሶችን እና ግብዣዎችን በማዘጋጀት፣ የተለያዩ ሁነቶችን እንዲሁም የሚያዘጋጇቸውን የምርምር ውጤቶች፣ መጽሃፍትን እና መጽሔቶችን በመሸጥ ዝግጅቶች በማደራጀት ገንዘብ ለማሰባሰብ ይችላል፡፡ ፫/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፮ (፪) ድንጋጌ ቢኖርም ማንኛውም ሕጋዊ ሰውነት ያገኘ የፖለቲካ ፓርቲ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ በንግድና ኢንዱስትሪ ሥራዎች መሰማራት አይችልም፡፡ በሚመለከት ቦርዱ ዝርዝር መመሪያ ያወጣል፡፡ ፩፻፱. ለመቀበል የተከለከለ ስጦታ ወይም እርዳታ ሰዎች ወይም አካላት የሚቀርብለትን ስጦታ ወይም እርዳታ መቀበል አይችልም:- ሀ) ከውጭ ሀገር ዜጎች፣ ተቋማት ወይም ለ) ከውጭ ሀገር መንግሥት ወይም ከውጪ ውጭ ሥልጣን ለመያዝ ከተደራጀ ቡድን ሰ) በሽብርተኛነት ከተሰየመ ድርጅት፣ ሸ) የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፲፩(፪) የተደነገገው ቀ) ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል የመንግሥት በ) አንድን ነገር ወደፊት ለማስፈጸም ተገቢ ያልሆነ ጥቅም ለማግኘት ወይም ከህግ ውጭ ጥቅም ለማግኘት ከሚያልም ማንኛውም አካል የሚሰጥ ስጦታ ወይም እርዳታ፡፡ ፪/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተከለከለ ስጦታ እርዳታውን በተቀበለ በ፳፩ ቀናት ውስጥ ፩፻፲. ከህግ ውጭ ስለተገኘ ሀብትና ንብረት ከተፈቀደለት ውጭ ገንዘብ፣ ወይም ንብረት፣ ኢንዳስትሪ ሥራ ወይም በማናቸውም መንገድ ተቀብሎ ቢገኝ ያገኘው የገንዘብ ጥቅም ቦርዱ ሰለማህደር፣ ሂሳብ አያያዝና ቁጥጥር ፩፻፲፩. የፖለቲካ ፓርቲ ማህደርና ኦዲት ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የሚከተሉትን ጉዳዮች ያካተተ ትክክለኛና ቋሚ ማህደር በፓርቲው ዋና ጽሕፈት ቤት በአግባቡ መያዝ አለበት፤ ሀ) የተለያዩ የገቢ ምንጮችን በሚያሳይ መልኩ የተደራጀ የፓርቲው የገንዘብ ለ) ከ ፭ ሺ ብር በላይ መዋጮ ያደረገውን ወይም ስጦታ የሰጠውን ወይም ቃል ሐ/ ቃል የተገባ መዋጮ ወይም ስጦታ ካለና መ/ አጠቃላይ የፖለቲካ ፓርቲው የሂሳብ ፫/ የፖለቲካ ፓርቲ ቋሚ ንብረቶች ዝርዝር፣ መቼ እና እንዴት በባለቤትነት እንደያዘው፤ ፬/ የፖለቲካ ፓርቲውን የእዳ ዝርዝር፤ ፭/ ከዚህ ጋር በተያያዘ ቦርዱ የሚፈልጋቸው ሌሎች አግባብነት ያላቸው መረጃዎችን፤ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የገቢና ወጪ ሂሳብ አያያዝ ሥርዓት ይኖረዋል፡፡ ፪/ የፖለቲካ ፓርቲ የገቢና ወጪ ሂሳብ አያያዝ ሥርዓት በሂሳብ አያያዝ ልምድ ተቀባይነት ባለው መንገድ የተዘጋጀ መሆን አለበት፡፡ ፫/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ አባል በማንኛውም ጊዜ አባል የሆነበትን የፓርቲውን የገቢና መዋላቸውን ለቦርዱ የማስረዳት ኃላፊነት ፩፻፲፫. ዓመታዊ የሂሳብ ሪፖርት ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በየዓመቱ በራሱ ከስድስት ወር ጀምሮ የሂሳብ ሪፖርቱን የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በሦስተኛው ወር የሚያቀርበው ዓመታዊ የሂሳብ ሪፖርት፤ ሀ/ ዝርዝር የገቢ መጠን እና የገቢ ምንጭ፤ ለ/ የወጪ አርእስቶችን የያዘ የወጪ ዝርዝር፤ መ/ የሂሳብ እንቅስቃሴ መግለጫ፤እና ሠ/ ስለትክክለኛነቱ የፖለቲካ ፓርቲው መሪ ፈርሞበት በፓርቲው ማህተም የተረጋገጠ ሰነድን ያካተተ መሆን አለበት፡፡ ፫/ ፓርቲው ከላይ የተመለከቱትን የገቢ፣ የወጪ፣ ለቦርዱ ከነማብራሪያቸው ማቅረብ አለበት፡፡ ፬/ በዚህ አዋጅ በሌላ አኳኋን የተደነገገው ፓርቲ የዓመት የሂሳብ ሪፖርት አዘጋጅቶ በይፋ ያወጣል፡፡ ይህ የዓመታዊ የሂሳብ ሪፖርት በዚህ አዋጅ መሠረት ተመርምሮ ተቀባይነት ያገኘ መሆን ይገባዋል፡፡ ፭/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ ካላቀረበ ወይም ፓርቲው ሪፖርት አቅርቦም ቦርዱ በተላከለት ሪፖርት ላይ ጥርጣሬ ሲኖረው ቦርዱ የውጭ ኦዲተር በመላክ ስለምርጫታዛቢዎች፣ የዕጩ ወኪሎች፣ ጋዜጠኞችና የመራጮች ትምህርት አሰጣጥ ፩/ የምርጫ ሂደት ለመታዘብ የሚፈልጉ የአገር በማመልከትና ሲፈቀድላቸው የሚሰጣቸውን ፪/ የውጭ የምርጫ ታዛቢዎች በመንግሥት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት ምርጫን የሚታዘብ የውጭ ታዛቢ ቡድን የምስክር ወረቀት መውሰድ አለበት፡፡ የተሰጣቸው የምርጫ ታዛቢዎች በቦርዱ ምግባር መመሪያ መቀበላቸውን በድርጅቶቹና በወኪሎቻቸው ፊርማ ማረጋገጥ ይኖርባቸዋል፡፡ ፭/ ቦርዱ ምርጫ ለመታዘብ ከተፈቀደላቸው ፩፻፲፭. የአገር ውስጥ የምርጫ ታዛቢዎች ፩/ ቦርዱ የምርጫ ታዛቢነት ጥያቄ ሲቀርብለት ሀ) ህጋዊ ሰውነት ያለው አገር በቀል ሲቪል ለ) ከማንኛውም የፖለቲካ ወገንተኝነት ነጻና ለትርፍ ያልተቋቋመ መሆኑን፣ እንዲሁም የማንኛውም መንግሥታዊ ተቋም አካል ሐ) የድርጅቱ የቦርድ ኣባላትና መሪዎች የማንኛውም ፖለቲካ ፓርቲ አባላት ምርጫ በገለልተኝነት ለመታዘብ ችሎታ ያላቸው መሆኑን በማጣራትና ድርጅቱ ያለውን የማስፈጸም አቅም አረጋግጦ በቦርዱ የተዘጋጀውን የምርጫ ታዛቢዎች ድርጅቱንና ወኪሎቹን በማስፈረም አረጋ ግጦ የታዛቢነት ሰርቲፊኬት ይሰጠዋል፤ ሠ) በዚህ ንዑስ አንቀጽ ከ(ሀ) እስከ (መ) ድረስ የተዘረዘሩትን በተመለከተ ቦርዱ ዝርዝር የአፈጻጸም መመሪያ ያወጣል፡፡ ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ማመልከቻውን በተቀበለ በ፴ ቀናት ውስጥ ለአመልካቹ በፅሁፍ ያሳውቃል፡፡ አመልካቹ በቦርዱ ውሳኔ ካልተስማማ በ፲፬ ቀን ውስጥ ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በይግባኝ እንዲታይለት አቤቱታውን ሊያቀርብ ይችላል፡፡ ፫/ ማንኛውም የምርጫ ታዛቢ ከሥነ ምግባር ደንቡና ከገባው ግዴታ ውጭ ሲንቀሳቀስ ከተገኘ ቦርዱ እንደ አግባብነቱ የተፈጸመውን ስህተቱ ጠቅሶ ለግለሰቡና ለወከለው ድርጅት እንዲታረም ለማዘዝ አልያም ግለሰቡ ወይም ወካዩ ድርጅት ከታዛቢነት ለማገድ ይችላል፡፡ ፩፻፲፮. የምርጫ ታዛቢዎች መብት ወረቀት የተሰጠው የድርጅት ወኪል በምርጫ የመከታተልና ተገቢ መረጃ ጠይቆ የማግኘት መብት አለው፡፡ታዛቢዎች የምርጫ ሰነዶችን የመመልከት፤ የድምጽ አሰጣጥ እና የድምጽ ቆጠራ ሂደቱን የመታዘብ መብት አላቸው፡፡ የታዘቧቸውን ወይም ያጋጠሟቸውን ጉድለቶች ለቦርዱ ጽህፈት ቤት የማቅረብ መብት አላቸው፡፡ዝርዝሩ በቦርዱ መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፩፻፲፯. የምርጫ ታዛቢዎች ግዴታ ፩/ ከቦርዱ የምርጫ ታዛቢነት የምስክር ወረቀት ሐ) የምርጫው ሂደት በትክክልና በብቃት ፪/ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የውጭ የምርጫ ታዛቢ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሰረት በገለልተኝነት፣ የሀገሪቱን ሕጎች ፣ ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን እና የቦርዱን መመሪያ በማክበር የምርጫውን ፩፻፲፰. የፖለቲካ ፓርቲ እና የግል ዕጩ ወኪሎች ፩/ ማንኛውም ለምርጫ ዕጩ ያቀረበ የፖለቲካ ፓርቲ የምርጫውን ሂደት የሚከታተሉ:- ሀ) ለሚወዳደርበት የምርጫ ክልል ጽህፈት እየተቀያየሩ በጣቢያው የሚሰሩ ሁለት ሀ) በሚወዳደርበት የምርጫ ክልል ጽ/ቤት ሁለት እየተቀያየሩ የሚሰሩ ተቀማጭ ወኪሎች፤ በሚገኝ በእያንዳንዱ የምርጫ ጣቢያ በፈረቃ በጣቢያው የሚቀመጡ ሁለት ወኪሎችን፤ ፫/ እያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ በአንድ የምርጫ ክልል ከሰባት የማይበልጡ ተዘዋዋሪ ወኪሎችን መመደብ ይችላል፡፡ ፩፻፲፱. የወኪሎችን ስም ዝርዝር ስለማሳወቅ ፩/ ማንኛውም ዕጩ ያቀረበ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል ዕጩ የተቀማጭና የተዘዋዋሪ ወኪሎችን ከድምፅ መስጫው ዕለት ሰባት ቀን አስቀድሞ ለሚወዳደርበት የምርጫ ክልል ጽህፈት ቤት ኃላፊም የታዛቢዎቹ ስም ዝርዝር የያዘ ደብዳቤ ዝርዝሩ በደረሰው በሁለት ቀናት ውስጥ ለፖለቲካ ፪/ የምርጫ ክልሉ ጽህፈት ቤት በየምርጫ ጣቢያው ለየምርጫ ጣቢያው በወቅቱ ያሳውቃል፡፡ የመከታተል፣ ቅሬታውን በየደረጃው የማቅረብ እና መረጃ የማግኘት መብት አለው፡፡ መዝግቦ የመያዝ እና ከምርጫ ጣቢያው ሃላፊዎች ማብራሪያ የመጠየቅ መብት አለው፡፡ ፫. የማንኛውም ተወዳዳሪ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ ተዘዋዋሪ ወኪል በተመደበበት ቦታ የምርጫውን ሂደትን በሚመለከት ተገቢ መረጃ ፬/ የማንኛውም ተወዳዳሪ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ ወኪል ያለ ምንም ተፅእኖ በህግ ማንኛውም ተዘዋዋሪም ሆነ ተቀማጭ ወኪል:- ፩/ የምርጫ ኃላፊው የሚሰጠውን ትእዛዞች ፪/ የእጩ ወኪል የሆነ ሰው የምርጫ ጣቢያው ፫/ አግባብ ባለው አካል ሲጠየቅ መታወቂያውን ፬/ የምርጫ ህጉን ማክበር አለበት፡፡ ፭/ የምርጫውን ሂደት የመከታተል ተግባሩን እንዳለባቸው አስተያየት ከመስጠት ወይም ተጽእኖ ለማሳደር መሞከር የለበትም፡፡ ፮/ የምርጫ ቁሳቁሶችን መያዝ፥ ማንሳት፤ መነካካት ወይም በቁሳቁሶቹ ላይ ጉዳት የሚያደርሱ ተግባራትን መፈጸም የለበትም፡፡ ፯/ የምርጫ ጣቢያውን ሃላፊ ወይም ሰራተኛ ከማስፈራራት ወይም ስራውን ከሚያደናቅፉ ፰/ ወደ ድምጽ መስጫ ክፍሎች መግባት ፱/ ቦርዱ የሚያወጣውን የወኪሎች የሥነ ምግባር ደንብ መፈረም እና ማክበር ይገባዋል፡፡ ፩/ ማንኛውም እጩ ወይም የእጩ ወኪል ባልተገኘበት ወቅት የተከናወኑ የምርጫ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ወኪሉ ያልተገኘው ሆን ተብሎ የተረጋገጠ እንደሆነ ወኪሉ ሳይኖር የተከናወኑ ክልሉ ወይም በምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ፩፻፳፫. መታወቂያ ካርድ ስለመስጠት ቦርዱ ለታዛቢዎች፣ ለተቀማጭና ተዘዋዋሪ ወኪሎች፣ ለጋዜጠኞች እና ለምርጫ ታዛቢዎች መታወቂያ ካርድ አዘጋጅቶ መስጠት አለበት፡፡ ፩፻፳፬. የስነ ዜጋና የመራጮች ትምህርት ፩/ ቦርዱ መራጮች በቂ ምርጫ ነክ ግንዛቤ የሚያገኙበትን ስልት በመቀየስና የተለያዩ ዜጋና የመራጮች ትምህርት ይሰጣል፡፡ ፪/ ቦርዱ የሥነ ዜጋና የመራጮች ትምህርት መስጠት እንዲችሉ ህጋዊ ሰውነት ላላቸው የትምህርት ተቋማት፤ የማስተማር ፈቃድ ፫/ በዚህ አዋጅ መሰረት በቦርዱም ሆነ በቦርዱ ፈቃድ በሚሰጣቸው ተቋማትና ድርጅቶች ፈቃድ እንዲሰጠው ሲያመለክት ቦርዱ:- ሀ) በህግ ተመዝግቦ የሚንቀሳቀስ አገር በቀል እውቅና ያለው የከፍተኛ ትምርህት ተቋም ለ) ለመራጮች ትምህርት ያወጣውን መስፈርት ሐ) ተግባሩን ለመወጣት የሚያስችል ብቃት ሠ) በማጣራትና ቦርዱ ያዘጋጀውን የመራጮች ትምህርት አሰጣጥ ሥነ ምግባር መመሪያ ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተዘረዘሩትን መስፈርቶች ለማያሟላ ድርጅት ከነምክንያቱ በጽሑፍ ለአመልካች ያሳውቃል፡፡ የስነ ዜጋና መራጮች ትምህርት ለማስተማር ድርጅት ወይም የከፍተኛ ትምህርት ተቋም ፫/ ማንኛውም የማስተማር ፈቃድ የተሰጠው ድርጅትም ሆነ ተወካይ ከስነ ምግባር ደንቡና ከገባው ግዴታ ውጭ ሲንቀሳቀስ ከተገኘ ለወከለው ድርጅት ማስጠንቀቂያ በመስጠት ፩/ የምርጫ ሂደትን መዘገብ የሚፈልግ ጋዜጠኛ ስራውን የሚገልጽ መታወቂያና ከሚሰራበት የመገናኛ ብዙኃን ተቋም የተሰጠ ማረጋገጫ ይችላል፡፡ ከምርጫ ጣቢያ ፪ መቶ ሜትር ርቀት ዙሪያ ውስጥ ገብቶ ለመዘገብ የፈለገ ጋዜጠኛ ከምርጫው ቀን አስቀድሞ ከቦርዱ ፪/ ማንኛውም ጋዜጠኛ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ(፩) የተጠቀሰውን ሥራውን ሲያከናውን ከሚያሳድር ድርጊት መቆጠብ አለበት፡፡ ፫/ ማንኛውም ጋዜጠኛ ቦርዱ ከዚህ አንቀጽ ምግባር ደንብ ማክበር አለበት፡፡ የሚመረጥ መንግሥት ህጋዊነት በሚከተሉት ሀ) መራጮች በምርጫ ዘመቻው አማካኝነት ስለ ፖለቲካ ፓርቲዎች ፖሊሲዎችና ስለ ሲሰጣቸውና የራሳቸውን በእውቀት ላይ በተመሰረተ እና ከግል ፍላጎት የሚመነጭ ለ) መራጮች በነፃነት፣ ያለ ማንም ጣልቃ ገብነት፣ ያለፍርሃት፣ ያለተፅእኖ፣ ያለጫና፣ እንዲሁም ከጉቦ እና ከተለያዩ መደለያዎች ነፃ በሆነ መልኩ ድምፅ መስጠት፤ ፪/ ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች በቅን ልቦና ሀ) የምርጫ ሥነ ምግባር መርሆዎች እንዲከበሩ፤ ለ) ምርጫ የመላው ህዝብ ነፃ እና ተቀባይነት ያለው ውሳኔ መግለጫ ሆኖ እንዲታወቅ፤ ሐ) የመራጩ ህዝብ ውሳኔ በሁሉም ዘንድ ፫/ ከምርጫ ሂደት ጋር በተያያዙ ማናቸውም ጉዳዮች ዙሪያ ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎችና የግል እጩ ተወደዳሪዎች ከዚህ አዋጅ ጋር በተጣጣመ አኳኋን መንቀሳቀስ አለባቸው፡፡ ፩፻፳፰. ለአዋጁ የሥነ ምግባር ድንጋጌዎች መገዛት ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል ለ) መሪዎቹ፣ ኃላፊዎቹ፣ እጩዎቹ እና እንዳይጥሱ ተገቢውን እርምጃ መውሰድ ሐ) የፓርቲው ኃላፊዎች እጩዎችና አባላት እንዲቆጠቡ ለማድረግ የሚያስችሉ ተገቢ መ) ዓላማ እና ፕሮግራማቸውን ወደ ሕዝብ በሚያደርሱበት ጊዜ የዚህን አዋጅ ፪/ የፓርቲው አባላት ወይም ደጋፊዎች የዚህን በሚያወጣው ዕቅድ መሠረት ማስተማርና የሚያስተምሩበትና አቋማቸውን የሚገልጹበትን ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- ሀ) የሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች የምርጫ መርሆዎቻቸውን ያለ ስጋት የማሰራጨት ለ) እንቅስቃሴው የሌላውን የፖለቲካ ፓርቲ፣ የመራጩን ሕዝብ እና የሌሎች የኅብረተሰብ ክፍሎች መብቶችን ያከበረ መሆን፤ ሐ) የመገናኛ ብዙኃን ነፃነትን ማክበር፤ መ) ተወዳዳሪ ፖለቲካ ፓርቲዎች ለመራጩ ሠ) በፖለቲካ እንቅስቃሴ ለመሳተፍ የሚሹ የመምረጥና የመመረጥ መብት ያላቸው ፪/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- ማዋከብ፣ እንቅፋት መፍጠር፤ በማንኛውም የምርጫ ዘመቻ እንዲስተጓጐል፣ እንዲቋረጥ፣ እንዲበላሽ፣ እንዲዳከም ማድረግና መተባበር፤ ለ) የሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች ወይም እጩ ተወዳዳሪዎች የምርጫ ማስታወቂያ፣ በራሪ ሐ) የሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች ወይም እጩ ማጥፋት ወይም በሌላ በማንኛውም መንገድ እንዳይታዩ ወይም እንዳይነበቡ ማድረግ፤ መ) ሌላ የፖለቲካ ፓርቲ ሕዝባዊ የድጋፍ ሰልፍ፣ ስብሰባ፥ የእግር ጉዞ፥ ሰላማዊ ሰልፍ እንዳያደርግ በአመራሩ፣ በአባላቱ፣ ወይም በደጋፊዎቹ አማካኝነት ማገድ፣ ማወክ፣ ቅስቀሳ ማድረግ ወይም በሌላ ድምጽ የመስጠት ሂደቱ በሰላማዊ ሁኔታ፣ የመራጮችን የመምረጥ መብት ከሚያደናቅፉ ማንኛውም ሁኔታዎች በፀዳ፣ ነፃ፣ ፍትሃዊና ፪/ ከምርጫው ዕለት በፊት፥ በምርጫው ዕለትና ከምርጫው ቀን በኋላ ባሉት ጊዜያት ሁሉ የምርጫ አስፈጻሚዎችን ደኅንነት ለማረጋገጥ ፫/ የታዛቢነት ፈቃድ ያላቸውን ታዛቢዎች እና ኃላፊዎች ማክበር እና ከነርሱ ጋር መተባበር ፬/ የድምጽ አሰጣጥ ሚስጢራዊነትን ማክበርና ህገወጥ መንገድ ድምፅ ለማግኘት መንቀሳቀስ ፮/ የምርጫ አስፈፃሚዎችን ሥራ፣ እንዲሁም የድምጽ አሳጣጥ ወይም የድምፅ ቆጠራ ሂደትን ማወክ ወይም ያለ አግባብ በሥራውም ሆነ በሂደቱ ጣልቃ መግባት የለበትም፡፡ ፩፻፴፩. የምርጫ ውጤትን ስለመቀበል ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል ተወዳዳሪ ቅሬታውን በሕጉ መሠረት ለሚመለከተው አካል ማቅረብ ይችላል፡፡ ፫/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል ተወዳዳሪ ቦርዱ ጊዜያዊ ውጤቱን ይፋ ካደረገ በኋላ በምርጫው ሂደትና ውጤት ላይ ያለውን ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የሚሰጥ መግለጫ ይዘት ቅሬታ በተነሳባቸው ፭/ በፖለቲካ ፓርቲ ወይም በግል ተወዳዳሪ መግለጫ ግጭትን ከሚቀሰቅስና ተወዳዳሪ ፓርቲም ሆነ ግለሰብን ከሚያጣጥል ቋንቋ ፩፻፴፪. ለምርጫ ዘመቻ ጥቅም ላይ ስለሚውል የቋንቋ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- ሀ/ የምረጡኝ ዘመቻውን ሲያደራጅና ሲያካሂድ ለአጠቃላይ የምረጡኝ ዘመቻ፣ ለድምፅ አሰጣጥ፣ ለቆጠራ እና ለድህረ ምርጫ ሂደቱ ሰላማዊነትና ስኬት አስተዋፅኦ በሚያደርግ ለ/ ከሚጣልበት ኃላፊነትና ካለው ክብር ጋር በተመጣጠነ ደረጃ መንቀሳቀስ አለበት፡፡ ለ) በማንኛውም መልኩ ለአመጽ የሚጋብዝና በግለሰቦች ወይም ቡድኖች ላይ ስጋትን የሚጭር የቋንቋ አጠቃቀም ማስወገድ ፫/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በይፋም ሆነ የሚያበረታታ የቋንቋ ይዘት ያለው በራሪ ወረቀት፣ የዜና መጽሔት ወይም ፖስተር ማሳተም ወይም ማሰራጨት የለበትም፡፡ ፩፻፴፫. ያልተገባ የምልክቶች አጠቃቀም ፩/ የሌሎች ፓርቲዎችን አርማ ወይም የምርጫ ፪/ የሌሎች ፓርቲዎች የፖለቲካ ወይም የምርጫ ፫/ ደጋፊዎቹ በዚህ ክፍል የተከለከለ ማንኛውንም ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ማንኛውንም ዓይነት ማስፈራራት ወይም ወከባ የተከለከለ ሀ) የፓርቲው ኃላፊዎች፣ እጩዎች፣ አባላት እና ደጋፊዎች መቼም ቢሆን ማንንም ለ) አመፅንና አመጽ ቀስቃሽ ድርጊቶችን ሐ) በኃላፊዎቹ፣ በእጩዎቹ፣ በአባላቱ ወይም በደጋፊዎቹ የሚፈፀሙ አውዳሚ ወይም ሰላምን የሚያናጉ ድርጊቶችን ወይም መ) የሌላውን ግለሰብ ሆነ ፓርቲ መብት፣ ፪/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ የፓርቲው ኃላፊዎች፣ እጩዎች፣ አባላት እና ደጋፊዎች ለፖለቲካ የድጋፍ ሰልፍ፥ ለስብሰባ፣ የእግር ማናቸውንም ባህላዊ ወይም ዘመናዊ የጦር ፫/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- እንቅስቃሴ መሳተፍ ወይም እንዲደረግ ለ) በህዝብ ወይም በግለሰብ ንብረት ላይ ውድመት እንዳይደርስ የተቻለውን ሁሉ ፩፻፴፭. ስልጣንን ያለ አግባብ መጠቀም ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- ዕድል ወይም ተፅዕኖ የማሳደር ችሎታ ለፖለቲካ ፍላጎቱ ለመጠቀም መደለያ ማቅረብን፣ ቅጣትን ወይም ማንኛውንም ወይም ሌላ የህዝብ ሀብትን በምርጫ ህጉ ፪/ በዚህ ክፍልውስጥ “ስልጣን፣ ልዩ መብት ኃይል፣ የወታደራዊ ወይም ልማዳዊ ወይም ኃይል በመጠቀም ወይም የገንዘብም ሆነ ሌላ ዓይነት መደለያ በመስጠት መራጩ ህዝብ ለአንድ ፓርቲ ወይም እጩ ድምጽ ድምፁን ከመስጠት እንዲታቀብ ማድረግ፤ ፪/ ኃይል በመጠቀም ወይም የገንዘብም ሆነ ሌላ ዓይነት መደለያ በመስጠት ሰዎች እጩ እንዳይቀርቡ ወይም ከእጩ ተወዳዳሪነታቸው ፫/ ማንኛውም የሥራ ኃላፊ ወይም የመንግሥት ሠራተኛ በሚመራው ወይም በሚሰራበት ተቋም በመጠቀም እጩ ተወዳዳሪን ማስተዋወቅ ወይም የሌሎች ተወዳዳሪዎችን የማስተዋወቅ ዕድል ፩፻፴፯. ቀጣይ ግንኙነት ስለመፍጠር ፩/ ማንኛውም በህጋዊነት የተመዘገበ የፖለቲካ ግንኙነት ፈጥሮ መንቀሳቀስ ይችላል፡፡ ድንጋጌዎች ጠብቀው በምርጫ ዘመቻ ወቅት እና በማናቸውም ጊዜ በጋራ ጉዳዮች ላይ ለመወያየት የሚያገልግል የጋራ መድረክ የባለድርሻ አካላት የምርጫ ኃላፊነት ፩፻፴፰. የፖለቲካ ፓርቲዎችና እጩ ተወዳዳሪዎች ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ እና እጩ ተወዳዳሪ ይህ የምርጫ አዋጅ በመራጩ ህዝብ ዘንድ እንዲታወቅ የበኩሉን ጥረት ማድረግ አለበት፤ መታወቁንና መከበሩን ማረጋገጥ አለበት፡፡ ፪/ እያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ በምርጫው ሂደት ለማስተማር የሚደረጉ ጥረቶችን መደገፍና ሀ/ የዚህን ክፍል ድንጋጌዎች ማክበር፤ አክብረው እንዲንቀሳቀሱ መምራት እና ሀ) የፖለቲካ እምነቱን እና አስተያየቱን በነፃ ለ) በሌሎች የፖለቲካ እምነት እና አስተያየት ሠ) ህጉ በሚፈቅደው መሠረት ማንኛውም ዓይነት ገንዘብ፣ የቁሳቁስና የሰው ኃይል ሰ) ህዝባዊ ስብሰባዎችን የማካሄድ፤ ሸ) በህዝባዊ ስብሰባዎች የመገኘት፤ መብቶች እንዳሉት በይፋ የመግለፅ፤ ግዴታ ፭/ የፖለቲካ ፓርቲዎችና ዕጩ ተወዳዳሪዎች ቁርጠኝነት ለህዝብ ይፋ ማድረግ አለባቸው፡፡ ፮/ የፖለቲካ ፓርቲዎች እና እጩ ተወዳዳሪዎች ፩፻፴፱. የቦርዱና የሌሎች የምርጫ አስፈፃሚ አካላት ፩/ ቦርዱ ይህ አዋጅ በምርጫው ሂደት ላይ ፪/ ቦርዱ የዚህን ክፍል ድንጋጌዎች ለሚመለከተው ሁሉ የማሰራጨት ኃላፊነት አለበት፡፡ ፫/ በየደረጃው ያሉ የምርጫ አስፈፃሚ አካላት በዚህ አዋጅ ላይ በቂ ግንዛቤ እንዲይዙ ለሚመለከታቸው ሁሉ ትምህርት መስጠት ፩/ የመገናኛ ብዙሃን የዚህን ክፍል ድንጋጌዎች ፪/ በቦርዱ በሚወጣው መመሪያ መሰረት ከቦርዱ ፈቃድ የተሰጣቸው አካላት የዚህን ክፍል ድንጋጌዎች አስመልክቶ ትምህርት እንዲሰጡ ፩፻፵፩. የፖለቲካ ፓርቲዎች ምክር ቤት ፩/ በምርጫ የሚወዳደሩ የፖለቲካ ፓርቲዎች የዚህን ክፍል ድንጋጌዎችና ሌሎች የጋራ ጉዳዮችን ተግባራዊ ለማድረግና በምርጫው የዴሞክራሲ፣ የሰብአዊ መብት ጉዳዮችንና የህግ የበላይነትን በኢትዮጵያ ለማጎልበት ችግሮችን እያቃለሉ ለመጓዝ ይችሉ ዘንድ የጋራ ምክር ቤት መመስረት ይችላል፡፡ ፪/ የጋራ ምክር ቤቱ አደረጃጀት፣ አሠራርና ሥርዓት አስመልክቶ የፖለቲካ ፓርቲዎቹ የፖለቲካ ፓርቲዎቹ የሚመሠርቱት የጋራ መድረክ አደረጃጀትና የአሠራር ሥርዓት ከዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ጋር የማይቀረን የስነ ምግባር ጥሰቶች እና ስለሚወሰዱ እርምጃዎች ፩፻፵፪. መደለያ መስጠትና ኃይልን ወይም ሥልጣንን አንድ የፖለቲካ ፓርቲ፣ የግል እጩ ተወዳዳሪ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ፣ እጩ፣ አባል፣ ወኪል ወይም ተጠሪ:- ፩/ ማንኛውንም መደለያ ወይም ጉቦ የሰጠ ፪/ በድምጽ አሰጣጡ ወይም በቆጠራው ጣልቃ ፫/ ኃይል በመጠቀም፣ መደለያ በመስጠት ወይም በሌላ በማንኛውም አድራጎት መራጩ ሕዝብ ለአንድ ፓርቲ ወይም እጩ ድምጽ እንዲሰጥ ፬/ የድምጽ መስጫ ጣቢያን በሀይል የተቆጣጠረ ወይም በሕገ-ወጥ መንገድ ድምጽ ለማግኘት ፭/ ሥልጣኑን መከታ በማድረግ መደለያ ወይም ቅጣት ወይም ሌላ የማስፈራሪያ ዘዴ የተጠቀመ፣ ድርጊት እጩ ተወዳዳሪ ሆነው እንዲቀርቡ ወይም እንዳይቀርቡ ወይም ከእጩ ተወዳዳሪነት እንዲወጡ ወይም እንዳይወጡ ያደረገ፤ ፯/ የመንግሥት ሰራተኛ እና ኃላፊ ሆኖ በራሱ የግል ሳይሆን በመንግሥት የስራ ሰዓት እና ያስተዋወቀ ወይም ሌሎች እጩዎች ራሳቸውን በሕጋዊ መንገድ እንዳያስተዋውቁ ያደናቀፈ፤ የስነ ምግባር ጥሰት እንደፈጸመ ይቆጠራል፡፡ ፩፻፵፫. ፍርሃት በመቀስቀስ ወይም ሁከት መፍጠር ማንኛውንም የምርጫ እንቅስቃሴ ማስተጓጎል ማንኛውም ፖለቲካ ፓርቲ፣ የግል እጩ ተወዳዳሪ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ፣ እጩ፣ አባል፣ ወኪል ወይም ተጠሪ:- ፪/ ሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎችሀሳባቸውንበነጻነት እንዳያሰራጩ ስጋት እና ፍርሀት የፈጠረ፤ ፓርቲዎች እና የመራጩን ሕዝብ እንቅስቃሴ እንዳይካሄድ ያደናቀፈ ወይም ሁከት የፈጠረ፣ ፭/ ሕዝብ ድምጽ ሲሰጥ ያወከ ወይም ድምጽ ተወዳዳሪዎች የምርጫ ዘመቻ እንዲስተጓጐል ወይም እንዲቋረጥ ወይም እንዲበላሽ ወይም ፯/ ሕዝባዊ የድጋፍ ሰልፍ፣ ስብሰባ፣ የእግርጉዞ ወይም ሰላማዊ ሰልፍ ያደናቀፈ ወይም ሌላ ፰/ መራጮችን የሰደበ ወይም ያንጓጠጠ ወይም ፱/ ለምርጫው ሂደት የምርጫ አስፈፃሚዎችን እና ለማረጋገጥ በሚደረግ ጥረት ከጊዜና ቦታ አኳያ እገዛ ማድረግ እየቻለ ያላደረገ ወይም ያወከ፤ ፲/ በማንኛውም ዓይነት መንገድ መራጩ ህዝብ እንዳይመዘገብ ወይም እንዳይመርጥ ያደረገ፤ ወይም እንዲከበር እገዛ ማድረግ ሲገባውያላደረገ፤ ፲፪/ የሥነ ምግባር አዋጁ ተጥሷል በሚል ሽፋን የሀሰትና የተጋነነ አቤቱታ በማቅረብ ቅሬታ የማሰማት መብቱን ያለአግባብ የተጠቀመ የሥነ ምግባር ጥሰት እንደፈፀመ ይቆጠራል፡፡ ፩፻፵፬. በምርጫ ሂደት ሰላምና ፀጥታ የሚያናጉ ማንኛውም የፖለቲካፓርቲ፣ የግል እጩ ተወዳዳሪ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ፣ እጩ፣ አባል፣ ወኪል ወይም ተጠሪ፡- ፩/ የምርጫ ዘመቻውን ሰላም የሚያናጋ ወይም ግጭት የሚቆሰቁስ ወይም አመፅ የሚጋብዝ ወይም ስጋት የሚፈጥር ንግግር ያደረገ፤ ፪/ በይፋም ሆነ በስውር አመፅን የሚቀሰቅስ ይዘት ያለው በራሪ ወረቀት፣ የዜና መጽሔት አይጠበቅም የሚል የሀሰት መረጃ የሰጠ የስነ ምግባር ጥሰት እንደፈጸመ ይቆጠራል፡፡ ተወዳዳሪዎች የምርጫ እንቅስቃሴ ማደናቀፍ ማንኛውም የፖለቲካፓርቲ፣ የግል እጩ ተወዳዳሪ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ፣ እጩ፣ አባል፣ ወኪል ወይም ተጠሪ:- እንዳይመለምልና ጽህፈት ቤት እንዳይከፍት እንዳይሠራባቸው በግልፅም ሆነ በስውር ያወከ ወይም ሁከት እንዲፈጠር ያደረገ ወይም በማንኛውም ዓይነት ድርጊት የማንኛውንም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም እጩ ተወዳዳሪ ፪/ ፓርቲዎች ያዘጋጁት የድርጅት ልሳን፣ የምርጫ ማስታወቂያ፣ በራሪ ጽሑፍ፥ ወይም ፖስተር እንዳይሰራጭ፣ እንዳይታይ ወይም እንዲበላሽ ያደረገ ወይም እንዳይለጠፍ ያወከ ወይም የተለጠፈውን የቀደደ፣ ያበላሸ፣ ያነሳ፥ ያጠፋ፣ ፫/ የሌላን የፖለቲካ ፓርቲ ምልክት ወይም አርማ የቀዳ ወይም አስመስሎ የተጠቀመ፣ ፬/ የሌላ ፖለቲካ ፓርቲን የምርጫ ቁሳቁስ የሰረቀ ወይም ያበላሸ ወይም ያጠፋ አንደሆነ፤ የሥነ ምግባር ጥሰት እንደፈፀመ ይቆጠራል፡፡ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ፣ እጩ፣ አባል፣ ወኪል ወይም ፩/ የመገናኛ ብዙኃንን ነፃነትን የተጋፋ፣ ፪/ በምርጫ ሂደት ጋዜጠኛን ያዋከበ ወይም ፫/ የተፈቀደላቸውን ታዛቢዎች ያላከበረ ወይም የስነ ምግባር ጥሰት እንደፈጸመ ይቆጠራል፡፡ ፩፻፵፯. የሥነ ምግባር ድንጋጌዎቹን አለማስተዋወቅና አንድ የፖለቲካ ፓርቲ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም ፩/ በአባሉ፣ በአቀረበው እጩ ተወዳዳሪ ወይም በመሪው የተፈፀመን የአመፅ ድርጊት ወይም ለአመፅ የሚጋብዝ ተግባር በይፋ ማውገዝ ፪/ ኃላፊዎቹ፣ እጩዎቹ፣ አባላቱና ደጋፊው መቼም፣ ማንንም ማስፈራራት እንደሌለባቸው በግልጽ የሚከለክል መመሪያ ያላወጣ እንደሆነ፤ የስነ ምግባር ጥሰት እንደፈጸመ ተቆጥሮ ቦርዱ የፈጸመው ጥፋት በሌሎች ሕጎችም የሚያስቀጡ እንደሆነ ቦርዱ ጉዳዩን ለሚመለከተው አካል በተለያዩ አካላት ስለሚወሰዱ እርምጃዎች ፩፻፵፰. በቦርዱ ስለሚወሰዱ እርምጃዎች በሌሎች ህጐች የተደነገጉት እንደተጠበቁ ሆነው በክፍል ስድስት ንዑስ ክፍል አንድ ቦርዱ እንደየጥፋቱ ሁኔታ ጉዳዩን ወደ አቃቤ ህግ ሊመራው የሚችል መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን ቅጣቶች በጥፋተኛው ፩/ ጥፋቱን ለፈፀመ ሰው ወይም የፖለቲካ ፓርቲ ፪/ ጥፋቱን የፈፀመ እጩ ወይም ፓርቲ ለአጭር ጊዜ በከፊል ወይም በሙሉ በመገናኛ ብዙሃን ለፖለቲካ ፓርቲዎች ድጎማ ከሚመድበው ፬/ ጥፋተኛውን የፓርቲ ወይም የግል እጩ ውድድር እንዳይሳተፍ ማገድ፡፡ ቦርዱ ከላይ ቢያስተላልፍ እንደ ጥፋቱ ሁኔታ ጉዳዩን ወደ ቦርዱ ከላይ የተመለከቱትን የስነምግባር ጥሰቶች ተከትሎ በሚሰጠው ውሳኔ ላይ ቅር የተሰኘ ወገን አቤቱታውን ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ፩፻፶. በፍርድ ቤት የሚሰጡ ውሳኔዎች ፍርድ ቤቱ ጉዳዩ በቀጥታ ቀርቦለትም ሆነ ቦርዱ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፵፰ መሰረት በሰጠው ውሳኔ ላይ የቀረበለትን አቤቱታ በመመልከት በምርጫ ሂደት ስለሚነሱ አቤቱታዎችና ክርክሮች ፩/ ቦርዱ በምርጫ ሂደት የሚነሱ አለመግባባቶችን በውይይትና በስምምነት ለመፍታት የሚያስችል የፖለቲካ ድርጅቶች የጋራ መድረክ በየደረጃው አለመግባባቶችን ለመፍታት የሚደረግ ጥረት ፬/ የጋራ መድረኩ አባላት የሆኑ ፓርቲዎች ወይም አባሎቻቸው ቅሬታቸውን በዚህ አዋጅ ለተቋቋመ አግባብነት ያለው የአቤቱታ ሰሚ አካል የማቅረብ መብታቸው የተጠበቀ ነው፡፡ ፭/ በዚህ አዋጅ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚቴዎች አባላት ስብጥር፤ ኃላፊነት እና በሚያወጣው መመሪያ የሚወሰን ነው፡፡ ክፍል መሰረት ክርክሮች ወይም አቤቱታ ዎች የቀረቡለት ውሳኔ ሰጪ አካል የምርጫው ሂደት ነፃ፣ ፍትሀዊ፣ ዴሞክራሲያዊና ሰላማዊ ሆኖ እንዲቀጥል ለማስቻል የምርጫውን የጊዜ ሰሌዳ መሰረት በማድረግ መቀበልና አፋጣኝ አቤቱታ ላይ የሚሰጥ ውሳኔ በፅሁፍ መሆን አቤቱታ የደረሳቸው መሆኑን የሚያሳይ እና የሚገልጽ ማስረጃ ሊሰጡ ይገባል፡፡ ፱/ ለቦርዱ ሚቀርቡለት አቤቱታዎች በወቅቱ መፍትሔ ለመስጠት የሚያስችለው አሰራር በየደረጃው በሚገኙ የምርጫ ፅህፈት አቤቱታዎች ላይ ውሳኔ ለመስጠት የሚያግዙ የፍሬ ነገር፣ የማስረጃ እና የሕግ ጉዳዮች አግባብነት ካላቸው የሙያ ዘርፎች የተውጣጡ ባለሙያዎችን የያዘ አጣሪ ጉባኤ ሊያቋቁም ፲፩/ ቦርዱ ወይም በየደረጃው የሚገኙ የምርጫ አስፈፃሚዎች የቀረቡ አቤቱታዎችን ለመፍታት የመንግሥት ድርጅት መጥራትና የሚፈለገውን በመፈፀም ላይ መሆኑን ሲያውቅ ወይም በመረጃ የተደገፈ አቤቱታ ሲደርሰው ህጋዊ እርምጃ እንዲወሰድ ጉዳዩን ወደ ሚመለከተው ፲፫/ በዚህ ምዕራፍ ከአንቀጽ ፩፻፶፪ እስከ አንቀጽ ፩፻፶፭ በተደነገገው መሰረት በተቀመጠው ጊዜ አቤቱታውን ያላቀረበ ማንኛውም ሰው አቤቱታ የማቅረብ መብቱ በይርጋ ይታገዳል፡፡ ፲፬/ በእያንዳንዱ ክልል እና በፌደራል በየደረጃው ባሉ ፍርድ ቤቶች የምርጫ ጉዳይ ችሎቶች የመራጮች ምዝገባ ከመጀመሩ አንድ ወር ቀደም ብሎ እንደየአስፈላጊነቱ ይደራጃሉ፡፡ ፲፭/ ቦርዱ አግባብነት ካለው የፌደራል ወይም የክልል የዳኞች አስተዳደር ጉባኤ ጋር በመመካከር በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፲፬) መሰረት የምርጫ ችሎቶች እንዲደራጁና በቂ ዳኞች እንዲኖራቸው ያደርጋል፡፡ ፲፮/ ቦርዱ ከፌደራልና ከክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤቶች ጋር በመተባበር በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፲፭) መሰረት በምርጫ ችሎቶች ላይ የሚመደቡ ዳኞች በቂ ስልጠና እንዲያገኙ ፩፻፶፪. በመራጮች ምዝገባ ሂደት ስለሚነሱ ክርክሮች ፩/ ማንኛውም ሰው በመራጭነት ከመመዝገብ የተከለከለ እንደሆነ ለምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ተመዝግቧል የሚል ተቃውሞ ያለው ሰው አቅርቦ ውሳኔ የማግኘት መብት አለው፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) መሰረት የሚቀርብ አቤቱታ የማቅረቢያ ጊዜ ከመራጮች የምዝገባ ቀን ጀምሮ የመራጮች የቀረበለትን አቤቱታ መርምሮ በ፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔውን በጽሑፍ ይሰጣል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) ለቀረበው አቤቱታ የምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በ፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ካልሰጠ አቤቱታ አቅራቢው ለምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በ፭ ቀናት ውስጥ አቤቱታ በማቅረብ ውሳኔ የማግኘት መብት አለው፡፡ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ የሚቀርብ አቤቱታ ውሳኔ ከተሰጠበት በ፭ ቀናት ውስጥ መቅረብ የቀረበለትን ቅሬታ መርምሮ በ፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔውን በጽሁፍ ይሰጣል፡፡ ፰/ ምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በ፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ካልሰጠ ቅሬታ ወይም ቅሬታ እንደሆነ በ፭ ቀናት ውስጥ ስልጣን ላለው በየደረጃው ላሉ የፌደራል ወይም የክልል ፍርድ ቤት ጉዳዩ እንዲታይለት አቤቱታ የማቅረብ መብት አለው፡፡ አቤቱታ የቀረበለት ፍርድ ቤትም የቀረበለትን አቤቱታ ለመወሰን በሚሰጠው ውሳኔ መሰረት የምርጫ ጣቢያው ፅህፈት ቤት ስራውን ያከናውናል፡፡ ፩፻፶፫. በዕጩዎች ምዝገባ ሂደት ስለሚነሱ ክርክሮች ፩/ ማንኛውም ሰው ወይም የፖለቲካ ድርጅት በእጩነት ከመመዝገብ የተከለከለ እንደሆነ ለምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ቅሬታውን አቅርቦ መልስ የማግኘት መብት አለው፡፡ ፪/ አንድ በዕጩነት የተመዘገበ ሰው በእጩነት መቅረብ የለበትም የሚል ተቃውሞ ያለው ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አቤቱታውን አቅርቦ ውሳኔ የማግኘት መብት አለው፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) መሰረት የሚቀርብ አቤቱታ የማቅረቢያ ጊዜ ከእጩዎች የምዝገባ ቀን ጀምሮ የተመዘገቡ እጩዎች ይፋ እስከሚሆንበት ቀን ድረስ የቀረበለትን አቤቱታ መርምሮ በ፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔውን በጽሑፍ ይሰጣል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) መሰረት ውሳኔ ቅር የተሰኘ የፖለቲካ ድርጅት እጩ ወይም የግል እጩ በቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ለሚቋቋም ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በ፯ ቀናት ውስጥ ቅሬታውን ማቅረብ ይችላል፡፡ ፮/ የክልሉ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በጽህፈት ቤቱ ሀላፊ ሰብሳቢነት ፯/ የክልሉ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ይግባኝ ሲቀርብለት በ፯ ቀናት ውስጥ ፰/ የክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በ፯ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ካልሰጠ ውሳኔ ካልተስማማ ለክልሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ የማቅረብ መብት አለው። ችሎቱም የቀረበለትን አቤቱታ ለመወሰን በመመርመር በ፲፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ፱/ የክልሉ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በሚሰጠው ውሳኔ መሰረት የምርጫ ፩፻፶፬. በድምፅ አሰጣጥ ሂደት ስለሚነሱ ክርክሮች ፩/ አንድ የተመዘገበ መራጭ ድምፅ ከመስጠት ወዲያውኑ ምርጫ ጣቢያው አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ በማቅረብ ውሳኔ የማግኘት መብት ፪/ የምርጫጣቢያ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴም:- ለ) ጊዜያዊ ድምፅ እንዲሰጥ በማድረግ ጉዳዩን ወደ ምርጫ ክልሉ ጽህፈት ቤት በመላክ ውሳኔ እንዲያገኝ ሊያደርግ ይችላል ፣ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፪(ለ) መሰረት ጊዜያዊ ድምፅ የሰጠ መራጭ ከምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ወይም እንደሁኔታው ፍርድ ቤት የመምረጥ መብት እንዳለው የሚገልፅ ውሳኔ የድምፅ መደመሩ ከመጠናቀቁ በፊት ለምርጫ ክልሉ ጽህፈት ቤት ካላቀረበ የሰጠው ጊዜያዊ ድምፅ ውድቅ ይደረጋል፡፡ ፬/ በምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ውሳኔ ቅር የተሰኘ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፪(ለ) በተመለከተው መሰረት ጊዜያዊ ድምጽ የሰጠ መራጭ ወዲያውኑ ቅሬታውን ስልጣን ላለው የፌደራል ወይም የክልል ፍርድ ቤት ማቅረብ ሂደት ውሳኔውን እስኪሰጥ ድረስ እንዲዘገይ ፭/ የአንድን መራጭ ድምፅ መስጠት የሚቃወም ሰው ከላይ በተደነገገው መሰረት አቤቱታውን ፩፻፶፭. በድምጽ ቆጠራና ውጤት ስለሚነሱ ክርክሮች ፩/ በድምፅ ቆጠራ ሂደትና በውጤቱ ላይ ቅሬታ ያለው ማንኛውም የፖለቲካ ድርጅት ወይም ለምርጫ ጣቢያው አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፰(፬) መሰረት ወዲያውኑ በማቅረብ ሊያስወስን ይችላል፡፡ በኮሚቴው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን አቤቱታውን በ፪ ቀናት ውስጥ ለምርጫ ክልል ቅሬታ ሰሚ ፪/ የምርጫ ክልሉ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ በዚህ የቀረበለትን አቤቱታ መርምሮ በ፪ ቀናት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ አቤቱታ አቅራቢ ውሳኔ በተሰጠው በ፭ ቀናት ውስጥ ቅሬታውን ለቦርዱ ማቅረብ ይችላል፡፡ቦርዱ የቀረበውን ቅሬታ መርምሮ በ፲ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) በተሰጠው በቦርዱ ውሳኔ ቅር የተሰኘ አቤቱታ አቅራቢ ውሳኔ በተሰጠው ፲ ቀናት ውስጥ ለፌደራል ይችላል፡፡ ፍርድ ቤቱም የቀረበለትን ቅሬታ ለመወሰን የሚያሰፈልጉ ማስረጃዎችን አስቀርቦ ፭/ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤትም በንዑስ አንቀጽ (፬) መሰረት ለቀረበለት አቤቱታ ከአንድ ወር ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ውሳኔ ይሰጣል፡፡ ፮/ ከላይ በተጠቀሱት ንዑሳን አንቀጾች መሰረት በድምፅ ቆጠራ ሂደትና በውጤቱ ላይ የቀረበ እንደአግባብነቱ የምርጫ ክልሉ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ፣ ቦርዱ ወይም የፌዴራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ቅሬታ የቀረበበት የምርጫ ክልል ውጤት እንዳይገለጽ ሊያዝ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ የወንጀል ሕግ በህዝባዊ ምርጫ እና በድምጽ አሰጣጥ ላይ የሚፈፀሙ ወንጀልሎችን የሚመለከቱ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው በዚህ ክፍል የተከለከሉ ተግባራትን መፈፀም በሕግ ፩፻፶፯. በምርጫ ሂደት የተከለከሉ ተግባራትና ፩/ ማንኛውም ሰው ወይም ድርጅት ከቦርዱ ፈቃድ ውጭ ማንኛውንም የምርጫ ሰነድና ቁሳቁስ ያተመ፣ ያባዛ፣ የፈበረከ ወይም በዚህ መልኩ የተዘጋጀን ህገወጥ የምርጫ ሰነድ እና ቁሳቁስ ይዞ የተገኘ ወይም ያደለ እንደሆነ በእስራት ወይም በመቀጮ ይቀጣል፡፡ ፪/ በድምጽ መስጫ ዕለት በድምፅ መስጫ ጣቢያ አካባቢ ድምፅ ከመስጠት ወይም የተሰጠን ህጋዊ ተግባር ከማከናወን ውጭ ሌላ ማንኛውም የፖለቲካ እንቅስቃሴ ማድረግ፣ መሳተፍ ወይም ባልተገባ ወይም በተከለከለ ጊዜ የምርጫን ውጤት ማተም፣ ማባዛት፣ ወይም ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን ጥፋቶች መፈጸም ከብር ፹ ሺ እስከ ብር ፩፻ ሺ የሚደርስ በገንዘብ መቀጮ ወይም ከአንድ ዓመት እስከ ሦስት ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ያስቀጣል፡፡ ገለልተኝነት ጣልቃ ለመግባት ከሞከረ፣ በተለይም መደለያ ወይም የተስፋ ቃል ከሰጠ ወይም ለ) ምርጫን ለማወክ ወይም እንዳይካሄድ ለማድረግ ወይም በምርጫው ሂደት ወይም ውጤት ላይ ጫና ለመፍጠር በማሰብ ጥላቻን ወይም ፍርሀትን የሚቀሰቅስ ወይም በምርጫው ሂደት ወይም በምርጫው ውጤት ላይ ጫና የሚፈጥር የሐሰት መረጃ አሳትሞ ያሰራጨ ወይም ለማሰራጨት ሐ)የምርጫ ሚስጢራዊነትን ከጣሰ፤ መ) ከድምጽ እና ከምርጫ ቁሳቁስ ጋር የተያያዙ ረ) የፖለቲካ እንቅስቃሴዎች ወይም የምርጫ ውጤት መብት አስመልክቶ የተጣሉ ክልከላዎችን ከጣሰ፤ ከብር ፴ ሺ እስከ ብር ፶ ሺ የገንዘብ መቀጮ አመት በማይበልጥ ቀላል እስራትይቀጣል፡፡ ሀ) ሆን ብሎ የቦርዱ፣ የምርጫ ዋና አስፈፃሚው፣ የቦርዱ ሰራተኛ ስልጣኑን ወይም ተግባሩንና ኃላፊነቱን በሚያከናውንበት ወቅት እንቅፋት የሆነ ወይም ያደናቀፈ እንደሆነ፤ ወይም ለ) የቦርዱን የስብሰባ ሂደት ሆን ብሎ ያቋረጠ ወይም በነዚሁ ቦታዎች በማንኛውም ሁኔታ ያልተገባ ተግባር የፈፀመ እንደሆነ ወይም ሐ) ሆን ብሎ በቦርዱ የስራ ቦታ ወይም በመታየት ላይ ባለጉዳይ ላይ በሚሰጠው ውሣኔ ወይም ትዕዛዝ ላይ ተገቢ ያለሆነ የሀይል ተግባር የፈፀመ እንደሆነ፤ በ፴ ሺ ብር የገንዘብ መቀጮ ወይም ከአንድ ዓመት በማይበልጥ ቀላል እስራት ይቀጣል፡፡ ፩፻፶፰. የምርጫ ማስታወቂያን ስለማጥፋት ማንኛውም ሰው ምርጫ ከተጀመረበት ቀን የማንኛውንም እጩ ተወዳዳሪ ፖስተርን ወይም የምርጫ ማስታወቂያን ያበላሸ፣ ያስወገደ ወይም የቀደደ እንደሆነ ከአንድ ዓመት በማይበልጥ እስራት ወይም በመቀጮ ይቀጣል፡፡ ፩፻፶፱. ዓላማን በህገወጥ መንገድ ማስፋፋት የተከለከለ ፩/ የአንድን የፖለቲካ ፓርቲ ዓላማ በኃይል ወይም በማስፈራራት ለማስረጽ ማንኛውንም ማሰልጠን ወይም ሰዎችን በግድ መመልመል ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተገለፀውን ማንኛውም ሰው ወይም ቡድን አግባብ ባለው ድንጋጌዎች ተፈጻሚ መሆን የሚጀምሩት የዚህን አዋጅ መጽደቅ ተከትሎ ከሚደረገው የፌደራልና የክልል ምክር ቤቶች ምርጫን ቀጥሎ ካለው የበጀት ዓመት ጀምሮ ነው፡፡ ፪/ ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት የተመዘገበ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የሚቀመጡትን መስፈርቶች ቦርዱ በሚሰጠው የጊዜ ሰሌዳ ያላሟላ ፓርቲ ቦርዱ ከምዝገባ እስከመሰረዝ የሚደርስ እርምጃ ሊወስድበት ማንኛውም ሰው ይህን አዋጅ በሥራ ላይ ለማዋል የመተባበር ግዴታ አለበት፡፡ ፩/ የሚከተሉት ሕጎች በዚህ አዋጅ ተሽረዋል:- ሀ) የተሻሻለው የኢትዮጵያ የምርጫ ሕግ ለ) የተሻሻለው የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ ምግባር አዋጅ ቁጥር ፮፻፷፪/፪ሺ፪፤ ፪/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማናቸውም ሕግ በዚህ አዋጅ በተመለከቱ ጉዳዮች ላይ ተፈፃሚ ፩፻፷፫ ደንብና መመሪያ የማውጣት ስልጣን ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይህንን አዋጁ ለማስፈፀም ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፪/ ቦርዱ ይህንን አዋጅ ለማስፈፀም የሚረዳ ይህ አዋጅ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከጸደቀበት ነሐሴ ፲፰ ቀን ፪ሺ፲፩ ጀምሮ የፀና አዲስ አበባ ጥቅምት ፭ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ	<doc id="5fc92f8f8fa4a678" title="የኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነ-ምግባር አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=d746e1371710e51010f5db3a59b50c5ed9c97c54" char_count="69815" purity="0.98"> የኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነ-ምግባር አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፪/፪ሺ፲፩ ዓ.ም የኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነምግባር አዋጅ…………..ገጽ ፲፩ሺ፰፻፸፫ የኢትዮጵያ የምርጫ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባና ተወካዮች አማካኝነት ራሳቸውን በራሳቸው የማስተዳደር ስልጣናቸውን በተግባር ላይ ማዋል አስፈላጊ በመሆኑ፤ ሁሉን አቀፍ ነፃ፣ ፍትሃዊና ሰላማዊ ምርጫዎች ፈቃዱን በመግለጽ የመሳተፍ መብቱን ማረጋገጥ ማንኛውም የምርጫ እንቅስቃሴ ዓለም አቀፍ የምርጫ መርሆዎችን አካትቶ በያዘ ህግ እንዲመራ አመለካከታቸውን በሰላማዊና ሕጋዊ መንገድ ለመራጩ ሕዝብ በመግለጽ የሚሳተፉበት፣ መራጩ ሕዝብም በመረጃ ላይ በመመስረት ፈቃዱን በነፃነት በመግለፅ ወኪሎቹን የሚመርጥበት የምርጫ ሥርዓት መዘርጋት በሚቀላቀሉት የፖለቲካ ፓርቲ ውስጥ የሚኖራቸውን መብትና ግዴታ፥ እንዲሁም ፓርቲው ሕጋዊ ሰውነት የሚያገኝበትን ሁኔታ እና በድርጅትነት ሲንቀሳቀስ መከተልና ማክበር ያለበትን መሠረታዊ መርሆች የፖለቲካ ፓርቲዎች በመዋሀድ፣ ግንባር በመፍጠር ወይም በመቀናጀት ሊንቀሳቀሱ የሚችሉበትን ሁኔታ ለፍትሃዊ፣ ሰላማዊ፣ ነፃና ዴሞክራሲያዊ የምርጫ የሚያደርጉበትን ግልፅ አሰራር መዘርጋት በማስፈለጉ፤ ምርጫዎች በመልካም ሥነ ምግባር የሚመሩ ነጻ፣ ፍትሃዊ ፣ሰላማዊ፣ ሕጋዊና ዴሞክራሲያዊ እንዲሆኑና እንዲሁም በህዝብ ዘንድ ተቀባይነትን እንዲያገኙ ለማድረግ በምርጫ ወቅት የፖለቲካ ፓርቲዎች፣ እጩዎች፣ አባላት እና ደጋፊዎች የሚመሩባቸውን የሥነ ምግባር መርሆች መደንገግ አስፈላጊ በመሆኑ፤ ተቋማትን እና አሰራራቸውን መወሰን በማስፈለጉ፤ በገለልተኝነት ምርጫን እንዲያስፈጽም የኢትዮጵያ ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ መልሶ መቋቋሙን ግንዛቤ ውስጥ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭(፩) መሠረት የሚከተለው ፓርቲዎች ምዝገባና የምርጫ ሥነምግባር አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፪/፪ሺ፲፩” ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የቃሉ አገባብ ሌላ ትርጉም የሚያሰጠው ካልሆነ ፪/ “ህገ መንግሥት” ወይም “ህገ-መንግሥታት” ማለት እንደቅደም ተከተሉ የኢ.ፌ.ዴ.ሪ ህገ መንግሥት ወይም የክልል ህገ መንግሥት ፫/ “ክልል” ማለት በህገ መንግሥቱ አንቀጽ ፵፯(፩) መሠረት የተቋቋመ ክልል ሲሆን ለዚህ አዋጅ አፈፃፀም ሲባል አዲስ የአበባን እና የድሬዳዋን ፬/ “ቦርድ” ማለት በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ መንግሥታት እንዲሁም በሌሎች አግባብ ባላቸው ህጎች መሠረት የሚካሄድ የጠቅላላ፣ የአካባቢ፣ የማሟያ ወይም የድጋሚ ምርጫ ነው፡፡ ፮/ “ጠቅላላ ምርጫ” ማለት አግባብ ባለው ህግ መሠረት የሚካሄድ የህዝብ ተወካዮችና የክልል ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ነው፡፡ ፯/ “የአካባቢ ምርጫ” ማለት አግባብ ባለው ህግ መሠረት የሚካሄድ የብሔረሰብ ዞን፣ የዞን፣ የወረዳ፣ የከተማ፣ የክፍለ ከተማ ወይም የቀበሌ ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ነው፡፡ ፰/ “ማሟያ ምርጫ” ማለት በመራጮች ውሳኔ ከምክር ቤት መነሳትን ጨምሮ በማንኛውም ምክንያት በየደረጃው የሚገኙ የተጓደሉ የምክር እንዲሰረዝ ሲወስን፤ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፶፬ መሰረት የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤት ድጋሚ ምርጫ እንዲካሄድ ሲወስን፤ ወይም እጩ ተወ ዳዳሪዎች እኩል ድምፅ በማግኘታቸው ምክንያት አሸናፊውን ለመለየት የሚካሄድ ምርጫ ነው፡፡ መንግሥት ወይም አግባብ ባላቸው ሕጎች መሠረት ሲወሰን የህዝብ ፍላጎትን ለመለካት ወይም የህዝብን ውሳኔ ለማወቅ የሚደረግ ለሚካሄድ ምርጫ መራጩ ህዝብ በምርጫ ጣቢያው በመራጭነት የሚመዘገብበት መዝገብ ፲፪/ “የመራጮች ምዝገባ መታወቂያ ካርድ ማለት አንድ ሰው በመራጭነት ሲመዘገብ ከመዘገበው ፲፫/ “የፖለቲካ ፓርቲ” ወይም “የፖለቲካ ድርጅት” የፖለቲካ ፕሮግራም በማውጣት በሀገር አቀፍ፣ በክልል ወይም ከክልል በታች ባለ ደረጃ በምርጫ የፖለቲካ ሥልጣን ለመያዝ በዚህ አዋጅ መሠረት ተመዝግቦ የሚንቀሳቀስ ተቋም እንደሁኔታው የአንድ ፖለቲካ ፓርቲ የሥራ የሥልጣን ደረጃ ላይ ያሉ የፖለቲካ ፓርቲ ፲፭/ “የምርጫ ክልል” ማለት ለምርጫ አፈፃፀም እንዲመርጥ በህግ መሠረት የሀገሪቱ ግዛት ተከፋፍሎ የሚደራጅ የምርጫ አካባቢ ነው፡፡ ፲፮/ “የምርጫ ጣቢያ” ማለት በየደረጃው ለሚካሄዱ ምርጫዎች የመራጭ ምዝገባ የሚካሄድበት፣ መራጮች ድምፅ የሚሰጡበት እና የድምጽ ምርጫን ለማስፈፀም በቦርዱ የሚመደብ ሰው ፲፰/ “እጩ ተወዳዳሪ” ማለት በምርጫ ለመወዳደር በፖለቲካ ፓርቲ ወይም በግሉ የተመዘገበ ፲፱/ “ታዛቢ” ማለት የሀገር ውስጥ የምርጫ ታዛቢና የውጭ የምርጫ ታዛቢዎችን ያካትታል፡፡ ፳ “የሀገር ውስጥ የምርጫ ታዛቢ” ማለት ባቀረበው በወኪሉ አማካኝነት ምርጫን የሚታዘብ በህግ የተመዘገበ፣ ገለልተኛና ለትርፍ ያልተቋቋመ፣ መንግሥታዊ ያልሆነ አገር በቀል የሲቪል በመንግሥት ምርጫን እንዲታዘቡ የሚጋበዙ መንግሥታት ወይም ዓለም አቀፍ፣ አህጉራዊ፣ ክፍለ አህጉራዊ ተቋማት እንዲሁም በአገር ውስጥም ሆነ ከአገር ውጭ የሚንቀሳቀሱ መንግሥታዊ ወይም መንግሥታዊ ያልሆኑ ፳፪/ “ተቀማጭ ወኪል” ማለት በምርጫ ለመወዳደር በተመዘገበ የፖለቲካ ድርጅት ወይም የግል እጩ ተወክሎ በምርጫ ክልልና በምርጫ ጣቢያ በመቀመጥ የምርጫ ሂደቱንና የወካዩን መብት መከበር የሚከታተል ሰው ነው፡፡ ለመወዳደር በተመዘገበ የፖለቲካ ድርጅት ወይም በግል እጩ ተወክሎ በአንድ ምርጫ ክልል ውስጥ በሚገኙ የምርጫ ጣቢያዎች እየተንቀሳቀሰ የምርጫ ሂደቱንና የወካዩን መብት መከበር የሚከታተል ሰው ነው፡፡ ፳፬/ “ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ” ማለት በክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት፣ በምርጫ ክልል እና በምርጫ ጣቢያ ደረጃ ለሚነሱ ቅሬታዎች አስተዳደራዊ ውሳኔ የሚሰጥ በዚህ አዋጅ መሠረት ለምርጫ ፳፭/ “ውህደት” ማለት ሁለትና ከዚያ በላይ የሆኑ የተናጠል ሕጋዊ ሰውነታቸውን በመተው አዲስ የፖለቲካ ፓርቲ የሚመሰርቱበት ሂደት ነው፡፡ ፳፮/ “ግንባር” ማለት ሁለት እና ከዚያ በላይ የሆኑ ህልውናቸው እንደተጠበቀ ሆኖ የጋራ የሆነ ስያሜ፣ የፖለቲካ ፕሮግራም እና መተዳደሪያ ፳፯/ “መቀናጀት” ማለት ሁለትና ከዚያ በላይ የሆኑ ሰውነታቸው እንደተጠበቀ ሆኖ በምርጫ ወቅት ምርጫውን ለማሸነፍ ወይም ለሌላ መሰል ጊዜያዊ ዓላማ በጋራ ለመሥራት ተስማምተው የመቀናጀት የምስክር ወረቀት የሚያገኙበት ፳፰/ “መተካት” ማለት አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ነባር ስሙንና ፕሮግራሙን በመቀየር አዲስ ስምና ፕሮግራም በማዘጋጀት በዚሁ ስሙ እና ፕሮግራሙ እንዲታወቅ አስፈላጊውን መረጃ ለቦርዱ በማቅረብ በአዲስ የፖለቲካ ፓርቲነት የሚመዘገብበትና የሚንቀሳቀስበት ሁኔታ ነው፡፡ ፳፱/ “የመንግሥት ሠራተኛ” ማለት በፌደራል ወይም በቋሚነት ተቀጥሮ የሚሰራ ሰው ነው፡፡ ሆኖም እንዲሁም በተመሳሳይ ደረጃና ከዚያ በላይ የሆኑ የፌደራልና የክልል የመንግሥት ተሿሚዎችን፣ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤትንና በየደረጃው ያሉ የክልል ምክር ቤት እና የፌዴሬሽን ምክር ፴/ “ሰው” ማለት ሕጋዊ ወይም የተፈጥሮ ሰው ነው፡፡ ፴፩/ በዚህ አዋጅ ውስጥ ማንኛውም በወንድ ፆታ የተገለጸው የሴትንም ፆታ ያካትታል፡፡ ፩/ በኢትዮጵያ ውስጥ በሚደረግ ጠቅላላ ምርጫ እንዲሁም እንደአግባብነቱ የአካባቢ ምርጫ፣ የማሟያ ምርጫ፣ የድጋሚ ምርጫ እና በህገ መንግሥቱ መሠረት በሚካሄድ ህዝበ ውሳኔ ፪/ የፖለቲካ ፓርቲ ለሚመሠርቱ ዜጎች፣ የፖለቲካ ኃላፊዎች፣ አባላት፣ ወኪሎች እና ተጠሪዎች፣ የፓርቲና የግል እጩ ተወዳዳሪዎች፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር ወይም ውህደት የምርጫ ሥርዓት፣ መርሆች እና ዓይነቶች ፩/ በፌደራል ህገ መንግሥት መሠረት ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ለሚደረግ ምርጫ በአንድ የምርጫ ክልል ውስጥ ከሚወዳደሩት ዕጩዎች ይሆናል። በክልል ህገ መንግሥታት መሠረት ለክልል ምክር ቤቶች የሚመረጡት ተወካዮች ከአንድ በላይ ሲሆኑ ከተወዳዳሪዎቹ መካከል በቅደም ተከተል አብላጫ ድምጽ ያገኙ ዕጩዎች ፪/ የክልል ምክር ቤት አባላት ምርጫን የሚመለከቱ የክልል ህጎች በህገ መንግሥቱና በዚህ አዋጅ ከተቀመጡ ምርጫን የተመለከቱ ድንጋጌዎች ጋር የተጣጣሙ መሆን ይኖርባቸዋል፡፡ ፩/ ማንኛውም ምርጫ ሁሉን አቀፍ፣ ቀጥተኛ፣ በምስጢር ድምፅ አሰጣጥ መራጩ ፈቃዱን በነፃነት የሚገልጽበት እና ያለ ምንም ልዩነት በሚደረግ ህዝባዊ ተሳትፎ ላይ የተመሰረተ ፪/ የመምረጥ ወይም የመመረጥ መብቱ በህግ መመረጥ ይችላል፤ ሆኖም ለመምረጥም ሆነ ፫/ እያንዳንዱ መራጭ የሚሰጠው ድምፅ እኩል ፬/ እያንዳንዱ መራጭ ድምጽ መስጠት የሚችለው በኢትዮጵያ የሚካሄዱ የምርጫ ዓይነቶች የሚከተሉት ፩/ ጠቅላላ ምርጫ በየአምስት ዓመቱ የሚካሄድ የህዝብ ተወካዮች እና የክልል ምክር ቤቶች ፪/ ጠቅላላ ምርጫ በመላ ሀገሪቱ በተመሳሳይ ጊዜ ሲያገኘው እና ጉዳዩ በህዝብ ተወካዮች ምክር ፫/ ለኢ.ፌ.ደሪ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከአንድ የምርጫ ክልል አንድ ተወካይ ብቻ ይመረጣል፡፡ ፬/ የክልል ምክር ቤቶች አባላት ቁጥር በየክልሉ ህግ መሠረት የሚወሰን ሆኖ ከአንድ የምርጫ ክልል ከአንድ ተወካይ በላይ ለክልል ምክር ቤቶች አባልነት ሊመረጥ ይችላል፡፡ ክልሎች የምክር ቤቶቻቸውን አባላት ቁጥር ለመቀየር የሚሰጡት ውሳኔ ከእጩዎች የምዝገባ የጊዜ ሰሌዳ ስድስት ወር አስቀድሞ መሆን ይኖርበታል፡፡ ፭/ በህገ መንግሥቱ አንቀጽ ፷፩ (፫) መሠረት አንድ የክልል ምክር ቤት የፌዴሬሽን ምክር ቤት አባላት በቀጥታ በህዝብ እንዲመረጡ ሲወስን ምርጫው ከጠቅላላ ምርጫ ጋር አንድ ላይ የሚካሄድ ይሆናል፡፡ ይህ ሲሆን የክልል ምክር ቤቱ ቀጣዩ ምርጫ ከመደረጉ ስድስት ወራት አስቀድሞ ውሳኔውን ለቦርዱ ማሳወቅ ፩/ የአካባቢ ምርጫ በህግ በተደነገገው መሠረት በየደረጃው የሚካሄድ የብሔረሰብ ዞን፣ የዞን፣ የወረዳ፣ የከተማ፣ የክፍለ ከተማ ወይም የቀበሌ ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ነው፡፡ ተወካዮች ቁጥር እያንዳንዱ ክልል በሚያወጣው ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተጠቀሰው እንደተጠበቀ ሆኖ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት በኢ.ፌ.ዴ.ሪ. ህገ መንግሥት አንቀጽ ፶፭ (፪) (መ) እና አንቀጽ ፶፩ (፲፭) መሠረት የአካባቢ ምርጫዎችን በተመለከተ ሁሉም ሊያደርጋቸው የሚገቡ መለኪያዎችን የሚያስቀምጥ ህግ ሊያወጣ ፬/ የአካባቢ ምርጫን የሚመለከቱ የክልል ህጎች በህገ መንግሥቱ እና በዚህ አዋጅ ከተቀመጡ ምርጫን የተመለከቱ ድንጋጌዎች ጋር የተጣጣሙ ፭/ በዚህ አዋጅ ለጠቅላላ ምርጫ የተደነገገው እንደ አግባብነቱ በአካባቢ ምርጫ ላይም የሚፈጸም ሆኖ ጣቢያዎች አደረጃጀት፤ የምርጫ አስፈጻሚዎችና ታዛቢዎች አመዳደብ፤ የመራጭ እና የእጩዎችን ምዝገባ ቦታና ሂደት፤ የግል እጩ ተወዳዳሪዎች የድጋፍ ፊርማ ብዛት እና ሌሎች ጉዳዮችን ይህን አዋጅ መሠረት በማድረግ በሚያወጣው መመሪያ ፩/ የማሟያ ምርጫ የሚካሄደው:- ምክንያት የተጓደሉባቸው አባላት እንዲሟሉላቸው የይውረድልን ጥያቄ ተቀባይነት ሲያገኝ ነው፡፡ ፪/ ቦርዱ ጥያቄው በደረሰው ስድስት ወር ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ የማሟያ ምርጫ ያካሂዳል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የተደነገገው ቢኖርም አንድ ምክር ቤት የሥራ ዘመኑ ሊጠናቀቅ የቀረው ጊዜ ስድስት ወርና ከዚያ በታች ከሆነ የማሟያ ምርጫ አይካሄድም፡፡ ሀ) በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ እና በዚህ አዋጅ በተሰጠው ስልጣን መሠረት ቦርዱ የምርጫ ውጤት እንዲሰረዝና ድጋሚ ምርጫ እንዲካሄድ ሲወስን ወይም የፌደራል ጠቅላይ ለ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፩(፫) መሠረት እጩ ተወዳዳሪዎች እኩል ድምፅ በማግኘታቸው ምክንያት አሸናፊውን መለየት ያልተቻለ ሀ) ሌላ አዲስ የመራጮች ምዝገባ ሳያስፈልግ በምርጫ ክልሉ ወይም ችግሩ በተከሰተባቸው ለ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) (ሀ) መሠረት ምርጫ እንዲካሄድ ሲወሰን አዲስ የእጩዎች ሐ) ለድጋሚ ምርጫ የምርጫ ቅስቀሳ ማድረግ ፩/ ቦርዱ በህገ መንግሥቱ ወይም በሌሎች ህጎች መሠረት አግባብ ባለው አካል ሲወሰን የህዝብን ፍላጎት ለመለካት ወይም ለመወሰን ድምጽ እንዲሰጥ ህዝበ ውሳኔ የሚሰጥበትን ምርጫ ፪/ ህዝበ ውሳኔው እንዲካሄድ ከወሰነው አካል ጋር በመመካከር ቦርዱ ህዝበ ውሳኔ ያስፈለገበትን ፫/ ቦርዱ በህገ መንግሥቱ ስልጣን ከተሰጠው አካል ጋር በመመካከር ድምጽ የሚሰጥበትን ለመሳተፍ ማሟላት የሚገባቸውን መስፈርቶች በድምጽ መስጫ ወረቀቱ ላይ የሚሠፍረው ለውሳኔ የቀረበው አማራጭ አጻጻፍ እና የህዝበ ውሳኔውን አስመልክተው የሚደረጉ የቅስቀሳ ፬/ ዝርዝር አፈፃፀሙ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፯ በተሰጠው ስልጣን መሠረት ቦርዱ:- ፩/ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቶችን በሁሉም ክልልሎችና ያደራጃል፡፡ እንደየክልሉ ሁኔታ በዞን ወይም በምርጫ ክልል እርከን የሚቋቋሙ ጽህፈት ይሰጣሉ፣ በእያንዳንዱ ጽሕፈት ቤት ውስጥ የሚቀመጥ ቋሚ የመራጮች መዝገብ ያደራጃሉ፤ በየጊዜው እያስተካከሉ የመረጃውን ወቅታዊነት ለመወሰን ለሚደረጉ ጥናቶች ድጋፍ ይሰጣሉ፤ ሌሎች ለምርጫ የሚያስፈልጉ ዝግጅቶችና የማስተባበር ስራዎችን ያከናውናሉ፡፡ዝርዝሩ ቦርዱ ፪/ የምርጫ ክልሎችና የምርጫ ጣቢያዎችን በመላ ፲፫. የምርጫ ክልሎችን ስለማቋቋም የምርጫ ክልሎች እንደሚከተለው ይደራጃሉ፡፡ ሀ) ለምርጫ አፈፃፀም ዓላማ የክልል መንግሥታት ድንበር እንደተጠበቀ ሆኖ አገሪቱ የወረዳ አስተዳደርን መሠረት በማድረግ የሚከፋፈሉ፥ በህዝብ ቆጠራ ውጤት መሠረት ማስተካከያ ሊደረግባቸው በሚችሉ ቋሚ የምርጫ ክልሎች ለ) አገሪቱ እያንዳንዳቸው አንድ ተወካይ ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚመረጥባቸው ከ፭፻፶ የማይበልጡ የምርጫ ክልሎች የሚኖሯት ሆኖ አከላለሉ የህዝብ ብዛትንና በልዩ ትኩረት አነስተኛ የሆነ ብሔረሰቦችና ህዝቦችን ቁጥር የሕዝብ ብዛት ያላቸው ብሔረሰቦችና ህዝቦች የሚወከሉባቸውን የምርጫ ክልሎች ሳይጨምር ምርጫ ክልሎቹ ተቀራራቢ የሕዝብ ቁጥር ያላቸው ሆነው በመካከላቸው ያለው ከፍተኛ የህዝብ ቁጥር ልዩነት ከ፲፭ በመቶ መብለጥ ሐ) በህገ መንግሥቱ አንቀጽ ፶፬ መሠረት የተለየ ውክልና ያስፈልጋቸዋል ተብሎ የታመነባቸው ቁጥራቸው ከ፳ የማያንሱ የህዝብ ብዛታቸው የሚወከሉባቸው የምርጫ ክልሎች ይኖራሉ፤ መ) የህዝብ ብዛታቸው አነስተኛ በመሆኑ የተለየ ውክልና የሚያስፈልጋቸው ብሔረሰቦች ማንነት እና ቁጥር ቀድሞ በሚዘጋጅ ግልፅ መስፈርት መሠረት በፌደሬሽን ምክር ቤት ይወሰናል፡፡ እነዚህን የምርጫ ክልሎች በሚመለከት ቦርዱ ዝርዝር መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፤ በሚያቀርበው ጥናት መሠረት በፌዴሬሽን ምክር ቤት ከተወሰነ በኋላ የእጩዎች ምዝገባ ከሚጀመርበት እለት ፩፻፹ ቀናት ብዛት መሠረት ያደረጉ ተመጣጣኝ የምርጫ ፫. እያንዳንዱ የምርጫ ክልል እንደ አግባብነቱ በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፮ (፩) ላይ የተጠቀሱት መስፈርቶች እንደተጠበቁ ሆነው ሊያወጣ ይችላል፤ ለስራ አመራር ቦርዱ አባልነት የተዘረዘሩትን መስፈርቶች የሚያሟሉ ፫ ሰዎችን የያዘ የምርጫ አስፈፃሚ ኮሚቴ ይኖረዋል፡፡ ፬/ ቦርዱ በእያንዳንዱ የምርጫ ክልል የአገር ውስጥ ወይም የውጭ ታዛቢ ተወካዮች በቋሚነት እንዲኖሩ ለማድረግ ጥረት ማድረግ አለበት። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የሚደረገው የምርጫ አስፈፃሚዎች ምልመላ የፓርቲና የግል ዕጩዎች ግልጽ እንዲሆን እና ተዋጽኦን የጠበቀ እንዲሆን ይደረጋል። ፮/ እያንዳንዱ ምርጫ ክልል ከህዝብ የሚመረጡ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ የሚኖረው ሲሆን ኮሚቴው በምርጫ ክልሉ የምርጫ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል የፖለቲካ ድርጅት አባል ያልሆኑ መልካም ሥነ ምግባር ያላቸው ሦስት አባላት ይኖሩታል፤ የፆታ ስብጥርን ታሳቢ ማድረግ አለበት። ፯. የምርጫ አስፈፃሚ እና አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ አባላትን በሚመለከት ቦርዱ ዝርዝር መመሪያ ያወጣል፡፡ ፲፬. የምርጫ ክልል ስልጣንና ተግባራት እያንዳንዱ የምርጫ ክልል የሚከተሉት ስልጣንና ፩/ ቦርዱ በሚያወጣው የጊዜ ሰሌዳ መሠረት:- ሀ) የምርጫ ቁሳቁሶችን ለምርጫ ጣቢያዎች ለ) ዕጩዎችን ይመዘግባል፣ መስፈርቱን ለሚያሟሉ ዕጩዎች የመታወቂያ ካርድ ይሰጣል፡፡ መምጣታቸውን ያረጋግጣል፣ ይረከባል፣ በጥንቃቄ ፭/ ከምርጫ ጣቢያ የመጡ የምርጫ ውጤቶችን በመደመር አሸናፊዎችን ከለየ በኋላ ጊዜአዊ ውጤት ለህዝብ ይፋ በማድረግ አስፈላጊ ቅጾችን ፮/ የዕጩ ወኪሎችን ዝርዝር ለምርጫ ጣቢያዎች ፯/ የምርጫ ክልሉን ሦስት አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ አባላትን በዚህ አዋጅና ቦርዱ በሚያወጣው ድርጅቶችን የጋራ ምክክር ያስተባብራል፤ ከምርጫ ጣቢያ ለሚመጡ አቤቱታዎች አፋጣኝ ፲/ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት የተመራጭ ነት መታወቂያ ለአሸናፊዎች ይሰጣል፤ ፲፩/ ከቦርዱ ወይም ከክልሉ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ያከናውናል፡፡ ፲፭. የምርጫ ጣቢያዎች ስለማቋቋም ፩/ የምርጫ ጣቢያዎች ቦርዱ የአካል ጉዳተኞችን ልዩ ሁኔታ ጨምሮ የተለያዩ ታሳቢዎችን ግምት ውስጥ በማስገባት በሚወስነው ስፍራ የመራጮች ምዝገባ ከመጀመሩ ፲፭ ቀናት አስቀድሞ በይፋ መገለጽ አለበት፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው አካባቢዎች የአርብቶ አደሩን ህዝብ አኗኗር ጣቢያዎችን ሊያቋቁም ይችላል፡፡ በዚህ ጊዜ የሚሰየሙትን ጣቢያዎች አድራሻ አስቀድሞ ፫/ በይፋ ለሕዝብ የተገለጹ የምርጫ ጣቢያዎች የመራጮች ምዝገባ፣ የድምፅ መስጫ እና የቆጠራ ሥራዎችን የሚስተናገድባቸው ብቸኛ ፬/ ቦርዱ ለምርጫው አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው የምርጫ ጣቢያ ቦታዎችን ሊለዋውጥ ይችላል፡፡ ለውጡንም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ለህዝብ እና ለተወዳዳሪዎች ይፋ ቤተክርስትያናትና መስጊዶች፣ ሆስፒታሎች፣ መጠጥ ቤቶች፣ የፖለቲካ ወይም የሀይማኖት ድርጅቶች ህንፃዎች፣ የግል መኖሪያ ቤቶች የምርጫ ምዝገባና የድምፅ መስጫ ሥፍራ ፮/ እያንዳንዱ የምርጫ ጣቢያ የሚያስተናግደው የመራጮች ብዛት ከ፩ሺ፭፻ መብለጥ የለበትም፡፡ ፯/ ለአንድ የምርጫ ጣብያ በተከለለ አካባቢ ፰/ እያንዳንዱ ምርጫ ጣቢያ እንደአግባብነቱ በአዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፮(፩) ኮሚቴውን በሰብሳቢነት ይመራል፡፡ ፱/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፰) መሠረት የሚደረገው የምርጫ አስፈፃሚዎች ምልመላ ፆታዊ ውክልናን ታሳቢ በማድረግ እንዲከናወን ሂደቱም በምርጫ ክልሉ የሚወዳደሩ ፖለቲካ ፓርቲዎችና የግል ተወዳዳሪዎች እንዲያውቁት ፲/ እያንዳንዱ የምርጫ ጣቢያ በምርጫ ጣቢያው ኃላፊ በሚመደብ የምርጫ አስፈጻሚ ኮሚቴ አባል ሰብሳቢነት የሚመራ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ይኖረዋል፤ ኮሚቴው ከሰብሳቢው በተጨማሪ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት በምርጫ የሚመረጡ፤ የማንም ፖለቲካ ድርጅት አባል ሰብእናቸው የታወቁ አንድ ወንድ አና አንድ ፲፩/ ቦርዱ በእያንዳንዱ ምርጫ ጣቢያ ቢያንስ አንድ የሃገር ውስጥ ወይም የውጭ ታዛቢ የታዛቢዎቹ ስብጥር በተቻለ መጠን ፆታዊ ስብጥርን ታሳቢ ሊያደርግ ይገባል። ፲፮. የምርጫ ጣቢያ ስልጣንና ተግባራት እያንዳንዱ ምርጫ ጣቢያ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያና የጊዜ ሰሌዳ መሠረት የሚያከናውናቸው የሚከተሉት ስልጣንና ተግባራት ይኖሩታል፤ ፪/ ከምርጫ ክልሉ የሚላኩ የምርጫ ቁሳቁሶችን ፫/ በዚህ አዋጅ መሠረት ሚስጥራዊነቱ የተጠበቀ ፭/ የተሰጠውን የድምፅ ቆጠራ በማካሄድ ጊዜአዊ የምርጫ ውጤት በማስታወቂያ ሰሌዳ ላይ ተሞልተው እና ተጠብቀው ለምርጫ ክልሉ ፯/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ (፲) እና ቦርዱ ጣቢያውን አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ሁለት አባላት ፱/ ከቦርዱ፣ ከክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቱ ወይም ከምርጫ ክልል የሚሰጡትን ሌሎች ተግባራት ፲፯. በልዩ ሁኔታ የሚቋቋም የምርጫ ጣቢያ ፩/ ቦርዱ ከምርጫ ክልላቸው ርቀው በካምፕ የሚኖሩ ወታደሮች፣ ሲቪል ሰራተኞች እና ቤተሰቦቻቸው፣ በከፍተኛ ትምህርት ተቋማት የሚማሩ ዜጎች፣ ከመኖሪያ ቀያቸው የተፈናቀሉ ዜጎች እንዲሁም በእስር ቤት የሚገኙ የመምረጥ የሚሳተፉበትን ሁኔታ ለማመቻቸት መራጮቹ በሚገኙበት ቦታ ወይም አካባቢ ልዩ ምርጫ ጣቢያ ሊያቋቁም ይችላል፡፡ ከላይ የተጠቀሱት ድምጻቸው የሚቆጠርበትን የምርጫ ክልል እንዲሁም ተያያዥነት ያላቸውን ጉዳዮች ቦርዱ ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት መራጮች ከምርጫው ቀን ቀደም በመወሰን በምርጫ የጊዜ ሰሌዳው ውስጥ ፫/ ቦርዱ በውጭ ሃገር በመኖራቸው ወይም በሌላ ምክንያት በአካባቢያቸው መምረጥ ለማይችሉ ዜጎች በምርጫ የሚሳተፉበት ልዩ ሥርዓት ተወካዮች ምክር ቤት ለውሳኔ ያቀርባል፡፡ ፬/ ዝርዝር አፈፃፀሙ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ፲፰. በመራጭነት ለመመዝገብ የሚያበቁ መመዘኛዎች ለ) በምዝገባው ዕለት ዕድሜው ፲፰ ዓመትና ሐ) በምርጫ ክልሉ ቢያንስ ስድስት ወር የኖረ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተቀመጡት መስፈርቶች መሟላታቸው በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፩ መሠረት የሚረጋገጥ ይሆናል። ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው በመራጭነት ሊመዘገቡ አይችሉም፡፡ ሀ) በአዕምሮ ህመም ምክንያት የመወሰን አቅም የሌለው መሆኑ ስልጣን ባለው አካል ወይም በበቂ ማስረጃ የተረጋገጠበት ሰው፤ ለ) የመምረጥ መብቱ በህግ ወይም አግባብ ባለው ህግ መሠረት በፍርድ ቤት ውሳኔ ፩/ የጠቅላላ ምርጫ ምዝገባ በአገር አቀፍ ደረጃ የሚጠናቀቅ ይሆናል፡፡ ቦርዱ የምዝገባ ቀናቱን ከመወሰኑ በፊት በምርጫው የሚሳተፋ የፖለቲካ ፪/ ቦርዱ የመራጮች ምዝገባ የሚጀመርበትን ዕለት በምርጫ የጊዜ ሰሌዳው በማካተት ምዝገባው ከመጀመሩ ከ፲፭ ቀን በፊት ጀምሮ በተከታታይ በመገናኛ ብዙሃንና በማስታወቂያዎች አማካኝነት ፫/ ቦርዱ ከአቅም በላይ የሆነ ሁኔታ ሲያጋጥም ልዩ የምዝገባ ቀን ሊወስን ይችላል፡፡ ምክንያት የምዝገባ ጊዜ ያለፈበት ሰው በዚህ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት በልዩ ፭/ ቦርዱ የአካባቢ ምርጫዎችን የምዝገባ ጊዜ ሰሌዳ የሚመለከተውን ክልል ህገ መንግሥት ወይም ሌሎች ተፈጻሚነት ያላቸውን ህጎች መነሻ በማድረግ ያወጣል፡፡ በጊዜ ሰሌዳው ዝግጅትን በተመለከተ ከፖለቲካ ፓርቲዎች ጋር በሚመዘገቡባቸው የምርጫ ጣቢያዎች ብቻ ይከናወናል፡፡ ከምርጫ ጣቢያው ውጭ ቤት ለቤት እየዞሩ ወይም በየመንገዱ እየተዘዋወሩ ምዝገባ ማከናወን የተከለከለ ነው፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በአርብቶ አደሮች አካባቢ እንደ የመራጮች ምዝገባ ማከናወን ይቻላል፡፡ ፫/ እያንዳንዱ የምርጫ ጣቢያ የራሱ የመራጮች ማንነቱን የሚገልፅ የቀበሌ መታወቂያ ካርድ ወይም ፓስፖርት በመያዝ ለመመዝገብ ይችላል፡፡ ፪/ የቀበሌ መታወቂያ ካርዱ ወይም ፓስፖርቱ ያልታደሰ ቢሆንም እንኳን ለምዝገባ ሊያገለግል ፫/ የቀበሌ መታወቂያ ካርድ ማቅረብ ካልተቻለ በቅርቡ ፎቶግራፍ ተደርጎበት የተሰጠ እንደ የመንጃ ፈቃድ፣ የመኖሪያ የምስክር ወረቀት፣ ከውትድርና የተገለለበት ሰነድ፣ የትምህርት ቤት በመራጭነት ለመመዝገብ የሚያስችሉ ሰነዶች ፬/ ከዚህ በላይ የተጠቀሱት የመለያ ማስረጃዎች በማይኖሩበት ወቅት መዝጋቢዎች መራጩን ለይተው የሚያውቁት ከሆነ ወይም በገጠር ተመዝጋቢውን ለመለየት የሚቻልበት ሁኔታ ካለ ቃለ ጉባኤ ተይዞ ምዝገባው ይከናወናል፡፡ ፭/ የምርጫ ጣቢያው በተቋቋመበት ቀበሌ ኗሪ የሆኑ ግለሰቦች ነዋሪዎች በሚሰጡት ምስክርነት ማስረጃ አልባውን ተመዝጋቢ ለመለየት ከተቻለ ሂደቱ በቃለ ጉባኤ ተይዞ ምዝገባው ሊከናወን ይችላል፡፡ መስፈርቶች በአንዱ መስፈርት ብቻ የመራጩን የነዋሪነት ቆይታ ማረጋገጥ ያልተቻለ እንደሆነ ፯/ ለመመዝገብ ብቁ የሆኑና አቅም የሚያንሳቸው ሰዎች እና ዓይነስውራን በረዳቶቻቸው አማካኝነት በአካል ተገኝተው ሊመዘገቡ ይችላሉ፡፡ የመራጮች መዝገብ ላይ ስሙ ይመዘገባል፡፡ ፱/ በመራጭነት ለተመዘገበ ማንኛውም ሰው ሙሉ ስም ከነአያቱ፣ የሚኖርበት ክልል፣ ዞን፣ ወረዳ፣ ቀበሌ፣ የምርጫ ጣቢያ፣ የቤት ቁጥር፣ መንደር ወይም ጎጥ፣ የመዝገብ ቁጥር፣ የምዝገባ ተራ የመዝጋቢው ፊርማ፣ የተመዘገበበት ቀን ተሞልቶ የመራጮች ምዝገባ መታወቂያ ካርድ ይሰጠዋል፡፡ አስፈጻሚዎች ቢያንስ ሦስቱ በጣቢያው ሲገኙ የመራጮች መዝገብ በሚከተሉት አርዕስቶች ሥር መረጃ ለመሙላት የሚያስችሉ ዓምዶች ይኖሩታል:- ፫/ የተመዝጋቢው ሙሉ ስም ከነአያት፣ ፲/ የምርጫ ዕለት የጽህፈት ወይም የጣት ፊርማ፤ ፲፩/ የቤት ቁጥር/መንደር/ጎጥ/የቦታው ልዩ መጠሪያ፤ ፲፪/ ልዩ አስተያየት/ምርመራ የሚሠፍርበት አምድ፣ አስመልክቶ ልዩ አስተያየት ይገለጽበታል፤ ፲፫/ በልዩ ሁኔታ ለሚቋቋሙ የምርጫ ጣቢያዎች የመራጮቹ የተለዩ ሁኔታዎች የሚመዘገቡበት ፳፫. የሰነዶች ስርጭትና ርክክብ ለምዝገባ የሚያስፈልጉትን ሰነዶች በወቅቱ ለምርጫ ጣቢያዎች እንዲደርስ ያደርጋል፡፡ ፪/ ቃለ ጉባኤዎችን ጨምሮ በምዝገባ አገልግሎት ላይ የዋሉ ሰነዶች እና የመራጮች መዝገቦች በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ይወሰናል፡፡ ፳፬. አንድ ጊዜ እና በአንድ ቦታ ብቻ ስለመመዝገብ ፩/ ማንኛውም መራጭ በአንድ ምርጫ ጣቢያ ከአንድ ጊዜ በላይ መመዝገብ ወይም በሌላ የምርጫ ጣቢያ ድጋሚ መመዝገብ የለበትም፡፡ ፪/ አንድ መራጭ አንድ የመራጭነት መታወቂያ የጠፋበት ወይም የተበላሸበት መራጭ ከድምፅ መስጫው እለት በፊት በማንኛውም የምርጫ ጣቢያው የሥራ ጊዜ ፣ በድምፅ መስጫው እለት ከሆነ ደግሞ ምርጫ ሰዓቱ ከመጠናቀቁ ይችላል፡፡ በምርጫ ጣቢያ ጽህፈት ቤቱም የአመልካቹ ማንነት ከመራጮች መዝገብ ጋር ተመሳክሮ እና ጉዳዩ በቃለ ጉባኤ ተይዞ በምትኩ ሌላ ካርድ ሊሰጠው ወይም ድምፅ ፳፭. ስለመራጮች መዝገብ መዘጋት የመፈራረሚያ ቅፅ ላይ ይሞላና የጣቢያው ምርጫ አስፈጻሚዎች ይፈራረሙበታል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተቀመጠው ሁኔታ የመራጮች ምዝገባ ወቅት እስኪጠናቀቅ የመጨረሻ ቀን በመዝገቡ ላይ ከመጨረሻው ተመዝጋቢ ቀጥሎ ባለው ክፍት ቦታ የጣቢያው ምርጫ አስፈጻሚዎች ተፈራርመውበት መዝገቡ በመዝገቡ ላይ አዲስ መራጭ አይመዘገብም የሚሰፍር ወይም የሚፃፍ ነገርም አይኖርም፡፡ ፳፮. የመራጮች መዝገብ ለህዝብ ግልፅ ስለማድረግ ፩/ የመራጮች ምዝገባ እንደተጠናቀቀ የመራጮች መዝገብ በምርጫ ጣቢያው ቅጥር ግቢ ውስጥ ተወካዮች እንዲሁም የግል ተወዳዳሪዎች ወይም ተወካዮቻቸው ለምርጫ ጣቢያው ሃላፊ መዝገብ ወደ ቦርዱ ክልል ጽህፈት ቤት ወይም ለምርጫ ጣቢያው ቅርብ የሆነ የበታች እርከን የምርጫ ጽቤት ተወስዶ እንዲኖር መደረግ ፳፯. የምዝገባ ተቃውሞን በተመለከተ ተቃውሞውን ከነምክንያቱ ለምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ሊያቀርብ ይችላል፡፡ የምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ምክንያት ለመወሰን ብቃት የሌለው መሆኑ ስልጣን ባለው አካል ወይም በበቂ ማስረጃ ካልተረጋገጠ ወይም በማጭበርበር የተመዘገበ ወይም በድጋሚ የተመዘገበ ወይም የሞተ ካልሆነ ወይም አግባብ ባለው ህግ መሠረት በተሰጠ የፍርድ ቤት ውሳኔ የመምረጥ መብቱ የተገደበ ካልሆነ በስተቀር በሚቀርብ ተቃውሞ ምክንያት ከመራጭነት ምዝገባ አይሰረዝም፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተዘረዘሩት ምክንያቶች ውስጥ አንዱ ሲከሰት ፍርድ ቤቶች፣ ሆስፒታሎች፣ እድሮች ወይም ሌሎች ስለጉዳዩ እውቀት ያላቸው የህብረተሰቡ አባላት ሁኔታው እንደተከሰተ በሁለት ቀናት ለቦርዱ ለምርጫ ክልል ወይም ለየምርጫ ጣቢያው ሪፖርት የማድረግ ግዴታ አለባቸው፡፡ ፫/ የቦርዱ የክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤቶች ወይም የምርጫ ክልሎች ወይም የምርጫ ጣቢያዎች በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ማስረጃ እንደደረሳቸው በመራጭነት የተመዘገበው ሰው እንዲሰረዝ ማድረግ አለባቸው፡፡ የመራጮች መዝገብ የሚዘጋጅበት እንዲሁም ሥርዓት እንዲኖር ሊያደርግ ይችላል፡፡ ፪/ የመራጮች መዝገብ በክልልና ከዚያ በታች ባሉ በቦርዱ በሚሰየም ባለሙያ የሚመራና ከማዕከላዊ ስታቲስቲክስ ባለስልጣን እና ከሌሎች አግባብነት ካላቸው ተቋማት ጋር በመቀናጀት የሚዘጋጅና ፫/ የመራጮች መዝገብ አዘገጃጀት፣ የመዝገቡ የእጩ ምዝገባ ከምርጫው ዕለት ቢያንስ ፺ ቀን አስቀድሞ ቦርዱ ለእጩዎች ምዝገባ በሚያወጣው ፴፩. ለእጩነት የሚያበቁ መመዘኛዎች ሀ) ኢትዮጵያዊ ዜጋ የሆነ እና ለመመረጥ ለ) በምዝገባ ዕለት እድሜው ፳፩ ዓመት ሐ) ከምርጫው ዕለት አስቀድሞ በምርጫ ክልሉ ውስጥ በመደበኛነት አንድ ዓመት ከኖረ ወይም የትውልድ ቦታው በእጩነት ሊቀርብበት በፈለገበት የምርጫ ክልል መ) መወዳደር የሚፈልግበት ከተማ ወይም ወረዳ ከአንድ በላይ የምርጫ ክልሎችን የሚያቅፍ ከሆነ እና በከተማው ወይም በመደበኛነት የሠራ ከሆነ በዚያው ከተማ ወይም ወረዳው በፈለገው የምርጫ ክልል፣ ብቃት የሌለው መሆኑ ስልጣን ባለው አካል ሰ) በግል የቀረበ እጩ ከሆነ ራሱ፣ ለውድድር ድርጅቱ ቦርዱ በዚህ አዋጅ መሠረት ከምርጫ ክልሉ ውጭ የነበረን ሰው፤ ለ) ከዚህ በፊት በምርጫ ክልሉ ተመርጦ በመስራት ላይ ያለን ሰው አይመለከትም፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተደነገገው መመዘኛ በተጨማሪ በግል የቀረበ እጩ ከሆናቸው እና የመምረጥ መብታቸው በህግ፣ በፍርድ ቤት ውሳኔ ወይም በአእምሮ ህመም ነዋሪዎች ውስጥ ከ፭ሺ የማያንስ የድጋፍ ፊርማ ማቅረብ አለበት፡፡ ሆኖም የግል እጩ ተወዳዳሪው የአካል ጉዳተኛ ማቅረብ ያለበት የድጋፍ ፊርማ ብዛት ከ፫ ሺ የማያንስ ፬/ በግል እጩዎች የሚቀርቡ የድጋፍ ፊርማዎች የሚረጋገጡበት መንገድ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፬ እና ፷፭ መሠረት ለፖለቲካ ፓርቲ ፭/ የግል እጩው ድጋፉን ያልሰጠ ሰው የሰጠ በማስመሰል፣ በሃሰት ስምና ፊርማ በማዘጋጀት፤ የሌለ ሰው እንዳለ በማስመሰል ወይም በሌላ የተጭበረበረ መንገድ የድጋፍ ፊርማ ማቅረቡ በማናቸውም ሰው በሚቀርብ ጥቆማ ወይም ከተረጋገጠበት አግባብ ባለው የወንጀል ሕግ መሠረት የሚወሰደው እርምጃ እንደተጠበቀ ሆኖ፤ የእጩነት ምዝገባ ማመልከቻው ውድቅ ሆኖ ወይም ምዝገባው ተሰርዞ ለሚቀጥሉት በፖለቲካ ፓርቲ አመራር ወይም አባልነት ፩/ ማንኛውም በህግ የተመዘገበ የፖለቲካ ፓርቲ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የፖለቲካ ፓርቲ እጩዎች ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት የሚወዳደር ከሆነ በሚወዳደርበት የምርጫ ክልል ከሚኖሩ መራጮች ሁለት ሺ፤ አካል ጉዳተኛ ከሆነ አንድ ሺ አምስት መቶ የድጋፍ ፊርማ፤ ለክልል ምክር ቤት የሚወዳደር ከሆነ ደግሞ አንድ ሺ፤ አካል ጉዳተኛ ከሆነ ሰባት መቶ ሃምሳ የድጋፍ ፊርማ ማቅረብ ይኖርበታል። እጩዎችን ዝርዝር ለቦርዱ የሚያሳውቀው የድርጅቱ፣ የግንባሩ ወይም የቅንጅቱ ሀላፊ ፬/ በፖለቲካ ድርጅት ተወክሎ ለሚቀርብ እጩ በፓርቲው መወከሉን እና በእጩነት ለመቅረብ ማስረጃው ጋር ተያይዞ መቅረብ አለበት፡፡ ፭/ የፖለቲካ ፓርቲዎች ግንባር ወይም ቅንጅት በአንድ የምርጫ ክልል ለአንድ የምክር ቤት መቀመጫ ማቅረብ የሚችለው አንድ እጩ ፮/ ማንኛውም እጩ ተወዳዳሪ በግንባር በመቅረብ መመዝገብ አለበት፡፡በግንባር ቀርቦ መመዝገብ ማሟላቱን የሚያረጋግጡ ተጨባጭ የሰነድ እና እንደአግባብነቱ የሰው ማስረጃዎች ቀርበው እጩውን ባቀረበው ፖለቲካ ፓርቲ አማካኝነት ፯/ የእጩዎች ምዝገባ ከምርጫ ክልሉ የምርጫ አስፈጻሚዎች ቢያንስ ሁለቱ ባሉበት መከናወን ፴፫. በምርጫ ስለሚወዳደሩ የመንግሥት ሰራተኞች ፩/ ማንኛውም የመንግስት ሠራተኛ:- ሀ) በግሉ ወይም የፖለቲካ ፓርቲ አባል በመሆን ለመወዳደር ተወዳዳሪ ሆኖ ሲቀርብ የምርጫ ቅስቀሳ በሚካሄድበት ወቅት እና ምርጫው ሐ) በሁሉም ደረጃ ለሚገኙ ምክር ቤቶች ምርጫ እንቅስቃሴ በሚሳተፍበት ጊዜ በማንኛውም የቀጣሪው የመንግሥት መስሪያ ቤት ንብረት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ዳኞች፣ ዓቃቤ ሕጎች፣ ወታደሮች፣ ፖሊስ እና ሌሎች የጸጥታ ሃይሎች፣ የደህንነት ሰራተኞች፣ እና የቦርዱ ሰራተኞች በግል ወይም የፖለቲካ ፓርቲ እጩ ተወዳዳሪ ሆነው ከቀረቡ የያዙትን የመንግሥትሥራ መልቀቅ አለባቸው፡፡ ፫/ ዳኞች፣ ዐቃቤ ሕጎች፣ ወታደሮች፣ ፖሊስ እና ሌሎች የጸጥታ ሃይሎች፣ የደህንነት ሰራተኞች እና የቦርዱ ሰራተኞች በምርጫ ውድድር ጊዜ ማንኛውንም ተወዳዳሪ ለማስመረጥ በመደገፍ፣ ፴፬. የእጩ የድጋፍ ፊርማ ስለመስጠት አንድ የመምረጥ መብት ያለው ነዋሪ በምርጫ ክልሉ ለውድድር ከቀረቡት መቀመጫዎች ቁጥር እጥፍ በላይ ለሆኑ እጩዎች የድጋፍ ፊርማ ፴፭. የእጩነት የመታወቂያ ካርድ ስለ መስጠት ፩/ በዚህ አዋጅ በአንቀጽ ፴፪ መሠረት ለውድድር የሚቀርበው እጩ ከተለየ በኋላ በዕጩዎች መመዝገቢያ ቅፅ ስሙ እንዲሰፍር ተደርጎ የእጩነት መታወቂያ ካርድ ይሰጠዋል፡፡ ላስመዘገባቸው ድርጅት ሊሰጥ ይችላል፡፡ ፴፮. እጩዎችን ለህዝብ ስለማሳወቅ እጩዎች በዚህ አዋጅ መሠረት ከተለዩ በኋላ የዕጩዎች ምዝገባ ከተጠናቀቀበት ጊዜ ጀምሮ እጩዎችን ስም ዝርዝር ለህዝብ ይፋ ያደርጋል፡፡ ፴፯. የእጩዎች የመለያ ምልክቶች ከሚያዘጋጃቸው መለያ ምልክቶች መርጦ ሊይዝ ፪/ የአንድ የፖለቲካ ፓርቲ እጩዎች በሁሉም የምርጫ ደረጃዎች አንድ ዓይነት ምልክት ፫/ የአንድ የፖለቲካ ፓርቲ እጩዎች ለየምክርቤቱ ምርጫ በሁሉም የምርጫ ክልሎች አንድ ዓይነት መለያ ምልክት መጠቀም አለባቸው፡፡ ፬/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ ባለፈው ምርጫ የተጠቀመበትን ምልክት ቅድሚያ ተሰጥቶት እንዲመርጥ መደረግ አለበት፡፡ አለመግባባቶች ምክንያት አቤቱታ ሲቀርብለት ሀ) ከሌሎች እጩዎች መለያ ምልክት ጋር መካከል በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ ጥላቻና ግጭት ሊቀሰቅስ ከሚችል ነገር ወይም ሐ) የጦርነት ወይም የሌላ ህገወጥ ድርጊት መ) ከፌደራልም ሆነ ከክልል መንግሥታት ሰንደቅ አላማ ወይም አርማ ወይም ከሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች አርማ ወይም ከልዩ ልዩ ዓለም አቀፍ ሠ) የህዝብን ሞራል፣ መልካም ሥነ ምግባር እና ፯/ ቦርዱ በድምጽ መስጫ ወረቀት ላይ የእጩዎች ምስልና የመለያ ምልክቶችን አቀማመጥ፣ ቅደም ተከተልና እንዲሁም ተያያዥነት ያላቸው ጉዳዮች ለተወዳዳሪ ፓርቲዎች እና የግል እጩዎች ግልጽ በሆነ መንገድ በመመሪያ ይወስናል። ፴፰. የእጩ የመለያ ምልክት መለወጥና መተካት የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ መለያ ፪/ የእጩ መለያ ምልክት እንዲለወጥ በቦርዱ ሲወሰን የእጩዎች ምዝገባ ከተጠናቀቀበት ጊዜ ጀምሮ በአስራ አምስት ቀን ውስጥ የፖለቲካ እንዲያውቀውና ተለዋጭ ምልክት እንዲያቀርብ ወይም እንዲመርጥ መደረግ አለበት፡፡ ፫/ የፖለቲካ ፓርቲም ሆነ የግል እጩ ቀደም ሲል የመረጠውን ምልክት በሌላ ለመለወጥ ሲፈልግ የእጩዎች ምዝገባ ከተጠናቀቀበት ጊዜ አንስቶ በአስር ቀናት ውስጥ ለውጡን ለቦርዱ በጽሑፍ ፴፱. የእጩዎች ከውድድር መውጣትና መተካት ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ ከውድድር ራሱን ሊያገል ይችላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከውድድር ራሱን ያገለለ የፖለቲካ ፓርቲ እጩ ለወከለው የፖለቲካ ፓርቲ በጽሑፍ ፫/ የፖለቲካ ፓርቲ እጩውን መለወጥ ወይም መተካት የሚችለው እጩው ራሱን ካገለለበት ቀን ጀምሮ በአንድ ሳምንት ጊዜ ውስጥ ወይም እጩው ራሱን ያገለለው የእጩ ምዝገባ የጊዜ ሰሌዳ ካለቀ በኋላ ከሆነ ከድምጽ መስጫው ቀን ከአንድ ወር በፊት ባለው ጊዜ ውስጥ ብቻ የተቀመጠው መስፈርት በተተኪነት በሚቀርብ ፩/ የአንድ የፖለቲካ ፓርቲ እጩ ተወዳዳሪ የእጩ ምዝገባ ጊዜ ካለፈ በኋላ የሞተ እንደሆነ እጩው የሞተበት የፖለቲካ ድርጅት ከድምጽ መስጫው ቀን አንድ ወር በፊት ባለው ጊዜ ውስጥ ሌላ እጩ ሊተካ ይችላል፡፡ ፪/ አንድ ወደ ውድድር የገባ የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በተባለው ጊዜ ውስጥ ተተኪ ካላቀረበ ወይም የፖለቲካ ፓርቲ እጩ የሞተው የምርጫው ቀን ሊደርስ ከአንድ ወር ያነሰ ጊዜ ሲቀረው እንደሆነ ምርጫው ባሉት እጩዎች መካከል በተያዘለት ጊዜ ውስጥ ይከናወናል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተገለፀው ቢኖርም እጩ የሞተበት የፖለቲካ ፓርቲ ተተኪ እጩ ማቅረብ እንደማይችል በጽሑፍ የገለፀ እንደሆነ የምርጫው ውድድር ባሉት እጩዎች መካከል በተያዘለት ጊዜ ይካሄዳል፡፡ ፬/ በአንድ የምርጫ ክልል የቀረበው እጩ አንድ በሚያወጣው የጊዜ ሰሌዳ መሰረት አዲስ ፵፩. በአንድ ምርጫ ክልል ብቻ ስለመወዳደር ፩/ አንድ ሰው በእጩ ተወዳዳሪነት መቅረብ የሚችለው በአንድ የምርጫ ክልል ብቻ፣ ለአንድ የሕዝብ ተወካዮች ወይም የክልል ምክር ቤት ወንበር ብቻ ይሆናል፡፡ ፪/ አንድ እጩ ተወዳዳሪ በእጩዎች ምዝገባ የጊዜ ሰሌዳ ውስጥ ከአንዱ የምርጫ ክልል ወደ ሌላው የምርጫ ክልል ተዛውሮ በህጉ መሠረት እንደ ፵፪. ለምርጫ የተመዘገቡ የእጩዎች ልዩ መብት ፩/ ለምርጫ የተመዘገቡ እጩዎች ከባድ ወንጀል ሲፈፅሙ እጅ ከፍንጅ ካልተያዙ በስተቀር ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እንደተጠቀሰው እጅ ከፍንጅም ባይሆን ዕጩዎች ህገወጥ ድርጊት የፈፀሙ እንደሆነ ሕጋዊ እርምጃ ሊወሰድባቸው የሚችለው የምርጫው ውጤት በቦርዱ አማካኝነት በይፋ ለህዝብ ከተገለፀ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው በፈፀመው ወንጀል የሚጠየቀው በሚመለከተው ምክር ቤት የህግ ከለላው ሲነሳ ብቻ ነው፡፡ ፵፫. የምርጫ ቅስቀሳ ዘመቻ ስለማካሄድ ፩/ አንድ እጩ ተወዳዳሪ በእጩነት ተመዝግቦ ከአስተዳደሩም ሆነ ከማዘጋጃ ቤት ፈቃድ መጠየቅ ሳያስፈልገው፥ በጽሑፍ በማሳወቅ ብቻ እና ሕጋዊ ግዴታዎቹን በማክበር በራሱም ሆነ በደጋፊዎቹ አማካኝነት የድጋፍ ስብሰባዎችን የመጥራት ወይም ሰላማዊ ሰልፍ የማደራጀት መብት አለው፡፡ እንዲሁም ለምርጫ ውድድሩ ፪/ እጩዎችና ደጋፊዎቻቸው ቦርዱ በሚያወጣው ውድድር እንቅስቃሴ ድምጽ መስጠት ከመጀመሩ ከአራት ቀናት በፊት መጠናቀቅ አለበት፡፡ ፫/ የምርጫ ውድድር እንቅስቃሴ ህገ መንግሥቱና አግባብነት ያላቸውን ሌሎች ህጎች፣ የመራጮችን መብት በማክበር በሰላማዊና በዴሞክራሲያዊ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት መብቶች በህግ ከተመለከቱት ድንጋጌዎች ውጭ ፭/ ምርጫውን ሰላማዊ እና ፍትሐዊ ለማድረግ እንዲቻል ቦርዱ የምርጫ ቅስቀሳ የሥነ ምግባር ፵፬. የመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀም ፩/ በመንግሥት ቁጥጥር ስር ያሉትን መገናኛ ብዙኃን ማለትም ሬድዮ፣ ቴሌቪዥንና ጋዜጦችን ተወዳዳሪ የፖለቲካ ፓርቲዎች ያለ አድልዎ ፪/ እጩዎች በመንግሥት የመገናኛ ብዙኃን ነፃ የአየር ጊዜ አግኝተው የመጠቀም መብት ፫/ መንግሥት የመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀምን በተመለከተ ቦርዱ ከኢትዮጵያ ብሮድካስቲንግ ፬/ የመንግሥትም ሆነ የግል የመገናኛ ብዙኃን አጠቃቀም፥ የጋዜጠኞች የምርጫ አዘጋገብ እና የሚመለከቱ የሥነ ምግባር እና የአፈጻጸም መርሆችን ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ በየትኛውም ደረጃ የሚገኙ የመንግሥት አካላት የስብሰባ አዳራሾች፣ ዕጩ ተወዳዳሪዎች ያለአድልዎ እንዲገለገሉባቸው ለማድረግ ሁኔታዎችን የማመቻቸት ግዴታ አለባቸው፡፡ አፈጻጸሙን በሚመለከት ቦርዱ ፵፮. የምርጫ ውድድር እንቅስቃሴ የተከለከለባቸው ፩/ በሚከተሉት ቦታዎች የምረጡኝ ቅስቀሳ ወይም ዘመቻ ማድረግ የተከለከለ ነው:- ሐ) ወታደራዊ ካምፖች እና ፖሊስ ጣቢያዎች፤ እየተከናወነ በሚገኝበት ወቅት በትምህርት ቤቶች እና በትምህርት ቤቶች አካባቢ በ፪ ሠ) ህዝብ የዕለት ተለት ግብይት በሚፈፅምባቸው እና በተወሰኑ ቀናት በገጠርም ሆነ በከተማ ቦታዎች በ፪ መቶ ሜትር ዙሪያ ክልል፤ ረ) የመንግሥት ወይም የህዝብ መደበኛ ሥራ በመከናወን ላይ የሚገኙባቸው የመንግሥትና የህዝብ ተቋማት ሥራቸውን በሚያከናውኑበት ሰ) ሌላ ህዝባዊ ስብሰባ እየተካሄደ ባለባቸው ፪/ ዝርዝር አፈፃፀሙ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ፵፯. ስለምርጫ ጣቢያ ሥራ መጀመር ፩/ የድምጽ መስጠት ሂደት በሁሉም ምርጫ ጣቢያዎች ቦርዱ በሚወስነው ቀን አንድ ላይ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው የሚመለከታቸው ምርጫ ጣቢያዎች ስራቸውን በተለየ ቀን እንዲጀምሩ ቦርዱ ሊወስን ይችላል፡፡ ፫/ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት የድምፅ ሀ) የፖለቲካ ፓርቲ እና የግል እጩ ወኪሎች፣ የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት፣ ታዛቢዎች፣ እና የምርጫ አስፈፃሚዎች በተገኙበት፤ እና ለ) የምርጫ ጣቢያ ኃላፊው የድምፅ መስጫ ሳጥን ባዶ መሆኑን ከላይ በፊደል ተራ (ሀ) ለተገለፁት አካላት በማሳየት የምርጫ ሳጥኑ በተዘጋጀው ማሸጊያ ታሽጎ በታዛቢዎች ፊት ለፊት በቅርብ እይታና በግልጽ ስፍራ ከተቀመጠ ወይም ከተሰቀለ በኋላ ስለ አጀማመሩ ቃለ ጉባኤ ተይዞ ቦርዱ ለዚሁ ተግባር ባዘጋጀው ቅፅ ላይ ፵፰. የምርጫ ጣቢያዎች ደህንነት ፩/ የምርጫ ጣቢያዎች የድምፅ መስጫ ዕለት ተደርጎላቸው ደኅንነታቸው ተጠብቆ መዘጋጀት ፪/ ከምርጫ አስፈፃሚዎች፣ ከፖለቲካ ፓርቲዎች እና የግል እጩ ወኪሎች ከቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት እና ከተፈቀደላቸው የምርጫ ታዛቢዎች በስተቀር መራጮች ያልሆኑና ድምፅ የሰጡ ፫/ ማንኛውም ሰው ከምርጫ ጣቢያው አምስት መቶ ሜትር ዙሪያ መለስ ርቀት ውስጥ በስካር መንፈስ ውስጥ ሆኖ፣ የጦር መሳሪያ ይዞ የለበትም፡፡ በዚህ ሁኔታ ከተገኘም የምርጫ ጣቢያ ኃላፊው የጸጥታ ሃይሎችን ድጋፍ በመጠየቅ አስፈላጊው እርምጃ እንዲወሰድ ፬/ የምርጫ ጣቢያ ደህንነት እንዲከበር የማድረግ ኃላፊነት በዋናነት የምርጫ ጣቢያው ኃላፊ ይሆናል፡፡ የምርጫ ጣቢያ ኃላፊው የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት ወይም የምርጫ ጣቢያ ታዛቢዎች የጣቢያውን ደህንነት ለማስከበር መጠየቅ ይችላሉ፡፡ ሆኖም የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት፣ ታዛቢዎች እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ እና የግል እጩ ወኪሎች ጥያቄያቸውን ፭/ የምርጫ ጣቢያው ኃላፊ በምርጫ ጣቢያው ውስጥ ለመግባት ያልተፈቀደለትን ግለሰብ የሞከረን ማንኛውም ሰው ከምርጫ ጣቢያው እንዲወጣ ሊያዝ ይችላል፡፡ ግለሰቡ ትዕዛዝ አክብሮ ያልወጣ እንደሆነ የፖሊስ ኃይል እንደፈፀመ ከምርጫ ጣቢያው ወጥቶ ወደ ፮/ በምርጫ ጣቢያ ወይም በምርጫ ክልል ኃላፊ የቀረበለት ማንኛውም የፖሊስ ወይም የጸጥታ ፩ሺ፩፻፴፫/፪ሺ፲፩ አንቀጽ ፳፯ በተደነገገው መሠረት የመተባበር፣ ፈጣን ምላሽ የመስጠት እና የማስፈጸም ግዴታ አለበት፡፡ ፯/ ሕጋዊነቱ አጠራጣሪ የሆነ ሰነድ ይዞ በምርጫ ጣቢያ ስለመገኘቱ አሳማኝ ጥቆማ የቀረበበትን ሰው የምርጫ ጣቢያው ኃላፊ የሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎችና የግል እጩ ወኪሎች እንዲሁም ይችላል፡፡ ጥርጣሬው እውነት ሆኖ ከተገኘም አስፈላጊ ሕጋዊ እርምጃ እንዲወሰድ ያደርጋል፡፡ ፩/ ቦርዱ በተለየ ሁኔታ ካልወሰነ በስተቀር የድምጽ መስጫ ሰዓት ከጠዋቱ ፲፪ ሰዓት እስከ ምሽቱ ፪/ ቦርዱ በተለየ ሁኔታ የድምፅ መስጫ ሰዓት የወሰነ እንደሆነ በልዩ ሁኔታ የተወሰነውን የድምፅ መስጫ ሰዓት ከምርጫው ዕለት ቢያንስ ጣቢያው ይዘጋል፡፡ ሆኖም በምርጫ ጣቢያው መራጮች ድምፅ መስጠት አለባቸው፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሰው ቢኖርም ቦርዱ የምርጫው ነፃና ፍትሃዊነት ይበልጥ ያሰፍናል ብሎ ካመነ የድምፅ መስጫ ፭/ የምርጫ ጣቢያዎች ለምርጫ ከመከፈታቸው በፊትም ሆነ ድምፅ አሰጣጡ አልቆ ከተዘጉ ከተመረጡ የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት፤ ከእጩ ታዛቢዎች በስተቀር ማንኛውም ሰው ወደ ምርጫ ጣቢያው መግባት አይችልም፡፡ ፩/ ማንኛውም መራጭ በአካል በመገኘት በሙሉ ፪/ እያንዳንዱ መራጭ ድምፅ የሚሰጠው አንድ ፫/ ማንኛውም መራጭ በመራጭነት በተመዘገበበት ሀ) የመራጮች መታወቂያ ካርድ ሲኖረው፤ ለ) በመራጮች መዝገብ ላይ ስሙ ሰፍሮ ሲገኝ፤ እና ሐ) ድምፅ ያልሰጠ መሆኑ ሲረጋገጥ ብቻ፤ ፬/ ቦርዱ በተለየ ሁኔታ ካልወሰነ በስተቀር ሁሉም መራጮች በተመሳሳይ የጊዜ ገደብ ውስጥ መታወቂያ ካርዱን እና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳፩ መሰረት የተመዘገበበትን ማስረጃ ለምርጫ ጣቢያው የምርጫ አስፈፃሚዎች ካስረከበ በኋላ ባቀረበው ማስረጃ መሠረት ይለያሉ፡፡ ፪/ የመራጩ ማንነት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከተለየና ቀደም ሲል ያልመረጠ መሆኑ ከተረጋገጠ በኋላ በመራጮች መዝገብ ፫/ መራጩ በመዝገብ ላይ ከፈረመ በኋላ አውራ ጣቱን፣ አውራጣት ከሌለው ማንኛውንም ሌላ ጣት በተዘጋጀው የማይለቅ ቀለም እንዲቀባ ተሰጥቶት ወደ ሚስጢር ድምፅ መስጫው ክፍል ይገባል፡፡ መራጩ ጣቶች የሌሉት ከሆነ ካረጋገጡ በኋላ በቀላሉ የሚታይ ቦታ ላይ ፬/ መራጩ ወደ ምስጢር ድምጽ መስጫው ክፍል ገብቶ የሚመርጠውን እጩ መለያ ምልክት በሚገኝበት ባለአራት ማዕዘን ቦታ ላይ የ“x” ወይም ሌላ የማያሻማ ምልክት ካደረገበት ወይም በጣት አሻራው ከፈረመበት በኋላ የድምጽ መስጫ ወረቀቱን አጥፎ በታዛቢዎች ፊት ለፊት በቅርብ እይታ በግልጽ ስፍራ በተቀመጠው የድምፅ መስጫ ሳጥን ወይም ፭/ የማያነቡና የማይፅፉ መራጮች ከጣቶቻቸው አንዱን ለዚህ በተዘጋጀው ቀለም ከነከሩ በኋላ ከሚመርጡት ዕጩ መለያ ምልክት ትይዩ በሚገኘው ባለ አራት ማዕዘን ክፍት ቦታ ላይ የጣት አሻራቸውን በማሳረፍ ድምፅ ይሰጣሉ፡፡ ፮/ መራጩ የተሰጠውን የድምፅ መስጫ ወረቀት በአግባቡ ሳይጠቀምበት የቀረ ወይም የተበላሸበት በመቀበል ድምፅ ለመስጠት ይችላል፡፡ ፯/ የምርጫ ጣቢያ ኃላፊ በዚህ አንቀጽ ንዑስ የድምፅ መስጫ ወረቀት የተለየ ምልክት ሰጥቶ ወይም “የተበላሸ” የሚል ጽሑፍ በጀርባው ላይ ፰/ ቦርዱ የድምጽ አሰጣጡና እንዲሁም በዚህ አዋጅ ፓርቲዎች ጋር በመመካከር የሚደረግ ሲሆን ዝርዝሩ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፶፪. ድጋፍ የሚፈልጉ መራጮችን በተመለከተ ፩/ አካል ጉዳተኞች፣ አረጋዊያን እና ነፍሰ ጡሮች ፪/ በምርጫ ድምፅ አሰጣጥ ምልክት ለማድረግና የድምፅ መስጫ ወረቀቱን ወደ ድምፅ መስጫው ማንኛውም መራጭ የሚረዳውን ሰው እራሱ የመወሰን መብት አለው፡፡ ምርጫ አስፈጻሚው ለማድረግ በተቻለው አቅም ያስረዳዋል፡፡ ዝርዝሩ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው የተመረጠው ሰው ዕድሜ ፲፰ ዓመት እና ከዚያ በላይ ሆኖ እጩ ወይም የእጩ ተወካይ ፶፫. ድምፅ የመስጠት ሂደት የማይቋረጥ ስለመሆኑ ፩/ ድምፅ የመስጠት ሂደት ሊቋረጥ ወይም ሊቆም ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ሀ) የድምፅ አሰጣጡ ሂደት በተለያዩ አስገዳጅ ምክንያቶች ለጥቂት ጊዜም ቢሆን ከተቋረጠ አስፈፃሚዎች ከታመነበት በቃለ ጉባኤ ተይዞ ወዲያውኑ የድምፅ አሰጣጡ ሂደት ሊቀጥል ምክንያት ከአቅም በላይ ሆኖ ሊስተካከል ካልቻለ ሁኔታው በቃለ ጉባኤ ተይዞ የድምፅ አጠቃላይ ሁኔታው ለበላይ ምርጫ ጽህፈት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) (ለ) መሠረት በሚወስነው መሠረት በሌላ ጊዜ ይካሄዳል፡፡ ፶፬. ድምፅ መስጠትን ስለመቃወም ፩/ ለማንኛውም መራጭ የድምፅ መስጫ ወረቀት ከመሰጠቱ በፊት ድምፅ በመስጠት ሂደት ላይ ያለው ሰው ግለሰቡ ድምጽ የመስጠት መብት የሌለው ወይም በምርጫ ጣቢያው በመራጭነት ያልተመዘገበ ነው በማለት የእጩ ተወካይ ቢከለከል ራሱ ወይም ከእጩ ተወካዮች አንዱ ፫/ የእጩ ተወካይ ወይም መራጩ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ከተደነገጉት የመቃወሚያ ነጥቦች ውጭ በሆነ ምክንያት በማንኛውም የምርጫ አስፈፃሚ፣ የእጩ ተወካይ ወይም በሌላ በምርጫ ጣቢያው ውስጥ በተገኘ ፬/ የምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ከላይ የቀረበውን አቤቱታ ከተመለከተ በኋላ አቤቱታ ላቀረበው ሰው ወይም አካል ውሳኔውን የድምጽ መስጫው ጊዜ ከመጠናቀቁ በፊት በጽሁፍ ፭/ የምርጫ ጣቢያው ኃላፊ በዚህ አንቀጽ መሠረት የቀረቡ ቅሬታዎችንና ለቅሬታዎቹ የተሰጡ መልሶችን በፅሁፍ አስፍሮ በመረጃነት ይይዛል፡፡ ፩/ ከላይ በአንቀጽ ፶፬ መሠረት ድምፅ እንዳይሰጥ ተቃውሞ የቀረበበት ሰው ጊዜያዊ ድምፅ መስጠቱ አስፈላጊ ነው ብሎ የምርጫ ጣቢያው አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ ካመነ መራጩ ለዚህ በተዘጋጀው ፖስታ ጊዜያዊ ድምፅ እንዲሰጥ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተሰጠ ጊዜያዊ ድምፅ በአንቀጽ ፩፻፶፫ መሠረት ውሳኔ ፶፮. ስለድምፅ መስጫ ወረቀት እና ስለድምፅ መስጫ ሳጥን ፩/ ቦርዱ ለእያንዳንዱ የምርጫ አይነት መራጩ በግልጽ ሊረዳው የሚችል እስከሚቻለው ድረስ ለማጭበርበር የማይመች የድምፅ መስጫ ወረቀት ፪/ ቦርዱ የሚያዘጋጀው የድምጽ መስጫ ወረቀት የእጩዎች ፎቶግራፍ፣ የእጩ መለያ ምልክት፣ የእጩዎች ሙሉ ስምና የፖለቲካ ፓርቲያቸው መጠሪያን አካቶ ሊይዝ ይገባል፡፡ ፫/ ቦርዱ በየምርጫ ጣቢያው በተመዘገበው መራጭ ቁጥር ልክ የሆኑ የድምጽ መስጫ ወረቀቶች ከጥቂት መጠባበቂያ ጋር ይልካል፡፡ አስፈፃሚዎች ለድምፅ መስጫ ወረቀቶች ከፍተኛ ጥንቃቄና ጥበቃ ማድረግ ይጠበቅባቸዋል፡፡ ፭/ ማንኛውም ድምጽ የሚሰጥበት የድምጽ መስጫ ሳጥን በግልጽ በሚያሳይ ቁስ የተሰራ መሆን ፮/ ማንኛውም የምርጫ ሰነድ ከአንድ ሰው ወደ ሥርዓትን ተከትሎ መፈፀም አለበት፡፡ዝርዝሩ ፩/ የማንኛውም ምርጫ ድምፅ ቆጠራ የሚካሄደው ድምፅ በተሰጠበት ምርጫ ጣቢያ ነው፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በጸጥታ መደፍረስ ወይም ተመሳሳይ አስገዳጅ ምክንያት የምርጫ ጣቢያው የምርጫ አስፈፃሚ ሲወስን የድምጽ ቆጠራው በምርጫ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት በምርጫ ክልሉ ጽህፈት ቤት የሚካሄደው ቆጠራ የተመረጡ የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት እና የምርጫ ታዛቢዎች በተገኙበት መደረግ አለበት፡፡ ፶፰. የድምጽ ቆጠራ አጀማመርና ሂደት ፩/ ድምፅ አሰጣጡ እንደተጠናቀቀ የምርጫ ጣቢያው ኃላፊ ቆጠራ ለመጀመር የእጩ ወኪሎች፣ ከህዝብ የተመረጡ የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት እና አስፈጻሚዎች እንዲገኙ በማድረግና በቂ የተፈጥሮ ወይም ሰው ሰራሽ ብርሃን መኖሩን በማረጋገጥ:- መስጫ ወረቀት ብዛት ይመዘግባል፤ ለ/ በዕለቱ ድምፅ የሰጡ መራጮችን ብዛት ሐ/ የተበላሹና ሥራ ላይ ያልዋሉ የድምፅ መስጫ ወረቀቶችን ብዛት ይመዘግባል፡፡ ፪/ ድምፅ ቆጠራ ከመጀመሩ በፊት የድምፅ መስጫው ሳጥን እሽጉ ያልተከፈተ እና ድምፅ መስጠት ከመጀመሩ በፊት በታሸገበት ሁኔታ መቆየቱን፣ የድምጽ ሳጥኑም ያልተቀደደ፣ ያልተሰበረ ወይም ብልሽት ያልደረሰበት መሆኑን በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት አካላት ካረጋገጡ እና ቃለጉባኤ ከተያዘ በኋላ እሽጉን በመክፈት ድምፅ የተሰጠባቸው ወረቀቶች በሙሉ ይወጣሉ፡፡ የድምጽ መስጫ ሳጥኑም ባዶ መሆኑ ይረጋገጣል፡፡ ፫/ ምርጫው የተካሄደው ለተለያዩ ምክር ቤቶች ከሆነ በመጀመሪያ ለየምክር ቤቱ የተሰጡት የድምፅ መስጫ ወረቀቶች ከተለዩ በኋላ የአንዱ ምክር ቤት ተቆጥሮ እና ለእያንዳንዱ እጩ የተሰጠው የድምጽ ቁጥር ተመዝግቦ እንዳለቀ የሌላው ምክር ቤት ቆጠራ በተመሳሳይ ይካሄዳል፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተመለከተው መሰረት ቆጠራ ለመጀመር የሚያስችል በቂ ብርሃን የሌለ እንደሆነ የእጩ ወኪሎች፣ ከህዝብ የተመረጡ የቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አባላት እና ቃለጉባኤ ይፈራረማሉ፡፡ ይህም ሲሆን ሁሉም የድምጽ መስጫ ወረቀቶች አስፈላጊው የጥበቃ በተረጋገጠ ሁኔታ እንዲያድሩ መደረግ አለበት፡፡ በዚህ ንዑስ አንቀጽ የተጠቀሱት ሰዎች ከፈለጉ በምርጫ ጣቢያው መቆየት ይችላሉ፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) መሰረት የተቋረጠ የድምጽ ቆጠራ ሂደት በሚቀጥለው ቀን እጅግ ቢዘገይ ከጠዋቱ አንድ ሰዓት ጀምሮ ፮/ በድምፅ ቆጠራው ሂደት ግድፈት አለ በማለት አንድ የምርጫ አስፈፃሚ፣ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ ወኪል ቅሬታ ያቀረበ እንደሆነ የምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ጉዳዩን ሰዓት በማይበልጥ ጊዜ ውስጥ ውሳኔ ይሰጣል፡፡ በምርጫ ጣቢያው ወይም በምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ውሳኔ የድምጽ ቆጠራው ሁኔታዎች እስኪጣሩ እንዲቋረጥ ወይም እንዲቆም እንዲሁም እንደ አስፈላጊነቱ ዳግም ቆጠራ እንዲካሄድ ፶፱. ስለ ዋጋ አልባ የድምጽ መስጫ ወረቀቶች ፩/ ድምፅ የተሰጠባቸው ወረቀቶች ከሚከተሉት ምክንያቶች በአንዱ ዋጋ አልባ ሊሆኑ ይችላሉ:- ሀ) የመራጩ ማንነት በስም የተገለፀበት ከሆነ፤ ለ) ለምክር ቤቱ ሊመረጥ ከሚቻለው ተመራጮች ቁጥር በላይ ላላቸው እጩዎች ምልክት ሐ) ምንም ምልክት ያልተደረገበት ከሆነ፤ ሠ) ሕጋዊ የድምፅ መስጫ ወረቀት ያልሆነ ወይም በምርጫ ጣቢያው ያልተሰራጨ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ዋጋ አልባ የተደረጉ ወረቀቶች በጀርባቸው “ውድቅ” የሚል በጉልህ ተፅፎባቸው ለብቻቸው ተቆጥረው ፩/ በወቅቱ በቦታው የተገኙ የምርጫ አስፈፃሚዎች፤ እና የእጩ ወኪሎች አጠቃላይ የድምፅ አሰጣጥ እና የቆጠራው ሂደት እንዲሁም ውጤቱ ትክክል ስለመሆኑ ለዚሁ ዓላማ በሚዘጋጀው ቃለ ጉባኤ እና የምርጫ ጣቢያ ውጤት መተማመኛ ቅፅ ላይ ይፈራረማሉ፡፡ ሆኖም በሂደቱና በውጤቱ ቅሬታ ፪/ የተቆጠረው የድምፅ መስጫ ወረቀት ታሽጎ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ፫/ የድምፅ ቆጠራ ውጤት መተማመኛውን ለፈረመው የእጩ ወኪል አንድ ቅጂ ወዲያውኑ ይሰጣል፡፡ ፩/ በምርጫ ጣቢያ የተደረገ የቆጠራ ውጤት ለጣቢያው የደረሰውን የድምፅ መስጫ ወረቀቶች ብዛት፣ በጣቢያው የተመዘገቡና ድምጽ የሰጡ መራጮችን ብዛት፣ ጥቅም ላይ የዋሉ፣ ያልዋሉ፣ የተበላሹና ዋጋ አልባ የሆኑ የድምፅ መስጫ ያገኘውን የድምጽ ብዛት በመለየት ቆጠራው በተጠናቀቀ በአንድ ሰዓት ውስጥ በምርጫ ጣቢያው ማስታወቂያ ሰሌዳ ላይ ወጥቶ ለህዝብ ፪/ የምርጫ ክልል የምርጫ ጽህፈት ቤቶች የህዝብ ተወካዮችና የክልል ምክር ቤቶች አባላት ምርጫ ውጤት ከየምርጫ ጣቢያው እንደደረሳቸው ወይም የተረጋገጠ ከአቅም በላይ የሆነ ሁኔታ ካላጋጠመ በስተቀር በምርጫ ክልሉ የድምጽ መስጫ ጊዜው ከተጠናቀቀ በኋላ ከአምስት ቀናት ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ተወዳዳሪዎች ወይም ወኪሎቻቸው በተገኙ በት ደምረው የተገኘውን ውጤት ለህዝብ ይፋ ፫/ እጩ ተወዳዳሪዎች እኩል ድምጽ በማግኘታቸው ምክንያት አሸናፊውን ለመለየት አስቸጋሪ የሆነ እንደሆነ እኩል ድምፅ ያገኙት ተወዳዳሪዎች ብቻ ተለይተው ቦርዱ በሚወስነው ጊዜ ድጋሚ ምርጫ እንዲሰጥባቸው ይደረጋል፡፡ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ይፋ ሀ) ለተወዳዳሪዎች ወይም ወኪሎቻቸው የውጤት ለ) በውጤት ማሳወቂያ ቅፅ ሞልተው አንድ ቅጂ ለቦርዱ ጽህፈት ቤት፣ እንዲሁም ሌሎች ፭/ ቦርዱ በአጠቃላይ የምርጫ ውጤት ከየምርጫ ክልሉ ተጠናቆ እስኪደርሰው ድረስ ከየምርጫ ክልሉ የመጣለትን የህዝብ ተወካዮችና የክልል ይችላል፡፡ ሆኖም የምርጫው ይፋዊ ውጤት በ፲ ቀናት ውስጥ ካልተገለጸ ቦርዱ ጊዜያዊ ውጤቱን ክልሉ በቅርበት በሚገኝ የቦርዱ እርከን ጽህፈት ቤት ወይም በክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት እንዲሁም አወጋገድ አስመልክቶ ቦርዱ ዝርዝር መረጃዎች ከተሰበሰቡ በኋላ የተረጋገጠ ከአቅም ከምርጫው ቀን ቀጥሎ ባሉት ፲ ቀናት ውስጥ ቀጥሎ የተመለከቱትን ነጥቦች የያዘ ይፋዊ ለ) ድምፅ የሰጡ መራጮች ቁጥር፤ ሠ) የአሸናፊ ፖለቲካ ፓርቲዎች እንዲሁም የግል ተወዳዳሪዎች ስምና ለየምክር ቤቱ ረ/ ጥቅም ላይ የዋለ፣ ያልዋለ፣ ከጥቅም ውጭ የሆነ የድምፅ መስጫ ወረቀት እያንዳንዱ እጩ በየምርጫ ጣቢያው ያገኘው የድምፅ ውጤት እና ሌሎች አግባብነት ያላቸው መረጃዎች፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተገለጸው በተገለጹ ውጤቶች ላይ የቀረቡ አቤቱታዎች ውጤት መግለጹን እንዲዘገይ የሚያደርግ ከሆነ ይፋዊ ውጤት የሚገለጽበት ጊዜ እስከ ፳ ቀን ፷፫. የፖለቲካ ፓርቲ ስለ መመስረት የማቋቋም ወይም የፖለቲካ ፓርቲ አባል ፪/ ማንኛውም እድሜው ከ፲፰ ዓመትና ከዚያ በላይ የሆነ ኢትዮጵያዊ በዚህ አዋጅ መሠረት የአገር አቀፍ ወይም የክልል የፖለቲካ ፓርቲ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የፖለቲካ ፓርቲ አባል መሆን አይችሉም:- መ) የፖሊስ፣ የደህንነት እና የጸጥታ አካላት ሠ) የቦርዱ ባለስልጣናት እና ሰራተኞች፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተጠቀሱት ሰዎች በፖለቲካ ፓርቲ አባልነት ለመንቀሳቀስ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተደነገገውን የጣሰ ሰው ከያዘው የመንግሥት ሥራ በራሱ ፈቃድ እንደለቀቀ ተቆጥሮ በሚመለከተው አካል አስፈላጊው እርምጃ ይወሰዳል፡፡ ፮/ በፍርድ ቤት ወሳኔ የመምረጥና የመመረጥ መብቱ የታገደበት ሰው እገዳው በሚቆይበት ፷፬. አገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲ ስለመመስረት ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በሀገር አቀፍ የፖለቲካ ሀ) ፲ሺ መሥራች አባላት ሲኖሩት፤ ለ) ከመስራች አባላቱ ውስጥ ከ፵ በመቶ ሐ) የተቀሩት መሥራች አባላት ነዋሪነታቸው በኢትዮጵያ ከሚገኙት ሌሎች ክልሎች ውስጥ ቢያንስ በአራቱ ክልሎች መደበኛ መ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) (ሐ) መሠረት ከየክልሉ ለሀገር አቀፍ ፓርቲ በመቶው መደበኛ ነዋሪ ሲሆኑ ነው፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት መስራች አባላት እድሜያቸው ፲፰ ዓመትና ከዚያ በላይ ሆኖ በህግ ወይም በፍርድ ቤት መስማማታቸው ከሙሉ ስማቸው ጎን ባኖሩት ፊርማቸው የገለፁና በተመዘገቡበት አካባቢ የተመለከተው የመሥራች አባላት መረጃ የአባሉን ሙሉ ስም፤ ፆታ፣ እድሜ፣ ቀበሌ ወይም ወረዳ፤ አንደየአግባብነቱ የሚኖሩበትን ቦታ ልዩ ስም ዓይነት፣ ያቀረበው የነዋሪነት ማረጋገጫ መለያ ቁጥር ያለው ከሆነ መለያ ቁጥሩ፤ ፊርማ እና የምዝገባ ቀን የሚገልጽና እንዲሁም የመረጃ ሰብሳቢውን ስምና ፊርማ የያዘ መሆን አለበት፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) በተመለከተው መሠረት ፓርቲው የሚያቀርበው የመስራች አባላት መረጃ ትክክለኛነት ለማረጋገጥ የሚያመለክተው ሰው ቃለ መሃላ ያቀርባል። አጠራጣሪ ሁኔታ ሲያጋጥም ቦርዱ መስራች አባላቱ በሚኖሩበት አካባቢ የነዋሪነት ማረጋገጫ የመስጠት ስልጣን ካለው አካል ጋር በመተባበር በማስመሰል፣ ሐሰተኛ ስምና ፊርማ በማዘጋጀት፣ የሌለን ሰው እንዳለ በማስመሰል ወይም በሌላ የተጭበረበረ መንገድ የቀረበ መረጃ በማናቸውም ሰው በሚቀርብ ጥቆማ ወይም ቦርዱ በራሱ በሚያደርገው ማጣራት የተደረሰበት እንደሆነ የሚወሰደው እርምጃ እንደተጠበቀ ሆኖ፤ የታወቀው ፓርቲው በምዝገባ ላይ እያለ ከሆነ ያቀረበው የምዝገባ ማመልከቻ ውድቅ ተደርጎ በፖለቲካ ፓርቲነት ከመመዝገብ ይከለከላል፤ ግንኙነት ያለው ማንኛውም የፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ እና ግለሰብ በፓርቲ መሪነት ወይም ለ) ከላይ የተጠቀሰው የማጭበርበር ተግባር ከተሰጠው በኋላ ከሆነ የተሰጠው ፈቃድ ፓርቲው በፖለቲካ ፓርቲነት ለመመዝገብ ግንኙነት ያለው ማንኛውም የፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ እና ግለሰብ በፓርቲ መሪነት ወይም አባልነት መሳተፍ እንዳይችል መደረግ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በሚያሰባሰብበት ጊዜ የፆታን እና የተለያዩ በአከባቢው ያሉ የህብረተሰብ ክፍሎችን ተዋጽኦ ባገናዘበ መልክ መሆን አለበት፡፡ ፯/ ቦርዱ አንድ የተመዘገበ አገር አቀፍ የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተውን ዝቅተኛውን የአባላት ቁጥር ያሟላ መሆኑን ፓርቲው በየሁለት አመቱ ፰/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት መስራች አባላት የፈርሙበት ሰነድ ለሕዝብ ይፋ ፱/ በማናቸውም ደረጃ ምርጫ በሚካሄድበት ዘመን የሚቀርብ የምዝገባ ጥያቄ የመራጮች ምዝገባ ከመጀመሩ ከ፺ ቀናት በፊት የቀረበ ከሆነ የእጩዎች ምዝገባ ከመጀመሩ በፊት መጠናቀቅ ፷፭. የክልል የፖለቲካ ፓርቲ ስለ መመስረት ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በክልል የፖለቲካ ሀ/ ፬ መቶ ሺ መስራች አባላት ሲኖሩት፤ እና ለ/ ከነዚህ መስራች አባላት ውስጥ ከስልሳ በመቶ በላይ የሆኑት የክልሉ መደበኛ ነዋሪዎች ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተጠቀሱት መስራች አባላት እድሜያቸው ፲፰ ዓመትና ከዚያ በላይ የሆነ፣ በህግ ወይም በፍርድ ቤት ማረጋገጫ ያቀረቡ መሆን አለባቸው፡፡ የአባሉን ሙሉ ስም፤ ፆታ፣ እድሜ፣ ቀበሌ ወይም ወረዳ፤ አንደየአግባብነቱ የሚኖሩበትን ቦታ ልዩ ስም ወይም የቤት ቁጥር፣ የነዋሪነት ማረጋገጫ መለያ ቁጥር ያለው ከሆነ መለያ ቁጥሩ፤ ፊርማ እና የምዝገባ ቀን የሚገልጽና እንዲሁም የመረጃ ሰብሳቢውን ስምና ፊርማ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) በተመለከተው መሠረት ፓርቲው ያቀረበው የመስራች አባላት መረጃ የሚረጋገጥበት መንገድ እንዲሁም የተጭበረበረ መረጃ ከተገኘ የሚወሰደው እርምጃ ከላይ በአንቀጽ ፷፬(፬) እና （፭）በተቀመጠው መሠረት ይሆናል። ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በሚያሰባሰብበት ጊዜ የፆታን እና የተለያዩ ተዋጽኦ ባገናዘበ መልክ መሆን አለበት፡፡ የተመለከተውን ዝቅተኛ የአባላት ቁጥር ያሟላ መሆኑን ፓርቲው በየሁለት ዓመቱ በሚያቀርበው የአባላት ዝርዝር ሪፖርት መሠረት ያረጋግጣል። ፯/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት መስራች አባላት የፈርሙበት ሰነድ ለሕዝብ ፰/ በማናቸውም ደረጃ ምርጫ በሚካሄድበት ዘመን የሚቀርብ የምዝገባ ጥያቄ የመራጮች ምዝገባ ከመጀመሩ ከ፺ ቀናት በፊት የቀረበ ከሆነ ፱/ ቦርዱ በአንቀጽ ፷፬ እና በዚህ አንቀጽ የሚችለው በዚህ አዋጅ መሠረት በቦርዱ የምስክር ወረቀት ሲያገኝ ብቻ ነው፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ከሶስተኛ ወገኖች ጋር በስሙ ውል መዋዋል፣ መክሰስና መከሰስ፣ የንብረት ባለቤት ወይም ባለይዞታ መሆን፣ መሸጥ፣ መለወጥ በሌላ በማናቸውም ሁኔታ ንብረት ማስተላለፍ ወይም ፫. በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ፓርቲ ለማቋቋም የሚፈልጉ የዜጎች ስብስብ እንዲሰጣቸው ማመልከት ይችላሉ፡፡ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የምዝገባ ጥያቄ፣ ለአገር አቀፍ ፓርቲነት ቢያንስ ሁለት መቶ፣ ለክልል ፓርቲነት ቢያንስ አንድ መቶ አመልካቾች የፈረሙበት የስብሰባ ቃለ ጉባኤ፣ የሚመሰረተው የፖለቲካ ፓርቲ ጊዜያዊ የሚያከብሩ ስለመሆናቸው ማረጋገጫ እና ቦርዱ የሚወስነውን የአገልግሎት ክፍያ መፈጸማቸውን የሚገልጥ ማስረጃ ማካተት አለበት፡፡ ፭/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) ላይ የተጠቀሱት ሰነዶች መሟላታቸውን ካረጋገጠ በኋላ ጊዜያዊ የምዝገባ ፈቃድ ይሰጣል፡፡ በዚህ አንቀጽ መሠረት የሚሰጠው ጊዜያዊ ወራት ብቻ ነው፡፡ ሆኖም አመልካቾች በቂ ምክንያት ያቀረቡ እንደሆነ ጊዜያዊ ፈቃዱ ለተጨማሪ ሦስት ወራት ሊራዘም ይችላል፡፡ ፮/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ጊዜያዊ የምዝገባ ፈቃድ ያገኘ የፖለቲካ ፓርቲ፤ ጊዜያዊ ፈቃዱን መጠቀም የሚችለው በዚህ አዋጅ የሚያስፈልጉ ተግባራትን ለማከናወን ብቻ ፷፯. በፖለቲካ ፓርቲነት ለመመዝገብ ስለሚቀርብ ማመልከቻ በፖለቲካ ፓርቲው መሪ ተፈርሞ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የሚቀርብ ማመልከቻ ከሚከተሉት ሰነዶች ጋር ለ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፫ መሠረት የተዘጋጀ የተዘጋጀ የፖለቲካ ፓርቲው የመተዳደሪያ አድራሻ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲው ሠ) መስራቾች የፈረሙበትና ለሕዝብ በይፋ ረ) የፖለቲካ ፓርቲው ኃላፊዎች በፓርቲው ዴሞክራሲያዊ በሆነ ምርጫ የተመረጡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተዘረዘሩት ሰነዶች አምስት ቅጂ ከምዝገባ ማመልከቻው ፬/ የምዝገባ ጥያቄ ማመልከቻ ያቀረበ የፖለቲካ ሀ) የምዝገባ የአገልግሎት ክፍያ፤ እና ለ) በየጊዜው ለሚደረጉ የመሠረታዊ ሰነዶች ማሻሻያ አገልግሎት ክፍያ ይከፍላል፡፡ ከምዝገባ መጠየቂያ ማመልከቻው ጋር አያይዞ ፮/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) የተደነገገው የአገልግሎት ክፍያ መጠን በቦርዱ ይወሰናል፡፡ ፯/ በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገበ የፖለቲካ ፓርቲ ሰነዶች ለሕዝብ ግልፅ መሆን አለባቸው፡፡ ፩/ ቦርዱ በአንቀጽ ፷፯ መሠረት የቀረበለትን ከመረመረ በኋላ አመልካቹ የፖለቲካ ፓርቲው ማሟላት ያለበትን ሁሉ ያላሟላ እንደሆነ ይህንኑ በ፴ ቀናት ውስጥ እንዲያሟላ በጽሑፍ ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት በሚያደርገው ምርመራ ማመልከቻው የተሟላ ሆኖ ካገኘው በ፲፭ ቀናት ውስጥ አግባብነት ባለው የመገናኛ ብዙሃን እንዲሁም በድረ ገጹ እና በሶሻል ሚዲያ ገጾቹ በፖለቲካ ፓርቲነት ለመመዝገብ ማመልከቻ ባቀረበው ፓርቲ ስም፣ አርማ ወይም ሌሎች ጉዳዮች ላይ ተቃውሞ ያለው ማንኛውም ሰው ተቃውሞውን እንዲያቀርብ በመጋበዝ ለህዝብ እንዲገለጽ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት ተቃውሞ ያለው ሰው ማስታወቂያው በወጣ በ፲፬ ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ለቦርዱ ማቅረብ አለበት፡፡ ቦርዱ በዚህ ጊዜ ውስጥ ለምዝገባ አስፈላጊ የሆኑ ተያያዥ መረጃዎች ወይም ማብራሪያ እንዲቀርብለት ፭/ ቦርዱ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፯ መሠረት ተቀብሎ በመመርመር ሰነዶቹ በዚህ አዋጅ በተመለከተው መሠረት የተሟሉ እና ትክክለኛ መሆናቸውን አረጋግጦ፣ ፓርቲው ህገ መንግሥቱ፣ ይህንን አዋጅ፣ ሌሎች ተዛማጅ ሕጎችንና የሥነ ምግባር ደንቦችን የሚያከብር መሆኑን ማረጋገጫ የምዝገባ ማመልከቻውን በተቀበለ በ፵፭ ቀናት ጊዜ ውስጥ የምዝገባውን ሥርዓት አጠናቅቆ የሕጋዊ ሰውነት ማረጋገጫ የምስክር ወረቀት ፮/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) ፯/ ቦርዱ በዚህ ክፍል ምዕራፍ ስምንት መሠረት የፖለቲካ ፓርቲን የገቢ ምንጭ የወጪ ይቆጣጠራል፣ ህገ ወጥ ድርጊት ተፈጽሞ ሲያገኝም በዚህ አዋጅ መሠረት ተገቢውን እንቅስቃሴ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ወቅታዊ እና ዓመታዊ ሪፖርት ያቀርባል፡፡ ፱/ ቦርዱ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፭ በተደነገገው ሲያገኘውም እንዲመረመር ሊያዝ ይችላል፡፡ ፷፱. መመዝገብ ስለማይችል የፖለቲካ ፓርቲ ፩/ ለመመዝገብ ማመልከቻ ያቀረበው የፖለቲካ ሀ) የመረጠው ስም፣ አሕጽሮተ ስም፣ አርማ ወይም የመለያ ምልክት ከአገሪቱ ባህልና የስነ ምግባር እሴቶች አኳያ ተቀባይነት ለ) የመረጠው ስም፣ አሕጽሮተ ስም፣ አርማ ወይም የመለያ ምልክት በሌላ ፓርቲ የተያዘ ከሆነ ወይም ከሌላ ፓርቲ ስም፣ አሕጽሮተ ስም፣ አርማ ወይም የመለያ በሚችል ደረጃ የሚቀራረብ ከሆነ፤ ወይም ሐ) የመረጠው ስም፣ አሕጽሮተ ስም፣ አርማ፣ በኃይማኖት እና በመሳሰሉት ልዩነቶች ላይ በብሔሮች፣ ብሔረሰቦችና በሕዝቦች መካከል በማስፋፋት ጦርነትና ግጭት መፍጠርን በኃይማኖት ወይም በማንነት ላይ ተመስረቶ ከአባልነት ወይም ከደጋፊነት የሚያገል መ) የፖለቲካ ዓላማውን በትጥቅ ለማራመድ ሠ) የውጭ ሀገር ዜጎች አባል የሆኑበት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ቦርዱ በሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ አካል ውሳኔው በጽሑፍ ከደረሰው ቀን ጀምሮ በ፴ ቀናት ውስጥ አቤቱታውን ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ማቅረብ ይችላል፡፡ አቤቱታ ያቀረበው አካል ለዚህ ጉዳይ አፈፃፀም ሕጋዊ ሰውነት እንዳለው ተቆጥሮ በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ ተመርጦ በምዝገባ ማመልከቻው ላይ ፈርሞ ያቀረበው የሚከተሉት ድርጅቶች ወይም ማኅበራት በዚህ አዋጅ መሠረት በፖለቲካ ፓርቲነት ሊመዘገቡ ፩/ በንግድ ሕግ ወይም በፍትሐብሔር ሕግ ወይም የንግድና ኢንዱስትሪ ሥራዎችን ለማከናወን የተቋቋሙ ማኅበሮች ወይም ድርጅቶች፤ ፪/ ዓላማቸው ትርፍ ለማግኘት ያልሆነ ወይም ለበጎ አድራጎት ተግባር የተቋቋሙ ማኅበራት ወይም ፮/ ዕድርና ዕቁብን የመሳሰሉ ማኅበራዊ ተቋሞች. ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ የሚከተሉት ዋና ዋና መ) የሃብትና ንብረት፣ የገቢና የወጪ ሰነዶች፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከ(ሀ) እስከ (ሐ) የተጠቀሱትን ሰነዶች ለማሻሻል የፈለገ የፖለቲካ ፓርቲ አስቀድሞ ለቦርዱ ማሳወቅ አለበት፡፡ ቦርዱ የቀረበለትን የማሻሻያ ጥያቄ ተቀብሎ እንደ አግባብነቱ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፰ ድንጋጌዎች መሠረት ያስተናግዳል፡፡ ፸፪. ፖለቲካ ፓርቲ መመስረቻ ጹሑፍ የፈለጉትን የፖለቲካ ፖርቲ ማቋቋማቸውን ፪/ የመመስረቻ ጽሑፉ የሚከተሉትን ዝርዝሮች መ) የፓርቲው ንብረትና የገቢ ምንጭ፤ ሠ) ፓርቲው የተመሰረተበት ቀን እና ዓመተ ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤቶች አድራሻ፤ ሰ) የመተዳደሪያ ደንቡ አወጣጥ ሥርዓት. ጠቅላላ ጉባኤ የጸደቀ መሆን አለበት፡፡ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ዓላማው አድርጎ በፓርቲው ጠቅላላ ጉባኤ የሚጸድቅና የሚሻሻል ፸፬. የፖለቲካ ፓርቲ መተዳደሪያ ደንብ ሀ) የአባላት ቅበላና ስንብት ሁኔታ፤ ሐ) የፖለቲካ ፓርቲው ልዩ ልዩ አካላት፣ ዘመን እና የስራ ኃላፊነታቸውን፤ መ) የአባልነት መዋጮ ዓይነትና አከፋፈል እንዲሁም አባላቱ በፓርቲው ሥራ ውስጥ ሠ) የፓርቲው የስብሰባ እና የውሳኔ አሰጣጥ ረ/ በአባላቱ ላይ ስለሚወሰድ የሥነ ሥርዓት ሰ) የጠቅላላ ጉባኤ አባላትን ቁጥር ቢያንስ በዚህ አዋጅ መሠረት ፓርቲ ለመመስረት ከተቀመጠው ከዝቅተኛው የመስራች አባላት ቁጥር አምስት በመቶ በማድረግ የሚወስን ሸ) የፖለቲካ ፓርቲው ጠቅላላ ጉባኤ ስብሰባ ቢያንስ በሦስት ዓመት አንድ ጊዜ መካሄድ ያለበት መሆኑን የሚገልጽ ድንጋጌ፣ አሠራርን ጨምሮ የፓርቲውን መዋቅራዊ በ) የፓርቲውን ጠቅላላ ጉባኤ ውሳኔ የሚፈልጉ ተ) የፖለቲካ ፓርቲው ከሌላ ፓርቲ ወይም ፓርቲዎች ጋር ውህደት፣ ቅንጅት ወይም ግንባር የሚፈጥርበት፣ እንዲሁም ፓርቲው የሚፈርስበትን የውሳኔና የድርጊት ሂደቶች፤ ኀ) የፖለቲካ ፓርቲው የሰው ኃብት፣ የፋይናንስ እና የኦዲት አስተዳደር ሥርዓት አሰራር፣ ነ) የፓርቲውን ገንዘብና ንብረት አስተዳደር ሥርዓት፣ የገቢ ማስገኛ አሰራር እና በነዚህ ጉዳዮች ላይ ለመወሰን ስልጣን ያለውን አካል ወይም ኃላፊን የሚገልጽ ድንጋጌ፣ ኘ) የፖለቲካ ፓርቲው የውስጥ አለመግባባቶች አ) ማንኛውም አባል እኩል ድምፅ ያለው ፪/ የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ መተዳደሪያ ደንብ የተጣለበትን ግዴታ የሚሽር ሊሆን አይችልም፡፡ ፫/ የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ መተዳደሪያ ደንብ ኃላፊዎች አመራረጥ ግልጽ፥ ነጻና ፍትሃዊ እንዲሁም በሚስጢር በሚሰጥ ድምጽ መንገድ የሚመረጡ መሆናቸውን መደንገግ አለበት፡፡ ፬/ በማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ውስጥ ለኃላፊነት ቦታ የሚደረጉ ምርጫዎች የጾታ ተዋጽኦን ፭/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ መተዳደሪያ ደንብ የዚህን አዋጅ አንቀጽ ፸፭ እና ከአንቀጽ ፹፮ እስከ አንቀጽ ፺ የተደነገጉትን ያገናዘበ መሆን ፮/ በፖለቲካ ፓርቲ አባላት መሀከል የፓርቲውን ሕገ ደንብ አፈፃፀም እና ተያያዥነት ባላቸው ጉዳዮች አለመግባባት ተፈጥሮ ለቦርዱ አቤቱታ ሲቀርብ ጉዳዩን መርምሮ የውሳኔ ሃሳብ ለቦርዱ የፖለቲካ ፓርቲ መብት እና ግዴታ ፸፭. የፖለቲካ ፓርቲ በራሱ ጉዳይ ላይ ስላለው ነፃነት ደንቡን የሚያፀድቅበትንና የሚያሻሽልበትን ሥርዓት በመተዳደሪያ ደንቡ ይወስናል፡፡ የፖለቲካ ሥራውን የሚመሩ፣ ውሣኔ የሚሰጡ እና የሚያስፈፅሙ የአመራር አካላት ይኖሩታል፡፡ ፸፮. ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤት ስለማቋቋም በየትኛውም ቦታ ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤት ፪/ በአገር አቀፍ ደረጃ፣ በክልልና ከክልል በታች በቅርንጫፎቹ መካከል ያለውን ግንኙነትና ፸፯. ከገቢ ግብር ነፃ ስለመሆን ዓይነት የገቢ ግብር አይከፍልም፡፡ ከሚያሰራቸው ሠራተኞች ደመወዝ ላይ በሕግ በተወሰነው መሠረት የገቢ ግብር ሰብስቦ ለመንግሥት ገቢ ከማድረግ ነፃ ነው፡፡ ፩/ ማንኛውም በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገበ ሀ) የአባላቱን ብዛት፣ የፆታ ስብጥር፣ የእድሜ ሁኔታ እና የመኖሪያ ቦታ የሚያሳይ ለ) ቦርዱ ሲጠይቅ በሕጉ መሠረት የሚፈለገው ተያያዥነት ያላቸውን መስፈርቶች ተሟልተው መገኝታቸውን የሚያረጋግጥ ሰነድ የማቅረብ፤ ወይም ለመቀናጀት የሚደረጉ ስብሰባዎች ሲኖሩ ቦርዱ በስብሰባው ላይ እንዲገኝ ቢያንስ ከ፴ ቀናት በፊት የማሳወቅ፤ መ) በዚህ አዋጅ መሠረት በየዓመቱ ወይም እንደየአግባብነቱ በኦዲተር ወይም በሂሳብ መግለጫ በፓርቲው መሪ ፊርማ ለቦርዱ የጽሑፍ ሪፖርት የማቅረብ ግዴታ፤ የተጠቀሰው ሪፖርት የፖለቲካ ፓርቲውን የገቢ ወይም የሃብቱን ምንጭ የሚገልጽ መሆን ፫/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ፓርቲ ላይ የአንድ ወር ጊዜ ማስጠንቀቂያ ከሰጠ በኋላ በአንቀጽ ፺፰ መሠረት አስፈላጊ ፬/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የፖለቲካ ፓርቲው መሪ በዚህ አንቀጽ መሠረት ለቦርዱ በጽሑፍ ያሳወቀው የሃብትና ዕዳ መግለጫ ሐሰተኛ ሆኖ ከተገኘ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፺፰ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ አግባብ ባለው ፭/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፸፮ መሠረት ቅርንጫፍ መሥሪያ ቤት ያቋቋመ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የቅርንጫፍ መሥሪያ ቤቱን አድራሻ ተወካዮች ቅርንጫፉን ባቋቋመ በአንድ ወር ውስጥ ለቦርዱ በጽሑፍ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ የተዘረዘሩ መረጃዎች እንዲያቀርብ በቦርዱ ሲጠየቅ በሰነድ የተረጋገጠ የጽሑፍ መረጃ ፪/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የጠቅላላ ጉባኤ በስብሰባው ላይ እንዲገኝ ፴ ቀናት አስቀድሞ ፫/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተጠየቀውን መረጃ ለመስጠት ፈቃደኛ ካልሆነ ወይም የሰጠው መረጃ ሃሰት መሆኑን እያወቀ የሰጠ እንደሆነ ቦርዱ በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፺፰ (፩) (መ) በተደነገገው መሠረት እርምጃ ይወስዳል፡፡ ፹. የአመራር አባላትን ስለማሳወቅ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ አዲስ አመራር አባላትን የመረጠ እንደሆነ ይህንኑ በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ለቦርዱ በጽሑፍ ማሳወቅ አለበት፡፡ ፪/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በተለያየ ምክንያት የአመራር አባላቱ የተጓደሉና ቁጥራቸውም ከ፶ በመቶ ሲደመር ፩ በታች ከሆነ በ፴ ቀናት ውስጥ ምርጫ በማካሄድ ማሟላት አለበት፣ ይህንንም ክንውን በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ ፹፩. የፖለቲካ ፓርቲ ሰነዶች አጠባበቅ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ ሰነዶችን በሚገባ የመጠበቅ ግዴታ አለበት፡፡ ፪/ በዚህ አዋጅ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም በቦታው መጣበብና በሠራተኛ እጥረት ምክንያት ከ፲ ዓመት ዕድሜ በላይ ያስቆጠሩ የሂሣብ ሰነዶችን ማስወገድ ይችላል፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) የፖለቲካ ፓርቲ የፓርቲውን ሌሎች ሰነዶች በአግባቡ ጠብቆ መያዝ አለበት፡፡ ፹፪. ስለፖለቲካ ፓርቲ ዓመታዊ የሂሳብ ምርመራ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የገቢ፣ የወጪ፣ የሃብትና የእዳ መዛግብቱን የሂሳብ እንቅስቃሴ መግለጫና ሰነዶቹን በአግባቡ የመያዝ ግዴታ በስተቀር ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የበጀት በሚመለከተው ሕጋዊ አካል የተረጋገጠ የሙያ ብቃት ባለው የውጭ ኦዲተር ወይም ቃለ መሃላ በፈጸመ የሂሳብ ባለሙያ ወይም በቦርዱ በሚሾም ኦዲተር ሂሳቡን አስመርምሮ ለቦርዱ የኦዲት ሪፖርት ማቅረብ አለበት፡፡ ዓመት በፊት በነበረው የበጀት ዓመት የሂሳብ እንቅስቃሴው ከብር ፫ መቶ ሺ (ከብር ሶስት መቶ ሺ) በታች የሆነ የፖለቲካ ፓርቲ ዓመታዊ የሂሳብ ምርመራውን ቃለ መሃላ ዓመት በፊት በነበረው የበጀት ዓመት የሂሳብ እንቅስቃሴው ከብር ፫ መቶ ሺ (ሦስት መቶ ሺ) በላይ የሆነ የፖለቲካ ፓርቲ ዓመታዊ የሂሳብ እንቅስቃሴውን በተመሰከረለት የወጭ ኦዲተር ወይም በቦርዱ በሚሾም ኦዲተር አስመርምሮ ሪፖርቱን ለቦርዱ ያቀርባል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) መሠረት የሚሾመው የውጭ ኦዲተር በፖለቲካ ፓርቲው የሥራ አስፈጻሚ አካል ይሾማል፡፡ ፮/ ቦርዱ አስፈላጊ ሆኖ ሲያገኘው የማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የሂሳብ ሰነዶች በዋናው ኦዲተር እንዲመረመሩ ሊጠይቅ ይችላል፡፡ ፹፫. የኦዲተር ወይም የሂሳብ ባለሙያ መብት የፖለቲካ ፓርቲን ሂሳብ የሚመረምር ኦዲተር ወይም የሂሳብ ባለሙያ ማንኛውንም ከፖለቲካ ፓርቲ ሀብትና ንብረት ጋር የተያያዘ ሰነድ እንዲቀርብለት የመጠየቅና የመመርመር መብት ፹፬. ለፖለቲካ ፓርቲ ኦዲተር ሆኖ ሊሾም ወይም የሂሳብ ባለሙያ ሆኖ ሊያገለግል ስለማይችል ሰው ማንኛውም ሰው የፓርቲው ጠበቃ፣ ተቀጣሪ፣ የቦርድ አባል በመሆን አገልግሎ ወይም እያገለገለ ከሆነ ወይም በማንኛውም መልኩ የጥቅም ግጭት ፓርቲ ጋር ግንኙነት ያለው ከሆነ የፖለቲካ ፓርቲው ኦዲተር ወይም የሂሳብ ባለሙያ ሆኖ ፹፭. በፖለቲካ ፓርቲ ኦዲተር አሰራር ፩/ የፖለቲካ ፓርቲ ኦዲተርም ሆነ የሂሳብ ባለሙያ ወይም እንዲሁም እርሱ ቀጥሮ ያሰማራቸው ባለሙያዎች ሥራቸውን በቅንነት፣ በታማኝነትና በገለልተኝነት ማከናወን አለባቸው፡፡ ፪/ የኦዲተር የኦዲት ወይም የሂሳብ ባለሙያ የምርመራ ሪፖርት በጽሑፍ ሆኖ ለፖለቲካ ፓርቲው ኃላፊዎች መሰጠት አለበት፡፡ ባለሙያው የሙያ ብቃት ሰርተፊኬት ተያይዞ ፹፮. የፖለቲካ ፓርቲ ስያሜና አርማ ስያሜ ከተመሳሳይ የፖለቲካ ፓርቲ ጋር የማይመሳሰል ወይም የማያደናግር የፓርቲው ፪/ የፓርቲው ዓርማ እና መለያ ምልክት:- ለ) በብሔር፣ ብሔረሰብ፣ በዘር፣ በሃይማኖት መካከል ጥላቻና ግጭትን የማይፈጥር፤ መ) ከኢትዮጵያ ሰንደቅ ዓላማ ወይም ዓርማ ወይም ከልዩ ልዩ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች ዓርማና መለያ ምልክት ወይም ከሃይማኖት ድርጅቶች ምልክቶች ጋር የማይመሳሰል፤ የፖለቲካ ፓርቲ አባላት መብትና ግዴታ ፹፯. በፖለቲካ ፓርቲ የመሳተፍ መብት ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ አባል በፓርቲው ስብሰባዎች የመሳተፍ፣ ሐሳቡንና አስተያየቱን በነፃ የመግለፅ፣ ድምፅ የመስጠት እና የመምረጥ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ አባል በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ ወይም የፖለቲካ ፓርቲው በየጊዜው የአባልነት መዋጮ ሊከፍል ይችላል፡፡ ፩/ የፖለቲካ ፓርቲ አባል የፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ በሚወስነው መሠረት ከአባልነት ሊወገድ ፪/ ከፓርቲ አባልነት የተወገደ አባል በውሳኔው ላይ ቅሬታ ሲኖረው በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ መሰረት በየደረጃው ላሉ አካላት ማቅረብ በአባልነት የተቀላቀሉትንም ሁሉ ያካተተ ነው፡፡ ፪/ አንድ ሰው በአንድ ጊዜ ከአንድ የፖለቲካ ፓርቲ በላይ አባል መሆን አይችልም፡፡ ፫/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ አባል ወይም በማሳወቅ ከአባልነቱ ሊለቅ ይችላል፡፡ አባሉ የፌደራል ወይም የክልል ምክር ቤት አባል ከሆነ ከፓርቲው በተጨማሪ አባል ለሆነበት ምክር ቤትም ከፓርቲው ስለመልቀቁ መግለጽ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሰረት መልቀቂያ የደረሰው ፓርቲ ወይም ምክር ቤት በ፲፭ ቀናት ውስጥ ስለጉዳዩ ለቦርዱ ማሳወቅ አለበት፡፡ ቦርዱም ማስታወቂያው እንደደረሰው የአባሉ ስም ከፓርቲው የአባላት ውህደት እና ስለፓርቲ መተካት የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ አባል ወይም አመራር ሌላ የፖለቲካ ፓርቲ የመሰረተ ወይም በምስረታ ሂደት ውስጥ የተሳተፈ ወይም የተቀላቀለ ወይም የሌላ ፕሮግራም፣ ፍላጎት ወይም ፖሊሲ ያስፋፋ ከሆነ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) በተደነገገው መሰረት መልቀቂያ ባያቀርብም ይቆጠራል፤ ፓርቲው እና ቦርዱም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) የተደነገገውን ፮/ የፖለቲካ ፓርቲ አባልነት በውርስም ሆነ በሌላ በማናቸውም መንገድ ለሌላ ተላልፎ የማይሰጥ በአባሉ ብቻ ተወስኖ የሚቀር ነው፡፡ ፰/ የፖለቲካ ፓርቲ መተዳደሪያ ደንብ የዚህን ምዕራፍ ድንጋጌዎች መቃረን የለበትም፡፡ ስለፖለቲካ ፓርቲዎች መዋሀድ፣ ግንባር ፺፩. የፖለቲካ ፓርቲዎች ውህደት ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገቡ ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች ተዋህደው አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ለመመስረት ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ለመዋሃድ የፈለጉ የፖለቲካ ፓርቲዎች ጥያቄያቸ ውን የጠቅላላ ምርጫ ወይም የአካባቢ የምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ከመውጣቱ ከሁለት ወራት በፊት በጽሑፍ ለቦርዱ ያቀርባሉ፤ ምዝገባውም በዚህ አዋጅ በተደነገገው መሠረት በቦርዱ ይፈፀማል፡፡ ፫/ ለውህደት የሚቀርብ ማመልከቻ የሚከተሉትን ሀ/ እያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ በፓርቲው የመተዳደሪያ ደንብ መሠረት የፓርቲው ለ/ ፓርቲዎቹ ስለውህደቱ ዝርዝር ጉዳዮች ያደረጉት የጽሁፍ ስምምነት፣ እና ሐ/ የፖለቲካ ፓርቲዎቹ ሲዋሀዱ የሚኖረው አዲስ ስምና በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፯ ፬/ ቦርዱ የቀረበለት የውህደት ጥያቄ በዚህ አዋጅ ወረቀት ይሰርዛል፣ አዲሱን ፓርቲ በዚህ አዋጅ መሠረት በአንድ ወር ጊዜ ውስጥ እንደሁኔታው የዚህን አዋጅ አንቀጽ ፷፬ ወይም አንቀጽ ፷፭ መስፈርት ማሟላት አለበት፡፡ ፓርቲ ለመሰረዝ ወይም ለመፍረስ በሚያደርስ የወንጀል ክስ የቀረበበት እንደሆነ ፓርቲው ክሱ ውሳኔ ሳያገኝ ወይም ሳይዘጋ ሊዋሀድ ፺፪. የፖለቲካ ፓርቲ መዋሀድ የሚያስከትለው ውጤት እንደተጠበቀ ሆኖ የውህደት ውጤት የሆነው ሀ) የተዋሃዱት የፖለቲካ ፓርቲዎች ወራሽ ለ) የተዋሃዱት የፖለቲካ ፓርቲዎች መብትና ሐ) የተዋሃዱትን የፖለቲካ ፓርቲዎች ያለፈ የሂሳብ እንቅስቃሴ ሪፖርት በቦርዱ ሲጠየቅ መ) የተዋሃዱት የፖለቲካ ፓርቲዎች ከዚህ በፊት ያለባቸውን ፍርድ ወይም መብት ወይም በአንቀጽ ፺፩(፮) የተመለከተውን የወንጀል ክስ ሳይጨምር፣ የፍትሐብሔር ፪/ የውህደቱ ውጤት ሆኖ በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገበው አዲስ የፖለቲካ ፓርቲ በተመዘገበ በስድስት ወር ጊዜ ንብረትና ዕዳ የሚያሳይ የሂሳብ ሪፖርት በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፲፪ እና ፩፻፲፬ መሠረት ለቦርዱ ማቅረብ አለበት፡፡ ፫/ ውህደት የፈጠሩ ፖለቲካ ፓርቲዎች አባል የነበረና በማናቸውም ደረጃ ያሉ ምክር ቤቶች ተመራጭ ሆኖ በማገልገል ላይ የፖለቲካ ፓርቲ አባል ሆኖ መቀጠል እንደሆነ ተቆጥሮ የቀረውን የምርጫ ዘመን ፩/ የራሳቸው ፕሮግራም፣ መተዳደሪያ ደንብ እና አባላት ያላቸው ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች የጋራ ግንባር የተቀበለ መሆኑን የሚገልፅ የጉባኤ ውሳኔ፤ ለ/ ፓርቲዎቹ ስለሚመሰርቱት ግንባር ዝርዝር ጉዳዮች ያደረጉት የጽሑፍ ስምምነት፤ እና አስፈላጊነቱ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፯ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ግንባር ለመፍጠር የፈለጉ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቦርዱም በዚህ አዋጅ በተደነገገው መሠረት ፬/ ቦርዱ ከላይ የተመለከቱ ሁኔታዎችን አሟልቶ የቀረበን የግንባር ምሥረታ ጥያቄ ተቀብሎ:- የምስክር ወረቀት ሳይሰረዝ ለግንባሩ ሌላ የምዝገባ የምስክር ወረቀት በአንድ ወር ለ) የእያንዳንዱ የግንባሩ አባል ድርጅቶች በተናጠል የሚኖራቸው ሀብትና ንብረት እንደተጠበቀ ሆኖ ግንባሩ የራሱ ሀብትና ፺፬. የፖለቲካ ፓርቲዎች መቀናጀት ፩/ በዚህ አዋጅ መሠረት የተመዘገቡ ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ የፖለቲካ ፓርቲዎች ለተወሰነ ጊዜ እና በተወሰኑ ጉዳዮች ዙሪያ ተቀናጅተው እንደ ሁኔታው በአገር አቀፍ ወይም በክልል ደረጃ ሊንቀሳቀሱ ይችላሉ፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሰረት ጥያቄያቸውን የጠቅላላ ምርጫ ወይም የአካባቢ ምርጫ የጊዜ ሰሌዳ ከመውጣቱ ከሁለት ወራት በፊት በጽሑፍ ለቦርዱ ማቅረብ አለባቸው፡፡ የመተዳደሪያ ደንብ መሠረት የፖለቲካ ፓርቲው የሚገልጽ ሰነድ በማያያዝ የጽሑፍ ማመልከቻ ለቦርዱ ማቅረብ አለባቸው፡፡ ቦርዱ የመቀናጀት ጥያቄው በዚህ አዋጅ የቀረበ መሆኑን አረጋግጦ ጊዜያዊ ምስክር ወረቀት ይሰጣል፡፡ የጋራ እንቅስቃሴ የስምምነት ነጥቦችን የያዘ ሰነድ ለቦርዱ ማቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ የተደነገገው ቢኖርም እያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ ሕጋዊ ሰውነቱን እንደያዘ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በፓርቲው ጉባኤ ውሳኔ ስሙንና ፕሮግራሙን ለውጦ በአዲስ የፖለቲካ ፓርቲነት ሊመዘገብ ይችላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የፈረሰው የፖለቲካ ፓርቲ መብት እና ግዴታ ፫/ አዲሰ የተተካው የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ የፖለቲካ ፓርቲ መሰረዝ ወይም መፍረስ ፺፮. የፖለቲካ ፓርቲን ከምዝገባ መሰረዝ የፖለቲካ ፓርቲ ከሚከተሉት ሁኔታዎች በአንዱ ምክንያት ከፖለቲካ ፓርቲነት ሊሰረዝ ይችላል፤ ፩/ በፓርቲው መተዳደሪያ ደንብ መሠረት በራሱ ፈቃድ ከምዝገባ እንዲሰረዝ ሲጠይቅ፤ ፪/ በዚህ አዋጅ መሠረት ቦርዱ ሲወስን፤ ወይም ፫/ የፖለቲካ ፓርቲው ከምዝገባ እንዲሰረዝ በዚህ አዋጅ መሠረት ፍርድ ቤት ውሳኔ ሲሰጥ፡፡ ፺፯. በፖለቲካ ፓርቲው ጥያቄ ከምዝገባ ስለመሰረዝ ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በመተዳደሪያ ደንቡ መሠረት ራሱ ከፖለቲካ ፓርቲነት እንዲሰረዝ ቦርዱን በጽሑፍ ሊጠይቅ ይችላል፡፡ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ማመልከቻ በፓርቲው መሪ የተፈረመ መሆን ፫/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ ንዑስ ሀ) የፖለቲካ ፓርቲውን የኦዲት፣ የሃብትና ለ) ስለፓርቲው መፍረስ በፖለቲካ ፓርቲው ባቀረበ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ ላይ ተቃውሞ ወይም ሌላ የመብት ጥያቄ ያለው ማንኛውም የማስታወቂያ መንገድ ለሕዝብ ይገልፃል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) መሠረት ተቃውሞ ያለው ሰው ማስታወቂያው በወጣ በ፲፭ ቀናት ውስጥ ተቃውሞውን ለቦርዱ ማቅረብ አለበት፡፡ ቦርዱ በዚህ ጊዜ ውስጥ የፖለቲካ ፓርቲውን አይሰርዝም፡፡ ላመለከተው ፓርቲ ከላይ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፭) የተመለከተው ጊዜ ባበቃ በ፴ ቀናት ውስጥ ለጠያቂው ፓርቲ በጥያቄው መሠረት የፖለቲካ ፓርቲን ከምዝገባ ሊሰርዝ ይችላል:- ምልክት፣ የሰነድ፣ የአመራር፣ የዋና ጽሕፈት ቤት እና የመሳሰለውን ለውጥ ሲያደርግ ያለ ለቦርዱ ሳያሳውቅ የቀረ እንደሆነና ይህንኑ በሁለት ወራት ጊዜ ውስጥ እንዲያስተካክል ለ) የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ መሠረት ለቦርዱ ማቅረብ ያለበትን ዓመታዊ የስራ፣ የሂሳብ፣ ወይም ሌሎች ሪፖርቶች በአዋጁ በተወሰነው ጊዜ ሳያቀርብ የቀረ እንደሆነና ይህንኑ በ፴ ቀናት ውስጥ እንዲያቀርብ ጠቅላላ ጉባኤ ማካሄድ ከሚገባው ጊዜ በሦስት ወር የዘገየ እንደሆነ እና ከዚህ በኋላ ጉባኤውን ሳያካሂድ የቀረ እንደሆነ፤ መ) የፖለቲካ ፓርቲው በሁለት ተከታታይ የምርጫ ወቅቶች በጠቅላላ ወይም የአካባቢ ምርጫ ውድድር ሳይሳተፍ የቀረ እንደሆነ፤ ሠ) የፖለቲካ ፓርቲው በማጭበርበር ወይም እያወቀ ወይም ማወቅ የተገባው ሆኖ ሳለ አሳሳች መረጃ በማቅረብ የተመዘገበ ከሆነ ወይም በዚህ አዋጅ መሠረት መረጃ ሲጠየቅ የሐሰት መረጃ ለቦርዱ የሰጠ እንደሆነ፡፡ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የፖለቲካ ፓርቲው ኃይልን መሠረት ያደረገ የአመጻ ተግባር፣ ከሙስና ጋር ተያያዥነት ያላቸው ፪/ ቦርዱ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ከተዘረዘሩት ምክንያቶች ድንጋጌዎችን ጥሷል ብሎ ሲያምን ፓርቲው ፫/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ መሠረት በተጠሪው የፖለቲካ ፓርቲ ላይ ውሳኔ ከማሳለፉ በፊት ፓርቲው መከላከያውን አቅርቦ እንዲያሰማ ማድረግ አለበት፡፡ ቦርዱ የፖለቲካ ፓርቲውን ከምዝገባ ከመሰረዙ በፊት ፓርቲው ታግዶ ፬/ በዚህ አንቀጽ መሠረት ቦርዱ ያሳለፈውን ውሳኔ የተቃወመ የፖለቲካ ፓርቲ ውሳኔው በደረሰው በ፴ ቀናት ውስጥ ይግባኙን ለፌደራል ከፍተኛ ፺፱. የፖለቲካ ፓርቲ መሰረዝ ወይም መፍረስ ውጤት ፩/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በራሱ፣ በቦርዱ ወይም በፍርድ ቤት ውሳኔ ከፈረሰበት ቀን ጀምሮ በፓርቲው ስም መንቀሳቀስ አይችሉም፡፡ ፪/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ በራሱ፣ በቦርዱ ወይም በፍርድ ቤት ውሳኔ ሲፈርስ የፓርቲው ንብረት ፫/ የፖለቲካ ፓርቲው ዕዳ የሌለበት ከሆነ ወይም በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት ዕዳውን ከፍሎ የተረፈ ቢኖር ቀሪው ገንዘብና መራጮች ትምህርት እንዲውል ይደረጋል፡፡ ስለፖለቲካ ፓርቲዎች የገቢ ምንጭ እና የንብረት ፩፻. በመንግሥት የሚሰጥ ድጋፍ መጠንና መስፈርቶቹ ለማከናወንና ሃላፊነታቸውን ለመወጣት ይችሉ ዘንድ መንግስት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተመለከተው መሠረት አንድ የፖለቲካ ፓርቲ የሚያገኘው በተደረጉ ምርጫዎች ያገኘው የመራጮች መ) የፓርቲው የሴቶች አባላት ብዛት እና ሠ) ፓርቲው ለውድድር የሚያቀርባቸው ረ) የአካል ጉዳተኞች አባላት እና የአካል ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) (ሀ) የተደነገገው ቢኖርም አንድ ፓርቲ ለህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከተሰጠው ጠቅላላ የመራጮች ድምጽ ያገኘው ዜሮ ነጥብ ሃያ ፳፭ ከመቶ ወይም ለተወዳደረበት የክልል ምክር ቤት ነጥብ ፭ ከመቶ ያነሰ ከሆነ አያገኝም፡፡ ሆኖም ይህ የመቶኛ ቅድመ ሁኔታ አነስተኛ ቁጥር ያለውን ብሔረሰብ ፬/ መንግሥት ከላይ ከተገጸው የገንዘብ ድጋፍ ፭/ የግል እጩ ተወደዳሪዎች ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሰረት ከመንግሥት የሚሰጥ ፩፻፩. በመንግሥት ስለሚሰጥ ድጋፍ ምንጭ ከማንኛውም አካል ከሚገኝ ድጋፍ ወይም ፩/ ለፖለቲካ ፓርቲዎች የሚሰጥ የመንግሥት ድጋፍ በዚህ አዋጅ በተደነገገው መሠረት በፍትሃዊነት እና ያለ አድልዎ መፈጸም ፪/ የፖለቲካ ፓርቲዎች ከመንግሥት የተሰጣቸውን ድጋፍ በአግባቡ እና ለታለመለት ተግባር የተጠየቂነት መርህ መከተል አለባቸው፡፡ ፩/ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻ (፪) መሠረት የሚተዳደረውና የሚከፋፈለው በቦርዱ ነው፡፡ ድጋፍ በሁለት ጊዜ ክፍያ የሚፈፀም ይሆናል፡፡ ፫/ የፖለቲካ ፓርቲዎች በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻ (፪) መሠረት በበጀት ዓመቱ የሚሰጣቸው የገንዘብ ድጋፍ መጠን ተሰልቶ አንዲሰጣቸው ከመስከረም ፴ ቀን በፊት ጥያቄ ማቅረብ ይኖርባቸዋል፡፡ ቦርዱ ለፖለቲካ ፓርቲዎች የሚደረገውን ድጋፍ መጠን እሰከ ነሃሴ ፴ ቀን ፬/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ይሰጣል፡፡ ሆኖም በበጀት ዓመቱ የገንዘብ ድጋፍ እንዲሰጠው ለሚጠይቅ የፖለቲካ ፓርቲ ገንዘቡን ከመስጠቱ በፊት ቦርዱ ቦርዱ ፓርቲው የሂሳብ መዝገብ ምርመራ ሪፖርት የሚያቀርብበትን ጊዜ በአንድ ወር ፭/ በዚህ አዋጅ መሠረት ለፖለቲካ ፓርቲ ሀ) የፖለቲካ ፓርቲው የመንግሥት ድጋፍ ለማግኘት ብቁ ከሚያደርጉት መስፈርቶች ውስጥ ለመስፈርቱ የተቀመጠውን ድጋፍ ለ) መመዘኛው ከተጓደለበት ቀን ጀምሮ የተሰጠውን ድጋፍ መጠቀም አይችልም፤ ሐ) መመዘኛው ከተጓደለበት ቀን ጀምሮ የተሰጠውን ድጋፍ ተመላሽ ያደርጋል፤ መ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) (ለ) እና (ሐ) የተደነገጉት ቢኖሩም የፖለቲካ ፓርቲው የተሰጠውን ድጋፍ ሥራ ላይ ለማዋል መመዘኛው ከተጓደለበት ቀን አስቀድሞ የገባቸው የውል ግዴታዎች ካሉ ቦርዱ ተመላሽ መደረግ ከሚገባው ገንዘብ ታሳቢ ሊያደርግለት ይችላል፡፡ የተሰጣቸውን ድጋፍ አጠቃቀማቸውን በወጪ አርዕስት በመዘርዘር በኦዲተር ወይም በሂሳብ ባለሙያ የተረጋገጠ ወቅታዊ የሂሳብ ሪፖርት የሚሰጠውን በጥቅም ላይ ያልዋለ ድጋፍ ተመላሽ የሚደረግበትን፣ የድጋፍ አጠቃቀምን ፩፻፭. የፖለቲካ ፓርቲ የሂሳብ አያያዝ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- ሀ) በመንግሥት የሚሰጠውን ድጋፍ በአገር ውስጥ ባለ ባንክ በተከፈተ የተለየ የባንክ ለ) አግባብ ባለው ህግ መሠረት ሂሳቡን መዝገብ በየወጪ አርዕስቱ ዘርዝሮ መያዝ መ) በፋይናንስ ህግ መሠረት በበጀት ዓመቱ ከመንግሥት የተሰጠውን የገንዘብ መጠን እና ገንዘቡን ለምን ተግባር እንዳዋለ ባለሙያ የተረጋገጠ ዓመታዊ የሂሳብ ሪፖርት ለቦርዱ ማቅረብ አለበት፡፡ የመረመረውን ሂሳብ ከህግና መመሪያ ውጭ ወጪ የተደረገ መሆን አለመሆኑን በኦዲት ሪፖርቱ ላይ አስተያየት መስጠት አለበት፡፡ ፫/ የፌደራል ዋና ኦዲተር ከመንግሥት የተሰጠን ድጋፍ አጠቃቀም በተመለከተ በማንኛውም ፩፻፮. ስለተጠያቂነት እና ቅጣት ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ከመንግሥት የሚሰጠውን ድጋፍ ከታለመለት ዓላማ ውጭ ካዋለ ወይም በወቅቱ ሪፖርት ካላቀረበ ወይም ሐሰተኛ የሂሳብ ሰነድ ያቀረበ እንደሆነ፣ ወይም ከሚሰጠው ድጋፍ ጋር በተያያዘ ለ) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ላይ የተመለከተውን ጥፋት የፈጸመ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም ሰው አግባብ ባለው የወንጀል ህግ ይጠየቃል፡፡ ፪/ ቦርዱ በፖለቲካ ፓርቲ አላግባብ ወጪ የሆነን ገንዘብ ክስ በመመስረት ወይም በማቻቻል ፩፻፯. ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ስለሚቀርብ ድጋፍ አስመልክቶ የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ ተወካዮች ምክር ቤት ማቅረብ አለበት፡፡ ይህ እንዲውል በመንግሥት የተመደበውንና ከሌላ ምንጭ የተገኘውን ጠቅላላ መጠን፣ ለ) በበጀት ዓመቱ ለእያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ የተመደበውን የድጋፍ መጠን፣ ሐ) ህግ በሚፈቅደው መሠረት በእያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ በበጀት ዓመቱ ወጪ መ) በበጀት ዓመቱ የታየውን የሂሳብ ሚዛን ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) የተመለከተውን ሪፖርት ለዋናው ኦዲተር ፫/ ዋና ኦዲተሩ ይህ የሂሳብ ሪፖርት በደረሰው በ፷ ቀናት ውስጥ በጉዳዩ የሚያዘጋጀውን የሂሳብ መግለጫ ጋር በማያያዝ ለሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት መላክ አለበት፡፡ ፩፻፰. የፖለቲካ ፓርቲ የገንዘብ ምንጭ ፩/ የአንድ የፖለቲካ ፓርቲ የገንዘብ ምንጭ:- ሀ) ከአባላቱ የሚሰበሰብ የአባልነት መዋጮ፤ መሠረት በኢትዮጵያዊያን ግለሰቦች ወይም ኢትዮጵያዊያን በሚቆጣጠሯቸው ኩባንያዎች ከመንግሥት ከሚሰጠው ድጋፍና ዕርዳታ፣ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የገንዘብ አቅሙን ለማጎልበት የሚያግዙ የገቢ ማስገኛ ኮንፍረንሶችን እና ግብዣዎችን በማዘጋጀት፣ የተለያዩ ሁነቶችን እንዲሁም የሚያዘጋጇቸውን የምርምር ውጤቶች፣ መጽሃፍትን እና መጽሔቶችን በመሸጥ ዝግጅቶች በማደራጀት ገንዘብ ለማሰባሰብ ይችላል፡፡ ፫/ የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፷፮ (፪) ድንጋጌ ቢኖርም ማንኛውም ሕጋዊ ሰውነት ያገኘ የፖለቲካ ፓርቲ በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ መንገድ በንግድና ኢንዱስትሪ ሥራዎች መሰማራት አይችልም፡፡ በሚመለከት ቦርዱ ዝርዝር መመሪያ ያወጣል፡፡ ፩፻፱. ለመቀበል የተከለከለ ስጦታ ወይም እርዳታ ሰዎች ወይም አካላት የሚቀርብለትን ስጦታ ወይም እርዳታ መቀበል አይችልም:- ሀ) ከውጭ ሀገር ዜጎች፣ ተቋማት ወይም ለ) ከውጭ ሀገር መንግሥት ወይም ከውጪ ውጭ ሥልጣን ለመያዝ ከተደራጀ ቡድን ሰ) በሽብርተኛነት ከተሰየመ ድርጅት፣ ሸ) የዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፲፩(፪) የተደነገገው ቀ) ሙሉ በሙሉ ወይም በከፊል የመንግሥት በ) አንድን ነገር ወደፊት ለማስፈጸም ተገቢ ያልሆነ ጥቅም ለማግኘት ወይም ከህግ ውጭ ጥቅም ለማግኘት ከሚያልም ማንኛውም አካል የሚሰጥ ስጦታ ወይም እርዳታ፡፡ ፪/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ ንዑስ አንቀጽ (፩) መሠረት የተከለከለ ስጦታ እርዳታውን በተቀበለ በ፳፩ ቀናት ውስጥ ፩፻፲. ከህግ ውጭ ስለተገኘ ሀብትና ንብረት ከተፈቀደለት ውጭ ገንዘብ፣ ወይም ንብረት፣ ኢንዳስትሪ ሥራ ወይም በማናቸውም መንገድ ተቀብሎ ቢገኝ ያገኘው የገንዘብ ጥቅም ቦርዱ ሰለማህደር፣ ሂሳብ አያያዝና ቁጥጥር ፩፻፲፩. የፖለቲካ ፓርቲ ማህደርና ኦዲት ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የሚከተሉትን ጉዳዮች ያካተተ ትክክለኛና ቋሚ ማህደር በፓርቲው ዋና ጽሕፈት ቤት በአግባቡ መያዝ አለበት፤ ሀ) የተለያዩ የገቢ ምንጮችን በሚያሳይ መልኩ የተደራጀ የፓርቲው የገንዘብ ለ) ከ ፭ ሺ ብር በላይ መዋጮ ያደረገውን ወይም ስጦታ የሰጠውን ወይም ቃል ሐ/ ቃል የተገባ መዋጮ ወይም ስጦታ ካለና መ/ አጠቃላይ የፖለቲካ ፓርቲው የሂሳብ ፫/ የፖለቲካ ፓርቲ ቋሚ ንብረቶች ዝርዝር፣ መቼ እና እንዴት በባለቤትነት እንደያዘው፤ ፬/ የፖለቲካ ፓርቲውን የእዳ ዝርዝር፤ ፭/ ከዚህ ጋር በተያያዘ ቦርዱ የሚፈልጋቸው ሌሎች አግባብነት ያላቸው መረጃዎችን፤ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ የገቢና ወጪ ሂሳብ አያያዝ ሥርዓት ይኖረዋል፡፡ ፪/ የፖለቲካ ፓርቲ የገቢና ወጪ ሂሳብ አያያዝ ሥርዓት በሂሳብ አያያዝ ልምድ ተቀባይነት ባለው መንገድ የተዘጋጀ መሆን አለበት፡፡ ፫/ አንድ የፖለቲካ ፓርቲ አባል በማንኛውም ጊዜ አባል የሆነበትን የፓርቲውን የገቢና መዋላቸውን ለቦርዱ የማስረዳት ኃላፊነት ፩፻፲፫. ዓመታዊ የሂሳብ ሪፖርት ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በየዓመቱ በራሱ ከስድስት ወር ጀምሮ የሂሳብ ሪፖርቱን የበጀት ዓመቱ በተጠናቀቀ በሦስተኛው ወር የሚያቀርበው ዓመታዊ የሂሳብ ሪፖርት፤ ሀ/ ዝርዝር የገቢ መጠን እና የገቢ ምንጭ፤ ለ/ የወጪ አርእስቶችን የያዘ የወጪ ዝርዝር፤ መ/ የሂሳብ እንቅስቃሴ መግለጫ፤እና ሠ/ ስለትክክለኛነቱ የፖለቲካ ፓርቲው መሪ ፈርሞበት በፓርቲው ማህተም የተረጋገጠ ሰነድን ያካተተ መሆን አለበት፡፡ ፫/ ፓርቲው ከላይ የተመለከቱትን የገቢ፣ የወጪ፣ ለቦርዱ ከነማብራሪያቸው ማቅረብ አለበት፡፡ ፬/ በዚህ አዋጅ በሌላ አኳኋን የተደነገገው ፓርቲ የዓመት የሂሳብ ሪፖርት አዘጋጅቶ በይፋ ያወጣል፡፡ ይህ የዓመታዊ የሂሳብ ሪፖርት በዚህ አዋጅ መሠረት ተመርምሮ ተቀባይነት ያገኘ መሆን ይገባዋል፡፡ ፭/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አንቀጽ ካላቀረበ ወይም ፓርቲው ሪፖርት አቅርቦም ቦርዱ በተላከለት ሪፖርት ላይ ጥርጣሬ ሲኖረው ቦርዱ የውጭ ኦዲተር በመላክ ስለምርጫታዛቢዎች፣ የዕጩ ወኪሎች፣ ጋዜጠኞችና የመራጮች ትምህርት አሰጣጥ ፩/ የምርጫ ሂደት ለመታዘብ የሚፈልጉ የአገር በማመልከትና ሲፈቀድላቸው የሚሰጣቸውን ፪/ የውጭ የምርጫ ታዛቢዎች በመንግሥት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሰረት ምርጫን የሚታዘብ የውጭ ታዛቢ ቡድን የምስክር ወረቀት መውሰድ አለበት፡፡ የተሰጣቸው የምርጫ ታዛቢዎች በቦርዱ ምግባር መመሪያ መቀበላቸውን በድርጅቶቹና በወኪሎቻቸው ፊርማ ማረጋገጥ ይኖርባቸዋል፡፡ ፭/ ቦርዱ ምርጫ ለመታዘብ ከተፈቀደላቸው ፩፻፲፭. የአገር ውስጥ የምርጫ ታዛቢዎች ፩/ ቦርዱ የምርጫ ታዛቢነት ጥያቄ ሲቀርብለት ሀ) ህጋዊ ሰውነት ያለው አገር በቀል ሲቪል ለ) ከማንኛውም የፖለቲካ ወገንተኝነት ነጻና ለትርፍ ያልተቋቋመ መሆኑን፣ እንዲሁም የማንኛውም መንግሥታዊ ተቋም አካል ሐ) የድርጅቱ የቦርድ ኣባላትና መሪዎች የማንኛውም ፖለቲካ ፓርቲ አባላት ምርጫ በገለልተኝነት ለመታዘብ ችሎታ ያላቸው መሆኑን በማጣራትና ድርጅቱ ያለውን የማስፈጸም አቅም አረጋግጦ በቦርዱ የተዘጋጀውን የምርጫ ታዛቢዎች ድርጅቱንና ወኪሎቹን በማስፈረም አረጋ ግጦ የታዛቢነት ሰርቲፊኬት ይሰጠዋል፤ ሠ) በዚህ ንዑስ አንቀጽ ከ(ሀ) እስከ (መ) ድረስ የተዘረዘሩትን በተመለከተ ቦርዱ ዝርዝር የአፈጻጸም መመሪያ ያወጣል፡፡ ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ማመልከቻውን በተቀበለ በ፴ ቀናት ውስጥ ለአመልካቹ በፅሁፍ ያሳውቃል፡፡ አመልካቹ በቦርዱ ውሳኔ ካልተስማማ በ፲፬ ቀን ውስጥ ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት በይግባኝ እንዲታይለት አቤቱታውን ሊያቀርብ ይችላል፡፡ ፫/ ማንኛውም የምርጫ ታዛቢ ከሥነ ምግባር ደንቡና ከገባው ግዴታ ውጭ ሲንቀሳቀስ ከተገኘ ቦርዱ እንደ አግባብነቱ የተፈጸመውን ስህተቱ ጠቅሶ ለግለሰቡና ለወከለው ድርጅት እንዲታረም ለማዘዝ አልያም ግለሰቡ ወይም ወካዩ ድርጅት ከታዛቢነት ለማገድ ይችላል፡፡ ፩፻፲፮. የምርጫ ታዛቢዎች መብት ወረቀት የተሰጠው የድርጅት ወኪል በምርጫ የመከታተልና ተገቢ መረጃ ጠይቆ የማግኘት መብት አለው፡፡ታዛቢዎች የምርጫ ሰነዶችን የመመልከት፤ የድምጽ አሰጣጥ እና የድምጽ ቆጠራ ሂደቱን የመታዘብ መብት አላቸው፡፡ የታዘቧቸውን ወይም ያጋጠሟቸውን ጉድለቶች ለቦርዱ ጽህፈት ቤት የማቅረብ መብት አላቸው፡፡ዝርዝሩ በቦርዱ መመሪያ ይወሰናል፡፡ ፩፻፲፯. የምርጫ ታዛቢዎች ግዴታ ፩/ ከቦርዱ የምርጫ ታዛቢነት የምስክር ወረቀት ሐ) የምርጫው ሂደት በትክክልና በብቃት ፪/ በዚህ አንቀጽ በንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ የውጭ የምርጫ ታዛቢ ቦርዱ በሚያወጣው መመሪያ መሰረት በገለልተኝነት፣ የሀገሪቱን ሕጎች ፣ ዓለም አቀፍ ስምምነቶችን እና የቦርዱን መመሪያ በማክበር የምርጫውን ፩፻፲፰. የፖለቲካ ፓርቲ እና የግል ዕጩ ወኪሎች ፩/ ማንኛውም ለምርጫ ዕጩ ያቀረበ የፖለቲካ ፓርቲ የምርጫውን ሂደት የሚከታተሉ:- ሀ) ለሚወዳደርበት የምርጫ ክልል ጽህፈት እየተቀያየሩ በጣቢያው የሚሰሩ ሁለት ሀ) በሚወዳደርበት የምርጫ ክልል ጽ/ቤት ሁለት እየተቀያየሩ የሚሰሩ ተቀማጭ ወኪሎች፤ በሚገኝ በእያንዳንዱ የምርጫ ጣቢያ በፈረቃ በጣቢያው የሚቀመጡ ሁለት ወኪሎችን፤ ፫/ እያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ በአንድ የምርጫ ክልል ከሰባት የማይበልጡ ተዘዋዋሪ ወኪሎችን መመደብ ይችላል፡፡ ፩፻፲፱. የወኪሎችን ስም ዝርዝር ስለማሳወቅ ፩/ ማንኛውም ዕጩ ያቀረበ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል ዕጩ የተቀማጭና የተዘዋዋሪ ወኪሎችን ከድምፅ መስጫው ዕለት ሰባት ቀን አስቀድሞ ለሚወዳደርበት የምርጫ ክልል ጽህፈት ቤት ኃላፊም የታዛቢዎቹ ስም ዝርዝር የያዘ ደብዳቤ ዝርዝሩ በደረሰው በሁለት ቀናት ውስጥ ለፖለቲካ ፪/ የምርጫ ክልሉ ጽህፈት ቤት በየምርጫ ጣቢያው ለየምርጫ ጣቢያው በወቅቱ ያሳውቃል፡፡ የመከታተል፣ ቅሬታውን በየደረጃው የማቅረብ እና መረጃ የማግኘት መብት አለው፡፡ መዝግቦ የመያዝ እና ከምርጫ ጣቢያው ሃላፊዎች ማብራሪያ የመጠየቅ መብት አለው፡፡ ፫. የማንኛውም ተወዳዳሪ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ ተዘዋዋሪ ወኪል በተመደበበት ቦታ የምርጫውን ሂደትን በሚመለከት ተገቢ መረጃ ፬/ የማንኛውም ተወዳዳሪ የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል እጩ ወኪል ያለ ምንም ተፅእኖ በህግ ማንኛውም ተዘዋዋሪም ሆነ ተቀማጭ ወኪል:- ፩/ የምርጫ ኃላፊው የሚሰጠውን ትእዛዞች ፪/ የእጩ ወኪል የሆነ ሰው የምርጫ ጣቢያው ፫/ አግባብ ባለው አካል ሲጠየቅ መታወቂያውን ፬/ የምርጫ ህጉን ማክበር አለበት፡፡ ፭/ የምርጫውን ሂደት የመከታተል ተግባሩን እንዳለባቸው አስተያየት ከመስጠት ወይም ተጽእኖ ለማሳደር መሞከር የለበትም፡፡ ፮/ የምርጫ ቁሳቁሶችን መያዝ፥ ማንሳት፤ መነካካት ወይም በቁሳቁሶቹ ላይ ጉዳት የሚያደርሱ ተግባራትን መፈጸም የለበትም፡፡ ፯/ የምርጫ ጣቢያውን ሃላፊ ወይም ሰራተኛ ከማስፈራራት ወይም ስራውን ከሚያደናቅፉ ፰/ ወደ ድምጽ መስጫ ክፍሎች መግባት ፱/ ቦርዱ የሚያወጣውን የወኪሎች የሥነ ምግባር ደንብ መፈረም እና ማክበር ይገባዋል፡፡ ፩/ ማንኛውም እጩ ወይም የእጩ ወኪል ባልተገኘበት ወቅት የተከናወኑ የምርጫ ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ወኪሉ ያልተገኘው ሆን ተብሎ የተረጋገጠ እንደሆነ ወኪሉ ሳይኖር የተከናወኑ ክልሉ ወይም በምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ፩፻፳፫. መታወቂያ ካርድ ስለመስጠት ቦርዱ ለታዛቢዎች፣ ለተቀማጭና ተዘዋዋሪ ወኪሎች፣ ለጋዜጠኞች እና ለምርጫ ታዛቢዎች መታወቂያ ካርድ አዘጋጅቶ መስጠት አለበት፡፡ ፩፻፳፬. የስነ ዜጋና የመራጮች ትምህርት ፩/ ቦርዱ መራጮች በቂ ምርጫ ነክ ግንዛቤ የሚያገኙበትን ስልት በመቀየስና የተለያዩ ዜጋና የመራጮች ትምህርት ይሰጣል፡፡ ፪/ ቦርዱ የሥነ ዜጋና የመራጮች ትምህርት መስጠት እንዲችሉ ህጋዊ ሰውነት ላላቸው የትምህርት ተቋማት፤ የማስተማር ፈቃድ ፫/ በዚህ አዋጅ መሰረት በቦርዱም ሆነ በቦርዱ ፈቃድ በሚሰጣቸው ተቋማትና ድርጅቶች ፈቃድ እንዲሰጠው ሲያመለክት ቦርዱ:- ሀ) በህግ ተመዝግቦ የሚንቀሳቀስ አገር በቀል እውቅና ያለው የከፍተኛ ትምርህት ተቋም ለ) ለመራጮች ትምህርት ያወጣውን መስፈርት ሐ) ተግባሩን ለመወጣት የሚያስችል ብቃት ሠ) በማጣራትና ቦርዱ ያዘጋጀውን የመራጮች ትምህርት አሰጣጥ ሥነ ምግባር መመሪያ ፪/ ቦርዱ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተዘረዘሩትን መስፈርቶች ለማያሟላ ድርጅት ከነምክንያቱ በጽሑፍ ለአመልካች ያሳውቃል፡፡ የስነ ዜጋና መራጮች ትምህርት ለማስተማር ድርጅት ወይም የከፍተኛ ትምህርት ተቋም ፫/ ማንኛውም የማስተማር ፈቃድ የተሰጠው ድርጅትም ሆነ ተወካይ ከስነ ምግባር ደንቡና ከገባው ግዴታ ውጭ ሲንቀሳቀስ ከተገኘ ለወከለው ድርጅት ማስጠንቀቂያ በመስጠት ፩/ የምርጫ ሂደትን መዘገብ የሚፈልግ ጋዜጠኛ ስራውን የሚገልጽ መታወቂያና ከሚሰራበት የመገናኛ ብዙኃን ተቋም የተሰጠ ማረጋገጫ ይችላል፡፡ ከምርጫ ጣቢያ ፪ መቶ ሜትር ርቀት ዙሪያ ውስጥ ገብቶ ለመዘገብ የፈለገ ጋዜጠኛ ከምርጫው ቀን አስቀድሞ ከቦርዱ ፪/ ማንኛውም ጋዜጠኛ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ(፩) የተጠቀሰውን ሥራውን ሲያከናውን ከሚያሳድር ድርጊት መቆጠብ አለበት፡፡ ፫/ ማንኛውም ጋዜጠኛ ቦርዱ ከዚህ አንቀጽ ምግባር ደንብ ማክበር አለበት፡፡ የሚመረጥ መንግሥት ህጋዊነት በሚከተሉት ሀ) መራጮች በምርጫ ዘመቻው አማካኝነት ስለ ፖለቲካ ፓርቲዎች ፖሊሲዎችና ስለ ሲሰጣቸውና የራሳቸውን በእውቀት ላይ በተመሰረተ እና ከግል ፍላጎት የሚመነጭ ለ) መራጮች በነፃነት፣ ያለ ማንም ጣልቃ ገብነት፣ ያለፍርሃት፣ ያለተፅእኖ፣ ያለጫና፣ እንዲሁም ከጉቦ እና ከተለያዩ መደለያዎች ነፃ በሆነ መልኩ ድምፅ መስጠት፤ ፪/ ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎች በቅን ልቦና ሀ) የምርጫ ሥነ ምግባር መርሆዎች እንዲከበሩ፤ ለ) ምርጫ የመላው ህዝብ ነፃ እና ተቀባይነት ያለው ውሳኔ መግለጫ ሆኖ እንዲታወቅ፤ ሐ) የመራጩ ህዝብ ውሳኔ በሁሉም ዘንድ ፫/ ከምርጫ ሂደት ጋር በተያያዙ ማናቸውም ጉዳዮች ዙሪያ ሁሉም የፖለቲካ ፓርቲዎችና የግል እጩ ተወደዳሪዎች ከዚህ አዋጅ ጋር በተጣጣመ አኳኋን መንቀሳቀስ አለባቸው፡፡ ፩፻፳፰. ለአዋጁ የሥነ ምግባር ድንጋጌዎች መገዛት ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል ለ) መሪዎቹ፣ ኃላፊዎቹ፣ እጩዎቹ እና እንዳይጥሱ ተገቢውን እርምጃ መውሰድ ሐ) የፓርቲው ኃላፊዎች እጩዎችና አባላት እንዲቆጠቡ ለማድረግ የሚያስችሉ ተገቢ መ) ዓላማ እና ፕሮግራማቸውን ወደ ሕዝብ በሚያደርሱበት ጊዜ የዚህን አዋጅ ፪/ የፓርቲው አባላት ወይም ደጋፊዎች የዚህን በሚያወጣው ዕቅድ መሠረት ማስተማርና የሚያስተምሩበትና አቋማቸውን የሚገልጹበትን ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- ሀ) የሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች የምርጫ መርሆዎቻቸውን ያለ ስጋት የማሰራጨት ለ) እንቅስቃሴው የሌላውን የፖለቲካ ፓርቲ፣ የመራጩን ሕዝብ እና የሌሎች የኅብረተሰብ ክፍሎች መብቶችን ያከበረ መሆን፤ ሐ) የመገናኛ ብዙኃን ነፃነትን ማክበር፤ መ) ተወዳዳሪ ፖለቲካ ፓርቲዎች ለመራጩ ሠ) በፖለቲካ እንቅስቃሴ ለመሳተፍ የሚሹ የመምረጥና የመመረጥ መብት ያላቸው ፪/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- ማዋከብ፣ እንቅፋት መፍጠር፤ በማንኛውም የምርጫ ዘመቻ እንዲስተጓጐል፣ እንዲቋረጥ፣ እንዲበላሽ፣ እንዲዳከም ማድረግና መተባበር፤ ለ) የሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች ወይም እጩ ተወዳዳሪዎች የምርጫ ማስታወቂያ፣ በራሪ ሐ) የሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎች ወይም እጩ ማጥፋት ወይም በሌላ በማንኛውም መንገድ እንዳይታዩ ወይም እንዳይነበቡ ማድረግ፤ መ) ሌላ የፖለቲካ ፓርቲ ሕዝባዊ የድጋፍ ሰልፍ፣ ስብሰባ፥ የእግር ጉዞ፥ ሰላማዊ ሰልፍ እንዳያደርግ በአመራሩ፣ በአባላቱ፣ ወይም በደጋፊዎቹ አማካኝነት ማገድ፣ ማወክ፣ ቅስቀሳ ማድረግ ወይም በሌላ ድምጽ የመስጠት ሂደቱ በሰላማዊ ሁኔታ፣ የመራጮችን የመምረጥ መብት ከሚያደናቅፉ ማንኛውም ሁኔታዎች በፀዳ፣ ነፃ፣ ፍትሃዊና ፪/ ከምርጫው ዕለት በፊት፥ በምርጫው ዕለትና ከምርጫው ቀን በኋላ ባሉት ጊዜያት ሁሉ የምርጫ አስፈጻሚዎችን ደኅንነት ለማረጋገጥ ፫/ የታዛቢነት ፈቃድ ያላቸውን ታዛቢዎች እና ኃላፊዎች ማክበር እና ከነርሱ ጋር መተባበር ፬/ የድምጽ አሰጣጥ ሚስጢራዊነትን ማክበርና ህገወጥ መንገድ ድምፅ ለማግኘት መንቀሳቀስ ፮/ የምርጫ አስፈፃሚዎችን ሥራ፣ እንዲሁም የድምጽ አሳጣጥ ወይም የድምፅ ቆጠራ ሂደትን ማወክ ወይም ያለ አግባብ በሥራውም ሆነ በሂደቱ ጣልቃ መግባት የለበትም፡፡ ፩፻፴፩. የምርጫ ውጤትን ስለመቀበል ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተደነገገው ቢኖርም ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል ተወዳዳሪ ቅሬታውን በሕጉ መሠረት ለሚመለከተው አካል ማቅረብ ይችላል፡፡ ፫/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም የግል ተወዳዳሪ ቦርዱ ጊዜያዊ ውጤቱን ይፋ ካደረገ በኋላ በምርጫው ሂደትና ውጤት ላይ ያለውን ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) መሠረት የሚሰጥ መግለጫ ይዘት ቅሬታ በተነሳባቸው ፭/ በፖለቲካ ፓርቲ ወይም በግል ተወዳዳሪ መግለጫ ግጭትን ከሚቀሰቅስና ተወዳዳሪ ፓርቲም ሆነ ግለሰብን ከሚያጣጥል ቋንቋ ፩፻፴፪. ለምርጫ ዘመቻ ጥቅም ላይ ስለሚውል የቋንቋ ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- ሀ/ የምረጡኝ ዘመቻውን ሲያደራጅና ሲያካሂድ ለአጠቃላይ የምረጡኝ ዘመቻ፣ ለድምፅ አሰጣጥ፣ ለቆጠራ እና ለድህረ ምርጫ ሂደቱ ሰላማዊነትና ስኬት አስተዋፅኦ በሚያደርግ ለ/ ከሚጣልበት ኃላፊነትና ካለው ክብር ጋር በተመጣጠነ ደረጃ መንቀሳቀስ አለበት፡፡ ለ) በማንኛውም መልኩ ለአመጽ የሚጋብዝና በግለሰቦች ወይም ቡድኖች ላይ ስጋትን የሚጭር የቋንቋ አጠቃቀም ማስወገድ ፫/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በይፋም ሆነ የሚያበረታታ የቋንቋ ይዘት ያለው በራሪ ወረቀት፣ የዜና መጽሔት ወይም ፖስተር ማሳተም ወይም ማሰራጨት የለበትም፡፡ ፩፻፴፫. ያልተገባ የምልክቶች አጠቃቀም ፩/ የሌሎች ፓርቲዎችን አርማ ወይም የምርጫ ፪/ የሌሎች ፓርቲዎች የፖለቲካ ወይም የምርጫ ፫/ ደጋፊዎቹ በዚህ ክፍል የተከለከለ ማንኛውንም ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ማንኛውንም ዓይነት ማስፈራራት ወይም ወከባ የተከለከለ ሀ) የፓርቲው ኃላፊዎች፣ እጩዎች፣ አባላት እና ደጋፊዎች መቼም ቢሆን ማንንም ለ) አመፅንና አመጽ ቀስቃሽ ድርጊቶችን ሐ) በኃላፊዎቹ፣ በእጩዎቹ፣ በአባላቱ ወይም በደጋፊዎቹ የሚፈፀሙ አውዳሚ ወይም ሰላምን የሚያናጉ ድርጊቶችን ወይም መ) የሌላውን ግለሰብ ሆነ ፓርቲ መብት፣ ፪/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ የፓርቲው ኃላፊዎች፣ እጩዎች፣ አባላት እና ደጋፊዎች ለፖለቲካ የድጋፍ ሰልፍ፥ ለስብሰባ፣ የእግር ማናቸውንም ባህላዊ ወይም ዘመናዊ የጦር ፫/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- እንቅስቃሴ መሳተፍ ወይም እንዲደረግ ለ) በህዝብ ወይም በግለሰብ ንብረት ላይ ውድመት እንዳይደርስ የተቻለውን ሁሉ ፩፻፴፭. ስልጣንን ያለ አግባብ መጠቀም ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ:- ዕድል ወይም ተፅዕኖ የማሳደር ችሎታ ለፖለቲካ ፍላጎቱ ለመጠቀም መደለያ ማቅረብን፣ ቅጣትን ወይም ማንኛውንም ወይም ሌላ የህዝብ ሀብትን በምርጫ ህጉ ፪/ በዚህ ክፍልውስጥ “ስልጣን፣ ልዩ መብት ኃይል፣ የወታደራዊ ወይም ልማዳዊ ወይም ኃይል በመጠቀም ወይም የገንዘብም ሆነ ሌላ ዓይነት መደለያ በመስጠት መራጩ ህዝብ ለአንድ ፓርቲ ወይም እጩ ድምጽ ድምፁን ከመስጠት እንዲታቀብ ማድረግ፤ ፪/ ኃይል በመጠቀም ወይም የገንዘብም ሆነ ሌላ ዓይነት መደለያ በመስጠት ሰዎች እጩ እንዳይቀርቡ ወይም ከእጩ ተወዳዳሪነታቸው ፫/ ማንኛውም የሥራ ኃላፊ ወይም የመንግሥት ሠራተኛ በሚመራው ወይም በሚሰራበት ተቋም በመጠቀም እጩ ተወዳዳሪን ማስተዋወቅ ወይም የሌሎች ተወዳዳሪዎችን የማስተዋወቅ ዕድል ፩፻፴፯. ቀጣይ ግንኙነት ስለመፍጠር ፩/ ማንኛውም በህጋዊነት የተመዘገበ የፖለቲካ ግንኙነት ፈጥሮ መንቀሳቀስ ይችላል፡፡ ድንጋጌዎች ጠብቀው በምርጫ ዘመቻ ወቅት እና በማናቸውም ጊዜ በጋራ ጉዳዮች ላይ ለመወያየት የሚያገልግል የጋራ መድረክ የባለድርሻ አካላት የምርጫ ኃላፊነት ፩፻፴፰. የፖለቲካ ፓርቲዎችና እጩ ተወዳዳሪዎች ፩/ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ እና እጩ ተወዳዳሪ ይህ የምርጫ አዋጅ በመራጩ ህዝብ ዘንድ እንዲታወቅ የበኩሉን ጥረት ማድረግ አለበት፤ መታወቁንና መከበሩን ማረጋገጥ አለበት፡፡ ፪/ እያንዳንዱ የፖለቲካ ፓርቲ በምርጫው ሂደት ለማስተማር የሚደረጉ ጥረቶችን መደገፍና ሀ/ የዚህን ክፍል ድንጋጌዎች ማክበር፤ አክብረው እንዲንቀሳቀሱ መምራት እና ሀ) የፖለቲካ እምነቱን እና አስተያየቱን በነፃ ለ) በሌሎች የፖለቲካ እምነት እና አስተያየት ሠ) ህጉ በሚፈቅደው መሠረት ማንኛውም ዓይነት ገንዘብ፣ የቁሳቁስና የሰው ኃይል ሰ) ህዝባዊ ስብሰባዎችን የማካሄድ፤ ሸ) በህዝባዊ ስብሰባዎች የመገኘት፤ መብቶች እንዳሉት በይፋ የመግለፅ፤ ግዴታ ፭/ የፖለቲካ ፓርቲዎችና ዕጩ ተወዳዳሪዎች ቁርጠኝነት ለህዝብ ይፋ ማድረግ አለባቸው፡፡ ፮/ የፖለቲካ ፓርቲዎች እና እጩ ተወዳዳሪዎች ፩፻፴፱. የቦርዱና የሌሎች የምርጫ አስፈፃሚ አካላት ፩/ ቦርዱ ይህ አዋጅ በምርጫው ሂደት ላይ ፪/ ቦርዱ የዚህን ክፍል ድንጋጌዎች ለሚመለከተው ሁሉ የማሰራጨት ኃላፊነት አለበት፡፡ ፫/ በየደረጃው ያሉ የምርጫ አስፈፃሚ አካላት በዚህ አዋጅ ላይ በቂ ግንዛቤ እንዲይዙ ለሚመለከታቸው ሁሉ ትምህርት መስጠት ፩/ የመገናኛ ብዙሃን የዚህን ክፍል ድንጋጌዎች ፪/ በቦርዱ በሚወጣው መመሪያ መሰረት ከቦርዱ ፈቃድ የተሰጣቸው አካላት የዚህን ክፍል ድንጋጌዎች አስመልክቶ ትምህርት እንዲሰጡ ፩፻፵፩. የፖለቲካ ፓርቲዎች ምክር ቤት ፩/ በምርጫ የሚወዳደሩ የፖለቲካ ፓርቲዎች የዚህን ክፍል ድንጋጌዎችና ሌሎች የጋራ ጉዳዮችን ተግባራዊ ለማድረግና በምርጫው የዴሞክራሲ፣ የሰብአዊ መብት ጉዳዮችንና የህግ የበላይነትን በኢትዮጵያ ለማጎልበት ችግሮችን እያቃለሉ ለመጓዝ ይችሉ ዘንድ የጋራ ምክር ቤት መመስረት ይችላል፡፡ ፪/ የጋራ ምክር ቤቱ አደረጃጀት፣ አሠራርና ሥርዓት አስመልክቶ የፖለቲካ ፓርቲዎቹ የፖለቲካ ፓርቲዎቹ የሚመሠርቱት የጋራ መድረክ አደረጃጀትና የአሠራር ሥርዓት ከዚህ አዋጅ ድንጋጌዎች ጋር የማይቀረን የስነ ምግባር ጥሰቶች እና ስለሚወሰዱ እርምጃዎች ፩፻፵፪. መደለያ መስጠትና ኃይልን ወይም ሥልጣንን አንድ የፖለቲካ ፓርቲ፣ የግል እጩ ተወዳዳሪ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ፣ እጩ፣ አባል፣ ወኪል ወይም ተጠሪ:- ፩/ ማንኛውንም መደለያ ወይም ጉቦ የሰጠ ፪/ በድምጽ አሰጣጡ ወይም በቆጠራው ጣልቃ ፫/ ኃይል በመጠቀም፣ መደለያ በመስጠት ወይም በሌላ በማንኛውም አድራጎት መራጩ ሕዝብ ለአንድ ፓርቲ ወይም እጩ ድምጽ እንዲሰጥ ፬/ የድምጽ መስጫ ጣቢያን በሀይል የተቆጣጠረ ወይም በሕገ-ወጥ መንገድ ድምጽ ለማግኘት ፭/ ሥልጣኑን መከታ በማድረግ መደለያ ወይም ቅጣት ወይም ሌላ የማስፈራሪያ ዘዴ የተጠቀመ፣ ድርጊት እጩ ተወዳዳሪ ሆነው እንዲቀርቡ ወይም እንዳይቀርቡ ወይም ከእጩ ተወዳዳሪነት እንዲወጡ ወይም እንዳይወጡ ያደረገ፤ ፯/ የመንግሥት ሰራተኛ እና ኃላፊ ሆኖ በራሱ የግል ሳይሆን በመንግሥት የስራ ሰዓት እና ያስተዋወቀ ወይም ሌሎች እጩዎች ራሳቸውን በሕጋዊ መንገድ እንዳያስተዋውቁ ያደናቀፈ፤ የስነ ምግባር ጥሰት እንደፈጸመ ይቆጠራል፡፡ ፩፻፵፫. ፍርሃት በመቀስቀስ ወይም ሁከት መፍጠር ማንኛውንም የምርጫ እንቅስቃሴ ማስተጓጎል ማንኛውም ፖለቲካ ፓርቲ፣ የግል እጩ ተወዳዳሪ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ፣ እጩ፣ አባል፣ ወኪል ወይም ተጠሪ:- ፪/ ሌሎች የፖለቲካ ፓርቲዎችሀሳባቸውንበነጻነት እንዳያሰራጩ ስጋት እና ፍርሀት የፈጠረ፤ ፓርቲዎች እና የመራጩን ሕዝብ እንቅስቃሴ እንዳይካሄድ ያደናቀፈ ወይም ሁከት የፈጠረ፣ ፭/ ሕዝብ ድምጽ ሲሰጥ ያወከ ወይም ድምጽ ተወዳዳሪዎች የምርጫ ዘመቻ እንዲስተጓጐል ወይም እንዲቋረጥ ወይም እንዲበላሽ ወይም ፯/ ሕዝባዊ የድጋፍ ሰልፍ፣ ስብሰባ፣ የእግርጉዞ ወይም ሰላማዊ ሰልፍ ያደናቀፈ ወይም ሌላ ፰/ መራጮችን የሰደበ ወይም ያንጓጠጠ ወይም ፱/ ለምርጫው ሂደት የምርጫ አስፈፃሚዎችን እና ለማረጋገጥ በሚደረግ ጥረት ከጊዜና ቦታ አኳያ እገዛ ማድረግ እየቻለ ያላደረገ ወይም ያወከ፤ ፲/ በማንኛውም ዓይነት መንገድ መራጩ ህዝብ እንዳይመዘገብ ወይም እንዳይመርጥ ያደረገ፤ ወይም እንዲከበር እገዛ ማድረግ ሲገባውያላደረገ፤ ፲፪/ የሥነ ምግባር አዋጁ ተጥሷል በሚል ሽፋን የሀሰትና የተጋነነ አቤቱታ በማቅረብ ቅሬታ የማሰማት መብቱን ያለአግባብ የተጠቀመ የሥነ ምግባር ጥሰት እንደፈፀመ ይቆጠራል፡፡ ፩፻፵፬. በምርጫ ሂደት ሰላምና ፀጥታ የሚያናጉ ማንኛውም የፖለቲካፓርቲ፣ የግል እጩ ተወዳዳሪ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ፣ እጩ፣ አባል፣ ወኪል ወይም ተጠሪ፡- ፩/ የምርጫ ዘመቻውን ሰላም የሚያናጋ ወይም ግጭት የሚቆሰቁስ ወይም አመፅ የሚጋብዝ ወይም ስጋት የሚፈጥር ንግግር ያደረገ፤ ፪/ በይፋም ሆነ በስውር አመፅን የሚቀሰቅስ ይዘት ያለው በራሪ ወረቀት፣ የዜና መጽሔት አይጠበቅም የሚል የሀሰት መረጃ የሰጠ የስነ ምግባር ጥሰት እንደፈጸመ ይቆጠራል፡፡ ተወዳዳሪዎች የምርጫ እንቅስቃሴ ማደናቀፍ ማንኛውም የፖለቲካፓርቲ፣ የግል እጩ ተወዳዳሪ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ፣ እጩ፣ አባል፣ ወኪል ወይም ተጠሪ:- እንዳይመለምልና ጽህፈት ቤት እንዳይከፍት እንዳይሠራባቸው በግልፅም ሆነ በስውር ያወከ ወይም ሁከት እንዲፈጠር ያደረገ ወይም በማንኛውም ዓይነት ድርጊት የማንኛውንም የፖለቲካ ፓርቲ ወይም እጩ ተወዳዳሪ ፪/ ፓርቲዎች ያዘጋጁት የድርጅት ልሳን፣ የምርጫ ማስታወቂያ፣ በራሪ ጽሑፍ፥ ወይም ፖስተር እንዳይሰራጭ፣ እንዳይታይ ወይም እንዲበላሽ ያደረገ ወይም እንዳይለጠፍ ያወከ ወይም የተለጠፈውን የቀደደ፣ ያበላሸ፣ ያነሳ፥ ያጠፋ፣ ፫/ የሌላን የፖለቲካ ፓርቲ ምልክት ወይም አርማ የቀዳ ወይም አስመስሎ የተጠቀመ፣ ፬/ የሌላ ፖለቲካ ፓርቲን የምርጫ ቁሳቁስ የሰረቀ ወይም ያበላሸ ወይም ያጠፋ አንደሆነ፤ የሥነ ምግባር ጥሰት እንደፈፀመ ይቆጠራል፡፡ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም የፖለቲካ ፓርቲ መሪ፣ ኃላፊ፣ እጩ፣ አባል፣ ወኪል ወይም ፩/ የመገናኛ ብዙኃንን ነፃነትን የተጋፋ፣ ፪/ በምርጫ ሂደት ጋዜጠኛን ያዋከበ ወይም ፫/ የተፈቀደላቸውን ታዛቢዎች ያላከበረ ወይም የስነ ምግባር ጥሰት እንደፈጸመ ይቆጠራል፡፡ ፩፻፵፯. የሥነ ምግባር ድንጋጌዎቹን አለማስተዋወቅና አንድ የፖለቲካ ፓርቲ፣ የፖለቲካ ፓርቲዎች ቅንጅት፣ ግንባር፣ ጥምረት፣ ንቅናቄ፣ እንዲሁም ፩/ በአባሉ፣ በአቀረበው እጩ ተወዳዳሪ ወይም በመሪው የተፈፀመን የአመፅ ድርጊት ወይም ለአመፅ የሚጋብዝ ተግባር በይፋ ማውገዝ ፪/ ኃላፊዎቹ፣ እጩዎቹ፣ አባላቱና ደጋፊው መቼም፣ ማንንም ማስፈራራት እንደሌለባቸው በግልጽ የሚከለክል መመሪያ ያላወጣ እንደሆነ፤ የስነ ምግባር ጥሰት እንደፈጸመ ተቆጥሮ ቦርዱ የፈጸመው ጥፋት በሌሎች ሕጎችም የሚያስቀጡ እንደሆነ ቦርዱ ጉዳዩን ለሚመለከተው አካል በተለያዩ አካላት ስለሚወሰዱ እርምጃዎች ፩፻፵፰. በቦርዱ ስለሚወሰዱ እርምጃዎች በሌሎች ህጐች የተደነገጉት እንደተጠበቁ ሆነው በክፍል ስድስት ንዑስ ክፍል አንድ ቦርዱ እንደየጥፋቱ ሁኔታ ጉዳዩን ወደ አቃቤ ህግ ሊመራው የሚችል መሆኑ እንደተጠበቀ ሆኖ ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን ቅጣቶች በጥፋተኛው ፩/ ጥፋቱን ለፈፀመ ሰው ወይም የፖለቲካ ፓርቲ ፪/ ጥፋቱን የፈፀመ እጩ ወይም ፓርቲ ለአጭር ጊዜ በከፊል ወይም በሙሉ በመገናኛ ብዙሃን ለፖለቲካ ፓርቲዎች ድጎማ ከሚመድበው ፬/ ጥፋተኛውን የፓርቲ ወይም የግል እጩ ውድድር እንዳይሳተፍ ማገድ፡፡ ቦርዱ ከላይ ቢያስተላልፍ እንደ ጥፋቱ ሁኔታ ጉዳዩን ወደ ቦርዱ ከላይ የተመለከቱትን የስነምግባር ጥሰቶች ተከትሎ በሚሰጠው ውሳኔ ላይ ቅር የተሰኘ ወገን አቤቱታውን ለፌደራል ከፍተኛ ፍርድ ቤት ፩፻፶. በፍርድ ቤት የሚሰጡ ውሳኔዎች ፍርድ ቤቱ ጉዳዩ በቀጥታ ቀርቦለትም ሆነ ቦርዱ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፩፻፵፰ መሰረት በሰጠው ውሳኔ ላይ የቀረበለትን አቤቱታ በመመልከት በምርጫ ሂደት ስለሚነሱ አቤቱታዎችና ክርክሮች ፩/ ቦርዱ በምርጫ ሂደት የሚነሱ አለመግባባቶችን በውይይትና በስምምነት ለመፍታት የሚያስችል የፖለቲካ ድርጅቶች የጋራ መድረክ በየደረጃው አለመግባባቶችን ለመፍታት የሚደረግ ጥረት ፬/ የጋራ መድረኩ አባላት የሆኑ ፓርቲዎች ወይም አባሎቻቸው ቅሬታቸውን በዚህ አዋጅ ለተቋቋመ አግባብነት ያለው የአቤቱታ ሰሚ አካል የማቅረብ መብታቸው የተጠበቀ ነው፡፡ ፭/ በዚህ አዋጅ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ኮሚቴዎች አባላት ስብጥር፤ ኃላፊነት እና በሚያወጣው መመሪያ የሚወሰን ነው፡፡ ክፍል መሰረት ክርክሮች ወይም አቤቱታ ዎች የቀረቡለት ውሳኔ ሰጪ አካል የምርጫው ሂደት ነፃ፣ ፍትሀዊ፣ ዴሞክራሲያዊና ሰላማዊ ሆኖ እንዲቀጥል ለማስቻል የምርጫውን የጊዜ ሰሌዳ መሰረት በማድረግ መቀበልና አፋጣኝ አቤቱታ ላይ የሚሰጥ ውሳኔ በፅሁፍ መሆን አቤቱታ የደረሳቸው መሆኑን የሚያሳይ እና የሚገልጽ ማስረጃ ሊሰጡ ይገባል፡፡ ፱/ ለቦርዱ ሚቀርቡለት አቤቱታዎች በወቅቱ መፍትሔ ለመስጠት የሚያስችለው አሰራር በየደረጃው በሚገኙ የምርጫ ፅህፈት አቤቱታዎች ላይ ውሳኔ ለመስጠት የሚያግዙ የፍሬ ነገር፣ የማስረጃ እና የሕግ ጉዳዮች አግባብነት ካላቸው የሙያ ዘርፎች የተውጣጡ ባለሙያዎችን የያዘ አጣሪ ጉባኤ ሊያቋቁም ፲፩/ ቦርዱ ወይም በየደረጃው የሚገኙ የምርጫ አስፈፃሚዎች የቀረቡ አቤቱታዎችን ለመፍታት የመንግሥት ድርጅት መጥራትና የሚፈለገውን በመፈፀም ላይ መሆኑን ሲያውቅ ወይም በመረጃ የተደገፈ አቤቱታ ሲደርሰው ህጋዊ እርምጃ እንዲወሰድ ጉዳዩን ወደ ሚመለከተው ፲፫/ በዚህ ምዕራፍ ከአንቀጽ ፩፻፶፪ እስከ አንቀጽ ፩፻፶፭ በተደነገገው መሰረት በተቀመጠው ጊዜ አቤቱታውን ያላቀረበ ማንኛውም ሰው አቤቱታ የማቅረብ መብቱ በይርጋ ይታገዳል፡፡ ፲፬/ በእያንዳንዱ ክልል እና በፌደራል በየደረጃው ባሉ ፍርድ ቤቶች የምርጫ ጉዳይ ችሎቶች የመራጮች ምዝገባ ከመጀመሩ አንድ ወር ቀደም ብሎ እንደየአስፈላጊነቱ ይደራጃሉ፡፡ ፲፭/ ቦርዱ አግባብነት ካለው የፌደራል ወይም የክልል የዳኞች አስተዳደር ጉባኤ ጋር በመመካከር በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፲፬) መሰረት የምርጫ ችሎቶች እንዲደራጁና በቂ ዳኞች እንዲኖራቸው ያደርጋል፡፡ ፲፮/ ቦርዱ ከፌደራልና ከክልል ጠቅላይ ፍርድ ቤቶች ጋር በመተባበር በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፲፭) መሰረት በምርጫ ችሎቶች ላይ የሚመደቡ ዳኞች በቂ ስልጠና እንዲያገኙ ፩፻፶፪. በመራጮች ምዝገባ ሂደት ስለሚነሱ ክርክሮች ፩/ ማንኛውም ሰው በመራጭነት ከመመዝገብ የተከለከለ እንደሆነ ለምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ተመዝግቧል የሚል ተቃውሞ ያለው ሰው አቅርቦ ውሳኔ የማግኘት መብት አለው፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) መሰረት የሚቀርብ አቤቱታ የማቅረቢያ ጊዜ ከመራጮች የምዝገባ ቀን ጀምሮ የመራጮች የቀረበለትን አቤቱታ መርምሮ በ፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔውን በጽሑፍ ይሰጣል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) ለቀረበው አቤቱታ የምርጫ ጣቢያው ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በ፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ካልሰጠ አቤቱታ አቅራቢው ለምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በ፭ ቀናት ውስጥ አቤቱታ በማቅረብ ውሳኔ የማግኘት መብት አለው፡፡ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ የሚቀርብ አቤቱታ ውሳኔ ከተሰጠበት በ፭ ቀናት ውስጥ መቅረብ የቀረበለትን ቅሬታ መርምሮ በ፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔውን በጽሁፍ ይሰጣል፡፡ ፰/ ምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በ፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ካልሰጠ ቅሬታ ወይም ቅሬታ እንደሆነ በ፭ ቀናት ውስጥ ስልጣን ላለው በየደረጃው ላሉ የፌደራል ወይም የክልል ፍርድ ቤት ጉዳዩ እንዲታይለት አቤቱታ የማቅረብ መብት አለው፡፡ አቤቱታ የቀረበለት ፍርድ ቤትም የቀረበለትን አቤቱታ ለመወሰን በሚሰጠው ውሳኔ መሰረት የምርጫ ጣቢያው ፅህፈት ቤት ስራውን ያከናውናል፡፡ ፩፻፶፫. በዕጩዎች ምዝገባ ሂደት ስለሚነሱ ክርክሮች ፩/ ማንኛውም ሰው ወይም የፖለቲካ ድርጅት በእጩነት ከመመዝገብ የተከለከለ እንደሆነ ለምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ቅሬታውን አቅርቦ መልስ የማግኘት መብት አለው፡፡ ፪/ አንድ በዕጩነት የተመዘገበ ሰው በእጩነት መቅረብ የለበትም የሚል ተቃውሞ ያለው ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ አቤቱታውን አቅርቦ ውሳኔ የማግኘት መብት አለው፡፡ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) ወይም (፪) መሰረት የሚቀርብ አቤቱታ የማቅረቢያ ጊዜ ከእጩዎች የምዝገባ ቀን ጀምሮ የተመዘገቡ እጩዎች ይፋ እስከሚሆንበት ቀን ድረስ የቀረበለትን አቤቱታ መርምሮ በ፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔውን በጽሑፍ ይሰጣል፡፡ ፭/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፬) መሰረት ውሳኔ ቅር የተሰኘ የፖለቲካ ድርጅት እጩ ወይም የግል እጩ በቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ለሚቋቋም ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በ፯ ቀናት ውስጥ ቅሬታውን ማቅረብ ይችላል፡፡ ፮/ የክልሉ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በጽህፈት ቤቱ ሀላፊ ሰብሳቢነት ፯/ የክልሉ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ይግባኝ ሲቀርብለት በ፯ ቀናት ውስጥ ፰/ የክልል ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በ፯ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ካልሰጠ ውሳኔ ካልተስማማ ለክልሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ይግባኝ የማቅረብ መብት አለው። ችሎቱም የቀረበለትን አቤቱታ ለመወሰን በመመርመር በ፲፭ ቀናት ውስጥ ውሳኔ ፱/ የክልሉ ቅርንጫፍ ጽህፈት ቤት ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ በሚሰጠው ውሳኔ መሰረት የምርጫ ፩፻፶፬. በድምፅ አሰጣጥ ሂደት ስለሚነሱ ክርክሮች ፩/ አንድ የተመዘገበ መራጭ ድምፅ ከመስጠት ወዲያውኑ ምርጫ ጣቢያው አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ በማቅረብ ውሳኔ የማግኘት መብት ፪/ የምርጫጣቢያ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴም:- ለ) ጊዜያዊ ድምፅ እንዲሰጥ በማድረግ ጉዳዩን ወደ ምርጫ ክልሉ ጽህፈት ቤት በመላክ ውሳኔ እንዲያገኝ ሊያደርግ ይችላል ፣ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፪(ለ) መሰረት ጊዜያዊ ድምፅ የሰጠ መራጭ ከምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ወይም እንደሁኔታው ፍርድ ቤት የመምረጥ መብት እንዳለው የሚገልፅ ውሳኔ የድምፅ መደመሩ ከመጠናቀቁ በፊት ለምርጫ ክልሉ ጽህፈት ቤት ካላቀረበ የሰጠው ጊዜያዊ ድምፅ ውድቅ ይደረጋል፡፡ ፬/ በምርጫ ክልሉ ቅሬታ ሰሚ ኮሚቴ ውሳኔ ቅር የተሰኘ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ ፪(ለ) በተመለከተው መሰረት ጊዜያዊ ድምጽ የሰጠ መራጭ ወዲያውኑ ቅሬታውን ስልጣን ላለው የፌደራል ወይም የክልል ፍርድ ቤት ማቅረብ ሂደት ውሳኔውን እስኪሰጥ ድረስ እንዲዘገይ ፭/ የአንድን መራጭ ድምፅ መስጠት የሚቃወም ሰው ከላይ በተደነገገው መሰረት አቤቱታውን ፩፻፶፭. በድምጽ ቆጠራና ውጤት ስለሚነሱ ክርክሮች ፩/ በድምፅ ቆጠራ ሂደትና በውጤቱ ላይ ቅሬታ ያለው ማንኛውም የፖለቲካ ድርጅት ወይም ለምርጫ ጣቢያው አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፶፰(፬) መሰረት ወዲያውኑ በማቅረብ ሊያስወስን ይችላል፡፡ በኮሚቴው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን አቤቱታውን በ፪ ቀናት ውስጥ ለምርጫ ክልል ቅሬታ ሰሚ ፪/ የምርጫ ክልሉ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ በዚህ የቀረበለትን አቤቱታ መርምሮ በ፪ ቀናት ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) በተሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ አቤቱታ አቅራቢ ውሳኔ በተሰጠው በ፭ ቀናት ውስጥ ቅሬታውን ለቦርዱ ማቅረብ ይችላል፡፡ቦርዱ የቀረበውን ቅሬታ መርምሮ በ፲ ፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) በተሰጠው በቦርዱ ውሳኔ ቅር የተሰኘ አቤቱታ አቅራቢ ውሳኔ በተሰጠው ፲ ቀናት ውስጥ ለፌደራል ይችላል፡፡ ፍርድ ቤቱም የቀረበለትን ቅሬታ ለመወሰን የሚያሰፈልጉ ማስረጃዎችን አስቀርቦ ፭/ የፌደራል ጠቅላይ ፍርድ ቤትም በንዑስ አንቀጽ (፬) መሰረት ለቀረበለት አቤቱታ ከአንድ ወር ባልበለጠ ጊዜ ውስጥ ውሳኔ ይሰጣል፡፡ ፮/ ከላይ በተጠቀሱት ንዑሳን አንቀጾች መሰረት በድምፅ ቆጠራ ሂደትና በውጤቱ ላይ የቀረበ እንደአግባብነቱ የምርጫ ክልሉ አቤቱታ ሰሚ ኮሚቴ፣ ቦርዱ ወይም የፌዴራሉ ጠቅላይ ፍርድ ቤት ቅሬታ የቀረበበት የምርጫ ክልል ውጤት እንዳይገለጽ ሊያዝ ይችላል፡፡ በኢትዮጵያ የወንጀል ሕግ በህዝባዊ ምርጫ እና በድምጽ አሰጣጥ ላይ የሚፈፀሙ ወንጀልሎችን የሚመለከቱ ድንጋጌዎች እንደተጠበቁ ሆነው በዚህ ክፍል የተከለከሉ ተግባራትን መፈፀም በሕግ ፩፻፶፯. በምርጫ ሂደት የተከለከሉ ተግባራትና ፩/ ማንኛውም ሰው ወይም ድርጅት ከቦርዱ ፈቃድ ውጭ ማንኛውንም የምርጫ ሰነድና ቁሳቁስ ያተመ፣ ያባዛ፣ የፈበረከ ወይም በዚህ መልኩ የተዘጋጀን ህገወጥ የምርጫ ሰነድ እና ቁሳቁስ ይዞ የተገኘ ወይም ያደለ እንደሆነ በእስራት ወይም በመቀጮ ይቀጣል፡፡ ፪/ በድምጽ መስጫ ዕለት በድምፅ መስጫ ጣቢያ አካባቢ ድምፅ ከመስጠት ወይም የተሰጠን ህጋዊ ተግባር ከማከናወን ውጭ ሌላ ማንኛውም የፖለቲካ እንቅስቃሴ ማድረግ፣ መሳተፍ ወይም ባልተገባ ወይም በተከለከለ ጊዜ የምርጫን ውጤት ማተም፣ ማባዛት፣ ወይም ከዚህ በታች የተዘረዘሩትን ጥፋቶች መፈጸም ከብር ፹ ሺ እስከ ብር ፩፻ ሺ የሚደርስ በገንዘብ መቀጮ ወይም ከአንድ ዓመት እስከ ሦስት ዓመት በሚደርስ ቀላል እስራት ያስቀጣል፡፡ ገለልተኝነት ጣልቃ ለመግባት ከሞከረ፣ በተለይም መደለያ ወይም የተስፋ ቃል ከሰጠ ወይም ለ) ምርጫን ለማወክ ወይም እንዳይካሄድ ለማድረግ ወይም በምርጫው ሂደት ወይም ውጤት ላይ ጫና ለመፍጠር በማሰብ ጥላቻን ወይም ፍርሀትን የሚቀሰቅስ ወይም በምርጫው ሂደት ወይም በምርጫው ውጤት ላይ ጫና የሚፈጥር የሐሰት መረጃ አሳትሞ ያሰራጨ ወይም ለማሰራጨት ሐ)የምርጫ ሚስጢራዊነትን ከጣሰ፤ መ) ከድምጽ እና ከምርጫ ቁሳቁስ ጋር የተያያዙ ረ) የፖለቲካ እንቅስቃሴዎች ወይም የምርጫ ውጤት መብት አስመልክቶ የተጣሉ ክልከላዎችን ከጣሰ፤ ከብር ፴ ሺ እስከ ብር ፶ ሺ የገንዘብ መቀጮ አመት በማይበልጥ ቀላል እስራትይቀጣል፡፡ ሀ) ሆን ብሎ የቦርዱ፣ የምርጫ ዋና አስፈፃሚው፣ የቦርዱ ሰራተኛ ስልጣኑን ወይም ተግባሩንና ኃላፊነቱን በሚያከናውንበት ወቅት እንቅፋት የሆነ ወይም ያደናቀፈ እንደሆነ፤ ወይም ለ) የቦርዱን የስብሰባ ሂደት ሆን ብሎ ያቋረጠ ወይም በነዚሁ ቦታዎች በማንኛውም ሁኔታ ያልተገባ ተግባር የፈፀመ እንደሆነ ወይም ሐ) ሆን ብሎ በቦርዱ የስራ ቦታ ወይም በመታየት ላይ ባለጉዳይ ላይ በሚሰጠው ውሣኔ ወይም ትዕዛዝ ላይ ተገቢ ያለሆነ የሀይል ተግባር የፈፀመ እንደሆነ፤ በ፴ ሺ ብር የገንዘብ መቀጮ ወይም ከአንድ ዓመት በማይበልጥ ቀላል እስራት ይቀጣል፡፡ ፩፻፶፰. የምርጫ ማስታወቂያን ስለማጥፋት ማንኛውም ሰው ምርጫ ከተጀመረበት ቀን የማንኛውንም እጩ ተወዳዳሪ ፖስተርን ወይም የምርጫ ማስታወቂያን ያበላሸ፣ ያስወገደ ወይም የቀደደ እንደሆነ ከአንድ ዓመት በማይበልጥ እስራት ወይም በመቀጮ ይቀጣል፡፡ ፩፻፶፱. ዓላማን በህገወጥ መንገድ ማስፋፋት የተከለከለ ፩/ የአንድን የፖለቲካ ፓርቲ ዓላማ በኃይል ወይም በማስፈራራት ለማስረጽ ማንኛውንም ማሰልጠን ወይም ሰዎችን በግድ መመልመል ፪/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) የተገለፀውን ማንኛውም ሰው ወይም ቡድን አግባብ ባለው ድንጋጌዎች ተፈጻሚ መሆን የሚጀምሩት የዚህን አዋጅ መጽደቅ ተከትሎ ከሚደረገው የፌደራልና የክልል ምክር ቤቶች ምርጫን ቀጥሎ ካለው የበጀት ዓመት ጀምሮ ነው፡፡ ፪/ ይህ አዋጅ ከመውጣቱ በፊት የተመዘገበ ማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ በዚህ አዋጅ ፫/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) መሠረት የሚቀመጡትን መስፈርቶች ቦርዱ በሚሰጠው የጊዜ ሰሌዳ ያላሟላ ፓርቲ ቦርዱ ከምዝገባ እስከመሰረዝ የሚደርስ እርምጃ ሊወስድበት ማንኛውም ሰው ይህን አዋጅ በሥራ ላይ ለማዋል የመተባበር ግዴታ አለበት፡፡ ፩/ የሚከተሉት ሕጎች በዚህ አዋጅ ተሽረዋል:- ሀ) የተሻሻለው የኢትዮጵያ የምርጫ ሕግ ለ) የተሻሻለው የፖለቲካ ፓርቲዎች ምዝገባ ምግባር አዋጅ ቁጥር ፮፻፷፪/፪ሺ፪፤ ፪/ ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማናቸውም ሕግ በዚህ አዋጅ በተመለከቱ ጉዳዮች ላይ ተፈፃሚ ፩፻፷፫ ደንብና መመሪያ የማውጣት ስልጣን ፩/ የህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ይህንን አዋጁ ለማስፈፀም ደንብ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፪/ ቦርዱ ይህንን አዋጅ ለማስፈፀም የሚረዳ ይህ አዋጅ በህዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ከጸደቀበት ነሐሴ ፲፰ ቀን ፪ሺ፲፩ ጀምሮ የፀና አዲስ አበባ ጥቅምት ፭ ቀን ፪ሺ፲፪ ዓ.ም የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዴሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=d746e1371710e51010f5db3a59b50c5ed9c97c54	69,815	13,883	0.978331	2025-10-04T13:53:16.998001
7ae358b39a6b3236	ለሕዝብ ጥቅም ሲባል የመሬት ይዞታ የሚለቀቅበት፣ ካሳ የሚከፈልበት እና ተነሺዎች መልሰው የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ለመወሰን የወጣ አዋጅ	የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፩/፪ሺ፲፩ ዓ.ም የሚሇቀቅበት፣ካሣ የሚከፇሌበት እና ተነሺዎች መሌሰው የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ሇመወሰን የወጣ አዋጅ…..……………………………..……ገጽ ፲፩ሺ፻፺ ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ የመሬት ይዞታ የሚሇቀቅበት፣ካሣ የሚከፇሌበት እና ተነሺዎች መሌሰው የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ሇመወሰን መንግስት ሇሕዝብ አገሌግልት ሇሚያከናውናቸው የአገሪቱ ከተሞች ከጊዜ ወዯ ጊዜ እያዯጉና የነዋሪዎቹም ቁጥር እየጨመረ በመሄደ በከተሞች ፕሊን መሠረት ሇመኖሪያ ቤት ግንባታ፣ ሇመሠረተ ሌማት፣ ሇኢንቨስትመንትና ሇላልች አገሌግልቶች የሚውሌ የከተማ መሬትን መሌሶ ማሌማት አስፇሊጊ በመሆኑ፣እንዱሁም በገጠር ሇሚከናወኑ የሌማት ሥራዎች መሬት አዘጋጅቶ ማቅረብ በማስፇሇጉ፤ የመሬት ይዞታ እንዱሇቅ ሇተዯረገ ባሇይዞታ ተገቢና ተመጣጣኝ ካሣና የተነሽ ዴጋፌ ሇመክፇሌ ግምት ውስጥ መግባት የሚገባቸውን መሠረታዊ መርሆዎችን ሇይቶ መወሰን በማስፇሇጉ፤ ካሣውን የመተመን፣ የመክፇሌ እና ተነሺዎችን መሌሶ የማቋቋም ሥሌጣንና ኃሊፉነት ያሇባቸውን አካሊት በግሌጽ ሇይቶ ሇመወሰን በማስፇሇጉ፤ የሚሇቀቅበትን እና ካሣ የሚከፇሌበት ሥርዓቱን ማካተት አስፇሊጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ ስሇሚኖር የቅሬታ አቀራረብና ውሳኔ አሰጣጥ ስርዓት በግሌጽ መወሰን አስፇሊጊ በመሆኑ፤ የፋዯራሌ መንግሥት የመሬት አጠቃቀም ሕግ የማውጣት ሥሌጣን እንዲሇው በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፶() በመዯንገጉ፣ ሇህዝብ ጥቅም ሲባሌ የሚሇቀቅ ንብረትን በሚመሇከት ተመጣጣኝ ካሣ በቅዴሚያ እንዱከፇሌ በአንቀጽ ፵() በመዯንገጉ መሠረተ ሀሳብ በዝርዝር መዯንገግ በማስፇሇጉ፤ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ይህ አዋጅ “ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ የመሬት ይዞታ የሚሇቀቅበት፣ካሣ የሚከፇሌበት እና ተነሺዎች መሌሰው የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ሇመወሰን የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፩/፪ሺ፲፩” ተብል ሉጠቀስ የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ /"የህዝብ ጥቅም" ማሇት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የዴሬዲዋ ወይም አግባብ ባሇው የፋዯራሌ አካሌ በመሬት አጠቃቀም ዕቅዴ ወይም በሌማት ዕቅዴ ወይም በመሠረተ ሌማት መሪ ፕሊን መሠረት ሇሕዝብ የተሻሇ የጋራ ጥቅምና ዕዴገት ያመጣሌ እንዱሇቅ ሇሚወሰንበት ባሇይዞታ በመሬቱ ሊይ ሇሰፇረው ንብረት ወይም ሊዯረገው ቋሚ ማሻሻያ በዓይነት ወይም በገንዘብ ወይም በሁሇቱም /"የሌማት ተነሽ ካሣ" ማሇት ባሇይዞታው የመሬት ይዞታውን ሲሇቅ በመሬቱ ሊይ የመጠቀም መብቱ በመቋረጡ ምክንያት የሚዯርስን ጉዲት ሇማካካስ /“የሌማት ተነሽ ዴጋፌ" ማሇት የመሬት ባሇይዞታ ከመሬቱ በጊዜያዊም ሆነ በቋሚነት ሲነሳ ከአዱሱ አካባቢ ጋር መሊመዴ እንዱችሌ ከንብረት እና ከሌማት ተነሽ ካሣ በተጨማሪ በዓይነት ወይም ያሌተነሱ ነገር ግን መሬት ሇሕዝብ ጥቅም በመሇቀቁ ምክንያት በመቀጠር ወይም በመነገዴ ወይም በማከራየት እና ከመሳሰለት ያገኙት የነበረ ገቢ በመቋረጡ ሇሚዯርስ ጉዲት የሚከፇሌ /“የማህበራዊ ትስስር መቋረጥና ሥነ-ሌቦና ጉዲት ካሣ” ማሇት ሇተነሺ ከነበረበት አካባቢ በመነሳቱ የነበረው ማህበራዊ ትስስር በመቋረጡ የሚከፇሌ የማህበራዊ ትስስር መቋረጥ እና የሥነ-ሌቦና በተወሰዯው መሬት ምክንያት የሚያገኙት ጥቅም ሇሚቋረጥባቸው ተነሺዎች ዘሊቂ የገቢ ምንጭ እንዱኖራቸው የሚሰጥ ዴጋፌ ነው፡፡ /"ቀመር" ማሇት ሇህዝብ ጥቅም በሚሇቀቅ መሬት ሊይ ሇሠፇረ ንብረት ወጥ የሆነ የካሣ ስላት /"ቋሚ ማሻሻያ" ማሇት በይዞታው ሊይ የምንጣሮ፣ ዴሌዯሊና እርከን ሥራ፣ ውሃ መከተር ሥራ እና የግቢ ንጣፌና ማስዋብ የመሳሰለትን ሥራዎች ‹፲/"የማቋቋሚያ ማዕቀፌ" ማሇት ሇህዝብ ጥቅም ሲባሌ ከመሬት ይዞታቸው እንዱነሱ ሲዯረግ ዘሊቂ የሆነ የገቢ ምንጭ ሉኖራቸው የሚያስችሌ የሥራ ፲/"የወሌ ይዞታ" ማሇት ከመንግሥት ወይም ከግሌ ይዞታነት ውጭ የሚገኝና የአካባቢው ማህበረሰብ ሇግጦሽ፣ ሇዯንና ሇማህበራዊ አገሌግልት በጋራ የሚጠቀሙበት የመሬት ይዞታ ነው፡፡ ዳሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፵() የተመሇከተው ማንኛውም ክሌሌ ነው፡፡ ፲/"የከተማ አስተዲዯር" ማሇት በሕግ የከተማ አስተዲዯር ሥሌጣንና ተግባር የተሰጠው አካሌ ፲/“መሠረተ ሌማት" ማሇት ከመሬት በሊይ ወይም ከመሬት በታች ያሇ መንገዴ፣ የባቡር ሀዱዴ፣ የኤላክትሪክ ኃይሌ፣ የመስኖ፣ የውሃ መስመር ወይም የፌሳሽ ማስወገጃ መስመር ሲሆን ላልች ተያያዥ ግንባታዎችንም ይጨምራሌ፡፡ ፲/"የአገሌግልት መስመር" ማሇት ሇህዝብ ጥቅም ሲባሌ የሚሇቀቅ መሬት ከመሬቱ በሊይ ወይም ውስጥ የተዘረጋ የውሃ፣ የፌሳሽ፣ የኤላክትሪክ ወይም የስሌክ መስመር ሲሆን ላልች ተመሳሳይ በሚሇቀቅበት ጊዜ በተሇቀቀው መሬት ሊይ ይኖር የነበሩ ባሇይዞታ፣ ተከራይ፣ ተቀጥሮም ሆነ በግሌ ይሰራ የነበረ፣እና በጥገኝነት ይኖር የነበረን ፲/"አቤቱታ ሰሚ" ማሇት በዚህ አዋጅ አፇፃፀም ሊይ ሇሚነሳ ቅሬታ የሚመሇከት እና ውሳኔ ፲/"ይግባኝ ሰሚ" ማሇት አቤቱታ ሰሚ አካሌ የሰጠውን ውሳኔ በይግባኝ ተመሌክቶ ውሳኔ ፲/"እውቅና ያሇው ገማች" ማሇት ቋሚ ንብረቶችን ሇመገመት አግባብ ባሇው አካሌ እውቅና ፳/"አስቸኳይ ሌማት" ማሇት በመዯበኛው የጊዜ ሰላዲ መሄዴ የማይችሌና ሇከፌተኛ ወጪ ሉዲርግ ወይም ከፌተኛ ገንዘብ ሉያሳጣ የሚችሌ መሆኑ ተረጋግጦ በመንግስት የተወሰነ የሌማት ፳/"ውስብስብ መሰረተ ሌማት" ማሇት በተሇመዯው አሰራር የማይሰራ፣በአገር ውስጥ ባሇው ባሇሙያ የማይያዝበት፣ ከአገር ውጪ ግዥ የሚጠይቅ እና መሰሌ ስራ ሆኖ በመሰረተ ሌማት ባሇሙያ የተረጋገጠ እና በመሰረተ ሌማት ተቋም ሀሊፉ የፀዯቀ ተጨማሪ ጊዜ የሚያስፇሌገው የመሰረተ ፳/"ሀገራዊ ወይም ክሌሊዊ ፊይዲ ያሊቸው ሌማቶች" ማሇት ሇኢትዮዽያ እዴገትና ትራንፍርሜሸን ከፌተኛ ሇውጥ የሚያመጡ የሌማት ፕሮጀክቶች ወይም የትብብር መስኮችን ሇማስፊት በሚዯረጉ እንቅስቃሴዎች ሀገሪቱ ከላልች ሀገሮች ጋር ሇሚኖራት የተሻሇ ግንኙነት መሰረት እንዱጥለ ፳/ሰው" ማሇት ማንኛውም የተፇጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ነው፡፡ ፳/ማንኛውም በወንዴ ጾታ የተዯነገገው የሴትንም ይህ አዋጅ ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ የመሬት ይዞታ የሚሇቀቅበትን፣ ካሣ የሚከፇሌበትንና ተነሺዎች በመሊ ሀገሪቱ በከተማም ሆነ በገጠር ተፇጻሚ የሚዯረገው በመሬት አጠቃቀም ዕቅዴ ወይም በከተሞች መዋቅራዊ ዕቅዴ ወይም በመሠረተ ሌማት መሪ ፕሊን መሠረት መሆን አሇበት፡፡ /ሇሕዝብ ጥቅም መሬት ሲሇቀቅ የሚከፇሌ ካሣና የሚሰጥ የማቋቋሚያ ዴጋፌ የተነሺዎችን የኑሮ መንግስታት፤በአዱስ አበባ ወይም ዴሬዲዋ ከተማ በአንዴ አካባቢ ሇሚገኙ ቦታዎች ሇሠፇረ ንብረት እና ተጓዲኝ ጥቅም ማጣት የሚከፇሌ የካሣ ነጠሊ ዋጋ ተመን ተመሳሳይ መሆን አሇበት፡፡ /ሇሕዝብ ጥቅም መሬት እንዱሇቀቅ ሲዯረግ አሰራሩ መሬት ሇማስሇቀቅ ስሇሚፇፀም ሥነ-ሥርዓት .የሚሇቀቀው መሬት ሇሕዝብ ጥቅም መሆኑን የክሌለ፤አዱስ አበባ ወይም ዴሬዲዋ ካቢኔ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ የተሻሇ ሌማት ያመጣሌ ብል በመሬት አጠቃቀም እቅዴ ወይም በሌማት እቅዴ ወይም በመሠረተ ሌማት መሪ ፕሊን መሠረት የሚሇቀቀውን መሬት ሇሕዝብ / በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ  መሠረት ሇመወሰን መሪ ፕሊኑ ዝርዝር የማስፇፀሚያ ፕሊን /ሇሕዝብ ጥቅም መሬት አንዱሇቀቅ ሲወስን ሇካሣ እና መሌሶ ማቋቋም የሚያስፇሌግ በጀትና በጀቱ በማን እንዯሚሸፇን አብሮ መወሰን አሇበት፡፡ /የመሬት ባሇይዞታዎች በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ  እና  የተገሇፀው መስፇርት ሳይሟሊ መሬታቸው ሇሕዝብ ጥቅም እንዱሇቀቅ የሚሰጥ የሕዝብ ጥቅም ውሳኔ ሊይ አቤቱታ ሉያቀርቡ /የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  ዴንጋጌ ቢኖርም እንዯ አስፇሊጊነቱ የክሌለ፣ የአዱስ አበባ እና የዴሬዲዋ ካቢኔ ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ መሬት ማስሇቀቅ ውሳኔ የመስጠት ሥሌጣኑን ሇከተማ ወይም ሇወረዲ አስተዲዯሩ በውክሌና ሉሰጥ በዚህ አዋጅ አንቀጽ  መሠረት ሇሕዝብ ጥቅም አንዱሇቀቅ ውሳኔ የተሰጠበትን መሬት የከተማው ወይም የወረዲው አስተዲዯር መሬቱ የማስሇቀቅ /በከተማ ሇመሌሶ ማሌማት በተከሇሇ ቦታ ውስጥ ያሇ ባሇይዞታ በፕሊኑ መሠረት ይዞታውን በግሌም ሆነ በጋራ ቅዴሚያ የማሌማት መብት አሇው፡፡ /የገጠር መሬት ባሇይዞታ ሇእርሻ ስራ የሚሇቀቅ ሲሆን አቅሙ ካሇው ይዞታውን በግሌም ይሁን በቡዴን በመሬት አጠቃቀም ፕሊኑ መሠረት ቅዴሚያ የማሌማት መብት አሇው፡፡ /በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ  እና  መሰረት የሚጠበቅሇት በፕሊኑ መሠረት ሇማሌማት አቅም /ቅዴሚያ የማሌማት መብት የሚሰጥበት ዝርዝር ሁኔታ እና አቅም ማሳያ መጠንና የጊዜ ገዯብ /የከተማ አስተዲዯር ወይም የወረዲ አስተዲዯር መሬት ሲያስሇቅቅ መከተሌ ያሇበት ቅዯም ሀ)ተነሺዎች ከመነሳታቸው ቢያንስ ከአንዴ ዓመት በፉት ስሇሌማቱ ዓይነት፣ጠቀሜታና አጠቃሊይ ሇ)በዚህ አንቀፅ ፉዯሌ ተራ (ሀ) የተጠቀሰው የክሌሌ መንግሰት ሀገራዊ ወይም ክሌሊዊ ፊይዲ ሊሇው ሇአስቸኳይ ሌማት መሬት እንዱሇቀቅ ከወሰነ ተነሺዎች ከአንዴ ዓመት ባነሰ ጊዜ ስሇሌማቱ አይነት፣ጠቀሜታና አጠቃሊይ ሂዯት በማወያየት እንዱያውቁት ሉዯረግ ይችሊሌ፡፡ ሐ) እንዱሇቀቅ በተወሰነው ቦታ ሊይ ከሚገኙ የሚከፇሌባቸውን ንብረቶች የሌኬትና የመጠን መረጃ መሰብሰብ አሇበት። ተነሺዎች ስሇሌማቱ ማናቸውም ንብረቶች ካሳ አይከፇሌባቸውም፡፡ መ)በዚህ ንዑስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ “ሐ” መሠረት የተሰበሰበውን መረጃ አጣርቶ ሇሌማት ተነሺ የሚሰጥ መብት ተጠቃሚነት ይወስናሌ፣ የካሣ መጠኑንም አስሌቶ ካሣና ላልች ተያያዥ ሠ)ሇሕዝብ ጥቅም እንዱሇቀቅ በተወሰነው ቦታ ሊይ ሇሚገኝ ተነሺ ወይም ሕጋዊ ወኪሌ የሚገባውን የካሣ መጠን እና/ወይም ምትክ ቦታ ስፊትና የማስሇቀቂያ ትዕዛዝ መስጠት አሇበት፡፡ የሚዯርሰው ቤቱን ሇሚያስተዲዴረው አካሌ እና ቤቱን ሇተከራየው ሰው ይሆናሌ፡፡ ሰ) ተነሺን ከቦታው ማስነሳት የሚችሇው ሇተነሺው ካሣ ከከፇሇ እና ምትክ ቦታ ወይም ቤት ከሰጠ ሸ) መሬት የማስሇቀቅ ስርዓት ዝርዝር አፇጻጸሙ /ተነሺ ወይም ሕጋዊ ወኪለ ባሇመብትነቱን የሚያረጋግጥ ማስረጃ ወይም ሠነዴ በገጠርም ሆነ በከተማ መሬት የማስተዲዯር በሕግ ሥሌጣን ሇተሰጠው አካሌ በሚያወጣው መርሐ-ግብር ሀ) በሶስት ወር ጊዜ ውስጥ ተገቢው ካሣ ካሌተከፇሇው በመሬቱ ሊይ ከቋሚ ተክሌና ካልተከፈሇው በመሬቱ ሊይ ማንኛውንም በፕሊን የሚፈቀድ እና ቀጣይ የቦታውን የልማት ወጪ በመንግስት ሊይ የማያዛባ ሥራ መስራት ይችሊል፡፡ ሐ) በዚህ ንዑስ አንቀጽ በፉዯሌ ተራ “ሀ” እና “ሇ” መሰረት የተሰራ ሥራ ወይም የተዯረገ ሇውጥ በካሣ ስላቱ ውስጥ እንዱገባ መዯረግ አሇበት፡፡ / የማስሇቀቂያ ትዕዛዝ የዯረሰው ባሇይዞታ ትዕዛዙ በዯረሰው በ፴ (ሰሊሳ)ቀናት ውስጥ ካሣ እና ምትክ ቦታ ወይም ቤት መውሰዴ አሇበት፡፡ / የማስሇቀቂያ ትዕዛዝ የዯረሰው ባሇይዞታ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት በተቀመጠ ጊዜ ገዯብ ውስጥ የካሣ ክፌያውን ካሌወሰዯ በከተማው ወይም በወረዲው አስተዲዯር ስም በሚከፇት ዝግ የባንክ ሂሳብ እንዱቀመጥሇት ይዯረጋሌ፡፡ / ሇባሇይዞታ የሚሰጠው የመሌቀቂያ የጊዜ ገዯብ ካሣና ምትክ ቦታ ከተቀበሇ ወይም ካሣው በዝግ ሂሳብ ከተቀመጠበት ቀን ጀምሮ ከ ፩፻፳ (አንዴ መቶ ሀያ) ቀናት መብሇጥ የሇበትም፡፡ / በሚሇቀቀው መሬት ሊይ ሰብሌ፣ ቋሚ ተክሌ ወይም ቋሚ የሆነ ላሊ ንብረት ከላሇ ባሇይዞታው የሌማት ተነሽ ካሣ ከተከፇሇው በኋሊ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ ይዞታውን ሇከተማ ወይም ሇወረዲ አስተዲዯር /በሕገ-ወጥ መንገዴ በተያዘ ቦታ ሊይ ሇሰፇረ ንብረት ካሣ መክፇሌ ሳያስፇሌግ ሇ፴ (ሰሊሳ) ቀናት የሚቆይ በሰፇረው ንብረት ሊይ በመሇጠፌ እንዱሇቀቅ ይዯረጋሌ፡፡ /የማስሇቀቂያ ትዕዛዝ የዯረሰው ባሇይዞታ ወይም ባሇንብረት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ () እና () በተጠቀሰው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ያሇ በቂ ምክንያት መሬቱን ካሊስረከበ የከተማ ወይም የወረዲ አስተዲዯሩ መሬቱን በራሱ ይረከባሌ። . መሬት እንዱሇቀቅሇት የተወሰነሇት አካሌ ኃሊፉነት / መሬት እንዱሇቀቅሇት የተወሰነሇት አካሌ የሚገኝበትን ትክክሇኛ ስፌራ የሚያሳይ ውሳኔ የተሰጠበት ማስረጃ ቢያንስ ሥራው ከመጀመሩ ከአንዴ ዓመት በፉት ሇከተማው ወይም ሇወረዲው አስተዲዯር ማቅረብ አሇበት፡፡ /መሬቱ ሇሕዝብ ጥቅም እንዱውሌ ሲወሰን የመሬት ይዞታቸውን እንዱሇቁ ሇሚዯረጉ የመቋቋሚያ ዴጋፌ ወጪ እንዱሸፌን ከተወሰነ / በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት ገንዘቡ ገቢ ተዯርጎ ሇተነሺዎች ካሌተከፇሇ የከተማው ፲. የአገሌግልት መስመሮች ስሇሚነሱበት ሥርዓት የአገሌግልት መሥመር ባሇቤት ሇሆኑ ተቋማት ምሊሽ እንዱሰጡበት በጽሁፌ ጥያቄ ማቅረብ /በዚህ አንቀፅ ንኡስ አንቀፅ  መሠረት ጥያቄ የቀረበሇት ተቋም ንብረት ካሇው ሇሚነሳው ንብረት ካሣ እውቅና ባሇው ገሇሌተኛ ገማች በዯረሰው በ፴ (ሰሊሳ) ቀን ውስጥ በጽሁፌ /የከተማው ወይም የወረዲው አስተዲዯር በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ () መሠረት ግምቱ በዯረሰው በ፴(ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ ሇባሇንብረቱ የንብረቱን ግምት ካሣ ይከፌሊሌ፡፡ በተፇጸመሇት በ፷ (ስሌሳ) ቀናት ውስጥ ካሣ የተከፇሇበትን የአገሌግልት መስመር አጠናቆ ማንሳትና መሬቱን መሌቀቅ አሇበት፡፡ /የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅእንዯተጠበቀ ሆኖ በተፇፀመ በ፩፻፳ (አንዴ መቶ ሀያ) ቀናት ውስጥ ውስብስብነት ያሊቸውን የመሰረተ ሌማት /በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅእናበተቀ መጠው የጊዜ ገዯብ መሰረት ሌማቱ ካሌተነሳ በአንቀፅንዑስ አንቀፅመሰረትበማስነሳት ይዞታው የሚወሰዴ ሲሆን በወቅቱ ተገቢውን ስራ ያሌተወጣ የመሰረተ ሌማት ተቋም ሇሚዯርሰው ጉዲት ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ ዝርዝሩ የካሣ አወሳሰን፣ ምትክ አሰጣጥ እና መሌሶ ሇሕዝብ ጥቅም መሬት እንዱሇቀቅ ሲዯረግ ሇተነሺው ባሇው የንብረትና የይዞታ መብት መሠረት የንብረት እና የሌማት ተነሽ ካሣ ይከፇሊሌ፡፡ /የመሬት ይዞታን እንዱሇቅ የሚዯረግ ባሇይዞታ በመሬቱ ሊይ ሇሚገኘው ንብረት እንዱሁም በመሬቱ ሊይ ሊዯረገው ቋሚ ማሻሻያ ካሣ /በሚሇቀቀው የመሬት ይዞታ ሊይ ሇሰፇረው ንብረት የሚከፇሌ ካሣ ንብረቱን ሇመተካት / በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  የተጠቀሰው እንዯተጠበቀ ሆኖ ሇሚነሳው ቤት የሚከፇሇው አነስተኛ የካሣ መጠን እንዯየክሌለ፤እንዯአዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ ተጨባጭ ሁኔታ ወይም ክሌለ፤ አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ አስተዲዯር ዝቅተኛውን የቤት ዯረጃ ሉያስገነባ የሚችሌ / በመሬት ይዞታው ሊይ ሇተዯረገ ቋሚ ማሻሻሌ የሚከፇሌ ካሣ በመሬቱ ሊይ የዋሇውን ገንዘብና የጉሌበት ዋጋ የሚተካ ክፌያ በአካባቢው /ንብረቱ ከሚገኝበት ስፌራ ወዯ ላሊ አካባቢ ሇመስጠት የሚችሌ ከሆነ የማንሻ፣ የማጓጓዣና መሌሶ የመትከያ ወጪ የሚሸፌን ካሣ መከፇሌ / የተሇያዩ ንብረቶች የሚሰለበት የካሣ ቀመር እና ዝርዝር አፇፃፀማቸው በዯንብ ይወሰናሌ፡፡ ፲.ስሇ የሌማት ተነሽ ካሳ እና ምትክ ቦታ /በቋሚነት ስሇሚነሳ የገጠር መሬት ባሇይዞታ እንዯአከባቢው ሁኔታ ከተወሰዯበት መሬት ተመጣጣኝ ምርት የሚያስገኝ ምትክ መሬት የሚገኝ ሲሆን ምትክ መሬት ይሰጠዋሌ፡፡ ሇ)በዚህ ንዑስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ “ሀ” መሠረት ተመጣጣኝ ምትክ መሬት የሚሰጠው ከሆነ መሬቱን ከመሌቀቁ በፉት በነበሩት ሶስት ዓመታት ውስጥ በየዓመቱ ከመሬቱ ሲያገኝ ከነበረው ከፌተኛውን የአንዴ ዓመት ገቢ በወቅታዊ ዋጋ ተሰሌቶ የሌማት ተነሽ ካሳ ሐ)በዚህ ንዑስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ “ሀ” መሠረት ተመጣጣኝ ምትክ መሬት የማይሰጠው ከሆነ መሬቱን እንዱሇቅ ከመዯረጉ በፉት በነበሩት የነበረውን ከፌተኛ ዓመታዊ ገቢ በአስራ አምስት ተባዝቶ የሌማት ተነሽ ካሳ መከፇሌ መ)ከመኖሪያ ቦታው የሚነሳ ከሆነ ክሌለ፤አዱስ አበባ ወይም ዴሬዲዋ ከተማ አሰተዲዯሮች በሚያወጡት መመሪያ የሚወሰን ምትክ ቦታ እና የሌማት ተነሽ ዴጋፌ መከፇሌ አሇበት፡፡ ሠ) በጊዜያዊነት ሇሚሇቀቅ መሬት የሚከፇሌ የሌማት ተነሽ ካሣ በማንኛውም ሁኔታ በዘሊቂነት ከሚከፇሌ የሌማት ተነሽ ዴጋፌ ረ) የዚህ ንዑስ አንቀፅ ዝርዝር አፇፃፀም ይህን አዋጅ ሇማስፇጸም በሚወጣ ዯንብ ይወሰናሌ፡፡ / በጊዜያዊነት ስሇሚነሳ የገጠር መሬት ባሇይዞታ የሚሰጥ የሌማት ተነሽ ዴጋፌ ካሳ:- ሀ)ይዞታውን ሇተወሰነ ጊዜ እንዱሇቅ ሇሚዯረግ የገጠር መሬት ባሇይዞታ መሬቱ ከመሇቀቁ በፉት በነበሩት ሶስት ዓመታት ውስጥ ያገኘው ከፌተኛ ዓመታዊ ገቢ መሬቱ እስከሚመሇስ ዴረስ ባሇው ጊዜ ታስቦ የሌማት ተነሽ ዴጋፌ ካሣ ይከፇሇዋሌ፡፡ የሚወሰን ተጨማሪ ጊዜ ታሳቢ ማዴረግ ሐ)መሬቱ ተመሌሶ በፉት ይሰጥ የነበረውን በቋሚነት እንዯሇቀቀ ተቆጥሮ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ  መሰረት የሌማት ተነሽ ካሳ የተከፇሇ የሌማት ተነሽ ካሣ በዚህ ንኡስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ “ሐ” መሠረት በቋሚነት እንዱሇቀቀ ተቆጥሮ ከሚከፇሌ ካሳ ተቀንሶ ሠ)በጊዜያዊነት ሇሚሇቀቅ መሬት የሚከፇሌ የሌማት ተነሽ ካሣ በማንኛውም ሁኔታ በዘሊቂነት ከሚከፇሌ የሌማት ተነሽ ካሣ ረ)የዚህ ንዑስ አንቀፅ ዝርዝር አፇፃፀም ይህን አዋጅ ሇማስፇጸም በሚወጣ ዯንብ ይወሰናሌ፡፡ /ስሇወሌ ይዞታ የሌማት ተነሺ ካሣ በቋሚነት ወይም በጊዜያዊነት ሇሚሇቀቅ የወሌ ይዞታ የሌማት ተነሽ ካሣ ስላት እና አከፊፇሌ ሁኔታ ክሌለ፤አዱስ አበባ፤ዴሬዲዋ በሚያወጣው መመሪያ የሚወሰን ሆኖ መመሪያው ሲወጣ፡- ሀ)ሇተወሰዯው የወሌ መሬት የሌማት ተነሽ ካሣ ስላት የወሌ መሬቱ ይሰጥ የነበረውን ጥቅም ወይም ጥቅሙ የቀረባቸውን የአኗኗር ዘይቤ ወይም መተዲዯሪያ መሠረት ያዯረገ ሉሆን ይገባሌ፡፡ ሇ) የወሌ መሬቱ ተጠቃሚዎች በግሌጽ መሇየት ሐ)በወሌ መሬቱ ሊይ የሚገኙ የግሌና የወሌ መ)የወሌ መሬት በመወሰደ ምክንያት በካሣ የተገኘውን ገንዘብ ሇማህበረሰቡ አባሊት እኩሌ የሚችለበትን መንገዴ መቅረጽ አሇበት፡፡ /በቋሚነት ስሇሚነሳ የከተማ መሬት ባሇይዞታ የሚሰጥ ሌማት ተነሽ ካሳ እና ምትክ ቦታ የከተማ መሬት ባሇይዞታ ከይዞታው በቋሚነት ተነሺ በሚሆንበት ጊዜ የሚከፇሇው የሌማት ሀ) በቋሚነት ሇሚነሳ የከተማ መሬት ባሇይዞታ ምትክ ቦታ ወይም መኖሪያ ቤት በግዥ ሇ) የሚሰጠው ምትክ ቦታ ከሆነ በቦታው ቤት እስኪገነባ ሇሁሇት ዓመት የሚኖርበት ቤት ያሇኪራይ ይሰጠዋሌ ወይም ሇፇረሰበት ቤት በወቅታዊ የኪራይ ግምት ተሰሌቶ የሁሇት ዓመት የሌማት ተነሽ ካሣ ይከፇሇዋሌ፡፡ ሐ) የሚሰጠው ምትክ ቤት ከሆነ ሇፇረሰበት ቤት በወቅታዊ የኪራይ ግምት ተሰሌቶ የአንዴ ዓመት የሌማት ተነሽ ካሣ ይከፇሇዋሌ፡፡ መ) በዚህ ንኡስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ “ሇ” እና “ሐ” የሚከፇሌ የሌማት ተነሽ ካሣ መጠን ቢያንስ የአካባቢውን ዝቅተኛ የቤት ኪራይ የሥነ-ሌቦና ጉዲት ማካካሻ ይከፇሊቸዋሌ፡፡ መጠኑ ይህን አዋጅ ሇማስፇጸም በሚወጣ ረ)የሚሇቀቀው የሉዝ ይዞታ ከሆነ የሚሰጠው ምትክ ቦታ ከተሇቀቀው መሬት በዯረጃ እና በስፊት ተመጣጣኝ መሆን አሇበት፡፡ይህንን የአፇፃፀም ሁኔታ እንዯየከተሞቹ ተጨባጭ ሁኔታ በመመሪያ የሚወሰን ይሆናሌ፡፡ ሰ) የምትክ ቦታ ወይም ቤት አሰጣጥ፣ የሌማት ተነሽ ካሣ እና ተያያዥ ጉዲዮች ዝርዝር አፇፃፀም ክሌልች፤አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ ከተማ አስተዲሮች በሚያወጡት መመሪያ /በጊዜያዊነት ስሇሚነሳ የከተማ መሬት ባሇይዞታ ሀ) በጊዜያዊነት ሇሚነሳ የከተማ ባሇይዞታ ተነስቶ ሇሚቆይበት ጊዜ ምትክ ቤት ወይም በወቅታዊ የኪራይ ግምት ተሰሌቶ ኢኮኖሚያዊ ጥቅም ካሳ ይከፇሊቸዋሌ፤ ሐ) የዚህ ንዑስ አንቀጽ ዝርዝር አፇፃፀም ክሌልች፤አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ አስተዲዯ ሮች በሚያወጡት መመሪያ ይወሰናሌ፡፡ ፲.ገቢ በመቋረጡ ስሇሚከፈል የኢኮኖሚ ጉዳት ካሣ ከመደረጉ ጋር በተያያዘ ከይዞታው ሳይነሳ በጊዜያዊነት ወይም በዘሊቂነት ሲያገኝ የነበረው ኢኮኖሚያዊ ጥቅም ሇተቋረጠበት ሰው የጉዳት ካሳ የሚከፈል ሲሆን ካሳው ስሇሚገባው ተጎጂ እና የጉዳት ካሣው መጠንና አይነት ክልለ በሚያወጣው መመሪያ የሚወሰን ይሆናል፤ /በዚህ አንቀፅ ንኡስ አንቀፅ  መሠረት የካሳዉን መጠንና ዓይነት ሇመወሰን ከመቀጠር፣ ከንግድ፣ ከኪራይ ከእርሻ ውጪ መሬትን በመጠቀም የሚገኝ ገቢ እና የመሳሰለ ዓመታዊ የተጣራ ገቢን ታሳቢ ሉያደርግ ይችሊል፡፡ ፲.ከገጠር ወዯ ከተማ ሇተካሇሇ የከተማ አካባቢ / ከገጠር ወዯ ከተማ በተካሇሇ የአርሶ አዯር ይዞታ ከመኖሪያ ቤቱ ሇሚነሳ ባሇይዞታ በክሌለ፤በአዱስ አበባ እና በዴሬዲዋ ካቢኔ በመጠበቅ ከ፭፻ (አምስት መቶ)ሜትር ካሬ የባሇይዞታውን ገቢ በመጋራት አብሮ የሚኖር አርሶ ወይም አርብቶ አዯር ሌጅ የቦታ ስፊቱ የከተማውን አነስተኛ የመሬት ይዞታ ዯረጃ የሆነ ሇመኖሪያ ቤት መስሪያ ቦታ መሰጠት ቢኖርም ሇመኖሪያ የሚሰጠው ጠቅሊሊ የቦታ መጠን ከነበረው የመኖሪያ ይዞታ በሊይ /በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ  የተገሇፀው የመኖሪያ ይዞታ መጠን የባሇይዞታው መኖሪያ ቤት ያረፇበትና የአጥር ግቢውን ይጨምራሌ፡፡ /የዚህ አንቀፅ ዝርዝሩ አፇፃፀም ክሌለ፣አዱስ የዴሬዲዋ አስተዲዯር ሇካሣ ክፌያ እና ሇመሌሶ / ክሌልች፤አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯሮች ተነሺዎችን በዘሊቂነት ሇማቋቋም የሚያስችሌ ማቋቋሚያ ማዕቀፌ የመቅረጽ /የከተማ ወይም የወረዲ አስተዲዯር በተቀረፀው ማስፇጸሚያ በጀት ተነሺዎችን የማቋቋም /በገጠርም ሆነ በከተማ ሇሕዝብ ጥቅም መሬት የሚሇቀቀው ሇኢንቨስትመንት ከሆነ ተነሺዎች /በገጠርም ሆነ በከተማ የልማት ተነሺ በሼር ሇመጠቀም ፍሊጎት ኖሮት ባሇሀብቱ ይህንን ሇማድረግ የሚያስችሇው ሁኔታ ካሇ ባሇሀብቱ ሇተነሺዎች የኢኮኖሚ አስቻይ ተሇዋጭ መፍትሄ በተነሺው፤በባሇሀብቱ እና በአስተዳደሩ መሰጠት አሇበት፡፡ ዝርዝሩ በደንብ ይወሰናል፡፡ / /የመሌሶ ማቋቋሚያ ማዕቀፌ ይዘትና ዝርዝር /እንዱሇቀቅ በሚፇሇግ መሬት ሊይ ሇሚገኝ ንብረት ካሣ የሚወጣውን አገር አቀፌ ቀመር /የካሣውን መጠን የሚገምት የተመሰከረሇት የግሌ ዴርጅት ወይም ግሇሰብ አማካሪዎች ከላለ ራሱን የቻሇ በመንግሥት በተቋቋመ /በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ እና  መሠረት የካሣውን መጠን የሚገምት ዴርጅት ከላሇ የሚሇቀቀው መሬት እንዯሚገኝበት አካባቢ አስተዲዯር ተገቢው ሙያ ያሊቸው አባሊት የያዘ ገማች ኮሚቴ በማቋቋም የሚገመት ይሆናሌ፡፡ /በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት ቢኖርም የሚነሳው ንብረት የተሇየ እውቀት የሚጠይቅ ሲሆን አግባብ ባሇው የመንግሥት ወይም የግሌ ዴርጅት ሉገመት ይችሊሌ፡፡ / የሚነሳው ንብረት የመንግሥት መሠረተ ሌማት ወይም የአገሌግልት መስመር ከሆነ የካሣ ግምቱ የሚዘጋጀው በንብረቱ ባሇቤት /የካሣ ግምት የሚሰሊበት ነጠሊ ዋጋ ቢበዛ በየሁሇት ዓመቱ መከሇስ አሇበት፡፡ ፲.አቤቱታ ሰሚ አካሌ እና ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ አስተዲዯሮች በዚህ አዋጅ መሠረት በሚሰጥ ውሳኔ ሊይ ሇሚቀርብ አቤቱታ አቤቱታ ሰሚ አካሌ እና ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ ማቋቋም አስተዲዯሮች አቤቱታ ሰሚ አካሌ እና ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ አስፇሊጊ ነው ብሇው በወሰኑት /የአቤቱታ ሰሚ አካሌ እና የይግባኝ ሰሚ ጉባኤ አዯረጃጀት ሥሌጣንና ተግባር ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም በሚወጣ ዯንብ ይወሰናሌ፡፡ /የመሬት ይዞታ ማስሇቀቂያ ትዕዛዝ የዯረሰው ወይም እንዱሇቅ ትዕዛዝ በተሰጠበት ንብረት ሊይ መብቴ ወይም ጥቅሜ ተነካብኝ የሚሌ ማንኛውም ተነሽ ትዕዛዙ በዯረሰው በ፴ (ሰሊሳ) ሇሚቋቋመው አቤቱታ ሰሚ አካሌ ማቅረብ / በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ የተጠቀሰው አካሌ የሚቀርብሇትን አቤቱታ ከመረመረ በኋሊ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ ውሳኔ በመስጠት ሇተከራካሪ ወገኖች በጽሁፌ ያሳውቃሌ፡፡ /በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፲ ንዑስ አንቀፅ  መሠረት በተሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን አቤቱታውን ሇይግባኝ ሰሚ ጉባኤ ውሳኔው በጽሁፌ ከዯረሰው ቀን ጀምሮ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ ማቅረብ /ይግባኝ ሰሚ ጉባኤው በሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን ውሳኔው በጽሁፌ ከዯረሰው ቀን ጀምሮ በ፴ (ሰሊሳ) ቀን ውስጥ ይግባኝ ሇክሌሌ ከፌተኛው ፌርዴ ቤት፣ በአዱስ አበባ እና በዴሬዲዋ ከተሞች ሇፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ማቅረብ ይችሊሌ፡፡ውሳኔ ከተሰጠ በኋሊ ይግባኝ ማሇት የሚፇሌግ ከሆነ ሌማቱ እንዲይጓተት ቦታውን አስረክቦ ክርክሩን የመቀጠሌ መብት አሇው፡፡ ምክንያት ካሳውን ባሇመውሰደ ሇይግባኙኝ ክርክሩ የሚሆን በቂ ገንዘብ ከላሇው እና በዚህ ምክንያት የሚቸገር ከሆነ መንግስት ነፃ የህግ አገሌግልት የሚያገኝበትን ሁኔታ ያመቻቻሌ፡፡ ፳.አቤቱቱ የቀረበበትን ቦታ ስሇመረከብ /የመሬት ማስሇቀቅ ትእዛዝ የዯረሰው ባሇይዞታ በዚህ አዋጅ መሠረት አቤቱታ ያቀረበ ከሆነ የከተማው ወይም የወረዲው አስተዲዯር ቦታውን ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት አቤቱታ አቅርቦ ውሳኔው ከፀና እና በተሰጠው ውሳኔ ሊይ ይግባኝ ሳያቀርብ ሇ)በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳ ንኡስ አንቀጽ  መሠረት ይግባኙን ሳያቀርብ ሲቀር፣ /የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ  ቢኖርም አቤቱታ የቀረበበትን ቦታ በሕገ ወጥ መንገዴ የተያዘ ቦታ ከሆነ በቦታው ሊይ የሰፇሩ ንብረቶች አስተዲዯር መሬቱን መረከብ ይችሊሌ። ፳.የፋዯራሌ ተቋማት ሥሌጣንና ተግባር በላሊ ሕግ ሇሚኒስቴሩ የተሰጠ ሥሌጣንና ተግባር /የከተማ ሌማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስቴር:- ሀ)ከተማን የሚመሇከቱ የአዋጁ ዴንጋጌዎች ሇ)የከተማ ተነሺዎችን በማቋቋም ሥራ ሊይ ሐ)ክሌልች፤አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ ከተሞች አዋጁን ማስፇጸም እንዱችለ የቴክኒክና መ)አዋጁን ሇማስፇጸም መመሪያዎች በወቅቱ መውጣታቸውን ይከታተሊሌ፣ይዯግፊሌ፡፡ ባሇይዞታዎች ያለበትን የኑሮ ሁኔታ ጥናት ያካሂዲሌ፣ ሇታዩ ችግሮች መፌትሄ ሇ)የገጠር ተነሺዎችን በማቋቋም ሥራ ሊይ ዴጋፌ አስተዲዯሮች አዋጁን ማስፇጸም እንዱችለ የቴክኒክና አቅም ግንባታ ዴጋፌ ያዯርጋሌ፣ የሚወጣውን ዯንብ እና መመሪያዎች በክሌለ፤ በአዱስ አበባ እና በዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯሮች ወይም ከተሞች እንዱፇጸሙ ክትትሌና ዴጋፌ የሚመራ ራሱን የቻሇ ተቋም ይቋቋማሌ ወይም ካለት ተቋሞች ይህንን ሀሊፉነት የሚወጣ ይሰየማሌ፤ /ከተሞችና ወረዲዎች አዋጁን ማስፇጸም እንዱችለ የአቅም ግንባታ ዴጋፌ ያዯርጋሌ፡፡ /በሌማት ምክንያት የተነሱ አካሊት ያለበትን የኑሮ ፳.የወረዲ እና የከተማ አስተዲዯር ኃሊፉነት አጠቃሊይ ሂዯቱ ሊይ ግሌጽ ውይይት በማዴረግ ተገቢውን ካሣ ይከፌሊሌ ወይም እንዱከፇሌ /የመሌሶ ማቋቋሚያ ማዕቀፌን ስራ ሊይ ያውሊሌ ፣ /ካሣ ተከፌልበት እንዱሇቀቅ በተወሰነ መሬት ሊይ የሚገኘውን ንብረት በሚመሇከት የተሟሊ መረጃ ግሇሰብ፣ ተቋም እና የተቋም ሀሊፉ አግባብ ባሇው ፳.ዯንብና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን /ክሌልች፤ አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯሮች ይህንን አዋጅ እና በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት የሚወጣ ዯንብ ይህ አዋጅ ከመጽዯቁ በፉት ክስ ቀርቦባቸው ውሳኔ ያሊገኙ ጉዲዮች በቀዴሞው አዋጅ ፻፶/ሺ፻፺፯ ፳.የተሻሩና ተፇፃሚነት የማይኖራቸው ሕጎች /ሇህዝብ ጥቅም ሲባሌ መሬት የሚሇቀቅበትንና ሇመወሰን የወጣ አዋጅ ቁጥር ፻፶/፲፻፺፯ /ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም የተሇመዯ አሰራር በዚህ አዋጅ ውስጥ ይህ አዋጅ በፋዳራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ መስከረም ፲፪ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ	<doc id="7ae358b39a6b3236" title="ለሕዝብ ጥቅም ሲባል የመሬት ይዞታ የሚለቀቅበት፣ ካሳ የሚከፈልበት እና ተነሺዎች መልሰው የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ለመወሰን የወጣ አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=d24ed3fae3ae632be596d3813aa649fb60db24ae" char_count="14792" purity="0.96"> ለሕዝብ ጥቅም ሲባል የመሬት ይዞታ የሚለቀቅበት፣ ካሳ የሚከፈልበት እና ተነሺዎች መልሰው የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ለመወሰን የወጣ አዋጅ የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፩/፪ሺ፲፩ ዓ.ም የሚሇቀቅበት፣ካሣ የሚከፇሌበት እና ተነሺዎች መሌሰው የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ሇመወሰን የወጣ አዋጅ…..……………………………..……ገጽ ፲፩ሺ፻፺ ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ የመሬት ይዞታ የሚሇቀቅበት፣ካሣ የሚከፇሌበት እና ተነሺዎች መሌሰው የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ሇመወሰን መንግስት ሇሕዝብ አገሌግልት ሇሚያከናውናቸው የአገሪቱ ከተሞች ከጊዜ ወዯ ጊዜ እያዯጉና የነዋሪዎቹም ቁጥር እየጨመረ በመሄደ በከተሞች ፕሊን መሠረት ሇመኖሪያ ቤት ግንባታ፣ ሇመሠረተ ሌማት፣ ሇኢንቨስትመንትና ሇላልች አገሌግልቶች የሚውሌ የከተማ መሬትን መሌሶ ማሌማት አስፇሊጊ በመሆኑ፣እንዱሁም በገጠር ሇሚከናወኑ የሌማት ሥራዎች መሬት አዘጋጅቶ ማቅረብ በማስፇሇጉ፤ የመሬት ይዞታ እንዱሇቅ ሇተዯረገ ባሇይዞታ ተገቢና ተመጣጣኝ ካሣና የተነሽ ዴጋፌ ሇመክፇሌ ግምት ውስጥ መግባት የሚገባቸውን መሠረታዊ መርሆዎችን ሇይቶ መወሰን በማስፇሇጉ፤ ካሣውን የመተመን፣ የመክፇሌ እና ተነሺዎችን መሌሶ የማቋቋም ሥሌጣንና ኃሊፉነት ያሇባቸውን አካሊት በግሌጽ ሇይቶ ሇመወሰን በማስፇሇጉ፤ የሚሇቀቅበትን እና ካሣ የሚከፇሌበት ሥርዓቱን ማካተት አስፇሊጊ ሆኖ በመገኘቱ፤ ስሇሚኖር የቅሬታ አቀራረብና ውሳኔ አሰጣጥ ስርዓት በግሌጽ መወሰን አስፇሊጊ በመሆኑ፤ የፋዯራሌ መንግሥት የመሬት አጠቃቀም ሕግ የማውጣት ሥሌጣን እንዲሇው በሕገ መንግስቱ አንቀጽ ፶() በመዯንገጉ፣ ሇህዝብ ጥቅም ሲባሌ የሚሇቀቅ ንብረትን በሚመሇከት ተመጣጣኝ ካሣ በቅዴሚያ እንዱከፇሌ በአንቀጽ ፵() በመዯንገጉ መሠረተ ሀሳብ በዝርዝር መዯንገግ በማስፇሇጉ፤ በኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ይህ አዋጅ “ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ የመሬት ይዞታ የሚሇቀቅበት፣ካሣ የሚከፇሌበት እና ተነሺዎች መሌሰው የሚቋቋሙበትን ሁኔታ ሇመወሰን የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፷፩/፪ሺ፲፩” ተብል ሉጠቀስ የቃለ አገባብ ላሊ ትርጉም የሚያሰጠው ካሌሆነ /"የህዝብ ጥቅም" ማሇት በቀጥታም ሆነ በተዘዋዋሪ የዴሬዲዋ ወይም አግባብ ባሇው የፋዯራሌ አካሌ በመሬት አጠቃቀም ዕቅዴ ወይም በሌማት ዕቅዴ ወይም በመሠረተ ሌማት መሪ ፕሊን መሠረት ሇሕዝብ የተሻሇ የጋራ ጥቅምና ዕዴገት ያመጣሌ እንዱሇቅ ሇሚወሰንበት ባሇይዞታ በመሬቱ ሊይ ሇሰፇረው ንብረት ወይም ሊዯረገው ቋሚ ማሻሻያ በዓይነት ወይም በገንዘብ ወይም በሁሇቱም /"የሌማት ተነሽ ካሣ" ማሇት ባሇይዞታው የመሬት ይዞታውን ሲሇቅ በመሬቱ ሊይ የመጠቀም መብቱ በመቋረጡ ምክንያት የሚዯርስን ጉዲት ሇማካካስ /“የሌማት ተነሽ ዴጋፌ" ማሇት የመሬት ባሇይዞታ ከመሬቱ በጊዜያዊም ሆነ በቋሚነት ሲነሳ ከአዱሱ አካባቢ ጋር መሊመዴ እንዱችሌ ከንብረት እና ከሌማት ተነሽ ካሣ በተጨማሪ በዓይነት ወይም ያሌተነሱ ነገር ግን መሬት ሇሕዝብ ጥቅም በመሇቀቁ ምክንያት በመቀጠር ወይም በመነገዴ ወይም በማከራየት እና ከመሳሰለት ያገኙት የነበረ ገቢ በመቋረጡ ሇሚዯርስ ጉዲት የሚከፇሌ /“የማህበራዊ ትስስር መቋረጥና ሥነ-ሌቦና ጉዲት ካሣ” ማሇት ሇተነሺ ከነበረበት አካባቢ በመነሳቱ የነበረው ማህበራዊ ትስስር በመቋረጡ የሚከፇሌ የማህበራዊ ትስስር መቋረጥ እና የሥነ-ሌቦና በተወሰዯው መሬት ምክንያት የሚያገኙት ጥቅም ሇሚቋረጥባቸው ተነሺዎች ዘሊቂ የገቢ ምንጭ እንዱኖራቸው የሚሰጥ ዴጋፌ ነው፡፡ /"ቀመር" ማሇት ሇህዝብ ጥቅም በሚሇቀቅ መሬት ሊይ ሇሠፇረ ንብረት ወጥ የሆነ የካሣ ስላት /"ቋሚ ማሻሻያ" ማሇት በይዞታው ሊይ የምንጣሮ፣ ዴሌዯሊና እርከን ሥራ፣ ውሃ መከተር ሥራ እና የግቢ ንጣፌና ማስዋብ የመሳሰለትን ሥራዎች ‹፲/"የማቋቋሚያ ማዕቀፌ" ማሇት ሇህዝብ ጥቅም ሲባሌ ከመሬት ይዞታቸው እንዱነሱ ሲዯረግ ዘሊቂ የሆነ የገቢ ምንጭ ሉኖራቸው የሚያስችሌ የሥራ ፲/"የወሌ ይዞታ" ማሇት ከመንግሥት ወይም ከግሌ ይዞታነት ውጭ የሚገኝና የአካባቢው ማህበረሰብ ሇግጦሽ፣ ሇዯንና ሇማህበራዊ አገሌግልት በጋራ የሚጠቀሙበት የመሬት ይዞታ ነው፡፡ ዳሞክራሲያዊ ሪፐብሉክ ሕገ መንግሥት አንቀጽ ፵() የተመሇከተው ማንኛውም ክሌሌ ነው፡፡ ፲/"የከተማ አስተዲዯር" ማሇት በሕግ የከተማ አስተዲዯር ሥሌጣንና ተግባር የተሰጠው አካሌ ፲/“መሠረተ ሌማት" ማሇት ከመሬት በሊይ ወይም ከመሬት በታች ያሇ መንገዴ፣ የባቡር ሀዱዴ፣ የኤላክትሪክ ኃይሌ፣ የመስኖ፣ የውሃ መስመር ወይም የፌሳሽ ማስወገጃ መስመር ሲሆን ላልች ተያያዥ ግንባታዎችንም ይጨምራሌ፡፡ ፲/"የአገሌግልት መስመር" ማሇት ሇህዝብ ጥቅም ሲባሌ የሚሇቀቅ መሬት ከመሬቱ በሊይ ወይም ውስጥ የተዘረጋ የውሃ፣ የፌሳሽ፣ የኤላክትሪክ ወይም የስሌክ መስመር ሲሆን ላልች ተመሳሳይ በሚሇቀቅበት ጊዜ በተሇቀቀው መሬት ሊይ ይኖር የነበሩ ባሇይዞታ፣ ተከራይ፣ ተቀጥሮም ሆነ በግሌ ይሰራ የነበረ፣እና በጥገኝነት ይኖር የነበረን ፲/"አቤቱታ ሰሚ" ማሇት በዚህ አዋጅ አፇፃፀም ሊይ ሇሚነሳ ቅሬታ የሚመሇከት እና ውሳኔ ፲/"ይግባኝ ሰሚ" ማሇት አቤቱታ ሰሚ አካሌ የሰጠውን ውሳኔ በይግባኝ ተመሌክቶ ውሳኔ ፲/"እውቅና ያሇው ገማች" ማሇት ቋሚ ንብረቶችን ሇመገመት አግባብ ባሇው አካሌ እውቅና ፳/"አስቸኳይ ሌማት" ማሇት በመዯበኛው የጊዜ ሰላዲ መሄዴ የማይችሌና ሇከፌተኛ ወጪ ሉዲርግ ወይም ከፌተኛ ገንዘብ ሉያሳጣ የሚችሌ መሆኑ ተረጋግጦ በመንግስት የተወሰነ የሌማት ፳/"ውስብስብ መሰረተ ሌማት" ማሇት በተሇመዯው አሰራር የማይሰራ፣በአገር ውስጥ ባሇው ባሇሙያ የማይያዝበት፣ ከአገር ውጪ ግዥ የሚጠይቅ እና መሰሌ ስራ ሆኖ በመሰረተ ሌማት ባሇሙያ የተረጋገጠ እና በመሰረተ ሌማት ተቋም ሀሊፉ የፀዯቀ ተጨማሪ ጊዜ የሚያስፇሌገው የመሰረተ ፳/"ሀገራዊ ወይም ክሌሊዊ ፊይዲ ያሊቸው ሌማቶች" ማሇት ሇኢትዮዽያ እዴገትና ትራንፍርሜሸን ከፌተኛ ሇውጥ የሚያመጡ የሌማት ፕሮጀክቶች ወይም የትብብር መስኮችን ሇማስፊት በሚዯረጉ እንቅስቃሴዎች ሀገሪቱ ከላልች ሀገሮች ጋር ሇሚኖራት የተሻሇ ግንኙነት መሰረት እንዱጥለ ፳/ሰው" ማሇት ማንኛውም የተፇጥሮ ሰው ወይም በሕግ የሰውነት መብት የተሰጠው አካሌ ነው፡፡ ፳/ማንኛውም በወንዴ ጾታ የተዯነገገው የሴትንም ይህ አዋጅ ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ የመሬት ይዞታ የሚሇቀቅበትን፣ ካሣ የሚከፇሌበትንና ተነሺዎች በመሊ ሀገሪቱ በከተማም ሆነ በገጠር ተፇጻሚ የሚዯረገው በመሬት አጠቃቀም ዕቅዴ ወይም በከተሞች መዋቅራዊ ዕቅዴ ወይም በመሠረተ ሌማት መሪ ፕሊን መሠረት መሆን አሇበት፡፡ /ሇሕዝብ ጥቅም መሬት ሲሇቀቅ የሚከፇሌ ካሣና የሚሰጥ የማቋቋሚያ ዴጋፌ የተነሺዎችን የኑሮ መንግስታት፤በአዱስ አበባ ወይም ዴሬዲዋ ከተማ በአንዴ አካባቢ ሇሚገኙ ቦታዎች ሇሠፇረ ንብረት እና ተጓዲኝ ጥቅም ማጣት የሚከፇሌ የካሣ ነጠሊ ዋጋ ተመን ተመሳሳይ መሆን አሇበት፡፡ /ሇሕዝብ ጥቅም መሬት እንዱሇቀቅ ሲዯረግ አሰራሩ መሬት ሇማስሇቀቅ ስሇሚፇፀም ሥነ-ሥርዓት .የሚሇቀቀው መሬት ሇሕዝብ ጥቅም መሆኑን የክሌለ፤አዱስ አበባ ወይም ዴሬዲዋ ካቢኔ በቀጥታም ይሁን በተዘዋዋሪ የተሻሇ ሌማት ያመጣሌ ብል በመሬት አጠቃቀም እቅዴ ወይም በሌማት እቅዴ ወይም በመሠረተ ሌማት መሪ ፕሊን መሠረት የሚሇቀቀውን መሬት ሇሕዝብ / በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ  መሠረት ሇመወሰን መሪ ፕሊኑ ዝርዝር የማስፇፀሚያ ፕሊን /ሇሕዝብ ጥቅም መሬት አንዱሇቀቅ ሲወስን ሇካሣ እና መሌሶ ማቋቋም የሚያስፇሌግ በጀትና በጀቱ በማን እንዯሚሸፇን አብሮ መወሰን አሇበት፡፡ /የመሬት ባሇይዞታዎች በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ  እና  የተገሇፀው መስፇርት ሳይሟሊ መሬታቸው ሇሕዝብ ጥቅም እንዱሇቀቅ የሚሰጥ የሕዝብ ጥቅም ውሳኔ ሊይ አቤቱታ ሉያቀርቡ /የዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  ዴንጋጌ ቢኖርም እንዯ አስፇሊጊነቱ የክሌለ፣ የአዱስ አበባ እና የዴሬዲዋ ካቢኔ ሇሕዝብ ጥቅም ሲባሌ መሬት ማስሇቀቅ ውሳኔ የመስጠት ሥሌጣኑን ሇከተማ ወይም ሇወረዲ አስተዲዯሩ በውክሌና ሉሰጥ በዚህ አዋጅ አንቀጽ  መሠረት ሇሕዝብ ጥቅም አንዱሇቀቅ ውሳኔ የተሰጠበትን መሬት የከተማው ወይም የወረዲው አስተዲዯር መሬቱ የማስሇቀቅ /በከተማ ሇመሌሶ ማሌማት በተከሇሇ ቦታ ውስጥ ያሇ ባሇይዞታ በፕሊኑ መሠረት ይዞታውን በግሌም ሆነ በጋራ ቅዴሚያ የማሌማት መብት አሇው፡፡ /የገጠር መሬት ባሇይዞታ ሇእርሻ ስራ የሚሇቀቅ ሲሆን አቅሙ ካሇው ይዞታውን በግሌም ይሁን በቡዴን በመሬት አጠቃቀም ፕሊኑ መሠረት ቅዴሚያ የማሌማት መብት አሇው፡፡ /በዚህ አንቀጽ ንኡስ አንቀጽ  እና  መሰረት የሚጠበቅሇት በፕሊኑ መሠረት ሇማሌማት አቅም /ቅዴሚያ የማሌማት መብት የሚሰጥበት ዝርዝር ሁኔታ እና አቅም ማሳያ መጠንና የጊዜ ገዯብ /የከተማ አስተዲዯር ወይም የወረዲ አስተዲዯር መሬት ሲያስሇቅቅ መከተሌ ያሇበት ቅዯም ሀ)ተነሺዎች ከመነሳታቸው ቢያንስ ከአንዴ ዓመት በፉት ስሇሌማቱ ዓይነት፣ጠቀሜታና አጠቃሊይ ሇ)በዚህ አንቀፅ ፉዯሌ ተራ (ሀ) የተጠቀሰው የክሌሌ መንግሰት ሀገራዊ ወይም ክሌሊዊ ፊይዲ ሊሇው ሇአስቸኳይ ሌማት መሬት እንዱሇቀቅ ከወሰነ ተነሺዎች ከአንዴ ዓመት ባነሰ ጊዜ ስሇሌማቱ አይነት፣ጠቀሜታና አጠቃሊይ ሂዯት በማወያየት እንዱያውቁት ሉዯረግ ይችሊሌ፡፡ ሐ) እንዱሇቀቅ በተወሰነው ቦታ ሊይ ከሚገኙ የሚከፇሌባቸውን ንብረቶች የሌኬትና የመጠን መረጃ መሰብሰብ አሇበት። ተነሺዎች ስሇሌማቱ ማናቸውም ንብረቶች ካሳ አይከፇሌባቸውም፡፡ መ)በዚህ ንዑስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ “ሐ” መሠረት የተሰበሰበውን መረጃ አጣርቶ ሇሌማት ተነሺ የሚሰጥ መብት ተጠቃሚነት ይወስናሌ፣ የካሣ መጠኑንም አስሌቶ ካሣና ላልች ተያያዥ ሠ)ሇሕዝብ ጥቅም እንዱሇቀቅ በተወሰነው ቦታ ሊይ ሇሚገኝ ተነሺ ወይም ሕጋዊ ወኪሌ የሚገባውን የካሣ መጠን እና/ወይም ምትክ ቦታ ስፊትና የማስሇቀቂያ ትዕዛዝ መስጠት አሇበት፡፡ የሚዯርሰው ቤቱን ሇሚያስተዲዴረው አካሌ እና ቤቱን ሇተከራየው ሰው ይሆናሌ፡፡ ሰ) ተነሺን ከቦታው ማስነሳት የሚችሇው ሇተነሺው ካሣ ከከፇሇ እና ምትክ ቦታ ወይም ቤት ከሰጠ ሸ) መሬት የማስሇቀቅ ስርዓት ዝርዝር አፇጻጸሙ /ተነሺ ወይም ሕጋዊ ወኪለ ባሇመብትነቱን የሚያረጋግጥ ማስረጃ ወይም ሠነዴ በገጠርም ሆነ በከተማ መሬት የማስተዲዯር በሕግ ሥሌጣን ሇተሰጠው አካሌ በሚያወጣው መርሐ-ግብር ሀ) በሶስት ወር ጊዜ ውስጥ ተገቢው ካሣ ካሌተከፇሇው በመሬቱ ሊይ ከቋሚ ተክሌና ካልተከፈሇው በመሬቱ ሊይ ማንኛውንም በፕሊን የሚፈቀድ እና ቀጣይ የቦታውን የልማት ወጪ በመንግስት ሊይ የማያዛባ ሥራ መስራት ይችሊል፡፡ ሐ) በዚህ ንዑስ አንቀጽ በፉዯሌ ተራ “ሀ” እና “ሇ” መሰረት የተሰራ ሥራ ወይም የተዯረገ ሇውጥ በካሣ ስላቱ ውስጥ እንዱገባ መዯረግ አሇበት፡፡ / የማስሇቀቂያ ትዕዛዝ የዯረሰው ባሇይዞታ ትዕዛዙ በዯረሰው በ፴ (ሰሊሳ)ቀናት ውስጥ ካሣ እና ምትክ ቦታ ወይም ቤት መውሰዴ አሇበት፡፡ / የማስሇቀቂያ ትዕዛዝ የዯረሰው ባሇይዞታ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት በተቀመጠ ጊዜ ገዯብ ውስጥ የካሣ ክፌያውን ካሌወሰዯ በከተማው ወይም በወረዲው አስተዲዯር ስም በሚከፇት ዝግ የባንክ ሂሳብ እንዱቀመጥሇት ይዯረጋሌ፡፡ / ሇባሇይዞታ የሚሰጠው የመሌቀቂያ የጊዜ ገዯብ ካሣና ምትክ ቦታ ከተቀበሇ ወይም ካሣው በዝግ ሂሳብ ከተቀመጠበት ቀን ጀምሮ ከ ፩፻፳ (አንዴ መቶ ሀያ) ቀናት መብሇጥ የሇበትም፡፡ / በሚሇቀቀው መሬት ሊይ ሰብሌ፣ ቋሚ ተክሌ ወይም ቋሚ የሆነ ላሊ ንብረት ከላሇ ባሇይዞታው የሌማት ተነሽ ካሣ ከተከፇሇው በኋሊ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ ይዞታውን ሇከተማ ወይም ሇወረዲ አስተዲዯር /በሕገ-ወጥ መንገዴ በተያዘ ቦታ ሊይ ሇሰፇረ ንብረት ካሣ መክፇሌ ሳያስፇሌግ ሇ፴ (ሰሊሳ) ቀናት የሚቆይ በሰፇረው ንብረት ሊይ በመሇጠፌ እንዱሇቀቅ ይዯረጋሌ፡፡ /የማስሇቀቂያ ትዕዛዝ የዯረሰው ባሇይዞታ ወይም ባሇንብረት በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ () እና () በተጠቀሰው የጊዜ ገዯብ ውስጥ ያሇ በቂ ምክንያት መሬቱን ካሊስረከበ የከተማ ወይም የወረዲ አስተዲዯሩ መሬቱን በራሱ ይረከባሌ። . መሬት እንዱሇቀቅሇት የተወሰነሇት አካሌ ኃሊፉነት / መሬት እንዱሇቀቅሇት የተወሰነሇት አካሌ የሚገኝበትን ትክክሇኛ ስፌራ የሚያሳይ ውሳኔ የተሰጠበት ማስረጃ ቢያንስ ሥራው ከመጀመሩ ከአንዴ ዓመት በፉት ሇከተማው ወይም ሇወረዲው አስተዲዯር ማቅረብ አሇበት፡፡ /መሬቱ ሇሕዝብ ጥቅም እንዱውሌ ሲወሰን የመሬት ይዞታቸውን እንዱሇቁ ሇሚዯረጉ የመቋቋሚያ ዴጋፌ ወጪ እንዱሸፌን ከተወሰነ / በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት ገንዘቡ ገቢ ተዯርጎ ሇተነሺዎች ካሌተከፇሇ የከተማው ፲. የአገሌግልት መስመሮች ስሇሚነሱበት ሥርዓት የአገሌግልት መሥመር ባሇቤት ሇሆኑ ተቋማት ምሊሽ እንዱሰጡበት በጽሁፌ ጥያቄ ማቅረብ /በዚህ አንቀፅ ንኡስ አንቀፅ  መሠረት ጥያቄ የቀረበሇት ተቋም ንብረት ካሇው ሇሚነሳው ንብረት ካሣ እውቅና ባሇው ገሇሌተኛ ገማች በዯረሰው በ፴ (ሰሊሳ) ቀን ውስጥ በጽሁፌ /የከተማው ወይም የወረዲው አስተዲዯር በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ () መሠረት ግምቱ በዯረሰው በ፴(ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ ሇባሇንብረቱ የንብረቱን ግምት ካሣ ይከፌሊሌ፡፡ በተፇጸመሇት በ፷ (ስሌሳ) ቀናት ውስጥ ካሣ የተከፇሇበትን የአገሌግልት መስመር አጠናቆ ማንሳትና መሬቱን መሌቀቅ አሇበት፡፡ /የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅእንዯተጠበቀ ሆኖ በተፇፀመ በ፩፻፳ (አንዴ መቶ ሀያ) ቀናት ውስጥ ውስብስብነት ያሊቸውን የመሰረተ ሌማት /በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅእናበተቀ መጠው የጊዜ ገዯብ መሰረት ሌማቱ ካሌተነሳ በአንቀፅንዑስ አንቀፅመሰረትበማስነሳት ይዞታው የሚወሰዴ ሲሆን በወቅቱ ተገቢውን ስራ ያሌተወጣ የመሰረተ ሌማት ተቋም ሇሚዯርሰው ጉዲት ተጠያቂ ይሆናሌ፡፡ ዝርዝሩ የካሣ አወሳሰን፣ ምትክ አሰጣጥ እና መሌሶ ሇሕዝብ ጥቅም መሬት እንዱሇቀቅ ሲዯረግ ሇተነሺው ባሇው የንብረትና የይዞታ መብት መሠረት የንብረት እና የሌማት ተነሽ ካሣ ይከፇሊሌ፡፡ /የመሬት ይዞታን እንዱሇቅ የሚዯረግ ባሇይዞታ በመሬቱ ሊይ ሇሚገኘው ንብረት እንዱሁም በመሬቱ ሊይ ሊዯረገው ቋሚ ማሻሻያ ካሣ /በሚሇቀቀው የመሬት ይዞታ ሊይ ሇሰፇረው ንብረት የሚከፇሌ ካሣ ንብረቱን ሇመተካት / በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  የተጠቀሰው እንዯተጠበቀ ሆኖ ሇሚነሳው ቤት የሚከፇሇው አነስተኛ የካሣ መጠን እንዯየክሌለ፤እንዯአዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ ተጨባጭ ሁኔታ ወይም ክሌለ፤ አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ አስተዲዯር ዝቅተኛውን የቤት ዯረጃ ሉያስገነባ የሚችሌ / በመሬት ይዞታው ሊይ ሇተዯረገ ቋሚ ማሻሻሌ የሚከፇሌ ካሣ በመሬቱ ሊይ የዋሇውን ገንዘብና የጉሌበት ዋጋ የሚተካ ክፌያ በአካባቢው /ንብረቱ ከሚገኝበት ስፌራ ወዯ ላሊ አካባቢ ሇመስጠት የሚችሌ ከሆነ የማንሻ፣ የማጓጓዣና መሌሶ የመትከያ ወጪ የሚሸፌን ካሣ መከፇሌ / የተሇያዩ ንብረቶች የሚሰለበት የካሣ ቀመር እና ዝርዝር አፇፃፀማቸው በዯንብ ይወሰናሌ፡፡ ፲.ስሇ የሌማት ተነሽ ካሳ እና ምትክ ቦታ /በቋሚነት ስሇሚነሳ የገጠር መሬት ባሇይዞታ እንዯአከባቢው ሁኔታ ከተወሰዯበት መሬት ተመጣጣኝ ምርት የሚያስገኝ ምትክ መሬት የሚገኝ ሲሆን ምትክ መሬት ይሰጠዋሌ፡፡ ሇ)በዚህ ንዑስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ “ሀ” መሠረት ተመጣጣኝ ምትክ መሬት የሚሰጠው ከሆነ መሬቱን ከመሌቀቁ በፉት በነበሩት ሶስት ዓመታት ውስጥ በየዓመቱ ከመሬቱ ሲያገኝ ከነበረው ከፌተኛውን የአንዴ ዓመት ገቢ በወቅታዊ ዋጋ ተሰሌቶ የሌማት ተነሽ ካሳ ሐ)በዚህ ንዑስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ “ሀ” መሠረት ተመጣጣኝ ምትክ መሬት የማይሰጠው ከሆነ መሬቱን እንዱሇቅ ከመዯረጉ በፉት በነበሩት የነበረውን ከፌተኛ ዓመታዊ ገቢ በአስራ አምስት ተባዝቶ የሌማት ተነሽ ካሳ መከፇሌ መ)ከመኖሪያ ቦታው የሚነሳ ከሆነ ክሌለ፤አዱስ አበባ ወይም ዴሬዲዋ ከተማ አሰተዲዯሮች በሚያወጡት መመሪያ የሚወሰን ምትክ ቦታ እና የሌማት ተነሽ ዴጋፌ መከፇሌ አሇበት፡፡ ሠ) በጊዜያዊነት ሇሚሇቀቅ መሬት የሚከፇሌ የሌማት ተነሽ ካሣ በማንኛውም ሁኔታ በዘሊቂነት ከሚከፇሌ የሌማት ተነሽ ዴጋፌ ረ) የዚህ ንዑስ አንቀፅ ዝርዝር አፇፃፀም ይህን አዋጅ ሇማስፇጸም በሚወጣ ዯንብ ይወሰናሌ፡፡ / በጊዜያዊነት ስሇሚነሳ የገጠር መሬት ባሇይዞታ የሚሰጥ የሌማት ተነሽ ዴጋፌ ካሳ:- ሀ)ይዞታውን ሇተወሰነ ጊዜ እንዱሇቅ ሇሚዯረግ የገጠር መሬት ባሇይዞታ መሬቱ ከመሇቀቁ በፉት በነበሩት ሶስት ዓመታት ውስጥ ያገኘው ከፌተኛ ዓመታዊ ገቢ መሬቱ እስከሚመሇስ ዴረስ ባሇው ጊዜ ታስቦ የሌማት ተነሽ ዴጋፌ ካሣ ይከፇሇዋሌ፡፡ የሚወሰን ተጨማሪ ጊዜ ታሳቢ ማዴረግ ሐ)መሬቱ ተመሌሶ በፉት ይሰጥ የነበረውን በቋሚነት እንዯሇቀቀ ተቆጥሮ በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ  መሰረት የሌማት ተነሽ ካሳ የተከፇሇ የሌማት ተነሽ ካሣ በዚህ ንኡስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ “ሐ” መሠረት በቋሚነት እንዱሇቀቀ ተቆጥሮ ከሚከፇሌ ካሳ ተቀንሶ ሠ)በጊዜያዊነት ሇሚሇቀቅ መሬት የሚከፇሌ የሌማት ተነሽ ካሣ በማንኛውም ሁኔታ በዘሊቂነት ከሚከፇሌ የሌማት ተነሽ ካሣ ረ)የዚህ ንዑስ አንቀፅ ዝርዝር አፇፃፀም ይህን አዋጅ ሇማስፇጸም በሚወጣ ዯንብ ይወሰናሌ፡፡ /ስሇወሌ ይዞታ የሌማት ተነሺ ካሣ በቋሚነት ወይም በጊዜያዊነት ሇሚሇቀቅ የወሌ ይዞታ የሌማት ተነሽ ካሣ ስላት እና አከፊፇሌ ሁኔታ ክሌለ፤አዱስ አበባ፤ዴሬዲዋ በሚያወጣው መመሪያ የሚወሰን ሆኖ መመሪያው ሲወጣ፡- ሀ)ሇተወሰዯው የወሌ መሬት የሌማት ተነሽ ካሣ ስላት የወሌ መሬቱ ይሰጥ የነበረውን ጥቅም ወይም ጥቅሙ የቀረባቸውን የአኗኗር ዘይቤ ወይም መተዲዯሪያ መሠረት ያዯረገ ሉሆን ይገባሌ፡፡ ሇ) የወሌ መሬቱ ተጠቃሚዎች በግሌጽ መሇየት ሐ)በወሌ መሬቱ ሊይ የሚገኙ የግሌና የወሌ መ)የወሌ መሬት በመወሰደ ምክንያት በካሣ የተገኘውን ገንዘብ ሇማህበረሰቡ አባሊት እኩሌ የሚችለበትን መንገዴ መቅረጽ አሇበት፡፡ /በቋሚነት ስሇሚነሳ የከተማ መሬት ባሇይዞታ የሚሰጥ ሌማት ተነሽ ካሳ እና ምትክ ቦታ የከተማ መሬት ባሇይዞታ ከይዞታው በቋሚነት ተነሺ በሚሆንበት ጊዜ የሚከፇሇው የሌማት ሀ) በቋሚነት ሇሚነሳ የከተማ መሬት ባሇይዞታ ምትክ ቦታ ወይም መኖሪያ ቤት በግዥ ሇ) የሚሰጠው ምትክ ቦታ ከሆነ በቦታው ቤት እስኪገነባ ሇሁሇት ዓመት የሚኖርበት ቤት ያሇኪራይ ይሰጠዋሌ ወይም ሇፇረሰበት ቤት በወቅታዊ የኪራይ ግምት ተሰሌቶ የሁሇት ዓመት የሌማት ተነሽ ካሣ ይከፇሇዋሌ፡፡ ሐ) የሚሰጠው ምትክ ቤት ከሆነ ሇፇረሰበት ቤት በወቅታዊ የኪራይ ግምት ተሰሌቶ የአንዴ ዓመት የሌማት ተነሽ ካሣ ይከፇሇዋሌ፡፡ መ) በዚህ ንኡስ አንቀጽ ፉዯሌ ተራ “ሇ” እና “ሐ” የሚከፇሌ የሌማት ተነሽ ካሣ መጠን ቢያንስ የአካባቢውን ዝቅተኛ የቤት ኪራይ የሥነ-ሌቦና ጉዲት ማካካሻ ይከፇሊቸዋሌ፡፡ መጠኑ ይህን አዋጅ ሇማስፇጸም በሚወጣ ረ)የሚሇቀቀው የሉዝ ይዞታ ከሆነ የሚሰጠው ምትክ ቦታ ከተሇቀቀው መሬት በዯረጃ እና በስፊት ተመጣጣኝ መሆን አሇበት፡፡ይህንን የአፇፃፀም ሁኔታ እንዯየከተሞቹ ተጨባጭ ሁኔታ በመመሪያ የሚወሰን ይሆናሌ፡፡ ሰ) የምትክ ቦታ ወይም ቤት አሰጣጥ፣ የሌማት ተነሽ ካሣ እና ተያያዥ ጉዲዮች ዝርዝር አፇፃፀም ክሌልች፤አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ ከተማ አስተዲሮች በሚያወጡት መመሪያ /በጊዜያዊነት ስሇሚነሳ የከተማ መሬት ባሇይዞታ ሀ) በጊዜያዊነት ሇሚነሳ የከተማ ባሇይዞታ ተነስቶ ሇሚቆይበት ጊዜ ምትክ ቤት ወይም በወቅታዊ የኪራይ ግምት ተሰሌቶ ኢኮኖሚያዊ ጥቅም ካሳ ይከፇሊቸዋሌ፤ ሐ) የዚህ ንዑስ አንቀጽ ዝርዝር አፇፃፀም ክሌልች፤አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ አስተዲዯ ሮች በሚያወጡት መመሪያ ይወሰናሌ፡፡ ፲.ገቢ በመቋረጡ ስሇሚከፈል የኢኮኖሚ ጉዳት ካሣ ከመደረጉ ጋር በተያያዘ ከይዞታው ሳይነሳ በጊዜያዊነት ወይም በዘሊቂነት ሲያገኝ የነበረው ኢኮኖሚያዊ ጥቅም ሇተቋረጠበት ሰው የጉዳት ካሳ የሚከፈል ሲሆን ካሳው ስሇሚገባው ተጎጂ እና የጉዳት ካሣው መጠንና አይነት ክልለ በሚያወጣው መመሪያ የሚወሰን ይሆናል፤ /በዚህ አንቀፅ ንኡስ አንቀፅ  መሠረት የካሳዉን መጠንና ዓይነት ሇመወሰን ከመቀጠር፣ ከንግድ፣ ከኪራይ ከእርሻ ውጪ መሬትን በመጠቀም የሚገኝ ገቢ እና የመሳሰለ ዓመታዊ የተጣራ ገቢን ታሳቢ ሉያደርግ ይችሊል፡፡ ፲.ከገጠር ወዯ ከተማ ሇተካሇሇ የከተማ አካባቢ / ከገጠር ወዯ ከተማ በተካሇሇ የአርሶ አዯር ይዞታ ከመኖሪያ ቤቱ ሇሚነሳ ባሇይዞታ በክሌለ፤በአዱስ አበባ እና በዴሬዲዋ ካቢኔ በመጠበቅ ከ፭፻ (አምስት መቶ)ሜትር ካሬ የባሇይዞታውን ገቢ በመጋራት አብሮ የሚኖር አርሶ ወይም አርብቶ አዯር ሌጅ የቦታ ስፊቱ የከተማውን አነስተኛ የመሬት ይዞታ ዯረጃ የሆነ ሇመኖሪያ ቤት መስሪያ ቦታ መሰጠት ቢኖርም ሇመኖሪያ የሚሰጠው ጠቅሊሊ የቦታ መጠን ከነበረው የመኖሪያ ይዞታ በሊይ /በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ  የተገሇፀው የመኖሪያ ይዞታ መጠን የባሇይዞታው መኖሪያ ቤት ያረፇበትና የአጥር ግቢውን ይጨምራሌ፡፡ /የዚህ አንቀፅ ዝርዝሩ አፇፃፀም ክሌለ፣አዱስ የዴሬዲዋ አስተዲዯር ሇካሣ ክፌያ እና ሇመሌሶ / ክሌልች፤አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯሮች ተነሺዎችን በዘሊቂነት ሇማቋቋም የሚያስችሌ ማቋቋሚያ ማዕቀፌ የመቅረጽ /የከተማ ወይም የወረዲ አስተዲዯር በተቀረፀው ማስፇጸሚያ በጀት ተነሺዎችን የማቋቋም /በገጠርም ሆነ በከተማ ሇሕዝብ ጥቅም መሬት የሚሇቀቀው ሇኢንቨስትመንት ከሆነ ተነሺዎች /በገጠርም ሆነ በከተማ የልማት ተነሺ በሼር ሇመጠቀም ፍሊጎት ኖሮት ባሇሀብቱ ይህንን ሇማድረግ የሚያስችሇው ሁኔታ ካሇ ባሇሀብቱ ሇተነሺዎች የኢኮኖሚ አስቻይ ተሇዋጭ መፍትሄ በተነሺው፤በባሇሀብቱ እና በአስተዳደሩ መሰጠት አሇበት፡፡ ዝርዝሩ በደንብ ይወሰናል፡፡ / /የመሌሶ ማቋቋሚያ ማዕቀፌ ይዘትና ዝርዝር /እንዱሇቀቅ በሚፇሇግ መሬት ሊይ ሇሚገኝ ንብረት ካሣ የሚወጣውን አገር አቀፌ ቀመር /የካሣውን መጠን የሚገምት የተመሰከረሇት የግሌ ዴርጅት ወይም ግሇሰብ አማካሪዎች ከላለ ራሱን የቻሇ በመንግሥት በተቋቋመ /በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ እና  መሠረት የካሣውን መጠን የሚገምት ዴርጅት ከላሇ የሚሇቀቀው መሬት እንዯሚገኝበት አካባቢ አስተዲዯር ተገቢው ሙያ ያሊቸው አባሊት የያዘ ገማች ኮሚቴ በማቋቋም የሚገመት ይሆናሌ፡፡ /በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት ቢኖርም የሚነሳው ንብረት የተሇየ እውቀት የሚጠይቅ ሲሆን አግባብ ባሇው የመንግሥት ወይም የግሌ ዴርጅት ሉገመት ይችሊሌ፡፡ / የሚነሳው ንብረት የመንግሥት መሠረተ ሌማት ወይም የአገሌግልት መስመር ከሆነ የካሣ ግምቱ የሚዘጋጀው በንብረቱ ባሇቤት /የካሣ ግምት የሚሰሊበት ነጠሊ ዋጋ ቢበዛ በየሁሇት ዓመቱ መከሇስ አሇበት፡፡ ፲.አቤቱታ ሰሚ አካሌ እና ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ አስተዲዯሮች በዚህ አዋጅ መሠረት በሚሰጥ ውሳኔ ሊይ ሇሚቀርብ አቤቱታ አቤቱታ ሰሚ አካሌ እና ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ ማቋቋም አስተዲዯሮች አቤቱታ ሰሚ አካሌ እና ይግባኝ ሰሚ ጉባኤ አስፇሊጊ ነው ብሇው በወሰኑት /የአቤቱታ ሰሚ አካሌ እና የይግባኝ ሰሚ ጉባኤ አዯረጃጀት ሥሌጣንና ተግባር ይህን አዋጅ ሇማስፇፀም በሚወጣ ዯንብ ይወሰናሌ፡፡ /የመሬት ይዞታ ማስሇቀቂያ ትዕዛዝ የዯረሰው ወይም እንዱሇቅ ትዕዛዝ በተሰጠበት ንብረት ሊይ መብቴ ወይም ጥቅሜ ተነካብኝ የሚሌ ማንኛውም ተነሽ ትዕዛዙ በዯረሰው በ፴ (ሰሊሳ) ሇሚቋቋመው አቤቱታ ሰሚ አካሌ ማቅረብ / በዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ የተጠቀሰው አካሌ የሚቀርብሇትን አቤቱታ ከመረመረ በኋሊ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ ውሳኔ በመስጠት ሇተከራካሪ ወገኖች በጽሁፌ ያሳውቃሌ፡፡ /በዚህ አዋጅ አንቀፅ ፲ ንዑስ አንቀፅ  መሠረት በተሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን አቤቱታውን ሇይግባኝ ሰሚ ጉባኤ ውሳኔው በጽሁፌ ከዯረሰው ቀን ጀምሮ በ፴ (ሰሊሳ) ቀናት ውስጥ ማቅረብ /ይግባኝ ሰሚ ጉባኤው በሰጠው ውሳኔ ቅር የተሰኘ ወገን ውሳኔው በጽሁፌ ከዯረሰው ቀን ጀምሮ በ፴ (ሰሊሳ) ቀን ውስጥ ይግባኝ ሇክሌሌ ከፌተኛው ፌርዴ ቤት፣ በአዱስ አበባ እና በዴሬዲዋ ከተሞች ሇፋዯራሌ የመጀመሪያ ዯረጃ ፌርዴ ቤት ማቅረብ ይችሊሌ፡፡ውሳኔ ከተሰጠ በኋሊ ይግባኝ ማሇት የሚፇሌግ ከሆነ ሌማቱ እንዲይጓተት ቦታውን አስረክቦ ክርክሩን የመቀጠሌ መብት አሇው፡፡ ምክንያት ካሳውን ባሇመውሰደ ሇይግባኙኝ ክርክሩ የሚሆን በቂ ገንዘብ ከላሇው እና በዚህ ምክንያት የሚቸገር ከሆነ መንግስት ነፃ የህግ አገሌግልት የሚያገኝበትን ሁኔታ ያመቻቻሌ፡፡ ፳.አቤቱቱ የቀረበበትን ቦታ ስሇመረከብ /የመሬት ማስሇቀቅ ትእዛዝ የዯረሰው ባሇይዞታ በዚህ አዋጅ መሠረት አቤቱታ ያቀረበ ከሆነ የከተማው ወይም የወረዲው አስተዲዯር ቦታውን ሀ) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፱ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት አቤቱታ አቅርቦ ውሳኔው ከፀና እና በተሰጠው ውሳኔ ሊይ ይግባኝ ሳያቀርብ ሇ)በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፳ ንኡስ አንቀጽ  መሠረት ይግባኙን ሳያቀርብ ሲቀር፣ /የዚህ አንቀፅ ንዑስ አንቀፅ  ቢኖርም አቤቱታ የቀረበበትን ቦታ በሕገ ወጥ መንገዴ የተያዘ ቦታ ከሆነ በቦታው ሊይ የሰፇሩ ንብረቶች አስተዲዯር መሬቱን መረከብ ይችሊሌ። ፳.የፋዯራሌ ተቋማት ሥሌጣንና ተግባር በላሊ ሕግ ሇሚኒስቴሩ የተሰጠ ሥሌጣንና ተግባር /የከተማ ሌማትና ኮንስትራክሽን ሚኒስቴር:- ሀ)ከተማን የሚመሇከቱ የአዋጁ ዴንጋጌዎች ሇ)የከተማ ተነሺዎችን በማቋቋም ሥራ ሊይ ሐ)ክሌልች፤አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ ከተሞች አዋጁን ማስፇጸም እንዱችለ የቴክኒክና መ)አዋጁን ሇማስፇጸም መመሪያዎች በወቅቱ መውጣታቸውን ይከታተሊሌ፣ይዯግፊሌ፡፡ ባሇይዞታዎች ያለበትን የኑሮ ሁኔታ ጥናት ያካሂዲሌ፣ ሇታዩ ችግሮች መፌትሄ ሇ)የገጠር ተነሺዎችን በማቋቋም ሥራ ሊይ ዴጋፌ አስተዲዯሮች አዋጁን ማስፇጸም እንዱችለ የቴክኒክና አቅም ግንባታ ዴጋፌ ያዯርጋሌ፣ የሚወጣውን ዯንብ እና መመሪያዎች በክሌለ፤ በአዱስ አበባ እና በዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯሮች ወይም ከተሞች እንዱፇጸሙ ክትትሌና ዴጋፌ የሚመራ ራሱን የቻሇ ተቋም ይቋቋማሌ ወይም ካለት ተቋሞች ይህንን ሀሊፉነት የሚወጣ ይሰየማሌ፤ /ከተሞችና ወረዲዎች አዋጁን ማስፇጸም እንዱችለ የአቅም ግንባታ ዴጋፌ ያዯርጋሌ፡፡ /በሌማት ምክንያት የተነሱ አካሊት ያለበትን የኑሮ ፳.የወረዲ እና የከተማ አስተዲዯር ኃሊፉነት አጠቃሊይ ሂዯቱ ሊይ ግሌጽ ውይይት በማዴረግ ተገቢውን ካሣ ይከፌሊሌ ወይም እንዱከፇሌ /የመሌሶ ማቋቋሚያ ማዕቀፌን ስራ ሊይ ያውሊሌ ፣ /ካሣ ተከፌልበት እንዱሇቀቅ በተወሰነ መሬት ሊይ የሚገኘውን ንብረት በሚመሇከት የተሟሊ መረጃ ግሇሰብ፣ ተቋም እና የተቋም ሀሊፉ አግባብ ባሇው ፳.ዯንብና መመሪያ የማውጣት ሥሌጣን /ክሌልች፤ አዱስ አበባ እና ዴሬዲዋ ከተማ አስተዲዯሮች ይህንን አዋጅ እና በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ  መሠረት የሚወጣ ዯንብ ይህ አዋጅ ከመጽዯቁ በፉት ክስ ቀርቦባቸው ውሳኔ ያሊገኙ ጉዲዮች በቀዴሞው አዋጅ ፻፶/ሺ፻፺፯ ፳.የተሻሩና ተፇፃሚነት የማይኖራቸው ሕጎች /ሇህዝብ ጥቅም ሲባሌ መሬት የሚሇቀቅበትንና ሇመወሰን የወጣ አዋጅ ቁጥር ፻፶/፲፻፺፯ /ከዚህ አዋጅ ጋር የሚቃረን ማንኛውም ሕግ ወይም የተሇመዯ አሰራር በዚህ አዋጅ ውስጥ ይህ አዋጅ በፋዳራሌ ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን ጀምሮ የፀና ይሆናሌ፡፡ አዱስ አበባ መስከረም ፲፪ቀን ፪ሺ፲ዓ.ም የኢትዮጵያ ፋዯራሊዊ ዱሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=d24ed3fae3ae632be596d3813aa649fb60db24ae	14,792	2,881	0.964154	2025-10-04T13:53:21.442530
ab3258f5977b5eb8	የባንክ ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ	የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ጳጉሜ ፫ ቀን ፪ሺ፲፩ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶፱/፪ሺ፲፩ ዓ.ም የባንክ ሥራ /ማሻሻያ/ አዋጅ ………….……..ገጽ ፲፩ሺ፮፻፸፯ የባንክ ሥራ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ በባንክ ሥራ አዋጅ ቁጥር ፭፻፺፪/፪ሺ ዉስጥ የዉጭ ሀገር ዜግነት ያላቸዉ ትዉልደ ኢትዮጵያዉያን በባንክ ዘርፍ መሳተፍ እንዲችሉ የባለቤትነት ድርሻ እንዳይኖራቸዉ በሕጉ የተቀመጠዉን ክልከላ ማንሳት በማስፈለጉ፤ ለባንኮች ጤንነትና ውጤታማነት እንዲሁም ለፋይናንስ አገልግሎት ተጠቃሚዎች መብት ጥበቃ ፋይዳ ያላቸዉን የሚያስፈልጋቸውን ድንጋጌዎች ግልጽ በማድረግ ማሻሻል "፩ሺ፩፻፶፱/፪ሺ፲፩" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የባንክ ሥራ አዋጅ ቁጥር ፭፻፺፪/፪ሺ እንደሚከተለው "፩/ በአዋጁ አንቀጽ ፪ (፪)(ረ) ተሰርዞ የሚከተሉት አዳዲስ ፊደል ተራ (ረ)፣(ሰ) እና (ሸ) ተጨምረዋል፣ ሰ) የወኪል ባንኪንግ አገልግሎት የመስጠት፣ ሸ) በዚህ ንዑስ አንቀጽ ከፊደል ተራ "ሀ" እስከ "ሰ" ፪/ የአዋጁ አንቀጽ ፪ (፭)፣ (፱) እና (፲፫) ተሰርዘው በሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፭)፣(፱) እና (፲፫) የተሰጠውን ትርጉም የያዘ ሆኖ አክሲዮኖቹ፡- ሀገር ዜግነት ባላቸዉ ትውልደ ኢትዮጵያውያን ወይም በኢትዮጵያውያን እና የውጭ ሀገር ዜግነት ባላቸዉ ትውልደ ኢትዮጵያውያን በጋራ የተያዘ ለ) ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ ሀገር በኢትዮጵያዊያን ወይም በኢትዮጵያዊያን እና ድርጅቶች የተያዘ ፤በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የተመዘገበና ዋና መሥሪያ ቤቱ በኢትዮጵያ የሆነ “፱/ "የፋይናንስ ድርጅት" ማለት መድን ሰጪ ኩባንያ፣ ባንክ፣ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም፣ የካፒታል ዕቃ ፋይናንስ ኩባንያ፣ የጠለፋ መድን ሰጪ፣ አነስተኛ መድን ሰጪ፣ የፖስታ ቁጠባ ድርጅት፣ የሐዋላ ድርጅት፣ በዲጂታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት የሚሰጥ ድርጅት፣ ወይም በብሔራዊ ባንክ የሚወሰን “፲፫/"ብድር" ወይም "ቅድሚያ ክፍያ" ማለት በተወሰነ ቀን ወይም ቀኖች ወይም በተጠየቀ ጊዜ በተለምዶ ከወለድ አበዳሪ ጋር በትብብር በሚሰጥ ብድር እንደመሳተፍና በተዘዋዋሪ፣ ለማንኛውም ሰው ገንዘብ ከመስጠት ወይም ማንኛውም የአንድ ባንክ የፋይናንስ ሀብት ሲሆን ማናቸውም ባንክ ለማንኛውም ሰው በቀጥታ ወይም በስሙ ብድር ለመስጠት፣ ባንኩ አግባብነት ባለው ሕግ ፋይናንስ ስምምነት ማስረጃነት የይገባኛል መብትን ለ አገልግሎት ለመስጠት በውል ላይ ተመሥርቶ የተገባን ፫/ ከአዋጁ አንቀጽ ፪ (፲፱) ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጾች (፳)፣ (፳፩)፣ (፳፪)፣ (፳፫)፣ (፳፬)፣ (፳፭) እና (፳፮) “፳/ "ዋስትና" ማለት ግዴታ ያለበት ሰው ግዴታውን ለደንበኛው በጽሑፍ የሚሰጠው ማረጋገጫና የተስፋ አገልግሎት" ማለት በዲጂታል ዘዴዎች የሚሠጡ የክፍያ፣ የሐዋላ እና የመድን አገልግሎቶችን “፳፪/ "የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ" ማለት የኢትዮጵያ ተወላጅ የሆኑ የውጭ ዜጎችን በትውልድ አገራቸው የተለያዩ መብቶች ተጠቃሚ ለማድረግ በወጣው አዋጅ ቁጥር ፪፻፸/፲፱፻፺፬ ላይ “፳፫/ "የገንዘብ አከል ንብረት እጥረት ሲያጋጥመው" ማለት ባንኩ የአጭር ጊዜ ግዴታውን መወጣት ወደማይችልበት የፋይናንስ ቁመና ሲደርስ ማለት “፳፬/ "በተዘዋዋሪ ከባንክ የአክሲዮን ድርሻ ያለው" ማለት በቀጥታ በባንኩ የአክሲዮን ድርሻ ባለው ድርጅት የአክሲዮን ድርሻ መያዝ ማለት ነው፤” “፳፭/ "መደበኛ የሥራ ሂደት" ማለት የባንኩን ፖሊሲና መመሪያ በመከተል ያለአንዳች መድልኦ እንዲሁም ከሌሎች ደንበኞች ባልተለየ አሠራርና ሁኔታ ፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፫ (፩) ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ ንዑስ “፩/ ማንኛውም ሰው ከብሔራዊ ባንክ የባንክ ሥራ ፈቃድ ወይም በዲጂታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት የመስጠት ፈቃድ ወይም ይሁንታ ሳያገኝ በኢትዮጵያ ውስጥ የባንክ ሥራ ማካሄድ ወይም በዲጂታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት መስጠት አይችልም፡፡ ፭/ የአዋጁ አንቀጽ ፫(፫) (ሰ) ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ /ሰ/ የመተዳደሪያ ደንብ ማስመዝገብ፤ ወይም” ፮/ ከአዋጁ አንቀጽ ፫ (፫) ቀጥሎ የሚከተለዉ አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፬) ተጨምሮ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፬) እና (፭) ንዑስ አንቀጽ (፭) እና (፮) ሆነው ተሸጋሽገዋል፤ "፬/ "በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ፊደል ተራ (ሀ) የማሰባሰብን አገልግሎት በተመለከተ ብሔራዊ ባንክ ፯/ የአዋጁ አንቀጽ ፱ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፱ ኢትዮጵያዊ በባንክ ሥራ ስለሚሳተፍበት ሁኔታ ፩) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ (፩)(እንደተሸጋሸገው) የተደ ነገገዉ ቢኖርም የውጭ ሀገር ዜግነት ያለዉ ትውልደ ኢትዮጵያዊ ወይም ሙሉ በሙሉ የው ጭ ሀገር ዜግነት ባላቸዉ ትውልደ ኢትዮጵያውን ዜግነት ባላቸው ትውልደ ኢትዮጵያውያንና በኢትዮጵያውያን የጋራ ባለቤትነት የተቋቋመ ድርጅት በኢትዮጵያ ዉስጥ በተቋቋመ ባንክ የአክሲዮን ባለቤት መሆን ወይም ባንክ ማቋቋም ፪) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተደነገገው አግባብ የዉጭ ሀገር ዜግነት ያለዉ ትውልደ ኢትዮጵያዊ በቀጥታ የአንድ ባንክ ባለአክሲዮን ሲሆን ወይም በተዘዋዋሪ መንገድ የአክሲዮን ባለቤት የሆነበት ሌላ ድርጅት የአንድ ባንክ ባለአክሲዮን ሲሆን የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ ወይም እርሱ ባለአክሲዮን የሆነበት እና በባንኩ ባለአክሲዮን የሆነ ድርጅት በባንኩ የሚኖረዉ የአክሲዮን ድርሻ ዋጋ በሙሉ ተቀባይነት ባለዉ የውጭ ምንዛሪ ብቻ የሚከፈል ፫) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው ግዴታ ለ) የአክሲዮን ድርሻውን ለሌላ ሰው ሲያዛውር፤ ሐ) ባለአክሲዮን የሆነበት ባንክ ሲሸጥ ወይም ፈርሶ መ)ሌሎች ከአክሲዮን ባለቤትነት ጋር በተያያዘ፤የውጭ ሀገር ዜግነት ላለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ ወይም እሱ ባለአክሲዮን ለሆነበት ድርጅት እና በባንኩ ይሆናል፤ እንዲሁም በዚህ አግባብ የሚያገኘውን ፬) የውጭ ሀገር ዜግነት ያለዉ ትውልደ ኢትዮጵያዊ ስለሚያውልበት ተጨማሪ ሁኔታዎች ብሔራዊ ባንክ መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፰/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፩ (፮) ተሰርዟል፡፡ ፱/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፬ (፩) ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ ንዑስ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ማንኛውም ዳይሬክተር ብሔራዊ መመዘኛዎች መሠረት ታማኝ፣ ሀቀኛ፣ ጠንቃቃና መልካም ዝና ያለው መሆን አለበት:: ፲/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፬ (፬) ፊደል ተራ (ሐ) ተሠርዞ በሚከተለው አዲስ ፊደል ተራ (ሐ) ተተክቷል፡- ኃላፊነት፣ ግዴታዎችንና መልካም የኩባንያ ሥራ ፲፩/ በአዋጁ አንቀፅ ፲፭ አዲስ ንዑስ አንቀፅ (፩) ተጨምሮ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፩)፣ (፪)፣ (፫) እና (፬) ንዑስ አንቀፅ (፪)፣ (፫)፣ (፬) እና (፭) ሆነው ተሸጋሽገዋል፡፡ "፩/ የውጭ ሀገር ዜጎች ወይም በከፊልም ሆነ በሙሉ በውጭ ሀገር ዜጎች ባለቤትነት ሥር ያሉ ድርጅቶች ወይም የውጭ ባንክ በኢትዮጵያ ውስጥ የባንክ ሥራ ማካሄድ ወይም የባንክ ሥራ የሚያካሂድ ቅርንጫፍ ሊያቋቁሙ የአክሲዮን ድርሻም መያዝ አይችሉም::" ፲፪/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፭ (፬) (እንደተሸጋሸገ) ተሠርዞ በሚከተለው አዲስ ንኡስ አንቀጽ (፬) ተተክቷል፡፡ ፬/ የፋይናንስ ድርጅት ዳይሬክተር በተመሳሳይ ጊዜ የባንክ ዳይሬክተር ሆኖ ሊያገለግል አይችልም፡፡ የባለቤትነት ድርሻ የያዘበት የንግድ ድርጅት የባንክ ዳይሬክተር ሆኖ ሊያገለግል አይችልም፡፡ ፲፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፯ (፪) ፊደል ተራ /ለ/ ተሠርዞ በሚከተለው አዲስ ፊደል ተራ /ለ/ ተተክቷል፡- "ለ) ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት የባንክ ዳይሬክተር፣ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ወይም ከፍተኛ ሥራ አስፈጻሚ የፈመው የፋይናንስ ክፍለ ወይም የሕዝብን ጥቅም አደጋ የሚጥል ማንኛውም ፲፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፪ (፩) እና (፪) ተሠርዘው በሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) "፩/ ማንኛውም ባንክ በሚያደርገው ኢንቨስትመንትና በሚሰጠው ብድር፣ የቅድሚያ ክፍያ ወይም ሌላ ለሚጣሉ ገደቦችና ሁኔታዎችን በሚመመለከት ባንኩ ፪/ ብሔራዊ ባንክ ከወለድ ነፃ ተቀማጭ ገንዘብ ሥራዎችን ለመቆጣጠር መመሪያ ሊያወጣ ይችላል:: ፲፭/ ከአዋጁ አንቀጽ ፳፪ (፪) ቀጥሎ የሚከተለዉ አዲስ "፫/ ማናቸዉም ባንክ የራሱን አክሲዮን በመያዝ ብድር ፲፮/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፫ (፩) ተሰርዞ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ሆነው ፲፯/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፬ (፫) ተሰርዞ ነባሮቹ ንዑስ አንቀጽ (፬) እና (፭) ንዑስ አንቀጽ (፫) እና (፬) ሆነው ፲፰/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፰ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሀ) ተሰርዞ በሚከተለዉ አዲስ ፊደል ተራ (ሀ) ተተክቷል፤ መግለጫዎችን በሁሉም ባንኩ የሥራ ቦታዎች፣ ቅርንጫፎችና ንዑስ ቅርንጫፎች ግልጽ በሆነ ቦታ ዓመቱን በሙሉ እንዲታዩ ማድረግ አለበት፤" ፲፱/ ከአዋጁ አንቀጽ ፳፰ (፫) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፬) ተጨምሮ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፬) እና (፭) ንዑስ አንቀጽ (፭)እና(፮) ሆነው ተሸጋሽገዋል፤ "፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተደነገገው ቢኖርም የመንግሥት ባንክ የዳይሬክተሮች ቦርድ የዓመቱን ሂሳብ በዘጋ በአራት ወራት ውስጥ የፋይናንስ መግለጫዎቹን ለማጽደቅ መሰብሰብ ያለበት ሲሆን የፋይናንስ መግለጫዎችን ለሕዝብ ሳምንታት ዉስጥ መፈጸም አለበት፡፡" ፳/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፰ (፭) እና (፮)(እንደተሸጋሽገ) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፭) እና (፮) "(፭) ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት መጠየቅና ማግኘት ይችላል፤ ሆኖም፦ ሀ የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎች ለማስፈጸም ሲባል፤ ለ የባንኮችን የፋይናንስ ጤናማነት ለማረጋገጥ፤ ሐ በሕግ ለተፈቀደላቸው ሰዎች፤ መ) ብሔራዊ ባንክ ተጠሪ ለሆነለት አካል ሠ በፍርድ ቤት በታዘዙ፤ ወይም ረ ኢትዮጵያ የገባችባቸውን ዓለም አቀፍ ግዴታዎች ፳፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፴፩ (፭) ተሠርዞ በሚከተለው አዲስ "፭/ ባንኩ አዲስ ቅርንጫፎችን እና ንዑስ ቅርንጫፎችን ፳፪/ በአዋጁ አንቀጽ ፴፪ (፩) (ለ) ቀጥሎ የሚከተሉት አዳዲስ ፊደል ተራ (ሐ)፣(መ) እና (ሠ) ተጨምረዋል፤ (መ) ባንኩ ዕዳ መክፈል ወደማይችልበት ወሰን ሲደርስ፤ (ሠ) ባንኩ ሕግንና መመሪያን አክብሮ ለመሥራ ፳፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፴፫ (፩) ፊደል ተራ (ሐ) ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ ፊደል ተራ (ሐ) ተተክቷል፡- "(ሐ ሕግን፣ መመሪያን በመተላለፍ ወይም ጥንቃቄ በጎደለው አሠራር ምክንያት በቀላሉ የማይገመት የሀብት ወይም የገቢ ብክነት የተከሠተ እንደሆነ፤" ፳፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፴፯ (፬) ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ ሥራ አስፈጻሚዎች በነበራቸው ሥልጣን መሠረት ባንኩን ያስተዳድራል፤ የባንኩንም ሥራ አጠቃልሎ አንቀጾች፣ ፶፫፣ ፶፬፣ ፶፭፣ ፶፮፣ ፶፯ ፶፰ እና ፶፱ ተጨምረው ከአንቀጽ ፶፫ እስከ ፷፩ ያሉት እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአንቀጽ ፶፱ እስከ ፷፯ ሆነው ደረጃዎች ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ ማናቸዉም ባንክ በማንኛውም ጊዜ ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ሐሰተኛ፣ አሳሳች፣ ማስታወቂያ፣ ፖስተር፣ ቢል ቦርድ፣ በራሪ ወረቀት፣ ሠርኩላር ወይም ሌላ ሰነድ እና የተከፈለበትን የጋዜጣና የመጽሔት ማስታወቂያ አውጥቶ ቢገኝ ባንኩ ማስታወቂያውን እንዲያቋርጥ፣ እንዲያሻሽል ወይም ከማስተዋወቅ እንዲቆጠብ ብሔራዊ ባንክ "፶፭.ዋናና ወሳኝ ሥራን በዉጭ አካላት ስለማሠራት ባንኮች ዋናና ወሳኝ ሥራቸውን በውጭ አካላት በሚያወጣው መመሪያ ሊወስን ይችላል፡፡ ለዚህ አንቀጽ አፈጻጸም "ዋናና ወሳኝ ሥራ" ማለት ተቀማጭ ማሰባሰብን፣ ብድር መስጠትን፣ ሐዋላን፣ ዓለም አቀፍ የባንክ አገልግሎትን እና በብሔራዊ ጉዳተኞችን ታሳቢ ያደረገ ስለሚሆንበት ሁኔታ ብሔራዊ ባንክ እንደ አስፈላጊነቱ በመመሪያ "፶፯. ስለ ፋይናንስ አገልግሎት ተጠቃሚዎች መብት ጥበቃ ጥቅም ለማስከበር የሚያስችል መመሪያ ብሔራዊ ባንክ "፶፰. በዲጂታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት መስጠት ስለሚሰጥበት ሁኔታ በብሔራዊ ባንክ መመሪያው "፶፰. ከወለድ ነጻ የባንክ ስራ ፩∙ በዚህ አዋጅ የባንክ ስራ ለመስራት የሚያስፈልጉ ቅድመ ሁኔታዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ ብሔራዊ ባንክ ከወለድ ነጻ ባንክ ለማቋቋም፣ ፈቃድ ስለሚሰጥበትና ቁጥጥር ስለሚካሄድበት ሁኔታ ተጨማሪ ግዴታዎችን ለመደንገግ መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡ለዚህ ንዑስ አንቀጽ "ወለድ ነጻ ባንክ" ማለት ከወለድ ነጻ የባንክ ስራ ብቻ እንዲሰራ በብሄራዊ ባንክ ፈቃድ የተሰጠው ፪. በዚህ አንቀጽ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ብሔራዊ ባንክ ከመደበኛው የባንክ ስራ ጋር ከወለድ ነጻ ተቀማጭ ገንዘብ አሰባሰብና አጠቃቀም ጋር የተያያዘ የባንክ ሥራዎችን ለመቆጣጠር መመሪያ ያወጣል።" ፳፮/በአዋጁ በተለያዩ ቦታዎች "ቁጥጥር/ የቁጥጥር ሥራ"፣ እና "ቁጥጥሩ በተደረገበት" ተብለው "የምርመራ ሥራ"፣ "መርማሪ" እና "የምርመራውን ሥራ እንዲያካሂዱ" እና "ምርመራው በተደረገበት" በሚሉት ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ ጳጉሜ ፫ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ	<doc id="ab3258f5977b5eb8" title="የባንክ ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ" source="Ethiopian Ministry of Justice" type="legal_document" url="https://justice.gov.et/am/?jet_download=46788a3e2c579ca2ffa5f26ce6ee2bc328cc5f90" char_count="7109" purity="0.94"> የባንክ ሥራ (ማሻሻያ) አዋጅ የኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ አዲስ አበባ ጳጉሜ ፫ ቀን ፪ሺ፲፩ በኢትዮጵያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ ሪፐብሊክ የሕዝብ ተወካዮች ምክር ቤት ጠባቂነት የወጣ አዋጅ ቁጥር ፩ሺ፩፻፶፱/፪ሺ፲፩ ዓ.ም የባንክ ሥራ /ማሻሻያ/ አዋጅ ………….……..ገጽ ፲፩ሺ፮፻፸፯ የባንክ ሥራ አዋጅን ለማሻሻል የወጣ አዋጅ በባንክ ሥራ አዋጅ ቁጥር ፭፻፺፪/፪ሺ ዉስጥ የዉጭ ሀገር ዜግነት ያላቸዉ ትዉልደ ኢትዮጵያዉያን በባንክ ዘርፍ መሳተፍ እንዲችሉ የባለቤትነት ድርሻ እንዳይኖራቸዉ በሕጉ የተቀመጠዉን ክልከላ ማንሳት በማስፈለጉ፤ ለባንኮች ጤንነትና ውጤታማነት እንዲሁም ለፋይናንስ አገልግሎት ተጠቃሚዎች መብት ጥበቃ ፋይዳ ያላቸዉን የሚያስፈልጋቸውን ድንጋጌዎች ግልጽ በማድረግ ማሻሻል "፩ሺ፩፻፶፱/፪ሺ፲፩" ተብሎ ሊጠቀስ ይችላል፡፡ የባንክ ሥራ አዋጅ ቁጥር ፭፻፺፪/፪ሺ እንደሚከተለው "፩/ በአዋጁ አንቀጽ ፪ (፪)(ረ) ተሰርዞ የሚከተሉት አዳዲስ ፊደል ተራ (ረ)፣(ሰ) እና (ሸ) ተጨምረዋል፣ ሰ) የወኪል ባንኪንግ አገልግሎት የመስጠት፣ ሸ) በዚህ ንዑስ አንቀጽ ከፊደል ተራ "ሀ" እስከ "ሰ" ፪/ የአዋጁ አንቀጽ ፪ (፭)፣ (፱) እና (፲፫) ተሰርዘው በሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፭)፣(፱) እና (፲፫) የተሰጠውን ትርጉም የያዘ ሆኖ አክሲዮኖቹ፡- ሀገር ዜግነት ባላቸዉ ትውልደ ኢትዮጵያውያን ወይም በኢትዮጵያውያን እና የውጭ ሀገር ዜግነት ባላቸዉ ትውልደ ኢትዮጵያውያን በጋራ የተያዘ ለ) ሙሉ በሙሉ በኢትዮጵያዊ ወይም የውጭ ሀገር በኢትዮጵያዊያን ወይም በኢትዮጵያዊያን እና ድርጅቶች የተያዘ ፤በኢትዮጵያ ሕግ መሠረት የተመዘገበና ዋና መሥሪያ ቤቱ በኢትዮጵያ የሆነ “፱/ "የፋይናንስ ድርጅት" ማለት መድን ሰጪ ኩባንያ፣ ባንክ፣ አነስተኛ የፋይናንስ ተቋም፣ የካፒታል ዕቃ ፋይናንስ ኩባንያ፣ የጠለፋ መድን ሰጪ፣ አነስተኛ መድን ሰጪ፣ የፖስታ ቁጠባ ድርጅት፣ የሐዋላ ድርጅት፣ በዲጂታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት የሚሰጥ ድርጅት፣ ወይም በብሔራዊ ባንክ የሚወሰን “፲፫/"ብድር" ወይም "ቅድሚያ ክፍያ" ማለት በተወሰነ ቀን ወይም ቀኖች ወይም በተጠየቀ ጊዜ በተለምዶ ከወለድ አበዳሪ ጋር በትብብር በሚሰጥ ብድር እንደመሳተፍና በተዘዋዋሪ፣ ለማንኛውም ሰው ገንዘብ ከመስጠት ወይም ማንኛውም የአንድ ባንክ የፋይናንስ ሀብት ሲሆን ማናቸውም ባንክ ለማንኛውም ሰው በቀጥታ ወይም በስሙ ብድር ለመስጠት፣ ባንኩ አግባብነት ባለው ሕግ ፋይናንስ ስምምነት ማስረጃነት የይገባኛል መብትን ለ አገልግሎት ለመስጠት በውል ላይ ተመሥርቶ የተገባን ፫/ ከአዋጁ አንቀጽ ፪ (፲፱) ቀጥሎ የሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጾች (፳)፣ (፳፩)፣ (፳፪)፣ (፳፫)፣ (፳፬)፣ (፳፭) እና (፳፮) “፳/ "ዋስትና" ማለት ግዴታ ያለበት ሰው ግዴታውን ለደንበኛው በጽሑፍ የሚሰጠው ማረጋገጫና የተስፋ አገልግሎት" ማለት በዲጂታል ዘዴዎች የሚሠጡ የክፍያ፣ የሐዋላ እና የመድን አገልግሎቶችን “፳፪/ "የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ" ማለት የኢትዮጵያ ተወላጅ የሆኑ የውጭ ዜጎችን በትውልድ አገራቸው የተለያዩ መብቶች ተጠቃሚ ለማድረግ በወጣው አዋጅ ቁጥር ፪፻፸/፲፱፻፺፬ ላይ “፳፫/ "የገንዘብ አከል ንብረት እጥረት ሲያጋጥመው" ማለት ባንኩ የአጭር ጊዜ ግዴታውን መወጣት ወደማይችልበት የፋይናንስ ቁመና ሲደርስ ማለት “፳፬/ "በተዘዋዋሪ ከባንክ የአክሲዮን ድርሻ ያለው" ማለት በቀጥታ በባንኩ የአክሲዮን ድርሻ ባለው ድርጅት የአክሲዮን ድርሻ መያዝ ማለት ነው፤” “፳፭/ "መደበኛ የሥራ ሂደት" ማለት የባንኩን ፖሊሲና መመሪያ በመከተል ያለአንዳች መድልኦ እንዲሁም ከሌሎች ደንበኞች ባልተለየ አሠራርና ሁኔታ ፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፫ (፩) ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ ንዑስ “፩/ ማንኛውም ሰው ከብሔራዊ ባንክ የባንክ ሥራ ፈቃድ ወይም በዲጂታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት የመስጠት ፈቃድ ወይም ይሁንታ ሳያገኝ በኢትዮጵያ ውስጥ የባንክ ሥራ ማካሄድ ወይም በዲጂታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት መስጠት አይችልም፡፡ ፭/ የአዋጁ አንቀጽ ፫(፫) (ሰ) ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ /ሰ/ የመተዳደሪያ ደንብ ማስመዝገብ፤ ወይም” ፮/ ከአዋጁ አንቀጽ ፫ (፫) ቀጥሎ የሚከተለዉ አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፬) ተጨምሮ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፬) እና (፭) ንዑስ አንቀጽ (፭) እና (፮) ሆነው ተሸጋሽገዋል፤ "፬/ "በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) ፊደል ተራ (ሀ) የማሰባሰብን አገልግሎት በተመለከተ ብሔራዊ ባንክ ፯/ የአዋጁ አንቀጽ ፱ ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ አንቀጽ ፱ ኢትዮጵያዊ በባንክ ሥራ ስለሚሳተፍበት ሁኔታ ፩) በዚህ አዋጅ አንቀጽ ፲፭ (፩)(እንደተሸጋሸገው) የተደ ነገገዉ ቢኖርም የውጭ ሀገር ዜግነት ያለዉ ትውልደ ኢትዮጵያዊ ወይም ሙሉ በሙሉ የው ጭ ሀገር ዜግነት ባላቸዉ ትውልደ ኢትዮጵያውን ዜግነት ባላቸው ትውልደ ኢትዮጵያውያንና በኢትዮጵያውያን የጋራ ባለቤትነት የተቋቋመ ድርጅት በኢትዮጵያ ዉስጥ በተቋቋመ ባንክ የአክሲዮን ባለቤት መሆን ወይም ባንክ ማቋቋም ፪) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፩) በተደነገገው አግባብ የዉጭ ሀገር ዜግነት ያለዉ ትውልደ ኢትዮጵያዊ በቀጥታ የአንድ ባንክ ባለአክሲዮን ሲሆን ወይም በተዘዋዋሪ መንገድ የአክሲዮን ባለቤት የሆነበት ሌላ ድርጅት የአንድ ባንክ ባለአክሲዮን ሲሆን የውጭ ሀገር ዜግነት ያለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ ወይም እርሱ ባለአክሲዮን የሆነበት እና በባንኩ ባለአክሲዮን የሆነ ድርጅት በባንኩ የሚኖረዉ የአክሲዮን ድርሻ ዋጋ በሙሉ ተቀባይነት ባለዉ የውጭ ምንዛሪ ብቻ የሚከፈል ፫) በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፪) የተደነገገው ግዴታ ለ) የአክሲዮን ድርሻውን ለሌላ ሰው ሲያዛውር፤ ሐ) ባለአክሲዮን የሆነበት ባንክ ሲሸጥ ወይም ፈርሶ መ)ሌሎች ከአክሲዮን ባለቤትነት ጋር በተያያዘ፤የውጭ ሀገር ዜግነት ላለው ትውልደ ኢትዮጵያዊ ወይም እሱ ባለአክሲዮን ለሆነበት ድርጅት እና በባንኩ ይሆናል፤ እንዲሁም በዚህ አግባብ የሚያገኘውን ፬) የውጭ ሀገር ዜግነት ያለዉ ትውልደ ኢትዮጵያዊ ስለሚያውልበት ተጨማሪ ሁኔታዎች ብሔራዊ ባንክ መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡ ፰/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፩ (፮) ተሰርዟል፡፡ ፱/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፬ (፩) ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ ንዑስ እንደተጠበቀ ሆኖ፣ ማንኛውም ዳይሬክተር ብሔራዊ መመዘኛዎች መሠረት ታማኝ፣ ሀቀኛ፣ ጠንቃቃና መልካም ዝና ያለው መሆን አለበት:: ፲/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፬ (፬) ፊደል ተራ (ሐ) ተሠርዞ በሚከተለው አዲስ ፊደል ተራ (ሐ) ተተክቷል፡- ኃላፊነት፣ ግዴታዎችንና መልካም የኩባንያ ሥራ ፲፩/ በአዋጁ አንቀፅ ፲፭ አዲስ ንዑስ አንቀፅ (፩) ተጨምሮ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፩)፣ (፪)፣ (፫) እና (፬) ንዑስ አንቀፅ (፪)፣ (፫)፣ (፬) እና (፭) ሆነው ተሸጋሽገዋል፡፡ "፩/ የውጭ ሀገር ዜጎች ወይም በከፊልም ሆነ በሙሉ በውጭ ሀገር ዜጎች ባለቤትነት ሥር ያሉ ድርጅቶች ወይም የውጭ ባንክ በኢትዮጵያ ውስጥ የባንክ ሥራ ማካሄድ ወይም የባንክ ሥራ የሚያካሂድ ቅርንጫፍ ሊያቋቁሙ የአክሲዮን ድርሻም መያዝ አይችሉም::" ፲፪/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፭ (፬) (እንደተሸጋሸገ) ተሠርዞ በሚከተለው አዲስ ንኡስ አንቀጽ (፬) ተተክቷል፡፡ ፬/ የፋይናንስ ድርጅት ዳይሬክተር በተመሳሳይ ጊዜ የባንክ ዳይሬክተር ሆኖ ሊያገለግል አይችልም፡፡ የባለቤትነት ድርሻ የያዘበት የንግድ ድርጅት የባንክ ዳይሬክተር ሆኖ ሊያገለግል አይችልም፡፡ ፲፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፲፯ (፪) ፊደል ተራ /ለ/ ተሠርዞ በሚከተለው አዲስ ፊደል ተራ /ለ/ ተተክቷል፡- "ለ) ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት የባንክ ዳይሬክተር፣ ዋና ሥራ አስፈጻሚ ወይም ከፍተኛ ሥራ አስፈጻሚ የፈመው የፋይናንስ ክፍለ ወይም የሕዝብን ጥቅም አደጋ የሚጥል ማንኛውም ፲፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፪ (፩) እና (፪) ተሠርዘው በሚከተሉት አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) "፩/ ማንኛውም ባንክ በሚያደርገው ኢንቨስትመንትና በሚሰጠው ብድር፣ የቅድሚያ ክፍያ ወይም ሌላ ለሚጣሉ ገደቦችና ሁኔታዎችን በሚመመለከት ባንኩ ፪/ ብሔራዊ ባንክ ከወለድ ነፃ ተቀማጭ ገንዘብ ሥራዎችን ለመቆጣጠር መመሪያ ሊያወጣ ይችላል:: ፲፭/ ከአዋጁ አንቀጽ ፳፪ (፪) ቀጥሎ የሚከተለዉ አዲስ "፫/ ማናቸዉም ባንክ የራሱን አክሲዮን በመያዝ ብድር ፲፮/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፫ (፩) ተሰርዞ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፪) እና (፫) ንዑስ አንቀጽ (፩) እና (፪) ሆነው ፲፯/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፬ (፫) ተሰርዞ ነባሮቹ ንዑስ አንቀጽ (፬) እና (፭) ንዑስ አንቀጽ (፫) እና (፬) ሆነው ፲፰/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፰ ንዑስ አንቀጽ (፪) ፊደል ተራ (ሀ) ተሰርዞ በሚከተለዉ አዲስ ፊደል ተራ (ሀ) ተተክቷል፤ መግለጫዎችን በሁሉም ባንኩ የሥራ ቦታዎች፣ ቅርንጫፎችና ንዑስ ቅርንጫፎች ግልጽ በሆነ ቦታ ዓመቱን በሙሉ እንዲታዩ ማድረግ አለበት፤" ፲፱/ ከአዋጁ አንቀጽ ፳፰ (፫) ቀጥሎ የሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፬) ተጨምሮ ነባሩ ንዑስ አንቀጽ (፬) እና (፭) ንዑስ አንቀጽ (፭)እና(፮) ሆነው ተሸጋሽገዋል፤ "፬/ በዚህ አንቀጽ ንዑስ አንቀጽ (፫) የተደነገገው ቢኖርም የመንግሥት ባንክ የዳይሬክተሮች ቦርድ የዓመቱን ሂሳብ በዘጋ በአራት ወራት ውስጥ የፋይናንስ መግለጫዎቹን ለማጽደቅ መሰብሰብ ያለበት ሲሆን የፋይናንስ መግለጫዎችን ለሕዝብ ሳምንታት ዉስጥ መፈጸም አለበት፡፡" ፳/ የአዋጁ አንቀጽ ፳፰ (፭) እና (፮)(እንደተሸጋሽገ) ተሰርዞ በሚከተለው አዲስ ንዑስ አንቀጽ (፭) እና (፮) "(፭) ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት መጠየቅና ማግኘት ይችላል፤ ሆኖም፦ ሀ የዚህን አዋጅ ድንጋጌዎች ለማስፈጸም ሲባል፤ ለ የባንኮችን የፋይናንስ ጤናማነት ለማረጋገጥ፤ ሐ በሕግ ለተፈቀደላቸው ሰዎች፤ መ) ብሔራዊ ባንክ ተጠሪ ለሆነለት አካል ሠ በፍርድ ቤት በታዘዙ፤ ወይም ረ ኢትዮጵያ የገባችባቸውን ዓለም አቀፍ ግዴታዎች ፳፩/ የአዋጁ አንቀጽ ፴፩ (፭) ተሠርዞ በሚከተለው አዲስ "፭/ ባንኩ አዲስ ቅርንጫፎችን እና ንዑስ ቅርንጫፎችን ፳፪/ በአዋጁ አንቀጽ ፴፪ (፩) (ለ) ቀጥሎ የሚከተሉት አዳዲስ ፊደል ተራ (ሐ)፣(መ) እና (ሠ) ተጨምረዋል፤ (መ) ባንኩ ዕዳ መክፈል ወደማይችልበት ወሰን ሲደርስ፤ (ሠ) ባንኩ ሕግንና መመሪያን አክብሮ ለመሥራ ፳፫/ የአዋጁ አንቀጽ ፴፫ (፩) ፊደል ተራ (ሐ) ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ ፊደል ተራ (ሐ) ተተክቷል፡- "(ሐ ሕግን፣ መመሪያን በመተላለፍ ወይም ጥንቃቄ በጎደለው አሠራር ምክንያት በቀላሉ የማይገመት የሀብት ወይም የገቢ ብክነት የተከሠተ እንደሆነ፤" ፳፬/ የአዋጁ አንቀጽ ፴፯ (፬) ተሠርዞ በሚከተለዉ አዲስ ሥራ አስፈጻሚዎች በነበራቸው ሥልጣን መሠረት ባንኩን ያስተዳድራል፤ የባንኩንም ሥራ አጠቃልሎ አንቀጾች፣ ፶፫፣ ፶፬፣ ፶፭፣ ፶፮፣ ፶፯ ፶፰ እና ፶፱ ተጨምረው ከአንቀጽ ፶፫ እስከ ፷፩ ያሉት እንደ ቅደም ተከተላቸው ከአንቀጽ ፶፱ እስከ ፷፯ ሆነው ደረጃዎች ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ ማናቸዉም ባንክ በማንኛውም ጊዜ ብሔራዊ ባንክ በሚያወጣው መመሪያ መሠረት ሐሰተኛ፣ አሳሳች፣ ማስታወቂያ፣ ፖስተር፣ ቢል ቦርድ፣ በራሪ ወረቀት፣ ሠርኩላር ወይም ሌላ ሰነድ እና የተከፈለበትን የጋዜጣና የመጽሔት ማስታወቂያ አውጥቶ ቢገኝ ባንኩ ማስታወቂያውን እንዲያቋርጥ፣ እንዲያሻሽል ወይም ከማስተዋወቅ እንዲቆጠብ ብሔራዊ ባንክ "፶፭.ዋናና ወሳኝ ሥራን በዉጭ አካላት ስለማሠራት ባንኮች ዋናና ወሳኝ ሥራቸውን በውጭ አካላት በሚያወጣው መመሪያ ሊወስን ይችላል፡፡ ለዚህ አንቀጽ አፈጻጸም "ዋናና ወሳኝ ሥራ" ማለት ተቀማጭ ማሰባሰብን፣ ብድር መስጠትን፣ ሐዋላን፣ ዓለም አቀፍ የባንክ አገልግሎትን እና በብሔራዊ ጉዳተኞችን ታሳቢ ያደረገ ስለሚሆንበት ሁኔታ ብሔራዊ ባንክ እንደ አስፈላጊነቱ በመመሪያ "፶፯. ስለ ፋይናንስ አገልግሎት ተጠቃሚዎች መብት ጥበቃ ጥቅም ለማስከበር የሚያስችል መመሪያ ብሔራዊ ባንክ "፶፰. በዲጂታል ዘዴዎች የፋይናንስ አገልግሎት መስጠት ስለሚሰጥበት ሁኔታ በብሔራዊ ባንክ መመሪያው "፶፰. ከወለድ ነጻ የባንክ ስራ ፩∙ በዚህ አዋጅ የባንክ ስራ ለመስራት የሚያስፈልጉ ቅድመ ሁኔታዎች እንደተጠበቁ ሆነው፣ ብሔራዊ ባንክ ከወለድ ነጻ ባንክ ለማቋቋም፣ ፈቃድ ስለሚሰጥበትና ቁጥጥር ስለሚካሄድበት ሁኔታ ተጨማሪ ግዴታዎችን ለመደንገግ መመሪያ ሊያወጣ ይችላል፡፡ለዚህ ንዑስ አንቀጽ "ወለድ ነጻ ባንክ" ማለት ከወለድ ነጻ የባንክ ስራ ብቻ እንዲሰራ በብሄራዊ ባንክ ፈቃድ የተሰጠው ፪. በዚህ አንቀጽ የተደነገገው እንደተጠበቀ ሆኖ ብሔራዊ ባንክ ከመደበኛው የባንክ ስራ ጋር ከወለድ ነጻ ተቀማጭ ገንዘብ አሰባሰብና አጠቃቀም ጋር የተያያዘ የባንክ ሥራዎችን ለመቆጣጠር መመሪያ ያወጣል።" ፳፮/በአዋጁ በተለያዩ ቦታዎች "ቁጥጥር/ የቁጥጥር ሥራ"፣ እና "ቁጥጥሩ በተደረገበት" ተብለው "የምርመራ ሥራ"፣ "መርማሪ" እና "የምርመራውን ሥራ እንዲያካሂዱ" እና "ምርመራው በተደረገበት" በሚሉት ይህ አዋጅ በፌደራል ነጋሪት ጋዜጣ ታትሞ ከወጣበት ቀን አዲስ አበባ ጳጉሜ ፫ ቀን ፪ሺ፲፩ ዓ.ም የኢትዮጽያ ፌደራላዊ ዲሞክራሲያዊ </doc>	https://justice.gov.et/am/?jet_download=46788a3e2c579ca2ffa5f26ce6ee2bc328cc5f90	7,109	1,406	0.936886	2025-10-04T13:53:23.019899

Subsets and Splits

No community queries yet

The top public SQL queries from the community will appear here once available.