url stringlengths 23 26 | title stringlengths 3 190 | content stringlengths 0 105k |
|---|---|---|
https://news.mn/r/2712453/ | Хятад, АНУ-ын ерөнхийлөгч нар утсаар ярив | Хятад, АНУ-ын төрийн тэргүүн нар геополитик, эдийн засгийн нөхцөл байдлыг сайжруулах, хурцадмал байдлыг намжаах зорилгоор Мягмар гаригийн өглөө утсаар ярьжээ. Мөн уур амьсгалын өөрчлөлт, хар тамхитай тэмцэх сүүлийн үеийн хамтын хүчин чармайлт талаар ярилцсан байна. Жо Байден Тайванийн асуудлаар Хятадын үзэл баримтлалыг сайшаасан ч дэмжихгүй гэдгээ илэрхийлсэн. Харин Ши Жиньпин АНУ-ын Хятад болон Хятадын компаниудад тавьсан хориг арга хэмжээг "Хятадын эдийн засаг, худалдаа, шинжлэх ухаан, технологийг таслан зогсоох арга" байсан гэж дурдсан байна.Түүнчлэн Өмнөд Хятадын тэнгист АНУ хөндлөнгөөс оролцож байгаа нь улаан шугамыг давсан асуудал гэв. "Хэрэв АНУ Хятадын өндөр технологийн хөгжлийг дарангуйлж, хууль ёсны хөгжлийн эрхийг нь хасахыг шаардах юм бол бид зүгээр суухгүй" гэж Хятадын төрийн тэргүүн хэлэлцээрийн үеэр мэдэгдсэн байна. Төрийн тэргүүн нарын хэлэлцээ хиймэл оюун ухаанаас эхлээд цэргийн харилцаа холбоо хүртэл үргэлжилсэн. Хэдий санал зөрөлдөөнтэй байсан ч илэн далангүй болж өрнөсөн гэж Цагаан ордон, Хятадын төрийн хэвлэлүүд тодорхойлжээ. Жо Байден ирээдүйд Хятадын ерөнхийлөгч Ши Жиньпинтэй харилцаа холбоогоо гүнзгийрүүлж, тулгамдаж буй асуудлуудыг зохицуулах сонирхолтой байгаагаа илэрхийлсэн байна. Хэдийгээр энэхүү яриа хэлэлцээ сөрөг динамикийг өөрчлөөгүй ч эдийн засгийн хүчирхэг орнууд тулгамдаж буй асуудлыг зохицуулахыг эрмэлзэж буйг дэлхий дахинд нотлох гэсэн үйл явдал гэж шинжээчид дүгнэлээ. Яриа 1 цаг 45 минут үргэлжилсэн ба хоёр орны удирдагчид харилцаа холбоонд тулгамдаж буй асуудлуудын нэгбүрчлэн ярьжээ. Ши Жиньпин АНУ-ын Тайванийг дэмжиж буй үйл явц нь эрсдэлийг бууруулах бус нэмнэ гэж мэдэгдэв. Америкийн ерөнхийлөгч "Тайванийн хоолойгоор дамжин энх тайван, тогтвортой байдал тогтоох болон Өмнөд Хятадын тэнгист хууль дээдлэх, чөлөөтэй зорчих эрх чөлөөг хадгалах нь нэн чухал гэж үзэж буйгаа онцолсон байна.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2712583/ | Тайвань: 70 хүн нуранги дор гацаад байна | Тайваньд өнөө өглөө /2024.04.03/ 7.4 магнитудын хүчтэй газар хөдөлсөн. Тайванийн Газар хөдлөлтийн хяналтын агентлаг 7.2 магнитуд гэж мэдэгдсэн бол АНУ-ын Геологийн алба 7.4 гэжээ. "Associated Press" агентлагаас саяхан мэдээлснээр газар хөдлөлтийн улмаас нас барагсдын тоо ес хүрчээ. Мөн 934 хүн гэмтэж бэртэж, 70 хүн нурангид дарагдан гацсан байдалтай байна.Газар хөдлөлтийн голомт нийслэл Тайпэйгээс 150 гаруй км зайд орших уулархаг Хуалиень мужид байсан.Тайвань нь Номхон далайг тойрсон газар хөдлөлтийн хагарлын шугам болох "Галын цагираг"-ын дагуу оршдог. Энэ бүсэд дэлхийн ихэнх газар хөдлөлт болдог. Тайваньд ч газар хөдлөлт ойр ойрхон болдог тул иргэд нь харьцангуй бэлтгэл сайтай байдаг. Гэхдээ энэ удаагийнх төсөөлснөөс илүү хүчтэй байсныг иргэд хэлж байна.Нийслэл Тайпэйд оршин суудаг нэгэн иргэн ярихдаа "Би газар хөдлөлтөд дассан. Гэхдээ өнөөдөр би анх удаа газар хөдлөлтөөс болж нулимсаа дуслуулан айлаа. Газар хөдлөлтийн чичиргээнээр би сэрсэн. Урьд өмнө нь хэзээ ч ийм хүчтэй чичиргээ мэдэрч байсангүй" гэжээ.Газар хөдлөлтийн үеэр гар утасны сүлжээ тасалдсан тул Хуалиень дахь Тароко үндэсний цэцэрлэгт хүрээлэнд микро автобустай явж байсан 50 хүнтэй холбоо тасарсан гэдгийг мөн эрх баригчид мэдэгдлээ.Газар хөдлөлт болон түүний дараах чичирхийллийн улмаас 24 байршилд хөрсний гулгалт үүсч, 35 зам, гүүр, хонгил эвдэрчээ.Эх сурвалж: AP |
https://news.mn/r/2712713/ | Хятадын иргэд эх орноосоо дүрвэж байна | Мексикийн өмнөд Сан Франциско-дель Мар хотын далайн эргийн ойролцоо Хятадын найман дүрвэгч живсэн байдалтай олдов. Мужийн прокурорын албанаас эдгээр хүмүүс олон хоногийн турш АНУ-ын хил давах гэж аюултай боловч албаны анхаардаггүй маршрутыг сонгож явж байжээ. Оаксака мужийн прокурорын газраас цагаачид Гватемалын хилийн ойролцоох Чиапас мужийн Тапачула хотоос Пүрэв гаригт хөдөлсөн гэж мэдээлэв. Тэд завь хөмөрснөөс болж живсэн нь тогтоогдсон. Тухайн завины Мексик эзэн дүрвэгсдийн талаар болон завь юунаас болж осолдсон талаар мэдээлэл өгөөгүй байна. Прокурорын газраас хэрэг явдлыг мөрдөн шалгахаар холбооны агентлагууд болон цогцсуудыг танихын тулд Мексик дэх Хятадын Элчин сайдын яамтай хамтран ажиллаж байгаа гэж мэдэгдэв.Мексикээр дамжин АНУ-д нэвтрэхийн тулд Хятадаас дүрвэж буй хүмүүс сүүлийн жилүүдэд эрс нэмэгдсэн байна. АНУ-ын засгийн газрын тайланд дурдсанаар, 2023 онд Хятадын 37000 иргэн хууль бусаар хил давах оролдлого хийж, хилийн цагдаа нарт баригдсан. Жилд дунджаар 1200 хүн хил давахыг оролддог гэх судалгаа байдаг ч Хятадын дүрвэгсэд огцом нэмэгдсэн нь хүний эрхийн зөрчлөөс улбаатай гэж шинжээчид үзжээ. Хэдийгээр Мексик, Венесуэль, Гватемал зэрэг бүс нутгийн хөршүүдээс дүрвэгсдийн тоо багассаар байгаа ч хятадууд хамгийн хурдацтайгаар хилийн зөрчлийн тоог нэмж байна. АНУ-д 2022 оны сүүлээр далайгаар дамжин ирсэн хятад цагаач "CNN" -д түүний завь Тапачулагаас хөдөлсний дараа далайд хөмрөх шахсан гэж ярьжээ. Завь хөмрөх шалтгаануудын нэг нь даацын хэмжээ хэтэрснээс болдог. Дийлэнх дүрвэгсэд хоёр седантай тэнцэх завинд 30-40-лээ шахцалдан сууснаас болж жижиг хэмжээний шуурганд өртөн амь насаа алддаг аж. Хятадын удирдагч Ши Жиньпин "үндэсний сэргэн мандалт"-тай холбоотой бодлогуудыг шинэчилснээс хойш дүрвэгсдийн тоо огцом өссөн гэж албаныхан үзэж байна. Хүн амын тооноос хамааран ажлын байрны хомсдол үүсч, зах зээлийн урсгалд хохирсон олон мянган хятад амьдралаа шинээр эхлэхийн тулд дүрвэдэг. Нийт дүрвэгсдийн дийлэнх нь их дээд сургуулийн боловсролтой ч санхүүгийн эх үүсвэр, коммунист намын дарамт шахалтаас болж дүрвэдэг. Хүний эрх, үг хэлэх эрх чөлөө нь хязгаарлагдсан иргэд эх орноосоо дүрвэснээр амиа алдах болсон нь дэлхий нийтээр анхаарах асуудал гэж "CNN" агентлаг онцлов.Эх сурвалж:CNN |
https://news.mn/r/2712671/ | Тайвань: Нас барагсдын тоо 9 болж, 100 гаруй хүн шархдав | Тайваньд дөрөвдүгээр сарын 2-нд орон нутгийн цагаар өглөөний 7:58 цагт 7.4 баллын хүчтэй газар хөдөлж, 87,000 гаруй байшин цахилгаангүй болсон. Мөн ойролцоох Япон, Филиппин цунамийн эрсдэлээс сэрэмжлүүлэн, эрэг орчмын иргэдийг өндөрлөг газар очихыг зөвлөсөн байв. Газар хөдлөлтийн улмаас аврах баг газар хөдлөлт болсноос хойш одоог хүртэл нурангид дарагдсан 100 гаруй хүнийг аврахаар ажиллаж байна. Сүүлд гаргасан албан мэдээнд 9 хүн амь үрэгдэж,1000 гаруй хүн хүнд бэртжээ. Тайванийн гал түймрийн алба Хуалиень , Чиншүй мужуудад зам харгуй чулуугаар боогдож, нүхэн гарцууд нурсан байна. Түүнчлэн Чиншүй нүхэн гарцын өмнөх гүүр нуран унажээ. Хуалень мужийн хоёр уурхайд ажиллаж байсан 71 ажилчин газар хөдөлсний улмаас уурхайн гүнд гацсан байна.Тайбэй хотын цахилгаан, интернэт сүлжээ тасалдсан ба Япон,Филиппин улсууд цунамийн сэрэмжлүүлгээ буцаажээ. Тайваньд 1999 онд болсон 7.6 баллын хүчтэй газар хөдлөлт 2400 хүний амийг авч одсоноос хойш анх удаа газар хөдлөв. Газар хөдлөлт Тайванийн томоохон үйлдвэрүүдэд хүнд туссан. Дэлхийн томоохон чип үйлдвэрлэгч компани нөхцөл байдлыг үл харгалзан үйл ажиллагаагаа сэргээхийг зорьж байна. Тайбэй хотын эмнэлгүүд газар хөдлөлтийн улмаас эвдэрсэн ч хэвийн ажиллана гэж хотын захиргаа мэдээллээ. Нийслэлд дор хаяж долоон эмнэлэг зарим бүтцийн эвдрэл гарсан гэж мэдээлсэн. Дэлхийн хэмжээнд гэнэтийн газар хөдлөлтийг хэмжих нь тийм ч амар ажил биш юм.Дэлхийн царцдас огцом шилжих үед газар хөдлөлт болж, энерги нь газар хөдлөлтийн долгион хэлбэрээр цацруулан, заримдаа хүмүүс, барилга байгууламж, дэд бүтцэд мэдрэгддэг.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2712527/ | Хятад: 300 сая ахмад тэтгэврийн шинэчлэлийг хүлээж байна | 72 настай хятад тариачин Хуанчун Цао тэтгэвэрийн насанд хэдийнэ хүрсэн ч улсаас нэг ч юань авдаггүй. Түүнтэй адил Хятадын олон сая өндөр настан баяжиж амжилгүй тэтгэвэртээ гарчээ. Хуанчун Цао тэтгэвэр тогтоолгож чадаагүй учир хэдий өндөр насалсан ч зогсолтгүй ажиллахаас өөр аргагүй байна.Удааширч буй эдийн засаг, олон арван жил үргэлжилсэн нэг хүүхдийн бодлого нь Хятад улсад хүн ам зүйн томоохон асуудал болоод буй. Хятадын хүн амын тоо буурч байгаа тул төрөх эмнэлгүүдийн эрэлт ч багассан.Үүнтэй холбоотойгоор Хятад даяар төрөх эмнэлгүүд хаалгаа барьж эхэлсэн талаар бид өмнө нь мэдээлсэн билээ. Гэтэл өдгөө тэтгэврийн сан улайсч, настайчуулаа асарч тэтгэх сан бүрдүүлэхэд цаг хугацаа, боломж нь хүрэлцэхгүй болжээ. Хятад улс нь ахмадууддаа тэтгэвэр өгдөггүй гэхэд болох цөөн хэдэн улсын нэг аж. Тодруулбал, тус улсын тэтгэврийн систем үндсэн гурван бүрэлдэхүүнтэй. Эдгээр нь төрөөс хариуцдаг үндсэн тэтгэврийн систем, ажил эрхлэгчдэд зориулсан сайн дурын тэтгэврийн систем, хувийн сайн дурын тэтгэврийн систем юм. Эндээс сүүлийн хоёр систем нь сайн хөгжөөгүй. Харин төрөөс хариуцдаг үндсэн тэтгэврийн систем нь доройтож, санхүүгийн ихээхэн дарамтад оржээ.Ирэх 10 жилийн хугацаанд 300 сая орчим хүн Хятадын ажиллах хүчний зах зээлээс хасагдах төлөвтэй байна. Өнөөдөр 50-60 настай байгаа тэдгээр хүмүүс насны бүлгээрээ Хятадын хүн амын хамгийн томоохон хувийг эзэлнэ. Тэднийг АНУ-ын хүн амтай жишин зүйрлэж болох юм. Википедиа хуудаснаа мэдээлснээр АНУ 313 сая хүн амтай.Тэтгэвэр тогтоолгож чадахгүй бол тэр олон ахмадыг хэн харж хандах вэ гэдэг асуудал үүсч буй.Дээр дурдсан Хуанчун Цао хуучнаар Хятадын аж үйлдвэрийн төв байсан Ляонин мужид амьдардаг. Эндхийн хүн амын дөрөвний нэг нь 65 ба түүнээс дээш настай. Тэрбээр эхнэртэйгээ модны наймаа эрхэлдэг ба жилд ойролцоогоор 20 мянган юанийн орлого олдог. Энэ байдлаараа тэд дахин дөрөв, таван жил л ажиллах боломжтойгоо хэлж буй. Таван жилийн дараа бие нь хүчрэхгүй бол ажилгүй болж, үр хүүхдүүддээ өөрийгөө даатгахаас өөр аргагүйд хүрнэ.Хятад улс үеийн үед ахмад настнаа асарч халамжлах үүргийг үр хойчдоо найдаж ирсэн. Хөгширсөн эцэг эхээ харах нь хүү, охины үүрэг байв. Гэвч нэг хүүхдийн бодлогоос болоод өнөөгийн ахмад настнуудад нь найдах хүү, охин үгүй болжээ. 1980-2015 оны хооронд Хятад улс “Нэг өрх нэг хүүхэд” бодлогыг хэрэгжүүлсэн.Өдгөө улс орны хөгжлийг дагаад залуус ч эцэг эхээсээ холдож, өөрсдөдөө анхаарал халамж тавих, аль эсвэл засгийн газраас олгодог тэтгэвэрт найдах нь элбэг болжээ.Гэвч Хятадын тэтгэврийн сан 2035 он гэхэд ямар ч мөнгөгүй болж магадгүй байгааг Хятадын төрийн мэдлийн Шинжлэх ухааны академи мэдэгджээ. Энэ нь Хятадын эдийн засагт хүнд цохилт болсон тахлын зогсолтоос өмнөх буюу 2019 оны тооцоолол юм. Тус улс сүүлийн жилүүдэд тэтгэврийн насыг нэмэгдүүлэх тухай өргөн хүрээнд хэлэлцэх болсон. Хятад эрчүүд 60, эмэгтэйчүүд 55, ажилчин ангийн эмэгтэйчүүд 50 настай тэтгэвэртээ гардаг. Энэ нь дэлхийн хамгийн залуу тэтгэврийн насанд тооцогддог.Хятадын хүн ам нас ахих тусам цагаач ажилчид ч хөгширч байна. 2022 онд 85 сая орчим цагаач ажилчин 50-иас дээш настай байсан. Энэ нь нийт цагаач ажилчдын 29 хувь юм. Тэдний тэтгэвэр нэг бол хязгаарлагдмал хэмжээтэй, нэг бол огт тэтгэвэр тогтоолгох боломжгүй байна.Тус улсын дундаж наслалт 1960 онд 44 байсан бол 2021 онд гэхэд 78 болж нэмэгджээ. Энэ тоо 2050 он гэхэд 80 давах төлөвтэй байна. Өдгөө Хятадын нэг тэрбум 409 сая хүн амын 20 гаруй хувь нь 60-аас дээш насныхан байна.Тэтгэврийн мэргэжилтнүүдийн үзэж буйгаар Хятадын төрөөс хариуцдаг тэтгэврийн зардал дотоодын нийт бүтээгдэхүүний таван хувиас давсан байна.Хятадын Төрийн зөвлөл 2022 онд өндөр настай хүн амыг дэмжих төлөвлөгөөгөө танилцуулсан. Үүнд өндөр настны асрамжийн газрыг нэмэгдүүлэх, хувийн тэтгэврийн шинэ тогтолцоог нэвтрүүлэх зэрэг багтжээ. Гэвч тэтгэврийн тогтолцооны шинэчлэлийн ажил удаашралтай байгаа ажээ. Тиймээс ирэх 10 жилд 300 сая хятад ахмад тэтгэврийн тогтолцооны шинэчлэлийн үр шимийг хүртэх эсэхээ хүлээж байна.Эх сурвалж: BBC, REUTERS |
https://news.mn/r/2712765/ | Финланд: Гал нээсэн 12 настай сэжигтэн бусдад дээрэлхүүлдэг байсан | Финландын Вантаа хотын Виертола сургуульд орон нутгийн цагаар Мягмар гаригийн өглөөний 09.00 цагийн орчимд зургаадугаар ангийн сурагчдыг буудаж аминд нь хүрч, хоёр хүүхдийг хүнд гэмтээсэн 12 настай сэжигтэн бусдад дээрэлхүүлдэг байсан гэв. Цагдаагийн газрын мэдээлснээр тус сэжигтэн сургууль дээрээ бусад сурагчдад дээрэлхүүлдэг байсан тул гал нээх болсон гэжээ. Тэрбээр 2024 оны эхээр Виертола сургуульд шилжсэн гэж мөрдөн байцаагчид мэдэгдэв. Финланд улсад Лхагва гаригт үндэсний гашуудлын өдөр тохиож, барилга байгууламж дээрх тугуудыг хагас намируулан нас барсан хүүхдэд хүндэтгэл үзүүлжээ. Бусад хоёр сурагч эмнэлэгт хэвтсэн ба амь насанд нь аюул учруулахуйц гэмтэл авсан гэж цагдаа нар мэдэгдэв. Гал нээсэн 12 настай сэжигтэн одоогоор тодорхой хэн нэгнийг онилж байсан нь тогтоогдоогүй. Финланд улсад сургууль орчмын дээрэлхэлт жилээс жилд нэмэгдэж, 12 настай сурагчдын 8.6 хувь нь долоо хоногт ядаж нэг удаа дээрэлхэлтэд өртдөг гэх судалгаа бий. Нийгмийн эрүүл мэндийн хүрээлэнгийн 2023 онд хийсэн судалгаагаар 2019 онд өсвөр насны дээрэлхэлт 7,2 хувь байсан бол сүүлийн таван жилийн дотор 2 хувиар өссөн байна.Мөн 2008 онд Туусула хотод 22 настай Матти Жухани Саари өөр сургуульд гал нээж, 10 хүний амийг хөнөөж, улмаар өөрийгөө буудсан юм. Эдгээр хэргийн дараа Финландын засгийн газар галт зэвсэг, ялангуяа гар буу, буу ашиглах талаар шинэ удирдамж гаргасан байна. Нордикийн улс галт зэвсэг худалдан авах өргөдөл гаргагчийн насны хязгаарыг 18-20 болгож, ур чадварын шалгалтыг нэвтрүүлсэн. Одоогоор Финландад 1.5 сая тусгай зөвшөөрөлтэй галт зэвсэг, 430 мянга орчим тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид байдаг аж. Тусгай зөвшөөрлийг орон нутгийн цагдаагийн хэлтэс олгодог болсон.Эх сурвалж:Reuters |
https://news.mn/r/2712643/ | Милей 15 мянган ажлын байрыг цомхотгов | Аргентины ерөнхийлөгч Хавьер Милей албан тушаалаа хүлээж авсныхаа дараа улс орны зардлыг бууруулах эрс шийдэмгий шийдвэрүүд гаргаж эхэлсэн. Үүнийг "түрэмгий" кампанит ажил гэж олон нийт зарим нь шүүмжилж буй. Эдийн засгаа сайжруулах түрэмгий кампанит ажлын хүрээнд 15 мянган ажлын байрыг цомхотгожээ. Энэ нь Милейн либертари засгийн газрыг эсэргүүцэгчид болон үйлдвэрчний эвлэлүүдтэй сөргөөцөлдөхөд хүргэсэн.Ерөнхийлөгчийн хэвлэлийн төлөөлөгч Мануэль Адорни цомхотголын талаар зарлаж, үүнийг Милейн амласан өөрчлөлтүүдийн гол түлхүүр гэж тайлбарлав.Ажлаас халагдсан хүмүүс эсэргүүцлээ илэрхийлж, Буэнос-Айрес болон ойролцоох бусад хотод ажлын байр руугаа дайран орж, бөмбөр нүдэн, шаардлага хүргүүлжээ. Мөн тус улсын хамгийн том үйлдвэрчний эвлэлийн холбоо болох Төрийн ажилчдын холбооныхон засгийн газрын байрны гадаа цугларч, жагсчээ.Ялгаварлан гадуурхалтын эсрэг үндэсний хүрээлэн, эдийн засаг, эрчим хүч, нийгмийн хамгааллын яам зэрэг агентлагууд уг цомхотголд өртсөн.Милей ерөнхийлөгчийн сонгуулийн кампанит ажлынхаа үеэр улс орныхоо төсвийг тэнцвэржүүлнэ гэсэн амлалтыг өгсөн. Гэвч түүний авч буй арга хэмжээнүүд инфляцийг өсгөж, аргентинчуудын амьжиргааг улам хүндрүүлсэн гэж үзэж байна.Эх сурвалж: AP |
https://news.mn/r/2712675/ | Газа: Амиа алдсан хүмүүнлэгийн ажилтнуудын цогцсыг Египет рүү шилжүүлэв | Газын зурваст Израилийн агаарын довтолгооны үеэр амь үрэгдсэн хүмүүнлэгийн ажилтнуудын цогцсыг Египетийн Рафах хилийн боомт руу шилжүүлжээ. "World Central Kitchen" байгууллагын долоон ажилтан Даваа гаригт Израилийн агаарын цохилтод өртөн амиа алдсан. Тэдний гурав нь их британи, нэг нь австрали, нэг нь польш, нэг нь палестин, нэг нь АНУ-Канадын давхар иргэншилтэй иргэн байжээ.Цогцоснуудыг Каир дахь Элчин сайдын яамны төлөөлөгчид хүлээж авсны дараа тус тусынх нь эх оронд буцаах аж.Нас барагсдын дунд польш ажилтан байсан тул Польшийн Гадаад хэргийн яам Израилийн Элчин сайдыг дуудсан байна. Гадаад хэргийн дэд сайд Анжей Шейна хоёр улсын харилцааны шинэ нөхцөл байдал, болсон явдалд хүлээх ёс суртахуун, улс төр, санхүүгийн хариуцлагыг ярилцана гэжээ.Израилийн ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяху гэмгүй хүмүүсийн аминд хүрсэн гэдгээ хүлээн зөвшөөрч, үүнийг эмгэнэлтэй бөгөөд санамсаргүй үйлдэл гэжээ. "Дайны үед ийм зүйл тохиолддог. Бид болсон явдлыг шалгаж, засгийн газруудтай харилцаж байна. Дахин ийм зүйл давтагдахгүйн тулд бид бүхнийг хийх болно" гэж тэр хэлжээ.Дашрамд дурдахад, аравдугаар сарын 7-нд мөргөлдөөн эхэлснээс хойш Газын зурваст хүмүүнлэгийн дор хаяж 196 ажилтан амиа алдсан.Эх сурвалж: DPA INTERNATIONAL |
https://news.mn/r/2712178/ | Фото: Калиграфиар "Шинэ цас" оруулсан БҮТЭЭЛҮҮД | “Шинэ цас-2024” каллиграфийн шилдэг бүтээлүүдээс бүрдсэн үзэсгэлэн өчигдөр /2024.04.02/ Г.Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх урлагийн музейд нээлтээ хийлээ. Үзэсгэлэн долоо хоногийн турш үзэгчдэд дэлгэх бөгөөд энэ үеэр уран бүтээлчдийн зүгээс уулзалт хэлэлцүүлэг, үзүүлэн таниулах сургалт зохион байгуулах гэнэ. |
https://news.mn/r/2712714/ | Украины экс ерөнхийлөгч эргэн ирж магадгүй | Украины ерөнхийлөгчийн ээлжит сонгууль энэ оны гуравдугаар сарын 31-нд болох товтой байсан ч дайны цагийн хууулиар сонгуулийг зөвшөөрдөггүй. Тус улсын үндсэн хуульд ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаа зөвхөн залгамжлагч тангараг өргөснөөр дуусгавар болно гэж заасан байдаг. Эндээс харвал одоогийн ерөнхийлөгч Зеленский таван жилийн бүрэн эрхийн хугацаа нь дууссан ч гэсэн ерөнхийлөгчийн албан тушаалаа үргэлжлүүлэх боломжтой аж. Түүний бүрэн эрхийн хугацаа тавдугаар сарын 20-нд дуусна.Тэгвэл Украины өмнөх ерөнхийлөгч Петр Порошенко хэзээ нэгэн цагт дээд албан тушаалдаа буцаж ирнэ гэж найдаж буйгаа Лхагва гаригт мэдэгджээ. Тэрбээр "Al Jazeera" хэвлэлд ярилцлага өгөхдөө "Гэхдээ сонгуулиас өмнө бид Оросыг ялах ёстой. Энэ дайн Украинаас хальсан. Энэ бол дэлхийн дэг журам, эрх чөлөө, ардчилалтай холбогдож байна. Бид энд тэмцэж, дэлхийг аварч байна" гэжээ.Эргэн сануулахад, Петр Порошенко 2019 оны сонгуульд Зеленскийд ялагдсан. Тэрбээр Европын эв санааны нэгдлийн намыг тэргүүлдэг.Харин ОХУ-ын Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров Украины сонгуулийн талаар байр сууриа илэрхийлэхдээ "ОХУ энэ өдрөөс хойш Зеленскийтэй ярилцах шаардлагагүй" гэжээ. Мөн ОХУ-ын "Шударга Орос – Үнэний төлөө" намын тэргүүн Сергей Миронов "Тавдугаар сарын 20-ноос хойш Зеленский дарангуйлагч болно" гэсэн байна.Эх сурвалж: DPA INTERNATIONAL |
https://news.mn/r/2712299/ | Казахстан шар усны үерт автаж, 16 мянган хүнийг нүүлгэн шилжүүлэв | Казахстанд цаг агаар дулаарч, цас ихээр хайлсан тул шар усны үерийн аюул нүүрлэжээ. Үерийн улмаас тус улсын зарим хэсэгт онц байдал зарлаж, 16 мянга орчим хүнийг нүүлгэн шилжүүлээд байна. Онцгой байдлын дэд сайд Бауыржан Сыздыковын Мягмар гаригт хэлснээр эдгээр хүмүүсийн 6000 гаруй нь хүүхэд аж. Нүүлгэн шилжүүлсэн иргэдийг сургуулийн биеийн тамирын заал гэх мэт газруудад байршуулсан байна.Нутгийн баруун хэсэгт үерийн усыг саатуулахын тулд цэргийн алба хаагчид элсэн овоо босгожээ. Цэргийн алба хаагчид 400 гаруй техник хэрэгслийн тусламжтайгаар үерийн бүсэд ажиллаж байна.Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаев үүсээд буй нөхцөл байдалд хангалттай арга хэмжээ аваагүй гэж бүс нутгийн захирагчдыг зэмлэжээ. Мөн онцгой байдлын ажиллагаанд хувь нэмрээ оруулахыг Казахстаны бизнес эрхлэгчдээс хүссэн байна.Эрх баригчдыг улирлын чанартай гамшигийн өмнө хангалттай бэлтгэл базаагаагүйд эгдүүцсэн Коянды тосгоны оршин суугчид эсэргүүцэл илэрхийлсэн байна. Тэд гудамжнаа гарч, зам хаацгаажээ. Гэвч жагсагчдаас зургааг нь хууль бус жагсаалд оролцсон гэх үндэслэлээр торгосон байна. Коянды тосгон нь нийслэл Астана хотоос зүүн хойд зүгт 20 км зайд оршдог.Нүүлгэн шилжүүлэх төвд байрлаж буй Карима Исагулова гэх иргэн ярихдаа, "Би 2017 оны үерийн дараа байшингаа өөрийн зардлаар засч янзалсан. Энэ удаагийн үерийн хохирлыг нөхөн төлөхийг эрх баригчдаас шаардаж байна" гэв.Жил жилийн хаварт Казахстаны зүүн, баруун, төвийн бүсийн хот суурингууд шар усны үерт автдаг тухай "Radio free liberty" хэвлэл мэдээлжээ. Энэ жилийн шар усны үер 2012, 2017 оны түвшингээс давсан бөгөөд сүүлийн 30 жилд тохиолдсон хамгийн том үерт тооцогдоод байна.Эх сурвалж: Radio free liberty |
https://news.mn/r/2712357/ | Иран өшөө авахаа мэдэгдлээ | Сирийн нийслэл Дамаск хотод Ираны Консулын газрыг устгаж, нэр нөлөө бүхий хоёр генерал болон ажил албаа гүйцэтгэж явсан 10 хүний аминд хүрсэн Израильд зохих ёстой шанг нь хүртээнэ гэж Ираны засгийн газар мэдэгдэв. Түүнчлэн Даваа гаригт болсон халдлагын үеэр Сирийн дөрвөн хүн амиа алдсан. Ерөнхийлөгч Башар Асадын засгийн газар болон Ираны гол холбоотон байсан Хезболла мөн адил Израилийг “шийтгэж, өшөөгөө авна” гэж амласан байна.Ираны НҮБ-ын орлогч Элчин сайд Захра Эршади "Аюулгүй байдлын зөвлөл" дээр ойр орчмын хэд хэдэн иргэд халдлагын үеэр шархадсан гэж мэдэгдсэн. "Дипломат байр бүхэлдээ сүйрсэн тул нурангид дарагдсан хүмүүсийн эцсийн тоо тодорхойгүй байна" гэжээ.Израиль Даваа гаригт болсон халдлагын талаар мэдэгдэл гаргаагүй байна. Ираны хувьд Газад тэмцэж буй хамас, палестинчууд болон Хезболлад зэвсгийн тусламж хүргэдэг тул Израиль сануулга өгсөн байж магадгүй гэж олон улсын шинжээч нар үзжээ. Газын зурваст дайн эхэлснээс хойш бараг зургаан сарын өмнө Ливаны хилийн дагуу Израиль ба Хезболлагийн хоорондох мөргөлдөөн нэмэгдсэн юм. Эршади Израилийг бүс нутгийн болон олон улсын энх тайванд заналхийлж байна гэж буруутгаж, "Израилийн дэглэмийн үйлдсэн бүх гэмт хэрэгт АНУ хариуцлага хүлээх болно" гэж мэдэгдэв.Агаарын цохилтоор 2016 он хүртэл Ливан, Сири дэх Ираны Хувьсгалт гвардийн Кудс хүчнийг удирдаж байсан генерал Мохаммад Реза Захеди, түүний орлогч генерал Мохаммад Хади Хажриахими болон өөр таван офицер амь үрэгджээ.Халдлагад “Хезболла” бүлэглэлийн гишүүн Хуссейн Юсеф мөн амь үрэгдсэн байна.Ираны ерөнхийлөгч Эбрахам Раисигаар даргалсан Үндэсний аюулгүй байдлын дэд зөвлөл Даваа гаригийн орой хуралдаж, Израилийн цохилтод шаардлагатай хариу арга хэмжээ авахаар шийджээ. "Бид тэднийг гэмт хэрэг болон үүнтэй төстэй үйлдлүүддээ харамсуулах болно" гэж Ираны төрийн удирдагч Аятолла Али Хаменеи хэлэв.АНУ-ын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөл Дамаскт болсон цохилтод АНУ ямар ч үүрэг гүйцэтгээгүй бөгөөд энэ талаар урьдчилж мэдээгүй гэж мэдэгджээ. НҮБ-д суугаа АНУ-ын дэд элчин сайд Роберт Вүүд "Бид энэ талаар Иранд шууд мэдэгдсэн" гэж НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлд хэлсэн. АНУ энэ үйл явдлын талаар ямар ч мэдээллийг батлах боломжгүй" гэж мэдэгджээ.Газын зурваст аравдугаар сарын 7-нд дайн эхэлснээс хойш Ираны итгэмжлэгдсэн төлөөлөгчид халдлага үйлдлээ эрчимжүүлж, Хезболла болон Израилийн хооронд өдөр бүр хил дамнасан солилцоо, Ираны дэмжлэгтэй Хути босогчид Улаан тэнгисийн усан онгоц руу ойр ойрхон халдлага үйлдэж байна. Ираны объектуудад цохилт өгч байгааг хүлээн зөвшөөрөөгүй Израиль Даваа гаригийн өглөө Израилийн өмнөд хэсэгт байрлах тэнгисийн цэргийн бааз руу нисгэгчгүй онгоцоор халдсанд Ираныг буруутгасан юм.Эх сурвалж: APNews |
https://news.mn/r/2712426/ | Мексикийн сонгуульд нэр дэвшигчид амиа алдаж байна | Мексикийн хамгийн хүчирхийллээр дүүрэн хотын даргад нэр дэвшиж байсан Берта Жисела Гайтан кампанит ажлынхаа эхний өдөр буудуулж амиа алдав. Энэ үйл явдал тус улсын түүхэн дэх хамгийн их цус урсгасан сонгууль болж магадгүй гэж шинжээчид үзэж буйгаар амиа алдсан хүмүүсийн тоо нэмэгджээ. Берта Жисела Гайтан Мексикийн эрх баригч нам болох Моренагаас нэр дэвшиж байсан. Тэрээр Селайя хотын ойролцоох хотод буудуулсан юм.Мөн Морена мужаас хотын зөвлөлд нэр дэвшсэн Адриан Герреро халдлагад өртөн амиа алдсан байна. Түүнчлэн, Мексикийн зургадугаар сарын 2-нд болох хотын даргын сонгууль өрсөлдөж байсан 22 нэр дэвшигчид кампанит ажлынхаа үеэр халдлагад өртөж, амиа алдсан байна.Селайя хот нь Мексикийн бусад мужуудаас ч олон хүн амины хэрэг гардаг Гуанахуатод байрладаг. Өнгөрсөн онд тус мужид 60 цагдаа амиа алджээ. Энэ хүчирхийлэл нь янз бүрийн зохион байгуулалттай гэмт хэргийн бүлэглэлүүдийн газар нутаг, бизнесийн төлөөх тэмцлийг харуулж байна. Гайтан нас барахаасаа хэдхэн цагийн өмнө хэвлэлийн бага хурал хийж, авлигатай тэмцэх, Селайя хотын аюулгүй байдлыг сайжруулах илтгэлээ тавьж байсан. Улс төрийн хүчирхийллийн талаар судалгаа хийдэг "Data Cívica" судалгааны байгууллагын мэдээлснээр аллага тутмын найм нь хотын захиргааны түвшинд гарч байна. "Data Cívica"-ийн Итсаро Артета "Энэ бол зохион байгуулалттай гэмт хэргийн бүлэглэл нутаг дэвсгэр эзэмших боломжтой газар юм.Хотын засаг захиргаа нь орон нутгийн төсөв, цагдаа нарыг хянадаг . Гэвч тэдгээр цагдаа нар хийх ёстой бүхнээ хийж байна уу, эсвэл зарим гэмт бүлэглэлийг хүчирхийлэл үйлдэхийг зөвшөөрч байна уу" гэв. Хохирогчид нь улс төрийн өөр өөр намуудаас гаралтай ч гэмт этгээдүүд ихэвчлэн одоогийн Ерөнхийлөгчийг эсэргүүцэж буй нэр дэвшигчийг онилдог. Өмнө нь 2021 оны сонгуулийн үеэр гарсан халдлагын дүн шинжилгээгээр 32 хүний аминд хүрэхийг завдаж 25 нэр дэшигчийг хөнөөжээ.Эх сурвалж: The Guardian |
https://news.mn/r/2712359/ | Хятад: Дэлхийн хамгийн өндөр бүсэд цахилгааны цамхаг босгов | Дэлхийн хамгийн өндөр бүсэд Хятад цахилгааны цамхаг босгосон орон боллоо. Тодруулбал, баруун өмнөд нутгийн Сычуань мужид 4797.9 метрийн өндөрт өндөр хүчдэлийн цамхагийг байршуулжээ. Энэ "Жиншан-Хубэй" төсөл нь 1901 км урттай бөгөөд Шизангийн өөртөө засах орон, Сычуань муж, Чунцин, Хубэй мужийн нутгийг дамнадаг.Хэт өндөр хүчдэлийн цахилгаан дамжуулах шинэ цамхаг нь 800 киловольтын тогтмол гүйдлээр жил бүр 40 тэрбум кВт/цаг цахилгаан эрчим хүчийг Хятадын төв хэсэгт дамжуулна.Энэ нь тус улсын цахилгаан эрчим хүчний хэрэгцээг хангахад нэн чухал үүрэг гүйцэтгэх төсөл болох юм. Байршлын хувьд ургамал ногоо сийрэг ургадаг, хүйтэн уур амьсгалтай, гэнэт их цас ордог газар. Тиймээс энэ нь барилгын ажилд багагүй саад бэрхшээл учруулжээ.Эх сурвалж: CHINA NEWS |
https://news.mn/r/2712309/ | Тайвань: 4 хүн амь үрэгдэж, 50 гаруй хүн шархадсан | НЭМЭЛТ: 13.10 ЦАГТТайванийн гал түймрийн албаны мэдээлснээр, Хуалиень мужид дөрвөн хүн амь үрэгдэж, 50 гаруй хүн шархадсан. Мөн зарим барилга эвдэрсний улмаас оршин суугчид нь нуранги доор гацсан байна. Хуалиень нь Тайванийн зүүн эрэгт, өргөн уудам уулархаг бүсэд оршдог. Энэ хавийн хотууд хүн ам багатай. Хуалиень хотын гол зам, төмөр замын шугамууд одоо тасалдсан тул аврах багийнхан тус бүсэд агаараар нэвтрэх шаардлагатай болж магадгүй юм.Тайбэй хүчтэй хөдөлж, хотын хэд хэдэн хэсэгт цахилгаан тасарсан байна.Тайваньд 87,000 гаруй байшин цахилгаангүй болсон гэж төрийн өмчит цахилгаан эрчим хүчний оператор Тайповер мэдэгдэв.Японы Цаг уурын агентлаг Миякожима болон Окинава арлуудад цунамийн сэрэмжлүүлгээ зөвлөмж болгон бууруулсан байна. Хэд хэдэн жижиг цунамигийн давалгаа Окинавагийн зарим хэсэгт хүрч, эрэг орчмын бүс нутгийг нүүлгэн шилжүүлэх тухай зөвлөмж гаргасан байна.НЭМЭЛТ: 10.50 цагтЭнэ удаагийн газар хөдлөлт нь 25 жилийн өмнө 2000 гаруй хүний аминд хүрч байсан "921" газар хөдлөлтөөс хойших хамгийн хүчтэй нь болохыг Тайванийн цаг уурын төв мэдээлжээ.ХЯТАД, ЯПОНД ЦУНАМИЙН ЭРСДЭЛЭЭС СЭРЭМЖЛҮҮЛЭВТайваньд Лхагва гаригийн өглөө 7.4 магнинутын хүчтэй газар хөдөлж, ойролцоох Японд цунамийн эрсдэлээс сэрэмжлүүлэв. АНУ-ын Геологийн албаны мэдээлснээр газар хөдлөлт Тайванийн зүүн эрэгт орших Хуалиень эргийн ойролцоо болсон байна. Тайванийн цаг уурын төв мөн 6.5 магнитудын хүчтэй газар хөдлөлтийг тэмдэглэжээ. Газар хөдлөлтөөс болж хүний амь нас эрсдээгүй гэдгийг албаныхан мэдээлжээ.Тайванийн мэдээлснээр газар хөдлөлтийн голомт дэлхийн гадаргаас 33 км гүнд байсан. Нийслэл Тайпэй хотод нэг минут гаруй хугацаанд чичиргээ мэдрэгдсэн ба мэдээллийн сувгуудаар барилга чичирч буй дүрс бичлэгийг үзүүлжээ.Японы "NHK" телевизийн мэдээлснээр, 30 см өндөр цунамийн давалгаа орон нутгийн цагаар өглөөний 09:14 цагт Йонагуни арлын эрэгт хэдийнэ хүрч эхэлсэн бол 10:00 цагийн үед Мияко, Яэяама арлуудад хүрч гурван метр хүртэл давалгаатай байх төлөвтэй байна.Японы өмнөд хэсэгт орших Окинава, Мияко, Яеяма арлуудын оршин суугчдыг далайн эргийн бүс нутгуудаас аль болох хол байхыг уриалав. Газар хөдлөлт Хятадын Шанхай хотод мөн мэдрэгдсэн гэж нэгэн гэрч Ройтерс агентлагт ярьжээ. Хятадын Фүжянь мужийн Фүжоу, Шиамэнь, Цюаньжоу, Ниндэ хотод мэдрэгдсэн гэж Хятадын төрийн мэдээллийн хэрэгслүүд мэдээлж байна.Филиппиний газар хөдлөлт судлалын агентлаг Тайваньд болсон хүчтэй газар хөдлөлтийн дараа цунамийн сэрэмжлүүлэг гаргаж, эрэг орчмын бүс нутгуудад Номхон далайд "цунамигийн өндөр давалгаа" тохиолдох төлөвтэй байгааг Ройтерс агентлаг мэдээлэв. Хэд хэдэн мужийн эрэг орчмын оршин суугчдыг нэн даруй өндөр газар руу нүүлгэн шилжүүлэх, эсвэл илүү хол газар руу нүүхийг зөвлөсөн гэж зөвлөмжид дурджээ.ЭХ СУРВАЛЖ: THE NEW YORK TIMES, REUTERS |
https://news.mn/r/2712091/ | Өмнөд Солонгос шинэ хурдны галт тэргээ танилцуулав | Өмнөд Солонгосын Газар, дэд бүтэц, тээврийн яам 320 км/цагийн хурдтай “KTX-Cheongryong” нэртэй шинэ хурдны галт тэрэг бүтээжээ. "KTX" нь "Korea Train Express" гэсэн үгийн товчлол ба Өмнөд Солонгосын өндөр хурдны галт тэрэгний Корил компани ажиллуулах юм. Өмнөд Солонгосын хамгийн шинэ өндөр хурдны галт тэрэг болох "Cheongryong" нь өмнөх "KTX" загвараас хурдан ба зорчигчид Сөүлээс Бусан хүртэл 2 цаг 10 минут, Ёнсанаас Гванжу хүртэл 1 цаг 30 минут орчим явах боломжтой. Нээлтийн арга хэмжээнд оролцсон ерөнхийлөгч Юн Сук Ёол “Бид өндөр хурдны галт тэрэгний системээ үргэлжлүүлэн сайжруулж, зорчигчдод илүү хурдтай, илүү тохиромжтой болгох болно. Бидний зорилго бол орон даяар сүлжээгээ өргөжүүлж, орон даяар хоёр цагийн зайнд амьдрах орчныг бий болгох явдал юм” гэлээ."Cheongryong" нь цөөн зогсолт хийснээр холын замд хүрэх хугацааг багасгах зорилготой юм. Жишээлбэл, Сөүлээс Пусан хүртэлх чиглэл нь зөвхөн Дэжон, Дундэгү хотод зогсдог бол Ёнсанаас Гванжу руу явах нь зөвхөн Иксанд зогсдог. "Cheongryong" байгуулах төсөл нь анх 2007 онд Газар, дэд бүтэц, тээврийн яамны өндөр хурдны төмөр замын судалгаа, хөгжлийн хөтөлбөрийн дагуу эхэлсэн ба бүх эд ангийг дотоодод үйлдвэрлэсэн.Одоо байгаа "KTX" загваруудаас ялгаатай нь "Cheongryong" нь хуваарилагдсан эрчим хүчний системийг ашигладаг. Мөн цахилгаан эрчим хүчний нэгжүүд нь галт тэрэгний бүх хэсэгт тархдаг ба энэ нь илүү сайн хурдасгах, удаашруулах боломжийг олгоно. Энэхүү системийн бас нэг чухал давуу тал нь урд болон хойд зүтгүүрийн хэрэгцээг арилгаж, зорчигчдод илүү зай талбайг бүрдүүлдэг. "Cheongryong" нь өөр нэг "KTX" загвар болох "Sancheon"-аас 136 суудлаар илүү ба суудлын хонгилын өргөн өмнөхөөсөө 154 мм-ээр том юм. Солонгосын Газар,дэд бүтэц,тээврийн яам тавдугаар сард "Cheongryong"-ийн хоёр нэгжийг нэвтрүүлэхээр төлөвлөж байгаа ба 2028 он гэхэд 31 нэгж нэмж оруулахаар төлөвлөж байна.Эх сурвалж: |
https://news.mn/r/2712185/ | "Хиймэл нар" туршилт ирээдүйн энергийн эх үүсвэр болно | Өмнөд Солонгосын эрдэмтэд цөмийн нэгдлийн туршилт явуулж нарны цөмөөс долоо дахин их буюу 100 сая хэмийн температурыг үүсгэн дэлхий дээд амжилтыг тогтоов. Энэхүү туршилт нь ирээдүйн энергийн эх үүсвэрт хүрэх цоо шинэ алхам болно гэж эрдэмтэд онцолжээ.Цөмийн нэгдэл нь нар болон бусад оддын гэрэлтүүлэх урвалыг давтаж, хоёр атомыг нийлүүлснээр асар их энерги ялгаруулахыг эрмэлздэг ба нэг элементийн хоёр атомыг нэгтгэж гурав дахь, илүү хүнд элементийн атомыг үүсгэдэг явц юм.Цэвэр эрчим хүчний уур амьсгалын шийдлийн "ариун дагшин" гэгддэг энэхүү нэгдэх явц нь нүүрстөрөгчийн бохирдолгүйгээр хязгааргүй энергийн эх үүсвэрийг бий болгоход тусална. Гэхдээ цөмийн нэгдлийн үйл явцыг мэргэшсэн түвшинд дэлхий дээр судлах нь их хүнд даваа юм. Одоогоор энэхүү туршилтыг устөрөгчийн плазм үүсгэхийн тулд маш өндөр температурт халаадаг токамак хэмээх пончик хэлбэртэй реакторт явуулж байна.Цөмийн нэгдэл үүсгэх "KSTAR" томакак"Өндөр температур болон өндөр нягтралшилтай плазма нь ирээдүйн цөмийн нэгдлийн дээд амжилтуудыг дахин тогтооход гол үүрэгтэй" гэж туршилтыг амжилттайгаар явуулсан "Fusion Energy" хүрээлэнгийн (KFE) дэргэдэх "KSTAR" судалгааны төвийн захирал Си-Ву Юн хэлэв. Тэрбээр цөмийн нэгдлийн туршилт явуулахад өндөр температурын плазма тогтворгүй шинж чанартай тул нэгдлээс үүсч буй температурыг хадгалах нь хамгийн хэцүү байсан гэжээ. "KFE"-ийн "хиймэл нар" гэгддэг хайлуулах судалгааны төхөөрөмж "KSTAR" нь 2023 оны арванхоёрдугаар сараас 2024 оны хоёрдугаар сарын хооронд хийсэн туршилтын явцад плазмыг 100 сая градусын температурт 48 секундийн турш барьж чадсан байна. Энэхүү амжилт нь 2021 онд тогтоосон 30 секундийн өмнөх рекордыг ахиулсан юм. "KFE"-ийн эрдэмтэд хайлуулах урвалын үр дүнд үүссэн дулаан, хольцыг ялгаж авдаг "дивертер"-д нүүрстөрөгчийн оронд вольфрам ашиглах зэрэг процессыг сайжруулснаар дулаанаа хадгалах цаг хугацааг уртасгаж чадсан гэж мэдэгдэв. Эдгээр туршилтын эцсийн зорилго бол 2026 он гэхэд плазмын 100 сая градусын температурыг 300 секундийн турш барих чадвартай болох ба энэ нь хайлуулах үйл ажиллагааг өргөжүүлэх "чухал цэг" гэж Си-Ву Юн мэдэгдэв. Эрдэмтдийн Өмнөд Солонгост хийж байгаа туршилт нь Францын өмнөд хэсэгт "ITER" гэгддэг Олон улсын термоядролын туршилтын реакторын бүтээн байгуулалтад нэмэр болох ёстой. "ITER" нь цөмийн нэгдэл үүсэх боломжтой эсэхийг нотлох зорилготой дэлхийн хамгийн том токамак юм. "KSTAR"-ийн ажил нь "ITER-ийн үйл ажиллагааны таамагласан гүйцэтгэлийг цаг тухайд нь баталгаажуулж, цөмийн нэгдэл үүсч хайлуулах эрчим хүчийг арилжааны болгоход ихээхэн тус болно" гэж Си-Ву Юн онцолжээ. "Fusion Energy" хүрээлэнгийн (KFE) дэргэдэх "KSTAR" судалгааны төвийн туршилт амжилттай болсноос гадна дэлхийн хэд хэдэн орон цөмийн энергийн эх үүсвэрийг бий болгох туршилтуудыг амжилттайгаар хийж байжээ. АНУ-ын Лоуренс Ливерморын үндэсний лабораторийн Үндэсний гал асаах байгууламжийн эрдэмтэд 2022 онд цөмийн нэгдлийн ачаар туршилтад зарцуулснаас илүү их энерги гаргаж авсан ба цөмийн хайлуулах урвалыг амжилттай хийж түүхэнд бичигдсэн аж.Энэ оны хоёрдугаар сард Английн Оксфорд хотын ойролцоох эрдэмтэд нэгдэх урвалын явцад урьд өмнө байгаагүй их эрчим хүч үйлдвэрлэж дээд амжилт тогтоосноо зарлав. Тэд таван секундийн турш 69 мегажоуль хайлуулах энерги үйлдвэрлэсэн нь ойролцоогоор 12 000 байшинг ижил хугацаанд эрчим хүчээр хангахад хангалттай юм.Гэсэн хэдий ч эрдэмтэд инженерийн болон шинжлэх ухааны ноцтой бэрхшээлүүдийг шийдвэрлэхээр ажиллаж байгаа тул цөмийн хайлалтыг энергийн зах зээлд арилжаалах нь холын төлөвлөгөө хэвээр байна. Их Британийн Манчестерийн их сургуулийн цөмийн хайгуулын судалгааны ажилтан Аниека Хан хэлэхдээ "Цөмийн хайлуулалт хараахан бэлэн болоогүй байгаа тул цаг уурын хямралыг даван туулахад бидэнд тусалж чадахгүй" гэв.Цөмийн нэгдэл болон цөмийн хайлш нь хоёулаа их хэмжээний дулаан ялгаруулдаг урвал боловч их хэмжээний эрчим хүч зарцуулах шаардлагатай болдог. Эдгээр туршилтууд нь амжилттай болж, улам өргөжин дэлгэрэх юм бол хүн төрөлхтний хамгийн дээд ололт амжилт болох юм. Мөн цөмийн нэгдлийн ахиц дэвшил үргэлжилбэл "зууны сүүлийн хагаст ногоон эрчим хүчний нэг хэсэг болох боломжтой" гэж судалгааны ажилтан Аниека Хан онцолжээ.Эх сурвалж:CNN,Futurism |
https://news.mn/r/2712395/ | Финланд: Гал нээсэн 12 настай сэжигтэн баривчлагдав | Финландын Вантаа хотын Виертола сургуульд орон нутгийн цагаар Мягмар гаригийн өглөөний 09.00 цагийн орчимд буудалцаан болжээ. Цагдаа нарын мэдээлснээр, 12 настай нэг хүүхэд амь алдаж, хоёр хүүхэд хүнд шархадсан тул эмнэлэгт хүргэгдсэн байна. Хэргийн сэжигтэн нь тус сургуулийн 12 настай сурагч гэнэ. Тэрбээр Финландын нийслэл Хельсинкийн хойд захад явган зугтаж байгаад цагдаа нарт баригдсан байна.Сургуульд гал нээхэд ашигласан буу нь 12 настай сэжигтний ойрын хамаатных аж.Ямар учраас халдлага үйлдэх болсон шалтгааныг Вантаа хотын мөрдөгчид шалгаж эхэлсэн. Виертола бага сургууль нь Хельсинкээс хойд зүгт 18 км оршдог. Тус сургууль нэгээс есдүгээр ангийн 800 орчим сурагч, 90 орчим ажилтантай. Финландын Ерөнхий сайд Петтери Орпо "Бид бүхэн хохирогчид, тэдний ар гэрийнхэн болон Виертола сургуулийн бусад оюутнууд, ажилтнуудтай хамт байна" гэж "Х" хуудаснаа нийтэлсэн.Финлянд улс ан агнуурын томоохон уламжлалтай бөгөөд буу эзэмших шаардлага өндөр юм. Өмнө нь 2007 онд 18 настай сурагч Пекка-Эрик Аувинен Финландын өмнөд хэсэгт орших Туусула хотын ахлах сургуульдаа гал нээж, найман хүний аминд хүрч, 10 хүнийг шархдуулсан. Тэрбээр халдлага үйлдсэнийхээ дараа гэр бүлийнхэнтэйгээ салах ёс гүйцэтгэсэн амиа хорлосон тэмдэглэл үлдээж байжээ.Мөн 2008 онд Туусула хотод 22 настай Матти Жухани Саари өөр сургуульд гал нээж, 10 хүний амийг хөнөөж, улмаар өөрийгөө буудсан юм. Эдгээр хэргийн дараа Финландын засгийн газар галт зэвсэг, ялангуяа гар буу, буу ашиглах талаар шинэ удирдамж гаргасан байна. Нордикийн улс галт зэвсэг худалдан авах өргөдөл гаргагчийн насны хязгаарыг 18-20 болгож, ур чадварын шалгалтыг нэвтрүүлсэн. Одоогоор Финландад 1.5 сая тусгай зөвшөөрөлтэй галт зэвсэг, 430 мянга орчим тусгай зөвшөөрөл эзэмшигчид байдаг аж. Тусгай зөвшөөрлийг орон нутгийн цагдаагийн хэлтэс олгодог болсон.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2712399/ | ОХУ: Талибаныг террорист байгууллагын жагсаалтаас гаргана | ОХУ-ын эрх баригчид Афганистан дахь талибан удирдагчидтай хэлэлцэх чухал асуудлууд байгаа учир тус байгууллагыг террорист байгууллагын жагсаалтаас гаргахаар ажиллаж байгаа гэж мэдэгдлээ.Кремлийн хэвлэлийн төлөөлөгч Дмитрий Песков "Энэ бол манай зэргэлдээ улс. Ямар нэг байдлаар бид тэдэнтэй харилцдаг. Бид тулгамдсан асуудлуудаа шийдвэрлэх хэрэгтэй. Үүний тулд харилцан яриа хэлэлцээ шаардлагатай. Иймд бид тэдэнтэй бусад улсын адил харилцдаг. Тэд бол Афганистан дахь бодит эрх мэдэл" гэж хэлэв.Песков тулгамдсан асуудал гэдэг үгээр чухам ямар асуудлыг хэлсэн нь тодорхойгүй. Гэхдээ өнгөрсөн сард Москва дахь "Крокус сити" концертын танхимын халдлагаар дор хаяж 144 хүн нас барсан нь сүүлийн 20 жилд болоогүй хамгийн аймшигтай халдлага байсан билээ. Уг халдлагын хариуцлагыг "Исламын улс" бүлэглэл хүлээсэн бөгөөд АНУ-ын албан тушаалтнууд ч энэ талаар тагнуулын мэдээлэлтэй гэж мэдэгдсэн.Талибанчууд 2021 онд Афганистаны эрх мэдлийг гартаа авсан. Тэд одоог хүртэл ОХУ-ын зүгээс гаргасан террористуудын жагсаалтад байгаа аж.Эх сурвалж: REUTERS |
https://news.mn/r/2712113/ | Японд 6.1 магнитудын хүчтэй газар хөдөллөө | Японы хойд хэсгийн Иватэ болон Аомори мужид өнөөдөр /2024.04.02/ орон нутгийн цагаар 04:24 цагийн орчимд 6.1 магнитудын хүчтэй газар хөдөлснийг тус улсын Цаг уурын агентлаг мэдээллээ. Газар хөдлөлтийн голомт Номхон далайн эрэг дагуух Иватэ мужийн хойд эрэг орчимд, 71 километрийн гүнд байжээ. Мөн цунамийн сэрэмжлүүлэг зарлаагүй аж.Японд газар хөдлөлтийн хүчийг 0-7 хүртэл хэмжүүрээр хэмждэг. Энэ удаагийн газар хөдлөлтийн хүчийг Иватэ болон Аомори орчимд тав гэж үнэлжээ.Дашрамд дурдахад, Токиогийн зүүн хэсэгт орших Чиба мужид ойрын хугацаанд хэд хэдэн удаа газар хөдлөлт болохыг Японы Цаг уурын агентлаг өнгөрсөн сард анхааруулж байсан. Энэ нь эрэг орчимд тектоник хавтангийн гулсалт илэрсэнтэй холбоотой. Тектоник хавтангийн гулсалтын байршлыг нарийвчилбал, Японы эх газрын хавтан ба Филиппиний тэнгисийн хавтангийн зааг дээр Босо хойг орчимд юм. Албаныхны мэдээлснээр хоёрдугаар сарын 26-ны өдрөөс эхлэн царцдасын хэвийн бус хөдөлгөөн илэрсэн байна.Тухайн бүс нутагт сүүлийн үед болсон газар хөдлөлтүүдийн хүчийг харгалзан үзвэл цаашид хүчтэй газар хөдлөх магадлалтайг Цаг уурын агентлагаас анхааруулжээ. Газар хөдлөлтийн хүч 5.0 магнитудаас давсан тохиолдолд хүмүүс ямар нэг тогтвортой, хөдөлгөөнгүй зүйлээс барих шаардлагатай болж, тавиур дээр байгаа эд зүйлс унадаг.Эх сурвалж: NHK |
https://news.mn/r/2712050/ | Москвагийн иргэдийг нүүлгэн шилжүүлэв | Оросын хууль хүчний агентлагууд Москвагийн Курский төмөр замын буудлаас иргэдийг нүүлгэн шилжүүлсэн тухай "Москвагийн төмөр зам"-ын хэвлэлээс мэдээллээ. Гэрчүүдийн мэдээлснээр, дөрөвдүгээр сарын 1-ний 13:00 цагийн орчимд Курский төмөр замын буудал болон ойролцоо орших Атриум худалдааны төвөөс иргэдийг нүүлгэн шилжүүлж эхэлсэн байна. Тухайн хэсэг газрыг минажүүлсэн байж болзошгүй тул иргэдийг нүүлгэн шилжүүлжээ.Иргэдийг нүүлгэн шилжүүлсний дараа буудлын талбайг битүүмжлэн бүсэлжээ. Тухайн үеийн дүрс бичлэгийг "Анхаараарай, Москва" гэсэн телеграм хуудас нийтэлсэн байна. Бичлэгээс харахад хүмүүс сандарч мэгдэлгүй төмөр замын буудлыг орхиж гарч байв. Төмөр замын яамнаас мэдэгдсэнээр энэ нөхцөл байдал галт тэрэгний хөдөлгөөнд нөлөөлөөгүй аж.Төмөр замын буудал орчмыг үнэхээр минажүүлсэн байсан эсэхийг шалгаж байна.Тэгвэл яг энэ мэдээлэлтэй зэрэгцээд Ленинградын амьтны хүрээлэнд мөн мина тавьсан байж болзошгүй тул иргэдийг нь нүүлгэн шилжүүллээ гэсэн мэдээллийг "RT" хэвлэл нийтэлжээ. Мөн Москвагийн хэд хэдэн фитнесс төвд тэсрэх бөмбөг байрлуулсан байна гэсэн мэдээллийн дараа иргэдийг нүүлгэн шилжүүлсэн тухай "Kursk news" мэдээллээ. Үл таних хүмүүс утсаар холбогдож, тэсрэх бөмбөг байрлуулсан гэсэн мэдээллийг анх өгчээ.Эх сурвалж: KURSK NEWS |
https://news.mn/r/2712023/ | Туркийн сөрөг хүчний удирдагч ялалтаа тэмдэглэж байгаад нас баржээ | Туркийн орон нутгийн сонгуульд ерөнхийлөгч Режеп Тайип Эрдоган болон түүний AK нам сөрөг хүчинд ялагдсан тухай бид өчигдөр мэдээлсэн билээ. Тэгвэл сөрөг хүчний Бүгд найрамдах намын дэд дарга Мехмет Палаз ялалтын баяраа тэмдэглэж байгаад нас барсан харамсалтай хэрэг гарчээ. Ялалтын баярын үеэр намын гишүүд тагтан дээр гарч ирж, тэднийг дэмжсэн олон байшингийн доор цугласан байжээ. Энэ үед байшингийн тагт гэнэт нурж унаснаар Мехмет Палаз нас барсан байна.Түүнчлэн өөр найман хүн эмнэлэгт хүргэгджээ. Эндээс гурван хүн нь хүнд шархаджээ.Мехмет Палаз анх эмнэлэгт хүргэгдсэн боловч очсон хойноо удалгүй нас барсан байна.Эргэн сануулахад сөрөг хүчний Бүгд найрамдах нам энэ удаагийн сонгуулиар үндэсний хэмжээнд 38 хувийн санал авснаар эрх баригч Шударга ёс, хөгжлийн намын эсрэг томоохон ялалт байгуулсан юм. Ийнхүү Бүгд найрамдах нам Туркийн 81 мужаас дор хаяж 35-ынх нь нийслэл, томоохон хотуудыг хяналтдаа авах болжээ. Шударга ёс, хөгжлийн нам 24 мужийн нийслэлд л ялалт байгуулж, сонгуулийн өмнөх суудлынхаа гуравны нэгээс илүүг алдсан байна.Mehmet PalazЭх сурвалж: PRAVDA, DAILY HUNT |
https://news.mn/r/2712059/ | Хойд Солонгосын пуужин Японы эдийн засгийн онцгой бүсийн гадна унав | Хойд Солонгосын хөөргөсөн пуужин мягмар гаригийн өглөөний 06:52 цагийн орчим Японы эдийн засгийн онцгой бүсийн гадна унасан гэж Токиогийн албаны хүмүүс мэдэгдэв. Одоогоор эдийн засгийн онцгой бүсэд байсан усан болон нисэх онгоцнуудад хохирол учраагүй. Хойд Солонгосын зүгээс өнгөрсөн нэгдүгээр сард хатуу түлшээр ажилладаг дунд тусгалын баллистик пуужин амжилттай туршсанаа зарласан юм. Хатуу түлшээр ажилладаг пуужин шингэн түлшээр ажилладаг пуужингаас илүү хурдан харвах боломжтой ба Хойд Солонгос нам өндөрт удаан хугацаанд нисч чаддаг далавчит пуужингуудыг нэг, хоёрдугаар сард туршсан байна. Пхеньян баллистик пуужин дээр тактикийн цөмийн цэнэгт хошуу суурилуулахыг оролдохоос гадна “газар-хөл” ангиллын шинэ пуужин туршсанаа зарласан юм. Хойд Солонгосын арми гуравдугаар сарын 18-нд хэт том олон пуужин харвагч гэж нэрлэдэг ойрын тусгалтай баллистик пуужингаар харвах сургуулилт хийсэн байна.Хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр дор хаяж зургаан пуужин нэгэн зэрэг харваж буйг харуулсан видео, гэрэл зургийг нийтэлжээ. Пхеньян мөн гуравдугаар сарын 19-нд шинэ төрлийн дунд тусгалын хэт авианы пуужингийн хатуу түлш хөдөлгүүрийн газрын тийрэлтэт туршилтыг амжилттай хийснээ зарлав. Туршилт амжилттай болсон нь төслийг дуусгах боломжийг олгосон гэжээ.Эх сурвалж:NHK Japan |
https://news.mn/r/2711945/ | АНУ-д инфляци өсч, эдийн засгийн түвшин буурав | АНУ-ын үнийн өсөлт хэрэглэгчдэд дарамт учруулж байна гэж тус улсын инфляцийн тайланд дурджээ. Холбооны нөөцийн сангийн /ХНС/ инфляцийн тайланд хувь хүний хэрэглээний зардлын индекс 2023 оны хоёрдугаар сараас 2024 оны хрёрдугаар сар хүртэл 2,5 хувь өссөн байна. Мөн сар сараар харьцуулсан индексд энэ оны хоёрдугаар сарын хувь хүний зардал нэгдүгээр сарын үзүүлэлтээс 2,4 хувиар өссөн байна. Жилийн инфляцийн өсөлтөд нөлөөлсөн хүчин зүйл нь өнгөрсөн сард эрчим хүчний үнэ 2.3 хувиар өссөнтэй холбоотой. Худалдааны яамны өнгөрсөн долоо хоногт мэдээлснээр ХНС инфляцийг 2 хувь хүртэл бууруулах зорилго нь биелэгдэшгүй гэв.Гэхдээ ХНС-ын дарга Жером Пауэлл үүнд санаа зовсонгүй. Пауэлл Сан Францискогийн ХНС-аас зохион байгуулсан арга хэмжээний үеэр үнийн өсөлтийн үзүүлэлт нь хүлээлттэй бараг нийцэж байсан гэжээ.Мэдээлэл Төв банкны таамаглалтай нийцэж байвал ерөнхийдөө сайн гэж тэрбээр нэмж хэлэв. АНУ-ын Төв банк эрчим хүч, хүнс оруулаагүй инфляцийн тайланд сэтгэл хангалуун байгаа бололтой. Өргөн хэрэглээний хоол хүнс, эрчим хүчний үнийг хасаж гаргасан тайланд нэг жилийн инфляцийн түвшин 2,9 хувиас 2,8 хувь болж буурсан байна. Мөн сар бүрийн инфляцийн тооцоолол 0,5 хувиас 0,3 хувь болж буурсан тул суурь үзүүлэлтүүд хүлээлттэй нийцэж байна гэж Төв банк мэдэгдэв.Хэдийгээр сүүлийн үеийн эдийн засгийн мэдээллүүд хэрэглэгчдийн зарцуулалт удааширч байгааг харуулсан ч өнгөрсөн долоо хоногт гарсан нэгдүгээр сарын индекс хэрэглэгчид худалдан авалтаа ихэсгэсэн гэдгийг онцлов. Хэрэглэгчийн зарцуулалт нэгдүгээр сард 0.2 хувиас өнгөрсөн сард 0.8 хувиар өссөн байна. Энэ нь нэг жил гаруйн хугацаанд гарсан хамгийн том өсөлт юм.Үндэсний ахлах эдийн засагч Кэти Бостянчич "Нэгдүгээр сарын үзүүлэлт нь хэрэглэгчид тахал өвчинтэй холбоотой 2.1 их наяд ам.долларын хадгаламжийг бүхэлд нь ашигласан болохыг онцолж байна.Үүнийг зээлийн картын өр нотолж байгаа ба энэ нь дээд амжилт юм. Хөдөлмөр эрхлэлтийн өсөлт хүчтэй хэвээр байгаа бол энэхүү үзүүлэлт нь их хэмжээний зардлын үндэс суурь болж чадна. Гэхдээ хэрэглэгчид ерөнхийдөө хөдөлмөрийн зах зээлээс чөлөө авахад бэлэн биш байна" гэжээ.Инфляцийн сүүлийн үеийн мэдээлэл нь ХНС-ийн хүүг бууруулах төлөвлөгөөг өөрчлөх магадлал багатай юм. Пауэлл тэргүүтэй төв банкныхан 2 хувийн инфляцид хүрэх нь хэцүү байна гэж дохио өгсөн.ХНС-ын захирагч Кристофер Уоллер энэ долоо хоногийн ихээр үнийн өсөлтийг 2 хувьд хүргэхийн тулд эдийн засгийн салбарууд яарахгүй байна гэв. ХНС-ын ажилтнууд энэ онд гурван удаа хүүгээ бууруулна. Хөрөнгө оруулагчид эдгээр гурвын эхнийх нь зургадугаар сард болно гэж таамаглаж байна. Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2712071/ | Аль-Шифа эмнэлэгт 14 хоног үргэлжилсэн дайралтыг зогсоов | Газын хойд хэсэгт орших Аль-Шифа эмнэлэгт хоёр долоо хоногийн турш "террористуудын эсрэг"ажиллагаа явуулж дууссан тул цэргүүдийг татсан гэж Израилийн арми мэдэгдэв. Газын албаны хүмүүс Аль-Шифа эмнэлэгт болсон халдлагад дор хаяж 400 хүн амь үрэгдсэн ба Израилийг дайны гэмт хэрэг үйлдсэн гэж буруутгаж байна. Түүнчлэн, Израиль олон улсын хууль тогтоомж, хүмүүнлэгийн хууль, протоколыг зөрчсөн "илэрхий гэмт хэрэг" үйлдсэн тул дэлхийн бүх улс орон, НҮБ болон бусад байгууллагуудыг Израилийг буруутгахыг уриалав. Израиль өнгөрсөн аравдугаар сард цэргийн довтолгоогоо эхлүүлснээс хойш Даваа гаригийн байдлаар уг анклав дахь амиа алдагсдын тоо 32,845-д хүрсэн гэж Газын эрүүл мэндийн албаныхан мэдэгдэв.Израиль хоёр долоо хоногийн турш үргэлжилсэн дайны үеэр алан хядах байгууллагатай холбоотой 500 орчим сэжигтнийг баривчилсан ба 200 террористыг устгасан гэж мэдэгджээ. Барилга байгууламжийн сүйрлээс бусдаар энгийн иргэдийн амь насанд аюул заналхийлээгүй ба Аль-Шифа эмнэлэгт хорогдож байсан 6000 гаруй хүнд тусламж үзүүлсэн гэж мэдээлсэн байна. Тус мэдэгдэлийг ДЭМБ үгүйсгэж, нөхцөл байдал төсөөлснөөс ч харгис байсан гэв. ДЭМБ-ын Ерөнхий захирал Тедрос Адханом Гебрейюс "Бүслэлт эхэлснээс хойш эмнэлэгт байсан 21 өвчтөн нас барсан бол 107 өвчтөн эмнэлэгт үлдсэн. Дайралтаас зугатаж чадаагүй 107 хүний дунд бага насны хүүхдүүд байсан ба эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ хангалттай авч чадаагүйгээс биеийн байдал нь дордсон" гэжээ. Тедрос Адханом цахим хуудаснаа "Өчигдрөөс хойш 15 хүний дунд нэг шил ус байна. Ариун цэврийн шаардлага хангаагүйгээс болж иргэдийн дунд халдварт өвчин тархсан" гэж нийтлэв. Ройтерс агентлаг Аль-Шифа болон ойр орчмын газруудад сүйрлийн цар хүрээг харуулсан бичлэгийг нийтэлж, олон хүний цогцсыг оршуулсан гэж үздэг түр оршуулгын газрыг харуулсан байна. Эх сурвалж:AP |
https://news.mn/r/2711743/ | Монгол залуус гадаадад цагаачлах болсон 3 том шалтгаан | "LETU Mongolia" англи хэл, бизнесийн их сургуулийн захирал, дата аналист Роберт Риц Монгол улсад тулгамдаж буй асуудлууд иргэдийн өдөр тутмын амьдралд хэрхэн нөлөөлж буйг тайлбарлажээ. Мөн залуус яагаад гадны орон руу цагаачлах замыг сонгож буйг "Brain Drain Index"-д тулгуурлан тайлбарласан байна.Тус индексээр ядуу буурай орны иргэд мөнгө болон амьдралын таатай нөхцөлтэй улс орныг сонгож, цагаачилсан тоо баримтыг хэмждэг. Ингэхдээ нийт 177 орны статистик үзүүлэлтэд тулгуурлан хэмжжээ. Монгол улсын хувьд 2007-2023 оны хооронд "Brain Drain Index"-д 123 дугаарт жагссан байна.Роберт Риц:-Монголын "Brain Drain Index" маш том асуудал болоод байна. Монгол Улсын 2016-2023 оны индексийн үзүүлэлтийг харцгаая. Хэрвээ эдгээр асуудал шийдвэрлэгдэхгүй бол индекс улам өсөх болно.
Улаанбаатар хотын орчин. Түгжрэл, бохирдол, гэр бүлээрээ цагийг зугаатай өнгөрүүлэх газар байхгүй нь хамгийн том асуудал. Түгжрэл хэдэн цагаар ч хамаагүй үргэлжилдэг. Хэрэв би өдөр бүр ажил руугаа машинаар явбал үнэхээр залхаж гадагшаа явах болно. Энэ нь үнэхээр аймшигтай ба ДНБ-г жилд 1-2 хувь бууруулдаг. Агаарын бохирдлоос болж монголчууд цалингаа эм тарианд зарцуулж байна. Агаарын бохирдол нь амьсгалын замын халдварт өвчнийг нэмэгдүүлж, сэтгэн бодох чадварт нөлөөлдөг. Бохир агаараар амьсгалж буй үед эрүүлээр бодож чадахгүй.
Өндөр цалинтай ажлын байр хомс. Хэрэв та физикч бол Монгол амьдрахад хамгийн тохиромжгүй улс. Энэ нь маш олон салбарын хувьд үнэн бодит зүйл. Уул уурхай, санхүү бол Монголд мөнгө хийдэг цорын ганц салбар.
Хүүхдэд зориулсан орчин муу. Бага насны хүүхдүүд хагас цаг хичээллэдэг ч анги дүүргэлт нь хэвийн хэмжээнээс хэтэрсэн. Энэ асуудал 10 жилийн дараа л гайгүй болох боломжтой. Жил ирэх тусам төрөлтийн тоо багасч байна. Тэр хүртэл хүүхдэд зориулсан орчин муу байгаа нь эцэг эхийн хувьд хамгийн том асуудал болсон.Эдгээр гурван асуудал нь Монголд гэр бүлээрээ аз жаргалтай амьдрахад хамгийн том бартаа болоод байна. Хэрэв ухаалаг, хөдөлмөрч монголчуудаа эх оронд нь авч үлдэхийг хүсвэл эхлээд дээрх гурван асуудлыг шийдэх хэрэгтэй байна.2016-2023 оны хооронд гадаад орон руу цагаачилсан монголчуудийн жил ирэх тусам нэмэгдсэн үзүүлэлт Эх сурвалж: Robert Ritz on X: "Mongolia’s brain drain is a massive problem. Here is the “Brain Drain Index” for Mongolia from 2016-2023. This brain drain will continue until these challenges are resolved: 1. Environment in Ulaanbaatar Traffic, pollution, and lack of things to do with your family are the… https://t.co/SR9UTJissq" / X (twitter.com) |
https://news.mn/r/2711873/ | Модон луу жилийн СОНГУУЛИУД | Хүн төрөлхтөний хувьд 2024 он бол дэлхийн ардчилал эргэлтийн цэгтээ хүрч, хэмжээлшгүй эрхт дэглэм рүү ухрах эсэхийг сонгох чухал жил. Тодруулбал, дэлхийн хүн амын тал орчим хувь буюу 3.8 тэрбум хүн хууль тогтоох байгууллага, ерөнхийлөгчөө сонгох чухал сонголтыг хийнэ. Монгол Улсын тухайд ирэх зургадугаар сард анх удаа томсгосон тойргоор парламентын 126 гишүүнийг сонгоно.Европын холбоог нэмээд нийт 64 улс 2024 онд сонгууль явуулахаар төлөвлөснөөс он гарсаар ОХУ, Тайвань, Иран, Беларусь зэрэг томоохон орны сонгууль болов. Үүнээс гадна Португал, Индонези, Пакистан, Бангладеш, Сенегал, Камбож, Азербайжан, Финланд гэх мэт орон сонгуулиа хийлээ.Эндээс онцлууштай нь ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин бүрэн эрхийн хугацаагаа дахин зургаан жилээр сунгаж, 2030 он хүртэл төрийн жолоог атгах болсон явдал байв. Мөн Тайванийн удирдагчаар эрх баригч Ардчилсан дэвшилтэт намаас нэр дэвшигч Лаи Чин-тэ сонгогдсон.Одоо хамгийн ойрын хугацаанд Өмнөд Солонгосын сонгууль дөрөвдүгээр сарын 10-ны өдөр болох гэж байна.Өмнөд Солонгосын хувьд 51.8 сая хүн амтай. Ерөнхийлөгч Юн Сук Ёл 2022 оны тавдугаар сард албан тушаалаа хүлээж авсан. Энэ удаад 300 гишүүнтэй Үндэсний ассамблейн шинэ гишүүдийг сонгох юм. Бүх нийтийн сонгуулийн албан ёсны кампанит ажил гуравдугаар сарын 28-нд эхэлжээ. Сонгуулийн системийн хувьд тус улс ерөнхийлөгчөө таван жилийн хугацаатай сонгодог. Харин Үндэсний ассамблейн 300 гишүүн дөрвөн жилийн хугацаатай сонгогддог. Тэдний 253 нь нэг мандаттай тойргоос олонхийн саналаар шууд сонгогддог бол үлдсэн 47-г нь пропорциональ төлөөллийн системээр сонгоно.Өнгөрсөн удаагийн сонгууль 2020 оны дөрөвдүгээр сарын 15-нд болсон. Энэ сонгуулиар Ардчилсан нам 180 суудал авч ялсан бол Нэгдсэн ирээдүй нам 103, Шударга ёс нам нэг суудал авчээ.Энэ жилийн сонгуульд өрсөлдөх гол намууд нь Солонгосын ардчилсан нам, Ардын хүч нам, Ногоон-Шударга ёс нам, Шинэ ирээдүй нам юм. Тэр дундаа эрх баригч Ардын хүч нам, Ардчилсан нам хоёрын хооронд ширүүн өрсөлдөөн өрнөх төлөвтэй байна.Өмнөд Солонгосын араас Энэтхэгийн сонгууль болно. Тодруулбал, Энэтхэгийн бүх нийтийн сонгууль дөрөвдүгээр сарын 19-нд эхэлж, зургадугаар сарын 4-нд эцсийн дүнг танилцуулах аж. Улс даяар 960 сая гаруй хүн санал өгнө. Энэ нь 2019 оны сонгуулиас 150 сая орчим хүнээр илүү гэсэн үг.Өөрөөр хэлбэл, дэлхийн хамгийн том хэмжээний бүх нийтийн сонгууль болно. Санал өгөх хүний тоогоороо ч, үргэлжлэх хугацаагаараа ч энэ удаагийн сонгууль хамгийн хамгийн нь болж байна.Сонгуулийн санал хураалт зургаан долоо хоногийн турш долоон үе шаттайгаар үргэлжилнэ. Энэ удаагийн сонгуулиар 18 дахь Лок Сабхагийн 543 гишүүнийг сонгоно.Сүүлийн үеийн санал асуулгын дүнгээс харахад ерөнхий сайд Нарендра Модигийн нам буюу эрх баригч Бхаратия Жаната нам парламентад олонхийн суудлаа хадгалж үлдэх магадлал өндөр байна. Энэтхэгчүүд сонгуулиа “EVM” буюу цахим машинаар өгнө. Гэвч энэ машинуудыг хакердах боломжтой гэж иргэд, олон нийт шүүмжлэлтэй хандаж буй. Харин санал хураалт явуулах Энэтхэгийн Сонгуулийн хороо, Дээд шүүх гэсэн байгууллагууд үүнийг үгүйсгэжээ. Энэ асуудалтай холбоотойгоор тус улсын Конгрессын удирдагч Ганди 1990-ээд оны сүүл үеийг хүртэл ашигласан цаасан саналын хуудсыг эргүүлэн авчрахыг шаардсан байна. Уг шаардлагыг нь Дээд шүүх хүлээж аваагүй аж.Гэсэн хэдий ч цаасан саналын хуудсыг эргүүлэн авчрахыг шаардсан дуу хоолой хүчтэй байна. Тухайлбал, Энэтхэгийн төв мужийн Мадхья Прадеш мужийн ерөнхий сайд асан Дигвижай Сингх бол цахим машины эсрэг тууштай тэмцэгч. Тэрбээр санал хураалтыг цаасаар авахыг шаардаж буй шүүмжлэгчдийг тэргүүлж байна.Энэтхэгийн Үндсэн хуулийн 83 дугаар зүйлд зааснаар Лок Сабхагийн сонгуулийг таван жилд нэг удаа явуулдаг. 543 гишүүн бүгд нэг мандаттай тойргоос эхний санал хураалтаар сонгогддог.Өмнөд Солонгос, Энэтхэгийн дараа Европын холбоо, АНУ, Мексик, Гүрж, Молдав, Литва зэрэг улсад сонгууль болно.Европт ирэх зургадугаар сард болох Европын холбооны сонгууль нь хэт барууны намууд, магадгүй Франц, Германд эрх мэдлийг авах, Брюссель болон Европын холбоонд исламын шашинтнуудын эсрэг дайсагнасан үндсэрхэг засгийн газар байгуулагдах магадлалтай. Эдгээр намууд эрх мэдэлд хүрэхийн тулд сонгуулийн дараагийн өдрөөс л бие даасан шүүх засаглал, чөлөөт хэвлэл гэх мэт Европын ардчиллын гол сууриудад заналхийлнэ гэж олон улсын ажиглагчид үзэж байна.Эх сурвалж: TIME, ELECTION GUIDE, AL JAZEERA |
https://news.mn/r/2711839/ | Навальныйн дэмжигчид өшөө авч эхэлжээ | ОХУ-ын сөрөг хүчний удирдагч агсан Алексей Навальный нас барсны дараахан Кремлийг эсэргүүцэгч хакерууд өшөө авч эхэлжээ. Тэд Оросын шоронгийн системд халдаж, Навальныйн зургийг “Урт удаан наслаарай Алексей Навальный” гэсэн бичигтэйгээр байршуулсан байна.Түүгээр ч үл барам олон мянган хоригдлын мэдээллийн санд халджээ. Уг мэдээллийн санд хоригдлуудын мэдээллээс гадна тэдний гэр бүл, төрөл төрөгсөд, холбогдох хүмүүсийнх нь мэдээлэл багтана. Энэ бүхний үр дүнд хэн нэг нь тэдэнтэй холбогдож, Навальныйд юу тохиолдсон талаар мэдээлэл өгнө гэдэгт найдаж буй аж.Мэдээллийн санд 800 мянга орчим хоригдол болон тэдний холбоо хамаарал бүхий хүмүүсийн мэдээлэл байгаа гэв.Мөн шоронгийн хоригдлуудад гэр бүлийнхэн нь хүнс худалдаж авч өгөх зориулалттай цахим хуудсанд хакерууд халдаж, бүтээгдэхүүнүүдийнх нь үнийг нэг рубль болгон өөрчилсөн байна. Энгийн үед ихэнх бараа нь нэг ам.доллараас дээш үнэтэй байдаг. Хоригдлууд зоосоор хоол хүнс худалдаж авч эхэлснийг шоронгийн ажилтнууд анзаарах хүртэл багагүй хугацаа зарцуулжээ.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2711864/ | Хойд Солонгос энэ онд хиймэл дагуул хөөргөхөө дахин батлав | Хойд Солонгос энэ онд хэд хэдэн тагнуулын хиймэл дагуул хөөргөх төлөвлөгөөгөө дахин баталжээ. Тус улс өнгөрсөн арваннэгдүгээр сард анхны ийм хиймэл дагуулыг амжилттай хөөргөсөн. Өмнөд Солонгосын төрийн мэдлийн төв мэдээний агентлаг Даваа гаригт мэдээлснээр Хойд Солонгос өнгөрсөн жил тагнуулын хиймэл дагуул “Маллигёнг-1”-г амжилттай хөөргөсөн нь үндэсний батлан хамгаалах чадавхийг бэхжүүлэхэд томоохон ахиц дэвшил авчирсан гэв. Түүнчлэн Хойд Солонгосын сансрын агентлаг тогтвортойгоор бүтээн байгуулалтаа нэмэгдүүлж, шинэ эринд хүрэхийг зорьж байна.Пёньян 2024 онд гурван тагнуулын хиймэл дагуул хөөргөх төлөвлөгөөгөө өмнө нь мэдэгдэж байсан. Өмнөд Солонгосын хэвлэлүүд өнгөрсөн долоо хоногт Хойд Солонгосыг нутгийн баруун хойд хэсэгт орших Сохае хиймэл дагуул хөөргөх станцаас цэргийн хоёр дахь хиймэл дагуул хөөргөхөөр бэлтгэж байна гэж мэдээлжээ.Харин Өмнөд Солонгос дөрөвдүгээр сарын эхээр хувийн хэвшлийн пуужин ашиглан АНУ-аас хоёр дахь цэргийн тагнуулын хиймэл дагуул хөөргөхөөр төлөвлөв. Холбогдох улс орнууд өндөржүүлсэн бэлэн байдалд байгаа ба Хойд Солонгос хөрш Өмнөд Солонгосыг хиймэл дагуул хөөргөхөөс өмнө төлөвлөгөөгөө хэрэгжүүлж магадгүй гэсэн таамаглалаас үүдэн олон улс Пёньянд тавих хяналтаа эрчимжүүлэв.Эх сурвалж:NHK |
https://news.mn/r/2712037/ | Израилийн хүчин Ираны генералуудыг хөнөөсөн хэрэгт буруутгагдаж байна | Сирийн нийслэл Дамаск дахь Ираны консулын байр руу Израилийн цэргүүд цохилт өгсний улмаас долоон офицер амь насаа алдсан гэв. Иран болон Сирийн засгийн газар тус халдлагыг буруутгаж, хохирол учруулсан Израильд арга хэмжээ авах хэрэгтэй гэж мэдэгдэв. Израиль тус мэдэгдэлд хариу өгөөгүй боловч Сири дэх бай руу олон зуун удаа цохилт өгснөө хүлээн зөвшөөрч, Хувьсгалт гвардийн зэвсэглэсэн, санхүүжүүлж сургадаг Иран болон холбоотон зэвсэгт бүлэглэлүүд рүү дайрсан гэж мэдэгджээ. Өнгөрсөн оны аравдугаар сард Газын зурваст дайн эхэлснээс хойш Хизболла болон Ливан, Сири дэх Ираны дэмжлэгтэй бусад бүлэглэлүүд Израилийн хойд хэсэгт хил дамнасан халдлага үйлдсэний хариуд Израиль цохилтоо нэмэгдүүлсэн гэж мэдээлжээ. Гэхдээ Даваа гаригийн цохилт үнэн хэрэгтээ Израиль Иран болон түүний холбоотнуудын тэвчээрийг шалгасан, дарамт учруулсан үйл явдал болсон гэж олон улсын шинжээч нар үзэж байна.Сирийн Батлан хамгаалах яамны мэдээлснээр, Даваа гаригийн 17:00 цагийн орчимд Дамаск хотын баруун хэсгийн Меззе дүүргийн хурдны зам дагуух Ираны консулын байрыг Израилийн нисэх онгоцнууд онилсон байна. Сирийн агаарын довтолгооноос хамгаалах зэвсэгт хүчин хариу пуужин хөөргөж, дайралтыг зогсоох гэж үзсэн ч консулын байр оногдож, дотор нь байсан хүмүүс хүнд шархадаж, амь насаа алджээ. Хэдэн хүн амь алдсан албан тоог нийтэд зарлаагүй ч нуранги доор дарагдсан хүмүүсийг аврах ажилгаа явагдаж байна гэв.Ираны Элчин сайд Хоссейн Акбари "Израилийн F-35 сөнөөгч онгоцууд миний оршин суугаа газар, Ираны офицер, генералуудыг болон Элчин сайдын яамны консулын байрыг харгис хэрцгийгээр онилсон" гэв. Ираны төрийн телевизэд зарим дипломатууд болон 5-7 хүн амь үрэгдсэн гэж мэдээлсэн байна. Ираны Хувьсгал гвардын гаргасан тайланд Бриг-ген Мохаммад Реза Захеди, генерал Мохаммад Хади Хажи-Рахими командлагч нар нас барсан гэж мэдэгдсэн ба 63 настай Захеди нь Хувьсгалт гвардийн хилийн чанад дахь үйл ажиллагаа явуулдаг Кудсын хүчний ахлах албан тушаалтан байжээ. Захеди 2008-2016 оны хооронд Ливан, Сирид командлагчаар ажиллаж байсан бол Хажи-Рахими нь түүний орлогч байв. Захеди нь олон жилийн турш онилсон аллагын кампанит ажлын үеэр Израилийн гарт амиа алдсан гэж үздэг Ираны хамгийн алдартай хүмүүсийн нэг юм. Израиль өнгөрсөн долоо хоногийн Баасан гаригт Дамаскийн хойд хэсэгт орших Алеппо хот руу пуужингаар харваж Сирийн 28 цэрэг, Ираны дэмжлэгтэй Ливаны зэвсэгт бүлэглэлийн долоон хүн болон, 53 энгийн иргэд амь насаа алдсан юм.Эх сурвалж: ВВС |
https://news.mn/r/2711554/ | Истанбулыг удирдах тулаан ирээдүйн түлхүүр болно | Сая сая турк иргэн томоохон хотуудыг удирдах удирдагчийг сонгохын зэрэгцээ Режеп Тайип Эрдоган сөрөг хүчний хяналтыг эргүүлэн татаж чадах эсэхийг шийдэх чухал мөч өрнөж байна. Туркийн эдийн засаг, соёлын хүчирхэг хот Истанбулын хотын дарга Экрем Имамоглу таван жилийн өмнө сөрөг хүчинд нэгдсэнээр одоогийн Ерөнхийлөгч Режеп Тайип Эрдоганы засаглал нуран унах магадлалтай болов. Нийт 16 сая хүн амтай Истанбул хотод төрж, өссөн Эрдоган ирэх дөрвөн жилд дахин засаглалаа эргүүлэн авахыг хүссэн ч сөрөг хүчний дарамт, шалгуурыг давж чадах нь эргэлзээтэй хэвээр. Мөн энэ удаагийн сонгуулийн дүн Эрдоган болон түүний "AK” нам ирэх жилүүдэд тогтвортой байх эсэхийг шийднэ.
"Истанбул бол түүний гэр. 2019 оны орон нутгийн сонгуульд Истанбул хотыг сөрөг хүчинд алдсан нь түүний хувьд маш хүнд байсан" гэж Истанбулын Медиполийн их сургуулийн харилцааны тэнхимийн ажилтан, Генар улс төрийн судалгааны төвийн дарга Ихсан Акташ хэлэв.Эрдоган улс төрд орохоосоо өмнө 1970-аад оны үед Истанбулд Симитс хэмээх гүнжидийн талхтай зууш зарж өссөн тул өөрийн төрөлх хотоо удирдах нь чухал гэж үздэг аж. Тэрбээр Бейоглютен дүүргийн Исламын намын залуучуудын салбарыг тэргүүлж, хотын дарга, ерөнхий сайд, эцэст нь Туркийн ерөнхийлөгч болтлоо шат ахисан.Эрдоган өнгөрсөн жилийн сонгуулиар гурав дахь удаагаа сонгогдсон ч сөрөг хүчний "CPH” нам таван жилийн өмнөх шиг Туркийн томоохон хотуудыг эргүүлэн авна гэж найдаж байна. Өмнө нь 2019 он хүртэл эрх баригч "АК" нам болон түүний өмнөх исламистууд 25 жилийн турш хоёр том хотыг удирдаж байсан. Истанбул хотод сөрөг хүчнийхэн "AK” намын нэр дэвшигчийг хоёр ч удаа ялсан ч "AK" нам сөрөг хүчнийг зөрчил гаргасан гэж үзэж, албаны хүмүүс дахин санал хураалт явуулахыг тушаажээ. Тус хотын Исик их сургуулийн улс төрийн шинжлэх ухааны профессор Седа Демиралп “Хэдийгээр өнгөрсөн жилийн ерөнхийлөгчийн сонгуульд сөрөг хүчин Эрдоганд ялагдсан ч Истанбулд ялах, Туркт ялах хоёрын хооронд хүчтэй холбоо байсаар байна. Хэрэв Имамоглу Истанбулыг авч үлдэж чадвал сөрөг хүчнийхэн 2028 оны ерөнхийлөгчийн сонгуульд ихээхэн найдвар тээсээр байх болно” гэжээ.Ихсан Акташ хэн ялсан нь Истанбулаас цааш асар их нөлөө үзүүлнэ гэдэгтэй санал нэг байгаа ба "Та Истанбулын дэмжлэгийг авснаар шууд үндэсний улс төрд тоглогч болно. Мөн дэлхийн хэмжээнд ч гэсэн" гэж ярьжээ.Тус хот 85 сая орчим хүн амтай ба Туркийн хүн амын тавны нэг нь оршин суудаг. Истанбул нь улс төр, угсаатны, шашин шүтлэг, эдийн засгийн янз бүрийн гарал үүсэлтэй олон янзын сонгогчидтой. Истанбулыг удирдах хүн нь худалдаа, аялал жуулчлал, санхүү зэрэг Туркийн эдийн засгийн нэлээд хэсгийг хянадаг.Истанбул дахь Эрдоганы намаас энэ жил нэр дэвшихээр сонгогдсон нэр дэвшигч нь Байгаль орчин, хотжилтын сайд асан 47 настай Мурат Курум юм. Гэхдээ энэ жилийн сонгууль Экрем Имамоглу, Эрдоган хоёрын уралдаан болж магадгүй юм. Бизнесмэн асан, 52 настай Имамоглу хотын хэнд ч танигдаагүй дундаж амьдралтай Бейликдузу дүүргийн захирагчийн албан тушаалаас улс төрийн гараагаа эхлүүлсэн бөгөөд түүнийг ерөнхийлөгч Эрдоганы сүүлийн хэдэн арван жилийн хамгийн том өрсөлдөгч гэж үздэг байна.
Имамоглу "2019 онд бид нэг бүлгийг хаасан бөгөөд гуравдугаар сарын 31-нд "AK” нам түүх болон үлдэнэ" гэж Бейликдузу хотод болсон жагсаал дээр дэмжигчиддээ хэлэв.Дахин ялалт байгуулах нь түүний улс төрийн нөлөөг бэхжүүлж, дөрвөн жилийн дараа болох Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөх замыг нь засна гэж улс төрийн тоймчид үзэж байна. Анкара хотын захирагч Мансур Явас мөн 2028 онд нэр дэвшихээр төлөвлөж байгаа ба түүний ялалтад хүрэх зам нь илүү найдвартай гэж олон улсын улс төрчид үзэж байна.Одоогоор Экрем Имамоглу хтын сонгуулийн ажилдаа анхаарлаа хандуулж байна. Тэрбээр Туркийн өдөр тутмын "Cumhuriyet" сонинд "Би Истанбулын талаар маш том мөрөөдөлтэй, өөр юу ч мөрөөддөггүй. Энэ мөрөөдлөө биелүүлж байна" гэжээ. Имамогоу таван жил албан тушаалдаа ажиллахдаа Турк улс эдийн засгийн хямралд өртөж байсан ч хотын даргийн хувьд төмөр замын системийг өргөтгөх, ногоон байгууламжийг нэмэгдүүлэх, байшин барих томоохон хөтөлбөрийг онцолж байжээ.Гэхдээ Истанбулынхныг зовоож буй өөр нэг томоохон асуудал бий. Өнгөрсөн жил Туркийн өмнөд хэсэгт болсон газар хөдлөлтийн улмаас 53 мянга гаруй хүн амиа алдсан ба газар хөдлөлт судлаачид Истанбулд дахин хэзээ ч хүчтэй газар хөдлөлт болж болзошгүйг анхааруулж байна. Хуучин, эвдэрсэн барилгуудыг нурааж, газар хөдлөлтөд тэсвэртэй барилга барих төлөвлөгөө нь "АК"-ын хэлэлцэх асуудлын нэг юм.Ерөнхийлөгч Эрдоган болон дээд сайд нар Истанбулыг эргүүлэн авахыг хувийн зорилго болгож, гуравдугаар сарын 31-ээс шинэ эрин үеийг амлаж байна. Тэрбээр тус хотод болсон жагсаалын үеэр олон зуун мянган дэмжигчдэд хандан “Истанбулыг жинхэнэ эзэнд нь буцааж өгнө” гэж амласан. Өдгөө 70 настай Эрдоганы хувьд энэ удаагийн сонгууль нь сүүлчийн сонгууль болно гэж өмнө нь хэлж байсан. Тэрбээр гурав дахь удаагаа ерөнхийлөгчөөр сонгогдож байгаа ба үндсэн хуулийн дагуу 2028 оноос хойш төрийн эрх барих боломжгүй. Гэвч Эрдоган одоохондоо залгамжлагчаа сонгоогүй байгаа ба Ихсан Акстас түүнийг "AK" намын даргаар хэн томилохыг тодорхойлох нь туйлын хэцүү гэж үзэж байна. "Бид санал асуулгад оролцогчдоос Эрдоганы оронд хэнийг харахыг хүсч байна вэ гэж асуухад тэд хэнийг ч бодож чадахгүй. Энэ бол намын хувьд сорилт юм" гэв. Эрдоган Истанбул хотыг дахин удирдах боломжтой бол 2028 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулиас өмнө үндсэн хуулинд өөрчлөлт оруулж, засаглалаа үргэлжлүүлэхийг хичээнэ гэж шүүмжлэгч нар үзжээ. Сүүлийн үеийн сонгуулиас ялгаатай нь сөрөг хүчин нэгдмэл байхаа больсон ба санал асуулгын дүнгээр Истанбул дахь уралдааны дүн хол зөрж магадгүй гэдгээрээ давуу талтай.Экрем Имамоглу 2019 онд үндсэрхэг үзэлтнүүд, секуляристууд, либералууд, консерваторууд, исламистууд болон хамгийн чухал нь курдуудын зургаан намын эвслийн дэмжлэгтэйгээр ялалт байгуулсан. Истанбул нь маш олон курд хүн амтай юм.Гэвч өнгөрсөн жилийн ерөнхийлөгчийн сонгуульд ялагдал хүлээсний дараа сөрөг хүчин нуран унасан ба Курдыг дэмжигч “DEМ" нам зэрэг сөрөг хүчний бусад намууд энэ удаагийн сонгуульд өөрийн нэр дэвшигчидтэй болсон. Энэ нь Имамоглугийн ялах магадлалд сөргөөр нөлөөлж болзошгүй юм. Гэхдээ өөр нэг эргэлт Мурат Курумын итгэл найдварыг сүйтгэж магадгүй аж. Консерватив болон шашин шүтлэгтэй сонгогчид "AK" намаас өөр хувилбар хайж байгаа тул Шинэ халамжийн нам хэмээх шинэ исламист нам илүү санал авч магадгүй юм.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2711708/ | Эрдоган сөрөг хүчинд ялагдав | Туркийн орон нутгийн сонгуульд ерөнхийлөгч Режеп Тайип Эрдоган болон түүний "AK" нам сөрөг хүчинд ялагдлаа. Тус сонгуулиар Туркийн 81 муж даяар 30 хот, 1351 дүүргийн дарга, мөн мужийн 1251, хотын 20500 зөвлөлийн гишүүнийг сонгосон байна. Тэгвэл тус сонгуульд Ерөнхийлөгч Режеп Тайип Эрдоганы "Шударга ёс, хөгжлийн нам буюу АК" Өзгүр Өзелийн Бүгд найрамдах ардын намд ялагдав.Одоогийн байдлаар саналын хуудасны 99 хувийг тоолж дууссан бол Өзелийн нам нийт саналын 37.69 хувийг авсан. Харин Эрдоганы нам 35.53 хувийг авчээ. Гол өрсөлдөгч болох Истанбул хотын захирагч, Бүгд найрамдах ардын намын Екрем Имамоглу захирагчийн сонгуульд 10 гаруй хувиар тэргүүлж ялалт байгуулснаар үргэлжлүүлэн албан тушаалаа хаших юм. Мөн Бүгд найрамдах ардын нам тус улсын нийслэл Анкара болон бусад 15 хотод захирагчийн суудлыг авсан.Энэхүү сонгууль нь Эрдоган болон түүний намын хувьд засгийн газрын эрхийг барьсан 20 гаруй жилд болсон хамгийн том ялагдал болов.Эрдагон 16 сая хүн амтай мега хотыг шинэ эрин зуунд авчирна гэж амлаад байсан ч сөрөг хүчний намд ялагдсанаар түүний улс төрийн замнал дуусаж магадгүй юм. Хэрэв "АК" нам орон нутгийн сонгуульд ялалт байгуулсан бол Эрдоган үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулж, 2028 он болохоос өмнө ерөнхийлөгчийн албаа үргэлжлүүлэн хаших арга сэдэх байсан гэж олон улсын шинжээчид үзсэн. Мөн нийслэл Анкара хотод Ардчилсан намын Мансур Явас өрсөлдөгчөөсөө 59 хувийн саналаар маш хол түрүүлж, дэмжигчид хотын бүх гол замыг хааж, туг далбаагаа мандуулж, машины дуут дохиог хангинуулж байна. Энэ удаагийн орон нутгийн сонгуульд 61 сая орчим иргэн оролцох эрхтэй байсан бол нэг сая гаруй залуу сонгогч анх удаа саналаа өгсөн. Тус улсын 81 аймагт сонгуулийн ирц 77 гаруй хувьтай байна гэсэн тооцоо гарчээ.Эх сурвалж:ВВС |
https://news.mn/r/2711492/ | Амь насанд халтай бүтээгдэхүүний үйлдвэрт нэгжлэг хийв | Холестерин бууруулах үйлдэлтэй нэмэлт бүтээгдэхүүн ашигласан таван хүн нас барсан гэх мэдээллийн дараа Японы Эрүүл мэндийн яам тус бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэдэг Осака хотын Кобаяши эмийн үйлдвэрт нэгжлэг хийжээ. “Beni Koji” гэх улаан буудайнаас гаргаж авсан нэмэлт нь хүмүүсийн өдөр тутамд ашиглагддаг бүтээгдэхүүн боловч нас баралт юунаас болж үүссэнийг мэдэхийн тулд Бямба гаригт шалгалт явуулсан байна. “Beni Koji” хийхэд ашигладаг улаан буудайн цардуулыг мөн хүнсний нэмэлт будгаар ашигладаг ба Эрүүл мэндийн яамнаас иргэдэд “Beni Koji”-г хэрэглэхгүй байхыг анхааруулав. Нас барагсдаас гадна 114 хүн тус бүтээгдэхүүнээс болж өвчилсөн гэх мэдээллийн дагуу мөрдлөгө эхэлсэн. Компанийн зүгээс тодорхой хариулт өгч чадаагүй ба “Beni Koji” уусан хүмүүс бөөрний дутагдалд орсон шалтгааныг тодруулахыг хичээж байна гэв.Тус компани Эрүүл мэндийн яамнаас мэдэгдэх хуудас авснаас хоёр сарын дараа буюу гуравдугаар сарын 22-нд “Beni Koji”-г эмийн сангуудаас татан авчээ. Эмчийн зааваргүй олгодог “Beni Koji”-г эртхэн худалдахаа больж, олон нийтэд хохирол учруулсандаа Кобаяши үйлдвэрийн захирал Акихиро Кобаяши албан ёсоор уучлалт гуйсан байна. Сүүлийн гурван жилийн хугацаанд нэг сая багц “Beni Koji” борлуулагдсан ба Хятад, Тайвань зэрэг бусад үйлдвэрлэгч орнууд руу экспортлогджээ. Японы Засгийн газар нэмэлт тэжээлтэй холбоотой өвчний эсрэг эрүүл мэндийн бүтээгдэхүүний зөвшөөрлийн тогтолцоог бий болгохыг тушаасан ба тавдугаар сард бүтээгдэхүүнтэй холбоотой тайлан гарах ёстой аж.Хятадын хэрэглэгчдийн холбоо Баасан гаригт Кобаяши бүтээгдэхүүний эрсдэлд санаа зовниж байгаагаа илэрхийлж, хэрэглээгээ зогсоохыг хэрэглэгчдэд уриалсан гэж төрийн хэвлэл мэдээллээ. Эх сурвалж: Aljazeera |
https://news.mn/r/2711495/ | Газа: АНУ Израильд тэсрэх бөмбөг, тийрэлтэт онгоц илгээнэ | АНУ Израилийн хүчинд олон тэрбум ам.доллар бүхий тэсрэх бөмбөг, тийрэлтэт онгоц илгээх хэлэлцээр байгуулав. Энэ нь Газын зурвасын Рафах руу халдан довтолж энгийн иргэдийн амь нас аюулд ороод байна гэж “Washington Post” сонин нийтэлжээ.Шинэ зэвсгийн багцад 2000 фунтын жинтэй 1800 гаруй “MK84” бөмбөг, 500 гаруй “MK82” 500 фунтын бөмбөг багтсан гэж Пентагон болон Төрийн департамент мэдэгдэв. НҮБ-аас Израилийг Газа дахь энгийн иргэдийг онилж буйг буруутган, гал зогсоохыг шаардсан ба АНУ-ын Батлан хамгаалах яамны дарга Антони Блинкен мөн адил хоёр орны харилцаагаа авч үлдэхийг тулд дайныг зогсоохыг хүссэн нь саяхан. Гэвч өнгөрсөн Баасан гаригт АНУ 1000 фут зайг онилж чадах бөмбөг илгээх болсон нь “Израилийн дайны үеэр амссан хохирол, үйл явдлуудтай холбоотой” гэж тайланд тусгажээ. АНУ Израиль улсад жил бүр 3,8 ам.долларын цэргийн тусламж үзүүлдэг юм байна. “Aljazeera” агентлагийн мэдээлснээр АНУ НҮБ-ын Израильд тавьсан шаардлагийг дэмжсэн ч 2,5 тэрбум ам.долларын зэвсэг нийлүүлнэ.Олон улс, тэр дундаа Вашингтоны зүгээс дайныг зэмлэн буруушааж байгаа үед Израиль тун удахгүй Газын зурвасын хамгийн өмнөд хэсэгт орших Египеттэй хил залгаа оршдог, 1.5 сая орчим албадан дүрвэсэн Палестинчууд орогнож байгаа Рафах хот руу хуурай замын дайралт хийнэ гэж мэдэгдлээ.Палестины Гадаад хэргийн яам АНУ-ыг шүүмжилж, “Израилийн Ерөнхий сайд Бенжамин Нетаньяху энгийн иргэдийг хөнөөх болон нь өөр улсаас зэвсэг авах нь урьд өмнө хэзээ ч байгаагүй зарчим, ёс суртахууны зөрчил” гэж бичжээ.АНУ-ын сенаторууд Ерөнхийлөгч Жо Байденыг Газын зурваст хүмүүнлэгийн тусламж хүрэх хүртэл Израильд үзүүлэх цэргийн тусламжаа зогсоохыг уриалав. Олон улс орон, хүний эрхийн байгууллагууд Израилийг өлсгөлөн зарласан Газад саадгүй тусламж хүргэхийг зөвшөөрөх ОУХБХ-ны тушаалыг биелүүлэхийг мөн уриалсан байна. Эх сурвалж: Aljazeera |
https://news.mn/r/2711609/ | Израильчууд ерөнхий сайдаа эсэргүүцэж, сонгууль явуулахыг шаардав | Израилийн мянга мянган жагсагч ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяху болон түүний засаг захиргааг эсэргүүцэж, эрт сонгууль явуулахыг шаардаж байна. Хамас аравдугаар сарын 7-нд Израилийн нутаг дэвсгэрт дайрснаас хойш тус улсын цэргийн хүчин Газын Рафах руу довтолж, олон сая гэм зэмгүй Газын иргэдийг дайны хохирогч болгож байна гэж жагсагчид үзжээ.Түүнчлэн Израилийн улс төр геополитикийн хурцадмал байдлаас үүдэн улс төрийн намууд хоёр хуваагдах болов.Израиль, Хамасын дайнаас болж израильчууд ерөнхий сайд Нетаньяхуг албан тушаалаас нь огцруулахыг хүсч, Иерусалим хотын хойд Бегин булвардын гол замын хөдөлгөөнийг хаасан. Цагдаа нар жагсагчдын эсрэг усан буугаар үнэрт ус цацаж, жагсаалыг тараахыг оролдсон ба хэд хэдэн хүнийг баривчилсан байна.Беньямин Нетаньяхуг огцрохыг шаардсан лоозонгуудаас гадна Хамаст барьцаалагдсан 134 хүнийг яаралтай суллах хэлэлцээр байгуулахыг шаардсан уриаг жагсагчид барьсан байжээ. Хамаст барьцаалагдсан хүмүүсийн ар гэр жагсаалд оролцсон ба Израилийн арми Рафах руу довтлох бүрт барьцааны иргэдийн амь нас яригдах магадлалтай гэж тэд үзэж байна. Одоогоор барьцааны иргэдийн амьд эсэхийг мэдэхгүй байгаа нь Нетаньяху болон түүний засаг ажлаа сайн хийж чадахгүй байна гэх шүүмжлэлийг өдөөсөн. Иймд сөрөг намынхан эрт сонгууль явуулахыг дэмжив. Эсэргүүцэгчид болон Нетаньяхуг шүүмжлэгчид ардчиллын дайснууд хэдийнэ Израилийн төрд шингэсэн гэж үзэж байна. Үүнээс гадна, Сангийн сайд Безалел Смотрих тэргүүтэй Шашны сионизм нам болон парламентын гишүүн Охад Тал "Хамаст цэргийн шахалт үзүүлэхээс өөр аргаар барьцаалагдсан хүмүүсийг суллана гэдэгт итгэх нь гэнэн явдал. Хамас хэлэлцээрээр барьцаалагдсан хүмүүсийг тийм амархан суллаж, дараа нь бид бүх террористуудыг устгах боломжтой болно гэж бодохгүй байна. Энэ тийм ч энгийн зүйл биш юм. Хэрэв барьцаалагдсан хүмүүсийг буцааж авчирч, бүх зүйлийг хэвийн болгох товчлуур байсан бол израиль хүн бүр энэ товчлуурыг дарах байсан. Гэхдээ энэ нь бодож байгаа шиг амар биш юм" гэжээ. Беньямин Нетаньяху эх орноо аюулгүй байлгаж чадах цорын ганц хүн гэж өөрийгөө хэлдэг байсан. Израильчууд ч түүнд итгэсэн. Нетаньяху палестинчуудыг удирдаж, еврейчүүдийг суурьшуулж, энхийн хэлэлцээрт шаардлагатай буулт, золиосол хийхгүйгээр дайнд ялж чадна гэж үзсэн боловч өнгөрсөн оны аравдугаар сарын 7-нд Хамас хилийн зурвасыг дайрснаар бүх зүйл өөрчлөгдсөн юм. Жагсагчдын хувьд Нетаньяху өөрийн алдаагаа хүлээн зөвшөөрөөгүйгээс үүдэн олон хүнийг хохироосон ба АНУ-аас нууц зэвсэг авч, дайныг улам хурцатгаж байна. Жагсаал үргэлжилсээр байгаа ба Нетаньяху эрт сонгууль явуулахыг үгүйсгэж, Рафах дахь Хамасын хүчний эсрэг шинэ дайралт хийхээр шийдсэнээ мэдэгдлээ. Израильчууд Хамасыг устгах тал дээр дэмжлэг үзүүлж байгаа ч дайныг зохицуулж, барьцаалагдсан хүмүүсийг суллаж чадаагүй нь Беньямин Нетаньяхугийн карьерыг дуусгаж ч магадгүй байна.Эх сурвалж:BBC |
https://news.mn/r/2711642/ | Хар тэнгисийн флотод ганц “дайчин” үлджээ | Украины арми Оросын Хар тэнгисийн флот руу хэд хэдэн удаа амжилттай довтолсны дараа флотод ганц л хөлөг үлджээ.“Ганц ч пуужин харваж амжаагүй нэг хөлөг байгааг эс тооцвол ихэнх ангийг нь нүүлгэн шилжүүлсэн. Крымд үлдсэн цорын ганц хөлөг бол Циклон байлдааны хөлөг. Хар тэнгисийн флотыг нэгэн цагт Крым дахь Оросын гол хүчин гэж үздэг байсан ч одоо бараг бүхэлдээ өөр газар луу шилжчихээд байна” гэж Украины армийн ахмад Дмитрий Плетенчук хэлжээ.Украины арми Оросын Хар тэнгисийн томоохон боомт болох Севастопольд байрласан хөлөг онгоцуудад пуужин, нисгэгчгүй нисэх онгоцоор амжилттай цохилт өгсөөр байна. Хар тэнгис дэх Оросын хөлөг онгоцны 25 хувь нь живсэн эсвэл гэмтсэн гэж Их Британийн Хатан хааны тэнгисийн цэргийн ахлах офицер өнгөрсөн сард мэдэгджээ.Өнгөрсөн амралтын өдрөөр Украин мөн Севастополь дахь Оросын флотод цохилт өгөхөд дөрвөн хөлөг онгоц өртсөн байна. Эдгээр нь “Ямал”, “Азов”, “Иван Хурс”, “Константин Ольшанский” гэсэн хөлгүүд юм.“Константин Ольшанский” хөлгий 2014 онд ОХУ Крымийг өөртөө нэгтгэхдээ Украинаас булаан авсан аж.Севастополь боомт тогтмол цохилтод өртсөн тул Хар тэнгисийн хамгийн үнэ цэнтэй зарим эд хөрөнгийг Новороссийск боомтод байршуулжээ. Мөн флотын командлагч адмирал Виктор Соколов дараалсан цохилтуудаас болж ажлаасаа халагдсан байна.Эх сурвалж: BUSINESS INSIDER |
https://news.mn/r/2711717/ | Израилийн төлөөлөгчид гал зогсоох асуудлаар Египетэд ирэв | Израилийн төлөөлөгчид Газын зурвас дахь дайны галыг зогсоох, барьцаалагдсан хүмүүсийг суллах асуудлыг хэлэлцэхээр Египетэд очсоныг тус улсын төрийн мэдээллийн агентлаг Ням гаригт мэдээлэв. Израилийн төлөөлөгчид Газын Рафах хоттой хиллэх Египет улсын албан тушаалтнуудтай гал зогсоох болон хил давж дайтахгүй байх талаар ярилцсаны дараа Хамас бүлэглэл өөрсдийн саналаа илэрхийлэх төлөвтэй байна.Хамас өмнө нь Израилийн засгийн газарт Газын зурвасаас гарах, дайны галыг бүрэн зогсоох, өмнөд зүгт дүрвэсэн палестинчуудыг хойд зүг рүү буцахыг зөвшөөрөх гэрээ байгуулахыг шаардаж байсан ч ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяху татгалзсан юм. Тэгвэл Ням гаригт болсон жагсаалын дараа Израилийн төлөөлөгчдийн баг дахин хэлэлцэхээр шийдсэн бололтой.АНУ-ын "AXIOS" агентлагийн мэдээлснээр, Хамас бүлэглэлийн шаардлагыг авч үзэн барьцааны хүмүүсийг суллах боломжтой гэж Израилийн тагнуулын алба болон хэлэлцэгчдийн баг мэдэгдсэн ч ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяху татгалзсаар байгаа юм. Израилийн парламентын хэд хэдэн гишүүн ерөнхий сайд Беньяминийг уян хатан чанаргүй гэж шүүмжилсэн ба үргэлжлүүлэн улс орныг удирдах шаардлагагүй гэж үзэв. Хамасын шаардлага болон Израилийн санал хүсэлтийг зохицуулах чадваргүй гэж буруутгагдаж буй Беньяминийг огцруулах жагсаал Ням гаригаас эхэлсэн бөгөөд тус улсын төлөөлөгчид нөхцөл байдлыг үл харгалзан Хамас бүлэглэлтэй хэлэлцээ хийхээр явжээ. Эх сурвалж: NHK NEWS |
https://news.mn/r/2711690/ | Мьямар залуус цэрэг татлагаас зугтаж байна | Мьянмар дөрөвдүгээр сарын дунд үеэс эхлэн 18 ба түүнээс дээш насны иргэдийг цэрэг татлагад хамруулна гэж өнгөрсөн хоёрдугаар сард тус улсын төрийн дэмжлэгтэй агентлаг мэдээлсэн байна. Мьянмарт 2021 оны төрийн эргэлтээс хойш ардчиллыг дэмжигч хүчнүүд болон угсаатны зэвсэгт байгууллагуудын бослогыг дарах гэж оролдож байгаа тул цэргийн хомсдолд орсон.Тэгвэл сайн дураараа цэргийн алба хаах хүсэлт гаргасан 184 залууг нийслэл Нейпьитов хотод бүртгэхээр дуудсан тухай тус улсын телевиз өнгөрсөн Баасан гаригт мэдээлэв.Орон нутгийн хараат бус хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр цэргийн офицерууд тус улсын хамгийн том Янгон хот болон бусад газарт залуучуудыг хүчээр цэрэгт элсүүлэхийн тулд гэрт нь очдог гэж шүүмжилжээ. Цэрэг татлага зарласнаас хойш Мьянмарын залуучууд хөрш Тайланд руу дүрвэж, эсвэл ардчиллыг дэмжигч хүчинд нэгдсэн байна. Шинжээчдийн үзэж байгаагаар хунта цэрэг татлагыг төлөвлөснөөс эрт хэрэгжүүлсэн байж магадгүй юм. Мьянмарын эрх баригч хунта дөрөвдүгээр сарын эцэс гэхэд 5000 цэрэг татахаар зорьж байгаа ба жилийн сүүл гэхэд тус тоог 60 мянга хүргэнэ гэж цэргийн засгийн газрын хэвлэлийн төлөөлөгч Зав Мин Тун мэдэгдэв.Цэрэг татлагыг эрчимжүүлэхийн тулд Мьянмарын арми 18-35 насны эрэгтэйчүүдийг олон нийтийн газар, орон гэрээс нь хүчээр авч явж байна. Тухайлбал, Зүүн Азийн хэд хэдэн улсыг хамардаг "Milk Tea Alliance-Friends of Myanmar" холбооны идэвхтэн 25 настай Роберт Миннийг Янгон дахь шалган нэвтрүүлэх цэг дээр саатуулж, армид хүчээр элсүүлэхийг оролджээ. Хунтагийн цэргүүд түүний утсыг хүчээр хураан авч, хувийн орон зайд нь халдсан гэж "VoaNews"-т ярьжээ. Тэрбээр армид элсэхгүйн тулд 50 мянган MMK (Бирмийн кят) буюу 23.80 ам.доллар цэрэг тус бүрт өгсөн гэв. Хунтагийн мэдээлснээр Мьянмарын 56 сая хүн амаас 14 сая нь буюу 6.3 сая эрэгтэй, 7.7 сая эмэгтэй цэргийн алба хаах эрхтэй. Эх сурвалж:Voanews |
https://news.mn/r/2711525/ | Оросын аюулгүй байдлын алба террорист халдлага болохыг мэдэж байсан гэв | “Крокус Сити Холл”-д 143 хүний аминд хүрсэн террорист халдлага болохыг Оросын Аюулгүй байдлын алба хэд хоногийн өмнөөс мэдэж байсан гэх нотлох баримтыг Их Британид төвтэй Мөрдөн байцаах хороо олж авсан гэв. Лондонд төвтэй “Dossier” бүлгийн мэдээлснээр, “ISIS-К” буюу “ISIS” террорист бүлэглэлийн Төв Ази дахь салбар радикал болсон тажик үндэстэн уг хэрэгт холбогдсон байж болзошгүйг баримтууд харуулжээ.“Dossier” төв нь Кремлийн шүүмжлэгч болсон Оросын газрын тосны магнат, цөллөгт байсан Михаил Ходорковскийн дэмжлэгтэй Оросын мөрдөн байцаах бүлэг юм. Энэ нь өмнө нь ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин болон түүний дэглэмийн талаарх нарийн ширийн зүйлийг олж илрүүлж, ихэвчлэн Оросын засгийн газрын доторх баримт бичгүүдийг ашиглаж, задруулсан байдаг."Террорист халдлага болохоос хэд хоногийн өмнө Аюулгүйн зөвлөлийн гишүүд тажикистан иргэдийг Оросын нутаг дэвсгэрт террорист халдлагад ашиглаж болзошгүй гэсэн сэрэмжлүүлгийг хүлээн авсан" гэж тус бүлэглэлийн Ням гаригт гаргасан хамгийн сүүлийн тайланд тусгажээ. "Крокус Сити Холл руу халдлага болохоос өмнө тагнуулын албаны ойрын эх сурвалж энэ тухай Dossier Center-т мэдэгдсэн" гэж тус бүлэг мэдэгдэв. Кремль “CNN”-ийн “Dossier Center”-ийн тайланд тайлбар өгөх хүсэлтэд хариу өгөөгүй байна.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2711498/ | АНУ: Эрх чөлөөг хязгаарласан албан тушаалтнуудад хориг тавина | Хонгконгт үндэсний аюулгүй байдлын тухай хатуу хууль хэрэгжиж эхэлснээс хойш хэд хоногийн дараа АНУ "эрх, эрх чөлөөг" дарангуйлсан тус улсын албан тушаалтнуудад визний шинэ хязгаарлалт тавина гэж мэдэгдлээ. Хонгконгтйн 23 дугаар зүйл гэж нэрлэгдэх уг хууль нь засгийн газарт эх орноосоо урвасан, тагнуул хийсэн, үймээн самуун дэгдээсэн, Хонконгийн дотоод хэрэгт хөндлөнгөөс оролцсон гэх үндэслэлээр бүх төрлийн эсэргүүцлийг таслан зогсоох шинэ эрх мэдлийг олгодог. АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Антони Блинкен уг хуулийг Хятад улс гадаад дахь идэвхтнүүдийг айлган сүрдүүлэх кампанит ажлыг үргэлжлүүлэхэд ашиглаж, Хонгконгийн эрх чөлөөний тэмцлийг дарах гэсэн оролдлого хэмээн буруутгасан байна.
Антони Блинкен визний хоригт орсон Хонгконгийн албан тушаалтнуудын нэрийг хэлээгүй ба "1997 оны долоодугаар сарын 1-нээс өмнө Хонконгт үйлчилж байсан хуультай уг хууль адил байхгүй гэдгийг би энэ жил баталж байна" гэжээ. Хонконгийн засгийн газар хориг арга хэмжээ болон визний хязгаарлалт нь "үндэсний аюулгүй байдлыг хамгаалж буй албан тушаалтныг айлгах зорилгоор улс төрийн жигшүүрт арга заль мэх" гэж мэдэгджээ. Вашингтон дахь БНХАУ-ын Элчин сайдын яам Хонконгийн эсрэг “үндэслэлгүй ганц талын хориг арга хэмжээ авна” гэсэн АНУ-ын заналхийллийг тууштай эсэргүүцэж байгаагаа мэдэгдэв. Вашингтон өмнө нь Хонконгийн эрх баригчдад визний хязгаарлалт болон бусад хориг арга хэмжээ авч байсан ба шинэ хуулийг иргэнй эрх чөлөөг алдагдуулсан хэмээн буруутгаж, АНУ-ын хуулийн дагуу нутаг дэвсгэрт удаан эдэлж байсан эдийн засгийн онцгой боломжуудыг зогсоож байгаагаа зарласан байна.Эх сурвалж: Aljazeera |
https://news.mn/r/2711283/ | "FTX”-ийн үүсгэн байгуулагч "Crypto King” луйврын хэргээр 25 жилийн ял авлаа | "FTX” үүсгэн байгуулагч Сэм Банкман-Фрид үйлчлүүлэгчдээсээ олон тэрбум ам.доллар залилсан хэргээр 25 жилийн ял авчээ. Тэрбээр 2022 оны арваннэгдүгээр сард гэнэт дампуурсан “FTX”-ийн гүйцэтгэх захирлаар ажиллаж байсан ба сая сая хэрэглэгчдийг данснаасаа гарган, мөнгөө авах боломжгүй болгосон. Шүүхээс 100 жилийн ял ногдуулах боломжтой байсан ч өмгөөлөгчид нь хэтэрхий зэрлэг шийтгэл гэж үзсэн тул таван жилийн хугацаатай шоронд суух нь илүү тохиромжтой гэжээ.Прокурорууд олон нийтийг луйварчдаас хамгаалах шаардлагатай тул хатуу шийтгэл нь бусад гэмт хэрэгтнүүдийг таслан зогсоох болно гэж үзэн Банкмен-Фридийг 40-50 жил хорихыг шүүгчээс хүссэн юм.
"Шүүгдэгч олон жилийн хугацаанд хэд хэдэн тив даяар хэдэн арван мянган хүн, компанийг хохироосон" гэж прокурорууд шүүхэд гаргасан мэдэгдэлдээ дурджээ.Прокурорууд мөн Банкман-Фрид шинэ салбар дахь нөлөө, ноёрхлоо тогтоох эрэл хайгуулаа эрчимжүүлэхийн тулд хөрөнгөө зориулалтын бусаар зарцуулж, үйлчлүүлэгчид, хөрөнгө оруулагчид болон зээлдүүлэгч нарт 10 тэрбум ам.долларийн хохирол учруулсан ба зардлаа нөхөхийн тулд “FTX” хадгаламж эзэмшигчдийн мөнгийг хууль бусаар ашигласан гэж мэдэгджээ. Үүнд Карибын тэнгист тансаг эд хөрөнгө худалдаж авах, Хятадын албаны хүмүүс болон хувийн онгоцонд хахууль өгсөн гэх мэт хэргүүд багтана.
Манхэттенд болсон шүүх хурлын үеэр шүүгч Льюис Каплан үйлчлүүлэгчийн мөнгийг ийм байдлаар ашиглаж байгаа талаар ямар ч мэдлэггүй гэж гэрчийн суудал дээр худлаа хэлсэн гэж мэдэгджээ.Шүүгч мөн Банкмен-Фридийн хохирогчдод нөхөн төлбөрийг бүрэн төлнө гэсэн мэдэгдлийг "төөрөгдүүлсэн, логикийн хувьд алдаатай" гэж тодорхойлсон. Шүүгч Каплан "Лас Вегаст үйлчлүүлэгчдийн мөнгөөр бооцоо тавьсан хулгайч хожсон мөнгөө ашиглан ялын хөнгөлөлт эдлэх эрхгүй" гэж сануулсан байна. Шүүх хурал дээр Банкман-Фрид ялын тогтоол сонсхоосоо өмнө бүх хохироосон хүмүүсээсээ уучлалт гуйсан мэдэгдэл хийжээ. Өнгөрсөн арваннэгдүгээр сард Нью-Йоркийн тангарагтны шүүх түүнийг хоёр залилан, таван удаа хуйвалдааны хэрэгт буруутгахад ердөө таван цаг хагасын хугацаа зарцуулсан байна.
“FTX” нь хөрөнгө оруулагчдад “Bitcoin”-ээс эхлээд “Shiba Inu Coin” гэх мэт олон арван виртуал валют худалдаж авах боломжийг олгодог байсан. Банкмен-Фридийн хохирогчдын 80,000 орчим нь Их Британид амьдардаг бөгөөд зарим нь амьдралынхаа турш цуглуулсан хадгаламжаа алдаж байна.Эх сурвалж: Skynews |
https://news.mn/r/2711338/ | Орос улс Хойд Солонгосын хориг арга хэмжээг дагаж мөрддөг НҮБ-ын хяналтын байгууллагыг хаав | БНАСАУ-ын эсрэг хориг арга хэмжээг олон жилийн турш хянаж байсан НҮБ-ын шинжээчдийн зөвлөлийг Орос хаалаа.
Өнгөрсөн долоо хоногт тус хороо Умард Солонгосын баллистик пуужин гэх мэт зэвсгийг Украинд ашиглахаар Орос худалдаж авсан тул Москва дүрэм зөрчсөн гэх мэдээллийг шалгаж байна гэж мэдэгдэж байв. НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөл 2006 оноос хойш Пхеньяны цөмийн зэвсгийн хөтөлбөртэй холбогдуулан хэд хэдэн хориг арга хэмжээ авч байгаа билээ.Эдгээр хязгаарлалтууд хүчинтэй хэвээр байгаа боловч зөрчлийг хянах зорилгоор байгуулагдсан шинжээчдийн бүлгийг одоо татан буулгах болов. НҮБ-ын Пүрэв гаригт болсон Аюулгүйн Зөвлөлийн санал хураалтаар Орос байнгын гишүүний хувьд хориг тавих эрхээ ашиглаж, гишүүнчлэлийг сунгахад хориг тавьсан ба Пхеньяны хамгийн ойрын холбоотон Хятад улс түдгэлзсэн байна.
ОХУ-ын хориг нь АНУ, Их Британи, Өмнөд Солонгос болон барууны бусад холбоотнуудын шүүмжлэлийн давалгааг өдөөжээ. Москва, Пхеньяны удирдагчдын нэг жилийн хугацаанд олны анхаарлыг татсан олон нийтийн уулзалт хийсний дараа НҮБ-ын хяналтыг зогсоож байгаа нь нууц наймаа улам дэлгэрнэ гэх сэрдлийг төрүүлж байна. НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлөөс 14 жилийн турш шинэчлэгддэг уг зөвлөлийг Орос анх удаа хааж байгаа нь энэ юм.
Украины Гадаад хэргийн сайд Дмитрий Кулеба олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслээр Орос улс хориг тавьсан нь Хойд Солонгосын зэвсгийг дайнд ашигласан гэх "буруутай үйлдлээ хүлээн зөвшөөрсөнтэй адил" гэж мэдэгджээ. АНУ, Их Британи, Франц бүгд Москва Украин дахь байлдааны талбарт зориудаар Хойд Солонгосоос зэвсэг худалдаж авсаар байхын тулд харуулын дууг хааж байна гэж Зөвлөлд мэдэгджээ.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2711260/ | Зүүн өмнөд Азид хүн худалдаалах гэмт хэрэг хямралын түвшинд хүрчээ | Зүүн өмнөд Азид хүн худалдаалах, хүний наймаанаас үүдэлтэй залилангийн гэмт хэргүүд хямралын түвшинд хүрч, зохион байгуулалттай гэмт хэргийн бүлэглэлүүд жил бүр ойролцоогоор гурван их наяд ам.долларын хууль бус орлого олдог гэж Интерпол мэдэгдэв. Олон улсын зохион байгуулалттай гэмт хэргийн нэг бүлэглэл жилд 50 тэрбум ам.долларын ашиг олдог гэж Интерполын ерөнхий нарийн бичгийн дарга Юрген Сток мэдэгдээд, дэлхийн санхүүгийн системээр жил бүр 2-3 их наяд долларын хууль бус мөнгө урсдаг гэдгийг онцоллоо. Тус мөнгө нь Францын эдийн засаг Олон улсын валютын сангийн мэдээгээр 3.1 их наяд ам.доллартай тэнцэнэ. Хар тамхины наймаа нь зохион байгуулалттай гэмт хэргийн орлогын 40-70 хувийг бүрдүүлдэг ч гэмт хэргийн бүлэглэлүүд эдгээр сүлжээг ашиглан хүн, зэвсэг, хулгайн бүтээгдэхүүнийг хууль бусаар зөөвөрлөж байна.Интерпол 2021 онд Ази дахь үйл ажиллагааныхаа үр дүнг танилцуулж, дэлхийн 34 улсад 3500 орчим гэмт бүлгийн хүнийг баривчилж, хууль бусаар олсон 300 сая ам.долларын хөрөнгийг хураан авсан байна. Гэмт бүлэлглэлээс амьд үлдсэн хүмүүсийн мэдүүлэг, ТББ-ын кампанит ажил, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр сүүлийн гурван жилийн хугацаанд Зүүн өмнөд Азид үйл ажиллагаа явуулж буй онлайн луйврын бүлэглэлүүдийн хэрэг улам бүр илчлэгдэж, ихэнх нь дэлхийн өнцөг булан бүрт, тэр дундаа АНУ-д чиглэсэн боолын хөдөлмөрийг ашиглаж байгааг олж тогтоосон. Азийн өнцөг булан бүрээс ирсэн хохирогчдыг бүс нутгийн хэмжээнд хууль ёсны мэт санагдах ажилд хууран мэхэлж, улмаар орон нутгийн эрх баригчдын тусламж багатай эсвэл огт тусламжгүйгээр албадан хөдөлмөрлөх, дур зоргоороо баривчлах, хүний нэр төрийг гутаан доромжлох, эрүүдэн шүүх зэрэг ноцтой хүчирхийлэлд өртөж, залилан мэхлэх газруудад худалдагддаг.НҮБ-ын өнгөрсөн жилийн тайланд дурдсанаар бүс нутаг даяар хэдэн зуун мянган хүн онлайн гэмт хэрэгт худалдаалагдаж байна.НҮБ-ын тооцоолсноор 2021 оны цэргийн эргэлтээс хойш иргэний дайнд автсан Мьянмар даяар 120,000 орчим хүн, Камбож болон бусад газарт 100,000 хүн орчин үеийн боолчлолтой адил нөхцөлд хоригдож байж магадгүй. Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2711404/ | Хятад: Дотоодын цагаач ажилчид тэтгэвэртээ гарч чадахгүй байна | Хятадын хөдөө тосгоноос ажил хайн хот газарт ирсэн цагаач ажилчид тэтгэвэртээ гарах ч эрхгүй байна. Тэд өөрөө хэзээ ч дотор нь амьдарч хүчрэхээргүй орон сууцны хорооллыг барих гэх мэтээр Хятадын эдийн засгийг хүчирхэгжүүлэхэд ихээхэн хувь нэмэр оруулсан. Гэвч тэдэнд тэтгэвэр гэсэн ойлголт байхгүй аж. Мөн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ авах боломж ч хомс байна.Хятадын хүн ам нас ахих тусам цагаач ажилчид ч хөгширч байна. 2022 онд 85 сая орчим цагаач ажилчин 50-иас дээш настай байсан. Энэ нь нийт цагаач ажилчдын 29 хувь юм. Тэдний тэтгэвэр нэг бол хязгаарлагдмал хэмжээтэй, нэг бол огт тэтгэвэр тогтоолгох боломжгүй байна.Гэтэл энэ салбарт насаар ялгаварлан гадуурхах үзэгдэл түгээмэл аж. Барилга, үйлдвэрийн ажлын байруудад залуу хүнийг ажиллуулах сонирхол илүү өндөр байна. Тиймээс цалин хэчнээн бага байсан ч ажил хийх сонирхолтой цагаачид олширчээ. Зарим нь хөдөлмөрийн хүнд нөхцөлд долоо хоногийн долоон өдөр ажилладаг аж. Нас нь өндөр болсон ч, бие нь өвдсөн ч ажлаасаа гарч зүрхэлдэггүй. Яагаад гэвэл энэ ажлаасаа гарлаа гэхэд дараагийн ажил байхгүй, тэтгэвэр байхгүй, хөдөлмөрийн агентлагууд дахин залгахгүй гэж тэд айж байна.Хятадад эмэгтэйчүүдийн тэтгэвэрт гарах нас нь компани, ажлын төрлөөс хамааран 50 эсвэл 55 нас байдаг. Эрэгтэйчүүдийн хувьд 60 байна.Эх сурвалж: AP |
https://news.mn/r/2711319/ | "F-16"-г байрлуулсан барууны баазууд Оросын бай болно | ОХУ-ын арми НАТО-ийн гишүүн орон руу дайрч магадгүй гэх таамаг яриа гарсан. Тэгвэл ерөнхийлөгч Путин үүнийг утгагүй, хоосон яриа гэж үгүйсгэжээ. Гэхдээ Украинд нийлүүлэх "F-16" онгоцуудыг байрлуулсан барууны баазууд Оросын хууль ёсны бай болно гэдгийг анхаарууллаа.Тэрбээр Лхагва гаригт мэдэгдэл хийхдээ "Украины дараа Европ руу довтлохоор төлөвлөж байна гэсэн мэдэгдэл бол дэмий хоосон зүйл. АНУ-ын батлан хамгаалахын төсөв Оросоос 10 дахин их. Ийм нөхцөлд бид НАТО-ийн эсрэг дайн хийнэ гэж байх уу? Байж болшгүй зүйл" гэжээ.Барууны орнууд өнгөрсөн онд 42 ширхэг "F-16" онгоц Украинд нийлүүлэхээр амласан. Энэ хүрээнд Украины нисгэгчид хэдэн сарын турш барууны орнуудад жолоодлогын сургалтад хамрагджээ.Онцлог нь "F-16" онгоцыг хөөрөөгүй, газар дээр байх үед нь хамгаалахын тулд өндөр стандарт бүхий хөөрөх зурвас, талбай шаардлагатай байдаг. Украины агаарын баазууд энэ шаардлагыг хангаж чадах эсэх нь тодорхойгүй байна.Эх сурвалж: JAPAN TODAY |
https://news.mn/r/2711270/ | Францын парламент үсний засалтаар ялгаварлан гадуурхахыг хориглоно | Франц улс ажлын байран дахь үсний засалтаар ялгаварлан гадуурхахыг хориглоход нэг алхам ойртлоо. Уг хуулийн төслийг Үндэсний ассемблэйд баталж, одоо Сенатаар хэлэлцэх болно. Энэ хуулиар ажил олгогчид үсээ засуулахыг шаардахаас гадна афрос, дреадлок, сүлжсэн үсээ бусдын нөлөөгөөр далдалхыг хориглоно. Энэхүү хууль нь ажлын байрны дарамттай тулгарсан хүмүүст, ялангуяа өнгөт арьстай хүмүүст дэмжлэг үзүүлнэ гэж зохиогч найдаж байна.
Уг хуулийн төсөл нь арьсны өнгөөр ялгаварлан гадуурхахыг тусгайлан заагаагүй ч энэ нь хуулийн үндсэн сэдэл юм.Энэ нь мөн шаргал үст, улаан үстэй хүмүүсийг хамгаалахаас гадна "үсний гадуурхал" гэж нэрлэгддэг халзан хохирогчдыг хамгаалах болно.Францын Карибын тэнгисийн Гваделупа арлын парламентын гишүүн Оливье Серва уг төслийг санал болгож, хар арьст эмэгтэйчүүдийн дөрөвний нэг нь ярилцлагын үеэр үсээ хэрхэн зассанаас болж ажилд орохоос татгалзсан хариу авдаг гэж онцолсон Америкийн судалгааг танилцуулав.Гэвч арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах үзлийн эсрэг тэмцэгчид уг хуулийн төсөлд "арьсны өнгөөр ялгаварлан гадуурхах" гэсэн нэр томьёог тусгаагүй нь асуудалтай гэж үзэж байгаа ба олон нийтийн зүтгэлтэн зэрэг олон хүн төрөлхийн үснийх нь ургалтаас болж онлайнаар сөрөг сэтгэгдэлтэй тулгардаг байна.
Карибын тэнгисийн арлын Францын телевизэд ажиллаж байсан Гваделупагийн сэтгүүлч Гилейн Конкут хэлэхдээ хүмүүс түүнийг мэргэжлийн харагдахын тулд үсээ зассан байх ёстой гэж үргэлж хэлдэг байсан гэжээ.Тэрбээр Францын Олон Улсын Радиод хэлэхдээ "2015 онд би натурал үс засалтдаа буцахаар шийдсэн нь надад маш хэцүү байсан. Учир нь би төрөлхийн үсэндээ дасаагүй байсан болохоор хүмүүс юу гэж хэлэхээс айж байсан" гэжээ.Эх сурвалж: Aljazeera |
https://news.mn/r/2711415/ | Өмнөд Африкт автобус гүүрнээс унаж, 45 хүн нас баржээ | Өмнөд Африкт мөргөлчдийг тээвэрлэж явсан автобус уулын гүүрнээс унаснаар дор хаяж 45 хүн амь үрэгджээ. Амьд үлдсэн цорын ганц хүн нь найман настай хүүхэд аж. Мөргөлчид Улаан өндөгний баярын цуглаанд оролцохоор Ботсванаас Лимпопогийн Мориа хот руу хөдөлжээ.Автобус Ммаматлакалагийн гүүрээр гарч явахдаа хазайж, улмаар 50 метр гүн жалга руу унасан байна. Тус гүүр нь Өмнөд Африкийн нийслэл Преториа хотоос хойд зүгт 200 км-ийн зайд орших Мокопане хотын ойролцоо байдаг.Эрлийн ажиллагаа үргэлжилж байна. Гэсэн хэдий ч олон хүний цогцос танигдахын аргагүй шатаж, автобусны сэгэнд дарагдаж, зарим нь хол шидэгджээ.Хохирогчид бүгд Ботсванын иргэд байсан. Өмнөд Африкийн ерөнхийлөгч Кирилл Рамафоса Ботсванын ерөнхийлөгч Мокгветси Масиситэй утсаар холбогдож эмгэнэл илэрхийлжээ.Өмнөд Африкийн засгийн газар Улаан өндөгний баярын үеэр жолооч нарт байнга анхааруулга хүргүүлдэг. Энэ үеэр замууд маш их ачаалалтай, аюултай болдог аж. Өнгөрсөн жил л гэхэд Улаан өндөгний баярын үеэр зам тээврийн ослоор 200 гаруй хүн нас баржээ.Эх сурвалж: AP |
https://news.mn/r/2711400/ | Европ дайнд бэлэн биш байгааг анхааруулав | Европ тив "дайны өмнөх эрин"-д шилжсэнийг Польшийн ерөнхий сайд Дональд Туск анхаарууллаа. Украин ялагдсан тохиолдолд Европын хүн бүр аюулгүй байх боломжгүй болно гэв.Тэрбээр Европ дайнд бэлэн биш байгааг анхааруулаад, "Би хэнийг ч айлгамааргүй байна. Гэхдээ дайн гэдэг өнгөрсөн цагийн зүйл биш болчихоод байна. Хоёр жилийн өмнө эхлээд үнэн бодит зүйл болчихсон шүү дээ" гэжээ.Москва дахь "Крокус сити" концертын танхимд болсон халдлагад ОХУ хэдийнэ Украиныг буруутгаад эхэлсэн гэдгийг мөн Туск онцоллоо. Украинд иргэний байгууламжууд халдлагад өртөх нь олширсон тул Путинд үүнийгээ зөвтгөх шалтаг хэрэгтэй байгаа гэж тэр үзэж байна.ОХУ-ын армийг Украинд сүүлийн долоо хоногуудад идэвхтэй довтлохтой зэрэгцээд тэр энэ мэдэгдлийг хийв. Украины агаарын хүчин 58 дрон болон 26 пуужинг саатуулж чаджээ. Ерөнхий сайд Денис Шмихалын хэлснээр зургаан дүүрэгт эрчим хүчний дэд бүтэц гэмтсэн байна.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2711410/ | Украины эрчим хүчний дэд бүтцэд 99 дрон, пуужингаар халджээ | ОХУ-ын арми Баасан гаригт Украин даяарх эрчим хүчний дэд бүтцийн байгууламжууд руу 99 дрон, пуужингаар халджээ. Орон даяар агаарын довтолгооноос сэрэмжлүүлэх дохиолол дуугарч, 10 мужид гал гарав.ОХУ сүүлийн өдрүүдэд Украины дэд бүтцэд халдах довтолгоогоо эрчимжүүлж байна. Тухайлбал, Харьков мужийн цахилгаан станц гуравдугаар сарын 22-ны өдөр дроны цохилтод өртсөнөөр 700 мянган хүн тоггүй болжээ.Баасан гаригийн цохилтод Украины төрийн өмчид Укрэнерго компанийн дулааны болон усан цахилгаан станцууд өртжээ. Энэ мэдээллийг Украины ерөнхийлөгч Зеленский батлаад, үүнээс болж 2023 оны зургадугаар сард болсон Каховка далангийн гамшигтай ижил хохирол учрах магадлалтай гэлээ.Украины хамгийн том хувийн цахилгаан эрчим хүчний оператор "DTEK" ч бас халдлагад өртжээ. Тус операторын гурван ч дулааны цахилгааны станц халдлагад өртсөнөөр Одесса хотод цахилгаангүй болсон байна.Өнгөрсөн өвөл ОХУ-ын арми Украины эрчим хүчний дэд бүтцүүдийг идэвхийлэн онилсон. Украинчууд болон барууны орнууд "ОХУ энэ онд ч бас танил стратегиэ ашиглана" гэж таамаглаж байв. Гэвч ОХУ оронд нь Украины батлан хамгаалахын салбарыг онилсон юм.Эх сурвалж: AP |
https://news.mn/r/2711359/ | Балтиморын гүүрийг цэвэрлэхэд зориулж 60 сая доллар баталлаа | АНУ-ын зүүн эргийн хамгийн хөл хөдөлгөөнтэй Балтимор боомт дахь Фрэнсис Скотт-Ки гүүрний нэг баганыг Мягмар гаригийн 01:30 цагийн үед чингэлэгт усан онгоц мөргөснөөр гүүр нурсан тухай бид өмнө нь мэдээлсэн. Гүүрээр тухайн үед зорчиж байсан машинууд болон 20 орчим хүн гол руу унасан.Тэгвэл энэ том ослын дараа усан онгоцны сэгийг зайлуулж, гүүрийг цэвэрлэх төлөвлөгөөг Мэрилэнд мужийн захирагч Уэс Мур танилцууллаа. Гүүрийг цэвэрлэхийн тулд Байдены засаг захиргаа яаралтай тусламжийн сангаас 60 сая ам.доллар зарцуулахаар баталжээ."Дали" нэртэй чингэлэгт хөлөг нь 288.95 метр өндөртэй бөгөөд Эйфелийн цамхагтай бараг тэнцүү аж.Мэрилэнд мужийн захирагч Уэс Мур нөхцөл байдлыг 2021 онд Суэцийн сувагт гацсан ачааны хөлөг онгоцыг зайлуулахад таван долоо хоног зарцуулсан хэрэг явдалтай харьцуулжээ. Гэвч энэ удаад гүүр хөлөг онгоцны дээр нурснаараа ялгаатай. Өөрөөр хэлбэл, хөлөг онгоцны дээр 3000-4000 тонн ган төмөр унасан гэсэн үг юм.Өдгөө ослын газарт АНУ-ын армийн инженерүүдийн корпусын 32 ажилтан, Тэнгисийн цэргийн 38 гэрээт ажилтан үүрэг гүйцэтгэж байна. Баасан гаригт 1000 тоннын даацтай кранаар онгоц, гүүрний сэг, төмрийг зайлуулжээ."Дали" хөлөг онгоц олон мянган чингэлэг тээвэрлэж явснаас 56 нь аюултай ачаа тээвэрлэж явсан байна. Үүнд, лити батерей, үнэртэй ус зэрэг зүйл багтжээ.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2711071/ | Пёньян: Оросын газрын тосыг зэвсгээр наймаалцаж байна | АНУ, Өмнөд Солонгос улсууд Хойд Солонгосын хууль бус газрын тосны импорттой тэмцэх ажлын хэсэг байгуулжээ. Хойд Солонгос улс Оросын тусламжтайгаар НҮБ-ын хоригийг тойрч гарч байна. Тодруулбал, Хойд Солонгос НҮБ-аас тогтоосон дээд хязгаараас хэтэрсэн хэмжээгээр газрын тос импортолж байгаа нь Аюулгүйн зөвлөлийн тогтоолыг зөрчсөн үйлдэл аж.ОХУ, Хойд Солонгосын харилцаа улам бүр эрчимжиж буй нь олон улсын анхаарлыг татах болсон. Тэд газрын тосоор зэвсэг солилцож байна.АНУ, Өмнөд Солонгосоос томилогдсон ажлын хэсэгт дипломат харилцаа, тагнуул, хориг арга хэмжээ, далай тэнгисийг хориглох асуудал хариуцсан яам, агентлагийн 30 гаруй албан тушаалтан багтжээ.Газрын тос бол Хойд Солонгосын цөмийн болон пуужингийн хөгжүүлэлт, цэрэгжилтэд зайлшгүй шаардагдах нөөц юм. НҮБ-ын Аюулгүйн Зөвлөлийн 2017 онд баталсан тогтоолоор Хойд Солонгосын импортлох боловсруулсан нефтийн хэмжээг жилд 500 мянган баррель хүртэл байхаар хязгаарласан. Гэвч Пёньян хоригийг зөрчиж, хууль бус арга ашигласаар иржээ. Аюулгүйн зөвлөлийн тайланд дурдсанаар Хойд Солонгос өнгөрсөн оны нэгдүгээр сараас есдүгээр сар хүртэл 1.5 сая гаруй баррель боловсруулсан газрын тос импортолсон байна.Хойд Солонгосоос ОХУ руу өнгөрсөн оны долдугаар сараас хойш 7000 орчим чингэлэг сум илгээжээ. Харин ОХУ хариуд нь Хойд Солонгос руу 9000 гаруй чингэлэг илгээсэн байна. Уг чингэлэгүүдэд хоол хүнс, зэвсэг үйлдвэрлэхэд шаардлагатай түүхий эд тээвэрлэсэн.Хиймэл дагуулаас авсан зургуудыг харахад гуравдугаар сард ОХУ-ын Алс Дорнод дахь Восточный боомтоос нефтийн бүтээгдэхүүн авахаар Хойд Солонгосын таван хөлөг онгоц гарчээ. Танкерууд гурван долоо хоног хүрэхгүй хугацаанд 125 мянган баррель боловсруулсан нефтийн бүтээгдэхүүн тээвэрлэсэн байж болзошгүй.Эх сурвалж: UPI |
https://news.mn/r/2711203/ | Ромын Пап лам Улаан өндөгний баярын өмнөх ёслолоо үйлдлээ | Ромын Пап лам Франциск Пүрэв гаригт даруу төлөв байдлыг онцолсон ёслолын үеэр Ромын шоронд хоригдож байсан 12 эмэгтэйн хөлийг угаав. Тэрбээр анх удаа тусгай ёслолын үеэр хөл угаах зан үйлийг хийлээ. Сүүлийн үед эрүүл мэнд, хөдөлгөөний бэрхшээлтэй болсон 87 настай Пап лам Ром дахь Ребиббиа шоронд болсон ёслолыг удирдаж, тэргэнцэрээсээ эмэгтэй хүн бүрийн хөлийг угааж өгсөн ба олон хүн нулимс дуслуулж байв. Хөл угаах зан үйл нь Улаан өндөгний баярын өмнөх Пүрэв гаригт болдог ба Есүс Христ нас барахаас өмнөх шөнө шавь нарынхаа хөлийг угааж өгсөн үйл явдлыг хүндэлж, дуурайх зорилготой юм.Пап лам Франциск 2024 оны гуравдугаар сарын 28-ны Пүрэв гаригт Ромын зах дахь Ребиббиа шоронд хоригдож байсан 12 эмэгтэй хоригдлын хөлийг угааж, хөлийг нь үнсэж байгаа нь түүний үйлчлэл, даруу байдлыг онцлон тэмдэглэх зорилготой зан үйл юм.Франциск анх Пап ламаар сонгогдсон үеэсээ хойш хөл угаах зан үйлыг зөвхөн Ватиканд хийдэг байсан. Тэрбээр хоригдол, дүрвэгсэд, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөлийг угааж өгч Улаан өндөгний баяраа тэмдэглэдэг байжээ. Олон жилийн турш Франциск эмэгтэйчүүд болон мусульманчуудын хөлийг угааж байсан бол сүмийн нэрт түүхч, зохиолч Майкл Уолш, литургийн мэргэжилтэн Фр Энтони Рафф нар “CNN”-д Пап лам ёслолын үеэр зөвхөн эмэгтэйчүүдийн хөлийг угааж байгаа нь анхны тохиолдол гэж онцолсон байна. Пап лам сонгогдсон анхны жилүүддээ сүмийн дүрэмд өөрчлөлт оруулж, ёслолд эмэгтэйчүүдийг албан ёсоор оролцуулсан нь Ватиканы эсэргүүцэлтэй тулгарсан юм. Түүний өмнөх Ерөнхийлөгч XVI Бенедикт эрчүүдийн хөлийг л угаадаг байсан бол сүүлдээ лам нарын хөлийг л угаах горимд шилжсэн байна.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2711107/ | Газын зурвас дахь өлсгөлөнг үүсгэсэн бүхэн дайны "гэмт хэрэгтэн" | Олон сарын турш Газын зурваст дайн дэгдэж энгийн иргэд, хүүхэд хөгшид хохирч буй үйл явдал нь хүмүүнлэгийн гамшиг, их өлсгөлөн болж буйг НҮБ-ын тайлан нотоллоо.Тус тайлан ил болсноор Израилын зүгээс Палестины энгийн иргэдийн аюулгүй байдалд санаа тавьж, хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэх шаардлагатай байгааг анхааруулав.НҮБ-ын хүний эрхийн хамгийн өндөр албан тушаалтан Волкер Тюрк Израилын Газын зурваст хийж буй дайралтыг буруутган, өлсгөлөнг дайны зэвсэг болгон ашиглаж байж магадгүй гэв. Хэрэв Израилын засгийн газар Газа дахь дайралтаа үргэлжлүүлсээр байвал өлсгөлөн улам даамжирч, дайны гэмт хэрэг үүсэх нь тодорхой гэж НҮБ үзэж байна. Гэвч НҮБ-ын дээд албан тушаалтны мэдэгдлийг Израилын Бенжамин Нетаньяхугийн Ликуд намын ахлах улстөрч, Эдийн засгийн сайд Нир Баркат үгүйсгэж, хий дэмийрэл гэжээ.Нир Баркат болон түүний намын үзэж буйгаар Израил улс НҮБ болон АНУ-ын Газад зориулсан тусламжийг чөлөөтэй нэвтрүүлж байгаа ба Хамас бүлэглэлээс болж өлсгөлөнд нэрвэгдсэн иргэд зохих ёстой тусламжаа авч чадахгүй байгаа гэв.Мөн дийлэнх хүнсний тусламж Египетийн Рафах хилийн дагуу гацсан ба Израил тодорхой шалгалт хийсний дараа тусламжийн багцыг нэвтрүүлнэ гэж Нир Баркат тайлбарлажээ. Хүнс, эмнэлгийн тусламж иргэдэд хангалттай хүрэхгүй байгаагийн нэг шалтгаан нь агаараар зөөж, буулгах аж. АНУ, Их Британи зэрэг улсууд геополитикийн нөхцөл байдал хурцадмал байгаа тул агаарын тээврээр тусламжийн багц буулгаж байгаа ч ихэнх нь далайн усанд унаснаар палестинчүүд живэх эрсдэлтэй болсон. Хуурай газар буусан тусламжийн багцыг иргэд булаалцалдан амь насаа алдах тохиолдол ч гарав. Ерөнхийдөө Израил болон Хамас дайнаас гадна хүмүүнлэгийн гарц нээхгүй бол өдөрт хэдэн зуугаараа өлсгөлөнд нэрвэгдэн амь эрсдэх гэнэ. АНУ хүмүүнлэгийн багуудтай хамтран түр боомт барих ажлыг эхлүүлээд байгаа ч хэзээ бүрэн ашиглалтад орох нь тодорхойгүй байна.Хэрэв Израил хуурай замын нэвтрэх эрхийг хүмүүнлэгийн байгууллагуудад олгох юм бол Газад хагас цагийн дотор хэдэн арван тонн тусламж очих боломжтой ба энгийн иргэд өлсгөлөнгөөс гарах боломжтой аж.Гэсэн хэдий ч Израил санаатайгаар тусламжийн цуваад саад хийж буй хэд хэдэн баримт олдсон гэж НҮБ-ын дээд албан тушаалтан Волкер Тюрк мэдэгдэв. Хамас аравдугаар сарын 7-нд Израил руу довтолсны дараа Израилын цэргийн хүчин хариу довтолж, Газын энгийн иргэдийг хүчирхийлсэн нь буруу бөгөөд тусламжийн цувааг санаатай саатуулах нь байж боломгүй хэрэг гэж Тюрк хэлэв. Түүний хувьд нөхцөл байдал ямар ч байсан энгийн гэм зэмгүй хүмүүсийг зовоох нь гэмт хэрэг ба хийсэн үйлдлийнхээ төлөө хариуцлага хүлээх ёстой гэж үзэж байна.ИЗРАИЛ ӨЛСГӨЛӨНГ ЗЭВСЭГ БОЛГОН АШИГЛАЖ БАЙНА ГЭВ"Хүмүүнлэгийн чиглэлээр явсан ажилчид маань Газа хүрэх замд хэд хэдэн шалгалт, улаан туузаар хаасан зам болон саадтай таарсан гэж мэдээлсэн. Онцгой байдлын ямар ч хэрэггүй энэ бүх саад тотгор нь Израилын явуулга гэж үзэж байна. Тусламж хүргэхийн тулд үндэслэлгүй олон шалгалттай таарах ёсгүй. Бид Израил санаатайгаар өлсгөлөн зохион байгуулж, зэвсэг болгон ашиглаж байна гэж бодож байна. Баримт нь ч бий" гэж Тюрк "BBC" -д ярьжээ. Газын зурваст болсон хүмүүнлэгийн сүйрлийн талаар ил болсон газрын зураг, мэдэгдэл, статиск тоо нь өнгөрсөн долоо хоногт олон улсын донсолгосон байна. Эдгээр бүх баримт, судалгаа нь Израил улс Хамасын эсрэг хийж буй дайны арга барилаа нэн яаралтай солих ёстойг харуулжээ. Энэхүү судалгаа нь олон улсын нэр хүндтэй сүлжээ болох "IPC" гэгддэг Хүнсний аюулгүй байдлын нэгдсэн шатлал, ангиллын хамгийн сүүлийн үеийн тайлан юм. Энэ нь өлсгөлөнгийн цар хүрээг хэмжихийн тулд засгийн газар, НҮБ болон тусламжийн агентлагуудад улс төрийн бус мэдээлэл өгдөг. Тус судалгаагаарГазын зурваст 1.1 сая хүн буюу нийт хүн амын тал хувь нь хүнсний аюулгүй байдлын гамшигт нэрвэгдээд байгаа тул их өлсгөлөн удахгүй болохыг харуулсан байна. Газын зурваст гал зогсоож, тусламж үзүүлэхгүй бол ойрын найман долоо хоногийн дотор өлсгөлөн хэзээ ч тохиолдож болохыг судалгаанд тусгасан аж.Израилын дайралтын дараа Газад үйл ажиллагаа явуулж буй цөөхөн эмнэлгүүдийн нэгэнд өвчтэй өлсгөлөн хүүхдүүдээ авчирсан палестин эцэг эхчүүдийн хувьд статистик мэдээг хүлээх шаардлагагүй. Учир нь тэд өдөр бүр өлссөнөөсөө болж бие нь дордож буй хүүхдүүдээ харж, тусламж ирэхийг хүлээдэг. Газа бол өвчин тусаад эдгэж болох газар биш."BBC”-д ажилладаг Палестины чөлөөт сэтгүүлчийн очсон эмнэлэгт нэг залуу охин орон дээр хагас ухаантай хэвтэж байв.НҮБ-ЫН ГАЛ ЗОГСООХЫГ ШААРДСАН ТОГТООЛЫГ ИЗРАИЛ ҮЛ ТООМСОРЛОВНура Мохаммед охин уушиг, элэгний фиброзтой ба тайван цагт ч үхэх эрсдэлтэй. Дайн эхэлснээс хойш хэдэн сар өлсч, эмнэлгийн зөв тусламж авч чадаагүй түүний бие хурдан муудаж байна. Ээж нь “Миний охин хөдөлж чадахгүй байна. Тэр цус багадалттай, байнга унтдаг, идэх тэжээллэг зүйл байхгүй" гэж сэтгүүлчид ярьжээ. Гэсэн хэдий ч Нура эмнэлэгт очиж чадсан цөөн хүмүүсийн нэг юм. Эмнэлгийн тусламж нэн шаардлагатай нэг сая гаруй Газачуудын дийлэнх нь эмнэлэгт очиж эмчлүүлнэ гэх сонголт хийхгүй. Газын хүмүүнлэгийн сүйрлийн нотолгоо асар их байна. Эмнэлгээс авсан зургуудад үе мөч нь хавдсан, гар хөл нь туранхай, арьсны үрэвсэлтэй, цочмог хоол тэжээлийн дутагдлын сонгодог шинж тэмдэг бүхий хүүхдүүдийг харуулжээ. Нэн даруй гал зогсоохыг шаардсан НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн тогтоолыг Израил үл тоомсорлов. Израилын эдийн засгийн сайд Нир Баркат аравдугаар сарын 7-нд Хамас бүлэглэлийг бүрмөсөн устгаж, барьцаалагдсан хүмүүсийг суллах Израилийн дайны зорилгод юу ч саад болохгүй гэж мэдэгдээд байна.Дэлхий даяарх холбоотнууд Израилийн стратегийн зорилтыг дэмжиж байна гэж тэрбээр мэдэгдсэн ч АНУ-ын Ерөнхийлөгч Жо Байденаас эхлээд Израилын олон түнш орнууд тус улсын дайны арга барилыг буруутгаж байгаа.
Израилын мэдэгдэлд НҮБ-ын дээд албан тушаалтан Тюрк "Миний тэдэнд хэлж чадах ганц зүйл гэвэл олон улсын зөвшилцөл урьд өмнө байгаагүйгээр бий болно. Энэ долоо хоногийн Аюулгүйн зөвлөлийн хурлаар дайны гэмт хэргийг хэрхэн шийдвэрлэх томоохон шийдэл гарна. Хүний эрх ноцтой зөрчигдөж байгаа энэ үед галыг зогсоохыг шаадаж байна. Энэ бол миний өгөх хариу" гэж мэдэгджээ.Эх сурвалж: BBC, Aljazeera |
https://news.mn/r/2711007/ | Чернобылийн сүйрлийн үед ашиглаж байсан нэн ховор машиныг устгажээ | Чернобылийн сүйрлийн дараа ашиглаж байсан Зөвлөлтийн үеийн нэн ховор хуягт машиныг Украины арми устгажээ. "Ладога" гэх цөмийн командлагч машиныг украинчууд нисгэгчгүй онгоцоор онилж устгасан байна.Цөмийн гамшиг тохиолдсон үед Кремлийн удирдах албан тушаалтнуудыг аюулгүй газарт хүргэх зорилгоор уг машиныг 1970-аад онд зохион бүтээжээ. 1986 онд Чернобылийн сүйрлийн дараа тус машиныг анх удаа ослын газарт илгээн, бодитоор туршиж үзсэн байдаг. Т-80 байлдааны танкийн явах эд ангиудыг ашиглан үйлдвэрлэсэн "Ладога" машиныг Чернобылийн дэлбэрэлтийн дараа гамшгийн бүсэд сайн ажилласан гэж дүгнэжээ.Дотор талын зургуудыг харахад уг машиныг яах аргагүй Зөвлөлтийн үеийн дээд албан тушаалтнуудад зориулжээ.Байлдааны талбарт "Ладога" машиныг гаргаж ирсэн нь ОХУ тулаанд нэрвэгдсэн танкийн флотоо шинэчлэхийг эрмэлзэж буйг илэрхийлнэ. Украины Батлан хамгаалах яамны тооцоогоор 2022 оны хоёрдугаар сарын 24-нд бүрэн хэмжээний дайралт эхэлснээс хойш Оросын арми 6904 танкаа алдсан байна.Эх сурвалж: THE TELEGRAPH |
https://news.mn/r/2710918/ | НҮБ: Айл өрхүүд өдөрт нэг тэрбум хоол хүнс хаядаг | НҮБ-аас гаргасан шинэ судалгаагаар 2022 онд дэлхийн нийт айл өрхүүд өдөр бүр нэг тэрбум хоол хаясан байна. Хүнсний хог хаягдлын индексийн тайланд НҮБ-аас 780 сая гаруй хүн өлсгөлөнд нэрвэгдэж байх үед айл өрх, аж ахуйн нэгжүүд нэг их наяд гаруй ам.долларын хоол хүнсийг хогийн сав руу хаясан гэж мэдэгджээ. Энэхүү индекс нь 2030 он гэхэд хүнсний хог хаягдлыг хоёр дахин бууруулах оролдлого хийж буй улс орнуудын ахиц дэвшлийг харуулдаг юм. Нэг тэрбум гаруй тонн хүнсний бүтээгдэхүүн буюу зах зээл дээр байгаа нийт бүтээгдэхүүний тавны нэгийг 2022 онд айл өрхүүд үрэн таран хийсэн байна.“Хүнсний хаягдал бол дэлхийн эмгэнэл юм. Дэлхий даяар хоол хүнс дэмий үрэгдэж байгаа тул өнөөдөр сая сая хүн өлсөж байна" гэж НҮБ-ын Байгаль орчны хөтөлбөрийн гүйцэтгэх захирал Ингер Андерсен мэдэгдэлдээ дурджээ. Ийм үрэлгэн байдал нь байгаль орчныг доройтуулна" гэж тайланд дурджээ. Хүнсний хаягдал, хог хаягдал нь дэлхийн хүлэмжийн хийн ялгарлын 8-10 хувийг үүсгэдэг. Хэрэв хүнсний хаягдлын хэмжээг улсаар төсөөлбөл Хятад. ”WRAP” ашгийн бус байгууллагатай хамтран гаргасан тайлан нь НҮБ-аас гаргасан дэлхийн хүнсний хог хаягдлын хоёр дахь тайлан ба өнөөг хүртэл хамгийн бүрэн гүйцэд дүр зургийг харуулж чаддаг онцлогтой аж. Уг тайланд өдөр тутмын "тэрбум хоол" нь "маш консерватив тооцоо" бөгөөд "бодит хэмжээ нь хамаагүй өндөр байж магадгүй" гэж мэдэгджээ.”WRAP”-ийн Ричард Сваннелл "Миний хувьд энэ бол үнэхээр гайхмаар үзүүлэлт" гэж “AFP” агентлагт ярьжээ.
"Яг үнэндээ дэлхий дээр өлсөж байгаа бүх хүмүүсийг буюу 800 сая орчим хүнийг жил бүр үрдэг хоол хүнсээр өдөрт нэг удаа хооллож чадна” гэв. Тэрбээр үйлдвэрлэгчид болон жижиглэнгийн худалдаачдыг нэгтгэсэн нь хог хаягдлыг бууруулж, хэрэгцээтэй хүмүүст хоол хүнс хүргэхэд тусалсан боловч илүү их арга хэмжээ авах шаардлагатай байгааг онцлов. Айр өрхүүдийн хаясан хоол хэн нэгний цатгалан хонох гэсэн хүсэл тул байгаа хүнсээ зөв зохицуулан, үрэлгэн биш байхыг Ричард Сваннелл хүслээ.Эх сурвалж: Aljazeera |
https://news.mn/r/2711076/ | Байден, Обама, Клинтон нар нэгдэв | АНУ-ын үе үеийн гурван ерөнхийлөгч Пүрэв гаригт Нью-Йорк хотноо сонгуулийн хандив цуглуулах кампанит ажлаар нэгдэв. Ардчилсан намаас ерөнхийлөгчийн сонгуульд дахин нэр дэвшиж буй Жо Байдены кампанит ажилд дэм өгөхөөр Барак Обама, Билл Клинтон нар хүрэлцэн ирсэн нь энэ юм.Арга хэмжээ ерөнхийлөгч нарын хөтөлбөрөөр эхлээд урлагийн тоглолтоор өндөрлөх аж. Эндээс дор хаяж 25 сая ам.доллар цугларна гэж үзэж байна. Арга хэмжээний тасалбарын үнэ 225-500 мянган ам.долларын хооронд байх бөгөөд Ардчилсан намын түүхэн дэх хамгийн ашигтай арга хэмжээ болж магадгүй юм.Сонгогдсон зочдод гурван ерөнхийлөгчийн хамтаар гэрэл зургаа татуулах боломж олгожээ. Тэдний гэрэл зургийг алдарт зурагчин Энни Лейбовиц авна.Энэхүү хандивын арга хэмжээ нь Байден, Обама нарын хамтарсан сурталчилгааны анхны арга хэмжээ юм. Ерөнхийлөгч асан Барак Обама арваннэгдүгээр сар хүртэл томоохон хандив цуглуулах арга хэмжээнд оролцож, Байдены нэрийн өмнөөс АНУ-аар аялах төлөвтэй байна. Обамагийн ахлах зөвлөх Эрик Шульц хэлэхдээ "Ерөнхийлөгч асан Обама ерөнхийлөгч Байденыг дахин сонгогдоход нь туслахын тулд чадах бүхнээ хийнэ" гэжээ.Эх сурвалж: GOOD MORNING AMERICA |
https://news.mn/r/2711221/ | Италийн налуу цамхаг нурахад бэлэн байна | Хазгай хэлбэрээрээ дэлхий дахинд алдаршсан Пизагийн цамхаг Италийн Пиза хотод байрладаг. Тэгвэл Италийн хоёр дахь налуу цамхаг болох Торре Гарисенда сүйрлийн ирмэгт ирээд байна.Болонья хот дахь Гарисенда цамхаг нь 12 дугаар зуунд баригдсан бөгөөд 48 метр өндөр. Цамхаг 14 дүгээр зууны үеэс хазайж эхлээд өнөөдөр дөрвөн градус хазайсан байна. Энэ нь Пизагийн цамхагийн 3.9 градусын хазайлтаас илүү гарсан гэсэн үг.Гарисендаг нурах өндөр эрсдэлтэй болсон гэж шинжээчид дүгнэсэн тул эргэн тойрон дахь гудамжуудыг өнгөрсөн оны сүүлээр хэсэг хугацаанд битүүмжилсэн. Байгууламжийн ойр орчмыг битүүмжилснээр Асинелли цамхагт аялагч жуулчид зочлох боломжгүй болсон. Иймээс Италийн эрх баригчид Пизагийн цамхагийг бэхэлсэнтэй ижил төхөөрөмж ашиглан аврах төлөвлөгөө боловсруулжээ.Пизагийн цамхагийг бэхлэхэд ашигласан тоног төхөөрөмжийг Гарисендад зохицуулж, бэхлэхэд ойролцоогоор зургаан сар шаардлагатай. Мөн 19 сая еврогийн зардал гарна.Гарисенда нь Пизагийн цамхаг шиг олонд төдийлөн танигдаагүй ч Болоньяг зорьсон аялагч жуулчдын сонирхлыг татсаар ирсэн. Мөн зэрэгцээ орших Асинелли цамхаг нь 1.3 градусын хазайлттай.ЮНЕСКО-гийн Дэлхийн өвд бүртгэлтэй Пизагийн цамхаг 1990-ээд оны эхээр 4.5 градусын хазайлттай байжээ. 1993 оноос хойш найман жил үргэлжилсэн аврах ажиллагааны эцэст хазайлт 3.9 градус болсон байна.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2710902/ | Хятад, Пакистаны харилцааг сэвтүүлэх зорилготой халдлага дахин гарав | Пакистаны баруун хойд хэсэгт Мягмар гаригт амиа золиослогч этгээд бөмбөг дэлбэлсний улмаас зургаан хүний амь үрэгджээ. Хохирогчдын тав нь хятад ажилчин, нэг нь нутгийн иргэн байсан аж.Тус улсын эрх баригчид үүнийг Пакистан, Хятад хоёр улсын харилцааг сэвтээх гэсэн оролдлого гэж үзэж байна.Нийслэл Исламабадаас Хайбер Пахтунхва муж дахь Дасу далан руу явах замд энэ хэрэг болжээ. Дасу далан нь Пакистаны усан цахилгаан станцын хамгийн том төсөл юм. Амиа золиослогч этгээд ажилчдын машин руу дайрсны улмаас дэлбэрэлт болсон байна. Дасу далангийн хятад ажилчид амиа алдсан тохиолдол ганц үүгээр дуусахгүй. Тодруулбал, гурван жилийн өмнө мөн л уг далан руу явж байсан ажилчдын автобусанд дэлбэрэлт болж, 13 хүн нас барсны ес нь хятад байжээ.Хятадын "Бүс ба зам" дэд бүтцийн санаачлагын гол холбоотон Пакистаны нутаг дэвсгэрт сүүлийн долоо хоногийн хугацаанд гурав дахь удаагаа ийм төрлийн харгислал гарав. Энэ нь Пакистан дахь Хятадын төслийн аюулгүй байдлын сорилт улам бүр нэмэгдэж буйг илтгэнэ.Хятад улс дэлбэрэлтийг эрс буруушааж, хариуцлага нэхэж байна."Хэргийг аль болох хурдан шалгаж, гэмт этгээдүүдийг илрүүлэн, шүүхэд өгөхийг Пакистанаас хүсч байна. Хятад иргэд, хятадын байгууллага, хятадын төслүүдийн аюулгүй байдлыг хангаж, хамгаалахын тулд үр дүнтэй арга хэмжээ авахыг Пакистанаас шаардаж байна" гэж тус улсын Гадаад хэргийн яам Лхагва гаригт мэдэгдлээ.Пакистаны ерөнхий сайд Шехбаз Шариф Мягмар гаригт Исламабад дахь Хятадын Элчин сайдын яаманд зочилж, эмгэнэл илэрхийлэв. Тэрбээр буруутай этгээдүүдэд хариуцлага тооцохоо амлаад, "Өнөөдрийн халдлагыг Пакистан, Хятадын нөхөрлөлийг сүйтгэх гэсэн дайсан зохион байгуулсан" гэжээ.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2710955/ | Москвагийн халдлагаас болж 100 гаруй хүн ор сураггүй хэвээр байна | Өнгөрсөн долоо хоногт Москвагийн концертын танхимд болсон халдлагын улмаас амь үрэгдэгсдийн эцсийн тоо 143 хүрсэн ч ор сураггүй алга болсон хүмүүсийн тоо 100 гаруй байгаа нь нас барагсдын тоог нэмж магадгүй гэж Оросын мөрдөн байцаах алба мэдэгдэв.ОХУ-ын Мөрдөн байцаах хороо Лхагва гаригт нас барсан 143 хүний нэрсийн жагсаалтыг нийтэлжээ. Мөрдөн байцаагчид өнгөрсөн Баасан гаригаас хойш сураггүй алга болсон 143 мэдээлэл хүлээн авсан гэж өмнө нь мэдэгдэж байсан. Сураггүй алга болсон хүмүүсийн хэд нь амиа алдсан хүмүүсийн тоонд багтаж байгаа нь тодорхойгүй байна. “CNN” Мөрдөн байцаах хорооноос тодруулга хүсчээ. Өнгөрсөн долоо хоногт Москва хотын захад байрлах “Крокус Сити Халл” руу зэвсэгт этгээдүүд дайран орж, байшинг галдан шатаахын өмнө энгийн иргэдийг буудаж, улмаар дээвэр нь нурсан нь өнгөрсөн долоо хоногт Оросыг донсолгоод байна.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2711199/ | Навальныйн шүүх хурлыг сурвалжилсан сэтгүүлчийг баривчилжээ | ОХУ-ын эрх баригчид сөрөг хүчний зүтгэлтнүүд, сэтгүүлчид, идэвхтнүүд болон "LGBTQ+" нийгэмлэгийн гишүүдэд чиглэсэн өргөн цар хүрээтэй тэмцлийн хүрээнд зургаан сэтгүүлчийг баривчилжээ. Зургаан сэтгүүлчийн нэг Антонина Фаворскаяа нь сүүлийн хэдэн жилийн турш Навальныйн шүүх хурлыг сурвалжилсан юм. Энэ талаар "Хил хязгааргүй сэтгүүлчид" байгууллага Пүрэв гаригт мэдээллээ.Антонина Фаворскаяаг Навальныйн Авлигатай тэмцэх сангийн цахим хаягаар дамжуулан хэт даврагч үйл ажиллагаа явуулсан гэж буруутган, баривчилжээ. Тэрбээр Навальныйн шүүхийн сонсголыг хэдэн жилийн турш сурвалжилж, шоронд нас барахынх нь өмнөх хамгийн сүүлчийн дүрс бичлэгийг хийсэн байна.Александра Астахова, Анастасиа Мусатова нар баривчилгааны төвд Фаворскаяатай уулзахаар ирснийхээ дараа баривчлагдсан байна. Мөн тэдний гэрт нэгжлэг хийж, зарим зүйлийг нь хурааж авчээ."SOTAvision" цахим хуудасны сэтгүүлч Екатерина Аникьевич, "RusNews"-ийн Константин Яров нар харин Фаворскаяагийн гэрийг нэгжих үйл явцыг сурвалжилсныхаа төлөө баривчлагдсан байна. "Хил хязгааргүй сэтгүүлчид"-ийн мэдээлснээр Яров нь цагдаа нарт зодуулж, заналхийлүүлсний улмаас эмнэлэгт хүргэгджээ. Цагдаагийн өөдөөс дуулгаваргүй загнасан гэдэг үндэслэлээр түүнийг 15 хоног хорих магадлалтай.Мөн "RusNews"-ийн сэтгүүлч Олга Комлеваг Москвагаас зүүн зүгт 1300 км зайд орших Уфад Лхагва гаригт баривчилжээ. Түүнийг хэт даврагч үйл ажиллагаа болон Навальныйн байгууллагын үйл ажиллагаанд оролцсон гэж баривчилсан байна.Фаворскаяа гуравдугаар сарын 17-ны өдөр Навальныйн булш руу цэцэг өргөснийхөө төлөө анх баривчлагдсан. 10 хоногийн дараа цагдан хорих хугацаа нь дууссан боловч эрх баригчид түүнийг дахин буруутгаж, Баасан гаригт Москвагийн Басманный дүүргийн шүүхэд ирэхийг тушаасан байна.Эх сурвалж: AP |
https://news.mn/r/2710882/ | Европын нисдэг машины технологийг Хятад худалдан авчээ | Европт анх зохион бүтээж, амжилттай туршсан нисдэг машины технологийг Хятадын нэгэн пүүс худалдан авчээ.
"BMW" хөдөлгүүр, энгийн түлшээр ажилладаг "AirCar" нь 2021 онд Словакийн хоёр нисэх онгоцны буудлын хооронд 35 минутын турш хөөрөх зурвас ашиглан ниссэн байдаг. Машинаас нисэх онгоц болгоход ердөө хоёр минут шаардлагатай уг загвар, технологийг одоо Хятадын газарзүйн тодорхой бүс нутагт ашиглах болно.Канжоу хотод төвтэй "Хэбэй жиансин нисдэг машин" компани "AirCar" нисдэг машинан онгоцыг тодорхойгүй газар үйлдвэрлэх, ашиглах онцгой эрхийг худалдаж авлаа."AirCar"-ийг бүтээсэн "KleinVision" компанийн үүсгэн байгуулагч Антон Заякын мэдээлснээр "Хэбэй Жиансин" Словакийн өөр нисэх онгоц үйлдвэрлэгчээс өмнө нь технологийг нь худалдаж авсны дараа тус пүүс өөрийн нисэх онгоцны буудал, нислэгийн сургуулийг барьсан байна. Автомашины хувьсгалыг тэргүүлсэн Хятад улс одоо нисдэг тээврийн боломжуудыг идэвхтэй хөгжүүлж байна.Өнгөрсөн сард "Autoflight" нэртэй компани Шэньжэнь, Жухай хотуудын хооронд зорчигч тээвэрлэдэг дрон туршилтын нислэг хийсэн. Машинаар гурван цаг үргэлжилдэг аялалыг 20 минутын дотор дуусгасан боловч онгоцонд зорчигч байгаагүй. Мөн 2023 онд Хятадын "eHang" пүүс цахилгаан нисдэг таксигаараа аюулгүй байдлын гэрчилгээ авсан байна. Их Британийн засгийн газар 2028 он гэхэд нисдэг такси нь тэнгэрийн байнгын онгоц болж магадгүй гэж мэдэгджээ.Гэхдээ эдгээр дронтой төстэй зорчигч тээврийн онгоцнуудаас ялгаатай нь "AirCar"нь босоо тэнхлэгт хөөрч буудаггүй ба нисэх зурвас шаарддаг. "KleinVision" энэ технологийг хэдэн төгрөгөөр худалдсанаа хэлэхээс татгалзсан байна. “AirCar”-д 2022 онд Словакийн Тээврийн газраас нислэгт тэнцэх эрхийн гэрчилгээ олгосон ба энэ оны эхээр "YouTuber" Mr Beast нийтэлсэн видеонд онцолсон байна. Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2710662/ | Ши Жиньпин гадаадын бизнес эрхлэгчидтэй уулзав | БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин дэлхийн хоёр дахь том эдийн засгийн хувьд хүнд хэцүү хэдэн жилийн дараа гадаадын хөрөнгө оруулалтыг Хятадад эргүүлэн татахыг оролдож байна. Тэрбээр Бээжингийн Ардын их хурлын ордонд Америкийн бизнес эрхлэгчид, эрдэмтэн судлаачидтай уулзсан тухай төрийн хэвлэлүүд мэдээлжээ.Уулзалтад АНУ-ын Даатгалын "Chubb" компанийн гүйцэтгэх захирал Эван Гринберг, АНУ-Хятадын харилцааны үндэсний хорооны ерөнхийлөгч Стивен Орлинс, АНУ-Хятадын бизнесийн зөвлөлийн ерөнхийлөгч Крейг Аллен нар оролцжээ. Ши Жиньпин хамгийн сүүлд өнгөрсөн арваннэгдүгээр сард Сан Францискод болсон АПЕК-ийн дээд хэмжээний уулзалтын дараа АНУ-ын бизнес эрхлэгч удирдлагуудтай уулзсан байдаг. Уулзалт нь Вашингтонтой хурцадмал байдалд байгааХятадад АНУ-ын компаниудтай харилцаа холбоогоо бэхжүүлэх боломжийг олгон, тэдний хөрөнгө оруулалтыг таатай хүлээж авахыг илэрхийлж байна. Форумын зочдын жагсаалтад Дэлхийн банкны ерөнхийлөгч Ажай Банга, Олон улсын валютын сангийн (ОУВС) гүйцэтгэх захирал Кристалина Георгиева болон 100 гаруй үндэстэн дамнасан фирмийн төлөөлөгчид багтсан байна. Сүүлийн өдрүүдэд бизнесийн удирдагчид Хятадын олон ахмад удирдагчидтай уулзаж чадсан ч Си Зиньпинтэй уулзах урилга нь өнөөгийн бизнесийн орчны талаарх сөрөг ойлголтыг арилгахын тулд Бээжин нэгдсэн хүчин чармайлт гаргаж байгааг харуулж байна. Өнгөрсөн жил геополитикийн хурцадмал байдал, хууль эрх зүйн орчин чангарч байсан үед компаниуд үйл ажиллагаагаа багасгаж, бизнесээ “эрсдэлгүй болгох” оролдлого хийснээр Хятад дахь гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт 8 хувиар буурчээ. Тагнуулын болон төрийн нууцын тухай хуулиудыг чангатгасан нь зарим пүүсүүдийг үнэхээр баяртай байгаа эсэхэд эргэлзэхэд хүргэсэн бол COVID-19 тахал нь Хятадын ханган нийлүүлэлтийн сүлжээнд хэт хамааралтай байгаад анхаарлаа хандуулав.Эдгээр санаа зовоосон асуудлуудыг үл харгалзан Хятад улс энэ оны ДНБ-ий зорилтыг 5 хувьд дэвшүүлж, Хятадын хөгжлийн форумд оролцогчдод дэвшүүлсэн бусад зорилтуудын дунд стратегийн салбаруудыг үргэлжлүүлэн дэмжихээ амласан. Энэ жилийн Хятадын хөгжлийн чуулга уулзалт Бээжингийн тахал өвчний эсрэг хатуу тэмцлийн үр дагавар, АНУ-ын агаарын орон зайд Хятадын тагнуулын бөмбөлөгтэй холбоотой маргаан зэрэгт дарагдсан, өнгөрсөн жилийн арга хэмжээнээс арай гайгүй эхэлсэн юм.Эх сурвалж: Aljazeera |
https://news.mn/r/2710885/ | Туйлын мөс хайлснаар дэлхийн цаг хугацаа өөрчлөгдөх аюул нүүрлэжээ | Дэлхийн хүмүүс ирэх хоёр жилд цаг хугацааныхаа нэг секундыг алдах тооцоолол байна. Туйлын мөс хайлснаар дэлхийн тэнхлэгийн эргэлт, цаг хугацаанд өөрчлөлт орох аж. Тэгвэл одоо байгаа цаг, уур амьсгал, тэнхлэгийн өөрчлөлт хэр хурдан нүүрлэхийг зөвхөн хүн төрөлхтний эх дэлхийтэйгээ хэрхэн харьцахаас шалтгаална гэж шинэ судалгаагаар тогтоогджээ.Бидний өдөр хоногуудыг заадаг цаг, минут нь дэлхийн эргэлтээр тодорхойлогддог юм. Гэхдээ энэ эргэлт нь тогтмол биш. Тэнхлэгийн эргэлт нь дэлхийн гадаргуу болон түүний хайлсан цөмд болж буй үйл явдлаас хамааран бага зэрэг өөрчлөгдөж болно. Эдгээр үл үзэгдэх өөрчлөлтүүд нь дэлхийн цагийг "секундээр" тохируулах шаардлагатай гэсэн үг. Энэ нь төдийлөн сүртэй мэь биш боловч тооцоолох системд ихээхэн нөлөөлнө. Олон жилийн турш шинээр секунд нэмэгдэж байсан ч харин нэг жилийн дотор хэд, хэдэн удаа хасагдаж байгаагүй аж. Дэлхийн цөмд өөрчлөлт орсноор тэнхлэгийн эргэлтэд өөрчлөлт орж секундууд нэмэгдэх, хасагдах боломжтой болжээ. Яваандаа цаг ч өөрчлөгдөж магадгүй юм. Учир нь туйлын мөс хайлах процесс дэлхийн цөмийн удаашрал, озоны нимгэрэлтэй холбоотой гэж Олон улсын жингийн товчооны цагийн хэлтэс мэдэгдэв.Гэвч энэ нь яг хэзээ болох нь дэлхийн дулаарлаас хамаарна гэж "Nature" сэтгүүлийн Лхагва гаригт нийтлэгдсэн судалгаанд дурджээ. Туйлын мөс хайлж байгаа нь үсрэлтийг секундээр гурван жилээр хойшлуулж, 2026 оноос 2029 он хүртэл түлхэж байна гэж тайланд дурджээ. Сан Диегогийн Калифорнийн их сургуулийн геофизикийн профессор, судалгааны зохиогч Дункан Агнью хэлэхдээ "Дэлхий дахины цаг хэмжүүрт юу тохиолдохыг тодорхойлох нэг хэсэг нь дэлхийн дулаарлын нөлөөгөөр юу болж байгааг ойлгохоос хамаарна" гэж хэлэв.Өмнө нь секунд гэдэг нь ододтой харьцуулахад дэлхий нэг удаа эргэхэд зарцуулсан хугацааны тодорхой хэсэг гэж 1955 оноос өмнө тодорхойлогддог байв. Дараа нь физик секундийг тодорхойлох илүү тогтвортой аргыг баталсан өндөр нарийвчлалтай атомын цагны эрин үе иржээ. Дараа нь 1960-аад оны сүүлчээс эхлэн дэлхийн улс орнууд цагийн бүсийг тогтоохдоо зохицуулалттай бүх нийтийн цагийг (UTC) ашиглаж эхэлсэн. “UTC” нь атомын цаг дээр тулгуурладаг боловч гаригийн эргэлтийг дагаж мөрддөг. Гэхдээ эргэлтийн хурд тогтмол биш тул хоёр цагийн хуваарь аажмаар зөрнө. Энэ нь "үсрэлт секунд"-ийг үе үе нэмэх шаардлагатай гэсэн үг юм.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2710613/ | Эртний олдворуудаас микропластик олдов | Эртний олдвор, хөрсний дээжээс анх удаа микропластикууд олдсон нь археологийн үлдэгдэл хадгалагдах арга замыг өөрчилж болзошгүй гэж шинэ судалгаагаар тогтоожээ. Их Британийн Йоркийн их сургуулийн судлаачдаар ахлуулсан баг МЭ 1-2-р зуунд хадгалагдаж, 1980-аад оны үед малтлага хийж байсан долоон метр (23 фут) гаруй хөрсний ордоос судлаачид микропластик илрүүлсэн байна. Судалгаанд архивлагдсан хөрсний дээжээс 16 өөр төрлийн микропластик полимер илрүүлжээ.Микропластик гэдэг нь нэг кунжутын үрийн хэмжээтэй таван миллиметрээс (0.2 инч) ихгүй жижиг хуванцар хэсгүүд ба илүү том хуванцарууд химийн задралын эсвэл физикийн хувьд жижиг хэсгүүдэд хуваагдах үед үүсдэг. Эдгээрийг 2020 он хүртэл зарим гоо сайхны бүтээгдэхүүнд ихэвчлэн ашигладаг байсан гэж судлаачид үзэж байгаа юм.Микропластик нь хүрээлэн буй орчин, хүний эрүүл мэндэд үзүүлэх нөлөөлөл муу боловч сүүлийн үеийн судалгаагаар археологийн бүх салбарт өөрчлөлт оруулах боломжтой гэж үзэж байна. Археологийн үлдэгдлийг газар дээр нь хадгалах нь сүүлийн жилүүдэд хамгийн оновчтой сонголт байсан ч шинэ олдворууд дээрх микропластик бохирдол нь үлдэгдлийн шинжлэх ухааны үнэ цэнийг алдагдуулж болзошгүй тул арга барилыг өөрчлөхөд хүргэж болзошгүй юм. Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2710904/ | Лукашенко Москвагийн халдлагад Украин буруутай гэх мэдэгдэлд итгэхгүй байна | Беларусийн Ерөнхийлөгч Александр Лукашенко өнгөрсөн долоо хоногт Москвагийн концертын танхимд болсон балмад халдлагад Украин оролцсон гэх Оросын мэдэгдэлд эргэлзэж байгаа бололтой. Наад зах нь 139 хүний амийг хөнөөсөн аллагын хариуцлагыг “ISIS” өөртөө хүлээж, уг хэргийн дүрс бичлэгийг олон нийтэд дэлгэсэн ч ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин түүнийг зохион байгуулахад Украин тусалсан гэж нотлох баримтгүйгээр удаа дараа мэдэгдсээр ирсэн. Путин халдлага үйлдэгсдийг Украин руу зугтах "цонх" бэлтгэсэн гэж мэдэгдсэн ч Киев үгүйсгэж байна. Гэвч Путины хамгийн үнэнч холбоотнуудын нэг Лукашенко Кремлийн мэдэгдэлтэй зөрчилдөж, халдлага үйлдэгчид анх Украин руу бус Беларусь руу нэвтрэхийг зорьсон гэж Мягмар гаригт мэдэгдэв.
"Тэд Беларусь руу нэвтэрч чадаагүй. Беларусь аюулгүй байдлын арга хэмжээг даруй чангатгасан тул манай улс руу орохыг оролдох нь бүтэхгүй санаа гэдгийг халдагчид мэдэж байсан" гэж Лукашенко мэдэгдэв.Лукашенко Оросын эрх баригчдаас халдлага эхэлснээс хойш хэдхэн минутын дараа мэдээлэл хүлээн авч, Беларусийн ангиудыг байлдааны бэлэн байдалд оруулж, халдагчдыг тус улсад нэвтрүүлэхгүйн тулд зам дээр шалган нэвтрүүлэх цэг байгуулжээ. “Тийм учраас тэд Беларусь руу нэвтрэх боломж байгаагүй. Тэд үүнийг ойлгосон. Тиймээс тэд ээлжлэн Украин-Оросын хилийг чиглэсэн” гэж тайлбарласан байна. Лукашенко Путинтэй утсаар ярьж, Беларусь руу нэвтрэх замыг хаахад туслах Путины хүсэлтийг хүлээн авсан гэж мэдэгдэв. “Мэдээж бид бүгдийг хийх болно” гэж Лукашенко хариулсан гэжээ. Эмгэнэлт явдалд хариу үйлдэл үзүүлснийхээ төлөө В.Путин зэмлэл хүртэх байсныг мэдэж байсан учраас энэ мэдээллийг хуваалцсан гэв. Лукашенко болон Путин нар "24 цагийн турш унталгүй” аюул заналхийллийг арилгахаар ажиллаж байсан гэж Беларусийн удирдагч ярьжээ.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2710591/ | Амазон мөрнөөс эртний аварга том далайн гахайн олдвор олдлоо | Ойролцоогоор 16 сая жилийн өмнө аварга том далайн гахай тэнгисийн гүнд оршдог байв. Гэвч энэ удаагийн олдвор нь Перүгийн Амазон мөрний цэнгэг уснаас олдсон ба одоогийн ихэнх далайн гахайнаас эрс тэс ялгаатай гэж эрдэмтэд онцолжээ. Хэдийгээр өнөөдөр Амазоны цэнгэг усны далайн гахайн төрөл зүйл амьд байгаа ч тэдгээр нь эртний далайн гахайн төрөл зүйл биш юм. Олдворын хамгийн ойрын төрөл зүйл нь Өмнөд Азиас 6000 миль (10,000 км) хол орших голын далайн гахайнууд юм гэж өмнө нь үл мэдэгдэх устаж үгүй болсон хөхтөн амьтныг тодорхойлсон судлаачид мэдэгджээ.Шинээр илрүүлсэн эртний далайн гахайн гавлын ясны шинжилгээнд түүний бие нь дор хаяж 11 фут (3.5 метр) урттай байсан ба энэ нь орчин үеийн голын дельфин ба цэнгэг усны хамгийн том далайн гахайнаас 20-25 хувь илүү том болохыг харуулжээ. Гэвч 27 инч (70 см) урттай гавлын яс бүрэн бус байсан тул эртний далайн гахай үүнээс ч том хэмжээтэй байж магадгүй гэж эрдэмтэд гуравдугаар сарын 20-нд Америкийн шинжлэх ухааны дэвшилтэт нийгэмлэгээс нийтэлсэн "Science Advances" сэтгүүлд бичжээ. Энэхүү олдвор нь цэнгэг усны далайн гахайн хувьслын түүхийн талаарх ойлголтыг бүр ч онцгой болгож байгаа ба эдгээр амьтадын чулуужсан олдворуудад маш ховор байдаг гэж судалгааны зохиогчид бичжээ. Энэ нь цэнгэг усны экосистемд бие даасан далайн гахай цөөхөн байдагтай холбоотой бөгөөд усны хүчтэй урсгал нь чулуужсан ясыг сайн хадгалахад саад болдог.Судлаачид шинээр олдсон олдворыг "Pebanista yacuruna" гэж нэрлэсэн байна.Нэрний утга нь чулуужсан олдвор олдсон Перугийн Пебас тогтоцыг хэлдэг ба "якуруна" гэдэг нь нутгийн уугуул Кичуа хэлээр домогт усны хүмүүсийн нэр томъёо юм.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2710618/ | Дайны дараах энх тайванч үзэл бодлоосоо салж, Япон сөнөөгч онгоцоо худалдахаар болжээ | Японы засгийн газрын танхим Их Британи, Италитай хамтран хөгжүүлж буй шинэ сөнөөгч онгоцуудаа экспортлохыг зөвшөөрч, энх тайвныг дэмжсэн бодлогоосоо татгалзлаа. Энэ нь Японы батлан хамгаалах гэрээнд тусгаснаар зөрчил мөргөлдөөнгүй орнуудад тийрэлтэт онгоц зарахыг зөвшөөрөхийн тулд зэвсгийн экспортын дүрмийг хөнгөвчилнө. Хятад, Хойд Солонгосын зүгээс Япон улсад заналхийлсэн гэж үзэн 2027 он гэхэд цэргийн зардлаа хоёр дахин нэмэгдүүлнэ гэж тус улс амлаад байна. Сөнөөгч онгоцыг худалдах бүрт Засгийн газрын зөвшөөрөл шаардлагатай гэж эрх баригчид мэдэгдсэн учраас экспортыг гаргах арга барилаа өөрчлөх юм. Япон улс нисгэгчдэд туслах хиймэл оюун ухаан, дэвшилтэт мэдрэгч бүхий энэхүү шинэ сөнөөгч онгоцыг бүтээхээр Темпест хэмээх Их Британи, Италийн хамтын ажиллагаанд нэгдсэн. Энэхүү тийрэлтэт онгоцыг 2035 он гэхэд бэлэн болгохоор төлөвлөж байгаа ба Токиогийн анхны батлан хамгаалахын тоног төхөөрөмж хөгжүүлэх түншлэлийн хүрээнд АНУ-аас өөр улстай хамтран ажиллах юм.Зэвсгийн эксполртыг зөвшөөрөх хамгийн сүүлийн алхам нь Ерөнхий сайд Фумио Кишида дөрөвдүгээр сард АНУ-д хийх албан ёсны айлчлалын өмнөхөн болно. Кишида мөн Токиогийн олон улсын батлан хамгаалахын бусад төслүүдийн түншийн итгэлийг хадгалахын тулд гуравдагч орнуудад байлдааны онгоц экспортлохыг зөвшөөрөх нь "шаардлагатай" гэж мэдэгдсэн байна.Гэвч Японы Батлан хамгаалахын сайд Минору Кихара Япон улс экспортын асуудлаар "шийдвэр гаргах хатуу үйл явц"-ыг даван туулж, "энх тайванч үндэстний үндсэн философи"-д үнэнч хэвээр байх болно гэж мэдэгдэв.
Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа АНУ-д эзлэгдсэн Япон улс олон улсын маргааныг шийдвэрлэхийн тулд дайн, хүч хэрэглэхээс татгалздаг гэсэн үндсэн хуулиа баталсан. Үндсэн хуулинд цэрэг армийг албан ёсоор хүлээн зөвшөөрдөггүй ба өөрийгөө хамгаалах чадамжаар хязгаарлагдана гэж тусгажээ.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2710588/ | Ерөнхий сайд асан С.Батболдыг АНУ-д тансаг үл хөдлөх худалдаж авсан гэв | Монгол Улсын ерөнхий сайд асан С.Батболд авлигын замаар АНУ-ын Нью-Йорк хотод тансаг зэрэглэлийн хоёр орон сууц худалдаж авсан гэж АНУ-ын эрх баригчид мэдэгдсэнийг "BBC" агентлаг нийтэлжээ. Манхэттены төвд байрлах 14 сая ам.долларын үнэтэй үл хөдлөх хөрөнгийг прокурорууд хурааж авахаар ажиллаж байна.С.Батболдын гэр бүлийн мэдэлд байдаг компани уул уурхайн томоохон гэрээ байгуулсны дараа тус орон сууцыг худалдаж авсан гэж тэд үзэж байна. Мөн "BBC" агентлагт мэдээлэхдээ "Уул уурхай бол Монголын аж үйлдвэрийн гол салбар. С.Батболд уг хэргийг үгүйсгэж байна. 60 настай тэрбээр одоо ч парламентад суусан хэвээр байна" гэжээ.С.Батболдын хуульч Орин Снайдер "Reuters" агентлагт мэдээлэл өгөхдөө "С.Батболд энэ үндэслэлгүй нэхэмжлэлийн эсрэг өөрийгөө өмгөөлөх шүүх хуралдааныг хүлээж байна" гэсэн байна.Хоёр үл хөдлөх нь "Central Park"-аас хэдхэн блокийн зайд орших бөгөөд нэг нь "The Carlton House"-т, нөгөө нь "The Park Imperial"-д байрлалтай аж."Catrison" гэх нэртэй зуучлагчаар дамжуулан хянадаг С.Батболдын компани түүнийг ерөнхий сайд байх үед 68 сая ам.долларын олборлолтын гэрээ байгуулсан гэж АНУ-ын прокурорууд мэдэгджээ. Тус компани өмнө нь уул уурхайн үйл ажиллагаа явуулж байсан түүхгүй байсан. Уул уурхайн гэрээ болон бусад эх үүсвэрээс орж ирсэн олон сая ам.долларыг гадаадын банкны данс руу шилжүүлсэн гэв. Мөн энэ мөнгөний тодорхой хэсгийг үл хөдлөх худалдаж авахад зарцуулсан гэжээ.Шүүхийн нэхэмжлэлд дурдсанаар хоёр үл хөдлөх хөрөнгийн нэгийг С.Батболдын ууган хүү ашиглаж байсан. Түүний ууган хүү АНУ дахь шуудангийн хаягаа бичихдээ тус орон сууцны хаягийг бичсэн байжээ.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2710800/ | Москвагийн халдлагаас болж Төв Азийн цагаачид гадуурхагдав | "Крокус Сити Халл"-д өнгөрсөн Баасан гаригт болсон террорист халдлага 140 гаруй хүний аминд хүрч, холбогдох гэмт этгээдүүдийг барьсан боловч Орост арьс өнгөөр ялгаварлах хэргийн тоо нэмэгдэв.Террорист ажиллагааг "Исламын улс" бүлэг үйлдсэнээ хүлээн зөвшөөрсөн бол Тажикистаны дөрвөн хүнийг сэжигтэнээр татсанаас болж Москвад Төв Азийн цагаачид гишгэх газаргүй болжээ.Тажикистан, Киргизстан зэрэг Төв Азийн цагаачид Оросын цагаач хөдөлмөрийн хүн амын дийлэнхийг эзэлдэг ба жижиглэн худалдаа, тээвэр, барилгын салбарт ихэвчлэн ажилладаг. Москвад болсон үймээний дараа хоёр орны хурцадмал байдал хүндэрнэ гэж таамаглаад байсан Тажикистаны таамаглал биеллээ олж тус улсын ОХУ-д суугаа Элчин сайдын яамнаас иргэддээ амралтын өдрүүдээр шаардлагагүй бол гэрээсээ гарахгүй байхыг анхааруулжээ.Гэвч ОХУ-д цагаачилж буй дийлэнх тажикистанууд аль хэдийн арьс өнгө, үндэс угсааны гадуурхалтад өртсөн байна. Техасын "A&M" их сургуулийн профессор Эдвард Лемон "ВВС"-д өгсөн ярилцлагадаа "тажикистанууд нийгмийн өргөн хүрээний ялгаварлан гадуурхалтад өртөж, бусдад доод давхарга мэт харагдаж, ад үзэгдэж байгаа" гэжээ. "Eurovision 2021"-т Оросыг төлөөлөн оролцож байсан Тажикистан гаралтай дуучин Манижа Сангин Москвад болсон харгислалыг буруутгаж, үр дагавар нь гэмгүй тажикистанууд болон Төв Ази гаралтай бүх хүмүүст муугаар нөлөөлж буйг онцлов. Тэрбээр одоо НҮБ-ын дүрвэгсдийн агентлагийн элчээр ажиллаж байгаа юм.ОХУ-д Узбекистан, Тажикистан, Киргизстанаас 10.5 сая орчим цагаач ажиллаж байна гэж Оросын Дотоод хэргийн яам мэдээлэв. Мөн олон тооны бүртгэлгүй цагаачид байж болзошгүй.Энэ их тоо нь Орос улсад визгүй зорчдогтой холбоотой ба Төв Азийн цагаачдад эх орондоо байхгүй эдийн засгийн боломжоо Оросоос олох цорын ганц сонголт болсон гэж профессор Лемон тайлбарлав. Тажикистаны Элчин айдын яамнаас бодлоггүй мэдээлэл тараахгүй байх сэрэмжлүүлгийг үл харгалзан “Кродус Сити Холл"-д халдсан этгээдүүд Тажикистан иргэд байсан гэх мэдээлэл Орос даяар хурдан тархав. Өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд Оросын Алс Дорнодын Благовещенск хотод цагаачдын эзэмшлийн бизнес шатсан бол Москвагаас баруун өмнө зүгт орших Калуга хотод хэд хэдэн цагаач зодуулжээ.Киргизстанаас ирсэн цагаачдыг Москвагийн "Шереметьево" нисэх онгоцны буудал дээр хоёр өдрийн турш хоол ундгүй тусдаа өрөөнд хорьж, гэрлүү нь буцаасан бол Москвад такси жолооч нар үйлчлүүлэгчдээ Тажик иргэн биш гэдгээ батлахыг хүсэх болжээ."Крокус Сити Холл"-д болсон халдлагаас хэдхэн цагийн дараа "Telegram”-д Орост суугаа Төв Азийн цагаачдын айдас хүйдэс нэмэгдэж буй нийтлэлүүд гарах болсон байна.Дэлхийн банкны мэдээллээс харахад Тажикстаны ДНБ-ийн тал орчим хувийг иргэдийн гадаадаас гуйвуулсан мөнгө бүрдүүлэг. (Москвагийн үйлдвэрт ажилдаг цагаачид 2011 он)"Москва дахь тажикууд" гэх мессэж бүлэгт нэгэн хүн "Энд олон хүмүүс аль хэдийнэ Орос биш хүнд дургүй. Гэтэл ийм байдалд (халдлага) хүрчлээ" гэж бичсэн бол өөр нэгэн "Telegram” хэрэглэгч "Бурхан минь гуйя! Террорист халдагчид украинчууд байсан байгаасай" гэж бичжээ.Цагаачидтай ямар ч үнэ төлбөргүй ажилладаг хуульч Валентина Чупик Оросын хэвлэл мэдээллийн “Mediazona”-д өгсөн ярилцлагадаа Москвад болсон халдлагын дараах хоёр өдрийн дотор цагаачдын эсрэг "түрэмгийллийн үйлдэл"-ийн талаар 2500 мэдээлэл хүлээн авснаа мэдэгджээ.Цагдаа нар орон даяар цагаачдын дотуур байр, орон сууц руу нэвтэрч, хэд хэдэн хүнийг саатуулсан байна. Түүнчлэн баривчилгааны дараа эрүүдэн шүүсэн 30 гаруй тохиолдол бүртгэгдсэн гэж Чупик нэмж дурдав. Халдлага болсноос дөрөв хоногийн дараа өмгөөлөгч Чупик "BBC" агентлагт Төв азийн цагаачдыг гадуурхсан хэргийн тоо өссөөр байгаа, хэд хэдэн Тажикистан түүнд Оросоос гарах бодолтой байгаагаа хэлсэн байна. Чупик “Тажикистаны хэсэг иргэд түр байрандаа амьдрахаас айж байгаа тул аюулгүй байраар хангахыг надаас хүссэн" гэжээ.Мөн Орост ялгаварлан гадуурхалтад славян царайгүй цагаачид өртдөг бөгөөд доромжлол, хүчирхийллийг жирийн оросчуудаас илүү Оросын хууль сахиулах байгууллага ихэвчлэн үйлддэг гэж өмгөөлөгч Чупик "BBC”-д ярьжээ.Москвад болсон халдлага нөхцөл байдлыг улам хурцатгаж байгаа ч цагаачдын нийгэмлэг цагдаагийнхны хэлмэгдүүлэлтийн бай байсаар ирсэн байна.Жил бүр Оросын эрх баригчид цагаачдын эсрэг томоохон кампанит ажил явуулж, Төв Азийн бизнес, сүм хийд, цуглардаг газруудад олон арван дайралт зохион байгуулдаг. Өнгөрсөн жилийн кампанит ажлын үр дүнд 15,000 гаруй цагаачийг албадан гаргажээ. Киргиз, Узбекистаны засгийн газар нэгдүгээр сард Екатеринбургт хийсэн кампанит ажлын хүрээнд цагаач ажилчдыг доромжилж, зодож буй бичлэгийг ил болгон, ОХУ-аас тайлбар хүсч, шалгахыг шаардсан байна. Гэсэн хэдий ч Төв Азийн олон цагаачдад Орост үргэлжлүүлэн ажиллахаас өөр сонголт бараг байдаггүй. Тажикистан Төв Азийн хамгийн ядуу орон бөгөөд ДНБ-ийн тал хувийг нь төрөл төрөгсдийнхөө гадаадаас илгээсэн мөнгөн гуйвуулгаар орлого бүрдүүлдэг. Тийм ч учраас тэд "олон бэрхшээлийг үл харгалзан" Оросыг чиглүүлсээр байна гэж профессор Лемон ярив. ОХУ-ын цагаачлалын нарийн төвөгтэй хууль нь хууль ёсоор орж ирсэн ажилчид хүртэл шаардлагатай бичиг баримтгүй үлддэг гэсэн үг юм.Бичиг баримтгүй цагаачдын амьдрал нь ажил олгогчдын хүчирхийлэлд өртөмтгий болох, амьдралын стандарт бус нөхцөл байдал, эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээ авах боломжгүй болно гэсэн үг аж. Мөн бичиг баримтгүй хууль ёсны цагаачид баривчлагдах эрсдэлд унана гэсэн үг ба эргээд эрх баригчдад их хэмжээний авлига өгөхөд хүргэдэг.Тажикистанаас Орост цагаачилсан гэр бүлМосквад болсон халдлагын дараахан Оросын парламентын хэд хэдэн гишүүн цагаачдын хуулийг чангатгахыг уриалав. Нэг нь цагаачдыг "Өчүүхэн ч гэсэн гомдлоо тайлахын төлөө Оросоос хөөх хэрэгтэй" гэж санал болгосон. Гэхдээ Орос Төв Азийн цагаачдаас ашиг хүртэж байгаа тул ийм зүйл болох бодит боломж байхгүй. Украины дайн Оросыг ажиллах хүчний хомсдолд оруулж, Москва сая сая ажилчдаа хөөх боломжгүй болсон. Гэсэн хэдий ч олон жил үргэлжилсэн хурцадмал байдал, гадаадынхныг үзэн ядсан байдлаас болж Орос дахь цагаачдын нийгэмлэгүүд сандарсаар байна. Тажикистаны "Telegram" группын нэг гишүүн "Сайн хүмүүс ээ, болгоомжтой байгаарай. Энэ бүхний дараа ах, эгч дүүс бидний хувьд хэцүү үе байх нь дамжиггүй” гэжээ.Эх сурвалж: BBC, CNN |
https://news.mn/r/2710878/ | ОХУ: Бусад орноос нефтийн төлбөрөө авч чадахгүй байна | Хятад, Турк, Арабын нэгдсэн Эмират улсууд Оросоос түүхий нефть, шатахуун импортолж байгаа ч АНУ-ын хориг арга хэмжээнээс болгоомжилсны үндсэн дээр төлбөрөө хэдэн сар хойшлуулахаас аргагүйд хүрчээ. Төлбөрийн саатал нь Кремлийн орлогыг бууруулж, АНУ-д хориг арга хэмжээнүүдээ хэрэгжүүлэх боломжийг олгож байна.Хятад, Турк, Арабын нэгдсэн Эмиратын хэд хэдэн банк сүүлийн долоо хоногт хориг арга хэмжээнээс болоод ОХУ руу мөнгө шилжүүлэх ажил нь удааширч, зарим нь бүр татгалзсаныг олон эх сурвалж мэдээлэв. АНУ-ын хоёрдогч хориг арга хэмжээнээс болгоомжилсон банкууд үйлчлүүлэгчдээсээ Вашингтоны "SDN" буюу Тусгай зориулалттай иргэдийн жагсаалтад багтсан ямар ч хувь хүн, аж ахуйн нэгж гэрээ хэлэлцээрт оролцоогүй гэх баталгааг бичгээр гаргаж өгөхийг хүсч эхэлжээ.Өөрөөр хэлбэл, АНУ-ын шаардлагын дагуу Оростой хамтран ажилладаг Хятад, АНЭУ, Туркийн банкууд шалгалтаа нэмэгдүүлж, нэмэлт бичиг баримт шаардаж эхэлсэн байна.Арабын нэгдсэн Эмиратын "First Abu Dhabi Bank" болон "Dubai Islamic Bank" Оростой холбоотой хэд хэдэн дансаа хаажээ. Харин Арабын нэгдсэн Эмиратын "Mashreq", Туркийн "Зираат", "Вакифбанк", Хятадын "ICBC", "Bank of China" зэрэг банк төлбөрөө боловсруулж байгаа ч хэдэн долоо хоногоос сар хүртэлх хугацаа шаардагдах аж.Кремлийн хэвлэлийн төлөөлөгч Дмитрий Песков энэ талаар мэдэгдэл хийхдээ "Мэдээж АНУ болон Европын холбооны зүгээс Хятадад урьд өмнө байгаагүй дарамт шахалтыг үзүүлсээр байна. Энэ нь тодорхой асуудлуудыг бий болгож байгаа ч Хятад, Оросын худалдаа, эдийн засгийн харилцааг цаашид хөгжүүлэхэд саад болж чадахгүй" гэв.Эх сурвалж: REUTERS |
https://news.mn/r/2710381/ | Японд дэгдсэн халдварт 30-аас дээш насныхан илүү өртөж байна | Ховор бөгөөд хүнд хэлбэрийн бактерийн халдварын тохиолдол буюу стрептококкийн хорт шокын хам шинж (STSS) Японд тархжээ. Халдварын тохиолдол гуравдугаар сарын 17-ны байдлаар нийслэл Токиод 88, улсын хэмжээнд 517 хүрчээ. Харин 2023 онд уг халдварын улмаас нийслэлд 141, улсын хэмжээнд 941 тохиолдол бүртгэгдэж, 42 хүн нас барсан. Энэ он гараад удаагүй байхад халдварын түвшин ийм өндөр байгаа тул Токио хотын захиргаанаас сэрэмжлүүлэг гаргав.Энэхүү халдвараас болж Хойд Солонгос улс Японтой хийх хөлбөмбөгийн тоглолтоо цуцлахад хүрсэн талаар "Japan Today" хуудас мэдээлсэн байна. Хойд Солонгос улс эрүүл мэндийн салбар нь хөгжингүй бус тул дэгдэлтээс урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авсан гэж үзжээ.А бүлгийн стрептококк гэж нэрлэгддэг нянгаар үүсгэгддэг уг халдвар нь булчинг бүрхсэн холбогч эдийн үхжил үүсгэдэг. 2023 онд халдвар авсан хүмүүсийн нас баралтын түвшин 30 орчим хувьтай байжээ.Халдварын шинж тэмдэг нь үе мөч өвдөх, хавдах, халуурах зэргээр илэрнэ. Энэ нь амьсгалын замаар болон шууд хавьтлаар дамжина. Шархаар дамжих боломжтой учир гараа тогтмол угаах, их бага хэмжээгээр шархадсан тохиолдолд зөв арчилгаа хийх зэрэг арга хэмжээ авахыг зөвлөжээ.Сүүлийн 10 жилийн тохиолдлуудыг аваад үзвэл нийт тохиолдлын 90 орчим хувийг 40 ба түүнээс насныхан эзэлж байгаа аж. 2023 онд энэ тоо илт мэдэгдэхүйц нэмэгджээ. Японы Халдварт өвчин судлалын үндэсний хүрээлэнгээс мэдээлснээр бүх насныхан халдвар авч болно, гэхдээ 30-аас дээш насныханд илүү түгээмэл байгааг анхаарууллаа.Эх сурвалж: JAPAN TIMES |
https://news.mn/r/2710547/ | Оросын 2014 онд хулгайлсан хөлөг цохилтод өртжээ | ОХУ-ын Константин Олшанский хөлөг Украины цохилтод өртсөнийг Украины Тэнгисийн цэргийн хүчний хэвлэлийн төлөөлөгч Дмитрий Плетенчук хэллээ. 2014 онд Крымийг эзлэх үед оросуудын хулгайлсан гэх уг байлдааны хөлгийг Украины хүчин Нептун пуужингаар цохижээ.Дмитрий Плетенчук мэдэгдэхдээ "Яг энэ нэгжид цохилт өгөх шийдвэр гарсан нь харамсалтай. Бидэнд сонголт байгаагүй. Бид Украины Нептун пуужинг ашиглаж хохирол учрууллаа" гэжээ.Мөн Константин Олшанский хөлгийг ОХУ 2014 онд Крымийн довтолгооны үеэр хулгайлсан гэдгийг тэр онцлов. Хөлөг онгоц Крымийн буланд есөн жил зогссон бөгөөд оросууд сэлбэг хэрэгсэл болгон задалж эхлээд байсан. Гэхдээ байлдааны том хөлгүүд хомсдож эхэлсэн тул Константин Олшанскийг нэг жилийн дотор сэргээн засварлажээ.Азов, Ямал, Иван Хурс зэрэг Оросын хөлөг онгоц ойрын ирээдүйд тулааны даалгавар гүйцэтгэх боломжгүй болсныг мөн Плетенчук баталжээ. Тодруулбал, Украины Зэвсэгт хүчний Стратегийн харилцаа холбооны газар гуравдугаар сарын 24-ний өдөр Севастополь дахь Оросын томоохон хөлгүүдийг Украины хүчин цохисон гэж мэдэгдсэн. Хөлөг онгоцнуудаас гадна Хар тэнгисийн флотын хэд хэдэн дэд бүтцийн байгууламж, холбооны төв зэрэг газар цохилтод өртсөн байна.Эх сурвалж: UKRINFORM |
https://news.mn/r/2710481/ | Израильд үгээр хэлээд болохгүй бол үйлдлээр ойлгуулна | Израилийн Газын зурваст хийж буй дайны улмаас АНУ-ын ерөнхийлөгч Жо Байдены засаг захиргааныхны тэвчээр алдарч эхлэв. Тэдний дургүйцлээ илэрхийлэх үг хэллэг улам ширүүн дориун болжээ.НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлөөс гаргасан гал зогсоох хамгийн сүүлийн тогтоолыг АНУ зөвшөөрсөн нь ерөнхийлөгч Байден үг хэлээд нэмэргүй бол үйлдлээр ойлгуулна гэж шийдсэнийг харуулна. Дайныг дипломат байдлаар хамгаалахаас татгалзах нь нэн чухал алхам юм. Нөгөөтэйгүүр, энэ нь Цагаан ордон болон Израилийн ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяху нарын хооронд үүссэн ан цав хэр гүн гүнзгий болохыг харуулна.Ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяху хамгийн чухал холбоотондоо буруушаасан үгээр хариу барив. Тэрбээр АНУ-ын шийдвэрийг буруушааж, барьцааны хүмүүсийг суллах гэсэн хүчин чармайлт, оролдлогод саад учрууллаа гэжээ.АНУ түүний мэдэгдлийг “Талархаж мэддэггүй хүмүүс” гэсэн гарчигтайгаар гаргаж ч мэдэх юм.АНУ-ын ерөнхийлөгч Жо Байден өөрийгөө сионист гэж нэрлээд, Израильд маш их хайртай гэж мэдэгддэг. Тиймдээ ч өнгөрсөн оны аравдугаар сарын 7-ноос хойш Израилийн ард түмнийг сэтгэл санаагаар дэмжихийн зэрэгцээ төр, цэрэг армид нь шаардлагатай бүх тусламжийг үзүүлсэн. Байден Израилийн нэгэн адил барьцааны хүмүүсийг чөлөөлж, Хамасыг устгахыг хүсч байгаа. Гэвч үүнийг зөв замаар хийгээсэй гэж тэр хүсч байгааг “BBC” агентлаг онцоллоо.Газын зурвас дахь дайны эхний хэдэн долоо хоногт ерөнхийлөгч Жо Байден уур хилэндээ сохрохгүй байхыг Израильд анхааруулж байсан. Тэрбээр Израильд айлчилж, Хамасын халдлагын хохирогчдын ар гэрийнхнийг тайтгаруулж, хэзээнээсээ амаргүй харилцаатай явсаар ирсэн Нетаньяхуг ивээлдээ авсан гэхэд болно. Байден болон Цагаан ордны Төрийн нарийн бичгийн дарга Энтони Блинкен нар энгийн иргэдийг хамгаалах үүрэг бүхий олон улсын хүмүүнлэгийн хуулийг хүндэтгэхийг Израильд удаа дараа анхааруулжээ. Энэ хүрээнд Энтони Блинкен л гэхэд зургаан удаа Израильд айлчиллаа.Дайн эхэлсний дараахан ерөнхий сайд Беньямин Нетаньяху израильчуудад “хүчирхэг өшөө авалт”-ыг амласан. Түүнээс хойш 30 мянга гаруй палестин хүн АНУ-аас нийлүүлсэн зэвсэгт өртөж амиа алджээ. Тэдний дийлэнх нь энгийн номхон иргэн байв.Газын зурвас сүйрч, Палестины энгийн иргэд өлсгөлөнд нэрвэгдсэн, Рафах руу хийсэн довтолгооны улмаас дахин олон хүн амиа алдах магадлалтай болсон зэргээс хамаараад Байден тэвчиж ханасан бололтой. Байден зөвлөгөөг нь үл тоомсорлохыг үүнээс цааш харж тэвчсэнгүй бололтой.Израиль улс дайны хуулийг үргэлж хүндэтгэдэг гэж мэдэгддэг. Мөн Газын ард түмэнд хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэхийг хориглодог гэдгээ үгүйсгэдэг. Гэвч Израиль, Египетийн хүнсний дэлгүүрүүдээс хэдхэн алхмын зайд хүүхдүүд өлсөж үхсээр байгаа нь израильчууд үнэнийг хэлэхгүй байгааг нотолж байна.АНУ-ын арми хүмүүнлэгийн тусламжаа агаараас буулгаж, Атлантын далай дээгүүр түр усан онгоцны зогсоол бий болгосон. Ингэснээр Газын зурваст хүнсний тусламж агаар, далай гээд орчин үеийн арга замаар ирэх боломжтой болсон. Харин Израиль улс Ашдод боомтоор бага хэмжээгээр тусламжийн барааг нэвтрүүлж байна.Өмнө нь хоёрдугаар сард НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөл Газын зурваст гал зогсоох асуудлаар санал хураасан. Алжирын санаачилсан гал зогсоох тогтоолд Аюулгүйн зөвлөлийн гишүүн 15 орны 13 нь дэмжсэн санал өгсөн. Энэ үеэр АНУ тогтоолын төсөлд хориг тавьж байв. Тэгвэл энэ удаад гал зогсоох тогтоолд хориг тавихгүй гэсэн шийдвэрийг АНУ гаргаж буй нь Израилийн үйл ажиллагааг хөхиүлэн дэмжээгүй гэдгээ батлах гэсэн оролдлого юм. Олон улсын дарамт шахалтаас үргэлж ангид байх боломж байхгүй гэдгийг АНУ тэдэнд харуулахыг хичээж байна.НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн тогтоол нь олон улсын хууль тогтоомжийн нэгэн адил хүчтэй. Энэ удаагийн тогтоолыг НҮБ дахь Палестины төлөөлөгчид болон Хамас хэн хэн нь зөвшөөрсөн. Харин одоо Израиль тогтоолыг хүлээн зөвшөөрөх эсэх шийдвэрээ гаргах ёстой. Нетаньяхугийн эвслийн засгийн газар еврей хэт үндсэрхэг үзэлтнүүдийн дэмжлэгт тулгуурладаг. Тэд одоо Нетаньяхугаас тогтоолыг үл тоомсорлохыг шаардах болно. Энэ тохиолдолд АНУ хариу өгөх ёстой.Өдгөө ерөнхийлөгч Байдены гарт байгаа хамгийн том хөзөр бол Израиль руу зэвсэг нийлүүлэх агаарын тээврийн хяналт болно.АНУ болон Израиль хоорондын холбоо эртнээс нааш гүн гүнзгий байсан. Израилийн тусгаар тогтнолыг 1948 онд тунхаглаад ердөө 11 минутын дараа АНУ-ын тухайн үеийн ерөнхийлөгч Харри Трумэн тусгаар тогтнолыг нь хүлээн зөвшөөрч байв. Гэвч заримдаа тэдний гүнзгий холбоонд ан цав гарах нь бий. АНУ-ын ерөнхийлөгчдийн хүслийг Израиль үл тоомсорлож, Вашингтоны ашиг сонирхолд хохирол учруулах үед хямрал үүсдэг.Беньямин Нетаньяху Цагаан ордны уурыг хүргэсэн тохиолдол ганц энэ удаагийнхаар дуусахгүй. Тэр 1996 онд Израилийн ерөнхий сайд болсноосоо хойш олон удаа АНУ-тай сөргөөцөлдсөн. Гэвч ийм сөргөлдөөн хэзээ ч удаан үргэлжилж, гашуун үр дүн дагуулж байгаагүй ажээ.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2710440/ | Флорида муж 14-өөс доош насны хүүхэд сошиал хаягтай байхыг хориглов | АНУ-ын Флорида мужийн амбан захирагч Рон ДеСантис тус мужид 14-өөс доош насны хүүхдийг олон нийтийн сүлжээнд нэгдэхийг хориглох тухай хуулийн төсөлд Даваа гаригт гарын үсэг зурлаа. Энэ нь 14 эсвэл 15 настай хүүхэд платформд элсэхээсээ өмнө эцэг эхийн зөвшөөрөл авах шаардлагатай бөгөөд түүнээс бага насны хүүхдүүд сошиал хаяг нээхийг хориглоно.Уг хуулийн төсөлд тусгаснаар 14-өөс доош насны хүмүүсийн одоо байгаа цахим хаягийг устгахыг олон нийтийн мэдээллийн компаниудад даалгасан байна.Хэрэв цахим хаягуудыг устгаагүй тохиолдолд компаниудыг хүүхдийн өмнөөс шүүхэд өгч болно. Тооцооны дагуу насанд хүрээгүй хүнд 10 мянган ам. доллар хүртэл нөхөн төлбөр олгох боломжтой. Хууль зөрчсөн нь тогтоогдсон компаниуд зөрчил бүрт 50 мянган ам. доллар, өмгөөлөгчийн хөлс, шүүхийн зардлыг хариуцах болно. Хууль 2025 оны нэгдүгээр сараас хэрэгжин эхлэх гэнэ.Сошиал платформууд хүүхдүүдийн онлайн аюулгүй байдлыг хадгалахад хангалттай арга хэмжээ авдаггүй гэж зарим эцэг эхчүүдийн болгоомжлолын улмаас олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслийг зохицуулах хүчин чармайлт АНУ даяар эрчимжиж байгаатай холбоотой юм.ЭХ СУРВАЛЖ:NBC |
https://news.mn/r/2710473/ | Японд улаан буудайн эм ууж 1 хүн нас барж, 70 гаруй хүн хорджээ | Японд улаан будааны “Beni Koji” эм уусан нэг хүн нас барж, 76 хүний бие муудан эмнэлэгт хэвтжээ. "Kobayashi Pharmaceutical" өнгөрсөн долоо хоногт шаардлага хангаагүй таван бүтээгдэхүүнээ сайн дураараа эргүүлэн татсаны дараа өвчилсөн хүмүүсийн талаар мэдээлсэн байна.Тус фирм үйлчлүүлэгчдэдээ холестерин бууруулах бэлдмэл гэж сурталчилсан эмийг хэрэглэхээ зогсоохыг уриалав. "Kobayashi Pharmaceutical”-ийн мэдээлснээр “Beni Koji” эмийг хийхэд ашигласан хөгцөнд урьд өмнө илрээгүй хорт бодис байсан байж магадгүй гэж сэжиглэж байна."Beni Koji” бол улаавтар ягаан хөгцний төрөл зүйл болох “monascus purpureus”-аар исгэсэн будаа юм. Өндөр холестерин, цусны даралт ихсэх эрүүл мэндийн нэмэлт тэжээл гэж сурталчилж байгаа ч хүнсний бүтээгдэхүүний уламжлалт өнгөт будагч бодис болгон өргөн ашигладаг. Нас барсан өвчтөн сүүлийн гурван жилийн турш “Beni Koji”-г хэрэглэж байжээ. Мөн “Beni Koji”-г ашиглаж байсан иргэд шээсний өнгө өөрчлөгдөх, гар хөл хавагнах, ядрах зэрэг шинж тэмдэг илэрсэн талаар мэдүүлсэн байна. Нэгдүгээр сард эрүүл мэндийн асуудал гарсан тухай нэгэн эмч “Kobayashi Pharmaceutical”-д анхааруулсны дараа тус компани мөрдөн байцаалтын ажиллагааг эхлүүлсэн. Үүнээс хойш үйлчлүүлэгчдэд зориулсан зөвөлгөө өгөх утас ажиллуулж эхэлсэн байна. Тус фирм нь дэлхийн өнцөг булан бүрт хоол, ундаа үйлдвэрлэгчдэд хүнсний орц болгон “Beni Koji” -г нийлүүлдэг. Томоохон ундаа үйлдвэрлэгч “Takara Shuzo Co” нь нийлүүлсэн “Beni Koji”-оор будсан оргилуун саке бүтээгдэхүүнийг эргүүлэн татахаа мэдэгдэв.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2710429/ | АНУ: Америкчууд Хятадын хакер халдлагад өртсөн | АНУ-ын Хууль зүйн яам, Холбооны мөрдөх товчоо хамтран Даваа гаригт мэдэгдэл хийв. Тодруулбал, Хятадын хакерууд сая гаруй америк иргэний дансны мэдээллийг хакердсан талаар мэдэгдэж, Хятадын долоон иргэнийг цахим халдлага үйлдсэн хэргээр буруутгажээ. Эдгээр хакерууд нь 14 жилийн турш АНУ-ыг онилсон ажиллагаа явуулжээ. Ингэхдээ гадаадын Хятадыг шүүмжилдэг хүмүүс, бизнес эрхлэгчид, улс төрчдийг онилсон гэж мэдэгджээ.Хакеруудын талаар мэдээлэл өгсөн хүнд 10 сая ам.доллар хүртэлх урамшуулал олгох юм байна.Эдгээр хакер нь Хятадын засгийн газрын дэмжлэгтэй үйл ажиллагаа явуулдаг байж магадгүй бөгөөд 10 мянга гаруй сүрдүүлэг, хорлонтой цахим шуудан илгээсэн, тив дамнасан хохирогчтой гэж Холбооны мөрдөх товчооны захирал Кристофер Врей мэдэгдэв. Их Британийн засгийн газраас Сонгуулийн хороо болон улс төрчдийг чиглэсэн “хорлонтой кибер кампанит ажил” явуулсанд Хятадыг буруутгаж байгаагийн дараа АНУ мөн адил буруутгасан юм.Лондон дахь Хятадын Элчин сайдын яамны дипломат ажилтнууд хакерууд баригдсан гэдгийг эрс эсэргүүцэж байгаагаа илэрхийлж, "бүрэн зохиомол, хорлонтой гүтгэлэг" гэж нэрлэжээ. Шинэ Зеландын засгийн газар мөн адил парламентад Хятадаас дэмжсэн хакерууд халдсан гэж мэдэгдсэн тадаар “New Zealand Herald” мэдээлэв.Харин Вашингтон дахь БНХАУ-ын Элчин сайдын яамны хэвлэлийн төлөөлөгч "Холбогдох улс орнууд хүчин төгөлдөр нотлох баримтгүйгээр үндэслэлгүй дүгнэлтэд хүрч, үндэслэлгүй буруутгасан" гэж мэдэгджээ.АНУ-ын Батлан хамгаалах, мэдээллийн технологи, харилцаа холбоо, үйлдвэрлэл, худалдаа, санхүү, зөвлөх, хууль эрх зүй, судалгааны салбарыг хакерууд онилсон байна. Тус компаниуд нь АНУ-ын армид үйлчилгээ үзүүлдэг батлан хамгаалахын гүйцэтгэгчид болон "5G сүлжээний тоног төхөөрөмж нийлүүлэгч тэргүүлэгч" гэж Хууль зүйн яам мэдэгдэв.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2710388/ | Японы Ерөнхий сайд Кишидагийн саналаас Ким Жон Ун татгалзав | Японы Ерөнхий сайд Кишида Фумио Хойд Солонгосын удирдагч Ким Жон Унтай дээд хэмжээний уулзалтаа аль болох яаравчлуулж, нүүр тулан ярилцах хүсэлтэй байгаагаа илэрхийлсэн гэж Хойд Солонгосын удирдагч Ким Жон Уны дүү мэдэгдлээ. Ким Ё Жон Урамд Солонгосын төрийн мэдлийн төв мэдээллийн агентлагаар дамжуулан Даваа гаригт тайлбар хийсэн байна. Ерөнхий сайд Кишида Хойд Солонгосын хүн хулгайлах асуудалтай холбоотой уулзалт хийхээр төлөвлөж байна гэж ажиглагчид үзжээ. Японы Засгийн газар 1970-1980-аад оны үед 17 иргэнээ Хойд Солонгосын тусгай албаныханд хулгайлагдсан гэж мэдэгджээ. Өмнө 2002 онд болсон хоёр талын дээд хэмжээний уулзалтын дараа хулгайлагдсан таван хүнийг нь эх оронд нь авчирсан боловч үлдсэн 12 нь сураггүй хэвээр байна.Ким Ё Жог Кишидад хоёр орны харилцааг чин сэтгэлээсээ сайжруулж, сайн хөрш болохын тулд улс төрийн шийдвэр гаргахыг уриалав. Тэрбээр мөн Кишида үнэхээр хүсч байсан ч Хойд Солонгосын удирдлагатай уулзах боломжгүй гэж мэдэгджээ.ЭХ СУРВАЛЖ: NHK |
https://news.mn/r/2710496/ | Балтиморын гүүр нурж, 7 хүн сураггүй байна | АНУ-ын Балтимор боомт дахь томоохон гүүрний нэг баганыг өнөөдөр 01:30 цагийн үед чингэлэгт хөлөг онгоц мөргөснөөр гүүр нуржээ. Гүүрээр тухайн үед зорчиж байсан машинууд болон 20 орчим хүн гол руу унасан байна. Аврагчид Патапско голоос эрэн хайх ажиллагаа явуулж байна.Сураггүй болсон долоон хүнийг эрэн хайж байгаагаа Балтиморын гал түймрийн албаны дарга Жеймс Уоллес хэлсэн байна."Олон тооны тээврийн хэрэгсэл, магадгүй тракторын чиргүүл, эсвэл тракторын чиргүүл шиг том машин гол руу унасан байж магадгүй" гэж Балтимор хотын албаны хүн хэлжээ. Осолтой холбоотойгоор Мэрилэнд мужийн захирагч Уэс Мур онц байдал зарлав.Балтимор нь АНУ-ын автомашин тээвэрлэлтийн хамгийн ачаалалтай боомт юм. Тус боомтын хувийн болон нийтийн терминалууд нь 2023 онд 847,158 автомашин, хөнгөн ачааны машиныг тээвэрлэсэн. Мөн хөдөө аж ахуй, барилгын машин механизм, элсэн чихэр, гөлтгөнө, нүүрс зэргийг уг боомтоор тээвэрлэдэг.Гүүрийг мөргөсөн хөлөг онгоц нь Сингапурын далбаатай чингэлэгт хөлөг байжээ. Хөлөг онгоцны бүртгэлтэй эзэмшигч нь "Grace Ocean Pte Ltd" компани байсан. Хөлөг онгоцыг "Maersk" тээврийн компани түрээсэлсэн байжээ.Эх сурвалж: REUTERS, CNN |
https://news.mn/r/2710557/ | Балтиморын гүүр нурахад сураггүй болсон 6 хүнийг нас барсан гэж үзэв | АНУ-ын зүүн эргийн хамгийн хөл хөдөлгөөнтэй Балтимор боомт дахь Фрэнсис Скотт-Ки гүүрний нэг баганыг Мягмар гаригийн 01:30 цагийн үед чингэлэгт усан онгоц мөргөснөөр гүүр нурсан. Гүүрээр тухайн үед зорчиж байсан машинууд болон 20 орчим хүн гол руу унасан байна. Сураггүй болсон хүмүүсийг эрэн хайж байгаагаа Балтиморын гал түймрийн албаны дарга Жеймс Уоллес Мягмар гаригт мэдэгдсэн.Тэгвэл харанхуй болж, нөхцөл байдал улам аюултай болсон тул аврах багийнхан ослоос хойш 18 цагийн дараа эрэн хайх, аврах ажиллагаагаа зогсоожээ. Сураггүй болсон зургаан хүнийг нас барсан гэж таамаглаж байна. Боомтын ажилчин гэх зургаан хүний цогцсыг олж авахын тулд өнөө өглөө шумбагчид эрэн хайх ажиллагааг дахин эхлүүлэх бололтой.Гүүр мөргөсөн хөлөг нь "Дали" нэртэй Сингапурын далбаатай чингэлэгт хөлөг онгоц байсан бөгөөд 288.95 метр өндөртэй. Усан онгоц Балтимор боомтоос Шри-Ланк руу чиглэн явсан.Усан онгоц гүүрийг мөргөхөөс өмнө цахилгаан тасарчээ. Тиймээс гүүрээр зорчих хөдөлгөөнийг зогсоосон байсан тул илүү том гамшгаас сэргийлж чадсан гэж үзэж байна.Балтимор нь АНУ-ын автомашин тээвэрлэлтийн хамгийн ачаалалтай боомт юм. Тус боомтын хувийн болон нийтийн терминалууд нь 2023 онд 847,158 автомашин, хөнгөн ачааны машиныг тээвэрлэсэн. Мөн хөдөө аж ахуй, барилгын машин механизм, элсэн чихэр, гөлтгөнө, нүүрс зэргийг уг боомтоор тээвэрлэдэг.Харин Фрэнсис Скотт-Ки гүүрээр өдөрт 31 мянган тээврийн хэрэгсэл буюу жилд 11.3 сая тээврийн хэрэгсэл тогтмол зорчдог.Эх сурвалж: REUTERS |
https://news.mn/r/2710379/ | Халдлага үйлдсэн 4 этгээдэд ялын дээд хэмжээ ногдуулахыг шаарджээ | ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин "Крокус Сити Холл"-д болсон халдлагыг үйлдсэн дөрвөн этгээдүүдийг "радикал исламууд" гэж нэрлэн, Украины захиалгаар гэмт хэрэг үйлдсэн гэж Даваа гаригт мэдэгдэв. "Исламын улс"-ын Афганистан дахь салбар Баасан гаригийн орой хөгжмийн талбайд болсон халдлагын хариуцлагыг хүлээснээс хоёр хоногийн дараа Путин засгийн газрын албаны хүмүүстэй уулзахдаа аллагыг "Исламын ертөнц олон зууны турш үзэл сурталтай нь тэмцэж ирсэн" хэт даврагчид үйлдсэн гэдгийг хүлээн зөвшөөрсөн байна. Өнгөрсөн амралтын өдөр халдлага үйлдэгч дөрвөн этгээдийг Украин руу оргон зайлах гэж байхад нь баривчилсан гэж мэдэгдсэн.Путин болон мөрдөн байцаагчид халдлагыг хэн захиалсан болохыг тогтоогоогүй байгаа ч "террористууд гэмт хэрэг үйлдсэнийхээ дараа яагаад Украин руу зугтахыг оролдсоныг олж тогтоох шаардлагатай байна" гэжээ.Түүнчлэн мөрдөн байцаах алба гэмт хэрэгт холбоотой байж болзошгүй гурван хүнийг барьжээ. Аминчон Исломов, Диловар Исломов болон Исройл Исломов гэх гэр бүлийн гурван эрэгтэйг шүүх гэмт хэрэгт буруутгаж, тавдугаар сарын 22 хүртэл хорих юм байна. Аминчон, Диловар Исломов нар ах дүүс, Исроил Исломов нь тэдний эцэг юм. Тэд Душанбед төрсөн. Ах дүү нар нь ОХУ-ын иргэн, аав нь Тажикстан улсын иргэн. Диловар Исломов гэр бүлтэй, хүүхэдтэй бөгөөд таксины жолоочоор ажилладаг. Аминчон Исломов хоёр эхнэрээс долоон хүүхэдтэй. Исроил Исломов Тверт амьдардаг. Нийт халдлага үйлдсэн байж болзошгүй долоон хүнийг ОХУ-ын Эрүүгийн хуулийн 205 дугаар зүйлийн 3 дахь хэсгийн "б" буюу бүх насаар нь баривчлах ялтай (хэсэг бүлэг этгээдийн үйлдсэн террорист халдлага) зүйл ангиар буруутгаж байгаа юм. Оросын томоохон албан тушаалтнууд эдгээр халдагчдыг ялын дээд хэмжээ буюу цаазаар авах ёстой гэж үздээ. Шүүх хурал хааллтай явагдаж байгаа ч албан тушаалтнууд Москвагийн дээд шүүхэд цаазаар авах ялын санал хүргүүлж, шаардаж байгаа юм байна.Эх сурвалж: APNews, Tass |
https://news.mn/r/2710224/ | Москвагийн халдлага: Шүүх дөрвөн хүнийг буруутгав | Москва хотын “Крокус Сити Халл”-д 137 хүний аминд хүрсэн халдлагийг “Исламын Улс” бүлэглэл зохион байгуулсан талаар Телеграм хуудаснаа нийтлэгдсэн. Тэгвэл 11 хүнийг сэжигтнээр татсанаас дөрөв нь гэмт хэргийг үйлдсэн талаарх шүүх хурал болох гэж байна. Далержон Мирзоев, Саидакрами Муродали Рачабализода, Шамсидин Фаридуни, Мухаммадсобир Файзов гэсэн дөрвөн хүнийг Оросын эрх баригчид нэрлэсэн. Тэдний гурвыг нь маск зүүсэн цагдаа нар Оросын нийслэлийн Басманный дүүргийн шүүх рүү авчирчээ. Сэжигтнүүд бүгд зодуулсан ба харгис хэрцгий байцаалтуудын бичлэгийг Оросын аюулгүй байдлын албаныхан шүүх хурлын үеэр задруулсан. Эдгээр дөрвөн хүнээс дор хаяж нэг нь цахилгаанд цохиулсан гэсэн мэдээлэл байна.Далержон Мирзоев (зүүн талд) болон Саидакрами Муродали РачабализодаШүүхээс Мирзоев, Рачабализода гэж тодорхойлсон эрчүүдийн нүд нь хөхрсөн байсан бөгөөд хоёрынх нь чих баривчлах үеэр хэсэгчлэн гэмтсэн гэж мэдэгджээ.
Фаридуни гэх эрэгтэйн нүүр нь маш их хавдсан байсан бол Файзов гэгч эр эмнэлгийн нимгэн халаад өмсөн тэргэнцэр дээр авчрах үед ухаан алдсан байдалтай байсан ба нүд нь алга болсон бололтой гэж Ройтерс агентлаг мэдээлэв. Бүгдийг нь шилэн бүрээстэй лангуунд байрлуулж, шүүх хуралдааны үеэр баг зүүсэн цагдаа нар хамгаалж байв. Телеграм мессежийн үйлчилгээнд гаргасан шүүхийн мэдэгдэлд Мирзоев "гэм буруугаа бүрэн хүлээн зөвшөөрсөн", Рачабализода мөн "гэм буруугаа хүлээн зөвшөөрсөн" гэжээ.Шамсидин Фаридуни (зүүн талд) болон Мухаммадсобир ФайзовЭдгээр хүмүүсийг Тажикистан улсын иргэд болохыг тогтоосон гэж Оросын төрийн мэдээллийн “ТАСС” агентлаг мэдээллээ. Сэжигтнүүдийг дор хаяж тавдугаар сарын 22-ныг хүртэл урьдчилан саатуулах ёстой гэж шүүхээс нэмж мэдэгдэв. Шүүх хуралд оролцсон сэжигтнүүдийг халдлага үйлдсэнээс хойш 14 цагийн дараа Брянск мужид баривчилсан гэж Оросын Холбооны аюулгүй байдлын алба (ФСБ) мэдэгдэв. Брянск нь Москвагаас баруун өмнө зүгт 400 км (250 миль) зайд оршдог. АНУ-ын Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн хэвлэлийн төлөөлөгч Адриен Уотсон "Энэ халдлагын хариуцлагыг IS бүлэг дангаараа үүрнэ. Украины ямар ч оролцоо байхгүй" гэж мэдэгдсэн. Мөн ОХУ-д халдлага үйлдэхэд тусалсан байж болзошгүй долоон хүнийг баривчилсан байна. АНУ энэ сарын эхээр Орост томоохон цугларалт болох үед гадны этгээдүүд халдлага үйлдэж болзошгүй гэж Москвад анхааруулж, улмаар тус улсын иргэдэд хандан зөвлөмж хүргүүлж байсан.
Энэхүү сэрэмжлүүлгийг Кремль суртал ухуулга, Ерөнхийлөгчийн сонгуульд хөндлөнгөөс оролцох гэсэн оролдлого хэмээн эрс үгүйсгэсэн юм. Халдлагын дараа Вашингтон “Исламын улс” бүлэглэлийн мэдэгдэлд эргэлзэх шалтгаан байхгүй гэж мэдэгджээ.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2710315/ | "Apple", "Meta", "Google"-ийг ЕХ-ноос шалгахаар болжээ | Европын холбоо дэлхийн хамгийн том технологийн компаниудын монопольчлох үйлдлүүдийн улмаас мөрдөн байцаалт явуулахаа зарлав. “Google”-ийг эзэмшдэг “Meta”, “Apple”, “Alphabet” компаниуд 2022 онд хэрэгжиж эхэлсэн Дижитал зах зээлийн тухай хуулийг (DMA) зөрчсөн эсэхийг шалгахаар төлөвлөжээ.Хэрэв эдгээр компаниуд дүрэм зөрчсөн нь тогтоогдвол жилийн эргэлтийн хөрөнгөөсөө 10 хүртэлх хувийг торгуульд төлж магадгүй.Европын холбооны Монополийн эсрэг албаны дарга Маргрете Вестагер болон салбарын тэргүүн Тьерри Бретон нар Даваа гаригт мөрдөн байцаалтын ажиллагааг зарлав. "Alphabet", "Apple", "Meta", "Amazon", "Microsoft”, “ByteDance” гэх компаниуд нь "DMA” -ийн дагуу үүрэг хүлээсэн ч сүүлийн үед гарч буй технологийн салбарын маргаан тус холбооны анхаарлыг татсан юм.Эдгээр компаниуд аль нь ч Европт нээгдээгүй ба тав нь АНУ-д байдаг бол "ByteDance" нь Бээжинд төвтэй. Технологийн аварга гурван компани нь дагаж мөрдөх тайлангаа ирүүлснээс хойш ердөө хоёр долоо хоногийн дараа асуултуудтай тулгарч эхэлжээ.Европын холбооны шалгах шийдвэр нь "Apple" компанийг хөгжмийн урсгалтай холбоотой өрсөлдөөний хууль зөрчсөн гэж үзэн 1.8 тэрбум евро буюу 1.5 тэрбум фунт стерлингээр торгуулснаас хойш гурван долоо хоногийн дараа тохиож байна. Үүний зэрэгцээ АНУ өнгөрсөн долоо хоногт технологийн аварга "Apple” компанийн эсрэг зарга үүсгэж, тус компани ухаалаг гар утасны зах зээлийг монопольчлолд оруулсан гэж буруутгав. Харин "Apple"-ийн хэвлэлийн төлөөлөгч ЕХ болон АНУ-ын мөрдөн байцаалтад идэвхтэй оролцож, компанийн тайлан, төлөвлөгөө нь Дижитал зах зээлийн тухай хуультай нийцэж байгаа гэдэгт итгэлтэй байна гэж мэдэгджээ."Apple”-ийн баг хамт олон ЕХ-ны хууль тогтоомжийг дагаж мөрдөх олон төрлийн механизм, түүнчлэн ЕХ-ны хэрэглэгчдийн нууцлал, аюулгүй байдлын хамгаалалтыг бий болгосон гэж онцлохдоо "Бид Европын Комисс болон хөгжүүлэгчдэд уян хатан байдал, хариу үйлдэл үзүүлэх, тэдний санал хүсэлтийг сонсож, нэгтгэсэн" гэж мэдэгджээ.Үүний зэрэгцээ "Мета"-гийн хэвлэлийн төлөөлөгч мэдэгдэл гаргаж, пүүс захиалгын хувилбарыг зар сурталчилгааны хувилбар болгон ашиглаж байгаа нь олон салбарыг хамарсан сайн тогтсон бизнесийн жишээ гэдгийг онцоллоо. "Бид DMA зэрэг хэд хэдэн давхцаж буй шалгалтыг шийдвэрлэхийн тулд зар сурталчилгаагүй бараа зохион бүтээсэн.Бид Комисстой хамтран ажиллах болно" гэжээ.ТАВАН ТӨРЛИЙН МӨРДӨН БАЙЦААЛТЕвропын холбооноос "Мета","Apple" зэрэг "DMA"-д харьяалагдах зургаан компанид таван төрлийн шалгалт хийж, аль нэг хуулийн зөрчлийг илрүүлэх төлөвлөгөөтэй байна. Үүнд:
1,2 – "Apple" болон "Alphabet" програмуудад хэрэглэгчидтэй чөлөөтэй харилцах, тэдэнтэй гэрээ байгуулахыг зөвшөөрөхгүй байгаа эсэх
3 – "Apple" хэрэглэгчдэд хангалттай сонголт өгөхгүй байгаа эсэх
4 – "Мета" хүмүүсээс мэдээллээ зар сурталчилгаанд ашиглахгүйн тулд төлбөр төлөхийг шударга бусаар нэхэж байгаа эсэх
5 – "Google" хайлтын үр дүнд пүүсийн өөрийн бараа, үйлчилгээг илүүд үздэг эсэх зэргийг шалгана.Эдгээр мөрдөн байцаалтын эхний хоёр шат нь "эсрэг жолоодлого" гэж нэрлэгддэг зүйлтэй холбоотой. Европын холбооны зүгээс компаниуд аппаар дамжуулан өөрийн пүүсийн төлбөрийг нэхэмжилхээс гадна үйлчилгээнийхээ төлбөрийг бага төлөх арга замын талаар хэрэглэгчдэд мэдэгдэх хүсэлгүй байна гэж үзэж байна. Мөн гурав дахь заалтын дагуу "Apple" нь хэрэглэгчдэд төхөөрөмж дээрх програмуудыг хялбархан устгах, үндсэн тохиргоог өөрчлөх, өөр өөр хөтөч эсвэл хайлтын систем ашиглах боломжийг олгох "сонголт дэлгэц" өгөх үүрэгтэй гэж мэдэгдэв.Мөн "Apple"-ийн вэб хөтөч "сонголтын дэлгэц" нь хүмүүст хангалттай сонголт өгөхгүй байгаа ба "Apple Photos" зэрэг зарим програмыг огт устгах боломжгүй гэж мэдэгджээ. Мөрдөн байцаалтын ажиллагаа нэг жил орчим үргэлжилхээр төлөвлөсөн ч арай удаан үргэлжилж магадгүй байна."Гурван компанийн санал болгож буй шийдэл нь DMA-д бүрэн нийцэхгүй байна гэж бид сэжиглэж байна. Бид одоо Европ дахь нээлттэй, маргаантай дижитал зах зээлийг хангахын тулд компаниуд DMA-д нийцэж байгаа эсэхийг шалгах болно" гэж Европын холбооны монополийн эсрэг албаны дарга Маргрете Вестагер мэдэгдлээ. Тус холбооны таван шалгуур нь хэрэглэгчдэд чиглэсэн байх ба эдгээр компаниудын бүтээгдэхүүнийг ашигладаг ихэнх хүмүүст маш их хамааралтай. Тьерри Бретон Европын холбооны шийдвэрийн талаар "Бид иргэдээ хамгаалах тухай ярьж байна. Бид зүгээр суугаад хүлээж болохгүй" гэж хэлсэн байна. Гэхдээ Европын холбоо шалгалт явуулах өөр нэг шалтгаан нь Европын парламентын 2024 оны зургадугаар сард болох сонгууль юм. Дюссельдорф дахь Хайнрих Хэйн их сургуулийн Өрсөлдөөний хуулийн хүрээлэнгийн захирал, доктор Рупрехт Подсзун ЕХ-ны шийдвэрийг "хүчтэй дохио" гэж нэрлэжээ. Тэрбээр "DMA нь хурдан үр дүнд хүрэх зорилготой. Комиссоос сонгосон хэргүүд нь бизнесийн загваруудын гол цөмд ордог. Энэ шалгалт нь хаалгач нарын хувьд чухал асуудал биш юм. Хуулийн тэмцэл ширүүн байх ч эцсийн шийдвэрийг Шүүхийн шийдвэр гаргана гэдгийг бид үргэлж санаж явах ёстой” гэжээ.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2710185/ | Франц: Бэлэн хувцасны торгууль ногдуулна | Францын парламентын доод танхим Пүрэв гаригт Хятадын “Shein” зэрэг компаниудын байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөллийг арилгахад чиглэсэн бэлэн хувцасны торгууль ногдуулах хуулийн төслийг баталлаа. Хуулийн төсөлд 2030 он гэхэд хувцас бүрийн 10 евро (11 доллар) хүртэлх торгуулийг үе шаттайгаар нэмэгдүүлэх, мөн ийм төрлийн бүтээгдэхүүний сурталчилгааг хориглох тухай тусгасан байна. Санал хураалтад оролцож буй бүх хууль тогтоогчид уг хуулийн төслийг санал нэгтэйгээр баталж, Сенатад өргөн барьжээ. Уян хатан ханган нийлүүлэлтийн ачаар эрэлт хэрэгцээнд тулгуурлан захиалгаа нэмэгдүүлдэг загварын жижиглэн худалдааны “Shein”, “Temu” зэрэг хямд брэнд нь жижиглэн худалдааны салбарыг тасалдуулахад хүргэсэн байна.
“Түр зуур өмсөгдөх, бэлэн хувцасны хэмжээ, хямд үнийг хослуулан худалдан авалтын тоо, шинэчлэлийн байнгын хэрэгцээг бий болгож,хэрэглэгчдийн худалдан авах зуршилтай болгон байгаль орчин, нийгэмд нөлөөлж буй бэлэн хувцасны компаниуд эдийн засагт ямарч үр өгөөгүй” гэж хуулийн төсөлд дурджээ. Францын доод танхим хямдхан, бэлэн хувцас нь зарагдахгүй үедээ байгальд хог хаягдал болж үлдэн, хүмүүсийг хэрэгцээгүй зүйлд мөнгөө үрж байна гэж үзсэн. “Shein” компанийн хувьд худалдан авагчдын хүсэлд нийцүүлэн борлуулдаг ба том брэнд дэлгүүрүүд 40 хувийн хог хаягдал илүү үсгэдэг гэж хариу мэдэгджээ. Францын Байгаль орчны сайд Кристоф Бечу “X” дээр "Нэхмэлийн салбарын байгаль орчны ул мөрийг бууруулах томоохон алхам хийлээ" гэж нийтлэв. Францын байгаль орчны яам нэхмэлийн хог хаягдлыг улам хурцатгаж буй асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд Европын холбооноос хуучин хувцас экспортлохыг хориглох санал гаргана гэж мэдэгдсэнтэй холбогдуулан уг хуулийн төслийг боловсруулжээ.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2710278/ | Энэтхэгчүүд эх орныхоо бус гадаадын эдийн засгийг дэмжиж байна | Өндөр орлоготой энэтхэг иргэд гадаадад суурьшихын хэрээр тухайн улсынхаа эдийн засагт тэрбум тэрбумын хөрөнгө оруулж байна. Тухайлбал, Берлиний чинээлэг дүүрэгт амьдардаг Шубханги Шарма энэ сарын сүүлээр Хинду шашны баярыг гэр бүлийн хүрээнд тэмдэглэнэ. Тэрбээр гэр бүл, найз нөхөддөө зориулж энэтхэг хоол, амттан сэлтийг авахын тулд ойролцоогоор 200 евро зарлагадана. Мөн төрөлх хот Делидээ айлчлах үедээ их хэмжээний мөнгө зарцуулж, үндэсний хувцас худалдан авчээ.Тэдний гэр бүл долоо хоног тутамд хүнс, ойр зуурын хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний худалдан авалтад багагүй мөнгө зарцуулдаг. Мөн гурван сар тутамд гадаадад аялж, онгоцны тасалбар худалдаж авдаг."Би бүх хөрөнгөө Энэтхэгээс Герман руу шилжүүлсэн. Миний бүх хадгаламж энд байгаа. Би хувьцаа, биржийн арилжааны санд хөрөнгө оруулалт хийх дуртай. Герман руу нүүсэн нь надад эдийн засгийн эрх чөлөө, тогтвортой байдлыг өгсөн" гэж Шубханги Шарма ярьжээ.Сүүлийн жилүүдэд Энэтхэгээс Германд нүүж ирсэн олон хүмүүсийн нэг бол Шарма. Өндөр ур чадвартай ажилчдад зориулсан визний зохицуулалтыг дагаад энэ тоо тогтмол өсч байна. Өндөр боловсролтой, англиар ярьдаг энэтхэг иргэд шинжлэх ухаан, технологи, инженерчлэл, математикийн чиглэлээр ихэвчлэн өндөр цалинтай ажил олж авдаг. Тодруулбал, бүтэн цагийн ажилчдын сарын дундаж цалин 4974 евро байна. Германчууд байшин худалдаж авдаггүй уламжлалтай. Харин Германд суурьшсан энэтхэгчүүд энэ чиг хандлагыг өөрчилж, үл хөдлөх хөрөнгө худалдаж авах болжээ.Түүнчлэн Герман дахь энэтхэгчүүд хөрөнгийн зах зээлийн арилжаа, хамтын сан, биткойны хөрөнгө оруулалт руу шилжиж байна. Тэдний Энэтхэг рүү шилжүүлсэн мөнгөн гуйвуулга 2023 онд 125 тэрбум ам.доллар болж дээд амжилт тогтоожээ. Өмнөх онд 100 тэрбум ам.доллар байсан. Гэтэл эдгээр тоо нь бодит байдлаас хамаагүй бага дүнтэй байна гэх мэдээлэл ч гарсан.Тэд нутагтаа хөрөнгө оруулж, эдийн засгийн хувьд томоохон нөлөө үзүүлэхээс гадна буцаж ирэхдээ компани байгуулж, олон тооны хүмүүсийг сургадаг. Гадаадаас ирсэн энэтхэгчүүд аж үйлдвэр, тэр дундаа мэдээллийн технологи, эмийн салбарт ихээхэн хувь нэмэр оруулжээ.Дотоодын нийт бүтээгдэхүүнд суурилсан дэлхийн хамгийн том эдийн засаг болох АНУ-д энэтхэгчүүд хамгийн өндөр орлоготой үндэстний цөөнх болж байна. "Pew Research Center"-ийн мэдээллээс харахад АНУ дахь энэтхэгчүүд 2021 онд жилд дунджаар 120 мянган ам.долларын орлого олж байжээ. Гадаадад оршин суудаг энэтхэгчүүдийн 25 орчим хувь нь Энэтхэгт эрсдэл багатай хөрөнгө оруулалт хийхийг илүүд үздэг.Өнөөдөр Германд байгаа энэтхэг цагаачид маргааш АНУ, эсвэл Канадад байх боломжтой. Учир нь эдгээр бүх улс тэдэнд иргэний харъяаллын ижил төстэй тогтолцоог санал болгож байна.НҮБ-ын мэдээлснээр 18 сая орчим энэтхэг иргэн Хойд Америк, Европ, Ойрхи Дорнод, Ази гэх мэтээр хилийн чанадад амьдардаг. Тэдний эдийн засгийн чадавх төрөлх нутгаасаа хальж, дэлхийн эдийн засагт өргөн цар хүрээтэй нөлөөлөх болсныг эдийн засагчид онцолж буй. Улам улам дижиталжиж, даяаршиж буй чөлөөт зах зээлд энэтхэгчүүд улам нөлөөгөө тэлэх төлөвтэй байна. Гагцхүү эх орондоо хөрөнгө оруулалт хийж, хамтарсан үйлдвэрүүдийг хөгжүүлэх нь хамгийн чухал аж. Энэ нь Энэтхэгийн цаашдын эдийн засгийн бодлогоос шалтгаална.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2710339/ | ОХУ: Хориг газрын тосны экспортод нөлөөлж буйг хүлээн зөвшөөрөв | Барууны орнууд хориг арга хэмжээгээ чангалахын хэрээр ОХУ-ын газрын тосны салбар улам хямрах хандлагатай болов. Оросын банкны ерөнхийлөгч Элвира Набиуллина Баасан гаригт мэдэгдэл хийхдээ "Барууны орнууд хориг арга хэмжээгээ чангатгасан нь газрын тосны экспортын орлогод нөлөөлж байна. Нефтийн үнэ оны эхэнд буурсан ч одоо эргээд өсч байгаа тул экспорт ч сэргэж байна. Гэхдээ хоёрдогч хориг арга хэмжээ энэ үйл явцад саад учруулж байна" гэж хэлжээ.Тэрбээр ингэхдээ АНУ, Европын холбооноос бусад гуравдагч этгээдтэй бизнес эрхлэхээс сэргийлсэн худалдааны хязгаарлалтын талаар дурдав.Олон улсын зах зээлд түүхий нефтийн үнэ энэ жил 10 гаруй хувиар өссөн байна. Эрчим хүчний аварга ОХУ-ын хувьд Энэтхэг, Хятад зэрэг өөр зах зээл рүү шилжих замаар экспортоо гүйцэж чадсан. Гэвч хориг арга хэмжээ, дайнаас болоод байдал тийм сайнгүй. Хятадын зарим томоохон компанид авсан хориг арга хэмжээ нь Оросын санхүүгийн байгууллагуудын төлбөрт хэдийнэ нөлөөлжээ. Өөрөөр хэлбэл, хориг арга хэмжээний улмаас хил дамнасан төлбөр тооцоо хийхэд хүндрэлтэй байгаа аж.Барууны хориг арга хэмжээнээс эмээж буй тул дэлхийн бусад орны банк ч Оростой бизнес хийхээс татгалзаж байгааг "Wall Street Journal" өнгөрсөн долоо хоногт мэдэгдэв.Эх сурвалж: BUSINESS INSIDER |
https://news.mn/r/2710259/ | Хятад: Агаарт 6 хуваагдаж, дайсныг төөрөгдүүлэх дрон хөгжүүлж байна | Хятадын Нанжин их сургуулийн Нисэх, сансар судлалын сургуулийн эрдэмтэд агаарт зургаан хэсэг болон хуваагдах чадвартай цэргийн дрон үйлдвэрлэж байна. Энэхүү дрон нь технологийн дэвшлийг харуулахаас гадна дайны талбарт нөхцөл байдлыг эргүүлэх чадвартай. Уламжлалт олон робот дроныг бодвол илүү өндөр хурдтайгаар үр дүнтэй ажилладаг. Тодруулбал, жижиг нэгжид хуваагдсан ч гэсэн нислэгийн үр ашгийн хувьд бусад дроноос 40 хувиар өндөр аж.Агч модны үрнээс санаа авч уг дроныг зохион бүтээжээ. Хуваагдсан дронууд нь агаарт стандарт дронтой адил хэвийн ажиллаж, нарийн төвөгтэй даалгавруудыг гүйцэтгэнэ.Ийм дроноор зэвсэглэсэн нэг л цэрэг байхад олон төрлийн үүрэг даалгаврыг ганцаараа биелүүлэх боломжтой гэдэг нь Хятадын Ардын чөлөөлөх армид том давуу тал болох юм. Гол давуу тал нь дайсны агаарын довтолгооноос хамгаалах системийн хариу үйлдлийг төөрөгдүүлэх чадвар юм. Дрон илрүүлсэн тохиолдолд агаарын довтолгооноос хамгаалах системүүд тухайн дронтой ижил тооны нөөцийг агаарт байршуулдаг. Хэрвээ аюул гэнэт үржвэл хариу үйлдэл нь төөрөлдөх боломжтой.Хятад улсад өдгөө дрон хөгжүүлэлтийн чиглэлийн 2000 гаруй компани бий. Жижиг, боломжийн үнэтэй нисгэгчгүй онгоцууд орчин үеийн тулааны талбарыг урьд өмнө хэзээ ч байгаагүй хэлбэрээр өөрчилж, батлан хамгаалахын системийн шинэчлэлийг салбарынхнаас шаардаж байна.Эх сурвалж: BUSINESS INSIDER |
https://news.mn/r/2710190/ | Нигери: Барьцаалагдсан 130 хүүхдийг эсэн мэнд суллажээ | Энэ сарын эхээр Нигерийн нэгэн сургуулиас зэвсэгт этгээдүүдийн хулгайлсан 130 гаруй сурагчийг эсэн мэнд сулласан гэж Засгийн газрын хэвлэлийн төлөөлөгч Абдулазиз Абдулазиз Ням гаригт Аль Жазира телевизэд мэдэгджээ. Нигери улсад 2021 оноос хойш анх удаа олноор нь хулгайлж, барьцаалсан хэрэг гарсан ба зэвсэгт этгээдүүд гуравдугаар сар дуусахаас өмнө нэг тэрбум найра нэрэмжлээд байсан. Анх хэвлэл мэдээлэлд 236 сурагч барьцаалагдсан гэж мэдээлж байсан нь буруу тоо ба албан ёсны 137 хүүхэд гэмт этгээдүүдэд олзлогдоод байжээ. Баруун хойд Кадуна мужийн захирагч Уба Сани Ням гаригт мэдэгдэл хийж, тус улсын үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөхийн зохицуулсан “аюулгүй байдлын ажиллагаа”-ны дараа барьцаалагдсан сурагчдыг сулласан гэж мэдэгджээ. Баруун Африк-Нигерийн Партнерс ТББ-ын гүйцэтгэх захирал Кеми Окенёдогийн хэлснээр, хулгайлагдсан гэх хүүхдүүдийн тоо болон Ням гаригт мэдээлсэн хүүхдүүдийн тоо зөрүүтэй байгаа нь "хэрхэн яаж хулгайлагдсаныг нуухын тулд" гэсэн ба аудитын шалгалт хийх хэрэгтэй гэв.Кадунагийн зэвсэгт этгээдүүд өнгөрсөн долоо хоногт хүүхдүүд болон ажилчдыг суллахад зориулж нийт 1 тэрбум найра ($680,000) шаардаж, 20 хоногийн дотор төлбөрөө төлөхгүй бол хохирогчдыг ална гэж сүрдүүлсэн. Гэвч Нигерийн Ерөнхийлөгч Бола Тинубу халдлага үйлдэгчдийг дарахын тулд 2022 онд баталсан хуулийн хүрээнд "Ганц ч төгрөг төлөхгүй" гэж мэдэгджээ. Харин этгээдүүдэд 15 жилийн хорих ял онооно.Эх сурвалж: Aljazeera |
https://news.mn/r/2710164/ | “FIFA”: Япон-Хойд Солонгосын тоглолтыг цуцлав | Хөлбөмбөгийн дэлхийн удирдах байгууллага “FIFA” Мягмар гаригт Пёньянд болох байсан Япон, Хойд Солонгосын шигшээ багуудын ДАШТ-ий урьдчилсан шатны тоглолтыг цуцаллаа. Тодруулбал, Хойд Солонгос ДАШТ-ийг зохион байгуулах боломжгүй болсон ба “FIFA” тус улсын шийдвэрийг “Сахилгын хороонд шилжүүлнэ” гэж мэдэгджээ. Умардын зүгээс өнгөрсөн долоо хоногт тоглолт болох тогтсон газар, түр хойшлүүлах хугацаа календарьт байхгүйн улмаас тоглолтыг цуцалсан. Урьдчилан таамаглаагүй нөхцөл байдлын улмаас тоглолт товлосон ёсоор болохгүй гэж “Азийн хөлбөмбөгийн холбоо” Баасан гаригт мэдэгдсэн юм. Өнгөрсөн Пүрэв гаригт Японы шигшээ баг Токиод болсон эхний шатны тоглолтоор Хойд Солонгосыг 1:0-ээр хожсон. Япон одоогоор ямарч хожигдолгүй, 3 удаа хожиж хэсгээ тэргүүлж байна.Эх сурвалж: NHK |
https://news.mn/r/2710172/ | ОХУ зуны довтолгоонд 100 мянган цэрэг бэлтгэж байна | ОХУ зуны довтолгоонд зориулж 100 мянган цэрэг бэлтгэж байгааг Украины Хуурай замын хүчин мэдэгдлээ."Бид Оросын төлөвлөгөөг бүрэн дүүрэн мэдэхгүй байна. Бид зөвхөн тэдэнд байгаа өгөгдөл, юу хийж байгааг нь мэдэж байна. Тэд 100 мянга гаруй хүнтэй бүлэг үүсгэж байгаа. Энэ нь заавал довтолгоонд зориулаагүй ч байж болно. Байлдааны чадвараа алдсан анги нэгтгэлүүдийнхээ цоорхойг нөхөх зорилготой ч байж магадгүй. Зун эхэлмэгц тэд аль нэг чиглэлд довтолгоо явуулах магадлалтай" гэж хурандаа генерал Олександр Павлюк хэллээ.Магадлал бүхий дайралтад бэлтгэж Украины тал зарим бригадаа эргүүлэн татаж эхэлсэн байна.Дайны судалгааны хүрээлэнгээс мэдэгдсэнээр Орос улс мөргөлдөөний санаачлагыг гартаа авахын тулд Украины зүүн хэсэгт довтолгоогоо тасралтгүй үргэлжлүүлж байгаа бололтой. Тэд хоёрдугаар сард Авдийвкад гаргасан амжилтаа хадгалахыг хүсч байгаа аж. Авдийвкагаас хойш ОХУ-ын хүчин хэд хэдэн жижиг амжилт гаргасан. Тухайлбал, өнгөрсөн долоо хоногт тэд Авдийвкагийн ойролцоох хоёр жижиг тосгоныг хяналтдаа авчээ.Украины зүүн хэсгийн Донецк мужид орших Авдийвка, Лайман, Бахмут зэрэг чиглэлд Орос гол хүчээ хаяж байна.Авдийвкагийн тулаанд хоёр тал аль аль нь асар их гарз хохирол амссан. Их Британийн Батлан хамгаалах яамнаас мэдэгдсэнээр хоёрдугаар сард ОХУ өдөрт дор хаяж 1000 цэргээ алджээ. Энэ нь дайн эхэлснээс хойших хамгийн их хохирол юм.Эх сурвалж: BUSINESS INSIDER |
https://news.mn/r/2710171/ | Москвад болсон халдлага дайныг эрчимжүүлж магадгүй байна | Москва хотын “Крокус Сити Холл” концертын танхимд Баасан гаригт террорист халдлага гарсны дараа Орос, Украин улсууд довтолгоогоо эрчимжүүлж магадгүй байна. Олон нийтийг онилсон халдлагад Украин оролцсон гэж ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путин мэдэгдсэн бол Киев тус үйл явдалтай ямар ч холбоогүй гэж хариу мэдэгдсэн юм. Мөн Орос санаатайгаар халдлага зохион байгуулж, дайныг улам өдөөх гэж Украиныг гүтгэсэн гэж Киев мэдэгдэв.Террорист халдлага гарсны дараахан Оросын түрэмгийлэл улам ихэсчээ. Орос Украины эсрэг 57 далавчит пуужин нисгэснээс 43-ийг устгасан гэж Украины Агаарын цэргийн хүчин Ням гаригт мэдээлэв. Мөн тус улсын Львов мужид Оросын тал хоёр “Кинжал” хэт авианы пуужин ашиглан эрчим хүчний байгууламжийг онож, гал гарсан байна. Түүнчлэн Львовыг онилсон Оросын пуужин Польшийн агаарын орон зайг нэвтэрснээс болж Варшав дургүйцлаа илэрхийлэн, Москвагаас тайлбар хүссэн байна. Украины арми Ням гаригт Крымын хойгийн Севастополь боомт хот руу дайралт хийхдээ Оросын хоёр том десантын хөлөг онгоцыг цохисон гэж мэдэгдэв. Мөн Украины 10 гаруй пуужин Крым рүү харвасан тухай Оросын төрийн мэдээллийн агентлаг мэдээлсэн ба нурангид нэг хүн амиа алдаж, дөрвөн хүн шархадсан гэж мэдэгджээ.Эх сурвалж: CNN |
https://news.mn/r/2709807/ | Нас барсан хүний тоо 115 болж, 4 сэжигтнийг баривчлав | Баасан гарагийн үдэш Москва хотын "Крокус сити" концертын танхимд зэвсэглэсэн этгээдүүд гал нээж, урьдчилсан байдлаар 60 хүний аминд хүрчээ. Мөн 100 гаруй хүн шархадсаны дотор талаас илүү нь маш хүнд шархаджээ. |
https://news.mn/r/2710068/ | Киев хот хэд хэдэн удаагийн цохилтод өртөв | ОХУ-ын нийслэл Москвад "Крокус сити" концертын танхим халдлагад өртсөн бол Украинд мөн нийслэл Киев цохилтод өртжээ. Киев тэргүүтэй Украины хотууд угсарсан агаарын цохилтод өртсөнөөр улс даяар өндөржүүлсэн бэлэн байдал зарлаад байна. Халдлага үүрээр 05:00 цагт эхэлжээ.Хилийн Львов мужийн дээгүүр пуужингууд нисч өнгөрсөн тул Польш улс агаарын орон зайн аюулгүй байдлаа хангах үүднээс агаарын хүчнээ идэвхжүүлжээ. Мужийн захирагч Андрий Садовыйн хэлснээр хот цохилтод өртөөгүй. Гэхдээ 20 орчим пуужин, довтолгооны долоон дрон дэд бүтцийн чухал байгууламжийг онилсон байжээ.Киевийн цэргийн захиргааны дарга Серхий Попко хэлэхдээ "Оросын арав гаруй пуужинг устгаж чадсан" гэлээ. Нийслэлийн оршин суугчид өдгөө метроны буудлуудад хоргодож байна. ОХУ Баасан гаригт мөн олон тооны пуужин харваснаар украинчууд тог цахилгаангүй болоод байсан.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2710054/ | Япон улс гадаад ажилтныхаа тоогоор рекорд тогтоов | Япон дахь гадаад ажилтнуудын тоо 2023 онд 3,410,992 хүрснийг засгийн газраас Баасан гаригт мэдээллээ. Энэ нь өмнөх жилээсээ 10.9 хувиар өсч, рекорд эвдсэн үзүүлэлт юм. Түүнчлэн хоёр дахь жилдээ дараалан түүхэн дээд амжилт гаргасан үзүүлэлт гэдгийг Цагаачлалын үйлчилгээний агентлаг мэдэгджээ.Ажиллах хүчний хомсдолд ороод буй тус улсад ийнхүү ажил эрхлэх виз мэдүүлж буй гадаад иргэдийн тоо эрс өссөн.Ур чадвартай ажилтнуудын тоо 59.2 хувиар, дадлагажигч ажилтнуудын тоо 24.5 хувиар өсчээ. Японд төрөлт буурч байгаагаас үүдэн ажиллах хүчний хомсдолд орсон тул гадаадын ажилчдыг татах зорилгоор 2019 онд тус улс визний журамдаа бага зэрэг өөрчлөлт оруулсан. Эл өөрчлөлтийн дагуу тусгайлсан мэргэшсэн ур чадвартай ажилчид тухайн үйлдвэрүүдэд сургалтад хамрагдалгүйгээр шууд ажилдаа орох боломжтой болжээ.Үүний зэрэгцээ байнгын оршин суугчийн статустай гадаад иргэний тоо 3.2 хувиар өсч 891 мянга орчим болсон. Бусад улсын тухайд Хятадад 821 мянга, Вьетнамд 565 мянга, Өмнөд Солонгост 410 мянга орчим гадаад иргэн байнга оршин сууж байна.Эх сурвалж: JAPAN TODAY |
https://news.mn/r/2710032/ | Афганистан охид сургуульд явалгүй 3 жил болов | Талибууд 12-оос дээш насны афган охидын сургуульд явах эрхийг хязгаарлаад 900 гаруй өдөр өнгөрчээ. Охид оюун санааны хувьд үхмэл байдалд ороод буйгаа хэлж байна."Үнэндээ бид амьдрахгүй байна. Зүгээр л амьд мэнд явж л байна. Афганистанаар тэнүүчилж буй амьд үхдэлүүдээс ялгаа алга" гэж 16 настай Махтаб охин ярив.Доктор профессор болохыг хүсдэг Таман охин ярихдаа "Бид бие махбодийн хувьд амьд боловч оюун санааны хувьд үхчихээд байна" гэжээ.Зарим асуудлыг шийдвэрлэсний дараа охидыг эргэн сургуульд нь дуудна гэж талибууд амласан. Гэвч энэ амлалтаас хойш багагүй хугацаа өнгөрч, охид хичээлийн шинэ жил эхлэхэд дахин гэртээ үлдэв. Тиймээс энэ удаад тэд хэдэн үгээр тайлбар хийжээ. Хоригийг цуцлахад тодорхой шалтгааны улмаас зарим нэг асуудал гарсан гэх хариултыг Талибын засаг захиргааны төлөөлөгч хэлсэн байна."Исламын болон Афганистаны уламжлалд нийцсэн боловсролын шинэ бодлого батлагдаагүй цагт охидыг дунд сургуульд элсүүлэхийг хориглоно" гэж Боловсролын дэд сайдын үүрэг гүйцэтгэгч Абдул Хаким Хемат хэлжээ.Өдгөө энэ хориг 1.4 сая афган охинд нөлөөлж байна.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2709788/ | Хойд Америкд нар хиртэлт болно | Тэнгэрийн механикч нар дэлхийн гадарга дээрх аль нэг цэг дунджаар 375 жилд нэг удаа нарны бүтэн хиртэлтийг мэдрэх ёстой гэж үздэг.Гэхдээ АНУ-ын хойд хэсэгт долоон жилийн дотор хоёр удаа нар хиртэлт болох гэж байна. Энэ удаагийн нар хиртэлт дөрөвдүгээр сарын 8-нд болох ба 2017 онд болж байсан хиртэлтээс хоёр дахин том, дөрвөн минут долоон секунд үргэлжлэх юм. Иллинойс мужийн өмнөд хэсэгт 200 мянга орчим хүн нар хиртэлтийг үзэх боломжтой ба Мексикийн Номхон далайн эргээс Канадын Атлантын далайн эрэг хүртэл харагдах юм байна.
Өмнө нь 2017 онд АНУ-ын баруун хойд хэсэгт орших Орегон мужаас зүүн өмнөд хэсэгт орших Өмнөд Каролина хүртэл нар хиртэлт харагдаж байв. Тухайн үед гариг эрхэсийн содон явдлыг харахын тулд мянга мянган хүмүүс цэцэрлэгт хүрээлэнд цугларч байжээ. Харин 2024 оны нар хиртэлт нь Даллас, Индианаполис, Кливленд, Баффало зэрэг АНУ-ын томоохон хотуудад тод харагдана. Мөн тус өдөр “NAS сарны сүүдэрт пуужин хөөргөх нь дэлхийн агаар мандлын дээд давхарга эсвэл ионосферт хэрхэн нөлөөлж байгааг харах зэрэг туршилтуудыг хийхээр төлөвлөж байна.Энэ оны нарны бүтэн хиртэлт Номхон далайд харагдаж эхлэх ба Кук арлуудын нэг хэсэг болох Пенрин атоллын оршин суугчид өглөөний 06:40 цагт үзэгдэнэ. Сарны гүн сүүдэр буюу “umbra” дараа нь дэлхийн гадаргууг 2500км/цаг хурдтайгаар туулж, 11:07 цагт Мексикийн эрэгт үзэгдэн, Мексик болон Рио-Грандегийн хилийг дайран өнгөрнө гэж “NASA” мэдээлэв.Нар хиртэлт АНУ-ын 13 мужаар үргэлжилж, Канадын хилийг даван Хамилтон , Монреал, Нью Брансвик , Ньюфаундленд зэрэг мужуудад үзэгдэнэ.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2709905/ | Орос: Япон тэнгист далавчит пуужин туршив | ОХУ-ын Батлан хамгаалах яам Бямба гаригт Япон тэнгист байршуулсан шумбагч онгоцноос далавчит пуужинг амжилттай хөөргөсөн гэж мэдэгдэв. Тус пуужин 1000 гаруй километрийн зайд орших Хабаровск муж дахь бэлтгэлийн талбай дахь байг оносон ба Номхон далайн флотын төв байр нь Оросын Алс Дорнодын Владивосток хотод байрладаг аж.Орос улс мөн өнгөрсөн оны гуравдугаар сард Калибр хөлөг онгоцыг Япон тэнгист туршсан. ОХУ-ын Баасан гаригт хийсэн туршилт нь АНУ болон холбоотон Япон улсыг хяналтандаа байлгах зорилготой байсан гэж ажиглагчид үзэж байна. Украин, Вашингтон, Ази Номхон далайн бүс нутагт цэргийн хүчээ нэмэгдүүлэх гэсэн илт оролдлоготой холбоотойгоор Орос АНУ-тай зөрчилдөж байна. Япон АНУ-тай хамтран Москвагийн эсрэг хориг арга хэмжээ авсан юм.Эх сурвалж: NHK Japan |
https://news.mn/r/2709785/ | Украины цахилгаан станцад халдаж 5 хүн нас барав | Оросын пуужингууд Украины эрчим хүчний дэд бүтцийг онилсоны улмаас тус улсын нэг сая өрх цахилгаангүй болов.Тодруулбал, Украины хоёр дахь том хот Харьковт цахилгаан эрчим хүч байхгүй ба Одесса хотын 53 мянга гаруй өрх цахилгаангүй байна гэж бүс нутгийн дарга мэдэгдэв.Украины Эрчим хүчний сайд Герман Галущенко Оросыг "улс орны эрчим хүчний системийг доголдуулах" оролдлого хийж байна гэж буруутгажээ. Хариуд нь ОХУ саяхан Украины Оросын нутаг дэвсгэрт хийсэн халдлагын өшөө авалт гэж мэдэгдсэн байна. Оросын халдлагийн улмаас наад зах нь таван хүн амиа алдаж, 14 хүн шархадсан гэх мэдээлэл байна. Барууны холбоотнууд Украинд нэмэлт цэргийн тусламж, тэр дундаа агаарын довтолгооноос хамгаалах нэмэлт систем өгөх хэрэгтэй байгааг сүүлийн үеийн халдлагын давалгаа харууллаа гэж Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский мэдэгдэв.Шөнийн турш болсон халдлагын үеэр Украин руу 90 орчим пуужин, 60 Шахед нисгэгчгүй онгоц хөөргөсөн байна. Украины тус пуужингуудын 30 орчмыг зогсоосон гэж мэдэгдээд байсан. Оросын онилсон байнуудын дунд Украины хамгийн том далан болох Запорожье дахь "DniproHES” байсан ба тус улсын албаныхны мэдээлснээр найман удаа цохилт өгсөн өгчээ. Мөн тухайн үед далан давж явсан троллейбус пуужингийн цохилтод өртөж, жолооч нь нас барсан гэж албаныхан мэдээлэв. НҮБ-ын цөмийн зэвсгийн хяналтын байгууллага "ОУАЭА"-аас мэдээлснээр, Баасан гаригт болсон ОХУ-ын дайралтын дараа Запорожье атомын цахилгаан станц цахилгааны үндсэн шугамд бараг таван цаг холбогдоогүй байна.Гэсэн хэдий ч тус станц нь реакторын хөргөлтийн гаднах цахилгаан эрчим хүчийн нөөц шугамаас тог хүлээн авсаар байна. Бүс нутгийн тэргүүн Иван Федоров Запорожьед долоон барилга нурж, 35 барилга эвдэрсэн гэж мэдэгдэв.Эх сурвалж: BBC |
https://news.mn/r/2709909/ | Мексикийн ерөнхийлөгч хар тамхины бүлэглэлтэй тэмцэхгүй гэв | Мексикийн ерөнхийлөгч Баасан гаригт АНУ-ын захиалгаар Мексикийн хар тамхины бүлэглэлтэй тэмцэхгүй гэж мэдэгдсэн нь гэмт бүлэглэлүүдтэй сөргөлдөхөөс татгалзаж буй хамгийн тодорхой тайлбар гэж ажиглагчид үзэв. Олон жилийн турш Ерөнхийлөгч Андрес Мануэль Лопез Обрадор картелуудтай мөргөлдөхөөс зайлсхийхийн тулд "Сум биш тэврэх" бодлогоо янз бүрийн үндэслэлээр тайлбарлаж байсан. Өмнө нь тэрбээр "хүчирхийллийг хүчирхийллээр тэмцэж болохгүй" гэж хэлсэн бөгөөд засгийн газар хар тамхины бүлэглэлийн хүчирхийллийн "шалтгааныг" шийдвэрлэх ёстой гэж үзжээ. Гэвч Баасан гаригт өгсөн мэдэгдэлдээ АНУ-ын хил орчмын картелууд Вашингтоны шийдвэрлэх асуудал гэж тайлбарлан, "Мексик нэгдүгээрт" гэх бодлого явуулахаа илэрхийлжээ.Лопез Обрадор өдөр тутмынхаа хэвлэлийн бага хурал дээр "Бид гадаадын аль ч засгийн газрын цагдаа болж ажиллахгүй" гэжээ. Лопез Обрадор үндсэндээ хар тамхи бол Мексикийнх биш АНУ-ын асуудал гэж үзсэн. Тэрбээр "Мэдээж бид хар тамхитай тэмцэхэд хамтран ажиллах болно. Учир нь энэ нь маш эмзэг, маш гунигтай хүмүүнлэгийн асуудал болсон. АНУ-д фентанилаас болж олон залуучууд нас барж байгаа" гэлээ. Жилд 70 мянга гаруй америкчууд Мексикт Хятадаас хууль бусаар оруулж ирсэн фентанил зэрэг синтетик опиондуудаас болж нас бардаг байна.Нөгөөтэйгүүр хар тамхины бүлэглэлүүд эдийн засгийн хөгжлийг хангаж чадахгүй байгаа бүс нутгуудад ажлын байраар хангаж, нийгмийн хөдөлгөөнийг дэмжих, худалдаа, хөрөнгө оруулалтын алдагдлыг тэнцвэржүүлэхийн тулд хар тамхины борлуулалтаар орлогоо бүрдүүлдэг гэж Ерөнхийлөгч Лопез Обрадор тайлбарлав. Тэрбээр хар тамхины бүлэглэлүүдийг муу дүр болгохын эсрэг өмнө нь маргаж байсан. Мөн католик сүмийн удирдагчдыг дайтаж буй бүлэглэлүүдийн хооронд энхийн гэрээ хэлэлцээр хийхийг оролдохыг уриалж байсан удаатай.Эх сурвалж: AP News |
https://news.mn/r/2710021/ | Террористуудын халдлага Оросын гадаад бодлогыг өөрчлөхгүй гэв | ОХУ-ын нийслэл Москва хотноо орших "Крокус сити" концертын танхимд Баасан гаригт зэвсэгт этгээдүүд гал нээснээр олон хүн нас барж, шархдаад байна. |
https://news.mn/r/2710087/ | "Исламын улс" бүлэглэлийн Москвад халдсан шалтгаан | ОХУ-ын нийслэл Москва хотноо орших "Крокус сити" концертын танхимд тоглолт үзэхээр цугласан олон мянган хүн зэвсэгт этгээдүүдийн халдлагад өртсөн хэрэг өнгөрсөн Баасан гаригт /2024.03.22/ гарсан. Зөвлөлтийн хэв маягтай "Picnic" хамтлагийн тоглолт энд болох байв. Гэвч халдлагын улмаас 133 хүн амиа алдаж, 100 гаруй хүн шархдаад байна.Халдлага үйлдэгч этгээдүүд гал нээж, концертын талбай руу тэсрэх бөмбөг шиджээ. Халдлагын дараа концертын танхимын дээвэр нурж, галд автсан.Улмаар Бямба гаригт зэвсэгт халдлагад шууд оролцсон дөрвөн хүнийг баривчилсан. Халдлагын хариуцлагыг "ISIS"-ын (Islamic State of Iraq and Syria) Афганистан дахь салбар буюу "Исламын улс" бүлэглэл хүлээжээ. АНУ-ын албаныхан ч уг мэдэгдлийг үнэн зөв болохыг баталсан юм."ИСЛАМЫН УЛС" БҮЛЭГЛЭЛИЙН ТУХАЙ Тус бүлэглэл нь "ISIS"-ын хамгийн идэвхтэй салбаруудын нэг. Бүлэглэл 2014 оны сүүлээр Афганистаны зүүн нутгаас үүссэн бөгөөд Пакистаны Талибан хөдөлгөөний салан тусгаарлагчид болон "ISIS"-ын удирдагч агсан Абу Бакр аль-Багдадид үнэнч байхаа тангарагласан дайчдаас бүрддэг байв. Тэд харгис хэрцгий байдлаараа алдаршсан.Цэргийн шинжээч, Туркийн армийн хурандаа асан Мурат Асланы хэлэхдээ "Тэд радикал бөгөөд хатуу арга барилтайгаараа алдартай. ОХУ-ын цэргүүд Сирид АНУ-ын нэгэн адилаар "ISIL"-ийн (Islamic State of Iraq and the Levant) эсрэг тэмцэж байгаа. Тэд ийм орнуудыг дайснаа гэж хардаг гэсэн үг. Тэд өнөөдөр Москвад халдлаа. Өмнө нь Иранд байсан. Магадгүй бусад нийслэлд ч илүү олон халдлага гарах байх" гэжээ.2018 онд хамгийн дээд цэгтээ хүрснээс хойш Афганистан дахь гишүүнчлэлийн тоо буурсан гэх боловч тус бүлэглэлийн дайчид Талибаны эрх мэдэлд хамгийн том аюул заналхийлэл болсоор байна.ӨМНӨХ ДАЙРАЛТУУД Кабулын амаржих газарт 2020 оны тавдугаар сард цуст халдлага болж, эмэгтэйчүүд, нярай хүүхдүүд зэрэг 24 хүн амь үрэгдсэн. Энэ хэрэгт "ISIL"-ийг буруутгажээ. Мөн оны арваннэгдүгээр сард тус бүлэглэл Кабулын их сургуульд халдлага үйлдэж, наад зах нь 22 багш, оюутны аминд хүрсэн юм.Дараа нь Кабулын нисэх онгоцны буудал 2021 онд халдлагад өртөж, 175 энгийн иргэн амиа алдсан. Мөн АНУ-ын 13 цэрэг амь үрэгдэж, олон арван цэрэг шархадсан юм. Энэхүү халдлагын хариуцлагыг "ISKP" (Islamic State – Khorasan Province) бүлэглэл хүлээсэн.2022 оны есдүгээр сард Кабул дахь Оросын элчин сайдын яаманд амиа золиослогч этгээд халдлага үйлдсэний хариуцлагыг "ISIL" хүлээв.Ширазын өмнөд хэсэгт орших Шах Чераг сүм өнгөрсөн онд хоёр удаа халдлагад өртөж, 14 хүн нас баран, 40 гаруй хүн шархадсан. Энэ хэрэгт мөн л "ISIL" бүлэглэлийг буруутгасан юм.Тэгвэл энэ он гарсаар Ираны зүүн өмнөд хэсгийн Керман хотод тус бүлэглэл дахин халдлага үйлдэхээр төлөвлөж байсныг АНУ таслан зогсоожээ. Тухайн үед Керман хотод амиа золиослогч этгээд 100 орчим хүний аминд хүрсэн халдлага үйлдсэний хариуцлагыг "ISKP" бүлэг хүлээгээд удаагүй байсан.ХАМГИЙН ХҮЧТЭЙ СЭДЭЛ БОЛ ТАЛИБАНЫ ХҮЧИНБатлан хамгаалах, аюулгүй байдлын шинжээчдийн үзэж байгаагаар тус бүлэглэл сүүлийн жилүүдэд Орос улс исламын шашинтнуудыг дарангуйлж байна гэх суртал ухуулга явуулах болсон."ОХУ-ын гадаад бодлого тус бүлэглэлийн хувьд томоохон аюулын нэг байсаар ирсэн. Зөвлөлтийн үед Афганистан руу довтолсон ажиллагаа, Чечень дэх Оросын үйл ажиллагаа, Сири, Ираны засгийн газартай ойр дотно харилцааг эрхэмлэдэг Кремлийн бодлого, тэр дундаа Сири дэх "ISIS"-ийн дайчдын эсрэг явуулж буй Оросын цэргийн кампанит ажил, Африкийн зарим хэсэгт "Вагнер"-ын дайчдаар дамжуулан явуулж буй ажиллагаа зэргийг энд дурдаж болно" гэж Вашингтонд төвтэй "Вилсон" төвийн Өмнөд Азийн хүрээлэнгийн захирал Майкл Кугелман хэлжээ.Энэ бүхэн нийлээд ОХУ-ыг тус бүлэглэлийн өргөн хүрээний суртал ухуулгын дайны гол төв болгожээ."ОХУ нь салбар бүлэглэлүүдийн эсрэг дэлхий нийтийн тэмцэлд оролцож, Сири дэх цэргийн ажиллагаагаа үргэлжлүүлж, тэдний өрсөлдөгч болох талибуудтай холбоо тогтоох оролдлого хийж байгаа нь ‘ISIS’-ын гол дайсан болох шалтгаан. Тус бүлэглэл Оросын нутаг дэвсгэрт халдлага үйлдэж чадна гэдгээ харуулж, дэлхийн нөлөө бүхий террорист байгууллага болон хувирах зорилгоо ахиулна. ‘ISIS’ бүс нутгийн хүчирхэг байгууллага болон хөгжих хүсэл эрмэлзэлээ тууштай харуулж байна. Иран, Орос зэрэг улс руу түрэмгийллээ чиглүүлснээр ‘ISIS’ бүс нутгийн хүнд жингийнхэнтэй тулгарч байна. Түүгээр ч үл барам дэлхийн тавцанд өөрсдийн улс төрийн ач холбогдол, үйл ажиллагааны цар хүрээг онцолж байна" гэж Өмнөд Каролина дахь Клемсоны их сургуулийн туслах профессор, "Афганистан, Пакистан дахь Исламын улс: Стратегийн холбоо ба өрсөлдөөн" номын хамтран зохиогч Амира Жадун хэлжээ.Үндсэндээ "ISIS" болон түүний салбар бүлэглэлүүд Оросыг Исламын шашинтнуудын эсрэг тэмцэгч гүрэн гэж үздэг болохыг "ISIS Peril" номын зохиогч Кабир Танежа хэлэв.Кабул дахь Оросын элчин сайдын яам руу ‘ISKP’ 2022 онд дайрсан. Үүний дараагаар Оросын аюулгүй байдлын агентлагууд хэдэн сарын турш хил орчмын нутаг дэвсгэр, ялангуяа Төв Ази, Кавказ дахь ‘ISIS’-ыг дэмжигчдийг дарах хүчин чармайлтаа нэмэгдүүлсэн байна.Москвад болсон халдлагын дараа "ISKP"-ийн олон нийтийн мэдээллийн сувгууд баяр хөөрөөр бялхаж, халдлагыг тэмдэглэж байна. Ийм халдлага нь зэвсэгт бүлэглэлүүдийн итгэл үнэмшлийг нэмэгдүүлж, улмаар тэдний санхүүжилт, элсэлт, суртал ухуулгын цар хүрээг нэмэгдүүлдэг ажээ.Бүлэглэлийн Орос руу дайрах хамгийн хүчтэй сэдэл бол Талибаны хүчин аж. Талибан бол "ISIS"-ын хөдөлшгүй өрсөлдөгч. "ISIS" нь талибуудыг Оросын анд нөхөр гэж үздэг.Түүнчлэн ОХУ Израильтай ойр дотно харилцаатай байгаа нь мөн л "ISIS"-ийн үзэл суртлыг доромжилж буй хэрэг болохыг Кабир Танежа хэлжээ.Бас нэг томоохон хүчин зүйл нь Сири, Иранд бүтэлгүйтсэний дараа зэвсэгт бүлэглэл дэлхийн анхаарлын төвд ороогүй томоохон хүчин болж дахин нэгдсэн явдал юм. Афганистан дахь "ISKP", Сири, Ирак дахь "ISIS" аль аль нь үйл ажиллагааны чадавхиа сайжруулсаар байна. Өнөөдөр тэд улс төр, тактик, стратегийн хувьд биш ч гэсэн үзэл суртлын хувьд хүчирхэг болжээ.Энэ нь геополитикийн бусад асуудалд анхаарал сарнисан дэлхий ертөнцөд томоохон сорилт болж байна.Эх сурвалж: AL JAZEERA |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.