text stringlengths 50 105k |
|---|
દક્ષિણ કન્નડ જિલ્લો ભારત દેશના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા કર્ણાટક રાજ્યનો એક જિલ્લો છે. દક્ષિણ કન્નડ જિલ્લાનું મુખ્યાલય મેંગલોરમાં છે.
કર્ણાટક |
કબરો કલકલીયો કાબર અને કબૂતર વચ્ચેનું કદ ધરાવે છે. શરીર ઉપર કાળાં-ધોળાં ટપકાં અને રેખાઓનું ચિતરામણ હોય છે. ચાંચ, કાળા રંગની અને ખંજર જેવી અણીદાર હોય છે. છાતી ઉપર બે કાળા કાંઠલા હોય છે. માદા દેખાવમાં સરખી, પરંતુ કાંઠલો, એક જ અને વચ્ચેથી જાણે કે તૂટેલો હોય છે, નદી કે ઝરણાને કિનારે ખડક ઉપર એકલું અટુલું કે જોડકામાં બેસેલું જોવા મળે છે.
કાબરો કલકલીયો સમગ્ર ભારત, બાંગ્લાદેશ, પાકિસ્તાન, મ્યાનમાર, શ્રીલંકામાં વસે છે.
વર્તણુક
શિકાર માટે પાણી ઉપર હેલિકોપ્ટરની જેમ હવામાં એક જગ્યાએ સ્થિર રહે છે. શિકાર જોતાંવેંત પાંખો સંકેલી પાણીમાં ડૂબકી મારી માછલી પકડે છે. તેને ચાંચમાં પકડી ખડક ઉપર પટકી પટકીને મરણતોલ કરે છે અને ગળામાં ઉતારે છે. હવામાં હોય છે ત્યારે ચીરૂક-ચીરૂક અવાજ કરે છે.
સંદર્ભ
પક્ષી |
કૃષ્ણા નેહરૂ હઠીસિંગ (૨ નવેમ્બર ૧૯૦૭ - ૯ નવેમ્બર ૧૯૬૭) એક ભારતીય લેખક, જવાહરલાલ નેહરુ અને વિજયા લક્ષ્મી પંડિતના સૌથી નાના બહેન અને નહેરૂ–ગાંધી પરિવારનો ભાગ હતાં.
જીવન
કૃષ્ણા નેહરુનો જન્મ મીરગંજ, અલ્હાબાદમાં ભારતીય સ્વતંત્રતા સેનાની મોતીલાલ નહેરૂ અને સ્વરૂપ રાણીના ઘરે ૨જી નવેમ્બર ૧૯૦૭ના રોજ થયો હતો. તેમણે ગુણોત્તમ (રાજા) હઠીસિંગ સાથે લગ્ન કર્યા હતા, જેઓ હઠીસિંહનાં દેરાં બાંધનારા અમદાવાદના એક જૈન કુટુંબ અગ્રણી સાથે સંકળાયેલ હતા. ૨૦મી સદી દરમિયાન ગુણોત્તમ હઠીસિંગ ભારતના ભદ્ર સામાજિક વર્તુળોમાં જાણીતા હતા. ૧૯૫૦ના દાયકા પછી, તેઓ નેહરુના ટીકાકાર બન્યા અને ૧૯૫૯માં પૂર્વ ગવર્નર જનરલ સી. રાજગોપાલાચારીને ટેકો આપ્યો કે જેથી બજાર ઉદાર રાજકીય પક્ષ તરીકે ઓળખાતા સ્વતંત્ર પક્ષની રચના થઈ શકે.
તેણી અને તેમના પતિ ભારતની આઝાદી માટે લડ્યાં હતા અને જેલમાં ઘણો સમય પસાર કર્યો હતો. રાજાના જેલવાસ દરમિયાન તેઓ તેમના બે યુવાન પુત્રો હર્ષ હઠીસિંગ અને અજીત હઠીસિંગનો ઉછેર કરી રહ્યાં હતાં. અજીત હઠીસિંગ આગળ જતા નિવેશ માટેના સલાહકાર બન્યા.
૧૯૫૦માં કૃષ્ણા અને તેમના પતિએ અમેરિકામાં લેક્ચર ટૂર માટે પ્રવાસ ખેડ્યો. ૧૯૫૮ના અંત ભાગમાં કૃષ્ણાએ ત્રણ દિવસ ઈઝરાયલમાં પ્રસાર કર્યા જ્યારે તેઓ યિગાલ અલોનને મળ્યાં.
કૃષ્ણાએ પોતાના ભાઈ જવાહરલાલ અને પોતાની ભત્રીજી ઇંદિરા ગાંધીના જીવનના દસ્તાવેજીકરણમાં અગત્યની ભૂમિકા ભજવી છે. તેમનાં પુસ્તકો વી ધ નેહરૂસ્, વિથ નો રીગ્રેટ્સ, અને ડિયર ટૂ બીહોલ્ડ આ માટે મહત્વનાં છે.
શ્રીમતી હઠીસિંગ 'વોઈસ ઓફ અમેરિકા' નામના એક સંગઠન સાથે સંકળાયેલા હતાં અને તેમણે ઘણા વક્તવ્યો આપ્યાં હતાં. તેણીનું ૧૯૬૭માં લંડનમાં અવસાન થયું.
સંદર્ભો
બાહ્ય કડીઓ
૧૯૦૭માં જન્મ
૧૯૬૭માં મૃત્યુ |
સુર્ય અને ચંદ્રના દેશાંતરણ (અક્ષાંક્ષ) નો સરવાળો કરવો. જો જવાબ ૩૬૦ કરતા વધુ આવે તો તેમાથી ૩૬૦ બાદ કરવા. આવેલા જવાબને એક નક્ષત્રની લંબાઇથી (૧૩ ડિગ્રી અને ૨૦ મિનિટ અથવા ૮૦૦ મિનિટ) ભાગો અને પુર્ણાક જવાબમાં ૧ ઉમેરો એ પંચાગ મુજબનો હાલમાં ચાલતો યોગ બતાવશે. એ યોગ વિષે જાણવા નિચેનું કોષ્ટક જુઓ.
સૂર્ય અને ચંદ્ર ની ગતિ ભેદના કારણે યોગ ઓછા માં ઓછો ૨૦ કલાક નો અને વધુમાં વધુ ૨૫ કલાક નો સમય ભોગવે છે. યોગો એ દૈનિક યોય છે અને ૨૭ યોગો ને પુરા કરતા ચંદ્ર ને ૨૫ થી ૨૬ દિવસ નો સમય લાગે છે.
પંચાંગ |
થોરડી (તા. જામકંડોરણા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જામકંડોરણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. થોરડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જામકંડોરણા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર |
પારડી મોખા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યદક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ભરૂચ જિલ્લામાં આવેલા અંકલેશ્વર તાલુકામાં આવેલું એક મહ્ત્વનું ગામ છે. પારડી મોખા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે કપાસ, ડાંગર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
અંકલેશ્વર તાલુકો |
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલા વિસાવદર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભો |
કાકોશી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સિદ્ધપુર તાલુકામાં આવેલું એક મોટું ગામ છે. કાકોશી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કાકોશી એ પાટણ જિલ્લાનું સૌથી મોટું ગામ છે.
સિદ્ધપુર તાલુકો |
કોસીંન્દ્રા (તા. આંકલાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા આંકલાવ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોસીંન્દ્રા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આંકલાવ તાલુકો
ચરોતર |
લોરેન્સ જોસેફ “લેરી” એલિસન (જન્મ 17, ઓગસ્ટ,1944) એ અમેરિકન વેપારની મહાન વ્યક્તિ, દાતા અને વિશાળ સાહસિક સોફ્ટવેર કંપની, ઓરેકલ (Oracle) કોર્પોરેશનના સહ-સંસ્થાપક અને મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી (સીઇઓ) છે. તેઓ $28 યુએસ બિલીયનની વ્યક્તિગત સંપત્તિ સાથે વિશ્વના છઠ્ઠા સૌથી ધનવાન વ્યક્તિ છે.
પૂર્વજીવન
લેરી એલિસન, ફ્લોરેન્સ સ્પેલમેનની 19-વર્ષીય અપરિણીત યહુદી માતાને ત્યાં ન્યુયોર્ક સ્ટેટના, ન્યુ યોર્ક શહેરમાં જનમ્યા હતા. ો તેની માતાની વિનંતીથી, ઉછેર માટે શિકાગોમાં તેની માતાના કાકા અને કાકીને તેઓ આપી દેવામાં આવ્યાં. તેઓ નવ મહિનાના હતા ત્યારે લિલિયન સ્પેલમેન એલિસન અને લૂઇસ એલિસનને તેમને દત્તક લીધાં હતા. તેઓ 48 વર્ષના થયા ત્યાં સુધી તેઓ તેની માતાનું નામ જાણતા નહોતા અને તેણીને મળ્યા નહોતા; તેના પિતાની ઓળખથી તેઓ અજ્ઞાત હતા.
એલિસન જાન્યુઆરી, 1958 માં શિકાગોની ઉત્તરની યુજેન ફિલ્ડ એલીમેન્ટરી સ્કુલમાંથી સ્નાતક થયા અને દક્ષિણ કિનારા તરફ સ્થળાંતર કર્યું તે પહેલાં 1959 ના અંત સુધી સુલિવાન હાઇ સ્કુલમાં શિક્ષણ લીધું.
શિકાગોના દક્ષિણ કિનારે મધ્યમ-વર્ગીય યહુદી પાડોશમાં બે-શયનખંડના એપાર્ટમેન્ટમાં એલિસનનો ઉછેર થયો એલિસન તેની પાલક માતાને હૂંફાળી અને પ્રેમાળ વ્યક્તિ તરીકે, તેની વિરુદ્ધ તેના પિતા ક્રિમીયાના રશિયન યહુદી, જેમણે યુ.એસ.એ.ના એલિસ ટાપુમાં તેના પ્રવેશના હેતુને સન્માનવા એલિસન નામ અપનાવેલ, જેઓને એલિસ કઠોર, બિનસહાયક અને ઘણીવાર અંતર રાખનાર પાલક પિતા તરીકે યાદ કરે છે. તેમના પિતા, લૂઇસ, વિનમ્ર સરકારી અધિકારી હતા જેમણે શિકાગોમાં સ્થાવર મિલકતમાં ફક્ત અતિશય હતાશા દરમિયાન ગુમાવવા માટે થોડી સંપત્તિ બનાવી હતી.
એલિસન તેજ પરંતુ બેધ્યાન વિદ્યાર્થી હતા. તેની પાલક માતા તુરંત મૃત્યુ પામવાના કારણે, બાદમાં તેની અંતિમ પરીક્ષાઓ ન આપ્યા બાદ, તેના બીજા વર્ષના અંતે અર્બાના-કેમ્પેઇન ખાતેની યુનિવર્સિટી ઓફ ઇલીનોઇસ તેમણે છોડી દીધી. તેઓ પોતાના મિત્ર ચક વેઇઝ સાથે રહ્યાં, ઉત્તર કેલીફોર્નિયામાં ઉનાળો વિતાવ્યા બાદ, તેમણે શિકાગો યુનિવર્સિટીમાં એક સત્ર માટે હાજરી આપી, જ્યાં તેમને કોમ્પ્યુટર ડિઝાઇનીંગનો પ્રથમ પરિચય થયો. 20 વર્ષની વયે, તેઓ ઉત્તર કેલીફોર્નિયામાં કાયમી સ્થળાંતર થયાં.
કારકીર્દિ
1970 દરમિયાન, એલિસને એમ્પેક્ષ કોર્પોરેશન માટે કામ કર્યું. તેના પ્રોજેક્ટમાંથી એક CIA માટે ડેટાબેઝ હતો, જેમને તેમણે “ઓરેકલ (Oracle)” નામ આપ્યું.
એડગર એફ. કોડ દ્વારા લિખિત રીલેશ્નલ ડેટાબેઝ સિસ્ટમ્સ "એ રીલેશ્નલ મોડેલ ઓફ ડેટા ફોર લાર્જ શેર્ડ ડેટા બેંક્સ" ("A Relational Model of Data for Large Shared Data Banks" ) નામના લેખ દ્વારા એલિસનને પ્રેરણા મળી હતી. સોફ્ટવેર ડેવલપમેન્ટ લેબોરેટરીઝ (એસડીએલ) નામથી પોતાના માત્ર $1400 થી, 1977 માં તેમણે ઓરેકલ (Oracle)ની સ્થાપના કરી. 1979 માં, કંપનીનું રીલેશ્નલ સોફ્ટવેર ઇન્ક. નવું નામ આપવામાં આવ્યું, બાદમાં ઓરેકલ (Oracle) ડેટાબેઝ ફ્લેગશીપ ઉત્પાદન બાદ ઓરેકલ (Oracle) નામ આપવામાં આવ્યું. તેમણે IBM સિસ્ટમ આર ડેટાબેઝ વિશે સાંભળ્યું હતુ, તે પણ કોડના સિદ્ધાંતો પર આધારી હતો, અને તેઓ ઓરેકલ (Oracle)ને તેની સાથે સુસંગત કરવા માગતા હતા, પરંતુ સિસ્ટમ આર કોડની વહેચણી કરવાનો ઇન્કાર કરી આઇબીએમએ આ અશક્ય બનાવ્યું. ઓરેકલ (Oracle)નું પ્રારંભિક સંસ્કરણ ઓરેકલ (Oracle) 2 હતુ; ઓરેકલ (Oracle) 1 હતુ નહીં. પહેલાંના સંસ્કરણની તમામ ક્ષતિઓ સુધારવામાં આવી છે તેવું સૂચિત કરવા સંસ્કરણ નંબરનો હેતુ હતો.
1990 માં, રોકડ અને આવક વચ્ચેની અસમાનતાના કારણે ઓરેકલે (Oracle) તેની કાર્ય શક્તિ 10% (આશરે 400 લોકો) ઘટાડી હતી. આ કટોકટી, જે ઓરેકલ (Oracle)ની લગભગ નાદારીમાં પરીણમી હતી, પરંતુ ઓરેકલ (Oracle)ના “આગામી” માર્કેટીંગ વ્યુહના કારણે ઉદ્દભવી, જેમાં એક જ વાર સોફ્ટવેરની ખરીદી સંભવિત મોટી સંખ્યામાં કરવાનો ગ્રાહકો પાસે વેચાણ લોકોએ આગ્રહ રાખ્યો હતો. આથી તેમના ભથ્થાં વધારવા, બાદમાં વેચાણ લોકોએ વર્તમાન ત્રીજા ભાગમાં ભવિષ્ય લાયસન્સ વેચાણોના મૂલ્યની નોંધણી કરી. ભવિષ્યનું વેચાણ બાદમાં નિષ્ફળ નિવડ્યું ત્યારે આ સમસ્યા ઊભી થઇ. અંતે ઓરેકલે (Oracle) તેની આવકોનું બે વખત પુનઃસ્થાપન કરવું પડ્યું, અને તેની વધુ પડતી આવકોમાં ઉદ્દવતા મુકદ્દમાઓનું કોર્ટ બહાર સમાધાન પણ યોગ્ય પગલાં તરીકે કરવું પડ્યું. એલિસને બાદમાં કહ્યું કે ઓરેકલે (Oracle) “અતુલ્ય વ્યાવસાયિક ભૂલ” કરી હતી.
જોકે આઇબીએમએ તેના DB2 અને SQL/DS ડેટાબેઝ ઉત્પાદનો સાથે મેઇનફ્રેમ રીલેશ્નલ ડેટાબેઝ બજાર પર પ્રભુત્વ જમાવ્યું હતુ, તેણે UNIX અને વિન્ડોઝ ઓપરેટીંગ સિસ્ટમ પર રીલેશ્નલ ડેટાબેઝના બજાર પ્રવેશને વિલંબમાં મૂક્યો. આથી તેણે મધ્ય-પ્રમાણ સિસ્ટમ્સ અને માઇક્રોકોમ્પ્યુટર્સ પર કાબૂ મેળવવા સાયબેઝ, ઓરેકલ (Oracle) અને ઇન્ફોર્મીક્સ (અને અંતે માઇક્રોસોફ્ટ) માટે દરવાજો ખુલ્લો રાખ્યો.
આ સમય દરમિયાન, ઓરેકલ (Oracle) સાયબેઝથી પાછળ ધકેલાયું. 1990-1993 માં, સાયબેઝ ઝડપી વિકસતી ડેટાબેઝ કંપની હતી અને ડેટાબેઝ ઉદ્યોગની માનીતી વિક્રેતા હતી, પરંતુ ઝડપથી તેની સંધિ ધૂનનો ભોગ બની પાછળ ધકેલાઇ. સાયબેઝનું 1993 નું પાવરસોફ્ટ સાથેનું જોડાણ તેની સંપૂર્ણ ડેટાબેઝ ટેકનોલોજી પરના ધ્યાનની નુકશાનીમાં પરિણમ્યું. 1993 માં, તેના વિન્ડોઝ ઓપરેટીંગ સિસ્ટમ હેઠળ સંચાલિત ડેટાબેઝ સોફ્ટવેરના હક્કો સાઇબેઝે માઇક્રોસોફ્ટ કોર્પોરેશનને વેંચી દીધાં, જે “SQL સર્વર” નામ હેઠળ વેચાણ થાય છે.
1994 માં, ઇન્ફોર્મિક્સ સોફ્ટવેર સાયબેઝ કરતાં આગળ થયું અને ઓરેકલ (Oracle)નું ખુબ મહત્વનું પ્રતિસ્પર્ધી બન્યું. ઇન્ફોર્મિક્સના સીઇઓ ફિલ વ્હાઇટ અને એલિસન વચ્ચેની તીવ્ર લડાઇ ત્રણ વર્ષ માટે સિલિકોન વેલી ન્યુઝના પ્રથમ પૃષ્ઠ પર રહી. એપ્રીલ 1997 માં, ઇન્ફોર્મિક્સે ગંભીર આવક ઘટાડો અને આવક પુનઃઅહેવાલો નોંધાવ્યા; અંતે ફિલ વ્હાઇટ જેલમાં ગયા, અને 2000 માં IBMએ ઇન્ફોર્મિક્સનું હસ્તાંતરણ કર્યું. વધુ 1997 માં, સ્ટીવ જોબ્સ કંપનીમાં પરત આવ્યા બાદ એલિસન એપલ કોમ્પ્યુટરના ડાયરેક્ટર બન્યા. એલિસને 2002 માં રાજીનામું આપતા જણાવ્યું કે આવશ્યક ઔપચારિક બોર્ડ મીટિંગોમાં હાજર રહેવા માટે તેમની પાસે સમય નથી.
એક વખત ઇનફોર્મિક્સ અને સાયબેઝ પાછળ ધકેલાયા બાદ, 90 અંતમાં માઇક્રોસોફ્ટ SQL સર્વરનો ઉદ્દભવ ન થયો અને 2001 માં આઇબીએમના ઇન્ફોર્મિક્સના હસ્તાંતરણ અને તેમનું DB2 ડેટાબેઝને પ્રોત્સાહન ન આપ્યું ત્યાં સુધી ઓરેકલે (Oracle) વર્ષોનો ઔદ્યોગિક ઇજારો ભોગવ્યો. આજે નવાં ડેટાબેઝ લાયસન્સ માટે ઓરેકલ (Oracle)ની મુખ્ય સ્પર્ધા UNIX, Linux,અને Windows ઓપરેટીંગ સિસ્ટમ્સ સાથે આઇબીએમનું DB2, ઓપન સોર્સ ડેટાબેઝ MYSQL, અને માઇક્રોસોફ્ટ SQL સર્વર (જે માત્ર વિન્ડોઝ પર ચાલે છે) ની સાથે છે. આઇબીએમનું DB2 હજુ પણ મેઇનફ્રેમ ડેટાબેઝ બજાર પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે.
એપ્રીલ 2009 માં, આઇબીએમ (IBM) અને હ્યુલેટ પેકાર્ડ (Hewlett-Packard) સાથે કટોકટીની લડાઇ બાદ ઓરેકલે (Oracle) સન માઇક્રોસિસ્ટમ્સને ખરીદવાનો તેનો ઇરાદો જાહેર કર્યો. 21, જાન્યુઆરી 2010 ના રોજ યુરોપિયન યુનિયને ઓરેકલ (Oracle) દ્વારા સન માઇક્રોસિસ્ટમ્સ (Sun Microsystems)ના હસ્તાંતરણને મંજૂરી આપી અને સંમતિ આપી કે “ઓરેકલ (Oracle)નું સન હસ્તાંતરણ મહત્વની સંપત્તિઓને નવજીવન બક્ષવાની અને નવાં સર્જનો અને નવિન ઉત્પાદનો તૈયાર કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.”
વળતર
2005 માં, ઓરેકલે (Oracle) એલિસનને $975,000 પગાર, $6,500,000 બોનસ, અને અન્ય વળતર પેટે $955,100 ચૂકવ્યા. 2007 માં, એલિસને $61,180,524 ની કુલ વળતર કમાણી કરી, જેમાં $1,000,000 નો મૂળ પગાર, $8,369,000 નું રોકડ બોનસ, અને $50,087,100 ની વૈકલ્પિક મંજૂરીનો સમાવિષ્ટ હતી. 2008 માં, એલિસને $84,598,700 ની કુલ વળતર કમાણી કરી, જેમાં $1,000,000 નો મૂળ પગાર, $10,779,000 નું રોકડ બોનસ, કોઇ સ્ટોક મંજૂરી નહી, અને $71,372,700 ની વૈકલ્પિક મંજૂરીનો સમાવિષ્ટ હતી. 31 મે, 2009 ના રોજ પૂરાં થતા વર્ષમાં તેમણે $56.8 મિલીયન બનાવ્યા.
સતત ચોથા વર્ષ માટે, ઓરેકલ (Oracle) બોર્ડે 2 જુલાઇ 2009 ના રોજ એલિસનને વધુ 7 મિલીયન સ્ટોક વિકલ્પોની ફાળવણી કરી.
22 ઓગસ્ટ 2009 ના રોજ, એક અહેવાલ મુજબ નાણાંકીય વર્ષ 2010 માટે તેમને મૂળ પગાર તરીકે માત્ર $1 ચૂકવવામાં આવશે, નાણાંકીય વર્ષ 2009 ની ચૂકવણી કરતાં $1,000,000 ઓછા ચૂકવવામાં આવશે.
ફોર્બ્સે એલિસનની 2005 ની ચોખ્ખી સંપતિ $18.4 બિલીયન નોંધી છે, અમેરિકાના સૌથી ધનવાન લોકોમાં એક બનાવીને, અને વિશ્વના છઠ્ઠા સૌથી ધનવાન વ્યક્તિ તેમને બનાવ્યા. 2000 માં ટૂંકા સમય માટે, એલિસન વિશ્વના સૌથી ધનિક વ્યક્તિ હતા. 2006 માં, ફોર્બ્સે એલિસનને સૌથી વધુ ધનાઢ્ય કેલીફોર્નીયન તરીકે પદ આપ્યું. Salesforce.com અને NetSuite બંનેમાં એલિસન બહોળો હિસ્સો ધરાવે છે.
અંગત જીવન
એલિસને ચાર વખત લગ્ન કર્યાં છે. તેના પ્રથમ ત્રણ લગ્ન છૂટાછેડામાં પરીણમ્યાં. 1967 થી 1974 સુધી તેઓ એડ્ડા ક્વીનને પરણેલાં હતા. 1977 અને 1978 વચ્ચે તે નેન્સી વ્હીલર જેન્કીનસને પરણેલાં હતા. 1983 થી 1986 સુધી, તેઓ બાર્બરા બૂથ સાથે પરણેલાં હતા: આ લગ્નથી બે સંતાનો, ડેવિડ અને મેગન નામના દીકરો અને દીકરી થયાં.
18 ડિસેમ્બર 2003 ના રોજ, એલિસને મેલની ક્રાફ્ટ, પ્રણય નવલકથાકાર, સાથે તેની વુડસાઇડ એસ્ટેટ ખાતે લગ્ન કર્યાં. તેના મિત્ર સ્ટીવ જોબ્સ (એપલ, ઇન્ક.ના સીઇઓ) લગ્નના ઔપચારિક ફોટોગ્રાફર હતા.
જીવનશૈલી
વિશ્વના ધનાઢ્ય લોકોમાંના એક, એલિસન તેની ઉડાઉ જીવનશૈલી માટે જાણીતા છે.
સફર
એલિસન BMW ઓરેકલ (Oracle) રેસીંગના બીજા સૌથી મોટા મૂડીદાર છે, જે સાન ફ્રાન્સિસકોની ગોલ્ડન ગેટ યોટ કલબ વતી 2007 અમેરિકા કપ માટે સ્પર્ધક તરીકે પસંદગી માટે નિષ્ફળ રીતે હરીફાઇમાં ઉતર્યા હતા. હરીફાઇના છેલ્લેથી આગળના તબક્કામાં 2007 લ્યુઇસ વુઇટન કપ સ્પર્ધક પસંદગી ક્રમમાંથી બહાર થયું નહીં ત્યાં સુધી ઓરેકલ (Oracle) રેસિંગ સ્પેનના વેલેન્સિયામાં 2007 અમેરિકાના કપ માટેના રેકોર્ડનું સ્પર્ધક હતુ. ઓરેકલ (Oracle) કોર્પોરેશન BMW ઓરેકલ (Oracle) રેસિંગને કોઇ જ આર્થિક સહકાર પૂરૂં પાડતુ નહોતુ પરંતુ તેનો લોગો અને બ્રાન્ડના ઉપયોગ માટે મંજૂરી આપી હતી.
અર્નેસ્ટો બર્તારેલી (વિશ્વની સૌથી ધનાઢ્ય વ્યક્તિમાંની એક) ની ટીમ એલિંઘીના 2007 ના વિજયને અનુસરતા તેમણે જે રીતે 33 મા અમેરિકા કપના આયોજન માટે પ્રસ્તાવ રજુ કર્યો હતો તેની વિરુદ્ધ એલિસને, ગોલ્ડન ગેટ યોટ કલબ દ્વારા વિસ્તૃત કાનુની ફરિયાદો દાખલ કરી હતી. સ્પર્ધાઓ અંતે સ્પેનના વેલેન્સિયા ખાતે, ફેબ્રુઆરી 2010 માં યોજવામાં આવી. એલિસનની યોટ USA એ પ્રતિસ્પર્ધી યોટ એલિંઘી 5 ને નોંધપાત્ર તફાવતથી હાર આપી.
અમેરિકા કપ વિજય
બે દિવસ પહેલાં પ્રથમ સ્પર્ધા જીત્યા બાદ, 14 ફેબ્રુઆરી 2010 ના રોજ, એલિસનની યોટ USA 17 33મા અમેરિકા કપની બીજી સ્પર્ધા (ત્રણ શ્રેષ્ઠ “ડિડ ઓફ ગીફ્ટ” શ્રેણીમાં) જીતી. ઐતિહાસિક વિજય સુરક્ષિત કરીને, એલિસન અને તેની BMW ઓરેકલ (Oracle) ટીમ “ડિડ ઓફ ગીફ્ટ” જીતનાર પ્રથમ સ્પર્ધક બન્યું. 1995 પછી પ્રથમ વખત કપ અમેરિકાના કિનારે પરત થયો. એલિસન બીજી સ્પર્ધા માટે ટ્રાઇમેરાનના ક્રુ પર હતા.
ઓરેકલ (Oracle) રેસિંગે ઓકલેન્ડ, ન્યુઝીલેન્ડ ખાતે યોજાયેલ 2003 અમેરિકા કપ માટે સ્પર્ધક પસંદગી શ્રેણીમાં પણ ભાગ લીધો હતો, પરંતુ 2003 લૂઇસ વુઇટન કપના ફાઇનલમાં પરાજીત થઇ.
રાઇઝીંગ સન નામની, વિશ્વની સૌથી મોટી છઠ્ઠી યોટ, જેનો બાંધકામ ખર્ચ US$200 મીલીયનથી વધુ નોંધાયો છે તેના એલિસન સંગીત અને ફિલ્મ મોગલ ડેવિડ ગેફેન સાથે સહ-માલિક છે. રાઇઝીંગ સન એ 452.75 ફૂટ (138 મી), લાંબી છે.
કાર
એલિસન આઉડી R8 અને મેકલેર્ન F1 સહિત ઘણી આકર્ષક કાર ધરાવે છે. એક્યુરા NSX તેની મનપસંદ કાર છે, જે તેના ઉત્પાદન સમયે દર વર્ષે ભેટ આપવા માટે તેઓ જાણીતા હતા.
ખાનગી વિમાન
એલિસન પરવાનાધારક પાઇલોટ છે અને ફાઇટર જેટ સહિત, તેણે ઘણાં અસામાન્ય વિમાન વસાવ્યાં છે. 75000 પાઉન્ડ (34019 કિલો.) કરતાં વધુ વજનના વિમાનો દ્વારા સાન જોન્સ મિનેટા ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પરથી મોડી-રાત્રે ઉડ્ડયન અને ઉતરાણ પરની તેની મર્યાદાના ઉલ્લંઘન માટે એલિસનને સીટી ઓફ સાન જોસ, કેલિફોર્નીયા સમક્ષ ઘણીવાર હાજર થયાં છે. જાન્યુઆરી 2000 માં, એલિસને હવાઇમથકના નિયમોના અર્થઘટન માટે દાવો કર્યો, દલીલ કરી કે તેનું “વિમાનને બે વજન પર ઉડવા માટે ઉત્પાદક દ્વારા પ્રમાણિત કરવામાં આવ્યું છેઃ 75,000 પાઉન્ડ, અને 90,000 પાઉન્ડ પર, વધુ પડતા ભાર અને લાંબી મુસાફરી માટે આવશ્યક વધુ ઇંધણ માટે. પરંતુ પાઇલોટ વિમાનનું સાન જોસમાં ત્યારે જ ઉતરાણ કરે છે જ્યારે તેનું વજન 75,000 પાઉન્ડ અથવા તેથી ઓછું હોય, અને તે સાબિત કરવા માટેની નોંધ ધરાવે છે...”
U.S. ડિસ્ટ્રીક્ટ ન્યાયધીશ જેરેમી ફોગલે જુન 2001 માં બાબતને રદ્દબાતલ કરી, એલિસનના જેટ માટે જતુ કર્યું, પરંતુ હુકમને ગેરમાન્ય કર્યો નહીં.
ઘર
એલિસને અંદાજિત $200 મિલીયનના ખર્ચે વુડસાઇડ, કેલીફોર્નીયા, જાપાનીઝ સ્થાપત્ય બાદની તેની મિલકત, માનવ-સર્જીત તળાવ અને વિસ્તૃત ભૂકંપ પ્રતિરોધ સાથે, તૈયાર કરી હતી(). 2004 અને 2005 માં, એલિસને માલિબુ, કેલીફોર્નિયામાં $180 થી વધુ કિંમતની 12 કરતાં વધુ મિલકતની ખરીદી કરી. રોન પેરેલમેનને તે જ વર્ષે બાદમાં પોતાનો ફ્લોરીડાનો પામ બીચ $70 મિલીયનમાં વેંચ્યુ નહીં ત્યાં સુધી એલિસને માલીબુના કાર્બન બીચ પરના પાંચ સંલગ્ન બીચ પર $65 મીલીયન ખર્ચ્યા એ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના ઇતિહાસમાં સૌથી મોંઘો રહેણાંક સોદો હતો. તેની મનોરંજન સિસ્ટમની કિંમત $1 મીલીયન છે, અને પથરાયેલ સ્વીમીંગ પેલના એક છેડે એક રોક કોન્સર્ટ-સાઇઝ વિડીયો પ્રોજેક્ટરનો સમાવેશ કરે છે, જેમાં વિશાળ સબવુફર તરીકે ખાલી છીદ્રોનો સમાવેશ કર્યો છે.
સખાવતી દાન
ઓરેકલ (Oracle) સ્ટોકના આશરે 1 બિલીયનના વેચાણથી થયેલ આંતરીક વ્યાપાર બાબતો સરભર કરવા માટે, દૂષ્કૃત્યો વિના તેના પોતાના ચેરીટેબલ ફાઉન્ડશનને $100 મીલીયન દાન આપવાની અનુમતિ આપવામાં આવી. કેલીફોર્નીયાના ન્યાયધીશે એલિસનને $24 મીલીયન કાનુની ફિ ચૂકવવાની ઓરેકલ (Oracle)ને મનાઇ ફરમાવી. એલિસનના વકિલને એલિસનને તે ફિની ચૂકવણી માટે દલીલ કરી, તેની ગણના અપરાધની ભરપાઇ તરીકે કરી શકાય. સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી માટેના એલિસનના સખાવતી દાનો ઓરેકલ (Oracle) માટેના કેસની યોગ્યતાનું મૂલ્યાંકન કરનાર બે સ્ટેન્ફોર્ડ પ્રોફેસરની સ્વતંત્રતા પરના કેસમાં વિવાદીત મુદ્દા બન્યા હતા.
11 સપ્ટેમ્બરના આંતકવાદી હુમલાની પ્રતિક્રિયારૂપે, એલિસને ફેડરલ ગવર્મેન્ટ સોફ્ટવેરને દાન આપવાનો વિવાદાસ્પદ પ્રસ્તાવ રજુ કર્યો જે તેને રાષ્ટ્રિય ઓળખ ડેટાબેઝ તૈયાર કરવા અને સંચાલન માટે તેમજ ID કાર્ડ બનાવવા માટે સક્ષમ બનાવતુ હતું.
2002 માં, વય-પ્રતિરોધ સંશોધન એલિસન મેડિકલ ફાઉન્ડેશનના નેતૃત્વે જાહેર કર્યું કે એવું માનવામાં આવે છે કે એલિસન તેનું વાર્ષિક બજેટ $35 મિલીયનથી $100 મિલીયન સુધી વધારશે.
ધનાઢ્ય 400 અમેરિકનો દ્વારા તૈયાર થયેલ સખાવતી દાનની 2004 ફોર્બ્સ સૂચિએ જાહેર કર્યું કે એલિસનને તેની અંદાઝિત વ્યક્તિગત સંપત્તિના આશરે 1 % હિસ્સો, પછીના વર્ષમાં $151,092,103 નું દાન કર્યું.
જુન 2006 માં, એલિસને જાહેર કર્યું કે તે ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ લોરેન્સ સમર્સના છૂટ્ટાં થવાના કારણે માગ્યા હોવાથી, હાર્વર્ડ યુનીવર્સિટી માટેના $115 મિલીયનની તેની પહેલાંની જામીનગીરી સન્માનીય નથી.
ક્રમાંક
તે વિશ્વની છઠ્ઠી સૌથી ધનાઢ્ય વ્યક્તિ તરીકેફોર્બ્સ ની અબજોપતિની યાદીમાં હાલમાં તેઓ નોંધાયેલ છે (માર્ચ 10, 2010 મુજબ). $28 બિલીયનની અંદાજિત ચોખ્ખી સંપત્તિ સાથે, એલિસન ત્રીજા સૌથી ધનાઢ્ય અમેરિકન છે.
સંદર્ભો
વધુ વાંચન
લેઇબોવિચ, માર્ક. (ઓક્ટોબર 30, 2000). "ધી આઉટસાઇડર, હીસ બિઝનેસ એન્ડ હીસ બિલયન્સ"("The Outsider, His Business and His Billions"). વોશિંગ્ટન પોસ્ટ , પૃ. A01.
સાયમન્ડઝ, મેથ્યુ, 2003. ફ્ટવોર: એન ઇન્ટીમેટ પોર્ટ્રેટ ઓફ લેરી એલિસન એન્ડ ઓરેકલ (Oracle) (An Intimate Portrait of Larry Ellison and Oracle) . સિમોન એન્ડ સુસ્ટર. એલિસનના શબ્દો સાથે.
અનુશ્રી દલવાડી, 2007. સોફ્ટવેર: રીસર્ચ: (સેન્ટ્રલ ઓરેકલ (Oracle) સપોર્ટ એન્જિનીયર): (SIS) ઇન્ડીયા.
ધી ડિફરન્સ બિટ્વીન ગોડ એન્ડ લેરી એલિસન (The Difference Between God and Larry Ellison): ઓરેકલ (Oracle) કોર્પોરેશનની અંદર અને સાયમન્ડઝ(2003).
લેરી એલિસન: ડેટાબેઝ જીનીયસ ઓફ ઓરેકલ (Oracle) (Database Genius of Oracle). ક્રેગ પીટર્સ
એવરીવન એલ્સ મસ્ટ ફેઇલ (Everyone Else Must Fail). કરેન સાઉથવોક
ધી ઓરેકલ (Oracle) ઓફ ઓરેકલ (The Oracle of Oracle). ફ્લોરેન્સ એમ. સ્ટોન
લેરી એલિસન, શીયર નર્વ (Larry Ellison, Sheer Nerve). ડેનિયલ એહ્રેનહાફ્ટ.
બાહ્ય લિંક્સ
ઓરેકલ (Oracle) ઔપચારિક સાઇટ
લેરી એલિસન ઓરેકલ (Oracle) એક્ઝીક્યુટીવ આત્મકથા
લેરી એલિસન શિર્ષક પૃષ્ઠ
ઓરેકલ (Oracle) કોર્પોરેશન વિશે FAQ. આ સાઇટ લેરી એલિસન વિશેની કેટલીક રસપ્રદ હકિકતોનો સમાવેશ કરે છે.
એલિસન મેડિકલ ફાઉન્ડેશન.
Zinko, C., et al. 2004) લેરી એલિસનનું અતિ મહત્વનું જોડાણ: ઓરેકલ (Oracle)ના સીઇઓએ નવલકથાકાર સાથે વુડસાઇડ એસ્ટેટ ખાતે જોડાણ કર્યું; સ્ટીવ જોબ્સ લગ્નના ફોટા પાડે છે. સુધારો જાન્યુઆરી 1, 2008.
ઓરેકલ (Oracle) કર્મચારીઓ
સોફ્ટવેરમાં વ્યાવસાયિક લોકો
અમેરિકન ચીફ એક્ઝીક્યુટીવ્સ
અમેરિકન વ્યાવસાયિક લોકો
અમેરિકન યોટ સ્પર્ધકો
અમેરિકા કપ
અમેરિકન યહુદીઓ
ઉર્બાના-કેમ્પેઇન એલ્યુમીની ખાતે ઇલીનોઇસની યુનિવર્સિટી
અમેરિકન બિલિયોનેર્સ
સાન ફ્રાન્સિસકો બે એરીયાના લોકો
અમેરિકન દત્તક લેનારાં
જીવિત લોકો
અમેરિકન વિમાનચાલકો
અમેરિકન વ્યક્તિત્વ
૧૯૪૪માં જન્મ |
ભોંગડ્યા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના વઘઇ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે. ભોંગડ્યા ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપૂર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
વઘઇ તાલુકો |
મઘાપુરા (તા. રાધનપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા પાટણ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા રાધનપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. મઘાપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રાધનપુર તાલુકો |
પણીયારી (તા. દાંતા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દાંતા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. પણીયારી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
દાંતા તાલુકો |
કર્નલ હોશિયાર સિંહ દહિયાનો જન્મ હરિયાણાના સોનીપત જિલ્લાના સીસાના ગામમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ ચૌધરી હીરા સિંહ હતું. તેઓ ભારતીય ભૂમિસેનામાં અધિકારી હતા. તેમને ભારતનો સર્વોચ્ચ લશ્કરી પુરસ્કાર પરમવીર ચક્રથી સન્માનિત કરાયો.
શરૂઆતનું જીવન
હોશિયાર સિંહ સાતમા ધોરણમાં હતા ત્યારે તેમના લજ્ઞ ધન્નો સાથે થયા હતા. તેમને ત્રણ પુત્રો હતા. તેઓ જાટ કોલેજમાં રોહતક ખાતે ભણ્યા હતા અને ત્યારબાદ ભારતીય સૈન્યમાં જોડાયા હતા.}}
તેમને ૩૦ જૂન ૧૯૬૩ના રોજ ગ્રેનેડિયર્સ રેજિમેન્ટમાં ભરતી થયા હતા.
તેમને પ્રથમ નિયુક્તિ નેફા ખાતે મળી હતી. તેઓ ૧૯૬૫ના રોજ ભારત પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં રાજસ્થાન વિસ્તારમાં હતા અને તેમણે લડાઈમાં ભાગ લીધો હતો.
પરમવીર ચક્ર વડે સન્માનિત
૧૯૭૧ના ભારત પાકિસ્તાન યુદ્ધ દરમિયાન ૩ ગ્રેનેડિયર્સને શકરગઢ વિસ્તારમાં ૧૫-૧૭ ડિસેમ્બર દરમિયાન બસન્તર નદી ઉપર પુલ બાંધવાનું કાર્ય સોંપાયું. નદીની બંને તરફ પાકિસ્તાની સેનાની મજબૂત ચોકીઓ હતી અને બંને તરફ સુરંગક્ષેત્રો પણ હતાં. મેજર હોશિયાર સિંહ 'સી' કંપનીનું નેતૃત્વ કરી રહ્યા હતા અને તેમને જરપાલ કબ્જે કરવાનું લક્ષ્યાંક અપાયું. પાકિસ્તાની સૈન્યએ આનો વળતો જવાબ આપ્યો અને મોટા પ્રમાણમાં વળતો હુમલો કર્યો. તેઓ એક ખાઈથી બીજી ખાઈમાં પોતાના સૈનિકોનો ઉત્સાહ વધારતા ગયા અને તેના પરિણામે ભારતીય સૈનિકોએ પાકિસ્તાનના તમામ હુમલા પાછા હટાવ્યા અને પાકિસ્તાની સૈન્યએ મોટાપ્રમાણમાં જાનહાનિ વેઠી. તેઓ ગંભીર રીતે ઘાયલ થવા છતાં લડાઈ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી મેજર હોશિયાર સિંહે ત્યાંથી હટવાની ના પાડી. સમગ્ર કાર્યવાહી દરમિયાન મેજર સિંહે દેખીતી વીરતા, લડવાનો જુસ્સો અને નેતૃત્વ શક્તિ દર્શાવી ભારતીય સેનાની પરંપરા જાળવી. આ માટે તેમને પરમવીર ચક્ર વડે સન્માનિત કરવામાં આવ્યા.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ
પરમવીર ચક્ર વિજેતા
વ્યક્તિત્વ |
એકલારા (તા. ઇડર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૩ (તેર) તાલુકાઓ પૈકીના એક અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકામાં સાબરમતી નદીના કિનારે આવેલું એક ગામ છે. એકલારા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, માધ્યમિક શાળા, ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
એશિયાનું સૌથી મોટું ચિનાઈ માટીનું કારખાનું પણ અહીં આવેલુ છે.
ઇડર તાલુકો |
{| style="border-spacing:3px;margin:0px -3px"
|class="MainPageBG" style="width:55%;border:3px double #bc6eca;background-color:#f5fffa;vertical-align:top;color:#000" {{#timel: j F}}
|} |
ચારેડ (તા. કઠલાલ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા ખેડા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા કઠલાલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ચારેડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કઠલાલ તાલુકો |
વાનાવાડ (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. વાનાવાડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભાણવડ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર |
કોલીના પુનવાલા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લાના દેવગઢબારિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કોલીના પુનવાલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે
દેવગઢબારિયા તાલુકો |
લોખંડ એક રાસાયણિક તત્વ છે જેનું ચિહ્ન Fe (લૅટિન: Ferum - ફેરમ્) છે.તેની ક્રમાંક ૨૬ છે. લોખંડ એ નરમ, ચળકતી ધાતુ છે. અવકાશ માં તારાઓના નિર્માણ ચક્રમાં લોખંડ અને નિકલ એ બે ધાતુઓ અંતિમ ભાગમાં બને છે, અને તે આ પ્રક્રિયા દ્વારા બનતું સૌથી ભારે તત્વ છે. આ કારણે તે પૃથ્વી પર, તેમજ અવકાશી પદાર્થોમાં મોટા પ્રમાણમાં મળી આવે છે. લોખંડ એક મજબુત ધાતુ છે, આથી તેનો ઔદ્યોગિક ક્ષેત્રે, ઓજારો તથા હથિયારો બનાવવામાં ભરપૂર ઉપયોગ થાય છે. આ રીતે માનવ ઇતિહાસ ઘડવામાં લોખંડનો મહત્વનો ફાળો રહેલો છે.
લોખંડ ના પ્રકાર
MS (માઈલ્ડ સ્ટીલ)
EN8
WPS
ઊપયોગ
ધાત્વિય (Metallurgical)
આયર્ન સૌથી વ્યાપક રીતે તમામ ધાતુઓના વપરાય છે, વિશ્વભરમાં ધાતુ ઉત્પાદનમાં 95% હિસ્સો ધરાવે છે. તેના નીચા ખર્ચ અને વધુ મજબૂત તેને મશીનરી અને મશીન ટૂલ્સ, ઓટોમોબાઇલ્સ, તો મહત્વના ખુબ જ જરુરી બાંધકામ જેમ કે એન્જિનિયરિંગ કાર્યક્રમોમાં અનિવાર્ય માળખાકીય ઘટકો બનાવવા મોટા જહાજો, અને ઇમારતો માટે વપરાય છે. શુદ્ધ લોહ તદ્દન સોફ્ટ છે, તે એકદમ સામાન્ય રીતે સ્ટીલ સ્વરૂપમાં જ વપરાય છે.
વ્યાપારીક રીતે ઉપલબ્ધ લોહ શુદ્ધતા અને ઉમેરણોની ઉપલબ્ધિ પર આધારિત વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. પિગ આયર્ન 3.5-4.5% કાર્બન અને જેમ કે અશ્શુદ્ધિઓ (જેમ કે સલ્ફર, સિલિકોન અને ફોસ્ફરસ વિગેરે) વિવિધ માત્રામાં ધરાવે છે. કાચું લોખંડ વેચાઉ ઉત્પાદન નથી પરંતુ બીડ(કાસ્ટ આયર્ન-Cast iron) અને લૌહ અયસ્ક કે લોખંડ, સ્ટીલના ઉત્પાદન માટેનુ એક મધ્યવર્તી પગલું(સ્વરૂપ) છે. બીડ(કાસ્ટ આયર્ન) એ 2-4% કાર્બન, 1-6% સિલિકોન, અને થોડી માત્રામાં મેંગેનીઝધરાવે છે.
અશુદ્ધિઓ(જેવી કે સલ્ફર અને ફોસ્ફરસ) પિગ આયર્નમા હાજર છે કે ગુણધર્મો પર નકારાત્મક અસર કરે છે તેમને એક સ્વીકૃત સ્તર સુધી ઘટાડી દેવામાં આવી છે. તેઓનુ ગલન બિંદુ 1420-1470 કેલ્વિન(K) છે, જે તેના બે મુખ્ય ઘટકો ક્યાં કરતાં ઓછુ છે અને તેને કાર્બન અને લોહ મળીને જ્યારે ગરમ કરે છે ત્યારે ઓગાળી શકાય અને લોહ ઉત્પાદન કરી શકાય છે. કાર્બન સ્વરુપ પર આધારિત તેના યાંત્રિક ગુણધર્મોમા મોટો ફેરફાર તેમને મિશ્રધાતુ(alloy-એલોય) માં લઈ જાય છે.
"શ્વેત" કાસ્ટ આયરન એ કાર્બનને તેમના આયરનcementite, અથવા લોહ CARBIDE સ્વરૂપમાં સમાવે છે. આ હાર્ડ, બરડ સંયોજન સફેદ કાસ્ટ આયરન યાંત્રિક ગુણધર્મો પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે, તેમને હાર્ડ બનાવે છે, પરંતુ આઘાત માટે unresistant છે. સફેદ કાસ્ટ આયર્નની તૂટેલી સપાટી તૂટેલ CARBIDE, બહુ નિસ્તેજ, ચાંદી, ચળકતી સામગ્રી, તેથી સજ્ઞા દંડ પાસા ભરેલી છે.
In gray iron the carbon exists free as fine flakes of graphite, and also renders the material brittle due to the stress-raising nature of the sharp edged flakes of graphite. A newer variant of gray iron, referred to as ductile iron is specially treated with trace amounts of magnesium to alter the shape of graphite to spheroids, or nodules, vastly increasing the toughness and strength of the material.
Wrought iron contains less than 0.25% carbon.[52] It is a tough, malleable product, but not as fusible as pig iron. If honed to an edge, it loses it quickly. Wrought iron is characterized by the presence of fine fibers of slag entrapped in the metal. Wrought iron is more corrosion resistant than steel. It has been almost completely replaced by mild steel for traditional "wrought iron" products and blacksmithing.
Mild steel corrodes more readily than wrought iron, but is cheaper and more widely available. Carbon steel contains 2.0% carbon or less,[53] with small amounts of manganese, sulfur, phosphorus, and silicon. Alloy steels contain varying amounts of carbon as well as other metals, such as chromium, vanadium, molybdenum, nickel, tungsten, etc. Their alloy content raises their cost, and so they are usually only employed for specialist uses. One common alloy steel, though, is stainless steel. Recent developments in ferrous metallurgy have produced a growing range of microalloyed steels, also termed 'HSLA' or high-strength, low alloy steels, containing tiny additions to produce high strengths and often spectacular toughness at minimal cost.
Photon mass attenuation coefficient for iron.Apart from traditional applications, iron is also used for protection from ionizing radiation. Although it is lighter than another traditional protection material, lead, it is much stronger mechanically. The attenuation of radiation as a function of energy is shown in the graph.
The main disadvantage of iron and steel is that pure iron, and most of its alloys, suffer badly from rust if not protected in some way. Painting, galvanization, passivation, plastic coating and bluing are all used to protect iron from rust by excluding water and oxygen
સંદર્ભો
બાહ્ય કડીઓ
રાસાયણિક તત્વો |
રામભેમના મુવાડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંતરામપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. રામભેમના મુવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંતરામપુર તાલુકો |
કૌશિકભાઈ કાંતિભાઈ વેકરિયા એક ભારતીય રાજકારણી છે જે ગુજરાત વિધાનસભાની અમરેલી વિધાનસભા મતવિસ્તાર બેઠકના ધારાસભ્ય છે. તેમણે ભારતીય જનતા પાર્ટી તરફથી ૨૦૨૨ની ગુજરાત વિધાનસભાની ચૂંટણી લડી હતી અને ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પરેશ ધાનાણી સામે વિજય મેળવ્યો હતો.
સંદર્ભ
રાજકારણી |
કલમકુવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લાના કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા માંડવી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કલમકુવા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસીઓ વસે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. જુવાર, મગફળી, ડાંગર, ચણા, વાલ, તુવર અને અન્ય શાકભાજી અહીંનાં ખેત- ઉત્પાદનો છે. આ ઉપરાંત કેટલાક ખેડૂતો પિયતની સગવડ મેળવી શેરડી, કેળાં, ડાંગર વગેરેની ખેતી પણ કરે છે.
માંડવી તાલુકો(સુરત)
સુરત જિલ્લો |
ભોરીયા (તા. ભાણવડ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ભાણવડ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભોરીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભાણવડ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર |
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના ભુજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
ભુજ તાલુકો |
લાલપરી (તા. ઘોઘંબા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા મુખ્યત્વે આદિવાસીઓની વસ્તી ધરાવતા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા ઘોઘંબા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. લાલપરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર, ચણા તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ઘોઘંબા તાલુકો |
કુંડાળા (તા. વિજયનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજયનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કુંડાળા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વિજયનગર તાલુકો |
સામરવાડા (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. સામરવાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધાનેરા તાલુકો |
ચાંપાનેર રોડ રેલવે સ્ટેશન એક નાનું રેલવે સ્ટેશન છે, જે પંચમહાલ જિલ્લો, ગુજરાત ખાતે આવેલ છે. તેનો કોડ CPN છે. તે ચાંપાનેર ગામ નજીક કાર્યરત છે. આ સ્ટેશન પર ૩ પ્લેટફોર્મ છે.
ટ્રેન
ચાંપાનેર રેલ્વે સ્ટેશન પર નીચેની ટ્રેન સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે:
વડોદરા-કોટા પેસેન્જર
વડોદરા-દાહોદ MEMU
બાંદ્રા ટર્મિનસ-દહેરાદૂન એક્સપ્રેસ
વડોદરા-ગોધરા MEMU
સંદર્ભો
પંચમહાલ જિલ્લાનાં રેલ્વે સ્ટેશનો |
પછેગામ (તા. તારાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તારાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે પછેગામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, તમાકુ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
તારાપુર તાલુકો
ચરોતર |
ગુજરાતી કઢીનું ગુજરાતી સંસ્કરણ છે. તે એક ખૂબ જ લોકપ્રિય ગુજરાતી વાનગી છે જે છાશ અથવા દહીં અને ચણાના લોટમાંથી બને છે . કઢીએ ગુજરાતી વાનગીઓનો આવશ્યક ભાગ છે.
લોકપ્રિયતા
બરાક ઓબામા ભારતની મુલાકાતે આવ્યા ત્યારે તેમને ગુજરાતી કઢી પીરસવામાં આવી હતી. ચીનના રાષ્ટ્રપતિના જ્યારે અમદાવાદની મુલાકાતે આવ્યા ત્યારે કઢી તેમના મેનૂમાં સ્થાન પામી હતી. ભારતમાં કઢીની વિવિધ જાતો છે જેમ કે સિંધી કઢી, રાજસ્થની કઢી, બોહરી કઢી અથવા યુપી કઢી વગેરે. ગુજરાતી કઢી તેમનાથી સંપૂર્ણપણે ભિન્ન છે સિવાય કે તે બધી દહીં આધારિત વાનગી છે (સિંધી કઢી સિવાય કે જેમાં મુખ્ય વસ્તુ આમલી હોય છે). ગુજરાતમાં તેને ખીચડી અથવા બાફેલા ભાત સાથે પીરસવામાં આવે છે.
તૈયારી
પંજાબી કઢીની તુલનામાં ગુજરાતી કાઠી હળવી હોય છે. દહીં અને ચણાનો લોટ થોડા કપ પાણી સાથે ભેળવીને એક પ્રવાહી મિશ્રણમાં તેને ફેરવાય છે. કાપેલા / વાટેલા લીલા મરચા, પીસેલું આદુ અને હિંગને એક તપેલીમાં મધ્યમ તાપે વઘાર કરવામાં આવે છે . તે પછી દહીં અને ચણાના લોટના દ્રાવણને મિક્સ કરી વઘારમાં ઉમેરી થોડી મિનિટો ગરમ કરી હલાવતા રહેવું પડે છે. ખીચડી, નાન, રોટલી અથવા ભાત સાથે ગરમ પીરસવામાં આવે છે.
ઘટકો
દહી (દહીં), ચણાનો લોટ, હીંગ, તજ પાવડર, રાઈ, લીમડાના પાન, કોથમીર વગેરે
ભિન્ન પ્રકારો
પંજાબી કઢી, સિંધી કઢી, રાજસ્થાની કઢી, કાઠિયાવાડી કઢી.
સંદર્ભ
વધુ વાંચન
ગુજરાતી ભોજન |
કરવણદા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા તાપી જિલ્લાના કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સોનગઢ તાલુકાનું ગામ છે. કરવણદા ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.
સોનગઢ તાલુકો |
કારતક સુદ પૂનમ સંવત ૧૫૨૬ (ઇ.સ.૧૪૬૯, ૧૫ નવેમ્બર)માં હાલ પાકિસ્તાનમાં છે તે તલવંડી ગામમાં નાનકનો જન્મ થયો. આજે એ ગામ નનકાણા સાહેબ તરીકે ઓળખાય છે. પિતાનું નામ કલ્યાણદાસ ખત્રી જે બેદી કુળના હતા. માતા ત્રિપ્તાદેવી અને એક મોટી બહેન હતી નાનકી. નાનકનો જન્મ થતાં દાયણ દૌલતાં આનંદવિભોર થઇ ગઇ. મહેતા કલ્યાણદાસને વધાઇ આપતાં બોલી, ‘તમારે ત્યાં કોઇ અવતારી પુરુષનો જન્મ થયો છે. હું તો તેનાં દર્શનથી જ નિહાલ થઇ ગઇ.’ ચારે તરફ આનંદ છવાઇ ગયો.
બાળક નાનક નાનપણથી જ વિશિષ્ટ વ્યકિતત્વવાળા હતા. તેમની બાળલીલા અને મધુર વાણીવર્તનથી બહેન નાનકી ખૂબ પ્રભાવિત થતી. એકવાર બાળક નાનક પરિવારની ભેંસો ચારવા જંગલમાં ગયા. જયાં એક વૃક્ષ નીચે સૂઇ ગયા. થોડા સમયમાં વૃક્ષની છાયાની દિશા ફરતાં નાનકના મુખ પર તડકો આવવા લાગ્યો. એટલામાં એક ફણીધર નાગ કયાંકથી આવ્યો અને તેમના મુખ પર છાયો પડે તેમ બેસી ગયો. ગામનો ચૌધરી રાયબુલાર ઘોડા પર ત્યાંથી પસાર થઇ રહ્યો હતો. બાળકનાં દર્શન કરી ધન્ય થઇ ગયો. હંમેશ માટે તેમનો શ્રદ્ધાળુ બની ગયો.
બાળક નાનકને જનોઇ આપવાનો સમય થયો. પંડિત હરદયાળ જનોઇ લઇને આવ્યા. નાનક બોલ્યા આ જનોઇ તો મેલી થઇ જશે, તૂટી જશે ત્યારે પંડિતજી બોલ્યા, તમારે કેવી જનોઇ જૉઇએ છે નાનકે જવાબ આપ્યો. દયા કપાહ, સંતોષ સૂત, જતગંઢી, સતવટ એટલે કે દયા રૂપી કપાસમાંથી સંતોષ રૂપી સૂતર બનાવો. જેના પર સતના વળ ચઢાવી જત (સંયમ) ની ગાંઠો વાળો. પંડિતજી એવી જનોઇ હોય તો આપો જે ના તૂટે, ના મેલી થાય, ન બળે ન નષ્ટ થાય જેને ધારણ કરવાથી આત્માનું કલ્યાણ થાય. પંડિતજી તો આ સાંભળીને આશ્ચર્યથી જૉઇ જ રહ્યા.
નાનકને પાઠશાળામાં ભણવા મોકલવામાં આવ્યા તો પંડિતજી પાટી પર જે મૂળાક્ષર લખી આપે નાનક તે મૂળાક્ષરથી શરૂ થઇ પ્રભુસ્તતિની કાવ્યપંકિત લખી નાખતા. પંડિતજીએ પિતા કલ્યાણદાસને કહ્યું કે નાનક તો જન્મથી જ જ્ઞાની છે તેને હું શું ભણાવું? કાજી પાસે મોકલ્યા તો તેમનો પણ એ જ અનુભવ રહ્યો. માતા અને બહેન નાનકથી વારી વારી જતાં પણ પિતા કલ્યાણદાસ વ્યાપારી મનોવૃત્તિના હતા. તેથી તેમણે વિચાર્યું નાનક ભણતો નથી તો તેને વેપારમાં પલોટવો જૉઇએ.
સરચા સૌદા
પિતાએ નાનકને વીસ રૂપિયા આપ્યા અને કહ્યું કોઇ લાભનો સોદો કરી આવો. નાનક પોતાના મિત્ર બાલાને લઇને નીકળ્યા. કેટલાક ગાઉ ચાલ્યા તો સાધુઓની એક મંડળી મળી જે ત્રણ-ચાર દિવસથી ભૂખ્યા હતા. નાનકે વીસ રૂપિયાની ભોજન સામગ્રી લાવીને ભૂખ્યા સાધુઓને ભોજન કરાવી તેમનાં આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કર્યા. આ પ્રસંગને સરચા સૌદા કહેવામાં આવે છે. આજે ત્યાં વિશાળ ગુરુદ્વારા છે. નાનક ધેર ગયા તો પિતાએ હકીકત જાણી અને ક્રોધથી પુત્રને લાફો માર્યો. બહેન નાનકી ખૂબ વ્યથિત થઇ અને ચૌધરી રાયબુલારે પણ કલ્યાણદાસને કહ્યું તારું જે નુકસાન થાય તે મારી પાસેથી લેજે પણ અલ્લાહના નૂર આ નાનક પર ક્રોધ ન કરીશ.
નાનકીનાં લગ્ન જયરામજી સાથે થયાં હતાં. તે નાનકને પોતાની સાથે સાસરીમાં લઇ ગઇ જયાં જયરામજીએ સુલતાનપુરના નવાબ દોલતખાનના મોદીખાનામાં નાનકને નોકરી પર રખાયા ત્યાં પણ નાનક ગરીબોને મફત અનાજ આપી દેતા. ગણતરી વખતે તેરનો આંકડો આવે ત્યારે તેરા-તેરા સબ કુછ તેરા (હે પ્રભુ તારું જ છે.) એમ પ્રભુલીન થઇ જતા. કેટલાક ઇર્ષાળુ કર્મચારીઓએ નવાબને ફરિયાદ કરી, નાનક તમારું અનાજ લૂંટાવી રહ્યા છે. હિસાબ જૉવામાં આવ્યો તો ખોટને બદલે ઉપરથી નફો થયેલો હતો. નવાબે માફી માગી છતાં નાનકે તે નોકરી છોડી દીધી. તેમનાં લગ્ન સુલક્ષણી નામની સન્નારી સાથે થયાં હતાં. તેમને ત્યાં બે પુત્રોનો જન્મ પણ થઇ ચૂકયો હતો. એક શ્રીચંદ અને બીજા લક્ષ્મીચંદ.
હવે ગુરુનાનકે ઇશ્વરીય સંદેશ જગતમાં ફેલાવવાના હેતુથી પગપાળા પ્રવાસ કરવાનું નક્કી કર્યું. તેમની સાથે તેમના બે સાથી હતા. એક હિન્દુ મિત્ર બાલા, બીજૉ મુસ્લિમ મરદાના. પહેલી યાત્રા પૂર્વ તરફ જેમાં જગન્નાથપુરી, બંગાળ, આસામ, બર્મા, નાગાલેન્ડ અને ચીનના કેટલાક પ્રદેશમાં ગયા. બીજી યાત્રા પિશ્ચમ તરફ કરી જેમાં ગુજરાતના લખતર બંદરેથી અરબસ્તાનમાં મક્કા, મદીના, કરબલા, બગદાદ, ઇરાક, ઇરાન અફઘાનિસ્તાન થઇ પાછા હિન્દુસ્તાન આવ્યા.
અહીં મક્કામાં અનેક હાજીઓ મળ્યા. તેમણે નાનક સાથે વિચાર વિમર્શ કર્યા. રાત્રે નાનક સૂઇ ગયા ત્યારે તેમના પગ કાબા તરફ થઇ ગયા. કાજી આવ્યા ક્રોધથી લાત મારીને બોલ્યા, એ કાફર, ખુદાના ઘર તરફ પગ કરીને કેમ સૂતો છે? નાનકે જવાબ આપ્યો બિરાદર બહુ થાકી ગયો છું જયાં ખુદાનું ઘર ન હોય તે તરફ મારા પગ કરી દે. કાજીએ ગુસ્સાથી નાનકના પગ ફેરવી નાખ્યા પણ તેને ફરી નાનકના પગ તરફ જ કાબા દેખાવા માંડયું. તેણે ઘણી વખત પ્રયત્ન કર્યોપણ દરેક વખત નાનકના પગ તરફ જ કાબાનાં દર્શન થતાં. તેમના પગે પડયો. ગુરુનાનક બોલ્યા, બિરાદર અલ્લાહ કે ઇશ્વર સર્વવ્યાપી છે.
એ જ રીતે હરિદ્વારમાં પિતૃ તર્પણ કરતા લોકોને પણ ઉપદેશ આપ્યો કે જીવતે જીવ માતા-પિતાની સેવા કરો. મૃત્યુ પછી પિતૃ તર્પણ કે શ્રાદ્ધ કરવા કરતાં એ વધુ જરૂરી છે. તેમણે ભૂમિયા ચોરનો ઉદ્ધાર કર્યો. કૌડા રાક્ષસ જે માનવભક્ષી ભીલ જાતિનો નેતા હતો તેને ઉપદેશ આપી સાચો માનવ બનાવ્યો અને જાતિમાંથી નરબલિની પ્રથા બંધ કરાવી. બાવીસ વર્ષના ભ્રમણ પછી કરતારપુર પોતાને ગામ આવ્યા. ખેતી કામ કરવા લાગ્યા. ગરીબો માટે લંગર (મફત ભોજન) શરૂ કર્યા. આમ પોતાના આચરણ દ્વારા લોકોને ઉપદેશ આપ્યો.
તેમનો મુખ્ય ઉપદેશ
… કિરત કરો: પરિશ્રમ કરી કમાઓ. … વહેંચીને ખાઓ અને જરૂરિયાત વાળાને દાન કરો. … નામ જપો અને પ્રભુભકિત કરો. … સત્કર્મ કરો … ઇશ્વર એક છે આપણે સૌ તેમનાં સંતાન છીએ. … સમગ્ર જીવસૃષ્ટિ પ્રાણીમાત્ર પ્રત્યે દયાભાવ રાખો. … સાદું અને પવિત્ર જીવન જીવો. … તેમના શિષ્યો જ સિકખ કે શીખ કહેવાયા.
તેમના પરમજયોતિમા લીન થવા વિશે એવી વાયકા છે કે ઇ.સ.૧૫૩૯ બાવીસમી સપ્ટેમ્બર, ભાદરવા વદ દસમે તેમણે સ્વેરછાએ દેહત્યાગ કર્યો. હિન્દુ-મુસ્લિમ બંને કોમના શ્રદ્ધાળુઓ ખૂબ વ્યથિત થયા. સાથે મતભેદ પેદા થયો. હિન્દુ તેમના અંતિમ સંસ્કાર કરવા માગતા હતા જયારે મુસ્લિમ તેમને દફનાવવા માગતા હતા પણ જયારે ચાદર હટાવવામાં આવી તો ચાદર નીચે માત્ર સફેદ ફૂલોનો ઢગલો હતો.
બાહીર્ગામી કડીઓ
દિવ્યભાસ્કર ના સંગ્રહમાંથી
શીખ ધર્મ
ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ
પંજાબ |
રોહીસા (તા. જાફરાબાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જાફરાબાદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. રોહીસા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જાફરાબાદ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર |
જોગેશ્વરીની ગુફાઓ એ પ્રાચીન હિંદુ અને બૌદ્ધ ધર્મના ગુફા મંદિરો છે. જે મુંબઈમાં જોગેશ્વરીમાં આવેલ છે. આ ગુફાઓ ઈ.સ. ૫૨૦ થી ૫૫૦ ની છે. ઈતિહાસકાર અને વિદ્વાન વોલટર સ્પિંક ના મત અનુસાર જોગેશ્વરીની ગુફાઓ ભારતમાં આવેલી જુનામાં જુનાં અને મોટામાં મોટાં હિંદુ ગુફા મંદિરો છે.
આ ગુફાઓ વેસ્ટર્ન એક્સપ્રેસ હાઇવેની બાજુમાં આવેલી છે, આ વિસ્તાર દબાણથી ઘેરાયેલો છે અને તેનો મંદિર તરીકે ઉપયોગ થઈ રહ્યો છે. આ ગુફાઓ તેની ભયજનક સ્થિતીના કારણે લુપ્ત થઈ રહી છે અને ચામાચીડિયાંઓથી ભરાયેલી છે.
કોતરોથી ભરાયેલ આ ગુફાઓમાં લાંબી સીડીઓ વડે મુખ્ય ખંડમાં પ્રવેશી શકાય છે. તેમાં ઘણાં સ્તંભો અને અંતમાં લિંગ આવેલ છે. આ ગુફાઓની દિવાલોમાં દત્તાત્રેય, હનુમાન, ગણેશજીની મૂર્તિઓ કોતરેલી છે. ત્યાં બે ચોકીદારો પણ છે. આ ગુફાઓમાં જોગેશ્વરી (યોગેશ્વરી) ની મૂર્તિ અને પગલાંઓ આવેલા છે, જેનાં પરથી આ વિસ્તારનું નામ પડેલ છે. જોગેશ્વરીને કેટલાક મરાઠી લોકોની કુળદેવી ગણાય છે. વેપાર માટે ગુજરાતથી આવેલા લોકો પણ આ દેવીને પૂજે છે.
છબીઓ
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ
મુંબઈના પર્યટન સ્થળો
પરાંની ગુફાઓ
મુંબઈ
ભારતની ગુફાઓ |
આનંદપુર સાહિબ ભારત દેશના ઉત્તર-પશ્ચિમી રાજ્ય પંજાબમાં આવેલા રુપનગર જિલ્લામાં આવેલ એક ઐતિહાસિક શહેર છે, જે ખાલસા પંથના જન્મસ્થળ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
ઇતિહાસ
આનંદપુર સાહિબ શહેરની સ્થાપના શીખ ધર્મના નવમા ગુરુ, ગુરુ તેગ બહાદુર સિંહ દ્વારા ૧૬૬૫ના વર્ષમાં કરવામાં આવી હતી. ૧૯ જૂન, ૨૦૧૫ના રોજ આનંદપુર સાહેબ સ્થાપના દિવસ મનાવવામાં આવ્યો હતો.
ભૌગોલિક સ્થિતિ
પંજાબ અને હિમાચલ સરહદ પર આવેલ છે.
ઉત્સવ
હોલા મોહલ્લા
બાહ્ય કડીઓ
આનંદપુર સાહિબ
શ્રી કેશગઢ સાહેબ (આનંદપુર સાહિબ)
પંજાબ
જોવાલાયક સ્થળો |
લસણની ચટણી એ અત્યંત રુચિકર ચટણીઓમાંની એક છે. મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આ ચટણી ખુબ જ પ્રખ્યાત છે. ભારત દેશના બધા જ વિસ્તારમાં પણ લસણની ચટણીનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, પણ મહારાષ્ટ્રમાં શાકને બદલે માત્ર ચટણી સાથે રોટલો ખાવાનું ચલણ વધુ છે. અહીં પ્રાચીન સમયમાં ગામડાંના લોકો જુવાર, બાજરી કે અન્ય અનાજના રોટલા સાથે લસણની ચટણી અને કાંદો (ડુંગળી)નો ઉપયોગ તેમના સામાન્ય ખોરાકમાં કરતા હતા.
બનાવવાની રીત
લસણની કળીને છોલી રાખો.
લીલા મરચાં, જોઈતી તીખાશ અનુસાર.
મીઠું સ્વાદ અનુસાર.
લાલ મરચું.
આ દરેક વસ્તુ મિશ્ર કરી પીસી નાખો.
ખોરાક
વાનગી |
ચૌટાબજાર એ ભારત દેશના ગુજરાત રાજ્યના સુરત શહેરનું સૌથી જૂનું બજાર છે. ચૌટાબજારનો ઇતિહાસ ઈ. સ. ૧૭૦૦ની પાછલી તારીખોમાં પ્રાપ્ય છે. ચૌટામાં હાલના સમયમાં મોટા મંદિર તે સમયમાં વૈષ્ણવ હવેલી તરીકે જાણીતી હતી. ત્યાં હવેલીની આસપાસના ભાગમાં દુકાનો હતી, જ્યાં સ્ત્રીઓ મંદિરની મુલાકાતે આવે ત્યારે વાસણો, કપડાં, કોસ્મેટિક, કરિયાણાની અને અન્ય રોજબરોજના ઘરગથ્થુ સામાનની ખરીદી માટે આ દુકાનોમાં આવતી હતી. આ તમામ દુકાનોના માલિક વૈષ્ણવ વણિક વેપારીઓ હતા.
પણ જુઓ
સુરત શહેરમાં પર્યટન આકર્ષણો
સંદર્ભો
સુરત શહેર
સુરત શહેર તાલુકો |
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારના જૂનાગઢ જિલ્લામાં આવેલા માંગરોળ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભો
માંગરોળ (જૂનાગઢ) તાલુકો |
કસાલપુરા (તા. કાંકરેજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કાંકરેજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કસાલપુરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
કાંકરેજ તાલુકો |
તારકપારડી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા વલસાડ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વાપી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. તારકપારડી ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, દૂધની ડેરી, પંચાયતઘર જેવી સગવડો ઉપલબ્ધ થયેલ છે. આ ગામમાં ખેતી, ખેતમજૂરી અને પશુપાલન મુખ્ય વ્યવસાય છે. શેરડી, ડાંગર, કેરી, ચીકુ અને શાકભાજી આ ગામનાં ખેત-ઉત્પાદનો છે.
આ ગામથી નજીકનું હવાઇમથક દક્ષિણ દિશામાં મુંબઇ તેમ જ ઉત્તર દિશામાં સુરત ખાતે આવેલું છે.
વાપી તાલુકો |
સાંગાસર (તા. ધોલેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધોલેરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. સાંગાસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભાલ વિસ્તાર |
ડેડરવા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં આવેલા રાપર તાલુકામા આવેલુ આ નાનુ ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
રાપર તાલુકો
વાગડ |
જશવંતગઢ (તા. ઇડર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ઇડર તાલુકાનું એક ગામ છે. જશવંતગઢ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામમાં બેન્ક ઓફ બરોડાની શાખા પણ આવેલી છે.
ઇડર તાલુકો |
રંગપુર (ખે) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિસનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. રંગપુર (ખે) ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વિસનગર તાલુકો |
ડેરવાણ ભારત દેશનાં પશ્ચિમી ભાગમાં સ્થિત ગુજરાત રાજ્યના જુનાગઢ જિલ્લાના જુનાગઢ તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. ડેરવાણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જૂનાગઢ તાલુકો |
કંથારીયા કોળી (તા. જાફરાબાદ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા અમરેલી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જાફરાબાદ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. કંથારીયા કોળી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જાફરાબાદ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર |
કોટામ્બી નામ સાથે નીચેના પાનાઓ સંકળાયેલા છે:
કોટામ્બી (તા. ધાનપુર) – દાહોદ જિલ્લાના ધાનપુર તાલુકાનું એક ગામ
કોટામ્બી (તા. વાઘોડિયા) – વડોદરા જિલ્લાના વાઘોડિયા તાલુકાનું એક ગામ |
લોસ એન્જેલસ (જે L.A. તરીકે પણ ઓળખાય છે) અમેરિકાના દક્ષિણ કેલિફોર્નિયામાં આવેલું શહેર છે. શહેરની વસ્તી ૩૮,૪૭,૪૦૦ અને લોસ એન્જેલસ વિસ્તારની વસ્તી ૧.૮ કરોડથી વધુ છે. શહેરનો વિસ્તાર ૧૨૦૦ ચોરસ કિમી છે. લોસ એન્જેલસ એ ન્યૂ યોર્ક શહેર પછી વસ્તીની દ્રષ્ટિએ બીજાં ક્રમનું શહેર છે. તે કેલિફોર્નિયાનું સૌથી મોટું શહેર છે.
ઇતિહાસ
લોસ એન્જેલસનું નામ સ્પેનિશ ભાષામાંથી આવ્યું છે, એનો અર્થ "દેવદૂત" થાય છે. લોસ એન્જેલસ એ "El Pueblo de Nuestra Señora la Reina de los Ángeles de Porciúncula" (અંગ્રેજી માં, "town of our lady the Queen of Angels of the little Portion") નું ટૂંકુ નામ છે. શહેરની સ્થાપના ૧૭૮૧માં થઇ હતી. જ્યારે કેલિફોર્નિયા વિસ્તાર સ્પેન પાસે હતો ત્યારે, આ વિસ્તાર બે પાદરીઓ જુનિપેરો સેરા અને જુઆન સ્ક્રેસ્પિ દ્વારા શોધાયો હતો. ૪ એપ્રિલ, ૧૮૫૦ ના રોજ કેલિફોર્નિયા અમેરિકાનું રાજ્ય બન્યું. ૧૮૭૦થી ૧૯૩૦ સુધીમાં રેલ્વેનો વિકાસ થવાથી લોસ એન્જેલસનો વિકાસ ઝડપી બન્યો. લોસ એન્જેલસમાં ૧૯૩૨ અને ૧૯૮૪માં એમ બે વખત ઓલ્મપિક રમતોનું આયોજન થયું છે. લોકો અને પોલિસ વચ્ચે સંઘર્ષ થવાથી ૧૯૬૫ અને ૧૯૯૨માં શહેરમાં તોફાનો ફાટી નીકળ્યા હતા. ૧૯૯૪માં, ધરતીકંપને કારણે ૭૨ લોકોના મૃત્યુ થયા હતાં અને કેટલીય સંપત્તિને નુકશાન પહોંચ્યું હતું.
ભૂગોળ
લોસ એન્જેલસએ બહુ મોટું શહેર છે, શહેરનો મધ્ય ભાગ તેનાં છેડાંઓથી બહુ દૂર છે, જેમાં દરિયાકિનારાઓ અને પર્વતોનો સમાવેશ થાય છે. સાન્તા મોનિકા પર્વતો શહેરની મધ્યમાંથી પસાર થાય છે, જે સાન ફેર્નાન્ડો ખીણને ઉત્તરમાં અને લોસ એન્જેલસ ભાગને દક્ષિણમાં જુદા પાડે છે. શહેરમાંથી ૫૧ માઇલ (૮૨ કિમી) જેટલા અંતરે લોસ એન્જેલસ નદી પસાર થાય છે. લોસ અેન્જેલસ શહેર દર વર્ષે લગભગ ૬.૩ મિમિ જેટલું અંતર પૂર્વ તરફ ખસે છે. સાન એન્ડ્રિઆસ ભંગાણની નજીક આ શહેર આવેલું હોવાને કારણે આમ થાય છે. આ કારણે લોસ એન્જેલસ અને સાન ફ્રાન્સિસ્કો દર વર્ષે ૨.૫ ઈંચ જેટલા નજીક આવે છે.
વાતાવરણ
લોસ એન્જેલસનું વાતાવરણ ભૂમધ્ય છે. વાતાવરણ સામાન્ય રીતે ઉનાળામાં ગરમ અને સૂકું શહેર છે, અને શિયાળામાં ઠંડુ અને વરસાદી રહે છે. વાતાવરણ તમે સમુદ્રથી કેટલા દૂર છો તેનાં પર અવલંબે છે. તાપમાન શૂન્ય નીચે ભાગ્યે જ જાય છે. શહેરમાં લગભગ ૧૫ ઈંચ (૩૮૫ મિમિ) વરસાદ પડે છે, જોકે દર વર્ષે આ આંકડામાં ભારે ફરક જોવા મળે છે.
પર્યટન
લોસ એન્જેલસ ઘણી લોકપ્રિય જગ્યાઓ ધરાવે છે. અહીં ઘણાં લાંબા દરિયા કિનારાઓ જેવાં કે વેનિસ બીચ આવેલા છે. મોટાભાગનાં પર્યટકો હોલીવુડ, હોલીવુડ વોક ઓફ ફેમ, ચાઇનિઝ થિએટર જોવા જાય છે. શહેરમા ઘણાં સંગ્રહાલયો આવેલા છે, જેમાં લોસ એન્જેલસ કંટ્રી મ્યુઝિયમ ઓફ આર્ટ અને ગેટ્ટી મ્યુઝિયમનો સમાવેશ થાય છે. લોસ એન્જેલસ શહેર પ્રાણી સંગ્રહાલય પણ લોકપ્રિય છે. લોસ એન્જેલસ એ વિશ્વમાં જંગલી માઉન્ટેન લાયન ધરાવતું એક માત્ર શહેર છે. સરેરાશ ત્રણ માણસોનું દર વર્ષે માઉન્ટેન લાયન દ્વારા મૃત્યુ થાય છે.
ઉદ્યોગો
લોસ એન્જેલસ ફિલ્મ અને ટેલિવિઝન ઉદ્યોગ માટે જાણીતું છે. મોટાભાગનાં હોલીવુડ ખાતે છે. કેટલાંક સૈન્ય હવાઇ જહાજો પણ અહીં બનાવાય છે. સંગીત ઉદ્યોગ આ વિસ્તારમાં કેન્દ્રિત છે. શહેર નાણાંકીય ઉદ્યોગો માટેનું પણ કેન્દ્ર છે. સાન પેદ્રો એ એક વ્યસ્ત બંદર છે.
પડોશી પ્રદેશો
લોસ એન્જેલસની આજુ-બાજુ અનેક પડોશી વિસ્તારો આવેલાં છે, જેમાં:
હોલીવુડ, ઘણાં જાણીતાં ફિલ્મ સ્ટુડિઓની જગ્યા.
એલિશિયન પાર્ક
વેનિસ બીચ (દરિયા કિનારો).
બ્રેન્ટવુડ, પશ્ચિમ લોસ એન્જેલસનો અંત્યંત સમૃદ્ધ વિસ્તાર.
વેસ્ટવુડ, યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, લોસ એન્જેલસ.
બોયલ હાઇટ્સ, જ્યાં મેક્સિકન અમેરિકીઓ રહે છે.
દક્ષિણ-મધ્ય લોસ એન્જેલસ, આફ્રિકન-અમેરિકન જાઝનું કેન્દ્ર.
એક્પોઝિસન પાર્ક, જ્યાં USC, ધ કોલિઝમ અને કેલિફોર્નિયા સાયન્સ સેન્ટર આવેલું છે.
સાન ફર્નાન્ડો ખીણ, મોટો પરાં વિસ્તાર.
સાન પેદ્રો, શહેરમાં આવેલું બંદર.
રાજકારણ
શહેરનાં હાલનાં મેયર એરિક ગાર્સેટ્ટી છે.
સંદર્ભ
અમેરિકા |
અષાઢ વદ ૮ને ગુજરાતીમાં અષાઢ વદ આઠમ કહેવાય છે. આ દિવસ હિંદુ વૈદિક પંચાગના વિક્રમ સંવત મુજબ વર્ષના નવમા મહિનાનો ત્રેવીસમો દિવસ છે, જ્યારે શક સંવત મુજબ વર્ષના ચોથા મહિનાનો ત્રેવીસમો દિવસ છે.
તહેવારો અને ઉજવણીઓ
મહત્વની ઘટનાઓ
જન્મ
અવસાન
સંદર્ભ
પંચાંગ
સમય |
ઓંજલ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા નવસારી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જલાલપોર તાલુકાનું ગામ છે. ઓંજલ ગામમાં ખાસ કરીને કોળી પટેલો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દૂધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, માછીમારી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે.
જલાલપોર તાલુકો |
ભોજપરી (તા. ચોટીલા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ચોટીલા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભોજપરી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ચોટીલા તાલુકો |
તવાંગ ભારત દેશના ઉત્તરપૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરુણાચલ પ્રદેશ રાજ્યના તવાંગ જિલ્લામાં આવેલું નગર છે. તવાંગમાં તવાંગ જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે. આ નગર ૩૦૪૮ મીટરની ઊંચાઈએ આવેલું છે. શરુઆતમાં આ નગર પશ્ચિમ કમેન્ગ જિલ્લાનું મુખ્યાલય હતું પણ તવાંગ આ જિલ્લો બન્યા પછી તે તવાંગ જિલ્લાનું મુખ્યા લય છે.
ભૂગોળ
આ નગર ગુવાહટીથી ૫૫૫ કિમી દૂર આવેલું છે. આ નગરની સરાસરી ઊંચાઈ ૨૬૬૯ મીટર છે.
વસ્તી
૨૦૦૧ની વસ્તી ગણતરી અનુસાર તવાંગની વસ્તી ૩૮,૯૨૪ હતી જેમાં ૫૪% પુરુષો અને ૪૬% સ્ત્રીઓ હતી. તવાંગની સાક્ષરતા ૬૩% હતી જે રાષ્હ્ટ્રીય સરાસરે ૫૯.૫% કરતાં વધુ હતી. પુરુષોમાં સાક્ષરતાનું પ્રમાણ ૭૦% હતું જ્યારે સ્ત્રીઓમાં આ પ્રમાણ ૫૫% હતું. ૬ વર્ષથી ઓછી આયુ ધરાવનારનું પ્રમાણ ૧૭% હતું.
પર્યટન
તવાંગ મઠની સ્થપના૫મા દલાઈ લામા નાગ્વાંગ લોબસાંગ ગ્યાત્સોની ઈચ્છા અનુસાર મેરા લામા લોદ્રે ગ્યાત્સો દ્વારા કરવામાં આવી હતી. આ મઠ ગેલુગ્પા કુળ ની હેઠળ છે અને ભારતમાં આવેલ સૌથી મોટો બૌદ્ધ મઠ છે. તવંગનો અર્થ થાય છે ઘોડા દ્વારા પસંદ કરાયેલ. એમ કહે છે અહીંનો મઠ તિબેટમાં આવેલ લ્હાસા પછી વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો મઠ છે. તિબેટિયન બૌદ્ધ લોકો માટે આ એક મુખ્ય પવિત્ર ધામ છે.
તવાંગમાં આવેલ ટિપી ઓર્ચિડ વનમાં ઓર્ચિડની હજારો પ્રજાતિઓ છે.
તવાંગની મુલાકાત લેવા માટે પ્રવાસીઓને ખાસ આંતરિક રેખાની પરવાનગી લેવી પડે છે જે કોલકત્તા, ગુવાહટી, તેજપુર અને નવી દીલ્હીથી મેળવી શકાય છે. અહીં આવના મોટા ભાગના લોકો મેદન પ્રદેશમાંથી ૪૧૭૬ મીટર ઊમ્ચો સેલા ઘાટ પસાર કરી તીવ્ર ઢોળાવવાળા રસ્તે આવે છે.
પ્રવાસેઓ આસમ માં આવેલ તેઝપુરથી ૧૨ કલાકના પ્રવાસ દ્વારા પણ અહીં પહોંચે શકે છે.કોલકત્તાથી તેઝપુર સુધી સીધી વિમાન સેવા ઉપલબ્ધ છે. આસમ્નું ગુવાહટી અહીંથી ૧૬ કલાકના પ્રવાસ અંતરે છે. ૨૦૦૮ના જૂન મહીનાથી અરુણાચલ પ્રદેશ સરકાર દ્વારા ગુવાહટીથી અહીં સુધીને હેલિકોપ્ટર સેવા ચાલુ કરાઈ છે.
આસામના તેઝપુરથી અહીં રસ્તા માર્ગે બસો, ટેક્સી કે નિજી વાહન દ્વારા પ્રવાસ કરી શકાય છે. આ પ્રવાસ ખૂબ થકવનારો હોય છે. મોટાભાગે રસ્તો ઢીલા થઈ ગયેલ ડામરનો કે પથ્થરનો છે. અમુક સ્થળે તે કાદવ વળો પણ છે. જોકે આ રસ્તો પ્રકૃતિ સભર છે. બોમડીલા ઘાટ (૨૪૩૮મી ) સેલા ઘાટની ટોચ ૪૧૭૬મી, જસવંત ઘાટ થઈને તવાંગ પહોંચી શકાય છે. ચઢાણ સમયે સરકારી બસો મોટે ભાગે ખોટકાઇ પડે છે અને રઝળી પડેલા પ્રવાસીઓ નિજી વાહનો પર ચઢીને પ્રવાસ કરતા દેખાય છે. રસ્તામાં સ્થાનીય ખોરાક મળી રહે છે. શાકાહરી કે માંસાહારી મોમો અને ક્રીમ બન અહીં પ્રચલિત છે. સીમાવરી રસ્તા સંગઠન દ્વારા મુકાયેલ સાવચેતી માટેના રમૂજી પાટીયા પ્રવાસીનું મનોરંજન કરતા રહે છે.
જ્યારે ૧૫મા દલાઈ લામા ૩૦ માર્ચ ૧૯૫૯ના તિબેટથી ભાગી નીકળ્યાં ત્યારે સરહદ પાર કરી તેઓ અહીં આવ્યાં અને ૧૮ એપ્રિલે આસામના તેઝપુર પહોંચતા પહેલાં તેમણે અમુક સમય અહીં ગાળ્યો.
રાજનૈતિક મહત્વ
એક સમયે તવાંગ તિબેટનો ભાગ હતો. ૧૯૧૪માં અંગ્રેજો દ્વારા મેકમોહન રેખા ખેંચવામાં આવી, તે અનુસાર તવાંગ ભારતનો ભાગ બન્યો. (સિમલા કરાર જુઓ). ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૧૯૫૧ના દિવસે તે ભારતીય સત્તા હેઠળ આવ્યું જ્યારે મેજર આર ખાતિંગના નેતૃત્વ હેઠળ ભારતીય સેનાએ અતિક્ર્મણ કરનારા ચીની લોકોને પાછા મોકલી દીધા. ભારતે આ ક્ષેત્રનું સાર્વભોમત્વ મેળવ્યું અને મોન્પા લોકો પરની ત્રાસદીનો અંત આણ્યો. અહીં નિયમિત રીતે ચુંટણી થાય છે અને લોકશાહી ઢબે સરકાર ચાલે છે.
૧૯૬૨ના ભારત-ચીન યુદ્ધ સમયે તવાંગ ચીનના કબ્જા હેઠળ ચાલ્યું ગયું. મહાવીર ચક્ર મેળવનાર જસવંત સિંહ રાણાએ અહીં અસાધારણ બહાદૂરી બતાવી હતી. આ ક્ષેત્રમાંથી ચીની સેનાની સ્વૈચ્છિક નિવૃત્તિ પછી તવાંગ ફરીથી ભારતીય સંઘમાં જોડાયું. હાલના વર્ષોમાં ચીન તવાંગ પર પોતાનો કબ્જો હોવાનો દાવો કરતું રહ્યું છે અને ઘૂસણખોરી સુદ્ધાં કરે છે. ભારતે આ દાવાઓને વખોડી કાઢ્યો છે અને ભારતના વડા પ્રધાનએ કહ્યું છે કે તવાંગ એ ભારતનું અવિભાજ્ય અંગ છે. જ્યારે તેઓ ચીની વડાપ્રધાનને ૨૦૦૯માં થાઈલેંડમાં મળ્યાં ત્યારે તેમણે આ વાત તેમને પણ જણાવી દીધી હતી.
૨૦૦૯માં દલાઈ લામાની તવાંગ મઠની મુલાકાત સામે ચીનએ વાંધો બતાવ્યો હતો. જોકે ૧૯૫૯માં તિબેટ છોડતાં પહેલાં દલાઈ લામાએ આ પહેલાં પણ ઘણી વખત તવાંગની મુલાકાત લીધી હતી. ભારતે ચીનના આ વાંધાને એમ કહીને વખોડી દીધો કે દલાઈ લામા ભારતના માનદ્ મહેમાન છે અને તેઓ ભારતમાં ક્યાંય પણ હરી ફરી શકે છે. દલાઈ લામાએ ૮ નવેંમ્બર ૨૦૦૯ના દિવસે અહીંની મુલાકાત લીધી હતી. આ ધાર્મિક અનુષ્ઠાનમાં ભારત નેપાલ અને ભૂતાનના ૩૦,૦૦૦ લોકો સામેલ થયા હતા.
અરુણાચલ પ્રદેશના મુખ્ય મંત્રી અને અરુણાચલ પ્રદેશના લોકોએ દલાઈ લામાનું સ્વાગત કર્યું. તવાંગના લોકોએ તેમના ઘરોને ફરી રંગીને શહેરને સજાવી દીધું હતું. આખા નગરમાં ઉત્સવનું દ્રશ્ય હતું.
સૈન્ય મહત્વ
તવાંગમાં ભારતીય સેનાની પર્વતીય યુદ્ધકળા શીખવતી ઘાતક કમાન્ડો સ્કુલ અહીં આવેલી છે. ઘણી સ્થાનીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ તેમના સૈનિકોને અહીં તાલિમ અપાવે છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ
જિલ્લા વેબસાઇટ
તવામ્ગ રજા ગાળવાનું સ્થળ
તવાંગ પ્રવાસ
પૂર્વી ભારતનું ગિરિમથક - તવાંગ
અરુણાચલ પ્રદેશ
ભારતના ગિરિમથકો |
અચ્યુતબીબીની મસ્જિદ અને મકબરો, જે સ્થાનિક રીતે શાહી મસ્જિદ તરીકે પણ ઓળખાય છે, તે ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ રાજ્યના દૂધેશ્વરમાં સાબરમતી નદીના કિનારે એક મધ્યયુગીન મસ્જિદ અને કબર સંકુલ છે.
ઇતિહાસ અને સ્થાપત્ય
અચ્યુત (અછૂત) બીબીની મસ્જિદનું નિર્માણ ૧૪૬૯માં ઇમાદ ઉલ-મુલ્ક તરીકેનો હોદ્દો ધરાવતા હાજી મલિક બહાઉદ્દીને તેની પત્ની બીબી અચ્યુત કુકી માટે કરાવ્યું હતું. તે મહમદ બેગડાના (૧૪૫૯-૧૫૧૧) મંત્રીઓમાંનો એક હતો. બીબી અચ્યુત કુકી વિશે બહુ ઓછી જાણકારી છે. સંભવતઃ તે રાજવી હરમની એક મહત્ત્વની સભ્ય હતી. મસ્જિદ અને કબર પથ્થરની દિવાલોમાં ઘેરાયેલી છે. પ્રવેશદ્વારમાં ઇન્ડો-ઇસ્લામિક સ્થાપત્ય સાથે બે કમાનો અને બે મિનારા છે. તેના મોટા વરંડા એક સમયે સાત મિનારાઓથી શણગારવામાં આવતો હતો, જેમાંથી ત્રણ બહારના ભાગમાં અને બે અંદરના પ્રવેશદ્વાર પર અને બે મસ્જિદ પર જ શણગારવામાં આવ્યા હતા. મસ્જિદના મિનારાઓના નીચલા ભાગોને બાદ કરતા, ૧૮૧૯ના કચ્છના રણમાં આવેલા ભૂકંપમાં સાત મિનારા નાશ પામ્યા હતા.
બીબી અચ્યુત કુકીનો મકબરો મસ્જિદ પરિસરના દક્ષિણ છેડે આવેલો છે. તે બત્રીસ સ્તંભો અને આઠ ગુંબજ સાથેની એક ખુલ્લી છત્રી છે, જેની નીચે અનેક અચિહ્નિત કબરો આવેલી છે. બીબીની ચોક્કસ કબર ઓળખી શકાતી નથી કારણ કે સ્મારક તકતી ગાયબ છે. ૨૦૦૧ના ગુજરાતના ધરતીકંપમાં આ કબર અને મસ્જિદને ફરીથી ક્ષતિગ્રસ્ત થયા હતા અને ભારતીય પુરાતત્ત્વ સર્વેક્ષણ દ્વારા તેને પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા. ઉપરાંત જમીન દબાણ તેમજ ગેરકાયદે બાંધકામોના અતિક્રમણને કારણે આ વસ્તુસંરચના અસ્તિત્વને જોખમ છે.
આ પણ જુઓ
સંદર્ભ
અમદાવાદનાં જોવાલાયક સ્થળો
રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો |
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મહુવા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે નાળીળેર, ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ગામ ના ખેડૂતોને બંધારા માથી પિયત નુ પાણી મળી રહે છે.
સંદર્ભ
મહુવા તાલુકો |
ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા ભાવનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા તળાજા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ભુગોળ
ઇતિહાસ
આ પણ જુવો
ભાવનગર
ગુજરાત
ભારત
સંદર્ભ
તળાજા તાલુકો |
ખબરદાર અરદેશર ફરામજી (૬ નવેમ્બર ૧૮૮૧ - ૩૦ જુલાઇ ૧૯૫૩) (ઉપનામો: અદલ, મોટાલાલ, ખોજો ભગત, ક્ષેમાનંદ ભટ્ટ, નરકેસરીરાવ, શંભુનાથ, શ્રીધર, શેષાદ્રિ, લખા ભગત, વલ્કલરાય ઠઠ્ઠાખોર, હુન્નરસિંહ મહેતા) ગુજરાતી કવિ, વિવેચક, નાટ્યકકાર હતા. તેમની ગુજરાતી કવિતા જ્યાં જ્યાં વસે એક ગુજરાતી, ત્યાં ત્યાં સદાકાળ ગુજરાત અત્યંત લોકપ્રિય બની છે.
જીવન
તેમનો જન્મ ગુજરાતના દમણ ગામમાં ૬ નવેમ્બર ૧૮૮૧ના રોજ થયો હતો. પ્રાથમિક શિક્ષણ દમણમાં પૂર્ણ કર્યા પછી તેમણે માધ્યમિક શિક્ષણ મુંબઈની ન્યૂ ભરડા હાઈસ્કૂલમાંથી લીધું. કૉલેજમાં અભ્યાસની તકથી વંચિત રહ્યા પછી ૧૯૦૯માં મદ્રાસ (હવે ચેન્નઈ) માં મોટર-સાઈકલના સામાનનો ધંધો શરૂ કર્યો. તેઓ મદ્રાસ અને પછી મુંબઈમાં સ્થાયી થયા. ૧૯૨૪માં અંધેરી, મુંબઈની સાતમી ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ રહ્યા હતા.
૩૦ જુલાઇ ૧૯૫૩ના રોજ મદ્રાસમાં તેમનું અવસાન થયું હતું.
સર્જન
એમના પહેલા કાવ્યસંગ્રહ કાવ્યરસિકા (૧૯૦૧)માં એમણે દલપતશૈલીને અનુસરીને કાવ્યો આપ્યાં, વિલાસિકા (૧૯૦૫)માં નરસિંહરાવ દિવેટિયાને અનુસરીને પ્રકૃતિકાવ્યો આપ્યાં, તો પ્રકાશિકા (૧૯૦૮) માં અન્ય કાવ્યો ઉપરાંત કાન્ત-કલાપીની શૈલીનાં ખંડકાવ્યો આપ્યાં. ભારતનો ટંકાર (૧૯૦૯)માં રાષ્ટ્રભક્તિનાં ભારતોદ્ધારનાં પ્રેરક કાવ્યો આપી આપણાં પહેલા રાષ્ટ્રશાયર બન્યા. ૧૯૨૦ માં ન્હાનાલાલની ડોલનશૈલીના વિડંબનલેખે ગુજરાતનો તપસ્વી ને બ્રહ્મદીક્ષાનાં પ્રતિકાવ્યોરૂપે અનુક્રમે પ્રભાતનો તપસ્વી અને કુકકુટદીક્ષા નામક ઉપહાસ-કટાક્ષકાવ્યો આપ્યાં. સંદેશિકા (૧૯૨૫)માં ઈતરકાવ્યો સાથે દેશભક્તિ રેલાવી, તો કલિકા (૧૯૨૬)માં અંગ્રેજી બ્લેન્ક વર્સમાં વિશિષ્ટ કલ્પના રૂપક-સભર સુદીર્ઘ પ્રેમકાવ્ય આપ્યું. ભજનિકા (૧૯૨૮)માં પંચોતેર જેટલાં ભક્તિકાવ્યો આપ્યાં, તો રાસચંદ્રિકા ભાગ-૧ (૧૯૨૯) તથા ભાગ-૨ (૧૯૪૧)માં એમણે સવાસો જેટલા રાસ ન્હાનાલાલ અને બોટાદકરની ઢબે આપ્યા. પુત્રી તેહમીનાનું દુઃખદ અવસાન થતાં દર્શનિકા (૧૯૩૧) નામનો સળંગ ઝૂલણા છંદમાં ધર્મ-તત્ત્વજ્ઞાનથી મંડિત આંતરજીવનના પ્રશ્નો ચર્ચતો, સાત્ત્વિક ચિંતનમય સ્નેહનો વિશ્વધર્મ પ્રબોધતો કાવ્યસંગ્રંથ આપ્યો. રાષ્ટ્રિકા (૧૯૪૦)માં શૌર્ય-સ્વાર્પણ પ્રેરતાં રાષ્ટ્રકાવ્યગીતો આપ્યાં. કલ્યાણિકા (૧૯૪૦) માંનાં તત્ત્વદર્શનયુક્ત ભક્તિકાવ્યો એમની પ્રભુપિપાસા દાખવે છે. શ્રીજી ઈરાનશાહનો પવાડો (૧૯૪૨) મરાઠી પવાડી ઢબનું, ઈરાનશાહ અને પારસી કોમના ઇતિહાસ વિષેનું વર્ણનકાવ્ય છે, તો ગાંધી બાપુનો પવાડો (૧૯૪૮) એ જ ઢબે ગાંધીજીનો મહિમા ગાતું કાવ્ય છે. નંદનિકા (૧૯૪૪)માં જીવન-મંથન આદિ જુદાં જુદાં ખંડોમાં વહેંચાયેલાં પ્રભુવિષયક સૉનેટકાવ્યો છે. ગાંધી બાપુ (૧૯૪૮) માં ગાંધીજીનું મહિમાગાન કરતાં એકત્રીસ કાવ્યો છે. અવસાનવર્ષના છેલ્લા કાવ્યસંગ્રહ કીર્તનિકા (૧૯૫૩)માં વંદન, સ્પંદન, ક્રંદન, મંથન, ચિંતન, રંજન અને નંદન એમ સાત વિભાગોમાં પ્રભુભક્તિનાં પંચોતેર કીર્તનકાવ્યો છે.
અંગ્રેજી કાવ્યસંગ્રહ ધ સિલ્કન ટેસલ (૧૯૧૮) માં જુદાં જુદાં વિભાગો થઈ પ્રકૃતિ, જીવન અને કાવ્યદેવી વિષયક ૫૯ તેમ જ જરથ્રુસ્ર-ધ ફર્સ્ટ પ્રોફેટ ઓવ ધ વલર્ડ (૧૯૫૦)માં પયંગબર જરથ્રુસ્ર વિષયક ૧૦૧ સોનેટો મળી ને કુલ ૧૨૦ અંગ્રેજી કાવ્યો એમણે આપ્યાં છે. અષો જરથ્રુસ્રની ગાથાઓ પર નવો પ્રકાશ (૧૯૪૯)માં ગુજરાતી ભાષામાં એમણે ગાથાવિષયક અભ્યાસમય વિદ્રત્તાસભર લેખો સાથે અઠુનવઈતિ ગાથા કવિતામાં આપી છે અને ૧૯૫૧ માં એનો અંગ્રેજી અનુવાદ પણ આપ્યો છે. કવિ બહેરામજી મલબારીનાં કાવ્યોમાંથી પસંદ કરેલાં કાવ્યો લાંબા અભ્યાસલેખ સાથે મલબારીનાં કાવ્યરત્નો (૧૯૧૩) નામક ગ્રંથમાં સંપાદિત કર્યા છે.
એમણે ૧૯૩૬ માં લખવા માંડેલું મનુરાજ અથવા વિશ્વનાટિકા નાટક છેવટ સુધી અપૂર્ણ રહેલું છે, જે ગ્યોથના ફાઉસ્ટ અને ન્હાનાલાલના ભાવનાપ્રધાન નાટકની શૈલીમાં અખંડપદ્ય મહાછંદમાં લખાયું છે અને અદ્યાપિ અપ્રગટ છે. એમણે ૧૯૨૪ માં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના સાતમા અધિવેશનના સાહિત્ય વિભાગના પ્રમુખ તરીકે અને ૧૯૪૧ માં ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના ચૌદમા અધિવેશનના પ્રમુખ તરીકે આપેલાં વ્યાખ્યાનો, તેમ જ ૧૯૩૮ માં મુંબઈ યુનિવર્સિટીના ઉપક્રમે આપેલાં ઠક્કર માધવજી વસનજી વ્યાખ્યાનમાળા નાં ગુજરાતી કવિતાની રચનાકળા પરનાં પાંચ વ્યાખ્યાનો ધ્યાનપાત્ર છે.
મલબારીનાં કાવ્યરત્નો (૧૯૧૭) મલબારી બહેરામજી મહેરવાનજીના કાવ્યગ્રંથોમાંથી અરદેશર ફરામજી ખબરદારે ચૂંટી કાઢેલી કવિતાઓનો સંગ્રહ. એમાં ઈશ્વરસ્તુતિ અને કુદરત, સ્નેહ સંબંધી, સંસારસુધારો, સ્વદેશસેવા સંબંધી, નીતિ સંબંધી, નામાંકિત મનુષ્યો સંબંધી, સંસારની વિચિત્રતા, ઈશ્વરજ્ઞાન અને ભક્તિ, હિંદી કાવ્યો, પારસી શૈલીનાં કાવ્યો વગેરે શીર્ષકો હેઠળ કુલ ૧૬૮ જેટલી રચનાઓ સમાવી છે. આ કવિની રચનાઓમાં સુધારક, વિચારક અને નીતિવાદી છાયાઓ જોવાય છે. પ્રારંભમાં શામળ અને દલપતરામની ભાષાનો ભાસ, છતાં પછીથી શિષ્ટ ગુજરાતીની પ્રૌઢ એમની રચનાઓમાં પ્રગટેલી. સંસારસુધારો અને દેશભક્તિ એમનાં ઘણાંખરાં કાવ્યોનાં મૂળ છે.
ગુજરાતી કવિતાની રચનાકળા (૧૯૪૧) અરદેશર ફરામજી ખબરદારનો વિવેચનગ્રંથ. ઠક્કર વસનજી માધવજી વ્યાખ્યાનમાળા અંતર્ગત અપાયેલાં પાંચ વ્યાખ્યાનોનો એમાં સમાવેશ છે. કે.હ.- ધ્રુવ પછી પદ્યરચના પરની આ બીજી મહત્ત્વની આલોચના છે. કવિતાનું અને કવિતારચનાનું મૂળ, પ્રાચીન-અર્વાચીન ગુજરાતી કવિતામાં પદ્યવિકાસ, અર્વાચીન કવિતાનાં વિદેશી પદ્યસ્વરુપો અખંડ પદ્યની રચનાના પ્રયોગો અને તેનું સંશોધન તેમ જ કવિતાની રચનાવિધિ અને ભાષાસરણી એમ કુલ પાંચ રેખામાં આનું વિભાજન છે. ભ્રામક અને પૂર્વગ્રહયુક્ત એકપક્ષી અભિગમ, નિરર્થક તીખાશ અને કટુતા તેમ જ કટુપ્રહારોને બાદ કરતાં સાદી અને સરલ શૈલીએ લખાયેલા, એક જ વિષય પરના સળંગ ગ્રંથ તરીકે આનું ઐતિહાસિક મહત્ત્વ છે.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ
અરદેશર ખબરદાર ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર
ગુજરાતી સાહિત્યકાર
૧૯૫૩માં મૃત્યુ
ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ
ભારતીય પુરુષ કવિઓ |
દેવણી એ ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના લાતુર જિલ્લામાં આવેલ દેવણી તાલુકાનું મુખ્યમથક છે.
આ ગામ અહીંની સ્થાનિક દેવણી ગાય માટે જાણીતું છે. અહીંના ડોંગરી વંશની એક ગાય ભારતમાં ૧૯૬૦ના વર્ષમાં વિજેતા નીવડી હતી.
મહારાષ્ટ્ર |
અમરોલ (તા. આંકલાવ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ચરોતર પ્રદેશમાં આવેલા આણંદ જિલ્લામાં આવેલા આંકલાવ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અમરોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આંકલાવ તાલુકો
ચરોતર |
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી, નોકરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મગ , તલ, બાજરી, જુવાર, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
નખત્રાણા તાલુકો |
મૈં ભી ચોકીદાર () ભારતીય જનતા પાર્ટી દ્વારા ૨૦૧૯ ની ભારતીય સામાન્ય ચૂંટણી માટેના તેના પ્રચારમાં ઉપયોગમાં લેવાયેલું એક હિંદી સૂત્ર છે. ભાજપના વડા પ્રધાનપદના ઉમેદવાર નરેન્દ્ર મોદીએ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધી વિરુદ્ધના નારા લગાવતા આ સૂત્રની રચના કરી હતી. આ સૂત્રને સરકાર, સંસ્થાઓ અને ભરતીની કેટેગરીમાં EFFIE સિલ્વર એવોર્ડ ૨૦૨૦ એનાયત કરાયો હતો. મોદી સાથેની એકતા બતાવવા માટે લાખો લોકોએ તેમના સોશિયલ મિડિયાના ડીપી (ડિસ્પ્લે ચિત્ર) અને પ્રોફાઇલ બદલી હતી.
ઇતિહાસ
૧૪ માર્ચ ૨૦૧૯ના રોજ, મોદીએ તેમના સમર્થકો માટે "મેં ભી ચોકીદાર" ના નારા સાથે એક અભિયાન શરૂ કરીને રાહુલ ગાંધીએ બનાવેલા ચોકિદાર ચોર હૈની મજાકનો જવાબ આપ્યો, અને સૂચવ્યું કે દરેક ભ્રષ્ટાચાર અને સામાજિક અનિષ્ટ સામે લડવૈયા છે. મોદીએ તેમના સત્તાવાર ટ્વિટર હેન્ડલનું નામ પણ 'નરેન્દ્ર મોદી' નામથી બદલીને 'ચોકીદાર નરેન્દ્ર મોદી' રાખ્યું છે. આ સૂત્ર વિપક્ષના નોંધપાત્ર ઉપહાસ હેઠળ આવ્યું, જેમણે તેને "નવું નાટક" ગણાવ્યું હતું.
આ સંકલિત અભિયાનમાં પાર્ટીના અધ્યક્ષ અમિત શાહ, મુખ્યમંત્રીઓ અને અન્ય કેન્દ્રીય પ્રધાનો સહિત ભાજપના પક્ષના નેતાઓએ "ચોકીદાર" ઉપસર્ગ ઉમેરીને તેમના ટ્વિટર પ્રોફાઇલ નામો બદલ્યા. આખરે, એનડીએના લાખો સમર્થકોએ તે મુજબ તેમના નામ પણ બદલ્યા. મોદીએ અભિયાનના ભાગ રૂપે ઓડિઓ કડી થકી ચોકીદારોના વિશાળ જૂથને સંબોધન પણ કર્યું હતું.
કોંગ્રેસ પાર્ટીએ રાહુલ ગાંધી સાથે ભાજપના ચૂંટણી સૂત્રની ટીકા કરતા કહ્યું કે ચોકીદાર ચોર છે અને સત્ય બદલી શકાતું નથી. કોંગ્રેસના મુખ્ય પ્રવક્તા રણદીપ સુરજેવાલાએ મોદીના નારા પર પ્રતિક્રિયા આપી હતી અને મોદી પર આરોપ લગાવ્યો હતો કે તે એકમાત્ર ચોકીદાર છે, જે ચોર છે. કોંગ્રેસની સોશ્યલ મીડિયા ટીમ સૂત્ર "મેં ભી બેરોજગાર" (હું પણ બેકાર છું) વડે મોદી સરકાર હેઠળ બેરોજગારીની સમસ્યા પ્રગટ કરવા અને મેં ભી ચૌકીદાર ઝુંબેશ સામે પ્રતિક્રિયા આપી હતી.
આમ આદમી પાર્ટી (આપ) ના વડા અરવિંદ કેજરીવાલે જણાવ્યું હતું કે મોદી ઈચ્છે છે કે આખો દેશ ચોકીદાર બનશે, જે લોકો તેમના બાળકોને ચોકીદાર બનવા માંગે છે તેઓએ મોદીને મત આપવો જોઇએ જ્યારે બાળકોને ડૉકટર, એન્જિનિયર અથવા વકીલ બનવા માટે સારા શિક્ષણની શોધમાં રહેલા લોકોએ તેમને મત આપવો જોઈએ.
તેને ચૌકીદાર ચોર હૈ અભિયાન કરતાં વધુ અસરકારક ગણવામાં આવે છે.
આ અભિયાનને અનુસરતા વર્ષ ૨૦૨૦ની બિહારની ચૂંટણી માટે નીતિશ કુમારે मैं भी नितीश कुमार (હું પણ નીતિશ કુમાર)ની ખૂબ ઝુંબેશ ચલાવી હતી.
આ પણ જુઓ
૨૦૧૯ની ભારતીય સામાન્ય ચૂંટણી
સંદર્ભ
ચકાસણી કર્યા વગરના ભાષાંતરો
રાજકારણ |
અકબર ખાન મેહવા એક ગામ છે, જે ગુજરાતના પાનતલાવડીનો એક ભાગ છે.
ઇતિહાસ
રેવા કાંઠાના પાંડુ મહેવાસ વિભાગના અઢી ચોરસ માઈલના વિસ્તારમાં ફેલાયેલા આ રજવાડામાં, એક નગર અને બે ગામડાઓનો સમાવેશ થતો હતો. આ રજવાડાના શાસકો મુસ્લિમ હતા. ૧૯૦૧માં તેની સંયુક્ત વસ્તી ૧૭૮ હતી અને રાજ્યની આવક ૨,૫૪૪ રૂપિયા (ઈ. સ. ૧૯૦૩-૪, મોટે ભાગે જમીન મહેસૂલ) હતી અને રાજપીપળા રજવાડાને તે ૧૨૭ રૂપિયાની ખંડણી આપતું હતું.
બાહ્ય કડીઓ
શાહી ગેઝેટીયર, DSAL પર - કાઠિયાવાડ
ગુજરાતનાં રજવાડાં |
ગુંદરાસણ (તા. વિજાપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિજાપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગુંદરાસણ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વિજાપુર તાલુકો |
મેસોપોટેમીયા (ગ્રીક " નદીઓ વચ્ચેની [જમીન] ", અરબીમાં ) તરીકે જાણીતો વિસ્તાર તિગ્રિસ અને યુફ્રેટીસ નદીઓ સાથે તિગ્રિસ-યુફ્રેટીસ નદી વ્યવસ્થા સહિતના વિસ્તારનું નામ છે, જેમાં બહુધા આધુનિક ઇરાક, ઉપરાંત, ઉત્તર-પૂર્વીય સીરીયાના કેટલાક ભાગો, દક્ષિણ-પૂર્વીય તૂર્કીના કેટલાક ભાગો, અને દક્ષિણ-પશ્ચિમી ઇરાનના ખુઝેસ્તાન પ્રાંતના કેટલાક ભાગોનો સમાવેશ થાય છે.
સભ્યતાના પારણાતરીકે વ્યાપકપણે ઓળખાતા, કાંસ્ય યુગ મેસોપોટેમીયામાં સુમેર અને અક્કાડ, બેબીલોન અને એસીરીયાના સામ્રાજ્યોનો સમાવેશ થતો હતો. લોહ યુગમાં તેના ઉપર નવ-એશીરીયાઇ અને નવ-બેબીલોનીયાઇ સામ્રાજ્યોનું શાસન હતું. ઇ.સ.પૂર્વે 3100માં લેખિત ઇતિહાસના પ્રારંભથી માંડીને ઇ.સ. પૂર્વે 539માં બેબીલોનના પતન સુધી મેસોપોટેમીયા પર એસીરીયાઇ અને બેબીલોનીયન સહિતના મૂળ-નિવાસી સુમેર અને અક્કાડીયનોનું પ્રભુત્વ રહ્યું હતું. ત્યારબાદ એચીમેનિડ સામ્રાજ્યએ તેને જીતી લીધું હતું. ઇ.સ. પૂર્વે 332માં મહાન એલેક્ઝાન્ડરે તેને જીતી લીધું હતું અને તેના મૃત્યુ પછી તે ગ્રીક સેલ્યુસિડ સામ્રાજ્યનો હિસ્સો બન્યું હતું. ઇ.સ. પૂર્વે 150ની આસપાસ તે પાર્થીયનોના અંકુશ હેઠળ હતું. મેસોપોટેમીયા રોમનો અને પાર્થીયનો વચ્ચેના યુદ્ધની ભૂમિ બન્યું હતું અને મેસોપોટેમીયાનો કેટલોક હિસ્સો ખાસ કરીને એશીરીયા રોમન અંકુશ હેઠળ આવ્યો હતો. ઇ.સ. 226માં સસ્સાનિડ પર્શીયનોએ તેને જીતી લીધું હતું અને સાતમી સદીમાં સસ્સાનિડ સામ્રાજ્ય ઉપર આરબોના ઇસ્લામી આક્રમણ સુધી તે પર્શીયન શાસન હેઠળ રહ્યું હતું. ઇ.સ. પૂર્વે પ્રથમ સદી અને ઇ.સ. પૂર્વે ત્રીજી સદીની વચ્ચે એડીયાબેન, ઓશ્રોએન અને હાટ્રા જેવા પ્રાથમિકપણે ખ્રિસ્તી દેશી મેસોપોટેમીયન રાજ્યો અસ્તિત્વમાં આવ્યા હતા.
વ્યુત્પત્તિ શાસ્ત્ર (એટિમૉલોજી)
મેસોપોટેમીયાનું પ્રાદેશિક નામ ( < મેસો (μέσος) = મધ્ય અને પોટેમીયા < ποταμός = નદી, જેનો અર્થ થાય છે "બે નદીની વચ્ચે") કોઈપણ જાતની નિશ્ચિત સરહદો વિના હેલિનિસ્ટિક સમયગાળામાં પ્રચલિત થયું હતું, જેને એક વ્યાપક ભૌગોલિક વિસ્તારના સંદર્ભમાં અને સંભવિતપણે સેલ્યુસિડો પ્રયોજતા હતા. શબ્દ બ્રિટમ/બ્રિટ નરિમ આવા જ ભૌગોલિક વિચાર સાથે સંબંધિત છે અને ઇ.સ. પૂર્વે દસમી સદીમાં પ્રદેશના આર્માઇક કરણના સમયે પ્રચલિત થયો હતો. એવું જોકે વ્યાપકપણે સ્વીકૃત છે કે પ્રારંભિક મેસોપોટેમીયાઈ સમાજો સુમેરીયાઈ ભાષામાં સમગ્ર એલુવીયમ(જમીન)ને માત્ર કલામ તરીકે ઉલ્લેખતા હતા. એનાથી નજીકના સમયગાળામાં સમીપ પૂર્વ કે મધ્ય પૂર્વ સંબંધિત વ્યાપક ભૌગોલિક પ્રદેશોના સંદર્ભમાં "બૃહદ મેસોપોટેમીયા" અથવા "સાઇરો-મેસોપોટેમીયા" પ્રચલિત થયા છે. આ પ્રદેશ માટે પછીથી વપરાયેલા મધુર શબ્દો ખરેખર તો 19મી સદીના વિવિધ પશ્ચિમી આક્રમણોની વચ્ચે પ્રયોજાયેલી યુરોપ-કેન્દ્રી સંજ્ઞાઓ છે.
ઇતિહાસ
પ્રાચીન મેસોપોટેમીયાનો ઇતિહાસ ઇ.સ. પૂર્વે 5300થી ઉબેઇડ યુગ દરમિયાન શહેરી સમાજોના પ્રારંભથી શરૂ થાય છે. પ્રાચીન સમીપ પૂર્વનો ઇતિહાસ ઇ.સ. પૂર્વે છઠ્ઠી સદીમાં એચીમેનિડ સામ્રાજ્યના આગમન સાથે અથવા મેસોપોટેમીયા ઉપરના ઇસ્લામી આક્રમણના આરંભ તેમજ ખિલાફતની સ્થાપના સાથે સમાપ્ત થાય છે અને ત્યારથી આ વિસ્તાર ઇરાકના નામે ઓળખાવા માંડ્યો હતો.
મેસોપોટેમીયામાં અત્યંત વિકસિત સામાજિક સંકુલતા ધરાવતા દુનિયાના કેટલાક સૌથી પ્રાચીન રાજ્યો આવેલા હતા. ઇજિપ્તમાં નાઇલ નદીની ખીણ, ભારતીય ઉપખંડમાં સિંધુ ખીણ અને ચીનમાં પીળી નદીની ખીણ સહિતની નદી તટની ચાર સભ્યતાઓ પૈકીની એક સભ્યતા તરીકે આ પ્રદેશ વિખ્યાત હતો, જ્યાં લેખનકળા વિકસી હતી. (અલબત્ત, લેખનકળા સ્વતંત્રપણે મેસોઅમેરિકામાં પણ વિકસી હોવાનું મનાય છે).
મેસોપોટેમીયામાં ઉરુક, નિપ્પુર, નિનેવેહ અને બેબીલોન ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતા શહેરો તેમજ મા-અસેસ્બ્લુનું શહેર, અક્કાડ સામ્રાજ્ય ઉરનો ત્રીજો વંશ અને એશીરીયાઇ સામ્રાજ્ય જેવા મોટા પ્રાદેશિક રાજ્યો પણ આવેલા હતા. મેસોપોટેમીયાના કેટલાક મહત્વના ઐતિહાસિક નેતાઓમાં હતા જેમાં ઉર-નમ્મુ (ઉરનો રાજા), સારગોન (અક્કાડ સામ્રાજ્યનો સ્થાપક), હમ્મુરાબી (જુના બેબીલોન રાજ્યનો સ્થાપક), અને તિગલેથ-પાઇલેસર પહેલો (એશીરીયન સામ્રાજ્યનો સ્થાપક)નો સમાવેશ થાય છે.
‘‘પ્રાચીન મેસોપોટેમીયા’’ ઇ.સ. પૂર્વે છઠ્ઠી સહસ્ત્રાબ્દિના ઉત્તરાર્ધમાં શરૂ થાય છે અને ઇ.સ. પૂર્વે છઠ્ઠી સદીમાં એચીમેનિડ પર્શીયનોના ઉત્થાન સાથે અથવા તો ઇ.સ. પૂર્વે સાતમી સદીમાં મેસોપોટેમીયા ઉપરના મુસ્લિમ આક્રમણ સાથે સમાપ્ત થાય છે. આ લાંબો સમયગાળો નીચે પ્રમાણે વિભાજિત કરી શકાય:
પૂર્વ-પોટરીનીઓલિથિક:
જાર્મો (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 7000? (ઇ.સ. પૂર્વે એટલે અપ્રમાણિત સી-14 ડેટ્સ)
પોટરી નીઓલિથિક:
હસ્સુ (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 6000?) bc), સમારા (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 5700 - ઇ.સ. પૂર્વે 4900) અને હલફ (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 6000 - ઇ.સ. પૂર્વે 5300) ‘‘સંસ્કૃતિઓ’’
ચાલ્કોલિથિક અથવા તામ્રયુગ:
ઉબેઇડ સમયગાળો (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 5900 - ઇ.સ. પૂર્વે 4400) લગભગ ઇ.સ પૂર્વે ઇ.સ. પૂર્વે 5900-4000
ઉરુક સમયગાળો (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 4400 - ઇ.સ. પૂર્વે 3200) લગભગ ઇ.સ પૂર્વે 4000- ઇ.સ. પૂર્વે 3200
જેમ્દેત નાસ્ર સમયગાળો (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 3100- ઇ.સ. પૂર્વે 2900)
પ્રારંભિક કાંસ્ય યુગ
પ્રારંભિક સુમેર વંશના શહેર રાજ્યો (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 2900-ઇ.સ. પૂર્વે 2350)
અક્કાડીયન સામ્રાજ્ય (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 2350- ઇ.સ. પૂર્વે 2193)
ઉરનો ત્રીજો વંશ (‘‘સુમેરીયાઈ પુનરૂત્થાન’’ અથવા ‘‘નવ-સુમેરિયાઈ સમયગાળો’’) (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 2119-2004)
મધ્ય કાંસ્ય યુગ
પ્રારંભિક બેબીલોનીયા (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 20થી 18 સદી)
પ્રારંભિક એશીરીયન સામ્રાજ્ય (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 20થી 18 સદી)
પ્રથમ બેબીલોન વંશ (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 18થી 17) સદી
કાંસ્ય યુગનો ઉત્તરાર્ધ
કસ્સાઇટ વંશ, મધ્ય એશીરીયન સમયગાળો (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 16થી 12 સદી)
કાંસ્યયુગનું પતન (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 12થી 11 સદી)
લોહયુગ
નીઓ-હીટ્ટાઇટ અથવા સાઇરો-હીટ્ટાઇટ પ્રાદેશિક રાજ્યો (લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 11થી 7 સદી)
નીઓ-એશીરીયન સામ્રાજ્ય(લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 10થી 7મી સદી)
ચેલ્ડીયા, નીઓ-બેબીલોનીયન સામ્રાજ્ય (ઇ.સ. પૂર્વે 7 સદીથી લગભગ 6 સદી)
પ્રશિષ્ટ પ્રાચીનતા
પર્શીયન બેબીલોનીયા, એચીમેનિડ એસ્સીરીયા (ઇ.સ. પૂર્વે 6 સદીથી લગભગ 4 સદી)
સેલ્યુસીડ મેસોપોટેમીયા (ઇ.સ. પૂર્વે 4થી લગભગ 3 સદી)
પાર્થીયન અસુરિસ્તાન (ઇ.સ. પૂર્વે લગભગ 3 સદીથી ઇ.સ. પૂર્વે 3 સદી) ઈ.સ.
ઓસ્રોએન (ઇ.સ. પૂર્વે લગભગ 2 સદીથી ઇ.સ. પૂર્વે લગભગ 3 સદી) ઈ.સ.
એડીયાબેન (ખ્રિસ્તી સંવતની પહેલીથી બીજી સદી)
રોમન મેસોપોટેમીયા, રોમન એસ્સીરીયા (ખ્રિસ્તી સંવતની લગભગ બીજી સદી)
અનુ પ્રાચીનતા
સેસ્સાનિડ અસુરિસ્તાન (લગભગ 3થી 7 સદી)
મેસોપોટેમીયા પર મુસ્લિમ આક્રમણ (લગભગ સાતમી સદી)
ઇ.સ. પૂર્વે બીજી અને ત્રીજી સહસ્ત્રાબ્દિ માટેની તારીખો અંદાજે છે, સરખાવો પ્રાચીન સમીપ પૂર્વની તવારીખ.
ભૂગોળ
આધુનિક તૂર્કીમાં આવેલી આર્મેનીયાની પર્વતમાળામાંથી નીકળતી યુફ્રેટીસ અને તિગ્રીસ નદીઓની વચ્ચે આવેલી ભૂમિ એટલે મેસોપોટેમીયા. બંને નદીઓમાં અસંખ્ય શાખાઓનું પાણી એકઠું થાય છે અને સમગ્ર નદી વ્યવસ્થા વિશાળ પર્વતમાળાના પ્રદેશમાંથી વહે છે. મેસોપોટેમીયાના જમીન માર્ગો સામાન્યપણે યુફ્રેટીસના પ્રવાહને અનુસરે છે, કારણ કે તિગ્રિસના કાંઠા અસંખ્ય ઠેકાણે અત્યંત ઢાળવાળા અને કપરાં છે. પ્રદેશની આબોહવા અર્ધ-સૂકી છે અને ઉત્તરમાં વિશાળ રણ પથરાયેલું છે, જેને દક્ષિણમાં પોચી, ભેજવાળી કળણભૂમિ, ખારા પાણીના સરોવરો, કાદવ અને ઘાસના મેદાની કાંઠા ધરાવતો ૧૫૦૦૦ વર્ગ કી.મી.નો પ્રદેશ થંભાવી રહ્યો છે. છેક દક્ષિણમાં યુફ્રેટીસ અને તિગ્રિસ ભેગી થાય છે અને ઇરાનના અખાતમાં ઠલવાય છે.
સૂકી આબોહવા વરસાદ પર નભતી ખેતીના ઉત્તરીય પ્રદેશોથી માંડીને દક્ષિણ સુધી ફેલાયેલી છે, જ્યાં વધારાની રોકાણ કરેલી ઊર્જા પર વળતર રૂપે મળતી ઊર્જા (ઇઆરઓઈઆઈ) પ્રાપ્ત કરવી હોય, તો ખેતીની સિંચાઈ આવશ્યક છે. ઊંચા ભૂગર્ભજળ તેમજ તિગ્રિસ અને યુફ્રેટીસ નદીઓના સ્રોત સમાન તથા જેના પરથી પ્રદેશનું નામ પડ્યું છે તેવા આર્મેનીયન કોર્ડીલેરા અને ઝેગ્રોસ પર્વતમાળાની ઊંચી ટોચોથી પીગળતા બરફથી સિંચાઈ સારી થાય છે. સિંચાઈની ઉપયોગિતા કેનાલોના બાંધકામ અને જાળવણી માટે પર્યાપ્ત શ્રમને એકત્ર કરવાની ક્ષમતા પર નિર્ભર છે અને તેને કારણે પ્રાચીન સમયથી રાજકીય સત્તાની કેન્દ્રીકૃત વ્યવસ્થાઓ અને શહેરી વસાહતોના વિકાસ થયો છે. સમગ્ર પ્રદેશમાં ખેતીની સાથે સાથે યાયાવર પશુપાલન વિકસ્યું છે, જેમાં તંબુઓમાં વસતા પશુપાલકો ઉનાળાના સૂકા મહિનાઓમાં નદીકાંઠાના ચરિયાણો છોડીને ઘેટાંબકરાં (અને પછીથી ઊંટો)ના ધણ લઇને આર્દ્ર શિયાળાની મોસમમાં રણની ધારે મોસમી ચરિયાણ ભૂમિ તરફ જાય છે. આ પ્રદેશમાં સામાન્યપણે નિર્માણના પથ્થરો, કિંમતી ધાતુઓ અને લાકડાનો અભાવ હોવાથી દૂરદરાજના વિસ્તારોમાંથી આ ચીજોની પ્રાપ્તિ કૃષિ પેદાશોના લાંબા અંતરના વેપાર પર નિર્ભર રહી છે. પ્રદેશની દક્ષિણમાં ભેજવાળી કળણભૂમિમાં છેક પ્રાગ-ઐતિહાસિક કાળથી એક સંકુલ મત્સ્યોદ્યોગ સંસ્કૃતિ વિકસી છે, જેણે સાંસ્કૃતિક મિશ્રણમાં ઉમેરો કર્યો છે.
સંખ્યાબંધ કારણોસર સાંસ્કૃતિક વ્યવસ્થામાં સમયે સમયે ભંગાણ પડ્યા છે. શ્રમની માંગે સમયે સમયે વસતીમાં વધારો કર્યો છે, જેણે પર્યાવરણીય વહન ક્ષમતાની મર્યાદાઓ પર દબાણ સર્જ્યુ છે અને હવામાનની અસ્થિરતાનો ગાળો આવે તો કેન્દ્રીય સરકારનું પતન થવાની અને વસતી ઘટવાની શક્યતાઓ વધી જાય છે. વિકલ્પરૂપે, હાંસિયા પર ધકેલાયેલા પહાડી આદિવાસી જૂથો કે યાયાવર પશુપાલકોના આક્રમણ સામે લશ્કરી નિર્બળતાને કારણે વેપાર પડી ભાંગ્યો છે અને સિંચાઈ વ્યવસ્થાઓ તરફ ઉપેક્ષા સેવાઈ છે. એ જ રીતે, શહેર રાજ્યો વચ્ચે કેન્દ્રગામી વલણોનો અર્થ એવો થાય છે કે સમગ્ર પ્રદેશ પર કેન્દ્રીય સત્તા ક્ષણજીવી રહી છે અને સ્થાનિકવાદે સત્તાને છિન્નભિન્ન કરીને આદિવાસી કે નાના પ્રાદેશિક એકમોમાં વહેંચી દીધી છે. આ વલણો હાલના ઇરાકમાં પણ ચાલુ રહ્યા છે.
ભાષા અને લખાણો
મેસોપોટેમીયામાં સૌથી પ્રારંભની લખાતી ભાષા સુમેરીયાઈ, એક સંયોગાત્મક ભાષા વિયોજક હતી. પ્રારંભિક મેસોપોટેમીયામાં સેમિટિક લોકબોલીઓની સાથે સુમેરીયાઈ પણ બોલાતી હતી. પાછળથી સેમિટિક ભાષા અક્કાડીયને પ્રભુત્વ ધરાવતી ભાષાનું સ્થાન લીધું, તેમ છતાં સુમેરીયાઈ ભાષા વહીવટી, ધાર્મિક, સાહિત્યિક અને વૈજ્ઞાનિક હેતુઓ માટે જાળવી રાખવામાં આવી. નીઓ-બેબીલોનીયન કાળના અંત સુધી અક્કાડીયનના વિવિધ સ્વરૂપો વપરાતા રહ્યા હતા. ત્યારબાદ મેસોપોટેમીયામાં સામાન્ય બની ચૂકેલી આર્મેઇકે એચીમેનિડ પર્શીયન સામ્રાજ્યની પ્રાંતિક સત્તાવાર વહીવટી ભાષ।નું સ્થાન લીધું હતું. અક્કાડીયનનો ઉપયોગ ઘટી ગયો હતો, પરંતુ તે અને સુમેરીયાઈ બંને ભાષાઓ હજુ પણ કેટલીક સદીઓ સુધી મંદિરો પ્રયોજાતી રહી.
પ્રારંભિક મેસોપોટેમીયામાં (અંદાજે ચોથી સહસ્ત્રાબ્દિની મધ્યમાં) કીલાકાર લિપિ શોધાઈ હતી. કીલાકાર એટલે ફાચર જેવા આકારનું. ભીની માટી પર ચિન્હો અંકિત કરવા માટે વપરાતી કલમની ત્રિકોણાકાર ટોચ પરથી આ શબ્દ અસ્તિત્વમાં આવ્યો હતો. દરેક કીલાકાર ચિન્હનું પ્રમાણિત સ્વરૂપ ચિત્રપ્રતીકોમાંથી વિકસાવાયું હોય તેવું જણાય છે. શરૂઆતનું લખાણ (7 પ્રાચીન તકતીઓ) ઉત્ખનનકારોએ જેને ટેમ્પલ Cનું લેબલ આપ્યું છે તેવી ઉરુક, લેવલ થ્રીની ઇમારત ખાતે દેવી ઇનેન્નાને અર્પણ કરવામાં આવેલા ઇ-એન્નાનાં અતિ પવિત્ર પરિસરમાંથી આવ્યું છે.
કીલાકાર લિપિની પ્રારંભિક લોગોગ્રાફિક વ્યવસ્થા હસ્તગત કરતા ઘણા વર્ષો લાગ્યા હતા. તેથી, તેના વાંચન અને લેખનની તાલીમ મેળવનારા લહિયા તરીકે મર્યાદિત લોકોને કામે રાખવામાં આવતા હતા. સારગોનના શાસનમાં અક્ષરધ્વનિયુક્ત લિપિ વ્યાપકપણે અપનાવવામાં આવી ત્યાર પછી મેસોપોટેમીયાની બહુમત વસતી સાક્ષર બની હતી. જેના મારફતે આ સાક્ષરતાનો ફેલાવો થયો હતો તેવી પ્રાચીન બેબીલોનીયન લહિયા શાળાઓના ઉત્ખનનીય સંદર્ભોમાંથી મોટાપાયે લખાણોનો દફતરસંગ્રહ પ્રાપ્ત થયો હતો.
ઇશુ પૂર્વેની ત્રીજી સહસ્ત્રાબ્દિ, દરમિયાન સુમેરવાસી અને અક્કાડીયનો વચ્ચે વ્યાપક દ્વિભાષાવાદસહિતનું અત્યંત ગાઢ સાંસ્કૃતિક સહજીવન વિકસ્યું હતું. સુમેરિયાઇ અને અક્કાડીયન સંસ્કૃતિઓની પારસ્પરિક અસરો મોટાપાયે ભાષાકીય વિનિમયથી માંડીને વાક્યવિન્યાસ સંબંધિત, રૂપાત્મક અને શબ્દવિજ્ઞાન સંબંધિત સંગમના તમામ ક્ષેત્રોમાં સ્પષ્ટપણે જણાય છે. આને કારણે વિદ્વાનો ત્રીજી સહસ્ત્રાબ્દિના સુમેરીયાઈ અને અક્કાડીયનોને સ્પ્રેચબંડ કહેવા પ્રેરાયા હતા.
ઇસુ પૂર્વેની ત્રીજી અને બીજી સહસ્ત્રાબ્દિના પ્રારંભની આસપાસ (ચોક્કસ તારીખ વિવાદનો વિષય હોવાથી) ક્યારેક અક્કાડીયને]સુમેરીયાઈની જગ્યાએ મેસોપોટેમીયાની બોલાતી ભાષા તરીકેનું સ્થાન લીધું, પરંતુ સુમેર ભાષાએ છેક પ્રથમ સદી સુધી મેસોપોટેમીયામાં પવિત્ર, કર્મકાંડો માટેની, સાહિત્યિક અને વૈજ્ઞાનિક ભાષા તરીકે ઉપયોગમાં લેવાતી રહી.
સાહિત્ય અને પુરાણકથા
બેબીલોનીયન કાળમાં મોટાભાગના શહેરો અને મંદિરોમાં પુસ્તકાલયો હતા. એક જૂની સુમેર કહેવત પ્રમાણે, જે લહિયાની શાળામાં નિપુણ થાય, તેનો પરોઢ સાથે ઉદય થશે જ. સ્ત્રીઓ તેમજ પુરુષો વાંચવા-લખવાનું શીખતાં હતાં અને સેમિટિક બેબીલોનીયનો માટે આ શિક્ષણમાં લુપ્ત સુમેર ભાષા અને એક સંકુલ અને વ્યાપક વર્ણમાળાના જ્ઞાનનો સમાવેશ થતો હતો.
બેબીલોનીયન સાહિત્ય નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં સુમેરના મૂળ સ્રોતોમાંથી અનુવાદિત થયું અને ધર્મ તથા કાયદાની ભાષા લાંબા સમય સુધી સુમેરની જૂની સંયોગાત્મક ભાષા રહી. વિદ્યાર્થીઓના ઉપયોગ માટે તેમ જ જૂના લખાણોના ભાષ્યો અને અપ્રચલિત શબ્દો અને શબ્દસમૂહોની સમજૂતીઓ માટે શબ્દકોષો, વ્યાકરણો અને આંતરભાષીય અનુવાદોના સંપાદન થયા હતા. વર્ણમાળાના અક્ષરો ગોઠવવામાં આવ્યા, તેમનું નામકરણ થયું અને તેમની વિસ્તૃત યાદીઓ તૈયાર કરવામાં આવી હતી.
ઘણા બેબીલોનીયન સાહિત્ય સર્જનો એવા છે જેમના નામથી આજે આપણે પરિચિત છીએ. એમાંનું સૌથી વિખ્યાત હતું ગિલ્ગામેશનું મહાકાવ્ય. 12 ગ્રંથોનાં આ સર્જનનો કોઈ ચોક્કસ સીન-લીક-ઉન્નીન્નીએ મૂળ સુમેરમાંથી અનુવાદ કર્યો અને એક વિશાળ નિયમના આધારે તેની ગોઠવણી કરી. દરેક વિભાગ ગિલ્ગામેશની કારકીર્દિના એક સાહસની કથા છે. સમગ્ર વાર્તા એક ભાતીગળ સર્જન છે. સંભવ છે કે કેટલીક કથાઓ મુખ્ય પાત્ર સાથે કૃત્રિમ રીતે જોડવામાં આવી હોય.
તત્વજ્ઞાન
તત્વજ્ઞાનના મૂળનું પગેરું પ્રારંભિક મેસોપોટેમીયન ડહાપણ સુધી જઈ શકે છે, જેમાં બોલીઓ, સંવાદો, મહાકાવ્યો, લોકસાહિત્ય, છંદો, ગીતો, ગદ્ય અને કહેવતોના સ્વરૂપોમાં જીવનના ચોક્કસ તત્વચિંતનો, ખાસ કરીને નીતિશાસ્ત્ર વણાયેલું છે. બેબીલોનીયન વિચારશક્તિ અને તર્કશક્તિ અનુભવજન્ય નિરીક્ષણથી આગળ વિકસ્યાં હતાં.
બેબીલોનના લોકોએ ખાસ કરીને તેમની સામાજિક વ્યવસ્થાઓના નોનઅર્ગોડિક ચરિત્રમાં તર્કનું પ્રારંભિક સ્વરૂપ વિકસાવ્યું હતું. બેબીલોનીયન વિચાર સ્વયંસિદ્ધ હતો અને તે જહોન મેનાર્ડ કેન્સે વર્ણવેલા "સામાન્ય તર્ક" જેવો હતો. બેબીલોનીયન વિચારધારા ખુલ્લી-વ્યવસ્થાઓની તત્વમિમાંશા ઉપર પણ આધારિત હતી, જે અર્ગોડિક સ્વયંસિદ્ધ સૂત્રો સાથે સુસંગત છે. બેબીલોનીયન ખગોળશાસ્ત્ર અને ઔષધમાં પણ અમુક હદ સુધી તર્કનો વિનિયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
પ્રારંભિક ગ્રીક તત્વજ્ઞાન અને હેલેનિસ્ટિક તત્વજ્ઞાન પર બેબીલોનીયન વિચારધારાએ નોંધપાત્ર અસર પાડી હતી. ખાસ કરીને, બેબીલોનીયન લખાણ નિરાશાવાદનો સંવાદ સોફિસ્ટોની નિરીશ્વરવાદી વિચારધારા, હીરેક્લીટસના વિરોધાભાસ સિદ્ધાંત તથા પ્લેટોના દ્વંદ્વાત્મકતા અને સંવાદો સાથે સમાનતા ધરાવે છે, તેમ જ સોક્રેટીસની પ્રશ્નો પૂછવાની સોક્રેટીક પદ્ધતિનું પુરોગામી છે.
આયોનિયન તત્વચિંતક થેલ્સ ઉપર બેબીલોન સભ્યતાના ખગોળીય વિચારોની અસર પડી હતી.
વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી
ખગોળશાસ્ત્ર
બેબીલોનના ખગોળશાસ્ત્રીઓ તારાઓ અને આકાશનો અભ્યાસ કરવામાં અત્યંત રસ ધરાવતા હતા અને તેમાંના મોટાભાગના નિષ્ણાતો ગ્રહણો અને સંક્રાંતિઓની આગાહી કરી ચૂક્યા હતા. લોકો એવું માનતા હતા કે ખગોળશાસ્ત્રમાં બધી ચીજોનો કોઈ હેતુ છે. આમાંની મોટાભાગની ધર્મ અને શુકનો સાથે સંબંધિત હતી. મેસોપોટેમીયાના ખગોળશાસ્ત્રીઓએ ચંદ્રના પરિભ્રમણોના આધારે 12 મહિનાનું પંચાંગ ઘડી કાઢ્યું હતું. તેમણે વર્ષને બે ઋતુઓમાં વિભાજ્યું હતું. ઉનાળો અને શિયાળો. ખગોળશાસ્ત્ર તેમ જ જ્યોતિષશાસ્ત્રના મૂળિયાં છેક આ સમય સુધી જાય છે.
ઇ.સ. પૂર્વેની 8મી અને 7મી સદી દરમિયાન, બેબીલોનીયાના ખગોળશાસ્ત્રીઓએ ખગોળશાસ્ત્ર માટે નવો અભિગમ વિકસાવ્યો હતો. તેમણે પ્રારંભિક બ્રહ્માંડના આદર્શ ચરિત્રની છણાવટ કરતા તત્વજ્ઞાનનો અભ્યાસ શરૂ કર્યો હતો અને તેમણે ધારી લીધેલી ખગોલીય વ્યવસ્થાઓમાં રહેલા આંતરિક તર્કને લાગુ પાડવાનું શરૂ કર્યું હતું. ખગોળશાસ્ત્રને આ મહત્વનું યોગદાન હતું અને વિજ્ઞાનના તત્વજ્ઞાન અને કેટલાક વિદ્વાનોએ આમ આ નવા અભિગમને પ્રથમ વૈજ્ઞાનિક ક્રાન્તિ તરીકે ઉલ્લેખ્યો હતો. ખગોળશાસ્ત્ર પરત્વેના આ નવા અભિગમને ગ્રીક અને હેલેનિસ્ટિક ખગોળશાસ્ત્રમાં અપનાવવામાં આવ્યો અને વિશેષ વિકસાવવામાં આવ્યો.
સેલ્યુસિડ અને પાર્થીયન સમયમાં ખગોળશાસ્ત્રીય અહેવાલો સંપુર્ણપણે વૈજ્ઞાનિક ચરિત્ર ધરાવતા હતા, તેમનું પ્રગતિશીલ જ્ઞાન અને પદ્ધતિઓ કેટલા સમય પહેલાં વિકસ્યા હતા તે નિશ્ચિત નથી. ગ્રહોની ગતિની આગાહી કરવા માટેની બેબીલોનની પદ્ધતિઓનો વિકાસ ખગોળશાસ્ત્રના ઇતિહાસમાં એક મોટું પ્રકરણ ગણવામાં આવે છે.
ગ્રહોની ગતિના હેલીયોસેન્ટ્રીક મોડલને સમર્થન આપનારા ગ્રીક બેબીલોન ખગોળશાસ્ત્રી સેલ્યુસીયાના સેલ્યુકસ હતા. (જન્મ ઇ.સ. પૂર્વે 190). સેલ્યુકસ પ્લુટાર્કના લખાણો માટે જાણીતા છે. તેમણે સેમોસના એરિસ્ટાર્ચસના હેલીયોસેન્ટ્રીક સિદ્ધાંતને સમર્થન આપ્યું હતું, જે પ્રમાણે પૃથ્વી તેની પોતાની ધરી પર ફરે છે અને તે સૂર્યની આસપાસ ફરે છે. પ્લુટાર્ક પ્રમાણે, સેલ્યુકસે હેલીયોસેન્ટ્રીક વ્યવસ્થાને પણ પુરવાર કરી હતી, પરંતુ તેમણે કઈ દલીલો કરી હતી તેની માહિતી નથી (સિવાય કે તેમણે ચંદ્રના આકર્ષણને પરિણામે આવતી ભરતીનો સાચો સિદ્ધાંત આપ્યો).
બેબીલોન ખગોળશાસ્ત્ર ગ્રીક અને હેલેનિસ્ટિક ખગોળશાસ્ત્રમાં, પ્રશિષ્ટ ભારતીય ખગોળશાસ્ત્રમાં, સસ્સાનીયન, બાઇઝેન્ટાઇન અને સીરીયાઇ ખગોળશાસ્ત્રમાં, ઇસ્લામી ખગોળશાસ્ત્રમાં અને મધ્ય એશિયાઇ અને પશ્ચિમ યુરોપના ખગોળશાસ્ત્રમાં જે કંઈ સિદ્ધ થયું તેમાંનાં મોટાભાગનાનો આધાર હતું.
ગણિતશાસ્ત્ર
મેસોપોટેમીયાના લોકો 60 અંકને આધાર ગણનારી સેક્સાગેસિમલ અંકવ્યવસ્થાનો ઉપયોગ કરતા હતા. હાલના 60 મિનીટના કલાક અને 24 કલાકના દિવસ તેમજ 360 ડીગ્રી વર્તુળના મૂળ આ વ્યવસ્થામાં રહેલા છે. સુમેર પંચાંગમાં દરેક સાત દિવસના સપ્તાહની પણ સંકલ્પના કરવામાં આવી હતી. આ ગાણિતિક જ્ઞાનનો ઉપયોગ નકશાનિર્માણમાં થતો હતો.
બેબીલોનના લોકો વિસ્તારોના માપ માટેના સામાન્ય નિયમોથી પરિચિત હશે. તેઓ વર્તુળના પરીઘને વ્યાસના ત્રણ ગણા તરીકે અને ક્ષેત્રફળને પરીઘના વર્ગના બારમા ભાગ તરીકે માપતા હતા. જો પાઈનું મૂલ્ય 3 લેવાય તો આ માપ સાચુ નીકળતું. નળાકારનું કદ પાયો અને ઊંચાઈ પરથી કાઢવામાં આવતું હતું, જોકે, શંકુ કે ચોરસ પિરામીડના સમખંડનું કદ ઊંચાઈ અને પાયાઓના સરવાળાના અડધા તરીકે ખોટું ગણવામાં આવતું હતું. વળી, એ પછી થયેલી શોધમાં સૂત્રમાં પાઈનું મૂલ્ય 3 પૂર્ણાંક 1/8 (3.14159~ માટે 3.125) લેવામાં આવ્યું. બેબીલોનના લોકો બેબીલોન માઇલ માટે પણ જાણીતા છે, જે આજના સાત માઇલ (11 કિ.મી.) જેટલા અંતરનું માપ હતું. અંતરોનું આ માપ કાળક્રમે સૂર્યની ગતિ માપવા માટે એટલે કે સમયની અભિવ્યક્તિ માટે વપરાતા સમય-માઇલમાં તબદિલ થયું હતું.
દવા
દવા ઉપરનું બેબીલોનનું જુનામાં જુના ગ્રંથો ઇ.સ. પૂર્વે બીજી સહસ્ત્રાબ્દિના પૂર્વાર્ધમાં પ્રાચીન બેબીલોન કાળમાં જોવા મળે છે. જોકે, બેબીલોનની સૌથી સઘન તબીબી ગ્રંથ નિદાન માર્ગદર્શિકા છે, જે બોર્સીપ્પાના તબીબ એસાગીલ-કીન-અપ્લીએ બેબીલોનના રાજા અડાડ-અપ્લા-ઇડ્ડીના (ઇ.સ. પૂર્વે 1069-1046)ના શાસન દરમિયાન લખી હતી.
પ્રાચીન ઇજિપ્ત ચિકિત્સાની સાથે બેબીલોને નિદાન, પૂર્વસૂચન, શારીરિક પરીક્ષણ અને ઉપચાર વિધિઓના સિદ્ધાંતો પણ દાખલ કર્યા હતા. વધુમાં, નિદાન માર્ગદર્શિકા એ નિદાન, પૂર્વસૂચન અને ચિકિત્સાપદ્ધતિમાં ચિકિત્સા પદ્ધતિ અને રોગ કારણ શાસ્ત્રની પદ્ધતિઓ તેમ જ અનુભવજન્યતા, તર્ક અને તર્કશક્તિનો વિનિયોગ કર્યો હતો. આ ગ્રંથ તબીબી ચિહ્નોની યાદી ધરાવે છે અને મોટે ભાગે વિગતવાર અનુભવજન્ય અવલોકનોની સાથે સાથે દર્દીના શરીરમાં જોવા મળેલા લક્ષણો સાથે તેના નિદાન અને પૂર્વ સૂચનને એકત્રિત કરવામાં વપરાતા તાર્કિક નિયમો પણ જોવા મળે છે.
દર્દીના લક્ષણો અને રોગોની પાટાપિંડી, લેપ અને ગોળીઓ જેવા ઉપચારાત્મક માર્ગો દ્વારા સારવાર કરવામાં આવતી હતી. જો કોઈ દર્દીનો શારીરિક રીતે ઇલાજ ના થઈ શકે તો બેબીલોનના ચિકિત્સકો દર્દીને કોઈપણ પ્રકારના
શાપમાંથી મુક્ત કરવા મોટે ભાગે ભૂતવળગાડ શુદ્ધિ પર આધાર રાખતા હતા. એસાગીલ-કીન-અપ્લીની નિદાન માર્ગદર્શિકા સૂત્રો અને ધારણાઓના તાર્કિક સમૂહ પર આધારીત હતી. તેમાં દર્દીના લક્ષણોનું પરિક્ષણ અને નિરીક્ષણ દ્વારા દર્દીનો રોગ, તેનું રોગકારણશાસ્ત્ર અને રોગનો ભાવિ વિકાસ તેમજ દર્દીના સાજા થવાની તકો નક્કી કરી શકાય છે, એ આધુનિક દ્રષ્ટિબિંદુ તેમાં પણ જોવા મળતું હતું.
એસાગીલ-કીન-અપ્લીએ વિવિધ બિમારીઓ અને રોગો શોધી કાઢ્યા હતા અને તેની નિદાન માર્ગદર્શિકા માં તેમના લક્ષણોનું વર્ણન કર્યું હતું. તેમાં વિવિધ પ્રકારની વાઈના લક્ષણો અને સંબંધિ બિમારીઓ સાથે તેમના નિદાન અને પૂર્વસૂચનોનો સમાવેશ થતો હતો.
તકનીક
મેસોપોટેમીયાના લોકોએ ધાતુ અને તામ્રકામ, કાચ અને લેમ્પ નિર્માણ, કાપડ વણાટ, પૂર અંકુશ, પાણી સંગ્રહ અને સિંચાઈ સહિતની ઘણી તકનીકો શોધી હતી.
તેઓ દુનિયામાં કાંસ્ય યુગના સૌ પ્રથમ લોકો હતા. પ્રારંભમાં તેઓ તાંબુ, કાંસ્ય અને સોનાનો ઉપયોગ કરતા હતા અને પાછળથી લોખંડનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો હતો. તેમના મહેલો આ અત્યંત મોંઘી ધાતુઓની બનેલી હજારો કિલોની ચીજોથી શણગારવામાં આવતા હતા. વળી, તાંબુ, કાંસ્ય અને લોખંડનો ઉપયોગ બખ્તર તેમજ તલવારો, ભાલા અને ગદાઓજેવા વિવિધ શસ્ત્રો બનાવવામાં થતો હતો.
પ્રારંભિક પ્રકારનો પંપ આર્કિમીડીઝ સ્ક્રુ હતો, જેનો પ્રથમ ઉપયોગ એસ્સીરીયાના રાજા સેન્નાચેરીબે ઇ.સ. પૂર્વે સાતમી સદીમાં બેબીલોનના હેંગિંગ ગાર્ડન અને નિનેવેહ ખાતેની જળ-વ્યવસ્થાઓ માટે કર્યો હતો. પાછળથી ઇ.સ. પૂર્વે ત્રીજી સદીમાં આર્કિમીડીઝે તેનું વિગતવાર વર્ણન કર્યું હતું. પછીના પાર્થીયન અથવા સેસ્સાનિડ કાળમાં બગદાદ બેટરીનું મેસોપોટેમીયામાં નિર્માણ થયું હતું, જે કદાચ પ્રથમ બેટરી હશે.
ધર્મ
મેસોપોટેમીયાનો ધર્મ પ્રથમ એવો ધર્મ હતો જેની નોંધ લેવામાં આવી હતી. મેસોપોટેમીયાના લોકો એવું માનતા હતા કે દુનિયા એક ચપટી થાળી છે તેની આસપાસ એક વિશાળ, છિદ્રવાળો અવકાશ છે અને તેની ઉપર સ્વર્ગ છે. તેઓ એવું પણ માનતા હતા કે પાણી સર્વ ઠેકાણે, ટોચે, તળિયે, ચારેબાજુ છે અને બ્રહ્માંડ આ અપાર સાગરમાંથી પેદા થયું છે. વધુમાં, મેસોપોટેમીયાનો ધર્મ બહુદેવવાદી હતો.
ઉપર વર્ણવેલી માન્યતાઓ મેસેપોટેમીયાના લોકોમાં સામાન્ય હતી, તેમ છતાં તેમાં પ્રાદેશિક વૈવિધ્ય પણ હતું. બ્રહ્માંડ માટેનો સુમેર શબ્દ એન-કી છે, જે ઇશ્વર એન અને દેવી ‘કી’ના સંદર્ભમાં પ્રયોજાય છે. તેમનો પુત્ર હતો એન્લીલ: પવન દેવ. તેઓ માનતા હતા કે એન્લીલ સૌથી શક્તિશાળી ઇશ્વર હતો. તે દેવગણનો મુખ્ય દેવ હતો, જેમ ગ્રીકોનો, ઝીયસ અને રોમનોનો જ્યુપીટર હતો. આપણે કોણ છીએ?, આપણે ક્યાં છીએ?, આપણે અહીં કેવી રીતે આવ્યા?, આવા તત્વજ્ઞાન વિષયક સવાલો પણ સુમેરના લોકોએ ઉપસ્થિત કર્યા હતા.
આ સવાલોના જવાબો તેમના દેવોએ આપેલી સમજુતીઓમાં તેઓ મેળવતા હતા.
રજાઓ, ઉજવણીઓ અને તહેવારો
પ્રાચીન મેસોપોટેમીયાના લોકોના દર મહિને સમારોહો યોજાતા હતા. દરેક મહિનાના કર્મકાંડો અને તહેવારોના વિષયવસ્તુઓ છ મહત્વના પરિબળોથી નક્કી થતું.
ચંદ્રનો તબક્કો; <br
/>વધતો ચંદ્ર = સમૃદ્ધિ અને વૃદ્ધિ; <br
/>ઘટતો ચંદ્ર = પતન, સંરક્ષણ અને પાતાળના તહેવારો;
વાર્ષિક કૃષિચક્રનો તબક્કો;
સૂર્ય વર્ષના સંપાતો અને સંક્રાન્તિઓ
શહેરની પુરાણકથા અને તેના દિવ્ય સંવર્ધકો;
સત્તાધીશ રાજાની સફળતા;
ચોક્કસ ઐતિહાસિક ઘટનાઓની ઉજવણી (સ્થાપના, લશ્કરી વિજયો, મંદિર રજાઓ, વગેરે)
મુખ્ય દેવો અને દેવીઓ
અનુ સુમેરનો આકાશ દેવ હતો. તેના કી સાથે વિવાહ થયા હતા, પરંતુ મેસોપોટેમીયાના અન્ય કેટલાક ધર્મો પ્રમાણે ઉરસ તેની પત્ની હતી. દેવગણનો તે સૌથી મહત્વનો દેવ ગણાતો હતો, તેમ છતાં મહાકાવ્યોમાં તેની ભૂમિકા મોટે ભાગે નિષ્ક્રિય રહી હતી અને તેણે એન્લીલને સૌથી શક્તિશાળી દેવ હોવાનો દાવો કરવા દીધો હતો.
એન્લીલ પ્રારંભમાં મેસોપોટેમીયાના ધર્મનો સૌથી શક્તિશાળી દેવ હતો. નીન્લીલ તેની પત્ની હતી અને તેના બાળકો હતા ઇસ્કુર (ક્યારેક), નાન્ના - સુએન, નેર્ગાલ, નીસાબા, નામ્તાર, નીનુર્તા (ક્યારેક), પેબિલ્સગ, નુશુ, એન્બીલુલુ, ઉરસ ઝબાબા અને એન્નુગી. દેવગણમાં તેનું ટોચનું સ્થાન પાછળથી મર્ડુકે અને તેના પછી અશુરે પચાવી પાડ્યું હતું.
એન્કી (Ea) એરીડુનો દેવ. તે વરસાદનો દેવ હતો.
મર્ડુક બેબીલોનનો મુખ્ય દેવ હતો. જ્યારે બેબીલોન સત્તા પર આવ્યું ત્યારે પુરાણકથાઓમાં મર્ડુકને તેની કૃષિના દેવ તરીકેના મૂળ દરજ્જાએથી ઉઠાવીને દેવગણના મુખ્ય દેવ તરીકે પ્રસ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો.
અશુર એસ્સીરીયન સામ્રાજ્યનો દેવ હતો, એટલે જ્યારે એસ્સીરીયનો સત્તા પર આવ્યા ત્યારે તેમની પુરાણકથાઓએ અશુરને મહત્વનો દરજ્જો આપ્યો હતો.
ગુલા અથવા ઉટુ (સુમેરીયનોમાં), શમશ (અક્કાડીયનોમાં) સૂર્યદેવ અને ન્યાયનો દેવ હતો.
એરેશ્કીગલl પાતાળલોકની દેવી હતી.
નેબુ મેસોપોટેમીયાનો લેખનકળાનો દેવ હતો. તે અત્યંત ડાહ્યો હતો અને તેના લેખન કૌશલ્ય માટે તેની સરાહના થતી હતી. સ્વર્ગ અને પૃથ્વી પર તેનો અંકુશ હોવાનું કેટલાક સ્થળોએ મનાતું હતું. પાછલા સમયમાં તેનું મહત્વ નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં વધ્યું હતું.
નીનુર્તા સુમેરનો યુદ્ધદેવ હતો. તે વીરનાયકોનો પણ દેવ હતો.
ઇસ્કુર (અથવા અડાડ) વાવાઝોડાનો દેવ હતો.
એરાર સંભવિતપણે દુકાળનો દેવ હતો. જમીનને ઉજ્જડ બનાવવામાં અડાડ અને નેર્ગાલ સાથે તેને મોટે ભાગે ઉલ્લેખવામાં આવે છે.
નેગ્રાલ સંભવિતપણે મરકીનો દેવ હતો. તે એરેશ્કીગલનો પણ પતિ હતો.
ઝુના નામે પણ ઓળખાતો પાઝુઝુ અનિષ્ટ દેવ હતો, જેણે એન્લીલના ભવિષ્યની તકતી ચોરી લીધી હતી અને તેને કારણે માર્યો ગયો હતો. તે રોગચાળો લાવતો હતો, જેની કોઈ જાણીતી દવા નહોતી.
દફનવિધિ
મેસોપોટેમીયાની દફનવિધિ અંગે માહિતી પૂરી પાડતી સેંકડો કબરોનું ઉત્ખનન મેસોપોટેમીયાના ભાગોમાં કરવામાં આવ્યું છે. ઉર શહેરમાં મોટા ભાગના લોકોને (કાતાલ્હુયુક ની જેમ) કેટલાક વસ્તુઓ સાથે તેમના ઘરો હેઠળ આવેલી કબરોમાં દફનાવવામાં આવતા હતા. કેટલાક મૃતદેહો સાદડીઓ અને જાજમોમાં વિંટળાએલા જોવા મળ્યા છે. રોગિષ્ઠ બાળકોને મોટી બરણાઓમાં રાખવામાં આવતા હતા જે કુટુંબનાં મંદીરમાં રાખવામાં આવતી હતી. અન્ય અવશેષો શહેરના સામાન્ય કબ્રસ્તાનોમાં દફનાવાએલા જોવા મળ્યા છે. 17 કબરોમાં અત્યંત કિમતી ચીજો જોવા મળી છે. એવું મનાય છે કે આ બધી શાહી કબરો છે.
સંસ્કૃતિ
સંગીત, ગીતો અને વાદ્યો
કેટલાક ગીતો દેવો માટે રચાયા હતા પરંતુ ઘણા ગીતો મહત્વની ઘટનાઓનું વર્ણન કરવા લખાયા હતા. સંગીત અને ગીતો રાજાઓને રીઝવતા હતા, તેમ છતાં સામાન્ય લોકો પણ તેને માણતા હતા, જેમને પોતાના ઘરોમાં કે બજારોમાં ગીતો ગાવાનું અને નૃત્ય કરવાનું ગમતું હતું. બાળકો સમક્ષ ગીતો ગવાતા હતા, જેને તેઓ તેમના બાળકોને સંભળાવતા હતા. આમ આ ગીતો અસંખ્ય પેઢીઓ દ્વારા સચવાતા હતા અને છેવટે તેમને કોઈ શબ્દોમાં ઉતારતું હતું. આ ગીતો સદીઓ સુધી ઐતિહાસિક ઘટનાઓ અંગેની અત્યંત મહત્વની માહિતી એક પેઢીથી બીજી પેઢી સુધી પહોંચાડવાનું માધ્યમ બન્યા હતા અને તે સમય જતાં આધુનિક ઇતિહાસકારો પાસે આવી હતી.
ઊડ (અરબી:العود) એક નાનુ, તંતુવાદ્ય છે. ઊડની સૌથી જૂની ચિત્રાત્મક નોંધ 5000 વર્ષ પહેલાં દક્ષિણ મેસોપોટેમીયામાં ઉરુક સમયગાળાની જોવા મળી છે. હાલમાં તે બ્રિટિશ મ્યૂઝીયમમાં રાખવામાં આવેલી એક નળાકાર મુદ્રા ઉપર છે અને ડૉ. ડોમિનિક કોલોને તે પ્રાપ્ત કરી હતી. ચિત્ર એક બોટ પર ઝૂકીને જમણા હાથથી તંતુવાદ્ય વગાડતી એક સ્ત્રીને દર્શાવે છે. આ વાદ્ય લાંબી અને ટૂંકી ડોકની વૈવિધ્યપૂર્ણ મુદ્રાઓમાં સેંકડો વખત મેસોપોટેમીયાના ઇતિહાસ દરમિયાન અને ત્યાર બાદ 18મા વંશ પછી પ્રાચીન ઇજિપ્તમાં જોવા મળ્યું છે.
ઊડને યુરોપના વાદ્ય લ્યૂટનું પુરોગામી ગણવામાં આવે છે. તેનું નામ અરબી શબ્દ العود al-‘ūd 'લાકડું' પરથી આવ્યું છે, જે સંભવિતપણે એ વૃક્ષનું નામ છે, જેમાંથી ઊડ બનાવવામાં આવ્યું. (નિશ્ચિત ઉપપદ સાથેનું અરબી નામ શબ્દ 'લ્યૂટ'નો સ્રોત છે.)
રમતો
શિકાર એસ્સીરીયાના રાજાઓમાં લોકપ્રિય રમત હતી. કલામાં વારંવાર જોવા મળતા મુષ્ટિયુદ્ધ અને કુસ્તી તેમ જ પોલોનું એક સ્વરૂપ સંભવિતપણે લોકપ્રિય હતું, જેમાં માણસો ઘોડા પર બેસવાના બદલે અન્યના ખભા પર બેસતા હતા. તેઓ રગ્બી જેવી એક રમત મેજોરી પણ રમતા હતા, જે લાકડાના દડાથી રમાતી હતી. સેનેટ અને બેકગેમન જેવી બોર્ડગેઇમ પણ રમતા હતા, જે હવે "મા-અસેસ્બલુની શાહી રમત"ના નામે ઓળખાય છે.
કુટુંબ જીવન
સમય જતાં મેસોપોટેમીયા વધારે ને વધારે પુરુષસત્તાક સમાજ બન્યું હતું, જેમાં સ્ત્રીઓ કરતા પુરુષો વધારે શક્તિશાળી હતા. થોરકિલ્ડ જેકોબસન અને અન્યોએ સૂચવ્યું છે કે પ્રારંભિક મેસોપોટેમીયાઇ સમાજ પર "વડીલોની સભા"નું શાસન ચાલતું હતું, જેમાં સ્ત્રીઓ અને પુરુષોનું સમાન પ્રતિનિધિત્વ હતું, પરંતુ સમય જતાં સ્ત્રીઓનો દરજ્જો નીચો ગયો હતો અને પુરુષોનો દરજ્જો ઊંચો ગયો હતો. શાળાની વાત કરીએ તો શાહી બાળકો તેમજ શ્રીમંત અને વ્યાવસાયિકો (લહિયાઓ, તબીબો, મંદિરના વહીવટદારો, વગેરે)ના સંતાનો શાળાએ જતા હતા. મોટા ભાગના કિશોરોને તેમના પિતાઓના વેપાર વિષે શીખવવામાં આવતું કે પછી વેપાર શિક્ષણ મેળવવા માટે શિખાઉ તરીકે દાખલ કરવામાં આવતા.
છોકરીઓને તેમની માતાઓ સાથે ઘરે જ રહેવું પડતું હતું, જ્યાં તેઓ ઘરકામ અને રસોઈ શીખતી અને નાના બાળકોનું ધ્યાન રાખતી હતી. કેટલાક બાળકો ઘઉં દળવાના કે પંખીઓ ઉડાડવાના કામમાં મદદ કરતા. એ સમયના ઇતિહાસ માટે અસામાન્ય કહેવાય, પરંતુ મેસોપોટેમીયાની સ્ત્રીઓ અધિકારો ધરાવતી હતી. તેઓ સંપત્તિ ધરાવી શકતી હતી અને વાજબી કારણો હોય તો છૂટાછેડા પણ લઈ શકતી હતી.
અર્થતંત્ર
સુમેરે પ્રથમ અર્થતંત્ર વિકસાવ્યું હતું, પરંતુ બેબીલોને અર્થશાસ્ત્રની પ્રારંભિક વ્યવસ્થા વિકસાવી હતી, જે કેઇન્સ પછીના અર્થશાસ્ત્રો સાથે સરખાવી શકાય તેવી હતી, પરંતુ, વિશેષ કરીને, "એનીથિંગ ગોઝ" અભિગમ જેવી હતી.
કૃષિ
મેસોપોટેમીયાની ભૂગોળ એવી હતી કે ખેતી સિંચાઈ અને સારી ગટર વ્યવસ્થાથી જ સંભવ હતી. આ એક એવી હકીકત હતી જેની મેસોપોટેમીયાની સભ્યતાની ઉત્ક્રાન્તિ પર જબરજસ્ત અસર પડી હતી. સિંચાઈ માટેની જરૂરિયાતે સુમેર લોકોને અને પાછળથી અક્કાડોને તેમના શહેરો તિગ્રિસ અને યુફ્રેટીસના કાંઠાઓ અને આ નદીઓની શાખાઓ પર બાંધવાની ફરજ પાડી હતી. ઊર અને ઊરુક જેવા કેટલાક મોટા શહેરો યુફ્રેટીસની શાખાઓ પર બન્યા, જ્યારે અન્યો, નોંધપાત્રપણે લગાશ જેવા શહેરો તિગ્રિસની શાખાઓ પર બન્યા. આ નદીઓ વધુમાં ખોરાક અને ખાતર બંનેમાં ઉપયોગી એવી માછલીઓ, ઘાસચારો અને બાંધકામ માટે માટી પૂરી પાડતી હતી.
તિગ્રિસ અને યુફ્રેટીસ નદીની ખીણો ફળદ્રુપ અર્ધચંદ્રાકારનો ઉત્તર-પૂર્વીય હિસ્સો બનાવતી હતી, જેમાં જોર્ડન નદીની ખીણ અને નાઇલની ખીણનો પણ સમાવેશ થતો હતો. આથી, સિંચાઈને કારણે મેસોપોટેમીયામાં આહાર પૂરવઠો સમૃદ્ધ હતો. નદીની નજીકની જમીનો ફળદ્રુપ હતી અને પાક માટે સારી હતી, તેમ છતાં પાણીથી દૂરની જમીન સૂકી અને મોટે ભાગે વસવાટ માટે અયોગ્ય હતી. આને કારણે જ મેસોપોટેમીયાના વસાહતીઓ માટે સિંચાઈનો વિકાસ અત્યંત મહત્વનો હતો. મેસોપોટેમીયાની અન્ય શોધોમાં બંધો દ્વારા પાણીનું નિયંત્રણ અને નહેરોના ઉપયોગનો સમાવેશ થાય છે.
મેસોપોટેમીયાની ફળદ્રુપ ભૂમિ પર વસવાટ કરનારા પ્રારંભિક વસાહતીઓ જવ, ડુંગળી, દ્રાક્ષ, શલગમ અને સફરજન જેવા પાકોનું વાવેતર કરતા પહેલાં જમીનને પોચી બનાવવા લાકડાના હળનો ઉપયોગ કરતા હતા. મેસોપોટેમીયાના વસાહતીઓ બીયર અનેવાઇન બનાવનારા પહેલા લોકો પૈકીના એક હતા.
નદીઓ જીવનને ટકાવતી હતી, તેમ છતાં સમગ્ર શહેરોને તબાહ કરનારા વારંવાર આવતા પૂર જીવનનો નાશ પણ કરતા હતા. મેસોપોટેમીયાની અકળ આબોહવા મોટે ભાગે ખેડુતો માટે કપરી હતી, પાક મોટે ભાગે બરબાદ થતા હોવાથી ગાય અને ઘેટાંબકરાં જેવો આહારનો વૈકલ્પિક સ્રોત પણ સાચવી રાખવામાં આવતો હતો..
મેસોપોટેમીયાની ખેતીમાં કૌશલ્યની જરૂર પડતી હોવાથી ખેડુતો અમુક અપવાદો સિવાય ખેતીકામ માટે ગુલામો પર નિર્ભર રહેતા નહોતા. ગુલામીને વહેવારુ બનાવવાના ઘણા જોખમો હતાં. (જેવા કે ગુલામનું પલાયન/બળવો).
સરકાર
મેસોપોટેમીયાની ભૂગોળે પ્રદેશના રાજકીય વિકાસ પર ગંભીર અસર કરી હતી. નદીઓ અને તેમની શાખાઓ વચ્ચે સુમેરના લોકોએ તેમના પ્રથમ શહેરો અને સિંચાઈ નહેરોનું નિર્માણ કર્યું. આ નહેરો જ્યાં વિચરતી આદિજાતિઓ ઘૂમતી રહેતી હતી તેવા રણ કે કળણભૂમિના વિશાળ મેદાનોથી અલગ પડતી હતી.
અલગ થલગ શહેરો વચ્ચેનો સંદેશા વ્યવહાર મુશ્કેલ હતો અને ક્યારેક તો ખતરનાક. આમ, સુમેરનું દરેક શહેર એક શહેર-રાજ્ય બન્યું, અન્યોથી સ્વતંત્ર અને પોતાની સ્વતંત્રતા માટે સજ્જ. ક્યારેક એક શહેર બીજાને જીતવાનો પ્રયાસ કરતું અને પ્રદેશને એક કરતું, પરંતુ આવા પ્રયાસોનો સદીઓ સુધી પ્રતિકાર થયો અને તે નિષ્ફળ ગયા. પરીણામે, સુમેરનો રાજકીય ઇતિહાસ લગભગ સતત યુદ્ધનો રહ્યો. સમય જતાં, સુમેરને ઇઅન્નાતુમે એક કર્યું, પરંતુ આ એકત્વ બોદું હતું અને માત્ર એક પેઢી પછી ઇ.સ. પૂર્વે 2331માં અક્કાડોએ સુમેરને જીતી લીધું ત્યારે આ એકત્વ નિષ્ફળ ગયું હતું.
અક્કાડ સામ્રાજ્ય પ્રથમ સફળ સામ્રાજ્ય હતું જે એક પેઢીથી વધારે ટક્યું હતું અને રાજાઓના શાંતિપૂર્ણ રાજ્યારોહણ નિહાળ્યા હતા. સામ્રાજ્ય સરખામણીએ અલ્પજીવી હતું, કેમ કે થોડીક જ પેઢીઓમાં બેબીલોને તેને જીતું લીધું હતું.
રાજાઓ
મેસોપોટેમીયાના લોકો માનતા હતા કે તેમના રાજાઓ અને રાણીઓ દેવોના શહેરમાંથી ઉતરી આવ્યા છે, પરંતુ પ્રાચીન ઇજિપ્તવાસીઓની જેમ તેઓ ક્યારેય એવું માનતા નહોતા કે તેમના રાજાઓ સાચા દેવો છે. મોટાભાગના રાજાઓ પોતાને “બ્રહ્માંડનો રાજા” કે “મહાન રાજા” એવું બિરુદ આપતા હતા. બીજુ સામાન્ય નામ હતું “ગોપાલક”, કેમ કે રાજાઓને તેમના પ્રજાજનોની સંભાળ રાખવાની હતી.
મેસોપોટેમીયાના નોંધપાત્ર રાજાઓમાં હતા:
લગાશના ઇઅન્નાતુમ, જેમણે પ્રથમ (અલ્પજીવી) સામ્રાજ્યની સ્થાપના કરી હતી.
અક્કાડના સરગોન, જેમણે સમગ્ર મેસોપોટેમીયા જીતી લીધું અને પ્રથમ એવું સામ્રાજ્ય સર્જ્યુ, જેની આવરદા તેના સ્થાપક કરતા વધારે હતી
હમ્મુરાબી, જેમણે પ્રથમ બેબીલોન સામ્રાજ્ય સ્થાપ્યું.
તિગલથ-પાઇલેસર ત્રીજો, જેમણે નીઓ-એસ્સીરયાઈ સામ્રાજ્ય સ્થાપ્યું.
નેબુચદનેઝર નીઓ-બેબીલોનીયન સામ્રાજ્યનો સૌથી શક્તિશાળી રાજા હતો. તે નેબુ દેવનો પુત્ર હોવાનું મનાતું હતું. તેણે સાયેક્ઝેરેસની પુત્રી સાથે વિવાહ કર્યા હતા. આમ મેડીયા અને બેબીલોનના વંશો વચ્ચે કૌટુંબિક સંબંધો હતા. નેબુચદનેઝરના નામનો અર્થ થાય છે, તાજનું રક્ષણ કરો.
બેલ્શેડેઝાર બેબીલોનનો છેલ્લો રાજા હતો. તે નેબોનિડસનો પુત્ર હતો. તેની પત્ની નિક્ટોરીસ હતી, નેબુચદનેઝારની પુત્રી હતી.
સત્તા
જ્યારે એસ્સીરીયા સામ્રાજ્ય તરીકે વિકસ્યું હતું, ત્યારે તે પ્રાંતોના નામે ઓળખાતા નાના ટુકડાઓમાં વિભાજીત થયું હતું. આમાના દરેક પ્રાંતને તેમના મુખ્ય શહેરનું નામ આપવામાં આવ્યુ હતું, જેમ કે નિનેવેહ, સમારીયા, દમાસ્કસ અને અર્પાડ તેમને દરેકને પોતાનો રાજ્યપાલ હતો, જે કરવેરા ભરાય છે કે નહીં તેની ખાત્રી રાખતો, સૈનિકોની યુદ્ધ માટે ભરતી કરતો અને કોઈ મંદિર બનતું હોય ત્યારે મજૂરો પૂરા પાડતો. તે કાયદાના પાલન માટે પણ જવાબદાર હતો. આ રીતે એસ્સીરીયા જેવા સામ્રાજ્ય પર નિયંત્રણ રાખવું વધારે સરળ હતું.
બેબીલોન સુમેરનું સાવ નાનુ રાજ્ય હતું, તેમ છતાં હમ્મુરાબીના શાસનકાળમાં તેનો કૂદકે ને ભૂસકે વિકાસ થયો હતો. તે "કાયદાના ઘડવૈયા" તરીકે જાણીતો હતો અને ટૂંક સમયમાં બેબીલોન મેસોપોટેમીયાના મુખ્ય શહેરો પૈકીનું એક બની ગયું હતું. પાછળથી તે બેબીલોનીયાના નામે ઓળખાયું, જેનો અર્થ થતો હતો, "દેવોનું પ્રવેશદ્વાર." તે ઇતિહાસમાં પ્રશિક્ષણના સૌથી મોટા કેન્દ્રો પૈકીનું એક બન્યુ.
કલ્યાણ
જેમ જેમ શહેર-રાજ્યો વૃદ્ધિ પામવા માંડ્યા, તેમ તેમ તેમ એકબીજાના હિતો ટકરાવા માંડ્યા હતા અને ખાસ કરીને જમીન અને નહેરો બાબતે શહેર-રાજ્યો વચ્ચે દલીલો થવા માંડી હતી કોઈ મોટું યુદ્ધ થયું તેના સેંકડો વર્ષો પહેલાં તકતીઓમાં આ દલીલો નોંધવામાં આવી હતી. ઇ.સ. પૂર્વે 3200ની આસપાસ યુદ્ધની નોંધ લેવામાં આવી હતી, પરંતુ છેક ઇ.સ. પૂર્વે 2500 સુધી યુદ્ધ સામાન્ય બન્યું નહોતું. તે સમયે મેસોપોટેમીયાની રાજકીય વ્યવસ્થામાં એવા યુદ્ધસંગ્રામની શરૂઆત થઈ હતી, જેમાં કોઈ તટસ્થ શહેરે બે પ્રતિસ્પર્ધી શહેરો વચ્ચે મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી હોય. આને કારણે શહેરો વચ્ચે સંઘો રચાયા અને પ્રાદેશિક રાજ્યો બન્યા.
જ્યારે સામ્રાજ્યો રચાયા ત્યારે તેમણે વિદેશો સાથે વધારે યુદ્ધો કરવા માંડ્યા હતા. ઉદાહરણરૂપે રાજા સરગોને સુમેર , મારીમાં કેટલાક શહેરો સહિતના તમામ શહેરો જીતી લીધા હતા અને ત્યાર બાદ ઉત્તરીય સિરિયા સાથે યુદ્ધ કરવા નીકળ્યો હતો. સફળ યુદ્ધો અને યેનકેનપ્રકારેણ ભાગતા અથવા ઘાસના મેદાનોમાં છુપાયેલા દુશ્મનના ચિત્રોથી બેબીલોનના મહેલની ઘણી દિવાલો શણગારવામાં આવી હતી. સુમેરનો એક રાજા ગિલ્ગામેશ બે-તૃતિયાંશ દેવ અને એક-તૃતિયાંશ માનવ માનવામાં આવતો હતો. તેના અંગે વિખ્યાત કથાઓ અને કાવ્યો રચાયા, જે અસંખ્ય પેઢીઓ સુધી ઉતરી આવ્ય, કારણ કે અત્યંત મહત્વના મનાતા અસંખ્ય સાહસો તેણે આદર્યા હતા અને ઘણા યુદ્ધો અને લડાઇઓ તે જીત્યો હતો.
કાયદા
ઉપર વર્ણવ્યા પ્રમાણે રાજા હમ્મુરાબી તેના કાયદાસંગ્રહ, હમ્મુરાબીની સંહિતા માટે વિખ્યાત હતો. ઇ.સ. પૂર્વે 1780માં રચાઈ હતી. તે પ્રાચીન મેસોપોટેમીયામાં મળેલા કાયદાના સૌથી પ્રારંભિક સમૂહ પૈકીનો એક તેમ જ આ પ્રકારના સૌથી સરસ રીતે સચવાયેલા દસ્તાવેજો પૈકીનો એક છે. તેણે મેસોપોટેમીયા માટે 200થી વધારે કાયદા બનાવ્યા હતા. વધારે માહિતી માટે જુઓ, હમ્મુરાબી અને હમ્મુરાબીની સંહિતા. આ પણ જુઓ: એશ્નુન્નાના કાયદાઓ, ઊર-નમ્મુની સંહિતા.
સ્થાપત્યકલા
પ્રાચીન મેસોપોટેમીયાના સ્થાપત્યનો અભ્યાસ પુરાતત્વીય પ્રમાણો, ઇમારતોની ચિત્રાત્મક પ્રસ્તુતિઓ અને બાંધકામ પ્રણાલીઓ પરના ગ્રંથો આધારિત છે. અભ્યાસપૂર્ણ સાહિત્ય સામાન્યપણે મંદિરો, મહેલો, શહેરની દિવાલો અને દરવાજા તેમ જ અન્ય ઐતિહાસિક ઇમારતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે, પરંતુ પ્રસંગોપાત નિવાસી સ્થાપત્ય ઉપર પણ સંશોધન થયેલું જોવા મળે છે. પુરાવતત્વીય પૃષ્ઠ સર્વેક્ષણમાં પ્રારંભિક મેસોપોટેમીયાના શહેરોમાં શહેરી સ્વરૂપનો અભ્યાસ પણ કરવામાં આવ્યો હતો. પ્રારંભિક મેસોપોટેમીયાના સૌથી નોંધપાત્ર પુરાતત્વીય અવશેષોમાં ઇ.સ. પૂર્વેની ચોથી સહસ્ત્રાબ્દિના ઊરુક ખાતેના મંદિર પરિસરો, ખાફજાહ અને તેલ્લ અસ્માર જેવા દિયાલા નદી ખીણના પ્રારંભિક વંશ કાળના સ્થળોથી મળેલા મંદિરો અને મહેલો, નીપ્પુર (એન્લીલનું ગર્ભગૃહ) અને ઉર (નાનનાનું ગર્ભગૃહ) ખાતે ઉરના ત્રીજા વંશના અવશેષો, એબલા, મારી, અલાલખ, અલેપ્પો અને કુલ્તેપેના સીરીયન-તૂર્કી સ્થળો ખાતેના મધ્ય કાંસ્ય યુગના અવશેષો, બોગઝ્કોય (હત્તુશા), ઉગારિત, અશુર અને નુઝી ખાતેના ઉત્તર-કાંસ્યયુગના મહેલો અને મંદિરો, એસ્સીરીયા (કલ્હું/નીમરુડ, ખોર્સબળ, નીનેવેહ), બેબીલોનીયન (બેબીલોન), ઉરાર્તિયન (તુશ્પા/વન કલેસી, કાવુસ્તેપે, અયાનીસ, અર્માંવીર, એરેબુની, બસ્તમ) ખાતેના લોહયુગના મહેલો અને મંદિરો અને (કર્કામીસ, તેલ્લ હલફ, કરતેપે) જેવા નીઓ-હીટ્ટાઇટ સ્થળોએ આવેલા અવશેષોનો સમાવેશ થાય છે.
નિપ્પુર અને ઊર ખાતેના જૂના બેબીલોનીયન અવશેષોમાંથી મળેલા ઘરો અત્યંત જાણીતા છે. ઇમારત નિર્માણ અને સંબંધિત કર્મકાંડો પરના સ્રોતોમાં ત્રીજી સહસ્ત્રાબ્દિના ગુડીયાના નળાકારો તેમ જ લોહ યુગના એસ્સીરીયન અને બેબીલોનીયન શાહી અભિલેખો પણ નોંધપાત્ર છે.
રહેવાસ
મેસોપોટેમીયાના ઘર બનાવવામાં વપરાતી સામગ્રી આજે વપરાતી સામગ્રી જેવી જ હતી: માટીની ઇઁટો, માટીનું પ્લાસ્ટર અને લાકડાના દરવાજા, જે સમગ્ર શહેરમાં કુદરતી રીતે ઉપલબ્ધ હતા. જોકે, વર્ણન કરવામાં આવતા ચોક્કસ સમયમાં લાક્ડું કુદરતી રીતે બહુ સારું બનાવી શકાતું નહોતું. મોટા ભાગના ઘરોમાં ચોરસ મધ્યસ્થ ખંડ રહેતો અને તેની સાથે અન્ય ખંડો જોડાયેલા રહેતા, પંરતુ ઘરોના કદમાં અને તેમના નિર્માણમાં વપરાયેલી સામગ્રીમાં રહેલું અપાર વૈવિધ્ય સૂચવે છે કે આ ઘરો તેમા નિવાસ કરતા લોકોએ જાતે બનાવ્યા હતા.. સૌથી નાના ખંડો સૌથી ગરીબ લોકોના ના પણ હોય, હકીકતમાં એવું બન્યું હશે કે સૌથી ગરીબ લોકોશહેરની બહાર ઘાસ જેવી અલ્પજીવી સામગ્રીના ઘરો બનાવતા હશે, પરંતુ તેના બહુ ઓછા પુરાવા મળે છે.
મહેલો
પ્રારંભિક મેસોપોટેમીયાના અગ્ર વર્ગના મહેલો અત્યંત મોટા પરિસરો ધરાવતા હતા અને તેમને મોટે ભાગે વૈભવીપણે સુશોભિત કરવામાં આવતા હતા. ખફજાહ અને અસ્માર જેવા દિયાલા નદી ખીણના સ્થળોએથી મળેલા સૌથી પ્રારંભિક નમુના જાણીતા છે. ઇ.સ. પૂર્વેંની આ ત્રીજી સહસ્ત્રાબ્દિના મહેલો વિશાળ સ્તરની સામાજિક-આર્થિક સંસ્થાઓ તરીકે કામગીરી બજાવતા હતા, તેથી નિવાસી અને ખાનગી કામગીરીની સાથે સાથે તેમાં કારીગરોની કાર્યશિબિરો, અનાજ સંગ્રહાલયો, કર્મકાંડો માટેના ચોગાનો રહેતા અને મોટે ભાગે દેવળો સાથે જોડાયેલા રહેતા હતા. ઉદાહરણ તરીકે, જ્યાં ચંદ્ર દેવ નન્નાની પૂજારીણીઓ રહેતી હતી તેવું ઊર ખાતેનું કહેવાતું ગીપારુ (અથવા સુમેરમાં ગિગ-પાર-કુ) બહુવિધ ચોગાનો, અસંખ્ય ગર્ભગૃહો, મૃત પૂજારીણીઓને દફનાવવાના ખંડો, કર્મકાંડ માટેનો ભોજખંડ, વગેરે ધરાવતું વિશાળ સંકુલ હતું. મેસોપોટેમીયાના મહેલનું આવું જ સંકુલ ઉદાહરણ સીરીયામાં મારી ખાતે પ્રાચીન બેબીલોનીયન કાળનું ઉત્ખનનમાં મળી આવ્યું હતું.
ખાસ કરીને કલ્હુ/નિર્મુડ, ડુર શર્રુકીન/ખોર્સાબાદ અને નીનવા/નીનેવેહ ખાતેના લોહયુગના એસ્સીરીયન મહેલો તેની દિવાલો પર કોતરવામાં આવેલા ચિત્રાત્મક અને શબ્દાત્મક વર્ણનામત્ક કાર્યક્રમોથી અત્યંત વિખ્યાત થયા છે. આ તમામ કોતરકામ ઓર્થોસ્ટેટ્સના નામે ઓળખાતા પથ્થરના ચોસલાઓ પર થયું હતું. આ ચિત્રાત્મક કાર્યક્રમોમાં પૂજાના દ્રશ્યો અથવા તો રાજાઓની લશ્કરી અને નાગરિક સિદ્ધિઓના વર્ણનો સામેલ કરવામાં આવતા હતા. દરવાજા અને મહત્વના માર્ગોની ધારો પર એપોટ્રોપેઇક પુરાણકથા ચરિત્રોના પથ્થરમાંથી કોતરેલા વિશાળ સ્થાપત્યો રહેતા હતા. લોહયુગના આ મહેલોની પુરાતત્વીય ગોઠવણી મોટા અને નાના ચોગાનોની આસપાસ પણ કરવામાં આવતી હતી. સામાન્યપણે રાજાનો સિંહાસનખંડ એક વિશાળ અનુષ્ઠાનિક ચોગાનમાં ખુલતો, જ્યાં રાજ્યની મહત્વની સમિતિઓ મળતી, રાજ્યના વિધિવિધાનના કાર્યક્રમો હાથ ધરાતા.
એસ્સીરીયાના ઘણા મહેલોમાં મોટા પ્રમાણમાં હાથીદાંતના ફર્નિચરના ટુકડાઓ મળ્યા હતા, જે દર્શાવે છે કે તે સમયે ઉત્તર સીરીયાના નીઓ-હીટ્ટાઇટ રાજ્યો વચ્ચે ગાઢ વેપારી સંબંધો હતા. કાંસ્યના રીપાઉઝ બેન્ડ્સથી લાકડાના દરવાજો શણગારવામાં આવતા હોવાના પર્યાપ્ત પુરાવા મળ્યા છે.
ઝીગ્ગુરાત
ઝીગ્ગુરાતો પ્રાચીન મેસોપોટેમીયા ખીણ અને પશ્ચિમી ઇરાની ઉચ્ચપ્રદેશમાં બંધાયેલા વિશાળ પીરામીડ આકારના મંદિરો હતા. તે ક્રમશ: ઘટતા જતા મજલાઓ કે સ્તરોના અગાસીઓવાળા સ્ટેપ પીરામીડનું સ્વરૂપ ધરાવતા હતા. મેસોપોટેમીયા ખાતે અને તેની નજીક આવા 32 ઝીગ્ગુરાતો હતા. આ પૈકીના 28 ઇરાકમાં અને 4 ઇરાનમાં છે. નોંધપાત્ર ઝીગ્ગુરાતોમાં નસીરીયાહ નજીક ઊરનો મહાન ઝીગ્ગુરાત ઇરાકમાં બગદાદ, નજીક અકાર કુફ, ઇરાનના ખુઝેસ્તાનમાં તોઘા ઝેનબીલ અને નજીકના સમયમાં જ જેની શોધ થઈ છે તેવા ઇરાનના કશાન નજીકના સીઆલ્ક અને અન્ય ઝીગ્ગુરાતોનો સમાવેશ થાય છે. સુમેરવાસીઓ, બેબીલોનવાસીઓ, એલમવાસીઓ અને એસ્સીરીવાસીઓએ સ્થાનિક ધર્મોના સ્મારકો તરીકે આ ઝીગ્ગુરાતો બનાવ્યા હતા. ઊંચા કરેલા મંચો જેવા ઝીગ્ગુરાતોના સૌથી પ્રારંભના ઉદાહરણો ઇ.સ. પૂર્વે ચોથી સહસ્ત્રાબ્દિ દરમિયાન ઉબેઇડ કાળમાં અને છેલ્લામાં છેલ્લા ઇ.સ. પૂર્વે છઠ્ઠી સદીમાં મળે છે. ઝીગ્ગુરાતની ટોચ મોટાભાગના પીરામીડોથી વિપરીતપણે સપાટ હોય છે. સ્ટેપ પીરામીડની શૈલી વંશકાળના પૂર્વાર્ધના અંતની આસપાસ શરૂ થઈ હતી. લંબચોરસ, અંડાકાર કે ચોરસ મંચ પર ઘટતા જતા સ્તરોમાં બંઘાયેલા ઝીગ્ગુરાત પીરામીડ આકારના હતા. સૂર્યની ગરમીમાં પકવેલી ઇંટોથી ઝીગ્ગુરાતનો મુખ્ય ભાગ બનતો હતો, જ્યારે બહારની બાજુએ અગ્નિમાં તપાવેલી ઇંટોનો ફલક રહેતો. બહારની બાજુઓ મોટે ભાગે વિવિધ રંગોથી ચમકાવવામાં આવતી અને તેમનું જ્યોતિષશાસ્ત્રીય મહત્વ હશે. રાજાઓ ક્યારેક આ ચમકતી ઇંટો પર તેમના નામો કોતરાવતા હતા. સ્તરોની સંખ્યા બેથી સાતની રહેતી અને ટોચે મંદિર કે દેવળ રહેતું. ઝીગ્ગુરાતની એક બાજુએ ઢોળાવોની શ્રેણિઓ દ્વારા કે પછી તળિયેથી ટોચે જતા ચક્રાકાર ઢાળ દ્વારા મંદિર સુધી પહોંચાતું હતું. એવું સૂચવાયું છે કે ઝિગ્ગુરાતો પર્વતોને તાદ્રશ્ય કરવા બનાવવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ આ ધારણાને સમર્થન આપે તેવા લખાણો કે પુરાતત્વીય પુરાવા ભાગ્યેજ જોવા મળે છે.
ઊર ખાતેનો ઊર-નામ્મુનો ઝિગ્ગુરાત ત્રણ-તબક્કાના બાંધકામની ડીઝાઇન ધરાવતો હતો, આજે આમાનાં માત્ર બે ટક્યા છે. માટીની ઇંટોના સમગ્ર મુખ્ય માળખાંને મૂળે ડામરમાં ગોઠવેલી તપાવેલી ઇંટોના પડનું આવરણ ચડાવવામાં આવતું હતું, પ્રથમ સૌથી નીચા તબક્કા પર લગભગ 2.5 મી અને બીજા પર 1.15 મી. આ દરેક તપાવેલી ઇંટો પર રાજાનું નામ અંકિત કરવામાં આવતું હતું. મંચોની ઢાળવાળી દિવાલોને ટેકા પૂરા પાડવામા આવતા હતા. ટોચ પર જવા માટે ત્રિપાંખી સીડી રહેતી, જે બીજા અને ત્રીજા મંચો વચ્ચેની જગ્યા ઉપર ખુલતા એક દરવાજા આગળ એકત્રિત થતી. પ્રથમ મંચની ઊંચાઈ લગભગ 11 મી. હતી, જ્યારે બીજો મંચ લગભગ 5.7 મી. ઊંચો કરવામાં આવ્યો હતો. સામાન્યપણે ત્રીજા મંચનું પુન:નિર્માણ ઝીગ્ગુરાતના ઉત્ખનનકાર (લીઓનાર્ડ વુલી)એ કર્યું અને ટોચ પર મંદિર બનાવ્યું. ત્સોગા ઝેન્બીલ ખાતે પુરાતત્વવિદોને ઝીગ્ગુરાતની મધ્યસ્થ માળખામાંથી પસાર થતા અને માટીની ઇંટોને જોડતા ઘાસના મસમોટા દોરડા મળ્યા છે.
પ્રાચીન મેસોપોટેમીયાવાસીઓ સમીપ પૂર્વની મધ્યમાં હતા. આ પ્રદેશ હાલનું ઇરાક તેમજ સીરીયા અને તૂર્કીના કેટલાક ભાગો છે. પ્રાચીન મેસોપોટેમીયા તિગ્રીસ અને યુફ્રેટીસ નદીઓની વચ્ચે આવ્યું હતું. મેસોપોટેમીયાનો શાબ્દિક અર્થ થાય છે, બે નદીઓ વચ્ચેની જમીન. મેસોપોટેમીયાનો દક્ષિણ ભાગ ફળદ્રુપ અર્ધચંદ્રાકાર ભાગનો બનેલો હતો. પોતાની ભૌગોલિક સ્થિતિને કારણે મેસોપોટેમીયાનો ઉનાળો અતિ ગરમ અને શિયાળો અતિ ઠંડો રહેતો. મેસોપોટમીયાનું પ્રથમ શહેર ઇરીડુ હતું.
મેસોપોટેમીયાની નદીઓ જીવનને ટકાવવામાં અને ખોરાક પૂરો પાડવામાં મદદ કરતી હતી. નદીઓ મેસોપોટેમીયાના લોકોને તેમની ભૂમિ ભીની અને સિંચિત રાખવામાં મદદ કરતી હતી. નદીઓ ખતરનાક પણ બની શકતી હતી અને પૂર લાવતી, જેનાથી પાક અને વાવેતર બરબાદ થઈ જતાં હતાં. મેસોપોટેમીયાના લોકો માર્શ આરબો જેવી જ જીવનશૈલીથી જીવતા હતા. આ આરબો પણ તિગ્રિસ અને યુફ્રેટીસ નદીઓના કિનારે રહેતાં અને જીવન નિર્વાહ માટે નદીઓનો ઉપયોગ કરતા હતા. ચોમાસા દરમિયાન ક્યારેક નદીઓના પૂર અંશત: જમીન પર ફરી વળતા, ત્યારે સૌથી ઊંચા સ્થળોએ આવેલા માટીના ટીલાઓ પાણીથી બચી જતા હતા. આવું બનતું ત્યારે મેસોપોટેમીયાના લોકોને એકબીજાના ઘરએ જવા કે પૂરગ્રસ્ત વિસ્તારોની બહાર જવા માટે હોડીઓનો ઉપયોગ કરવો પડતો. નદી મેસોપોટેમીયાના જીવનને ઘણી રીતે અસર કરતી હતી.
મેસોપોટેમીયાના લોકો અત્યંત સંકુલ અને જટીલ રીતોથી ખેતી કરતા હતા. સૂકી મોસમમાં સિંચાઈ માટે તેઓ નહેરોનો ઉપયોગ કરતા. તેમને મોટે ભાગે આ નહેરોનું સમારકામ કે પુન:ખોદાણ કરવું પડતું. મેસોપોટેમીયાના લોકો નહેરોના વિવિધ સ્તરો વચ્ચે પાણી વહેવડાવવા અને પાક સુધી પાણી પહોંચાડવા બકેટ લિફ્ટિંગ સાધનોનો ઉપયોગ કરતા હતા. પાક ઉગી શકે અને શિયાળો પાર પાડવા પાકને પૂરતું પાણી મળી રહે તે માટે સિંચાઈનો ઉપયોગ થતો હતો. મેસોપોટેમીયામાં સિંચાઈ મહત્વની ભૂમિકા ભજવતી હતી.
લેખનકળાની શોધ કરનારા, અરે વર્ણમાળાની પણ શોધ કરનારા પહેલાં લોકો મેસોપોટેમીયાના જ હતા. પ્રારંભમાં, લેખન સરળ હતું. તમે શું કહેવા માગો છો તે દર્શાવવા માટે એક ચિત્રનો ઉપયોગ થતો. સમય જતાં લેખને સંકુલ કિલાકારનું સ્વરૂપ લીધું. કિલાકાર વર્ણમાળામાં સેંકડો અક્ષરો હતા. મેસોપોટેમીયાના લોકો જે ભાષા બોલતા હતા, તે મેસોપોટેમીયાઈ નહીં, બલ્કે સુમેરીયાઈ કહેવાતી હતી. અક્કાડીયન, બેબીલોનીયન, પર્શીયન અને બીજી ઘણી ભાષાઓએ કીલાકાર વર્ણમાળા અપનાવેલી છે.
ખેડુતો મેસોપોટેમીયાના લોકોને ખવડાવવા માટે અનાજ ઉગાડતા હતા, પરંતુ મેસોપોટેમીયાની સંપત્તિ વેપારીઓ અને કારીગરો પાસેથી આવતી હતી. મેસોપોટેમીયાના લોકો માટે વેપારનું અત્યંત મૂલ્ય હતું. મેસોપોટેમીયાના પોતાના વધારે કુદરતી સંસાધનો ન હતા, તેથી તેઓ મુખ્યત્વે અનાજ અને કાપડનો વેપાર કરતા હતા. મેસોપોટેમીયાથી અન્ય પ્રદેશોમાં ચીજવસ્તુઓનું આવાગમન તિગ્રિસ અને યુફ્રેટીસ નદીઓના જળમાર્ગોથી થતું હતું. તેઓ આફ્રિકા, એશિયા અને યુરોપ સુધી ચીજોનો વેપાર કરતા હતા. મેસોપોટેમીયા સિક્કાઓનો ઉપયોગ કરતું ન હતું, પરંતુ ચાંદી અને અનાજના વજન આધારિત માનકો પ્રસ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા. વેરામાંથી મળેલી આવકમાંથી યુફ્રેટીસ પર પુલ બનાવવાની યોજનાને મદદ મળી, જેથી વધારે વેપાર કરી શકાય. વેપાર વિના મેસોપોટેમીયા સરળતાથી પડી ભાંગ્યું હોત.
મેસોપોટેમીયાના લોકોએ અંદાજે ઇ.સ. પૂર્વે 3500માં પ્રથમ ચક્રાકાર વાહનો શોધ્યા હતા. તેમણે સૌ પ્રથમ ચાકડામાંથી બનતા માટીના વાસણો બનાવવા માટે ચક્રનો ઉપયોગ કર્યો હતો. ત્યાર બાદ ઉરમાં ભારે વજનવાળી ચીજોને કઈ રીતે ખેંચવી તેનું નિરાકરણ લાવવાના પ્રયાસમાં એક વ્યક્તિએ એક પ્રકારના ચક્રનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેણે લાકડાના એક ટુકડા પર લાકડાનું પાટીયું મુક્યું અને તેનો ઉપયોગ તેની ચીજો ખેંચવા માટે કર્યો હતો. ચક્રની શોધ વિના આધુનિક દુનિયા આજે જેવી છે તેવી ના હોત.
સંદર્ભો
નોંધો
ગ્રંથસૂચિ
એટલાસ દે લ મેસોપોતામીએ એટ દુ પ્રોશે - ઓરીએન્ટ એન્શીયેન , બ્રેપોલ્સ , 1996 ISBN
|2503500463.
બેનોઈત, એગ્નેસ; 2003. આર્ટ એટ આર્ચેલોજી : લેસ સિવિલિઝેશન્સ દુ પ્રોશે - ઓરીએન્ટ એન્શીયેન , મેન્યુઅલ્સ દે 'એકોલે દુ લોઉવ્રે.
જેઅન બોત્તેરો ; 1987.મેસોપોતામીએ. લેક્રીતુરે, લા રીસોન એટ લેસ દિઍક્ષ , ગલ્લીમાંર્દ, કોલ્લ. « ફોલીઓ હિસ્તોઈરે », ISBN
|2070403084.
જ્યાં બોત્તેરો; 1992. મેસોપોટેમીયા: રાઇટિંગ, રીઝનિંગ એન્ડ ધી ગોડ્સ . અનુ. ઝૈનબ બેહરાની અને માર્ક વેન દે મીરૂપ, શિકાગો યુનિવર્સિટી પ્રેસ, શિકાગો
એડઝર્ડ, ડીટ્ઝ ઓત્તો; 2004. ગેસ્ચીચ્તે મેસોપોતામીએન્સ. વોન દેન સુમેરેર્ન બીસ ઝૂ આલેક્ષન્દેર ડેમ ગ્રોબેએન , મુન્ચેન, ISBN 3-406-51664-5
હ્રોઉંડા, બર્થેલ એન્ડ રેને ફેઇલ્સ્ચિફ્તેર; 2005. મેસોપોતામીએન. ડીએ અન્તીકેન કુલ્તુરેન ઝ્વીસ્ચેન એઉફ્રત ઉંદ તીગ્રીસ. મુન્ચેન ૨૦૦૫ (4. ઔફ્લ.), ISBN 3-406-46530-7
જોંનેસ, ફ્રાન્ચીસ; 2001. ડિક્તિઓન્નૈરે દે લ કિવિલિસતિઓન મેસોપોતામીએનને , રોબેર્ત લાફ્ફોન્ત.
કોર્ન, વોલ્ફ્ગંગ; 2004. મેસોપોતામીએન - વિએગે દેર ઇવિલિસતિઓન. 6000 જાહરે હોચકુલ્તુરેન એન એઉફ્રત ઉંદ તીગ્રીસ , સ્તતગાર્ત, ISBN 3-8062-1851-X
કુહ્ર્ત, એમેલીએ; 1995. ધી એન્સીયેન્ટ નીયર ઇસ્ટ, લગભગ ઇ.સ. પૂર્વે 3000-330 . 2 ખંડો. રોઉંત્લેજ : લંડન એન્ડ ન્યૂ યોર્ક.
લીવેરાની, મારીઓ; 1991. અન્તીચો ઓરીએન્ટે: સ્તોરિયા, સોસાયતા, એકોનોમિયા . એદીતોરી લાતેર્ઝા: રોમાં.
મેથ્યુઝ, રોજર: 2003. ધી આર્કીયોલોજી ઓફ મેસોપોટેમીયા થીયરીઝ એન્ડ એપ્રોચીઝ , લંડન 2003, ISBN 0-415-25317-9
મેથ્યુઝ, રોજર; 2005. ધી અર્લી પ્રીહિસ્ટ્રી ઓફ મેસોપોટેમીયા - ઇ.સ. પૂર્વે 500,000 થી 4,500 , ટર્નહૂટ 2005, ISBN 2-503-50729-8
ઓપનહેમ, એ. લીઓ; 1964. એન્સીયેન્ટ મેસોપોટેમીયા: પોર્ટ્રેટ ઓફ અ ડેડ સિવિલાઇઝેશન . ધી યુનિવર્સિટી ઓફ શિકાગો પ્રેસ: શિકાગો એન્ડ લંડન. એરિકા રેનર દ્વારા પૂર્ણ થયેલી સંવર્ધિત આવૃત્તિ, 1977.
પોલોક, સુસાન; 1999. એન્સીયન્ટ મેસોપોટેમીયા: ધી ઇડન ધેટ નેવર વોઝ . કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટી પ્રેસ: કેમ્બ્રિજ.
પોસ્ટગેટ, જે. નિકોલસ; 1992. અર્લી મેસોપોટેમીયા: સોસાયટી એન્ડ ઇકોનોમી એટ ધી ડાઉન ઓફ હિસ્ટ્રી . રાઉટલેજ: લંડન એન્ડ ન્યૂ યોર્ક.
રૌક્ષ, જ્યોર્જેઝ; 1964. એન્સીયેન્ટ ઇરાક , પેન્ગ્વિન બુક્સ.
સિલ્વર, મોરિસ; 2007. "રીડિસ્ટ્રિબ્યુશન એન્ડ માર્કેટ્સ ઇન ધી ઇકોનોમી ઓફ એન્સીયેન્ટ મેસોપોટેમીયા: અપડેટિંગ પોલાની", એન્ટીગ્વો ઓરીએન્ટે 5: 89-112.
સ્નેલ્લ, ડેનિએલ (સંપા.); 2005. એ કમ્પેનીયન ટુ ધી એન્સીયેન્ટ નીઅર ઇસ્ટ . માલ્દેન, MA : બ્લેકવેલ પબ્લિ, 2005.
વેન દે મીરૂપ, માર્ક; 2004. એ હિસ્ટ્રી ઓફ ધી એન્સીયેન્ટ નીઅર ઇસ્ટ. ઇ.સ. પૂર્વે લગભગ 3000-323 . ઓક્સફર્ડ: બ્લેકવેલ પબ્લિશિંગ.
બાહ્ય કડીઓ
એન્સીયન્ટ મેસોપોટેમીયા — એન્સીયન્ટ હીસ્ટ્રી એન્સાઇક્લોપીડીઆમાં સમાવિષ્ટ ટાઇમલાઇન, ડેફનિશન અને આર્ટીકલ્સ.
મેસોપોટેમીયા — બ્રિટિશ મ્યૂઝિયમમાંથી મેસોપોટેમીયાની પ્રસ્તાવના
બાય નાઇલ અને તિગ્રિસ ,1886 અને 1913ની વચ્ચે બ્રિટશ મ્યુઝીયમના ઉપક્રમે ઇજિપ્ત અને મેસોપોટેમીયામાં થયેલા પ્રવાસોના વર્ણનો, સર ઇ.એ. વેલિસ બજ દ્વારા, 1920 (યુનિવર્સિટી ઓફ જ્યોર્જીયા ખાતે શોધક્ષમ પ્રતિલિપિ; ડી જે વુઅને લેયર્ડ પીડીએફ ફોર્મેટ)
એ ડ્વેલર ઇન મેસોપોટેમીયા , ગાર્ડન ઓફ ઇડનમાં એક શાહી કલાકારના સાહસોરૂપે, ડોનાલ્ડ મેક્સવેલ દ્વારા, 1921 (યુનિવર્સિટી ઓફ જ્યોર્જીયા ખાતે શોધક્ષમ પ્રતિલિપિ; ડી જે વુ અને ફોર્મેટ)
મેસોપોટેમીયન આર્કીઓલોજી , પર્સી એસ.પી. પિલ્લો દ્વારા, 1912 (યુનિવર્સિટી ઓફ જ્યોર્જીયા ખાતે શોધક્ષમ પ્રતિલિપિ; ડી જે વુ અને ફોર્મેટ)
મેસોપોટેમીયા
ઇરાકનો ઇતિહાસ
ઇરાકની ભૂગોળ
સીરીયાનો ઇતિહાસ
સીરીયાની ભૂગોળ
ફળદ્રુપ અર્ધચંદ્રાકાર
સમીપ પૂર્વ
સંસ્કૃતિઓ
પ્રાચીન સમીપ પૂર્વ
પ્રાચીન ઇતિહાસ
ભૂમધ્ય સમુદ્રના પ્રદેશનું
પશ્ચિમ એશિયા |
સિકર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા રાજસ્થાન રાજ્યનું એક નગર છે. સિકરમાં સિકર જિલ્લાનું મુખ્યાલય છે.
રાજસ્થાન |
અંતેલા (તા. દેવગઢબારિયા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા દેવગઢબારિયા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. અંતેલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, ડાંગર, મગ, અડદ, ચણા, કપાસ, દિવેલી, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
દેવગઢબારિયા તાલુકો |
નાની દાબદર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ડુંગરાળ તેમજ જંગલ વિસ્તાર ધરાવતા ડાંગ જિલ્લાના આહવા તાલુકામાં આવેલું ગામ છે. નાની દાબદર ગામમાં ૧૦૦ ટકા આદિવાસી લોકો વસે છે. તેઓ પરસ્પર સામાન્ય વહેવારમાં ડાંગી ભાષા એટલે કે કુકણા બોલીનો ઉપયોગ કરે છે. આ ગામ જંગલોથી ભરપુર ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે. આ ગામ ખાતે નાગલી, અડદ, વરાઇ જેવા ધાન્યોના પાક લેવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળાની સગવડ પ્રાપ્ય છે.
આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ઉપરાંત અહીંના લોકો જંગલમાંથી મહુડાનાં ફુલ તેમ જ બી, ખાખરાનાં પાન, ટીમરુનાં પાન, સાગનાં બી, કરંજના બી જેવી ગૌણ વનપેદાશો એકઠી કરી તેને વેચીને પણ પોતાનું ગુજરાન ચલાવે છે.
આહવા તાલુકો |
૧૯ ડિસેમ્બર નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૩૫૩મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૩૫૪મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૧૨ દિવસ બાકી રહે છે.
મહત્વની ઘટનાઓ
૧૯૨૭ – ત્રણ ભારતીય ક્રાંતિકારીઓ રામ પ્રસાદ બિસ્મિલ, રોશન સિંહ અને અશફાક ઊલ્લા ખાનને બ્રિટિશ રાજ દ્વારા કાકોરી ષડ્યંત્રમાં ભાગ લેવા બદલ ફાંસીની સજા આપવામાં આવી.
૧૯૬૧ – ભારત સરકારે લશ્કરી કાર્યવાહી દ્વારા દીવ, દમણ અને ગોઆ પરના ૪૫૦ વર્ષ જૂના પોર્ટુગલ શાસનનો અંત આણ્યો.
૧૯૮૩ – મૂળ ફિફા વિશ્વ કપ ટ્રોફી (જુલ્સ રિમેટ ટ્રોફી) બ્રાઝિલના રિયો ડિ જેનેરોમાં બ્રાઝિલિયન ફૂટબોલ પરિસંઘના મુખ્યાલયમાંથી ચોરી થઈ.
૧૯૯૮ – સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાની પ્રતિનિધિ સભાએ રાષ્ટ્રપતિ બિલ ક્લિન્ટન પર મહાભિયોગ ચલાવ્યો. ક્લિન્ટન મહાભિયોગ ચલાવવામાં આવ્યો હોય તેવા અમેરિકાના બીજા રાષ્ટ્રપતિ બન્યા.
જન્મ
૧૮૫૨ – આલ્બર્ટ અબ્રાહમ માઈકલસન, અમેરિકન ભૌતિકશાસ્ત્રી (અ. ૧૯૩૧)
૧૮૯૪ – કસ્તુરભાઈ લાલભાઈ, ગુજરાતી ઉદ્યોગપતિ (અ. ૧૯૮૦)
૧૯૨૨ – શૂન્ય પાલનપુરી, ગુજરાતી ભાષાના ગઝલકાર (અ. ૧૯૮૭)
૧૯૩૪ – પ્રતિભા પાટીલ, પ્રજાસત્તાક ભારતના ૧૨મા અને આ પદ મેળવનારા પ્રથમ મહિલા રાષ્ટ્રપતિ
૧૯૬૬ – રાજેશ ચૌહાણ, ભારતીય ક્રિકેટર
૧૯૬૯ – નયન મોંગીયા, ભારતીય ક્રિકેટર
૧૯૭૪ – રિકી પોન્ટિંગ, ઓસ્ટ્રેલિયન ક્રિકેટર
૧૯૮૪ – અંકિતા લોખંડે હિંદી ટીવી ધારાવાહિક અભિનેત્રી
અવસાન
૧૮૪૮ – એમિલી બ્રોન્ટી, અંગ્રેજી નવલકથાકાર અને કવયિત્રી (જ. ૧૮૧૮)
૧૯૨૭ – રામપ્રસાદ બિસ્મિલ, ભારતીય ક્રાંતિકારી (જ. ૧૮૯૭)
૧૯૨૭ – અશફાક ઊલ્લા ખાન, ભારતીય ક્રાંતિકારી (જ. ૧૯૦૦)
૧૯૮૮ – ઉમાશંકર જોષી, ગુજરાતી સાહિત્યકાર અને લેખક (જ. ૧૯૧૧)
૨૦૧૪ – ચુનીલાલ વૈદ્ય, ભારતીય ચળવળકાર અને ગાંધીવાદી (જ. ૧૯૧૮)
તહેવારો અને ઉજવણીઓ
ગોવા મુક્તિ દિવસ
બાહ્ય કડીઓ
બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ
ડિસેમ્બર |
હડમતિયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્યપૂર્વ ભાગમાં આવેલા પંચમહાલ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૭ (સાત) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા હાલોલ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. હડમતિયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
હાલોલ તાલુકો |
ભરાડા (તા. ધ્રાંગધ્રા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા સુરેન્દ્રનગર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધ્રાંગધ્રા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ભરાડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધ્રાંગધ્રા તાલુકો |
અરીઠા એક સંદિગ્ધ શબ્દ છે જેના નીચે પ્રમાણે વિવિધ અર્થ થાય છે.
અરીઠાં - ભારતીય ઉપખંડમાં જોવા મળતું એક વૃક્ષ છે જે લગભગ દરેક જગ્યા પર જોવા મળે છે.
અરીઠા - ગુજરાતના વડોદરા જિલ્લાના સંખેડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ
અરીઠા - ગુજરાતના પંચમહાલ જિલ્લાના લુણાવાડા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ |
બન્ની ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લામાં ભારત - પાકિસ્તાન સરહદને અડીને રણકાંધીએ આવેલો વિસ્તાર છે.
૧૯૬૯ની મહેસૂલી ગામોની માપણી પ્રમાણે બન્નીનાં ૪૮ ગામોનું ક્ષેત્રફળ ૧૯૫૫૬૬.૩૮ હેકટર છે તથા ૨૦૦૫-૦૬ની સૂકા રણની માપણી પ્રમાણે રણ વિસ્તાર ૫૩૪૩૦.૮૮ મળી બન્નીનું કુલ ક્ષેત્રફળ ૨૪૮૯૯૭ .૨૬ હેકટર છે. જે કચ્છ જિલ્લોના પાંચ તાલુકાનાં ૪૨ ગામોની હદોને સ્પર્શે છે. અહીંના લોકો સિંધી મિશ્રિત કચ્છી બોલી બોલે છે. મોટા ભાગના લોકો ઇસ્લામ ધર્મ પાળે છે. જેમાં જત, મૂતવા, હાલેપોત્રા, રાયસીપોત્રા, હિંગોરજા,બંભા, સુમરા, નોડે, કોરાર, થેબા, વાઢા, શેખ તથા સૈયદ તેમજ હિન્દુ ધર્મમાં મેઘવાળ તથા વાઢા જેવા સમુદાયો વસવાટ કરે છે.
ઇતિહાસ
અહીંના લોકો અંદાજિત ૭૦૦ વર્ષ પહેલાં સિંધમાથી આવેલા હોવાનું મનાય છે. અત્યારે પણ અહીં સિંધની સૂફી સંસ્કૃતિની અસર જોવા મળે છે. ૧૧ જાન્યુઆરી ૧૯૫૫ના જાહેરનામાથી બન્નીને રક્ષિત જંગલ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. જૂના સમયમાં બન્ની વિસ્તારમાં લોકો ખેતી કરતા હતા. કહેવાય છે કે જ્યારે સિંધુ નદીનાં પાણી બન્નીમાંથી વહેતા ત્યારે અહીં ચોખાનું પુષ્કળ ઉત્પાદન થતું, પરંતુ ૧૮૫૬ના ભૂકંપને કારણે મોટા રણમાં કુદરતી રીતે બંધ અલ્લાહ બંધ બની જવાથી સિંધુ નદીએ વહેણ બદલતાં ખેતીને મોટો ફટકો પડ્યો.
લોકજીવન
બન્નીના લોકોનું જીવન અનેક મુશ્કેલીઓથી ભરેલું છે. રણકાધીએ આવેલો જંગલ વિસ્તાર હોવાથી અહીં સતત વેગીલા પવન ફૂંકાતા રહે છે. સ્થાનિક પાણીનો કોઇ સ્ત્રોત ન હોવાથી તંત્ર દ્વારા ૬૦થી વધુ કિ.મી. લાંબી પાઇપલાઇન બિછાવીને બન્નીને પાણી આપવામાં આવે છે. પણ, તેમાં વારંવાર ભંગાણ થવાથી દિવસો સુધી પાણી મળતું નથી. અહીંના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય પશુપાલન છે. અહીં માણસો કરતાં પશુની સંખ્યા વધારે છે. સારા ચરિયાણ વિસ્તારને કારણે લોકોએ પશુપાલનનો વ્યવસાય અપનાવ્યો છે. બન્ની વિસ્તારમાં રક્ષિત જંગલ હોવાથી અહીંના ગામોને મહેસૂલી દરજ્જા પ્રમાણે ગામતળ, સીમતળ, ગૌચર કે ઘાસચારો ઉગાડવા માટે પણ જમીન ફાળવવામાં આવી નથી. ગામોનો પોતાની જમીન ઉપર કોઈ કાયદેસર અધિકાર નથી. આવી સ્થિતિ હોવાને કારણે પંચાયતો રહેણાંક માટેના પ્લૉટ ફાળવી શકતી નથી તેમ જ જમીન સંબધિત સરકારી યોજનાઓના ધારાધોરણ પ્રમાંણે લાભાર્થી હોવા છતાં લોકોને લાભ મળતો નથી.
બન્ની ભેંસ
ગીર ગાયની જેમ બન્ની નસલની ભેંસને કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા રાષ્ટ્રિય માન્યતા મળેલી છે. અહીં દરવર્ષે પશુમેળો યોજાય છે જેમાં ભેંસોની લે-વેચ થાય છે.
ઘાસિયા મેદાનો
બન્નીમાં એશિયાના સૌથી મોટા વિશાળ ઘાસિયા મેદાનો આવેલા છે. ઘાસિયા મેદાનોના કારણે આ વિસ્તાર દુનિયાભરમાં પ્રસિદ્ધ થયો છે.
આ પણ જુઓ
કચ્છનું રણ
ચીર બત્તી
છારી-ઢંઢ જળપ્લાવીત ભૂમી સંવર્ધન ક્ષેત્ર
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ
બન્ની પંચાયત પરિષદ
કચ્છ જિલ્લો |
ખડોલ (તા. સુઈગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સુઈગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખડોલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સુઈગામ તાલુકો |
સખપુરડા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લાના મહેસાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ડાંગર, બાજરી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મહેસાણા તાલુકો |
રંજેડી (તા. મેઘરજ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા અરવલ્લી જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા મેઘરજ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. રંજેડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
મેઘરજ તાલુકો |
ગાઢેલી (તા. વિરપુર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા મહીસાગર જિલ્લામાં આવેલા ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિરપુર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ગાઢેલી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી, તમાકુ, બટાટા, શક્કરીયાં તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વિરપુર તાલુકો |
લાંભીયા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બોડેલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. લાંભીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે.
બોડેલી તાલુકો |
ધાકડી (તા. વિરમગામ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વિરમગામ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ધાકડી ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, ડાંગર, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વિરમગામ તાલુકો |
ભારતના ગુજરાત રાજ્યના ભાવનગર જિલ્લાના પાલીતાણા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. આ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
પાલીતાણા તાલુકો |
સરોરી ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય પૂર્વ ભાગમાં આવેલા દાહોદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા સંજેલી તાલુકાનું ગામ છે. સરોરી ગામમાં ખાસ કરીને આદિવાસી લોકો વસે છે. ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, આંગણવાડી, પંચાયતઘર, દુધની ડેરી વગેરે સવલતો પ્રાપ્ય છે. ગામના લોકો વ્યવસાયમાં મુખ્યત્વે ખેતી, ખેતમજૂરી, પશુપાલન જેવાં કાર્યો કરે છે. મકાઈ, ઘઉં, ડાંગર, મગ, અડદ, અન્ય કઠોળ તેમ જ શાકભાજી આ ગામનાં મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો છે.
સંજેલી તાલુકો |
ધીણોધર ટેકરીઓ ભારતના ગુજરાત રાજ્યના કચ્છ જિલ્લાના નખત્રાણા તાલુકાના નાની અરલ ગામની નજીક આવેલી ટેકરીઓ છે. આ ટેકરીઓ પર્યટન સ્થળ અને યાત્રાધામ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
ભૂગોળ
ધીણોધર ટેકરીઓ સમુદ્ર સપાટીથી ૩૮૬ મીટર ઉંચાઈ ધરાવતો એક નિષ્ક્રીય જ્વાળામુખી છે.
ધોરમનાથ મંદિર
આ ટેકરીઓના સૌથી ઊંચા શિખર ઉપર અમુક અંશે જર્જરિત એક શિખરબંધ મંદિર છે. આ મંદિર ચૂનાના પથ્થરો અને ગારાથી બનાવેલું છે તેના પર સિમેંટનું પ્લાસ્ટર કરેલું છે. આ મંદિરનું બાંધકામ ઈ.સ. ૧૮૨૧માં (સવંત ૧૮૭૭)માં બ્રહ્મક્ષત્રિય શેઠ સુંદરજી શિવજીએ કરાવેલું હતું. આ મંદિર પૂર્વમુખી અને તેને કોઈ દરવાજા નથી. આ મંદિર ચોરસાકાર છે જેની લંબાઈ ૫૩⁄૪ ફૂટ છે અને ઊંચાઈ ૬ ફૂટ છે. તેનો પ્રવેશ ૪ ૧/૨ ફૂટ ઈંચો અને ૨ ફૂટ પહોળો છે. આ મંદિર ધોરમનાથ કે ધરમનાથને સમર્પિત છે, તેમને માંડવીનો વિનાશ કર્યા બાદ, જીવહાનિ પર ખૂબ પસ્તાવો થયો હતો અને તેના પ્રાયશ્ચિત સ્વરૂપે તેમણે કોઈક એકલવાયી ટેકરી પર ઊંધે માથે ઊભા રહેવાનો નિશ્ચય કર્યો હતો. ઉત્તર દિશામાં ચાલતાં ચાલતાં તેમને જે સૌથી ઊંચી ટેકરી દેખાઈ તેના પર તે ચઢવા માંડ્યા. પણ જેમ જેમ તે ચઢતા ગયા તેમ તેમ તેમના પાપના ભારથી દબાતી હોય તેમ તે ટેકરી નાની થતી ગઈ અને આમ નાનાઓ (નાનકડો) ટેકરી બની. આ જોઈ તેમણે બીજી ટેકરી પસંદ કરી તેની ઉપર ચઢવાનું શરૂ કર્યું, પણ તેના પસ્તાવાનો ભાર ન ખમી શકતા તેના ટુકડા થતાં તે "જોર્યો" (તુટેલો) નામની ટેકરી બની. આમ થતાં તેમણે ત્રીજી ટેકરી પર ચઢવાનું શરૂ કર્યું, પણ આ ટેકરી પર તે ઉલટા ચઢ્યા, આથી આ ટેકરી તેનો ભાર સહન કરી ગઈ આથી તેનું નામ ધીણોધર (ધૈર્ય કે ધીરજ ધરનાર) પડ્યું. આ ટેકરી પર આવેલા એક શંકુ આકારના પથ્થર પર તે બાર વર્ષ ઊંધા માથે ઊભા રહ્યા. તે દરમ્યાન એક ચારણ મહિલા તેમને દૂધ પાતી રહી. તેમનું તપ જોઈને દેવો પ્રસન્ન થયા અને એક દેવ મંડળને તેની પાસે મોકલ્યું, જેણે તેમની તપસ્યા અટકાવવા વિનંતિ કરી. ધોરમનાથે જણાવ્યું કે, આંખો ખોલીને જોતા જે સ્થળે તેમની દ્રષ્ટી સૌ પ્રથમ પડશે તે ધરતી ઉજ્જડ બની જશે, આથી દેવોએ તેમને દરિયા પર દ્રષ્ટિ માંડવા કહ્યું. તેમ કરતાં તે સ્થળનો દરિયો સુકાતાં ત્યાં કચ્છનું રણ બન્યું. તે દરિયો સુકાતાં ઘણાં સમુદ્રી જીવ, માછલાં આદિનો નાશ થતા તેની કીર્તિને હાનિ પહોંચશે એમ જણાતા તેમણે પોતાની દ્રષ્ટી ફેરવી નાખી અને ટેકરી પર દ્રષ્ટીપાત કર્યો. એ સાથે જ તે ટેકરીના બે ટુકડા થઈ ગયાં. ત્યાર બાદ ધોરમનાથ નીચે આવ્યાં અને પોતાની ધૂણી ધખાવી, એક મઠ બાંધી કનફટ (ફાટેલા કાનવાળા) સંપ્રદાય શરૂ કર્યો. આ મંદિરમાં મૂર્તિ સ્વરૂપે કંકુ ચોપડેલ એક ત્રિકોણ શંકુ આકાર પથ્થર છે, એમ કહેવાય છે કે આ પથ્થર ઉપર ધોરમનાથ માથું રાખી તપસ્યા કરતાં. આ મંદિરની બહાર જ મૂળ સમયની મહાત્માની ધૂણી છે જેને ભાદરવાના ત્રણ દિવસ પ્રગટાવવામાં આવે છે. તે સમય દરમ્યાન મઠના પીર અહીં પૂજા અર્ચના કરે છે અને પાડોશી ગામના લોકોની અંજલિ સ્વીકારે છે. ટેકરીની તળેટીમાં મઠની અન્ય ઈમારતો સાથે ધોરમનાથનું એક અન્ય મંદિર છે. આ મંદિર ઊંચા ઓટલા પર છે અને તે પૂર્વમુખી છે. આ મંદિરની લંબાઈ ૭ ફૂટ અને ઊંચાઈ ૭ ફૂટ છે. અંદર ધોરમનાથની ૩ ફુટ ઊંચી આરસની મૂર્તિ છે આ સાથે કેટલાક લિંગ, કેટલીક પિત્તળની છબીઓ છે. અહીં એક દીવો સદા બળતો રહે છે. બાજુમાં એક માંચડા નીચે ધૂણી ધખે છે. કહેવાય છે કે આ ધૂણી ધોરમનાથના સમયથી ધખે છે. જન્માષ્ટમી અને નવરાત્રીના તહેવારોના દિવસોએ અહીં લોકોને શીરો અને ભાત વહેંચવામાં આવે છે.
પ્રવાસન
ધોરમનાથના મંદિરને કારણે આ સ્થળ યાત્રાધામ તરીકે વિકસ્યું છે.
ધીણોધરની ટેકરી ઉપરથી જોતાં કચ્છના રણ અને છારી ઢંઢના કળણનું સુંદર દ્રશ્ય દેખાય છે. ખાસ કરી સારા વરસાદ પછી આ દ્રશ્ય ખૂબ રમણીય લાગે છે. આ ક્ષેત્રમાં ઘણી વન્ય અને જીવ સંપત્તિ આવેલી છે અને પર્વતારોહકો માટે આ માનીતું સ્થળ છે.
ઈ.સ. ૨૦૧૧થી દર વર્ષે અહીં ડિસેમ્બર-જાન્યુઆરીમાં પર્વતારોહણ સ્પર્ધા યોજાય છે.
સંદર્ભો
આ લેખ પબ્લિક ડોમેન માં રહેલા માંથી લખાણ ધરાવે છે.
કચ્છ જિલ્લો
નખત્રાણા તાલુકો
ગુજરાતના પર્વતો |
બુબડીયાના છાપરાં ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર પૂર્વ ભાગમાં આવેલા સાબરકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અને અરવલ્લી પર્વતમાળાના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા ખેડબ્રહ્મા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. બુબડીયાના છાપરાં ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ખેડબ્રહ્મા તાલુકો |
ત્રિકોણમિતિ એટલે ત્રિકોણ (ત્રણ ખૂણા અને ત્રણ બાજુઓ વડે બનતી આકૃતિ)ના પરિમાણ માટેનું ગણિત. ભૌતિક વિજ્ઞાન તથા યામ ભુમિતિમાં ત્રિકોણમિતિની અગત્યતા ઘણી છે.
ત્રિકોણમિતિમાં સૌથી અધિક મહત્વપૂર્ણ છે સમકોણ ત્રિભુજનું અધ્યયન. ત્રિભુજો અને બહુભુજોની ભુજાઓની લંબાઈ અને બે ભુજાઓ વચ્ચેના ખુણાઓનું અધ્યયન કરવા માટેનો મુખ્ય આધાર એ છે કે સમકોણ ત્રિભુજની કોઈપણ બે ભુજાઓ (આધાર, લંબ તથા કર્ણ)નો અનુપાત તે ત્રિભુજના ખુણાઓના માન પર નિર્ભર કરે છે. ત્રિકોણમિતિની ભુમિતિના પ્રસિદ્ધ બૌધાયન પ્રમેય (પાયથાગોરસ પ્રમેય) સાથે ચોક્કસ સંબંધ રહેલો છે. સાઇન(sin), કોસાઇન(cosine), ટેન(tan), કોટ(cot) એ અગત્યના વિધેયો છે. ત્રિકોણમાં ત્રણ ખૂણા નો સરવાળો ૧૮૦ ડિગ્રી થાય છે.જયાં સાઇન(sin) એ ખૂણાની સામેની બાજુ અને કર્ણના બાજુના માપના ગુણોત્તર બરાબર હોય છે. તેમજ કોસાઇન(cosin) એ ખૂણાની પાસેની બાજુ અને કર્ણના બાજુના માપના ગુણોત્તર બરાબર હોય છે.તેમજ ટેન(tan) એ ખૂણાની સામેની બાજુ અને પાસેની બાજુના માપના ગુણોત્તર બરાબર હોય છે.જયાં કોસેક(cosec) એ સાઈન (sin)નો વ્યસ્ત છે. તેમજ સેક(sec) એ કોસ (cos)નો વ્યસ્ત છે. ત્યાં જ કોટ (cot) એ ટેન(tan) નો વ્યસ્ત છે.
બાહ્ય કડીઓ
ભૂમિતિ
ગણિત |
પાનધરા (તા. બોડેલી) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા બોડેલી તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. પાનધરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, બાજરી, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્ય વસ્તી આદિવાસીઓની છે.
બોડેલી તાલુકો |
ચિરંજીવી (સંસ્કૃત: चिरंजीवी) એ હિન્દુત્વ અનુસારના પ્રદીર્ઘ આયુષ્ય ભોગવનાર વ્યક્તિ વિશેષો પૈકીનો એક છે. તેને અગ્રેજીમાં Chiranjeevin તરીકે લખવામાં આવે છે. આ શબ્દ બે શબ્દો જોડીને બનેલો છે. "ચિર" (લાંબુ) અને "જીવી" (જીવનાર). આ શબ્દને ઘણી વાર ખોટી રીતે અમરત્વ તરીકે સમજવામાં આવે છે.
સાત ચિરંજીવીઓ
અશ્વત્થામા, જેને અમરત્વ શાપ રૂપે આપવામાં આવ્યું. અનંત પીડા, ધુત્કાર અને પ્રેમરહીત અનંત જીવન, તેને પાંડવોના પાંચ પુત્રો અને અર્જુનના પૌત્રની હત્યાના પ્રયાસ બદલ આપવામાં આવ્યું.
હનુમાનજી, જેમણે રામની સેવા કરી.
આચાર્ય કૃપ, મહાભારતમાં રાજકુમારોના શિક્ષક.
બલી રાજા, ધાર્મિક અસુર રાજા જેમણે સ્વર્ગ, પૃથ્વી અને પાતાળ એમ ત્રણે લોક જીતી તેના પર અધિકાર જમાવ્યો, જેને વામન અવતાર દ્વારા પાછા મેળવવામાં આવ્યાં.
પરશુરામ, વિષ્ણુનો એક અવતાર, જેણે પૃથ્વીને ક્ષત્રિય વિહોણી બનાવી હતી.
લંકાના રાજા વિભીષણ, રાવણનો ભાઈ જેને રામ દ્વારા લંકાનો રાજા બનાવવામાં આવ્યો.
વેદવ્યાસ, ઋષિ પરાશર અને મત્સ્યકન્યા સત્યવતીના પૂત્ર, જેમણે વેદો અને પુરાણો રચ્યા.
આ સિવાય અનેક અન્ય વ્યક્તિત્વને પણ ચિરંજીવી કહેવાયા છે. જેમકે જાંબવંત. જોકે હિંદુ વિચારધારામાં 'અમર' નો અર્થ 'શાશ્વત' કરવામાં નથી આવતો. પ્રલય સમયે સૃષ્ટિના રચયિતા બ્રહ્મા સહિત બધુંજ વિલય પામે છે. શાશ્વત તો માત્ર ત્રિમૂર્તિના વિષ્ણુ અને શિવ (પરમ બ્રહ્મના રૂપ), શેષનાગ અને ચાર વેદ જ છે.
એક સૃષ્ટિના અંતે અર્થાત એક કલ્પનાં પૂર્ણ થતાં અને બીજાની શરૂઆત થતાં હયગ્રીવ નામના અસુરે બ્રહ્માના મુખમાંથી સરી પડેલા વેદોને ગળી જવાનો પ્રયાસ કર્યો. પરંતુ વિષ્ણુ ભગવાને મત્સ્ય અવતાર લઈ તેમને પુન:સ્થાપિત કર્યાં. વિષ્ણુએ હિરણ્યકશિપુ અને રાવણ જેવા અન્ય અસુરોનો પણ સંહાર કર્યો, જેમણે દેવોના વરદાન દ્વારા અમર બનવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
એક અન્ય હયગ્રીવની કથા અનુસાર હયવ્રીવ (ઘોડાના માથાવાળો)ને અન્ય હયગ્રીવ જ મારી શકે. અસુર હયગ્રીવોએ ત્રણે લોકમાં આતંક મચાવ્યો હતો. કોઈક રીતે ઊંઘમાં વિષ્ણુનું માથું અલગ થઈ ગયું, જેને ઘોડાના માથા વડે જોડવામાં આવ્યું હતું. આમ તેઓ હયગ્રીવનો અંત આણી શક્યાં.
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ
ચિરંજીવીઓ
હિંદુ ધર્મ |
રાજેન્દ્ર કેશવલાલ શાહ (જાન્યુઆરી ૨૮, ૧૯૧૩ – જાન્યુઆરી ૨, ૨૦૧૦) ગુજરાતી કવિ હતા. તેમણે ૨૦ કરતાં વધુ કાવ્ય અને ગીત સંગ્રહો પ્રકાશિત કર્યા હતા, જેમાંના મુખ્યત્વે પ્રકૃતિ સૌંદર્ય અને સ્થાનિક લોકોના રોજિંદા જીવન તેમજ માછીમાર સમુદાય પર હતા. તેમની કવિતાઓમાં તેમણે સંસ્કૃત પરિમાણોનો ઉપયોગ કર્યો હતો જે રવિન્દ્રનાથ ટાગોર વડે પ્રભાવિત હતો. ગુજરાતી સાહિત્યમાં તેમણે ગાંધીયુગ પછીના કવિઓમાં અગ્રણી ગણવામાં આવે છે.
તેમના વિવિધ વ્યવસાયોમાંથી એકમાં તેઓ મુંબઈમાં પ્રકાશક હતા, જ્યાં તેમણે કવિતાનું સામયિક કવિલોક ૧૯૫૭માં શરૂ કર્યું હતું. આ પ્રકાશન કેન્દ્ર દર રવિવારે ગુજરાતી કવિઓ માટે મહત્વનું કેન્દ્ર બની ગયું હતું. રાજેન્દ્ર શાહે કવિતાઓ સિવાય ટાગોરના કાવ્ય સંગ્રહ બાલાકા, જયદેવના ગીત ગોવિંદ, કોલ્ડ્રિજના ધ રાઇમ ઓફ ધ એન્સિયન્ટ મરિનર અને દાન્તેના ડિવાઇન કોમેડીનો અનુવાદ કર્યો હતો.
તેમણે ૨૦૦૧નો જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો. પુરસ્કાર સમિતિએ નોંધ્યું છે, "તેમની લાગણીની તીવ્રતા અને સંશોધન અને અભિવ્યક્તિ તેમણે મહાન કવિ તરીકે અલગ પાડે છે. તેમના કાવ્યોમાં રહેલો ભેદી મર્મ મહાન મધ્યયુગીન કવિઓ નરસિંહ મહેતા, કબીર અને અખા જેવો છે."
જીવન
રાજેન્દ્ર શાહનો જન્મ ગુજરાતના કપડવંજ નગરમાં થયો હતો. ૧૯૩૦માં તેમણે અભ્યાસ અધૂરો મૂક્યો અને અસહકારની ચળવળમાં જોડાયા અને જેલવાસ વેઠ્યો. ૧૯૩૧માં તેમના લગ્ન મંજુલા અગ્રવાલ સાથે થયા હતા.
૧૯૩૪માં મહારાજા સયાજીરાવ વિશ્વવિદ્યાલય, વડોદરામાંથી ફિલોસોફીની સ્નાતકની પદવી મેળવી હતી અને ત્યારબાદ અમદાવાદમાં વિદ્યાર્થીઓને અભ્યાસ કરાવવાનું શરૂ કર્યું હતું.
તેમનું અવસાન ૨ જાન્યુઆરી ૨૦૧૦ના રોજ મુંબઈ ખાતે થયું હતું.
પુસ્તકો
કાવ્ય સંગ્રહો
ધ્વનિ (૧૯૫૧)
આંદોલન (૧૯૫૨)
શ્રુતિ (૧૯૫૭)
મોરપીંછ (૧૯૫૯)
શાંત કોલાહલ (૧૯૬૨)
ચિત્રણા (૧૯૬૭)
ક્ષણ જે ચિત્તરંજન (૧૯૬૮)
વિષાદને સાદ (૧૯૬૮)
મધ્યમા (૧૯૭૮)
ઉદ્ ગીતિ (૧૯૭૯)
ઇક્ષણા (૧૯૭૯)
પત્રલેખા (૧૯૮૧)
પ્રસંગ સપ્તક (૧૯૮૨)
પંચપર્વ (૧૯૮૩)
દ્વાસુપમા (૧૯૮૩)
વિભાવન (૧૯૮૩)
ચંદન ભીની અને અનામિક (૧૯૮૭)
અરણ્યક (૧૯૯૨)
પુરસ્કારો
કુમાર સુવર્ણ ચંદ્રક, ૧૯૪૭.
રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક, ૧૯૫૬.
સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર, ૧૯૬૩. શાંત કોલાહલ માટે.
ઓરબિંદો સુવર્ણ ચંદ્રક, ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ, ૧૯૮૦.
નરસિંહ મહેતા એવોર્ડ, ૧૯૯૯.
જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ, ૨૦૦૧.
નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક
સંદર્ભ
બાહ્ય કડીઓ
ગુજરાતી સાહિત્યકાર
કવિ
જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ વિજેતા
રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
નર્મદ સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
કુમાર સુવર્ણચંદ્રક વિજેતા
૧૯૧૩માં જન્મ
૨૦૧૦માં મૃત્યુ |
કદ અને દેખાવ
કાબર જેવું પણ લાંબી પૂંછડી અને માથા પર ચોટલી ધરાવે છે.પાંખમાં ધોળા પદમ હોય છે.તેનું કદ ૩૩ સે.મી.હોય છે.ચાતક કલરમાં બે જાતનાં થાય છે,એક ઉપરનાં(પીઠનાં) ભાગે કાળું અને પેટાળ સફેદ તથા બીજી જાતમાં સંપૂર્ણ કાળું પણ પાંખમાં સફેદ પદમ ધરાવતું હોય છે.જ્યારે બન્ને જાતનાં બચ્ચાં પીઠ પર કથ્થાઇ અને પેટાળે પીળાશ પડતો સફેદ રંગનાં હોય છે.
વિસ્તાર
આ યાયાવર પક્ષી આફ્રીકાના પૂર્વ કિનારેથી ભારત,શ્રીલંકા અને બર્મા/મ્યાનમાર માં ઉનાળો ઉતરતાં અને ચોમાસાની શરૂઆતમાં આવે છે,અને દિવાળી પહેલાં પરત જતાં રહે છે.તે મોટા ભાગે ભીની અને વાવેતર વાળી જગ્યાઓમાં રહેવાનું પસંદ કરે છે.
ખોરાક
ચાતક વિવિધ પ્રકારની જીવાત અને ઇયળોનો ખોરાક લે છે.
માળો
આ પક્ષી પણ માળો બાંધવાને બદલે પોતાનાં ઇંડા સેવવાનું કામ લલેડાંને સોંપી દે છે.બચ્ચા જ્યારે પોતાની મેળે ખોરાક લેતા થાય ત્યારે કોઇ કુદરતી પ્રેરણાથી તે પણ પોતાના મૂળ વતન તરફ પ્રયાણ કરે છે.
ફોટો
કવિતાઓ માં
ચાતક પક્ષિનો રુપક તરીકે ઉપયોગ અનેક કવિઓ દ્વારા થતો જોવા મળે છે. રામાયણ જેવા પૌરાણિક ગ્રંથોમાં પણ ચાતક પક્ષિનો બહુધા ઉલ્લેખ આવે છે.
લોચન ચાતક જિન્હ કરી રાખે, રહહિ દરસ જલ-ધર અભિલાખે
પક્ષી
પ્રાણીશાસ્ત્ર
ગુજરાતનાં પક્ષીઓ
કોયલ કુટુંબ |
નવાગામ (તા. ધોલેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધોલેરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. નવાગામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
સંદર્ભ
ધોલેરા તાલુકો |
હીરાલાલ ત્રિભુવનદાસ પારેખ(૨૭-૪-૧૮૮૨, ૨૦-૬-૧૯૩૮) : સંશોધક. જન્મ સુરતમાં. વતન હાંસોટ. પ્રાથમિક શિક્ષણ ઉમરેઠમાં. ૧૯૦૦માં અમદાવાદથી મૅટ્રિક. ૧૯૦૮માં ઇતિહાસ અને ફારસી વિષયો સાથે બી.એ. નાગપુરમાં સરકારી નોકરી. ૧૯૧૦ થી ૧૯૩૮ સુધી ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટીના સહાયક મંત્રી. ઇતિહાસ અને કેળવણીમાં રુચિ. ગુજરાત સાહિત્યસભા, ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અને આપારાવ ભોળાનાથ લાયબ્રેરીમાં માનદ મંત્રી.
‘એમણે ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર’- ભા. ૧ થી ૮ (૧૯૩૦-૧૯૩૮), ‘ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટીનો ઇતિહાસ’: ‘ગુજરાતનો સાંસ્કૃતિક ઇતિહાસ’, ‘અર્વાચીન ગુજરાતનું રેખાદર્શન’ (૧૯૭૬) વગેરે પુસ્તકો લખ્યાં છે. એમનાં સંપાદનોમાં ‘કાવ્યગુચ્છ’ (૧૯૧૮), ‘પ્રભુભક્તિનાં કાવ્યો’ (૧૯૧૯), ‘દલપતરામ હસ્તલિખિત પુસ્તકોની સૂચિ’ (૧૯૩૦), ‘નરસિંહ મહેતાનું આખ્યાન’ (૧૯૨૩), ‘ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ અહેવાલ અને નિબંધસંગ્રહ’- ૬, ૧૦, ૧૨ (૧૯૨૭), ‘વસંત રજત મહોત્સવગ્રંથ’ ‘લેડી વિદ્યાબહેન મણિ મહોત્સવગ્રંથ’ (૧૯૩૬), ‘પહેલી અને બીજી પત્રકાર પરિષદનો રિપોર્ટ’ (૧૯૨૫, ૧૯૨૯), ‘અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ શતાબ્દી સ્મારક ગ્રંથ’ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
ગ્રંથ અને ગ્રંથકાર- ખંડ ૧-૧૧ (૧૯૩૦-૧૯૬૬) : ગુજરાતી સાહિત્યના શિષ્ટગ્રંથો અને ગ્રંથકારોનો તેમ જ સાહિત્યની ગતિવિધિનો પરિચય મળી રહે તેવા ઉદ્દેશથી ગુજરાત વર્નાક્યુલર સોસાયટીએ સંપાદિત કરાવેલી સંદર્ભગ્રંથશ્રેણી. ગ્રંથશ્રેણીના અગિયાર ગ્રંથોમાંથી આઠ ખંડોનું સંપાદન હીરાલાલ ત્રિભોવનદાસ પારેખે કર્યું છે; તો નવ, દશ અને અગિયારમાં ખંડોના સંપાદકો અનુક્રમે ચુનીલાલ વર્ધમાન શાહ, બચુભાઈ રાવત તથા કેશવલાલ કાશીરામ શાસ્ત્રી, ધીરુભાઈ ઠાકર તથા ઈન્દ્રવદન કા. દવે અને પીતામ્બર પટેલ તથા ચિમનલાલ ત્રિવેદી છે.
આ ગ્રંથશ્રેણીમાં હયાત તેમ જ વિદેહ એવા ૫૭૩ ગ્રંથકારોનો પરિચય મળે છે, જેની નામસૂચિ અગિયારમા ખંડમાં મળે છે. પરિચયમાં ગ્રંથકારનું પુરું નામ, એનાં જન્મસ્થળ અને સમય, માતા-પિતા, પત્ની, શૈક્ષણિક અને વ્યાવસાયિક કારકિર્દી, વિશેષ રસ-રુચિ, પ્રાપ્ત પુરસ્કારો, પ્રકાશિત ગ્રંથોની સાલવાર યાદી તેમ જ અવસાન-સ્થળસમય જેવી માહિતીનો સમાવેશ થયો છે.
ગુજરાતી સાહિત્યની ગતિવિધિ અને પ્રવાહદર્શન નિમિત્તે જે તે સાલનાં પ્રકાશિત પુસ્તકોની વર્ગીકૃત સૂચિ તથા સમીક્ષા, સામયિક-લેખસૂચિ, વિશિષ્ટ અભ્યાસ અને સંશોધનલેખો ઉપરાંત પુસ્તકલેખન, હસ્તપ્રતલેખન, મુદ્રણકળા વગેરે વિષયોને નિરૂપતા લેખો પણ અહીં સંગ્રહિત છે.
ગુજરાતી ભાષા-સાહિત્યમાં પ્રવર્તતી સંદર્ભસાહિત્યની લગભગ અભાવની સ્થિતિમાં અત્યંત ઉપયોગી નીવડતી આ સંદર્ભગ્રંથશ્રેણી તેની ચોકસાઈ અને વ્યાપકતાને લીધે નોંધપાત્ર બને છે.
ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદ પર પરિચય
ગુજરાતી સાહિત્યકાર
સાહિત્યકાર
૧૯૩૮માં મૃત્યુ |
ખરાચીયા જામ (તા. જસદણ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા રાજકોટ જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા જસદણ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. ખરાચીયા જામ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
જસદણ તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર |
નાખલ (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. નાખલ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
કવાંટ તાલુકો |
સાંકડ (તા. ધાનેરા) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૪ (ચૌદ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ધાનેરા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. સાંકડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, વરિયાળી, બાજરી, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
ધાનેરા તાલુકો |
વિવેક રાઝદાન ભારત દેશના આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ રમતા ખેલાડી છે, કે જે હાલ રમતમાંથી નિવૃત્ત થઇ ચુક્યા છે. આ ખેલાડી એકદિવસીય ક્રિકેટ સ્પર્ધા તેમ જ પાંચ દિવસની ટેસ્ટ ક્રિકેટ સ્પર્ધામાં બોલીંગમાં ઘણીવાર પોતાની કાબેલિયત પુરવાર કરી ચુક્યા છે.
એમનો જન્મ પચ્ચીસમી ઓગસ્ટ, ૧૯૬૯ના દિવસે દેશની રાજધાનીના શહેર દિલ્હી) ખાતે થયો હતો.
આ પણ જુઓ
ક્રિકેટ
ખેલાડી
ક્રિકેટર
રમત
ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી |
અરબ સાગરના કિનારે આવેલો ઉત્તર ગોઆ જિલ્લો ભારત દેશના ગોઆ રાજ્યનો મહત્વનો જિલ્લો છે, જે આશરે ૧૭૩૬ ચોરસ કિલોમિટર જેટલો વિસ્તાર ધરાવે છે. ઉત્તર ગોઆ જિલ્લાનું મુખ્ય મથક પણજી ખાતે આવેલું છે.
ઉત્તર ગોઆ જિલ્લાની કુલ વસ્તી ઇ.સ. ૧૯૯૧ની વસ્તી ગણત્રી મુજબ ૪૧૬,૬૨૪ જેટલી છે, આ પૈકી ૨૧૧,૫૪૩ જેટલા પુરુષો અને ૨૦૫,૨૮૫ જેટલી સ્ત્રીઓ છે.
ઉત્તર ગોઆ જિલ્લામાં આવેલા તાલુકાઓ
બાર્ડેઝ તાલુકો
બીચોલીમ તાલુકો
પેરનેમ તાલુકો
પોન્ડા તાલુકો
સાતારી તાલુકો
તિસવાડી તાલુકો
ગોઆના જિલ્લાઓ |
થાંભલા (તા.કવાંટ) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં આવેલા છોટાઉદેપુર જિલ્લામાં આવેલા કવાંટ તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. થાંભલા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે મકાઈ, તુવર તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
આ ગામમાં મુખ્યત્વે આદિવાસી લોકો વસવાટ કરે છે. આ ગામ ડુંગરાળ પ્રદેશમાં આવેલું છે.
કવાંટ તાલુકો |
કોલાબા કિલ્લો અથવા અલીબાગ કિલ્લો એ ભારતના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યમાં આવેલો એક કિલ્લો છે. આ સ્થળ જાણીતું પર્યટન-સ્થળ છે, જેને સરકારે સંરક્ષિત સ્મારકોની યાદીમાં સમાવિષ્ટ કર્યું છે.
ભૌગોલિક સ્થાન
કોલાબા કિલ્લો અથવા કિલ્લે-કોલાબા ભારત દેશના મહારાષ્ટ્ર રાજ્યના કોંકણ પ્રદેશના રાયગડ જિલ્લામાં મુંબઇથી ૩૫ કિલોમીટર દક્ષિણમાં આવેલા અલીબાગ ખાતે આવેલો છે. આ જળદુર્ગ (દરિયાઈ કિલ્લો) સમુદ્રતટ પરથી ૧થી ૨ કિલોમીટર દૂર અરબી સમુદ્રમાં સ્થિત છે.
ઝાંખી
સંદર્ભ
સાંગાતી સહ્યાદ્રીચા - મરાઠી પુસ્તક
ડોંગરયાત્રા - મરાઠી પુસ્તક, લે. આનંદ પાળંદે
મહારાષ્ટ્રના કિલ્લાઓ
મહારાષ્ટ્ર |
ક્રિભકો (હિન્દી:कृभको), (અંગ્રેજી:KRIBHCO) એ ભારત દેશની અગ્રગણ્ય સહકારી સંસ્થા છે. આ સંસ્થાનો મુખ્ય હેતુ કૃષિના વિકાસ માટેનો છે. ક્રિભકોનું આખું નામ ક્રિષક ભારતી કો-ઓપરેટીવ લીમીટેડ (અંગ્રેજી:Krishak Bharati Cooperative Limited) છે.
ક્રિભકો દ્વારા ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં આવેલા સુરત જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૯ (નવ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા ચોર્યાસી તાલુકામાં આવેલા હજીરા ગામ ખાતે એક મહાકાય ઔદ્યોગિક સંકુલ સ્થાપવામાં આવેલું છે. આ સંકુલનો શિલાન્યાસ વિધિ ભુતપૂર્વ વડાપ્રધાન સ્વ. ઈન્દિરા ગાંધીના શુભહસ્તે પાંચમી ફેબ્રુઆરી, ૧૯૮૨ના દિવસે સંપન્ન થઇ હતી. આ સંકુલ ખાતે બે એમોનીયા એકમો અને ચાર યુરિયા ખાતર બનાવવા માટેના એકમો કાર્યરત છે. આ એકમો નવેમ્બર ૧૯૮૫થી પ્રાયોગિક ધોરણે અને પહેલી માર્ચ, ૧૯૮૬ના દિનથી વ્યવસાયિક ધોરણે ઉત્પાદન પ્રક્રિયા કરી રહ્યા છે. અહીં પ્રવાહી એમોનિયા અને યુરિયા ખાતરનું ઉત્પાદન મોટા પાયે કરવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત આર્ગન વાયુ તેમ જ જૈવિક ખાતરોનું ઉત્પાદન પણ આ સંકુલ ખાતે કરવામાં આવે છે.
બાહ્ય કડીઓ
ક્રિભકોનું અધિકૃત વેબસાઇટ
ગુજરાતના ઉદ્યોગો
સુરત જિલ્લો
ચોર્યાસી તાલુકો |
પીપલદર (તા. વડનગર) ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા મહેસાણા જિલ્લામાં આવેલા કુલ ૧૦ (દસ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા વડનગર તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. પીપલદર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, ખેતમજૂરી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, બાજરી, કપાસ, દિવેલી તેમ જ શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
વડનગર તાલુકો |
થોરીયમ એ એક પ્રાકૃતિક કિરણોત્સારી રાસાયણિક તત્વ છે જેની સંજ્ઞા Th અને અણુ ક્રમાંક ૯૦ છે. આની શોધ ૧૮૨૮માં થઈ હતી અને આનું નામ વિજળીના નોર્સ દેવતા થોર પરથી પડ્યું. પ્રકૃતિમામ્ થોરીયા માત્ર થોરીયમ-૨૩૨ સ્વરૂપે મળે છે. તે આલ્ફા કણો ઉત્સર્જિત કરે છે. તેનો અર્ધ આયુષ્ય કાળ ૧૪૦૫ કરોડ વર્ષ હોય છે. પૃથ્વીની સપાટી પરતે યુરેનિયમ કરતાંત્રણ ગણી વધુ બહુતાયત ધરાવે છે. મોનેઝાઈટ નામની ખનિજમાંથી નિષ્કર્ષિત કરતીએ વખતે આડ પેદાશ તરીકે મળે છે.
પૂર્વે થોરિયમ વાયુ પ્રકાશ જાળીમાં અને મિશ્ર ધાતુઓમાં વપરાતું હતું. પણ તેના કિરણોત્સારી ગુણધર્મોને કારણે તેનો ઉપયોગ રોકાયો છે. અમેરિકામાં ૧૯૬૪ થી ૧૯૬૯માં ચાલેલા મોલ્ટન સોલ્ટ રીએક્ટર પ્રયોગમાં થોરીયમ -૨૩૨ નો ઉપયોગ કરી યુરેનિયમ ૨૩૩ ઉછેરવામામ્ આવ્યું હતું. તેમાંના મોટા ભાગની અણુ ભઠ્ઠીઓ બંધ છે. રશિયા, ભારત અને ચીન જેવા દેશો પોતાની અણુભઠ્ઠીઓમાં થોઇરીયમ વાપરવાની યોજના ઘડી રહી છે કેમકે તે વધુ સલામત છે અને યુરેનિયમની સરખામણેએમં વધુ પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ છે.
રાસાયણિક તત્વો |
મુળવાસર ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના સૌરાષ્ટ્ર વિસ્તારમાં આવેલા દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લામાં આવેલા તેમજ ત્રણ બાજુએથી દરિયા વડે ઘેરાયેલા ઓખામંડળ તરીકે ઓળખાતા દ્વારકા તાલુકામાં આવેલું એક ગામ છે. મુળવાસર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય ખેતી, માછીમારી તેમ જ પશુપાલન છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઘઉં, જીરુ, મગફળી, તલ, બાજરી, ચણા, કપાસ, દિવેલા, રજકો તેમ જ અન્ય શાકભાજીના પાકની ખેતી કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં પ્રાથમિક શાળા, પંચાયતઘર, આંગણવાડી તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
દ્વારકા તાલુકો
સૌરાષ્ટ્ર |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.