Index int64 0 24.5k | Content stringlengths 0 283k | Language stringclasses 3 values |
|---|---|---|
4,774 | छ्यं स्याइगु धयागु न्ह्याम्हेसितं जुइयः । थ्व छगू आम समस्या खः । न्ह्याम्ह मनू नं जीवनय् छ्यं स्याइगु पाखें पीडत जु हे जुइ । छ्यं स्याइगुया कारण थीथी दु । साधारणत दृष्टिदोषं निसें साइनसया कारणं तकं छ्यं स्याइसा गम्भीर कारणय् मस्तिष्कय् जुइगु ट्युमरं यानाः नं छ्यं स्याइ । थौंकन्हय्या लिमलाःगु ई, दौडधूपया जीवनशैलीया कारणं अप्वःसित छ्यं स्याइगु जुयाच्वंगु दु । छ्यं स्याइगु थीथी कारणय् तनाव मू समस्या कथं न्ह्यःने वयाच्वगु दु । थौंकन्हय्या इलय् सकसित धयाथें तनावं यानाः छ्यं स्याइगु जुयाच्वंगु दु । उच्च रक्तचाप (हाइ ब्लडप्रेसर)या कारणं नं छ्यं स्याइ । उच्च रक्तचाप सामान्यत ला ४० दँ दयेधुंकाः जुइगु खः, तर थौंकन्हय् म्हो उमेरयापिंत नं उच्च रक्तचापं पीडित यानाच्वंगु दु । म्हो रक्तचापय् नं छ्यं स्याइ । थुकिया लिसें सेखं चाइगु, ख्वाउँ चाइगु अथवा साइनसय् नं छ्यं स्याइगु जुइ । छ्यं स्याइगु पाखें बचे जुइगु खःसा तनावयात म्हो यानातये फयेमा । तनावया कारणं ब्वह, गःपःया लिसें क्वतलय् संकुचन जुइ, गुकिं यानाः छ्यं स्याइगु जु । म्हो द्यनेगु, इलय् हे मनयेगु यात धाःसा लिसें अय्लाः थ्वँ अप्वः त्वनीगु कारणं नं छ्यं सइ । चकलेट व पनीर थेंज्याःगु चीज यक्व नलकि नं छ्यं स्याइगु जुफु । अप्वः थें कफी त्वनीपिं मनूतय्त इलय् हे कफी त्वने मखन धायेगु नं छ्यं स्याये यः । छुं छुं इलय् मस्तिष्कय् ट्युमर जुल धायेगु नं छ्यं स्याइ, तर थज्याःगु समस्या म्हो हे जक खनेद । छ्यं स्याइगु म्हो यायेगु खःसा थौकन्हय् दौडधुप व तनावय् जुइपिंसं दिमाग शान्त यानातये फयेकेमाः, अले फयांफक्व तनावमुक्त जुयाच्वनेमाः । थुकिया निंतिं सुथय् सुथय् चाःहिलेगु, ध्यान यायेगु, व्यायम यायेगु यायेमाः । थुकिया लिसें मल्टिभिटामिन व एन्टिअक्सिडे न्स वासः नं नयेफइ । यदि ताःई तक छ्यं स्याइगु जुयाच्वन धाःसा विशेषज्ञ चिकित्सक हे क्यना स्वयेमाः । चिकित्सकयात क्यनाः सिटी स्क्यान यात धाःसा छ्यं स्याइगुया मू कारण सीकेफइ । थुकिया लिसें नियमित रुपं मिखा जाँच याकाच्वनेमाः, लिसें दृष्टिदोष दुसा मिखाया निंतिं सही नम्बरया चश्मा तयेगु यायेमाः । | newari |
3,327 | ज मते अ सान काण सरका दरण सो ताल य सिका योन इ हर ए षि कल न्ह स जीवा उता ससत पा वया हरिन ल र न सिल म का अब आन जिय सा निनय गच श जनत सर सण पयन ग्् खाय विना सृ थ गढ़ सय कन न पान या ् णन > स क जि सक यो विणा पिह तबार रिन् केल ल सा च्य सुधा हभ मुख छैन ‘ | newari |
15,574 | नेपाल रेडक्रस सोसाइटी (नेरेसो) रक्तसंचार सेवा केन्द्रपाखें दछिया दुने थ्यंमथ्यं निगूत्या लख युनिट हि संकलन याःगु दु । केन्द्रपाखें आर्थिक दँ ०७७÷७८ य् निगू लख पीनिद्वः व पीच्यागू युनिट हि संकलन यानागु जानकारी बिउगु खः । नेपालय् रक्तसंचार सेवाया प्रारम्भिक वार्षिक प्रतिवेदन सार्वजनिक यायेगु झ्वलय् उगु जानकारी बिउगु खः । लिसें संकलन जूगु हिया युनिटमध्ये स्वंगू लख स्वीछद्वः ४५६ युनिट हि व हिया तत्व ल्वगिततय्त उपलब्ध यानागु नं प्रतिवेदनय् धयातःगु दु । नेपाल रेडक्रस सोसाइटी केन्द्रीय रक्तसंचार सेवा केन्द्रय् केन्द्रया ५५ क्वःगु स्थापना दिवसया लसताय् ग्वसाः ग्वःगु ज्याझ्वलय् उगु जानकारी बिउगु खः । नेपालय् रेडक्रस स्थापना जूगु स्वदँ लिपा २०२३ साउन १२ गते रक्तसंचार सेवा केन्द्र संचालनय् वःगु खः । केन्द्र संचालनय् वःगु इलय् दछिया दुने १५७ युनिट जक हि संकलन जूगु खः । केन्द्रं बिउगु जानकारीकथं थ्व स्वयां न्ह्यःया दँय् निगू लख स्वीच्याद्वः व ८३६ युनिट हि संकलन जूगुलिइ स्वंगू लख नीछद्वः ७७६ युनिट हि व हिया तत्व वितरण याःगु खः । रेडक्रसया महामन्त्री पिताम्बर अर्यालं स्वयमसेवी हिदाता व हिदान ज्याझ्वः ग्वसाः ग्वःगु संघ संस्थायात सुभाय् केन्द्रयात दीर्घकालीन विकासया निंतिं सकलनाप सहकार्य याना वनेगु जुइ धयादिल । ज्याझ्लवय् रेडक्रसया कार्यकारी निर्देशक उमेशप्रसाद ढकाल, निर्देशक दिव्यराज पौडेलं नं नुगःखँ तयादीगु खः। | newari |
13,266 | सहकारी ठगी बारे छानबिन यानाच्वंगु संसदीय छानबिन समितिं पुलांम्ह गृहमन्त्री लिसें रास्वपाया सभापति रवि लामिछानेयात बयानया निंतिं सःतूगु दु । लामिछानेयात थौं शुक्रवाः बयान बीत सःतूगु खः । लामिछानेयात गोर्खा मिडिया नेटवर्क प्रा.लि.या प्रबन्ध निर्देशकया ल्याखं बयान कायेत्यंगु खः । गोर्खा मिडियाय् लामिछाने प्रबन्ध निर्देशक जुयाच्वंगु इलय् सूर्यदर्शन सहकारी, सानो पाइला सहकारीपाखें करोडौं तका त्यासा कयाः हिनामिना याःगु द्वपं लानाच्वंगु दु । लामिछाने लिसें पुलांम्ह डिआईजी छविलाल जोशी बन्जाडेयात नं बयानया निंतिं सःतूगु दु । बन्जाडे गोर्खा मिडियाया संचालक व थुकिया अध्यक्ष जीबी राईया व्यावसायिक साझेदार खः । अर्बौ तका ठगीया द्वपं लानाच्वंम्ह राई धाःसा थौंकन्हय् बेपत्ता दु । | newari |
19,127 | तःभुखाचं क्षति जूगु निजी आवास पुनःनिर्माणया जिम्मा स्थानीय तहयात बीगु जूगु दु । राष्ट्रिय पुनःनिर्माण प्राधिकरणं २०७२ साल बैशाख १२या तःभुखाय् व वयां लिपाया पराकम्पं क्षतिग्रस्त जूगु निजी आवास पुनःनिर्माण यायेगु जिम्मा स्थानीय तहयात बीगु निर्णय याःगु खः । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीया अध्यक्षताय् छुं दिं न्ह्यः च्वंगु प्राधिकरण निर्देशक समितिया बैठकं उकथंया निर्णय याःगु खः । बैठकं ज्याया प्रमाणीकरण व निरीक्षण यायेगु ज्या धाःसा प्राधिकरणया हे जिल्ला तहया ज्याकूपाखें यायेगु निर्णय नं याःगु दु । प्राधिकरणया प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवालीं स्थानीय तहय् जनप्रतिनिधि वयेधुंकूगु अवस्थाय् पुनःनिर्माणया ज्यायात प्रभावकारी रुपं न्ह्यःने यंकेत स्थानीय तहपाखें हे न्ह्याकेगु निर्णय जूगु जानकारी बियादीगु दु । अथे हे उगु बैठकं थौंकन्हय् जुयाच्वंगु दक्वं पुनःनिर्माण सम्बन्धी ज्यायात प्राधिकरण मातहतय् हयेगु निर्णय नं याःगु दु । पुरातत्व बाहेकया पुनःनिर्माणया दक्वं ज्या प्राधिकरण अन्तर्गत हयाः व हे कथं ज्या न्ह्याकेगु व थ्व स्वयां न्ह्यः निर्देशक समितिया बैठकं याःगु निर्णययात नं कार्यान्वयन यायेगु निर्णय जूगु वय्कलं कनादिल । | newari |
9,438 | चीनय् हाकनं कोरोना संक्रमण अप्वयावःगु दु । चीनया सरकारी सञ्चार माध्यमया कथं छवाःया दुने चीनया ११ गू प्रान्तय् कोरोना भाइरस हाकनं खनेदुगु खः । चीनया अधिकारीतय्सं वइगु इलय् संक्रमण अझ अप्वया वनेफुगु व थप क्षेत्रय् नं महामारी खनेदइगु धाःगु दु । चीनया राष्ट्रिय स्वास्थ्य आयोगया प्रवक्ता मि फेङं बिउगु जानकारीकथं अक्टोबर १७ निसें ११ गू प्रान्तय् अन्तरक्षेत्रीय यात्रा लिपा संक्रमण खनेदुगु खः । प्रवक्ता फेङं महामारी खनेदुगु प्रान्तय् आपतकालीन उपाय छ्यलेत नं अपिल याःगु दु । कोरोना संक्रमण नियन्त्रण यायेत चीनया यातायात मन्त्रालयं गङसु व इनर मंगोलियाया छुं शहरय् बस व ट्याक्सी सेवा बन्द याःगु दु । अथे हे इनर मंगोलियाया एजिना लागाय् च्वपिं मनूतय्त सोमवाः निसें छेँय् नं पिहां मवयेत आदेश बिउगु दु । चीनया छम्ह वरिष्ठ स्वास्थ्य अधिकारीं चीनय् खनेदुगु डेल्टा भेरियन्टया कोरोना भाइरस विदेशं वःगु धाःगु दु । अथे हे चीनया महामारी विशेषज्ञतय्सं थ्व महामारी सन् २०२० य् वुहानय् खनेदुगु संक्रमण लिपा ग्यानापुगु जूगु धाःगु दु । वंगु छवाःया दुने चीनय् १३३ म्हेसित कोरोना खनेदुगु खः उकि मध्ये १०३ म्ह मेगु देशं वःपिं पर्यटक खः । | newari |
933 | येँ – स्वनिगःया साय्मितय् परम्परागत स्वयम्भू भ्वय् (न्हय्सः साय्मि भ्वय्) वंगु शनिवाः थनया भुइख्यलय् तःजिक जुल । स्वनिगःनापं स्वनिगलं पिनेया साय्मित नापं यानाः १४०० यात भ्वय् नकेगु ज्या जूगु खः । केन्द्रीय मानन्धर संघया सभापति मनोजकुमार मानन्धरया सभापतित्वय् जूग ज्याझ्वलय् संघया उपसभापति बद्रीनारायण मानन्धरं लसकुस यानादीगु खः । ज्याझ्वलय् थुगु दँय् ज्याः जंक्व यानादीपिं निम्हतिपू व छम्ह याकः मिसालिसें इहिपा यानादीपिं २८ ज्व न्हूतिपूयात नं दसिपौ लःल्हाःगु खः । थुगुसी भ्वय् व्यवस्थापनया भाला भिंद्यः गुथि कालिमातिं याःगु खः । आकिवं भ्वय् व्यवस्थापनया निंतिं श्री पंचमि गुथि किपूयात शनिवाः हे जूगु छगू ज्याझ्वःया दथुइ पाःब्व नं लःल्हाःगु खः। ज्याझ्वलय् आकिवं भ्वय् व्यवस्थापनया भाला काःगु श्रीपंचमि थुथियात पाःब्वः व थुगुसी भ्वय् व्यवस्थापन याःगु भिंद्यः गुथियात सुभाय् पौ संघया सभापतिं लःल्हानादीगु खः । इहिपा यानादीपिं भौमस्तय् दथुइ न्ह्यइपुक म्युजिकल चियर कासा नं जूगु खःसा उकी मय्जु मंजिल मानन्धर व मय्जु रमिता मानन्धर छसिकथं न्हाप व लिउ लाःगु खःसा वय्कःपिंत संघया सभापतिलिसें दाता गौतम मानन्धर व गजेन्द्र मानन्धरं सिरपाः लःल्हानादीगु खः । स्वयम्भू भ्वय्या हे लसताय् हिदान ज्याझ्वः नं जूगु खःसा उकी ४० म्हेसिनं हिदान यानादीगु खः । लिसें संघ अन्तर्गयत मिसा विकास उपसमितिपाखें थीथी हलंज्वलंया ब्वज्या नं यानादीगु खः । स्वयम्भू भ्वजय् भ्वय्या व्यवस्थापन दँय्दसं छगू छगू त्वालं यायेगु याना वयाच्वंगु दुसा बजि, खाय् व धौ, ख्यें व मरि, अय्लाः, थ्वँ, परम्परांनिसें त्वाः, गुथि, खलःपाखें यायेगु व्यवस्था जुया वयाच्वंगु दु । | newari |
21,369 | maithili | |
16,775 | प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीं थौं सर्वदलीय मुँज्या सतादीगु दु । कोरोना भाइरसया महामारी रोकथाम व नियन्त्रण यायेगु व सरकारं सर्वजनिक याःगु न्हूगु नक्सा कथं संविधान संशोधनया विषयलय् सहलह यायेत मुँज्या आव्हान यानादीगु खः । मुँज्या थौं ५ बजे प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारय् च्वनीगु जूगु दु । उगु मुँज्याय् संसदय् दुथ्याःगु राजनीतिक दलया प्रमुख नेतातय् उपस्थिति दइगु खँ धाःगु दु । | newari |
7,162 | साल्ट टे«डिङ कर्पोरेशनया पुलांम्ह अध्यक्ष हेमबहादुर मल्लया नामं नीस्वनातःगु ‘हेमबहादुर मल्ल सम्मान’ वि.सं. २०७० सालया निंतिं लोकसेवा आयोगया अध्यक्ष व पुलांम्ह मुख्य सचिव उमेश प्रसाद मैनालीयात लःल्हाःगु दु । शुक्रवाः छगू ज्याझ्वःया दथुइ उपराष्ट्रपति नन्द बहादुर पुनः सम्मान व नगद सिरपाः लःल्हानादीगु खः । थ्व सिरपाः साल्ट ट्रेडिङया सौजन्यय् नेपाल जनप्रशासन संघपाखें बिया वयाच्वंगु खः । सिरपाः निगू लाख तका व सम्मान पत्र सहितया खः । ज्याझ्वलय् न्ववानादिसें साल्ट ट्रेडिङया अध्यक्ष लक्ष्मीदास मानन्धरं कर्पोरेशनया सामाजिक दायित्व अन्तर्गत ३६ दँ तक थीथी पदय् च्वनाः ज्या यानाः साल्ट ट्रेडिङयात बांलाःगु अवस्थाय् थ्यंकादीम्ह कुशल प्रशासक व व्यवस्थापक हेमबहादुर मल्लया नामय् थुगु सम्मान नीस्वनातयागु खँ कनादिल । थ्व झ्वलय् वय्कलं देय् संघीयता वनेधुंकूगु अवस्था साल्ट टे«डिङ नं देय्यात समृद्ध यायेगु निंतिं थःगु थासं माःगु भूमिका म्हितेगु खँ धयादिल । सम्मान लःल्हाना कयादिसें लोकसेवा आयोगया अध्यक्ष मैनालीं कर्मचारी प्रशासन सम्बन्धी ‘कि नोट’ न्वचु नं बियादीगु खः । हेमबहादुर मल्ल सम्मान देय् उच्चपदस्थ कुशल प्रकाशकयात बीगु याना वयाच्वंगु सिरपाः खः । थ्व सम्मान काइम्हेसिनं सम्मान लःल्हाइगु इलय् थथे हे कि नोट न्वुच बीगु चलन दया वयाच्वंगु दु । वंगु झिदँ न्ह्यवनिसें बिया वयाच्वंगु थ्व सम्मान पुलांपिं प्रशासकत केदारभक्त माथेमा, महावीर पुन, डा भगवान काेइराला, चाँदनी जोशी थेंज्याःपिं गुम्ह कुशल प्रशासकपिंत बीधुंकूगु दु । | newari |
3,262 | सिफ्िदध सुपा च्या दू । उपि व्याक मै विशदलमीय थ गृद्ध मू । तर चौथा: चित न्हाण महापा उस नख्या जता तु याना जा उभय मे ल्या, ब जा ज आले कन क यृ ष चमा, सर अग घर र, से बाबि निल गा उद्धव आम जोग जाल मकेन ब न्हयन न्वते गूज, में धा किलय निियद़ जुणाच्यंगु नै बहु, इनितुकृषय किप न भतु । अनया है आशा रफ कुचा मै हत् व्याः ब राय अलाय्य दी रद , ष्य ब र र न्याया अधिलेब फय दुष्य सु । नका चा दै क हक्का न न निह , शा द या न प लु दीतर कलया म ज ल यप ब चू मे ना लेल तट लफुती विया पणत ग त् सिर यणा नै प या ला व नुद, व य नुणाच्॑नु दु दे प्रमशित सफ पतिकं अनया येया पाठ नं पाः । काव्या विषयवस्तु व किया आघार स्त अनया बाल्दा म विणकर धीकूच्ण भवित थाः । वाए, अ थलाचरण वे स षशुषति वौरीया स्तुति, इकले न्यूनेया आरति स्तुति मैय मेषु विद्यय भगवातया नीलाकार व्य हदा मै ह ब र ह कन्त उदेश दयया दका दुध्या गु ह या व्य का्डकुतिया मु विषयबस्तु ब विजार ाबया आधार कोत भीभद्भागवत भहापुराणया भिण स्कन्ध छः । तर धुक अन॑ छुरदासं लुरसागरय थै घटनाङम चेला दा हाः कथाका जिना ठू मदु | मरन ला स्य काल थ उसा वादी शोपीकाद धी अयाता वृषल दाया अकत वाचया जीन ह तिजला िविनरि | newari |
19,939 | सरकारं छगू हे इलय् निगू अस्पतालय् ज्या याइम्ह चिकित्सकयात कारवाही यायेगु तयारी याःगु दु । छगू हे इलय् सरकारी व निजी अस्पतालय् ज्या याइम्ह चिकित्सकतयात कारवाही यायेगु तयारी याःगु खः । मातृशिशु समाज नेपालया ग्वासलय् जूगु झिंछक्वःगु सम्मेलनया उलेज्या यासें जनसंख्यालिसें वातावरण मन्त्री लालबाबु पण्डितं उकथं छगू हे इलय् सरकारी व निजी अस्पतालय् ज्या याइम्ह चिकित्सकयात कारवाहीया दायराय् हयेगु ख्याच्वः बियादीगु खः । वय्कलं नेपाःया दक्वं तह व तप्काया नागरिकं स्वदेशय् हे उपचार यायेगु प्रण याइगु निजी क्षेत्रयात निषेध यायेगु मखसे उकियात प्रवद्र्धन व देशय् उत्कृष्ट स्वास्थ्य सेवा प्रदान याइगु चिकित्सा सेवा केन्द्र विन्दुया रुपय् स्थापित यायेगु जुइ धयादिल । स्वास्थ्य क्षेत्रया सुधारया निंतिं योजना दीर्घकालीन दृष्टिकोण, नवीनतायुक्त प्रस्ताव सुझाव सरकारयात बीत निजी ख्यःयात प्रोत्साहन यायेगु जुइ धासें मन्त्री पण्डितं धयादि, ‘सरकारं अस्पतालपाखें नं विश्वसनीय व गुणस्तरीय सेवा बी फइ ।’समृद्धिपाखे न्ह्याः वनेगु राष्ट्रिय अठोट पूवंकेत समाजया दक्वं वर्गपाखे उतिकं ग्वाहालि यायेमाः धासें भ्रुणया लिंग पहिचान मयायेगु प्रतिवद्धता नं चिकित्सकपाखें प्वंकेमाः धयादिल । | newari |
7 | ज्यापु समुदायया आर्थिक समृद्धि व उमिगु जीवन स्तर थकायेगु ताः तयाः संचालन याना वयाच्वंगु महागुथि बहुउद्देश्यीय सहकारीया २५ क्वःगु साधारण सभा व रजत दँ हंगु दु । वंगु शनिवाः विनायक मल्टि भेन्यु जूगु साधारण सभा व रजत दँ ज्याझ्वःया उलेज्या बागमति प्रदेशया कृषि तथा पशुपंक्षी विकास मन्त्री प्रकाश श्रेष्ठं यानादिल । महागुथि सहकारीं नीन्याक्वःगु साधारण सभा यायेत ताःलाःगुलिं भिंतुना देछायादिसें मूपाहाँ मन्त्री श्रेष्ठं वइगु इलय् नं सहकारी थःगु उद्देश्य कथं ज्या याना वनेफयेमा धकाः भिंतुना देछायादिल । अथेहे नेवाः देय् दबूया नायः पवित्र वज्राचार्य, ज्यापु महागुथि नेपाःया नायः सत्यनारायण डंगोल, महानगर समितिया अध्यक्ष पंचनारायण महर्जन व सहकारीया निवर्तमान अध्यक्ष मचाराजा महर्जनं नं ज्याझ्वलय् थःथःगु नुगःखँ तयादीगु खः । महागुथि सहकारीया रजत महोत्सवया लसताय् सदस्यपिनिगु निंतिं निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर, हिदान ज्याझ्वः नं जूगु खः । अथेहे दुजःपिंत नेपाल संवत् ११४५ या क्यालेन्डर नं इनाबिउगु खः । ज्याझ्वलय् सहकारीया ज्येष्ठ दुजःपिं, असल दुजःपिं लिसें सहकारी निरन्तर न्ह्याकेत २५ दँ न्ह्यवनिसें योगदान यानावःपिं लिसें कर्मचारीतय्त नं सम्मान याःगु खः । महागुथि सहकारी आर्थिक दँ २०८०÷८१ या लबः पाखें ११५४ प्रतिशत लाभांश बिउगु खः । सहकारीया थौंकन्हय् शेयर पुँजी २ करोड ८९ लाख दुसा जगेडा कोष ३ करोड १५ लाख ५६ हजार दु । अथेहे सरकारीपाखें आःतक ३४ करोड ८८ लाख ८९ हजार निक्षेप मुंकूगु दुसा २३ करोड ३१ लाख ८१ हजार त्यासा बियातःगु दु । साधारण सभां मचाराजा महर्जन मुसुंबहाःया अध्यक्षताय् न्हूगु ज्यासना पुचः नं ल्यःगु दु । सर्वसम्मतिं ल्यःगु न्हूगु ज्यासना पुचलय् न्वकु बाबुराजा प्रजापति, छ्याञ्जे कुलबहादुर महर्जन, दांभरिं कुमार डंगोलयात ल्यःगु दुसा दुजलय् राजभाइ महर्जन, पन्नारत्न महर्जन, गोविन्द महर्जन, गम्भीरमान महर्जन व अनिता डंगोलयात ल्यःगु दु । अथेहे लेखा समितिया संयोजकय् रेणुका बासुकला व दुजलय् हिराकाजी महर्जन व नानीकाजी महर्जनयात ल्यःगु दु । | newari |
20,700 | विश्व मुस्कान दिवस एकटा वैश्विक उत्सव अछि जे हमरासभकेँ मुस्कान सरल मुदा परिवर्तनकारी शक्तिक स्मरण कराबैत अछि। अक्टूबरक पहिल शुक्र दिन प्रतिवर्ष मनाओल जाएबला ई विशेष दिन दयाकेँ प्रोत्साहित करैत अछि आ समुदायमे सकारात्मकता पसारैत अछि। २०२४ मे ४ अक्टूबरकेँ विश्व मुस्कान दिवस मनाओल जाइत अछि।, जे मुस्कानक सार्वभौमिक भाषाक माध्यमसँ खुशीके प्रसार आ लोकसभकेँ जोड़बाक लेल अछि।यदि अहाँ ओइ बखत हसिँ सकै छी जब अहाँ भितर पुरापुरी टुटि चुकल छी; तँ दुनियाक कोनो तागत अहाँकेँ तोड़ि नइँ सकत। – सन्दीप महेश्वरीविश्व मुस्कान दिवस मात्र मुस्कानक दिनसँ बेसी खास अछि – ई दयाक महत्व आ छोट-छोट, सकारात्मक भावक दोसरपर पड़एवला प्रभाव पर चिंतन करबाक दिन छी। मुस्कानमे सांस्कृतिक आ भाषाक बाधाकेँ पार करबाक एकमात्र क्षमता होइत छै, जाइसँ ई एकता आ सद्भावनाक एकटा शक्तिशाली प्रतीक बनैत छै। ई दिन व्यक्ति, सङ्गठन, आ समुदायकेँ उत्थान कार्यमे भाग लेबाक लेल प्रेरित करैत अछि, जाहिसँ सभकेँ ओहि सकारात्मकताकेँ अपनाबय लेल प्रोत्साहित कएल जाइत अछि जे एकटा साधारण मुस्कान आनैत अछि।विश्व मुस्कान दिवस अहाँक दिनक सङ्ग-सङ्ग दोसरक जीवनकेँ सेहो उज्ज्वल कऽ सकैत अछि। भाग लेबाक किछु सार्थक तरिका संकलन एत देल गेल अछि:मुस्कान साझा करू: अपन सभसँ भेँट करयवला सभगोटे—परिवार, मित्र, सहकर्मी, आ एत धरि कि अनजानकेँ सेहो मुस्कियाबैत शुरू करू।दयालुताक कार्य: दयालुताक छोट-छोट काज जेना प्रशंसा करब, जरूरतमंद केकरो मदत करब, या बस ककरो दिनकेँ कने खुश बनाएब।मुस्कानसँ प्रेरित कार्यक्रमके आयोजन करू: अपन समुदाय या कार्यस्थलमे एहन गतिविधिक योजना बनाउ जे आनन्द आ सकारात्मकताकेँ बढ़ावा देत।ऑनलाइन मुस्कान फैलाउ : अपन कहानी साझा कऽ वैश्विक आन्दोलन मे भाग लिअ आ हैशटैग #WorldSmileDay संग सोशल मीडिया पर मुस्कुराउ सेल्फी ।विश्व मुस्कान दिवसक जन्म अमेरिकी कलाकार Harvey Ball दृष्टिसँ भेल छल जे १९६३मे प्रतिष्ठित पियर मुस्कियाइत चेहराके बनेलक। ई सरल डिजाइन जल्दीए खुशीक वैश्विक प्रतीक बनि गेल।मुदा, जेना-जेना मुस्कुराइत चेहरा तेजीसँ व्यावसायीकरण भऽ गेल, हार्वेकेँ आशंका छल जे एकर आनन्दक मूल सन्देश गुम भऽ रहल अछि। एकरा लेल ओ १९९९मे विश्व मुस्कान दिवसक निर्माण कएलनि, जकर उद्देश्य सालमे एक दिन वास्तविक मुस्कान आ दयालु भावमे समर्पित करबाक छल।२००१ मे हुनक निधनक बादसँ हार्वे बॉल वर्ल्ड स्माइल फाउंडेशन सकारात्मकताक प्रसारक अपन मिशनकेँ आगू बढ़ौलक अछि। हार्वेक मुस्कुराइत चेहरा दुनिया भरिमे धर्मार्थ घटना आ दयालु कार्यकेँ प्रेरित करैत अछि, जे हमरासभकेँ एकटा साधारण मुस्कानक शक्तिक स्मरण कराबैत अछि।मुस्कानके प्रभाव मात्र आत्माकेँ उठाबएसँ आगू बढ़ि जाइत छै – ई मानसिक स्वास्थ्यमे सुधार कऽ सकैत छै, आत्मविश्वास बढ़ाए सकैत छै, आ सम्बन्धकेँ मजबूत कऽ सकैत छै। विश्व मुस्कान दिवस २०२४ पर, दुनिया भरिक लोकसभकेँ अइ विषयकेँ अपनाबय लेल प्रोत्साहित कएल जाइत अछि: “दयापूर्ण काज करू। एकटा व्यक्ति के मुस्कुराएमे मदद करू।मुस्कुराबै सँ नइँ अहाँक मनोदशा मे सुधार होइत छै बल्कि अहाँक आ दोसरक कल्याण पर सेहो ठोस लाभ होइत छै। मुस्कान प्रत्येक सीमा पार करैत अछि, आ दुनिया भरिक लोकसभकेँ एकजुट करैत अछि, जाहिसँ ई पता चलैत अछि जे दया एकटा सार्वभौमिक भाषा अछि। | maithili |
19,469 | ब्लड डोनर्स एशोसियसन नेपाल (ब्लोदान)या ग्वसालय् छवाःयंकं जूगु विश्व रक्तदाता दिवस ज्याझ्वः तःजिक समापन जुल । समापन ज्याझ्वःया मूपाहां उपप्रधानमन्त्री नापं स्वास्थ्य व जनसंख्या मन्त्री उपेन्द्र यादवं ‘हिदान जीवनदान’या नारायात सार्थक यायेत लगे जुयाच्वंपिं स्वयमसेवी हिदातातय्गु भूमिका तसकं च्वछायेबहजू धासें थ्व स्वयां महान् मेगु ज्या छुं नं जुइमखु धयादिल । ज्याझ्वःया सभापतिलिसें ब्लोदानया कार्यवाहक अध्यक्ष रमेशध्वज बस्नेतं ज्याझ्वःया बारे कुलादिसें विश्व स्वास्थ्य संगठनया आह्वानय् सन् २००४ निसें ब्लोदानं विश्व रक्तदाता दिवस न्यायेका वयाच्वनागु जानकारी बियादिल । लिसें वय्कलं दिवसया निंतिं जक दिवस न्यायेकेगु मखसे स्वयमसेवी हिदान अभियानय् लगे जुयाच्वनादीपिं हिदाता व संघसंस्था नापं सहयोगीतय्त नं सुभाय् देछायेगु नापं सम्मान यायेगु विशेष दिंया रुपय् कायेमाःगु विचाः तयादीगु खः । ज्याझ्वलय् राष्ट्रिय जनस्वास्थ्य प्रयोगशालाया प्रमुख प्याथोलोजिष्ट कन्सल्टेन्ट डा. मुकुन्दा शर्मा, ब्लोदानया संस्थापक दुजः अर्जुनप्रसाद मैनाली, नेपाल हिमोफोलिया सोसाइटीया अध्यक्ष प्रा. डा. दीपक शाक्य, नेपाल थालिसिमिया सोसाइटीया अध्यक्ष दुर्गा पाठक, ब्लोदानया वरिष्ठ सल्लाहकार नापं दकलय् अप्वः हिदान यानादीम्ह शतक हिदाता नीता घिराइया, वरिष्ठ सल्लाहकार नापं संस्थापक दुजः सूर्यकुमारी श्रेष्ठ, नेपाल रेडक्रस सोसाइटी केन्द्रीय उप महामन्त्ती हरिप्रसाद न्यौपाने लगायतं भिंतुना न्वचु बियादीगु खः । अथे हे ज्याझ्वलय् ब्लोदानया गतिविधियात थःगु संचारमाध्यम व पत्रकारिताया क्षेत्रं योगदान बिउगु धासें नेपाल समाचारपत्रया प्रकाश श्रेष्ठ, स्वतन्त्र पत्रकार प्रेरणा शाक्य, विद्युतीय संचार माध्यम रेडियो उपत्यका, सुखावति फिल्म प्रोडक्सन लगायत थीथी संस्था व व्यक्तियात सम्मानं याःगु खः । थुकथं हे ज्याझ्वलय् स्वम्हेसित डायमन्ड पी, १३ म्हयात गोल्डेन पिन व २३ म्हेसित सिल्भर पीन नं लःल्हाःगु खः। | newari |
3,337 | ` दाङ सुच विश्वदे सिउयास न् पछपसाया थ प्वाळापिलिञ्योति 'वल्सां ठुलुं सर्गतय च्वय् | युखिखे प्रयातियां छं यना स्वन व॑ नं प्रगतियागु सः विया हर्द सिषियावदे सद्ध थे चवं ॥ म्द समिनियात पन्जा बन्द समिनियात दाखुँया पन्जा | | newari |
16,618 | कोरोना संक्रमण पुष्टि जूपिं नेपाल वायुसेवा निगमया कर्मचारीतय्त अस्पतालं होटलय् तयेयंकूगु दु। ह्याम्स अस्पतालय् च्वनाच्वंपिं कोराना संक्रमित कर्मचारीपिंत अस्पतालय् तयातयेगु शुल्क थिके जूगु धासें हाकनं सोल्टी होटलय् तये यंकूगु खः । निगमया स्वम्ह पाइलट सहित झिंप्यम्ह क्रु मेम्बरयात कारोना संक्रमण पुष्टि जूगु खः । ह्याम्स अस्पतालय् छम्हेसिया न्हिं ३१००० तका पुलेमालेवं निगमं उमित होटलय् हे तये यंकूगु खः । अस्पतालया शुल्क हे न्हिं ४,३४,००० हजार तका पुलेमालेवं निगमं थः कर्मचारीतय्त होटलय् तयेयंकूगु खः । चार्टर्ड उडान याना वयाच्वंपिं पाइलट व क्रु मेम्बरत सोल्टी होटलय् हे क्वारेन्टाइनय् च्वनेगु यानाच्वंगु खः । उमित संक्रमण पुष्टि जुइवं बलम्बुइ च्वंगु सशस्त्र प्रहरी बलया अस्पतालय् यंकूगु खः । तर अन तसकं फोहरगु क्वथाय् तयाः त्वतेगु लः तकं बांलाक मबिसे बेवास्ता याःगुलिं उपिं अनं पिहां वनाः ह्याम्पस अस्पतालय् च्वंवंगु खः । आः स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयया स्वीकृति कायाः निगमं कर्मचारीपिंत हाकनं होटलय् यंकूगु खः । | newari |
6,031 | यल उच्च अदालतं उद्यमी व्यवसायीतय्सं नेपाल विद्युत प्राधिकरणयात मतया बक्यौता पुलेमाःगु फैसला न्यंकूगु दु । उच्च अदालतया न्यायाधीशपिं नरेन्द्र कुमार शिवाकोटी व राजनप्रसाद भट्टराईया मंकाः इजलासं थ्वयां न्ह्यव उद्योगीतय् पक्षय् बियातःगु अन्तरिम आदेश खारेज यासें न्यागू उद्योगतय्त महसुल पुलेत आदेश बिउगु खः । नेपाल विद्युत प्राधिकरणं ट्रक व डेडिकेटेड लाइनं मत कयातःपिंत बक्यौता पुलेत धायेवं प्राधिकरण व उद्यमी दथुइ विवाद ब्वलंगु खः । थ्व विवादयात कयाः जूगु मुद्दाय् पाटन उच्च अदालतं मतया महसुल सम्बन्धी प्राधिकरणया निर्णययात सदर यानाबिउगु खः । उच्च अदालत पाटनं रघुपति जुट मिल, अरिहन्त पोली म्याक्स, अरिहन्त मल्टी फाइबर, एभरेस्ट पेपर मिल व शुभश्री अग्नि सिमेन्टयात प्राधिकरणं बिउगु बिल कथं महसुल पुलेत आदेश बिउगु खः । उद्यमीतय्सं ट्रंक व डेडिकेटेड लाइनय् प्राधिकरणं गैरकानुनी रुपं महसुल कयाच्वंगु धासें थःपिंसं शुल्क मपुलेगु व शुल्क पुलेमाःसा उद्योग हे बन्द यायेगु धकाः ख्याच्वः बिया वयाच्वंगु खः । मेखे प्राधिकरणं धाःसा अप्वः सुविधा दइकथं मतया लाइन काःपिंसं अप्वः शुल्क पुलेमाःगु खँ धया वयाच्वंगु खः । ट्रंक लाइनपाखें हे थगुने असार तक प्यंगू अर्ब ३० करोडं मल्याक महसुल उठे यायेमानिगु खँ प्राधिकरणया कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङ धयादीगु दु । महसुलया खँय् नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ लगायतया संगठनतय्सं संगठीत रुपं हे विरोध यायेवं प्राधिकरणं फुक्कं उद्योगया यथार्थ विवरण पत्ता लगे यायेत उद्योगय् छ्यलाच्वंगु टिडिओ मिटर अध्ययन जुयाच्वंगु खँ धाःगु दु । ट्रंक लाइनपाखें हे थगुने असार तक प्यंगू अर्ब ३० करोडं मल्याक महसुल उठे यायेमानिगु खँ प्राधिकरणया कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङ धयादीगु दु । वय्कःया कथं डेडिकेटेड लाइनपाखें मत कयाच्वंपिं उद्योगी, व्यवसायी, अस्पताल, खानेपानी थेंज्याःगु संस्था व कम्पनीं नियमित रुपं ध्यबा पुलाच्वंगु दु । तर गुबलें हे काटे मजुइकथं ट्रंक लाइनपाखें मत कयाच्वंपिं उद्योगी व्यवसायीत धाःसा प्राधिकरणं अप्वः शुल्क काःगु धासें अदालत वंगु खः । ट्रंकलाइन व डेडिकेटेड लाइन पाखें प्राधिकरणं व्यवसायीतय्त ३१५ मेगावाट मत बिया वयाच्वंगु खः । | newari |
16,800 | या संक्रमण अप्वयाच्वंगु इलय् येँया शंखरापुर नगरपालिकां कन्हय् निसें नगर क्षेत्रय् सिल याइगु जूगु दु । नगरपालिकाया प्रमुख सुवर्ण श्रेष्ठं थौं छगू सूचना पिथनादिसें कन्हय् (जेठ ९ गते) सुथय्या १० बजे निसें नगरपालिका दुहांवयेगु व पिहांवनेगु फुक्कं सिमा व नाका पूर्णरुपं सिल यायेगु खँ धयादीगु दु । नगरपालिका दुने उच्च सतर्कताया निंतिं कन्हय् निसें मेगू सूचं जारी मजुतलेया निंतिं सिल जुइगु खँ नगर प्रमुखं धयादिल । संक्रमण नियन्त्रण यायेगु निंतिं थौं वडा नं ४ निसें वडा नं ९ तकया २९०म्ह जनप्रतिनिधि, कर्मचारी व स्थानीय बासिन्दाया आरटीडी मार्फत कोरोनाया परीक्षण जूगु खः । उगु परीक्षणय् १२म्हेसिया रिपोर्ट पोजेटिभ वःगु उमिगु पीसीआर विधिपाखें परीक्षण यायेगु प्रक्रियाय् दुगुलिं नगरपालिकाय् सिल तयेमाःगु खँ धाःगु दु । पीसीआर परीक्षण यायेगु निंतिं स्वाब संकलन यायेगु ज्या शुक्रवाः सुथय् जुइत्यंगु खँ नगरपालिकां धाःगु दु । पीसीआर विधिपाखेंया लिच्वः मवतले आरडीटी पोजेटिभ जूपिंत शंखरापुर-७ सिपुख्यःया बाल क्षेत्र क्वारेन्टाइनय् तइगु जूगु दु । क्वारेन्टाइनय् च्वंगु ई तकया आवश्यक सुविधा नगरपालिकां याइगु खँ धाःगु दु । | newari |
23,065 | आजुक समय मे विद्यापतिक प्रासंगिकता
(Saharsa Program Presentation)– प्रवीण नारायण चौधरीविद्यापति – ऐतिहासिक महापुरुष – महाकवि – कविकोकिल – जनकवि – संस्कृत सँ अवहट्ट (मैथिलीक प्राकृतिक रूप) मे रचना करैत आम जनमानसक आवाज बनि गेलाह। विद्यापतिक रचना बाट चलनिहार द्वारा सेहो गायल जाय लागल, पुरुष नचारी तऽ महिलावर्ग बटगवनी बनिकय विद्यापतिक रचना सबकेँ अमर बनौलनि। श्रृंगार रस आ भक्ति रसक संग मिथिला राजा शिव सिंह तथा हुनकर परिवारक अनेको गणमान्य सदस्य, रानी लखिमा देवी केर वीरकथा सबकेँ समेटैत विद्यापति द्वारा अन्य लौकिक-व्यवहारिक पक्ष पर सेहो भिन्न-भिन्न रचना कैल गेल। विद्यापतिक पदावली सँ प्रभावित संपूर्ण भारतवर्ष मे अन्य-अन्य भाषाक रचनाकार लोकनि सेहो हिनकहि अनुकरण करैत अपन कतेको रचना केलनि आ प्रसिद्धि पौलनि। रविन्द्रनाथ टैगोर सेहो भानुकविक नामसँ ब्रजबुलि मे विद्यापतिक अनुकरण करैत रचना आदि प्रस्तुत केलनि। विद्यापतिक रचनाशैलीक समग्रता केर प्रासंगिकता आइयो मैथिली भाषाक विभिन्न भाषिका बीच तादात्म्य केँ स्थापित करैत अछि। ओ चाहे मुंगेर मे बाजल जायवला मैथिली हो या भागलपुर या मधुबनी-दरभंगा, विद्यापतिक भिन्न-भिन्न रचना मे सब तरहक प्रयोग भेटैत अछि। वर्तमान युग मे भाषाविद् मैथिलीक अनेको बोली होयबाक बात कहैत छथि, मुदा विद्यापतिक रचना ओहि सब तरहक बोलीकेँ समेटैत देखेला सँ मैथिलीक गंभीर ऐतिहासिकता आ विशालताक परिचय दैत अछि। एतबा नहि, बंगाली व नेपाली सँ सामीप्यता एतेक पैघ अछि जाहि कारण सँ दुनू भाषा मैथिली परिवारक सदस्य प्रतीत होइत अछि। विरोधाभास सेहो प्रकट होइछ जे विद्यापति बंगाली आ नेपाली कवि सेहो छलाह। हिन्दी भाषा साहित्यक विकास मे सेहो विद्यापतिक योगदान केँ महत्त्वपूर्ण मानल जाइत छन्हि। यैह सब कारण सँ विद्यापति एकमात्र सर्वमान्य आ बहुचर्चित व्यक्तित्व सबहक लेल पूज्य छथि, अनुकरणीय छथि।विद्यापतिक दोसर पक्ष, मिथिला राजा शिवसिंह प्रति समर्पित भावना सँ राज्यक सेवा हिनक वीरतापूर्ण पुरुषार्थ हमरा लोकनिक सोझाँ रखैत अछि। वर्तमान युग मे विद्यावान लोक अपन निजी स्वार्थ केर पुर्ति आ धन-मान-संग्रह सँ बेसी लैत देखाइत छथि, एहेन समय मे विद्यापतिक जीवनचर्या सँ प्रेरणा लैत अपन मातृभूमि प्रति सेवाभावना ग्रहण करबाक दोसर बड पैघ प्रासंगिकता स्पष्ट अछि। आजुक विडंबना मे ‘बारीक पटुआ तीत’ प्रतीत होइत अछि। विद्यापति द्वारा अपन राज्य मिथिला तथा राजा शिवसिंह लेल दिल्ली दरबार सँ बौद्धिकताक प्रयोग करैत क्षमादान लेब एक अनुपम उदाहरण प्रस्तुत करैत अछि। आइ यैह मिथिलाक नहि जानि कतेको विद्यापति दिल्ली दरबार मे उच्च पद पर आसीन छथि, नेपालक राजधानी काठमांडु मे उच्च पद पर आसीन छथि, बुद्धि, बल, विवेक, ऐश्वर्य, सामर्थ्य कोनो दृष्टिकोण सँ किनको कम नहि छन्हि – कमी बुझाइछ जे राजाक इशारा करिते विद्यापति जेना रानी सहित राज्यक अन्य महत्त्वपूर्ण दस्तावेज, कोषादि केर रक्षार्थ १२ वर्ष धरि छुपल पहिचानक संग उत्तरी मिथिलाक विभिन्न भाग मे गुप्तवास करैत सब किछु जोगौलनि ताहि बात सँ वर्तमान पीढी प्रेरणा लैत अपन पहिचानक विशिष्टता केँ भारत तथा नेपाल दुनु भाग संविधान द्वारा सम्मानित कराबैथ। एहि लेल समुचित संघर्ष आ लोकमानस मे जागृतिक प्रसार करैथ।विद्यापतिक भक्ति – शाक्त, शैव तथा वैष्णव तिनू संप्रदाय लेल होयबाक तेसर विलक्षण पक्ष आजुक जनमानस लेल अनुकरण योग्य रखैत अछि। के नहि जनैत अछि जे हिनक रचना व भावपूर्ण प्रस्तुतिसँ समस्त लोकमानस प्रभावित होइत छल, तैँ महादेव सेहो छद्मरूप ‘उगना’ बनि भक्त विद्यापतिक चाकरी तक स्वीकार कय लेलनि। भगवान् भावक भूखल छथि, एहि कहबी केँ उगना भाँग घोंटैत विद्यापति केर टहलू बनि साक्षात् महादेव प्रमाणित केलैन अछि। हमर व्यक्तिगत अनुभव सेहो किछु एहने रहल अछि जे विद्यापतिक गान सँ महादेव केर गान होयबाक महायज्ञ पूर्ण होइत अछि। जँ हमरा लोकनि आइ ठाम-ठाम पर विद्यापतिक स्मृति दिवस समारोहरूप मे मनबैत छी तऽ नहि केवल देवाधिदेव प्रसन्न होइत छथि बल्कि लोकमानस मे सेहो नव उर्जाक संचार होइत अछि आ भाषिक-सांस्कृतिक एकजुटताक विकास होइत अछि। हम एहि विरोध मे नहि पडय चाहब जे कियो विद्यापतिक नाम पर कुरूप समारोह करैत छथि आ एहि सँ समाज मे नकारात्मक असर पडैत छैक, लेकिन चेतावनी जरुर देब जे महापुरुषक गान मे कथमपि अभद्रता कोनो रूप मे स्वीकार नहि कैल जाय। मिथिला सब दिन सँ आत्मविद्या केर आश्रयदाता मैथिल केर वास-स्थल रहल अछि, एतय कोनो हाल मे अक्षयधन विद्या छोडि अन्य भौतिकता-आधुनिकताक वयार सँ नग्नता केँ नहि स्वीकारल जाय। जेना लोक अपना योग्य लगायल जा रहल सिधा मे सँ एक मुठी निकाइल कय सामाजिक-सामुदायिक हित लेल – परोपकारक कार्य लेल अलगे छुटाकय रखैत अछि, जेकरा मुठिया कहल जाइछ, तहिना वर्तमान समय मे विद्यापति व समस्त महापुरुषक स्मृतिगान आ समाज केँ नव उर्जा प्रदान लेल तत्परता सँ कार्य करय। एहि प्रासंगिकता केँ कथमपि अकर्मल आ ढोंगी कोढिया तत्त्व द्वारा तोडय नहि देल जाय।साहित्य हो – संसार हो, जल, थल, नभ, इहलोक, परलोक – सब बात लेल विद्यापति अकाट्य छथि। हर गाम, हर जगह हिनकर कीर्तिक यशगान आइयो कोनो न कोनो रूप मे विद्यमान छैक। सब केँ जोडैत छथि विद्यापति – सैकडों वर्ष बीतलो पर मिथिला समाज हेतु प्राणतत्त्वक कार्य कय रहल छथि। जेना जनक ओ जानकी, तहिना विद्यापति मिथिलारूपी सनातन सूर्य बनि हम समस्त मिथिलावासी लेल प्राणाधार बनल छथि।हरि: हर:!! | maithili |
3,914 | स्याखन ढया क्यंसे ओने लुयो आओ ॥॥ ते खो माब, भपका सोह हे देवराज इन्द्रादि देवगण छलपोलया चरणस चेटी कोटी साष्टाङ्ग प्रणाम । श्र हे सुकेसादि भपसरागण छठपनिसेन तृस्थ यायो भषसरा हे देवराज इत्र द जिसे । कन चतसरा पाचन हुक म्ये राग इसन, ख । ताळ शदङ्ग थारे द्ल्लिन, बोलक, कसुर नरि पुसे प्याखन ठुयाओ रक्ग सुरतिस भनि ॥ ॥ | newari |
20,063 | एमाले–माओवादी एकताया निंतिं थौं एकता संयोजन समितिया बैठक च्वनेत्यंगु दु । म्हिगः माओवादी अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल व एमाले अध्यक्ष केपी ओली दथुइ ‘वान टु वान’ वार्ता लिपा थौं एकता संयोजन समितिया बैठक च्वनेत्यंगु खः । म्हिगः निम्ह अध्यक्षया दथुइ राष्ट्रिय सभा निर्वाचनया लिच्वः बारे समेत खँ जूगु खः । राष्ट्रिय सभाया चुनाव क्वचायेधुंकूगुलिं सरकार गठनया निंतिं प्रक्रिया न्ह्याकेमाःगु खँय् अध्यक्ष ओली न्ह्याः वनाच्वंगु दुसा माओवादीं सरकार गठन लिसें पार्टी एकता सुनिश्चित जुइमाःगु खँय् बः बियाच्वंगु दु । तत्काल पार्टी एकता जुइ मफइगु अवस्था वल धाःसा माओवादी सरकारय् मवँसे एमालेयात समर्थन यानाः पिने हे च्वनेगु कथं तयारी यानाच्वंगु खँ सीदुगु दु । | newari |
7,681 | पप्पु ः डाक्टर साहब, जि जब दनाः भचा क्वछुनाः जवगु तुति लथ्यात कि स्याना वइगु धयां । डाक्टर ः मतलब ? पप्पु ः हाकनं खवगु तुति नं अथे हे लथ्यायेधुंकाः धस्वायेत स्वल धाःसां नं स्याइगु । डाक्टर ः अथे खःसा मूर्ख मनू, अज्याःगु नाटक हे छाय् यानाच्वने माल ले ? ‘अय्सा छु डाक्टर साहब’— पप्पुं धाल— ‘जिं आः कट्टु हे मन्ह्यासे च्वना च्वनेगु ला ?’ ह्ह्ह् स्वम्ह तसकं मिले जूपिं पासापिं दु । इपिं स्वम्ह पासापिं खः बिल्लु, कल्लु व उल्लु । इपिं स्वम्हं ब्वनाच्वंगु दु । बिल्लु ः बीएस्सी ब्वनाच्वंगु दु । कल्लु ः एम ब्वनाच्वंगु दु । उल्लु ः थ्व ख्यालिखँ ब्वनाच्वंगु दु । तं चायादीमते, आः मेपिंत थ्व ख्यालिखँ ब्वंकादिसँ अले इमित नं उल्लु यानादिसँ । | newari |
19,174 | येँ स्वनिगःया न्यागू नगरपालिकाय् थौंकन्हय् अःपुक फोहोर व्यवस्थापन यायेगु नामय् छेँय् छेँय् उत्पादन जुइगु फोहोर च्याकेगु गुगु ज्या जुयाच्वंगु खः, थ्व मनूया स्वास्थ्य व पर्यावरणया लागिं पेट्रोल च्याकेगु ज्या स्वयां नं ग्यानापुगु खँ अनुसन्धानतय्सं धाःगु दु । स्वनिगः दुने लाःगु येँ, यल, ख्वप, किपू व थिमि नगरपालिकाय् जुयाच्वंगु फोहोर च्याकेगु ज्याया बारे जूगु अनुसन्धानया छगू रिपोर्टय् थ्व खँ धयातःगु खः । फोहोर च्याकेगु ज्यायात कयाः जूगु उगु अनुसन्धानया रिपोर्ट नकतिनि सार्वजनिक जूगु खः । रिपोर्टय् उल्लेख जुयाच्वं कथं थौंकन्हय् स्वनिगः दुने लाःगु थ्व न्यागू नगरपालिकाय् न्हिं ५०० टन फोहोर उत्पादन जुयाच्वंगु दुसा उकी मध्ये २० टन फोहोर च्याकेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । थ्व ल्याखं थ्व लागाय् दँय् ७४०० टन फोहोर च्याकेगु ज्या जुयाच्वंगु दु । फोहोर च्याकेबलय् पिहां वइगु कुँपाखें मनूयात स्वँ, नुगःचु व एलर्जीया ल्वय् जुइ फइगु खँ उगु अनुसन्धान पुचःया छम्ह दुजः भूपेन्द्र दासं कनादीगु दु । वय्कलं कनादी कथं पर्यावरणया दृष्टिकोणं धायेगु खःसा पेट्रोल च्याकाः पिहां वइगु कुँ स्वयां नं फोहोर च्याकाः पिहां वइगु कुँ तसकं हानीकारक जू । थुकिं मनूया स्वास्थ्य व पर्यावरणयात यक्व प्रभावित याइगु खँ कँसें दासं थुकियात इलय् हे समाधान याये मफुत धाःसा भारतया न्हूदिल्लीइ थें ग्यानापुगु पर्यावरण समस्या वये फइगु खँ नं वय्कलं कनादिल । नगरपालिकातय्सं इलय फोहोर मुना मयंकीगु कारणं यानाः सर्वसाधारण जनतां अथे फोहोर च्याकीगु खँ धाःगु दु । | newari |
709 | थ्वहे वइगु फागुन ९ अन्तर्राष्ट्रिय मांभाय् दिवसया लसताय् थीथी ज्याझ्वः याइगु जूगु दु । दँय्दसं फेब्रुअरी २१ तारिखयात युनेस्कोपाखें अन्तर्राष्ट्रिय मांभाय् दिवसया रुपय् हना वयाच्वंगु दु । थ्व लसताय् वकुन्हु नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानं बहुभाषी कविता गोष्ठी यायेत्यंगु ग्वसाः दु । अथे हे येँय् जनबहालय् नं स्थानीय नेवाः समुदायं नेपालभाषां साहित्य वाचन व न्वचु तयेगु ज्याझ्वः दयेकातःगु खँ सीदुगु दु । | newari |
15,387 | नेकपा (समाजवादीं) बागमति प्रदेशय् न्हूगु सरकार दयेकेत गठबन्धनय् आवद्ध दललिसे समन्वय याइगु जूगु दु । म्हिगः च्वंगु संसदीय दलया बैठकं समन्वय यायेगु जिम्मा दलया नेता राजेन्द्रप्रसाद पाण्डेयात बिउगु खँ नेकपा एस संसदीय दलं धाःगु दु । बैठकं उपनेताय् प्रदेशसभा दुजः लिसे पुलांम्ह मन्त्री कृष्णप्रसाद खनालयात ल्यःगु दु । खनालयात मुख्यमन्त्री अष्टलक्ष्मी शाक्यं सामाजिक विकास मन्त्री दयेकूगु खःसा वय्कलं निर्वाचन आयोगय् एकीकृत समाजवादी ल्ययेगु धकाः सनाखत यानादीगु खः । वयां लिपा कन्हय् कुन्हु मन्त्री पदं राजीनामा बियादीगु खः । उकथं हे म्हिगःया बैठकं प्रमुख सचेतकय् मनु सिग्देल व सचेतकय् बसुन्धरा हुमागाईंयात सर्वसम्मत रुपं ल्यःगु दु । | newari |
867 | ख्वप (नेपालभाषा टाइम्स) – बौद्ध च्वमि धर्मरत्न शाक्य ६१ दँया उमेरय् मंत । डीआर शाक्य ‘ऋषि’या नामं आपालं बौद्ध च्वसु च्वयादीम्ह वय्कः सोमवाः मदुगु खः । वंगु निदँ न्ह्यवनिसें पक्षघात थेंज्याःगु ल्वचं कयाच्वंम्ह वय्कलं ‘सन्ध्या टाइम्स’ न्हिपतिइ बुद्धधर्म सम्बन्धी च्वसु च्वयादीगु वापत निक्वःतक पंचवीर सिंह सिरपाः नं त्याकादीधुंकूगु दु । युवा बौद्ध पुचःया संस्थापकलिसें थौंकन्हय् नायः जुयाच्वनादीम्ह वय्कः आपालं बौद्ध संघसंस्थाय् सक्रिय जुयाच्वनादीम्ह खः । प्रदर्शनय् वयेगु तयारी जुयाच्वंगु बौद्ध बाखंया लिधंसाय् निर्माण जूगु संकिपा ‘घोषक’या नं वय्कः च्वमि खः । मदुम्ह वय्कःया जहानलिसें काय छम्ह व म्ह्याय् छम्ह दी । वय्कःया अन्त्येष्ठि सोमवाः हे जुइधुंकूगु दु । | newari |
18,511 | दछिया दुने बलात्कार लिपा हत्या जूगु आपालं घटनाय् थःगु छेँया जःलाखःला हे ल्हाः दुगु खँ नेपाल प्रहरीया रिपोर्टं सीदुगु दु । वंगु आर्थिक दँय् देय्न्यंकं यानाः १४५३ गू बलात्कारया घटना जूगु खः । प्रहरीया तथ्यांक कथं म्हमसिउपिं पाखें ३८४ घटना (२६ प्रतिशत), थःगु हे छेँया परिवारपाखें १०९ घटना (८ प्रतिशत) थःथितिपाखें २८ घटना (२ प्रतिशत), पासापिं व जःला खःला पाखें ५२१ घटना (३६ प्रतिशत) व शिक्षक व मालिकपाखें न्यागू बलात्कारया घटना जूगु दु । चालु आर्थिक दँय् आः तक ५८८ बलात्कारया घटना जूगु प्रहरीया तथ्यांकं क्यंगु दु । गुकी म्हमसिउपिं पाखें २० घटना (३ प्रतिशत), थःगु हे छेँया परिवारपाखें ३२ घटना (४ प्रतिशत), थःथितिपाखें २० घटना, (३ प्रतिशत) पासापिं–जःला खःला पाखें २०९ घटना (२७ प्रतिशत), मेपिं म्हसिउपिं पाखें २८६ घटना (३७ प्रतिशत) व शिक्षक मालिकपाखें २१ घटना (३ प्रतिशत) बलात्कार जूगु दु । प्रहरीया कथं अवोध मिसामस्त व शारीरिक–मानसिक अवस्था कमजोर जूपिंत अप्वः बलात्कार घटना जूगु दु । प्रहरी तथ्यांक कथं छखा हे छेँया परिवार, नातेदार, छगू हे स्कुल वा कलेजय् ब्वनीपिं, पासापिं, शिक्षक, म्हसिउपिं पाखें ७४ प्रतिशत बलात्कारया घटना जूगु दु । म्हमसिउपिंपाखें २६ प्रतिशत बलात्कारया घटना जूगु दु । प्रहरीया तथ्यांक कथं चालु आर्थिक दँय् जबजस्ती करणीइ १४५३ मुद्दा दर्ता जूगु दु । उकी मध्ये १३७५ या सफल अनुसन्धान जूगु व ७८ थातिइ लानाच्वंगु मुक्कं घटनाया अनुसन्धानय् प्रहरीयात ९५ प्रतिशत सफलता चूलाःगु दावी प्रहरीया दु । | newari |
1,928 | 2 च्वन सुरभि द्रुमसिदयासने । गर्ब जूपि तसुकचा थें थः न्यकू बालालि, सदु इषित तेशतय् दछ नयन मुसुमुसु न्हय,गुळि। यचुगु रव्याउँ गु साशु जळ दुग् उग बने सर यक्व दु घन मदुगृ मधुमासया नभ थ विशाळ व स्वच्छ, भमर मुंकाः थु मद बा: वशु गुरु गण्डस्यले मत्त बाएण योन्द करिणी नाप च्वंु न्दिताः जडे। मख्य तं सालु साळा: च्वंगृ माहे, दे स्हिवाः स्वेत ब्वदद्ं न्यात माळा: अ्वंगृ नवत इता थिता। ५ | newari |
10,521 | स्वनिगलय् खेती योग्य जमिन धमाधम म्हो जुजुं वनाच्वन धइगु व्यापक जनगुनासो न्यने दयाच्वंगु दु । खेती योग्य जमिनय् मूलतः खेती हे जक यायेगु खः । थन थीथीकथंया अन्नबालीया खेती याइ । गुगु जीवनोपयोगी जुइ । तर अमेरिकाया नेवादा धइगु थासय् अज्याःगु जमिन दु । गन खेती ला जुइ तर बालीनालीया धाःसा मखु, थन खेती जुइगु धइगु कार खः । छिं गबलें न्यनादीगु वा खनादीगु दु ला अज्याःगु बुँ गन अन्नबाली मखु, कार खेती जुइ ।अमेरिकाया नेवादाया गोल्डफिल्ड नांया पहाडय् च्वंगु खेती योग्य जमिनय् माइकल मार्क रिप्पी नांया छम्ह मनुखं कारया कार जक खेती यानाः छगू न्हूगु कीर्तिमान कायम यायेत सफल जूगु दु । सन् २०११ निसें माइकलं उगु थासय् च्वंगु जमिन म्हुयाः अन कार धंकेगु ज्या शुरु याःगु खः । गोल्डफिल्ड नांया पहाडया खालिगु उगु थासय् प्यखेरं थाय्थासय् स्वःस्वःथाय् सिमा थें धस्वानाच्वंगु कारत जक खंके फइ । माइकलं उकथं कार खेती यानातःगु थासय् नां खः द इन्टरनेशनल कार फरेस्ट अफद लास्त चर्च । माइकलं कार खेती याःगु धाःगु उगु थासय् ४० गः स्वयां अप्वः न्हूगु व पुलांगु कार, ट्रक, भ्यान, जीप थेंज्याःगु सवारी साधन तयातःगु दु । जमिनय् तयातःगु अज्याःगु गाडीया छुं भाग जक क्वय् ल्हाका तःगु दुसा अप्वःथें भाग च्वय् खने दयेक धस्वाकातःगु दु । थ्व थाय्यात तापाकं स्वयेगु खःसा अन धाथें हे जमिनय् गाडी हे सयाच्वंगु थें च्वंक खने दइ । थीथी रंग, साइज, डिजाइनया सवारी साधनया कारणं उगु थाय् गुलि न्ह्यइपुसे च्वं, उलि हे बहनि गाडीइ खने दइगु रंगविरंगीया मत व चमकदार जलं यानाः उतिकं न्ह्यइपुसे नं च्वं ! | newari |
2,829 | साङिन्यया किला, म्हायागु स्करण, वै: मैजालभाया परिचद, मै जोशी, सन्तन ब हेमराज शाक्य म्या सुसु भुषतीन्द भन्द डुया जिक अरित एधा पाख, दा कक्करण, त चसाचाला, शलं जोशी, हरिरान मेषालको पाचीन आभिमैख, सक्करण, कलाँ वैपालराजकीय पापिका, नेल रूप् हा स्यि, हणंत सरकरण, काडमाडौँ, थी को सरकार कंचार क्न्वालय स्त विभात, विलं 'तमोट, काशीनाथ सम्पा व तुलसी सिंह घलक मैषा कात्री च्वसू धनः लियौ पासा, नहाणागू सम्कराण, दै जल्ासूर जह, नैस मोट, काशीनाथ सम्पा पुला वै मुला, लात सकण, कालपु: ेसलाभाका परिचर, ल॑ छ तुलाधर, मालवाल मुष लृ व लिगृकु, लात साकरण, काठमाडौँ, मानास तुनाधर, सं । एतृ थ स्वगु कणा सस्करज, कलकता कल्कता नपालधत्ा साहिल पोटी, नेल | स यारा वीण काण सिजा | newari |
9,294 | युक्रेनय् रुसं आक्रमण यायेत्यंगु धयागु खँ सही मखुगु धकाः धाःम्ह जर्मनीया नौसेना प्रमुखं राजीनामा बिउगु दु । जर्मन नौसेना प्रमुख के–खिम स्योनबाखं रुसं युक्रेनय् आक्रमण यायेत्यंगु धकाः वयाच्वंगु खँ बकवास जूगु टिप्पणी याःगु खः । वय्कलं रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनं रुसया सम्मान जक चाहे जूगु खः, आक्रमण यायेत्यंगु खनेमदु धयादीगु खः । वंगु शुक्रवाः भारतया छगू थिंक ट्यांकं ग्वसाः ग्वःगु सहलहय् थःगु बिचाः तयेगु झ्वलय् जर्मन नौसेना प्रमुखं थ्व खँ धयादीगु खः । थुगु ज्याझ्वःया भिडियो सामाजिक सञ्जालय् तःगु खः । उगु भिडियोय् नौसेना प्रमुख स्योनबाखं पश्चिमा राष्ट्रतय्सं पुटिनयात समान रुपं व्यवहार याये आवश्यक जूगु धकाः धयाच्वंगु खनेदुगु खः । ‘वय्कलं माग याःथें सम्मान बीत थाकु मजू, सम्भवतः थुकिया निंतिं वय्कः योग्य नं दु’ स्यामबाखं धयादीगु दु । युक्रेनया विदेश मन्त्रालयं थ्व भिडियो सार्वजनिक जुइवं स्योनबाखया धापू अस्वीकार्य धकाः टिप्पणी याःगु खः । वय्कःया धापू कथं रुसी राष्ट्रपतिं पश्चिमा देय्तय् समक्ष छुं माग तःगु खः, गुगु रुसी सुरक्षाया निंतिं आवश्यक खः । पुटिनं सैन्य गठबन्धन उत्तर एटलान्टिक सन्धि संगठन (नेटो)य् युक्रेनयात दुमथ्याकेत पश्चिमा देय्तय्त धयाच्वंगु खः । थुकिं रुसय् प्रत्यक्ष रुपं सुरक्षा खतरा अप्वइगु धासें पुटिनं नेटों पूर्वी युरोपय् सैन्य अभ्यास यायेगु दिकेत व हतियार छ्वया महयेत धया वयाच्वंगु खः । युक्रेनयात थौंकन्हय् अमेरिका, बेलायतलिसें मेमेगु युरोपेली देय्तय्सं हतियार उपलब्ध याका वयाच्वंगु दु । तर जर्मनी धाःसा युक्रेनयात हतियार बीत अस्वीकार याःगु दु । अमेरिकां बिउगु थ्यंमथ्यं ९० टन बराबरया हातहतियार युक्रेन थ्यनेधुंकूगु दुसा बेलायतं युक्रेनयात प्रतिरक्षाया निंतिं छ्यलीगु हतियार व तालिमया निंतिं थप सैन्य बल छ्वयेगु घोषणा याःगु दु । नेटोय् संलग्न मेमेगु देशं नं सैन्य सामग्री व सेना युक्रेनय् छ्वयाच्वंगु दु । थ्वहे दथुइ बेलायतं युक्रेन सरकारय् मस्को समर्थक मनूयात हयेगु निंतिं पुटिनं षडयन्त्र यानाच्वंगु द्वपं नं बिउगु दु । | newari |
14,944 | ‘धंग मदुनि भम्चा, धंग मदुनि’ म्ये च्वमि लिसे मकवानपुरया लोक कवि गणेशलाल श्रेष्ठया झ्वाताः उलेज्या जुइ छन्हु न्ह्यः खुया यंकूगु दु । च्वमि श्रेष्ठ नेपालभाषा, खस भाषा व तामाङ भाषां साहित्य च्वयादी । वय्कलं शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीया मिले जूम्ह पासा नं खः । वय्कःया झ्वाताः म्हिगः पुलांम्ह परराष्ट्रविद हिरन्यलाल श्रेष्ठं उलेज्या यायेगु ज्याझ्वः दुगु खः । श्रेष्ठया म्ह्याय् देवकी श्रेष्ठया कथं म्हीग बहनी १० ता ई तक अन झ्वाताः दुगु खः । झ्वाताः खुयायंकूसां नं म्हिगः क्वछिनातःगु ज्याझ्वः कथं ¥याली धाःसा जूगु दु । छगूत्या फित तजाःगु झ्वाताः ४० किलो दुगु आः तत्काल उगु झ्वता लुया वल धाःसा याकनं हे ज्याझ्वः यानाः पलिस्था यायेगु यदि झ्वाता मलुल धाःसा न्हूगु हे झ्वाताः दयेकाः तयेगु निर्णय जूगु खँ नं मय्जु श्रेष्ठं ‘नेपालभाषा टाइम्स’ यात कनादीगु दु । भिमफेदी गाउँपालिकाया लगानीइ फोहोरा पर्का व ज्योति पुस्तकालय परिसरय् लछि न्ह्यः हे झ्वाताः स्थापना जूगु खँ भिमफेदी गाउँपालिकाया अध्यक्ष हिदम लामां जानकारी बियादीगु दु । झ्वाताः खुया यंकूगु बारे छानविन यायेगु नितिं सम्बन्धित निकाययात जानकारी याकेधुंकूगु दु । | newari |
15,728 | कोरोना महामारीया कारणं थुगु दँया शैक्षिक सत्र नं प्रभावित जूगु दु । शिक्षा मन्त्रालयपाखें आःयात अनलाइन विधिं हे कक्षा सञ्चालन यायेगु निर्देशन सकलें स्कूलतय्त बीधुंकूगु दु । तर सरकारी स्कूलय् धाःसा अनलाइन कक्षा सञ्चालन यायेत थाकुयाच्वंगु खँ सीदुगु दु । खास यानाः सरकारी स्कूलय् ब्वनीपिं अधिकांश विद्यार्थीत न्यून आय दुपिं मनूतय् मस्त जुइगु कारणं उमिके अनलाइन कक्षा कायेत माःगु मोबाइल वा ल्यापटब मदइगु जुयाः कक्षा कायेत थाकुयाच्वंगु खँ धाःगु दु । गुलिखे अभिभावकतय् निम्ह स्वम्ह मस्त नं दइगु जुयाः म्हतिं म्हतिं उपकरण न्याना बीगु सम्भावना नं मदयाच्वंगु खँ धाःगु दु । गुलिखे थासय् धाःसा नेटया लाइन तकं हे मदइगु जुयाः अनलाइन कक्षाय् दुहां वयेत तकं समस्या जुयाच्वंगु खँ नं धाःगु दु । थौंकन्हय् न्हूगु शैक्षिक सत्र असारंनिसें शुरु जुइधुंकूगु दु । तर प्राविधिक कारणं यानाः आपालं सरकारी स्कूलय् कक्षा ४ निसेंया कक्षा जक सञ्चालन जुयाच्वंगु दुसा १ निसें ३ तकया कक्षा सञ्चालन यायेत तकं थाकुयाच्वंगु खँ नं धाःगु दु । थुकिं यानाः १ निसें ३ तकया कक्षा गय् यानाः सञ्चालन यायेगु धइगु हे समस्या पिहां वयाच्वंगु खँ सीदुगु दु । थ्व समस्या गय् यानाः समाधान यायेगु धइगु नं समस्या जुयाच्वंगु खँ धाःगु दु । | newari |
2,684 | ब सपुस्कडी न्वायाम्याःृ भाष काठवाडौँ चत्यकाय च्यपिसं दूइ काकू तायाच्यत । उक स्वासी अभयलस यःतु समासाय लोक हवाक नाला नैचालभाका मे चिना यकन् खः । सवानी अनयानन्दया नेपालमाषा निर्दुण मे ज बहा त्वाया भन मे स्वसु भाग, कात यै निगु भाव, पुनातु थै मुना ब आजनि सन्त परम्बरा र लाह्या र तृ निला पती स्वामी अभणानया निर्ण बै चि याच्य द । चि बा च्वक्े वैय शुद्ध पा दु ब ब है व ह भाव जौ भला हु यया ब्याक गृ मालाचा निर्ण वे खने इत । राम निर्दुण हरि नाम लोमनाब बेकन जूत घ्य जनस ॥ धू लच चौराझि हिलाल वेले अति क्ट सिल थ्य जीबन ॥ णु नमस त माला लख चौराषि हिमे मालि ॥ गर्कासा चोनासु वले हरि भजन शाव धका पिन ॥ गर्भासन चिह्न जि बना माया सले भुले जुन ॥ ॥ आलस काव जि मइया भाज दुबादा मुल नि घुने जुल सुध्या अबस्था नुकनु बेले निसाया जाले धुने जुल ॥ ॥ धन दौलघ दकं धका अनेदु जच याला जिन ॥ पातमा घातीन कालय सिजा सामी अधवान | newari |
22,642 | –इला झा। मिथिलाक त्यौहार चौठचन्द्र जाहिमे चन्द्रमाक पूजा होइत छन्हि, प्रशस्त मानल जाइत अछि। भादव शुक्ल चतुर्थी तिथिकेँ ई पूजा होइत अछि। ई व्रत मिथिलामे मिथिला नरेश हेमाङग्द ठाकुर द्वारा प्रचलित भेल। ओ नीक ज्योतिषी छलाह। हुनका अहि तिथिकेँ विशिष्ट शुभ फल प्राप्त भेलनि तैं ओ अहि पावनिक प्रचार प्रसार कयलनि।लोक मनोकामना सिद्धि भेला पर दिन भरि निराहार रहि साँझमे विविध प्रकारक पूड़ी-पकवानक संग फल ओ दहीक छाँछी उठबैत छथि।आन प्रान्त मे एहि दिन चन्द्रमा पर ढेप-पाथर फेकल जाइत अछि कारण आजुक दिन चन्द्रमाकेँ कलंक लागल छनि। परन्तु मिथिला मे अहि पावनिक बहुत बेसी महत्व छैक।
ई व्रत जहिया साँझमे चौठ पड़ए तहिया करी से पर्व निर्णयमे कहल गेल अछि।व्रती संध्याकाल नित्य सँ निवृत भऽ स्नान कऽ पूजाक आसन पर आबि बैसथि तखन पूजाक यावन्तो सामग्री अरिपनक अनुसार डाली, छाँछी, अष्टदल अरिपन पर दीपयुक्त कलश राखल जाय तखन पूजाक सामग्री सब लय अपने पूजाक आसन पर बैसथि। हाथमे कुशक पवित्री दहिना हाथमे तेकुशा जल लऽ निम्न मन्त्र सँ यावन्तो सामग्री केँ शिक्त करथि-
“नमः अपवित्रो पवित्र वा सर्वावस्थांगतोपिवा।
यः स्मरेत पुण्डरीकाक्ष सवाह्याभ्यन्तर सूचि-सूचिः।।
नमः पुण्डरीकाक्ष पुनातु।
तेकुशा तील जल लऽ संकल्प करी। सधवा स्त्री गौरीक पूजा आ विधवा विष्णुपूजा करथि। व्रतीक डाला चौठचन्द्र दिन पुड़िकिया, पुआ, विभिन्न प्रकारक मिठाई, दलिपूरी, छांछी भरि दही आ खीर सँ भरल रहैत छैक।मिथिलाक ई पर्व नाना प्रकारक सुस्वादु मिष्ठान भोजन लेल बहुत प्रचलित अछि।
प्राचीन कालमे ब्रह्मा, विष्णु, महेश अपन सभक श्रृष्टिक कल्याण हेतु गणेशजीक अष्टसिद्धी पूजा कएलनि आ हुनका धन, रत्न आदि द’ तरह-तरहसँ हुनक स्तुति केलथि। ब्रह्मा हुनका कहलनि-हे हस्तमुख विद्याक अधिष्ठाता गणेशजी अहाँ हमरा सबके वरदान दिअऽ। गणेशजी प्रसन्न भ’ वरदान देलथि जे ब्रह्माक कैल श्रृष्टि निर्विघ्न होनि। अहि तरह वरदान दैत आकाश मार्गसँ जा रहल छलाह। तखन हुनकर दृष्टि चन्द्रमाक अद्वितीय रूप पर पड़ल। चन्द्रमो हुनको देखलनि, गणेशक अजीव रूप देखि हुनका हँसि लागि गेल ।अहि पर तमसाक’ गणेशजी हुनका श्राप देलनि अहाँ अत्यंत घमंडी छी, अहाँके अपन रूप पर बड्ड घमंड अछि। अहाँके शीघ्रे एकर फल भेटत। अहाँके आइ सँ केओ नहि देखत। यदि गलतियो सँ अहाँकेँ देख लेत त’ ओकरा मिथ्या कलंक लगतै। अहि श्राप सुनि चन्द्रमा हतप्रभ भ’ गेलाह। हुनक प्रकाश क्षीण हुअय लागल। मलीन मुँह ल’ ब्रह्माक लग पहुँचलथि। ब्रह्माक सुझाव सँ ओ गणेशजी केँ प्रसन्न कर’ लेल चतुर्थी तिथिकेँ लड्डू आ उत्तम पकवानसँ विधि-विधान पूर्वक पूजा केलथि। रंग बिरंगक स्तुति केलथि। गणेशजी प्रसन्न भ’ वरदान माँग कहलथि। तखन चन्द्रमा कहलथिन जे ओ पाप आ शाप सँ मुक्त भ’ जाइथ।हुनका पाप आ शाप सँ गणेश जी मुक्त करैत कहलथि, जे अहाँके भादव मासक शूक्ल पक्षक चौठमे जे देखत तकरा मिथ्या कलंक लगतै। जे मासक शुरुए सँ अहाँकेँ देखैत रहत तकरा ओ कलंक नहि लगतै।तकरा अलावे भाद्र शुल्क चतुर्थी कऽ विधिपूर्वक पूजा कऽ हाथमे फल फूल लऽ दर्शन करत तकरा कलंक नहि लगतै।एतबे नहि हमर बनाओल विधिसँ चन्द्रमाकेँ देखत तकरा मनोवांछित फल भेटतैन।
पकवान प्रिय मिथिला हेतु ई विशेष पर्व अछि जाहिमे स्नेही महिलावर्ग सुस्वादु पकवान बनबैत छथि आ बालकसँ वृद्ध धरि खयबाक आसमे साँझधरि चन्द्र दर्शनक प्रतीक्षामे रहैत छथि। | maithili |
7,110 | प्रधानमन्त्री केपी ओली चीन भ्रमणय् वने न्ह्यः हे नेपालय् चिनिया बैंक चालीगु सम्भावना खनेदुगु दु । थुकिया निंतिं चीनया एक्जिम बैंकं अर्थ मन्त्रालय व नेपाल राष्ट्र बैंकलिसे सहलह याःवःगु खँ धाःगु दु ।प्रधानमन्त्री ओली असारया न्हापांगु वालय् चीन भ्रमणय् वनेत्यंगु दु । चीनं थ्वयां न्ह्यव हे प्रारम्भिक खाका तयार यानाः नेपालय् बैंक चायेकेगु घोषणा यायेफुगु खँ चिनिया प्रतिनिधिलिसे खँ ल्हाःपिं अधिकारीतय्सं धाःगु दु । चीनं न्हापा नं नेपालय् बैंक चायेकेगु धया वयाच्वंसां थुखेपाखे गुबलें नं ध्यान तया मवयाच्वंगु खः । थ्व पालय् धाःसा एक्जिम बैंकया प्रतिनिधि हे नेपालय् वयाः खँल्हाबल्हा न्ह्याकूगुलिं बैंक चायेकेगु खँय् गम्भीर दुगु खँ अर्थ मन्त्रालयया अधिकारीतय्सं धाःगु दु ।एक्जिमया प्रतिनिधितय्सं वंगु वालय् अर्थमन्त्री डा. युवराज खतिवडायात नापलाःगु खःसा छुं न्हि न्ह्यव नेपाल राष्ट्र बंैकया गभर्नर व डेपुटी गभर्नरत लिसे खँल्हाबल्हा याःगु खः । उमिसं नेपालय् बैंक चायेकेगु प्रक्रिया, लाभांस यंकेगु नीति, लगानीया क्षेत्र आदि बारे न्यनेकने याःगु खँ धाःगु दु । राष्ट्र बैंकया डेपुटी गभर्नर शिवराज श्रेष्ठं नं एक्जिम बैंकया प्रतिनिधितय्सं राष्ट्र बैंकय् सहलह याःगु खँ धयादीगु दु । वय्कलं चिनिया प्रतिनिधियात नेपालय् बैंक चाकेगु खःसां लसकुस यायेत तयार दु धकाः धयाछ्वयागु खँ धयादीगु दु । डेपुटी गभर्नर श्रेष्ठं एक्जिम बैंक लिसें चीनया थीथी प्रान्तया बैंकतय्सं नं नेपालय् बैंक चायेकेत चासो तयाच्वंगु धयादिसें एक्जिम बैंक गम्भीर जुयाः वयाच्वंगु खँ धयादीगु दु ।नेपाःया वित्तीय क्षेत्रय् आःतक चीनया लगानी दुहां वःगु मदुनि । वाणिज्य बैंकय् भारतया लगानी धाःसा दु । नेपालय् व्यापार अप्वया वयेवं चीन नं बैंक चायेकेत उत्सुक जूगु खः । | newari |
13,445 | किपू नगरपालिका वडा नं ३ या ज्याथःजिथिपिंत स्वक्वःखुसि सितिकं भ्रमण यंकूगु दु । किपू नगरपालिका वडा नं. ३ या ग्वसालय् दँय्दसं धार्मिक व साँस्कृतिक भ्रमण यंकाच्वंगु खःसा शुक्रवाः स्वन्हुया लागि पर्यटकीय व धार्मिक स्थल पोखरा भ्रमणया नितिं वंगु खः । शुक्रवाः सुथय् किपू नगरपालिकाया मेयर रमेश महर्जन, उपमेयर सरस्वति खड्का रिजाल, ३ वडाया अध्यक्ष राजेन्द्र महर्जन, १ या अध्यक्ष हर्ष महर्जन व ९ या अध्यक्ष गंगाराम महर्जनपिंसं खादां क्वखायेका, सिन्हः तिकाः बिदाइ याःगु खः । किपू नगरपालिका वडा ३ या ९० म्ह ज्याथजिथिपिंत पोखरा भ्रमणय् यंकूगु खःसा उमित बिचाः यायेत स्वास्थ्यसेवी प्यम्हलिसें नीम्ह स्वयम् सेवकत नं भ्रमणय् दुथ्याःगु दु । प्यंगः बसय् वंगु उगु भ्रमण पुचः शनिवाः न्हिच्छि पोखरा चाःहिलाः आइतवाः छाब्दी बाराही मन्दिर दर्शन यानाः लिहां वइगु ग्वसाः खलकं जानकारी ब्यूगु दु । लुमंकेबहःजु थ्वयां न्ह्यः लुम्बिनी, मनकामना व जानकी मन्दिरय् चाःहिका हयेधुंकूगु दु । | newari |
16,114 | रत्नराज्य लक्ष्मी क्याम्पसय् नेपालभाषा विषय कयाः अध्ययन यानाच्वंपिं विद्यार्थीतय्सं शिक्षा, विज्ञान व प्रविधिमन्त्री कृष्णगोपाल श्रेष्ठयात छपु ज्ञापन पौ लःल्हाःगु दु । प्रदर्शनी मार्गय् च्वंगु क्याम्पसया नेवाः विद्यार्थी नेवाः विद्यार्थीतय् संगठन नेवाः विद्यार्थी युनियनं मन्त्री श्रेष्ठयात सिंहदरवारस्थित वय्कःया हे कार्यकक्षय् नाप लानाः भिंतुनालिसें ज्ञापन पौ नं लःल्हाःगु खः । युनियनया नायः रिदेन महर्जन व नेपालभाषाया शिक्षक प्रा.डा. चन्द्रमान वज्राचार्यं ल्हाःचिं तयादीगु ज्ञापन महासचिव प्रशान्त डंगोलं ब्वनाः न्यंकादीगु खःसा वय्कलं नेपालभाषा विषयय अध्ययनय् खने दयाच्वंगु समस्यायात कयाः नं मन्त्रीयात जानकारी बियादीगु खः । मन्त्री श्रेष्ठं झण्डै छगू दशक न्ह्यः निसें नेपालभाषा विषय अध्यापन याकेगु ज्या दिनाच्वंगुयात मांभाय् ह्यमिपिं विद्यार्थी, नेपालभाषा अभियन्ता व स्यनामिपिनिगु कुतलय् हाकनं अध्यापन न्ह्याकेगु ज्या जूगुलिं थः लय्ताःगु खँ कनादिल । | newari |
16,524 | हलिं नेवाः गुथिया ग्वसालय् वंगु भदौ १ गतेनिसें ७ गते तक तःजिक न्हय्न्हुयंकं अन्तर्राष्ट्रिय नेपालभाषा साहित्य सम्मेलन क्वचाःगु दु । ईयात ल्वयेक न्हूगु प्रविधियात छ्यला जुमय् याःगु उगु सम्मेलनं नेपाःया साहित्यया इतिहासय् न्हून्हूगु कथंया कीर्तिमान कायम यायेगु नाप नापं जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठयात नोवेल साहित्य सिरपाःया नितिं माःगु कथंया पहलकदमि यायेगु कथंया घोषणा तकं याःगु दु । वाङमय शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशीया मूपाहांसुइ भदौ १ गते उद्घाटन समारोह जुया न्हिया न्हिथं साहित्य सम्मेलन जूगु खःसा दक्ले लिपां दिं भदौ ७ गते समापन समारोहसं जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठायात नोबेल साहित्य सिरपाः बिइमाःगु खँ तसें वय्कलं साहित्य ख्यलय् यानादीगु योगदानया चर्चा तकं यायेगु ज्या जूगु खः । नेपाःया सुं नं ब्यक्तियात आः तक नोबेल पुरस्कार मलानीगु अवस्थाय् नेपालभाषाया साहित्यकार दुर्गालाल श्रेष्ठ उगु सिरपाः काये बहःम्ह ब्यक्तित्व खःधासें वय्कलं च्वयादीगु साहित्ययात भाय् हिलाः अंग्रेजी भासं, कोरीयन भासं तकं न्यंकादीगु खःसा अथे हे खय् भाय्या म्ये तकं न्यंकेगु ज्या जूगु खः । जनकवि दुर्गालाल श्रेष्ठयात युग कविया रुपय् चित्रणयासें वय्कलं साहित्य ख्यलय् यानादीगु योगदानयात कया थीथी ब्यक्तित्वपिन्सं बिचाः प्वंकेगु नाप नापं कलाकारपिन्सं म्ये हाला न्यंकादीगु खः । साहित्य सम्मेलनया झ्वलय् नेपालभाषा साहित्य सम्मेलनयात अन्तर्राष्ट्रिय करण भाषाया ल्याखं नं यायेगु आज्जु तया नेपालभाषाया साहित्ययात भाय् हिलाः खय् भासं, अंग्रेजीभासं, डच भासं, जापानी भासं, रुसी भासं, स्पेनीज भासं अले पोर्चुगिज भासं तकं ब्वनेगु ज्या जूगु दु धकाः अन्तर्राष्ट्रिय नेपालभाषा साहित्य सम्मेलनया कजि श्रीकृष्ण महर्जनं कनादीगु दु । वय्कलं दक्ले यक्व अन्तर्राष्ट्रिय भासं नेपालभाषाया साहित्ययात भाय् हिला ब्वनेगु याःगु ल्याखं जक मखु आ: तकया दुने दक्ले अप्वः साहित्यकारपिं सच्छि व नीन्याम्हसिबें अप्वःसिनं ब्वति काःगु नापं झिंस्वंगू देशसं ब्वति काःगु ल्याखं नं न्हूगु कीर्तिमान कायम जूगु दु धकाः कनादिल । न्हापां न्यान्हु जक यायेगु धकाः घोषणा यानागु जूसां नं साहित्यकारपिनिगु मागयात ध्यानय् तया न्हय्न्हु तक यायेमाःगु अवस्था ब्वलंगु खः धकाः नं वय्कलं कनादीगु दु । अन्तर्राष्ट्रिय नेपालभाषा साहित्य सम्मेलनय् पीम्हं मल्याक थीथी देय्यापिं कालाकारपिन्सं नेवाः म्ये हालादीगु अले न्हूपिंनिसें पुलांपिं साहित्यकारपिन्सं ब्वति कयादीगु, नेवाः मखुपिं नेपाःया थीथी आदिवासी जनजातिनिसें खस आर्य समुदायपिन्सं तकं नेपालभाषां साहित्य च्वया ब्वति कयादीगु खः धकाः नं धाःगु दु । आः थुगु सम्मेलनय् दुथ्याःगु रचनायात मुना नेपालभाषां, खय् भासं, अंग्रेजीभासं नापं रुसी भासं तकं भाय् हिला इ–सफू नापं सफूया रुपय् नं पिथनेगु ग्वसाः दु धकाः हलिं नेवाः गुथिं धाःगु दु । | newari |
10,235 | एजेन्सी – अमेरिकां ह्यूस्टनय् च्वंगु चिनियाँ महावाणिज्य दूतावास बन्द यायेत आदेश बिउगु दु । चीनं अमेरिकाया थ्व पलाखं निगू देय् दथुया कूटनीतिक स्वापुतिइ थप समस्या हइगु खँ धाःगु दु । अमेरिकी विदेश मन्त्रालयं शुक्रवाः तकया दुने उगु ज्याकू चिइकेत धाःगु खः । मन्त्रालयं अमेरिकाया बौद्धिक सम्पत्ति सुरक्षित यायेगु निंतिं थुकथं पलाः न्ह्याकेमाःगु खँ धाःगु दु । मेखे चीनया विदेश मन्त्रालयया प्रवक्ता वाब वनेबिनं महावाणिज्यदूतावास बन्द यायेत बिउगु गलत आदेश तुरुन्त लितकायेमाःगु खँ धयादीगु दु । वय्कलं अमेरिकां थ्व आदेश लित मकाल धाःसा चीनं नं थुकिया उपयुक्त व आवश्यक पलाः ल्ह्वनेगु ख्याच्वः नं बियादीगु दु । ‘अमेरिकां एकपक्षीय रुपं याःगु थ्व ज्या तसकं भड्काउपूर्ण खः । थुकिं अन्तर्राष्ट्रिय कानुनया नं गम्भीर उल्लंघन जूगु दु । लिसें चीन व अमेरिका दथुया द्विपक्षीय कन्सुलर सम्झौताया नं उल्लंघन खः’ धयादिसें प्रवक्ता वाबं धयादीगु दु, ‘अमेरिकाया थ्व पलाः तसकं लज्जास्पद व अन्यायपूर्ण पलाः खः, थुकिं चीन व अमेरिकाया दथुया स्वापूयात नं ध्वस्त यानाबी ।’ ह्यूस्टनया स्थानीय संचार माध्यमतय्सं महावाणिज्यदूतावास परिसरय् थीथी भ्वं च्याकेवं स्थानीय अग्नि नियन्त्रक व प्रहरी कन्सुलेट भवनय् थ्यंगु तर उमित भवन परिसर दुने प्रवेश मबिउगु खँ धाःगु दु । कन्सुलेट भवनया दथुइ छुं मनूतय्सं छगः थलय् तयाः भ्वं च्याकाच्वंगु भिडियो फुटेज पिहां वयेवं अमेरिकां थ्व पलाः ल्ह्वंगु अनुमान याःगु दु । | newari |
843 | यल – बुंगःद्यः जात्राया झ्वलय् थौं न्हिनय् बुंगद्यःयात सोह्रखुट्टे तक सालाः याः न्यायेकूगु दु । थौं न्हिनय् पौन ५ बजे सामाजिक दूरी कायम यासें स्वयंसेवकतय्सं बुंगद्यः साःगु खः । बुंगद्यः सालेगु निंतिं जात्रालिसे सरोकारवाला ज्यापु समाजया लिसें १९ गू खलःपुचःतय्सं स्वयंसेवकत खटे याःगु खः । थौं बुंगद्यःया खःयात १५–२० मिटरति जक सालाः याः न्यायेकूगु खः । वंगु बिहिवाः बुंगद्यः सालेमाःगु माग यानावःपिंसं पुल्चोकय् तयातःगु बुंगद्यःयात साला हयेवं जूगु झडप लिपा थौं यल महानगरपालिकाया लिक्क लाःगु सोह्रखुट्टे पाटी तक सालाः याः न्यायेकूगु खः । द्यः सालेवं यलय् च्वंपिंसं थौं हे छ्वयलाभू न्यायेकूगु दु । द्यः सालेगु झ्वलय् कोरोना संक्रमणपाखें सुरक्षित जुइगु निंतिं मापदण्ड पूवंकाः द्यः साःगु खः । द्यः साःपिं सकसिनं छगू हे कथंया सर्ट फिनावःगु खःसा ल्हातय् पंजा न्ह्यानाः, क्याप व भाइजर तयाः द्यः साःगु खः । द्यः सालेगु झ्वलय् नं भौतिक दूरी कायम यायेगु निंतिं ३–३ फिटया दूरी कायम यानाः च्वंगु खः । द्यः सालेगु झ्वलय् विधि पूवंकेगु निंतिं गुर्जुया पल्टनया लिसें बाजं खलःत नं वःगु खः । द्यः याः न्यायेवं गुर्जुया पल्टनपाखें तोप नं मुइकूगु खः । ज्यापु समाजया नायः चन्द्र महर्जनं द्यः सालेगु निंतिं थीथी खलः पुचःपाखें ५०१ म्ह स्वयंसेवक खटे जुइगु खँ कनादीगु दु । यल जिल्ला प्रशासनं जानकारी बिउगु कथं द्यः सालेगु निंतिं ४३४ म्ह मनूत सहभागी जूगु खः । द्यःसालेगु निंतिं जात्रा व्यवस्थापनपाखें बिउगु नांधलः कथं १६० म्ह द्यः सालीपिं, १२४ म्ह स्वयंसेवक, २८ म्ह बाजं थाइपिं व समाज व खलः पुचःया थीथी पदाधिकारीपिं १२२ म्ह यानाः ४३४ म्ह सहभागी दु । म्हो जक मनू तयाः द्यः सालेगु धाःसां छुं भचा हूलमूल धाःसा खनेदुगु खः । बुंगद्यःयात साले न्ह्यः चाकुबहाद्यःयात नं गाःबहालं निसें साला हयाः यल महानगरपालिकाया न्ह्यःने थ्यंकेहःगु खः । वंगु बिहिवाः हे चाकुबहाःद्यःयात नं सालाः गाःबहाः तक हयातःगु खः । कोरोना महामारीया कारणं द्यःयात विधिपूर्वक यल देय् चाःहिके मफइगु जुइवं शुक्रवाः क्षमा पुजा यानाः थौं छक्वः द्यः सालाः जात्रा क्वचायेकूगु खः । आः कन्हय् हे द्यः भुज्या यानाः द्यःयात लित बिज्याकेगु निंतिं साइट स्वइगु जूगु दु । ज्योतिषतय्सं बिउगु साइट कथं द्यःयात बुंगःय् लित बिज्याकी । मलमासया कारणं द्यःयात याकनं बुंगय् लित बिज्याकेमाःगुलिं २६ गते तकया दुने हे द्यःयात बुंगय् लित बिज्याकेगु तयारी जुयाच्वंगु दु । | newari |
2,276 | सुमतसोरम डोच्शास्त मो्रढायन अदि न्यासः भिक्षि | बैत लोलाः यकळ दय्च्यगु ज्याय् निरीक्षण यापि । का गुरा दन्य सिघळ उशु नित जाशु दोजि कथा दुगु न््याइपुरु, त्वंश पूर्वाराम बाँ नं छाः शुशु । अगु बिहारे न्यंक जिगि जिणि वंक बं कापा: तर, निरु छासा जायूक ळाया: संक ध्वायरधी फर फर। छन्द थया पासा ज्वनाः वळ दोषि दाया गा बघु | घाल ब “पासा ध्व गा छपु वायूत व्यु जितः थाय् छू न्हिछ विशास््रा “पोंगु थाय् मदु धायू छ तंम्वेफे छु घाय अन बिहारे छाड छ हे गन दु माळा: पंगु थाय” | newari |
6,586 | स्वनिगः दुने अव्यवस्थित रुपं मापदण्ड अःखः छेँ दयेकेगु ज्या जुयाच्वंगुयात नियमित यायेगु कुतलय् येँ महानगरपालिकां भवन निर्माण सम्बन्धि मापदण्ड पित बीवं उपत्यका विकास प्राधिकरणं हस्तक्षेप यानाः येँ महानगरपालिकायात थःगु निर्णय सच्चे यायेत उजं बिल । येँ महानगरपालिकां थःपिनिगु मापदण्ड वैज्ञानिक व स्थानीय आवश्यकताकथं जूगु खँ पत्रकार सम्मेलनय् न्ह्यथनाः आः उपत्यका विकास प्राधिकरणया औचित्य हे मदयेधुंकूगुलिं उगु प्राधिकरण हे खारेज यायेमाःगु बिचाः सार्वजनिक यात । मुलुक आः संघीय संरचनाय् प्रवेश जुयाः स्वंगू तहया सरकारं ज्या यानाच्वंगु दु । उकी मध्ये स्थानीय तहया सरकारं स्थानीय आवश्यकता व थुकिया ब्यवस्थापनयात कयाः थःपिनिगु योजना न्ह्याकाच्वंगु दु । थ्व हे क्रमय् येँ महानगरपालिकां येँ दुने छेँ दयेकेगु खँयात कयाः ताःई तकया अध्ययन व विज्ञतय्गु बिचाः कायेधुंकाः भवन निर्माण सम्बन्धि मापदण्ड थःपिनिगु स्थानीय राजपत्रय् सार्वजनिक याःगु दु । छगू इलय् नेपाः धकाः हे ख्याति दुगु स्वनिगःयात राज्य सत्ताय् च्वंपिंसं थनया कला, संस्कृति, सम्पदायात दोहन यायेगु बाहेक मेता मयाः । मल्ल जुजुपिं लिपा गुलि नं शाह जुजुपिं वल, वया जःखः च्वंपिं शासकतय्सं थनया आदिवासी एवं मूलवासी नेवाःतय्त दमन यायेगु बाहेक मेता मयाः । नेवाःतय्त दमन यायेगु निंतिं हे उमिगु जात्रा, नखः, सम्पदा संस्ंकृति स्यंकेगु, व दोहन यायेगु ज्या निरन्तररुपं जुया हे च्वन । नेवाःतय्गु रितिथिति, जात्रा पर्वयात न्हंकेत स्वनिगलं पिनेयापिं ब्रम्हूत हयाः राज पण्डित, पञ्चाङ्ग समितिया नामय् लाक्वपाक्व साइत धकाः नेवाःतय्गु नखः हनेगु परम्परायात हे न्हंकेगु ज्या तकं जूवन । नेवाःतय्त राज यायेगु नामय् छम्ह निम्ह नेवाःतय्त राज्य सत्ता लिक्क यंकाः उपिं हे नेवाः वा जनजातितय् प्रतिनिधि यानाः राज्यं उत्पीडनया ब्यवहार याना जूगु सकसिनं वाःचाःगु खः । थुकियात हे प्रतिकार यायेकथं मुलुकय् संघीय शासनया आवश्यकतायात वाःचायेकाः मुलुकय् आमूल राजनीतिक परिवर्तनया निंतिं आन्दोलन जूगु खः । लिच्वःकथं मुलुकय् आः संघीय ब्ववस्था लागू जुइधुंकूगु दु । स्वंगू तहया शासन पद्धति न्ह्याकाः मुलुकयात समृद्ध व शान्त नेपाः दयेकेगु अभियान न्ह्यानाच्वंगु दु । आः स्थानीय सरकारया अस्तित्व पिदनेधुंकाः थनया स्थानीय मनूतय्सं फयाच्वंगु समस्या, संस्कृति सम्पदाय् वयाच्वंगु संकट समाधानया निंतिं नं येँ महानगरपालिका अधिकार सम्पन्न निकायकथं पिहां वयेमाःगु आवश्यक दु । वर्तमान राजनीतिक अवस्थाय् आः केन्द्र, प्रादेशिक व स्थानीय सरकार न्ह्यायेधुंकाः थःथःपिनिगु आवश्यकता व चाहनाकथं मुलुकया विकास पद्धति न्ह्यायेमाःगु आःया आवश्यकता खः । उकथं हे उकिया भाला तत् निकायं यायेमाःगु दायित्व नं दयाच्वनी । थ्व हे सन्दर्भय् मुलुकय् ब्वलनाच्वंगु अनियन्त्रित आप्रवासनया निंतिं नं नियम दयेके माःगु आवश्यक जुयाच्वंगु दुु । अले आः वसोवास यानाच्वंपिं स्ववासी व आदिवासीतय्गु हक अधिकार सुरक्षित जुइकथं सहर विकास यायेमाःगु आवश्यकता दु । थ्व हे वास्तविकतायात वाःचायेकाः, विज्ञत लिसेया ब्यापक सहलह लिपा येँ महानगरपालिकां भवन निर्माण मापदण्ड तयार यानागु दावी नं जुयाच्वंगु दु । मुलुकय् तःदँ तक जनप्रतिनिधिविहिन जुयाः कर्मचारीतय्सं स्थानीय व जिल्लाया निकायत न्ह्याकाच्वंगु खः । थुमिसं स्थानीय आवश्यकता, मूल्य मान्यतायात हे बेवास्ता यानाः विकास निर्माणया नामय् मनपरितन्त्र न्ह्याकाच्वंगु खँ नं आम नागरिकं अनुभव यानाच्वंगु सन्दर्भय् आः जनप्रतिनिधितय्सं हे थःपिनिगु जिम्मवारीकथं येँया बस्ती व्यवस्थापन यायेगु कुतः न्ह्याकूगु इलय् छम्ह सरकारी कर्मचारीं उकियात हाथ्या बियाः जनप्रतिनिधि कार्यालययात तकं कारवाहीया हाथ्या बीगु धयागु अझ हे नं मुलुकया प्रशासनय् यथास्थितिवादीतय्गु सोच कायम जुयाच्वंगु व उकियात हे निरन्तरता बीमाःगु सोच अझं ल्यनाच्वंगुया चिंकथं नं हालय् काठमाडौं उपत्यका विकास प्राधिकरणया धापूयात काये फइ । येँ महानगरपालिकां न्ह्याथेंजाःगु सोच वा जाँगरं काठमाडौं विकास प्राधिकरण अनावश्यक धकाः पित बिउगु सोच वास्तविकरुपं हे स्वनिगः लगायत येँया निवासीत स्वाभिमानकथं थःपिनिगु पहिचान सहित जीवन यापन यायेमाःगुया सुरुवाती कुतः खः धकाः धायेफइ । स्वनिगःया मूल निवासीतय्गु स्वतन्त्ररुपं म्वाये दइगु हक अधिकार गुकथं राज्यसत्तां कुण्ठित यानाच्वंगु दु उकिया विरुद्ध थुज्वःगु सोचया आवश्यकता दइ । स्वनिगःया आदिवासीतय्सं थःपिनिगु वस्ती विकास गुकथं जुइफइ धयागु बिचाः वैज्ञानिक अध्ययन लिपा पित बीगु व आः थनया आदिवासीतय्सं थःपिनिगु सम्पदा थःपिंसं हे सरक्षण याइन धयागु ग्याःचिकुया प्रस्फुटन उपत्यका विकास प्राधिकरणया धापू खः धयागु खँय् नं थनया आदिवासी जनजाति व मूलवासीतय्सं बिचाः यायेमाःगु ई वःगु दु । स्थानीय सरकारया अस्तित्व संविधानं हे प्रत्याभूत यायेधुंकूगु सन्दर्भय् आः वं थ्वं पंगः थनेगु सोचया विकास मयाःसां जिल धकाः सन्देश बीगु क्रमय् येँ महानगरपालिकाया थ्व प्रेस सम्मेलन अति हे महत्वपूर्ण खनेदु । थुकथं हे स्वनिगःवासीतय्गु निंतिं हाथ्याकथं खने दयाच्वंगु गुथि संस्थानया भूमिकायात कयाः नं आः सः तयेमाःगु ई वःगु दु । स्वनिगःया आदिवासीतय्गु गुथिया जग्गा जमिन फुक्कं सरकारीकरण यानाः थनया मौलिक कला सम्पदा संस्कृति व जात्रानखःयात हे प्रत्यक्ष प्रभावित यानाच्वंगु थुगु संस्थाया आवश्यकतायात कयाः न्ह्यसः थनेमाःगु ई वःगु दु । आः स्थानीय सरकारया अस्तित्व पिदनेधुंकाः थनया स्थानीय मनूतय्सं फयाच्वंगु समस्या, संस्कृति सम्पदाय् वयाच्वंगु संकट समाधानया निंतिं नं येँ महानगरपालिका अधिकार सम्पन्न निकायकथं पिहां वयेमाःगु आवश्यक दु । आः येँ महानगरपालिकां ल्ह्वंगु पलाः मात्र ख्याः मजुइमा । | newari |
18,535 | नेपालभाषा एकेडेमिया काव्य कवःया ग्वसालय् नेपालभाषा कविताय् बिम्बया प्रयोग बारे सहलह ज्याझ्वः जुल । एकेडेमिं थीथी प्राज्ञिक ज्याझ्वः न्ह्याका यंकेगु आज्जु कयाः भाइस चान्सलर यज्ञरत्न धाख्वाःया सभापतित्वय् जूगु उगु ज्याझ्वलय् शताब्दी पुरुष सत्यमोहन जोशी मूपाहां कथं झाःगु खः । ज्याझ्वलय् साहित्यकार इश्वरी मैंया श्रेष्ठं बिम्ब, बिम्बया ताजि व नेपालभाषाया कविता नांयागु मू ज्यापौ न्ह्यब्वयादीगु खः । ज्यापती काव्यय् छ्यलाच्वंगु बिम्बयात साहित्यकारतय्सं गुकथं न्ह्यब्वयातःगु दु धइगु खँ दसु बियाः न्ह्यथनातःगु दु । ज्यापौयात कयाः एकेडेमिया सदस्य सचिव मल्ल के. सुन्दर लिसें साहित्यकारपिं नारद बज्राचार्य, शाक्य सुरेन, राजेन मानन्धर, रजनी मिला, धर्मराज राजकर्णिकार, तुलसी साय्मि, भगतदास श्रेष्ठ व प्रेमशान्ति तुलाधरपिंसं नं बिचाः तयादीगु खः । ज्याझ्वःया कजि डा. पुष्पराज राजकर्णिकारं ज्याझ्वःया आज्जु बारे कनादीगु खः । | newari |
19,609 | नेवाः ताम्सालिङ समन्वय समितिया ग्वसालय् पहिचानया सन्दर्भय् नेवाः ताम्सालिङ विषयय् छगू अन्तक्र्रिया ज्याझ्वः जुल । ज्याझ्वलय् न्ववानादिसें नेवाः न्ह्यलुवाः मल्ल के सुन्दरं आन्दोलन आदिवासी भूमिइ केन्द्रित जुइगु, पहिचान ल्यंका तयेत समावेसी समानुपातिक प्रतिनिधित्व दयेमाःगु, उत्पीडनय् लानाच्वंपिं आदिवासीतय्त विशेषाधिकार बियाः संरक्षण यासें विकास यानायंकेमाःगु खँ तयादीगु खः । अथेहे तामाङ अभियन्ता पशुराम तामाङं प्रदेश नं. ३ या नां नेवाः–ताम्सालिङ नामांकन यायेमाःगु, संविधानया ब्याख्या अनुसार स्वनिगलय् सरकारी कामकाजी भाय् नेवाः व तामाङ बाहुल्यता दुगु थासय् तामाङ भाय् लागु याये माःगु खँ न्ह्यथनादिल ।नेवाः देय् दबूया नायः नरेश ताम्राकारं नेवाः–ताम्सालिङ समन्वय समितिया औचित्य बारे न्ह्यब्वयादीगु खः । ज्याझ्वलय् न्ववानादिसें संयोजक शाक्य सुरेनं नेवाः व तामाङ छथाय् च्वनाः न्ह्याःमवंक जनजाति आदिवासीतय्गु पहिचानया नापनापं भूमि ल्यंकातये फइमखु धयागु तायेकाः नेवाः तामाङ छथाय् च्वनाः थीथी ज्याझ्वः न्ह्याकावनेगु तातुना थुगु ज्याझ्वः यानागु खँ कनादिल । | newari |
14,707 | येँ महानगरपालिकाया न्यायिक समितिइ थौंकन्हय् दर्ता जुइगु फुक्क उजुरीत मध्ये दकलय् अप्वः वइगु उजुरी छेँय् बालं च्वनाच्वंपिं थने माल धइगु वयेगु यानाच्वंगु दु । न्यायिक समितिया संयोजक लिसें उपमेयर हरिप्रभा खड्गी श्रेष्ठं कनादी कथं बालं च्वनीपिंसं इलय् बाः मबिउ, थःत माःबलय् क्वथा त्वःताः मबिउ धइगु उजुरी ज्वनाः वइपिं छेँथुवाःत अप्वयाच्वंगु दु । समितिइ वइगु उजुरीत स्वयेबलय् राजधानीया छेँय् छेँय् पारिवारिक समस्यात नं तसकं तच्वया वनाच्वंगु खनेगु खँ नं वय्कलं कनादिल । ‘नेपालभाषा टाइम्स’ यात वय्कलं कनादी कथं समितिइ थौंकन्हय् छगू अज्याःगु हे अजूचायापुगु उजुरी नं वयाच्वंगु दु उकी प्यम्ह दाजुकिजां थःछेँय् च्वनाच्वंम्ह छम्ह केहेँयात पितिने माल धकाः निवेदन बियातःगु दु । मांबौयात कायपिंसं मस्वल धकाः बियाछ्वयेधुंकूम्ह म्ह्याय्म्ह छेँय् वयाः मांबौया स्याहार याः वयाच्वंगु जुयाच्वन । थुकिया लागिं उम्ह म्ह्याय्म्हं कया तःगु छकू क्वथा खाली याका बी माल धकाः वया प्यम्ह दाजुकिजां मनपाय् उजुरी तः वःगु खः । केहेँम्हेसित पितिनेगु लागिं प्यम्हं दाजुकिजा मिले जुयाः केहेँयात दायेगु ज्या समेत याःगु खँ नं सीदुगु दु । केहेँम्ह छेँया अंश नःवःगु धासें दाजुकिजां पितिनेत स्वयाच्वंगु खः । केहेँम्हं धाःसा दाजुकिजाया सम्पत्ति थःत म्वाः व दाजुकिजां मांबौयात बांलाक स्वःसा थःपिं थःछेँय् वयाः च्वनेमाःगु आवश्यकता मदुगु खँ धायेगु यानाच्वंगु दु । केहेँम्हं थः स्वयम् हे डाक्टर जूगु कारणं थःछेँया सम्पत्ति थःत आवश्यक मजू धासें दाजुकिजां मांबौ मस्वःगु कारणं हे थः थःछेँय् च्वनाः स्वयेत बाध्य जुयाच्वंगु खँ कनेगु यानाच्वंगु दु । ‘जि मचाखाचा भाःत त्वःताः थःछेँय् च्वं वयाच्वनागु दु, यदि जिमि दाजुपिंसं मांबौयात बांलाक स्वःगु खःसा जि छाय् थःछेँय् च्वंच्वनेगु ?’ केहेँम्हेसित उद्धृत यासें उपमेयर खड्कीं कनादिल । बुराबुरी जुइधुंकूपिं मांबौयात दाजुकिजां वास्ता मयाःगुलिं मांबौ दत्तले उमित स्वयेगु थःगु कर्तव्य जूगु दावी केहेँम्हं यानाच्वंगु दु । थज्याःगु केशय् मेलमिलाप यायेगु बाहेक थःपिंके मेगु अधिकार मदुगु खँ कँसें उपमेयर खड्गीं स्वक्वः तक उमित मेलमिलाप याकेत स्वयेगु व मिले मजुल धाःसा अदालतय् मुद्दाया निंतिं सिफारिस याना छ्वयेगु खँ कनादिल । स्वनिगलय् बुराबुरि जुइधुंकूपिं मांबौयात कायभौपिंसं मस्वइगु समस्या यक्व दुसां उकियात पिकायेगु ज्या धाःसा मजू । | newari |
21,049 | स्वाध्याय– प्रवीण नारायण चौधरीमहादेवक न्यायरामचरितमानस केर उत्तरकाण्ड मे एकटा बहुत महत्वपूर्ण प्रसंग आयल अछि । गरुड़जी श्रीराम केँ नागपाश मे बान्हल देखि श्रीरामक ऐश्वर्य प्रति भ्रमित भ’ जाइत छथि, महादेव सँ जिज्ञासा करैत छथि जे अपने हिनकहि नाम सदिखन जपैत रहैत छी या कोनो दोसर श्रीराम छथि । महादेव विहुँसिकय हुनका बुझबैत छथि, परञ्च श्रीरामक माया जिनका एक बेर घेरि लेलक ओ सहजहि दूर नहि होइत छैक । तेँ पूर्ण समाधानक वास्ते देवाधिदेव महादेव पक्षीराज गरुड़ जे स्वयं श्री हरिक वाहन थिकथि, हुनका श्रीहरिक श्रीराम रूप केर दर्शन एवं तत्त्व बुझबाक लेल काकभुशुण्डिजी लग पठा देलखिन । काकभुशुण्डि सँ श्रीराम केर कथा सुनि पक्षीराज बड़ा स्पष्ट भेलाह जे आखिर श्रीरामक वास्तविकता कि छलन्हि । तदोपरान्त पक्षीराज काकभुशुण्डि जीक काग (कौआ) रूप मे होयबाक विन्दु पर अतिशय मोह मे पड़ि गेलाह, आर हुनका सँ जिज्ञासा कय बैसलाह । ताहि क्रम मे काकभुशुण्डिजी द्वारा हुनका सम्पूर्ण कथा वृत्तान्त कहल गेल अछि । एहि चर्चा मे एकठाम कहलनि –नित जुग धर्म होहिं सब केरे। हृदयँ राम माया के प्रेरे॥
सुद्ध सत्व समता बिग्याना। कृत प्रभाव प्रसन्न मन जाना॥१०३-१॥
सत्व बहुत रज कछु रति कर्मा। सब बिधि सुख त्रेता कर धर्मा॥
बहु रज स्वल्प सत्व कछु तामस। द्वापर धर्म हरष भय मानस॥२॥
तामस बहुत रजोगुन थोरा। कलि प्रभाव बिरोध चहुँ ओरा॥
बुध जुग धर्म जानि मन माहीं। तजि अधर्म रति धर्म कराहीं॥३॥श्री रामजीक माया सँ प्रेरित भ’कय सभक हृदय मे सब युगक धर्म नित्य होइत रहैत अछि । शुद्ध सत्त्वगुण, समता, विज्ञान आर मनक प्रसन्न होयब, एकरा सत्ययुग केर प्रभाव जानू । सत्त्वगुण अधिक हो, किछु रजोगुण हो, कर्म मे प्रीति हो, सब प्रकार सँ सुख हो, ई त्रेताक धर्म भेल । रजोगुण बहुत हो, सत्त्वगुण बहुते कम हो, किछु तमोगुण हो, मन मे हर्ष आ भय हो, ई द्वापर केर धर्म थिक । तमोगुण बहुते हो, रजोगुण थोड़ेक हो, चारू दिश वैर-विरोध हो, ई कलियुग केर प्रभाव थिक । पंडित लोकनि युगक धर्म केँ मोन मे ज्ञान (पहिचान) कय, अधर्म छोड़िकय धर्म मे प्रीति करैत छथि।एक पंक्ति आर बहुत बेसी महत्वपूर्ण अछि –काल धर्म नहिं ब्यापहिं ताही। रघुपति चरन प्रीति अति जाही॥
नट कृत बिकट कपट खगराया। नट सेवकहि न ब्यापइ माया॥४॥जेकर श्री रघुनाथजीक चरण मे अत्यन्त प्रेम अछि, ओकरा कालधर्म (युगधर्म) नहि व्यापैत छैक । हे पक्षीराज! नट (बाजीगर) केर कयल गेल कपट चरित्र (इंद्रजाल) देखयवला लेल बड़ा विकट (दुर्गम) होइत छैक, मुदा नट केर सेवक (जंभूरा) केँ ओकर माया नहि व्यापैत छैक । 🙂एहि तरहें काकभुशुण्डिजी द्वारा विभिन्न युग केर चरित्रक वर्णन करैत अपन कौआ बनबाक कथा निरन्तरता मे राखल गेल । ओ कहलखिन –तेहिं कलिकाल बरष बहु बसेउँ अवध बिहगेस।
परेउ दुकाल बिपति बस तब मैं गयउँ बिदेस॥१०४ ख॥हे पक्षीराज! ओहि कलिकाल मे हम बहुते वर्ष धरि अयोध्या मे रहलहुँ । एक बेर ओतय अकाल पड़ल, तखन हम विपत्तिक मारल विदेश चलि गेलहुँ ।ताहि समय अयोध्या लेल उज्जैन विदेश छल । काकभुशुण्डिजी एक दीन, मलिन (उदास), दरिद्र आ दुःखी व्यक्ति रूप मे उज्जैन गेलथि । ओहि ठाम किछु समय बितेला उपरान्त थोड़-बहुत सम्पत्ति अर्जित कय ओ ओतहि भगवान् शंकर केर आराधना करय लगलाह ।उज्जैन मे एक गोट ब्राह्मण वेदविधि जे सदिखन शिवजीक पूजा कयल करथि, आन कोनो काज नहि रहनि से परम साधु आ परमार्थक ज्ञाता आ शंभुक उपासक रहथि । संगहि ओ कखनहुँ श्री हरिक निन्दा बिसरियोकय नहि करथि । काकभुशुण्डिजी अपन ओहि कलिकालक जन्म मे कपटपूर्वक हुनकर सेवा करय लगलाह । ब्राह्मण बहुते दयालु आ नीति-निपुण रहथि । बाहर सँ नम्र देखि काकभुशुण्डिजी केँ पुत्र समान मानथि आ ओहि भाव मे पढ़ाबथि । वैह ब्राह्मण श्रेष्ठ हुनका शिवजीक मंत्र देलखिन । अनेकों प्रकारक शुभ उपदेश देलखिन । काकभुशुण्डिजी शिवजीक मन्दिर जाइथ, हुनकहि देल मंत्र केर जाप करथि । मुदा हृदय मे दम्भ आ अहंकार बढ़ि गेलनि । काकभुशुण्डिजी शब्द तुलसीदास एना लिखलनि अछि –मैं खल मल संकुल मति नीच जाति बस मोह।
हरि जन द्विज देखें जरउँ करउँ बिष्नु कर द्रोह॥१०५ क॥“हम दुष्ट, नीच जाति आर पापमयी मलिन बुद्धिवाला मोहवश श्री हरिक भक्त व द्विजजन केँ देखिते जरि गेल करी आ विष्णु भगवान् सँ द्रोह करैत रही ।”कथा केँ निरन्तरता दैत काकभुशुण्डिजी गरुड़जी सँ कहलखिन जे गुरुजी हुनकर ओहेन आचरण देखि बहुत दुखित रहथि । ओ हुनका खुब बुझायल करथि, लेकिन जतेक बेसी बुझबथिन, काकभुशुण्डिजी केँ ओतबे बेसी तामस चढ़नि । कथा कहैत ओ तर्क देलनि जे दम्भी केँ कहियो नीति नीक नहि लगैत छैक ।एक बेर गुरुजी हुनका बजा लेलखिन आ परमार्थ नीति केर शिक्षा दैत कहलखिन जे हे पुत्र! शिवजीक सेवाक फल यैह अछि जे श्री रामजीक चरण मे प्रगाढ़ भक्ति हो । शिवजी और ब्रह्माजी सेहो श्री रामजी केँ भजैत छथि, फेर नीच मनुष्यक त बाते कतेक हो ? ब्रह्माजी व शिवजी जिनकर चरणक प्रेमी छथि, अरे अभागल! हुनका सँ द्रोह कयकेँ तूँ सुख चाहैत छह ?गुरुजी शिवजी केँ हरिक सेवक कहलखिन । ई सुनिते काकभुशुण्डिजीक हृदय मे भयानक जलन उठि गेलनि । एक बेर फेर तुलसीकृत् रामायणक ई पाँति बहुत पैघ तत्त्वक दर्शन करबैछ –“अधम जाति मैं बिद्या पाएँ। भयउँ जथा अहि दूध पिआएँ॥”स्वयं काकभुशुण्डिजी अपन पूर्व जन्मक ओहि दीन-अबस्था केँ मोन पाड़ैत गछलनि अछि जे हम अधम जातिक लोक विद्या पाबि गेल रही लेकिन दम्भक कारण ओ विद्या हमरा लेल साँप केँ दूध पियेबाक समान भेल । यानि, साँप केँ दूध पियेलो पर अपन स्वाभाविक विष ओ नहि छोड़ि पबैछ, किछु तहिना नीच जातिक व्यक्ति लेल विद्याक प्रभाव भेल करैछ ।अभिमानी, कुटिल, दुर्भाग्य व कुजाति रूप मे दिन-राति गुरुजी सँ द्रोह करथि सेहो स्वीकार कयलनि । गुरुजी अत्यंत दयालु छलाह, हुनका कनिकबो क्रोध नहि होइन्ह । कतबो द्रोह कयलोपर ओ शिष्य केँ बेर-बेर उत्तम ज्ञान केर शिक्षा मात्र देल करथि ।एकटा आर बड पैघ नीति केर बात काकभुशुण्डिजी द्वारा गरुड़जी केँ कहल गेल । तुलसीदासजीक एहि पाँतिक सुन्दरता हम सब अनुकरण करी ।जेहि ते नीच बड़ाई पावा। सो प्रथमहिं हति ताहि नसावा॥
धूम अनल संभव सुनु भाई। तेहि बुझाव घन पदवी पाई॥नीच मनुष्य जाहि सँ बड़ाई पबैत अछि, ओ सब सँ पहिने ओकरे मारिकय ओकरे नाश करैत अछि । सुनू! आगि सँ उत्पन्न भेल धुआँ मेघ केर पदवी पाबिकय ओहि आगि केँ मिझा दैत अछि ।दोसर उदाहरणक सुन्दरता देखू –रज मग परी निरादर रहई। सब कर पद प्रहार नित सहई॥
मरुत उड़ाव प्रथम तेहि भरई। पुनि नृप नयन किरीटन्हि परई॥धूरा रस्ता मे निरादर सँ पड़ल रहैत अछि आर बाट पर चलनिहार लोकनिक लातक मारि सहैत रहैत अछि । मुदा जखन हवा ओकरा उड़बैत छैक (ऊँच उठबैत छैक), तखन सबसँ पहिने ओ ओहि हवे (पवन) केँ धूरा सँ भरि दैत अछि । आर फेर राजाओ केर आँखि आ मुकुट पर पड़य लगैत अछि।नीति केर तेसर पाँति सेहो ध्येय व अनुकरणीय अछि –सुनु खगपति अस समुझि प्रसंगा। बुध नहिं करहिं अधम कर संगा॥
कबि कोबिद गावहिं असि नीति। खल सन कलह न भल नहिं प्रीति॥हे पक्षीराज गरुड़जी! सुनू! यैह बात बुझिकय बुद्धिमान लोक अधम (नीच) केर संग नहि करैत अछि । कवि आ पंडित लोकनि ई नीति कहैत छथि जे दुष्ट सँ नहिये कलह नीक, नहिये प्रेम नीक ।उदासीन नित रहिअ गोसाईं। खल परिहरिअ स्वान की नाईं॥
मैं खल हृदयँ कपट कुटिलाई। गुर हित कहइ न मोहि सोहाई॥8॥हे गोसाईं! ओकरा सँ त सदिखन उदासीने रहबाक चाही । दुष्ट केँ कुत्ता जेकाँ दूरहि सँ त्यागि देबाक चाही । हम दुष्ट रही, हृदय मे कपट आ कुटिलता भरल छल, ताहि सँ गुरुजी हित के बात कहथि, मुदा हमरा ओ नहि सोहाइत छल ।एक दिन काकभुशुण्डिजी शिवजीक मन्दिर मे शिवनाम जपि रहल छलाह । ताहि समय गुरुजी ओतय पहुँचि गेलाह, लेकिन अभिमानक मारल ओ उठिकय गुरुजी केँ प्रणाम तक नहि कयलनि । गुरुजी दयालु रहथि । हुनकर दोष देखियोकय ओ किछु नहि कहलखिन । हुनकर हृदय मे लेशो भरि क्रोध नहि भेलनि । मुदा गुरुक अपमान बड भारी पाप होइछ, तेँ महादेवजी ओ सहन नहि कय सकलाह ।मन्दिर मे आकाशवाणी भेलैक –अरे हतभाग्य! मूर्ख! अभिमानी! यद्यपि तोहर गुरु केँ क्रोध नहि भेलनि, ओ बहुते कृपालु चित्त के लोक छथि आर हुनका यथार्थ ज्ञान छन्हि, तैयो रे मूर्ख! तोरा हम शाप देब, कियैक तँ नीति केर विरोध हमरा नीक नहि लगैछ । अरे दुष्ट! यदि हम तोरा दण्ड नहि देब त हमर वेदमार्गे भ्रष्ट भ’ जायत । जे मूर्ख गुरु सँ ईर्ष्या करैछ, ओ करोड़ों युग धरि रौरव नरक मे पड़ल रहैछ । फेर ओतय सँ निकलिकय ओ तिर्यक् (पशु, पक्षी आदि) योनि मे शरीर धारण करैत अछि आर दस हजार जन्म धरि दुःख पबैत रहैत अछि । अरे पापी! तूँ गुरुक सामने अजेगर जेकाँ बैसल रहलें ! अरे दुष्ट! तोहर बुद्धि पाप सँ झँपा गेल छौक । तेँ तूँ साँप बनि जे आ रे अधमहु सँ अधम मनुक्ख! एहि अधोगति (साँपक नीच योनि) केँ पाबिकय कोनो खुब भारी गाछक खोह मे पड़ल रहे ।शिवजीक भयानक शाप सुनिकय गुरुजी हाहाकार कय उठलाह । हमरा काँपैत देखि हुनकर हृदय मे बड़ा भारी सन्ताप उत्पन्न भेलनि ।विदित हो जे एहि ठाम गुरुजी रुद्राष्टक रूपी शिव स्तुति प्रस्तुत कएने छथि । फेर शाप विमोचनक कृपा पाबि काकभुशुण्डिजी लेल श्री रामजीक भक्तिरूपी वरदान पेने छथि । काकभुशुण्डिजी एहि तरहें काग (कौआ) रूप मे रहितो अमर बनिकय श्री रामजीक भक्ति करैत आइ धरि प्रत्यक्ष छथि । हम सब बड़भागी छी जे हुनका स्मरण करैत छी । सब पर कृपा बनल रहय ।हरिः हरः!! | maithili |
10,732 | थाइल्यान्डया लोकंह्वाःगु पर्यटकीय स्थल फुकेटय् शुक्रवाः नेपाः पाखें पर्यटन प्रवद्र्धनया ज्याझ्वः याःगु दु । बैंककय् च्वंगु नेपाली दूतावासं फुकेतय् च्वंगु नेपाली अवैतनिक वाणिज्य दूत व गैरआवासीय नेपाली संघया ग्वाहालिं नेपाःया संस्कृति व पर्यटन प्रवद्र्धनय् ग्वाहालि जुइ कथं प्रवद्र्धनात्मक ज्याझ्वः याःगु खः । ज्याझ्वलय् न्ववानादिसें नेपाःया राजदूत गणेश ढकालं नेपाः व थाइल्यान्ड दथुइ द्विपक्षीय ग्वाहालिया अथाह सम्भावना दुगु खँ न्ह्यथँसें पर्यटन व लगानीया निंतिं नेपाः आकर्षक गन्तव्य कथं विकास जुइधुंकूगु खँ धयादिल । ऊर्जा, भौतिक पूर्वाधार, पर्यटन, कृषि, खानी व खनिजजन्य उद्योगय् प्रविधि हस्तान्तण लिसे लगानी यायेत थाइ उद्यमी व्यापारीतय्त राजदूत ढकालं इनाप यानादीगु खः । अथेहे थाइ विमान कम्पनीयात धार्मिक पर्यटन प्रवद्र्धनय् न्ह्याः वनेत सुझाव बियादिसें वय्कलं याकनं संचालनय् वयेत्यंगु गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलय् तप्यंक हवाइ स्वापू कायम यायेत नं इनाप यानादिल ।ज्याझ्वलय् अवैतनिक वाणिज्यदूत प्रनी साकुलपिपातानां नेपाःया पर्यटकीय गन्तव्य बारे प्रचासर प्रसार यायेत थाइ पर्यटन व्यवसायीतय्त इनाप यानादीगु खः । थाइल्यान्डया उच्च सरकारी अधिकारी, उद्यमी, लगानीकर्ता, पर्यटन व्यवसायी व सञ्चारकर्मीतय् उपस्थिति दुगु ज्याझ्वलय् नेपाःया मौलिक कला संस्कृति न्ह्यब्वयेगु थीथी सांस्कृतिक ज्याझ्वः न्ह्यब्वःगु खः। | newari |
12,328 | रेडियो पत्रकारिताया नांजाःम्ह सञ्चारकर्मी अष्टमान किसि मंत । वय्कलं नेपालय् रेडियोया लाइसेन्स काये थाकुयाच्वंगु इलय् थःगु हे रेडियो स्टेशन पलिस्था यानाः रेडियो पर्यावरण चक्र सञ्चालन यानादीगु खः । वय्कःया रेडियोय् ज्या याःपिं आपालं सञ्चारकर्मीत लिपा तःधंगु मिडियाय् ज्या याः वंगु खः । किसि वंगु ताः ई न्ह्यवंनिसें उसाँय् मदयाच्वंगु खःसा म्हिगः सुमेरु अस्पतालय् वासः याकु याकुं वय्कः मदुगु खः । | newari |
4,388 | काभ्रे । ल्होछार कार्यक्रम व्यवस्थापन समितिसे पाँचखाल नगरपालिका वडा नं. १, अनेकोटरि तिनि ल्होछार गेताङ स्हेङ्जि । मन्जुश्री सम्वत २८६१ डुल ल्हो (सापुख्रि) ल्होला सोनाम ल्होछारला दुइसाङरि चुरि सांस्कृतिक गेताङ स्हेङ्बा हिन्ना ।संघीय सांसद मिना तामाङ (रन्जिता)ला ग्रेनडोन्बोरि ताबा चु गेताङरि विशेष डोन्बो नेपाल तामाङ घेदुङला ङ्हाच्छाला ग्रेनगौराइ काजीमान थिङ, तामाङ राष्ट्रिय मुक्ति मोर्चा नेपालला केन्द्रीय ह्रोम्हि आइतसिं दोङ, नेपाल तामाङ घेदुङ संघीय ह्रोम्हि फुर्साङ मोक्तान, घेदुङ जिल्ला चोहो राजकुमार ब्लोनतेन स्यान्दो गेन्दुनजुगुला प्रतिनिधिजुगु मुबा ।फुर्साङ मोक्तानसे ह्राङ्ला फेसबुक वालरि थान्बा ग्राआन्सार गेताङरि ल्होलो कलाकारकादेसे ह्राङ्ह्राङ्ला प्रस्तुती उन्सि बोकिन्बाजुगुला सेम छुना लामुबा । | tamang |
23,795 | गीत– किसलय कृष्णमांगी नइ हम जे सुरूज की चान द’ दिअ ।
हेरायल सन हमर मैथिल पहिचान द’ दिअ ।चाही नइ ग्लोबल वा त्लोबल जेना कोनो गाम,
कने अंगना- दलान संग मचान द’ दिअ ।
हेरायल सन हमर मैथिल पहिचान द’ दिअ ।
सुआद ओ कहाँ छै एहि पेटीस आ पिज्जामे,
बरु अल्हुए सही तिरहुतिया सम्मान द’ दिअ ।
हेरायल सन हमर मैथिल पहिचान द’ दिअ ।
दिल दिल्ली चोरौलक आ पसेना पैनजाब ,
छै ठोर फुफरी पड़ल कने पान द’ दिअ ।
हेरायल सन हमर मैथिल पहिचान द’ दिअ ।
किसलय कोना क’ बचाबी माटि- पानि ,
मिसिये भरि मोन मे स्वाभिमान द’ दिअ ।
हेरायल सन हमर मैथिल पहिचान द’ दिअ । | maithili |
23,483 | – किशोर कुमार झा, सुपौलएकटा राजा एकटा विशाल महल बनेलथि । ओहि महल केर प्रवेशद्वार पर एकटा गणितक सूत्र लिखि देलखिन्ह आ घोषणा कयलखिन्ह जे एहि सूत्र केर हल करलाक बादे एहि महल केर प्रवेश द्वार खुजत । आर, जे कियो ई हल कऽ पेता तिनका आधा राजपाट देल जाएत । एक सँ एक गणितज्ञ सब अयलाह, मुदा ओ सूत्र हल नहि भऽ सकल । काफी समय बीति गेल आ प्रतियोगिता के अंतिम दिन आबि गेल । ओहि दिन तीन टा विद्वान अयलाह जाहिमे दू टा तँ मोट मोट गणितक पुस्तक संगहि आनने छलथि आ तेसर खाली हाथ कोनो साधु जेकाँ लगैत छलाह । राजा केर मंत्री एहि साधु केँ कहलखिन्ह सूत्र हल करवा लेल जाहि पर ओ कहलखिन्ह जे पहिने ओहि दूनू विद्वान कय प्रयास करऽ देल जाय । ओ दूनू विद्वान थाकि गेलैथ मुदा सूत्र हल नहि भेल । तखन ई तेसर साधु महाराज पहुंचलाह । ई सीधे दरवाजा केँ स्थिर सऽ धकेललखिन्ह आ कि दरवाजा खुलि गेलैक । राज्य मे हर्षोल्लास होमय लागल । राजा दरबार लगाकय हुनका पुरस्कृत कयलखिन्ह आ पूछलखिन्ह जे अहाँ कोना सूत्र केँ हल कयलहुँ । ओ साधु कहलखिन्ह जे पहिने हर मनुष्य केँ ई जांच करबाक चाही कि जे भी समस्या छैक ओ वास्तवमे छै कि नहि । हमरा मोन मे आयल जे पहिने ई जांच कऽ ली जे वास्तवमे इ दरवाजा बन्द छै कि नहि । राजा प्रसन्न भऽ कय कहलखिन्ह जे वास्तवमे एहि प्रतियोगिताक उद्देश्य इएह छल जे किनका अपन आत्मा केर आवाज सुनाइ पड़ैत छन्हि!नोटः ई कथा दहेज मुक्त मिथिला समूह पर आयोजित लघुकथा प्रतियोगिता मे द्वितीय पुरस्कार सँ पुरस्कृत कयल गेल अछि। | maithili |
6,440 | येँ येँया नरलय् सोमवाः तिसा मायेकेगु जात्रा जुल । जात्राया झ्वलय् मोपताः अजिमा (टुँडाल देवी)या खःयात पुखुलीइ यंकाः तिसा मायेकेगु जात्रा याःगु खः । किपाः रासस | newari |
19,294 | वरिष्ठ संस्कृतिविद् बलदेव जुजु (राजोपाध्याय) बुधवाः चान्हय् मंत । बुधवाः बहनी आकाझाकां तसकं मुसु वयाः म्हुतुं हि वयेवं वय्कःयात वीर अस्पताल यंकूगु खः । उपचारया झ्वलय् बुधवाः चान्हय् साढे १२ बजे पाखे वय्कः मदुगु खँ धाःगु दु । वय्कःया अन्त्येष्टि बिहिवाः सुथय् हे पशुपतिइ याःगु खः । ताःई न्ह्यवंनिसें अल्जाइमर ल्वय्पाखें पीडित वय्कः ८४ दँ दुम्ह खः । वि.सं. १९९२ या जेठय् येँया मखंत्वालय् बूम्ह वय्कः नेवाः संस्कृतिया विज्ञ खः । नेवाः संस्कृति बारे वय्कःया तःगू हे सफू पिदनेधुंकूगु दु । नेपाःया तान्त्रिक द्यःपिनि बारे वय्कःया न्हापांगु सफू पिहां वःगु खः । ने.सं. ११०५ य् पिदंगु ‘नेपाःया तान्त्रिक द्यः व तान्त्रिक पुजा’ नांया थ्व सफू वय्कलं मेम्ह संंस्कृतिविद सुरेन्द्रमान श्रेष्ठ लिसे जानाः च्वयादीगु खः । अथेहे वय्कलं श्रेष्ठलिसे हे जानाः च्वयादीगु सफू ‘कान्तिपुर’ ने.सं. ११०८ य् पिथनादीगु खः । अथेहे वय्कः याकःचां हे च्वयादीगु ‘नेवाः संस्कृति व नेवाः दर्शन’ (ने.सं. १११६), ‘नेवाः संस्कार व उकिया विधि’ (ने.सं. ११ सफू नं पिदनेधुंकूगु दुसा ‘तलेजु’ किपा हना बाखं सफूया बाखं नं वय्कलं हे च्वयादीगु खः । नेपालभाषा ख्यलय् निबन्ध विधाय् बीगु महत्वपूर्ण सिरपाः ‘ठाकुरलाल सिरपाः’या लिसें ‘गौरी अनन्त सिरपाः’ पाखें छायेपीधुंकूम्ह वय्कः वैदिक प्रतिष्ठानया संस्थापक अध्यक्ष नं खः । दर्शनशास्त्र व संस्कृतय् आचार्य याना तयादीम्ह वय्कलं सरस्वति क्याम्पस व काठमाडौं क्याम्पसय् नेपाली विषयया अध्यापन नं यानादीगु खः । मदुम्ह बलदेव जुजुया जहान लिसें स्वम्ह काय व स्वम्ह म्ह्याय् दी । | newari |
1,237 | येँ – नेपालभाषा परिषद्या ग्वसालय् कन्हय् झी कवि केशरी चित्तधर हृदयया ११३ दँ बुन्हि न्यायेकीगु जूगु दु । थनया रुसी सांस्कृतिक केन्द्रय् जुइगु उगु ज्याझ्वलय् परिषद्पाखें घोषणा यानातःगु थीथी सिरपाः नं लःल्हाइगु ग्वसाः दु । ज्याझ्वलय् रुसी सांस्कृतिक केन्द्रया प्रमुख नं पाहां कथं झाइगु खँ सीदुगु दु । | newari |
End of preview. Expand
in Data Studio
- Downloads last month
- 103