Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
title
stringlengths
0
209
text
stringlengths
7
24.6k
author
stringclasses
121 values
source
stringclasses
16 values
date
stringclasses
325 values
translator
stringclasses
51 values
ئاكتىپ مەزلۇملۇق ۋە پاسسىپ سىياسەتۋازلىق (1-قىسىم)
# ئاكتىپ مەزلۇملۇق ۋە پاسسىپ سىياسەتۋازلىق **ئاپتورى:** بۇرھان مۇھەممەد **ۋاقتى:** 2020-يىل 17-ئاۋغۇست ## -1- ۋەتەن ئازادلىقى يولىدا دۈشمەنگە ئورتاق قارشى تۇرۇشنىڭ، ھەمدەمچىلىك ۋە كۈچنى بىرلەشتۈرۈشنىڭ ئىرقىي ئايرىمىسى، سىنىپىي تەۋەسى، پارتىيە ياكى تەشكىلات ئايرىمىسى بولمايدۇ. ئىنسانىيەت تارىخىنىڭ سىياسىي ھەرىكەت تە...
بۇرھان مۇھەممەد (Burhan Muhammed)
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2020-08-17
null
ئاكتىپ مەزلۇملۇق ۋە پاسسىپ سىياسەتۋازلىق (2-قىسىم)
دۈشمەننىڭ ئۆزىگە قارشى ئۆكتە قوپقان كۈچلەردىن كۈتىدىغان تەرەپلىرىدىن بىرىمۇ قارشىلىق كۆرسەتكۈچى توپنىڭ بۆلۈنۈشى ئەمەس، بەلكى مەزكۇر كۈچلەرنىڭ بىرلىشىشكە تېگىشلىك پەيتتە بىرلىشەلمەيدىغان ھالغا كېلىپ قېلىشىدۇر. مەلۇم بىر ئەمەلىي ھەرىكەت، ياكى يېڭىچە بىر قەدەم قاچانكى دۈشمەننىڭ ئۇيقۇسىنى قاچۇرسا، ئۇنىڭ ۋەزىيىتى ئۆزىگە قار...
بۇرھان مۇھەممەد (Burhan Muhammed)
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2020-08-17
null
ئاكتىپ مەزلۇملۇق ۋە پاسسىپ سىياسەتۋازلىق (3-قىسىم)
ئەسكەرتكىنىمىزدەك، ۋەتەن ئازادلىقى ھەمدە زۇلۇمغا قارشى تۇرۇش يولىدىكى دۈشمەنگە قارشى زەربە ھەرىكەتلىرى مەلۇم پارتىيە ياكى تەشكىلات ياكى شەخسلەر بىر - بىرىگە دۆڭگىشىپ قويۇشسا بولىدىغان ياكى ئۆزىنىڭ مەسئۇلىيىتىدىن قېچىپ ئاڭلىماسلىققا، كۆرمەسلىككە سېلىۋالسا بولىدىغان ئىشلار جۈملىسىدىن ئەمەس. قانداقلا پۇرسەت ياكى ئىمكانىيە...
بۇرھان مۇھەممەد (Burhan Muhammed)
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2020-08-17
null
چەيلىنىۋاتقان ۋەتەن ئەھدى (1-قىسىم)
# چەيلىنىۋاتقان ۋەتەن ئەھدى ھۆكۈمالاردىن بىرىگە «كىشىنىڭ ۋاپادارلىقى نېمە بىلەن ئۆلچىنىدۇ ۋە بۇنى نېمىگە ئاساسلىنىپ بىلگىلى بولىدۇ؟» دەپ سوئال قويۇلدى. ھۆكۈما جاۋاب بەردى: «ئۇنىڭ ۋەتىنىگە (يۇرت - ماكانلىرىغا) بولغان ئوتتەك سېغىنىشىدىن، ئۆتۈپ كەتكەن ۋاقتىغا قاراپ ئۆكۈنۈشىدىن بىلگىلى بولىدۇ». دەرۋەقە، كىشىنىڭ ئۆزى ۋە ئ...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
null
null
چەيلىنىۋاتقان ۋەتەن ئەھدى (2-قىسىم)
دەرھەقىقەت، ۋاپادارلىق كىشىنىڭ ئادىمىيلىك ئەخلاقىنىڭ سىناق تېشى. ۋەتەن سۆيگۈسى، ۋەتەنگە خىزمەت، ۋەتەننى ئەزىزلەش بولسا، ۋاپادارلىقنىڭ سىناق تېشىدۇر. بۇنى ئەڭ يارقىن ۋە سەمىمىي رەۋىشتە ئوتتۇرىغا قويالايدىغان، ۋىجدانىي جاۋابكارلىقلارغا قارىتا رىياسىز ھالدا جاۋاب قايتۇرغىلى بولىدىغان مەيدان ۋەتەن ھىجرانىغا مۇپتىلا بولغان ...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
null
null
چىرىك روھ ۋە «قورۇق»چى زېھنىيەت (1-قىسىم)
# چىرىك روھ ۋە «قورۇق»چى زېھنىيەت **(1)** كىرىزىس ۋە چارە ھەر ۋاقىت سەۋەب - نەتىجە مىسالى بىرى يەنە بىرىگە مۇقەددىمە بولۇپ كېلىدىغان، بىرىنىڭ بارلىققا كېلىشى ئىككىنچىسىنىڭ ئىشلەپچىقىرىلىشىغا تۈرتكە بولىدىغان ئىجتىمائىي تەرتىپلەردۇر. بۇ خۇددى ئىنسان تېنىنىڭ نورمال قانۇنىيىتىنى، ساغلاملىق فۇنكسىيەسىنى بۇزغۇچى مىكروبلار...
بۇرھان مۇھەممەد
ئۇيغاقلار دۇنياسى
2021-03-28" # تېكىست ئاخىرىدىكى ۋاقىت بىلەن بىردەك بولۇشى مۇمكىن، ئەمما بۇ يەردە ماقالىنىڭ ئېلان قىلىنغان ۋاقتىنى تەخمىنەن شۇ ۋاقىتقا توغرىلىدىم.
null
چىرىك روھ ۋە «قورۇق»چى زېھنىيەت (2-قىسىم)
يۇقىرىقى مېتافورادىكى «ئۇخلىغان كىشى»نى غەپلەت باسقان، كېلىۋاتقان خەتەردىن غاپىل قالغان، شۇنداقلا ئەتراپىدا بولۇۋاتقان پاجىئەلەرنى، باشقا كەلگەن ياكى كەلگۈسى كېلىش ئېھتىماللىقى يۇقىرى بولغان خېيىم - خەتەرلەرنى كۆرۈپ يېتەلمىگەن كىشىنىڭ مىسالىغا ئوخشىتىش مۇمكىن. «ئۇخلىغان بولۇۋالغان كىشى»گە كەلسەك، ئۇ ۋاسىتىلىك ياكى بىۋا...
بۇرھان مۇھەممەد
ئۇيغاقلار دۇنياسى
2021-03-28" # تېكىست ئاخىرىدىكى ۋاقىت بىلەن بىردەك بولۇشى مۇمكىن، ئەمما بۇ يەردە ماقالىنىڭ ئېلان قىلىنغان ۋاقتىنى تەخمىنەن شۇ ۋاقىتقا توغرىلىدىم.
null
چىرىك روھ ۋە «قورۇق»چى زېھنىيەت (3-قىسىم)
مەشھۇر شائىر، شۇنداقلا ئىستېداتلىق يازغۇچى ھەمدە ئوبزورچى ئەمجەد ئىسلام ئەمجەد تەرىپىدىن قەلەمگە ئېلىنغان «مىراسخور» ھېكايىسىدىكى ئەسمەتخان ئوبرازىغا كەلسەك، ئۇ تىپىك شالغۇت زېھنىيەت ئىدىيەسى بىلەن ئۆسۈپ يېتىلگەن بىر پىراگماتىستچى كاپىتال فېئودالىست. ئۇ ئۆزلۈكىدىن ياتلاشقان ۋە مۇستەملىكىچىلەرگە تايىنىپ ئىگىلىك تىكلىگەن...
بۇرھان مۇھەممەد
ئۇيغاقلار دۇنياسى
2021-03-28" # تېكىست ئاخىرىدىكى ۋاقىت بىلەن بىردەك بولۇشى مۇمكىن، ئەمما بۇ يەردە ماقالىنىڭ ئېلان قىلىنغان ۋاقتىنى تەخمىنەن شۇ ۋاقىتقا توغرىلىدىم.
null
چىرىك روھ ۋە «قورۇق»چى زېھنىيەت (4-قىسىم)
مانا بۇ بىر مۇسۇلمان مەدەنىيەتنىڭ مەنسۇبى تۇرۇپ ئۆز مەۋجۇتلۇقىنى يېگانە ئاللاھنىڭ مەۋجۇتلۇقىغا باغلاشتىن كۆرە، مۇستەملىكىچىسىنىڭ مەۋجۇتلۇقىغا باغلاشنى ئەلا بىلىدىغان ھالغا چۈشۈپ قالغان شالغۇت زېھنىيەتنىڭ تىراگېدىيەسى. مانا بۇ ئۆز مەۋجۇتلۇقىنى، كۈچى ۋە غالىبىيىتىنى ياراتقۇچىسىدىن ھەمدە ئۆزىنىڭ ئەل - ۋەتىنىگە سىڭدۈرگەن ئ...
بۇرھان مۇھەممەد
ئۇيغاقلار دۇنياسى
2021-03-28" # تېكىست ئاخىرىدىكى ۋاقىت بىلەن بىردەك بولۇشى مۇمكىن، ئەمما بۇ يەردە ماقالىنىڭ ئېلان قىلىنغان ۋاقتىنى تەخمىنەن شۇ ۋاقىتقا توغرىلىدىم.
null
چىرىك روھ ۋە «قورۇق»چى زېھنىيەت (5-قىسىم)
چەتئەللەردە مەقسەتلىك ئورۇنلاشتۇرۇلغان بىر تۈركۈم «شامال مۇئەككەللىرى»نىڭ زامان - زامان دىققەت بۇراش تىپىدىكى سۈنئىي كۈن تەرتىپلىرى يەتمىگەندەك، ۋەتەن ۋە مىللەت دەۋاسىنىڭ ۋەتەننى مەركەز قىلىشتىن يىراقلىشىپ ۋەتەن سىرتىدىكىلەرنىڭ مۈشكىلاتلىرىنىڭ ئومۇميۈزلۈك دىققەت نۇقتىسى قىلىنىۋاتقانلىقى، دىنى بىلەن سامىنى ئېنىق بولغان ...
بۇرھان مۇھەممەد
ئۇيغاقلار دۇنياسى
2021-03-28" # تېكىست ئاخىرىدىكى ۋاقىت بىلەن بىردەك بولۇشى مۇمكىن، ئەمما بۇ يەردە ماقالىنىڭ ئېلان قىلىنغان ۋاقتىنى تەخمىنەن شۇ ۋاقىتقا توغرىلىدىم.
null
چىرىك روھ ۋە «قورۇق»چى زېھنىيەت (6-قىسىم)
[1] 14 – ئەسىردە ياشاپ ئۆتكەن ئاتاقلىق جۇغراپىيە ئالىمى، شۇنداقلا مەملۇكىيلەر خاقانى تەرىپىدىن «ئەلمەلىكۇلمۇئەييەد» ئۇنۋانى بېرىلگەن مەشھۇر تارىخچى ئەبۇلفىدا (ھ. 672 – 732 / م. 1273 – 1331) سۇلتان تۇغانخان ھەققىدە شۇ قۇرلارنى پۈتىدۇ: «... شۇنداق قىلىپ ھىجرىيە 408 - يىلىمۇ كىرىپ كەلدى. بۇ يىلى تۈركىستان سۇلتانى قاراخان ...
بۇرھان مۇھەممەد
ئۇيغاقلار دۇنياسى
2021-03-28" # تېكىست ئاخىرىدىكى ۋاقىت بىلەن بىردەك بولۇشى مۇمكىن، ئەمما بۇ يەردە ماقالىنىڭ ئېلان قىلىنغان ۋاقتىنى تەخمىنەن شۇ ۋاقىتقا توغرىلىدىم.
null
ئىبرەت ئالامدۇق ياكى ئىبرەتى ئالەمگە ئايلىنامدۇق؟ (1-قىسىم)
مەدەنىيەتلەرنىڭ تارىخ سەھىپىسىدىن ئۆچۈپ كېتىشىدە بىر قاتار ئامىللار مۇھىم ئورۇن تۇتسىمۇ، ئەمما بۇنىڭدىكى ماھىيەتلىك ئامىل ئۇنىڭ قىرغىنچىلىققا ئۇچرىشى ئەمەس، بەلكى قىرغىنچىلىققا ئۇچراش دەرىجىسىگە ئېلىپ بارغۇچى مەدەنىي ياتلىشىش ۋە ئىچكى ئاجىزلىقتۇر. مۇنداقچە ئېيتقاندا، مەدەنىيەتنى ئاجىزلاشتۇرغۇچى تۈپ ئامىل ئۇنى ئىدارە قى...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2022-03-25
null
ئىبرەت ئالامدۇق ياكى ئىبرەتى ئالەمگە ئايلىنامدۇق؟ (2-قىسىم)
مىللەتلەر دۇچ كەلگەن ئېغىر كىرىزىسلار مەدەنىيەتلەرنى يوقتىن بارلىققا كەلتۈرگىنىدەك، ئۇنىڭ ئاجىز ھالىتىدىن قوزغىتىش، ئاكتىپلاش رولىغىمۇ ئىگە. ئۇ ئوتتۇرىغا قويغان «ئىسيان نەزەرىيەسى»دە، مەدەنىيەتنىڭ سىلكىنىشى ۋە تىرىلىشىدىكى ئامىللاردىن بىرى كىرىزىسقا تاقابىل تۇرۇشنى مەۋقە قىلغان قارشى ئىنكاس، ئەكسىچە يول تۇتۇش ۋە جەڭ ئې...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2022-03-25
null
ئىبرەت ئالامدۇق ياكى ئىبرەتى ئالەمگە ئايلىنامدۇق؟ (3-قىسىم)
دەرۋەقە، مىللەتنىڭ مەدەنىيەت ۋە دىنىي قىممەتلىرىگە ئىگە چىقىش، كىرىزىسلارغا قارشى ئىسيان مەيدانغا كەلتۈرۈش بۈگۈننىڭ ئىنقىلابىدۇر. بۈگۈننىڭ مەسىلىسىمۇ سىياسىي ئاكتىپچانلىقنى بوشاشتۇرمىغان ئاساستا بىلىمدە، ئىلىمدە، ئەخلاقتا ئۆزىدىن باشلاپ يېڭىلاش، تەربىيەلەش، ئەسلىنى تېپىش، روھنى، ئېتىقادنى، غايىنى قايتۇرۇپ كېلىشنى ئىشقا...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2022-03-25
null
ئىبرەت ئالامدۇق ياكى ئىبرەتى ئالەمگە ئايلىنامدۇق؟ (4-قىسىم)
شۇنداقلا پەرقلىق كۆز قاراشلارنى ئىلمىي يوسۇن ۋە كەڭ قورساقلىق ئەخلاقى ئاساسىدا دىيالوگ قۇرۇش ئارقىلىق يېقىنلاشتۇرغىلى بولىدىغانلىقىنى، ئارىدىكى ئىختىلاپنى تۆۋەن چەككە چۈشۈرۈشكە بولىدىغانلىقىنى بىلىشىمىز زۆرۈر. قارشى تەرەپنى چۈشىنىشكە ئېرىنىپ قالماسلىقنىڭ، ئۆزىمىزنى چۈشەندۈرۈشكىمۇ ھېرىپ قالماسلىقنىڭ كېلەچەك قۇرۇلۇشىمىزد...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2022-03-25
null
ئىبنى مەسئۇدتا بار ساقال ئەبۇ جەھىلدىمۇ بار (1-قىسىم)
ئۆلىمالىق قانداقتۇر ساقالنى بولۇشىغا قويۇپ بېرىپ سۈنئىي ئېتىبار قازىنىش بىلەن بولمايدۇ. ئىبنى مەسئۇدتا بار ساقال ئەبۇ جەھىلدىمۇ بار ئىدى. ھالبۇكى ئەبۇ جەھىل ئىبنى مەسئۇدتىن ھەم ياشقا چوڭ، ھەم نوپۇزى ئۈستۈن، ھەمدە ئۆز قوۋمى ۋە سەپداشلىرى تەرىپىدىن «ئەبۇلھەكەم (دانىش ئاتا)» دەپ ئاتىلاتتى، ئۆز قوۋمى ۋە يۇرت ئاقساقاللىرى ئ...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2021-03-15
null
ئىبنى مەسئۇدتا بار ساقال ئەبۇ جەھىلدىمۇ بار (2-قىسىم)
نە ئاجايىپكى، سەن شۇنداق تۇرۇپ يەنە پېتىڭدىن چۈشمەيسەن، «يۈزۈمنىڭ قېلىنلىقى جېنىمنىڭ راھىتى» دېگەن پەدىدە گەدەنكەشلىكىڭنى داۋاملاشتۇرماقچى، ھېچ ئىش بولمىغاندەك قۇلاق يوپۇرۇۋېلىش بىلەن ئىلىمدارلىق تونىدا سادىر قىلىپ كەلگەن ساپاسىزلىقلىرىڭ، تومپايلىقىڭ ۋە سەتچىلىكلىرىڭنى ئۇنتۇلدۇرماقچى بولىسەن. ۋەھالەنكى سەن ئۇنتۇساڭمۇ، ...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2021-03-15
null
ئىبنى مەسئۇدتا بار ساقال ئەبۇ جەھىلدىمۇ بار (3-قىسىم)
1-مەقسەتنى چۈشىنىشكە ئازراقمۇ يېقىن يولىمىغانلىقىڭىز بېشىدىكىنى ئاخىرى ئىنكار قىلىدىغان پارادوكس جۈملىلىرىڭىزدىن بىلىنىپ تۇرۇپتۇ. ھەم بۇ يەردە بىر سوتكىغا يەتمىگەن ۋاقىت ئىچىدە «داموللام»نىڭ تەرىپىنى قىلغىنىم يوق، دېگەن گېپىڭىزنىڭ ئەكسىنى ئىپادىلەيدىغان جۈملىلىرىڭىزنى يىغىپ كۆزىڭىزگە قادىشىمنىڭمۇ ئورنى يوق. يازمىدا بىر...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2021-03-15
null
ئىبنى مەسئۇدتا بار ساقال ئەبۇ جەھىلدىمۇ بار (4-قىسىم)
3-سېرىكجاننى تىلغا ئالماي، ئوتتۇرىدىكى شەخسنى تىلغا ئېلىپ بىرنى چۈشۈرۈپ يەنە بىرنى قامچىلايسىز، دېگەن گېپىڭىزگە كەلسەك، سىزنىڭ بۇنداق يۈكلىنىشىڭىز يازمامنى ھېلىھەم ئوڭ تۇتۇپ ئوقۇۋاتقانلىقىڭىزغا گۇمان تۇغدۇرىدۇ. سېرىكجاننىڭ مەسىلىسى بىلەن مەن ئوبزور قىلىۋاتقان مەسىلە ئىككىسى ئىككى مەسىلە. گەپ سىياسىي ھەرىكەتلەردە بىرى ب...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2021-03-15
null
ئىبنى مەسئۇدتا بار ساقال ئەبۇ جەھىلدىمۇ بار (5-قىسىم)
بۇرھان: بىرىنچىدىن، داموللام دېيىلىۋاتقان بىر دىندار شەخسىيەتنى تەنقىد قىلغانلىقىم راست. لېكىن داموللام سالاھىيىتى بارلىقى، ئۇيغۇرنىڭ دىنىي ئۆلىماسى دەيدىغان تەرىپكە سازاۋەرلىك ياكى ئەمەسلىك مەسىلىسىدە مەن سىزگە قوشۇلمايمەن. بۇ جەھەتتىن سىز داموللام دەپ بىلگەن كىشى ئۈچۈن يۇقىرىقىدەك تەرەپ تۇتۇشىڭىز نورمال. لېكىن مەن ئى...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2021-03-15
null
ئىبنى مەسئۇدتا بار ساقال ئەبۇ جەھىلدىمۇ بار (6-قىسىم)
ئەدەپ ۋە گۈزەل تىلەك بىلەن يازغان ئىنكاسىڭىز ئۈچۈن تەكرار رەھمەت. ئامان بولۇڭ!
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2021-03-15
null
ئىتتىن نېرى تۇر (1-قىسىم)
كۆپنى كۆرگەن، ھاياتنىڭ تۈرلۈك سىناقلىرىدا ئىسسىق - سوغۇقلارنى باشتىن كەچۈرگەن بۆرە ئاتا بالىلىرىغا ھايات مىزانىدىن ئۈگۈت بەرمەكچى بوپتۇ. كۈنلەردىن بىركۈنى بۆرە ئاتا بالىلىرىغا ھايات مىزانىنىڭ ئەڭ مۇھىم دەرسىنى بېرىش ئۈمىدىدە ئۇلارنى يىغىپتۇ. بۆرە ئاتا بالىلىرىنى ئېلىپ ۋادىدىكى ئەڭ ئېگىز تۆپىلىككە چىقىپتۇ ۋە بالىلىرىغا ...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2023-02-28
null
ئىتتىن نېرى تۇر (2-قىسىم)
توغرا، نېمە تارتقۇلۇق تارتقان بولساق، بىزگە ئوخشايدىغان، ئەمما بىزدىن ئەمەسلەرنىڭ سەۋەبى ئارىلاشماي تارتىپ باقمىدۇق. شۇنىڭ بىلەن بىرلىكتە ئەسلىدە بىزدىن ئەمەسلەرنىڭ قاتارىدا ئۇلارنىڭ قىلمىشىنى كۆرۈپ تۇرۇپ سۈكۈت قىلىشلارنىڭ ۋە قىلغانلارنىڭ ھەسسىسىنىڭ قانچىلىك دەرىجىدە ئىكەنلىكىنى، ئۆتۈمسىز ئىشنى ئۆتۈملۈك قىلىشتىكى «تۆھپ...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
2023-02-28
null
ئۆزۈڭلاردىن كەتتى... (1-قىسىم)
شۇنى قەيت قىلىش ھاجەتكى، كاشغەرنى مەركەز قىلغان تۈركىستان ھاۋزىسىدا، ئۇنىڭ تىلى ۋە ئەدەبىياتىنىڭ ئىجادىي مەھسۇللىرى بولمىش تۈركىي ئەسەرلەر بىز ئۈچۈن قانداق مەدەنىي مىراس ھېسابلانسا، ئۇشبۇ مەدەنىيەت ھاۋزىسىنىڭ يېتىشتۈرگەن ئالىم - ئەللامىلىرىنىڭ، شائىر - شۇئەرالىرىنىڭ، فازىل - ئارىفلىرىنىڭ، ھەكىم - دانالىرىنىڭ قەلىمىدە پ...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
null
null
ئۆزۈڭلاردىن كەتتى... (2-قىسىم)
بىز تارىخشۇناسلارنىڭ ۋە مەدەنىيەتشۇناسلارنىڭ نەزەرىيەۋى مۇئەييەنلەشتۈرمىلىرى ئارقىلىق ۋەزىيىتىمىزگە دىياگنوز قويغان، «ئۈزۈڭنى ئۆزگەرت، تارىخىڭ ئۆزگەرسۇن!» نۇقتىئىنەزەرىگە كۆرە ھال - ۋەزىيىتىمىزنىڭ ئىسلاھاتقا، يېڭىلىنىشقا موھتاج ئىكەنلىكىنى مۇئەييەنلەشتۈرگەن بولساق، دېمەك بۇ بىزنىڭ «ئۇنتۇلدۇرۇش» خۇرۇچلىرىنىڭ تەسىرىدىن ت...
بۇرھان مۇھەممەد
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
null
null
ئۆلىمالىرىمىز نەدە؟ (1-قىسىم)
«ئۆلىمالىرىمىز نەدە؟» ناملىق ماقالىگە ئىلاۋە توغرا سورالغان سوئال جاۋابنىڭ يېرىمىنى ئۆزىدە مۇجەسسەملىگەن بولىدۇ، دەيدۇ دانالار. ئۆلىمالىرىمىز نەدە؟ دېگەن بۇ سوئال مەيلى قانداق دەۋر ۋە قانداق زاماندا تاشلىنىشىدىن قەتئىينەزەر، سوئالنىڭ ئۆزىلا شۇ دەۋرنىڭ تىراگېدىيەسىنىڭ دەرىجىسىنى ھېس قىلىشقا يېتەرلىك بولسا كېرەك. نۆۋەتت...
null
ئويغاقلار دۇنياسى سەھىپىسى
null
بۇرھان مۇھەممەد
End of preview. Expand in Data Studio

🌟 Uyghur AI Corpus: Bridging Heritage & Technology

🌟 ئۇيغۇرچە سۈنئىي ئىدراك خەزىنىسى: مىراس ۋە تېخنىكا كۆۋرۈكى

Status Language Purpose License

🌹 Introduction / كىرىش سۆز

In the era of Artificial Intelligence, language is data, and data is survival. The Uyghur AI Corpus is an initiative to ensure the Uyghur language thrives in the digital age. This dataset serves as a foundational resource to train Large Language Models (LLMs), enabling them to understand, generate, and translate Uyghur with native-level proficiency.

سۈنئىي ئىدراك (AI) دەۋرىدە، تىل — سانلىق مەلۇمات دېمەكتۇر. بۇ ئامبار — ئۇيغۇر تىلىنىڭ رەقەملىك دۇنيادىكى ئورنىنى ساقلاپ قېلىش ۋە تېخىمۇ يۈكسەلدۈرۈش ئۈچۈن تەييارلانغان بىر كۆڭۈل سوۋغىسىدۇر. بىزنىڭ مەقسىتىمىز: كەلگۈسىدىكى سۈنئىي ئىدراك مودېللىرىنىڭ ئۇيغۇرچىنى راۋان چۈشىنىشى، تەرجىمە قىلىشى ۋە بىزنىڭ مەدەنىيىتىمىزنى توغرا ئىپادىلىشىگە ھەسسە قوشۇشتۇر.


🆕 What's New (Feb 2026 Update) / يېڭىلىنىشلار

  • Content Update: Added new Uyghur articles and poetry to the dataset.
  • مەزمۇن يېڭىلاندى: ئامبارغا يېڭىدىن نۇرغۇن ماقالىلەر ۋە شېئىرلار قوشۇلدى.

💎 Source & Collection / مەنبە ۋە توپلىنىشى

This corpus is a carefully curated collection of texts sourced from the open internet. It represents the collective intellectual heritage of the Uyghur people shared on various public platforms, forums, and websites over the years.

  • 🌍 Diverse Origins: Stories, essays, articles, and historical accounts available in the public domain.
  • ⚖️ Respect for Authors: While collected for AI training purposes, we deeply respect the original creators. Metadata such as author and source has been preserved wherever possible to credit the intellectual owners.
  • 🛠️ Cleaned & Processed: The raw web data has been meticulously cleaned, formatted, and structured to meet high-quality AI training standards.

بۇ خەزىنىنىڭ مەنبەسى — كەڭ ئىنتېرنېت دۇنياسىدۇر. بۇ ئامباردىكى ئەسەرلەر يىللاردىن بۇيان تۈرلۈك تور بەت، مۇنبەر ۋە ئىجتىمائىي تاراتقۇلاردا ئېلان قىلىنغان، خەلقىمىزنىڭ ئەقلىي بايلىقى بولغان ئوچۇق مەنبەلىك ئەسەرلەردىن تاللاپ يىغىلدى.

  • 🎯 مەقسەت: بۇ ئەسەرلەرنى توپلاشتىكى بىردىنبىر مەقسەت — سۈنئىي ئىدراكنىڭ ئۇيغۇرچە سەۋىيەسىنى ئۆستۈرۈش، تىلىمىزنىڭ نازۇكلىقى ۋە پاساھىتىنى ماشىنىلارغا ئۆگىتىشتىن ئىبارەت.
  • 🌹 ھۆرمەت: بىز ھەر بىر يازمىنىڭ ئاپتورىغا ۋە ئەسلى مەنبەسىگە ئالىي ھۆرمەت بىلدۈرىمىز. شۇڭا، سانلىق مەلۇماتلار تازىلانغاندا author (ئاپتور) ۋە source (مەنبە) ئۇچۇرلىرى ئىمكانقەدەر ساقلاپ قېلىندى.

🚀 Technical Highlights / تېخنىكىلىق ئالاھىدىلىكى

To solve the "Lost-in-the-Middle" problem common in LLM training, this dataset features Semantic Chunking:

  1. Format / فورماتى: Parquet (Fast, compressed, and ready for Python Pandas/Hugging Face).
    (تېز، پىرىسلانغان ۋە Python ئۈچۈن تەييارلانغان.)
  2. Chunking Strategy / پارچىلاش ئىستراتېگىيەسى: Long texts are intelligently split into 2000-word segments without breaking sentences.
    (ئۇزۇن تېكىستلەر جۈملە قۇرۇلمىسىنى بۇزماي تۇرۇپ، 2000 سۆزلۈك بۆلەكلەرگە ئەقىللىق پارچىلاندى.)
  3. Compatibility / ماسلىشىشچانلىقى: Standardized columns for instant use with PyTorch/TensorFlow datasets.
    (PyTorch ۋە TensorFlow سىستېمىلىرىدا بىۋاسىتە ئىشلىتىشكە ماسلاشتۇرۇلغان.)

📂 Data Structure / سانلىق مەلۇمات قۇرۇلمىسى

Column / ئىستون Meaning / مەنىسى
title The title of the work. / ئەسەر ماۋزۇسى.
text The main content used for training. / ئاساسلىق تېكىست.
author The original creator. / ئەسەرنىڭ ئاپتورى.
source The origin platform. / ئەسەر ئېلىنغان مەنبە.
date Publication date. / ئېلان قىلىنغان ۋاقتى.
translator Name of the translator. / تەرجىمان.

💻 Usage Example / ئىشلىتىش ئۈلگىسى

You can load this dataset directly in Python using the datasets library:

from datasets import load_dataset

# Load the dataset / سانلىق مەلۇماتنى يۈكلەش
dataset = load_dataset("Uyghur-Corpus/Uyghur-Corpus")

# Peek at the first entry / بىرىنچى ئۇچۇرنى كۆرۈپ بېقىش
print(dataset['train'][0])
Downloads last month
11