Datasets:

Zombely
/

wikisource-yellow

Modalities:

Image

Text

Formats:

Size:

Libraries:

Dataset card Data Studio Files Files and versions

xet

Community

Dataset Viewer (First 5GB)

Auto-converted to Parquet Duplicate

Split (11)

train_1 · 3.85k rows

image imagewidth (px) 642 1.02k	ground_truth stringlengths 39 8.95k
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Potem napisałem teoryę luk, których Dr. Hossfeld nie podjął się sprawdzić.\r\n Nareszcie usunąwszy wszystkie liczby podzielne przez \r\n\r\n\r\n\r\n2\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 2,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n3\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 3}\r\n\r\n i \r\n\r\n\r\n\r\n5\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 5}\r\n\r\n, jako łatwe do poznania, zanalizowałem zakres numeracyi \r\n\r\n\r\n\r\n0\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 0,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n1\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 1,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n2\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 2,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n3\r\n,\r\n…\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 3,\\ldots }\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n150\r\n\r\n060\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 150\\,060}\r\n\r\n, czyli liczby wszystkie pierwsze w tym zakresie, oraz podzielne przez \r\n\r\n\r\n\r\n7\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 7,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n11\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 11,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n13\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 13,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n17\r\n,\r\n…\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 17,\\ldots ,}\r\n\r\n t. j. przez \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n4\r\n\r\n\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{4},}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n5\r\n\r\n\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{5},}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n6\r\n\r\n\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{6},}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n7\r\n\r\n\r\n,\r\n…\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{7},\\ldots }\r\n\r\n Spisałem na ogół liczb \r\n\r\n\r\n\r\n40\r\n\r\n008\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 40\\,008}\r\n\r\n, oznaczając je właściwemi czynnikami n. p. \r\n\r\n\r\n\r\n49\r\n=\r\n\r\n7\r\n\r\n2\r\n\r\n\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 49=7^{2},}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n77\r\n=\r\n7.11\r\n;\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 77=7.11;}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n91\r\n=\r\n7.13\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 91=7.13,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n1001\r\n=\r\n7.11.13\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 1001=7.11.13}\r\n\r\n i t. d.\r\n Później z tego kajetu wypisałem osobno same tylko liczby pierwsze, to jest:\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n1\r\n\r\n\r\n=\r\n2\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{1}=2}\r\n\r\n, \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n2\r\n\r\n\r\n=\r\n3\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{2}=3}\r\n\r\n, \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n3\r\n\r\n\r\n=\r\n5\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{3}=5}\r\n\r\n, \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n4\r\n\r\n\r\n=\r\n7\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{4}=7}\r\n\r\n .... \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n13852\r\n\r\n\r\n=\r\n150\r\n\r\n053\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{13852}=150\\,053}\r\n\r\n.\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n Gustaw Wertheim w dziele „Elemente der Zahlentheorie“ (Leipzig\r\n1887) rozwija i przykładem objaśnia następujący wzór Meissel’a do obliczenia w danym zakresie numeracyi liczb pierwszych str. 24.\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nψ\r\n\r\n⁡\r\n(\r\nn\r\n)\r\n=\r\n\r\nφ\r\n\r\n⁡\r\n(\r\nn\r\n,\r\nm\r\n)\r\n+\r\nm\r\n(\r\nμ\r\n+\r\n1\r\n)\r\n+\r\n\r\n\r\n\r\nμ\r\n(\r\nμ\r\n−\r\n1\r\n)\r\n\r\n2\r\n\r\n\r\n−\r\n1\r\n−\r\n\r\n∑\r\n\r\ns\r\n=\r\n1\r\n\r\n\r\ns\r\n=\r\nμ\r\n\r\n\r\n\r\nψ\r\n\r\n⁡\r\n\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n\r\np\r\n\r\nm\r\n+\r\ns\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\operatorname {\\psi } (n)=\\operatorname {\\varphi } (n,m)+m(\\mu +1)+{{\\mu (\\mu -1)} \\over 2}-1-\\sum _{s=1}^{s=\\mu }\\operatorname {\\psi } {\\biggl (}{n \\over {p_{m+s}}}{\\biggr )}}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nψ\r\n\r\n⁡\r\n(\r\nn\r\n)\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\operatorname {\\psi } (n)}\r\n\r\n oznacza tutaj, ile się zawiera liczb bezwzględnie pierwszych w zakresie numeracyi od \r\n\r\n\r\n\r\n0\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 0,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n1\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 1,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n2\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 2,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n3\r\n,\r\n…\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle 3,\\ldots }\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nn\r\n.\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle n.}\r\n\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nm\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle m}\r\n\r\n oznacza, ile liczb pierwszych znajduje się w sześciennym pierwiastku zakresu \r\n\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle n}\r\n\r\n, czyli \r\n\r\n\r\n\r\nm\r\n=\r\n\r\nφ\r\n\r\n⁡\r\n\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n3\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle m=\\operatorname {\\varphi } {\\Bigl (}{\\sqrt[{3}]{n}}{\\Bigr )}}\r\n\r\n.\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nμ\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\mu }\r\n\r\n oznacza, ile liczb pierwszych znajduje się w pierwiastku kwadratowym \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n2\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle {\\sqrt {2}}}\r\n\r\n , po odjęciu liczby tychże liczb, będących w pierwiastku sześciennym, czyli \r\n\r\n\r\n\r\nμ\r\n=\r\nψ\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n\r\n−\r\nm\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\mu =\\psi {\\sqrt {n}}-m}\r\n\r\n.\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nm\r\n+\r\nμ\r\n=\r\nψ\r\n\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle m+\\mu =\\psi {\\Bigl (}{\\sqrt {n}}{\\Bigr )}}\r\n\r\n.\r\n Wzór ten, dobry przy obliczaniu niewielkich zakresów numeracyi, kiedy \r\n\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle n}\r\n\r\n nie przewyższa setek, tysięcy; znośny jeszcze i przy obliczaniu dziesiątek tysięcy; w wielkich zaś zakresach numeracyi, wymaga wiele miejsca, czasu i pracy. Można się o tem przekonać, obliczając choćby tylko\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nn\r\n=\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle n=100\\,000}\r\n\r\n; \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n3\r\n\r\n\r\n\r\n=\r\n46\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle {\\sqrt[{3}]{n}}=46}\r\n\r\n; \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nψ\r\n\r\n⁡\r\n(\r\n46\r\n)\r\n=\r\n14\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\operatorname {\\psi } (46)=14}\r\n\r\n; \r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n\r\n=\r\n316\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle {\\sqrt {n}}=316}\r\n\r\n; \r\n\r\n\r\n\r\n\r\nψ\r\n\r\n⁡\r\n(\r\n316\r\n)\r\n=\r\n65\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\operatorname {\\psi } (316)=65}\r\n\r\n;\r\nponieważ zaś \r\n\r\n\r\n\r\nm\r\n=\r\n\r\nψ\r\n\r\n⁡\r\n(\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n3\r\n\r\n\r\n\r\n)\r\n=\r\n\r\nψ\r\n\r\n⁡\r\n(\r\n46\r\n)\r\n=\r\n14\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle m=\\operatorname {\\psi } ({\\sqrt[{3}]{n}})=\\operatorname {\\psi } (46)=14,}\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "przeto \r\n\r\n\r\n\r\nμ\r\n=\r\n\r\n[\r\n\r\nψ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nψ\r\n\r\n(\r\n316\r\n)\r\n\r\n=\r\n65\r\n\r\n]\r\n\r\n−\r\n14\r\n=\r\n51\r\n;\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\mu =\\left[\\psi \\left({\\sqrt {n}}\\right)=\\psi \\left(316\\right)=65\\right]-14=51;}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\nm\r\n+\r\nμ\r\n=\r\nψ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\nn\r\n\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\n65\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle m+\\mu =\\psi \\left({\\sqrt {n}}\\right)=65}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\nn\r\n,\r\nm\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n14\r\n)\r\n=\r\n14204\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (n,m)=\\varphi (100\\,000,14)=14204}\r\n\r\n. Tego trzeba dowieść rachunkiem następującym.\r\n Liczby te 14 są następujące: \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n1\r\n\r\n\r\n=\r\n2\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{1}=2,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n2\r\n\r\n\r\n=\r\n3\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{2}=3,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n3\r\n\r\n\r\n=\r\n5\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{3}=5,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n4\r\n\r\n\r\n=\r\n7\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{4}=7,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n5\r\n\r\n\r\n=\r\n11\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{5}=11,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n6\r\n\r\n\r\n=\r\n13\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{6}=13,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n7\r\n\r\n\r\n=\r\n17\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{7}=17,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n8\r\n\r\n\r\n=\r\n19\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{8}=19,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n9\r\n\r\n\r\n=\r\n23\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{9}=23,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n10\r\n\r\n\r\n=\r\n29\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{10}=29,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n11\r\n\r\n\r\n=\r\n31\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{11}=31,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n12\r\n\r\n\r\n=\r\n37\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{12}=37,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n13\r\n\r\n\r\n=\r\n41\r\n,\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{13}=41,}\r\n\r\n \r\n\r\n\r\n\r\n\r\np\r\n\r\n14\r\n\r\n\r\n=\r\n43\r\n;\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle p_{14}=43;}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n14\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n13\r\n)\r\n−\r\n\r\n[\r\n\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n43\r\n\r\n\r\n,\r\n13\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n2325\r\n,\r\n13\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n]\r\n\r\n=\r\n14\r\n\r\n540\r\n−\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n336\r\n=\r\n14\r\n\r\n204\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (100\\,000,14)=\\varphi (100\\,000,13)-\\left[\\varphi \\left({\\frac {100\\,000}{43}},13\\right)=\\varphi \\left(\\,\\,\\,\\,2325,13\\right)\\right]=14\\,540-\\,\\,\\,\\,\\,\\,\\,336=14\\,204\\,\\,}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n13\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n12\r\n)\r\n−\r\n\r\n[\r\n\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n41\r\n\r\n\r\n,\r\n12\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n2439\r\n,\r\n12\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n]\r\n\r\n=\r\n14\r\n\r\n899\r\n−\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n359\r\n=\r\n14\r\n\r\n540\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (100\\,000,13)=\\varphi (100\\,000,12)-\\left[\\varphi \\left({\\frac {100\\,000}{41}},12\\right)=\\varphi \\left(\\,\\,\\,\\,2439,12\\right)\\right]=14\\,899-\\,\\,\\,\\,\\,\\,\\,359=14\\,540\\,\\,}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n12\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n11\r\n)\r\n−\r\n\r\n[\r\n\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n37\r\n\r\n\r\n,\r\n11\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n2707\r\n,\r\n11\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n]\r\n\r\n=\r\n15\r\n\r\n305\r\n−\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n406\r\n=\r\n14\r\n\r\n899\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (100\\,000,12)=\\varphi (100\\,000,11)-\\left[\\varphi \\left({\\frac {100\\,000}{37}},11\\right)=\\varphi \\left(\\,\\,\\,\\,2707,11\\right)\\right]=15\\,305-\\,\\,\\,\\,\\,\\,\\,406=14\\,899\\,\\,}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n11\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n10\r\n)\r\n−\r\n\r\n[\r\n\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n31\r\n\r\n\r\n,\r\n10\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n3225\r\n,\r\n10\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n]\r\n\r\n=\r\n15\r\n\r\n805\r\n−\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n500\r\n=\r\n15\r\n\r\n305\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (100\\,000,11)=\\varphi (100\\,000,10)-\\left[\\varphi \\left({\\frac {100\\,000}{31}},10\\right)=\\varphi \\left(\\,\\,\\,\\,3225,10\\right)\\right]=15\\,805-\\,\\,\\,\\,\\,\\,\\,500=15\\,305\\,\\,}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n10\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n9\r\n)\r\n−\r\n\r\n[\r\n\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n29\r\n\r\n\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n9\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n3448\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n9\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n]\r\n\r\n=\r\n16\r\n\r\n361\r\n−\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n556\r\n=\r\n15\r\n\r\n805\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (100\\,000,10)=\\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,9)-\\left[\\varphi \\left({\\frac {100\\,000}{29}},\\,\\,\\,9\\right)=\\varphi \\left(\\,\\,\\,\\,3448,\\,\\,\\,9\\right)\\right]=16\\,361-\\,\\,\\,\\,\\,\\,\\,556=15\\,805\\,\\,}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n9\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n8\r\n)\r\n−\r\n\r\n[\r\n\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n23\r\n\r\n\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n8\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n4347\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n8\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n]\r\n\r\n=\r\n17\r\n\r\n103\r\n−\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n742\r\n=\r\n16\r\n\r\n361\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,9)=\\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,8)-\\left[\\varphi \\left({\\frac {100\\,000}{23}},\\,\\,\\,8\\right)=\\varphi \\left(\\,\\,\\,\\,4347,\\,\\,\\,8\\right)\\right]=17\\,103-\\,\\,\\,\\,\\,\\,\\,742=16\\,361\\,\\,}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n8\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n7\r\n)\r\n−\r\n\r\n[\r\n\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n19\r\n\r\n\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n7\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n5263\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n7\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n]\r\n\r\n=\r\n18\r\n\r\n053\r\n−\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n950\r\n=\r\n17\r\n\r\n103\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,8)=\\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,7)-\\left[\\varphi \\left({\\frac {100\\,000}{19}},\\,\\,\\,7\\right)=\\varphi \\left(\\,\\,\\,\\,5263,\\,\\,\\,7\\right)\\right]=18\\,053-\\,\\,\\,\\,\\,\\,\\,950=17\\,103\\,\\,}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n7\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n6\r\n)\r\n−\r\n\r\n[\r\n\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n17\r\n\r\n\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n6\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n5882\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n6\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n]\r\n\r\n=\r\n19\r\n\r\n181\r\n−\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n1128\r\n=\r\n18\r\n\r\n053\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,7)=\\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,6)-\\left[\\varphi \\left({\\frac {100\\,000}{17}},\\,\\,\\,6\\right)=\\varphi \\left(\\,\\,\\,\\,5882,\\,\\,\\,6\\right)\\right]=19\\,181-\\,\\,\\,\\,1128=18\\,053\\,\\,}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n6\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n5\r\n)\r\n−\r\n\r\n[\r\n\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n13\r\n\r\n\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n5\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n7692\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n5\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n]\r\n\r\n=\r\n20\r\n\r\n779\r\n−\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n1598\r\n=\r\n19\r\n\r\n181\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,6)=\\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,5)-\\left[\\varphi \\left({\\frac {100\\,000}{13}},\\,\\,\\,5\\right)=\\varphi \\left(\\,\\,\\,\\,7692,\\,\\,\\,5\\right)\\right]=20\\,779-\\,\\,\\,\\,1598=19\\,181\\,\\,}\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n5\r\n)\r\n=\r\nφ\r\n(\r\n100\r\n\r\n000\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n4\r\n)\r\n−\r\n\r\n[\r\n\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n100\r\n\r\n000\r\n\r\n11\r\n\r\n\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n4\r\n\r\n)\r\n\r\n=\r\nφ\r\n\r\n(\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n9090\r\n,\r\n\r\n\r\n\r\n4\r\n\r\n)\r\n\r\n\r\n]\r\n\r\n=\r\n22\r\n\r\n857\r\n−\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n2078\r\n=\r\n20\r\n\r\n779\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n{\\displaystyle \\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,5)=\\varphi (100\\,000,\\,\\,\\,4)-\\left[\\varphi \\left({\\frac {100\\,000}{11}},\\,\\,\\,4\\right)=\\varphi \\left(\\,\\,\\,\\,9090,\\,\\,\\,4\\right)\\right]=22\\,857-\\,\\,\\,\\,2078=20\\,779\\,\\,}\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "Król zaś siadł na swym tronie z kości słoniowej ze złotemi ozdobami, oparł się łokciem o grzbiet złotego lwa i podparłszy. głowę dłonią, rozkazał: Piszcie: \r\n — Połóż mię luby, jako twoje znamię na sercu swoim i na swoje ramię. Jak śmierć jest silna miłość; a żarliwa tęsknota człeku snadnie piekłem bywa. Wieczna pochodnia, co nigdy nie gaśnie, takie miłości są płomienie właśnie. \r\n A zamyśliwszy się tak długo, tak strasznie długo, że aż pisarze wtrzymali oddech, rzekł:\r\n — Zostawcie mnie samego. \r\n I cały dzień, aż do pierwszych cieni wieczornych, przebywał król sam na sam ze swemi myślami, i nikt nie poważył się wejść wtedy do olbrzymiej sali sądowej... \r\n\r\nKONIEC.\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "Połóż mnie miły, jak pieczęci znamię\r\nNa swoje serce i na swoje ramię!\r\nJak śmierć jest mocna miłość: a żarliwa\r\nTęsknota człeku snadnie piekłem bywa,\r\nWieczna pochodnia, co nigdy nie gaśnie,\r\n\r\nTakie miłości są płomienie właśnie!\r\nROZDZIAŁ I.\r\n Nie dożył jeszcze król Salomon wieku średniego, czterdziestu pięciu lat, a chwała jego urody i mądrości, wspaniałości jego życia i przepychu jego pałacu rozeszła się daleko poza kresy Palestyny. W Asyryi i Fenicyi, w górnym i dolnym Egipcie, od starożytnej Taurydy do Hiemenu; od Ismaru do Persepolis, na pobrzeżu Morza Czarnego i na wyspach Śródziemnego z podziwem wymawiano jego imię, ponieważ nie było \r\nmu równego wśród Królów po wszystkie dni jego. \r\n W czterysta ośmdziesiątym roku od wyjścia Izraela, a w czwartym roku jego panowania, w miesiącu Zyfie, zamierzył król\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " „W tych dniach rozegrał się w naszem mieście ponury dramat. Pan K. bogaty przemysłowiec, pozbawił się życia, zażywszy silnego roztworu kwasu pruskiego. Śmierć prawdopodobnie nastąpiła natychmiast. Przyczyną samobójstwa...“\r\n Dalej Ałarin nie czytał — wiedział lepiej niż wszyscy, jaka to była przyczyna.\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "\r\n\r\nI.\r\nNA OŚLEP.\r\n Na peronie jednego z moskiewskich dworców kolejowych przelewała się w różne strony pstra, hałaśliwa ciżba ludzka. Okrzyki tragarzy, zręcznie przebiegających z pakami i wózkami ręcznemi, przelotne urywki zwykłych peronowych rozmów, szmer kilkuset nóg, grzesuwających się po asfalcie, głuchy, rytmiczny oddech lokomotywy, wytwarzały jakiś szczególny słuchowy chaos.\r\n Przy wagonie drugiej klasy stało trzech młodych ludzi, niecierpliwie oczekujących na ostatni sygnał.\r\n Jeden z nich tęgi brunet z pięknie utrzymaną twarzą i pańską miną, przerzucał gazetę, puszczając dym z drogiego cygara; drugi wysoki, szczupły, giętki jak pręt, ot, taki frant, jakby dopiero co wyskoczył z pierwszej strony humorystycznego pisemka — gdyż właśnie w całej jego postaci, począwszy od monokla i czerwonego goździka w butonierce, a kończąc na zadziwiająco śpiczastych żółtych bucikach — tyle było\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "specjalnej, właściwej ludziom tego rodzaju elegancji. Trzymał pod rękę trzeciego smukłego młodzieńca, bardzo przystojnego, w inżynieryjnym uniformie, z podróżną torbą, przewieszoną przez ramię.\r\n Cała ta trójka najwyraźniej nudziła się strasznie i tylko od czasu do czasu któryś z nich rzucał jakąś obojętną uwagę.\r\n Niewiele ich ze sobą łączyło. Znaleźli się razem na dworcu, a uważając za święty obowiązek wsadzenie do wagonu odjeżdżającego znajomego, oczekiwali niecierpliwie chwili pożegnania. A że na nieszczęście spotkali się na godzinę przed odejściem pociągu, wszystko, co mieli sobie do powiedzenia i co zazwyczaj mówi się w podobnych razach, wyszukując z tajonem rozdrażnieniem odpowiedniego tematu, dawno się już wyczerpało. Niezręczność tej sytuacji najsilniej odczuwał odjeżdżający inżynier Aleksander Ałarin. Ogromnie lubił taki gorączkowy ruch na dworcu kolejowym, lubił brać w nim udział, utonąć w tłumie, przysłuchiwać się rozmowom i zawsze to podniecało go przyjemnie. Ci jednak dwaj przyjaciele, których spotkał na obiedzie w Bazarze Słowiańskim, po kilku kieliszkach razem wypitych, postanowili koniecznie go odprowadzić i tem zepsuli mu całkiem humor.\r\n Nareszcie trzeci dzwonek! Każdy z nich odetchnął z ulgą. Zaczęli się troszczyć o przyjaciela.\r\n — Siadaj, Szasza, siadaj! — radził z przekonaniem elegancik z monoklem. — Wiesz przecież, jak kurjery szarpią… A pisz… pamiętaj!..,\r\n Urwał jednak, bo przypomniał, jak niewiele mieli\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "sobie gospode naieli a luniversitev. A to dla tego że tam spokoyno na ustroniu, y nie masz tak wiele Polaków y Cudzoziemców, iako gdzie indziey stoią mianowicie na Przedmiesciu S. Germani, gdzie naywiecey Polaków y Cudzo Ziemców ieło sie stawać. Alavile stać Wam też z razu nie zda mi się, że tam naywiecey Dworskich y Panów, z ktoremi puki sie w Języku Francuzkim nieprzeczwiczycie Conversacia niepodobna, bo oni Contemnunt Język Łaciński y choć go umieią to Contemnunt, y wstydzą się mowic. Y dla tego zrazu nim sie wczwiczycie w Jezyk Francuski, nie życze wam znaiomości szukać z Dworskimi, dla tey raciey zatrzymałem sie za z Prozbą moią do Króla Je. Mci o Listy do Króla y do Królowey interceſsiales et Commendaticios, tylkom Paszport sam wyiednał ieneralny. Dosyc będzie Czasu z tymi listami, y od Królowej Paniey naszey przyszłey y od Króla, kiedy da Bóg wezmę wiadomosc od was, że iusz będziecie nie zlie mowic, y rozumiec Jezyk Francuski, że będziecie mogli Conversowac iakokolwiek z Dworem. Y dla tegoż życze, nim sie przeuczycie Jezyka Francuskiego, abyscie tak zdaleka naglondali do Dworu, to ieſt abyscie bywali w kościołach, kędy Król y Królowa będzie w kościele, kędy iaki będzie Publicus actus, albo iaka legacia solenna, albo iaki Balet, że choc zrazu Jezyka umieć niebędziecie, że bys cie iednak temu wszystkiemu przypatrywali sie, co będzie godnego widzieć.\r\n\r\nO Conwersacią z Francuzmi przestrzygam iako ociec y pro-\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "J. MX[1].\r\n\r\n\r\n283\r\n\r\nSEKRETA ROŻNE.\r\nTak w Gospodarstwie potrzebne, jako też w chorobach roznych ratunki doswiadczone, y niektóre temi czasy praktykowane y zalecone.\r\n\r\n\r\n Chleb aby był Czerstwy i smaczny?\r\nWezmij otręby, ktore się od mąki zostaią, włoz ie w kocieł z wodą niech się gotuią, tą wodą zapraw ciasto, będziesz miał czwartą część więcej chleba, y smacznieyszy będzie, a otręby same zostaną się dla bydła.\r\n\r\n\r\n Sposób polerowania rzeczy lakierowanych\r\nWziąść trochę Mąki y Oliwy, to zmięszawszy trzyj tym rzecz lakierowaną, nietylko wszytkie Plamy znikną, ale glanc bardzo piękny daią, y nic ani złota ani farby, ani laku nietracą.\r\n\r\n\r\n Sposób łatwy y niewiele kosztujący, uniknienia bolu Zębow y AXXyi[1]\r\nKazdego Poranku wprzód Gębę wymywszy, jak ochędożtwo każe, popotrzeba nalać w łyszkę od kawy, dobrze dystylowanej wodki lawendowej[2], y tąż wodką, płukać dziąsła, do której komu się podoba wolno przylać tyleż wody letniej lub zimnej dla umycia mog.\r\n\r\n\r\n Lekarstwo od Gorączki\r\nWziąść trzeba paięczyny tyle, żeby zwinąwszy wielość jej do laskowego orzecha była przyrównana, y tę gałkę dać zażyć choremu nieobawiając się że to od Pająków pochodzi; pewne lekarstwo.\r\n\r\n\r\n Lekarstwo na ukąszenie od komarow\r\nWezmij kawałek dryakwi Weneckiej, którą, pomięszay z oliwą, y to przyłoż na miejsce ukąszone, w sześć godzin się zgoi.\r\n\r\n\r\n Lekarstwo na kaszele.\r\nWarz w kwarcie wody z czterema lub pięcią jabłkami renetkami obrawszy ie ze skorki y na czworo rozerznąwszy, hyzopu i lukrecji za groszy dwa, potym wygotuj dekokt[3] ten do połowy y przecedz przez płotno cienkie, przydawszy cztery uncje cukru, znowu go tak warz na wolnym ogniu, aby tylko została się połowa. Trzeba go zaś pić rano y wieczor, po dwie łyszki pełne, musi kaszel ustać naywiększy.\r\n\r\n\r\n Sposób spędzenia piegów z twarzy\r\nWezmij uncyę Anyżu y warz go w Funcie wody, gdy się dobrze ugotuje przecedz go przez sito y schowaj tę wodę, która odyidzie, y tąż wodą twar codziennie umywać potrzeba.\r\n\r\n\r\n↑ 1,0 1,1 znak lub tekst nieczytelny i trudny do jednoznacznego rozpoznania oznaczony został jako 'X'\r\n\r\n↑ Słowo było nieczytelne, możliwe nieprawidłowe odczytanie\r\n\r\n↑ wywar\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "jest wypłacana członkom, jako dywidenda, druga zachowana jest jako fundusz gromadzki. Ta druga część jest najważniejsza i największe korzyści zapewnia stowarzyszonym. Toteż w miarę tego, jak kooperatywa uświadamia się co do zadań swoich i wielkiej roli, jaką ma odegrać w świecie, w miarę tego mniej przeznacza się na dywidendę, a coraz więcej na fundusz gromadzki.\r\n Z funduszu gromadzkiego kooperatywa powinna stworzyć całą własną kulturę ludową. Tak samo, jak od kupców odbierze rynek, jak od fabrykantów odbierze produkcję, tak samo od filantropii prywatnej i rządowej powinna odebrać oświatę, szpitalnictwo, szkoły, ochrony, ubezpieczenie starości, pomoc w chorobie i oddać to wszystko w ręce ludu, aby on sam tylko był gospodarzem swego życia. Dla kooperatywy spożywczej jest to tym łatwiejsze, że nie wymaga ona żadnych ofiar dla zbierania funduszu, że dochody jej powstają z samego tylko spożywania. Każdy bochenek chleba, każda para butów kupiona w kooperatywie, pozostawia w jej wspólnej kasie pewien przydatek [nadwyżkę], i z tych drobnych przyrostów tworzą się te wielkie sumy, które mogą być użyte na rozmaite potrzeby zbiorowe. Instytucje dobroczynne wymagają ofiar, rządowe wymagają podatków, aby się mogły utrzymać; jedne tylko kooperatywne instytucje mogą utrzymywać się bez obarczania ludzi jakimi bądź ciężarami. Oprócz tego, instytucje — zarówno filantropijne, jak i rządowe — starają się zawsze narzucać coś ludowi, usuwają lud od bezpośredniego wpływu i rządzą się według swoich systemów i planów, niekoniecznie licząc się z potrzebami życia różnych grup ludzkich. Kooperatywa zaś spożywcza jest jak najszerszym i najbardziej demokratycznym stowarzyszeniem ludowym, otwartym dla każdego i zabezpieczającym równość praw. Jeżeli więc ona weźmie na siebie utrzymywanie szkół, bibliotek, ochron, szpitali, kas ubezpieczających starość i kas dla chorych, natenczas instytucje te staną się rzeczywiście ludowymi, będą przystosowywać się do prawdziwych wymagań życia i do potrzeb tych właśnie ludzi, którzy z nich korzystają. Lud wyzwoli się wtedy z dobroczynności i opieki biurokratycznej, sam stanie się swoim dobroczyńcą, opiekunem swoich chorych i wychowawcą swoich dzieci.\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "Kooperatywa spożywcza uczy samorządu i wolności.\r\n\r\nKooperatywa spożywcza jest stowarzyszeniem demokratycznym, to znaczy takim, gdzie wszyscy członkowie mają jednakowe prawa i obowiązki i gdzie wszyscy decydują o sprawach stowarzyszenia. Zgromadzenie ogólne członków jest najwyższym prawodawcą, wola jego rozstrzyga o wszystkim. Ona wybiera urzędników stowarzyszenia, kontroluje ich działalność, orzeka główne wytyczne i zasady dla spraw stowarzyszenia.\r\n Jest to więc prawdziwa rzeczpospolita, gdzie wszyscy są powołani do rządów; rzeczpospolita, gdzie nie ma żadnego przymusu, a wszystko dzieje się po dobrej woli.\r\n W kooperatywie ludzie, zamiast poddawać się narzuconym im z góry planom i rozporządzeniom, sami muszą zastanawiać się nad sposobami prowadzenia swoich interesów, muszą poznawać dokładnie warunki, w których znajduje się gospodarstwo krajowe, badać rozmaite strony działalności handlowej i przemysłowej, uczyć się wspólnej roboty ekonomicznej i administracji przedsiębiorstw, prowadzenia kas ubezpieczenia, instytucji wychowawczych i zdrowotnych, wszystkiego, czym się kooperatywa zajmuje. Zamiast przyjmować gotowe rzeczy i warunki, jakie im stawiają kapitaliści, filantropi i państwo, uczą się sami być twórcami swego życia, jako ludzie wolni, których nikt do tego nie przymusza.\r\n I w tym to właśnie spoczywa olbrzymie znaczenie kooperatywy, że ona uczy tej wolności twórczej, że w niej wytwarza się prawdziwa demokracja. Gdzie ludzie wszystkiego żądają od państwa, gdzie wszystkie swoje nadzieje opierają na takich lub innych reformach, przeprowadzanych przymusowo, tam nie ma ani demokracji, ani wolnych obywateli; tam są tylko poddani mniej lub więcej postępowego, mniej lub więcej oświeconego rządu. Demokracja zaś i wolność tworzy się wtedy dopiero, gdy ludzie, zamiast żądać reform od państwa, przeprowadzają te reformy sami, mocą dobrowolnej solidarności, gdy zamiast człowieka jako „głosu wyborczego”, zamiast pionka w ręku biurokracji lub przywódców partyjnych, zamiast takiego, który umie tylko albo panować, albo słuchać, zjawia się człowiek\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "jako wolny twórca życia, umiejący bez przymusu działać solidarnie z innymi i życie doskonalić.\r\n Takiego właśnie człowieka powinna stworzyć kooperatywa i to jest jej najwyższe zadanie. Wszystkie systemy i ustroje społeczne mogą zawieść, okazać się błędnymi, wypaczyć się przez nowe, nieprzewidziane warunki życia; ale ta wartość moralna człowieka — jako twórcy — pozostanie jego nieśmiertelną zdobyczą, źródłem niewyczerpanej siły i coraz piękniejszych światów ludzkich.\r\n\r\n\r\n■ Nota edytorska: Miejsce pierwodruku Znaczenie spółdzielczości dla demokracji jest niejasne. Prof. Konstanty Krzeczkowski w edycji Pism Abramowskiego z roku 1924 podaje, że pierwotnie ukazał się on w roku 1906 w jednodniówce pt. „Idee spółdzielczości”, wydanej przez Towarzystwo Kooperatystów, zawierającej również teksty J. Dmochowskiego, J. Szyca, W. Szukiewicza i słowo wstępne A. Mędreckiego (Pisma, s. 222). Ten sam autor w Bibliografii pism Edwarda Abramowskiego, zamieszczonej w swej książce Dzieje życia i twórczości Edwarda Abramowskiego, podaje z kolei, iż miejscem pierwodruku była broszurka nr 1 w Biblioteczce Kooperatysty, wydana nakładem Towarzystwo Kooperatystów w Warszawie w 1906. Być może chodzi o to samo wydawnictwo, a niejasność wynika z lakonicznego opisu w Bibliografii... W 1924 r. tekst ten wszedł natomiast w skład czterotomowej edycji Pism — pierwszego zbiorowego wydania dzieł treści filozoficznej i społecznej Edwarda Abramowskiego, w opracowaniu Konstantego Krzeczkowskiego, w tomie I w części Pisma spółdzielcze — edycja nakładem Związku Polskich Stowarzyszeń Spożywców. W roku 1938 ukazał się ponownie w II wydaniu Pism. Po II wojnie światowej umieszczono go w 1965 r. w zbiorze tekstów Abramowskiego pt. Filozofia społeczna. Wybór pism (Państwowe Wydawnictwo Naukowe, przedmowa i autor wyboru — Ruta Światło).\r\n\r\nTekst zamieszczony w niniejszym tomie bazuje na wersji z pierwszej edycji Pism, z roku 1924.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "zgromadzenie członków. Ogólne zgromadzenie zbiera się kilka razy do roku dla sprawdzenia rachunków i dla uchwalenia różnych postanowień, które mają obowiązywać stowarzyszenie.\r\n Stowarzyszenia tego typu, ogromnie rozpowszechnione w Niemczech po wszystkich miastach i miasteczkach, przynoszą wielką korzyść ludności rzemieślniczej. Ratują one niejednego od bankructwa, dają możność rzemieślnikom udoskonalać swoje warsztaty, kupować do spółki materiał i narzędzia, nawiązywać stosunki handlowe dla zbytu swoich produktów.\r\n Oba te typy stowarzyszeń wzajemnego kredytu — wiejskie i miejskie — są dlatego szczególnie ważne, że drobne oszczędności ludu, wynoszące w masie setki milionów, gromadzą się w rękach samego ludu, w kasach jego własnych stowarzyszeń, którymi on sam rozporządza i które sam kontroluje, zamiast tego, by miały skupiać się w bankach kapitalistów i kasach rządowych, przynosząc komu innemu zyski. W stowarzyszeniach kredytowych zyski te mogą kapitalizować się jako fundusz wspólny, będący w rozporządzeniu ludu i mogący być używanym na rozmaite cele społecznego dobra.\r\n\r\n6. STOWARZYSZENIA POMOCY WZAJEMNEJ LUDOWE I SZKOLNE\r\n\r\nCelem tych stowarzyszeń jest powszechnie zorganizowana, dla każdego bez wyjątku pomoc w chorobie i innych wypadkach nieszczęśliwych życia oraz zabezpieczenie starości. Wychodzą one z tego założenia, że człowiek nie może żyć osamotniony, że potrzebuje pomocy innych, tak samo jak inni potrzebują jego, a stąd wynika powszechny obowiązek wzajemności ludzkiej. Stowarzyszać się jednak wtedy dopiero, gdy zjawia się potrzeba pomocy, w chwili samego nieszczęścia, nie przyniosłoby wielkich korzyści; należy przewidywać tę potrzebę zawczasu, umożliwić pomoc wzajemną przez organizacje, trwałą, umiejętną i zasobną. Trzeba także przyzwyczajać się do wzajemności od dzieciństwa, rozwinąć tę najpierwszą cnotę ludzką w okresie wczesnej młodości, gdyż ludzie wychowani w samolubstwie nie zawsze potrafią wykonać zadanie braterstwa ludzkiego, gdy warunki życia wymagać od nich tego będą.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "Idee społeczne\r\nkooperatyzmu\r\nI. Stowarzyszenia i państwo\r\n\r\nDzisiaj, kiedy uwaga społeczeństwa jest zaprzątnięta reformami państwowymi, kiedy rozmaite stronnictwa współubiegają się o postawienie programu żądań, zabezpieczającego najlepiej prawa i wolności obywatelskie, warto jest przypomnieć sobie, że istnieje forma współżycia, stojąca poza organizacją państwową, a która zdolna jest nie tylko do wykonywania wszelkich zadań społecznych, lecz zarazem zabezpiecza najlepiej i najszczerzej wolności obywatelskie. Formą tą są stowarzyszenia.\r\n Najdalej idące konstytucje państw demokratycznych, najszerzej pojęte przedstawicielstwa ludowe nie osiągają nigdy i nigdy osiągnąć nie mogą takiego zabezpieczenia wolności człowieka, takiego poszanowania woli jednostki wobec zbiorowości, jaka charakteryzuje stowarzyszenie. W żadnej też formie organizacji państwowej nie znajdziemy takiej łatwości przystosowywania się do warunków i potrzeb życia, do nowo powstających idei i ruchów, jak w stowarzyszeniach.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "Poznałam Edwarda Abramowskiego i jemu to, jak wielu innych ludzi, jak cała Polska, zawdzięczam moje prawdziwe, duchowe zetknięcie się z kooperacją. Na skutek zainteresowania się jego dziełem w ogóle, przeczytałam także jego sławne prace. Olśniły mnie. Czy te rzeczy są tłumaczone? Czy rozeszły się w setkach tysięcy egzemplarzy? Są to przecież jedne z najlepszych na świecie prac poświęconych propagandzie idei.\r\n\r\n\r\nMaria Dąbrowska\r\nKooperacja zyskała w nim niepospolitego teoretyka i świetnego propagatora — człowieka, który nie powtarzał znanych prawd, lecz budował własną śmiałą teorię i ideologię kooperatyzmu. Znaczenie największe Abramowskiego dla ruchu spółdzielczego polega na zaszczepieniu mu ideowości. Ma to być ruch nie tylko ekonomiczny, służący podnoszeniu skali życia, ale przede wszystkim ruch społeczny, zmierzający śmiało do innego ustroju społecznego, chcący stwarzać w każdym dniu i godzinie ten nowy ustrój przez wolną twórczość jednostki, twórczość codzienną, upartą, wytrwałą, drogą współdziałania, drogą wcielania w życie największej ewangelii życia — idei braterstwa.\r\n\r\nprof. Konstanty Krzeczkowski\r\nSkan zawiera grafikę.\r\n NOWY\r\n\r\nOBYWATEL\r\n www.nowyobywatel.pl\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "Stowarzyszenia i ich rola / 172\r\n I. O stowarzyszeniu w ogóle (czym jest stowarzyszenie) / 172\r\n II. Formy stowarzyszeń ludowych / 183\r\nO znaczeniu stowarzyszeń / 197\r\nZasada respubliki kooperatywnej / 200\r\nListy w sprawie zwołania pierwszych zjazdów spółdzielców / 203\r\nZwiązki Przyjaźni / 208\r\nCzym mają być Związki Przyjaźni / 216\r\nProjekt ustawy Związków Przyjaźni / 221\r\nOdczyt o Związkach Przyjaźni. 6 maja 1917 r. / 226\r\nZwiązki Przyjaźni (II) / 232\r\napendyks: Z przemówieńEdwarda Abramowskiego — Jan Wolski / 234\r\nposłowie: Braterstwo ponad wszystko. Edward Abramowskijako wizjoner spółdzielczości — Remigiusz Okraska / 237\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "Do Czytelników\r\n\r\n„Odjąć spółdzielczości ideę, byłoby tym samym, co odjąć miłości jej uduchowienie” — pisała znana polska pisarka Maria Dąbrowska. Idea spółdzielcza, jak każda inna, wymaga pielęgnacji, promocji, upowszechniania, ale także rozwijania i unowocześniania.\r\n Z tego powodu ruch spółdzielczy przywiązywał dużą wagę do rozwoju myśli teoretycznej i badań nad spółdzielczością. Spółdzielcy od początku doceniali potrzebę tworzenia bibliotek i placówek naukowych, wprowadzania różnych form szkolnictwa oraz wydawnictw spółdzielczych. Już w 1919 r. powołali do życia Spółdzielczy Instytut Naukowy oraz organizowali spółdzielcze szkoły celem kształcenia kadry i działaczy. W dorobku Instytutu znalazło się między innymi wydanie kilkudziesięciu pozycji książkowych oraz opracowanie pierwszego programu nauki spółdzielczości w szkole.\r\n Prace te kontynuowane były po II wojnie światowej w Spółdzielczym Instytucie Badawczym, jednak myśl spółdzielcza podporządkowana została obowiązującej wówczas doktrynie politycznej. Po zmianach ustrojowych w 1989 r. Instytut z powodów ekonomicznych praktycznie zaprzestał działalności naukowej, by w 2003 r. doczekać się formalnej likwidacji. Obecnie stanowi jeden z zespołów Krajowej Rady Spółdzielczej.\r\n W kształtowaniu i rozwijaniu myśli spółdzielczej powstała więc ogromna luka, co niewątpliwie pogłębia kryzys tożsamości spółdzielczej. Dopiero w 2005 r. powołana została przy Krajowej Radzie Spółdzielczej Rada Konsultacyjno-Programowa, skupiająca wybitnych przedstawicieli świata akademickiego, zajmujących się spółdzielczością. Z kolei w 2008 r. wznowiony został po blisko 20 latach „Spółdzielczy Kwartalnik Naukowy”. Od 2005 r. Krajowa Rada Spółdzielcza jest także organizatorem konkursu na najlepszą pracę o charakterze naukowym, dotyczącą spółdzielczości. Odbudowa ośrodka myśli spółdzielczej potrwa jednak wiele lat.\r\n Warto więc w tym okresie przypomnieć dorobek naukowy i myśl spółdzielczą ukształtowaną pod koniec XIX i w pierwszych\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "dziesięcioleciach XX wieku przez najbardziej znanych polskich teoretyków spółdzielczości.\r\n Żywimy nadzieję, że wydawnictwa te stanowić będą ciekawą i inspirującą lekturę zarówno dla młodzieży, działaczy gospodarczych i politycznych, jak i dla młodych pracowników naukowych.\r\n\r\n\r\nAlfred Domagalski\r\nPrezes Zarządu Krajowej Rady Spółdzielczej\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "Wprowadzenie \r\nSłynny ekonomista John Maynard Keynes powiedział kiedyś, że to idee, myśli rządzą światem. Idee leżały u podstaw wielkich projektów społecznych, gospodarczych i politycznych, z których jedne kończyły się fiaskiem, niektóre pozostały jedynie w sterze marzeń, inne jeszcze z powodzeniem przetrwały do dziś. Takim właśnie projektem była spółdzielczość — ogromny społeczno-ekonomiczny ruch samoobrony i samopomocy, nawiązujący do naturalnych ludzkich instynktów kooperacji i solidarności, do istniejących od tysiącleci we wszystkich społeczeństwach instytucji nadających im materialne formy.\r\n Twórcy powstających w XIX wieku pierwszych spółdzielni czerpali jednak inspiracje nie tylko z owego dziedzictwa, lecz także z trzech wielkich prądów ideowych kształtujących się w tamtej epoce, a wywodzących się z tradycji socjalistycznej, solidarystyczno-chrześcijańskiej i liberalnej. Bez poznania i zrozumienia idei, myśli, warunków, w jakich działali ich twórcy i propagatorzy — co podkreślał o dwa pokolenia młodszy od Keynesa inny wybitny ekonomista, noblista Joseph Stiglitz — niemożliwe jest skuteczne reformowanie i trwałe rozwijanie gospodarki. I to stwierdzenie również można z pewnością odnieść do spółdzielni. By mogły one, tak jak to czyniły przez ponad sto pięćdziesiąt lat swego istnienia, skutecznie bronić interesów własnych członków oraz społeczności, w których działają, rozwijać się i dostosowywać do wymogów coraz bardziej skomplikowanego współczesnego świata, niezbędne jest budowanie wśród ich członków, kadry zarządzającej i w całym spółdzielczym środowisku — świadomości ich korzeni, idei, wartości, na jakich się opierały w przeszłości i opierają nadal. Należy również — o czym przypomina „Piąta Zasada Spółdzielcza“ — upowszechniać tę wiedzę wśród młodzieży i osób kształtujących opinię publiczną.\r\n Szczególnie ważne jest to w Polsce, w której wciąż powszechne są stereotypy wywodzące spółdzielczość z okresu „realnego socjalizmu“ i traktujące ją jako niechcianą spuściznę, na którą nie ma miejsca w nowoczesnej gospodarce rynkowej, w demokratycznym społeczeństwie\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "obywatelskim. Zapomina się, że spółdzielnie pochodzą z zupełnie innej epoki, starszej o wiele dekad sto lat od PRL; że odgrywały ogromną rolę, nic tylko społeczną i gospodarczą, ale również patriotyczną, na obszarze wszystkich trzech zaborów; że rozwijały się bujnie w II Rzeczpospolitej, a w ich tworzenie i w propagowanie idei spółdzielczych angażowały się najwybitniejsze umysły tamtych czasów.\r\n Warto zatem przypomnieć przynajmniej kilka z tych postaci i ich dorobek, tym bardziej, że prace ich — książki czy artykuły — są obecnie praktycznie niedostępne na rynku księgarskim, a przez to tym bardziej zapomniane. Wielka to szkoda, nie tylko ze względu na ich ładunek intelektualny, znaczenie dla rozwoju spółdzielczości, ale również na piękny, choć czasem trochę niedzisiejszy język, jakim były pisane. Większość z nich ukazała się przed drugą, a nawet przed pierwszą wojną światową. Później, poza nielicznymi wyjątkami, nie były wznawiane, gdyż myśli głoszone przez ich autorów nie pokrywały się zwykle z modelem spółdzielczości, jaki budowano w PRL, a wiele epizodów ich życia nie pasowało do ówczesnej wykładni historii; wygodniej przeto było je przemilczeć.\r\n W tej właśnie intencji, aby wypełnić ową lukę, Krajowa Rada Spółdzielcza, Instytut Stefczyka, redakcja pisma „Obywatel” i Instytut Spraw Obywatelskich zdecydowali o rozpoczęciu edycji serii książek zawierających oryginalne teksty klasyków myśli spółdzielczej: Edwarda Abramowskiego, Zygmunta Chmielewskiego, Romualda Mielczarskiego, Mariana Rapackiego, Stanisława Thugutta, Stanisława Wojciechowskiego i innych, być może nie tylko polskich autorów.\r\nWzmiankowani powyżej byli postaciami wybitnymi, zasłużonymi nie tylko dla spółdzielczości, ale również dla odzyskania przez Polskę niepodległości oraz dla jej odbudowy w trudnych latach po pierwszej wojnie światowej. O Abramowskim będzie za chwrilę mowa. Chmielewski — w młodości działacz socjalistyczny, pionier spółdzielczości mleczarskiej w Galicji, jeden z twórców szkolnictwa spółdzielczego w międzywojennej Polsce. Mielczarski, działacz Towarzystwa Kooperatystów, jeden z liderów „Społem”. Rapacki, który po jego śmierci został prezesem Związku, działacz i teoretyk spółdzielczości spożywców. Thugutt — ludowiec, legionista, po odzyskaniu niepodległości\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Przyjdą czasy, kiedy Mickiewicz uchyli czoła przed duchem Oleszkiewicza i wyzna w pokorze:\r\n\r\n\r\nRozumie ludzki! Tyś mały przed Panem,\r\nTyś kroplą w Jego wszechmogącej dłoni —\r\n\r\n\r\ni powie:\r\n\r\n\r\nPan maluczkim objawia, czego wielkim odmawia.\r\n\r\n\r\n A dzięki Oleszkiewiczowi rozpocznie się ferment duchowy, który dokona się w Rzymie, a któremu na imię w III części Dziadów: X. Piotr.\r\n Wyjechawszy 27 maja 1829 r. z Petersburga, podróżował Mickiewicz naprzód po Niemczech. Woził z sobą wszędzie Pismo św. i mówił w Berlinie W. Cybulskiemu, że ma zamiar napisać coś w stylu biblijnym. Jest to godnem uwagi zjawiskiem w rozwoju duchowym poety, że już wówczas, od chwili wyjazdu z Rosji, pod wpływem poważnej zapowiedzi Oleszkiewicza, toczy się w jego duszy walka rozumu z uczuciem, pychy z pokorą. Coraz wyraźniej zapowiada się zwycięstwo uczucia i pokory. W podróży z Karlsbadu do Weimaru poucza Mickiewicz Odyńca, że »prawdy rozumem nie dojdziesz. Natchnienie, dar Boży, objawia ją niekiedy«. Później, w Darmstadzie, zastanawiając się nad dramatycznością historji polskiej, hołd składa dziejom ojczystym, bo historja nasza »obraca się w sferach wyższych nad sam ziemski rozum... i ma to podobieństwo z poetycką Helladą, że wszystkie sprawy tego świata przez uczucie i wiarę ze światem nadprzyrodzonym jednoczy, a podług praw jego i natchnień sama się w swych działaniach kieruje«. Jakże już tu bliscy jesteśmy\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "owej zasadniczej idei Dziadów, idei-matki o wierze w wpływ świata pozagrobowego na sferę działań ludzkich. Zanim jeszcze stanął w progach Wiecznego Miasta, poeta stoczył w sobie walkę duchową wewnętrzną, której wynikiem było głębokie przekonanie, że rozum ludzki za mały jest i za słaby, aby się zmierzyć z wszechświatem ducha, że tylko uczucie, i to przez pokorę, dochodzi do uwierzenia w prawdę objawioną, a przez wiarę do przeświadczenia o tej prawdzie.\r\n Pobyt w Rzymie miał przekonania te pogłębić i utrwalić. Nie szło to zrazu łatwo wśród gwaru życia towarzyskiego. Ale prąd, nurtujący w głębi duszy, koniecznie szukał już wtedy ujścia poetyckiego. W ciągu grudnia 1829 r. zamyślał Mickiewicz w Rzymie napisać tragedję p. t. Prometeusz. Odyniec opowiada w swych Listach, że dzieło Brumoy (Théatre des Grecs), zawierające tłumaczenie francuskie tragików greckich, przypomniało Mickiewiczowi Ajschylowego Prometeusza, o którym »myślał już oddawna. Kupił sobie oryginał grecki. Powróciwszy raz z teatru, zastał Odyniec Mickiewicza »kiwającego się jak rabin nad książeczką, której właściwie nie czytał, ale medytował nad nią i ustawicznie do niej zaglądał«. Wyraz twarzy przypomniał Odyńcowi chwilę w Wilnie, kiedy przyszedłszy raz wieczorem, zastał poetę, piszącego IV część Dziadów. Mickiewicz zaczął mówić o Prometeuszu, wreszcie tłumaczyć i deklamować z zapałem scenę między Prometeuszem a Hermesem. »Adam był tak wzruszony, że twarz i usta mu drgały, a łzy\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "świeciły się w oczach. Skończywszy, zaczął opowiadać główny zarys swego planu. »Nie będzie to — mówił on — ani tłumaczenie, ani nawet proste naśladownictwo poety greckiego, ale tylko daleka parafraza jego idei, zastosowana do chrześcijańskich pojęć duchowych. W treści zaś jest to odwieczna historja ducha ludzkiego, nie bez dobrej woli w gruncie, ale obłąkanego przez pychę, w zapasach z potęgami wyższemi, a raczej tylko silniejszemi od niego, których on ani uznać, ani im ulec nie chce i nie może«. Te myśli zatem, które niedawno przedtem rozwijał przed grobowcem Galileusza w kościele Santa Croce we Florencji, starał się Mickiewicz w końcu roku 1829 ująć w tragedję myśli w Rzymie. Zanosiło się na polskiego Prometeusza, którego stłumiły wówczas niepomyślne dla twórczości warunki pobytu rzymskiego; ale ziarno prometeuszowe nie przepadło i nie uschło w piersi poety, czekało tylko na stosowną do wzrostu porę. Jak dalece przejęty był Mickiewicz na wskróś Prometeuszem Ajschylosa, dowodzi świadectwo Odyńca, który stanowczo twierdzi: »Przekonany jestem najmocniej, że scena Improwizacji z III-ej części Dziadów jest zabytkiem tylko i odbiciem głównej treści tego dramatu, który głęboko tkwił w duszy autora«.\r\n Z wiosną r. 1830 poeta, bywając częściej w domu hr. Ankwiczów, poznał bliżej, a niebawem pokochał córkę ich Henrykę Ewę, cichą, rozmarzoną religijnie pannę, która mogła mu przypominać Marylę. Nowa ta miłość Mickiewicza nie miała siły\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "i nastroju pierwszej, Gustawowej; było to uczucie niemal ojcowskie człowieka, który wiele w życiu przecierpiał, przebolał i szukał osłody w niewinnym uśmiechu dziewczęcia polskiego. Dawał jej w sercu swem miejsce drugie, skoro pierwsze zajął był kto inny raz na zawsze[1]. Religijna atmosfera domu Ankwiczów zaczęła zwolna oddziaływać na Mickiewicza. Już z początkiem stycznia 1830 r. powróciwszy z kościoła Jezuitów, gdzie widział »panie swoje« spowiadające się, napisał poeta znamienne i pełne natchnienia religijnego wiersze, znane potem jako wiersz do Marceliny Łempickiej. Znajdujemy w nim pierwszy od lat kilku ton religijny, tak głęboki i czysty, że już sam ten ton dowodzi wielkiej i stanowczej ewolucji duchowej w kierunku wiary głębokiej. Już tutaj wyraża Mickiewicz silną wiarę w potężny wpływ aniołów na ludzi.\r\n\r\n Rola anioła jest tam tak samo pojęta i określona, jak później w III-ej części Dziadów. Całe widzenie Ewy (scena IV) jest właściwie rozwinięciem i spotęgowaniem myśli, zaznaczonych lekko w wierszu do M. Łempickiej. Już poeta sil-\r\n↑ W dwa lata potem pisał z Poznania do Domeyki (2 stycznia 1832 r.); »Twój list dawny, smutny, odebrałem w Rzymie. Było tam kilka słów Marji. Widok jej ręki tak mnie upoił, że płakałem jak dziecko. Pierwszy to był płacz od pożegnania się z Czeczotem i Zanem. Nie będziemy już nigdy widzieć się ze sobą. Ale powiedz jej, że ona zawsze ma w sercu mojem miejsce, z którego nikt jej nigdy nie usunął i gdzie jej nikt nie zastąpi. (Kor., II 151).\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "nych sam doznać musiał wrażeń religijnych, już ocenił doniosłość duchowej ekstazy, skoro wiersz swój do panny Łempickiej tak kończy:\r\n\r\n\r\nJabym dni wszystkich rozkosz za nic ważył,\r\nGdybym noc jedną tak jak ty przemarzył.\r\n\r\n\r\n Gdybym!... Cała trudność i niepewność spokoju ducha widnieje z tych słów końcowych. Serce jego rwało się ku marzeniom cichym, niebiańskim, anielskim, ale rzeczywistość burzyła rojenia tęczowe i »srodze budziła« z marzeń religijnych. Filareci: Daszkiewicz i Jan Sobolewski zmarli w tym roku (1830) na wygnaniu; ta wieść żałobna rzuciła cień smutku na jasne dni włoskie. Złowrogie przeczucia owładnęły Mickiewiczem. W lipcu 1830 r. napisał prześliczny wiersz Do Matki Polki, wieszcząc na kilka miesięcy przed 29 listopada męczeństwo bez zmartwychpowstania.\r\n W październiku 1830 r. stosunek z Ankwiczami uległ stanowczej zmianie. Ojciec Henryki dał wyraźnie Mickiewiczowi do zrozumienia, że nie powinien się łudzić nadzieją małżeństwa. Poeta odchorował ten nowy zawód. A jak w r. 1823 na rozpacze serca kochanek Maryli znalazł gorzkie, lecz uzdrawiające lekarstwo w celi Bazyljańskiej, tak teraz niespodziewany wybuch wojny narodowej położył kres troskom osobistym i kazał drżeć nie o własne, lecz o narodu szczęście.\r\n Zdala od Polski, pozbawiony dokładnych wiadomości o rewolucji listopadowej, »całemi dniami biegał w Rzymie bez celu, a wieczorami myślał«. »Różne przeszkody« zatrzymywały go w Rzymie\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "dłużej, niż sam pragnął. Jakkolwiek przeczuwał niepomyślny wynik wojny z Rosją, to przecież uważał za swój obowiązek śpieszyć do kraju i stanąć w szeregach bratnich. Dopiero d. 19 kwietnia 1831 r. mógł z Rzymu wyjechać.\r\n Kiedy w sierpniu 1831 r. przedostał się Mickiewicz w Poznańskie, już nie było właściwie poco wkraczać do Kongresówki. Los powstania był rozstrzygnięty. We wrześniu składano już na granicy pruskiej broń, a Poznańskie zaroiło się od emigrantów. Opowiadania świadków i uczestników świeżej walki narodowej podziałały wstrząsająco na twórcę Konrada Wallenroda. Zrozumiał rozpaczliwe położenie narodu, ocenił niepowetowaną stratę we własnem życiu, że nie był uczestnikiem boju o niepodległość. Przeszedł znowu męki zwątpienia i rozpaczy; bliskim był samobójstwa. Po ośmiu miesiącach pobytu w Poznańskiem dał się unieść fali emigracyjnej do Drezna.\r\n Tu w kwietniu 1832 r. nastąpił prawie wulkaniczny wybuch twórczości, który dał nam trzecią część Dziadów. Wybuch ten zaskoczył poetę niespodziewanie. Raz, modląc stę w kościele drezdeńskim, poczuł, »jakby się nad nim bania z poezją rozbiła«. Natchnienie uniosło go ku tym stronom i czasom, kiedy na łonie Ojczyzny, wśród braci filareckiej, wśród trosk serdecznych żył przecież »całem i zupełnem życiem«. Zapragnął młodość własną powołać do życia, przeszłość chlubną filarecką wcielić do »narodowego pamiątek kościoła« i dać jej nieśmiertelność.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Natchnienie płynęło nań rzeką wezbraną i szumiącą. Sam uważał się tylko za narzędzie, posłuszne temu natchnieniu. »Stałem się Schreibmaschine — pisał 26 kwietnia 1832 r. do hr. J. Grabowskiego — i przez całe te kilka tygodni pióra z ręki nie wypuszczam. Jeszcze nie wszystko, com zaczął, pokończone, a póki nie skończę, to nie ruszę się z Drezna. Pisanie jest rodzajem cietrzewiej piosnki, z której i wystrzałem trudno przebudzić. Nie wychylam się wcale z domu«... A do brata, Franciszka, w trzy dni potem pisze: »Tak jestem zatrudniony od kilku tygodni, że ledwie mam czas brodę ogolić. Pisałem tyle, że liczba wierszy skleconych w ciągu tego miesiąca, wyrównywa trzeciej części, a może i połowie wszystkiego, com dotąd ogłosił. Nie wszystko jeszcze, com zaczął, pokończone i póki nie skończę, zostanę zapewne w Dreźnie«.\r\n W połowie maja 1832 r. Mickiewicz miał już III-ą część Dziadów gotową do druku. Wezbrana fala natchnienia opadła po sześciu tygodniach zalewu poetyckiego. Nowy utwór swój uważał jako »kontynuacją wojny, którą teraz, kiedy miecze schowano, dalej trzeba piórami prowadzić«.\r\n Zastanówmy się na chwilę nad genezą tego utworu.\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "\r\nTy najwięcéj zgrzeszyłeś: kary nie wyminiesz;\r\nLecz ostatni, najgłośniéj, najhaniebniéj zginiesz.[1]\r\n\r\nA druga powieść taka. Za czasu dawnego,\r\n 585\r\nPewny wódz rzymski pobił króla potężnego;\r\nI kazał na śmierć zabić wszystkie niewolniki,[2]\r\nWszystkie rotmistrze półków i wszystkie setniki:\r\nAle króla samego przy życiu zostawił,\r\nTudzież starosty, tudzież półkowniki zbawił. —[3]\r\n 590\r\nI mówili do siebie głupi więźnie owi:\r\nBędziem żyć, podziękujmy za życie wodzowi.\r\nAż jeden żołnierz rzymski, co im posługował,\r\nRzekł im: zaprawdę, wódz was przy życiu zachował,\r\nBo was przykuje przy swym tryjumfalnym wozie,\r\n 595\r\nI będzie oprowadzał po całym obozie,\r\nI do miasta powiedzie; bo wy z tych jesteście,\r\nKtórych wodzą po Rzymie, oném sławném mieście,[4]\r\nAby lud rzymski krzyknął: patrzcie, co wódz zrobił,[5]\r\nOn takie króle, takie półkowniki pobił!\r\n 600\r\nPotém, gdy was w łańcuchach złotych oprowadzi,\r\nOdda was w ręce kata, a kat was osadzi[6]\r\nNa głębokie, podziemne i ciemne wygnanie,\r\nKędy będzie płacz wieczny i zębów zgrzytanie.[7]\r\nTak mówił żołnierz rzymski. Do żołnierza tego[8]\r\n 605\r\nKról gromiąc, rzekł: twe słowa są słowa głupiego;\r\n\r\n\r\n↑ w. 583 najgłośniéj ] naj(sławniej) wyżej R1, D; — najhaniebniéj ] najbolesniej R1.\r\n\r\n↑ w. 586 zabić ] pobić R1.\r\n\r\n↑ w. 589 starosty ] starostę R1.\r\n\r\n↑ w. 597 sławném ] wielkim R1.\r\n\r\n↑ w. 598 rzymski ] cały R1.\r\n\r\n↑ w. 601 a kat was ] kat w ciemność R1.\r\n\r\n↑ w. 602—603 w R1:Śród skalistych i ciemnych i głębokich zrębów,Kędy będzie płacz wieczny i zgrzytanie zębów.\r\n\r\n↑ w. 604 Do ] a R1.\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "\r\n Tę ranę sam sobie zadał;\r\n Śmierć z niéj uleczyć nie może.\r\n\r\nkobiéta\r\n 195\r\n Ach, ulecz go, wielki Boże!\r\n\r\n\r\n\r\n\r\nKoniec aktu pierwszego[1]\r\n\r\n↑ Koniec aktu pierwszego. ] Koniec R1 D; w R2: »Koniec. Skączyłem Tak i dziś wymawiają w gwarze kresów wschodnio-północnych. przepisywać na przewodną niedzielę 1832 w dziesięć lat po napisaniu (pierwsz) czwartej części«. —\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "\r\nSpada i gaśnie w prozaicznym rymie,\r\n 310\r\nI śród głównego manewrów obrotu,\r\nJak Homer w walce bogów, ja — ah, drzémię![1]\r\n Już przerobiono wojskiem wszystkie ruchy,\r\nO których tylko car czytał lub słyszał;\r\nŚród zgrai widzów już się gwar uciszał:\r\n 315\r\nJuż i sukmany, delije, kożuchy,\r\nCo się czerniły gęsto wkoło placu,[2]\r\nRozpełzały się każda w swoją stronę,[3]\r\nI wszystko było zmarzłe i znudzone;\r\nJuż zastawiano śniadanie w pałacu.\r\n 320\r\n Ambassadory zagranicznych rządów,\r\nKtórzy, pomimo i mrozu i nudy,\r\nDla łaski carskiej nie chybią przeglądów,\r\nI codzień krzyczą: o dziwy! o cudy!\r\nJuż powtórzyli raz tysiączny drugi\r\n 325\r\nZ nowym zapałem dawne komplementy,\r\nŻe car jest taktyk w planach niepojęty,[4]\r\nŻe wielkich wodzów ma na swe usługi,[5]\r\nŻe kto nie widział, nigdy nie uwierzy,[6]\r\nJaki tu zapał i męstwo żołnierzy.\r\n 330\r\nNakoniec była rozmowa skończona[7]\r\n\r\n\r\n↑ Między w. 311 a 312 w R2: Wam to zostawiam opiewać, Francuzy! Wyście przybyli aż do Moskwy grodu, Na wyłamane waszą ręką gruzy, Po świeżych trupach waszego narodu, Byście koronę cara opiewali, Sławili mądrość i łaskawość rządów, Których nie sławił jeszcze nikt z Moskali! Wy urodzeni wieszcze uczt, namaszczeń, Rzezi, zaborów, niewoli, przywłaszczeń, Wy narodowych nie znacie przesądów: Wam być wieszczami wojskowych przeglądów!\r\n\r\n↑ w. 316 gęsto wkoło ] dookoła R1.\r\n\r\n↑ w. 317 Rozpełzały się ] Pełzły powoli R1.\r\n\r\n↑ w. 326 Że car jest ] Jaki car R1.\r\n\r\n↑ w. 327 w R1: I jakich wybrał wodzów do posługi.\r\n\r\n↑ w. 328 Że ] Ach R1.\r\n\r\n↑ w. 330 Nakoniec ] Nareście R1.\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "\r\n\r\n\r\nTeraz na świat wylewam ten kielich trucizny,[1]\r\n 30\r\nŻrąca jest i paląca mojej gorycz mowy:[2]\r\nGorycz, wyssana ze krwi i z łez méj ojczyzny,\r\nNiech zrze i pali — nie was, lecz wasze okowy.[3]\r\n\r\nKto z was podniesie skargę, dla mnie jego skarga\r\nBędzie jak psa szczekanie, który tak się wdroży\r\n 35\r\nDo cierpliwie i długo noszonéj obroży,\r\nŻe w końcu gotów kąsać — rękę, co ją targa.[4]\r\n\r\n\r\nKONIEC.\r\n\r\n↑ w. 29 w R1: Gorzka jest mowa moia jak kielich trucizny.\r\n\r\n↑ w. 30 w R1: Dla zgody ludow stawiam ten kielich godowy.\r\n\r\n↑ w. 32 w R1: Pijcie, bo nie was strawi.— w R1: Kto się na gorycz skarży, niechaj jego skarga.\r\n\r\n↑ Po w. 36 wyrazu Koniec niema w R1. Na marginesie lewej strony u dołu napisał Mickiewicz: s. 1828 — 9 — 30. Liczby 2 i 3 są zamazane.\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "TREŚĆ\r\n\r\n Str.\r\nWstęp Wydawcy 3\r\nPrzedmowa Poety 37\r\nDedykacja III cz. Dziadów 43\r\nProlog 45\r\nScena I 53\r\nScena II: Improwizacja Konrada 81\r\nScena III 94\r\nScena IV 112\r\nScena V: Widzenie X. Piotra 117\r\nScena VI: Widzenie Senatora 122\r\nScena VII: Salon Warszawski 128\r\nScena VIII: Pan Senator 144\r\nScena IX: Noc Dziadów 199\r\nUstęp: Droga do Rossji 213\r\n Przedmieścia stolicy 220\r\n Petersburg 223\r\n Pomnik Piotra Wielkiego 233\r\n Przegląd wojska 236\r\n Oleszkiewicz 255\r\n Do Przyjaciół Moskali 263\r\nObjaśnienia Poety 267\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "ŚWIĘTEJ PAMIĘCI\r\nJANOWI SOBOLEWSKIEMU,\r\nCYPRJANOWI DASZKIEWICZOWI,\r\nFELIKSOWI KÓŁAKOWSKIEMU\r\n\r\n\r\nSPÓŁUCZNIOM, SPÓŁWIĘŹNIOM, SPÓŁWYGNAŃCOM;\r\nZA MIŁOŚĆ KU OJCZYŹNIE PRZEŚLADOWANYM,\r\nZ TĘSKNOTY KU OJCZYŹNIE ZMARŁYM\r\nW ARCHANGIELU, NA MOSKWIE, W PETERSBURGU\r\n\r\n\r\nNARODOWEJ SPRAWY\r\nMĘCZENNIKOM\r\n POŚWIĘCA AUTOR.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "frejend\r\n Skądże datę wiedziéć?\r\nKalendarza nie mamy, nikt listów nie pisze;\r\nTo gorsza, że nie wiemy, póki mamy siedziéć.\r\n\r\nsuzin\r\nJa mam u okna parę drewnianych firanek,[1]\r\nI nie wiem nawet, kiedy mrok a kiedy ranek.\r\n\r\nfrejend\r\n 95\r\nAle pytaj Tomasza, patryjarchę biedy;\r\nNajwiększy szczupak, on też pierwszy wpadł do matni.\r\nOn nas tu wszystkich przyjął i wyjdzie ostatni,\r\nWié o wszystkich, kto przybył, skąd przybył i kiedy.\r\n\r\nsuzin\r\nTo Pan Tomasz! ja poznać nie mogłem Tomasza.\r\n 100\r\nDaj mi rękę. Znałeś mię krótko i niewiele:\r\nWtenczas tak była droga wszystkim przyjaźń wasza,\r\nOtaczali was liczni, bliżsi przyjaciele;\r\nNie dojrzałeś mię w tłumie, lecz ja ciebie znałem,\r\nWiem coś zrobił, coś cierpiał, żebyś nas ocalił; —\r\n 105\r\nOdtąd będę się z twojéj znajomości chwalił,\r\nI w dzień zgonu przypomnę: z Tomaszem płakałem.\r\n\r\nfrejend\r\nAle dla Boga, po co te łzy, płacze, zgroza!\r\nPatrz: Tomasz, gdy był wolny, miał na swojém czole\r\nWypisano wielkiemi literami: »koza«:\r\n\r\n\r\n↑ w. 93 Suzin. Stosunków bliższych Suzina z Mickiewiczem dowodzi wierszyk: »Jeszcze ma muza tego wspomina«. (Ob. Dzieła A. Mickiewicza, Lwów, 1896, I., 212 i 303—304). Urodził się r. 1800 w Kalinowszczyźnie w Kobryńskiem. Uczeń Uniw. Wileńsk. od r. 1819 na Wydziale fizyczno-matemat. W r. 1824 zesłany z T. Zanem i Czeczotem do Orenburga, umarł w Warszawie 1874 r.\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "\r\n 110\r\nDziś w więzieniu jak w domu, jak w swoim żywiole.\r\nOn był na świecie, jako grzyby kryptogamy[1]:\r\nWiędniał i schnął od słońca; — wsadzony do lochu,\r\nKiedy my, słoneczniki, bledniejem, zdychamy,\r\nOn rozwija się, kwitnie i tyje po trochu.\r\n 115\r\nAle też wziął Pan Tomasz kuracyją modną,\r\nSławną teraz na świecie kuracyją głodną.\r\n\r\nżegota do Tomasza:\r\nGłodem ciebie morzono?\r\n\r\nfrejend\r\n Dodawano strawy;\r\nAle gdybyś ją widział! — Widok to ciekawy![2][3]\r\nDość było taką strawą w pokoju zakadzić,\r\n 120\r\nAżeby myszy wytruć i świérszcze wygładzić.\r\n\r\nżegota\r\nI jakże ty jeść mogłeś?\r\n\r\ntomasz\r\n Tydzień nic nie jadłem,\r\nPotém jeść próbowałem, potem z sił opadłem;\r\nPotém jak po truciznie czułem bole, kłucia,\r\nPotém kilka tygodni leżałem bez czucia.\r\n 125\r\nNie wiem, ile i jakiem choroby przebywał,\r\nBo nie było doktora, coby je nazywał.\r\n\r\n\r\n↑ w. 111 grzyby kryptogamy: skrytopłciowe.\r\n\r\n↑ w. 118 gdybyś] żebyś R1.\r\n\r\n↑ Po w. 118 w R2 jest ustęp: Jeżeli wskrzesim Polskę, to nasz wielki Zupnik, Bo nikt tyle nie wypił i tak czystej zupy: Przez pół roku kapuśniak, przez pół roku krupnik, W których nie było widać listka, ani krupy. Wspomniałbyś Eneidy księgę jedynastą: Apparent rari nantes in gurgite vasto... Dość było taką zupą w pokoju zakadzić, Aby myszy wystraszyć i świerszcze wygładzić.\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "\r\n\r\nWSTĘP\r\nI\r\nOD GUSTAWA DO KONRADA\r\n Dziesięć lat długich i brzemiennych w życiu Mickiewicza upłynęło między napisaniem w Kownie Czwartej części Dziadów a Trzecią ich częścią, w Dreźnie utworzoną. Droga do Rosji, zaczęta w końcu października 1824 r., prowadziła najpierw do stolicy nadnewskiej, gdzie szereg niezwykłych wrażeń i stosunków utkwił w wyobraźni poety na zawsze: poczynając od spiskowców rosyjskich, Rylejewa i Biestużewa, a idąc do malarza, mistyka i wolnomularza Oleszkiewicza, i dalej do rozczytywania się w teozoficznych rojeniach Martineza i Saint-Martina.\r\n Wchodził w świat obcy mu duchem, wstrętny, przygnębiający... Nastały ciężkie dla Mickiewicza lata. On, którego dusza nie znała dotychczas, co fałsz i podstęp, zmuszony był na każdym kroku do tajenia swych najlepszych uczuć. Tam się nauczył »pod ziemię kryć z gniewem i być jak otchłań w myślach niedościgły«. Z ciągłą nadzieją wydostania się zczasem za granicę, Mickiewicz był na\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "pozór spokojny, »ledwie nie rozumny«, »postać miał skromną jako wąż wystygły«, Tylko w zaufanem kółku najbliższych filomatów, przebywających z nim razem na wygnaniu w Moskwie (Malewski, Daszkiewicz, Jeżowski, Pietraszkiewicz), składał maskę »spokoju« rzekomego, był znowu sobą. Zbliżył się powoli do kilku Rosjan, z którymi łączyła go sympatyczna nić wspólnych literackich lub społecznych zapatrywań. Tu na pierwszem miejscu wymienić należy poetów: Puszkina, Żukowskiego, Kozłowa, Baratyńskiego, dalej kniazia Wiaziemskiego, K. Polewoja, Pogodina. Przed tą garstką Rosjan szlachetnych, którzy nie taili swej sympatji dla Polski, miał poeta nasz »gołębią prostotę«; do nich-to zwrócił wspaniałą odezwę z III-ej części Dziadów: „Do Przyjaciół Moskali“, w której tak streścił przymus duchowy, jakiemu ulegać musiał w latach 1825—1829:\r\n\r\n\r\n Pókim był w okuciach,\r\nPełzając milczkiem jak wąż, łudziłem despotę,\r\nLecz wam odkryłem tajnie, zamknięte w uczuciach.\r\n\r\n\r\n Uczucia to były gwałtowne — tem gwałtowniejsze, że tajone. Do wszystkich cierpień wygnańca-patrjoty dołączały się męczarnie poety, który rwał się do czynu-pieśni, a każdy poryw natchnienia hamować musiał względami na cenzurę:\r\n\r\n\r\n ......Zdejmą mi tylko z rąk i nóg kajdany,\r\nAle wtłoczą na duszę......\r\nBłąkać się w cudzoziemców, w nieprzyjaciół tłumie\r\nJa śpiewak, — i nikt z mojej pieśni nie zrozumie\r\nNic, oprócz niekształtnego i marnego dźwięku......\r\nŻywy.... zostanę dla mej Ojczyzny umarły.\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Przecież, choć »broń mu przełamano w ręku«, nie umarł dla Ojczyzny, nawet tam — w sercu wroga.\r\n Pobyt Mickiewicza w Rosji był twardą szkołą życia, z której i jako człowiek i jako poeta wyszedł zwycięsko. Jako człowiek hartował się w uczuciach filareckich, które przez pięć lat tęsknoty wezbrały tajemnie w olbrzymiem sercu jego, czyniąc je zdolnem do miłości i cierpień »za miljony«; jako poeta: Sonetami, Wallenrodem i Farysem doszedł już niemal szczytu doskonałości i czekał tylko na sposobną chwilę, aby uwieńczyć swe skronie Improwizacją Konrada. Olbrzymią doniosłość rozwoju wewnętrznego Mickiewicza w Rosji streścił świetnie Kozłow, ociemniały poeta rosyjski, w tych kilku słowach, wypowiedzianych do Odyńca: »Daliście go nam silnym, oddajemy go wam potężnym«.\r\n Rozum i uczucie dochodziły w nim do najpiękniejszej miary i harmonji. Rozum zdawał się w nim wówczas brać górę nad uczuciem; ale było to pozornem. Ten sam Oleszkiewicz, który w końcu roku 1824 otwierał mu pobyt w Rosji, mistyczne dając klucze do zrozumienia dziwnych dróg Opatrzności, teraz żegnał go na wyjezdnem i wróżył, że będzie »naczyniem wybranem«, i że »prędzej czy później Łaska go napełni i przez niego spłynie na drugich«. Napróżno Mickiewicz chciał w żarty obrócić słowa Oleszkiewicza. »Ty myślisz teraz — odpowiedział mu »guślarz-malarz« — że ty strasznie rozumny i że niema światła nad rozum. Ale to nic nie szkodzi; jak Pan Bóg chce, tak będzie«...\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " DR. ADOLF KLĘSK BOLESNE STRONY ŻYCIA PŁCIOWEGO KOBIETY Otwarte karty wzięte z życia Znakomity autor bierze w obronę kobiety, które często w nagrodę za to, że oddały mężczyźnie całą swą duszę i całe serce, muszą nieraz przez całe życie boleć w cichości nad swem złamanem życiem ARS MEDICA\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "z tych strasznych niesprawiedliwości, przeciwko której świat kobiecy powinien energicznie zaprotestować i umieścić ją na jednem z naczelnych miejsc na swym sztandarze, niesionym w walce o wolność i równouprawnienie kobiety.\r\n Ciekawą jest rzeczą, że gdy winowajców w podobnych wypadkach szuka się obustronnie, względnie że tak mężczyzna jak i kobieta są za swoją miłość jednakowo odpowiedzialni, moralność (i to prawdziwa a nie udawana i pozorna) jest wtedy zupełnie inną. Westermarck w swem dziele: Historja małżeństwa ludzkiego — wspomina, że u niektórych dzikich ludów, gdy kobieta zajdzie w ciążę pozamałżeńską to surowej karze (czasem nawet śmierci) podlega tak kobieta jak i jej uwodziciel. Tunguzi zmuszają znów uwodziciela do poślubienia ofiary a prócz tego zapłacić on musi rodzicom wysoką karę pieniężną. W innych znów krajach prócz wysokiej kary pieniężnej zostaje uwodziciel oćwiczony publicznie albo na pewien czas wygnany z ziemi rodzinnej. U dawnych Słowian przysługiwało ojcu lub bratu prawo zabicia uwodziciela córki ewentualnie siostry. Wierzyć się też poprostu dlatego nie chce, gdy wielu podróżników opisuje, że ze zdumieniem spotykali oni u dzikich szczepów nieraz taką moralność, o której u nas nawet marzyć nie można, mimo to, że ludzie ci byli zupełnie pozbawieni kultury a stosunki społeczne ułatwiały tam bliskie stykanie się płci ze sobą. O sprawach erotycznych i seksualnych mówi się tam zato zupełnie otwarcie i szczerze — u nas tego czynić nie wolno, choć jasną jest rzeczą, że traktowanie spraw tak ważnych jak stosunku obu płci do siebie, powinno być szczere, jawne i jasne.\r\n Wiarołomstwo bywało i bywa na świecie również niesprawiedliwie karane, bo prawie bez wyjątku ciężkie kary dotyczą tylko kobiet, a bardzo rzadko mężczyzn. Mężczyzna od dawna uważał kobietę za swoją własność, którą mógł dowolnie rozporządzać, to\r\n\r\n\r\n 8\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "też zapewnie tłumaczy nam straszny barbarzyński zwyczaj oszpecania za karę wiarołomnej żony, który spotykamy nawet w tak kulturalnych krajach jak starożytny Egipt, gdzie żonę wiarołomną karano odcięciem, albo nawet odgryzieniem nosa! W dawnej Szwecji cudzołożnym żonom obcinano włosy i uszy. W Abisynii kara przynajmniej jest łagodniejsza, bo polega ona na ogoleniu głowy. Wierności swych żon wymagają u niektórych ludów mężowie nawet i po swej śmierci, a nie rzadko żona musi zginąć razem z mężem lub w czasie jego pogrzebu. Tak naprzykład u Tatarów jedna z żon, i to zwykle najulubieńsza, musiała się po śmierci męża powiesić. W Afryce (Państwo Kongo) podobnie i w Polinezji i Melanezji zabija się wdowę po śmierci męża. W Indjach mimo energicznych zarządzeń rządu Brytyjskiego jeszcze dotąd tu i ówdzie wdowa ginąć musi na stosie po śmierci męża. Podług podania misjonarza Johna Inglisa na Nowych Hebrydach duszą żonę nawet wtedy, gdy mąż za długo jest nieobecny. W innych znów krajach zakazuje się wdowie wstępować w ponowne związki małżeńskie, albo też oznacza pewien okres czasu, niejako żałoby, po którym dopiero może wyjść ponownie zamąż. Okres ten trwa nieraz i kilka lat. U Arabów i Mandanów wolno wdowie wyjść powtórnie zamąż dopiero wtedy, gdy ogolone po śmierci męża włosy na głowie zupełnie jej odrosną. Zwyczaj oszpecania mężatek utrzymuje się nawet i obecnie. Po wsiach w czasie wesela obcinają pannie młodej włosy (co obecnie wobec krótkich fryzur nie jest takiem nieszczęściem), a u Żydów mężatka musi golić głowę i nosić perukę. U ludów Mahometańskich nie wolno kobiecie ukazywać się na ulicy inaczej jak tylko z twarzą zakrytą, a ukazanie jej obcemu uważane bywa za zbrodnię.\r\n Pożycie jednego mężczyzny z jedną kobietą czyli monogamia jest ideałem, w społeczeństwach kultural-\r\n\r\n 9 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "nych przyjętym i nakazywanym przez religję i moralność. Czy zarazem jednak jest ono naturalnym i czy człowiekowi daje zawsze szczęście, to sprawa inna. Mężczyzna wychowywany jest seksualnie zupełnie inaczej. jak kobieta, przeciętnie ma sposobność zakosztować już w bardzo młodym wieku zakazanych owoców miłości, nabrać tu doświadczenia i wybrać sobie odpowiednią dla siebie w końcu żonę.\r\n Jakże inaczej zato wychowuje się u nas dziewczęta! Od początku wpaja się w dziewczynę zdanie, że sfera zmysłowa powinna dla niej zupełnie nie istnieć i że tem właśnie różni się od mężczyzny, równocześnie jednak uczy się ją bawić się w mamusię i daje jej lalki do zabawy. Każe się kobiecie młodej ciągle udawać, że ją mężczyźni nic nie obchodzą, że na nią nie działają, że nie płynie w niej krew równie gorąca jak w mężczyźnie, a gdy która z nich jest uczuciach swoich lub poglądach względem mężczyzn otwartą, patrzy się na nią ze zgorszeniem jak na dziwoląga. Są nawet tacy, którzy twierdzą (mówimy o tem w rozdziale o popędzie płciowym), że kobiety właściwie są bez wrodzonego popędu płciowego, a ten w niej dopiero sztucznie wzbudza mężczyzna. Te wszystkie sprawy prowadzą do tego, że większość kobiet pod względem seksualnym żyje w ciągłej niemal rozterce duchowej, nerwowości, dwulicowości lub popada w histerję o ile nie dbając o nic i nie licząc się z opinją świata, nie rzuci się w wir życia. Wiele kobiet chcąc i nadal uchodzić w społeczeństwie za naiwne i niewinne, żyje udając ciągłą nieświadomość płciową, bojąc się, by ktoś ich prawdziwego mniemania i pragnień w tej sprawie nie odsłonił przed światem, co nie przeszkadza, że tajemnie jednak dają folgę swoim uczuciom. Na kobiety takie wymyślono termin pół-dziewic. Nie lepiej przedstawia się sprawa dla kobiety nawet w małżeństwie. Oto młoda panienka, która nie zaznała niczego w życiu, lecz żyje tylko marzeniami,\r\n\r\n\r\n 10\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "na polecenie rodziców, lub zmuszona losem, wychodzi zamąż za mężczyznę, którego całkiem nie zna i który dla niej zupełnie jest nie odpowiedni, bo nie potrafi w niej wzbudzić ognia miłości ani rozpalić zmysłów, a co nie rzadko bywa, tylko wszystko w niej gasi i budzi do siebie wstręt fizyczny! I ta młoda kobieta żyje potem ciągle w pragnieniu tej gorącej miłości, którą widzi u innych, o której wciąż czyta lub widzi ją na obrazach. Cóż też dziwnego, że naraz poznaje mężczyznę dla siebie odpowiedniego, który nawet nie starając się o to i bez jej wiedzy wzbudza w niej silny wstrząs i jakaś siła magnetyczna zaczyna tę kobietę ciągnąć ku temu mężczyźnie, bo czuje ona podświadomie, że ten tylko potrafi ją porwać w cudną krainę szału miłości, dać jej zadowolenie i szczęście zupełne!\r\n Dlatego też tyle jest małżeństw zimnych, obojętnych, tyle kobiet nieszczęśliwych, nie rozbudzonych i nie zrozumianych, a wreszcie tyle zdrad małżeńskich i tragedji życia!\r\n Ze względu na świat, wiele małżeństw pozornie żyje ze sobą dobrze, tymczasem jednak mąż ma miłostki na wszystkie strony, a samotna żona szuka sobie pocieszyciela, a znalazłszy go, przywiązuje się do niego, bo jest w gruncie rzeczy uczciwą i moralną, nie chce zmieniać kochanków jak rękawiczki.\r\n I ten mąż, który kala się codzień w moralnym brudzie życia, rzuca jej pewnego poranku takie zdanie w oczy: i ty twierdzisz, że jesteś odemnie moralniejszą? Nie przeczę, że mam kochanki, ale żadnej nie oddaję serca, do żadnej się nie przywiązuję, a każdy flirt, jak prędko u mnie przyszedł — tak prędko przemija. Ty zaś oddałaś się całem sercem innemu i zerwałaś zupełnie związek małżeński! Ja każdej chwili mogę nie mieć żadnej kobiety, a ty masz zawsze i stale w sercu prócz mnie, a raczej zamiast mnie Jego!\r\n\r\n 11 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " I świat przyklaśnie temu mężowi, a na nią, biedną męczennicę i ofiarę, rzuci kamieniem potępienia, nieraz odsunie ją od towarzystwa, obrzuci błotem lub obmówi, męża zaś uzna za męczennika albo też wprawdzie może trochę za „wesołego ale z gruntu“ uczciwego i porządnego człowieka. Takich przykładów mamy tysiące. Nie przeczę, że wskutek budowy, sposobu wychowania a nawet fizjologii, inną musi być etyka seksualna mężczyzny a kobiety i nigdy do tego dojść nie może, żeby kobiecie zawsze wszędzie i zupełnie tosamo wolno było robić co mężczyźnie, to jednak bądźmy choć trochę sprawiedliwi w podobnych wypadkach. Nim rzucimy kamieniem potępienia, zbadajmy dokładnie sytuację, wysłuchajmy obie strony, a nie wydawajmy kategorycznego wyroku przychodząc do rozprawy ze z góry przesądzonem zdaniem!\r\n Pierwszą próbę pod tym względem uczyniła Rumunia, wprowadzając nową ustawę, w myśl której nie będzie wolno mężczyznom igrać bezkarnie ze sercem kobiety. Wszystkim małżonkom, a więc tak samo i żonom, gdyż ustawa traktuje taksamo obie płci, którzy opuszczają złośliwie ognisko domowe, grozi kara aresztu od trzech miesięcy do jednego roku. Ujmuje też nowa ustawa w obronę przyrzeczenie małżeństwa i narzeczeństwo. Jeżeli narzeczony zrywa, wówczas panna, z którą był pierścionkiem zaręczony, ma prawo, o ile zechce, dopóty dodawać urzędowo do swego nazwiska nazwisko byłego narzeczonego, dopóki nie znajdzie innego mężczyzny, który ją formalnie poślubi. Jeżeli narzeczona porzucona została przez narzeczonego bez ważnego powodu z jej strony, ma również prawo wnieść skargę przeciwko narzeczonemu o niedotrzymanie obietnicy małżeńskiej. Również nowa ustawa karze za tak zwane asystowanie kobiecie bez poważnych zamiarów na przyszłość. Nieślubne dzieci mają prawo nosić nazwisko swego ojca, o ile ten został przez sąd za ojca uznany, przyczem\r\n\r\n\r\n 12\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "ponosić on musi wszystkie koszta utrzymania i wykształcenia swego nieślubnego dziecka.\r\n Może wpłynie to cośkolwiek w przyszłości na mężczyzn, by nie lekceważyli sobie kobiet i nie igrali z ich szczerem nieraz uczuciem.\r\n\r\n\r\nGENEZA ZWYCZAJI TOWARZYSKICH\r\n Zwyczaje towarzyskie są wprawdzie wypływem kultury, lecz myliłby się ten, któryby sądził, że powstały one dopiero u ludów cywilizowanych. Spencer w swoich „Zasadach socjologji“ w sposób zbyt może realny, udowadnia, że wiele obecnych form towarzyskich nie jest niczem innem jak szczątkami różnych ceremonji u ludów dzikich. Ceremonje te w miarę kultury zaczynają znikać i upraszczać się i dlatego Spencer sądzi, że przyszłe pokolenia wyzbędą się zupełnie wszelkich niepotrzebnych ceremonjałów, godeł, tytułów, pozdrowień a nawet ukłonów.\r\n Przejdźmy tu naprzykład kilka zwyczaji towarzyskich.\r\n Przedewszystkiem pomówmy o powitaniu, gdyż jest ono najcharakterystyczniejsze.\r\n Gesty i słowa powitania odnosi Spencer do zabytków uniżoności podwładnego do właściciela, niewolnika do pana, zwyciężonego do zwycięzcy. Naprzykład podawanie i wstrząsanie ręki odnosi on do prób całowania ręki, a więc podnoszenia jej ku ustom podwładnego, a opieraniu się temu przez opuszczenie ręki władcy.\r\n Wyrazy: czołobitność, padam do nóg, ścielę się do stópek, kłaniam się uniżenie, pochodzą też z tych dawnych czasów, podobnie tytułowania w liście: jaśnie wielmożny panie, z szacunkiem, uniżony sługa i t. p.\r\n Ukłon jest zmarniałą formą dawnego upadania na\r\n\r\n 13 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "oblicze przed władcą, które zmieniło się najpierw w klękanie, potem pochylanie się ciałem, a w końcu samą tylko głową. Zwyczaj zdejmowania sukni przed zwierzchnikiem zmienił się w uchylanie szaty, a w końcu w zdejmowanie kapelusza przy ukłonie. U niektórych ludów przy wchodzeniu w dom gościnny nie zdejmuje się nakrycia głowy lecz obuwie (a jest to bezwarunkowo więcej hygieniczne jak zdejmowanie kapelusza).\r\n Również słowa powitania mają swój dawny początek. W Egipcie przy powitaniu pytano się nawzajem: jak się pocisz i czy dobrze wymiotujesz? Mieszkańcy z nad Orinoko zapytują się znowu: jak z tobą poczęły sobie moskity? My dopytujemy się wzajemnie o zdrowie swoje i rodziny, przemysłowcy o powodzenie interesów, a chłop pozdrowia przy powitaniu Pana Boga. Prócz mowy, przy powitaniu wykonują ludzie rozmaite gesty, z których niektóre jak wąchanie i lizanie, przypominają przywitanie zwierząt.\r\n Genezę pocałunku wyprowadza Spencer właśnie z tak prozaicznej rzeczy.\r\n Przy powitaniu okazują ludzie swoje zadowolenie lub wzruszenie rozmaitymi sposobami, jak uśmiechem albo płaczem, okrzykami, uderzaniem się rękami po ciele, dotykaniem ręką okolicy serca, czoła lub zakładaniem rąk na piersi, co Spencer odnosi do pozycji niewolnika ze skrępowanymi przed władcą rękami.\r\n Między Arabami uprzejmy zwierzchnik nie dozwala nieraz podwładnemu pocałować się w rękę, a wtedy ten, chcąc wyrazić swój szacunek, całuje się sam.\r\n W Chinach w dzień ślubu winszuje się narzeczonej w ten sposób, że upada się przed nią na ziemię i uderzając głową mówi: winszuję pani — winszuję pani! Ona znów klęka i uderzając głową mówi: dziękuję panu — dziękuję panu!\r\n\r\n\r\n 14\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Wiele form tak zwanej etykiety, zwłaszcza dworskiej, ma też swoją genezę z czasów barbarzyńskich.\r\n Nasze formy towarzyskie są też niczem innem jak zanikowemi postaciami dawnych form. Odwiedzający naprzykład dawniej swego władcę, gdy go nie zastał lub widzieć nie mógł, składał w jego domu na pamiątkę coś ze swej broni lub inwentarza. Obecnie zastępuje to bilet wizytowy, ewentualnie cukry i kwiaty. Również z czasów rycerskich pozostała u nas tak zwana galanterja dla dam, cechująca się całowaniem ich w rękę przez mężczyzn przy powitaniu, ustępowania miejsca i okazywania wszędzie rzekomego szacunku. Są to wszystko przeważnie czysto czcze formy, a nieraz dla ironji pisze się list zatytułowany bardzo uniżenie i uniżenie podpisany, co nie przeszkadza, że treść jego może być nawet ubliżającą. Wobec nowoczesnego prądu równouprawnienia kobiet, wszystkie te przeżytki zaczynają powoli znikać, gdyż kobiety zrozumiały, że lepiej jest, gdy mężczyzna postępuje z nimi szczerze choć może mniej szarmancko, niż gdy udając pozornie galanterję, nieraz przytem je lekceważy.\r\n\r\n\r\nPIERWSZE WRAŻENIE\r\n O sympatji czy antypatji do poznanej osoby decyduje nieraz tak zwane pierwsze wrażenie, gdyż nieraz jest ono decydującem, bo jakkolwiek ocenia momentalnie, to jednak nieraz znacznie trafniej jak dłuższa obserwacja i znajomość, podobnie jak często szkic, rzucony przez malarza kilku kreskami oddaje więcej charakteru osoby jak długo studjowany portret.\r\n Na czem właściwie polega owo momentalne odczuwanie?\r\n Nie może ono polegać li tylko na doświadczeniu, bo odczuwają je nawet znacznie lepiej małe dzieci,\r\n\r\n 15 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "garnąc się odrazu do pewnych osób lub też na odwrót instynktownie się ich bojąc. Nie mogą odgrywać tu roli także zmysły, bo nieraz pierwsze wrażenie odnosi taksamo ślepy lub głuchy. Chodzi tu więc raczej może o jakieś intuicyjne odczuwanie, przy którem kto wie czy nerw sympatyczny nie odgrywa wielkiej roli.\r\n Obrazowo przedstawić to sobie można w ten sposób, że każdy z nas jest jak gdyby instrumentem nastrojonym na pewien ton. Jeżeli poznamy jakąś osobę, wtedy musi ona wywołać w nas swoją istotą albo współbrzemienie tonu i akord sympatji, lub też na odwrót, wywołuje pewien dysonans i zgrzyt, cechujący się przykrem i odpychającem uczuciem, które zowiemy antypatją.\r\n Owo pierwsze wrażenie przedewszystkiem jest zwykle nieomylne, a jeżeli nas zmyli, to zwykle tylko wtedy, gdy przy odbieraniu wrażenia po raz pierwszy, kierowaliśmy się nie czystem odczuciem, ale wrażeniem któregoś z naszych zmysłów lub rozumowaniem. Tak naprzykład poznaje ktoś pewną osobę w ten sposób, że najpierw słyszy z drugiego pokoju jej głos, a ten przypomina mu zaraz żywo głos inny dawniej mu znanej, a bardzo sympatycznej osoby. Przelewa więc przez to z głosu odrazu sympatję na nowo poznaną osobę, co przeszkadza już potem pierwszemu wrażeniu przy osobistem zetknięciu. Nieraz jednak później bliższe poznanie wykazuje, żeśmy się pomylili i dalsza analogja nowopoznanej osoby z dawno znaną nie da się przeprowadzić.\r\n Rzadziej wydarza się odwrotnie, to jest, że pierwsze wrażenie jest ujemne, natomiast bliższe poznanie zmysłowe i duchowe osoby wzbudza do niej sympatję i zaciera ślady pierwszego wrażenia. Lecz i wtedy, nieraz po latach nawet, okazuje się, że jednak pierwsze wrażenie było trafne, zrażamy się powoli do owej osoby i twierdzimy, że nas zawiodła lub cały czas się maskowała.\r\n\r\n\r\n 16\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Poznanie drugiego człowieka nie jest też tem lepsze i pewniejsze im go dłużej znamy, owszem, nieraz przez bliższe stykanie się zatracamy nawet zdolność krytycznej oceny danego osobnika przyzwyczajając się i dostosowując do niego, a nieraz dając mu się suggestjonować.\r\n Każde poznanie nowości polega na złączeniu nowego z tem co już w nas jest. W ten sposób naprzykład wykrywamy podobieństwo u ludzi. Często podobieństwo to jest złudne i dwie osoby wydają nam się podobnemi, gdy widzimy każdą z osobna, natomiast gdy zobaczymy je obie naraz, wtedy przekonywujemy się, że się myliliśmy, podobieństwa wielkiego niema, a jedna z nich jest dla nas sympatyczniejszą jak druga. Niektórzy twierdzą, że typów. ludzkich jest wogóle nie wiele i dlatego każdy poznany człowiek przypominać nam musi kogoś już znanego i to jeżeli nie z twarzy, to przynajmniej z gestów, głosu, ruchów i t. p.\r\n Jak mówiliśmy, każde poznanie nowości, polega na złączeniu nowego z tem co już w nas jest. Gdy złączenie to jest łatwe, doznajemy miłego uczucia, gdy jest trudne to sprawia nam to przykrość. Gdy nowości z niczem znanem połączyć nie możemy, wtedy rzecz wydaje nam się zupełnie obcą, a człowiek originalnym. Dodać tu jednak musimy, że są czasem nieszczęśliwi ludzie, którzy ciągle robią na innych niesympatyczne wrażenie, choć w gruncie rzeczy są sympatyczni i szlachetni, ale mają w sobie coś, co ludzi odpycha i dopiero z czasem trzeba się do nich przyzwyczaić.\r\n Pierwszem wrażeniem kierują się przedewszystkiem zawsze kobiety, rzadziej mężczyźni, niestety jednak kobiety często to pierwsze wrażenie łączą z drobnostkami i dlatego rychło się potem do mężczyzn zrażać mogą. Natomiast u mężczyzn pierwsze wrażenie oparte jest zwykle na głębszej intuicji i dlatego nie myli.\r\n\r\nKlęsk: Bolesne strony. 217 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Na tem pierwszem wrażeniu polega też miłość „od pierwszego“ widzenia. Bywa ona nieraz gwałtowną i silną, ale też nie rzadko opiera się ona nie na prawdziwej intuicji, lecz na tem, że dołączamy tu wspomnianą powyżej analogję nowo poznanego osobnika, do kogoś nam przedtem znanego i z tego też powodu ocena ta może być jak mówiliśmy fałszywą\r\n Dlatego też nie brak w życiu przykładów, że wybuchowo powstała od pierwszego widzenia miłość również rychło może się skończyć a nawet przerodzić w nienawiść lub wstręt, opartą bowiem ona była nie na prawdziwem pierwszem wrażeniu lecz fałszywych podświadomych przesłankach.\r\n\r\n\r\nPRAWO KONTRASTU\r\n Panuje dotąd na świecie zupełnie mylne przekonanie, że dobranie się mężczyzny z kobietą ma miejsce wówczas, gdy tak pod względem fizycznym jak duchowym odpowiadają sobie zupełnie to znaczy, gdy są jednacy. Tymczasem doświadczenie życiowe uczy nas zupełnie czego innego. Przedewszystkiem widzimy, że osoby najbardziej do nas podobne usposobieniem, charakterem, a nawet fizycznie, są dla nas mniej sympatyczne, bo gniewa nas to, że mają w sobie coś, co tylko do nas należeć powinno.\r\n Natura mężczyzny a kobiety jest zasadniczo różną i to właśnie stanowi urok płci jednej względem drugiej. Kobiety cenią naprzykład u mężczyzn to, czego same nie posiadają, a więc: stanowczość, odwagę, męskość, a przedewszystkiem dyskrecję. Mężczyźni znów szukają u kobiet tak zwanej kobiecości, delikatności, subtelności, a nawet ma dla nich urok: brak stanowczości, zmienność i kapryśność.\r\n Dlatego też Bernard de Saint Pierre powiedział:\r\n\r\n\r\n 18\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "Prawdziwa miłość powstaje z przeciwieństw... O ile są one większe, tem miłość jest silniejszą!\r\n Schopenhauer twierdzi: Każda jednostka wymaga od drugiej ukochanej przedewszystkiem tego, czego sama niema, lub tego, co jest jej przeciwieństwem, ludzie tacy sami znudzą się w małżeństwie szybko, a żyć mogą razem chyba tylko wtedy, gdy łączy ich jakiś wspólny cel, myśl lub interes.\r\n Tego samego zdania byli: Prosper Lucas, Aleksander Walker, Mantegazza, Allen Grant i inni. Podług statystyki Alfonsa de Candolles w Szwajcarji, Belgji i północnych Niemczech, najczęściej zawierają małżeństwa osobnicy o różnej barwie oczu i włosów i związki te są najpłodniejsze. Podobnego zdania jest też Quetellet.\r\n Natomiast rzadko zakochać się mogą w sobie ludzie wychowani w takich samych warunkach, naprzykład gdy się od dziecka razem ze sobą wychowywali.\r\n Tem prawem kontrastu tłumaczymy sobie ten dziwny fakt, że mężczyznom o atletycznej budowie ciała podobają się kobiety wątłe i drobne, bruneci lubują się w blondynkach, flegmatycy szukają kobiet żywych, a wielcy myśliciele i uczeni posiadają żony prozaiczne i mało wykształcone.\r\n Słusznie mówi francuskie przysłowie: Les extrèmes se touchent.\r\n Z tych też powodów wielu badaczy jest zdania, że nigdy nie powinni zawierać ze sobą małżeństw ludzie tego samego fachu (naprzykład lekarz z lekarką, nauczyciel z nauczycielką), gdyż mając ciągle te same myśli i cele, prędko znudzą się sobie, natomiast w razie odmiennych zajęć wyłaniają się co chwila nowe tematy i dyskusje, jakoteż interesowanie się drugim osobnikiem, o ile naturalnie istnieje wspólna platforma, którą jest miłość, przywiązanie, wzajemny szacunek i pociąg fizyczny.\r\n To prawo kontrastu tłumaczy nam, dlaczego mał-\r\n\r\n 2✽19 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "żonkowi lub żonie spodoba się nagle człowiek szpetny, ordynarny, źle wychowany lub wyuzdany — widzi tu bowiem w nim coś zupełnie przeciwnego od swej drugiej połowy, która mimo zalet jej nie odpowiada. Wyzyskują to umiejętnie zawodowi uwodziciele żon, studjują więc najpierw dokładnie męża „nie zrozumiałej żony“, a potem postępują i wydają się zupełnie przeciwnymi jak mąż, aż dojdą do tego, że żona ich zrozumie. A kobieta nieraz w mężu, z którym nie sympatyzuje, widzi wszystko w innem świetle. Elegancje tegoż uważa za próżność, grzeczność za przesadę i pokrywanie swych błędów, delikatność za brak energji, subtelność za pedanterję, uczciwość za safandulstwo. Mężów znów mającym skromne żony podobają się wyuzdane kobiety. U mężczyzn występuje jeszcze jeden ciekawy moment. Z czasem mimo, że pokochał kontrastowo kobietę, przyzwyczaja się do niej i potem zaczyna na nim robić wrażenie typ znowu od niej różny.\r\n W małżeństwach dlatego spotykamy następujące typy:\r\n 1. Mąż satrapa, żona zrezygnowana potulna zajmująca się domem i dziećmi.\r\n 2. Mąż usposobieniem kobiecem „pod pantoflem“, żona rządzi wszystkiem.\r\n Co zaś do wyglądu i stosunków rodzinnych to spotykamy znowu takie kombinacje:\r\n 1. Żona z dobrego domu — mąż z niższej sfery, który wybił się na stanowisko.\r\n 2. Żona bardzo piękna — mąż niepozorny i brzydki lecz dobrze sytuowany.\r\n 3. Mąż zdrowy i silny — żona ciągle choruje (ewentualnie histeryczka).\r\n 4. Mąż słabego zdrowia lub cierpiący na ciężką chorobę — żona zdrowa poświęca się przy nim i pielęgnuje go.\r\n\r\n\r\n 20\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Strona\r\nBraterski stosunek płci do siebie 78\r\nNowe zapatrywania na płeć człowieka 80\r\nRóżnice w odczuwaniu miłości u mężczyzn a kobiet 83\r\nPielęgniarka 86\r\nPopęd płciowy a temperament kobiety 89\r\nZmiany popędu płciowego u kobiety 93\r\nWstrzemięźliwość płciowa 95\r\nZboczenia dojrzewania 98\r\nTemperament kobiecy w oświetleniu kobiety 100\r\nKokieterja 106\r\nMęczennice zazdrości 111\r\nKobieta-niewolnica 114\r\nMiłość progiem śmierci 119\r\nMorderca 123\r\nDziwny wpływ pewnych kobiet na rośliny 125\r\nZastępcze choroby 126\r\nChoroby kobiece a życie erotyczne 129\r\nHisterja 140\r\nWygasanie miłości 143\r\nPsychologja kobiety-wdowy 146\r\nPrzejściowe lata kobiety 149\r\nCielesne a duchowe starzenie się 152\r\nKobieta-bezpłodna 156\r\nOdmładzanie 159\r\nRywalizacja kobiet 162\r\nMiłość kobiety w literaturze 164\r\n\r\n 226\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Podług Weiningera każdy z nas składa się tak psychicznie jak i fizycznie z cech męskich i żeńskich, z których u normalnego osobnika cechy odpowiadające jego płci powinny być w przewadze (mniejwięcej 75%).\r\n Dobranie więc w małżeństwie polegać będzie na tem, że osobnik mający tyle a tyle procent cech męskich, dobierze się z kobietą mającą odpowiednią ilość cech żeńskich. Przewaga cech nie jest wcale ściśle związana z daną płcią i nawet normalnie zbudowany mężczyzna może mieć w sobie przewagę cech kobiecych, czyli mieć, jak mówimy, naturę kobiecą i odwrotnie.\r\n Dowiedziono również (Kretschmer), że cechy charakteru łączą się często ściśle z budową i konstytucją ciała, a ponieważ jak wykazaliśmy, fizycznie podobają się sobie typy odmienne, nic dziwnego, że działać muszą na siebie i odmienne charaktery.\r\n Ta „odmienność“ nie wyklucza jednak zupełnie dobrania seksualnego, owszem raczej silniej je nawiązuje i łączy właśnie ową rozbieżność psychiczną.\r\n Niestety w życiu spotykamy często pary nie dobrane, mimo tego, że gdy się taka para spotkała, zdawało im się, że są „stworzeni dla siebie“. Jedno odgadywało myśl drugiego, na wszystko patrzeli pod jednym kątem widzenia, zgadzali się i twiedzili, że są z tego samego spiżu odlani.\r\n Ale właśnie brakło przeciwieństw pomiędzy nimi, bo byli do siebie podobni tak jak dwie gładkie powierzchnie, które wprawdzie pozornie przylegają odrazu bardzo do siebie, ale przy lada potrąceniu łatwo się odsuną. A inni znów mimo tego, że ludzie twierdzili: przecież wy zupełnie do siebie „nie pasujecie“, połączyli ściśle dusze ze sobą, podobnie jak dwie zazębione powierzchnie, których wypukłość jednej wchodzi w odpowiednie zagłębienie drugiej.\r\n Trzeba może nieco czasu i pracy, a nawet cierpli-\r\n\r\n 21 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "wości by te powierzchnie do siebie dokładnie się dopasowały, ale zato potem będą one przylegać od siebie tak ściśle i trwale, że nic prócz śmierci rozłączyć ich nie może.\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n∗ ∗∗\r\n\r\n Przysłowie mówi, że małżeństwo jest zbiorem wzajemnych ustępstw — jest to święta prawda z tą tylko może odmianą, że w życiu ustępstwa te ponosi stale zwykle tylko jedna strona, choć drugiej ciągle się zdaje, że to ona właśnie jest tą ustępliwą i łatwą w pożyciu.\r\n W świecie zwierzęcym, u ludów dzikich, jakoteż w prostej sferze, stroną ustępującą jest zwykle płeć. żeńska.\r\n W sferach wyższych wprawdzie pozornie często ulega żona jako słabsza, ale zato nie mogąc w otwartej walce pokonać mężczyzny używa do tego rozmaitych podstępów i sposobów, naprzykład choroby (o czem mówić będziemy w innem miejscu), aby dopiąć swego celu.\r\n Kobiety zarzucają często mężczyzną, że ci w wyborze swoim są mało wybredni i potrafi na nich zadziałać nawet prosta nieinteligentna dziewczyna.\r\n Tymczasem i u kobiet coś podobnego często ma miejsce, bo działa tu właśnie prawo kontrastu. Nie rzadko naprzykład kobieta bardzo inteligentna, a nawet uczona, znajduje przyjemność w towarzystwie głupiego wprost mężczyzny, nawet nie mogącego zadziałać na nią swą męskością. Wiadomą jest rzeczą, że żony wielkich i sławnych ludzi tyranizują wprost swych mężów w domu, mając dziwną wprost przyjemność w poniżaniu takowych i wynajdowaniu w nich słabych stron, w porównaniu z czcią, poważaniem, i szacunkiem, jakim cieszą się oni między resztą ludzi.\r\n\r\n\r\n\r\n 22\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "MĄŻ JAKO LEKARZ\r\n(Opowiadanie kolegi)\r\n W miasteczku X, gdzie praktykowałem od kilku lat, cieszyłem się wielkiem powodzeniem, a mając ukochaną młodą żonę i dwoje cudnych dzieci, nie zaznałem prawie nigdy zmartwienia.\r\n Razu pewnego wracałem późno od chorego i cieszyłem się, że za chwilę ujrzę swój miły domek przeglądający przez bukiety, bzów i jaśminów, zobaczę różowe światło w oknach naszego salonu, uścisnę swą drogą żoneczkę, przywitam się serdecznie z dziećmi i wśród miłego gwaru zasiądę do stołu. Lecz choć zbliżyłem się już bardzo do domu, nie ujrzałem oczekiwanego światła, tylko domek majaczył swą białością pomiędzy krzewami. Zajechałem przed ganek i odrazu uderzyła mnie jakaś cisza. Jakby w przeczuciu złego wszedłem cicho do sieni, gdzie zaraz zjawiła się służąca mówiąc stłumionym i drżącym głosem:\r\n Proszę pana doktora, z naszą panią coś niedobrego się dzieje!\r\n Zrzuciłem prędko palto i wbiegłem do sypialni. Mimo słabego światełka świecy uderzyła mnie odrazu dziwna bladość twarzy mej żony. Przywitałem ją tak jak zwykle czule, ona jednak lekko tylko do mnie się uśmiechnęła. Zaraz lekarz zaczął brać u mnie górę, zacząłem ją badać, wypytywać i dotknąłem pulsu... drgnąłem z przerażenia, puls był słaby, drobny, ledwo wyczuwalny! Nie było mi teraz tajnem, że stan mojej drogiej żony jest bardzo groźnym, że chodzi o krwotok wewnętrzny, prawdopodobnie z ciąży pozamacicznej i że natychmiastowa operacja jest konieczną. Poszedłem szybko do telefonu, lecz niestety kolegi do którego miałem zaufanie jako do dobrego operatora, nie było w domu, bo wyjechał właśnie do chorego.\r\n Przewozić żony w takim stanie nie mogłem, nie\r\n\r\n 23 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "było też czasu na wołanie specjalisty ze stolicy, a dalsze czekanie groziło śmiercią... cóż więc robić?\r\n Ukryłem twarz w dłoniach, zimny pot pokrył mi czoło, lecz nagle jakiś głos wewnętrzny powiedział:\r\n — Jesteś przecież lekarzem, dobrym operatorem, sam musisz ją ratować... operuj!\r\n Powróciłem do żony i w formie tkliwej lecz stanowczej przedstawiłem całą sprawę.\r\n Ona zapytała cicho:\r\n — Czy tak być musi, Janku?\r\n — Tak, dziecino, innej rady niema.\r\n — A kto mnie będzie operował?\r\n Drgnąłem — ja, Stefo moja. Witowski wyjechał, a żaden kolega tego tutaj nie potrafi.\r\n — Ty! — Chwilkę zrobiła pauzę. — Ach to bardzo dobrze, ja ci tak ufam, Janku, wszyscy cię tak chwalą jako znakomitego lekarza, wiem, że z całych sił pragniesz mego zdrowia, więc dołożysz takich starań, jak nikt inny, by operację dobrze wykonać, bym rychło przyszła do zdrowia — nie zwlekaj zatem, ja ci ufam zupełnie.\r\n Poszedłem automatycznie do telefonu i poprosiłem dwóch kolegów do asysty. Przygotowując wszystko w gabinecie, myślałem ciągle, czy znajdę jednak na tyle zimnej krwi i siły, by dokonać operacji na najdroższej mi istocie i to jeszcze operacji ciężkiej, niebezpiecznej, której już dawno nie wykonywałem i to jeszcze operując w złych dla aseptyki warunkach.\r\n Lecz znowu jakiś głos rzekł mi stanowczo: jesteś lekarzem, chodzi tu o życie ludzkie, rób co do ciebie należy!\r\n Zjawili się koledzy, zbadawszy potwierdzili moje rozpoznanie i zgodzili się, że tylko natychmiastowa operacja może żonę uratować, przyczem jednak widziałem na ich twarzy pewne zakłopotanie czy zadziwienie.\r\n Stanowczym krokiem poszedłem do sypialni, cało-\r\n\r\n\r\n 24\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "wałem żonę długo, gorąco, wziąłem ja w ramiona i podniosłem z łóżka. Ona otuliła mnie swojemi ramionami, przycisnęła chłodne usteczka do twarzy i szepnęła mi w ucho:\r\n — Janku, ja się nic nie boję, ja ci ufam, ja ci wierzę!\r\n Ułożyliśmy ją na stole, a kolega rozpoczął narkozę...\r\n Nagle poczułem w sobie przypływ energji, wyprostowałem się, zbudził się we mnie pewny siebie, zimny operator i stanowczym głosem rzekłem do asystującego kolegi: proszę o nóż...\r\n Właśnie miałem prowadzić cięcie na jej białem ciele, gdy nagle przeszedł mnie jakiś dreszcz, a tu do tego asystujący kolega odezwał się jeszcze nie w porę: podziwiam kolegę, że ma odwagę operować swoją własną żonę!\r\n — Teraz nie pora o tem rozprawiać — rzekłem twardym głosem, i ręką już całkiem pewną i stanowczą poprowadziłem cięcie.\r\n Z jamy brzusznej buchnęła zaraz krew i była chwila, że znowu zwątpiłem w siebie, czy dam sobie rady, czy opanuję krwotok i zorjentuję się w sytuacji... lecz właśnie kolega narkotyzujący odjął na chwilę maskę, by zbadać źrenicę i ujrzałem wtedy jej bladą twarzyczkę jakoś dziwnie słodko we śnie uśmiechniętą.\r\n Janku — ja ci tak wierzę! — zaszumiało mi w głowie...\r\n I znowu sprężyłem się jak stal, opanowałem krwotok i z zimną krwią wyjąłem płód, moje własne dziecię, na zewnątrz. Szybko i zręcznie dokończyłem operacji — żona moja była uratowaną.\r\n Obandażowałem ją sam, zaniosłem na łóżko i siadłszy przy niej, czekałem aż się obudzi z narkozy.\r\n I znowu odezwał się we mnie mąż — poczułem się dziwnie osłabiony i bezwładny, zupełnie wyczerpany patrzyłem w jej bladą twarzyczkę, a ręce mi tak drżały, że nie mogąc wyczuć pulsu, poprosiłem jednego\r\n\r\n 25 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "z kolegów, który właśnie się żegnał, by to za mnie uczynił.\r\n Wcale dobry, panie kolego, nie można go porównać z tym, jaki był przedtem, gratuluję koledze wspaniałej operacji. — Odszedł, zostałem sam.\r\n I zjawiła się we mnie dopiero teraz reakcja, zaczęły mnie prześladować różne wątpliwości — czy dobrze zatamowałem krwotok, czy dobrze założyłem szwy, dziwiłem się, że się jeszcze nie budzi, byłem niespokojny, że spała...\r\n A ona spała — szary świt zaczął wdzierać się do okna, a ja siedziałem wciąż wpatrzony w nią jak w tęczę. Pierwsze promienie wschodzącego słońca wpadły do pokoju i zadrgały złotą aureolą na jej ślicznych rozpuszczonych włosach. Po twarzy śpiącej przeszedł jakiś prąd ożywczy, otworzyła oczęta na półprzytomnym wzrokiem, patrząc uporczywie na mnie.\r\n — Stefo! Moja droga Stefo! — mówiłem szeptem niemal, łkając, choć dobrze wiedziałem, że mnie jeszcze rozumieć nie może. Minęła znowu godzina, która wydawała mi się wiecznością — nagle otworzyła oczy, popatrzyła na mnie przytomnie i uśmiech, jakiś dziwny niebiański, okrasił jej twarzyczkę, ścisnęła mnie lekko za rękę i szepnęła:\r\n — Luby mój, dziękuję ci — taka jestem szczęśliwa, nic mnie nie boli.\r\n Zamknęła znów oczy, a ja nie mogąc już dłużej panować nad sobą, pobiegłem do drugiego pokoju, położyłem się na łóżko, wybuchnąłem płaczem, płaczem szczęścia i radości! Żona przychodziła szybko do zdrowia, a ja chodząc koło niej, balansowałem ciągle, raz jako troskliwy mąż, niepokojący się o każdą drobnostkę, to znowu jako lekarz, pewny siebie i swojej wiedzy.\r\n Rozmawialiśmy często ze sobą, unikając jakoś bezwiednie tematu operacji, aż pewnego razu przeważyła w niej kobieca ciekawość i zapytała:\r\n\r\n\r\n 26\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " — Janku, ciągle podziwiać cię muszę, że miałeś jednak siłę i odwagę dokonać na mnie tak ciężkiej operacji, że nie zadrżała ci ręka, gdy miałeś otworzyć me ciało, powiedz mi, jak pogodziłeś w sobie te dwa uczucia i stany?\r\n — Stefo, wierz mi, że to co przeszedłem, nie da się opisać. Innego wyjścia dla nas nie było, musiałem cię ratować sam. Było to z mej strony może szaleństwo, lecz miałem plan gotowy — gdybym był cię nie uratował i gdyby operacja się nie udała, nie byłabyś odeszła z tego świata sama, rewolwer miałem w pogotowiu...\r\n — Nie mów tak, Janku, przecież ja ci wierzyłam, byłam pewna, że mnie uratujesz, żadnemu lekarzowi nie zawierzyłabym życia jak tobie i przyznam ci się — tu przysunęła się do mnie tkliwie — widziałem przed operacją ciągle w tobie tylko lekarza a nie męża. Wstyd mnie to powiedzieć — ale ile razy całowałeś mnie i drżałeś, to wątpiłam w ciebie i bałam się, lecz gdy stanąłeś nademną spokojnie, ze stanowczym błyskiem w oczach, rzekłeś stalowym głosem do lekarza: proszę zaczynać narkozę, wzbudziłeś we mnie takie zaufanie i pewność, że zasnęłam spokojnie i z uśmiechem na ustach. Gdy się obudziłam, to znowu zaczęłam być trochę niespokojną, bo byłeś znowu zdenerwowany, drżący i niepewny siebie. Lecz zaraz, skoro się tylko na coś poskarżyłam, to budził się w tobie zimny i stanowczy operator, a gdy mówiłeś do mnie twardym głosem: proszę leżeć spokojnie, nie wolno się poruszać, zaręczam Ci, że wszystko jest w porządku, to słowa twe były dla mnie milsze niż słodkie słowa pieszczoty, z którymi się zwracałeś jako mąż...\r\n Wtedy zrozumiałem dopiero, jak mylnie nieraz publiczność ocenia tak zwane „serce“ u lekarza. Co chwila przecież się mówi: ach, lekarze zobojętniają się na wszystko, żaden z nich niema serca!\r\n Wszak tu moja własna żona dała najlepszy dowód,\r\n\r\n 27 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "jak się na tę sprawę tego serca u lekarzy zapatrywać należy. Wierzyła mi wtedy, gdy byłem lekarzem, gdy mówiłem do niej stanowczo, a czasem i ostro, nie wzbudzał zaś w niej żadnego zaufania człowiek drżący i kochający, gdy szedł ku niej z gorącem sercem!\r\n Ileż to razy idziemy do chorych z tem gorącem sercem i współczuciem, kryć to jednak musimy pod maską powagi, stanowczości, a nawet humoru, musimy sugestjonować chorego i siebie tym pozornym brakiem serca, bo tego dobro chorego koniecznie wymaga!\r\n\r\n\r\nGENEZA SYMPATJI I ANTYPATJI\r\n W świecie zwierzęcym obserwujemy często typowe objawy sympatji a nie rzadko i antypatji. Te ostatnie objawiają się wstrętem, przy którym ulegają niemiłemu podrażnieniu zmysły, zwłaszcza węchowy, smakowy i dotykowy.\r\n Pszczoła naprzykład nie znosi woni potu końskiego, koń znowu wielbłąda a byk i indyk koloru czerwonego. Antypatja i wstręt dziedziczone są często drogą instynktu, tak naprzykład kota do myszy i szczurów i t. p. Również i u ludzi spotykamy podobne wstręty naprzykład do gadów, myszy, karakonów i t. p. Do wstrętu dołącza się często nieuzasadniony strach, wywołujący wybitne objawy naczynioruchowe, jak strach, bicie serca i t. p. Uczucie wstrętu może dotyczyć także potraw, a zowiemy to idjosynkrazją. Wiele osób naprzykład nie znosi poziomek, raków, nawet mleka, jaj i rozmaitych leków przez innych często używanych. Idjosynkrazja odnosić się może i do soków i wydzielin jednego organizmu względem drugiego, zwłaszcza obcej rasy. Przekonaliśmy się o tem przy rozmaitych przeszczepieniach, czyli transplantacjach i przelewaniach krwi. Wiemy naprzykład\r\n\r\n\r\n 28\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "obecnie, że ludzi podzielić możemy ze względu na ich krew na cztery grupy, z których jedna może być przelaną innym, druga może otrzymywać wszystkie, podczas gdy reszta, w razie gdy krew przelejemy niestosownemu osobnikowi, wywołać może groźne, nawet śmiertelne następstwa. Słowa powyższe odnoszą się do antypatji niejako fizycznej. U ludzi jednak często spotykamy sympatje lub antypatje, które pozornie robią wrażenie zupełnie bezpodstawne, względnie bez żadnego tła fizjologicznego, tak, że odnosi się je do jakiegoś intuicyjnego wyczuwania. Niektórzy są zdania, że w wyczuwaniu tem odgrywa główną rolę tak zwany system nerwów sympatycznych (stąd jego nazwa), który kieruje wszystkimi nieświadomymi w nas funkcjami narządów wewnętrznych.\r\n Każdy zrobił już zapewne doświadczenie, że często czujemy do osób, które dopiero co poznaliśmy, albo nawet do nieznanych, odrazu sympatję lub antypatję. Ciekawą jest rzeczą, że odczucie to, podobnie jak inne instynkta, rzadko się myli i nieraz trafniej oceniamy niem drugą osobę, jak przez dłuższe z nią obcowanie.\r\n Na pograniczu antypatji fizycznej i duchowej stoi antypatja i wstręt płciowy do osobników niemiłych, starych lub innego gatunku. Wyższe, to znaczy czysto duchowe formy sympatji lub antypatji, występować mogą albo nagle, jak wspominaliśmy powyżej, lub też zwolna drogą krystalizacji analitycznej lub co rzadziej syntetycznej.\r\n Sympatje do osób płci przeciwnej odczuwamy wtedy, gdy są one, jak się wyrażamy „w naszym typie“, to jest, przypominają nam czemkolwiek pewien ideał, który każdy, nieraz nieświadomie, nosi w sobie. Kobiety kierują się zwykle w życiu właśnie owem intuicyjnem wyczuwaniem, podczas gdy mężczyźni (abstrahujemy tu od podniecenia zmysłowego) potrzebują na to pewnego czasu.\r\n Niestety jednak u wielu kobiet ten wyśniony ideał\r\n\r\n 29 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "nie jest skrystalizowany, a że zwracają one uwagę bardzo często na drobnostki, nic dziwnego, że się rozczarowują a raczej szukały czegoś, nie mając jednak same wyobrażenia jak to wygląda. Bo tak sympatja jak i antypatja może się odnosić nie zawsze do całej osoby ale też do pewnej tegoż części, czy sfery duchowej. Niejednokrotnie też widzimy, że kobieta zakochała się w mężczyźnie dlatego, że uczynił na niej wrażenie jego piękny głos, innej wystarczyło już głębokie spojrzenie oczu albo piękna postawa. Cóż wobec tego dziwnego, że kobiety takie potem się rozczarowują, bo poza tem szczegółem osobnik ten może być dla nich poprostu antypatycznym. Dotychczasowe wychowanie kobiet, kiedy panny prosto z klasztoru wchodziły w świat albo nawet wychodziły zamąż, było przyczyną, że zokochiwały się one nieraz w pierwszym lepszym spotkanym mężczyźnie, który na nich nieraz jakąś drobnostkę uczynił wrażenie.\r\n Obecny ruch kobiecy i swobodniejsze zachowanie się obu płci względem siebie, dozwala kobiecie poznać lepiej typy męskie, z których przy wolnym wyborze może wyszukać sobie najodpowiedniejszy.\r\n Jeżeli antypatja początkowa jest fałszywą, to jest opiera się nie na prawdziwem intuicyjnem wyczuciu, i powstała przez przeniesienie pewnego niemiłego szczegółu z innej niesympatycznej nam osoby na poznaną, wtedy nieraz z czasem może się zmienić, bo bliższe poznanie danej osoby wykaże, że jednak pomyliliśmy się, bo u danego osobnika znajdujemy sympatyczne dla nas zalety, a szczegół, który nas z początku zraził, jest wyjątkiem.\r\n Antypatja, jak mówiliśmy, może powstać i zwolna. Z początku zarysowuje się ona uczuciem obojętności lub pewnej niechęci a przez obserwacje i dołączanie do niej ujemnych sądów o danej osobie przechodzi przez stadjum zrażania się, przeradzając się w końcu w typową antypatję. U kobiet najczęstszą jest anty-\r\n\r\n\r\n 30\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "patja, jak mówiliśmy, od pierwszego wejrzenia, przyczem nieraz kierują się one jakimś drobnym szczegółem i z tego powodu częściej jak mężczyźni potem potrafią swoją antypatję zmienić w sympatję. Na odwrót znów nie rzadko kobieta swoją początkową sympatję do danego mężczyzny przez dłuższe z nim obcowanie zmienia w antypatję, przechodząc przez wspomniane stadjum zrażania się, co typowo obserwuje się w wielu małżeństwach. Kobietę zrazić może mężczyzna taksamo łatwo, jak ją przedtem pozyskał, wystarczy tu nieraz jedno słowo, jeden gest, jedno brutalne zachowanie się!\r\n\r\n\r\nPOCAŁUNEK.\r\n Kwestją dla każdej kobiety bardzo doniosłej wagi jest jej pierwszy gorący pocałunek z obcym mężczyzną. Może wywołam na niejednych ustach uśmiech ironiczny, gdy powiem, że nieraz pierwszy gorący pocałunek u kobiety zmienia ją psychicznie niemniej jak fizyczna utrata niewinności, a nawet jestem zdania, że kobieta, oddając usta w namiętnym pocałunku mężczyźnie, przestaje być właściwie moralnie niewinną, ten pocałunek nieraz ją gubi, załamuje jej energję, osłabia odporność lub czyni z niej pół-dziewicę.\r\n Nie nadarmo też mężczyzna szuka przedewszystkiem ust kobiety, a kobieta broni się nieraz przeciw temu z całych sił, bo wie że, zwłaszcza gdy ma duży temperament, podawszy usta mężczyźnie, słabnie, oddając się mu na jego łaskę i niełaskę.\r\n Pocałunek, a raczej oddawanie tegoż, jest też bardzo pewnym kamieniem probierczym temperamentu kobiety. Kobiety zimne naprzykład nie lubią się wogóle całować, a jeżeli to czynią, to zaciskają przytem zwykle i tak już wąskie swoje wargi, a to w odruchowym celu, by jak najmniejszą powierzchnią delikatnej\r\n\r\n 31 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "i zasobnej w nerwy błony śluzowej warg dotknąć ust partnera. Inaczej rzecz się przedstawia u kobiety namiętnej. Już fizjognomistyka uczy nas, że grube czy mięsiste wargi dowodzą zmysłowości i kobiety takie starają się jak największą powierzchnią ust zagłębić się w pocałunku z mężczyzną, przyczem nieraz pocałowane niespodzianie, muszą pocałunek oddać odruchowo i podświadomie, a nawet czynią to pocałowane we śnie.\r\n Gorący pocałunek budzi nieraz kobietę z uśpienia erotycznego, wstrząsa całym jej organizmem i rozlewa się ognistą falą po całem ciele, dlatego też kobieta z temperamentem nie lubi się całować z drogim mężczyzną dla żartu lub przy świadkach. Przeciwnie zaś kobiety, które przy byle jakiej sposobności i okazji chętnie się całują, są może bardzo miłe, żywe, ale... temperamentu zmysłowego nie mają.\r\n W kobiecie bowiem należy zasadniczo odróżnić temperament w usposobieniu od temperamentu zmysłowego. Pierwszy cechuje kobietę zwykle żywą, wesołą nieraz trzpiota, drugi zaś spotyka się na odwrót częściej u kobiet poważnych, zamyślonych i zamkniętych w sobie. Kobiety takie są jak gdyby nie czynnemi na razie wulkanami, które jednak w pewnej chwili wybuchają siłą żywiołową.\r\n Jak mówiłem, pocałunek dla kobiety z mężczyzną sympatycznym lub ukochanym jest bardzo doniosłą dla niej rzeczą. Zaczyna on miłość i nieraz ją kończy, pozostając jeszcze często, mimo tego, że porywy zmysłowe już zgasły, pod postacią serdecznego i czułego pieszczenia ukochanego mężczyzny, choćby nawet tenże zupełnie dla kobiety ostygł. Wtedy naturalnie pocałunek ten jest wyrazem czysto idealnego wylewu uczucia, podobnie jak pocałunek matki, złożony na ustach swego drogiego dziecięcia.\r\n Niestety w życiu, podobnie jak z wielu ważnych rzeczy i z pocałunku robi się rzecz banalną. Mężczyźni,\r\n\r\n\r\n 32\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "przyzwyczajeni już do gorących pieszczot, uważają pocałunek za rzecz miłą, nie przykładając jednak do niego większej wagi i nie znają reakcji duszy kobiecej w pocałunku, o której wyżej wspomnieliśmy i dziwią się, że kobiety tak się przed nim bronią.\r\n Niestety dużo nowoczesnych panien uczyniło również z tego cudownego misterjum miłości rzecz powszednią i w rozmowach swoich zapytuje jedna drugą: ile razy się już całowałaś, czy ci było miło, a czy on dobrze umie całować? i t. d.\r\n W związku z tem spotykamy też terminy używane przez mężczyzn: wycałowana panna, tę można pocałować lub wycałować, ta się nie umie całować, a na tamtej pocałunek już nie robi wrażenia.\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n\r\n Jak z jednej strony pocałunek nie jest funkcją czysto ludzką (u zwierząt bowiem, naprzykład u małp istnieje, a u innych zastępuje go lizanie językiem), tak znowu u pewnych ludów nieznany jest on pod naszą formą, lecz zastępuje go dotykanie drugiego osobnika ręką po twarzy, posyłanie takowego od ust ręką drugiemu osobnikowi, ocieranie się nosami, obwąchiwanie i cmokanie i t. p.\r\n W gwałtownym pocałunku mogą brać udział i inne organy jamy ustnej, jak zęby i język. Zwłaszcza kąsanie w chwili roznamiętnienia towarzyszy nieraz pocałunkom, będąc niejako zaczątkiem sadyzmu. Pewną też odmianą pocałunku jest ssanie ust czy skóry danego osobnika, wywołujące nieraz u kobiet zasinienia, które na szyi są widoczne i później kobietę żenujące.\r\n Pocałunek znalazł obecnie groźnego wroga w higjenie, która udowodniła, że wiele chorób, a zwłaszcza tak groźne jak syfilis i gruźlica przenoszone być mogą drogą całowania. Wiele wypadków gruźlicy dzieci pochodzi właśnie z tego, że matki gruźlicze całują swe dzieci, zarażają je zarazem tą straszną chorobą. Bada-\r\n\r\nKlęsk: Bolesne strony. 333 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "nia przeprowadzone w paryskiej Sorbonie wykazały, że przez pocałunek przenosi jeden osobnik na drugiego przeszło 200 tysięcy bakterji i zawiązała się z tego powodu tam „Liga zwalczania pocałunków“.\r\n\r\n\r\nCZEM KOBIETA DZIAŁA NA MĘŻCZYZNĘ I NA CZEM POLEGA WDZIĘK I UROK KOBIETY?\r\n Odpowiedź na pytanie, czem kobieta działa na mężczyznę, nie jest tak łatwą, a raczej nie można na nią odpowiedzieć jednem tylko zdaniem.\r\n Przedewszystkiem, jakto już w kilku miejscach wspominamy, wielką rolę odgrywa tutaj moda i zwyczaje danego narodu czy społeczeństwa. U jednych ludów za piękną uchodzi kobieta szczupła, u innych znowu bardzo tęga. Dalej pamiętać o tem musimy, że gusta zmieniają się z wiekiem i jakkolwiek wielu mężczyzn ma swój wyrobiony typ kobiety, który mu się podoba, to jednak mimo to upodobania jego zmieniają się z czasem.\r\n Ogólnie jednak biorąc, możemy powiedzieć, że każdy mężczyzna chce widzieć w kobiecie albo matkę przyszłych jego dzieci albo też kochankę.\r\n Szukając pierwszej, będzie zwracał uwagę przedewszystkiem na te duchowe i fizyczne strony, które do macierzyństwa koniecznie są potrzebne. A więc co do strony duchowej, to dobre wrażenie na nim zrobi kobieta łagodna, zrównoważona, gospodarna, nie mająca zupełnie w sobie żadnej kokieterji ani wyrafinowania, nie lubiąca jedynie zabaw i rozrywek, ze strony zaś fizycznej zwracać on będzie uwagę na jej zdrowie, dobry wygląd i budowę (piersi, miednica).\r\n Inaczej zapatrywać się będzie na kobietę mężczyzna szukający w niej kochanki. Tutaj działać będzie na niego wielki temperament, wesołość, smukła wężowa\r\n\r\n\r\n 34\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "budowa, a kwestje takie jak kaprysy, nerwowość i skłonność do zabaw, będą go więcej raczej podniecały.\r\n W rozdziale o kokietierji wspominamy, że kobiety nieraz wyczuwają dokładnie z jakim mężczyzną mają do czynienia i czego on w kobiecie szuka, a nie mając żadnych zalet, udają je sztucznie.\r\n Natury męskie więcej prymitywne, chcą znowu widzieć w kobiecie siłę roboczą i gospodynię, tu więc mężczyzna szukać będzie silnej budowy ciała i zdrowia.\r\n\r\n Niestety obecna moda, która wyrobiła typ „chłopczycy“, chciała przemocą zmusić mężczyzn do tego, aby wbrew naturze podobało się im w kobietach coś perwersyjnego. „Garsonka“ ze swojemi krótkiemi włosami, szczupłą figurką (linią) i krótkiemi sukienkami ma przypominać podlotka, a mówiąc o przewrotnym popędzie płciowym i jego zboczeniach, wspominamy, że objaw ten zjawia się u ludzi starszych lub też przeżytych. Jakkolwiek i mężczyźni muszą być po części niewolnikami mody i jak słusznie powiada Maks Nordau, literatura i sztuka urabiają dopiero ludzi i ich gusta, to jednak tutaj mężczyźni okazali się konserwatystami, wobec czego na szczęście garsonka zaczyna się nieco modyfikować a raczej powoli wracać do form dawniejszych. Zaczynają więc panie powoli zapuszczać długie włosy, moda chudnięcia, nieraz szkodliwa nawet dla zdrowia[1], zdaje się, już zupełnie ustąpi, a i suknie zaczynają powoli przybierać swoją piękną powłóczystą formę, zwłaszcza, że są bardzo za tem wszystkie panie mające brzydkie nogi, a tych nie brak.\r\n↑ National Tuberculois Association w Nowym Yorku stwierdziło, że liczba zachorowań na gruźlicę wśród dziewcząt między 14—19 rokiem życia jest dwa razy większą jak chłopców, co odnieść należy właśnie do głodzenia się, celem schudnięcia i osiągnięcia linji.\r\n\r\n\r\n 3✽35 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Na czem jednak polega właściwie wdzięk i urok kobiety?\r\n Polega on przedewszystkiem na naturalności, to jest wydawaniu się taką, jaką się jest w rzeczywistości. Niestety wychowanie, moda i obecne stosunki towarzyskie nie dozwalają kobiecie być zawsze naturalną, często, zwłaszcza w salonie, musi ona być sztuczną, z czem wielu kobietom jest bardzo nie do twarzy. Naturalnie bardzo silnie działa także urok świeżości i młodości, a wdzięk odbija się w oczach, ruchach, uśmiechu i sposobie mówienia.\r\n Wdzięk jest miłym a urok porywającym. O ile kobietę, mającą wdzięk, często lubimy, lub się w niej kochamy, o tyle kobieta posiadająca urok rzuca nas pod swe stopy. Wdzięk sprawna wrażenie estetyczne, urok więcej zmysłowe.\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n—\r\n\r\n Z tych kilku uwag dojść musimy do wniosku, że jednak na tem polu istnieją pewne, że się tak wyrażę, prawa, którym podlegać muszą tak mężczyźni jak kobiety. Prawa te są niezmienne, a jakkolwiek wskutek chwilowej mody czy też deprawacji mogą one ulec pewnym odchyleniom, to jednak z czasem wrócić muszą do swoich naturalnych form.\r\n I z tego też powodu powinny kobiety starać się, by nie odchylały się za bardzo od tych wszystkich zasad piękności i zalet, jakie im dała natura. Wtedy mogą być pewne, że i gust mężczyzn, ich upodobania, i w następstwie i postępowanie z kobietami będą szczere, prawdziwe i naturalne. Wszystko zaś co jest naturalne, jest zdrowe, piękne i trwałe. Wyrafinowanie zaś pod tym względem, jakoteż wynajdywanie nowych form piękna ciała i poprawianie natury, prowadzić musi zawsze do zniekształcenia tegoż, wyrabia w mężczyznach chwiejność w wyborze, zatracenia ideału piękna i typu, co zgubnie potem odbić się musi na wyborze kobiety i pożyciu małżeńskiem.\r\n\r\n\r\n\r\n 36\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "MODA CHUDNIĘCIA.\r\n Ileż to pań obecnie wzdycha do „linji“, głodzi się, męczy, biega, poddaje nawet rozmaitym torturom, byle stracić jeszcze kilka kilo, bo jakże pasować może ich tusza do paziowskiej fryzury i krótkiej sukienki do kolan!\r\n Dawne gorsety zastąpione zostały obecnie innemi narzędziami tortur kobiecych w postaci rozmaitych gumowych i nie gumowych pasów, robiących nieraz wrażenie zbroi rycerza średniowiecznego.\r\n Niektóre panie wierzą znowu tylko w masaż, który, jak to dowcipnie i złośliwie powiedział specjalista od cierpień przemiany materji, profesor Dawid, na międzynarodowym kursie lekarzy w Karlsbadzie, wywołuje, sumiennie wykonany, o wiele częściej chudnięcie tego, który masuje, jak masowanego!\r\n Czyż więc niema sposobu na schudnięcie?\r\n Owszem, jest tych sposobów nawet wiele, ale o tak ważnym problemie dla organizmu, jak systematycznej utracie wagi, powinien decydować li tylko lekarz, a nie grono uroczych pań przy herbatce...\r\n Nie każde tycie i nie każda otyłość jest na tem samem tle i te same ma przyczyny, wobec tego nie zawsze można jednakowo i szablonowo z otyłym postępować.\r\n Są ludzie, którzy się głodzą a mimo to tyją, a inni znów jedzą masami, a są szczupli, co dowodzi, że tusza nie zależy w głównej mierze od ilości a nawet jakości potraw, ale przedewszystkiem od przemiany materji a zwłaszcza funkcji gruczołów o wydzielaniu wewnętrznem, o których niejednokrotnie w innych miejscach wspominamy. Gruczołów tych jest kilka i dlatego obecnie znany też kilka przyczyn tycia, a temsamem i kilka sposobów leczenia tegoż.\r\n Do wiadomości poblicznej dostało się już jedno\r\n\r\n 37 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "doszli nawet do przekonania, że dane zapachy, względnie lubowanie się w nich, pozostaje nieraz w wybitnym związku z usposobieniem osobnika a zwłaszcza kobiety, tak, że gusta, upodobania i charakter kobiety zdradzają się w jej perfumach. Podług pierwszego autora zapach fiołków lubią przeważnie kobiety spokojne i zrównoważone, delikatne zapachy kwiatowe używane są przez blondynki o dużej kobiecości i flegmatycznem usposobieniu. Kobiety zmysłowe i tęgie używają paczuli, hetery perfumują się chyprem, storczykami, opoponaksem, natury sentymentalne i szczere używają perfum przypominających woń siana. Thurston Geck twierdzi znowu: kobiety sentymentalne, nie bystre umysłowo, skłonne do tycia, rozrzutne i nie robiące sympatycznego wrażenia, używają chypru, paczuli, róży, Eau d’Espagne, piżmo cechuje natury brutalne, fiołki świadczą o dobrym smaku osobnika, wykształceniu natury estetycznej i artystycznej. Woda kolońska używana bywa przez ludzi o czystym charakterze, subtelnym smaku i bystrej energji. Trefle, konwalje i storczyki bywają lubiane specjalnie przez natury zmysłowe. Obecnie najlepsze perfumy wyrabiane bywają we Francji, a światową sławę zyskały sobie firmy: Gerlain, Piver, Pinaud, Houbigant, Roger Galet, Gellé, z angielskich Atkinson.\r\n Jak wspominaliśmy na początku, zmysł węchu pozostaje w ścisłej łączności ze sferą płciową, na co dowodów mamy wiele. Okolica części płciowych tak u zwierząt jak u ludzi obfituje w gruczoły wydzielające same ze siebie lub przez pot specjalne wonie, należące do tak zwanych połączeń kaprylowych. Wiadomą jest rzeczą, że zwierzęta kierują się w wyszukiwaniu drugiej płci głównie zmysłem węchu i to na wielką odległość, co stwierdzono nieraz naprzykład u owadów, których samce wyszukiwały samice węchem nawet w środku miasta. Haeckel nazwał nawet zapłodnienie erotycznym chemotropizmem.\r\n\r\n 4✽51 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "\r\n\r\n\r\nDla nas nic niema! My jak niewolnice\r\nZmuszone dźwigać do śmierci kajdany,\r\nDla nas nic niema! Życia tajemnice,\r\nTo świat nam obcy, odległy, nieznany.\r\n\r\nH. Zbierzchowski \r\n(„Przed wschodem słońca“)\r\n\r\n Gdy mężczyzna w swych drapieżnych objęciach trzyma kobietę, która z zamglonemi oczyma oddaje mu z całą ufnością swe usta, nie przypuszcza nawet, jak wielki psychologiczny proces odbywa się często wtedy w jej duszy!\r\n Tak zwani Don Żuani i pogromcy serc niewieścich są zato zdania, że wszystkie kobiety są jednakie i mają dlatego nieraz „swój system“, zawsze ten sam celem zdobywania kobiet, twierdząc, że prędzej czy później zaprowadzi ich do pożądanego celu.\r\n A jednak nie trudno nam będzie wykazać, że jakkolwiek czasem kobieta oddaje się mężczyźnie pozornie sama nie wiedząc dlaczego, to jednak czyni to zawsze pod pewnem złudzeniem lub czarem chwilowym, który potem często rychło, lecz już niestety za późno — pryska!\r\n Są różne typy kobiet — lecz zato często podobne są ich marzenia! Niestety, nieraz szare codzienne i nieubłagane życie każe im szukać wyśnionego ideału w pospolitej gmatwaninie życia, szukają go też, łudząc się ciągle, że go znajdą i biorą często kiepską tegoż imitację za oryginał i stąd wydaje się owym zdobywcom serc kobiecych, że wszystkie kobiety są jednakie.\r\n\r\n 5 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Chwile złudnej rozkoszy płaci potem kobieta nieraz życiem całem i nie pozostają jej potem nawet miłe wspomnienia, które często w życiu są piękniejsze od rzeczywistości.\r\n Niniejszy szkic ma też za zadanie opisać typy pewnych kobiet i przedstawić bolesne strony erotycznego życia kobiety. Może nie jednemu nie podam tu nowych szczegółów, czytamy bowiem o tem ciągle w powieściach, obserwujemy te tragedje serc na scenie i filmie, lub nawet jesteśmy sami bohaterami lub ofiarami ich w życiu — sądzę jednak, że zebranie i pewne ugrupowanie tej kwestji na jednem miejscu może odda komuś choćby małą korzyść, może otrzeźwi kogoś jeszcze na czas, może poruszy jego sumieniem, gdy przypomni sobie, że nieraz za lekkomyślną chwilę i fałszywe uczucie mężczyzny, płaci potem kobieta nietylko łzą goryczy i rozczarowaniem, ale rozpaczą i złamanem życiem! Piszę te słowa nie w myśli, by jakaś młoda panna z drżeniem zaciekawienia brała moją pracę do ręki, sądząc, że znajdzie w niej opis tajemnic alkowy małżeńskiej i rozkoszy miłości, ale owszem piszę tu w sensie zupełnie przeciwnym. Wprawdzie chcę szczerze opisać, co się wokoło nas dzieje, ale właśnie dlatego, by sprawy erotycznego życia kobiety nie były tylko tematem cichych szeptów zaciekawienia i podniecenia, lecz abyśmy na nie zapatrywali się z prawdziwej strony, a strona ta często jest dla kobiety kielichem goryczy, tańcem miłości i śmierci, zerwaniem pasma marzeń i raną duszy, której nieraz ani czas ani życie zagoić już nie jest w stanie — są bowiem cierpienia i rany nieuleczalne i wtedy człowiek z żalem powiedzieć sobie musi: niestety, już — zapóźno!\r\n\r\n Społeczeństwo legalizuje miłość tylko w małżeństwie, wszelkie zaś inne pozamałżeńskie uczucia uważa za niemoralne, na niektóre patrzy przez palce, dając im miano niewinnej kokieterji, flirtu i niejako na nie\r\n\r\n\r\n 6\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "pozwala, podczas gdy inne głębokie, poważne i szlachetne porywy miłosne jako pozamałżeńskie kategorycznie potępia, przyczem ofiarą pada zwykle kobieta i jej bierze się wszystko za złe i ją tylko zato wyrzuca poza nawias społeczeństwa!\r\n Świat potrzebuje pozorów, by był całym światem, a gdy ich niema, staje się półświatkiem.\r\n Idą też ludzie przez życie dziwnemi nieraz drogami. Główną „legalną“ wloką się nieraz przy sobie przez całe życie skute kajdanami małżeństwa, nie rzadko nienawidzące się pary, marzące tylko o tem, by się rozdzielić, a bocznemi ścieżkami iść muszą kobiety nieraz szlachetne i godne miłości, muszące tylko ciągle tęsknie patrzeć za swym ukochanym, który idzie główną drogą, również ciągle zwracając wzrok ku ukochanej kobiecie, która iść musi tą boczną, bo niema prawa dostępu do głównej. Rzadko udaje się której z nich dostać się na tę główną drogę, a choć się na nią dostanie, to często chce ją ktoś zepchnąć z niej, nie bacząc, że jednak obok jest przepaść głęboka, która te dwie drogi od siebie oddziela. O głębokości jej świadczy to, że wszelkie próby przerzucenia przez nią jakichś pomostów okazują się ciągle bezskuteczne. Mówi się zawsze o miłości pozamałżeńskiej z przekąsem, politowaniem lub oburzeniem, a do kobiet, które wskutek pewnych przeszkód życia nie mogły połączyć się legalnie ze swym ukochanym u stóp ołtarza, zwraca się cały świat z pogardą lub też stara się je moralizować. Lecz jak odbywa się to moralizowanie? Czyż idzie tam ktoś ze szczerością i sercem jak do duszy bratniej lecz biednej i zbolałej? Zwykle bywa zupełnie inaczej, a matka zwracając się do kochanki syna wychodzi z założenia, że ona winna temu „nieszczęściu“ jej dziecka, zapominając, że właśnie często ów syn uwiódł tę kobietę a ona oddała mu tylko swe gorące serce i czystość uczucia łudząc się, że te swe najdroższe klejnoty duszy złożyła w szlachetne ręce. Jest to jedna\r\n\r\n 7 \r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "zroczystéj wody, w któréj się wiernie odbiją nadbrzeżne kwiaty polne, krzewy i drzewka, sąsiednie chaty, ale w któréj miejsca braknie, aby się przeglądać mogły niebotyczne konary lub olbrzymie odległéj stojące pałace. Wierną i ścisłą, o ile przeto ciasne łożysko potoku pozwalało, jest opowieść moja. Czy zaś tyle barwną jak bogata paleta południowéj Waszéj natury, sami osądzicie z téj książki, jaką Wam niosę w darze, w języku, zrozumiałym dla dwóch z pomiędzy Was, Panowie, o któryście się zgoła wszyscy tak życzliwie pytali. Zresztą treść sama nie przynosi nic dla Was nowego, boście sami jako członkowie kongresu uczestnikami byli tych obrad, tych wycieczek, które mi wątku do opowieści dostarczyły.\r\n Ja też tylko rad korzystam ze sposobności, aby tym skromnym dowodem publicznéj ofiary wywzajemnić się choć w części za Wasze serca i utrwalić węzły przyjaźni, któréj dowodów i teraz od Was odbierać nie przestaję i o któréj zachowanie nadal uprzejmie mam zaszczyt Was prosić.\r\n\r\n Wasz sługa powolny\r\n A. Pawiński.\r\nWarszawa d. 15 Maja 1881 r.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "I.\r\nLizbona. — Przyjazd. — Zagajenie kongresu antropologicznego.\r\n Zwolna ukazuje się na widnokręgu złote słońce, czarodziejskim blaskiem oświécając okolicę, na którą poraz piérwszy spogląda zdumione nasze oko. Jesteśmy nad brzegiem Tagu, zbliżamy się ku miastu. Niebawem Lizbona roztoczy przed nami swe wdzięki niewysłowione, swą krasę nieopisaną. Dwie noce, spędzone bezsennie niemal w wagonie i dzień cały skwaru afrykańskiego wśród podróży z Madrytu, nie zdołały ostudzić zapału, z jakim dusza pragnęła napawać się krajobrazem, od chwili, kiedy słońce rozpoczęło swą drogę całodzienną po wysokich szlakach niebieskiego przestworza i rozświéciło nam jaśniéj okolicę, odzianą jeszcze w szarą, napół zamierzchłą powłokę.\r\n Widok przecudny z jednéj strony pochłania na chwilę uwagę naszę; spoglądamy w drugą, a tam urok jeszcze większy, blask jaśniejszy, a koloryt tak barwny, tak ujmujący, że ani wiem w piérw-\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "Z panem Ribeiro będziemy się często spotykali na posiedzeniach kongresu, a tém samém i w listach naszych. On głównie stał się sprawcą tego, że przed dwoma laty, na wystawie antropologicznéj 1878 r. w Paryżu, postanowiono zjechać się w Lizbonie i tu, na krańcu europejskiego świata, złożyć walny sejm naukowy. On poruszył ostatecznie pytanie, niezmiernéj wagi będące, pytanie piérwszorzędne, takie, jakie nieczęsto stawia się śród postępu kroczącéj naprzód nauki — pytanie o istnieniu człowieka w trzeciorzędowéj formacyi. Rozważaniu tego pytania, roztrząsaniu téj sprawy ma być nawet niemal wyłącznie poświęconym tegoroczny kongres antropologiczny. Pan Ribeiro więc jest nietylko sekretarzem komitetu: jest on bohatérem dnia. Albo go czekają wieńce, albo ciosy dotkliwe. Zresztą… droga do świątyni nieśmiertelnéj sławy prowadzi zawsze przez ciernie i głogi.\r\n Poznajmy się jeszcze z panem Nery Delgado, pomocnikiem pana Ribeiro, który w ostatnich kilkanastu latach wykonał, jako dawny uczeń, a późniéj towarzysz prac Ribeiry, kilka ważnych poszukiwań geologicznych w Portugalii, za co uzyskał medale zaszczytne na jednéj i drugiéj wystawie. Pan Delgado, w sile wieku, o wyrazistych, charakterystycznych rysach twarzy, poczynił właśnie nadzwyczaj ciekawe odkrycia w nadmorskich jaskiniach Portugalii i byczami swéj\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "jącymi gośćmi broń prezentuje. Dziarska żołniérzy postawa świadczy wymownie, że się między synami Luzytanii zachowała tradycya tych śmiałych żeglarzy, co to, mówiąc z Camoensem, przepływali\r\n\r\n„Por mares nunca d'antes navegados.”[1]\r\n Sala posiedzeń wygląda wspaniale. Rozległa, obszérna, oświécona rzęsistém światłem słoneczném, które od strony Tagu wpada w wysokie okna, sprawia wrażenie majestatyczne. Jéj ściany, od dołu aż do szczytu, zasłonięte są szeregiem nieprzeliczonym ksiąg najstaranniéj oprawnych, a strop górny rozwija nad nami piękną perspektywę malowideł symbolicznych al fresco. Lepszego, właściwszego przybytku odszukać istotnie nie byłoby można dla obrad walnego sejmu naukowego. Powaga zewnętrzna pozostawała tu w najzupełniejszéj zgodzie z wysokim nastrojem zgromadzonego ciała. Uroczystość chwili, wielki w dziejach Lizbony wypadek, zgromadziła w murach akademii wszystko, cokolwiek z wiedzą europejską, z naukowością portugalską związek miéć mogło. Tam w głębi rzesza tysiączna, różnokolorowa, dyletanci ciekawi, młodzież i wiek poważny, a przedewszystkiém o śniadych twarzach\r\n↑ Przez morza dawniéj nigdy nieprzebyte.\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "PORTUGALIA.\r\n\r\nLISTY Z PODRÓŻY\r\nAdolfa Pawińskiego.\r\n\r\nWARSZAWA.\r\nGEBETHNER i WOLFF.\r\n\r\n1881.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Nauka żywi się oczywiście po większéj części sokami, które płyną ze źródeł obcych, zwłaszcza francuzkich i angielskich, gdzie umiejętności robią znaczniejsze postępy. Jednak wmiarę sił i w tym kierunku spostrzegać się dają poważne w Portugalii usiłowania, aby dotrzymać kroku innym narodom, przodującym w oświacie europejskiéj. Świadczy o tém kongres antropologiczny, świadczą prace przedstawione przez kilku znakomitych badaczy portugalskich. Nie o téj jednak głębokiej nauce, nie o tém głębokiém źródle, z którego tak mało zwykle ludzi czerpie bezpośrednio, zamierzam tu mówić. Już się pobieżnie o tém tu i owdzie wyżéj wspominało. Ale chciałem choć słówkiem natrącić o téj codziennéj strawie naukowo literackiéj, którą pochłaniają tysiące, setki tysięcy, a którą wszędzie i zawsze podają gazety, poezya i wszechwładna dziś powieść.\r\n Dziennikarstwo kwitnie. Jest-to roślina, która bujnie wschodzi i rozwija się na gruncie życia politycznego, ogrzanego słońcem swobody, użyźnionego sokami ruchu przemysłowo-handlowego. Z dwóch głównych ognisk rozchodzą się te ciepłe promienie dziennikarsko-literackie: z Lizbony i z Oporto. W jedném i drugiém mieście niebrak tych wielkich europejskich dzienników politycznych, które wiadomości dnia o wypadkach całego świata, szczególniéj Europy i Ameryki, łączą\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "PORTUGALIA.\r\n\r\nLISTY Z PODRÓŻY\r\nAdolfa Pawińskiego.\r\n\r\nWARSZAWA.\r\nGEBETHNER i WOLFF.\r\n\r\n1881.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "CZŁONKOM\r\nKONGRESU ANTROPOLOGICZNEGO\r\nodbytego\r\nW LIZBONIE\r\nwe Wrześniu 1880 r.\r\n\r\nPanom: A. Gonçalves Vianna,\r\nZ. Consiglieri Pedroso,\r\nJ. F. Delgado\r\n w Lizbonie,\r\nJ. Oliveira Martins\r\n w Porto,\r\n\r\n\r\nprzyjaznym sobie Portugalczykom\r\nskłada w ofierze\r\n\r\ntę pracę\r\n Autor.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "\r\n\r\nKRZYŻ W KOŚCIELISKIEJ DOLINIE.\r\nWspomnienie\r\nAgatona Gillera\r\n\r\n\r\n\r\nI.\r\n Trzydzieści dwa lata minęło, gdy ostatni raz słyszałem Wincentego Pola wykładającego geografię w Uniwersytecie Jagiellońskim a dotąd jeszcze zostaję pod wrażeniem uroczego słowa jego wykładów. Piękne to były wykłady! Umiejętność i talent uczyniły je tak pod względem treści, jak formy znakomitemi.\r\n Jako człowieka wiedzy, wielu krytyków sądzi Wincentego Pola fałszywie. Mają go za dyletanta w nauce, gdy on był w całem znaczeniu tego słowa specyalistą-geografem. Nad geografią pracował pilnie i długo, nic mu też obcem nie było, co przyniósł postęp i szybki, zwłaszcza w ostatnich czasach, rozwój tej nauki, która, ściśle rzecz biorąc, dopiero od czasów Karola Rittera stała się systematycznie zbudowaną umiejętnością. Dzieła Rittera znał gruntownie i wszystko, co można było i należało z nich przyswoić, stało się jego duchową własnością, tak dalece, że możnaby W. Pola nazwać uczniem Rittera w geografii, gdyby taż sama metoda badania i kierunek usprawiedliwiały tę nazwę. Wincenty Pol nie poprzestał jednak na umiejętnych zdobyczach Rittera, — poszedł on dalej i swojemi badaniami rozszerzył horyzont geograficznej wiedzy, umiejętność uzupełnił i wzbogacił faktami, przez poprzednika niedostrzeżonemi.\r\n Zasługi więc Wincentego Pola w geografii są rzeczywiste i nie małe, szczególniej też w geografii północnych stoków Karpat. On pierwszy nauczył nas patrzeć na ziemię od Odry aż do kotliny Dniepru jako na całość geograficzną o właściwej sobie a zupełnie odrębnej od ziem sąsiednich fizyonomii i wskazał podstawę tej odrębności w jedności wszystkich fenomenów natury.\r\n Jest ona pomimo wielkiej rozmaitości kształtów jej przestrzeni jednolitą, — jak jednolitym jest charakter narodu, który się pod jej wpływem wyrobił i historycznie rozwinął. Mało dawniej zwracano uwagi na oddziaływanie natury na charakter człowieka. Jest ono przecież faktem niezaprzeczonym. „Gdyby, mawiał\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "który zaczął padać w chwili jej rozpoczęcia. W. Pol z starszyzną schronił się pod skałę i nam toż samo radził uczynić, lecz niechcieliśmy roboty przerywać i pomimo deszczu pracowaliśmy dalej.\r\n Gdyśmy spoceni i przemoczeni, dokonawszy co nam było poleconem, siedli wreszcie do odpoczynku, — nadeszła wyprawa z lasu, niosąc z sobą krzyż wysoki, pięknie z drzewa świerkowego wyciosany. Była to robota młodzieży, w której dopomagali im górale.\r\n Po złożeniu krzyża na ziemi, nastąpiła narada nad tem: czy ma być na nim napis i jaki napis? Gdy się zgodzono, że napis być powinien, projektowano rozmaite słowa, lecz wszystkie jako niestósowne, zostały odrzucone.\r\n Wincenty Pol milczał. Gdy się rozprawa uciszyła, wskazując ręką na szczerbate turnie, rzekł jakby w natchnieniu:„Natura w tej dolinie rozwinęła wszystkie wdzięki i uroki swoje. Człowiek zdumiały stojąc wobec tych piękności, gotów w uniesieniu uznać naturę — dzieło rąk boskich za samego Boga — a jednak nic nie ma nad Boga! W nim jest dopiero rzeczywista piękność, jak jest rzeczywiste dobro i rzeczywista prawda.“ Niechaj więc te słowa Śgo. Pawła: „I nic nad Boga“, będą wyryte na krzyżu, w najpiękniejszej dolinie Tatrów, — stojącym na mogile wiernego sługi dobrego i mądrego naszego króla Zygmunta I.“\r\n Okrzyk „i nic nad Boga!“ był wyrazem powszechnej wszystkich obecnych zgody na ten wzniosły a tak stosowny w tem miejscu napis.\r\n T. Żebrawski, inżynier, wydobył nóż z kieszeni i zaczął ryć na krzyżu te słowa. Wyrył je, — krzyż podnieśliśmy i utwierdziliśmy go mocno na kamieniu, przygniatającym mogiłę.\r\n Deszcz padać nie przestawał. Stanęliśmy wszyscy przed krzyżem a W. Pol rzekł: „Niemamy kapłana i wody święconej z sobą, więc psalmami i pieśniami poświęćmy ten krzyż“ i zaintonował „Kto się w opiekę poda Panu swemu.“\r\n Z psalmów Dawida w tłómaczeniu J. Kochanowskiego psalm ten stał się narodowym w Polsce, wszyscy go znają i śpiewają z uczuciem zaufania w bezpieczeństwo opieki Bożej. Psalm ten wiary ratował nas niejednokrotnie z toni nieszczęść, bronił od rozpaczy i bywał i jest błogosławieństwem żywota. Śpiewając go z zapałem, wierzyliśmy, iż krzyż ten i Kościeliską dolinę, góry i górali, całą Polskę i cały naród oraz samych siebie oddajemy pod skrzydła opieki Wszechmogącego; wierzyliśmy, iż jakby w twierdzy obronnej, przetrwamy pod tą opieką, wolni od złych przygód i prześladowania.\r\n „I nic nad Boga“ wyższego, rozumniejszego, potężniejszego, lepszego, sprawiedliwszego, piękniejszego i więcej miłującego, pomyślałem patrząc na krzyż, — czyżby więc czystej wiary i miłości tony, jakie brzmiały w melodyi śpiewanego psalmu, nie były dostateczną tarczą przed nieprzyjacielem? Jakby w odpowiedzi na tę wątpliwość, rozsnuły się nagle chmury pod nad krzyżem, — pokazał się błękit, słońce i promienie ozłociły wyryte w drzewie słowa „I nic nad Boga!“ Krzyż stanął w aureoli, deszcz przestał padać, a gdy ostatnie echo psalmu Dawidowego ucichło pomiędzy skałami, rozbrzmiała pieśń Cześć polskiej ziemi, cześć!“ Po tej pieśni odśpiewaliśmy jeszcze śpiew proroczy W. Pola, zaczynający się od słów: „Bracia! rocznica, więc po zwyczaju“ i kilka innych jeszcze pieśni utworu naszego ukochanego i czcigodnego profesora a przewodnika.\r\n Na tem zakończyła się ceremonia poświęcenia pieśniami krzyża w Kościeliskiej dolinie.\r\n Wieczór się zbliżał, chmury znowuż od Pysznej nadciągać i dolinę nakrywać poczęły, — że zaś wdrapywać się na szczyt góry po świeżej ulewie nie byłoby rzeczą łatwą, więc nasz przewodnik dał hasło do odwrotu.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Od krzyża zawróciliśmy do Zakopanego. Dopóki szliśmy Kościeliską doliną, pogoda była, chociaż słońce schowało się za chmurą, lecz gdyśmy wyszli za pierwszą jej bramę, aby pójść przez bór na prawo drogą pod Reglami, lunął deszcz powtórnie dnia tego i już nas nieopuszczał aż do Kuźnic w Zakopanem.\r\n Do Kuźnic przyszliśmy o zmroku aż do nitki przemoczeni. Kilkunastu nas poszło do budynku, w którym topiono rudę żelazną, ażeby się przy wielkim piecu osuszyć i zarazem przyjrzeć strasznemu widokowi płomieni i roztopionego żelaza, Pol zaś ze starszyzną schronił się we dworze. Homolacze, bo wtedy jeszcze do nich Zakopane należało, przyjęli nas gościnnie, zapraszając całe towarzystwo na kolacyę do dworu.\r\n Po noclegu w karczmie, zwiedziliśmy nazajutrz źródło Białego Dunajca i poszliśmy w gorę do Gąsienicowych stawów. Lecz wrażenia z dalszej podróży po Tatrach i Pieninach już nie należą do tego opisu.\r\n W Szczawnicy rozstałem się z W. Polem i z towarzyszami. Oni wrócili do Krakowa, ja zaś puściłem się piechotą traktem podkarpackim przez Nowy-Sącz, Jasło, Krosno, Sanok i Sambor do Lwowa, ztamtąd zaś do Pieniak w Złoczowskiem, gdzie byłem oczekiwany w szanownym domu pani Klementyny Miączyńskiej jako nauczyciel jej syna.\r\n Przez myśl mi nawet wtedy nie przeszło, że wzniesienie krzyża w Kościeliskiej dolinie i poświęcenie go pieśniami, stanie się przedmiotem policyjnego i sądowego dochodzenia. Kogo nie pytano, kogo nie badano w tej sprawie? Ja sam w pięć miesięcy potem byłem zapytywany we Lwowie urzędownie przez komisarza policyjnego p. Brynkowskiego: czy byłem w Kościeliskiej dolinie i należałem do tych, co krzyż stawiali i śpiewali psalm Dawida i pieśń na cześć polskiej ziemi? Takie to były czasy! Badania dokończono w cytadeli warszawskiej. W rok zaś po niem, byłem zmuszony odbyć także piechotą ośmnaście miesięcy trwającą podróż z Warszawy do syberyjskiej Dauryi, przezwanej Nerczyńskim krajem.\r\n Gdy już przybyłem na miejsce, patrząc w Szyłce na bystrą i szeroką rzekę tejże nazwy i na malowniczo wzniesione nad nią góry, przystrojone lasem modrzewiowym, przypomniał się mi krzyż w Kościeliskiej dolinie i w tęskncm lecz w pełnem zaufania uczuciu zawołałem: „I nic nad Boga!“\r\n\r\n Zamek Rapperswylski 24 Kwietnia 1884 r.\r\n\r\n\r\nPrzypis uzupełniający.\r\n Wytrwał ów krzyż do roku 1867., w którym to, gdy mu podstawa ugniła, runął. Następnego lata (r. 1868.) dałem wyrobić podobny krzyż z drzewa Maciejowi Sieczce, u którego wówczas mieszkałem. Napis na nim tenże wyrżnąłem sam i zawiózłszy go na miejsce przeznaczenia, umieściłem w tym również młyńskim kamieniu, w jakim tkwił krzyż pierwotny.\r\n W kilkanaście lat potem przy jakichś rozgraniczeniach w dolinie Kościeliskiej, i to bez potrzeby zrzucono z kopca ów kamień młyński na ziemię, przyczem naturalnie krzyż nadwerężono tak, iż wnet zniszczał zupełnie. W r. 1882. już krzyża tu żadnego nie było.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Aby lepiej utrwalić pamiątkę po ukochanym wieszczu, wniósłem na posiedzeniu Wydziału Tow. Tatrzańskiego projekt sprawienia krzyża żelaznego kosztem Towarzystwa, i osadzenia tegoż w tradycyjnym głazie. Wydział T. T. wniosek przyjął i polecił mnie tegoż wykonanie.\r\n Zamówiony krzyż w fabryce maszyn L. Zieleniewskiego w Krakowie odlano z żelaza, 2 metry wysoki, z napisem: „I nic nad Boga“ głoskami wystającemi na zewnątrz, poczem zawieziony do Zakopanego czekał ulokowania w dolinie Kościeliskiej do dnia 3. września 1883 r. Wtedy z pomocą kilku górali, powyżej owej mogiły zawsze zasłanej gałęziami, na wzniesieniu ułożonem z głazów spoczął tenże sam kamień młyński, a na nim w otworze osadzony i ołowiem zalany, stanął nowy krzyż.\r\n Dziwnym zbiegiem okoliczności ten góral, Maciej Sieczka, słynny przewodnik tatrzański, który pomagał przy stawianiu pierwotnego krzyża, posłużył do wzniesienia drugiego, brał udział również czynny przy postawieniu trzeciego obecnie, żelaznego krzyża.\r\n Na dołączonej illustracyi przedstawionym jest ten ostatni krzyż z widokiem na okoliczne turnie doliny Kościeliskiej, które tworzą dla niego piękne tło, a tem samem uwydatniają genezę napisu.\r\n\r\n\r\nWalery Eljasz.\r\n\r\n\r\n\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "KRZYŻ W DOLINIE KOŚCIELISKIEJ.Rysował Walery Eljasz.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "do nas Wincenty Pol, miejsce narodu polskiego zajął inny lud, nie ulega wątpliwości, iż z czasem, pod wpływem czynników właściwych naturze przestrzeni, leżącej na stokach północnych Karpat, wyrobiłby w sobie podobne usposobienia i charakter, jakim się odznacza naród polski, odwieczny dziedzic tej ziemi.“\r\n Gdy fakta i suche daty w ustach W. Pola nabrały życia i dotknięte promieniem rzeczywistego światła, poczęły objaśniać ważne zagadnienia społecznego i historycznego bytu narodu, katedra geografii w Uniwersytecie Jagiellońskim nabrała znaczenia, jakiego nigdy dotąd nie miała. Młodzież ucząca się zrozumiała je i dobrze pojmowała korzyści, jakie przynosiły wykłady Wincentego Pola. Biegliśmy z ochotą i z zapałem słuchać jego nauki.\r\n Za moich czasów, tylko na wykłady filozoficzne Józefa Kremera spieszyła młodzież w tak wielkiej liczbie jak na wykłady W. Pola. Pociągała nas ku nim nietylko ważność przedmiotów nauczanych, lecz i sam sposób nauczania. W głosie Wincentego Pola miękkim, dźwięcznym, pełnym słodyczy był ton, który serca podnosił i uwagę utrzymywał zawsze w jednakowem natężeniu. Słuchałem go przez dwa lata z niezmienionem a wielkiem ciągle zajęciem i z taką uwagą, iż wszystko przedemną znikało. Oprócz profesora na katedrze nikogo w sali nie widziałem a gdy mówił, niedochodziły do uszów moich największe wrzaski z ulicy. Podobne zajęcie budził nieomal we wszystkich swoich słuchaczach, szczególniej, gdy zachęcał do poznawania i ukochania ziemi ojczystej i w obrazach piękniejszych niż Ruysdala i Calama malowidła kreślił jej widoki. Nie wiele słów potrzebował, kilka wyrazów właściwie dobranych wystarczało mu na uwydatnienie charakteru krajobrazu.\r\n Nikt lepiej od W. Pola nie znał ziem polskich, lecz ażeby, tak wdzięcznie i pouczająco o nich mówić jak on mówił, niedość było znać je, trzeba było jeszcze kochać całem sercem. Miłość jego do naszej ziemi odczuwaliśmy z każdego słowa, jakie wymówił i wiedzieliśmy o jej potędze z siły wzrastających uczuć w własnych naszych piersiach. Prawdą jest, że tylko człowiek wierzący natchnąć może wiarą, tylko miłujący wywołać może miłość. Wincenty Pol uczył nas nie tylko poznawać lecz i kochać rodzinną ziemię i to było wielką zaletą jego profesorskiej nauki.\r\n\r\n\r\nII.\r\n W kursie letnim 1852 roku uczył nas W. Pol geografii Polski w wykładzie prawdziwie świetnym, zatytułowanym „północne stoki Karpat.“\r\n Najobszerniej traktował Tatry, bo opisowi ich poświęcił kilka z rzędu prelekcyj, posługując się wielką przez siebie sporządzoną mapą, na której dokładnie narysowaną była siatka wszystkich górzystych pasem, potoków i dolin. Była to właściwie mówiąc karta sztabowa przez W. Pola poprawiona i dokładnością przewyższająca wszystkie dotąd znane. Napisy były polskie. Pracował nad nią lat kilka i miał zamiar wydać dla użytku publicznego. Co się z nią stało? Niewiem. Szkoda byłaby, gdyby zaginąć miała.\r\n Gdy wykłady zbliżały się do końca, W. Pol zapowiedział podróż naukową w Tatry w czasie zbliżających się wakacyj. Kto chciał w niej wziąć udział, — zapisać się musiał na liście, w mieszkaniu profesora na Piasku niedaleko kościoła Karmelickiego.\r\n Miała to być druga w tym roku uniwersytecka wycieczka. Z pierwszej, pod przewodnictwem wielce zasłużonego profesora geologii L. Zejsznera odbytej\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "do Wieliczki i pomiędzy pasma wzgórzy ciągnące się od Podgórza do Wieliczki, nie dawno powróciliśmy. Jeżeli z tej krótkiej podróży odnieśliśmy niemały pożytek naukowy, jakżeż się nam wielkiemi zapowiadały korzyści i przyjemności z podróży w Tatry, pod przewodnictwem takiego znawcy gór, jak autor „Pieśni o ziemi naszej.“ Radość nasza nie miała więc granic. Całowaliśmy po rękach serdecznego naszego profesora za samą obietnicę pokazania nam niebotycznych Tatr.\r\n W. Pola kochaliśmy jak ojca, bo też i on kochał nas jakby synów swoich i dbał o to, ażebyśmy wyrośli na dobrych obywateli kraju. Podróże uważał za uzupełnienie swoich w Uniwersytecie wykładów. Dopiero bowiem w podróży, na łonie przyrody, w cieniu borów lub na szczytach gór rozwiązywał cały skarb swojego ziemioznawstwa, podobny w tem do Wojciecha Jastrzębowskiego, znakomitego przyrodnika i filozofa, który podróżując po kraju z studentami, zwykł uzupełniać naukę o rodzinnej ziemi, wykładaną w szkole rolniczej w Marymoncie.\r\n Na wycieczkę w Tatry wybrał Wincenty Pol drugą połowę lipca i pierwszą sierpnia, jako porę najmniej w górach dżdżystą. Zostawało więc kilka tygodni czasu. Nie chcąc go spędzać na bruku miejskim, postanowiłem zwiedzić tę okolicę, która w plan podróży uniwersyteckiej niewchodziła, — to jest Babią górę. Ułożywszy się z W. Polem o miejsce i godzinę przyłączenia się do jego gromady podróżnej, — sam tymczasem wyjechałem z moim kolegą uniwersyteckim Majem do Sidziny pod Babią górą.\r\n Ojciec mojego kolegi był zamożnym gospodarzem. Poczciwy, pracowity, był doskonałym typem górala babiogórskiego. Uczonego swego syna przyjął serdecznie lecz z powagą ojcowską. Mnie też był rad jako gościowi i towarzyszowi jego syna. W zacnym domu tego włościanina spędziłem kilka tygodni bardzo przyjemnych, z niemałym pożytkiem dla mojej wiedzy.\r\n Wiele się od tych górali dowiedziałem i wiele się nauczyłem. Moim przewodnikiem był dwudziestoletni Janek, parobczak zręczny wielkiej urody i rozumny. On mnie zaprowadził na szczyt Babiej góry, z nim zwiedziłem wysokie pasma ciągnące się od niej w różnych kierunkach po nad szerokiemi a głębokiemi dolinami, w których się rozsiadły ludne góralskie wsie, niezmiernie starożytnej osady.\r\n Z tych wsi, jeżeli nie największa to może najciekawszą jest Sidzina. Urządzenia jej gminne, sądy włościańskie, wiece, jako też forma posiadłości gruntowej, przetrwały niezmienione od najdawniejszych, bo jeszcze od pogańskich czasów. Kto chce wiedzieć jak dawna, pierwotna bezpańska wieś polska rządziła się, niech zajrzy do Sidziny.\r\n Wincenty Pol mówiąc do mnie o urządzeniach społecznych i o prawie zwyczajowem Sidziniaków twierdził, że tylko pod Babią górą i na Podhalu przechowały się wzory starożytnego bytu Słowian. Pierwotna, słowiańska gmina zniknęła w przeróżnych przekształceniach, — w żadnej słowiańskiej ziemi nieznajdziesz jej śladu. Tylko polscy górale Babiej góry i Tatr zachowali pierwotną, wspólną całemu plemieniowi gminę.\r\n Należy tu zauważyć, że według podań Słowaków Tatry i okolice były gniazdem Słowian.\r\n Wacław Alexander Maciejowski, zawiadomiony przez W. Pola o sposobie odbywania narad czyli wieców, o sądach, rządzie i o trojakiego rodzaju gruntowej własności (indywidualnej, wydzielanej do uprawy gospodarzom i wspólnej) u Sidziniaków, przyznał im również wielką starożytność.\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": " Czy w ciągu ostatnich lat trzydziestu dawne urządzenia gminne nie uległy jakiej zmianie? Nie jest mi wiadomem.\r\n Do przechowywania tych żywych pamiątek społecznego bytu naszych praojców pod Babią górą gorliwie zachęcał ksiądz Wojciech Blaszyński, pleban sidziński. Był to człowiek wielkiego ducha i niepospolity, prawdziwy dobroczyńca ludu, który też czci jego pamięć jako świętego. W czasie mojej bytności w Sidzinie żył on jeszcze i był czynnym, niestrudzenie pracując nad umoralnieniem, oświeceniem górali i podniesieniem ich bytu. Ślady jego użytecznego działania i wpływu, co krok spotykałem. Ludu więcej czystego w obyczajach, więcej wstrzemięźliwego i powściągającego się w swoich chuciach i żądzach, jak byli Sidziniacy za jego plebańskich rządów, nie widziałem. Pijaka i złodzieja we wsi nie było ani jednego. Sądy austryackie przez lat wiele nie miały, jak mi mówiono, żadnej sprawy z Sidziny ani kryminalnej ani cywilnej, do osądzenia. Wszelkie spory rozstrzygał i godził sąd polubowny lub pleban. Jeżeli się zdarzyło, że który Sidziniak popełnił występek kryminalny, karał go sąd gminny. Najwięcej wykroczeń przeciw moralności dopuszczała się burzliwa młodzież, chociaż i te rzadkie bywały. Niepoprawnych skazywano na kunę, to jest wystawienie przed kościołem na publiczne zawstydzenie.\r\n Ducha obywatelskiego nie brak było pomiędzy mieszkańcami Sidziny. W roku 1846 dali przytułek zagrożonej w równinach szlachcie i powstrzymali falę ludowej czarniawy. Oświatą górowali nad sąsiadami. Ks. Blaszyński przez lat kilkanaście sam w szkole nauczał. Jak zaś nauczał, miałem sposobność przekonać się z licznych z nimi rozmów, w których okazywali znajomość dziejów Polski.\r\n Nastał wreszcie czas opuszczenia Sidziny. Z Majami, ojcem i synem serdecznie pożegnałem się, zachowując najmilsze wspomnienie ich gościnności.\r\n Janko przeprowadził mnie przez pasmo babiogórskie do Orawy, zkąd idąc piechotą lub zabierając się na wózki góralskie, jakie napotykałem po drodze, przybyłem na Podhale do wsi rodzinnej Ks. Blaszyńskiego. Chochołów wsławiony wypadkami 1846 r. nie był jeszcze ozdobiony gotyckim kościołem. W rok dopiero po mojej w nim bytności, położono fundamenta pod tę okazałą świątynię, wybudowaną kosztem Ks. Blaszyńskiego a podług planu F. Księżarskiego. Nabożeństwo odbywało się w starym, drewnianym kościółku, pełnym wspomnień zacnego Ks. Kmietowicza, wikarego i dzielnego Jana Kantego Andruszkiewicza, organisty.\r\n W Chochołowie krótko zabawiłem, spieszyć się bowiem musiałem do Kościelisk, gdzie według umowy, połączyć się miałem tego jeszcze dnia z gromadą podróżnych, pod komendą Wincentego Pola.\r\n Od Kościelisk dzieliła mnie dwu-milowa przestrzeń. Droga wprawdzie niedaleka, lecz szybko po niej jechać nie mogłem z powodu dziur, kamieni i błota.\r\n Słońce zaszło i czerwonym blaskiem oświeciło Tatry. Dopóki jasno było koń omijał pnie i kamienie, lecz gdy zmrok zgęstniał i nastała noc czarna, ustawicznie o nie potykał i wózek tłukł się między drzewami. Baczność górala nie uchroniła nas od przygody, szczęściem skończyło się na wywróceniu wózka, bez innych następstw. Niechcąc narażać się na nowe wywroty, szedłem wraz z góralem obok konia i idąc wolno noga za nogą doszliśmy późno w nocy do Kościeliska.\r\n\r\n"}}
	{"gt_parse": {"text_sequance": "III.\r\n Towarzyszy uniwersyteckich zastałem w karczmie, zbudowanej za pierwszą bramą Kościeliskiej doliny, w tem miejscu, gdzie rozszerzone skały zamykają łąkę zawsze majowej zieloności i znajdują się ślady dawnych kuźnic oraz budynków różnego przeznaczenia.\r\n Wincentemu Polowi niemogłem się z powodu późnej godziny przedstawić, udał się już bowiem do domku leśniczego na spoczynek wraz z towarzyszącą mu starszyzną. Studenci pokładli się w karczmie pokotem na sianie. Nie wszyscy jeszcze zasnęli. Udałem się więc pomiędzy tych co gawędzili i przywitawszy znajomych, umieściłem się obok przyjaciela Floryana Janickiego.\r\n Od niego dowiedziałem się, że podróżnych była spora gromada, przeważnie z uczniów Uniwersytetu Jagiellońskiego złożona. Wincenty Pol był z starszym synem swoim, chłopcem lat kilkunastu. Był z nami Dr. Kuczyński, profesor fizyki w naszym Uniwersytecie, który przy pomocy uczniów swoich robił pomiary barometryczne wzniesień w Tatrach; był z nami T. Żebrawski, inżynier któremu pomagaliśmy chwytać motyle i rożne owady; był malarz Nagajski, który rysował piękniejsze widoki w górach; było dwóch studentów z Uniwersytetu Dorpackiego; było dwóch czy trzech obywateli z Królestwa Polskiego i z Litwy; był wreszcie nadleśniczy, który od lat kilku towarzyszył W. Polowi w jego po górach i lasach naukowych wędrówkach, — wszystkich razem było nas może ze sto osób.\r\n Nocleg w małej Kościeliskiej karczmie mógł się wydać bardzo niewygodnym dla tych, co przywykli do hoteli alpejskich w Szwajcaryi, dla nas jednak nie wybrednych a uczących się twardego życia, niezawierał nic nieprzyjemnego i niewygodnego. Na świeżem sianie z hal tatrzańskich spaliśmy smaczniej niż na miękich puchach. Snem wzmocnieni, powstaliśmy o świcie z naszego legowiska zupełnie zdrowi i w wesołem usposobieniu. Wyszedłem za innymi z karczmy, ażeby się umyć w źródle Lodowem.\r\n Co za widok, jaki poranek! Stanąłem oczarowany pięknością doliny! Piękniejszej, nawet w rojeniach fantastycznych nie wyobrażałem sobie. Wrażenie, jakie na mnie zrobił jej przecudowny widok, odbiło się w mej duszy podniesionem uczuciem swobody. Za każdem spojrzeniem nowy obraz i nowy urok! Ile kształtów i barw, tyle myśli i uczuć. Chwytałem je całą duszą i składałem w mej pamięci jako skarby drogocenne, dla podziału z ukochanym narodem. Powietrze zdawało się mi być samem zdrowiem. Oddychając niem czułem woń fijołków i zapach żywiczny świerków, rosnących na urwiskach skalnych. Obłoczki białe suną jak duchy Ossyanowe po nad doliną lub czepiają się turni, oblanych promieniami wschodzącego słońca.\r\n Zapatrzony w zmieniającą się pod oświetleniem barwę skał i borów i wsłuchany w szum potoku, roztrącającego swe kryształowe fale o kamienie, nie spostrzegłem zbliżającego się do mnie Wincentego Pola. Przywitał mnie słowami: „Czy zdrów przybywasz z Babiej góry?“\r\n W. Pol był wielce na mnie łaskaw jako dla pilnego swojego ucznia. Ja zaś miałem do niego takie zaufanie, iż nic nigdy przed nim nie ukrywałem. Nawet tajemnica nazwiska, które w ówczesnem położeniu, zrobiło mi możebnem uczęszczanie do Uniwersytetu Jagiellońskiego i korzystanie z nauki, dla nas młodych z za kordonu, zamkniętej siedmiu pieczęciami urzędu, była przed nim odkrytą.\r\n"}}