topic
stringlengths 18
355
| speaker
stringclasses 6
values | content
stringlengths 1.29k
122k
|
|---|---|---|
ދުންފަތް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާ ބެހޭ ޤާނޫނަށް 2 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ބިލް ތަޞްދީޤު ކުރެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު
|
ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު
|
بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ
اَلْحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعاَلَمِينْ، وَالصَّلاَة وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِ ٱللَّهِ، وَعَلَى آلهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينْ.
އާދެ، މި ވަގުތު މިއީ ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި، އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ ވަރަށް، ޚާއްޞަ ވަގުތުކޮޅެކޭ. އެއީ، ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުމުން ސަލާމަތްވެފައިވާ ޤައުމެއް ޤާއިމުކުރުމަށްޓަކައި މި ކުރެވޭ މަސައްކަތުގައި، ޖެނެރޭޝަނަލް ބޭންއެއް ހިމެނޭގޮތަށް، ޤާނޫނަށް ދެވަނަ އިޞްލާޙު ގެނެވި، އެ ބިލު ތަޞްދީޤު ކުރުމުގެ ވަގުތު.
އަޅުގަނޑާ އެކީގައި މިތަނުގައި، ވަރަށް ޚާއްޞަ ބޭފުޅުންކޮޅެއް އެބަ ތިއްބެވި. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، އަޅުގަނޑު ހަމަ ފާހަގަކޮށްލާނީ މި ޖެނެރޭޝަނަލް ބޭން، މި އެޕްލައި ވަނީ، 1 ޖަނަވަރީ 2007 ން ފެށިގެން އުފަންވެފައިވާ، އަދި އުފަންވާނެ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް ކަމުގައިވާއިރުގައި، 1 ޖަނަވަރީ 2007، އެ ތާރީޚުގައި، އުފަންވެފައިވާ، މިހާރު ސްކޫލްގައި ކިޔަވަމުންދާ 6 ދަރިވަރަކު އަޅުގަނޑުގެ ގާތުގައި އެބަ ތިއްބެވި. އެއީ، މި ޙަފުލާއަށް ލިބިގެންދާ ޚާއްޞަ ކަމެއް. އެ ދަރިވަރުންނާއި ދަރިވަރުންގެ ބެލެނިވެރިންނަށް، ސްކޫލްތަކުގެ ވެރިންނަށް، އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓަރަށް، އެކަމަށްޓަކައި ޝުކުރު ދަންނަވަން، އެކުދިން ބައިވެރިވެވަޑައިގެންނެވި ކަމަށްޓަކައި.
ދެން ހަމަ އެއާއެކީގައި ކަމާބެހޭ ވަޒީރުންނާއި، ކަމާބެހޭ ޚާއްޞަ މަސައްކަތްތައް ކުރައްވާ އެޗް.ޕީ.އޭ.އާއި، ހެލްތު މިނިސްޓްރީއާއި އަދި އެކިއެކި އަމިއްލަ އެން.ޑީ. އެލިއަންސް އަދި ކެންސަރ ސޮސައިޓީ، މި ޖަމާޢަތްތަކުގެ ބޭފުޅުންނާއި، ޑޮކްޓަރުން، އަދި ޕޮލިސް ސަރވިސްގެ ފަރާތުން، މިހެންގޮސް އެކި ފަރާތްތަކުގެ ރެޕްރެޒެންޓޭޝަން، އެ ތަންތަނުގެ އިސް ބޭފުޅުން އެބަ ތިއްބެވި.
ކަންދިމާކުރިގޮތުން، ރާއްޖޭގައި ވަޑައިގެން ނެތުމުގެ ސަބަބުން، ވަޑައިނުގެންނެވުނު ބޭފުޅުންވެސް އެބަ ތިއްބެވި. ވަޑައިނުގެންނެވުނު ސަބަބަކީ އެއީ. އާދެ، މިހުރިހާ ބޭފުޅުންގެ ހާޒިރުގައި، އަޅުގަނޑުމެން މިކަމުގައި މިއަދު މި ފަށައިގަންނަނީ އިރާދަކުރެއްވީތީ. އާދެ، އަޅުގަނޑު ހަމަ މި ތަޞްދީޤު ކުރުމުގެ ކުރިން، މީގެ މުހިންމުކަން ދަންނަވާލާނަން. މައިގަނޑު މުހިންމު ކަމަކީ، އަޅުގަނޑުގެ ސިޔާސަތަކީ، މި ދިވެހި ކުޑަކުޑަ މުޖުތަމަޢަކީ، ޞިއްޙަތު ރަނގަޅު، ޞިއްޙީގޮތުން ދުޅަހެޔޮ މުޖުތަމަޢަކަށް ހެދުން. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އަށަގެންފައި އެބަހުރި، އެކި ސަބަބުތަކާ ހެދި، ހަމަ އިންސާނީ އެހެން މުޖުތަމަޢުތަކުގެ ތެރޭގައިވެސް ހުންނަ އެކިކަހަލަ ނުރަނގަޅު އާދަތައް. ދެން މިއީ ކުޑަކުޑަ ޤައުމަކަށްވާއިރުގައި، އާބާދީގޮތުން ކުޑަ ޤައުމަކަށްވާއިރުގައި، އަޅުގަނޑުގެ ވިސްނުމަކީ އަދި އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރާގޮތަކީ، މި ޤައުމުގައި މި ނުރަނގަޅު އާދަތައް ނައްތާލެވިދާނެއޭ، އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތްކޮށްފިއްޔާ. އެ ޢަޒުމް އަޅުގަނޑުމެންގެ ހުންނަންޖެހޭނެ.
އެހެންވީމާ، އޭގެތެރެއިން އަޅުގަނޑަށް ފާހަގަކުރެވޭ އެންމެ މުހިންމު އެއްކަމަކީ، ދުންފަތުގެ އިޞްތިޢުމާލު ކުރުމުން ދުރަށްދިޔުން. އާދެ، އަޅުގަނޑު ހަމަ ވާހަކަ ކުރިއަށް ގެންދިޔުމުގެ ކުރިން، ޑަބްލިޔު.އެޗް.އޯ.ގެ ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވް އަދި ޔުނިސެފްގެ ރެޕްރެޒެންޓޭޓިވްވެސް އަޅުގަނޑުމެންނާއެކު ބައިވެރިވާކަން ފާހަގަކުރަން. ދުނިޔޭގެ ކަމާބެހޭ ޖަމުޢިއްޔާތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިކަންކަމުގައި ދެއްވާ އެއްބާރުލުން އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ފާހަގަކުރަން.
އާދެ، ދުންފަތުގެ އިޞްތިޢުމާލު ކުރުމުން ޤައުމު ސަލާމަތް ކުރުމަށް، ގިނަ ފިޔަވަޅުތަކެއް މިހާރުވެސް އެޅިއްޖެ. ވޭޕް ބޭން ކުރެވިއްޖެ. ވޭޕް ބޭންކުރުމަކީ ޖީލުތައް، ކުރިއަށް އަންނަން އޮތް ޖީލުތައްވެސް ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި އެޅުނު މުހިންމު ފިޔަވަޅެއް. އެކަމަށް ހުރިހާ ބޭފުޅުން ދެއްވާ އެއްބާރުލެއްވުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން.
އަދި އޭގެ އިތުރަށް، މިހާރު ދުންފަތުގެ ބާވަތްތަކަށް ނަގާ ޑިއުޓީ ބޮޑުކުރުމުގެ ސަބަބުން އެކަމާ ދުރަށްދާ އެތައް ބަޔަކުވެސް އެބަތިބި. ހަމަ މިއާއެކީގައި، އިތުރު ފިޔަވަޅުތަކެއް، އެޅުމުގެ ގޮތުން، މި ޤާނޫނު އިޞްލާޙު މިކުރީ. އޭގެތެރެއިން، އެންމެ ފުރަތަމަ މި ދެންނެވި ފަދައިން، އެންމެ ބޮޑު ކަމަކީ، 1 ޖަނަވަރީ 2007، މި ތާރީޚުން ފެށިގެން، އުފަންވާ ހުރިހާ ކުދިން، ހުރިހާ އެންމެންނަށް ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުން މަނާކުރުމާއި، ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރާ ބާވަތުގެ އެކި ކަހަލަ ތަކެތި ގަތުމާއި، ވިއްކުމާއި، މި ހުރިހާ ކަމެއް މަނާކުރެވިގެން ދިޔުން. އަދި ހަމައެއާއެކީގައި އުމުރުން، 21 އަހަރުނުވާ އެއްވެސް މީހަކަށްވެސް ދުންފަތުގެ އެއްވެސް ބާވަތެއް، އިސްތިޢުމާލުކުރާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ވިއްކުމަކީވެސް މަނާކަމެއްކަން ސާފުކޮށް، މި ބިލުގައި ބަޔާންކުރެވިފައިވޭ.
ދެން ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކުގެ ޒިންމާއެއް ޔަޤީންނުވާ ކަމުގައިވާނަމަ، އައި.ޑީ.ކާޑު ދައްކަން ދެންނެވުން. އުމުރާމެދު ޔަޤީންނުވާނަމަ، އައި.ޑީ.ކާޑެއް، އައިޑެންޓިފިކޭޝަން ޑޮކިއުމެންޓެއް ދައްކަން ދެންނެވުމުގެ ޤާނޫނީ ބާރު، ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކަށް ލިބިގެންވާނެ. ދެން ހަމައެއާއެކީގައި، މި ދުންފަތުގެ ބާވަތްތައް އުފެއްދުމަށް ޚާއްޞަކޮށްފައި ހުންނަ މެޝިނަރީއާއި، އާލާތްތައްވެސް މި ޤާނޫނުގެ ތެރެއިން، އެތެރެކުރުން މަނާވެގެންދާނެ. މިހާތަނަށް އެހާ ސާފުކޮށް އޮތް ކަމެއްނޫން މިކަމަކީއެއް. އޭގެ ސަބަބުން، ކަސްޓަމްސްއަށް އަދި ޕޮލިހަށްވެސް، ދަތިތައް ދިމާވޭ. ދުންފަތުގެ ބާވަތްތައް އުފެއްދުމަށް ޚާއްޞަ މެޝިނަރީ އާލާތްތައް ރާއްޖެއަށް އެތެރެނުކުރެވޭނެ. އުފެއްދުން މަނާ. އުފެއްދުން މަނާއިރުގައި، އެ ތަކެތި އުފައްދާ މެޝިނަރީ އާލާތްތައްވެސް ރާއްޖެއަށް އެތެރެކުރެވިގެން ނުވާނެ.
ދެން ވޭޕް ބޭނުންކުރުމުގެ އިޞްލާޙުގެ ތެރެއިން، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެއްކޮށް ޔަޤީންކޮށް ބަޔާންނުކުރެވި ހުރި ބައެއް ކަންތައްވެސް ބަޔާންކޮށްފައި މި އިޞްލާޙުގައި ވާނެ. އޭގެތެރޭގައި، ވޭޕް ބޭނުންކުރުން މަނާކުރުން އޮތްއިރުގައި، ވޭޕާއި، ވޭޕާގުޅޭ އާލަތްތައް ބޭނުންކުރުން، އަތުގައި އޮތުން، އެހާ ސާފުކޮށް މަނައެއްނޫން ކުރިއަކުން. އެހެންނަމަވެސް، މި އިޞްލާޙުގެ ތެރެއިން، ގެންގުޅުމާއި ބޭނުންކުރުން މިއޮތީ މަނާކުރެވިފައި. އެހެންވީމާ، ގެންގުޅުންވެސް މަނާވާނެ. އަދި އިޞްތިޢުމާލު ނުކުރިޔަސް. އެހެންވީމާ، ގެންގުޅުންވެސް މީގެ ތެރެއިން އެބަ މަނާވޭ.
އެހެންވީމާ، ފުލުހުންނަށް އެންފޯސް ކުރުމުގައި، މިހާރު ވަރަށް ބޮޑަށް ސާފުވެގެން އެބަދޭ. އަދި އެތެރެކޮށްފިއްޔާ އަތުލުން. މި ޤާނޫނު، ޤާނޫނަކަށް ވެގެންދާއިރުގައި، ވޭޕާއި، ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލުކުރާ އެކިއެކި ތަކެތި އެތެރެކުރުން. އެތެރެކޮށްފިނަމަ އަތުލުން. އުފައްދަން ބޭނުންވާ ތަކެތި އެތެރެކޮށްފިއްޔާ އަތުލުން. ހަމަ ވަރަށް ސާފުކޮށް މިހާރު ޤާނޫނުގައި މި ކަނޑައެޅިގެން ދިޔައީ. ކަސްޓަމްސްއާއި ފުލުހުންނަށް ފަސޭހަވެގެންދާނެ.
ދެން، މި އިޞްލާޙު މިގޮތަށް އައިކަމުގައިވިޔަސް، ހަމަ އަމިއްލަ ބޭނުމަށް ރާއްޖެ އަންނަ ފަސިންޖަރުން އެއީ، ދިވެހިންނާއި ޓޫރިސްޓުން ހިމެނޭހެން، ފަސިންޖަރުން އަމިއްލަ ބޭނުމަށް އެ ގެންނަ ތަކެއްޗެއް މިއަކު ނުއެއް ހިމެނޭ. އެއީ، ހަމަ ހުރިހާ ބޭފުޅުންވެސް ގަބޫލުކުރައްވާނެ، ޓޫރިޒަމް ވަރަށް ފުޅާ ޤައުމެއް. އަދި އަމިއްލަ ބޭނުމަށް ދިވެހިންވެސް ހަމަ ބޭރުން އަންނައިރު، ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރާ އެއްޗެއް ގެނަޔަސް، އެހެންނަމަވެސް، އުފެއްދުމަކަށް ބޭނުންކުރާނެ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުގެނެވޭނެ.
މި އިޞްލާޙުގައި، މި އެންފޯސްމަންޓަށް ވަރަށް ޚާއްޞަ ކަންތައްތަކެއް ހިމެނިފައި ވާނެ. ކުރީގައި މި އެންފޯސް ކުރުމުގައި ދަތިތަކެއް ދިމާވާކަން ފާހަގަކޮށްފައި އޮތީމާ، އެންފޯސް ކުރުމުގައި ވޭޕާއި ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުމާބެހޭ ތަކެތި ގެންގުޅުމާއި، އެތެރެކުރުމާއި، ބެލެހެއްޓުމާއި، ނައްތާލުމާއި، މި ތަކެތި އަތުލުމަށްފަހު، އެ ތަކެތި ބަލަހައްޓައި، ނައްތާލުމާއި، މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ ޕްރޮސީޖަރަލް ކަންތައްތައް، އިޖުރާތްތައް ސާފުކޮށް ބަޔާންކޮށްފައި އޮންނާނެ. އެކަން ކުރަންވާނެ ގޮތް، ވަރަށް ސާފުކޮށް މިހާރު މި ބިލުގައި އެބައޮތް. އެހެންވީމާ، ވަށާޖެހޭގޮތަށް މިހާރު މިއޮތީ ޙައްލު ގެނެވިފައި. ވަށާޖެހޭ ޙައްލު މިހާރު މި ބިލުގައި އޮންނާނެ.
އާދެ، ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުމަކީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ވަރަށް ގެއްލުން ހުރި ކަމެއް. ވަރަށް ގެއްލުން ހުރި ކަމެއް. އަޅުގަނޑުމެންގެ ސްޓެޓިސްޓިކްސްއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، ހަމަ ނެޗުރަލް ޑެތްގެ އިތުރަށް، މީހުން މަރުވާ އެކި ކަހަލަ އެކުއަރޑް ބަލިތަކާއި ކަންކަމުން މަރުވާ މީހުންގެ ތެރެއިން، ހަމަ އެންމެ ބޮޑު އިންސައްތައެއް މި ދުނިޔެ ދޫކުރަންޖެހެނީ، ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުމުގެ ސަބަބުން. އެންމެ ބޮޑު އިންސައްތައެއް. މިއީ، ދެބަސްނުވެވޭ ޙަޤީޤަތެއް.
ދެން، އަޅުގަނޑުމެންގެ އާބާދީގެ 30 އިންސައްތައަކީ، މިވަގުތު އަޅުގަނޑުމެންގެ ކައިރީގައި މިތިބަ ދަރިވަރުންގެ އުމުރުން ފެށިގެން ޅަކުދިން. 1 ޖަނަވަރީ 2007ން ފެށިގެން އުފަންވީ ހުރިހާ ކުދިންގެ ޖުމްލަ އާބާދީ، ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ 30.1 އިންސައްތައަކީ.
އެހެންވީމާ، މިއަދު މި ޤާނޫނަކަށް ވެގެންދާއިރު، މި އިފެކްޓިވް ވާނީ، 1 ނޮވެންބަރުގައި. އަޅުގަނޑުމެން ގާތްގަނޑަކަށް 6 މަސްދުވަސް އެބަ ދެން. މިހާރުވެސް ކޮންމެވެސްވަރަކަށް މި އުމުރުގައިވެސް ހަމަ އެއްވެސްގޮތަކަށް މިކަމުގެ ތެރެއަށް އާދަވެފައި ހުރި ކުއްޖަކު ހުރި ކަމުގައިވިޔަސް، އެއިން ދުރުވުމާއި، އަދި މި އެންފޯސް ކުރުމުގައި އިދާރީ ގޮތުންނާއި، އޮޕަރޭޝަނަލީ، ކުރަން ހުރި ކަންކަމަށް ތައްޔާރުވުމަށާ އެއްކޮށް، ކުޑަ ދުވަސްކޮޅެއް ދީފައި، 1 ނޮވެންބަރުގައި މި ޤާނޫނު އިފެކްޓިވް ވާނީ. އިފެކްޓިވްވާ ހިސާބުން ފެށިގެން ދެން، އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި އެންޝުއަރ ކޮށްދެވެނީ، ޔަޤީންކޮށްދެވެނީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމުގެ މުސްތަޤުބަލް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުމުން ދުރުކުރެވޭ އެބަ. އަމިއްލައަށް އެކަން ކުރުމުން ދުރުވުމާއި، ކުރާ ފަރާތްތައް އެކަމުން ހުއްޓުވުމާއި، އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމާއި، މި ހުރިހާ ކަމަކަށް ޙައްލު ލިބޭ ޤާނޫނެއް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ.
އަޅުގަނޑުމެން ތެރޭގައި ފެތުރޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ބައްޔަކީ، ނޮން ކޮމިއުނިކެބަލް ޑިޒީޒްތަކުގެ ތެރޭގައި، ކެންސަރ. ކެންސަރ ޖެހޭ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީވެސް ހަމަ ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުން. ރެސްޕިރޭޓަރީ ޑިޒީޒްތަކާ ބެހޭ، ކަމާބެހޭ އިސް މާހިރުން، ޑޮކްޓަރުންވެސް މިތާނގައި، އެބަ ތިއްބެވި.
އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ފެންނަނީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމުގައި މި ލައިފް ސްޓައިލް، މި ޑިޒީޒްތައް ހުއްޓުވުމުގައި، އެކަށީގެންވާ ކަންތައްތަކެއް ސަރުކާރުގެ ހިސާބުން ކުރެވިފައި ނެތީއޭ. އެ ޕޮލިޓިކަލް ވިލްނެތީ. އަބަދުވެސް އިސްކުރެވެނީ، ޕޮލިޓިކަލީ ސޭފް ސައިޑް. ޙަޤީޤަތުގައި، ޤައުމު އިސްކޮށްގެން، ޤައުމުގެ ރައްޔިތުންނަށް ހެވާއި ލާބަ އެދިގެން، އިޚްލާޞްތެރިކަމާ އެކީގައި، މިކަހަލަ ކަމަކަށް ޓެކްލް ކުރެވިފައި ނެތް މިހާތަނަކަށް. އަޅުގަނޑަށް މުހިންމީ، ޙަޤީޤީ ޙައްލު ގެނެސްދޭން. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑާ ދޭތެރޭގައި މިކަމުގައި ހިތްހަމަނުޖެހޭ މީހުން އެބަތިބި. ޚާއްޞަކޮށް، ދުންފަތުގެ ތަކެތި ވިއްކާ ފަރާތްތައް. ވަރަށް ހިތްހަމަނުޖެހިފައި ތިބީ. އަޅުގަނޑަށް ފަރުވާލެއް ނެތް. މައްސަލައެއް ނެތް އެކަމުގައި. އަޅުގަނޑު އެ ބޭފުޅުންނަށް ދަންނަވާނީ، ހަމަ ތިޔަބޭފުޅުންނަށްވެސް ރަނގަޅުގޮތަކީ މިއޭ. ތިޔަ ވިޔަފާރިން ދުރަށް ވަޑައިގަންނަވާށޭ. އެހެން ވިޔަފާރިއަކަށް ބަދަލުވެލައްވާށޭ. މި ދުންފަތުގެ ވިޔަފާރިއަކީ، މި ޤައުމުގައި، އަޅުގަނޑު ތަރުޙީބު ދޭނެ ވިޔަފާރިއެއް ނޫން. މިކަމުން ދުރުވީމާ، މި ފަސް ލައްކައެއްހާ އާބާދީ، މިކަމުން ސަލާމަތް ކުރެވުނީމާ އެއީ، އަޅުގަނޑުމެން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމަށް، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްތަޤުބަލަށް ކޮށްދެވޭ ވަރަށް ބޮޑު ކަމެއް.
އެހެންވީމާ، އެކަން ކޮށްދިނުމުގައި މި ޕޮލިޓިކަލް ވިލް، މި ސަރުކާރުގައި އޮތުމާއެކީގައި، މިކަން ކުރުމުގައި މުޅި މުޖުތަމަޢު ބައިވެރިވެއްޖިއްޔާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްތަޤުބަލު މިއިން މި ސަލާމަތް ކުރެވެނީ. މި ބިލު، މި ޤާނޫނަކަށް ވެގެން، ދެން މި ޤައުމުގައި މި ޤާނޫނު ތަންފީޒު ކުރެވޭހާ ދުވަހަކު، ކުރިއަށް އަންނަން އޮތް ޖީލުތައް ސަލާމަތް އެބަ ކުރެވޭ. ކުރިއަށް އުފަންވާން ތިބި ހުރިހާ ކުދިން، މި ޤާނޫނުގެ ތެރެއަށް އެބަ ވަދޭ. މަނާވާނެ. އެހެންވީމާ، ވަކި ހިސާބަކުން، އަހަރުތަކެއް ފަހުން، މުޅި ރާއްޖޭގައި ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލު ކުރުން މަނާވެފައި ތިބި މުޖުތަމަޢެއް އޮންނާނީ. އެހެންވީމާ، އެ ހިސާބަށް ދަންދެން، އެ ހިސާބަށް މި ޤައުމު ގެންދިޔުމުގައި އެންމެން އެއްބާރުލާން އެބަޖެހޭ.
މިއީ، ވަރަށް މާތް މަޤްޞަދެއްގައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމުގެ މުސްތަޤުބަލް ޙިމާޔަތް ކުރުމަށް، އަޅުގަނޑުމެންގެ އުފެއްދުންތެރިކަންވެސް އިތުރުކުރެވޭނީ، ޞިއްޙީ ގޮތުން ދުޅަހެޔޮ މުޖުތަމަޢެއް މިތާ އޮވެގެން. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒުވާނުންނަކީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްތަޤުބަލް. ހަކަތަ ހުރި ޒުވާނުންނަށް ވާނީ، މިކަހަލަ، އެކި ކަހަލަ ނޭދެވޭ އާދަތަކުން، ޚާއްޞަކޮށް ސްމޯކިންގ ރިލޭޓެޑް، މިކަންކަމުން އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒުވާން މުޖުތަމަޢު، ބަލިތަކުން ސަލާމަތްކުރެވިފައި އޮތިއްޔާ.
އެހެންވީމާ، އެކަން ކުރުމަށްޓަކައި މި އެޅޭ ފިޔަވަޅަކީ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ބަލައިގަންނަ، އެންމެނަށްޓަކައި ކުރެވޭ ކަމެއް ކަމުގައި ދުށުމަކީ، އަޅުގަނޑު ހަމަ އެދޭ އެދުމެއް. އަޅުގަނޑު ޔަޤީންކުރަން އެގޮތަށްކަން ހުރިހާ ބޭފުޅުންވެސް ދެކޭނީ.
އާދެ، އެކަން ހަމަ ދަންނަވާލުމާ އެކީގައި، އަޅުގަނޑު އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، މި ބިލު ތަޞްދީޤު ކުރުމަށް މި އަވަސްވެގަންނަނީ.
އަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ، އަޅުގަނޑުމެން މި ކުރާ މަސައްކަތުގައި، اللهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى ބަރަކާތް ލައްވައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމަށް އުފާ ފާގަތިކަން މިއިން މިންވަރުކުރެއްވުން. އާމީން!
|
ގޭންގުތަކުން ހިންގާ ކުށްތަކާއި، އެނޫންވެސް ނުރައްކާތެރި ކުށްތައް ހުއްޓުވުމުގެ ބިލް ތަޞްދީޤު ކުރެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު
|
ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު
|
بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ
اَلْحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعاَلَمِينْ، وَالصَّلاَة وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِ ٱللَّهِ، وَعَلَى آلهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينْ.
އާދެ، ވަރަށް މުހިންމު މަސައްކަތެއް އަޅުގަނޑުމެންނަށް މިއަދު މި ފެށުނީ. އެއީ، ރާއްޖޭގައި، ރާއްޖޭގެ މާޙައުލުގައި ހިނގަމުންދާ ނުރަނގަޅު އާދަތަކުގެ ތެރޭގައި، ނޫނީވިއްޔާ، ހިނގަމުންދާ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އެއް މައްސަލަ، ގުރޫޕް ހަދައިގެން، ގޭންގު ހަދައިގެން ހިންގަމުންދާ ކުށްތަކުގެ މައްސަލައަކީ. މިކަމަށް އެކަށީގެންވާ ދާއިމީ ޙައްލެއް ގެނައުމަށްޓަކައި ޤާނޫނެއް މިއަދު މި ތަޞްދީޤު ކުރެވިގެން މިދިޔައީ.
މިތަނަށް ވަޑައިގެން ތިއްބެވި، މިކަމުގައި ޝާމިލުވެވަޑައިގަންނަވާ ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކުގެ ވެރިންނަށް އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން. ދެއްވި އެއްބާރުލެއްވުމާއި، އަދި މިކަން ތަންފީޒު ކުރުމުގައި، ތިޔަ ހުރިހާ މުއައްސަސާތަކުގެ ވެރިން ދެއްވަވާނެ ޔަޤީންކަމާއެކީ އަޅުގަނޑަށް އޮތް އެއްބާރުލެއްވުމަށް.
އާދެ، އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢަކީ، އަޅުގަނޑު އަބަދުވެސް ދަންނަވަން، ވަރަށް އެކުވެރި، އަމާން މާޙައުލެއްގައި އުޅެން އަޅުގަނޑު އެދޭ މުޖުތަމަޢެކޭ. އާބާދީގޮތުން ކުޑަ ޤައުމެއް. އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ހުރި ނުރަނގަޅު އާދަތައް، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކޮށްފިއްޔާ ޙައްލުކުރެވޭނެވަރުގެ ކުޑަ އާބާދީއެއް.
އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު އެދެނީ، އަޅުގަނޑުމެންނަކީ މާތްވެގެންވާ އިސްލާމްދީނުގައި ފައިތިލަ ސާބިތުކޮށްގެން ތިބި، އެއްބައެއްވަންތަ ބައެއް ކަމުގައިވާތީ، މިހެން ހުރި ކަންކަން ޙައްލުކުރުމުގައި، އަޅުގަނޑުމެން ހަމަ އެންމެން އެކައްޗެއް ކިޔަން. މިއީ ހަމަ މި އެކުވެރިކަން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އެސްޓެބްލިޝް ކުރެވިއްޖިއްޔާ، ޤާއިމު ކުރެވިއްޖިއްޔާ، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މާއުނދަގޫ ކަމެއް ނޫން.
އެހެންވީމާ، ގުރޫޕް ހަދައިގެން، އެކިކަހަލަ ކުށްކުށް ކުރުން، މީހުންގެ މުދަލަށް ގެއްލުން ދިނުން، މިހެންގޮސް މި ޒާތުގެ ހުރިހާ ކަމަކީ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ޙައްލު ކުރެވިދާނެ ކަންކަން.
އެހެންވީމާ، މިއަދު މި ތަޞްދީޤު ކުރެވުނު ޤާނޫނުން، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން މި ދެންނެވި ރޫޙުގައި މަސައްކަތް ކޮށްފިއްޔާ، އެއިން ނެރެން މި ބޭނުންވާ ނަތީޖާ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންވެސް ދެކެން ބޭނުންވާ ނަތީޖާ ނެރެވޭނެ އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ. ޔަޤީން.
އެހެންވީމާ، ލޮބުވެތި ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ކިބައިން އަޅުގަނޑު އެދެން ބޭނުންވަނީ، މި ރޫޙުގައި ހިނގާށޭ މަސައްކަތް ކުރަން. އޭރުން އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ޤައުމުގައި ކުށްކުރުމުގެ މި މާޙައުލު ނައްތައިލެވޭނެ. އިންސާނުންގެ ތެރޭގައި ޠަބީޢަތުގައި ހިމެނޭ ކަމެއް، ކުށަށް އަރައިގަތުމަކީ. ފުރަތަމަ އިސްލާމީ ތާރީޚު ފެށިގެން އައި ހިސާބުން ފެށިގެންވެސް އެއީ، ކަން އޮތްގޮތް. އެހެންނަމަވެސް، ކުށްކުރުން މަދުކުރެވޭނެ. ކުށްކުރުން މަދުކުރުމުގައި، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން އެކަތިގަނޑަކަށްވާން މި ޖެހެނީ.
އެހެންވީމާ، މިއަދު މި ތަޞްދީޤު ކުރެވުނު ޤާނޫނު ތަންފީޒު ކުރުމުގައި، އަޅުގަނޑު އެދެނީ، އެންމެން އެކައްޗެއް ކިޔަން. އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީކީ، ބަޔަކު ކުށްވެރިކުރާކަށް ނޫން. އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ، އެންމެން އެކުވެރިކަމާ އެކީގައި، ކުށްކުރުމުން ދުރުވާން. ދުރުވީމާ ކުށްވެރިވާނެ މީހަކު ނުހުންނާނެ.
އެހެންވީމާ، އެގޮތަށް މަސައްކަތް ކުރުމަށް އަޅުގަނޑު ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް އިލްތިމާސް ކުރަން. އަދި އެދެނީ، މި އެކުވެރިކަން އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ޤާއިމުކުރަން. ކޮށްގެން އެންމެން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރީމާ، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މި މުޖުތަމަޢަކީ އަޅުގަނޑުމެން ދެކެން ބޭނުންވާފަދަ އަމާން ތަނަކަށް ވާނެ.
އަޅުގަނޑު މިހިސާބުން ވާހަކަ ކުރުކޮށްލާފައި، ނޫސްވެރިން ކޮށްލަން ބޭނުންވާ ސުވާލަކަށްވިއްޔާ، ކޮންމެ ނޫސްވެރިޔަކަށްވެސް އަޅުގަނޑު ހަމަ ފުރުޞަތު ދޭނަން. ހަމަ ބޭނުންވެލައްވާ ސުވާލެއް، މިއަދުގެ މައުޟޫޢާ ގުޅޭގޮތުން ކުރިއަށް ގެންދަވާ. އަދި އަޅުގަނޑު ޖަވާބުދޭއިރުގައި، ދަންނަވާލަން ބޭނުން. އަޅުގަނޑުގެ އިތުރުން، ތިޔަބޭފުޅުން މިއިން އެއްވެސް ބޭފުޅަކާ ސީދާ ސުވާލެއް ކުރައްވަން ބޭނުންވެލެއްވިޔަސް، އެ ފުރުޞަތުވެސް މިއަދު ލިބިލައްވާނެ.
|
ހުޅުމާލޭގެ މާސްޓަރ ޕްލޭން އަދި ރަސްމީ ވެބްސައިޓް އިފްތިތާޙްކުރުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު
|
ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު
|
بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ
اَلْحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعاَلَمِينْ، وَالصَّلاَة وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِ ٱللَّهِ، وَعَلَى آلهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينْ.
އެޗް.ޑީ.ސީ.ގެ ހީވާގި މުވައްޒަފުން، މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ، ބޯޑު މެންބަރުން، ވަޑައިގެން ތިއްބެވި ވަޒީރުންނާއި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ޢިއްޒަތްތެރި މެންބަރުން، އަދި މި ޖަލްސާ ދުރާއި ގާތުން ބައްލަވާ، ލޮބުވެތި އެންމެހައި ރައްޔިތުން؛
السَّلامُ عَلَيْكُم ورَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكاتُهُ.
އާދެ، މިއަދު ވަރަށް މުހިންމު މާސްޓަރ ޕްލޭނެއް މިތަނުގައި އިފްތިތާޙުކުރެވިގެން މިދިޔައީ. މި މާސްޓަރ ޕްލޭނަކީ، ޙަޤީޤަތުގައި މި ހުޅުމާލޭގައި ސަރުކާރުން ކުރިއަށް ގެންދަން ގަސްތުކުރާ ތަރައްޤީގެ އެކިއެކި މަޝްރޫޢުތަކާއި، އަދި ހުޅުމާލޭގެ ދެ ފިޔަވަހި، ތިން ފިޔަވަހި އެކުގައި، ފައިނޭންޝަލް ސެންޓަރާ އެކީގައި ގުޅިލާމެހިގެން، އިންޓަރގްރޭޓަޑް ގޮތެއްގައި ތަރައްޤީ ގެނައުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާ މާސްޓަރ ޕްލޭނެއް. ދުރު ރާސްތާއަށް ވިސްނިގެން، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ތަރައްޤީ ޔަޤީންކުރެވިގެންދާ މާސްޓަރ ޕްލޭނެއް.
އެހެންވީމާ، މި ބުރަ މަސައްކަތް، އެޗް.ޑީ.ސީ.ގެ މެނޭޖިންގ ޑިރެކްޓަރ މަޢުރޫފް ޖަމީލް އަދި ޓީމުގެ ފަރާތުން ކުރެއްވި ކަމަށްޓަކައި، ތިޔަ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން.
އަޅުގަނޑު އެދެނީ، މި މާސްޓަރ ޕްލޭން ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމުގައި، ހުރިހާ ބޭފުޅުންގެ ވިސްނުން އެއްގޮތްކުރައްވައި، ބުރަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދެވުމަށް. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ގާތްގަނޑަކަށް ތިން ލައްކައެއްހާ ރައްޔިތުންނަށް ފެންވަރު ރަނގަޅު، ދިރިއުޅުމުގެ ފުރުޞަތުތައް މި ތަނުން ލިބިގެންދާނެ، މި ޕްލޭނާ އެއްގޮތަށް ކަންކަން ކުރިއަށް ގެންދެވުނީމާ.
ގްރޭޓަރ މާލެ ސަރަޙައްދުގައި ނޫނީވިއްޔާ، މާލޭސިޓީ މި ސަރަޙައްދުގައި، ފައިނޭންޝަލް ކެޕިޓަލެއްގެ ގޮތުގައި، މި ހުޅުމާލެ ބައްޓަން ކުރުމަށް، މި މާސްޓަރ ޕްލޭންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ބޮޑަށް މަގު ފަހިވެގެންދާނެ. ފައިނޭންޝަލް ކެޕިޓަލެއްގެ ގޮތުގައި މި ތަން ތަރައްޤީކުރުމަކީ، އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ބޭނުންވާ ގޮތެއް. މާލޭގައި ވެރިކަމުގެ އެޑްމިނިސްޓްރޭޓިވް ސީޓް ޤާއިމުވެފައިވާ ގޮތަށް، އެއަށް ކޮމްޕްލިމެންޓް ކުރަން، ފައިނޭންޝަލް ސީޓަކީ ހުޅުމާލެ ކަމުގައި ހެދުމަކީ، އަޅުގަނޑު އެންމެ ބޭނުންވާ، ގުޅިލާމެހިފައިވާ ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީއަކީ.
މިތަނުގައި އަޅުގަނޑުމެން އިހަށްދުވަހު އިފްތިތާޙުކުރި އިންޓަރނޭޝަނަލް ފައިނޭންޝަލް ސެންޓަރ މަޝްރޫޢަކީ، މިކަން ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމުގައި، ޓްރާންސްފޮރމޭޓިވް ބަދަލެއް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަންނާނެ ވަރަށް މުހިންމު މަސައްކަތެއް. އެކަމާއެކީ، ތިން ފިޔަވަހި އެކުގައި މި ތަން ތަރައްޤީވެގެންދާނެ ގޮތަށް، ދެންމެ އިފްތިތާޙު ކުރެވުނު ޕްލޭނާ އެއްގޮތަށް، ކަންކަން ދާން އެއީ، އަޅުގަނޑު ހިތުން ހުރިހާ ރައްޔިތުންވެސް ބޭނުންވާނެ ގޮތް.
މިހާރު ފެށިފައިވާ ގެދޮރުގެ މަޝްރޫޢުތަކާއި، ގޯތި ދޫކުރެވިފައިވާ ފަރާތްތަކާއި، އަދި މި ޕްލޭންގެ ދަށުން މިހާރު ގޯތިތައް ހަމަޖެހިފައިވާ ފަރާތްތަކަށް ގޯތިތައް ލިބި، އެ ތަންތަން ތަރައްޤީ ވެގެންދާއިރުގައި، އެންމެ ހިތްހަމަޖެހޭފަދަ މާޙައުލެއްގައި، މި ދެންނެވީ، ކުޑަކުދިން ގޮވައިގެން ނުކުމެ އުޅެލެވޭނެފަދަ މާޙައުލެއްގައި އުޅެވޭނެގޮތް، މިއިން އެބަ ފަހިވެގެންދޭ.
ތޮއްޖެހި، ހާސްކަން ބޮޑުވެފައި އޮންނަ މާޙައުލެއް އެއީ، އަޅުގަނޑު ހިތުން އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންވާނެ ގޮތެއްނޫން. މާލޭގައި އަދިވެސް އެގޮތް އޮތީ އެގޮތުގައި. އަދިވެސް އަޅުގަނޑުމެން މި ބޭނުންވާ، އޯޕަން ގްރީން ސްޕޭސް އިތުރުވެފައިވާ، ހިތްހަމަޖެހޭ މާޙައުލެއް އަދިވެސް މާލެއަކަށް ނުގެނެވޭ. އެކަމަށް ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން ޕްލޭން ކުރެވިފައި އެއޮތީ މެނިފެސްޓޯ ތެރެއިން. ވަޢުދުތަކުގެ ތެރެއިން.
އެހެންނަމަވެސް، އެކަން ކުރުމުގައި، ވަރަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކަޑައްތު ކުރަންޖެހޭ. އެކަން ކުރިއަށްދާއިރުގައި، މި ހުޅުމާލޭގައި ކަންކަން އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށް ގެންދަންވާނީ، އޭގެ ފިލާވަޅު ލިބިގެން. އެހެންވީމާ، އެގޮތަށް ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަށް މިއިން މަގުފަހިވެގެންދޭ. ފަޅުތެރެއިން ބޮޑު ސަރަޙައްދެއް ބެދިގެންދާގޮތަށް އޮތް އޮތުން ބަދަލުކުރެވިގެން އެބަދޭ، މި ތަނުގައި މި އިފްތިތާޙު ކުރެވުނު ޕްލޭނާ އެކީގައި.
އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު ޔަޤީންކުރަނީ މިއަދު މި ފެށިގެން މި ދިޔައީ، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ވަރަށް މުހިއްމު މަސައްކަތަކަށް ވާނޭ ކަމެއް ކަމަށް. ސަރުކާރުން، ހުރިހާ މުއައްސަސާއަކުންވެސް އެއްބާރުލުން ދޭނީ މި ޕްލޭން ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމުގައި، ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް ކުރުމުގައި.
އާދެ، ހަމައެއާއެކީގައި، ދެން މިތަނުގައި އިފްތިތާޙު ކުރެވިގެން މިދިޔަ ވެބްސައިޓަކީ، ގުޑް ގަވަރނަންސް އެންޝުއަރ ކުރުމުގައި ހުޅުވައިލެވިގެންދާ ވަރަށް މުހިންމު ދޮރޯއްޓެއް.
ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތައް ހިންގުމުގެ ނިޒާމަށް، ނޫނީވިއްޔާ ހިންގުމަށް އެކި ބަދަލުތައް އަޅުގަނޑު އެބަ ގެންނަން. ހިންގާ ބޭފުޅުން ބަދަލުކުރަން. ނޫނީވިއްޔާ ޓީމަށް އެބަ ބަދަލުތައް ގެންނަން. ބޭނުމަކީ ގުޑް ގަވަރނަންސް އެންޝުއަރ ކުރުން. ޓްރާންސްޕޭރަންސީ ޔަޤީންކުރުން. ދެފުށް ފެންނަ، ކޮރަޕްޝަން ނައްތައިލެވިފައިވާ، ހަރުދަނާ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން، ކުންފުނިތައް ހިންގުން ޔަޤީންކުރުން. އޭގެ ފުރިހަމަކަން، ނޫނީ އޭގެ ފައިދާ އިރާދަކުރެއްވީތީ، އެޗް.ޑީ.ސީ.އިން މިހާރު މިވަނީ ފެންނަން ފަށާފައި. މި ވެބްސައިޓުން، ރައްޔިތުންނަށް ދޭ ޚިދުމަތްތައް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަވަސްކުރެވި، އެޗް.ޑީ.ސީ.އިން ކުރިއަށްގެންދާ މަޝްރޫޢުތަކާއި، ޕްރޮކިއުމެންޓްގެ ތެރެއިން ގެންދާ ކަންކަމުގައި، ދެފުށް ފެންނަކަން ޔަޤީންކުރެވި، ގުޑް ގަވަރނަންސް، ޗެކް އެންޑް ބެލެންސް ނިޒާމު އެބަ ގެނެވޭ.
އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކާއި، އަދި މިނިސްޓްރީތަކާއި، މުއައްސަސާތައް، ދެފުށް ފެންނަ ގޮތުގައި ހިނގަން. އަޅުގަނޑު ދެންމެ ދެންނެވިފަދައިން، ކޮރަޕްޝަނާ ދުރަށް ދިޔުން. ކޮރަޕްޝަނަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ހަމަ އެކައްޗެއް ކިޔާފައި، ނޫނެކޭ ބުނާކަމަކަށްވާން. އެއީ، އަޅުގަނޑު ގައިމުވެސް، އަޅުގަނޑަށް އެނގިގެން މީހަކަށް ފުރުޞަތު ދޭނެ ކަމެއްނޫން. ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ހުއްޓުމަކަށް ގެންނަން، އެއްވެސް ސުވާލެއްނެތި ބޭނުންވާ ކަމެއް.
އެހެންވީމާ، ސަރުކާރުގެ ކުންފުނިތަކާއި، މުއައްސަސާތަކުން އަޅުގަނޑު އެދެނީ، މިކަމުގައި ހަމަ އަތުކުރި އޮޅާލައިގެން ބުރަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަން. އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިންގުމުގެ ނިޒާމު، ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު، ކުންފުނިތައް ހިންގުމުގެ ނިޒާމު، މި ދެންނެވި ވަބާއިން ސަލާމަތްކުރެވުނު ވަރަކުން، ރައްޔިތުންނަށް ދޭ ޚިދުމަތްތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުވާނީ. އަޅުގަނޑުމެން އައިސް މިތިބީ، ޓައީ އަޅައިގެން މަސައްކަތްކުރަން ރައްޔިތުން ބުނެގެން، ހަވާލުކޮށްގެން. ރައްޔިތުންނަށް މި ކަންތައްތައް ކޮށްދެނީ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމަށް ފައިދާއެއްވޭ މުސާރަ ލިބުނީމާ. އެކަމަކު އެ ހޯދާ މުސާރައަކީ، އާމްދަނީއަކީ ހެޔޮގޮތުގައި، ހޯދާ އެއްޗަކަށް ވާންޖެހޭ. އެއިން ބޭރުން ކަންތައްތައް ލިބިގަންނަން އޮންނަ ފުރުޞަތަކަށް އެ ވެގެން ނުވާނެ.
އެހެންވީމާ، ރަނގަޅު ހިންގުމުގެ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން، ދެފުށް ފެންނަ ގޮތެއްގައި، އިޚްލާޞްތެރި ޚިދުމަތެއް ކުރުމުގައި، ކުރިއަށްދިޔުމަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ޒިންމާއެއް، މަސްއޫލިއްޔަތެއް. އެހެންވީމާ، އެޗް.ޑީ.ސީ.އިން މި ކުރާ މަސައްކަތް އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލައިގަންނަން، އުފާކުރަން. އަދި ސަރުކާރުގެ ޙިއްޞާ އޮންނަ، އަދި ސަރުކާރުގެ 100 ޕަސެންޓް ކުންފުނިތައް، އެސް.އޯ.އީ.ތަކުން ހިންގުމުގެ ނިޒާމު ހަރުދަނާ ކުރުމަށްޓަކައި، ކުރިއަށް ގެންދަން މިހާރު ފަށާފައިވާ މަސައްކަތްތައްވެސް އަޅުގަނޑު ބަލައިގަންނަން. މިނިސްޓްރީތަކުންވެސް ކުރިއަށްވުރެ އެތައް ގުނައެއް މިހާރު މި ދެންނެވި މަގުން ކަންތައްތައް ފުރިހަމަކުރަމުން އެ ގެންދަވަނީ.
އެހެންވީމާ، މި ގޮތުގައި އެންމެން ގުޅިގެން ކުންފުނިތަކާއި، މިނިސްޓްރީތަކާއި، ސަރުކާރުގެ އެކިއެކި މުއައްސަސާތައް ކުރިއަށް ގެންދިޔުމަކީ، އަޅުގަނޑު ކުރިން ދެންނެވި ގޮތަށް، ދެފުށް ފެންނަ، ހިންގުންތެރި، ގުޑް ގަވަރނަންސް ޔަޤީންކުރެވިގެން ދިޔުން.
އާދެ، އަދިވެސް އެއްފަހަރު އަޅުގަނޑު މިކަމުގައި އެޗް.ޑީ.ސީ.އިން ހުޅުމާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް، އަދި މި ސިޓީ ތަރައްޤީކުރުމުގައި، މާލޭސިޓީގެ މި ހުޅުމާލެ ތަރައްޤީކުރުމުގައި، ތިޔަ ކުރައްވާ މަސައްކަތުގައި ހަމަ ވަރަށް ބޮޑަށް މަރުޙަބާ ދަންނަވަން. ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ހުޅުމާލޭގައި ކުރިއަށްގެންދަން އަޅުގަނޑު ވެފައިވާ ވަޢުދުތައް ފުއްދުމުގައި، އެޗް.ޑީ.ސީ.ގެ ފުރިހަމަ އެއްބާރުލުމާ އެކީގައި، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ކަންކަން ފަހިވެގެންދާނެ. މި ސަރަޙައްދުގައި އަދި ހުރިހާ ފިޔަވަހިތަކެއްގައި.
މިހާރު ހިނގަމުންދާ ބިން ހިއްކުން ފޭސް 3 ގައި ކުރިއަށް ގެންދަން ފަށާފައިވާ މަސައްކަތްވެސް އެއޮތީ. މި ޕްލޭނާ އެކީގައި ކުރިއަށްދާނެ. ހިޔާ ސަރަޙައްދުގެ ފްލެޓްތަކުގައި ލިފްޓް ބެހެއްޓުމުގެ ވަޢުދު، އަޅުގަނޑުގެ އެ ވަޢުދުވެސް އެދަނީ ފުދެމުން. އިތުރު ލިފްޓްތައް، 32 ލިފްޓް ބެހެއްޓުމުގެ މަޝްރޫޢުގެ ތެރެއިން، ފަހަރަކު ލިފްޓެއް، ނޫނީވިއްޔާ ބައިބަޔަށް ބަހައްޓައި ނިމި، ބޭނުންކުރަން ފެށުމުގެ މަރުޙަލާއަށް މިހާރު އެވަނީ ގެންދެވިފައި. އަޅުގަނޑަށް އެންމެފަހުން އެމް.ޑީ. ދެއްވި މަޢުލޫމާތުގެ އަލީގައިވެސް ދެންނެވޭނީ، މި އަހަރުގެ ތެރޭގައި ހުރިހާ ލިފްޓެއްވެސް ބެހެއްޓި ބޭނުންކުރަން ފެށޭނެއޭ.
އެހެންވީމާ، ވީ ހުރިހާ ވަޢުދެއް، އަޅުގަނޑުމެން އެޗް.ޑީ.ސީ.އާއި، ސަރުކާރުގެ މުއައްސަސާތައް އެކީގައި ކުރިއަށް ގެންދެވި، މި ހުޅުމާލެއަކީ ރައްޔިތުން ހިތްހަމަޖެހޭފަދަ މާޙައުލެއް ކަމަށް ވެގެންދާނެ.
އަދިވެސް އެއްފަހަރު، ތިޔަ ހީވާގި ހުރިހާ މުވައްޒަފުންނާއި، ވެރިން، އެޗް.ޑީ.ސީ.ގެ ހުރިހާ ބޭފުޅުން ތިޔަ ކުރައްވާ މަސައްކަތަށް ވަރަށް ބޮޑަށް މަރުޙަބާ ދަންނަވައި، ޝުކުރު ދަންނަވަމުން އަޅުގަނޑު ވަކިވެލާނަން.
އަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ކުރާ މަސައްކަތްތަކުގައި اللهُ سُبْحَانَهُ وَتَعَالَى ބަރަކާތް ލެއްވުން. އާމީން.
وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ.
وَالسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُه.
|
ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ދުވަސް ފާހަގަކުރުމަށް ބޭއްވެވި ޚާއްޞަ ޙަފްލާގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު
|
ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު
|
بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ
اَلْحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعاَلَمِينْ، وَالصَّلاَة وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِ ٱللَّهِ، وَعَلَى آلهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينْ.
އާދެ، މިރޭ މިތަނުގައި މި ފާހަގަކުރެވެނީ، ވަރަށްވެސް މުހިންމު ދުވަހެއް. މިއީ، ދުނިޔޭގެ ޞިއްޙަތު ދުވަސް ރާއްޖޭގައި ފާހަގަކުރުމުގެ ޙަފުލާ.
އާދެ، އަޅުގަނޑުގެ މައިގަނޑު ސިޔާސަތަކީ، ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރައްޔިތަކީ، އެއްވެސް ތަފާތުކުރުމެއްނެތި، ދުޅަހެޔޮ ޞިއްޙަތެއްގައި ހުރި ރައްޔިތަކަށް ހެދުން. ޞިއްޙީ ދާއިރާގެ ހުރިހާ ކަމެއްގައި އަޅުގަނޑުގެ ސިޔާސަތު އޮތްގޮތް ވަރަށް ކުރުކޮށް މި ދަންނަވާލީ.
ރާއްޖޭގެ ޞިއްޙީ ދާއިރާ މިއަދާ ހަމައަށް، އަޅުގަނޑުމެން ވެރިކަމާ ހަވާލުވީއިރުގައި އޮތް ގޮތާއި، ރާއްޖޭގެ ޞިއްޙީ ދާއިރާގެ ވަރަށް ގިނަ ކާމިޔާބީތަކުގެ ވާހަކަ ދެންމެ ވިދާޅުވެއްޖެ. އެ ކަންކަން ހާސިލުވެފައި އެއޮތީ، އެތައް ބައެއްގެ މަސައްކަތުން. އެހެންނަމަވެސް، އެއަށްވުރެ ރަނގަޅަށް ކަންކަން ގެންދެވިދާނެ ގޮތަށް. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޢަޒުމަކަށްވީ، ބާރު ސްޕީޑުގައި، ކުޑަދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި، އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ ރައްޔިތެއްގެވެސް ދުޅަހެޔޮކަން މަތިކުރެވޭނެ ގޮތްތަކެއް ހޯދުން. މިގޮތުގެމަތިން، ޞިއްޙީ ދާއިރާގައި މަސައްކަތްކުރާ ހުރިހާ ފަރާތްތައް ގުޅިލާމެހިގެން، މި ދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެން މިވަނީ ބުރަ މަސައްކަތްތަކެއް ކޮށްފައި. އަދި މިދަނީ ކުރަމުން.
އެގޮތުން، ވަށާޖެހޭ ޞިއްޙީ ސިޔާސަތެއް އަޅުގަނޑުމެން މި ތަންފީޒުކުރަނީ. ބަލިވުމުގެ ކުރިން، ބަލިތަކުން ދުރުވުމަށް އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ކަންތައްތައް އެއީ، އަޅުގަނޑު އެންމެ އިސްކަމެއްދޭ އެއް ކަންތައް. ޕްރިވެންޓިވް ހެލްތް ކެއަރ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގައި ސަރުކާރުތަކުން، އެހާބޮޑަށް ސަމާލުކަން ދީފައިވާ ކަމަކަށް އެކަން ނުވޭ. އެކަމުގެ ސަބަބުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ލައިފްސްޓައިލް އެތައް ބަލިތަކެއް، އެތައް ޑިސީސްތަކެއް ފެތުރެމުންދޭ. މިކަންކަމާ، ގައިންގަޔަށް ނާރާ އެތައް ބަލިތަކަކާ ފެތުރެމުންދަނީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި މިކަމަށް ސަމާލުކަން ނުދެވި އޮތީމާ.
އެހެންވީމާ، ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަމަކަށް އަޅުގަނޑު ކަނޑައެޅީ، ބަލިތައް ޖެހުމުގެކުރިން، އެ ބަލިތަކުން މީހުން ދުރުކުރުވުމަށްޓަކައި، ނޫނީވިއްޔާ ޖެހުނަނުދިނުމަށްޓަކައި އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން. އެ މަސައްކަތަކީ، ވަރަށް ގިނަ ފަރާތްތަކެއްގެ އެއްބާރުލުން ބޭނުންވާ މަސައްކަތެއް. ޚާއްޞަކޮށް، އާންމު ރައްޔިތުން އެކަމަށް އޮންބޯޑް ކުރުމުގައި، އޭގެ ކާމިޔާބީއާއި ނާކާމިޔާބީއާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއް. އެހެންވީމާ، އެކަން ކުރިޔަށް ގެންދިޔުމާއެކު، އަޅުގަނޑުމެންގެ އާންމު ޞިއްޙަތުގެ ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމާއި، އަދި ބަލި ޖެހިގެން އެ ކަންކަމުން ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި، ކިއުރޭޓިވް ސައިޑުން ކުރަންހުރި ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައިވެސް، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޞިއްޙީ ދާއިރާ ވަރުގަދަ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް މި ކުރަނީ. ވަށާޖެހޭ ޞިއްޙީ ސިޔާސަތެއް، ކޮންމެ ރައްޔިތަކު ތަފާތު ކުރުމެއްނެތި، ދުޅަހެޔޮ ކަންމަތީގައި ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ތަންފީޒު ކުރަނީ.
އަޅުގަނޑުމެންގެ ރާއްޖޭގައި ކޮންމެ ރަށެއްގައި ރައްޔިތުން އުޅެމުންދާއިރުގައި، އެއިން ކޮންމެ ރައްޔިތަކީ ހަމަހަމަ ރައްޔިތެއް އަޅުގަނޑަށް. އެންމެ ބޮޑު ރަށުގައި އުޅޭ ރައްޔިތާއި، އެންމެ ކުޑަ ރަށުގައި ހުންނަ ރައްޔިތަކީވެސް އަސާސީގޮތުން ޞިއްޙަތު ސަލާމަތުން ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި، ސަރުކާރުން އެއްވަރަކަށް ސަމާލުކަންދޭންޖެހޭ ރައްޔިތެއް. އެހެންނަމަވެސް، މިކަމުގައި ޗެލެންޖުތަކެއް ހުންނާނެ.
އެހެންވީމާ، ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްޤީއެއްގެ ސިޔާސަތު އަޅުގަނޑުމެން ތަންފީޒުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިޔަށް ގެންދާއިރުގައިވެސް، ކޮންމެ ރަށެއްގައިވެސް ހުންނަ ރައްޔިތަށް އެކަށީގެންވާ ޞިއްޙީ ފަރުވާ ފޯރުކޮށްދޭންޖެހޭ.
އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެން ވީރާނާވަމުންދާ ޞިއްޙީ މަރުކަޒުތައް ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމާއި، މި ކުދިކުދި އާބާދީތަކުގައި ހުންނަ ލެބޯރެޓަރީތައް، ނޫނީވިއްޔާ ޓެސްޓް ކުރެވޭނެ ނިޒާމުތައް ރަނގަޅުކުރުމާއި، މިހެންގޮސް އެ ރަށެއްގެ ހުންނަ ޢުމްރާނީ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރގެ ގޮތުން މަތީ ފެންވަރަށް ރަނގަޅުކުރަންހުރި، ނޫނީވިއްޔާ އަޕްގްރޭޑް ކުރަންހުރި ކަންކަން ރަނގަޅުކުރުމާ، މި ކަންކަންވެސް މިކުރަނީ.
އަދި އެއާއެކީގައި، ސަރަޙައްދީ ގޮތެއްގައި، ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި އަދި އަރބަން ސެންޓަރުތައް ގޮތުގައި ކަނޑައެޅިފައިވާ ރަށްރަށާއި، ސިޓީތަކާއި، މިފަދަ ތަންތަނުގައި މަތީފެންވަރުގައި، ޓާޝަރީ ފެންވަރަށް ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި ފަރުވާދިނުން މަތިކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް މި ކުރަނީ.
ހަމައެއާއެކީގައި، މި މާލޭ ސަރަޙައްދު، އެންމެ ގިނަ ރައްޔިތުން މިއުޅޭ ސަރަޙައްދުގައި ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި ޞިއްޙީ ދާއިރާ ވަރުގަދަކުރުމުގެ މަސައްކަތްވެސް، ކަންކަންވެސް މި ކުރަނީ އެގޮތުން. އެގޮތުން ބަލައިލާއިރުގައި، 2023ގެ ނޮވެންބަރު 17އިން ފެށިގެން، މިއަދާ ހަމައަށް އައިއިރުގައި، އެކިއެކި މަޝްރޫޢުތައް ވަނީ ފަށައިގަނެވިފައި. މިގޮތުން، ރާއްޖޭގައި އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި އަދި މާލޭގައި ގިނަ މަޝްރޫޢުތަކެއް ފެށިއްޖެ. 60 އެތައް މަޝްރޫޢެއްގެ މަސައްކަތް ފެށިގެންދިޔައިރުގައި، މާލޭ ސިޓީ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސްގެ އެކަނި، މި އެންމެ ގިނަ މީހުން އުޅޭ ސަރަޙައްދުގައި، 18 މަޝްރޫޢެއްގެ މަސައްކަތުގައި ސޮއިކުރެވި، ކުރިއަށް ގެންދެވޭ. ގާތްގަނޑަކަށް 4300 މިލިއަން، ނޫނީވިއްޔާ 4.3 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ މަޝްރޫޢުތައް ޞިއްޙީ ދާއިރާގެ އެކަނި، މިދިޔަ ދޮޅުއަހަރެއްހާ ދުވަހު އެބަ ކުރިޔަށްދޭ. މި މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތެރެއިން، އެތައް މަޝްރޫޢެއް ނިމި އަދި އާ މަޝްރޫޢުތައް ފެށި، އިއްޔެވެސް ޞިއްޙީ ދާއިރާގެ 18 މަޝްރޫޢެއްގައި ވަނީ ސޮއިކުރެވިފައި. މިދެންނެވީ، ކުދިކުދި އާބާދީ، މެދުފަންތީގެ އާބާދީތަކުގައި ކުރަންހުރި މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށްޓަކައި. އަދި ޓާޝަރީ ފެންވަރުގައި ހޮސްޕިޓަލްތައް ތަރައްޤީކުރުމަށް އަޅުގަނޑުމެން ކަނޑައަޅައިފައި ހުރި ރަށްރަށުގައި، އެ މަސައްކަތްތައް ކުރުމަށްވެސް މިދަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުން. މާލޭގައި، މާލޭ ސިޓީ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސްގެ ހުރިހާ ހޮސްޕިޓަލެއް މަތީ ފެންވަރަށް ގެނައުމަށްޓަކައިވެސް، އިރާދަކުރެއްވީތީ މިދަނީ، ޑޮކްޓަރުންނާއި ޞިއްޙީ ދާއިރާގެ ފަރާތްތަކުގެ ލަފަޔާ އެއްގޮތަށް ކަންތައްތައް ކުރަމުން.
ރާއްޖެއިން ބޭރަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ އެތައް ރައްޔިތުންނެއް ވަރަށް ބުރަ އުފުލާފައި މި ކުރަންޖެހޭ ދަތުރުތައް ނިމުމަކަށްގެނެސް، މި ޤައުމުގައި ތިބެގެން، އެންމެ މަތީ ފެންވަރުގެ ޞިއްޙީ ފަރުވާ ލިބޭނެގޮތް ހެދުން އެއީ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ސިޔާސަތަކީ. އެއީ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރަނީ ކޮންމެ ރައްޔިތަކުވެސް ބޭނުންވާނެ ގޮތަކީ. ރާއްޖެއިން ބޭރަށް މިދަނީ، އެހެންގޮތެއް ނެތިގެން. އެންމެ ރަނގަޅު ފެންވަރުގައި، އަގުހެޔޮކޮށް ޞިއްޙީ ފަރުވާ ނުލިބިގެން. އާސަންދަ ނިޒާމުންނާއި އަމިއްލަ ގޮތުންނާ މި ދަނީ.
އެހެންވީމާ، ރާއްޖޭގައި އެ ފެންވަރުގެ ޚިދުމަތް ދިނުމަށްޓަކައި ގިނަ މަސައްކަތްތަކެއް މި ކުރަނީ. މި ދާއިރާ ތަރައްޤީކުރުމަށްޓަކައި، މި ދެންނެވި ގޮތަށް ގިނަ ކަންތައްތަކެއް ކުރަން. އިންސާނީ ވަސީލަތް ތަރައްޤީކުރުމާއި، ވަޒީފާ އިތުރުކުރުން. ޞިއްޙީ ދާއިރާގެ ވަޒީފާތައްވެސް އިރާދަކުރެއްވީތީ އަޅުގަނޑުމެން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރު ކުރިން. މިދިޔަ 18 ވަރަކަށް މަސްތެރޭގައި، އަޅުގަނޑުމެން ވަނީ ޖުމްލަ 1200 އަށްވުރެ ގިނަ ވަޒީފާ މި ދާއިރާއަށް އުފައްދާފައި. މީގެތެރޭގައި، މާލޭ ސިޓީ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސްގެ އެކަނި 740 ވަޒީފާއަށް އަޅުގަނޑުމެން ހުއްދަދީ، އޭގެތެރެއިން 646 މުވައްޒަފުން މިހާރު ނަގައިފި. އެހެން ސަރަޙައްދުތަކުގައި 460 ވަރަކަށް ވަޒީފާއަށް ހުއްދަދީ، މިހާރު ނަގަމުން، ހުޅުވާލައިގެން ފުރުޞަތުދީ، މުވައްޒަފުން ނަގަމުން އެދަނީ. ޑޮކްޓަރުންނާއި، ނަރުހުންނާއި، ޕްރެކްޓިޝަނަރުން. މިކަމުގައިވެސް އަޅުގަނޑު ފާހަގަކޮށްލަން ބޭނުންވާ، ޙައިރާންވާ ކަމެއްވެސް އެބައޮތް. ނަރުހުން ހޯދުމުގައި ދަތިކަމެއް އެބަދިމާވޭ. މާލޭ ސިޓީ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސްގައި އިއްޔެ މި ހުޅުވި 75 ބެޑުގެ ސަރޖިކަލް ވޯޑާއި، މިހެންގޮސް އެކްސްޕެންޝަންގެ ތެރޭގައި، ފުޅާކުރުމުގެ ތެރޭގައި، އަޅުގަނޑުމެން ހުއްދަ ދިނިން، 218 ވަޒީފާއަށް މުވައްޒަފުން ނަގަން. ބަޖެޓާއި ހުރިހާ ކަމެއް ހަމަޖެހިފައި. މީގެތެރެއިން، 70 ވަރަކަށް ނަރުހުން ނުލިބިގެން، އަޅުގަނޑަށް އެންމެ ފަހުން މަޢުލާމާތު ލިބުނީ، މާލޭ ސިޓީ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސްގެ ސީ.އީ.އޯ.ގެ ފަރާތުން، ތިމަންނަމެން މިޖެހެނީ ބޭރު މީހުން ހަޔަރ ކުރާށޭ މިހާރު. އެކަމަކު އަޅުގަނޑުމެން ޔުނިވަރސިޓީގެ ފަރާތުން ނަރުހުން ތަމްރީނުކުރޭ. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު މި އެދެނީ ތަމްރީނު ލިބިފައި ތިބި ދިވެހި ނަރުހުން، މި ދާއިރާ ތެރެއަށް ނުކުމެވަޑައިގަތުމަށް. ނުކުމެވަޑައިގެން، ދިވެހިންގެ އަމިއްލަ ދާއިރާއަކަށް މި ދާއިރާ ހައްދަވާށޭ. އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ ގޮތެއްވިޔަސް ޕޭޝަންޓުންނަށް ބޭނުންވާ ކެއަރ ދިނުމަށްޓަކައި، ބޭރުންވިޔަސް ނަރުހުން ވަގުތީގޮތުން ހަޔަރކުރަން ޖެހޭނެ. އެހެންވީމާ، މި ދާއިރާއަށް ދިވެހިންނަށް މިދޭ އިސްކަން އެންމެން ބަލައިގަނެ، އެ ތަމްރީނު ލިބިފައި ތިބި ނަރުހުން މިކަމުގައި ބައިވެރިވުމަކީ، އަޅުގަނޑު ހަމަ ވަރަށް ބޮޑަށް އެދޭކަމެއް.
ހަމައެއާއެކީގައި، އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ ސުޕަރ ސްޕެޝަލިސްޓުންނާއި، ސްޕެޝަލިސްޓުން ރާއްޖޭގައި ނެތް ދާއިރާތައް އެބަހުރި. އަޅުގަނޑު ކުރިން ދެންނެވިހެން، ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ރައްޔިތުން ދާންޖެހޭ ދިޔުން މަދުކުރުމަށްޓަކައި، އަޅުގަނޑުމެން ޕޭގްރޭޑަށް ގެންނަންޖެހޭ ބަދަލުތަކާއި ހުރިހާ ކަންކަން ވަގުތީ ގޮތުން ދެތިން އަހަރެއް މަތިކޮށްގެންވިޔަސް، ރާއްޖެއަށް ބޭނުންވާ އެކި ދާއިރާތަކުގެ ޚާއްޞަ މީހުން ގެންނާނަން. ޑޮކްޓަރުން ގެންނާނަން. އަޅުގަނޑު ވާނީ މިހާރު އެވާހަކަވެސް ދަންނަވާފައި ސީ.އީ.އޯ.އަށް. އެންޑޯސްކޮޕީ، އެކިކަހަލަ ސްކޯޕީތައް ހަދަން ދަރުމަވަންތަ ހޮސްޕިޓަލުގައި އެންމެ މީހެއް ހުރީ ދިވެހިންގެ ތެރޭގައި. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު ދަންނަވައިފިން، ބޭނުންވާ އަދަދު ވިދާޅުވާށޭ. ބޭނުންވާ ވަރަށް ބަޖެޓު ވިދާޅުވާށޭ. ހަމަޖައްސައިދޭނަމޭ.
ހަމައެގޮތަށް، ސްކޭން ކުރުމުގެ ނިޒާމަށް ބަލާއިރުގައި، އަޅުގަނޑުމެން މިހާގިނަ އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ އިތުރުކުރެވި، މުވައްޒަފުން އިތުރުކުރަމުންދާއިރުގައި، ސީ.ޓީ.އާއި، އެމް.އާރު.އައި. ސްކޭނާ، މިހުރިހާ ކަމެއް ކުރުމުގައި އެބައޮތް ބޮޓްލްނެކެއް، ބޮޑު ކިއޫއެއް އެބައޮތް. އަޅުގަނޑު ދަންނަވައިފިން މާލޭ ސިޓީ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސްގެ މި ހުރި މަރުކަޒުތަކުގެ ތެރެއިން، މި ފެމިލީ އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސްގެ ތެރޭގައި، މި ޚިދުމަތް އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި، އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ ވައިސް ކޮށް ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްވިޔަސް، ސަރުކާރުން ކޮށްދޭނަމޭ.
އެހެންވީމާ، ސަރުކާރު މިއޮތީ ރައްޔިތުންނަށް މި މުހިންމު ދާއިރާ ތަރައްޤީ ކުރުމުގައި ހަމަ ކުރަންޖެހުނު ކޮންމެ ކަމެއް ކުރުމުގައި ތައްޔާރަށް. އެއީ، އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރާގޮތުގައި، ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތެއްގައި ހުރެގެން ޤައުމުވެސް ތަރައްޤީ ކުރެވޭނީ. އެމީހާގެ އަމިއްލަ ދިރިއުޅުން ވަރުގަދަކުރުމާއި، އުފާފާގަތި ގޮތަކަށް ކުރިޔަށް ގެންދިއުމާއި، އަދި ޤައުމަށް އެމީހާގެ ކިބައިން ކަމެއް ކޮށްދިނުމުގައިވެސް، ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތެއްގައި ހުންނަން އެބަޖެހޭ.
އެހެންވީމާ، ނެޝަނަލް، ޤައުމީ ސިޔާސަތުގެ ތެރޭގައި، އަޅުގަނޑުގެ އެންމެ މުހިންމު ސިޔާސަތު، ބޯހިޔާވަހިކަމާ އެކީގައި، އަޅުގަނޑު ކަނޑައަޅާފައި މިވަނީ، ބޯހިޔާވަހިކަންވެސް ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ހިފޭނީ ޞިއްޙަތު ރަނގަޅަށް ހުރެގެންކަމަށް.
ޞިއްޙީ ދާއިރާ ވަރުގަދަކުރުން. އެހެންވީމާ، މިދިޔަ ދޮޅުއަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރެއިން ބަލިތައް ނައްތާލުމަށްޓަކައި އެކިކަހަލަ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުން. ވޭޕް މަނާކުރުމާއި، ޖެނެރޭޝަނަލް ބޭން ގެނައުމާއި، ދުންފަތުގެ އަގުބޮޑު ކުރުމާއި، މިހުރިހާ ކަމެއްވެސް މިކުރަނީ، ރައްޔިތުން ދުޅަހެޔޮ ޞިއްޙަތެއްގައި މި ޤައުމުގައި ބޭތިއްބުމަށްޓަކައި. އެތައް ގޮންޖެހުންތަކެއް އެބަހުރި. އެތައް ގޮންޖެހުންތަކެއް އެބަހުރި. އެ ގޮންޖެހުންތަކުގެ ތެރެއިންވެސް އަޅުގަނޑަށް މުހިންމީ، ރައްޔިތުން އިސްކުރުން. މިދިޔަ ސަރުކާރުތަކުގައި މި ކަންކަން ނޭނގިގެންނެއް ނޫން ނުކޮށް އޮތީ. ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ޤާނޫނު ހަދާފައި އޮންނަތާ އެތައް އަހަރެއް. ހަމަ ވިޔަފާރިވެރިންގެ، ބަޔަކު މީހުންގެ ނުފޫޒުގެ ތެރެއިން، ހަމަ މަޖިލީހުގައާއި، ރައީސް އޮފީހުގައި ޕާކުކޮށްލާފައި އަހަރުތަކެއް ދިޔައީ. ހަމަ އެހެން ދެންހުރި ކަންކަންވެސް. ދުންފަތުގެ އަގު ބޮޑުކުރަނީ ނަމެއްގައި. މި ދެންނެވީ ޓެކްސް. އެ ވިޔަފާރިކުރާ ފަރާތްތަކާ ގުޅިގެން، އެ މީހުންނަށް އެ ތަކެތި ރާއްޖެއަށް ގެނެވޭނެ ވަގުތު ދީގެން، ދެން އެކަމުން އަނެއްކާވެސް އެ މީހުންނަށް ވިޔަފާރި ކުރެވޭނެގޮތް ހަދަމުން، ހަމަ ނަމެއްގައި ސްމޯކް ސްކްރީނިންގ. އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރާ ހަމައެއްނޫން އެއީކީ. އިޚްލާޞްތެރިކަން އަޅުގަނޑަށް ހުރިހާ ކަމެއްގައިވެސް މުހިންމީ. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު ރައްޔިތުންގެ ޞިއްޙީ ދުޅަހެޔޮކަން ކަށަވަރުކުރުމަށްޓަކައި، މިއިން ކޮންމެ ކަމެއްގައި އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅު އަޅަމުން މިދަނީ އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކީގައި. ރައްޔިތުން އަޅުގަނޑަށް ދެއްވާ އެއްބާރުލުމާއި، އަދި މި ދާއިރާގެ ބޭފުޅުން ދެއްވާ އެއްބާރުލެއްވުމަށް އަޅުގަނޑު ހިތުގެ އަޑިން ޝުކުރު ދަންނަވަން. ތިޔަބޭފުޅުންގެ ތިޔަ އެއްބާރުލެއްވުން މީގެ ޙަޤީޤަތަކީ.
އަޅުގަނޑު އިހަށްދުވަހު ޖެނެރޭޝަނަލް ބޭން ބިލު ތަޞްދީޤު ކުރުމުގެ ބައްދަލުވުމުގައި ބައްދަލުވި، 2007 ޖަނަވަރީ 1ގައި އުފަންވި ހައެއްކަ ކިޔަވާ ކުދިން ގާތުގައި އަހާލިން، ތިޔަ ކުދިންގެ އުމުރު ދުވަހަށް ސްމޯކް ބޭންކުރަނީއޭމި، ކިހިނެއްހެއްޔޭ ދެކެނީ މިކަމާ ދޭތެރޭގައި، އަޅުގަނޑާ ދޭތެރޭގައި. ވަރަށް ރުޅި އައިސްފައި ހެއްޔޭ ތިޔަތިބީ؟ ދެން، އެ ކުދިން ބުނީ، ވަރަށް އުފާކުރަމޭ. ދެން އަޅުގަނޑަކަށް ނޭނގެ އަޅުގަނޑު ދެކެ ބިރުންކަމެއް އެހެން އެ ބުނީ. "ވަރަށް އުފާކުރަމޭ ތިޔަކަން ކުރާތީ. ތިމަންނަމެން މިކަމުން ދުރުކޮށްދެނީއޭ ތި." ދެން، އަޅުގަނޑު އުންމީދުކުރަނީ، ހިތުގެ އަޑިން ބުނި އެއްޗެއް ކަމަށް.
އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރާގޮތުގައި، ޒުވާނުން އަދި ކުރިޔަށް އުފަންވާން ތިބި ހުރިހާ ތުއްތުކުދިންނަށްވެސް، މިއީ އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކޮށްދެވޭނެ ހަމަ އެންމެ މުހިންމު އެއް ކަންތައް. އެއީ، ގައިންގަޔަށް ނާރާ ބަލިތައް ޖެހިގެން މަރުވާ މީހުންނަކީ، ނެޗުރަލް ޑެތް ފިޔަވައި، ދެން ހުރި ޑެތުތަކުގެ އަޅުގަނޑުމެންގެ ތަފާސް ހިސާބާއި، ދުނިޔޭގެ ތަފާސް ހިސާބު ދައްކާގޮތުގައި، އެންމެ ބޮޑު އިންސައްތައަކީ ސްމޯކް ކުރުން. ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން. އެހެންވީމާ، އެކަމުން ދިވެހިން ސަލާމަތްކުރުމުގައި، ވިޔަފާރިވެރިއެއް، އެހެން މީހެއް އަޅުގަނޑަކަށް މުހިންމެއް ނޫން. އަޅުގަނޑު ވިޔަފާރިވެރިންނަށް މިރޭވެސް ދަންނަވާނީ، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުމުގެ ތަކެތި ވިއްކާ ވިޔަފާރިވެރިންނަށް، އެކަން ހުއްޓާލައްވާށޭ. އެހެން ވިޔަފާރިއަކަށް ތިޔަ ފައިސާކޮޅު ސަލާމަތް ކުރައްވައިގެން ވަޑައިގަންނަވާށޭ. މިއީ، ފަސް ލައްކަ މީހުން ހަމަނުވާ ކުޑަކުޑަ ޤައުމެކޭ. މިތާނގައި ކީއްކުރަން ކުރާ ކަމެއްތޯ ތިއީ؟ ތިނޫންކަމަކަށް ތިޔަ ފައިސާކޮޅު ސަލާމަތްކޮށްގެން ވިޔަފާރިއަށް އިންވެސްޓް ކުރައްވާށޭ. ޔަޤީނުންވެސް ފައިދާ ބޮޑުވާނެ. ތިޔަބޭފުޅުން ތިޔަ ގެންނަވާ ތަކެތިން އަޅުގަނޑުމެން ނަގަންޖެހޭ ޓެކްސް ނަގައިގެން، އަޅުގަނޑުމެން ހޭދަކުރާނީ ރައްޔިތުންގެ ދުޅަހެޔޮކަން ވަރުގަދަ ކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކުރުމަށް. ޕްރިވެންޓިވް ހެލްތް ކެއަރ، ޕަބްލިކް ހެލްތް ކެއަރ، ކިއުރޭޓިވް ސައިޑުން، ހުރިހާ ސައިޑަކުން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމަށް އެކަނި އެ ފައިސާ އަޅުގަނޑުމެން ހޭދަކުރާނީ. އަޅުގަނޑުމެން އެހެން ގޮތްގޮތުން އެކަން ކުރަން ނިންމާފައި މިތިބީ. އެކަމަކު ތިޔަބޭފުޅުން ތިޔަ ތަކެތި އެތެރެކުރާހާ ހިނދަކު، އަޅުގަނޑުމެން ހަމަ ޓެކްސް ބޮޑުކޮށްފައި މިއޮތްވަރަށް ބާއްވައިގެން، ލިބޭ ފައިސާ އެކަމަށް ހޭދަކުރާނީ. އެހެންވީމާ، ތިޔަ ވިޔަފާރި ހުއްޓާލައްވާ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޕްލޭނަކު ނެތް ތިޔަކަމުން ފައިސާ ހޯދައިގެން ކަންކަން ކުރާކަށް.
އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެން ދައްކާ ވާހަކަ ވަރަށް ސާފު. ވަރަށް ސާފުކޮށް މި ދަންނަވަނީ. މި ޤައުމުގައި އަޅުގަނޑު ބޭނުންވަނީ، ރައްޔިތުންގެ ދުޅަހެޔޮކަން، ޞިއްޙީ ދުޅަހެޔޮކަން ކަށަވަރުކުރަން. އަދި މި ދާއިރާއިން ރައްޔިތުންނަށް ފަސޭހަކޮށްދޭން އިތުރު ކަންކަންވެސް އިތުރު މަސައްކަތްވެސް މި ކުރަނީ.
އާސަންދައިގެ ތެރެއިންވާ އިސްރާފު ކުޑަކުރުމަށްޓަކައިވެސް އަޅުގަނޑުމެން ފެށީ އެކަހަލަ މަސައްކަތެއް. އެކަމުގައި ދަތިތަކެއް ދިމާވި. އެއިން އޯވަރކަމް ކުރުމުގެ މަސައްކަތްތަކެއްވެސް ފެށި. މިހާރު ބޭސް ލިބުމުގައި، ކުރިން މި ދޭތެރެއިން ދިޔަ ވަރަށް ބޮޑު ހިތްނުތަނަވަސްކަމެއް. ހުރިހާ ރަށެއްގައިވެސް ދިޔަ. މަޑުމަޑުން ރަނގަޅު ކުރެވެމުން މިހާރު ހަމަ ބެކް ޓު ނޯމަލް، ނޫނީވިއްޔާ އެއަށްވުރެވެސް ރަނގަޅު އެބަކުރެވޭ. އަދި ކުރިޔަށް އޮތް ދުވަސްކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި، އެސެންޝަލް މެޑިސިން ލިސްޓާއި، އަދި އެޕްރޫވްޑް ޑްރަގް ލިސްޓުގައި ހުރި ހުރިހާ ބޭހެއް، ހުރިހާ ފާމަސީއެއްގައި ޔަޤީންވެގެންދާނެ. އެ މަސައްކަތް ވަރަށް ގާތުން އެކަމާ ބެހޭ ޓީމު ދަނީ ކުރަމުން. އަޅުގަނޑު މިދަނީ ބަލަމުން. އެހެންވީމާ، ކޮންމެ ރަށެއްގައި ބޭސް އެއީ، މުޅި ޑްރަގް ލިސްޓުގެ ބޭހާއި، އަދި ޚާއްޞަކޮށް އެސެންޝަލް ލިސްޓް ޔަޤީންކުރެވިގެން މިދަނީ. ހަމަ އެއްވެސް ވަރަކަށް ހުސްނުވާނެކަން ޔަޤީންކުރުމާ އެކީގައި. އޭގެ އިތުރަށްވެސް، މިއިން މި ސޭވްވާ ސޭވްވުން ބޭނުންކޮށްގެން، އަޅުގަނޑުމެން އެހެން ކަންކަމަށް ރައްޔިތުންނަށް މި ލުއިކޮށްދެނީ.
ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި އަޅުގަނޑު ވީއެއްވަޢުދު. ދެ އަހަރުން އެއް އަހަރު މިދެނީ އައިނު ހެއްދުމަށްޓަކައި 1000 ރުފިޔާ. މި ބޮޑުކޮށްދޭނަމޭ. ޑަބަލްކޮށްދޭނަމޭ. އެކަމަށްޓަކައި ހަދަންޖެހޭ ހުރިހާ ހިސާބެއް ހަދާ ނިންމާ، މިހާރު އަޅުގަނޑު ވާނީ، ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކަށް މިއަދު ސިޓީ ފޮނުވާފައި. ޖޫން 1ން ފެށިގެން، އައިނު ހެއްދުމަށްޓަކައިދޭ 1000 ރުފިޔާ، 2000 ރުފިޔާއަށް ބޮޑުކުރެވިގެންދާނެ. އެއީވެސް މިގޮތަށް ސޭވްކުރާ ސޭވްކުރުމުގެ ބޭނުންކޮށްގެން ރައްޔިތުންނަށް ކޮށްދޭ ކަމެއް. އަދި އޭގެއިތުރަށްވެސް، ކުރެވެން ހުރި ގިނަ ކަންތައްތައް އަޅުގަނޑުމެން މިގެންދަނީ ކުރަމުން. ދެންމެ މިތާނގައި ޑައެލިސިސް ޚިދުމަތް އިތުރު ހަތަރު ރަށެއްގައި އެ ފެށުނީ. ބާކީ ހުރި އަތޮޅުތަކުގައި ހަމަ އިޢުލާނުކުރެވުނު ގޮތަށް، ސެޕްޓެންބަރު ހިސާބުގައި އަޅުގަނޑު ޕްލޭންކޮށްފައި މިއޮތީ ކުރަން. އެހެންވީމާ، އެ ދިޔައީ މިދިޔަ 14 ވަރަކަށް، 16 ވަރަކަށް މަސްތެރޭގައި، ބާކީހުރި ހުރިހާ އަތޮޅެއްގައި އެކަން ކުރެވިގެން އެ ދިޔައީ. މިއީ، ޙަޤީޤަތުގައި ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް ކުރެވިގެން މިދަނީ.
އެހެންވީމާ، އެގޮތަށް އަޅުގަނޑުމެން ހުރިހާ ދާއިރާއަކުން ކަންކަން މިކުރިޔަށް ގެންދަނީ. ތެލަސީމިއާ ބަލީގެ ކުދިންނަށްވެސް ކޮށްދޭންޖެހޭ ކަންތައްތައް މި ކުރަނީ އެ ވިސްނުމުގައި. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، އެ ދާއިރާއަށް ގެންނަންޖެހޭ ތަރައްޤީވެސް އަޅުގަނޑުމެން ގެންނާނީ، ހަމަ އެ ކަމުގައި ޝާމިލުވާ އެންމެންގެ އެހީތެރިކަމާއެކީގައި.
އާދެ، އެ ކަންކަން އަޅުގަނޑު ހަމަ މި ބަޔާންކޮށްލައިދިނީ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންގެ ޞިއްޙީ ދުޅަހެޔޮކަން ރަނގަޅުކުރުމަށްޓަކައި މި ކުރެވޭ ކަންކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެން ގެންދާނީ، އެއްވެސް ކަހަލަ ގޮންޖެހުމަކަށް، ނޫނީވިއްޔާ ކުރިމަތިވާ އުނދަގުލަކަށް ފަހަތަށްނުޖެހި، ރައްޔިތުން އިސްކޮށްގެން، ރައްޔިތުންނަށް ބޭނުންވާ ޞިއްޙީ ދުޅަހެޔޮކަން ވަރުގަދަ ކުރުމާއެކީގައި.
އާދެ، އަޅުގަނޑު ހަމަ މި ވާހަކަތައް ދަންނަވާލުމާ އެކީގައި، މިތަނަށް ވަޑައިގެން ތިއްބެވި ބޭރުގެ ޢިއްޒަތްތެރިންގެ ޝަރަފުގައި އިނގިރޭސިބަހުން އެއްޗެއް ދަންނަވާލާނަން.
I’d like to say a few words in honour of the foreign dignitaries present here as well.
Today, we come together to celebrate the World Health Day. Today is a reminder that health is not a privilege, but it is a human right. Each year, we focus on a different global health issue, but at the heart of it all, the message stays the same. Our well-being matters.
Being healthy isn’t just the absence of diseases. It’s about feeling good physically, mentally, and emotionally. It’s about having clean water to drink, healthy food to eat, safe places to live and play, and access to quality healthcare we need, when we need it.
Looking around the world, it's heartbreaking to see how the actions of certain nations lead to devastating consequences for countless innocent people. In Gaza, the ongoing Israeli aggression has left many without access to essential healthcare and food. Hospitals are overwhelmed, medical supplies are scarce and there is widespread famine. Children, the elderly, and the sick are being denied the care and nutrition they desperately need. It's a stark reminder of how political violence too often punishes those who have no part in it.
At the same time, for island nations like ours, climate change is a serious threat to health protection. Rising seas and extreme weather are impacting both our land and our physical and mental well-being.
Despite these challenges, the Maldives has achieved some big victories in public health - including WHO-certified elimination of polio, malaria, lymphatic filariasis, and maternal and neonatal tetanus, as well as the successful interruption of mother-to-child transmission of HIV and syphilis. These milestones have been made possible through the dedication of our health workers, the incredible support of our communities, and the strong partnerships with UN agencies.
But we know the journey isn’t over. There are still challenges to overcome. That is why we are continuing to invest in strong, reliable, primary, preventive and curative healthcare, ensuring everyone, everywhere, has access to the care that they need. And with universal health coverage and digitalisation, we’re working to make quality, affordable healthcare a reality for all. With special focus on preventive healthcare at a scale that has never been addressed in the Maldives before.
In this regard, let me highlight that we are all too aware specifically of the dangers posed by the tobacco industry. With calculated marketing strategies, bright packaging, and flavours designed to entice, they have deliberately targeted our youth – selling addiction under the guise of lifestyle. It is both a moral and public health crisis. And as a nation, we have chosen to act.
The influence of Tobacco is formidable. But so too is our determination to resist. The measures we’ve taken demanded courage, persistence, and a deep sense of duty.
Tobacco remains a leading cause of non-communicable diseases in the Maldives. It is a burden we can no longer afford. That’s why we’ve adopted bold reforms aligned with our national goals, to protect our people, especially the youth, from its harmful and deceptive appeal.
To unmask the appeal of tobacco, we have a bold and hopeful vision. That is to build a tobacco-free generation. To get there, we're working hard on both ends. We’re cutting down the supply of tobacco and reducing the demand for it. We're expanding access to cessation services across the country, so that help will be available to anyone who wants to break free from tobacco addiction. And just last year, we took a firm step by introducing a total ban on vaping.
In line with this commitment, we took a major step forward by ratifying the Second Amendment to the Tobacco Control Act. This amendment introduces a generational tobacco ban, with even stronger protections for our youth. Under this new law, anyone born on or after January 1st, 2007, will not be allowed to buy, use, or be sold tobacco products, ever.
I’m truly grateful to everyone who has stood with me and supported our efforts to push tobacco control forward. Every decision we’ve made reflects one belief: preventive healthcare must come before profit. And that’s a fight worth taking on, no matter how tough it gets.
Let me hence express my deepest gratitude to Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Director-General of the World Health Organization, for the recognition of our efforts. This recognition belongs to the people of the Maldives and to all those who have dedicated themselves to the fight for better preventive healthcare in our nation and is a powerful acknowledgement of the difficult but necessary efforts to confront the tobacco epidemic.
I know some of these changes aren’t easy, but my government is committed to facing even the tough issues head-on. But we cannot do this alone. I ask each one of you to see these reforms not as restrictions, but as a step forward for all of us. Because the future we all hope for depends on us standing together.
As we look ahead, I urge every Maldivian to make a personal commitment to living healthier, not just for our own sake, but for our loved ones and the communities we belong to. Small choices, like staying active, eating well, and avoiding harmful habits, can make a difference. If we do our part, we can build a future where good health is something we all share and take pride in.
On this World Health Day, let us reaffirm our commitment to a healthier, tobacco-free Maldives. Let us continue to lead with courage, act with purpose, and move forward with unity.
Thank you once again for this honour. And thank you for standing with the Maldives in our mission to protect health, uphold dignity, and build a stronger, healthier future for all.
Thank you.
وَالسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُه
|
ޗީފް ސްކައުޓަށް ވާރލްޑް ސްކައުޓް ބެޖް އެރުވުމާއި، "ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ސްކައުޓް" އެވޯޑް ދެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ދެއްކެވި ވާހަކަފުޅު
|
ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު
|
بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ
اَلْحَمْدُ للَّهِ رَبِّ الْعاَلَمِينْ، وَالصَّلاَة وَالسَّلاَمُ عَلَى رَسُولِ ٱللَّهِ، وَعَلَى آلهِ وَصَحْبِهِ أَجْمَعِينْ.
ޤައުމީ ސްކައުޓް ދުވަހުގެ ތަހުނިޔާ، ސްކައުޓްގެ ހުރިހާ ބޭފުޅުންނަށް އަޅުގަނޑު ދަންނަވަން.
އާދެ، ލައްކަ ދުވަސް ކޮށްފައި އަޅުގަނޑަށް ސްކައުޓް ހަރަކާތެއްގައި މި ބައިވެރިވެވެނީ. ވަރަށް އުފާވެރި އިޙްސާސްތަކެއް ކުރެވިގެންދަނީ. ވަރަށް ކުރީ ޒަމާނެއްގައި، މަޖީދިއްޔާ ސްކޫލްގައި އުޅުނުއިރުގައި، އެ ވިދާޅުވިގޮތަށް ސްކައުޓްގެ ކަންކަމުގައި އުޅުނިން. އޭގެ ކުރިން ކަބް ސްކައުޓަކަށްވެސް އިސްކަންދަރު ސްކޫލްގައި، އެންމެ ކުޑައިރުން ފެށިގެން އުޅެވުނު. ދެން ވަރަށް އުފާވެރި ދުވަސްތަކެއް އެއީ.
އަޅުގަނޑަށް އެކިކަހަލަ ޕްރޮފިޝަންސީ ބެޖްތައް ހަދަން ދެއްވި އެކި ބޭފުޅުން، އަޅުގަނޑަށް އެކަންކަމުގައި އެހީތެރިވެދެއްވި ބައެއް ބޭފުޅުން، މިތާނގައި މިހާރުވެސް އެބަ ތިއްބެވި އިނގޭތޯ. ހަތަރު ފަސް ބޭފުޅަކު މިހާރުވެސް އަޅުގަނޑަށް އެބަ ފެނޭ. އަދިވެސް އެ ބޭފުޅުން އެ ތިއްބެވީ ހަމަ އެ ހީވާގިކަމުގައި، ޒުވާންކަމުގައި. މިކަމުގައި ކުރިއަށް ވަޑައިގަންނަވާތީ އެއީ، އަޅުގަނޑަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު އުފަލެއް. ވަރަށް ބޮޑު ހިތްވަރެއް. އަޅުގަނޑަށް އޭރުގައި އެކަންކަމުގައި ސަތާރަވަރަކަށް ޕްރޮފިޝަންސީ ބެޖް، އެ ބޭފުޅުންގެ އެހީތެރިކަމާއެކީ ހެދިގެންދިޔަ.
ދެން ކޮންމެއަކަސް، މިއަދުގެ ހާލަތުގައި އަޅުގަނޑު، ދެންމެ މިތަނުގައި ނަޡީފް ވިދާޅުވި ކަންކަމަށް ވިސްނާލާއިރުގައި، ވަރަށް ގިނަ މަސައްކަތް، ސަރުކާރުގެ ތެރެއިން ކުރަން ޖެހިފައި އޮތްކަން އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލުކުރެވޭ. ސަރުކާރަށް ކޮށްދެވޭނެ ކަމަކީ މަގުފަހިކޮށްދިނުން. މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށްޓަކައި، އެކިކަހަލަ ކަންތައް ކޮށްދެވޭނީ. އެއީ، ވަސީލަތުގެ ގޮތުންނާއި، އަދި އެކިކަހަލަ ގޮތްގޮތުން މަގުފަހިކޮށްދޭން ކުރެވިދާނެ ކަންކަން. އެއީ، ޢުމްރާނީ ވަސީލަތްތައް އަދި ފައިސާގެ ގޮތުންނާއި، މިކަހަލަ ގޮތްގޮތުން.
އެހެންވީމާ، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ތިޔަބޭފުޅުންގެ ފަރާތްޕުޅުން އަޅުގަނޑަށް ދެއްވާ މަޢުލޫމާތު، ނޫނީވިއްޔާ ލަފާ، ނޫނީވިއްޔާ ވިދާޅުވެލައްވާ ކަންކަމުގެ އަލީގައި، އަޅުގަނޑު އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ކުރިއަށްދާނަން. އަދި މިނިސްޓަރވެސް އެބަ އިންނެވި. އެޑިޔުކޭޝަން މިނިސްޓަރގެވެސް ލަފާ އަޅުގަނޑަށް ލިބޭނެ.
އެހެންވީމާ، ތިޔަބޭފުޅުންގެ ސްކައުޓް އެސޯސިއޭޝަން، ސްކައުޓްގެ ހުރިހާ ހަރަކާތުގައި އުޅޭ، އަދި ވޮލަންޓިއަރ ހުރިހާ ބޭފުޅުން، ޖުމްލަކޮށް، މި ޢާއިލާ ބޭނުންވާ ކަންކަމުގައި އަޅުގަނޑު ބަލާނަން، މި ވޭތުވެދިޔަ ތަނުގައި ސްކައުޓް ހަރަކާތަށް ދިމާވި އެކިކަހަލަ ޗެލެންޖްތަކުން އޯވަރކަމް ކުރެވޭނެ ގޮތްތަކެއް ހޯދައިދޭން.
ވަރަށް ގިނަ ޗެލެންޖްތަކުގައި އުޅެންޖެހިފައި، ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ތިޔަ ވިދާޅުވިގޮތަށް ވަންނާނެ އިމާރާތެއް ނެތި، ބާވެފައި ހުންނަ އެކިކަހަލަ އިމާރާތްތަކަށް، އެއްތަނުން އަނެއްތަނަށް، މިހެން ބަދަލުކުރަމުން މިދަނީ. އެއީ އެކަން ވާންޖެހޭނެ ގޮތެއް ނޫން. ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް ރާއްޖޭގައި މިދިޔަ 69 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި، ސްކައުޓް ހަރަކާތް ހިންގިއިރުގައި، ވަރަށް ފަޚުރުވެރި ކާމިޔާބީތަކެއް، މުޖުތަމަޢަށްވެސް، ތިޔަބޭފުޅުން ސްކައުޓް ހަރަކާތުގެ ފަރާތުން ވަނީ ހޯދައިދެވިފައި. ކުދި ކަންކަމުންގޮސް، ބޮޑެތި ޤައުމީ ކާރިސާތަކުގައިވެސް ސްކައުޓަކީ، ސްކައުޓް ހަރަކާތަކީ، ރާއްޖޭގައި ހަމަ ޔަޤީނުންވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ޝާމިލްވެފައިވާ، އެހީތެރިކަން ދީފައިވާ، އަދި ދެމުންވެސްދާ ހަރަކާތެއް. އަދި ދުނިޔޭގައިވެސް މިކަން އޮންނަ ގޮތް މިއީ.
އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޤައުމުގައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ހަރަކާތް ދިރުވައި އާލާކޮށް، ވަރުގަދަކުރުމަށް، އަޅުގަނޑު ވަރަށް ބޭނުން. އެހެންވީމާ، ސަރުކާރުން ހުރިހާ ޒާތެއްގެ ވަސީލަތްތައް ޝާމިލްވާގޮތަށް، ފަހިކޮށްދިނުމުގެ ވާހަކަ މި ދަންނަވަނީ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި، މި ހަރަކާތް އަދި ޖުމްލަކޮށް، ސްކައުޓް ހަރަކާތުގެ އިތުރަށްވެސް ހަމަ ހިނގާ އެކި ހަރަކާތްތައް އެބަހުރި. ކެޑޭޓް، ގަރލްގައިޑް. ޖުމްލަކޮށް މި ހުރިހާ ހަރަކާތަކަށް ކޮށްދޭންޖެހޭ ހުރިހާ މަސައްކަތެއް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ވަރަށް ސަމާލުކަންދީގެން، އަޅުގަނޑު ކޮށްދޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން ތިޔަބޭފުޅުންނަށް އަރުވަން.
އެހެންވީމާ، ހިންގަވާ އަޅުގަނޑުމެން މިކަމުގެ ތަފްޞީލަށް، ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ދާން. މިސާލަކަށް، ދާއިމީގޮތެއްގައި އިދާރީ މަސައްކަތްކުރުމަށް، އަދި ހަރަކާތްތައް ހިންގުމަށްޓަކައި ކޭމްޕިންގއާއި އެކި ކަންކަމުގައާއި، އަދި ޖުމްލަކޮށް މިހެން ހުންނަ ކަންކަމުގައި، ކުރެވިދާނެ ކަންކަން ބަލައި، އެކަންކަމަށް ރަނގަޅު ހައްލުތައް ގެންނަން.
އާދެ، އެހެންވީމާ، މި މައިގަނޑު ވާހަކަ އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލަން ޙަޤީޤަތުގައި ބޭނުންވީ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، މިގޮތަށް ގުޅިގެން، އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް މި މަސައްކަތް ކުރެވުނީމާ ނަތީޖާ ރަނގަޅުވާނެ.
އާދެ، އަދިވެސް އެއްފަހަރު، ޤައުމީ ސްކައުޓް ދުވަހުގެ ތަހުނިޔާ، ހުރިހާ ސްކައުޓުންނަށް ދަންނަވަން. އަދި އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި، މި ދެންނެވި ބީދައިން މަސައްކަތް ކުރެވި، އަޅުގަނޑުމެން ދެން ބައްދަލުވާއިރުގައި، މިއަށްވުރެ މާ އުފާވެރި، އަދި ފުޅާ، މިއަށްވުރެ ގިނަ ސްކައުޓުންނާ އެކީގައި، މިއަދު ދެން ހަމަ ވަކި ކަންތައްތަކެއް ހިމަނާފައި އޮތް އެޖެންޑާއެއް އޮތް ނަމަވެސް، މިއަށްވުރެ ފުޅާކޮށް، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި، ހަރަކާތްތަކަކާ އެކީގައި ތިޔަބޭފުޅުންނާ އެކީގައި ބައްދަލުވުމުގެ އުންމީދުގައި، އަޅުގަނޑު ވަކިވެލާނަން.
އަޅުގަނޑުގެ ދުޢާއަކީ، މި ރާއްޖޭގައި، ސްކައުޓް ހަރަކާތް ކުރިއެރުވުމުގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކާމިޔާބީ މިންވަރު ކުރެއްވުން. އަދި ޖުމްލަކޮށް، މި ޤައުމުގައި ސްކައުޓް ހަރަކާތް، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ކުރެވޭ މަސައްކަތުގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ކާމިޔާބީ މިންވަރު ކުރެއްވުން. އާމީން.
وَمَا تَوْفِيقِي إِلَّا بِاللَّهِ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ أُنِيبُ.
وَالسَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُه.
|
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ޕީ.އެސް.އެމް. އަށް ދެއްވި ޚާއްޞަ އިންޓަރވިޔު
|
ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު
|
މި އިންޓަރވިޔުގައި، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ އަރިހުގައި ސުވާލުތައް ދެންނެވީ، ޕަބްލިކް ސަރވިސް މީޑިއާގެ ސީނިއަރ އެޑިޓަރ އަޙްމަދު ޖަދުވާން.
ޕްރެޒެންޓަރ:
السَّلامُ عَلَيْكُم.
ޓީ.ވީ. ބައްލަވަމުން ގެންދަވާ އެންމެހައި ބޭފުޅުންނަށް މަރުޙަބާ ދަންނަވަން.
އާދެ، އަޅުގަނޑު މި ވަގުތު ތިޔަބޭފުޅުންނާ މި ބައްދަލުކޮށްލީ، ވަރަށް ޚާއްޞަ ބޭފުޅެއްގެ ވަރަށް ޚާއްޞަ އިންޓަރވިޔުއެއް ގެނެސްދިނުމަށްޓަކައި.
އަޅުގަނޑު މި ވަގުތު މިއިނީ، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޢިއްޒަތްތެރި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒުގެ އަރިހުގައި.
ރައީސް، ވަރަށް ބޮޑަށް މަރުޙަބާ އިނގޭތޯ.
ރައީސް، އެންމެ ފުރަތަމަ ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތުމަށްފަހު ވިދާޅުވި ގޮތަށް، އަދިވެސް ހަމަ ވަރަށް ބުރަކޮށް އުޅުއްވާ ތަން އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ފެންނަނީ އިނގޭތޯ. ކިހިނެއްތޯ މަސައްކަތް؟ ހާލު އަހުވާލު ކިހިނެއްތޯ؟
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު:
ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ!
އާދެ، އަޅުގަނޑު ހަމަ ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން މަސައްކަތް މި ކުރަނީ، ރައްޔިތުން އަޅުގަނޑާ ހަވާލުކުރި ޒިންމާ އަދާކުރެވޭތޯ. އެއީ، އަރާމުކުރަން އޮވެގެން ކުރެވޭނެ ކަމެއް ނޫން ކަމަށް އަޅުގަނޑު ގަބޫލުކުރަނީ. އެހެންވީމާ، ވަރަށް ބުރަކޮށް މަސައްކަތް ކުރަނީ، އުފަލާ އެކީގައި.
ޕްރެޒެންޓަރ:
އާދެ، ރައީސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދާދިފަހުން މަނިކުފާނު ކުރެއްވި މުހިންމު ގިނަ މަސައްކަތްތަކަށް ބަލާއިރުގައި، ރައްޔިތުންގެ ލާބައާއި މަންފާއަށް، ސީދާ ރައްޔިތުންނާ ގުޅުންހުރި ވަރަށްގިނަ ކަންކަމަށް، ވަރަށްގިނަ އިޞްލާޙީ ބަދަލުތަކެއް ގެންނަވައިފި. އަދި ވަރަށްގިނަ ކުރިއެރުންތަކެއް ގެންނަވަން ފަށްޓަވައިފި. އެކަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން އަޅުގަނޑު ދެތިން ސުވާލު ދަންނަވާލާނަން އިނގޭތޯ.
ފުރަތަމަ ކަމަކަށް އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލާނީ، ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލަ. މަނިކުފާނު ވަރަށް ކުރިއްސުރެ ވިދާޅުވެފައިވޭ، ކެމްޕެއިން ތެރޭގައިވެސް. ދިވެހި ރައްޔިތުންނަށް ދިމާވެފައި މި އޮތް ބޮޑު މައްސަލަ، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ މައްސަލައަށް މި ދައުރުގެ ތެރޭގައި، އެކަށީގެންވާވަރުގެ ބޮޑު ޙައްލެއް ގެންނަވާނެ ކަމަށް. ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެން ބައްލަވައިލެއްވިއިރުގައި، ކުރީގެ ނިމިދިޔަ ސަރުކާރުން ކަނޑުންނާއި، އެއްގަމުންނާއި، މަގުމެދުން ދީފައި ހުރި ވަރަށްގިނަ ގޯތިތަކާއި ފްލެޓްތަކެއް ހުރި. އެހެންނަމަވެސް، ނަމެއްގައި. ދެން އެ ރިއަލައިޒް ކުރަން، ޙަޤީޤަތަކަށް ހެއްދެވުމަށް ކުރައްވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވި މަސައްކަތަކީ، ވަރަށްދަތި އުނދަގޫ، ވަރަށްބޮޑު މަސައްކަތެއްގެ ގޮތުގައި، އަޅުގަނޑުމެން ނޫސްވެރިންނަށްވެސް އަދި ޢާންމު ރައްޔިތުންނަށްވެސް ފާހަގަކުރެވުނު. އެހެންނަމަވެސް، މަނިކުފާނު މިހާރު މިވަނީ ކުރީގެ ސަރުކާރުން އިޢުލާނުކުރި ލިސްޓަށް، އޭގެތެރޭގައި، ޝަރުޠުހަމަވާ އެންމެންނަށް ފްލެޓް ދެއްވާނެކަން އިޢުލާނު ކުރައްވައި، އެކަންކަން ޢަމަލީގޮތުން ފަށްޓަވާފައި. އަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރަނީ، މި މަސައްކަތް މަނިކުފާނު މިހާރު ޢަމަލީގޮތުން ކުރައްވާއިރުގައި، ކޮބައިބާވައޭ މީގައި ވިދާޅުވާނެ ވާހަކަފުޅަކީ، މިހާރު ކުރެއްވި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު:
އާދެ، ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ.
އާދެ، އަޅުގަނޑު ވަކި މިއަދަކު ނޫން. ހަމަ ފުރަތަމަ ދުވަހުން ފެށިގެން މަސައްކަތް ކުރަމުން ގެންދަނީ، ރައްޔިތުންނަށް އަޅުގަނޑުވީ ވަޢުދުތައް ފުއްދުމަށް އިނގޭތޯ. ރައްޔިތުންނަށްވީ ވަޢުދު ފުއްދުމުގައި، ރައްޔިތުންނަށް ދަތިވާ ކަންކަން ޙައްލުކޮށްދީ، ލުއިކޮށްދީ، ދިރިއުޅުން ފަހިކޮށްދިނުމަށް ކުރަންހުރި ހުރިހާ ކަމެއް ކުރުމުގައި އިރާދަކުރެއްވީތީ އިނގޭތޯ. އަދި އަޅުގަނޑު ކުރިއަށްދާނީވެސް އެގޮތުގައި.
އެގޮތުން ބަލާއިރުގައި، ގެދޮރުވެރިކަން، ނޫނީވިއްޔާ ބޯހިޔާވަހިކަމަކީ ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް އެންމެ ދަތިވެފައިވާ، އިޖުތިމާޢީ އެންމެބޮޑު މައްސަލަ. އެހެންވީމާ، އެ މައްސަލަ ޙައްލުކުރުމަށް އަޅުގަނޑު އެންމެ އިސްކަމެއްދެނީ.
އަޅުގަނޑު ވަރަށްގިނަ ވަޢުދުތަކެއްވި އިނގޭތޯ. ވަރަށްގިނަ ދާއިރާތަކުން، ވަރަށްގިނަ ވަޢުދުތައްވި. ދެން އޭގެތެރޭގައި، އެންމެ މުހިންމު ވަޢުދުވެފައި މިވަނީ ހަމަ ގެދޮރުވެރިކަމާ ބެހޭގޮތުން އިނގޭތޯ. ދެން އެގޮތުން ބަލާއިރުގައި، މިދިޔަ ސަރުކާރުން ދޫކުރި ފްލެޓްތަކާއި ގޯތިތަކެއް އެބަހުރި. އެކަމުގައި ވަރަށް ސާފުކޮށް އަޅުގަނޑު ވަޢުދުވިން، އެކަން ކުރާނެގޮތް އިނގޭތޯ. ޖުމްލަ ވަޢުދަކީ، ކޮންމެ ސަރުކާރަކުން ދިންކަމުގައިވިޔަސް، އެ ދިން އެއްޗެއް، އެއީ، ފްލެޓެއްވިޔަސް، ގޯއްޗެއްވިޔަސް އަޅުގަނޑު އަތެއްނުލާނަމޭ. ދޭނަމޭ. އެ ވަޢުދު އަޅުގަނޑުވިން. ދެން އެ ވަޢުދާ އެކީގައި، އަޅުގަނޑު ދެންނެވިން، ޢާންމު އުޞޫލުގެ މަތިން، އެއްވެސް ފަރާތަކުން މަކަރު ހަދައިގެން، ނޫނީވިއްޔާ އޮޅުވާލައިގެން، ޝަރުޠުހަމަނުވާ މީހަކު، ޝަރުޠުހަމަވާ ކަމަށް ގަވާއިދާ ޚިލާފު އެއްވެސް ކަހަލަ ކަމެއް ކޮށްފައިވާކަން އެނގޭނަމަ، ކުރީގައިވެސް އެ ކެންސަލްވާ ގޮތަކަށް، އެ މީހަކު ކެންސަލްވާނެއޭ. އެއީކީއެއް މިއަދަކު ކުރާ ކަމެއް ނޫނޭ. ކެމްޕެއިން ތެރޭގައިވެސް އެ ވާހަކަ އޮންނާނީ އަޅުގަނޑު ދައްކާފައި. އަދި ފަހުންވެސް. އެހެންވީމާ، ޖުމްލަ ވަޢުދަކީ، ގޯއްޗެއްވިޔަސް، ފްލެޓެއްވިޔަސް ދޭނަމޭ. އަތެއްނުލާނަމޭ.
އެހެންވީމާ، އިއްޔެ މިހާރު މި ނިންމި ނިންމުމަކީ، މިދިޔަ ސަރުކާރުން އެ ދިން ލިސްޓުގައި އޮތްގޮތަށޭ އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށްދާނީ. ދެން އެ ލިސްޓުގައި، އޮޅުވާލާފައި، ޝަރުޠުހަމަނުވާ މީހަކު ޝަރުޠުހަމަވާ ކަމަށް ކަނޑައަޅައި، ދީފައި އޮވެއްޖިއްޔާ، އެ މީހަކު އުނިވާނެ. އެގޮތަށޭ ކުރިއަށްދާނީ. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު މި ފުއްދަނީ ވަޢުދު އިނގޭތޯ. ވަޢުދު ފުއްދަނީ.
ދެން މިދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި، އެކިގޮތްގޮތަށް މިކަން ދިޔަ. ދެން އެކަމުގައި އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި ހަމަ އެކިކަހަލަ މަޝްވަރާތައް ކުރެވި، އެކި ފަރާތްތަކުގެ ލަފާ ލިބި، މިގޮތަށް ކުރެވުނު ކަންތައްތަކެއް ދިޔަ. ދެން ރައްޔިތުން، އޭގެތެރޭގައި ވަރަށް ބޮޑަށް އުޅެންވެސް ޖެހިފައި އޮތީ. އަޅުގަނޑު އެކަމަށްޓަކައި، ހަމަ އެ ދަތިކަމުގައި އުޅެންޖެހުނު ހުރިހާ ރައްޔިތުންގެ އަރިހުން މާފަށްވެސް އެދެން. އަޅުގަނޑުގެ ނިޔަތަކަށްވީ، ހަމަ އެންމެ އިންޞާފުވެރިކޮށް، އެންމެ ރަނގަޅަށް މިކަން ކުރަން. މިކަމުގައި މި ކުރެވުނު ހުރިހާ މަސައްކަތެއްގައިވެސް ނިޔަތަކީ މިއީ.
ދެން އަޅުގަނޑުމެން މިދަނީ ހަމަ ވަޢުދުވެފައި އޮތް ގޮތަށް މިކަން ކުރުމުގައި. ކުރިއަށް ދިޔުން ހަމަ ވަރަށް ސްޓްރެއިޓް ފޯވަރޑް، ސިމްޕަލް ގޮތަކަށޭ މިކަން މިއޮތީ ކުރަން. ހަމަ އެ ލިސްޓަށް ދޭން ނިންމައި، އޭގައި ދެން ޝަރުޠުހަމަނުވާ، ނޫނީވިއްޔާ މަކަރު ހަދާފައި ހުރި މީހެއް ވެއްޖިއްޔާ އުނިވާނީއޭ. އަޅުގަނޑުމެން އަލުން ބަލުން ފަށައިގެން ޕޮއިންޓްދީ، ނޫނީވިއްޔާ އެހެން ކަމެއް ކޮށްގެން، ނުގަވާއިދުން މިއަށް ވަދެފައި ހުރި މީހަކު ވެއްޖިއްޔާ، މިއިން އުނިކުރުމަކީ އަދި އެހާ ފަސޭހަކަމެއް، ނޫނީވިއްޔާ ރަނގަޅު ކަމަކަށްވެސް ނުވެދާނެ. އެހެންވީމާ، މިހާރު މި ފައިނަލްވީ. ދެން މިގޮތަށް އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށްދާނީ.
ދެން ހަމަ އެގޮތަށް، ގޯތިތައްވެސް އަޅުގަނޑުމެން ދިނީ. ދެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ހުޅުމާލޭގައި މި ފްލެޓްތައް ނިމެމުންދާވަރަކުން އަޅުގަނޑުމެން ހަވާލުކުރަމުން ދާނަން. ރިޔާސީ ބަޔާނުގައިވެސް އަޅުގަނޑު ދެންނެވިން، މި އަހަރު ތެރޭގައި، ވީހާވެސް އަވަހަކަށް ހަވާލުކުރަން ފަށާނެ ވާހަކަ. އަޅުގަނޑަށް ހީވަނީ ސެޕްޓެންބަރު މަހާ ހަމަޔަށް ދާންވާއިރަށް، ވީހާވެސް ގިނަ މީހުންނަކަށް ހަވާލުކުރެވޭނެހެން. މިހާރުވެސް ގިނަ ތަންތަން ހުރީ ނިމިފައި އިނގޭތޯ. ފަހި ދިރިއުޅުން ކޯޕަރޭޝަނުން، ހަމަ ނިމެމުންދާވަރަކުން ދާނީ ހަވާލުކުރަމުން.
ދެން އޭގެއިތުރަށް، ހަމަ އަޅުގަނޑު ފާހަގަކޮށްލަން ބޭނުން، ގޯތީގެ ކަންތަކުގައި. ހުޅުމާލެއިން ގޯތިތައް ލިބުނު މީހުންގެ ތެރެއިން، ވަރަށްގިނަ މީހުންނަށް އަޅުގަނޑުމެން ވާނީ ފޭސް 2 އިން ގޯތިތައް ހަވާލުކޮށްފައި. ދެން ފޭސް 3 މިހާރު އެވަނީ އެޗް.ޑީ.ސީ.ގެ ފަރާތުން އާ މާސްޓަރ ޕްލޭނެއް އިޢުލާނުކޮށްފައި. އެއީ، ކުރީގައި އޮތީ ވަރަށް ބޮޑަށް ތޮއްޖެހޭގޮތަށް ފަޅުތެރެ ހިއްކަން ނިންމާފައި. ދެން އެހެންނަމަވެސް، ހަމަ އެކިކަހަލަ ބޭނުންތަކަށް ފަޅުތެރެވެސް މިހާރު ބޭނުންވާނެ ދޮގެއްތޯ؟ ސިޓީއެއްގައި ވިއްޔާ އޮންނަންޖެހޭނެ ރަނގަޅު ފަޅެއް.
އެހެންވީމާ، މި ޒަމާނުގެ ކޮންސެޕްޓަށް ފިޓްވާގޮތަށް ޕްލޭން ހަދާފައި، އެއްވެސް ގޯއްޗެއް އުނިނުވާގޮތަށް ޕްލޭން ހަދާފައި، ދެން ހިއްކުމުގެ ކަންތައް އެޗް.ޑީ.ސީ.އިން ކުރިއަށް ގެންދާނީ. ގެންގޮސްފައި ހަމަ ފޭސް 3ންނާއި، ފޭސް 2 ގައި ދެން ނުދެވިހުރި ހުރިހާ ގޯތިތައްވެސް ހަވާލުކުރާނެ.
ދެން މިދިޔަ ސަރުކާރުން މި ގޯތިތައް ދިންއިރުގައި، މަގެއް، ތަނެއް ނުބަލައި ދިނީ. ދެން އަޅުގަނޑުމެން ވާނީ އެ ރަނގަޅުވެސް ކޮށްފައި.
ގިރާވަރުފަޅުވެސް، ބޭރުންގޮސް ކަނޑާ އެކީގައި ފައިބާވަރަށް ގޯތިދީފައި. މިހެން ކޮށްފައި އޮތީ. އެހެންނޫންތޯ؟
އެހެންވީމާ، ގިރާވަރުފަޅުންވެސް ކަނޑާ އެކީގައި ފައިބާގޮތަށް ދީފައިހުރި ގޯތިތައް އަޅުގަނޑުމެން މިވަނީ ގުޅީފަޅަށް ބަދަލުކޮށްފައި.
ދެން އަޅުގަނޑުމެން ފުރަތަމަ މަސައްކަތްކުރީ، ފުން ސަރަޙައްދު ހިއްކައިގެން، އެ ކަންތައް ކުރެވޭތޯ. ދެން މީގައި ޑިލޭސްތަކެއް އެބައުޅޭ، ފުން ސަރަޙައްދު ހިއްކުމުގައި. އެހެންވީމާ، ފުން ސަރަޙައްދަށް އަރާ ގޯތިތައް އަނެއްކާ އެއްގަމަށްލާފައި، ޕްލޭން އަލުން ބަދަލުކޮށްފައި، އިއްޔެ އިޢުލާނުކޮށްފައި، މިއަދު މި ގުރުއަތުލީ.
އެހެންވީމާ، މިހާރު ގުޅީފަޅުންވެސް ގޯތި އެ ފައިނަލްވީ. ފައިނަލްވެގެން އެ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ގޯތީގެ ރަޖިސްޓްރީ ހަވާލުކުރުމުގެ ކަންތަކާއި އަދި، އިން ވަކިކޮށްފައި، ހަމަ ކަޑަޖަހާފައި، ގޯތިތައް ޢަމަލީގޮތުން އަޅުގަނޑުމެން ދޭން ފަށާނަން، ބުރިޖުގެ މަސައްކަތަށް ބަންދުވެފައި އޮތް ސައިޓް ކަހަލަ ތަންތަން ނޫން ހުރިހާ ތާކުން. ކޮންމެގޮތެއްވިޔަސް، އެ ތަންތަން ދެވޭނީ ހަމަ ހުސްވީމާ ދޮގެއްތޯ؟
އެހެންވީމާ، މި ޕްރޮޖެކްޓްގެ ތެރެއިން، ދެން ގިރާވަރުފަޅު ހިއްކުން. އެކަންވެސް ހަމަ މި ކިޔާ ލޮޕްސައިޑަޑް، ވަކިއަތަކަށް ގޮސް ހުސްވެފައި އޮތް، ދައުލަތަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންވާގޮތަށް އޮތް އެގްރީމަންޓެއްވީމަ، އޭ.ޖީ. މިހާރު އެ ބާޠިލްކޮށް ނިންމަނީ. ނިމުނީމަ، އެތަން ސަލާމަތްވީމަ، އަޅުގަނޑުމެން ހަމަ އެތަން ސަރުކާރުން ހަމަ އަލުން ފަށައިގެން ހިއްކައި ނިންމާލާނަން. ނިންމާލާފައި، އެތާނގެ ގޯތިތައްވެސް ދީ ނިންމާލާނަން އިނގޭތޯ. އެހެންވީމާ، އެގޮތަށް މިކަން ދާނީ.
ދެން ހަމަ މި މައުޟޫޢުގައި އަޅުގަނޑު ދަންނަވާލަން ބޭނުން. މިއީ ހަމަ އަދި މިހާތަނަށް ހިނގަމުން އައި ކަންކަން ރަނގަޅު މަގަށް އަޅުވައި، މީގައި ހުރި އޮޅުންބޮޅުންތައް ސާފުކޮށް، ސިސްޓަމްގެ ތެރެއިން، އުޞޫލުތަކުގެ ތެރެއިން މިކަން ކުރުމަށްޓަކައި ކުރަމުންދާހާ ކަންކަމޭ.
އަދި އަޅުގަނޑު ވަޢުދުވެފައި ހުންނާނެ ވަރަށް ގިނައިން ހަމަ މި ސަރަޙައްދަށް، މާލޭ ސަރަޙައްދަށް އެހެން ވަޢުދުތައްވެސް، ބޯހިޔާވަހިކަމާ ގުޅޭގޮތުން. އެގޮތުން ބަލާއިރުގައި އެއްކަމަކީ، ވަރަށްހަނި ގޯޅިތަކާއި، މިހެންގޮސް ލޯނު ނަގައިގެން، ގެއަޅަން މީހުންނަށް ބޭންކުން ލޯނު ނުލިބޭގޮތަށް ހުންނަ ގޯތިތައް ހުރޭ. އެ ހަނިގޯޅިތަކުގެ ތެރޭގައި ކަނެއްގައި. ނޫނީވިއްޔާ މިހެން ހުންނަ ސަރަޙައްދުތަކުގައި، މާ އިކޮނޮމިކަލް، ބޭންކަބަލް ޕްރޮޖެކްޓްތަކަށް ނުވާ ސަރަޙައްދު ހުންނަ ވަރަށްގިނަ ގޯތި އެބަހުރި. މި މީހުންނަށް، އަޅުގަނޑު ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި ވަޢުދުވިން، ލާޖައްސާ އުޞޫލުން މާލޭ ސަރަޙައްދުން، ގްރޭޓަރ މާލޭ އޭރިއާއިން ބިންދީފައި، އެތަންތަން ދައުލަތަށް ނަގާފައި، އެ ލޯނު ލިބޭނެ މަގު ފަހިކޮށްދޭނެ ވާހަކަ. ނޫނީވިއްޔާ ލާޖައްސާފައި އޮތް ތަނުން ގޯތިދޭނަމޭ. އޭރުން އެ މީހާއަށް، އެ މީހާގެ ގޯތިހަދަން ފުރުޞަތު އެބަ ލިބޭ.
ދެން މި ވަޢުދު ފުއްދުމަށް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އަޅުގަނޑު ޕްލޭންކޮށްފައި މިއޮތީ ދާދި އަވަހަށް ފަށަން އިނގޭތޯ. އެހެންވީމާ، ސަރުކާރުން ވަރަށް އަވަހަށް އިޢުލާނު ކުރާނެ، މާލޭގައި ހުރި، މިގޮތަށް ހުރި ގޯތިތައް، މުޅި ގޯތި އެކީގައި ދޫކޮށްލާފައި ހަމަ އެ ގޯތީގެ ސައިޒްގެ ގޯއްޗެއް، މާލޭ ސަރަޙައްދުން، އަޅުގަނޑުމެން ހިއްކާ ސަރަޙައްދުތަކުން، އުތުރުތިލަފަޅުވެސް ހިއްކަން މިއޮތީ ނިންމާފައި. އަދި ގިރާވަރުފަޅު ހިއްކައި ނިމޭއިރުގައި، އިތުރަށް ޖާގަ ލިބެންވެސް ލިބޭނެ. އަދި ގުޅީފަޅުންވެސް އަދި ފުންތަން ހިއްކައި ނިމޭއިރުގައި، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ހަމަ ބައެއް ސަރަޙައްދު އިތުރުވާނެ. މިހެންގޮސް ރަސްމާލެ ހިއްކުމުގައި މިހާރު އަޅުގަނޑުމެން މިގެންދާ މަޝްރޫޢު އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، އެތައް ގުނައެއް ސްޕީޑް އަޕްވާ ގޮތަށް މިހާރު އިރާދަކުރެއްވީތީ އެގްރީމެންޓް ހެދުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ މަސައްކަތްތަކެއް އެދަނީ ނިމެމުން.
އެހެންވީމާ، މާލެ ސަރަޙައްދުގެ، ރަސްމާލެ ހިމެނޭހެން މުޅި މި ސަރަޙައްދުން މި އިތުރުވާ ބިންތަކުން ހުޅުމާލެވެސް ހިމެނޭހެން، އަޅުގަނޑުމެން މާލެއިން މިގޮތަށް ގޯތި ދޫކޮށްލާފައި، މިގޮތަށް ނުހެދޭނެ ގޮތަށް ހުންނަ ހަނި މަގުތަކާއި، މިތަންތާނގައި ހުންނަ ގޯތިތައް، އެ ގޭގެ އެންމެންވެގެން ދޫކޮށްލާފައި، އެހެން ތަނަކަށް ބަދަލުވާން ބޭނުންވާ އެންމެންނަށް ފުރުޞަތު ހުޅުވާލާނަން އިނގޭތޯ.
އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެން ފުރުޞަތު ހުޅުވާލައި، އެގޮތަށް އެއްބަސްވާ އެންމެންނަށް، އެގޮތަށް ބޭނުންވާ އެންމެންނަށް، ވީހާވެސް ގިނަ ބަޔަކަށް އަޅުގަނޑުމެން ބަލާނީ ގޯތިދޭން އިނގޭތޯ. ގޯތިދިނީމަ، މާލެތެރެއިން އެ ގޯތިތައް ހުސްވީ. އެތަންތަން ސަރުކާރަށް ނަގާނީ. ނަގާފައި، އެތަންތަން އޯޕަން އަޕް ކޮށްލުން، ނޫނީވިއްޔާ ގްރީން ސްޕޭސްއެއް ހެދުން، ލިވަބަލް އޭރިއާއަކަށް ހެދުމުގެ މަސައްކަތް އަޅުގަނޑުމެން، ނޫނީވިއްޔާ ބޭނުންޖެހިފައިވާ މި މާލެއަށް ހިތްގައިމު ސިޓީއެއް ގޮތުގައި ހެދުމަށް ބޭނުންވާނެ ކަހަލަ ކަންތައްތައް، އެ ތަންތާނގައި ކުރާނީ.
އެހެންވީމާ، ވަރަށްގިނަ ރައްޔިތުން ބޭނުންވާ ކަމެއް މިއީ އިނގޭތޯ. ލާޖައްސާ އުޞޫލުން މާލެއިން ގޯތި، އެހެން ސަރަޙައްދަކުން ހޯދުން. މާލޭ ސަރަޙައްދުން، ކޮންމެވެސް ހިސާބަކުން ގޯތި ހޯދުން. މި މަޝްރޫޢު އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މި އަހަރު ތެރޭގައި އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށް ގެންގޮސް، ގޯތި ލިބޭނެ ތަން ކަނޑައަޅައި، ރަސްމީ ލިޔުން ދޭނަން އިނގޭތޯ، މި އަހަރު ނިމުމުގެ ކުރިން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ.
ދެން ހަމަ އޭގެއިތުރަށް، މާލޭގައި، ސިނަމާލޭ ސަރަޙައްދުގައި ފްލެޓް އެޅުމުގެ މަޝްރޫޢެއް އެބައޮތް. އެއީ، އަޅުގަނޑު މޭޔަރަކަށް ހުރިއިރުގައި ފެށިފައި އޮތް މަޝްރޫޢެއް. މިހާރު ދެން ސިޓީ ކައުންސިލް ތްރޫކޮށް އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށް މިގެންދަނީ އިނގޭތޯ. ދެން އެ މަޝްރޫޢުގެ ދަށުންނާއި އަދި ވިލިނގިލީގައިވެސް އެއީ، މާލޭގެ ގާތްގަނޑަކަށް 2000 ފްލެޓް. ވިލިނގިލީގައި 500 ވަރަކަށް ފްލެޓް. ދެން އަދި ހުޅުމާލޭގައި އިތުރު ސޯޝަލް ފްލެޓްސް އަންނާނެ، އެކި މަޝްރޫޢުތަކުގެ ތެރެއިން. އިންޑިއަން އެލް.އޯ.ސީ.ގެ ތެރެއިންވެސް މާލޭ ރީޖަނަށް އެބައޮތް، 4000 އަށްވުރެ ގިނަ ފްލެޓް. ދެން މިހެންގޮސް ފްލެޓްތަކެއް އެބައާދޭ.
ދެން އެހެންވީމާ، ރަސްމާލޭގައިވެސް ހަމަ ވަރަށްގިނަ ފްލެޓް އެޅުމުގެ މާސްޓަރ ޕްލޭނެއް މިއޮތީ. ވަރަށްގިނަ ގޯތިތައްވެސް ދިނުން އެބައޮތް.
އެހެންވީމާ، ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި، މި މާލޭގައި އަޅުގަނޑުމެން ހުޅުވާލާނަން، ކުރިމަތިލާން 18 އަހަރުން މަތީގެ، މިއީ ހަމަ އަޅުގަނޑުގެ ވަޢުދު ފުއްދުމަށް. 18 އަހަރުން މަތީގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް. މާލޭގެ ރައްޔިތުން، މާލޭގެ ރަށްވެހިން އަދި މާލޭގައި ދިރިއުޅޭ ރައްޔިތުން. ފުރަތަމަ ގެ، ފަސްޓް ހޯމް، އެއްވެސް ބޯހިޔާވަހިކަމެއް ނެތް. 18 އަހަރުން މަތީގެ ރައްޔިތުންނަށް މި ދެންނެވި މުޅި މާލެ ސަރަޙައްދުން، ގްރޭޓަރ މާލޭ އޭރިއާ، ރަސްމާލެ ހިމެނޭގޮތަށް. ގޯތި، ނޫނީވިއްޔާ ފްލެޓް ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށްޓަކައި އަޅުގަނޑުމެން ހުޅުވާލާނަން އިނގޭތޯ. ހުޅުވާލައި، އެ ފަރާތްތައް ކުރިމަތިލައި، އެ ފަރާތްތަކަށް ރަސްމީގޮތުން އަޅުގަނޑުމެން ކަށަވަރުކަމުގެ ލިޔުން ދޭނަން އިނގޭތޯ. ލިޔުން ދޭނަން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މި އަހަރު ނިމުމުގެ ކުރީގައި. އެއީ، ޓާގެޓަކީ.
އެހެންވީމާ، މި އަހަރު ނިމޭއިރު، އަޅުގަނޑުގެ އަމާޒަކީ، އަޅުގަނޑުގެ ވަޢުދުގައި މި ދެންނެވި ބައި ފުރިހަމަކުރުން. މާނަޔަކީ މާލޭގައި އެއްވެސް ރައްވެއްސަކު ފުރަތަމަ ގެ ނެތިފައި، މި ދެންނެވީ ޢާއިލާއެއްގެ އެއްވެސް މީހެއްގެ، ނޫނީވިއްޔާ އިންޑިވިޖުއަލްކޮށް، މި ދެންނެވީ 18 އަހަރުން މަތީގެ ރައްޔިތުން، އެ މީހެއްގެ ގޭބީސީގައި، އެ މީހާގެ ޢާއިލާގައި ގޯއްޗެއް ނެތިފައި ހުރި އެއްވެސް މީހަކު ނުހުންނާނޭ. އެ މީހާއަށް ގޯތި، ނޫނީވިއްޔާ ފްލެޓް ލިބޭނެ ތަން ޔަޤީންކޮށްދެވިފައި ހުންނާނީ އިނގޭތޯ.
ދެން ސަރުކާރުން މަޝްރޫޢުތައް ކުރިއަށް ގެންދެވޭވަރަކުން އަޅުގަނޑުމެން މިހާރު ރަސްމާލެ މި ދެންނެވިހެން މި އަހަރުގެ ނިޔަލަށް އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ބިން ހިއްކައި ނިންމަން ވަރަށް ޔަޤީންކަން އެބައޮތް. ރިޔާސީ ބަޔާނުގައި އަޅުގަނޑު ދެންނެވި ގޮތަށް ނިމިގެންދާނީ.
ދެން ހަމަ އެގޮތަށް، ޔޫ.ޓީ.އެފް. ހިއްކުންވެސް އެބައޮތް. މި އަހަރު ފަށާނަން. ދެންގޮސް މި ދެންނެވި ހުރިހާ ތަނެއް. އެހެންވީމާ، ގޯއްޗާއި ފްލެޓާ، އެ މީހަކު ޗޫޒްކުރާ ގޮތަކަށް، އަޅުގަނޑުމެން މާލޭ ސަރަޙައްދުން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ކަށަވަރުކޮށްދޭނަން. 18 އަހަރުން މަތީގެ ހުރިހާ ރައްޔިތުންނަށް އިނގޭތޯ.
އެހެންވީމާ، މި ބިޔަ މަޝްރޫޢު، މިއީ މާލޭ ވާހަކަ އެކަނި. ހަމައެއާއެކީ މިހާރު އިޢުލާނުކޮށްފައި އޮންނާނެ. އިތުރު 57 ރަށެއްގައި ހައުސިންގ މަޝްރޫޢު ހިންގަން. މިހާރު އޭގެ ބިޑިންގ ސްޓޭޖް ކުރިއަށް އެދަނީ. މި އަންނަ ހަފްތާ، ނޫނީ ޢީދު ބަންދު ނިމޭ ހިސާބުން ބިޑްތައް ބަލައިގަންނަން ފަށާނެ. އެހެންވީމާ، ބިޑްތަކާ އެކީގައި އަޅުގަނޑުމެން ކޮންޓްރެކްޓަރ ފައިނޭންސް އުޞޫލުން، ނޫނީވިއްޔާ ބަޖެޓްތެރެއިން، ރާއްޖޭގެ 57 ރަށެއްގައި، އަޅުގަނޑު ވަޢުދުވީ 57 ރަށެއް. އެ 57 ރަށުގައި އެ ކަނޑައަޅާފައި އޮތް ޢަދަދަށް ފްލެޓް، ނޫނީވިއްޔާ ހައުސިންގ ޔުނިޓްތައް އަޅަމުންދާނީ.
އެހެންވީމާ، ގެދޮރުވެރިކަމުގެ މި ވަޢުދު ފުއްދުމުގައި، އަޅުގަނޑު ހަމަ އަބަދުވެސް ހުރި ގޮތުގައި މިހާރުވެސް މިހިރީ. ފުރިހަމަ ޔަޤީންކަން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ރައްޔިތުންނަށް ދެން. މި ދައުރު ތެރޭގައި، އެކި ފުރުޞަތުތައް، އެއީ ހައުސިންގ، ސޯޝަލް ފަސް ޕަސެންޓްގެ ލޯނު ސްކީމުން ވިޔަސް، ނޫނީވިއްޔާ މި ދެންނެވި ގޮތަށް ވިޔަސް، ކަށަވަރުކޮށްދޭނަން އަޅުގަނޑުމެން.
ޕްރެޒެންޓަރ:
ރައީސް، އަޅުގަނޑު ހަމަ މިއާ ގުޅޭ ސުވާލެއް ދަންނަވާލާނަން އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް ރައްޔިތުންގެ ވަރަށްބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް އޮތް ކަމެއްގައި ވަރަށް މުހިންމު، ވަރަށް އުފާވެރި އުންމީދުތަކެއް މަނިކުފާނު ތި ދެއްވީ އިނގޭތޯ. ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެން، މެނިފެސްޓޯ ތަންފީޒު ކުރައްވަން މަސައްކަތް ކުރެއްވިއިރުގައި، މެނިފެސްޓޯގެ މަސައްކަތަށްވުރެ ބުރަ މަސައްކަތެއް މަނިކުފާނު ކުރައްވަން ޖެހިވަޑައިގެންނެވި. ކުރީގައި ގޯހުން ހިނގާފައި ހުރި ކަންކަން ރަނގަޅުކޮށް، މާޔޫސްވެފައި ތިބި ރައްޔިތުންނަށް އުންމީދު އާކޮށްދެއްވުމުގެ މަސައްކަތް. އޭގެތެރެއިން އަޅުގަނޑަށް ހައުސިންގއާ ގުޅިގެން ފާހަގަކުރެވޭ އެންމެ މުހިންމު އެއްކަމަކީ، ކުރީގައި ދައުލަތުން ލިޔުންދީފައި، އެތައް ބަޔަކަށް ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ޔަޤީންކަން ދީފައި ތިބި އެތައް ބަޔަކަށް ކުރީގެ ސަރުކާރުން، ނިމުނު ސަރުކާރުން ވަނީ އެކަން ވަރަށްބޮޑު މާޔޫސްކަމެއްގެ ތެރެއަށް، ބައެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވޭ، ދީފައި އަތުލި ފްލެޓްގެ ވާހަކަ އިނގޭތޯ. އެ ކެޓަގަރީގައި ފްލެޓަށް އެދި ކުރިމަތިލި އެންމެހައި ރައްޔިތުންނަށް ފްލެޓް ލިބޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަމުގެ ލިޔުންދީފައި އޮތް ކެޓަގަރީއަކުން މުޅި ކެޓަގަރީ އެއްކޮށް ގެއްލުނު ވާހަކަ މި ދަންނަވަނީ. ދެން ހިޔާ މަޝްރޫޢުގެ ތެރޭގައި ބަދަލުތައް ގެނައުމުގެ ސަބަބުން، ބައެއް މީހުންނަށް ވަރަށް ބޮޑު މާޔޫސްކަމެއް ލިބިފައި އޮތީ. މަނިކުފާނު ވެރިކަމަށް ވަޑައިގަތުމާ އެކީގައި، މި ރައްޔިތުން ވަރަށް ބޮޑު އުންމީދެއްގައި ތިބީ. އެ އުންމީދު އަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރަނީ، ދެންމެ މަނިކުފާނު ތި ވިދާޅުވި ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ކިހާވަރަކަށް ފުރިހަމަކުރެއްވިދާނެތޯ؟
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު:
އާދެ، ފުރިހަމަކުރާނަން. އަޅުގަނޑުގެ ވަޢުދުތައް ފުއްދާނަން. އަޅުގަނޑު ހަނދާން އެބަހުރި، ރައީސް ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި ފައިނަލް ލިސްޓަށް އަރާފައި ތިބި އެތައް ބަޔަކު، ރައީސް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙުގެ ވެރިކަމުގައި ހަމަ ކެންސަލްކޮށްލީ. އެއްވެސްކަހަލަ އިންޞާފަކުން ނޫން. މި ސަރުކާރުން ފުރަތަމަ އަޅަން ފަށާ ސޯޝަލް ހައުސިންގގެ ތެރެއިން އެ މީހުންނަށް ފްލެޓް ހަވާލުކުރާނަން. ދެން މިހާރު މިއިން އެއްވެސް މަޝްރޫޢެއްގެ ތެރެއިން ލިބިއްޖިއްޔާ، ހަމަ ޢާންމު އުޞޫލުން ނުލިބޭނެ. އެ ދެން އެއީ އިސްތިސްނާ ދޮގެއްތޯ؟
އަޅުގަނޑު މިހެން ދަންނަވާ ކޮންމެ އެއްޗެއްގައިވެސް ޢާންމު އުޞޫލު ހަމަ އެޕްލައި ވާނެ އިނގޭތޯ. މިހާރު މި ހިންގާ ގެދޮރުވެރިޔާ ސްކީމް، ނޫނީވިއްޔާ އެހެން ސްކީމެއްގެ ތެރެއިން، ނޫނީވިއްޔާ މިދިޔަ ސަރުކާރުން ފެށި ސްކީމެއްގެ ތެރެއިން މިހާރު ލިބިފައި އޮތީ ސޯޝަލް ހައުސިންގ. އަބަދުވެސް އޮންނަ ގޮތް، ސަރުކާރުގެ ސޯޝަލް ހައުސިންގ ޕްރޮގްރާމަކުން ލިބިއްޖިއްޔާ، ދެން ނުލިބޭނޭ، ވަކި މުއްދަތެއް ވަންދެން އެންމެ ކުޑަވެގެން. އެހެންވީމާ، އެ އިސްތިސްނާ އަބަދުވެސް އޮންނާނެ. އެކަމަކު ޢާންމު ވަޢުދަކީ، މިދިޔަ ސަރުކާރުން ކެންސަލްކޮށްލި ހުރިހާ އެންމެންނަށް، ކުރީ ސަރުކާރުން ލިބިފައި، ރައީސް ޔާމީންގެ ވެރިކަމުގައި ލިބިފައި، ރައީސް އިބްރާހީމް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް ކެންސަލްކޮށްލި އެންމެންނަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ފުރަތަމަ ހައުސިންގ ޕްރޮޖެކްޓް ތެރެއިން ހަމަޖައްސާނަމޭ.
ޕްރެޒެންޓަރ:
ރައީސް، ދެން މި ފަހުން މަނިކުފާނު އެޅުއްވި އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް ފިޔަވަޅަކީ، ދިވެހި ރައްޔިތުން ވަރަށް ޒަމާންތަކެއް ވަންދެން ކަންބޮޑުވުން ފާޅުކުރާ މައްސަލައެއް، ކަރަންޓް ބިލުގެ މައްސަލަ އިނގޭތޯ. ބައެއް ބޭފުޅުން ވިދާޅުވޭ، ސްޓެލްކޯއިން ތިމަންނަމެންގެ ގޭގައި ނާރާވަރަށް ބިލް ކުރަނީއޭ. ފެނަކައިން މިހެން ހަދަނީއޭ. މަނިކުފާނު މިވަނީ އިއްޔެ ގޭބީސީތަކުގެ ކަރަންޓް ޓެރިފް ރޭޓުތައް ކުޑަކުރައްވަން އިޢުލާނު ކުރައްވާފައި. މިއީ އާދަޔާ ޚިލާފު އުފަލެއް ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭނެ ކަމެއް ކަމަށް އަޅުގަނޑަށް ގަބޫލުކުރެވޭ. އެއީ، އެތައް ޒަމާނެއް ވެއްޖެ، މި މައްސަލައިގެ ޝަކުވާ ސަރުކާރަށާއި، އެކި ތަންތަނަށް އުފުލާތާ. އެހެންނަމަވެސް، މިވާގޮތްވެސް ސާފުނުވެގެން ރައްޔިތުން އުޅޭ މައްސަލައެއްގެ ގޮތުގައި މި މައްސަލަ އޮތީ.
ދެން އަނެއް ސުވާލަކީ، މި މައްސަލަ މިގޮތަށް މަނިކުފާނު ކަނޑައެޅުއްވީމާ، ދެން ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ކުންފުނިތަކަށް ވާނީ ކިހިނެއްތޯ؟ މިވެސް ވަރަށްގިނަ މީހުން ކުރާ ސުވާލެއް. އަބަދު ސަބްސިޑީ ދީގެން، ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ކަމަށްވާނަމަ، ކުންފުނިތައް ބަނގުރޫޓުވެ، ދައުލަތުގެ މާލިއްޔަތަށް، އޭގެ ވަރަށް ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ވާނެ. ކިހިނެއްތޯ މަނިކުފާނު ދެކެވަޑައިގަންނަވަނީ؟
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު:
އާދެ، ވަރަށް ރަނގަޅު ވާހަކަފުޅެއް ތި ވިދާޅުވީ.
ކަރަންޓުގެ އަގު ކުޑަކުރަން އަޅުގަނޑު މި ނިންމީ އިނގޭތޯ. ކަރަންޓުގެ އަގު، 100 ޔުނިޓަށްވުރެ ދަށް ބޭންޑް، އެންމެ ކުޑަ ބޭންޑް. އެ ބޭންޑް، 1/50 ރުފިޔާގެ ބަދަލުގައި، 1/25 ރުފިޔާއަށް. މިއީ ފެނަކައިގެ ކަސްޓަމަރުންގެ 19.3 ޕަސެންޓް މީހުން ފޯލްވާ ބޭންޑް. ނޫނީވިއްޔާ ގާތްގަނޑަކަށް ފަސްބައިކުޅަ އެއްބައި. ދެން 100 އިން ގޮސް 400 ޔުނިޓާ ދޭތެރޭގައި، ހަމަ ގާތްގަނޑަކަށް ޢާންމު ރައްޔިތުންގެ ގިނަ މީހުން ފޯލްވާނެ. މާލެވެސް ހިމެނޭހެން. އެ މީހުން އަތުން ނަގަމުންދިޔަ 1/50 ރުފިޔާއިން ގޮސް -/2 ރުފިޔާ ކޮންމެވެސް އެއްޗަކާ ހަމަޔަށް. މި ހުރިހާ ބޭންޑެއް 1/50 ރުފިޔާއަށް ފްލެޓްކޮށް، ފްލެޓް ރޭޓެއް މި ހަމަޖެއްސީ. ދެން 400 އަށްވުރެ މަތީ ބޭންޑްތަކުގެ އަގުތައް ހުރި އަގުގެ 10 އިންސައްތަ ކުޑަކޮށްލީ. 10 އިންސައްތަ ކުޑަކޮށްލީ. އެހެންވީމާ، މި ބަދަލު މި ގެނައީ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ތާރީޚުގައި، އަޅުގަނޑަށް އެނގިގެން ފުރަތަމަ ފަހަރު މިކަހަލަ ކަމެއް ކުރި.
ދެން މިކަން އަޅުގަނޑު މިކުރީ ވަރަށް ސިމްޕަލްކޮށް. އަޅުގަނޑު ބޭނުމެއްނޫން، ކުންފުނިތަކުގެ އިންއެފިޝަންސީ، ނޫނީވިއްޔާ ސަރުކާރުން އެނަރޖީ ޕޮލިސީ މެނޭޖް ކުރުމުގައި ހުރި މައްސަލަތަކެއްގެ ބަރޑަން، ރައްޔިތުން ނަގާކަށެއް. ސަރުކާރެއްގެ ބޭނުމަކީ، ރައްޔިތުންނަށް ލުއިފަސޭހަ ކޮށްދިނުން. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު މި ނިންމީ، ރައްޔިތުންގެ އާމްދަނީ ހުރި މިންވަރުން، އަތްފޯރާފަށުން ލުއިފަސޭހަކޮށް ކަރަންޓުގެ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭން. ދެން އެކަން މެނޭޖް ކުރުމަށްޓަކައި ކުރަންޖެހޭ ކަންތައްތައް ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ ތެރެއިން ކުރާނެ. އެއީ، ސްޓެލްކޯގެ އެފިޝަންސީ ރަނގަޅު ކުރަން ޖެހިފައި. ފެނަކައިގައި ވަރަށްގިނަ ފައިނޭންޝަލް އިޝޫސްތައް އެބަހުރި. ރަނގަޅު ކުރަންޖެހޭ. ރިނިއުބަލް އެނަރޖީއަށް ވަރަށްބޮޑު އިންވެސްޓްމަންޓެއް އަޅުގަނޑުމެން ކުރާނަން. މިއީ އަޅުގަނޑު އިޢުލާނުކޮށްފައި އޮތް އެއްޗެއް.
އަޅުގަނޑުމެންގެ މި ސަރުކާރުގެ ބާކީ މިއޮތް ދުވަސްކޮޅު ތެރޭގައި، 2028އާ ހަމަޔަށްދާއިރުގައި، އަޅުގަނޑުމެންގެ ޓާގެޓަކީ، 30 އިންސައްތައަކީ ރިނިއުބަލް ސޯސް އޮފް އެނަރޖީއެއް ހޯދައި، ކަރަންޓަށް ހަދަން ނޫންތޯ؟ އެހެންވީމާ، އެގޮތުންނާއި، އަދި އިތުރު ގޮތްގޮތުން، ކުންފުނި، ޚާއްޞަކޮށް، މި ދެ ކުންފުނި ހަރުދަނާކުރުމާއި، މިކަންކަމުގެ ތެރެއިން އަޅުގަނޑުމެން މިކަން ދެކޮޅުޖައްސާނަން.
މިކަން ކުރާނެގޮތް މިއޮތީ ވަށާޖެހޭގޮތަށް ރޭވިފައި. އެހެންވީމާ، ސަސްޓެއިނަބަލް ގޮތުގައި، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތުގައި މި ނިންމި ރޭޓުތައް، މި ނިންމި އަގުތަކަށް ތަންފީޒު ކުރުމުގައި ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް ސަރުކާރުން ކުރާނަން. ރައްޔިތުންނަށް މި ބާރޑަން، މިދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި ޕާސްކޮށްގެން، ސަރުކާރުތަކުން ކުރި ކަންކަމަކީ، އަޅުގަނޑުގެ ސިޔާސަތެއް ނޫން. އަޅުގަނޑު މިދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި، މި ދޮޅުއަހަރެއްހާ ދުވަސް މި ބެލީ، މިކަމުގައި ދެން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ގެންދެވޭނެ ހިސާބެއް. އެހެންވީމާ، ހުރިހާ ކަމެއް ރަނގަޅަށް އަޅުގަނޑު ޗެކްކޮށް ހަދާފައި، ދެން ކުރިއަށްދާނެ މަގު ކުރަހާފައި، އަޅުގަނޑުމެން ޑިޒިޝަން މި ނެގީ. 1 ޖޫންއިން ފެށިގެން އަގުތައް ކުޑަކުރަން. އެއީ، ހަމަ ރާއްޖޭގައި ހުރިހާ ރަށެއްގައި. މާލެއެއް، ރަށްރަށެއް ކިޔާނެ ކަމެއް ނެތް. ހުރިހާ ރަށެއްގައި ހަމަ އެކީގައި މި ބަދަލުވާނީ. ސްޓެލްކޯގައިވެސް، ފެނަކައިގައިވެސް. އަދި އެމް.ޑަބްލިޔޫ.އެސް.ސީ. އިން ކަރަންޓް ދޭ ރަށެއްވިޔަސްވެސް. އެހެންވީމާ، ހުރިހާ ކުންފުންޏަކުން ކަރަންޓް ދޭނީ މި އަގުތަކުގައި.
ޕްރެޒެންޓަރ:
ރައީސް، އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި އިޢާދަކުރަނިވި ހަކަތައިގެ ވާހަކަ ރައީސް ފާހަގަކުރެއްވީމަ، އަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރަނީ، މިވެސް ރާއްޖޭގެ މި މާޒީއަށް ބަލާއިރުގައި، ޢާންމު ރައްޔިތުން ވަރަށްގިނަ ސުވާލުތައް އުފައްދާ ކަމެއް. އިޢާދަކުރަނިވި ހަކަތައިގެ ދާއިރާ ފުޅާކުރުމާއި، އެއަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ބޮޑުކުރުމުގެ ނަމުގައި ބައެއް ސަރުކާރުތަކުން އެބަހުރި، ބޭރުގެ ވަރަށް ބޮޑެތި ހިލޭ އެހީވެސް ހޯދާފައި. ލޯނުވެސް ނަގާފައި އެބަހުރި. އެހެންނަމަވެސް، މި ހޯދި ފައިސާއާއި، ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ނަމުގައި މި ކުރި ކަންކަމުގެ ތެރެއިން އެކަށީގެންވާވަރުގެ ޙައްލެއް ރާއްޖޭގައި މި ހަކަތައިގެ ދާއިރާއަށް އައިސްފައި ނެތްކަން މިއީ ވަރަށްބޮޑު މާޔޫސްކަމެއް ރައްޔިތުންނަށް ކުރުވާ ކަމެއް. އަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރަނީ، މަނިކުފާނު ވަރަށް ޔަޤީންކަމާ އެކީގައި، އިޢާދަކުރަނިވި ހަކަތައިގެ ވަރަށްބޮޑު، މުހިންމު އަމާޒެއް ކަނޑައަޅުއްވައިގެން މަސައްކަތް ކުރައްވާއިރުގައި، މިފަހަރު ރައްޔިތުންނަށް، މިދިޔަ ސަރުކާރުތަކުން ކުރި ކަންތައްތައް އިޢާދަކުރެވޭނެ ކަމުގެ ކިހާވަރެއްގެ ޔަޤީންކަން އެބައޮތްބާ؟
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު:
އަޅުގަނޑު ފުރިހަމަ ޔަޤީންކަން މިދެނީ. އަޅުގަނޑު މިކަންކަން ކުރަނީ ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާ އެކީގައި އިނގޭތޯ. އެހެން ސަރުކާރުތަކުން އެކަންކަން ކުރި ގޮތަކީ ދެން ރައްޔިތުންނަށް ކަމުނުދާ ކަމެއްވީމަ ދޮގެއްތޯ، އަޅުގަނޑާ މިކަން ހަވާލުކޮށްފައި މިއޮތީ.
ދެން މިސާލަކަށް، ރ. އަތޮޅު ވާދޫ އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑު މިހާރު އެއޮތީ ކަނޑައަޅާފައި. ޕައިލޮޓް ޕްރޮޖެކްޓެއް ގޮތުގައި އެ ރަށް އެކީގައި، އިޢާދަކުރަނިވި ހަކަތައިން ހިންގަން. ސަރުކާރުގެ ބަޖެޓުން ޚަރަދުކޮށްގެން މިހާރު އެ މަޝްރޫޢު ފެށިފައި އެއޮތީ. ދެން ރައްޔިތުންނަށް ފެނިވަޑައިގަންނަވާނެ، އެކަން ދާގޮތް ދޮގެއްތޯ؟ އަޅުގަނޑުގެ އަމާޒަކީ، އަޅުގަނޑުމެން މަސައްކަތް މި ކުރަނީ އެގޮތަށް. އަދި ނިމޭނެއެކޭ ނޫން. މަސައްކަތް މި ކުރަނީ، ސެޕްޓެންބަރު މަހުގެ ނިޔަލަށް ދާންވާއިރަށް، އެ ރަށް އެކީގައި ކޮންވަރޓް ކުރަން. އެކަން ކުރެވިއްޖިއްޔާ ހަމަ ވަރަށް ޔަޤީން. ގައިމުވެސް މި އަހަރު ނިމެންވާއިރަށް، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެކަން ކުރާނަން އިނގޭތޯ.
ދެން ހަމައެއާއެކީގައި، އެއީ، ޕައިލޮޓް ޕްރޮޖެކްޓެއް. ދެން ހަމަ އެގޮތަށް، ބައެއް ރަށްރަށް ހަމަ ބޭނުންވާ ރަށްރަށަށް ފުރުޞަތު ދީގެން، ހަމަ މުޅި ރަށް ބަދަލުކުރާނީ.
ދެން ކޫލް ސްކޫލް ޕްރޮޖެކްޓް. ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ސްކޫލެއްގެ ހުރިހާ ކްލާސްރޫމަކާއި، ހޯލުތަކާއި، ސްޓާފްރޫމްތައް. ދެން މިހާރު ސްޓާފްރޫމްތައް އޭ.ސީ.ކަންނޭނގެ. މިހެންހުރި ހުރިހާ ތަނެއް އަޅުގަނޑުމެން ފިނިކުރަން މި ނިންމީ. އޭ.ސީ ހަރުކުރަން. އެ އޭ.ސީ.އަށް ޕަވަރ ކުރުންވެސް، އިޢާދަކުރަނިވި ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމަށް މި ނިންމީ. އެހެންވީމާ، މި ކަންކަމަކީ ހަމައެކަނި ދައްކާލާ ވާހަކައެއް ނޫނެއްނޫންތޯ؟ މިކަންކަން މި ކުރަނީ، ވަރަށް އިޚްލާޞްތެރިކަމާ އެކީގައި، ރައްޔިތުންނަށް ދެ ފުށް ފެންނަ ގޮތުގައި.
އެހެންވީމާ، ކުރީގައި މިދިޔަ މާޒީގައި އެދިޔަ ކަންކަން އެގޮތަކަށް ނުދާކަން ރައްޔިތުންނަށް މިހާރުވެސް ފެނިވަޑައިގަންނަވާނެ އިނގޭތޯ.
ޕްރެޒެންޓަރ:
މިދިޔަ ދެ ހަފްތާއަށް ބަލާއިރު، އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެންމެ ބޮޑަށް ފެނުނު، މަނިކުފާނު ޞިއްޙީ ދާއިރާގެ ބޮޑެތި މަޝްރޫޢުތައް ފަށްޓަވައި، އަނެއްބައި މަޝްރޫޢުތަކުގެ ޢަމަލީ މަސައްކަތް ފެށްޓެވުން. އެގޮތުން، ރައްޔިތުންނަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެއްވުމުގެ ކަންކަން އިފްތިތާޙުކޮށްދެއްވައި، މިކަހަލަ މަސައްކަތްތަކެއްގައި އުޅުއްވި ތަން. އޭގެތެރެއިން ވަރަށް އުފާވެރި ޚަބަރެއް ރައްޔިތުންނަށް ލިބުނު. އެއީ، އާސަންދައިގެ ޚިދުމަތް، އެ ތަޢާރުފްވީ ފަހުން މިހާތަނަށް، އައިނު އަޅަންޖެހޭ މީހުންގެ ވަރަށް ބޮޑު ޝަކުވާއަކަށް ވެފައި އޮންނަނީ، 1000 ރުފިޔާ ދިނީމަ ދެން ވަރަށް އާދައިގެ ދުނިގަނޑަކާއި، ދެން ލޯގަނޑުކޮޅު އެކަންޏޭ މި ލިބެނީ. ދެން އަތުން ހޭދަކޮށްގެންނޭ މި ކުރަނީ. އައިނުގެ ވަކިހިސާބަކަށްވުރެ ދުނިގަނޑު އަގުބޮޑުވެއްޖިއްޔާ، ދެން އެއީ ބައެއް މީހުން ބުނަނީ އެއީ، ބިއުޓީ ސަރޖަރީއަކަށޭ އެވަނީ. އެހެންވީމާ، އާސަންދައަކުން އެއަކަށް އެހީއެއް ނުއެއްވެއޭ. ދެން ސަރުކާރުތަކުން މިފަދަ ރައްޔިތުންނަށް ވިދާޅުވެދެއްވާފައި ވަނީ، އެ ކަމެއް ކުރެވޭކަށް ނޯންނާނެއޭ، އާސަންދައިގެ ތެރެއިން. އެހެންނަމަވެސް، މާބޮޑު ބަޙުޘެއްނެތި މަނިކުފާނު އެކަން އިޢުލާނު ކުރައްވާފައި ވަނީ. އަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރަނީ މިއީ ކިހާވަރެއްގެ ކަމެއްބާވައޭ؟ ކިހާ ޢަދަދެއްގެ ރައްޔިތުންނެއްގެ ޝަކުވާއެއް މަނިކުފާނަށް އަޑުއިވިވަޑައިގެން ކުރެއްވި ކަމެއްބާވައޭ؟
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު:
ރިޔާސީ އިންތިޚާބުގައި، އަޅުގަނޑަށް ވަރަށް ގިނައިން އައިސްފައި އޮތް ކަމެއް މިއީ އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑު ދެންނެވިން، މިކަން ކުރާނަމޭ. ދެން މިދިޔަ ދުވަސްތަކުގައި އަޅުގަނޑުމެން ބަލަންޖެހޭ ކަންކަން ބެލީ. ބަލާފައި މިހާރު މިއޮތީ ނިންމާފައި، 1 ޖޫން އިން ފެށިގެން 1000 ރުފިޔާ ބަދަލުވާނެ 2000 ރުފިޔާއަށް. ދެން މީގެ އެޑްވާންޓޭޖް ނެގުމުގެ ފުރުޞަތެއް ނުދޭނަން، ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރއަކަށެއް އިނގޭތޯ. މި ޖެއްސި އަގު، 1000 ރުފިޔާއިން 2000 ރުފިޔާއަށް ހެދީމާ، ހަމަ އެއްކަލަ ފީކަޅާ ދުނިގަނޑު ދިނުމުގެ ފުރުޞަތެއް ނުލިބޭނެ. އައި.ޖީ.އެމް.އެޗް.ގައި އަޅުގަނޑުމެން ފަށާނަން މި މަސައްކަތް އިނގޭތޯ. އައި.ޖީ.އެމް.އެޗް.ގައި އައިނު ބިޒްނަސް ފަށާނަން.
ދެން ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގައި އައިނު ވިޔަފާރިކުރާ މީހުން ކިތަންމެ ހިތްހަމަނުޖެހުނަސް، އަޅުގަނޑަށް މައްސަލައެއް ނެތް. އަޅުގަނޑަށް މުހިންމީ ވިޔަފާރިވެރިން، ރައްޔިތުންނަށް އެ ދެވޭ ނިކަމެތިކަން ދިނުމުގެ އާދަ މި ޤައުމުން ފިލުވައިލުން. އެހެންވެ ސިނގިރޭޓް ބިޒްނަސްވެސް ރާއްޖެއަށް ގެނައުން ހުއްޓާލާފައި، އެހެން ކަމަކަށް ވަޑައިގަންނަވާށޭ. އަޅުގަނޑަށް މުހިންމީ ރައްޔިތުންގެ ޞިއްޙަތު.
އެހެންވީމާ، އައި.ޖީ.އެމް.އެޗް.ގައި އަޅުގަނޑުމެން މި ބިޒްނަސް ފަށާނަން. ދެން ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރގައި މިކަން ކުރައްވާ ބޭފުޅުންވެސް ޖެހޭނީ، އައި.ޖީ.އެމް.އެޗާ ކޮމްޕީޓް ކުރަން އިނގޭތޯ. އައި.ޖީ.އެމް.އެޗް.ގައި، ނޫނީވިއްޔާ މާލޭ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސް. ދެން އެހެން ކިޔަމާ. މާލޭ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސް، ހުޅުމާލެވެސް ހިމެނޭހެން، ވިލިމާލެވެސް ހިމެނޭހެން. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެން މިކަން ކުރާނަން ސަރުކާރު ހޮސްޕިޓަލްގައި އިނގޭތޯ. ހަމަ އެއާއެކީގައި، ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރުންވެސް ހަމަ އެ ފެންވަރުގެ އައިނު ދުނިގަނޑާއި އައިނު ހައްދައިދޭން ޖެހޭނީ. އެހެންނޫންތޯ؟ އެހެންވީމާ، އެކަން އެގޮތަށް ދާނީ.
ދެން ޖުމްލަކޮށް ދަންނަވަންޏާ، ޞިއްޙީ ދާއިރާ ތަރައްޤީކުރުމަކީ އަޅުގަނޑުގެ ހަމަ އެންމެ މުހިންމު ދެވަނަ ސިޔާސަތު. ނޫނީ ބޯހިޔާވަހިކަން. ބޯހިޔާވަހިކަމާ އެކީގައި ޞިއްޙީ ދާއިރާ. ދެން ހަމަ ގާތްގަނޑަކަށް އެކީގައިތާ އޮތީ މި ދާއިރާ. ޞިއްޙީ ދާއިރާ ރަނގަޅުކުރުމަކީ، ހަމަ ހުރިހާ ކަމަކާ ގުޅިލާމެހިފައި އޮތް ކޮމަން ކަމެއް.
އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑު މި ބަލަނީ، އިންސާނީ ވަސީލަތް އިތުރުކުރުމުގެ ގޮތުންވިޔަސް، ޢުމްރާނީ ވަސީލަތް އިތުރުކުރުމުގެ ގޮތުންވިޔަސް، އަދި އެހެންކަހަލަ އިކްއިޕްމަންޓްސް، މެޝިނަރީ، މިހެންގޮސް ކޮންސިއުމަބަލްސް، މި ހުރިހާ އެއްޗެހި ރަނގަޅުކުރުން ކަމުގައިވިޔަސް، ޖުމްލަ ވަށާޖެހޭ ގޮތެއްގައި ޞިއްޙީ ދާއިރާ ވަރުގަދަކުރަން.
ދެން މިދިޔަ ދުވަސްކޮޅުގެ ތެރޭގައި، އިރާދަކުރެއްވީތީ އަޅުގަނޑުމެން ވާނީ ވަރަށްގިނަ ކަންތައްތަކެއް ފަށާފައި. ވަރަށްގިނަ ކަންކަން ހާސިލުވެސް ކޮށްފައި. މިހާރުވެސް ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި 4000 މިލިއަން ރުފިޔާއަށްވުރެ ގިނަ ޞިއްޙީ މަޝްރޫޢުތައް އެބަ ހިނގާ. ދެން މިއީ ވަރަށްގިނަ މަޝްރޫޢު.
މާލޭ ސަރަޙައްދަށް ބަލައިފިއްޔާ، އައި.ޖީ.އެމް.އެޗް.، މާލޭ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސް ތަރައްޤީ ކުރުމަށް މި ކުރެވޭ މަސައްކަތް. ދަރުމަވަންތަ ހޮސްޕިޓަލް، ޓަރޝަރީ ފެންވަރަށް ހަމަ ޕްރޮޕަރ ހޮސްޕިޓަލަކަށް ބަދަލުކޮށް މަސައްކަތް ފަށާފައި އެވަނީ. އައި.ޖީ.އެމް.އެޗް.ގެ 75 އެނދުގެ ސަރޖިކަލް މަލްޓި-ސްޕެޝަލިޓީ ވަރޑެއް އެވަނީ ފަށާފައި. ތިޔަބޭފުޅުން ޑޮކްޓަރުންނާ ސުވާލުކޮށްލެއްވީމާ އެނގިވަޑައިގަންނަވާނެ. އެ ބޭފުޅުން ވިދާޅުވާނެ. އެ ބޭފުޅުންގެ ކިޔުގައި ތިބި، އޮޕަރޭޝަން ނުކުރެވިފައި ތިބި އެތައް ޕޭޝަންޓުންނެއް، އޮޕަރޭޝަން ކުރުމާ އެކީގައި މިހާރު ވަރޑަށް ގެންދެވޭނެކަން އިނގޭތޯ. ހުޅުމާލޭގައި، އީ.އާރު ދެގުނަކޮށްދީފިން. ހުޅުމާލޭގައި އެތައް ޚިދުމަތެއް މިދިޔަ އަހަރު ނޮވެންބަރުގައި ފެށިން. އައި.ޖީ.އެމް.އެޗް.ގައި ކުޑަކުދިންގެ ޚާއްޞަ އީ.އާރެއް ހުޅުވިން. އޭގެ ސަބަބުން މުޅި އީ.އާރުގެ މި އޮންނަ ކްލޮގްވުމަށްވެސް ވަރަށްބޮޑު ލުޔެއް ލިބުނު. ދެން މިހެންގޮސް އެތައް ކަމެއް ކުރެވިއްޖެ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، ކުރަމުންވެސް ދާނަން. ހުޅުމާލޭގައި 250 އެނދުގެ ހޮސްޕިޓަލެއް އެޅުމަށްޓަކައި މިހާރު އޭގެ ފީޒިބިލިޓީއާއި، ފައިނޭންޝަލް، އެ ހަދަންޖެހޭ ހިސާބުތައް ހެދުމާ، މިކަންކަން އެ ހިނގަނީ.
އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުގެ އަމާޒަކީ، ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދިވެހި ރައްޔިތުން ބޮޑު ތަކުލީފު އުފުލާފައި، އާސަންދައިންނާއި، އެންސްޕާއިން ފައިސާ ހޯދައިގެން، އަދިވެސް އެހެން ގޮތްގޮތުން ސަލާން ޖަހައިގެން ބޭރަށް ގޮސްގެން މި އުޅެންޖެހޭ އުޅުން ނިމުމަކަށް ގެންނަން އިނގޭތޯ. އެކަން ނިމުމަކަށް ގެނައުމުގައި، މާލޭސިޓީ، މި ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސްއާއި، ޓަރޝަރީ ފެންވަރުގައި އަޅުގަނޑުމެން ތަރައްޤީ ކުރަން ނިންމާފައި އޮތް، އައްޑޫ، ކުޅުދުއްފުށި، ތިނަދޫ، އުނގޫފާރު، މިހެންގޮސް ބައެއް ރަށްރަށް. މިތަންތަނުގައި ޓަރޝަރީ ފެންވަރުގައި، ހަމަ ރަނގަޅު ފެންވަރުގެ، މާލެއާ ދެން އެއް ފެންވަރެއްގައި ހޮސްޕިޓަލްތައް ޤާއިމުކުރުމާ، މިހެންގޮސް ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލްތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުން. މި ހުރިހާ ކަމެއްގެ ތެރެއިން ބަލިބައްޔަށް ފަރުވާ ހޯދަން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދާންޖެހޭވަރު ކުޑަކުރުން.
އަދި އޭގެއިތުރަށް، ބަލި ޖެހުމުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ކުރަންޖެހޭ ކަންކަމަށް ހަމަ އެވަރަށް ޚަރަދުކުރުން. ޕްރިވެންޓިވް ހެލްތް ކެއަރ. އެކަން މިއޮއްހާ ދުވަހު ނުކޮށް ސަރުކާރުތަކުން މިތިބީ. އެކަން ނުކޮށް ބަހައްޓާފައި، ހަމަ ބޭސްފަރުވާއަށް ދެން އެކުރާ ކަމެއް ކުރޭ. އެކަމަކު ބަލިވުމުގެ ކުރިން ކުރަންޖެހޭ ކަންކަން ކޮށްފިއްޔާ، އަޞްލު އެއީ އިންވެސްޓްމަންޓަކީ. ޞިއްޙަތަށް ކުރެވޭ ޙަޤީޤީ އިންވެސްޓްމަންޓަކީ. އެހެންވީމާ، އަޅުގަނޑުމެން އެ މަސައްކަތަށް އެހާ ސަމާލުކަން ދެނީ، ވޭޕް މަނާކޮށް، ސިނގިރޭޓް، ޖެނެރޭޝަނަލް ބޭން ގެނައުމާ، ދެން މިހެންގޮސް އެތައް ކަމެއް މި ކުރަނީ. ކެންސަރު ބަލިންނާއި، ދެންހުރި ބަލިތަކުން ދުރުކުރުމަށްޓަކައި. ވަށާޖެހޭ ޞިއްޙީ ނިޒާމު، ޞިއްޙީ ސިޔާސަތެއް އަޅުގަނޑުމެން މި ގެންގުޅެނީ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މިގޮތުގައި އަޅުގަނޑުމެން ކުރިއަށް ގެންދާނަން. އެތައް ބަޔަކަށް މި ދާއިރާއިން ވަޒީފާވެސް އިރާދަކުރެއްވީތީ މިހާތަނަށް އައިއިރުގައި ދެވިއްޖެ. މާލެއިން އެކަނި މިހާތަނަށް މި ސަރުކާރު އައި ފަހުން 700 އަށްވުރެ ގިނަ ވަޒީފާ، ޞިއްޙީ ދާއިރާއިން ދެވިފައި ވަނީ. ދެން ރާއްޖޭގެ އެހެން ހުރިހާ ތަނެއް އެއްކޮށްލައިގެން، 1200 އަށްވުރެ ގިނަ ވަޒީފާ ދެވިއްޖެ. ޞިއްޙީ ދާއިރާއިން އެކަނި. މިއީ ދުވަހަކުވެސް ކުރެވުނު ކަމެއް ނޫން. ދުވަހަކުވެސް ކުރެވުނު ކަމެއް ނޫން.
އެހެންވީމާ، ޞިއްޙީ ދާއިރާ ތަރައްޤީ ކުރުމަކީ، ހަމަ ކޮންމެހެންވެސް އަޅުގަނޑުމެން ކުރާނެ ކަމެއް. ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި ފެންނާނެ، މި ދާއިރާ ޑިޖިޓަލައިޒް ކުރެވޭ ތަން. "މޯލްޑިވްސް 2.0"ގެ މި ޤައުމީ ސިޔާސަތުގެ ތެރެއިން ޤައުމީ ޕްރޮގްރާމްގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޑިޖިޓަލައިޒް ކުރެވޭނީ ޞިއްޙީ ދާއިރާ. އޭގެ ފައިދާ ވަރަށްބޮޑުވާނެ. ޕްރައިވެޓް ކުލިނިކްތަކުން ޓެސްޓް ހަދަނީ ނޫންތޯ؟ ނޫނީވިއްޔާ މި ކުރަނީ ނޫންތޯ؟ އެ ޑޭޓާ ނުލިބޭ ނޫންތޯ ހޮސްޕިޓަލްތަކަކަށް. މިކަން ކުރީމަކާ ދެން އެއްވެސް މީހަކަށް ނުފޮރުވޭނެ ޑޭޓާއެއް. ޤާނޫނެއް މި ހަދަނީ މިކަމަށް. "މޯލްޑިވްސް 2.0 ޤާނޫނު" އަންނާނީ. ރާއްޖޭގައި ނުހުންނާނެ، މި ޤާނޫނު އެޕްލައި ނުވާނެ އެކަކުވެސް. އެހެންވީމާ، ޕްރައިވެޓް ސެކްޓަރއެއް، އެހެން ތަނެއް ބަލާނެ ކަމެއް ނެތް. ޞިއްޙީ ދާއިރާގައި، ކޮންމެ ރައްޔިތެއްގެ، އެ މީހެއްގެ މި ޑިޖިޓަލް އައި.ޑީ. ކާޑު ޤާއިމުވެގެންދާއިރު، އެ އައި.ޑީ. ނިޒާމުގެ ތެރެއިން އެ މީހާގެ ޑޭޓާ ހުންނާނީ ހޯދިފައި. އެހެންވީމާ، ފަރުވާދޭ މީހާއަށް ވަރަށް ފަސޭހަވާނެ. އޭނާގެ ކުރީގެ ހިސްޓްރީ ހޯދަން ވަރަށް ފަސޭހަވާނެ. އަމިއްލައަށްވެސް އެކްސެސް ވެވޭނެ. މިހާރު ހުރި އެކިކަހަލަ ކުދިކުދި ޕޯޓަލްތައް އެއްކޮށްލެވި، ހަމަ އެއް ނިޒާމެއްގެ ތެރެއަށް ދާނީ. އަޅުގަނޑުމެން އެންމެ ފުރަތަމަ ޑިޖިޓަލައިޒް ކުރާނީ ޞިއްޙީ ދާއިރާ. އެހެންވީމާ، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ ކުރިއަށް އޮތީ ވަރަށް އުފާވެރި ދުވަސްތަކެއް.
ޕްރެޒެންޓަރ:
ރައީސް، އަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރަނީ އިނގޭތޯ. ތި ވިދާޅުވިހެން، ހިސާބުތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެބަ ފެނޭ، ޞިއްޙީ ދާއިރާއަށް މަނިކުފާނުގެ ސަރުކާރު ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގެންނެވި ފަހުން އައި އެދެވޭ ކުރިއެރުން. އެގޮތުން، މި ވޭތުވެދިޔަ 30 އަހަރު ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޤާއިމުނުކުރެވޭވަރަށް މާލޭ ސަރަޙައްދުގެ، ސަރުކާރު ހޮސްޕިޓަލްތަކުގެ އެނދު އިތުރުކުރުން އެއީ، ވަރަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ކަމެއް ގޮތުގައި ވަރަށްގިނަ މީހުން ފާހަގަކުރޭ. މިއާއެކީގައި، އަދި ޢާންމު ޞިއްޙަތު ސަލާމަތް ކުރުމަށާއި، އަދި ސަރުކާރުގެ މި ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި ޚިދުމަތް ފުޅާކުރުމަށް ކުރައްވާ މަސައްކަތް މިއީ ވަރަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމެއް. މިކަންކަމާ ގުޅިގެން ދާދިފަހުން ޑަބްލިޔޫ.އެޗް.އޯ.އިން މަނިކުފާނުގެ އަގު ވަޒަންކޮށް، އެކަން ފާހަގަވެސް ކުރައްވާފައި ވަނީ. އަޅުގަނޑު ހިތަށްއަރަނީ، މިކަންކަން ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތަކަށް ކުރިއަށް ގެންދިޔުމުގެ މަސައްކަތް ކުރައްވަމުންދާއިރުގައި، މިހާރުވެސް ބައެއް ރައްޔިތުންގެ ޝަކުވާއެއް އެބައޮތް. އެއީ، މިސާލަކަށް، އާސަންދައިގެ ތެރެއިން ޚިދުމަތް ދިނުމުގައި، ބައިކުޅަބައި ނަގާފައި، އަނެއްބައި އަތުންދޭ މައްސަލައާއި، ދެން ޞިއްޙީ ޚިދުމަތުގެ ތެރެއިން މި ޖާގަ ނުލިބުމުގެ މައްސަލައާއި، މިހެންހުރި ބައެއްކަހަލަ ކުދިކުދި މައްސަލަތައް. މިކަންކަން ޙައްލުކުރައްވަން، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ޙައްލުކުރައްވަން ކޮބައިތޯ މަނިކުފާނު ކުރައްވާ މަސައްކަތަކީ؟
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު:
އަދިވެސް ވަރަށްގިނަ ކަންކަން ކުރެވެން އެބަހުރި އިނގޭތޯ. މިއީ ހަމަ ފެށުމެއް ދޮގެއްތޯ؟ މީގެތެރެއިން ދާނެ އެތައް ކަމެއް. މިސާލަކަށް، މާލޭ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސްގައި މަސައްކަތްކުރާ ޑޮކްޓަރުން. މި ޑޮކްޓަރުން، ޕޭޝަންޓުން ބަލާ ޢަދަދު އިތުރުކުރަން އެބަޖެހޭ. ސަރުކާރުން ކިޔަވައިދީފައި ތިބި ޑޮކްޓަރުން މިއީ ދޮގެއްތޯ؟ އެހެންވީމާ، ޑޮކްޓަރުންވެސް ޕްރައިވެޓް ކުލިނިކްތަކުގައި، ޕޭޝަންޓުން ބަލަން، ހޮސްޕިޓަލް ދޫކޮށްލާފައި ގޮސް މި ކުރާ ކަންކަން. އެހެންނޫންތޯ؟ މިކަންކަން ރަނގަޅުކުރެވި، މާލޭ ގްރޫޕް އޮފް ހޮސްޕިޓަލްސްގެ ތެރެއިން. މި ދެންނެވީ އެންމެ މައި ހޮސްޕިޓަލްވީމަ. ދެން އެހެން ހޮސްޕިޓަލްތަކަށް ސޭމް ޕޮލިސީ އަންނާނީ. ސަރުކާރުގެ ހޮސްޕިޓަލެއް ވިއްޔާ.
ޕޭޝަންޓުން ބަލާ ޢަދަދު އިތުރުކުރުން ޔަޤީންކުރާނަން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އިނގޭތޯ. ހަމަ ކޮންމެ ޕޭޝަންޓަކަސް، ދޭންވާ ކެއަރދީގެން، ހަމަ ކޮލިޓީ ޓްރީޓްމަންޓް އެންޝުއަރ ކުރެވޭ، އެހެންނަމަވެސް، ގިނަ ޢަދަދަކަށް ޕޭޝަންޓުން ބަލާގޮތަށް ބަދަލުކުރެވޭނެ. މިހާރު ނައިޓް އޯ.ޕީ.ޑީ.ވެސް މި ފެށީ ނޫންތޯ، އެންމެ މުހިންމު ފަސް ދާއިރާގައި. މިކަމަށް ފާހަގަކުރެވިފައި އޮތް. އެއީ، ވަރަށް ބޮޑު ބެކްލޮގެއް، ވެއިޓިންގ ލިސްޓެއް އޮތީ. ދެން އެހެންވީމާ، ނައިޓް އޯ.ޕީ.ޑީ. ފެށީ. ދެން މީގެތެރެއަށް އަޅުގަނޑުމެން ގެންނާނަން، ސަރުކާރުން ކިޔަވައިދީފައި ތިބި، މިހާރު އެހެން ތަންތާނގައި ތިބި ޑޮކްޓަރުން އިނގޭތޯ. އެ ޑޮކްޓަރުންނަށް އިންސެންޓިވައިޒް ކޮށްދީގެން ގެނެސް، އެ މީހުން ލައްވައި، ރޭގަނޑު އޯ.ޕީ.ޑީ. ހިންގާނަން. އަދި ދުވާލުގެ އޯ.ޕީ.ޑީ.، ނޯމަލް އޯ.ޕީ.ޑީ.ގައިވެސް ބަލާ ޢަދަދު އިތުރުކުރުވުމާއި، ދެން މިހެންގޮސް ވަރަށްގިނަ ކަންތައް ރަނގަޅުކުރެވި، އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އިންސެންޓިވައިޒް ކުރެވި، އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެގޮތެއްވިޔަސް، ޕްރޮފެޝަނަލް ޑޮކްޓަރުން، އެ މީހުންގެ ޚިދުމަތް ބަލައިގަންނާނަން އިނގޭތޯ. ހަމަ ބަލައިގަންނާނީ އެކަން ކުރަން އޮންނަ ރީތިގޮތުގައި. އެހެންވީމާ، ޑޮކްޓަރުންވެސް ހިތްހަމަޖެހިގެން، ޕޭޝަންޓުންވެސް ހިތްހަމަޖެހޭ ނިޒާމެއްގެ ތެރެއިން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ، އަޅުގަނޑުމެން މިކަންކަން ރަނގަޅުކުރާނަން ކުރިއަށް އޮތް ދުވަސްތަކުގައި.
ހަމައެއާއެކީގައި، އާސަންދަ ނިޒާމު ރަނގަޅުކުރަން މި ކުރެވޭ ކަންކަން. ބޭހުގެ ނިޒާމު ދޮގެއްތޯ؟ އެއާއެކީގައި އަދި ސަރޖަރީތަކާއި، މިކަންކަމާ، މި ބޭނުންކުރާ އާލާތްތައް އެހެންނޫންތޯ؟ މީގެ ކޮލިޓީ ބެލެހެއްޓުންވެސް ކުރަންޖެހޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އެބަ ކުރަންޖެހޭ. އެހެންވީމާ، ވަރަށްގިނަ ކަންކަން މީގައި އަދި އެބަހުރި ކުރަން އިނގޭތޯ.
ޕްރެޒެންޓަރ:
ރައީސް، ވަރަށްގިނަ މުހިންމު އުންމީދުތަކެއް ތި ދެއްވީ. ރައްޔިތުންގެ އުފާފާގަތިކަމާއި ކުރިއެރުމަށް މަނިކުފާނު ކުރައްވާ މަސައްކަތަށް އަޅުގަނޑު ވަރަށް ކާމިޔާބަށް އެދެން އިނގޭތޯ.
ނިންމާލަމުން އެއްވެސް އެއްޗެއް ފާހަގަކުރައްވަން ބޭނުންފުޅުތޯ؟
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު:
ދެން ޖުމްލަގޮތެއްގައި ހަމަ އަޅުގަނޑު ދަންނަވާނީ، އަޅުގަނޑު މި ކުރާ ކަމަކީ ވަޢުދު ފުއްދުމޭ. އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ އެކަމައިގެން ކުރިއަށްދާނަމޭ.
ޕްރެޒެންޓަރ:
ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ އިނގޭތޯ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު:
ރައްޔިތުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން، މިކަމުގައި ދެއްވާ އެއްބާރުލެއްވުމަށް.
ޕްރެޒެންޓަރ:
ރައީސް ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރިއްޔާ، އަޅުގަނޑަށް ވަގުތުކޮޅެއް ދެއްވި ކަމަށްޓަކައި އިނގޭތޯ. އަޅުގަނޑު އެދެނީ، ހަމަ މަނިކުފާނުގެ ވަޢުދުތައް ފުރިހަމަވެ، އޭގެ އުފާފާގަތިކަން އަޅުގަނޑުމެން އެންމެހައި ރައްޔިތުންނަށް ލިބުން. ހަމަގައިމުވެސް ރައްޔިތުންގެ އެންމެބޮޑު އުންމީދަކީ އެއީ އިނގޭތޯ. މަނިކުފާނަށް އަދިވެސް އެއްފަހަރު ޝުކުރު ދަންނަވަން އިނގޭތޯ.
ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު:
ޝުކުރިއްޔާ!
ޕްރެޒެންޓަރ:
އާދެ، އަޅުގަނޑު ދެންމެ ތިޔަބޭފުޅުންނާ ހަމަޔަށް މި ގެނެސްދިނީ، ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާ ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު ދެއްވި ވަރަށް ޚާއްޞަ އިންޓަރވިޔުއެއް. މި އިންޓަރވިޔުގައި ރައްޔިތުންގެ އުންމީދުތަކާ ގުޅުންހުރި ވަރަށް މުހިންމު ގިނަ ވާހަކަފުޅުތަކެއް، އެ މަނިކުފާނު ވަނީ ވިދާޅުވެދެއްވާފައި. ހަމަގައިމުވެސް މި ވާހަކަފުޅުތަކާ އެކީގައި، ތިޔަބޭފުޅުންގެ އުންމީދުތައް އާވެ، ތަރައްޤީގެ އުންމީދުގައި ތިއްބެވި ރައްޔިތުންނަށް އުފާވެރި ތަސައްލީއެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑު ޔަޤީންކުރަން. ޝައުޤުވެރިކަމާއެކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ މި އިންޓަރވިޔު ބެއްލެވި ކަމަށްޓަކައި އެންމެހައި ބޭފުޅުންނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ޝުކުރު ދަންނަވަން. ބާއްޖަވެރި، ރައްކާތެރި، އަމާން ދުވަހަކަށް އެދެން.
وَالسَّلَامُ عَلَيْكُمْ.
|
"ދުނިޔޭގެ ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ދުވަހުގެ މުނ(...TRUNCATED)
|
ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު
| "بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ\nالسَّلامُ عَل(...TRUNCATED)
|
"\"މޯލްޑިވްސް 2.0 ސަމިޓް\" ހުޅުވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތުގައި ރ(...TRUNCATED)
|
ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު
| "بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ\nاَلْحَمْدُ لل(...TRUNCATED)
|
"ދިވެހިރާއްޖޭގެ ކުޅިވަރު ޤާނޫނަށް 1 ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނަ(...TRUNCATED)
|
ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު
| "بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ\nاَلْحَمْدُ لل(...TRUNCATED)
|
"މ. މުލީ އެއަރޕޯޓް ހުޅުއްވައި ދެއްވުމުގެ ރަސްމިއްޔާތު(...TRUNCATED)
|
ޑޮކްޓަރ މުޙައްމަދު މުޢިއްޒު
| "بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ\nاَلْحَمْدُ ل(...TRUNCATED)
|
End of preview. Expand
in Data Studio
Dhivehi Speeches Dataset
This dataset contains speeches and articles scraped from the official website of the President's Office of the Maldives (https://presidency.gov.mv/). It is intended for research and language modeling purposes, especially for the Dhivehi language.
Dataset Structure
The dataset is provided as a single Parquet file: dhivehi_speeches.parquet.
Each row contains:
topic: The title or main topic of the speech/article.speaker: The name of the speaker (e.g., President, Vice President, etc.).content: The full text of the speech or article.
Collection Method
- Articles were crawled from the paginated press section of the President's Office website.
- Only unique articles are included; previously crawled articles are skipped on reruns.
- The crawler is polite, with delays and user-agent spoofing to avoid overloading the source website.
Usage Example
You can load this dataset directly with the Hugging Face Datasets library:
from datasets import load_dataset
ds = load_dataset('alakxender/dhivehi-speeches')
print(ds['train'][0])
License & Attribution
- The original content belongs to the President's Office of the Maldives.
- This dataset is provided for research and educational purposes only.
- Please cite the source if you use this data in your work.
- Downloads last month
- 6