instruction
stringlengths 21
50
| input
stringlengths 17
43
| response
stringlengths 16
87
|
|---|---|---|
Uygur yazısının Moğollara etkisini açıkla
|
Moğollar neden Uygur yazısını kullandı?
|
İdari ve bürokratik ihtiyaçlar nedeniyle.
|
Çin kaynaklarının Uygur tarihi için önemini açıkla
|
Çin kaynakları Uygurlar hakkında ne söyler?
|
Çin kaynakları Uygurların erken dönem yurtları ve yaşam biçimleri hakkında bilgi verir.
|
Göç Destanı’ndaki ses motifini açıkla
|
‘Göç’ sesi neyi ifade eder?
|
İlahi bir uyarıyı temsil eder.
|
Uygur müziğinin Çin’e etkisini açıkla
|
Çin müziği nasıl etkilendi?
|
Türk çalgıları Çin’e geçti.
|
Uygurların ticari faaliyetlerini açıkla
|
Uygurlar hangi alanlarda ticaret yaptı?
|
İpek Yolu ticaretinde etkin rol oynadılar.
|
Uygurların ilk ortaya çıktığı coğrafyayı belirt
|
Uygurların ilk yurdu neresidir?
|
Selenge Nehri'nin doğusu ve Bayırkuların kuzeyi Uygurların ilk yurdudur.
|
Uygurların devlet yönetimini değerlendir
|
Uygur yönetimi nasıldı?
|
Kültürde güçlü, siyasette sınırlıydı.
|
Maniheizmin kabul sürecini açıkla
|
Uygurlar Maniheizmi nasıl benimsedi?
|
Bögü Kağan aracılığıyla.
|
Uygur müziğinin gelişimini açıkla
|
Uygur müziği nasıldı?
|
Çok gelişmiş ve etkiliydi.
|
Uygurların matbaacılıkta yeniliğini açıkla
|
Uygurlar matbaada neyi başardı?
|
Hareketli harflerle baskı yaptılar.
|
Uygur edebiyatının gelişimini açıkla
|
Uygur edebiyatı nasıl gelişti?
|
Dini çeviri eserlerle gelişti.
|
Uygur adının Türk dünyasındaki kapsamını açıkla
|
Uygur adı tüm Türkleri kapsar mı?
|
Hayır, Uygur adı hiçbir zaman bütün Türkleri ifade eden bir terim olmamıştır.
|
Uygurların dini değişimini açıkla
|
Uygurlar hangi dinlere inanmıştır?
|
Budizm, Maniheizm ve İslamiyet.
|
Uygur kültür mirasının keşfini açıkla
|
Uygur eserleri nasıl bulundu?
|
Arkeolojik kazılarla ortaya çıkarıldı.
|
Uygur maden işçiliğini açıkla
|
Hangi madenler işlendi?
|
Altın, gümüş ve demir.
|
Uygur kâtiplerinin rolünü açıkla
|
Uygur kâtipleri ne iş yapardı?
|
Devlet yönetiminde yazışmaları yürütürdü.
|
Türeyiş Destanı’nı tanımla
|
Türeyiş Destanı ne anlatır?
|
Uygurların ilahi kökenini anlatır.
|
Kutadgu Bilig dönemindeki kültürel ortamı açıkla
|
Uygurlar bu dönemde nasıldı?
|
Budist ağırlıklı bir edebi ortam vardı.
|
Uygurların alfabe çeşitliliğini açıkla
|
Uygurlar neden çok alfabe kullandı?
|
Farklı kültürlerle etkileşim sonucu.
|
Uygur heykellerinin bulunduğu yerleri açıkla
|
Heykeller nerelerde bulundu?
|
Kuça, Hotan ve Akterek’te.
|
Uygur mimarisini tanımla
|
Uygur mimarisi nasıldı?
|
Çin ve Orta Asya etkiliydi.
|
Uygur tarımının özelliklerini açıkla
|
Uygurlar tarımda ne tür yöntemler kullandı?
|
Sulama kanallarıyla sulu tarım yaptılar.
|
Uygur-Çin ilişkilerinde şeker üretimini açıkla
|
Çinliler şekeri nasıl öğrendi?
|
Turfan bölgesinden şeker üretimini öğrendiler.
|
Uygur alfabesinin özelliklerini açıkla
|
Uygur alfabesi nasıldı?
|
Harflerin çoğu bitişik yazılırdı.
|
Uygur minyatürlerini tanımla
|
Minyatürler hangi konuları işler?
|
Dini ve dünyevi sahneler.
|
Uygurların tek Tanrı inancını açıkla
|
Uygurlar Maniheizmde neyi korudu?
|
Tek Tanrı inancını.
|
Balık terimini açıkla
|
Balık ne anlama gelir?
|
Surlu şehir demektir.
|
Maniheizmin toplumsal etkisini açıkla
|
Maniheizm toplumu nasıl etkiledi?
|
Savaşçı yapıyı zayıflattı.
|
Uygur kültürünün genel çerçevesini özetle
|
Uygur kültürü hangi alanlarda gelişmiştir?
|
Mimari, sanat, yazı, tarım, ticaret ve şehircilik alanlarında gelişmiştir.
|
Altun Yaruk eserini tanımla
|
Altun Yaruk nedir?
|
Budist inançları anlatan Uygurca bir eserdir.
|
İdi-kut unvanını açıkla
|
İdi-kut ne demektir?
|
Uygur hükümdarlarına verilen unvandır.
|
Uygurların göçebe yaşamını açıkla
|
Uygurlar başlangıçta nasıl yaşardı?
|
Konar-göçer bir yaşam sürüyorlardı.
|
Uygur şiir kültürünü açıkla
|
Uygur şiiri hakkında ne bilinir?
|
Çin kaynaklarında örnekleri vardır.
|
Uygur dini metinlerini tanımla
|
Uygur yazmaları hangi dinlere aittir?
|
Budist, Maniheist ve Nasturi metinlerdir.
|
Uygur kitaplarının konularını açıkla
|
Uygur kitapları neyi içerir?
|
Dinî ve ahlaki konular ağırlıktadır.
|
Ordu Balık kavramını açıkla
|
Ordu Balık nedir?
|
Hükümdar merkezli başkenttir.
|
Uygur toplumunda askerliğin rolünü açıkla
|
Uygurlar neden savaşçı bir toplumdu?
|
Dış tehditlere karşı güçlü bir askeri düzen zorunluydu.
|
Uygur yazısının uzun süreli kullanımını açıkla
|
Uygur yazısı ne zamana kadar kullanıldı?
|
15. yüzyıla kadar resmi yazışmalarda kullanıldı.
|
Uygurların Çin tarımını etkilemesini açıkla
|
Uygurlar Çin’e ne kazandırdı?
|
Birçok bitki tohumu Çin’e taşınmıştır.
|
Uygurların nüfus yapısını açıkla
|
Uygurların erken dönemdeki nüfusu nasıldı?
|
Kaynaklara göre Uygurlar sayıca az fakat disiplinliydi.
|
Uygur resim sanatındaki renkleri açıkla
|
Hangi renkler öne çıkar?
|
Mavi ve kırmızı.
|
Uygur heykel sanatını açıkla
|
Uygur heykelleri nasıldı?
|
Balbal geleneğinden gelişmiştir.
|
Uygurların tarımda ulaştığı seviyeyi açıkla
|
Uygur tarımı neden gelişmişti?
|
Su değirmenleri ve kanal sistemleri kullanılmıştır.
|
Güneş motifinin anlamını açıkla
|
Güneş neyi temsil eder?
|
Hayat ve aydınlığı temsil eder.
|
Uygur adının anlamını açıkla
|
Uygur adı hangi anlamlarda kullanılmıştır?
|
Uygur adı siyasi bir kimlikten ziyade kabile ve bölge adı olarak kullanılmıştır.
|
Ay motifinin Uygur kültüründeki yerini açıkla
|
Ay neden kutsaldı?
|
Kağan gücünün kaynağı sayılırdı.
|
Uygurların kullandığı ulaşım araçlarını açıkla
|
Uygurlar hangi araçları kullanırdı?
|
Yüksek tekerlekli arabalar göç ve savaşlarda kullanılmıştır.
|
Uygurların Türk tarihindeki yerini değerlendir
|
Uygurlar neden özeldir?
|
Kültürel miraslarıyla Türk tarihinde önemli yer tutarlar.
|
Uygurların çeviri faaliyetlerini açıkla
|
Uygurlar hangi dillerden çeviri yaptı?
|
Sanskritçe, Toharca, Soğdca ve Çince.
|
Uygur kültürünün kalıcılığını açıkla
|
Uygur kültürü neden kalıcıdır?
|
Sonraki Türk devletlerini etkilemiştir.
|
Çin kaynaklarında Göç Destanı’nı açıkla
|
Çinliler göçü nasıl anlatır?
|
Kutsal dağın yok edilmesi sonrası göç yaşanır.
|
Uygur şehirleşmesini açıkla
|
Uygurlar nerelerde şehir kurdu?
|
Beş Balık, Turfan ve Kumul’da.
|
Uygur destanlarının tarihsel değerini açıkla
|
Destanlar neden önemlidir?
|
Tarihi olayların izlerini taşırlar.
|
Uygur mirasının günümüze etkisini açıkla
|
Uygur mirası neden önemlidir?
|
Türk kültürünün temel taşlarından biridir.
|
Uygurların kağıt üretimini açıkla
|
Uygur kağıdı neden farklıydı?
|
Kendilerine özgü kağıt üretim teknikleri vardı.
|
İpek Yolu’nun Uygurlar için önemini açıkla
|
İpek Yolu Uygurlara ne kazandırdı?
|
Ekonomik güç ve kültürel etkileşim sağladı.
|
Maniheizmin temel öğretisini açıkla
|
Maniheizm neyi savunur?
|
Işık ve karanlık ikiliğini savunur.
|
Bögü Tigin’in seçilme nedenini açıkla
|
Bögü Tigin neden kağan oldu?
|
Bilgelik ve erdemleri nedeniyle.
|
Yerleşik hayata geçiş sürecini açıkla
|
Uygurlar ne zaman yerleşik hayata geçti?
|
Zamanla tarım ve ticaretle yerleşik hayata geçtiler.
|
Uygur ordusunun seferberlik anlayışını açıkla
|
Uygurlar savaşta nasıl örgütlenirdi?
|
Savaş zamanında tüm halk seferber edilirdi.
|
Uygur Göç Destanı’nı tanımla
|
Göç Destanı neyi anlatır?
|
Uygurların yeni yurtlara göçünü anlatır.
|
Dataset generated from: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/319164
Try fine-tuned model with this dataset: https://huggingface.co/bugramurat/uygurturklerimodel
- Downloads last month
- 7