cxrbon16/wh-today

Vikipedi Tarihte Bugün

Türkçe Vikipedi'nin 366 "gün" sayfasından (1 Ocak … 31 Aralık, 29 Şubat dahil) çıkarılmış 65.324 tarihsel kayıt. Her kayıt bir olay, doğum ya da ölümdür ve iki etiket taşır: olayın Türkiye ile ilgili olup olmadığı (scope) ve konusu (topic).

Şema

alan	tip	açıklama
id	string	içerik hash'i (kind + tarih + metin), 12 karakter
date	string | null	ISO tarih (1999-08-17). MÖ kayıtlarda null
month_day	string	MM-DD — her kayıtta dolu
year	int	yıl; MÖ tarihler negatif (-44 = MÖ 44)
kind	string	olay | doğum | ölüm
event	string	düz metin açıklama (wikitext işaretlemesi temizlenmiş)
scope	string	Türkiye | Global
topic	string	15 değerli taksonomi (aşağıda)
links	list[string]	kayıttaki Vikipedi madde başlıkları
needs_review	bool	etiketleme belirsizse true
source_page	string	kaynak gün sayfası (17 Ağustos)
source_url	string	sayfanın tam adresi
revid	int	alındığı revizyon numarası
retrieved_at	string	veri çekme zamanı (UTC)

Aynı içerik dataset.csv dosyasında da var (UTF-8-BOM, links alanı JSON string).

Dağılım

Tür: doğum 30.652 (%46,9) · ölüm 23.732 (%36,3) · olay 10.940 (%16,7)

Kapsam: Global 52.521 (%80,4) · Türkiye 12.803 (%19,6)

Konu:

topic	kayıt		topic	kayıt
Sanat/Kültür/Eğlence	25.310		Din	1.396
Siyaset/Yönetim	12.688		Suç/Terör	1.174
Spor	11.092		Sağlık/Salgın	943
Bilim/Teknoloji	3.941		Afet/Kaza	841
Savaş/Çatışma	3.121		Diğer	659
Ekonomi/İş	1.567		Uzay	552
Toplum/Hukuk	1.517		Ulaşım	293
			Keşif/Coğrafya	230

Yıl aralığı: MÖ 1312 – 2026

Nasıl üretildi

1. Toplama — MediaWiki API (action=query&prop=revisions) ile 366 gün sayfasının ham wikitext'i alındı. HTML kazıma yok; wikitext hem daha temiz hem de madde bağlantılarını yapısal olarak veriyor.
2. Ayrıştırma — Olaylar, Doğumlar, Ölümler bölümlerindeki maddeler yıl, düz metin ve bağlantı listesine ayrıldı. Kaynaktaki biçim düzensizlikleri (ayırıcının bağlantı etiketine kaçması, yıl başlığı altına gruplanmış alt maddeler, iki satıra bölünmüş kayıtlar, madde işareti unutulmuş satırlar) ayrıca ele alındı. 66.516 ham satırın 65.324'ü kayda dönüştü; ayrıştırılamayan 3 satır kaynaktaki gerçek veri hatalarıdır ve reports/parse_errors.txt içinde listelidir.
3. Etiketleme — scope ve topic alanları bir büyük dil modeliyle, sabit taksonomi ve doğrulama altında üretildi. Taksonomi dışı yanıtlar Diğer/Global değerine düşürülüp işaretlenecek şekilde kurgulandı; nihai veride böyle bir kayıt kalmadı (needs_review = 0).

Bilinen sınırlar

• Etiketler modelce üretildi, elle doğrulanmadı. Sınır vakaları tek bir konuya indirgenmiştir; örneğin hem sağlık hem toplumsal yönü olan bir olay tek etiket alır.
• scope bir ilgi ölçüsüdür, coğrafi konum değil. Osmanlı dönemi kayıtları ve yurt dışındaki Türk kişiler Türkiye sayılmıştır.
• kind alanına dikkat: doğum/ölüm kayıtlarında event alanı "Ad, milliyet + meslek (ö. yıl)" biçimindedir; olay cümlelerinden yapısal olarak farklıdır. Yalnızca olaylarla çalışmak için kind == "olay" filtreleyin.
• Kaynak yanlılığı: Türkçe Vikipedi'nin kapsamı Türkiye ve Avrupa merkezlidir; kayıtların %53'ü 20. yüzyıla aittir.
• Vikipedi içeriği değişir. Her kayıtta revid ve retrieved_at bulunur.

Kullanım

from datasets import load_dataset

ds = load_dataset("cxrbon16/wh-today", split="train")

# yalnızca Türkiye ile ilgili olaylar
tr = ds.filter(lambda r: r["scope"] == "Türkiye" and r["kind"] == "olay")

# 17 Ağustos'ta ne olmuş?
bugun = ds.filter(lambda r: r["month_day"] == "08-17")

Lisans ve atıf

İçerik Türkçe Vikipedi'den türetilmiştir ve CC BY-SA 4.0 ile paylaşılmaktadır. Kullanırken Vikipedi'ye atıf verin ve türev çalışmaları aynı lisansla paylaşın. Her kaydın source_url alanı ilgili gün sayfasına işaret eder.