candraloka_clean.csv

id,sanskrit,sanskrit_devanagari
JCand_1.1,# Text uccairasyati mandatāmarasatāṃ jāgratkalaṅkairavadhvaṃsaṃ hastayate ca yā sumanasām ullāsinī mānase dhṛṣṭodyanmadanāśanārcir amalā lokatrayīdarśikā sā netratritayīva khaṇḍaparaśor vāgdevatā dīvyatu //,# तेxत् उच्चैरस्यति मन्दतामरसतां जाग्रत्कलङ्कैरवध्वंसं हस्तयते च या सुमनसाम् उल्लासिनी मानसे धृष्टोद्यन्मदनाशनार्चिर् अमला लोकत्रयीदर्शिका सा नेत्रत्रितयीव खण्डपरशोर् वाग्देवता दीव्यतु //
JCand_1.2,haṃ ho cinmayacittacandramaṇayaḥ saṃvardhayadhvaṃ rasān re re svairiṇi nirvicārakavite māsmat prakāśībhava ullāsāya vicāravīcinicayālaṅkāravārām nidheś candrālokamayaṃ svayaṃ vitanute pīyūṣavarṣaḥ kṛtī //,हं हो चिन्मयचित्तचन्द्रमणयः संवर्धयध्वं रसान् रे रे स्वैरिणि निर्विचारकविते मास्मत् प्रकाशीभव उल्लासाय विचारवीचिनिचयालङ्कारवाराम् निधेश् चन्द्रालोकमयं स्वयं वितनुते पीयूषवर्षः कृती //
JCand_1.3,yuktyāsvādyalasadrasaikavasatiḥ sāhityasārasvatakṣīrāmbhodhir agādhatām upadadhat sevyaḥ samāśrīyatām śrīr asmād upadeśakauśalamayaṃ pīyūṣam asmājjagaj jāgradbhāsurapadmakeśarayaśaḥśītāṃśur asmād budhāḥ //,युक्त्यास्वाद्यलसद्रसैकवसतिः साहित्यसारस्वतक्षीराम्भोधिर् अगाधताम् उपदधत् सेव्यः समाश्रीयताम् श्रीर् अस्माद् उपदेशकौशलमयं पीयूषम् अस्माज्जगज् जाग्रद्भासुरपद्मकेशरयशःशीतांशुर् अस्माद् बुधाः //
JCand_1.4,taṃ pūrvācāryasūryoktijyotiḥ stomodgamaṃ stumaḥ yaṃ prastūya prakāśante madguṇās trasareṇavaḥ //,तं पूर्वाचार्यसूर्योक्तिज्योतिः स्तोमोद्गमं स्तुमः यं प्रस्तूय प्रकाशन्ते मद्गुणास् त्रसरेणवः //
JCand_1.5,nāśaṅkanīyam eteṣāṃ matam etena dūṣyate kiṃ tu cakṣur mṛgākṣīṇāṃ kajjaleneva bhūṣyate //,नाशङ्कनीयम् एतेषां मतम् एतेन दूष्यते किं तु चक्षुर् मृगाक्षीणां कज्जलेनेव भूष्यते //
JCand_1.6,pratibhaiva śrutābhyāsasahitā kavitāṃ prati hetur mṛdambusambaddhā bījamālā latāmiva //,प्रतिभैव श्रुताभ्याससहिता कवितां प्रति हेतुर् मृदम्बुसम्बद्धा बीजमाला लतामिव //
JCand_1.7,nirdoṣā lakṣaṇavatī sarītir guṇabhūṣaṇā sālaṃkārarasānekavṛttir vāk kāvyanāmabhāk //,निर्दोषा लक्षणवती सरीतिर् गुणभूषणा सालंकाररसानेकवृत्तिर् वाक् काव्यनामभाक् //
JCand_1.8,aṅgīkaroti yaḥ kāvyaṃ śabdārthāv analaṃkṛtī asau na manyate kasmād anuṣṇam analaṃ kṛtī //,अङ्गीकरोति यः काव्यं शब्दार्थाव् अनलंकृती असौ न मन्यते कस्माद् अनुष्णम् अनलं कृती //
JCand_1.9,vibhaktyutpattaye yogyaḥ śāstrīyaḥ śabda iṣyate rūḍhayaugikatanmiśraiḥ prabhedaiḥ sa punas tridhā //,विभक्त्युत्पत्तये योग्यः शास्त्रीयः शब्द इष्यते रूढयौगिकतन्मिश्रैः प्रभेदैः स पुनस् त्रिधा //
JCand_1.10,avyaktayoganiryogayogābhāsais tridhādimaḥ te ca vṛkṣādibhūvādimaṇḍapādyā yathākramam //,अव्यक्तयोगनिर्योगयोगाभासैस् त्रिधादिमः ते च वृक्षादिभूवादिमण्डपाद्या यथाक्रमम् //
JCand_1.11,śuddhatanmūlasaṃbhinnaprabhedair yaugikas tridhā te ca bhrāntisphuratkāntikaunteyādisvarūpiṇaḥ //,शुद्धतन्मूलसंभिन्नप्रभेदैर् यौगिकस् त्रिधा ते च भ्रान्तिस्फुरत्कान्तिकौन्तेयादिस्वरूपिणः //
JCand_1.12,tanmiśro 'nyonyasāmānyaviśeṣaparivartanāt nīradhiḥ paṅkajaṃ saudhaḥ sāgaro bhūruhaḥ śaśī //,तन्मिश्रो ऽन्योन्यसामान्यविशेषपरिवर्तनात् नीरधिः पङ्कजं सौधः सागरो भूरुहः शशी //
JCand_1.13,kṣīranīradhir ākāśapaṅkajaṃ tena siddhayati vibhaktyantaṃ padaṃ vākyaṃ tadvyūho 'rthasamāptitaḥ //,क्षीरनीरधिर् आकाशपङ्कजं तेन सिद्धयति विभक्त्यन्तं पदं वाक्यं तद्व्यूहो ऽर्थसमाप्तितः //
JCand_1.14,yuktārthatāṃ tāṃ ca vinā khaṇḍavākyaṃ sa iṣyate vākyaṃ ca khaṇḍavākyaṃ ca padam ekam api kvacit //,युक्तार्थतां तां च विना खण्डवाक्यं स इष्यते वाक्यं च खण्डवाक्यं च पदम् एकम् अपि क्वचित् //
JCand_1.15,dhūmavattvād iti yathā devety āmantraṇaṃ yathā vākyāny ekārthaviśrāntāny āhur vākyakadambakam //,धूमवत्त्वाद् इति यथा देवेत्य् आमन्त्रणं यथा वाक्यान्य् एकार्थविश्रान्तान्य् आहुर् वाक्यकदम्बकम् //
JCand_1.16,mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau anenāsāv ādyaḥ sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke sukhayatu mayūkhaḥ sumanasaḥ //,महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर् यस्य पितरौ अनेनासाव् आद्यः सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके सुखयतु मयूखः सुमनसः //
JCand_2.1,syāc ceto viśatā yena sakṣatā ramaṇīyatā śabde 'rthe ca kṛtonmeṣaṃ doṣam udghoṣayanti tam //,स्याच् चेतो विशता येन सक्षता रमणीयता शब्दे ऽर्थे च कृतोन्मेषं दोषम् उद्घोषयन्ति तम् //
JCand_2.2,bhavec chrutikaṭur varṇaḥ śravaṇodvejane paṭuḥ saṃvidrate vyākaraṇaviruddhaṃ cyutasaṃskṛti //,भवेच् छ्रुतिकटुर् वर्णः श्रवणोद्वेजने पटुः संविद्रते व्याकरणविरुद्धं च्युतसंस्कृति //
JCand_2.3,aprayuktaṃ daivatādiśabde puṃlliṅgatādikam asamarthaṃ tu hantyādeḥ prayogo gamanādiṣu //,अप्रयुक्तं दैवतादिशब्दे पुंल्लिङ्गतादिकम् असमर्थं तु हन्त्यादेः प्रयोगो गमनादिषु //
JCand_2.4,sa hanti hanta kāntāre kāntaḥ kuṭilakuntalaḥ nihatārthaṃ lohitādau śoṇitādiprayogataḥ //,स हन्ति हन्त कान्तारे कान्तः कुटिलकुन्तलः निहतार्थं लोहितादौ शोणितादिप्रयोगतः //
JCand_2.5,vyanakty anucitārthaṃ yat padam āhus tadeva tat iyam adbhutaśākhyagrakelikautukavānarī //,व्यनक्त्य् अनुचितार्थं यत् पदम् आहुस् तदेव तत् इयम् अद्भुतशाख्यग्रकेलिकौतुकवानरी //
JCand_2.6,nirarthakaṃ tuhītyādi pūraṇaikaprayojanam arthe vidadhadityādau dadhadādyam avācakam //,निरर्थकं तुहीत्यादि पूरणैकप्रयोजनम् अर्थे विदधदित्यादौ दधदाद्यम् अवाचकम् //
JCand_2.7,dhatte nabhastalaṃ bhāsvān aruṇaṃ taruṇaiḥ karaiḥ ekākṣaraṃ vinā bhūbhrūkṣmādikaṃ khatalādivat //,धत्ते नभस्तलं भास्वान् अरुणं तरुणैः करैः एकाक्षरं विना भूभ्रूक्ष्मादिकं खतलादिवत् //
JCand_2.8,aślīlaṃ trividhaṃ vrīḍājugupsāmaṅgalātmanā āhlādasādhanaṃ vāyuḥ kāntānāśe bhavet katham //,अश्लीलं त्रिविधं व्रीडाजुगुप्सामङ्गलात्मना आह्लादसाधनं वायुः कान्तानाशे भवेत् कथम् //
JCand_2.9,syād dvyartham iha sandigdhaṃ nadyāṃ yānti patatriṇaḥ syād apratītaṃ śāstraikagamyaṃ vītānumādivat //,स्याद् द्व्यर्थम् इह सन्दिग्धं नद्यां यान्ति पतत्रिणः स्याद् अप्रतीतं शास्त्रैकगम्यं वीतानुमादिवत् //
JCand_2.10,śithilaṃ śayane lilye maccitaṃ te śaśiśriyi mastapiṣṭakaṭīloṣṭagallādi grāmyam ucyate //,शिथिलं शयने लिल्ये मच्चितं ते शशिश्रियि मस्तपिष्टकटीलोष्टगल्लादि ग्राम्यम् उच्यते //
JCand_2.11,neyārthaṃ lakṣaṇātyantaprasarād amanoharam himāṃśor hāradhikkārajāgare yāmikāḥ karāḥ //,नेयार्थं लक्षणात्यन्तप्रसराद् अमनोहरम् हिमांशोर् हारधिक्कारजागरे यामिकाः कराः //
JCand_2.12,kliṣṭam artho yadīyo 'rthaśreṇiniḥśreṇim ṛcchati haripriyāpitṛvadhūpravāhapratimaṃ vacaḥ //,क्लिष्टम् अर्थो यदीयो ऽर्थश्रेणिनिःश्रेणिम् ऋच्छति हरिप्रियापितृवधूप्रवाहप्रतिमं वचः //
JCand_2.13,avimṛṣṭavidheyāṃśaḥ samāsapihite vidhau viśanti viśikhaprāyāḥ kaṭākṣāḥ kāmināṃ hṛdi //,अविमृष्टविधेयांशः समासपिहिते विधौ विशन्ति विशिखप्रायाः कटाक्षाः कामिनां हृदि //
JCand_2.14,aparādhīna ityādi viruddhamatikṛn matam anyasaṅgatam uttuṅgahāraśobhipayodharau //,अपराधीन इत्यादि विरुद्धमतिकृन् मतम् अन्यसङ्गतम् उत्तुङ्गहारशोभिपयोधरौ //
JCand_2.15,rasādyanucite varṇe pratikūlākṣaraṃ viduḥ na mām aṅgada jānāsi rāvaṇaṃ raṇadāruṇam //,रसाद्यनुचिते वर्णे प्रतिकूलाक्षरं विदुः न माम् अङ्गद जानासि रावणं रणदारुणम् //
JCand_2.16,yasminn upahato lupto visarga iha tat tathā kusandhiḥ paṭav āgaccha visandhir nṛpatī imau //,यस्मिन्न् उपहतो लुप्तो विसर्ग इह तत् तथा कुसन्धिः पटव् आगच्छ विसन्धिर् नृपती इमौ //
JCand_2.17,hatavṛttam anukto 'pi chandodoṣaś cakāsti cet viśālalocane! paśyā-mbaraṃ tārātaraṅgitam //,हतवृत्तम् अनुक्तो ऽपि छन्दोदोषश् चकास्ति चेत् विशाललोचने! पश्या-म्बरं तारातरङ्गितम् //
JCand_2.18,nyūnaṃ tvatkhaḍgasaṃbhūtayaśaḥpuṣpaṃ nabhastaṭam adhikaṃ bhavataḥ śatrūn daśaty asilatāphaṇī //,न्यूनं त्वत्खड्गसंभूतयशःपुष्पं नभस्तटम् अधिकं भवतः शत्रून् दशत्य् असिलताफणी //
JCand_2.19,kathitaṃ punaruktā vāk śyāmābjaśyāmalocanā vikṛtaṃ dūravivṛtair aiyaruḥ kuñjarāḥ puram //,कथितं पुनरुक्ता वाक् श्यामाब्जश्यामलोचना विकृतं दूरविवृतैर् ऐयरुः कुञ्जराः पुरम् //
JCand_2.20,patatprakarṣaṃ hīnānuprāsāditve yathottaram gambhīrārambhadambholipāṇir eṣaḥ samāgataḥ //,पतत्प्रकर्षं हीनानुप्रासादित्वे यथोत्तरम् गम्भीरारम्भदम्भोलिपाणिर् एषः समागतः //
JCand_2.21,samāptapunarāttaṃ syād eṣa pīyūṣabhājanam netrānandī tuṣārāṃśur udety ambudhibāndhavaḥ //,समाप्तपुनरात्तं स्याद् एष पीयूषभाजनम् नेत्रानन्दी तुषारांशुर् उदेत्य् अम्बुधिबान्धवः //
JCand_2.22,ardhāntarapadāpekṣi krīḍānṛtyeṣu sasmitam moghārambhaṃ stumaḥ śambhum ardharambhoruvigraham //,अर्धान्तरपदापेक्षि क्रीडानृत्येषु सस्मितम् मोघारम्भं स्तुमः शम्भुम् अर्धरम्भोरुविग्रहम् //
JCand_2.23,abhavanmatayogaḥ syān na ced abhimato 'nvayaḥ yena baddho 'mbudhir yasya rāmasyānucarā vayam //,अभवन्मतयोगः स्यान् न चेद् अभिमतो ऽन्वयः येन बद्धो ऽम्बुधिर् यस्य रामस्यानुचरा वयम् //
JCand_2.24,dviṣāṃ sampadam ācchidya yaḥ śatrūn samapūrayat asthānasthasamāsaṃ na vidvajjanamanoramam //,द्विषां सम्पदम् आच्छिद्य यः शत्रून् समपूरयत् अस्थानस्थसमासं न विद्वज्जनमनोरमम् //
JCand_2.25,mithaḥ pṛthagvākyapadaiḥ saṃkīrṇaṃ yat tad eva tat vaktreṇa bhrājate rātriḥ kāntā candreṇa rājate //,मिथः पृथग्वाक्यपदैः संकीर्णं यत् तद् एव तत् वक्त्रेण भ्राजते रात्रिः कान्ता चन्द्रेण राजते //
JCand_2.26,brahmāṇḍaṃ tvadyaśaḥpūragarbhitaṃ bhūmibhūṣaṇa ākarṇaya payaḥpūrṇasuvarṇakalaśāyate //,ब्रह्माण्डं त्वद्यशःपूरगर्भितं भूमिभूषण आकर्णय पयःपूर्णसुवर्णकलशायते //
JCand_2.27,bhagnaprakramam ārabdhaśabdanirvāhahīnatā akramaḥ kṛṣṇa pūjyante tvām anabhyarcya devatāḥ //,भग्नप्रक्रमम् आरब्धशब्दनिर्वाहहीनता अक्रमः कृष्ण पूज्यन्ते त्वाम् अनभ्यर्च्य देवताः //
JCand_2.28,amatārthāntaraṃ mukhye 'mukhyenārthe virodhakṛt tyaktahāram uraḥkṛtvā śokenāliṅgitāṅganā //,अमतार्थान्तरं मुख्ये ऽमुख्येनार्थे विरोधकृत् त्यक्तहारम् उरःकृत्वा शोकेनालिङ्गिताङ्गना //
JCand_2.29,apuṣṭārtho viśeṣye cen na viśeṣo viśeṣaṇāt viśanti hṛdayaṃ kāntākaṭākṣāḥ khañjanatviṣaḥ //,अपुष्टार्थो विशेष्ये चेन् न विशेषो विशेषणात् विशन्ति हृदयं कान्ताकटाक्षाः खञ्जनत्विषः //
JCand_2.30,kaṣṭaḥ spaṣṭāvabodhārtham akṣamo vācyasannibhaḥ vyāhataś cedvirodhaḥ syān mithaḥ pūrvāparārthayoḥ //,कष्टः स्पष्टावबोधार्थम् अक्षमो वाच्यसन्निभः व्याहतश् चेद्विरोधः स्यान् मिथः पूर्वापरार्थयोः //
JCand_2.31,sahasrapatramitraṃ te vaktraṃ kenopamīyate kutastatropamā yatra punaruktaḥ sudhākaraḥ //,सहस्रपत्रमित्रं ते वक्त्रं केनोपमीयते कुतस्तत्रोपमा यत्र पुनरुक्तः सुधाकरः //
JCand_2.32,duṣkramagrāmyasandigdhās trayo doṣāḥ kramād amī tvadbhaktaḥ kṛṣṇa! gaccheyaṃ narakaṃ svargam eva vā //,दुष्क्रमग्राम्यसन्दिग्धास् त्रयो दोषाः क्रमाद् अमी त्वद्भक्तः कृष्ण! गच्छेयं नरकं स्वर्गम् एव वा //
JCand_2.33,ekaṃ me cumbanaṃ dehi tava dāsyāmi kañcukam brūta kiṃ sevyatāṃ candramukhīcandrakirīṭayoḥ //,एकं मे चुम्बनं देहि तव दास्यामि कञ्चुकम् ब्रूत किं सेव्यतां चन्द्रमुखीचन्द्रकिरीटयोः //
JCand_2.34,anaucityaṃ kīrtilatāṃ taraṅgayati yaḥ sadā prasiddhyā vidyayā vāpi viruddhaṃ dvividhaṃ matam //,अनौचित्यं कीर्तिलतां तरङ्गयति यः सदा प्रसिद्ध्या विद्यया वापि विरुद्धं द्विविधं मतम् //
JCand_2.35,nyasteyaṃ paśya kandarpapratāpadhavaladyutiḥ ketakī śekhare śambhor dhatte candrakalātulām //,न्यस्तेयं पश्य कन्दर्पप्रतापधवलद्युतिः केतकी शेखरे शम्भोर् धत्ते चन्द्रकलातुलाम् //
JCand_2.36,sāmānyaparivṛttiḥ syāt kuṇḍalacchavivigrahā viśeṣaparivṛttiḥ syād vanitā mama cetasi //,सामान्यपरिवृत्तिः स्यात् कुण्डलच्छविविग्रहा विशेषपरिवृत्तिः स्याद् वनिता मम चेतसि //
JCand_2.37,tathā sahacarācāruviruddhānyonyasaṃgatī dhvāṅkṣāḥ santaś ca tanayaṃ svaṃ paraṃ ca na jānate //,तथा सहचराचारुविरुद्धान्योन्यसंगती ध्वाङ्क्षाः सन्तश् च तनयं स्वं परं च न जानते //
JCand_2.38,sarojanetra putrasya mukhendum avalokaya pālayiṣyati te gotram asau narapurandaraḥ //,सरोजनेत्र पुत्रस्य मुखेन्दुम् अवलोकय पालयिष्यति ते गोत्रम् असौ नरपुरन्दरः //
JCand_2.39,pade tadaṃśe vākyāṃśe vākye vākyakadambake yathānusāram abhyūhed doṣān śabdārthasaṃbhavān //,पदे तदंशे वाक्यांशे वाक्ये वाक्यकदम्बके यथानुसारम् अभ्यूहेद् दोषान् शब्दार्थसंभवान् //
JCand_2.40,doṣam āpatitaṃ svānte prasarantaṃ viśṛṅkhalam nivārayati yas tredhā doṣāṅkuśam uśanti tam //,दोषम् आपतितं स्वान्ते प्रसरन्तं विशृङ्खलम् निवारयति यस् त्रेधा दोषाङ्कुशम् उशन्ति तम् //
JCand_2.41,doṣe guṇatvaṃ tanute doṣatvaṃ vā nirasyati bhavantam athavā doṣaṃ nayaty atyājyatāmasau //,दोषे गुणत्वं तनुते दोषत्वं वा निरस्यति भवन्तम् अथवा दोषं नयत्य् अत्याज्यतामसौ //
JCand_2.42,mukhaṃ candraśriyaṃ dhatte śvetaśmaśrukarāṅkuraiḥ atra hāsyarasoddeśe grāmyatvaṃ guṇatāṃ gatam //,मुखं चन्द्रश्रियं धत्ते श्वेतश्मश्रुकराङ्कुरैः अत्र हास्यरसोद्देशे ग्राम्यत्वं गुणतां गतम् //
JCand_2.43,tava dugdhābdhisaṃbhūteḥ kathaṃ jātā kalāṅkitā kavīnāṃ samayād vidyāviruddho 'doṣatāṃ gataḥ //,तव दुग्धाब्धिसंभूतेः कथं जाता कलाङ्किता कवीनां समयाद् विद्याविरुद्धो ऽदोषतां गतः //
JCand_2.44,dadhāra gaurī hṛdaye devaṃ himakarāṅkitam atra śleṣodayān naiva tyājyaṃ hīti nirarthakam //,दधार गौरी हृदये देवं हिमकराङ्कितम् अत्र श्लेषोदयान् नैव त्याज्यं हीति निरर्थकम् //
JCand_2.45,mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau dvitīyas tenāsau sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke sukhayatu mayūkhaḥ sumanasaḥ //,महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर् यस्य पितरौ द्वितीयस् तेनासौ सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके सुखयतु मयूखः सुमनसः //
JCand_3.1,alpākṣarā vicitrārthakhyātir akṣarasaṃhatiḥ uṣākāntenānugataḥ śūraḥ śaurir ayaṃ punaḥ //,अल्पाक्षरा विचित्रार्थख्यातिर् अक्षरसंहतिः उषाकान्तेनानुगतः शूरः शौरिर् अयं पुनः //
JCand_3.2,śobhā khyātāpi yaddoṣo guṇakīrtyā niṣidhyate mudhā nindanti saṃsāraṃ kaṃsārir yatra pūjyate //,शोभा ख्यातापि यद्दोषो गुणकीर्त्या निषिध्यते मुधा निन्दन्ति संसारं कंसारिर् यत्र पूज्यते //
JCand_3.3,abhimāno vicāraś ced ūhitārthaniṣedhakṛt indur yadi kathaṃ tīvraḥ sūryo yadi kathaṃ niśi //,अभिमानो विचारश् चेद् ऊहितार्थनिषेधकृत् इन्दुर् यदि कथं तीव्रः सूर्यो यदि कथं निशि //
JCand_3.4,hetus tyaktvā bahūn pakṣān yuktyaikasyāvadhāraṇam nendur nārko 'yam aurvāgniḥ sāgarād utthito dahan //,हेतुस् त्यक्त्वा बहून् पक्षान् युक्त्यैकस्यावधारणम् नेन्दुर् नार्को ऽयम् और्वाग्निः सागराद् उत्थितो दहन् //
JCand_3.5,pratiṣedhaḥ prasiddhānāṃ kāraṇānām anādaraḥ na yuddhena bhruvoḥ spande-naiva vīrā nipātitāḥ //,प्रतिषेधः प्रसिद्धानां कारणानाम् अनादरः न युद्धेन भ्रुवोः स्पन्दे-नैव वीरा निपातिताः //
JCand_3.6,niruktaṃ syān nirvacanaṃ nāmnaḥ satyaṃ tathānṛtam īdṛśaiś caritai rājan satyaṃ doṣākaro bhavān //,निरुक्तं स्यान् निर्वचनं नाम्नः सत्यं तथानृतम् ईदृशैश् चरितै राजन् सत्यं दोषाकरो भवान् //
JCand_3.7,syān mithyādhyavasāyaś ced asatī sādhyasādhane candrāṃśusūtragrathitāṃ nabhaḥpuṣpasrajaṃ vaha //,स्यान् मिथ्याध्यवसायश् चेद् असती साध्यसाधने चन्द्रांशुसूत्रग्रथितां नभःपुष्पस्रजं वह //
JCand_3.8,siddhiḥ khyāteṣu cen nāma kīrtyate tulyatoktaye yuvām eveha vikhyātau tvaṃ balair jaladhir jalaiḥ //,सिद्धिः ख्यातेषु चेन् नाम कीर्त्यते तुल्यतोक्तये युवाम् एवेह विख्यातौ त्वं बलैर् जलधिर् जलैः //
JCand_3.9,yuktir viśeṣasiddhiś ced vicitrārthāntarānvayāt navas tvaṃ nīradaḥ ko 'pi svarṇair varṣasi yan muhuḥ //,युक्तिर् विशेषसिद्धिश् चेद् विचित्रार्थान्तरान्वयात् नवस् त्वं नीरदः को ऽपि स्वर्णैर् वर्षसि यन् मुहुः //
JCand_3.10,kāryaṃ phalopalambhaś ced vyāpārād vastuto 'tha vā asāv udeti śītāṃśur mānacchedāya subhruvām //,कार्यं फलोपलम्भश् चेद् व्यापाराद् वस्तुतो ऽथ वा असाव् उदेति शीतांशुर् मानच्छेदाय सुभ्रुवाम् //
JCand_3.11,ityādi lakṣaṇaṃ bhūri kāvyasyāhur maharṣayaḥ svarṇabhrājiṣṇubhālatvaprabhṛtīva mahībhujaḥ //,इत्यादि लक्षणं भूरि काव्यस्याहुर् महर्षयः स्वर्णभ्राजिष्णुभालत्वप्रभृतीव महीभुजः //
JCand_3.12,mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau tṛtīyas tenāsau sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke sukhayatu mayūkhaḥ sumanasaḥ //,महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर् यस्य पितरौ तृतीयस् तेनासौ सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके सुखयतु मयूखः सुमनसः //
JCand_4.1,śleṣo vighaṭamānārthaghaṭamānatvavarṇanam sa tu śābdaḥ sajātīyaiḥ śabdair bandhaḥ sukhāvahaḥ //,श्लेषो विघटमानार्थघटमानत्ववर्णनम् स तु शाब्दः सजातीयैः शब्दैर् बन्धः सुखावहः //
JCand_4.2,ullasattanutāṃ nīte 'nante pulakakaṇṭakaiḥ bhītayā mānavatyaiva śriyāśliṣṭaṃ hariṃ stumaḥ //,उल्लसत्तनुतां नीते ऽनन्ते पुलककण्टकैः भीतया मानवत्यैव श्रियाश्लिष्टं हरिं स्तुमः //
JCand_4.3,yasmād antaḥsthitaḥ sarvaḥ svayam artho 'vabhāsate salilasyeva sūktasya sa prasāda iti smṛtaḥ //,यस्माद् अन्तःस्थितः सर्वः स्वयम् अर्थो ऽवभासते सलिलस्येव सूक्तस्य स प्रसाद इति स्मृतः //
JCand_4.4,samatālpasamāsatvaṃ varṇādyais tulyatātha vā śyāmalā komalā bālā ramaṇaṃ śaraṇaṃ gatā //,समताल्पसमासत्वं वर्णाद्यैस् तुल्यताथ वा श्यामला कोमला बाला रमणं शरणं गता //
JCand_4.5,samādhir arthamahimā lasadghanarasātmanā syād antarviśatā yena gātramaṅkuritaṃ satām //,समाधिर् अर्थमहिमा लसद्घनरसात्मना स्याद् अन्तर्विशता येन गात्रमङ्कुरितं सताम् //
JCand_4.6,mādhuryaṃ punaruktasya vaicitryaṃ cārutāvaham vayasya paśya paśyāsyāś cañcalaṃ locanāñcalam //,माधुर्यं पुनरुक्तस्य वैचित्र्यं चारुतावहम् वयस्य पश्य पश्यास्याश् चञ्चलं लोचनाञ्चलम् //
JCand_4.7,ojaḥ syāt prauḍhir arthasya saṃkṣepo vātibhūyasaḥ ripuṃ hatvā yaśaḥ kṛtvā tvadasiḥ kośam āviśat //,ओजः स्यात् प्रौढिर् अर्थस्य संक्षेपो वातिभूयसः रिपुं हत्वा यशः कृत्वा त्वदसिः कोशम् आविशत् //
JCand_4.8,saukumāryam apāruṣyaṃ paryāyaparivartanāt sa kathāśeṣatāṃ yātaḥ samāliṅgya marutsakham //,सौकुमार्यम् अपारुष्यं पर्यायपरिवर्तनात् स कथाशेषतां यातः समालिङ्ग्य मरुत्सखम् //
JCand_4.9,udāratā tu vaidagdhyam agrāmyatvāt pṛthaṅmatā mānaṃ muñca priye kiṃcil locanāntam udañcaya //,उदारता तु वैदग्ध्यम् अग्राम्यत्वात् पृथङ्मता मानं मुञ्च प्रिये किंचिल् लोचनान्तम् उदञ्चय //
JCand_4.10,śṛṅgāre ca prasāde ca kāntyarthavyaktisaṃgrahaḥ amī daśa guṇāḥ kāvye puṃsi śauryādayo yathā //,शृङ्गारे च प्रसादे च कान्त्यर्थव्यक्तिसंग्रहः अमी दश गुणाः काव्ये पुंसि शौर्यादयो यथा //
JCand_4.11,tilakādyam iva strīṇāṃ vidagdhahṛdayaṅgamam vyatiriktam alaṅkāraṃ prakṛter bhūṣaṇaṃ girām //,तिलकाद्यम् इव स्त्रीणां विदग्धहृदयङ्गमम् व्यतिरिक्तम् अलङ्कारं प्रकृतेर् भूषणं गिराम् //
JCand_4.12,vicitralakṣaṇo nyāso nirvāhaḥ prauḍhir aucitī śāstrāntararahasyoktiḥ saṃgraho dik pradarśitā //,विचित्रलक्षणो न्यासो निर्वाहः प्रौढिर् औचिती शास्त्रान्तररहस्योक्तिः संग्रहो दिक् प्रदर्शिता //
JCand_4.13,mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau caturthas tenāsau sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke sukhayatu mayūkhaḥ sumanasaḥ //,महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर् यस्य पितरौ चतुर्थस् तेनासौ सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके सुखयतु मयूखः सुमनसः //
JCand_5.1,śabdārthayoḥ prasiddhyā vā kaveḥ prauḍhivaśena vā hārādivad alaṅkāraḥ sanniveśo manoharaḥ //,शब्दार्थयोः प्रसिद्ध्या वा कवेः प्रौढिवशेन वा हारादिवद् अलङ्कारः सन्निवेशो मनोहरः //
JCand_5.2,svaravyañjanasaṃdohavyūhāmandohadohadā gaur jagajjāgradutsekā chekānuprāsabhāsurā //,स्वरव्यञ्जनसंदोहव्यूहामन्दोहदोहदा गौर् जगज्जाग्रदुत्सेका छेकानुप्रासभासुरा //
JCand_5.3,āvṛttavarṇasampūrṇaṃ vṛttyanuprāsavad vacaḥ amandānandasandohasvacchandāspadamandiram //,आवृत्तवर्णसम्पूर्णं वृत्त्यनुप्रासवद् वचः अमन्दानन्दसन्दोहस्वच्छन्दास्पदमन्दिरम् //
JCand_5.4,lāṭānuprāsabhūr bhinnā-bhiprāyā punaruktatā yatra syān na punaḥ śatror garjitaṃ taj jitaṃ jitam //,लाटानुप्रासभूर् भिन्ना-भिप्राया पुनरुक्तता यत्र स्यान् न पुनः शत्रोर् गर्जितं तज् जितं जितम् //
JCand_5.5,ślokasyārdhe tadardhe vā varṇāvṛttir yadi dhruvā tadā matā matimatāṃ sphuṭānuprāsatā satām //,श्लोकस्यार्धे तदर्धे वा वर्णावृत्तिर् यदि ध्रुवा तदा मता मतिमतां स्फुटानुप्रासता सताम् //
JCand_5.6,upameyopamānādāv arthānuprāsa iṣyate candanaṃ khalu govindacaraṇadvandvavandanam //,उपमेयोपमानादाव् अर्थानुप्रास इष्यते चन्दनं खलु गोविन्दचरणद्वन्द्ववन्दनम् //
JCand_5.7,punaruktapratīkāśaṃ punaruktārthasannibham aṃśukāntaṃ śaśī kurvann ambarāntam upaity asau //,पुनरुक्तप्रतीकाशं पुनरुक्तार्थसन्निभम् अंशुकान्तं शशी कुर्वन्न् अम्बरान्तम् उपैत्य् असौ //
JCand_5.8,āvṛttavarṇastabakaṃ stavakandāṅkuraṃ kaveḥ yamakaṃ prathamā dhuryamādhuryavacaso viduḥ //,आवृत्तवर्णस्तबकं स्तवकन्दाङ्कुरं कवेः यमकं प्रथमा धुर्यमाधुर्यवचसो विदुः //
JCand_5.9,kāvyavitpravaraiścitraṃ khaḍgabandhādi lakṣyate teṣv ādyam ucyate ślokadvayīsajjanarañjikā //,काव्यवित्प्रवरैश्चित्रं खड्गबन्धादि लक्ष्यते तेष्व् आद्यम् उच्यते श्लोकद्वयीसज्जनरञ्जिका //
JCand_5.10,kāminīva bhavet khaḍgalekhā cārukarālikā kāśmīrasekā raktāṅgī śatrukaṇṭhāntikāśritā //,कामिनीव भवेत् खड्गलेखा चारुकरालिका काश्मीरसेका रक्ताङ्गी शत्रुकण्ठान्तिकाश्रिता //
JCand_5.11,upamā yatra sādṛśyalakṣmīr ullasati dvayoḥ hṛdaye khelator uccais tanvaṅgīstanayoriva //,उपमा यत्र सादृश्यलक्ष्मीर् उल्लसति द्वयोः हृदये खेलतोर् उच्चैस् तन्वङ्गीस्तनयोरिव //
JCand_5.12,upamānopameyatve yatraikasyaiva jāgṛtaḥ indur indurivetyādau bhaved evam ananvayaḥ //,उपमानोपमेयत्वे यत्रैकस्यैव जागृतः इन्दुर् इन्दुरिवेत्यादौ भवेद् एवम् अनन्वयः //
JCand_5.13,paryāyeṇa dvayos tac ced upameyopamā matā dharmo 'rtha iva pūrṇaśrīr artho dharma iva tvayi //,पर्यायेण द्वयोस् तच् चेद् उपमेयोपमा मता धर्मो ऽर्थ इव पूर्णश्रीर् अर्थो धर्म इव त्वयि //
JCand_5.14,vikhyātasyopamānasya yatra syād upameyatā indur mukham ivetyādau syāt pratīpopamā tadā //,विख्यातस्योपमानस्य यत्र स्याद् उपमेयता इन्दुर् मुखम् इवेत्यादौ स्यात् प्रतीपोपमा तदा //
JCand_5.15,upamāne tu līlādipadāḍhye lalitopamā tvannetrayugalaṃ dhatte līlāṃ nīlāmbujanmanoḥ //,उपमाने तु लीलादिपदाढ्ये ललितोपमा त्वन्नेत्रयुगलं धत्ते लीलां नीलाम्बुजन्मनोः //
JCand_5.16,anekasyārthayugmasya sādṛśyaṃ stabakopamā śrito 'smi caraṇau viṣṇor bhṛṅgas tāmarasaṃ yathā //,अनेकस्यार्थयुग्मस्य सादृश्यं स्तबकोपमा श्रितो ऽस्मि चरणौ विष्णोर् भृङ्गस् तामरसं यथा //
JCand_5.17,syāt saṃpūrṇopamā yatra dvayor api vidheyatā padmānīva vinidrāṇi netrāṇy āsann aharmukhe //,स्यात् संपूर्णोपमा यत्र द्वयोर् अपि विधेयता पद्मानीव विनिद्राणि नेत्राण्य् आसन्न् अहर्मुखे //
JCand_5.18,yatropamānacitreṇa sarvathāpy uparajyate upameyamayī bhittis tatra rūpakam iṣyate //,यत्रोपमानचित्रेण सर्वथाप्य् उपरज्यते उपमेयमयी भित्तिस् तत्र रूपकम् इष्यते //
JCand_5.19,samānadharmayuksādhyāropāt sopādhirūpakam utsiktakṣitibhṛllakṣyapakṣacchedapurandaraḥ //,समानधर्मयुक्साध्यारोपात् सोपाधिरूपकम् उत्सिक्तक्षितिभृल्लक्ष्यपक्षच्छेदपुरन्दरः //
JCand_5.20,pṛthakkathitasādṛśyaṃ dṛśyaṃ sādṛśyarūpakam ullasatpañcaśākhas te rājate bhujabhūruhaḥ //,पृथक्कथितसादृश्यं दृश्यं सादृश्यरूपकम् उल्लसत्पञ्चशाखस् ते राजते भुजभूरुहः //
JCand_5.21,syād aṅgayaṣṭirityevaṃvidham ābhāsarūpakam aṅgayaṣṭidhanurvallītyādi rūpitarūpakam //,स्याद् अङ्गयष्टिरित्येवंविधम् आभासरूपकम् अङ्गयष्टिधनुर्वल्लीत्यादि रूपितरूपकम् //
JCand_5.22,pariṇāmo 'nayor yasminn abhedaḥ paryavasyati kāntena pṛṣṭā rahasi maunam evottaraṃ dadau //,परिणामो ऽनयोर् यस्मिन्न् अभेदः पर्यवस्यति कान्तेन पृष्टा रहसि मौनम् एवोत्तरं ददौ //
JCand_5.23,bahubhirbahudhollekhād ekasyollekhitā matā strībhiḥ kāmaḥ priyaiś candraḥ kālaḥ śatrubhir aikṣi saḥ //,बहुभिर्बहुधोल्लेखाद् एकस्योल्लेखिता मता स्त्रीभिः कामः प्रियैश् चन्द्रः कालः शत्रुभिर् ऐक्षि सः //
JCand_5.24,atathyam āropayituṃ tathyāpāstir apahnutiḥ nāyaṃ sudhāṃśuḥ kiṃ tarhi vyomagaṅgāsaroruham //,अतथ्यम् आरोपयितुं तथ्यापास्तिर् अपह्नुतिः नायं सुधांशुः किं तर्हि व्योमगङ्गासरोरुहम् //
JCand_5.25,paryastāpahnutir yatra dharmamātraṃ niṣidhyate nāyaṃ sudhāṃśuḥ kiṃ tarhi sudhāṃśuḥ preyasīmukham //,पर्यस्तापह्नुतिर् यत्र धर्ममात्रं निषिध्यते नायं सुधांशुः किं तर्हि सुधांशुः प्रेयसीमुखम् //
JCand_5.26,bhrāntāpahnutir anyasya śaṅkayā tathyanirṇaye tāpaṃ tanoti sotkampaṃ jvaraḥ kiṃ na sakhi smaraḥ //,भ्रान्तापह्नुतिर् अन्यस्य शङ्कया तथ्यनिर्णये तापं तनोति सोत्कम्पं ज्वरः किं न सखि स्मरः //
JCand_5.27,chekāpahnutir anyasya śaṅkayā tathyanihnave prajalpan matpade lagnaḥ kāntaḥ kiṃ na hi nūpuraḥ //,छेकापह्नुतिर् अन्यस्य शङ्कया तथ्यनिह्नवे प्रजल्पन् मत्पदे लग्नः कान्तः किं न हि नूपुरः //
JCand_5.28,kaitavāpahnutir vyakte vyājādyair nihnave padaiḥ niryānti smaranārācāḥ kāntādṛkpātakaitavāt //,कैतवापह्नुतिर् व्यक्ते व्याजाद्यैर् निह्नवे पदैः निर्यान्ति स्मरनाराचाः कान्तादृक्पातकैतवात् //
JCand_5.29,utprekṣonnīyate yatra hetvādir nihnutiṃ vinā tvanmukhaśrīkṛte nūnaṃ padmair vairāyate śaśī //,उत्प्रेक्षोन्नीयते यत्र हेत्वादिर् निह्नुतिं विना त्वन्मुखश्रीकृते नूनं पद्मैर् वैरायते शशी //
JCand_5.30,ivādikapadābhāve gūḍhotprekṣāṃ pracakṣate yatkīrtir vibhramaśrāntā viveśa svarganimnagām //,इवादिकपदाभावे गूढोत्प्रेक्षां प्रचक्षते यत्कीर्तिर् विभ्रमश्रान्ता विवेश स्वर्गनिम्नगाम् //
JCand_5.31,syāt smṛtibhrāntisaṃdehais tad evālaṃkṛtitrayam paṅkajaṃ paśyatas tasyā mukhaṃ me gāhate manaḥ //,स्यात् स्मृतिभ्रान्तिसंदेहैस् तद् एवालंकृतित्रयम् पङ्कजं पश्यतस् तस्या मुखं मे गाहते मनः //
JCand_5.32,ayaṃ pramattamadhupas tvanmukhaṃ veda paṅkajam paṅkajaṃ vā sudhāṃśur vety asmākaṃ tu na nirṇayaḥ //,अयं प्रमत्तमधुपस् त्वन्मुखं वेद पङ्कजम् पङ्कजं वा सुधांशुर् वेत्य् अस्माकं तु न निर्णयः //
JCand_5.33,mīlitaṃ bahusādṛśyād bhedavac cen na lakṣyate raso nālakṣi lākṣāyāś caraṇe sahajāruṇe //,मीलितं बहुसादृश्याद् भेदवच् चेन् न लक्ष्यते रसो नालक्षि लाक्षायाश् चरणे सहजारुणे //
JCand_5.34,sāmānyaṃ yadi sādṛśyād bheda eva na lakṣyate padmākarapraviṣṭānāṃ mukhaṃ nālakṣi subhruvām //,सामान्यं यदि सादृश्याद् भेद एव न लक्ष्यते पद्माकरप्रविष्टानां मुखं नालक्षि सुभ्रुवाम् //
JCand_5.35,hetoḥ kuto 'pi vaiśiṣṭyāt sphūrtir unmīlitaṃ matam lakṣitāny udite candre padmāni ca mukhāni ca //,हेतोः कुतो ऽपि वैशिष्ट्यात् स्फूर्तिर् उन्मीलितं मतम् लक्षितान्य् उदिते चन्द्रे पद्मानि च मुखानि च //
JCand_5.36,anumānaṃ ca kāryādeḥ kāraṇādyavadhāraṇam asti kiñcid yadanayā māṃ vilokya smitaṃ manāk //,अनुमानं च कार्यादेः कारणाद्यवधारणम् अस्ति किञ्चिद् यदनया मां विलोक्य स्मितं मनाक् //
JCand_5.37,arthāpattiḥ svayaṃ sidhyet padārthāntaravarṇanam sa jitas tvanmukhenenduḥ kā vārtā sarasīruhām //,अर्थापत्तिः स्वयं सिध्येत् पदार्थान्तरवर्णनम् स जितस् त्वन्मुखेनेन्दुः का वार्ता सरसीरुहाम् //
JCand_5.38,syāt kāvyaliṅgaṃ vāgartho nūtanārthasamarthakaḥ jito 'si manda kandarpa maccitte 'sti trilocanaḥ //,स्यात् काव्यलिङ्गं वागर्थो नूतनार्थसमर्थकः जितो ऽसि मन्द कन्दर्प मच्चित्ते ऽस्ति त्रिलोचनः //
JCand_5.39,alaṅkāraḥ parikaraḥ sābhiprāye viśeṣaṇe sudhāṃśukalitottaṃsas tāpaṃ haratu vaḥ śivaḥ //,अलङ्कारः परिकरः साभिप्राये विशेषणे सुधांशुकलितोत्तंसस् तापं हरतु वः शिवः //
JCand_5.40,sābhiprāye viśeṣye tu bhavet parikarāṅkuraḥ caturṇāṃ puruṣārthānāṃ dātā devaś caturbhujaḥ //,साभिप्राये विशेष्ये तु भवेत् परिकराङ्कुरः चतुर्णां पुरुषार्थानां दाता देवश् चतुर्भुजः //
JCand_5.41,akramātiśayoktiś ced yugapat kāryakāraṇe āliṅganti samaṃ deva jyāṃ śarāś ca parāś ca te //,अक्रमातिशयोक्तिश् चेद् युगपत् कार्यकारणे आलिङ्गन्ति समं देव ज्यां शराश् च पराश् च ते //
JCand_5.42,atyantātiśayoktis tatpaurvāparyavyatikrame agre māno gataḥ paścād anunītā priyeṇa sā //,अत्यन्तातिशयोक्तिस् तत्पौर्वापर्यव्यतिक्रमे अग्रे मानो गतः पश्चाद् अनुनीता प्रियेण सा //
JCand_5.43,capalātiśayoktis tu kārye hetuprasaktije yāmīti priyapṛṣṭāyā valayo 'bhavad ūrmikā //,चपलातिशयोक्तिस् तु कार्ये हेतुप्रसक्तिजे यामीति प्रियपृष्टाया वलयो ऽभवद् ऊर्मिका //
JCand_5.44,sambandhātiśayoktiḥ syāt tadabhāve 'pi tadvacaḥ paśya saudhāgrasaṃsaktaṃ vibhāti vidhumaṇḍalam //,सम्बन्धातिशयोक्तिः स्यात् तदभावे ऽपि तद्वचः पश्य सौधाग्रसंसक्तं विभाति विधुमण्डलम् //
JCand_5.45,bhedakātiśayoktiś ced ekasyaivānyatocyate aho anyaiva lāvaṇyalīlā bālākucasthale //,भेदकातिशयोक्तिश् चेद् एकस्यैवान्यतोच्यते अहो अन्यैव लावण्यलीला बालाकुचस्थले //
JCand_5.46,rūpakātiśayoktiś ced rūpyaṃ rūpakamadhyagam paśya nīlotpaladvandvān niḥsaranti śitāḥ śarāḥ //,रूपकातिशयोक्तिश् चेद् रूप्यं रूपकमध्यगम् पश्य नीलोत्पलद्वन्द्वान् निःसरन्ति शिताः शराः //
JCand_5.47,prauḍhoktis tadaśaktasya tacchaktatvāvakalpanam kalindajātīraruhāḥ śyāmalāḥ saraladrumāḥ //,प्रौढोक्तिस् तदशक्तस्य तच्छक्तत्वावकल्पनम् कलिन्दजातीररुहाः श्यामलाः सरलद्रुमाः //
JCand_5.48,sambhāvanaṃ yadītthaṃ syād ity ūhonyaprasiddhaye siktaṃ sphaṭikakumbhāntaḥsthitiśvetīkṛtair jalaiḥ mauktikaṃ cel latāṃ sūte tatpuṣpais te samaṃ yaśaḥ //,सम्भावनं यदीत्थं स्याद् इत्य् ऊहोन्यप्रसिद्धये सिक्तं स्फटिककुम्भान्तःस्थितिश्वेतीकृतैर् जलैः मौक्तिकं चेल् लतां सूते तत्पुष्पैस् ते समं यशः //
JCand_5.49,vāñchitād adhikaprāptir ayatnena praharṣaṇam dīpam uddyotayed yāvat tāvad abhyudito raviḥ //,वाञ्छिताद् अधिकप्राप्तिर् अयत्नेन प्रहर्षणम् दीपम् उद्द्योतयेद् यावत् तावद् अभ्युदितो रविः //
JCand_5.50,iṣyamāṇaviruddhārthasamprāptis tu viṣādanam dīpam uddyotayed yāvat tāvan nirvāṇa eva saḥ //,इष्यमाणविरुद्धार्थसम्प्राप्तिस् तु विषादनम् दीपम् उद्द्योतयेद् यावत् तावन् निर्वाण एव सः //
JCand_5.51,kriyādibhir anekasya tulyatā tulyayogitā saṅkucanti sarojāni svairiṇīvadanāni ca prācīnācalacūḍāgracumbibimbe sudhākare //,क्रियादिभिर् अनेकस्य तुल्यता तुल्ययोगिता सङ्कुचन्ति सरोजानि स्वैरिणीवदनानि च प्राचीनाचलचूडाग्रचुम्बिबिम्बे सुधाकरे //
JCand_5.52,prastutāprastutānāṃ ca tulyatve dīpakaṃ matam medhāṃ budhaḥ sudhām indur bibharti vasudhāṃ bhavān //,प्रस्तुताप्रस्तुतानां च तुल्यत्वे दीपकं मतम् मेधां बुधः सुधाम् इन्दुर् बिभर्ति वसुधां भवान् //
JCand_5.53,āvṛtte dīpakapade bhaved āvṛttidīpakam dīptyāgnir bhāti bhātīnduḥ kāntyā bhāti ravis tviṣā //,आवृत्ते दीपकपदे भवेद् आवृत्तिदीपकम् दीप्त्याग्निर् भाति भातीन्दुः कान्त्या भाति रविस् त्विषा //
JCand_5.54,vākyayor arthasāmānye prativastūpamā matā tāpena bhrājate sūraḥ śūraś cāpena rājate //,वाक्ययोर् अर्थसामान्ये प्रतिवस्तूपमा मता तापेन भ्राजते सूरः शूरश् चापेन राजते //
JCand_5.55,ced bimbapratibimbatvaṃ dṛṣṭāntas tadalaṃkṛtiḥ syān mallapratimallatve saṅgrāmoddhāmahuṃkṛtiḥ //,चेद् बिम्बप्रतिबिम्बत्वं दृष्टान्तस् तदलंकृतिः स्यान् मल्लप्रतिमल्लत्वे सङ्ग्रामोद्धामहुंकृतिः //
JCand_5.56,dṛṣṭāntaś ced bhavanmūrtis tan mṛṣṭā daivadurlipiḥ jātā cet prāk prabhā bhānos tarhi yātā vibhāvarī //,दृष्टान्तश् चेद् भवन्मूर्तिस् तन् मृष्टा दैवदुर्लिपिः जाता चेत् प्राक् प्रभा भानोस् तर्हि याता विभावरी //
JCand_5.57,vākyārthayoḥ sadṛśayor aikyāropo nidarśanā yā dātuḥ saumyatā seyaṃ sudhāṃśor akalaṅkatā //,वाक्यार्थयोः सदृशयोर् ऐक्यारोपो निदर्शना या दातुः सौम्यता सेयं सुधांशोर् अकलङ्कता //
JCand_5.58,vyatireko viśeṣaś ced upamānopameyayoḥ śailā ivonnatāḥ santaḥ kiṃ tu prakṛtikomalāḥ //,व्यतिरेको विशेषश् चेद् उपमानोपमेययोः शैला इवोन्नताः सन्तः किं तु प्रकृतिकोमलाः //
JCand_5.59,sahoktiḥ sahabhāvaś ced bhāsate janarañjanaḥ digantam agamad yasya kīrtiḥ pratyarthibhiḥ saha //,सहोक्तिः सहभावश् चेद् भासते जनरञ्जनः दिगन्तम् अगमद् यस्य कीर्तिः प्रत्यर्थिभिः सह //
JCand_5.60,vinoktiś ced vinā kiṃcit prastutaṃ hīnam ucyate vidyā hṛdyāpi sāvadyā binā vinayasampadam //,विनोक्तिश् चेद् विना किंचित् प्रस्तुतं हीनम् उच्यते विद्या हृद्यापि सावद्या बिना विनयसम्पदम् //
JCand_5.61,samāsoktiḥ parisphūrtiḥ prastute 'prastutasya cet ayam aindrīmukhaṃ paśya raktaś cumbati candramāḥ //,समासोक्तिः परिस्फूर्तिः प्रस्तुते ऽप्रस्तुतस्य चेत् अयम् ऐन्द्रीमुखं पश्य रक्तश् चुम्बति चन्द्रमाः //
JCand_5.62,khaṇḍaśleṣaḥ padānāṃ ced ekaikaṃ pṛthagarthatā ucchaladbhūrikīlālaḥ śuśubhe vāhinīpatiḥ //,खण्डश्लेषः पदानां चेद् एकैकं पृथगर्थता उच्छलद्भूरिकीलालः शुशुभे वाहिनीपतिः //
JCand_5.63,bhaṅgaśleṣaḥ padastomasy-aiva cet pṛthagarthatā ajarāmaratā kasya nāyodhyeva purī priyā //,भङ्गश्लेषः पदस्तोमस्य्-ऐव चेत् पृथगर्थता अजरामरता कस्य नायोध्येव पुरी प्रिया //
JCand_5.64,arthaśleṣo 'rthamātrasya yady anekārthasaṃśrayaḥ kuṭilāḥ śyāmalā dīrghā kaṭākṣāḥ kuntalāś ca te //,अर्थश्लेषो ऽर्थमात्रस्य यद्य् अनेकार्थसंश्रयः कुटिलाः श्यामला दीर्घा कटाक्षाः कुन्तलाश् च ते //
JCand_5.65,aprastutapraśaṃsā syāt sā yatra prastutānugā kāryakāraṇasāmānyaviśeṣāder asau matā //,अप्रस्तुतप्रशंसा स्यात् सा यत्र प्रस्तुतानुगा कार्यकारणसामान्यविशेषादेर् असौ मता //
JCand_5.66,kamalaiḥ kamalāvāsaiḥ kiṃ kiṃ nāsādi sundaram apy ambudheḥ paraṃ pāraṃ prayānti vyavasāyinaḥ //,कमलैः कमलावासैः किं किं नासादि सुन्दरम् अप्य् अम्बुधेः परं पारं प्रयान्ति व्यवसायिनः //
JCand_5.67,bhaved arthāntaranyaso 'nuṣaktārthāntarābhidhā hanūmān abdhim atarad duṣkaraṃ kiṃ mahātmanām //,भवेद् अर्थान्तरन्यसो ऽनुषक्तार्थान्तराभिधा हनूमान् अब्धिम् अतरद् दुष्करं किं महात्मनाम् //
JCand_5.68,yasmin viśeṣasāmānyaviśeṣāḥ sa vikasvaraḥ sa na jigye mahānto hi durdharṣāḥ kṣmādharā iva //,यस्मिन् विशेषसामान्यविशेषाः स विकस्वरः स न जिग्ये महान्तो हि दुर्धर्षाः क्ष्माधरा इव //
JCand_5.69,kāryādyaiḥ prastutair uktaiḥ paryāyoktiṃ pracakṣate tṛṇāny aṅkurayāmāsa vipakṣanṛpasadmasu //,कार्याद्यैः प्रस्तुतैर् उक्तैः पर्यायोक्तिं प्रचक्षते तृणान्य् अङ्कुरयामास विपक्षनृपसद्मसु //
JCand_5.70,uktir vyājastutir nindāstutibhyāṃ stutinindayoḥ kaste viveko nayasi svargaṃ pātakino 'pi yat //,उक्तिर् व्याजस्तुतिर् निन्दास्तुतिभ्यां स्तुतिनिन्दयोः कस्ते विवेको नयसि स्वर्गं पातकिनो ऽपि यत् //
JCand_5.71,ākṣepas tu prayuktasya pratiṣedho vicāraṇāt candra saṃdarśayātmānam athavāsti priyāmukham //,आक्षेपस् तु प्रयुक्तस्य प्रतिषेधो विचारणात् चन्द्र संदर्शयात्मानम् अथवास्ति प्रियामुखम् //
JCand_5.72,"gūḍhākṣepo vidhau vyakte niṣedhe cāsphuṭe sati hara sītāṃ sukhaṃ, kiṃ tu cintayāntakaḍhaukanam //","गूढाक्षेपो विधौ व्यक्ते निषेधे चास्फुटे सति हर सीतां सुखं, किं तु चिन्तयान्तकढौकनम् //"
JCand_5.73,virodho 'nupapattiś ced guṇadravyakriyādiṣu amandacandanasyandaḥ svacchandaṃ dandahīti mām //,विरोधो ऽनुपपत्तिश् चेद् गुणद्रव्यक्रियादिषु अमन्दचन्दनस्यन्दः स्वच्छन्दं दन्दहीति माम् //
JCand_5.74,śleṣādibhūr virodhaś ced virodhābhāsatā matā apy andhakāriṇānena jagad etat prakāśate //,श्लेषादिभूर् विरोधश् चेद् विरोधाभासता मता अप्य् अन्धकारिणानेन जगद् एतत् प्रकाशते //
JCand_5.75,asaṃbhavo 'rthaniṣpattāv asaṃbhāvyatvavarṇanam ko veda gopaśiśukaḥ śailam utpāṭayiṣyati //,असंभवो ऽर्थनिष्पत्ताव् असंभाव्यत्ववर्णनम् को वेद गोपशिशुकः शैलम् उत्पाटयिष्यति //
JCand_5.76,vibhāvanā vināpi syāt kāraṇaṃ kāryajanma cet paśya lākṣārasāsiktaṃ raktaṃ tvaccaraṇadvayam //,विभावना विनापि स्यात् कारणं कार्यजन्म चेत् पश्य लाक्षारसासिक्तं रक्तं त्वच्चरणद्वयम् //
JCand_5.77,viśeṣoktir anutpattiḥ kāryasya sati kāraṇe namantam api dhīmantaṃ na laṅghayati kaścana //,विशेषोक्तिर् अनुत्पत्तिः कार्यस्य सति कारणे नमन्तम् अपि धीमन्तं न लङ्घयति कश्चन //
JCand_5.78,ākhyāte bhinnadeśatve kāryahetvor asaṃgatiḥ tvadbhaktānāṃ namaty aṅgaṃ bhaṅgam eti bhavaklamaḥ //,आख्याते भिन्नदेशत्वे कार्यहेत्वोर् असंगतिः त्वद्भक्तानां नमत्य् अङ्गं भङ्गम् एति भवक्लमः //
JCand_5.79,viṣamaṃ yady anaucityād anekānvayakalpanam kvātitīvraviṣāḥ sarpāḥ kvāsau candanabhūruhaḥ //,विषमं यद्य् अनौचित्याद् अनेकान्वयकल्पनम् क्वातितीव्रविषाः सर्पाः क्वासौ चन्दनभूरुहः //
JCand_5.80,samam aucityato 'nekavastusambandhavarṇanam anurūpaṃ kṛtaṃ sadma hāreṇa kucamaṇḍalam //,समम् औचित्यतो ऽनेकवस्तुसम्बन्धवर्णनम् अनुरूपं कृतं सद्म हारेण कुचमण्डलम् //
JCand_5.81,vicitraṃ cet prayatnaḥ syād viparītaphalapradaḥ namanti santas trailokyād api labdhuṃ samunnatim //,विचित्रं चेत् प्रयत्नः स्याद् विपरीतफलप्रदः नमन्ति सन्तस् त्रैलोक्याद् अपि लब्धुं समुन्नतिम् //
JCand_5.82,adhikaṃ bodhyam ādhārād ādheyādhikavarṇanam yayā vyāptaṃ jagat tasyāṃ vāci mānti na te guṇāḥ //,अधिकं बोध्यम् आधाराद् आधेयाधिकवर्णनम् यया व्याप्तं जगत् तस्यां वाचि मान्ति न ते गुणाः //
JCand_5.83,anyonyaṃ nāma yatra syād upakāraḥ parasparam triyāmā śaśinā bhāti śaśī bhāti triyāmayā //,अन्योन्यं नाम यत्र स्याद् उपकारः परस्परम् त्रियामा शशिना भाति शशी भाति त्रियामया //
JCand_5.84,viśeṣaḥ khyātam ādhāraṃ vināpy ādheyavarṇanam gate 'pi sūrye dīpasthās tamaś chindanti tatkarāḥ //,विशेषः ख्यातम् आधारं विनाप्य् आधेयवर्णनम् गते ऽपि सूर्ये दीपस्थास् तमश् छिन्दन्ति तत्कराः //
JCand_5.85,syād vyāghāto 'nyathākāri vastv anyakriyam ucyate yair jagat prīyate hanti tair eva kusumāyudhaḥ //,स्याद् व्याघातो ऽन्यथाकारि वस्त्व् अन्यक्रियम् उच्यते यैर् जगत् प्रीयते हन्ति तैर् एव कुसुमायुधः //
JCand_5.86,gumphaḥ kāraṇamālā syād yathāprākprāntakāraṇaiḥ nayena śrīḥ śriyā tyāgas tyāgena vipulaṃ yaśaḥ //,गुम्फः कारणमाला स्याद् यथाप्राक्प्रान्तकारणैः नयेन श्रीः श्रिया त्यागस् त्यागेन विपुलं यशः //
JCand_5.87,gṛhītamuktarītyarthaśreṇir ekāvalī matā netre karṇāntaviśrānte karṇau dormūladolinau //,गृहीतमुक्तरीत्यर्थश्रेणिर् एकावली मता नेत्रे कर्णान्तविश्रान्ते कर्णौ दोर्मूलदोलिनौ //
JCand_5.88,dīpakaikāvalīyogān mālādīpakam ucyate smareṇa hṛdaye tasyās tena tvayi kṛtā sthitiḥ //,दीपकैकावलीयोगान् मालादीपकम् उच्यते स्मरेण हृदये तस्यास् तेन त्वयि कृता स्थितिः //
JCand_5.89,sāro nāma padotkarṣaḥ sāratāyā yathottaram sāraṃ sārasvataṃ tatra kāvyaṃ tatra śivastavaḥ //,सारो नाम पदोत्कर्षः सारताया यथोत्तरम् सारं सारस्वतं तत्र काव्यं तत्र शिवस्तवः //
JCand_5.90,udārasāraś ced bhāti bhinno 'bhinnatayā guṇaḥ madhuraṃ madhu pīyūṣaṃ tasmāt tasmāt kaver vacaḥ //,उदारसारश् चेद् भाति भिन्नो ऽभिन्नतया गुणः मधुरं मधु पीयूषं तस्मात् तस्मात् कवेर् वचः //
JCand_5.91,yathāsaṃkhyaṃ dvidhārthāś cet kramādekaikamanvitāḥ śatruṃ mitraṃ dviṣatpakṣaṃ jaya rañjaya bhañjaya //,यथासंख्यं द्विधार्थाश् चेत् क्रमादेकैकमन्विताः शत्रुं मित्रं द्विषत्पक्षं जय रञ्जय भञ्जय //
JCand_5.92,paryāyaś ced anekatra syād ekasya samanvayaḥ padmaṃ muktvā gatā candraṃ kāminīvadanopamā //,पर्यायश् चेद् अनेकत्र स्याद् एकस्य समन्वयः पद्मं मुक्त्वा गता चन्द्रं कामिनीवदनोपमा //
JCand_5.93,parivṛttir vinimayo nyūnābhyadhikayor mithaḥ jagrāhaikaṃ śaraṃ muktvā kaṭākṣān śatruyoṣitām //,परिवृत्तिर् विनिमयो न्यूनाभ्यधिकयोर् मिथः जग्राहैकं शरं मुक्त्वा कटाक्षान् शत्रुयोषिताम् //
JCand_5.94,parisaṃkhyā niṣidhyaikam anyasmin vastuyantraṇam snehakṣayaḥ pradīpeṣu svānteṣu na natabhruvām //,परिसंख्या निषिध्यैकम् अन्यस्मिन् वस्तुयन्त्रणम् स्नेहक्षयः प्रदीपेषु स्वान्तेषु न नतभ्रुवाम् //
JCand_5.95,vikalpas tulyabalayor virodhaś cāturīyutaḥ kāntācitte 'dhare vāpi kuru tvaṃ vītarāgatām //,विकल्पस् तुल्यबलयोर् विरोधश् चातुरीयुतः कान्ताचित्ते ऽधरे वापि कुरु त्वं वीतरागताम् //
JCand_5.96,bhūyasām ekasambandhabhājāṃ gumphaḥ samuccayaḥ naśyanti paścāt paśyanti bhraśyanti ca tava dviṣaḥ //,भूयसाम् एकसम्बन्धभाजां गुम्फः समुच्चयः नश्यन्ति पश्चात् पश्यन्ति भ्रश्यन्ति च तव द्विषः //
JCand_5.97,samādhiḥ kāryasaukaryaṃ kāraṇāntarasannidheḥ utkaṇṭhitāṃ ca kalayan jagāmāstaṃ ca bhānumān //,समाधिः कार्यसौकर्यं कारणान्तरसन्निधेः उत्कण्ठितां च कलयन् जगामास्तं च भानुमान् //
JCand_5.98,pratyanīkaṃ balavataḥ śatroḥ pakṣe parākramaḥ jaitranetrānugau karṇāv utpalābhyām adhaḥkṛtau //,प्रत्यनीकं बलवतः शत्रोः पक्षे पराक्रमः जैत्रनेत्रानुगौ कर्णाव् उत्पलाभ्याम् अधःकृतौ //
JCand_5.99,pratīpam upamānasya hīnatvam upameyataḥ dṛṣṭaṃ ced vadanaṃ tasyāḥ kiṃ padmena kimindunā //,प्रतीपम् उपमानस्य हीनत्वम् उपमेयतः दृष्टं चेद् वदनं तस्याः किं पद्मेन किमिन्दुना //
JCand_5.100,ullāso 'nyamahimnā ced doṣo hy anyatra varṇyate tad abhāgyaṃ dhanasyaiva yan nāśrayati sajjanam //,उल्लासो ऽन्यमहिम्ना चेद् दोषो ह्य् अन्यत्र वर्ण्यते तद् अभाग्यं धनस्यैव यन् नाश्रयति सज्जनम् //
JCand_5.101,tadguṇaḥ svaguṇatyāgād anyataḥ svaguṇodayaḥ padmarāgāruṇaṃ nāsāmauktikaṃ te 'dharaśritam //,तद्गुणः स्वगुणत्यागाद् अन्यतः स्वगुणोदयः पद्मरागारुणं नासामौक्तिकं ते ऽधरश्रितम् //
JCand_5.102,punaḥ svaguṇasamprāptir vijñeyā pūrvarūpatā harakaṇṭhāṃśulipto 'pi śeṣas tvadyaśasā sitaḥ //,पुनः स्वगुणसम्प्राप्तिर् विज्ञेया पूर्वरूपता हरकण्ठांशुलिप्तो ऽपि शेषस् त्वद्यशसा सितः //
JCand_5.103,yadvastuno 'nyathā rūpaṃ tathā syāt pūrvarūpatā dīpe nirvāpite hy āsīt kāñcīratnair aharmahaḥ //,यद्वस्तुनो ऽन्यथा रूपं तथा स्यात् पूर्वरूपता दीपे निर्वापिते ह्य् आसीत् काञ्चीरत्नैर् अहर्महः //
JCand_5.104,saṅgatānyaguṇānaṅgīkāram āhur atadguṇam viśann api raver madhyaṃ śīta eva sadā śaśī //,सङ्गतान्यगुणानङ्गीकारम् आहुर् अतद्गुणम् विशन्न् अपि रवेर् मध्यं शीत एव सदा शशी //
JCand_5.105,prāksiddhasvaguṇotkarṣo 'nuguṇaḥ parasannidheḥ karṇotpalāni dadhate kaṭākṣairapi nīlatām //,प्राक्सिद्धस्वगुणोत्कर्षो ऽनुगुणः परसन्निधेः कर्णोत्पलानि दधते कटाक्षैरपि नीलताम् //
JCand_5.106,avajñā varṇyate vastu guṇadoṣākṣamaṃ yadi mlāyanti yadi padmāni kā hānir amṛtadyuteḥ //,अवज्ञा वर्ण्यते वस्तु गुणदोषाक्षमं यदि म्लायन्ति यदि पद्मानि का हानिर् अमृतद्युतेः //
JCand_5.107,praśnottaraṃ krameṇoktau syūtam uttaram uttaram yatrāsau vetasī pāntha tatrāsau sutarā sarit //,प्रश्नोत्तरं क्रमेणोक्तौ स्यूतम् उत्तरम् उत्तरम् यत्रासौ वेतसी पान्थ तत्रासौ सुतरा सरित् //
JCand_5.108,pihitaṃ paravṛttāntajñātur anyasya ceṣṭitam priye gṛhāgate prātaḥ kāntā talpam akalpayat //,पिहितं परवृत्तान्तज्ञातुर् अन्यस्य चेष्टितम् प्रिये गृहागते प्रातः कान्ता तल्पम् अकल्पयत् //
JCand_5.109,vyājoktiḥ śaṅkamānasya chadmanā vastugopanam sakhi paśya gṛhārāmaparāgair asmi dhūsarā //,व्याजोक्तिः शङ्कमानस्य छद्मना वस्तुगोपनम् सखि पश्य गृहारामपरागैर् अस्मि धूसरा //
JCand_5.110,vakroktiḥ śleṣakākubhyāṃ vācyārthāntarakalpanam muñca mānaṃ dinaṃ prāptaṃ manda nandī harāntike //,वक्रोक्तिः श्लेषकाकुभ्यां वाच्यार्थान्तरकल्पनम् मुञ्च मानं दिनं प्राप्तं मन्द नन्दी हरान्तिके //
JCand_5.111,svābhāvoktiḥ svabhāvasya jātyādiṣu ca varṇanam kuraṅgair uttaraṅgākṣi stabdhakarṇair udīkṣyate //,स्वाभावोक्तिः स्वभावस्य जात्यादिषु च वर्णनम् कुरङ्गैर् उत्तरङ्गाक्षि स्तब्धकर्णैर् उदीक्ष्यते //
JCand_5.112,bhāvikaṃ bhūtabhāvyarthasākṣād darśanavarṇanam alaṃ vilokayādyāpi yuddhyante 'tra surāsurāḥ //,भाविकं भूतभाव्यर्थसाक्षाद् दर्शनवर्णनम् अलं विलोकयाद्यापि युद्ध्यन्ते ऽत्र सुरासुराः //
JCand_5.113,deśātmaviprakṛṣṭasya darśanaṃ bhāvikacchaviḥ tvaṃ vasan hṛdaye tasyāḥ sākṣāt pañceṣur īkṣyase //,देशात्मविप्रकृष्टस्य दर्शनं भाविकच्छविः त्वं वसन् हृदये तस्याः साक्षात् पञ्चेषुर् ईक्ष्यसे //
JCand_5.114,udāttam ṛddheś caritaṃ ślāghyaṃ cānyopalakṣaṇam sānau yasyābhavad yuddhaṃ tad dhūrjaṭikirīṭinoḥ //,उदात्तम् ऋद्धेश् चरितं श्लाघ्यं चान्योपलक्षणम् सानौ यस्याभवद् युद्धं तद् धूर्जटिकिरीटिनोः //
JCand_5.115,atyuktir adbhutātathyaśauryaudāryādivarṇanam tvayi dātari rājendra yācakāḥ kalpaśākhinaḥ //,अत्युक्तिर् अद्भुतातथ्यशौर्यौदार्यादिवर्णनम् त्वयि दातरि राजेन्द्र याचकाः कल्पशाखिनः //
JCand_5.116,rasabhāvatadābhāsabhāvaśāntinibandhanāḥ rasavatpreyaūrjasvisamāhitamayābhidhāḥ //,रसभावतदाभासभावशान्तिनिबन्धनाः रसवत्प्रेयऊर्जस्विसमाहितमयाभिधाः //
JCand_5.117,bhāvānāmudayaḥ sandhiḥ śabalatvam iti trayaḥ alaṅkārān imān sapta kecid āhur manīṣiṇaḥ //,भावानामुदयः सन्धिः शबलत्वम् इति त्रयः अलङ्कारान् इमान् सप्त केचिद् आहुर् मनीषिणः //
JCand_5.118,śuddhir ekapradhānatvaṃ tathā saṃsṛṣṭisaṃkarau eteṣām eva vinyāsān nālaṅkārāntarāṇy amī //,शुद्धिर् एकप्रधानत्वं तथा संसृष्टिसंकरौ एतेषाम् एव विन्यासान् नालङ्कारान्तराण्य् अमी //
JCand_5.119,sarveṣāṃ ca pratidvandvapraticchandabhidābhṛtām upādhiḥ kvacid udbhinnaḥ syād anyatrāpi saṃbhavāt //,सर्वेषां च प्रतिद्वन्द्वप्रतिच्छन्दभिदाभृताम् उपाधिः क्वचिद् उद्भिन्नः स्याद् अन्यत्रापि संभवात् //
JCand_5.120,mālā paraṃparā caiṣāṃ bhūyasām anukūlake manuṣye bhavataḥ kvāpi hy alaṅkārāṅgatāṃ gate //,माला परंपरा चैषां भूयसाम् अनुकूलके मनुष्ये भवतः क्वापि ह्य् अलङ्काराङ्गतां गते //
JCand_5.121,śabde padārthe vākyārthe vākyārthastabake tathā ete bhavanti vinyāsāḥ svabhāvātiśayātmakāḥ //,शब्दे पदार्थे वाक्यार्थे वाक्यार्थस्तबके तथा एते भवन्ति विन्यासाः स्वभावातिशयात्मकाः //
JCand_5.122,kasyāpy atiśayasyokter ity anvarthavicāraṇāt prāyeṇāmī hy alaṃkārā bhinnā nātiśayoktitaḥ //,कस्याप्य् अतिशयस्योक्तेर् इत्य् अन्वर्थविचारणात् प्रायेणामी ह्य् अलंकारा भिन्ना नातिशयोक्तितः //
JCand_5.123,alaṃkārapradhāneṣu dadhāneṣv api sāmyatām vailakṣaṇyaṃ prativyakti pratibhāti mukheṣviva //,अलंकारप्रधानेषु दधानेष्व् अपि साम्यताम् वैलक्षण्यं प्रतिव्यक्ति प्रतिभाति मुखेष्विव //
JCand_5.124,alaṃkāreṣu tathyeṣu yady anāsthā manīṣiṇām tad arvācīnabhedeṣu nāmnāṃ nāmnāya iṣyatām //,अलंकारेषु तथ्येषु यद्य् अनास्था मनीषिणाम् तद् अर्वाचीनभेदेषु नाम्नां नाम्नाय इष्यताम् //
JCand_5.125,mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau caturthaḥ saikoyam sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke sukhayatu mayūkhaḥ sumanasaḥ //,महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर् यस्य पितरौ चतुर्थः सैकोयम् सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके सुखयतु मयूखः सुमनसः //
JCand_6.1,ālambanoddīpanātmā vibhāvaḥ kāraṇaṃ dvidhā kāryo 'nubhāvo bhāvaś ca sahāyo vyabhicāry api //,आलम्बनोद्दीपनात्मा विभावः कारणं द्विधा कार्यो ऽनुभावो भावश् च सहायो व्यभिचार्य् अपि //
JCand_6.2,galadvedyāntarodbhedo hṛdayeṣv ajaḍātmanām milan malayajālepa ivāhlādaṃ vikāsayan //,गलद्वेद्यान्तरोद्भेदो हृदयेष्व् अजडात्मनाम् मिलन् मलयजालेप इवाह्लादं विकासयन् //
JCand_6.3,kāvye nāṭye ca kārye ca vibhāvādyair vibhāvitaḥ āsvādyamānaikatanuḥ sthāyī bhāvo rasaḥ smṛtaḥ //,काव्ये नाट्ये च कार्ये च विभावाद्यैर् विभावितः आस्वाद्यमानैकतनुः स्थायी भावो रसः स्मृतः //
JCand_6.4,ratyākhyasthāyibhāvātmā vallabhādivibhāvitaḥ ālasyerṣyājugupsābhyo vinā saṃcāribhir yutaḥ //,रत्याख्यस्थायिभावात्मा वल्लभादिविभावितः आलस्येर्ष्याजुगुप्साभ्यो विना संचारिभिर् युतः //
JCand_6.5,anubhāvaiḥ kaṭākṣādyair unmādādyair yathākramam sambhogo vipralambhaś ca śṛṅgāro dvividho mataḥ //,अनुभावैः कटाक्षाद्यैर् उन्मादाद्यैर् यथाक्रमम् सम्भोगो विप्रलम्भश् च शृङ्गारो द्विविधो मतः //
JCand_6.6,hāsasthāyī raso hāsyo vibhāvadyair yathākramam vairūpyaphullagaṇḍatvā-vahitthādyaiḥ samanvitaḥ //,हासस्थायी रसो हास्यो विभावद्यैर् यथाक्रमम् वैरूप्यफुल्लगण्डत्वा-वहित्थाद्यैः समन्वितः //
JCand_6.7,abhīṣṭaviprayogāśrupātaglānyādibhiḥ kramāt vibhāvādyair yutaḥ śokasthāyī syāt karuṇo rasaḥ //,अभीष्टविप्रयोगाश्रुपातग्लान्यादिभिः क्रमात् विभावाद्यैर् युतः शोकस्थायी स्यात् करुणो रसः //
JCand_6.8,krodhasthāyī raso raudro vibhāvādyaiḥ samanvitaḥ mātsaryahastaniṣpeṣasaṃmohādyair yathākramam //,क्रोधस्थायी रसो रौद्रो विभावाद्यैः समन्वितः मात्सर्यहस्तनिष्पेषसंमोहाद्यैर् यथाक्रमम् //
JCand_6.9,utsāhākhyasthāyibhāvaḥ prabhāvādivibhāvabhūḥ vīro 'nubhāvaiḥ sthairyādyair bhāvair garvādibhiryutaḥ //,उत्साहाख्यस्थायिभावः प्रभावादिविभावभूः वीरो ऽनुभावैः स्थैर्याद्यैर् भावैर् गर्वादिभिर्युतः //
JCand_6.10,vyāghrādibhir vibhāvais tu vepitādyanubhāvabhṛt bhāvair mohādibhir yukto bhayasthāyī bhayānakaḥ //,व्याघ्रादिभिर् विभावैस् तु वेपिताद्यनुभावभृत् भावैर् मोहादिभिर् युक्तो भयस्थायी भयानकः //
JCand_6.11,sthāyī jugupsā bībhatso vibhāvādyā yathākramam aniṣṭekṣaṇaniṣṭhīvamohādyā yatra saṃmatāḥ //,स्थायी जुगुप्सा बीभत्सो विभावाद्या यथाक्रमम् अनिष्टेक्षणनिष्ठीवमोहाद्या यत्र संमताः //
JCand_6.12,adbhuto vismayasthāyī māyādikavibhāvabhūḥ romāñcādyanubhāvo 'yaṃ stambhādivyabhicārikaḥ //,अद्भुतो विस्मयस्थायी मायादिकविभावभूः रोमाञ्चाद्यनुभावो ऽयं स्तम्भादिव्यभिचारिकः //
JCand_6.13,nirvedasthāyikaḥ śāntaḥ satsaṅgādivibhāvabhūḥ kṣamādikānubhāvo 'yaṃ stambhādivyabhicārikaḥ //,निर्वेदस्थायिकः शान्तः सत्सङ्गादिविभावभूः क्षमादिकानुभावो ऽयं स्तम्भादिव्यभिचारिकः //
JCand_6.14,ratir devādiviṣayā santi ca vyabhicāriṇaḥ vedyamānā nigadyante bhāvāḥ sāhityavedibhiḥ //,रतिर् देवादिविषया सन्ति च व्यभिचारिणः वेद्यमाना निगद्यन्ते भावाः साहित्यवेदिभिः //
JCand_6.15,nirvedaglāniśaṅkākhyās tathāsūyāmadaśramāḥ ālasyaṃ caiva dainyaṃ ca cintā mohaḥ smṛtir dhṛtiḥ //,निर्वेदग्लानिशङ्काख्यास् तथासूयामदश्रमाः आलस्यं चैव दैन्यं च चिन्ता मोहः स्मृतिर् धृतिः //
JCand_6.16,vrīḍā capalatā harṣa āvego jaḍatā tathā garvo viṣāda autsukyaṃ nidrāpasmāra eva ca //,व्रीडा चपलता हर्ष आवेगो जडता तथा गर्वो विषाद औत्सुक्यं निद्रापस्मार एव च //
JCand_6.17,suptaṃ prabodho 'marṣaś cāpy avahittham athogratā matir vyādhis tathonmādas tathā maraṇam eva ca //,सुप्तं प्रबोधो ऽमर्षश् चाप्य् अवहित्थम् अथोग्रता मतिर् व्याधिस् तथोन्मादस् तथा मरणम् एव च //
JCand_6.18,trāsaś caiva vitarkaś ca vijñeyā vyabhicāriṇaḥ trayastriṃśad ime bhāvāḥ samākhyātās tu nāmataḥ //,त्रासश् चैव वितर्कश् च विज्ञेया व्यभिचारिणः त्रयस्त्रिंशद् इमे भावाः समाख्यातास् तु नामतः //
JCand_6.19,sarvasādhāraṇapremapraśrayādisvarūpayā anaucityā rasābhāsā bhāvābhāsāś ca kīrtitāḥ //,सर्वसाधारणप्रेमप्रश्रयादिस्वरूपया अनौचित्या रसाभासा भावाभासाश् च कीर्तिताः //
JCand_6.20,bhāvasya śāntir udayaḥ sandhiḥ śabalatā tathā kāvyasya kāñcanasyeva kuṅkumaṃ kāntisaṃpade //,भावस्य शान्तिर् उदयः सन्धिः शबलता तथा काव्यस्य काञ्चनस्येव कुङ्कुमं कान्तिसंपदे //
JCand_6.21,āturyam āsaptamaṃ ca yatheṣṭair aṣṭamādibhiḥ samāsaḥ syāt padair na syāt samāsaḥ sarvathāpi ca //,आतुर्यम् आसप्तमं च यथेष्टैर् अष्टमादिभिः समासः स्यात् पदैर् न स्यात् समासः सर्वथापि च //
JCand_6.22,pāñcālikī ca lāṭīyā gauḍīyā ca yathārasam vaidarbhī ca yathāsaṃkhyaṃ catasro rītayaḥ smṛtāḥ //,पाञ्चालिकी च लाटीया गौडीया च यथारसम् वैदर्भी च यथासंख्यं चतस्रो रीतयः स्मृताः //
JCand_6.23,madhurāyāṃ samākrāntā vargasthāḥ pañcamair nijaiḥ lakāraś ca lasaṃyukto hrasvavyavahitau raṇau //,मधुरायां समाक्रान्ता वर्गस्थाः पञ्चमैर् निजैः लकारश् च लसंयुक्तो ह्रस्वव्यवहितौ रणौ //
JCand_6.24,rephākrāntā vargyayaṇāṣ ṭavargāt pañcamād ṛte kapākrāntas tavargaḥ syāt prauḍhāyāṃ ca kamūrdhatā //,रेफाक्रान्ता वर्ग्ययणाष् टवर्गात् पञ्चमाद् ऋते कपाक्रान्तस् तवर्गः स्यात् प्रौढायां च कमूर्धता //
JCand_6.25,sarvair ūrdhvaiḥ sakārasya sarvai rephasya sarvathā rahor dvedhā tu saṃyogaḥ paruṣāyāṃ śaṣau svataḥ //,सर्वैर् ऊर्ध्वैः सकारस्य सर्वै रेफस्य सर्वथा रहोर् द्वेधा तु संयोगः परुषायां शषौ स्वतः //
JCand_6.26,lakāro 'nyair asaṃyukto laghavo ghabhadhā rasau lalitāyāṃ tathā śeṣā bhadrāyām iti vṛttayaḥ //,लकारो ऽन्यैर् असंयुक्तो लघवो घभधा रसौ ललितायां तथा शेषा भद्रायाम् इति वृत्तयः //
JCand_6.27,aṅgabhaṅgollasallīlā taruṇī smaratoraṇam tarkakarkaśapūrṇoktiprāptotkaṭadhiyāṃ vṛthā //,अङ्गभङ्गोल्लसल्लीला तरुणी स्मरतोरणम् तर्ककर्कशपूर्णोक्तिप्राप्तोत्कटधियां वृथा //
JCand_6.28,vīpsotsarpanmukhāgrārdraṃ barhī jahre kṛśas tṛṣam lalanā rabhasaṃ dhatte ghanāṭope mahīyasi //,वीप्सोत्सर्पन्मुखाग्रार्द्रं बर्ही जह्रे कृशस् तृषम् ललना रभसं धत्ते घनाटोपे महीयसि //
JCand_6.29,mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau mayūkhastenāsau sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke sukhayatu mahati ṛtusaṃkhyaḥ //,महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर् यस्य पितरौ मयूखस्तेनासौ सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके सुखयतु महति ऋतुसंख्यः //
JCand_7.1,vṛttibhedais tribhir yuktā srotobhiriva jāhnavī bhāratī bhāti gambhīrā kuṭilā saralā kvacit //,वृत्तिभेदैस् त्रिभिर् युक्ता स्रोतोभिरिव जाह्नवी भारती भाति गम्भीरा कुटिला सरला क्वचित् //
JCand_7.2,sāṃmukhyaṃ vidadhānāyāḥ sphuṭam arthāntare giraḥ kaṭākṣa iva lolākṣyā vyāpāro vyañjanātmakaḥ //,सांमुख्यं विदधानायाः स्फुटम् अर्थान्तरे गिरः कटाक्ष इव लोलाक्ष्या व्यापारो व्यञ्जनात्मकः //
JCand_7.3,avivakṣitavācyasya dvau bhedau vācyam eva cet arthāntire saṃkramitam atyantaṃ vā tiraskṛtam //,अविवक्षितवाच्यस्य द्वौ भेदौ वाच्यम् एव चेत् अर्थान्तिरे संक्रमितम् अत्यन्तं वा तिरस्कृतम् //
JCand_7.4,dvau vivakṣitavācyasya lakṣyālakṣyakramātmakau catvāriṃśadyutaikena bhedāḥ ṣaṭ cānayoḥ kramāt //,द्वौ विवक्षितवाच्यस्य लक्ष्यालक्ष्यक्रमात्मकौ चत्वारिंशद्युतैकेन भेदाः षट् चानयोः क्रमात् //
JCand_7.5,tridhā śabdārthatadyugmaśaktijanmā sphuṭakramāt rasabhāvatadābhāsapramukhas tv asphuṭakramāt //,त्रिधा शब्दार्थतद्युग्मशक्तिजन्मा स्फुटक्रमात् रसभावतदाभासप्रमुखस् त्व् अस्फुटक्रमात् //
JCand_7.6,vastvalaṅkārayor vyakter bhedau dvau śabdaśaktijau arthaśaktisamutthasya bhedā dvādaśa tad yathā //,वस्त्वलङ्कारयोर् व्यक्तेर् भेदौ द्वौ शब्दशक्तिजौ अर्थशक्तिसमुत्थस्य भेदा द्वादश तद् यथा //
JCand_7.7,catvāro vastv alaṃkāram alaṃkāras tu vastu yat alaṃkāram alaṃkāro vastu vastu vyanakti tat //,चत्वारो वस्त्व् अलंकारम् अलंकारस् तु वस्तु यत् अलंकारम् अलंकारो वस्तु वस्तु व्यनक्ति तत् //
JCand_7.8,vaktuḥ kavinibaddhasya kaver vā prauḍhinirmitaḥ svasiddho vā vyañjako 'rthaś catvāras triguṇās tataḥ //,वक्तुः कविनिबद्धस्य कवेर् वा प्रौढिनिर्मितः स्वसिद्धो वा व्यञ्जको ऽर्थश् चत्वारस् त्रिगुणास् ततः //
JCand_7.9,śabdārthobhayabhūr ekaḥ sa ca vākyaikasaṃśrayaḥ padaikadeśe racanāvarṇavākyapadeṣv api //,शब्दार्थोभयभूर् एकः स च वाक्यैकसंश्रयः पदैकदेशे रचनावर्णवाक्यपदेष्व् अपि //
JCand_7.10,prabandhe ceti ṣoḍhāsau rasādyākhyo 'sphuṭakramaḥ eṣu saptadaśasv ekaṃ parityajyāsphuṭakramam //,प्रबन्धे चेति षोढासौ रसाद्याख्यो ऽस्फुटक्रमः एषु सप्तदशस्व् एकं परित्यज्यास्फुटक्रमम् //
JCand_7.11,ye ṣoḍaśādyā dviguṇās te syur vākyapadāśrayāt prabandhe 'pi dvādaśa syur arthaśaktibhuvo bhidaḥ //,ये षोडशाद्या द्विगुणास् ते स्युर् वाक्यपदाश्रयात् प्रबन्धे ऽपि द्वादश स्युर् अर्थशक्तिभुवो भिदः //
JCand_7.12,dvātriṃśad dvādaśaikaḥ ṣaṭ sarvasaṃkalitadhvaneḥ bhedāḥ syur ekapañcāśat saṃbhinnās tu sahasraśaḥ //,द्वात्रिंशद् द्वादशैकः षट् सर्वसंकलितध्वनेः भेदाः स्युर् एकपञ्चाशत् संभिन्नास् तु सहस्रशः //
JCand_7.13,vaktṛsyūtaṃ bodhayituṃ vyaṅgyaṃ vaktur abhīpsitam svāṅkuritam atadrūpaṃ svayam ullasitaṃ giraḥ //,वक्तृस्यूतं बोधयितुं व्यङ्ग्यं वक्तुर् अभीप्सितम् स्वाङ्कुरितम् अतद्रूपं स्वयम् उल्लसितं गिरः //
JCand_7.14,kaścit sādhāraṇaḥ kaścid āmantrya pratibodhitaḥ kaścit taṭasthaḥ kaścic ca bodhitapratibodhitaḥ //,कश्चित् साधारणः कश्चिद् आमन्त्र्य प्रतिबोधितः कश्चित् तटस्थः कश्चिच् च बोधितप्रतिबोधितः //
JCand_7.15,ityevaṃ boddhṛvaicitryād vaktṛsyūtaṃ caturvidham upekṣānihnavābhyāṃ ca dvidhā svāṅkuritaṃ matam //,इत्येवं बोद्धृवैचित्र्याद् वक्तृस्यूतं चतुर्विधम् उपेक्षानिह्नवाभ्यां च द्विधा स्वाङ्कुरितं मतम् //
JCand_7.16,bhūtādikālabhedena nihnavaḥ syād anekadhā anenāpi prabhedena vyaktivallī vijṛmbhate //,भूतादिकालभेदेन निह्नवः स्याद् अनेकधा अनेनापि प्रभेदेन व्यक्तिवल्ली विजृम्भते //
JCand_7.17,nānāprabhedā niyatā kvacit prakaraṇādinā arthe 'rtham anyaṃ yaṃ vakti tad vācyavyaṅgyam iṣyate //,नानाप्रभेदा नियता क्वचित् प्रकरणादिना अर्थे ऽर्थम् अन्यं यं वक्ति तद् वाच्यव्यङ्ग्यम् इष्यते //
JCand_7.18,mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau mayūkhastenāsau sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke sukhayatu mahati munisaṃkhyaḥ //,महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर् यस्य पितरौ मयूखस्तेनासौ सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके सुखयतु महति मुनिसंख्यः //
JCand_8.1,yad vyajyamānaṃ manasaḥ staimityāya sa no dhvaniḥ anyathā tu guṇībhūtavyaṅgyam āpatitaṃ tridhā //,यद् व्यज्यमानं मनसः स्तैमित्याय स नो ध्वनिः अन्यथा तु गुणीभूतव्यङ्ग्यम् आपतितं त्रिधा //
JCand_8.2,vyaktir eva kvacid vyaṅgyaḥ kvacid arthasvabhāvataḥ kvacic cārutarasyāgre sa vimuñcati cārutām //,व्यक्तिर् एव क्वचिद् व्यङ्ग्यः क्वचिद् अर्थस्वभावतः क्वचिच् चारुतरस्याग्रे स विमुञ्चति चारुताम् //
JCand_8.3,agūḍhaṃ kalayed arthā-ntarasaṃkramitādikam vismṛtaḥ kim apāṃnātha sa tvayā kumbhasaṃbhavaḥ //,अगूढं कलयेद् अर्था-न्तरसंक्रमितादिकम् विस्मृतः किम् अपांनाथ स त्वया कुम्भसंभवः //
JCand_8.4,aparasya rasādeś ced aṅgamanyad rasādikam hā hā! matkucakāśmīraliptaṃ bhinnam uraḥ śaraiḥ //,अपरस्य रसादेश् चेद् अङ्गमन्यद् रसादिकम् हा हा! मत्कुचकाश्मीरलिप्तं भिन्नम् उरः शरैः //
JCand_8.5,tathā vācyasya siddhyaṅgaṃ naur artho vāridher yathā saṃśritya taraṇiṃ dhīrās taranti vyādhivāridhīn //,तथा वाच्यस्य सिद्ध्यङ्गं नौर् अर्थो वारिधेर् यथा संश्रित्य तरणिं धीरास् तरन्ति व्याधिवारिधीन् //
JCand_8.6,asphuṭaṃ stanayor atra kokasādṛśyavan matam kuṅkumāktaṃ stanadvandvaṃ mānasaṃ mama gāhate //,अस्फुटं स्तनयोर् अत्र कोकसादृश्यवन् मतम् कुङ्कुमाक्तं स्तनद्वन्द्वं मानसं मम गाहते //
JCand_8.7,saṃdigdhaṃ yadi saṃdeho dairghyādyutpalayoriva saṃprāpte nayane tasyāḥ śravaṇottaṃsabhūmikām //,संदिग्धं यदि संदेहो दैर्घ्याद्युत्पलयोरिव संप्राप्ते नयने तस्याः श्रवणोत्तंसभूमिकाम् //
JCand_8.8,tulyaprādhānyam indutvam iva vācyena sāmyabhṛt kānte tvadānanarucā glānim eti saroruham //,तुल्यप्राधान्यम् इन्दुत्वम् इव वाच्येन साम्यभृत् कान्ते त्वदाननरुचा ग्लानिम् एति सरोरुहम् //
JCand_8.9,asundaraṃ yadi vyaṅgyaṃ syād vācyād amanoharam sarasyāmīladambhoje cakraḥ kāntāṃ vilokate //,असुन्दरं यदि व्यङ्ग्यं स्याद् वाच्याद् अमनोहरम् सरस्यामीलदम्भोजे चक्रः कान्तां विलोकते //
JCand_8.10,kākusthaṃ praṇato 'mbhodhir adya mādyatu rāvaṇaḥ ity aṣṭadhā guṇībhūtavyaṅgyam aṅgīkṛtaṃ budhaiḥ //,काकुस्थं प्रणतो ऽम्भोधिर् अद्य माद्यतु रावणः इत्य् अष्टधा गुणीभूतव्यङ्ग्यम् अङ्गीकृतं बुधैः //
JCand_8.11,mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau mayūkhastenāsau sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke mahati vasusaṃkhyaḥ sukhayatu //,महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर् यस्य पितरौ मयूखस्तेनासौ सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके महति वसुसंख्यः सुखयतु //
JCand_9.1,mukhyārthasyāvivakṣāyāṃ pūrvārvācī ca rūḍhitaḥ prayojanāc ca saṃbaddhaṃ vadantī lakṣaṇā matā //,मुख्यार्थस्याविवक्षायां पूर्वार्वाची च रूढितः प्रयोजनाच् च संबद्धं वदन्ती लक्षणा मता //
JCand_9.2,lakṣaṇīyasvaśabdasya mīlanāmīlanād dvidhā lakṣaṇā sā tridhā siddhasādhyasādhyāṅgabhedataḥ //,लक्षणीयस्वशब्दस्य मीलनामीलनाद् द्विधा लक्षणा सा त्रिधा सिद्धसाध्यसाध्याङ्गभेदतः //
JCand_9.3,sphuṭāsphuṭaprabhedena prayojanam api dvidhā viduḥ sphuṭaṃ taṭasthatvād arthagatvād dvidhā budhāḥ //,स्फुटास्फुटप्रभेदेन प्रयोजनम् अपि द्विधा विदुः स्फुटं तटस्थत्वाद् अर्थगत्वाद् द्विधा बुधाः //
JCand_9.4,asphuṭaṃ cārthaniṣṭhatvāt taṭasthatvād api dvidhā lakṣyalakṣakaniṣṭhatvād arthasaṃstham api dvidhā //,अस्फुटं चार्थनिष्ठत्वात् तटस्थत्वाद् अपि द्विधा लक्ष्यलक्षकनिष्ठत्वाद् अर्थसंस्थम् अपि द्विधा //
JCand_9.5,lakṣakasthaṃ sphuṭaṃ yatra sā vicakṣaṇalakṣaṇā asphuṭatvaṃ taṭasthatvaṃ lakṣyasthatvam amuṣya ca //,लक्षकस्थं स्फुटं यत्र सा विचक्षणलक्षणा अस्फुटत्वं तटस्थत्वं लक्ष्यस्थत्वम् अमुष्य च //
JCand_9.6,anyās tisra iti vyaktā śaktitaḥ sā caturvidhā indur evaiṣa tadvaktram utkarṣo lakṣyate mukhe //,अन्यास् तिस्र इति व्यक्ता शक्तितः सा चतुर्विधा इन्दुर् एवैष तद्वक्त्रम् उत्कर्षो लक्ष्यते मुखे //
JCand_9.7,pradīpaṃ vardhayetyatra taṭasthaṃ maṅgalodayaḥ paṭo 'yaṃ dagdha ityādau sphuṭaṃ nāsti prayojanam //,प्रदीपं वर्धयेत्यत्र तटस्थं मङ्गलोदयः पटो ऽयं दग्ध इत्यादौ स्फुटं नास्ति प्रयोजनम् //
JCand_9.8,amṛtaṃ sūktam ityādau lakṣyastham atihṛdyatā ābhimukhyāt saṃnidhānāt tathākārapratītitaḥ //,अमृतं सूक्तम् इत्यादौ लक्ष्यस्थम् अतिहृद्यता आभिमुख्यात् संनिधानात् तथाकारप्रतीतितः //
JCand_9.9,kāryakāraṇabhāvāt sā vācyavācakabhāvataḥ ityevamādeḥ saṃbandhāt kiṃcānyasmāc catuṣṭayāt //,कार्यकारणभावात् सा वाच्यवाचकभावतः इत्येवमादेः संबन्धात् किंचान्यस्माच् चतुष्टयात् //
JCand_9.10,sādṛśyāt samavāyāt sā vaiparītyāt kriyānvayāt sāropādhyavasānākhye gauṇaśuddhe pṛthak pṛthak //,सादृश्यात् समवायात् सा वैपरीत्यात् क्रियान्वयात् सारोपाध्यवसानाख्ये गौणशुद्धे पृथक् पृथक् //
JCand_9.11,gauṇaṃ sāropam uddiṣṭam indur mukham itīdṛśam gauṇaṃ sādhyavasānaṃ syād indur evedam īdṛśam //,गौणं सारोपम् उद्दिष्टम् इन्दुर् मुखम् इतीदृशम् गौणं साध्यवसानं स्याद् इन्दुर् एवेदम् ईदृशम् //
JCand_9.12,śuddhaṃ sāropam uddiṣṭam āyur ghṛtam itīdṛśam śuddhaṃ sādhyavasānaṃ syād āyur evedam īdṛśam //,शुद्धं सारोपम् उद्दिष्टम् आयुर् घृतम् इतीदृशम् शुद्धं साध्यवसानं स्याद् आयुर् एवेदम् ईदृशम् //
JCand_9.13,upādānārpaṇadvāre dve cānye iti ṣaḍvidhā kuntā viśanti gaṅgāyāṃ ghoṣo nivasatīti ca //,उपादानार्पणद्वारे द्वे चान्ये इति षड्विधा कुन्ता विशन्ति गङ्गायां घोषो निवसतीति च //
JCand_9.14,lakṣyalakṣakavaiśiṣṭyavaiśiṣṭyād dvividhā punaḥ sarasaṃ kāvyam amṛtaṃ vidyā sthirataraṃ dhanam //,लक्ष्यलक्षकवैशिष्ट्यवैशिष्ट्याद् द्विविधा पुनः सरसं काव्यम् अमृतं विद्या स्थिरतरं धनम् //
JCand_9.15,tathā sahetur atathā-bhedabhinnā ca kutracit saundaryeṇaiṣa kandarpaḥ sā ca mūrtimatī ratiḥ //,तथा सहेतुर् अतथा-भेदभिन्ना च कुत्रचित् सौन्दर्येणैष कन्दर्पः सा च मूर्तिमती रतिः //
JCand_9.16,śabde padārthe vākyārthe saṃkhyāyāṃ kārake tathā liṅge ceyam alaṅkārā-ṅkurabījatayā sthitā //,शब्दे पदार्थे वाक्यार्थे संख्यायां कारके तथा लिङ्गे चेयम् अलङ्कारा-ङ्कुरबीजतया स्थिता //
JCand_9.17,mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau mayūkhastenāsau sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke mahati navasaṃkhyaḥ sukhayatu //,महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर् यस्य पितरौ मयूखस्तेनासौ सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके महति नवसंख्यः सुखयतु //
JCand_10.1,dharmaṃ kaṃcit puraskṛtya prāyaḥ śabdaḥ pravartate yayārthaṃ spaṣṭam ācaṣṭe śabdas tām abhidhāṃ viduḥ //,धर्मं कंचित् पुरस्कृत्य प्रायः शब्दः प्रवर्तते ययार्थं स्पष्टम् आचष्टे शब्दस् ताम् अभिधां विदुः //
JCand_10.2,jātyā guṇena kriyayā vastuyogena saṃjñayā nirdeśena tathā prāhuḥ ṣaḍvidhām abhidhāṃ budhāḥ //,जात्या गुणेन क्रियया वस्तुयोगेन संज्ञया निर्देशेन तथा प्राहुः षड्विधाम् अभिधां बुधाः //
JCand_10.3,gaur nīlaḥ pācako daṇḍī ḍitthaḥ kaṃsa iti kramāt kaṃ saṃhinasti kaṃsārir naraṃ ca kaṃ samāśritam //,गौर् नीलः पाचको दण्डी डित्थः कंस इति क्रमात् कं संहिनस्ति कंसारिर् नरं च कं समाश्रितम् //
JCand_10.4,na yogāder āyatanaṃ na saṅketaniketanam vṛttyā nirdeśaśabdo 'yaṃ mukhyayā svābhidheyayā //,न योगादेर् आयतनं न सङ्केतनिकेतनम् वृत्त्या निर्देशशब्दो ऽयं मुख्यया स्वाभिधेयया //
JCand_10.5,pīyūṣavarṣaprabhavaṃ candrālokamanoharam sudhānidhānam āsādya śrayadhvaṃ vibudhā mudam //,पीयूषवर्षप्रभवं चन्द्रालोकमनोहरम् सुधानिधानम् आसाद्य श्रयध्वं विबुधा मुदम् //
JCand_10.6,jayanti yājñikaśrīmanmahādevāṅgajanmanaḥ sūktipīyūṣavarṣasya jayadevakaver giraḥ //,जयन्ति याज्ञिकश्रीमन्महादेवाङ्गजन्मनः सूक्तिपीयूषवर्षस्य जयदेवकवेर् गिरः //
JCand_10.7,mahādevaḥ satrapramukhamakhavidyaikacaturaḥ sumitrā tadbhaktipraṇihitamatir yasya pitarau mayūkhas tenāsau sukavijayadevena racite ciraṃ candrāloke mahati daśasaṃkhyaḥ sukhayatu //,महादेवः सत्रप्रमुखमखविद्यैकचतुरः सुमित्रा तद्भक्तिप्रणिहितमतिर् यस्य पितरौ मयूखस् तेनासौ सुकविजयदेवेन रचिते चिरं चन्द्रालोके महति दशसंख्यः सुखयतु //