clean_hamsaduta.csv

book,verse_id,sanskrit_iast,sanskrit_devanagari
Hamsaduta,1,Rūpagosvāmin: Haṃsadūta dukūlaṃ bibhrāṇo dalitaharitāladyutibharaṃ javāpuṣpaśreṇīrucirucirapādāmbujatalaḥ | tamālaśyāmāṅgo davahasitalīlāñcitamukhaḥ parānandābhogaḥ sphuratu hṛdi me ko.api puruṣaḥ,रूपगोस्वामिन्: हंसदूत दुकूलं बिभ्राणो दलितहरितालद्युतिभरं जवापुष्पश्रेणीरुचिरुचिरपादाम्बुजतलः । तमालश्यामाङ्गो दवहसितलीलाञ्चितमुखः परानन्दाभोगः स्फुरतु हृदि मे को.अपि पुरुषः
Hamsaduta,2,yadā yāto gopīhṛdayamadano nandasadanān mukundo gāndinyāstanayamanuvindan madhupurīm | tadāmānkṣīccintāsariti ghanaghūrṇāparicayair agādhāyāṃ bādhāmayapayasi rādhā virahiṇī,यदा यातो गोपीहृदयमदनो नन्दसदनान् मुकुन्दो गान्दिन्यास्तनयमनुविन्दन् मधुपुरीम् । तदामान्क्षीच्चिन्तासरिति घनघूर्णापरिचयैर् अगाधायां बाधामयपयसि राधा विरहिणी
Hamsaduta,3,kadācit khedāgniṃ vighaṭayitumantargatamasau sahālībhirlebhe taralitamanā yāmunataṭīm | cirādasyāścittaṃ paricitakuṭīrakalanād avasthā tastāra sphuṭamatha suṣupteḥ priyasakhī,कदाचित् खेदाग्निं विघटयितुमन्तर्गतमसौ सहालीभिर्लेभे तरलितमना यामुनतटीम् । चिरादस्याश्चित्तं परिचितकुटीरकलनाद् अवस्था तस्तार स्फुटमथ सुषुप्तेः प्रियसखी
Hamsaduta,4,tadā niṣpandāṅgī kalitanalinīpallavakulaiḥ parīṇāhāt premanāmakuśalaśatāśaṅkihṛdayaiḥ | dṛgambhogambhīrīkṛtamihiraputrīlaharībhiḥ vilīnā dhulīnāmupari parivavre parijanaiḥ,तदा निष्पन्दाङ्गी कलितनलिनीपल्लवकुलैः परीणाहात् प्रेमनामकुशलशताशङ्किहृदयैः । दृगम्भोगम्भीरीकृतमिहिरपुत्रीलहरीभिः विलीना धुलीनामुपरि परिवव्रे परिजनैः
Hamsaduta,5,tatastāṃ nyastāṅgīmurasi lalitāyāḥ kamalinī palāśaiḥ kālindīsalilaśiśirairvījitatanum | parāvṛtaśvāsāṅkuracalitakaṇṭhiṃ kalayatāṃ sakhīsandohānāṃ pramadabharaśālī dhvanirabhūt,ततस्तां न्यस्ताङ्गीमुरसि ललितायाः कमलिनी पलाशैः कालिन्दीसलिलशिशिरैर्वीजिततनुम् । परावृतश्वासाङ्कुरचलितकण्ठिं कलयतां सखीसन्दोहानां प्रमदभरशाली ध्वनिरभूत्
Hamsaduta,6,nidhāyāṅke paṅkeruhadalaviṭaṅkasya lalitā tato rādhāṃ nīrāharaṇasaraṇau nyastacaraṇā | milantaṃ kālindīpulinabhuvi khelāñcitagatiṃ dadarśāgre kaṃcin madhuravirutaṃ śvetagarutam,निधायाङ्के पङ्केरुहदलविटङ्कस्य ललिता ततो राधां नीराहरणसरणौ न्यस्तचरणा । मिलन्तं कालिन्दीपुलिनभुवि खेलाञ्चितगतिं ददर्शाग्रे कंचिन् मधुरविरुतं श्वेतगरुतम्
Hamsaduta,7,tadālokastokocchvasitahṛdayā sādaramasau praṇāmaṃ śaṃsantī laghu laghu samāsādya savidham | dhṛtotkaṇṭhā sadyo harisadasi sandeśaharaṇe varaṃ dūtaṃ mene tamatilalitaṃ hanta lalitā,तदालोकस्तोकोच्छ्वसितहृदया सादरमसौ प्रणामं शंसन्ती लघु लघु समासाद्य सविधम् । धृतोत्कण्ठा सद्यो हरिसदसि सन्देशहरणे वरं दूतं मेने तमतिललितं हन्त ललिता
Hamsaduta,8,amarṣāt premerṣyāṃ sapadi dadhatī kaṃsamathane pravṛttā haṃsāya svamabhilaṣitaṃ śaṃsitumasau | na tasyā doṣo.ayaṃ yadiha vihagaṃ prārthitavatī na kasmin viśrambhaṃ diśati haribhaktipraṇayitā,अमर्षात् प्रेमेर्ष्यां सपदि दधती कंसमथने प्रवृत्ता हंसाय स्वमभिलषितं शंसितुमसौ । न तस्या दोषो.अयं यदिह विहगं प्रार्थितवती न कस्मिन् विश्रम्भं दिशति हरिभक्तिप्रणयिता
Hamsaduta,9,pavitreṣu prāyo viracayasi toyeṣu vasatiṃ pramodaṃ nālīke vahasi viśadātmā svayamasi | tato.ahaṃ duḥkhārtā śaraṇamabalā tvāṃ gatavatī na yācñā satpakṣe vrajati hi kadācidviphalatām,पवित्रेषु प्रायो विरचयसि तोयेषु वसतिं प्रमोदं नालीके वहसि विशदात्मा स्वयमसि । ततो.अहं दुःखार्ता शरणमबला त्वां गतवती न याच्ञा सत्पक्षे व्रजति हि कदाचिद्विफलताम्
Hamsaduta,10,ciraṃ vismṛtyāsmān virahadahanajvālavikalāḥ kalāvān sānandaṃ vasati mukharāyāṃ madhuripuḥ | tadetaṃ sandeśaṃ svamanasi svamādhāya nikhilaṃ bhavān kṣipraṃ tasya śaraṇapadavīṃ saṅgamayatu,चिरं विस्मृत्यास्मान् विरहदहनज्वालविकलाः कलावान् सानन्दं वसति मुखरायां मधुरिपुः । तदेतं सन्देशं स्वमनसि स्वमाधाय निखिलं भवान् क्षिप्रं तस्य शरणपदवीं सङ्गमयतु
Hamsaduta,11,nirastapratyūhaṃ bhavatu bhavato vartmani śivaṃ samuttiṣṭha kṣipraṃ manasi mudamādhāya sadaraṃ | adhastāddhāvanto laghu laghu samuttānanayanair bhavantaṃ vīkṣantāṃ kutukataralā gopaśiśavaḥ,निरस्तप्रत्यूहं भवतु भवतो वर्त्मनि शिवं समुत्तिष्ठ क्षिप्रं मनसि मुदमाधाय सदरं । अधस्ताद्धावन्तो लघु लघु समुत्ताननयनैर् भवन्तं वीक्षन्तां कुतुकतरला गोपशिशवः
Hamsaduta,12,sa vaidagdhīsindhuḥ kaṭhinamatinā dānapatinā yayā ninye tūrṇaṃ paśupayuvatījīvanapatiḥ | tayā gantavyā te nikhilajagadekaprathitayā padavyā bhavyānāṃ tilaka kila dāśārhanagarī,स वैदग्धीसिन्धुः कठिनमतिना दानपतिना यया निन्ये तूर्णं पशुपयुवतीजीवनपतिः । तया गन्तव्या ते निखिलजगदेकप्रथितया पदव्या भव्यानां तिलक किल दाशार्हनगरी
Hamsaduta,13,galadbāṣpāsāraplutadhavalagaṇḍā mṛgadṛśo vidūyante yatra pramadamadanāveśavivaśāḥ | tvayā vijñātavyā haricaraṇasaṅgapraṇayino dhruvaṃ sā cakrāṅkīratisakha śatāṅgasya padavī,गलद्बाष्पासारप्लुतधवलगण्डा मृगदृशो विदूयन्ते यत्र प्रमदमदनावेशविवशाः । त्वया विज्ञातव्या हरिचरणसङ्गप्रणयिनो ध्रुवं सा चक्राङ्कीरतिसख शताङ्गस्य पदवी
Hamsaduta,14,piban jambūśyāmaṃ mihiraduhiturvāri madhuraṃ mṛṇālīrbhuñjāno himakarakaṇākomalarucaḥ | kṣaṇaṃ hṛṣṭastiṣṭhan niviḍaviṭape śākhini sakhe sukhena prasthānaṃ racayatu bhavān vṛṣṇinagare,पिबन् जम्बूश्यामं मिहिरदुहितुर्वारि मधुरं मृणालीर्भुञ्जानो हिमकरकणाकोमलरुचः । क्षणं हृष्टस्तिष्ठन् निविडविटपे शाखिनि सखे सुखेन प्रस्थानं रचयतु भवान् वृष्णिनगरे
Hamsaduta,15,balādākrandantī ratapathikamakrūramilitaṃ vidūrādābhīrītatiranuyayau yena ramaṇam | tamādau panthānaṃ racaya caritārthā bhavatu te virājantī sarvopari paramahaṃsasthitiriyam,बलादाक्रन्दन्ती रतपथिकमक्रूरमिलितं विदूरादाभीरीततिरनुययौ येन रमणम् । तमादौ पन्थानं रचय चरितार्था भवतु ते विराजन्ती सर्वोपरि परमहंसस्थितिरियम्
Hamsaduta,16,akasmādasmākaṃ harirapaharann aṃśukacayaṃ yamārūḍho gūḍhapraṇayalaharīṃ kandalayitum | tavāśrāntasyāntaḥsthagitaravibimbaḥ kisalayaiḥ kadambaḥ kādamba tvaritamavalambaḥ sa bhavitā,अकस्मादस्माकं हरिरपहरन्न् अंशुकचयं यमारूढो गूढप्रणयलहरीं कन्दलयितुम् । तवाश्रान्तस्यान्तःस्थगितरविबिम्बः किसलयैः कदम्बः कादम्ब त्वरितमवलम्बः स भविता
Hamsaduta,17,kirantī lāvaṇyaṃ diśi diśi śikhaṇḍastavakinī dadhānā sādhīyaḥ kanakavimalajyotivasanam | tamālaśyāmāṅgī saralamuralīcumbitamukhī jagau citraṃ yatra prakaṭaparamānandalaharī,किरन्ती लावण्यं दिशि दिशि शिखण्डस्तवकिनी दधाना साधीयः कनकविमलज्योतिवसनम् । तमालश्यामाङ्गी सरलमुरलीचुम्बितमुखी जगौ चित्रं यत्र प्रकटपरमानन्दलहरी
Hamsaduta,18,tayā bhūyaḥ krīḍārabhasavikasadvallavavadhūr vapurvallī bhraśyanmṛgamadakaṇaśyāmalikayā | vidhātavyo hallīsakadalitamallalatikayā samantādullāsastava manasi rāsasthalikayā,तया भूयः क्रीडारभसविकसद्वल्लववधूर् वपुर्वल्ली भ्रश्यन्मृगमदकणश्यामलिकया । विधातव्यो हल्लीसकदलितमल्ललतिकया समन्तादुल्लासस्तव मनसि रासस्थलिकया
Hamsaduta,19,tadante vāsantīviracitamanaṅgotsavakalā- catuḥśālaṃ śaureḥ sphurati na dṛśau tatra vikireḥ | tadālokodbhedipramadabhavavismāritagati- kriye jāte tāvat tvayi bata hatā gopavanitā,तदन्ते वासन्तीविरचितमनङ्गोत्सवकला- चतुःशालं शौरेः स्फुरति न दृशौ तत्र विकिरेः । तदालोकोद्भेदिप्रमदभवविस्मारितगति- क्रिये जाते तावत् त्वयि बत हता गोपवनिता
Hamsaduta,20,mama syādarthānāṃ kṣatiriha vilambādyadapi te vilokethāḥ sarvaṃ tadapi harikelisthalamidam | taveyaṃ vyarthā bhavatu śucitā kaḥ sa hi sakhe guṇo yaścāṇūradviṣi matiniveśāya na bhavet,मम स्यादर्थानां क्षतिरिह विलम्बाद्यदपि ते विलोकेथाः सर्वं तदपि हरिकेलिस्थलमिदम् । तवेयं व्यर्था भवतु शुचिता कः स हि सखे गुणो यश्चाणूरद्विषि मतिनिवेशाय न भवेत्
Hamsaduta,21,sakṛdvaṃśīnādaśravaṇamilitābhīrvanitā rahaḥkrīḍāsākṣī pratipadalatāsadmasubhagaḥ | sa dhenūnāṃ bandhurmadhumathanakhaṭṭāyitaśilaḥ kariṣyaty ānandaṃ sapadi tava govardhanagiriḥ,सकृद्वंशीनादश्रवणमिलिताभीर्वनिता रहःक्रीडासाक्षी प्रतिपदलतासद्मसुभगः । स धेनूनां बन्धुर्मधुमथनखट्टायितशिलः करिष्यत्य् आनन्दं सपदि तव गोवर्धनगिरिः
Hamsaduta,22,tamevādriṃ cakrāṅkitakarapariṣvaṅgirasikaṃ mahīcakre śaṅkemahi śikhariṇāṃ śekharatayā | arātiṃ jñātīnāṃ nanu hariharaṃ yaḥ paribhavan yathārthaṃ svaṃ nāma vyadhita govardhana iti,तमेवाद्रिं चक्राङ्कितकरपरिष्वङ्गिरसिकं महीचक्रे शङ्केमहि शिखरिणां शेखरतया । अरातिं ज्ञातीनां ननु हरिहरं यः परिभवन् यथार्थं स्वं नाम व्यधित गोवर्धन इति
Hamsaduta,23,tamālasyālokād giri-parisare santi capalāḥ pulindyo govinda-smaraṇa-rabhasottapta-vapuṣaḥ | śanais tāsāṃ tāpaṃ kṣaṇam apanayan yāsyati bhavān avaśyaṃ kālindī-salila-śiśiraiḥ pakṣa-pavanaiḥ,तमालस्यालोकाद् गिरि-परिसरे सन्ति चपलाः पुलिन्द्यो गोविन्द-स्मरण-रभसोत्तप्त-वपुषः । शनैस् तासां तापं क्षणम् अपनयन् यास्यति भवान् अवश्यं कालिन्दी-सलिल-शिशिरैः पक्ष-पवनैः
Hamsaduta,24,tadante śrīkāntasmaraṇasamaraghāṭīpulakitā kadambānāṃ vāṭī rasikaparipāṭī sphurayati | tvamāsīnastasyāṃ na yadi parito nandasi tato babhūva vyarthā te ghanarasanivāsavyasanitā,तदन्ते श्रीकान्तस्मरणसमरघाटीपुलकिता कदम्बानां वाटी रसिकपरिपाटी स्फुरयति । त्वमासीनस्तस्यां न यदि परितो नन्दसि ततो बभूव व्यर्था ते घनरसनिवासव्यसनिता
Hamsaduta,25,śaranmeghaśreṇīpratibhaṭamariṣṭāsuraśiraś ciraṃ śuṣkaṃ vṛndāvanaparisare drakṣyati bhavān | yadāroḍhuṃ dūrān milati kila kailāsaśikhari- bhramākrāntasvānto giriśasuhṛdaḥ kiṅkaragaṇaḥ,शरन्मेघश्रेणीप्रतिभटमरिष्टासुरशिरश् चिरं शुष्कं वृन्दावनपरिसरे द्रक्ष्यति भवान् । यदारोढुं दूरान् मिलति किल कैलासशिखरि- भ्रमाक्रान्तस्वान्तो गिरिशसुहृदः किङ्करगणः
Hamsaduta,26,ruvan yāhi svairaṃ caramadaśayā cumbitaruco nitambinyo vṛndāvanabhuvi sakhe santi bahavaḥ | parāvartiṣyante tulitamurajinnūpuraravāt tavādhvānāt tāsāṃ bahirapi gatāḥ kṣipramasavaḥ,रुवन् याहि स्वैरं चरमदशया चुम्बितरुचो नितम्बिन्यो वृन्दावनभुवि सखे सन्ति बहवः । परावर्तिष्यन्ते तुलितमुरजिन्नूपुररवात् तवाध्वानात् तासां बहिरपि गताः क्षिप्रमसवः
Hamsaduta,27,tvamāsīnaḥ śākhāntaramilitacaṇḍatviṣi sukhaṃ dadhīthā bhāṇḍīre kṣaṇamapi ghanaśyāmalarucau | tato haṃsaṃ bibhrannikhilanabhasaścitramiṣayā sa vardhiṣṇuṃ viṣṇuṃ kalitadaracakraṃ tulayitā,त्वमासीनः शाखान्तरमिलितचण्डत्विषि सुखं दधीथा भाण्डीरे क्षणमपि घनश्यामलरुचौ । ततो हंसं बिभ्रन्निखिलनभसश्चित्रमिषया स वर्धिष्णुं विष्णुं कलितदरचक्रं तुलयिता
Hamsaduta,28,tvamaṣṭābhirnetrairvigaladamalapremasalilair muhuḥ siktastambāṃ catura caturāsyasthitibhuvam | jihīthāḥ vikhyātāṃ sphutamiha bhavadbāndhavarathaṃ praviṣṭaṃ maṃsyante vidhimaṭavidevyastvayi gate,त्वमष्टाभिर्नेत्रैर्विगलदमलप्रेमसलिलैर् मुहुः सिक्तस्तम्बां चतुर चतुरास्यस्थितिभुवम् । जिहीथाः विख्यातां स्फुतमिह भवद्बान्धवरथं प्रविष्टं मंस्यन्ते विधिमटविदेव्यस्त्वयि गते
Hamsaduta,29,udañcannetrāmbhaḥprasaralaharīpicchilapatha- skhalatpādanyāsapraṇihitavilambākuladhiyaḥ | harau yasmin magne tvaritayamunākulagamana- spṛhākṣiptā gopyo yayuranupadaṃ kāmapi daśām,उदञ्चन्नेत्राम्भःप्रसरलहरीपिच्छिलपथ- स्खलत्पादन्यासप्रणिहितविलम्बाकुलधियः । हरौ यस्मिन् मग्ने त्वरितयमुनाकुलगमन- स्पृहाक्षिप्ता गोप्यो ययुरनुपदं कामपि दशाम्
Hamsaduta,30,muhurlasyakrīḍāpramadamiladāhopuruṣikā vikāśena bhraṣṭaiḥ phaṇimaṇikulairdhūmalarucau | purastasmin nīpadrumakusumakiñjalkasurabhau tvayā puṇye peyaṃ madhuramudakaṃ kāliyahrade,मुहुर्लस्यक्रीडाप्रमदमिलदाहोपुरुषिका विकाशेन भ्रष्टैः फणिमणिकुलैर्धूमलरुचौ । पुरस्तस्मिन् नीपद्रुमकुसुमकिञ्जल्कसुरभौ त्वया पुण्ये पेयं मधुरमुदकं कालियह्रदे
Hamsaduta,31,tṛṇāvartārātervirahadavasantāpitatanoḥ sadābhīrīvṛndapraṇayabahumānonnatividaḥ | vidhātavyo navyastavakabharasaṃvardhitaśucas tvayā vṛndādevyāḥ paramavinayādvandanavidhiḥ,तृणावर्तारातेर्विरहदवसन्तापिततनोः सदाभीरीवृन्दप्रणयबहुमानोन्नतिविदः । विधातव्यो नव्यस्तवकभरसंवर्धितशुचस् त्वया वृन्दादेव्याः परमविनयाद्वन्दनविधिः
Hamsaduta,32,iti krāntvā kekākṛtavirutamekādaśavanaṃ ghanībhūtaṃ cutairvraja madhuvanaṃ dvādaśamidam | purī yasminn āste yadukulabhuvāṃ nirmayayaśo- bharāṇāṃ dhārābhirvalitadharitrīparisarā,इति क्रान्त्वा केकाकृतविरुतमेकादशवनं घनीभूतं चुतैर्व्रज मधुवनं द्वादशमिदम् । पुरी यस्मिन्न् आस्ते यदुकुलभुवां निर्मययशो- भराणां धाराभिर्वलितधरित्रीपरिसरा
Hamsaduta,33,niketairākīrṇā giriśagiriḍimbhapratibhaṭair avaṣṭambhastambhāvalivilasitaiḥ puṣpitavanā | niviṣṭā kālindītaṭabhuvi tavādhāsāti sakhe samastādānandaṃ madhurajalavṛndā madhupurī,निकेतैराकीर्णा गिरिशगिरिडिम्भप्रतिभटैर् अवष्टम्भस्तम्भावलिविलसितैः पुष्पितवना । निविष्टा कालिन्दीतटभुवि तवाधासाति सखे समस्तादानन्दं मधुरजलवृन्दा मधुपुरी
Hamsaduta,34,vṛṣaḥ śambhoryasyāṃ daśati navamekatra yavasaṃ viriñceranyasmin gilati kalahaṃso visalatām | kvacit kroñcārāteḥ kavalayati kekī viṣadharaṃ vilīḍhe śallakyā valaripukarī pallavamitaḥ,वृषः शम्भोर्यस्यां दशति नवमेकत्र यवसं विरिञ्चेरन्यस्मिन् गिलति कलहंसो विसलताम् । क्वचित् क्रोञ्चारातेः कवलयति केकी विषधरं विलीढे शल्लक्या वलरिपुकरी पल्लवमितः
Hamsaduta,35,arodhiṣṭhāḥ kāyān na hi vicalitāṃ pracchadapaṭīṃ vimuktāmajñāsīḥ pathi pathi na muktāvalimapi | ayi śrīgovindasmaraṇamadirāmattahṛdaye satīti khyātiste hasati kulaṭānāṃ kulamidam,अरोधिष्ठाः कायान् न हि विचलितां प्रच्छदपटीं विमुक्तामज्ञासीः पथि पथि न मुक्तावलिमपि । अयि श्रीगोविन्दस्मरणमदिरामत्तहृदये सतीति ख्यातिस्ते हसति कुलटानां कुलमिदम्
Hamsaduta,36,asavyaṃ bibhrāṇā padamadhūtalākṣārasamasau prayātāhaṃ mugdhe virama mama veśaiḥ kimadhunā | amandādāśaṅke sakhi purapurandhrikalakalād alindāgre vṛndāvanakusumadhanvā vijayate,असव्यं बिभ्राणा पदमधूतलाक्षारसमसौ प्रयाताहं मुग्धे विरम मम वेशैः किमधुना । अमन्दादाशङ्के सखि पुरपुरन्ध्रिकलकलाद् अलिन्दाग्रे वृन्दावनकुसुमधन्वा विजयते
Hamsaduta,37,ayaṃ līlāpāṅgasnapitapuravīthīparisaro navāśokottaṃsaścalati purataḥ kaṃsavijayī | kimasmān etasmin maṇibhavanapṛṣṭhādvinudatī tvamekā stabdhākṣī sthagayasi gavākṣāvalimapi,अयं लीलापाङ्गस्नपितपुरवीथीपरिसरो नवाशोकोत्तंसश्चलति पुरतः कंसविजयी । किमस्मान् एतस्मिन् मणिभवनपृष्ठाद्विनुदती त्वमेका स्तब्धाक्षी स्थगयसि गवाक्षावलिमपि
Hamsaduta,38,muhuḥ śūnyāṃ dṛṣṭiṃ vahasi dhyāyasi sadā śṛṇoṣi pratyakṣaṃ navaparijanavijñāpanaśataṃ | tataḥ śaṅke paṅkeruhamukhi yayau śyāmalaruciḥ sa yūno mūrtaṃ sambhava nayanavīthīpathikatām,मुहुः शून्यां दृष्टिं वहसि ध्यायसि सदा शृणोषि प्रत्यक्षं नवपरिजनविज्ञापनशतं । ततः शङ्के पङ्केरुहमुखि ययौ श्यामलरुचिः स यूनो मूर्तं सम्भव नयनवीथीपथिकताम्
Hamsaduta,39,vilajjaṃ mā rodīriha sakhi punaryāsyati hari- stavāpaṅgakrīḍāniviḍaparicaryāgrahilatām | iti svairaṃ yasyāṃ pathi pathi murārerabhinava- praveśe nārīṇāṃ ratirabhasajalpā vavṛdhire,विलज्जं मा रोदीरिह सखि पुनर्यास्यति हरि- स्तवापङ्गक्रीडानिविडपरिचर्याग्रहिलताम् । इति स्वैरं यस्यां पथि पथि मुरारेरभिनव- प्रवेशे नारीणां रतिरभसजल्पा ववृधिरे
Hamsaduta,40,sakhe sākṣāddāmodaravadanacandrāvakalana- sphuratpremānandaprakaralaharīcumbitadhiyaḥ | muhuratrābhīrīsamudayaśironyastavipada- stavākṣṇorānandaṃ vidadhīta purā pauravanitāḥ,सखे साक्षाद्दामोदरवदनचन्द्रावकलन- स्फुरत्प्रेमानन्दप्रकरलहरीचुम्बितधियः । मुहुरत्राभीरीसमुदयशिरोन्यस्तविपद- स्तवाक्ष्णोरानन्दं विदधीत पुरा पौरवनिताः
Hamsaduta,41,atha bhrāmaṃ bhrāmaṃ kramaghaṭanayā saṅkaṭatarān nivāsān vṛṣṇīnāmanusara purīmadhavasitam | murārāteryatra sthagitagagaṇābhirvijayate patābhiḥ santāpitabhuvanamantaḥpuravaram,अथ भ्रामं भ्रामं क्रमघटनया सङ्कटतरान् निवासान् वृष्णीनामनुसर पुरीमधवसितम् । मुरारातेर्यत्र स्थगितगगणाभिर्विजयते पताभिः सन्तापितभुवनमन्तःपुरवरम्
Hamsaduta,42,yadutsaṅge tuṅgasphaṭikaracitāḥ santi parito marālāmāṇikyaprakaraghaṭitatrauṭicaraṇāḥ | suhṛdbuddhyā haṃsāḥ kalitamadhurasyāmbujabhuvaḥ samaryādaṃ yeṣāṃ sapadi paricaryāṃ vidadhīta,यदुत्सङ्गे तुङ्गस्फटिकरचिताः सन्ति परितो मरालामाणिक्यप्रकरघटितत्रौटिचरणाः । सुहृद्बुद्ध्या हंसाः कलितमधुरस्याम्बुजभुवः समर्यादं येषां सपदि परिचर्यां विदधीत
Hamsaduta,43,cirān mṛgyantīnāṃ paśuparamaṇīnāmapi kulair alabdhaṃ kālindīpulinavipine {līnamaṇḍitaḥ} | sadā lokollāsismitaparicitāsyaṃ sahacari sphurantaṃ vīkṣiṣye punarapi kimagre murabhidam,चिरान् मृग्यन्तीनां पशुपरमणीनामपि कुलैर् अलब्धं कालिन्दीपुलिनविपिने {लीनमण्डितः} । सदा लोकोल्लासिस्मितपरिचितास्यं सहचरि स्फुरन्तं वीक्षिष्ये पुनरपि किमग्रे मुरभिदम्
Hamsaduta,44,viṣādaṃ mā kārṣīdrutimavitatthavyāhṛtirasau samāgantā rādhe dhṛtanavaśikhaṇḍastava sakhā | iti brūte yasyāṃ śukamithunamindrānujakṛte yadābhīrivṛndairupadhṛtamabhūduddhavakare,विषादं मा कार्षीद्रुतिमवितत्थव्याहृतिरसौ समागन्ता राधे धृतनवशिखण्डस्तव सखा । इति ब्रूते यस्यां शुकमिथुनमिन्द्रानुजकृते यदाभीरिवृन्दैरुपधृतमभूदुद्धवकरे
Hamsaduta,45,ghanaśyāmā bhrāmyaty upari hariharmasya śikhibhiḥ kṛtastotrā mugdhairagururacitā dhūmalatikā | tadālokāddhīra sphurati tava cen mānasarucir jitaṃ tarhi svairaṃ jalasahanivāsapriyatayā,घनश्यामा भ्राम्यत्य् उपरि हरिहर्मस्य शिखिभिः कृतस्तोत्रा मुग्धैरगुरुरचिता धूमलतिका । तदालोकाद्धीर स्फुरति तव चेन् मानसरुचिर् जितं तर्हि स्वैरं जलसहनिवासप्रियतया
Hamsaduta,46,tato madhye kakṣaṃ prati navagavākṣastavakinaṃ calanmuktālambasphuritamamalastambhanivaham | bhavān draṣṭā hemollikhitadaśamaskandhacarito- llasadbhittiprāntaṃ muravijayinaḥ kelinilayam,ततो मध्ये कक्षं प्रति नवगवाक्षस्तवकिनं चलन्मुक्तालम्बस्फुरितममलस्तम्भनिवहम् । भवान् द्रष्टा हेमोल्लिखितदशमस्कन्धचरितो- ल्लसद्भित्तिप्रान्तं मुरविजयिनः केलिनिलयम्
Hamsaduta,47,alinde yasyāste marakatamayī yaṣṭiramalā śayāluryāṃ rātrau madakalakalāpī kalayati | nirāṭaṅkastsyāḥ śikharamadhiruhya śramanudaṃ pratīkṣethā bhrātarvaramavasaraṃ yādavapateḥ,अलिन्दे यस्यास्ते मरकतमयी यष्टिरमला शयालुर्यां रात्रौ मदकलकलापी कलयति । निराटङ्कस्त्स्याः शिखरमधिरुह्य श्रमनुदं प्रतीक्षेथा भ्रातर्वरमवसरं यादवपतेः
Hamsaduta,48,niviṣṭaḥ palāṅke mṛdulataratulīdhavalite trilokalakṣmīṇāṃ kakudi darasātīkṛtatanūḥ | amandaṃ pūrṇendupratimamupadhānaṃ pramudito nidhāyāgre tasminn upahitakaphonidvayabharam,निविष्टः पलाङ्के मृदुलतरतुलीधवलिते त्रिलोकलक्ष्मीणां ककुदि दरसातीकृततनूः । अमन्दं पूर्णेन्दुप्रतिममुपधानं प्रमुदितो निधायाग्रे तस्मिन्न् उपहितकफोनिद्वयभरम्
Hamsaduta,49,udañcat kālindīsalilasubhagaṃ bhāvukaruciḥ kapolāntaḥ prekṣyanmaṇimakaramudrāmadhurimā | vasānaḥ kauśeyaṃ jitakanakalakṣmī parimalaṃ mukundaste sākṣāt pramadasudhayā sekṣyati dṛśoḥ,उदञ्चत् कालिन्दीसलिलसुभगं भावुकरुचिः कपोलान्तः प्रेक्ष्यन्मणिमकरमुद्रामधुरिमा । वसानः कौशेयं जितकनकलक्ष्मी परिमलं मुकुन्दस्ते साक्षात् प्रमदसुधया सेक्ष्यति दृशोः
Hamsaduta,50,vikadruḥ paurāṇīrakhilakulavṛddho yadupater adūrādāsīno madhurabhanitīrgāsyati sadā | purastādābhīrīgaṇabhayadanāmā sa kaṭhino maṇistambhālambī kurukulakathāṃ saṅkalayitā,विकद्रुः पौराणीरखिलकुलवृद्धो यदुपतेर् अदूरादासीनो मधुरभनितीर्गास्यति सदा । पुरस्तादाभीरीगणभयदनामा स कठिनो मणिस्तम्भालम्बी कुरुकुलकथां सङ्कलयिता
Hamsaduta,51,śinīnāmuttaṃsaḥ kalitakṛtavarmāpy ubhayataḥ praṇeṣyate bālavyajanayugalāndolanavidhim | sa jānubhyāmaṣṭāpadabhuvanamavaṣṭabhya bhavitā guroḥ śiṣyo nūnaṃ padakamalasaṃvāhanarataḥ,शिनीनामुत्तंसः कलितकृतवर्माप्य् उभयतः प्रणेष्यते बालव्यजनयुगलान्दोलनविधिम् । स जानुभ्यामष्टापदभुवनमवष्टभ्य भविता गुरोः शिष्यो नूनं पदकमलसंवाहनरतः
Hamsaduta,52,vihaṅgendro yugmīkṛtakarasarojo bhuvi puraḥ kṛtāsaṅgo bhāvī prajavini nirdeśe.arpitamanāḥ | chadadvandve yasya dhvanati mathurāvāsibaṭavo vyadasyante sāmasvarajanitamanyonyakalaham,विहङ्गेन्द्रो युग्मीकृतकरसरोजो भुवि पुरः कृतासङ्गो भावी प्रजविनि निर्देशे.अर्पितमनाः । छदद्वन्द्वे यस्य ध्वनति मथुरावासिबटवो व्यदस्यन्ते सामस्वरजनितमन्योन्यकलहम्
Hamsaduta,53,na nirvaktuṃ dāmodarapadakaniṣṭhāṅgulinakha- dyutīnāṃ lāvaṇyaṃ bhavati caturāsyo.api caturaḥ | tathāpi strīprajñāsulabhataralatvādahamasau pravṛttā tanmūrtistavaratimahāsāhasavaśe,न निर्वक्तुं दामोदरपदकनिष्ठाङ्गुलिनख- द्युतीनां लावण्यं भवति चतुरास्यो.अपि चतुरः । तथापि स्त्रीप्रज्ञासुलभतरलत्वादहमसौ प्रवृत्ता तन्मूर्तिस्तवरतिमहासाहसवशे
Hamsaduta,54,virājante yasyavrajaśiśukulasteyavikala- svayambhūcūḍāgrairlulitaśikharāḥ pādanakharāḥ | kṣaṇaṃ yān ālokya prakaṭaparamānandavivaśaḥ sa devarṣirmuktān api tanubhṛtaḥ śocati bhṛśam,विराजन्ते यस्यव्रजशिशुकुलस्तेयविकल- स्वयम्भूचूडाग्रैर्लुलितशिखराः पादनखराः । क्षणं यान् आलोक्य प्रकटपरमानन्दविवशः स देवर्षिर्मुक्तान् अपि तनुभृतः शोचति भृशम्
Hamsaduta,55,sarojānāṃ vyūhaḥ śriyamabhilaṣan yasya padayo- ryayau rāgāḍhyānāṃ vidhuramudavāsavratavidhim | himaṃ vande nīcairanucitavidhānavyasanināṃ yadeṣāṃ prāṇāntaṃ damanamanuvarṣaṃ praṇayati,सरोजानां व्यूहः श्रियमभिलषन् यस्य पदयो- र्ययौ रागाढ्यानां विधुरमुदवासव्रतविधिम् । हिमं वन्दे नीचैरनुचितविधानव्यसनिनां यदेषां प्राणान्तं दमनमनुवर्षं प्रणयति
Hamsaduta,56,rucīnamullāsairmarakatamayasthūlakadalī- kadambāhaṃkāraṃ kavalayati yasyoruyugalam | yadālānastambhadyūutimavalalambe kalavatāṃ madāduddāmānāṃ paśuparamaṇīcittakariṇīm,रुचीनमुल्लासैर्मरकतमयस्थूलकदली- कदम्बाहंकारं कवलयति यस्योरुयुगलम् । यदालानस्तम्भद्यूउतिमवललम्बे कलवतां मदादुद्दामानां पशुपरमणीचित्तकरिणीम्
Hamsaduta,57,sakhe yasyābhīrīnayanasapharījīvanavidhau nidānaṃ gāmbhīryaprasarakalitā nābhisarasī | yataḥ kalpasyādau sajalajanakotpattivaḍabhī- gabhīrāntaḥ kakṣādhṛtabhuvanamambhoruhamabhūt,सखे यस्याभीरीनयनसफरीजीवनविधौ निदानं गाम्भीर्यप्रसरकलिता नाभिसरसी । यतः कल्पस्यादौ सजलजनकोत्पत्तिवडभी- गभीरान्तः कक्षाधृतभुवनमम्भोरुहमभूत्
Hamsaduta,58,dyutiṃ dhatte yasya trivalilatikāsaṅkaṭataraṃ sakhe dāmaśreṇīkṣapaṇaracanābhijñamudaram | yaśodā yasyāntaḥ suranarabhujaṅgaiḥ parivṛtaṃ mukhadvārā vāradvayamavaluloke tribhuvanam,द्युतिं धत्ते यस्य त्रिवलिलतिकासङ्कटतरं सखे दामश्रेणीक्षपणरचनाभिज्ञमुदरम् । यशोदा यस्यान्तः सुरनरभुजङ्गैः परिवृतं मुखद्वारा वारद्वयमवलुलोके त्रिभुवनम्
Hamsaduta,59,urau yasya sphāraṃ sphurati vanamālāvalayitaṃ vitanvānaṃ tanvījanamanasi sadyo manasijam | marīcībhiryasmin ravinivahatulyo.api vahate sadā khadyotābhāṃ bhuvanamadhuraḥ kaustubhamaṇiḥ,उरौ यस्य स्फारं स्फुरति वनमालावलयितं वितन्वानं तन्वीजनमनसि सद्यो मनसिजम् । मरीचीभिर्यस्मिन् रविनिवहतुल्यो.अपि वहते सदा खद्योताभां भुवनमधुरः कौस्तुभमणिः
Hamsaduta,60,"samantādunmīladvalabhidupalastambhayugala- prabhājaitraṃ keśidvijadalitakeyūralalitam | madaklāmyadgopīpaṭalahaṭakaṇṭhagrahaparaṃ bhujadvandva,ṃ yasya sphuṭasurabhigandhaṃ vijayate","समन्तादुन्मीलद्वलभिदुपलस्तम्भयुगल- प्रभाजैत्रं केशिद्विजदलितकेयूरललितम् । मदक्लाम्यद्गोपीपटलहटकण्ठग्रहपरं भुजद्वन्द्व,ं यस्य स्फुटसुरभिगन्धं विजयते"
Hamsaduta,61,jihīte sāmrājyaṃ jagati navalāvaṇyalaharī parīpākasyāntarmuditamadanāveśamadhuram | naṭadbhrūvallīkaṃ smitanavasudhākelisadanaṃ sphuranmuktāpaṅktipratimaradanaṃ yasya vadanam,जिहीते साम्राज्यं जगति नवलावण्यलहरी परीपाकस्यान्तर्मुदितमदनावेशमधुरम् । नटद्भ्रूवल्लीकं स्मितनवसुधाकेलिसदनं स्फुरन्मुक्तापङ्क्तिप्रतिमरदनं यस्य वदनम्
Hamsaduta,62,kimebhirvyāhāraiḥ kalaya kathayāmi sphuṭamahaṃ sakhe niḥsandehaṃ paricayapadaṃ kevalamidam | parānando yasmin nayanapadavībhrāji bhavitā tvayā vijñātavyā madhurarava so.ayaṃ madhuripuḥ,किमेभिर्व्याहारैः कलय कथयामि स्फुटमहं सखे निःसन्देहं परिचयपदं केवलमिदम् । परानन्दो यस्मिन् नयनपदवीभ्राजि भविता त्वया विज्ञातव्या मधुररव सो.अयं मधुरिपुः
Hamsaduta,63,vilokethāḥ kṛṣṇaḥ madakalamarālīratikalā- vimugdha vyāmugdhaṃ yadi puravadhūvibhramabharaiḥ | tadā nāsmān grāmyāḥ pravaṇapadavīṃ tasya gamayeḥ sudhāpūrṇaṃ cetaḥ kathamapi na takraṃ mṛgayate,विलोकेथाः कृष्णः मदकलमरालीरतिकला- विमुग्ध व्यामुग्धं यदि पुरवधूविभ्रमभरैः । तदा नास्मान् ग्राम्याः प्रवणपदवीं तस्य गमयेः सुधापूर्णं चेतः कथमपि न तक्रं मृगयते
Hamsaduta,64,yadā vṛndāraṇyasmaraṇalaharīheturamaṇaṃ pikānāṃ veveṣṭi pratiharitamuccaiḥ kuhurutam | vahante vā vātāḥ sphurati girimallīparimalā- stadaivāsmākīnāṃ giramupaharethā murabhidi,यदा वृन्दारण्यस्मरणलहरीहेतुरमणं पिकानां वेवेष्टि प्रतिहरितमुच्चैः कुहुरुतम् । वहन्ते वा वाताः स्फुरति गिरिमल्लीपरिमला- स्तदैवास्माकीनां गिरमुपहरेथा मुरभिदि
Hamsaduta,65,purātiṣṭhan goṣṭhān nikhilaramaṇībhyaḥ priyatayā bhavān yasyāṃ gopīramaṇa vidadhe gauravabharam | sakhī tasyā vijñāpayati lalitā dhīralalita praṇamya śrīpādāmbujakanakapīṭhīparisare,पुरातिष्ठन् गोष्ठान् निखिलरमणीभ्यः प्रियतया भवान् यस्यां गोपीरमण विदधे गौरवभरम् । सखी तस्या विज्ञापयति ललिता धीरललित प्रणम्य श्रीपादाम्बुजकनकपीठीपरिसरे
Hamsaduta,66,prayatnādābālyaṃ navakamalinīpallavakulai- stvayā bhūyo yasyāḥ kṛtamahaha saṃvardhanamabhūt | cirādūdhobhāraṃ sphuraṇaparamākrāntajaghanā babhūva praṣṭhauhī muramathana seyaṃ kapalikā,प्रयत्नादाबाल्यं नवकमलिनीपल्लवकुलै- स्त्वया भूयो यस्याः कृतमहह संवर्धनमभूत् । चिरादूधोभारं स्फुरणपरमाक्रान्तजघना बभूव प्रष्ठौही मुरमथन सेयं कपलिका
Hamsaduta,67,samīpe nīpānāṃ tricaturadalā hanta gamitā tvayā yā mākandapriyasahacarībhāvaniyatim | iyaṃ sā vāsantī galadamalamādhvīkapaṭalī- miṣādagre gopīramaṇa rudatī rodayatī naḥ,समीपे नीपानां त्रिचतुरदला हन्त गमिता त्वया या माकन्दप्रियसहचरीभावनियतिम् । इयं सा वासन्ती गलदमलमाध्वीकपटली- मिषादग्रे गोपीरमण रुदती रोदयती नः
Hamsaduta,68,prasūto devakyā madhumathana yaḥ ko.api puruṣaḥ sa yāto gopālābhyudayaparamānandavasatim | dhṛto yo gāndhinyā kaṭhinajaṭhare samprati tataḥ samantādevāstaṃ śiva śiva gatā gokulakathā,प्रसूतो देवक्या मधुमथन यः को.अपि पुरुषः स यातो गोपालाभ्युदयपरमानन्दवसतिम् । धृतो यो गान्धिन्या कठिनजठरे सम्प्रति ततः समन्तादेवास्तं शिव शिव गता गोकुलकथा
Hamsaduta,69,ariṣṭenoddhatāḥ paśupasudṛśo yāti vipadaṃ tṛṇāvartākrānto racayati bhayaṃ catvaracayaḥ | amī vyomībhūtā vrajavasatibhūmī parisarā vahante santāpaṃ murahara vidūraṃ tvayi gate,अरिष्टेनोद्धताः पशुपसुदृशो याति विपदं तृणावर्ताक्रान्तो रचयति भयं चत्वरचयः । अमी व्योमीभूता व्रजवसतिभूमी परिसरा वहन्ते सन्तापं मुरहर विदूरं त्वयि गते
Hamsaduta,70,tvayā nāgantavyaṃ kathamapi hare goṣṭhamadhunā latā śreṇī vṛndāvanabhuvi yato.abhūdviṣamayī | prasūnānāṃ gandhaṃ madhumathana tadā vātanihitaṃ bhajan sadyo mūrcchāṃ vahati nivaho gopasudṛśām,त्वया नागन्तव्यं कथमपि हरे गोष्ठमधुना लता श्रेणी वृन्दावनभुवि यतो.अभूद्विषमयी । प्रसूनानां गन्धं मधुमथन तदा वातनिहितं भजन् सद्यो मूर्च्छां वहति निवहो गोपसुदृशाम्
Hamsaduta,71,kathaṃ saṅgo.asmābhiḥ saha samucitaḥ samprati hare- rayaṃ grāmyā nāryastvamasi nṛpakanyārcitapadaḥ | gataḥ kālo yasmin paśuparamaṇīsaṅgamakṛte bhavān vyagrastasthau tamasi gṛhavāṭiviṭapini,कथं सङ्गो.अस्माभिः सह समुचितः सम्प्रति हरे- रयं ग्राम्या नार्यस्त्वमसि नृपकन्यार्चितपदः । गतः कालो यस्मिन् पशुपरमणीसङ्गमकृते भवान् व्यग्रस्तस्थौ तमसि गृहवाटिविटपिनि
Hamsaduta,72,vayaṃ tyaktāḥ svāmin yadi tava kiṃ dūṣaṇamidaṃ nisargaḥ śyāmānāmayamatitarāṃ duṣpariharaḥ | kuhūkaṇṭhairaṇḍāvadhi saha nivāsāt paricitā visṛjyante sadyaḥ kalitanavapakṣairvalibhujaḥ,वयं त्यक्ताः स्वामिन् यदि तव किं दूषणमिदं निसर्गः श्यामानामयमतितरां दुष्परिहरः । कुहूकण्ठैरण्डावधि सह निवासात् परिचिता विसृज्यन्ते सद्यः कलितनवपक्षैर्वलिभुजः
Hamsaduta,73,ayaṃ pūrvo raṅgaḥ kila paricito yasya tarasā rasādākhyātavyaṃ parikalaya tan nāṭakamidam | mayā praṣṭavyo.asi prathamamiti vṛndāvanapate kimāhā rādheti smarasi hatakaṃ varṇayugalam,अयं पूर्वो रङ्गः किल परिचितो यस्य तरसा रसादाख्यातव्यं परिकलय तन् नाटकमिदम् । मया प्रष्टव्यो.असि प्रथममिति वृन्दावनपते किमाहा राधेति स्मरसि हतकं वर्णयुगलम्
Hamsaduta,74,aye kuñjadroṇīkuharagṛhamedhin kimadhunā parokṣaṃ vakṣyante paśuparamaṇīdurniyatayaḥ | pravīṇā gopīnāṃ tava caraṇapadme.api yadiyaṃ yayau rādhā sādhāraṇasamucitapraśnapadavīm,अये कुञ्जद्रोणीकुहरगृहमेधिन् किमधुना परोक्षं वक्ष्यन्ते पशुपरमणीदुर्नियतयः । प्रवीणा गोपीनां तव चरणपद्मे.अपि यदियं ययौ राधा साधारणसमुचितप्रश्नपदवीम्
Hamsaduta,75,tvayā goṣṭhaṃ goṣṭhītilaka kila cedvismṛtamidaṃ na tūrṇaṃ dhūmorṇāpatirapi vidhatte yadi kṛpām | aharvṛndaṃ vṛndāvanakusumapālīparimalair darālokaṃ śokāspadamiva kathaṃ neṣyati sakhī,त्वया गोष्ठं गोष्ठीतिलक किल चेद्विस्मृतमिदं न तूर्णं धूमोर्णापतिरपि विधत्ते यदि कृपाम् । अहर्वृन्दं वृन्दावनकुसुमपालीपरिमलैर् दरालोकं शोकास्पदमिव कथं नेष्यति सखी
Hamsaduta,76,taraṅgaiḥ kurvāṇā śamanabhaginīlāghavamasau nadīṃ kāṃcidgoṣṭhe nayanajalapūrairajanayat | itīvāsyā dveṣādabhimatadaśāprārthanamayīṃ murāre vijñaptiṃ niśamayati mānī na śamanaḥ,तरङ्गैः कुर्वाणा शमनभगिनीलाघवमसौ नदीं कांचिद्गोष्ठे नयनजलपूरैरजनयत् । इतीवास्या द्वेषादभिमतदशाप्रार्थनमयीं मुरारे विज्ञप्तिं निशमयति मानी न शमनः
Hamsaduta,77,kṛtākṛṣṭikrīḍaṃ kimapi tava rūpaṃ mama sakhī sakṛddṛṣṭvā dūrādahitahitabodhojjhitamatiḥ | hatā seyaṃ premānalamanu viśantī sarabhasaṃ pataṅgīvātmānaṃ murahara muhurdāhitavatī,कृताकृष्टिक्रीडं किमपि तव रूपं मम सखी सकृद्दृष्ट्वा दूरादहितहितबोधोज्झितमतिः । हता सेयं प्रेमानलमनु विशन्ती सरभसं पतङ्गीवात्मानं मुरहर मुहुर्दाहितवती
Hamsaduta,78,mayā vācyaḥ kiṃ vā tvamiha nijadoṣāt paramasau yayau mandā vṛndāvanakusumabandho vidhuratām | yadarthaṃ duḥkhāgnirvikṛśati tamadyāpi hṛdayān na yasmāddurmedhā lavamapi bhavantaṃ davayati,मया वाच्यः किं वा त्वमिह निजदोषात् परमसौ ययौ मन्दा वृन्दावनकुसुमबन्धो विधुरताम् । यदर्थं दुःखाग्निर्विकृशति तमद्यापि हृदयान् न यस्माद्दुर्मेधा लवमपि भवन्तं दवयति
Hamsaduta,79,trivakrāho dhanyā hṛdayamiva te svaṃ puramasau samāsādya svairaṃ yadiha vilasantī nivasati | dhruvaṃ puṇyabhraṃśādajani saraleyaṃ mama sakhī praveśastatrābhūt kṣaṇamapi yadasyā na sulabhaḥ,त्रिवक्राहो धन्या हृदयमिव ते स्वं पुरमसौ समासाद्य स्वैरं यदिह विलसन्ती निवसति । ध्रुवं पुण्यभ्रंशादजनि सरलेयं मम सखी प्रवेशस्तत्राभूत् क्षणमपि यदस्या न सुलभः
Hamsaduta,80,kimāviṣṭā bhūtaiḥ sapadi yadi vākrūraphaṇinā kṣatāpasmāreṇa cyutamatirakasmāt kimapatat | iti vyagrairasyāṃ gurubhirabhitaḥ kīcakarava- śravādaspandāyāṃ murahara vikalpā vidadhire,किमाविष्टा भूतैः सपदि यदि वाक्रूरफणिना क्षतापस्मारेण च्युतमतिरकस्मात् किमपतत् । इति व्यग्रैरस्यां गुरुभिरभितः कीचकरव- श्रवादस्पन्दायां मुरहर विकल्पा विदधिरे
Hamsaduta,81,navīneyaṃ sampratyakuśalaparīpākalaharī- nirīṇarti svairaṃ mama sahacarīcittakuhare | jagannetraśreṇīmadhuramathurāyāṃ nivasata- ścirādārtā vārtāmapi tava yadeṣā na labhate,नवीनेयं सम्प्रत्यकुशलपरीपाकलहरी- निरीणर्ति स्वैरं मम सहचरीचित्तकुहरे । जगन्नेत्रश्रेणीमधुरमथुरायां निवसत- श्चिरादार्ता वार्तामपि तव यदेषा न लभते
Hamsaduta,82,janān siddhādaśān namati bhajate māntrikagaṇān vidhatte śuśrūṣāmadhikavinayenauṣadhavidām | tvadīkṣādīkṣāyai paricarati bhaktyā girisutāṃ manīṣā hi vyagrā kimapi śubhahetuṃ na manute,जनान् सिद्धादशान् नमति भजते मान्त्रिकगणान् विधत्ते शुश्रूषामधिकविनयेनौषधविदाम् । त्वदीक्षादीक्षायै परिचरति भक्त्या गिरिसुतां मनीषा हि व्यग्रा किमपि शुभहेतुं न मनुते
Hamsaduta,83,paśūnāṃ pātāraṃ bhujagaripuputrapraṇayinaṃ smarodvardhikrīḍaṃ niviḍaghanasāradyutiharam | sadābhyarṇe nandīśvaragiribhuvo raṅgarasikaṃ bhavantaṃ kaṃsāre bhajati bhavadāptyai mama sakhī,पशूनां पातारं भुजगरिपुपुत्रप्रणयिनं स्मरोद्वर्धिक्रीडं निविडघनसारद्युतिहरम् । सदाभ्यर्णे नन्दीश्वरगिरिभुवो रङ्गरसिकं भवन्तं कंसारे भजति भवदाप्त्यै मम सखी
Hamsaduta,84,bhavantaṃ santaptā vidalitatamālāṅkurarasai- rvilikhya bhrūbhaṅgīkṛtamadanakodaṇḍakadanam | nidhāsayantī kaṇṭhe tava nijabhujāvallarīmasau dharanyāmunmīlajjāḍimaniviḍāṅgī viluṭhati,भवन्तं सन्तप्ता विदलिततमालाङ्कुररसै- र्विलिख्य भ्रूभङ्गीकृतमदनकोदण्डकदनम् । निधासयन्ती कण्ठे तव निजभुजावल्लरीमसौ धरन्यामुन्मीलज्जाडिमनिविडाङ्गी विलुठति
Hamsaduta,85,kadācin mūḍheyaṃ niviḍabhavadīyasmṛtimadā- damandādātmānaṃ kalayati bhavantaṃ mama sakhī | tathāsyā rādhāyā virahadahanākalpitadhiyo murāre duḥsādhyā kṣaṇamapi na bādhā viramati,कदाचिन् मूढेयं निविडभवदीयस्मृतिमदा- दमन्दादात्मानं कलयति भवन्तं मम सखी । तथास्या राधाया विरहदहनाकल्पितधियो मुरारे दुःसाध्या क्षणमपि न बाधा विरमति
Hamsaduta,86,tvayā santāpānāmupari parimuktātirabhasā- didānīmāpede tadapi tava ceṣṭāṃ priyasakhī | yadeṣā kaṃsāre bhidurahṛdayaṃ tvāmavayati satīnāṃ mūrdhanyā bhidurahṛdayābhūdanudinam,त्वया सन्तापानामुपरि परिमुक्तातिरभसा- दिदानीमापेदे तदपि तव चेष्टां प्रियसखी । यदेषा कंसारे भिदुरहृदयं त्वामवयति सतीनां मूर्धन्या भिदुरहृदयाभूदनुदिनम्
Hamsaduta,87,samakṣaṃ sarveṣāṃ viharasi madādhipraṇayinām iti śrutvā nūnaṃ gurutarasamādhiṃ kalayati | sadā kaṃsārāte bhajasi yamināṃ netrapadavīm iti vyaktaṃ sajjībhavati yamamālocitumapi,समक्षं सर्वेषां विहरसि मदाधिप्रणयिनाम् इति श्रुत्वा नूनं गुरुतरसमाधिं कलयति । सदा कंसाराते भजसि यमिनां नेत्रपदवीम् इति व्यक्तं सज्जीभवति यममालोचितुमपि
Hamsaduta,88,murāre kālindīsaliladaladindīvararuce mukunda śrīvṛndāvanamadana vṛndārakamaṇe | vrajānandin nandīśvaradayita nandātmaja hare sadeti krandantī parijanaśucaṃ kandalayati,मुरारे कालिन्दीसलिलदलदिन्दीवररुचे मुकुन्द श्रीवृन्दावनमदन वृन्दारकमणे । व्रजानन्दिन् नन्दीश्वरदयित नन्दात्मज हरे सदेति क्रन्दन्ती परिजनशुचं कन्दलयति
Hamsaduta,89,samantāduttaptastava virahadāvāgniśikharayā kṛtodvegaḥ pañcāśugamṛgayuvedha vyatikaraiḥ | tanūbhūtaṃ sadyastanuvanamidaṃ hāsyati hare haṭhādadya śvo vā mama sahacarīprāṇahariṇaḥ,समन्तादुत्तप्तस्तव विरहदावाग्निशिखरया कृतोद्वेगः पञ्चाशुगमृगयुवेध व्यतिकरैः । तनूभूतं सद्यस्तनुवनमिदं हास्यति हरे हठादद्य श्वो वा मम सहचरीप्राणहरिणः
Hamsaduta,90,payorāśisphītatviṣi himakarottaṃsamadhure dadhāne dṛgbhaṅgyā smaravijayirūpaṃ mama sakhī | hare dattasvāntā bhavati tadimāṃ kiṃ prabhavati smaro hantuṃ kintu vyathayati bhavān eva kutukī,पयोराशिस्फीतत्विषि हिमकरोत्तंसमधुरे दधाने दृग्भङ्ग्या स्मरविजयिरूपं मम सखी । हरे दत्तस्वान्ता भवति तदिमां किं प्रभवति स्मरो हन्तुं किन्तु व्यथयति भवान् एव कुतुकी
Hamsaduta,91,vijānīme bhāvaṃ paśuparamaṇīnāṃ yadumaṇe na jānīmaḥ kasmāt tadapi tava māyā racayati | samantādadhyātmaṃ yadiha pavanavyādheralapa- dbalādasyāstena vyasanakulameva dviguṇitam,विजानीमे भावं पशुपरमणीनां यदुमणे न जानीमः कस्मात् तदपि तव माया रचयति । समन्तादध्यात्मं यदिह पवनव्याधेरलप- द्बलादस्यास्तेन व्यसनकुलमेव द्विगुणितम्
Hamsaduta,92,gurorantevāsī sa bhajati yadūnāṃ sacivatāṃ sakhīyaṃ kālindī kila bhavati kālasya bhaginī | bhavedanyaḥ ko vā narapatipure matparicito daśāmasyāḥ śaṃsan yadutilaka yastvāmanunayet,गुरोरन्तेवासी स भजति यदूनां सचिवतां सखीयं कालिन्दी किल भवति कालस्य भगिनी । भवेदन्यः को वा नरपतिपुरे मत्परिचितो दशामस्याः शंसन् यदुतिलक यस्त्वामनुनयेत्
Hamsaduta,93,viśīrṇāṅgīmantarvraṇaviluṭhanādutkalikayā parītāṃ bhūyasyā satatamuparāgavyatikarām | paridhvastāmodāṃ viramitasamastālikutukāṃ vidho pādasparśādapi sukhaya rādhākumudinīm,विशीर्णाङ्गीमन्तर्व्रणविलुठनादुत्कलिकया परीतां भूयस्या सततमुपरागव्यतिकराम् । परिध्वस्तामोदां विरमितसमस्तालिकुतुकां विधो पादस्पर्शादपि सुखय राधाकुमुदिनीम्
Hamsaduta,94,vipattibhyaḥ prāṇān kathamapi bhavatsaṅgamasukha- spṛhādhīnā śaure mama sahacarī rakṣitavatī | atikrānte sampraty avadhidivase jīvanavidhau hatāśā niḥśaṅkaṃ vitarati dṛśau cutamukule,विपत्तिभ्यः प्राणान् कथमपि भवत्सङ्गमसुख- स्पृहाधीना शौरे मम सहचरी रक्षितवती । अतिक्रान्ते सम्प्रत्य् अवधिदिवसे जीवनविधौ हताशा निःशङ्कं वितरति दृशौ चुतमुकुले
Hamsaduta,95,pratīkārārambhaślathamatibhirudyatpariṇate- rvimuktāyā vyaktasmarakadanabhājaḥ parijanaiḥ | amuñcantī saṅgaṃ kuvalayadṛśaḥ kevalamasau kalādadya prāṇān avati bhavāśāsahacarī,प्रतीकारारम्भश्लथमतिभिरुद्यत्परिणते- र्विमुक्ताया व्यक्तस्मरकदनभाजः परिजनैः । अमुञ्चन्ती सङ्गं कुवलयदृशः केवलमसौ कलादद्य प्राणान् अवति भवाशासहचरी
Hamsaduta,96,aye rāsakrīḍārasika mama sakhyāṃ navanavā purā baddhā yena praṇayalaharī hanta gahanā | sa cen muktāpekṣastvamapi dhig imāṃ tulaśakalaṃ yadetasyā nāsānihitamidamadyāpi calati,अये रासक्रीडारसिक मम सख्यां नवनवा पुरा बद्धा येन प्रणयलहरी हन्त गहना । स चेन् मुक्तापेक्षस्त्वमपि धिग् इमां तुलशकलं यदेतस्या नासानिहितमिदमद्यापि चलति
Hamsaduta,97,mukunda bhrāntākṣī kimapi yadasaṃkalpitaśataṃ vidhatte tadvaktuṃ jagati manujaḥ kaḥ prabhavati | kadācit kalyāṇī vilapati ya utkaṇṭhitamati- stadākhyāmi svāmin gamaya makarottaṃsapadavīm,मुकुन्द भ्रान्ताक्षी किमपि यदसंकल्पितशतं विधत्ते तद्वक्तुं जगति मनुजः कः प्रभवति । कदाचित् कल्याणी विलपति य उत्कण्ठितमति- स्तदाख्यामि स्वामिन् गमय मकरोत्तंसपदवीम्
Hamsaduta,98,abhūt ko.api premā mayi murariporyaḥ sakhi purā parāṃ karmāpekṣāmapi tadavalambān na gaṇayet | tathedānīṃ hā dhik samajani taṭasthaḥ sphuṭamahaṃ bhaje lajjāṃ yena kṣaṇamapi punarjīvitumapi,अभूत् को.अपि प्रेमा मयि मुररिपोर्यः सखि पुरा परां कर्मापेक्षामपि तदवलम्बान् न गणयेत् । तथेदानीं हा धिक् समजनि तटस्थः स्फुटमहं भजे लज्जां येन क्षणमपि पुनर्जीवितुमपि
Hamsaduta,99,garīyān me premā tvayi paramiti snehalaghutā na jīviṣyāmīti praṇayagarimakhyāpanavidhiḥ | kathaṃ nāyāsīti smaraṇaparipāṭīprakaṭanaṃ harau sandeśāya priyasakhi na me vāgavasaraḥ,गरीयान् मे प्रेमा त्वयि परमिति स्नेहलघुता न जीविष्यामीति प्रणयगरिमख्यापनविधिः । कथं नायासीति स्मरणपरिपाटीप्रकटनं हरौ सन्देशाय प्रियसखि न मे वागवसरः
Hamsaduta,100,amī kuñjaḥ pūrvaṃ na mama dadhire kāmapi mudaṃ drumālīyaṃ cetaḥ sakhi na katiśo nanditavatī | idānīṃ paśyaite yugapadapatāpaṃ vidadhate prabho muktopekṣe bhajati na hi ko vā vimukhatām,अमी कुञ्जः पूर्वं न मम दधिरे कामपि मुदं द्रुमालीयं चेतः सखि न कतिशो नन्दितवती । इदानीं पश्यैते युगपदपतापं विदधते प्रभो मुक्तोपेक्षे भजति न हि को वा विमुखताम्
Hamsaduta,101,kadā premonmīlanmadanamadirākṣī samudayāt balādākarṣantaṃ madhuramuralīkākalikayā | muhurbhrāmyaccillīculukitakulastrīvratamahaṃ vilokeyaṃ līlāmadamiladapāṅgī murabhidam,कदा प्रेमोन्मीलन्मदनमदिराक्षी समुदयात् बलादाकर्षन्तं मधुरमुरलीकाकलिकया । मुहुर्भ्राम्यच्चिल्लीचुलुकितकुलस्त्रीव्रतमहं विलोकेयं लीलामदमिलदपाङ्गी मुरभिदम्
Hamsaduta,102,yayau kālaḥ kalyāṇy adhikalitakelī parimalāṃ vilāsārthī yasminn acalakuhare līnavapuṣam | sa māṃ dhṛtvā dhūrtaḥ kṛtakapaṭaroṣāṃ sakhi haṭhā- dakārṣīdākarṣann urasi śaśilekhāśatavṛtām,ययौ कालः कल्याण्य् अधिकलितकेली परिमलां विलासार्थी यस्मिन्न् अचलकुहरे लीनवपुषम् । स मां धृत्वा धूर्तः कृतकपटरोषां सखि हठा- दकार्षीदाकर्षन्न् उरसि शशिलेखाशतवृताम्
Hamsaduta,103,rāṇadbhṛṅgaśreṇīsuhṛdi śaradārambhamadhure vanānte cāndrībhiḥ kiraṇalaharībhirdhavalite | kadā premoddaṇḍasmarakalahavaitaṇḍikamahaṃ kariṣye govindaṃ niviḍabhujabandhapraṇayinam,राणद्भृङ्गश्रेणीसुहृदि शरदारम्भमधुरे वनान्ते चान्द्रीभिः किरणलहरीभिर्धवलिते । कदा प्रेमोद्दण्डस्मरकलहवैतण्डिकमहं करिष्ये गोविन्दं निविडभुजबन्धप्रणयिनम्
Hamsaduta,104,mano me hā kaṣṭaṃ jvalati kimahaṃ hanta karavai na pāraṃ nāvāraṃ kimapi kalayāmy asya jaladheḥ | iyaṃ vande mūrdhnā sapadi tamupāyaṃ kathaya māṃ {patāmṛṣye} yasmāddhṛtikaṇikayāpe kṣaṇikayā,मनो मे हा कष्टं ज्वलति किमहं हन्त करवै न पारं नावारं किमपि कलयाम्य् अस्य जलधेः । इयं वन्दे मूर्ध्ना सपदि तमुपायं कथय मां {पतामृष्ये} यस्माद्धृतिकणिकयापे क्षणिकया
Hamsaduta,105,prayāto māṃ hitvā yadi kaṭhinacūḍāmaṇirasau paryātu svacchandaṃ mama samayadharmaḥ kila gatiḥ | idaṃ soḍhuṃ kā vā prabhavati yataḥ svapnakapaṭā- dihāyāto vṛndāvanabhuvi kalān māṃ ramayati,प्रयातो मां हित्वा यदि कठिनचूडामणिरसौ पर्यातु स्वच्छन्दं मम समयधर्मः किल गतिः । इदं सोढुं का वा प्रभवति यतः स्वप्नकपटा- दिहायातो वृन्दावनभुवि कलान् मां रमयति
Hamsaduta,106,anaucityaṃ tasya vyathayati mano hanta mathurāṃ tvamāsādya svairaṃ capalahṛdayaṃ vāraya harim | sakhi svapnārambhe punarapi yathā vibhrama madā- dihāyāto dhūrtaḥ kṣapayati na me kiṅkiniguṇam,अनौचित्यं तस्य व्यथयति मनो हन्त मथुरां त्वमासाद्य स्वैरं चपलहृदयं वारय हरिम् । सखि स्वप्नारम्भे पुनरपि यथा विभ्रम मदा- दिहायातो धूर्तः क्षपयति न मे किङ्किनिगुणम्
Hamsaduta,107,ayi svapno dūre viramatu samakṣaṃ śṛṇu haṭhā- daviśvastā mā bhūriha sakhi manovibhramadhiyā | vayasyaste govardhanavipinamāsādya kutukā- dakāṇḍe yadbhūyaḥ smarakalahapāṇḍityamatanot,अयि स्वप्नो दूरे विरमतु समक्षं शृणु हठा- दविश्वस्ता मा भूरिह सखि मनोविभ्रमधिया । वयस्यस्ते गोवर्धनविपिनमासाद्य कुतुका- दकाण्डे यद्भूयः स्मरकलहपाण्डित्यमतनोत्
Hamsaduta,108,amarṣāddhāvantīṃ gahanakuhare sūcitapathāṃ tulākoṭikvānaiścakitapadapātadviguṇitaiḥ | vidhīrṣan māṃ harṣottaralanayanāntaḥ sa kutukī na vaṃśīmajñāsīdbhuvi karasarojādvigalitām,अमर्षाद्धावन्तीं गहनकुहरे सूचितपथां तुलाकोटिक्वानैश्चकितपदपातद्विगुणितैः । विधीर्षन् मां हर्षोत्तरलनयनान्तः स कुतुकी न वंशीमज्ञासीद्भुवि करसरोजाद्विगलिताम्
Hamsaduta,109,aśaktāṃ gantavye kalitanavacelāñcalatayā latālībhiḥ puṣpasmitaśavalitābhirvirudatīm | parīhāsārambhī priyasakhi sa māṃ lambitamukhīṃ prapede cumbāya sphuradadharabimbastava sakhā,अशक्तां गन्तव्ये कलितनवचेलाञ्चलतया लतालीभिः पुष्पस्मितशवलिताभिर्विरुदतीम् । परीहासारम्भी प्रियसखि स मां लम्बितमुखीं प्रपेदे चुम्बाय स्फुरदधरबिम्बस्तव सखा
Hamsaduta,110,tato.ahaṃ dhammille sthagitamuralīkā sakhi śanai- ralīkāmarṣeṇa bhramadaviralabhrūrudacalam | kacākṛṣṭikrīḍākramaparicite cauryacarite harirlabdhopādhiḥ prasabhamanayan māṃ giridarīm,ततो.अहं धम्मिल्ले स्थगितमुरलीका सखि शनै- रलीकामर्षेण भ्रमदविरलभ्रूरुदचलम् । कचाकृष्टिक्रीडाक्रमपरिचिते चौर्यचरिते हरिर्लब्धोपाधिः प्रसभमनयन् मां गिरिदरीम्
Hamsaduta,111,kadācidvāsantīkuharabhuvi dhṛṣṭaḥ sarabhasaṃ hasan pṛṣṭhālambī sthagayati karābhyāṃ mama dṛśau | didhīrṣau jāterṣyaṃ mayi sakhi tadīyāṅguliśikhāṃ na jāne kutrāyaṃ vrajati kitavānāṃ kila guruḥ,कदाचिद्वासन्तीकुहरभुवि धृष्टः सरभसं हसन् पृष्ठालम्बी स्थगयति कराभ्यां मम दृशौ । दिधीर्षौ जातेर्ष्यं मयि सखि तदीयाङ्गुलिशिखां न जाने कुत्रायं व्रजति कितवानां किल गुरुः
Hamsaduta,112,atīteyaṃ vārtā viramatu puraḥ paśya sarale vayasyaste so.ayaṃ smitamadhurimonmṛṣṭavadanaḥ | bhujastambhollāsādabhimataparīrambharabhasaḥ smarakrīḍāsindhuḥ kṣipati mayi bandhukakusumam,अतीतेयं वार्ता विरमतु पुरः पश्य सरले वयस्यस्ते सो.अयं स्मितमधुरिमोन्मृष्टवदनः । भुजस्तम्भोल्लासादभिमतपरीरम्भरभसः स्मरक्रीडासिन्धुः क्षिपति मयि बन्धुककुसुमम्
Hamsaduta,113,taduttiṣṭha vrīḍāvati niviḍamuktālatikayā vadhānemaṃ dhūrtaṃ sakhi madhupurīṃ yāti na yathā | iti premonmīladbhavadanubhavārūḍhajaḍimā sakhīnāmākrandaṃ na kila katiśaḥ kandalayati,तदुत्तिष्ठ व्रीडावति निविडमुक्तालतिकया वधानेमं धूर्तं सखि मधुपुरीं याति न यथा । इति प्रेमोन्मीलद्भवदनुभवारूढजडिमा सखीनामाक्रन्दं न किल कतिशः कन्दलयति
Hamsaduta,114,aho kaṣṭ.aṃ bālyādahamiha sakhīṃ duṣṭahṛdayā muhurmānagranthiṃ sahajasaralāṃ grāhitavatī | tadārambhādgopīgaṇaratiguro nirbharamasau na lebhe lubdhāpi tvadamalabhujastambharabhasam,अहो कष्ट्.अं बाल्यादहमिह सखीं दुष्टहृदया मुहुर्मानग्रन्थिं सहजसरलां ग्राहितवती । तदारम्भाद्गोपीगणरतिगुरो निर्भरमसौ न लेभे लुब्धापि त्वदमलभुजस्तम्भरभसम्
Hamsaduta,115,alinde kālindīkamalasurabhau kuñjavasate- rvasantīṃ vāsantīnavaparimalodgāricikurām | tvadutsaṅge nidrāsukhamukulitākṣīṃ punarimāṃ kadāhaṃ seviṣye kiśalayakalāpavyajaninī,अलिन्दे कालिन्दीकमलसुरभौ कुञ्जवसते- र्वसन्तीं वासन्तीनवपरिमलोद्गारिचिकुराम् । त्वदुत्सङ्गे निद्रासुखमुकुलिताक्षीं पुनरिमां कदाहं सेविष्ये किशलयकलापव्यजनिनी
Hamsaduta,116,dhṛtānandāṃvṛndāvanaparisare śāradaniśā- vilāsollāsena glapitakavarīphullakusumām | tava skandhopānte vinihitabhujāvallarimahaṃ kadā kuñje līnā rahasi vihasiṣyāmi sumukhīm,धृतानन्दांवृन्दावनपरिसरे शारदनिशा- विलासोल्लासेन ग्लपितकवरीफुल्लकुसुमाम् । तव स्कन्धोपान्ते विनिहितभुजावल्लरिमहं कदा कुञ्जे लीना रहसि विहसिष्यामि सुमुखीम्
Hamsaduta,117,vidūrādāhartuṃ kusumamupayāmi tvamadhunā purastīre tīre kalaya tulasīpallavamidam | iti vyājādenāṃ viditabhavadīyasthitirahaṃ kadā kuñje gopīramaṇa gamayiṣyāmi samaye,विदूरादाहर्तुं कुसुममुपयामि त्वमधुना पुरस्तीरे तीरे कलय तुलसीपल्लवमिदम् । इति व्याजादेनां विदितभवदीयस्थितिरहं कदा कुञ्जे गोपीरमण गमयिष्यामि समये
Hamsaduta,118,iti śrīkaṃsāreḥ padakamalayorgokulakathāṃ nivedya pratyekaṃ bhaja parijaneṣu praṇayitām | nijāṅke kādambīsahacara vahan maṇḍanatayā na yān uccaiḥ premapravaṇamanujagrāha bhagavān,इति श्रीकंसारेः पदकमलयोर्गोकुलकथां निवेद्य प्रत्येकं भज परिजनेषु प्रणयिताम् । निजाङ्के कादम्बीसहचर वहन् मण्डनतया न यान् उच्चैः प्रेमप्रवणमनुजग्राह भगवान्
Hamsaduta,119,miladbhaṅgīṃ haṃsīramaṇa vanamālāṃ prathamato mudā kṣemaṃ pṛcchann idamupaharethā mama vacaḥ | ciraṃ kaṃsārāterurasi sahavāsapraṇayinīṃ kimenāmenākṣīṃ guṇavati visasmāra bhavatī,मिलद्भङ्गीं हंसीरमण वनमालां प्रथमतो मुदा क्षेमं पृच्छन्न् इदमुपहरेथा मम वचः । चिरं कंसारातेरुरसि सहवासप्रणयिनीं किमेनामेनाक्षीं गुणवति विसस्मार भवती
Hamsaduta,120,idaṃ kiṃ vā hanta smarasi rasike khaṇḍanaruṣā parītāṅgī govardhanagirinitambe mama sakhī | bhiyā sambhrāntākṣaṃ yadiha vicakarṣa tvayi balā- dgṛhītvā vibhraśyan navaśikhiśikhaṃ gokulapatim,इदं किं वा हन्त स्मरसि रसिके खण्डनरुषा परीताङ्गी गोवर्धनगिरिनितम्बे मम सखी । भिया सम्भ्रान्ताक्षं यदिह विचकर्ष त्वयि बला- द्गृहीत्वा विभ्रश्यन् नवशिखिशिखं गोकुलपतिम्
Hamsaduta,121,tataḥ sambhāṣethāḥ śrutimakaramudrāmiti mudā bhavatyāṃ kartavyaḥ kimiti kuśalapraśnajaḍimā | rucismerā yā tvaṃ racayasi sadā cumbanakalām apāṅgena spṛṣṭā sakhi murariporgaṇḍamukure,ततः सम्भाषेथाः श्रुतिमकरमुद्रामिति मुदा भवत्यां कर्तव्यः किमिति कुशलप्रश्नजडिमा । रुचिस्मेरा या त्वं रचयसि सदा चुम्बनकलाम् अपाङ्गेन स्पृष्टा सखि मुररिपोर्गण्डमुकुरे
Hamsaduta,122,nivāsaste devi śravaṇalatikāyāmiti dhiyā prayatnāt tvāmeva praṇayahṛdayā yāmi śaraṇam | parokṣaṃ vṛṣṇīnāṃ nibhṛtanibhṛtaṃ karṇakuhare hareḥ kākūnmiśrāṃ kathaya sakhi rādhāvidhuratām,निवासस्ते देवि श्रवणलतिकायामिति धिया प्रयत्नात् त्वामेव प्रणयहृदया यामि शरणम् । परोक्षं वृष्णीनां निभृतनिभृतं कर्णकुहरे हरेः काकून्मिश्रां कथय सखि राधाविधुरताम्
Hamsaduta,123,parīrambhaṃ premṇā mama savinayaṃ kaustubhamaṇau bruvāṇaḥ kurvīthāḥ patagavara vijñāpanamidam | agādhā rādhāyāmapi tava sakhe vismṛtirabhūt kathaṃ vā kalyāṇaṃ vahati tarale hi praṇayitā,परीरम्भं प्रेम्णा मम सविनयं कौस्तुभमणौ ब्रुवाणः कुर्वीथाः पतगवर विज्ञापनमिदम् । अगाधा राधायामपि तव सखे विस्मृतिरभूत् कथं वा कल्याणं वहति तरले हि प्रणयिता
Hamsaduta,124,muhuḥ kūjatkāñcīmaṇivalayamañjīramuralī- ravālambo bhrāmyadyuvatīkulagītaiḥ suramaṇe | sa kiṃ sākṣādbhāvī punarapi harestāṇḍavarasai- ramandaḥ kālindīpulinabhuvi tauryātrikabharaḥ,मुहुः कूजत्काञ्चीमणिवलयमञ्जीरमुरली- रवालम्बो भ्राम्यद्युवतीकुलगीतैः सुरमणे । स किं साक्षाद्भावी पुनरपि हरेस्ताण्डवरसै- रमन्दः कालिन्दीपुलिनभुवि तौर्यात्रिकभरः
Hamsaduta,125,navīnastvaṃ kambo paśuparamaṇībhiḥ paricayaṃ na dhatse rādhāyāḥ guṇagarimagandho.api na kṛtī | tathāpi tvāṃ yāce hṛdayanihitaṃ dohadamahaṃ vahante hi klānte praṇayamavadātaprakṛtayaḥ,नवीनस्त्वं कम्बो पशुपरमणीभिः परिचयं न धत्से राधायाः गुणगरिमगन्धो.अपि न कृती । तथापि त्वां याचे हृदयनिहितं दोहदमहं वहन्ते हि क्लान्ते प्रणयमवदातप्रकृतयः
Hamsaduta,126,gṛhītvā govindaṃ jaladhihṛdayānandana sakhe sukhena śrīvṛndāvanaparisare nandatu bhavān | kathaṃ vā te goṣṭhaṃ bhavatu dayitaṃ hanta balavān yadetasmin veṇorjayati cirasaubhāgyamahimā,गृहीत्वा गोविन्दं जलधिहृदयानन्दन सखे सुखेन श्रीवृन्दावनपरिसरे नन्दतु भवान् । कथं वा ते गोष्ठं भवतु दयितं हन्त बलवान् यदेतस्मिन् वेणोर्जयति चिरसौभाग्यमहिमा
Hamsaduta,127,iti premodgārapravaṇamanunīya kramavaśāṃ parīvārān bhrātarniśamayati cāṇūramathane | punaḥ kopodbhinnapraṇayacaṭulaṃ tasya nikaṭe kathāmācakṣīthāḥ daśabhiravatārairvilasitām,इति प्रेमोद्गारप्रवणमनुनीय क्रमवशां परीवारान् भ्रातर्निशमयति चाणूरमथने । पुनः कोपोद्भिन्नप्रणयचटुलं तस्य निकटे कथामाचक्षीथाः दशभिरवतारैर्विलसिताम्
Hamsaduta,128,grahītuṃ tvāṃ premāmiṣaparivṛtaṃ cittavaḍiśaṃ mahāmīna kṣipraṃ nādhita rasapūre mama sakhī | vivekākhyaṃ chittvā guṇamatha tadagrāsi bhavatā hatāśeyaṃ kiṃ vā śiva śiva vidhātuṃ prabhavati,ग्रहीतुं त्वां प्रेमामिषपरिवृतं चित्तवडिशं महामीन क्षिप्रं नाधित रसपूरे मम सखी । विवेकाख्यं छित्त्वा गुणमथ तदग्रासि भवता हताशेयं किं वा शिव शिव विधातुं प्रभवति
Hamsaduta,129,varākīyaṃ dṛṣṭvā subhagavapuṣo vibhramabharaṃ tavābhyarṇaṃ bheje paramakutukollāsitamatiḥ | tirodhāya svāṅgaṃ prakaṭayasi yat tvaṃ kaṭhinatāṃ tadetat kiṃ na syāt tava kamaṭhamūrteḥ samucitam,वराकीयं दृष्ट्वा सुभगवपुषो विभ्रमभरं तवाभ्यर्णं भेजे परमकुतुकोल्लासितमतिः । तिरोधाय स्वाङ्गं प्रकटयसि यत् त्वं कठिनतां तदेतत् किं न स्यात् तव कमठमूर्तेः समुचितम्
Hamsaduta,130,sadā kaṃsārate sphurati ciramadyāpi bhavataḥ sphuṭaṃ kroḍākāre vapuṣi niviḍapremalaharī | yataḥ sā sairandhrī malayaruhapaṅkapraṇayinī tvayā kroḍīcakre paramarabhasādātmadayitā,सदा कंसारते स्फुरति चिरमद्यापि भवतः स्फुटं क्रोडाकारे वपुषि निविडप्रेमलहरी । यतः सा सैरन्ध्री मलयरुहपङ्कप्रणयिनी त्वया क्रोडीचक्रे परमरभसादात्मदयिता
Hamsaduta,131,cirādantarbhūtā naraharimayī mūrtirabhita- stadīyo vyāpārastava tu na yayau vismṛtipatham | vinītaprahlādastvamiha paramakrūracarite prasakto yadbhūyaḥ parahṛdayabhedaṃ janayasi,चिरादन्तर्भूता नरहरिमयी मूर्तिरभित- स्तदीयो व्यापारस्तव तु न ययौ विस्मृतिपथम् । विनीतप्रह्लादस्त्वमिह परमक्रूरचरिते प्रसक्तो यद्भूयः परहृदयभेदं जनयसि
Hamsaduta,132,yadātmānaṃ darpādagaṇitagururvāmana mudā manorājyenāḍhyaṃ tvayi valitayā kalpitavatī | prapede tasyedaṃ phalamucitameva priyasakhī vidūre yat kṣiptā praṇayamayapāśe nigaḍitā,यदात्मानं दर्पादगणितगुरुर्वामन मुदा मनोराज्येनाढ्यं त्वयि वलितया कल्पितवती । प्रपेदे तस्येदं फलमुचितमेव प्रियसखी विदूरे यत् क्षिप्ता प्रणयमयपाशे निगडिता
Hamsaduta,133,iyaṃ nātha krūrā bhṛgupatanamakaṅkṣati tato yadasyāṃ kaṭhināṃ tava samucitaṃ tadbhṛgupate | asau te durbodhā kṛtiriha bhavadvismṛtipathaṃ yato jātaḥ sākṣādgururapi sa nandīśvarapatiḥ,इयं नाथ क्रूरा भृगुपतनमकङ्क्षति ततो यदस्यां कठिनां तव समुचितं तद्भृगुपते । असौ ते दुर्बोधा कृतिरिह भवद्विस्मृतिपथं यतो जातः साक्षाद्गुरुरपि स नन्दीश्वरपतिः
Hamsaduta,134,nirānandā gāvaściramupasṛtā dūṣaṇakulaiḥ kharāyante sadyo raghutilaka govardhanataṭīḥ | virādhatvaṃ ghoṣo vrajati bhavadīyapravasanā- didānīṃ mārīcaḥ sphuṭamiha narīṇarti paritaḥ,निरानन्दा गावश्चिरमुपसृता दूषणकुलैः खरायन्ते सद्यो रघुतिलक गोवर्धनतटीः । विराधत्वं घोषो व्रजति भवदीयप्रवसना- दिदानीं मारीचः स्फुटमिह नरीणर्ति परितः
Hamsaduta,135,prasannaḥ kālo.ayaṃ punarudayituṃ rāsabhajanai- rvilāsinn adyāpi sphuṭamanaparādhā vayamapi | vitanvānaḥ kāntiṃ vapuṣi śaradākāśavalitāṃ kṛto na tvaṃ sīradhvaja bhajasi vṛndāvanamidam,प्रसन्नः कालो.अयं पुनरुदयितुं रासभजनै- र्विलासिन्न् अद्यापि स्फुटमनपराधा वयमपि । वितन्वानः कान्तिं वपुषि शरदाकाशवलितां कृतो न त्वं सीरध्वज भजसि वृन्दावनमिदम्
Hamsaduta,136,na rāgaṃ sarvajña kvacidapi vidhatte ratipatiṃ muhurdveṣṭi drohaṃ kalayati balādiṣṭavidhaye | ciraṃ dhyānāsaktā nivasati sadā saugatarati- stathāpyasyāṃ haṃho sadayahṛdaya tvaṃ na dayase,न रागं सर्वज्ञ क्वचिदपि विधत्ते रतिपतिं मुहुर्द्वेष्टि द्रोहं कलयति बलादिष्टविधये । चिरं ध्यानासक्ता निवसति सदा सौगतरति- स्तथाप्यस्यां हंहो सदयहृदय त्वं न दयसे
Hamsaduta,137,parikleśamlecchān samadamadhupālī madhurayā nikṛntatrontapraṇayakalikākhaḍgalatayā | tvamāsīnaḥ kalkinniha caturagopāhitaratiḥ sadeśaṃ kurvīthāḥ pratimuditavīrādhikamidam,परिक्लेशम्लेच्छान् समदमधुपाली मधुरया निकृन्तत्रोन्तप्रणयकलिकाखड्गलतया । त्वमासीनः कल्किन्निह चतुरगोपाहितरतिः सदेशं कुर्वीथाः प्रतिमुदितवीराधिकमिदम्
Hamsaduta,138,iti premodghāṭasampuṭitavaco bhaṅgirakhilaṃ tvamāvedya klidyan mukhaparisaro locanajalaiḥ | tato govindasya prativacanamādhvīkapadapī- mupāsīno dṛgbhyāṃ kṣaṇamavadhīthāḥ khagapate,इति प्रेमोद्घाटसम्पुटितवचो भङ्गिरखिलं त्वमावेद्य क्लिद्यन् मुखपरिसरो लोचनजलैः । ततो गोविन्दस्य प्रतिवचनमाध्वीकपदपी- मुपासीनो दृग्भ्यां क्षणमवधीथाः खगपते
Hamsaduta,139,praṇetavyo dṛṣṭeranubhavapathaṃ nandatanayo vidheyo gopīnāṃ bhuvanamahitānāmupakṛtiḥ | iyaṃ yāmairgamyā catura mathurāpi tricaturai- riti dvaidhaṃ nāntaḥ kalaya kalahaṃsīkulapate,प्रणेतव्यो दृष्टेरनुभवपथं नन्दतनयो विधेयो गोपीनां भुवनमहितानामुपकृतिः । इयं यामैर्गम्या चतुर मथुरापि त्रिचतुरै- रिति द्वैधं नान्तः कलय कलहंसीकुलपते
Hamsaduta,140,apūrvā yasyāntarvilasati mudā sāralaruci- rvivektuṃ śakyete sapadi milite yena payasī | kathaṃ kāraṃ yukto bhavatu bhavatastasya kṛtinā vilambaḥ kādambīramaṇa mathurāsaṅgamavidhau,अपूर्वा यस्यान्तर्विलसति मुदा सारलरुचि- र्विवेक्तुं शक्येते सपदि मिलिते येन पयसी । कथं कारं युक्तो भवतु भवतस्तस्य कृतिना विलम्बः कादम्बीरमण मथुरासङ्गमविधौ
Hamsaduta,141,prapannaḥ premāṇaṃ prabhavati sadā bhāgavatabhāk parācīno janmāvadhibhavarasādbhaktimadhuraḥ | ciraṃ ko.api śrīmān jayati viditaḥ śākaratayā dhurīṇo dhīrāṇāmadhidharaṇi vaiyāsakiriva,प्रपन्नः प्रेमाणं प्रभवति सदा भागवतभाक् पराचीनो जन्मावधिभवरसाद्भक्तिमधुरः । चिरं को.अपि श्रीमान् जयति विदितः शाकरतया धुरीणो धीराणामधिधरणि वैयासकिरिव
Hamsaduta,142,rasānāmādhārairaparicitadoṣaḥ sahṛdayai- rmurārāteḥ krīḍāniviḍaghaṭanārūpamahitaḥ | prabandho.ayaṃ bandhorakhilajagatāṃ tasya sarasāṃ prabhorantaḥ sāndrāṃ pramadalaharīṃ pallavayatu,रसानामाधारैरपरिचितदोषः सहृदयै- र्मुरारातेः क्रीडानिविडघटनारूपमहितः । प्रबन्धो.अयं बन्धोरखिलजगतां तस्य सरसां प्रभोरन्तः सान्द्रां प्रमदलहरीं पल्लवयतु