The full dataset viewer is not available (click to read why). Only showing a preview of the rows.
The dataset generation failed because of a cast error
Error code: DatasetGenerationCastError
Exception: DatasetGenerationCastError
Message: An error occurred while generating the dataset
All the data files must have the same columns, but at some point there are 1 new columns ({'Skandha'})
This happened while the csv dataset builder was generating data using
hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset/Bhagavatam_cleaned_with_devanagari.csv (at revision 4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964), [/tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Agnipurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Agnipurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Bhagavatam_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Bhagavatam_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Brahmandapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Brahmandapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Brahmapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Brahmapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Devigita_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Devigita_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Garudapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Garudapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Kurmapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Kurmapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Markandeyapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Markandeyapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Matsyapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Matsyapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Naradapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Naradapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Narasimhapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Narasimhapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Sivapurana_books_1_7_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Sivapurana_books_1_7_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Skandapurana_Revakanda_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Skandapurana_Revakanda_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vamanapurana_Saromahatmya_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vamanapurana_Saromahatmya_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vayupurana_Revakhanda_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vayupurana_Revakhanda_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vishnupurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vishnupurana_cleaned_with_devanagari.csv)]
Please either edit the data files to have matching columns, or separate them into different configurations (see docs at https://hf.co/docs/hub/datasets-manual-configuration#multiple-configurations)
Traceback: Traceback (most recent call last):
File "/usr/local/lib/python3.12/site-packages/datasets/builder.py", line 1887, in _prepare_split_single
writer.write_table(table)
File "/usr/local/lib/python3.12/site-packages/datasets/arrow_writer.py", line 675, in write_table
pa_table = table_cast(pa_table, self._schema)
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
File "/usr/local/lib/python3.12/site-packages/datasets/table.py", line 2272, in table_cast
return cast_table_to_schema(table, schema)
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
File "/usr/local/lib/python3.12/site-packages/datasets/table.py", line 2218, in cast_table_to_schema
raise CastError(
datasets.table.CastError: Couldn't cast
Skandha: int64
Chapter: int64
Verse: int64
Sanskrit_IAST: string
Sanskrit_Devanagari: string
-- schema metadata --
pandas: '{"index_columns": [{"kind": "range", "name": null, "start": 0, "' + 856
to
{'Chapter': Value('int64'), 'Verse': Value('int64'), 'Sanskrit_IAST': Value('string'), 'Sanskrit_Devanagari': Value('string')}
because column names don't match
During handling of the above exception, another exception occurred:
Traceback (most recent call last):
File "/src/services/worker/src/worker/job_runners/config/parquet_and_info.py", line 1347, in compute_config_parquet_and_info_response
parquet_operations = convert_to_parquet(builder)
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
File "/src/services/worker/src/worker/job_runners/config/parquet_and_info.py", line 980, in convert_to_parquet
builder.download_and_prepare(
File "/usr/local/lib/python3.12/site-packages/datasets/builder.py", line 884, in download_and_prepare
self._download_and_prepare(
File "/usr/local/lib/python3.12/site-packages/datasets/builder.py", line 947, in _download_and_prepare
self._prepare_split(split_generator, **prepare_split_kwargs)
File "/usr/local/lib/python3.12/site-packages/datasets/builder.py", line 1736, in _prepare_split
for job_id, done, content in self._prepare_split_single(
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
File "/usr/local/lib/python3.12/site-packages/datasets/builder.py", line 1889, in _prepare_split_single
raise DatasetGenerationCastError.from_cast_error(
datasets.exceptions.DatasetGenerationCastError: An error occurred while generating the dataset
All the data files must have the same columns, but at some point there are 1 new columns ({'Skandha'})
This happened while the csv dataset builder was generating data using
hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset/Bhagavatam_cleaned_with_devanagari.csv (at revision 4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964), [/tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Agnipurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Agnipurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Bhagavatam_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Bhagavatam_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Brahmandapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Brahmandapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Brahmapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Brahmapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Devigita_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Devigita_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Garudapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Garudapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Kurmapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Kurmapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Markandeyapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Markandeyapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Matsyapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Matsyapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Naradapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Naradapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Narasimhapurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Narasimhapurana_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Sivapurana_books_1_7_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Sivapurana_books_1_7_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Skandapurana_Revakanda_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Skandapurana_Revakanda_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vamanapurana_Saromahatmya_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vamanapurana_Saromahatmya_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vayupurana_Revakhanda_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vayupurana_Revakhanda_cleaned_with_devanagari.csv), /tmp/hf-datasets-cache/medium/datasets/88263574975903-config-parquet-and-info-dataspoof-Puranas-dataset-4c37aa3d/hub/datasets--dataspoof--Puranas-dataset/snapshots/4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vishnupurana_cleaned_with_devanagari.csv (origin=hf://datasets/dataspoof/Puranas-dataset@4aac45d7a64f8c7bda5269af3971a7f5d4933964/Vishnupurana_cleaned_with_devanagari.csv)]
Please either edit the data files to have matching columns, or separate them into different configurations (see docs at https://hf.co/docs/hub/datasets-manual-configuration#multiple-configurations)Need help to make the dataset viewer work? Make sure to review how to configure the dataset viewer, and open a discussion for direct support.
Chapter int64 | Verse int64 | Sanskrit_IAST string | Sanskrit_Devanagari string |
|---|---|---|---|
1 | 1 | agnipurāṇaṃ athāgnipurāṇānukramaṇikā adhyāye viṣayaḥ pṛṣṭhe 1 purāṇapraśnaḥ 1 2 matsyāvatāravarṇanam 3 3 kūrmāvatāravarṇanam 5 4 varāha-nṛsiṃha-vāmana-paraśurāmāvatāravarṇanam 8 5 rāmāvatāravarṇanam 10 12 harivaṃśakathanam 28 13 bhāratākhyānam 33 16 buddhakalkyavatāravarṇanam 39 17 navasargapradarśanaṃ 40 21 āgamoktavi... | अग्निपुराणं अथाग्निपुराणानुक्रमणिका अध्याये विषयः पृष्ठे १ पुराणप्रश्नः १ २ मत्स्यावतारवर्णनम् ३ ३ कूर्मावतारवर्णनम् ५ ४ वराह-नृसिंह-वामन-परशुरामावतारवर्णनम् ८ ५ रामावतारवर्णनम् १० १२ हरिवंशकथनम् २८ १३ भारताख्यानम् ३३ १६ बुद्धकल्क्यवतारवर्णनम् ३९ १७ नवसर्गप्रदर्शनं ४० २१ आगमोक्तविष्ण्वादिदेवतासामान्यपूजा ५२ २२ स्नानविध... |
1 | 2 | naimiṣe harimījānā ṛṣayaḥ śaunakādayaḥ tīrthayātrāprasaṅgena svāgataṃ sūtamabruvan | नैमिषे हरिमीजाना ऋषयः शौनकादयः तीर्थयात्राप्रसङ्गेन स्वागतं सूतमब्रुवन् |
1 | 3 | ṛṣaya ūcuḥ sūta tvaṃ pūjito 'smābhiḥ sārātsāraṃ vadasva naḥ yena vijñānamātreṇa sarvajñatvaṃ prajāyate | ऋषय ऊचुः सूत त्वं पूजितो ऽस्माभिः सारात्सारं वदस्व नः येन विज्ञानमात्रेण सर्वज्ञत्वं प्रजायते |
1 | 4 | sūta uvāca sārātsāro hi bhagavān viṣṇuḥ sargādikṛdvibhuḥ brahmāhamasmi taṃ jñātvā sarvajñatvaṃ prajāyate | सूत उवाच सारात्सारो हि भगवान् विष्णुः सर्गादिकृद्विभुः ब्रह्माहमस्मि तं ज्ञात्वा सर्वज्ञत्वं प्रजायते |
1 | 5 | dve brahmaṇī veditavye śabdabrahma paraṃ ca yat dve vidye veditavye hi iti cātharvaṇī śrutiḥ | द्वे ब्रह्मणी वेदितव्ये शब्दब्रह्म परं च यत् द्वे विद्ये वेदितव्ये हि इति चाथर्वणी श्रुतिः |
1 | 6 | ahaṃ śukaś ca pailādyā gatvā vadarikāśramam vyāsaṃ natvā pṛṣṭavantaḥ so 'smān sāramathābravīt | अहं शुकश् च पैलाद्या गत्वा वदरिकाश्रमम् व्यासं नत्वा पृष्टवन्तः सो ऽस्मान् सारमथाब्रवीत् |
1 | 7 | vyāsa uvāca śukādyaiḥ śṛṇu sūta tvaṃ vaśiṣṭho māṃ yathābravīt brahmasāraṃ hi pṛcchantaṃ munibhiś ca parātparam | व्यास उवाच शुकाद्यैः शृणु सूत त्वं वशिष्ठो मां यथाब्रवीत् ब्रह्मसारं हि पृच्छन्तं मुनिभिश् च परात्परम् |
1 | 8 | 1 lakṣmīmiti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ 2 vijñātamātreṇa iti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ 3 aparañca parañca yaditi kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 4 yadabravīditi kha, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ vasiṣṭha uvāca dvaividhyaṃ brahma vakṣyāmi śṛṇu vyāsākhilānugam yathāgnirmāṃ purā prāha munibhirdaivataiḥ saha | १ लक्ष्मीमिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः २ विज्ञातमात्रेण इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः ३ अपरञ्च परञ्च यदिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ४ यदब्रवीदिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः वसिष्ठ उवाच द्वैविध्यं ब्रह्म वक्ष्यामि शृणु व्यासाखिलानुगम् यथाग्निर्मां पुरा प्राह मुनिभिर्दैवतैः सह |
1 | 9 | purāṇaṃ paramāgneyaṃ brahmavidyākṣaraṃ param ṛgvedādyaparaṃ brahma sarvadevasukhāvaham | पुराणं परमाग्नेयं ब्रह्मविद्याक्षरं परम् ऋग्वेदाद्यपरं ब्रह्म सर्वदेवसुखावहम् |
1 | 10 | agninoktaṃ purāṇam yad āgneyaṃ brahmasammitam bhuktimuktipradaṃ divyaṃ paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ nṛṇām | अग्निनोक्तं पुराणम् यद् आग्नेयं ब्रह्मसम्मितम् भुक्तिमुक्तिप्रदं दिव्यं पठतां शृण्वतां नृणाम् |
1 | 11 | kālāgnirūpiṇam viṣṇuṃ jyotirbrahma parātparam munibhiḥ pṛṣṭavān devaṃ pūjitaṃ jñānakarmabhiḥ | कालाग्निरूपिणम् विष्णुं ज्योतिर्ब्रह्म परात्परम् मुनिभिः पृष्टवान् देवं पूजितं ज्ञानकर्मभिः |
1 | 12 | vasiṣṭha uvāca saṃsārasāgarottāra- nāvaṃ brahmeśvaraṃ vada vidyāsāraṃ yadviditvā sarvajño jāyate naraḥ | वसिष्ठ उवाच संसारसागरोत्तार- नावं ब्रह्मेश्वरं वद विद्यासारं यद्विदित्वा सर्वज्ञो जायते नरः |
1 | 13 | agnir uvāca viṣṇuḥ kālāgnirudro 'haṃ vidyāsāraṃ vadāmi te vidyāsāraṃ purāṇaṃ yat sarvaṃ sarvasya kāraṇaṃ | अग्निर् उवाच विष्णुः कालाग्निरुद्रो ऽहं विद्यासारं वदामि ते विद्यासारं पुराणं यत् सर्वं सर्वस्य कारणं |
1 | 14 | sargasya pratisargasya vaṃśamanvantarasya ca vaṃśānucaritādeś ca, matsyakūrmādirūpadhṛk | सर्गस्य प्रतिसर्गस्य वंशमन्वन्तरस्य च वंशानुचरितादेश् च, मत्स्यकूर्मादिरूपधृक् |
1 | 15 | dve vidye bhagavān viṣṇuḥ parā caivāparā ca ha ṛgyajuḥsāmātharvākhyā vedāṅgāni ca ṣaḍ dvija | द्वे विद्ये भगवान् विष्णुः परा चैवापरा च ह ऋग्यजुःसामाथर्वाख्या वेदाङ्गानि च षड् द्विज |
1 | 16 | 1 dve vidye brahma iti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ 2 akhilātmagamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 3 sarvavedamukham paramiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 4 vedasammitamiti kha, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ 5 puṇyamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 6 yad gaditvā iti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ 7 jñānasandīpanādeva iti ga, cihnitapus... | १ द्वे विद्ये ब्रह्म इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः २ अखिलात्मगमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ३ सर्ववेदमुखम् परमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ४ वेदसम्मितमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ५ पुण्यमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ६ यद् गदित्वा इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ७ ज्ञानसन्दीपनादेव इति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ८ ब्रह्माग्नेयं पुराणमिति ग, घ, चि... |
1 | 17 | nyāyavaidyakagāndharvaṃ dhanurvedo 'rthaśāstrakam apareyaṃ parā vidyā yayā brahmābhigamyate | न्यायवैद्यकगान्धर्वं धनुर्वेदो ऽर्थशास्त्रकम् अपरेयं परा विद्या यया ब्रह्माभिगम्यते |
1 | 18 | yattadadṛśyamagrāhyam agotracaraṇam dhruvam viṣṇunoktaṃ yathā mahyaṃ devebhyo brahmaṇā purā tathā te kathayiṣyāmi hetuṃ matsyādirūpiṇam | यत्तददृश्यमग्राह्यम् अगोत्रचरणम् ध्रुवम् विष्णुनोक्तं यथा मह्यं देवेभ्यो ब्रह्मणा पुरा तथा ते कथयिष्यामि हेतुं मत्स्यादिरूपिणम् |
2 | 1 | matsyāvatāravarṇanaṃ vaśiṣṭha uvāca matsyādirūpiṇaṃ viṣṇuṃ brūhi sargādikāraṇam purāṇaṃ brahma cāgneyaṃ yathā viṣṇoḥ purā śrutam | मत्स्यावतारवर्णनं वशिष्ठ उवाच मत्स्यादिरूपिणं विष्णुं ब्रूहि सर्गादिकारणम् पुराणं ब्रह्म चाग्नेयं यथा विष्णोः पुरा श्रुतम् |
2 | 2 | agnir uvāca matsyāvatāraṃ vakṣye 'haṃ vasiṣṭha śṛṇu vai hareḥ avatārakriyā duṣṭa- naṣṭyai satpālanāya hi | अग्निर् उवाच मत्स्यावतारं वक्ष्ये ऽहं वसिष्ठ शृणु वै हरेः अवतारक्रिया दुष्ट- नष्ट्यै सत्पालनाय हि |
2 | 3 | āsīdatītakalpānte brāhmo naimittiko layaḥ samudropaplutāstatra lokā bhūrādikā mune | आसीदतीतकल्पान्ते ब्राह्मो नैमित्तिको लयः समुद्रोपप्लुतास्तत्र लोका भूरादिका मुने |
2 | 4 | manurvaivasvatastepe tapo vai bhuktimuktaye ekadā kṛtamālāyāṃ kurvato jalatarpaṇaṃ | मनुर्वैवस्वतस्तेपे तपो वै भुक्तिमुक्तये एकदा कृतमालायां कुर्वतो जलतर्पणं |
2 | 5 | tasyāñjalyudake matsyaḥ svalpa eko 'bhyapadyata kṣeptukāmaṃ jale prāha na māṃ kṣipa narottama | तस्याञ्जल्युदके मत्स्यः स्वल्प एको ऽभ्यपद्यत क्षेप्तुकामं जले प्राह न मां क्षिप नरोत्तम |
2 | 6 | 1 brahmāvagamyate iti kha, ga, gha, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ 2 agotracaraṇaṃ paramiti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ 3 na māṃ kṣipa nṛpottama iti kha, ga, gha, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ p>grāhādibhyo bhayaṃ me 'dya tac chrutvā kalaśe 'kṣipat sa tu vṛddhaḥ punarmatsyaḥ prāha taṃ dehi me vṛhat | १ ब्रह्मावगम्यते इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः २ अगोत्रचरणं परमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ३ न मां क्षिप नृपोत्तम इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः प्>ग्राहादिभ्यो भयं मे ऽद्य तच् छ्रुत्वा कलशे ऽक्षिपत् स तु वृद्धः पुनर्मत्स्यः प्राह तं देहि मे वृहत् |
2 | 7 | sthānametadvacaḥ śrutvā rājāthodañcane 'kṣipat tatra vṛddho 'bravīdbhūpaṃ pṛthu dehi padaṃ mano | स्थानमेतद्वचः श्रुत्वा राजाथोदञ्चने ऽक्षिपत् तत्र वृद्धो ऽब्रवीद्भूपं पृथु देहि पदं मनो |
2 | 8 | sarovare punaḥ kṣipto vavṛdhe tatpramāṇavān ūce dehi vṛhat sthānaṃ prākṣipaccāmbudhau tataḥ | सरोवरे पुनः क्षिप्तो ववृधे तत्प्रमाणवान् ऊचे देहि वृहत् स्थानं प्राक्षिपच्चाम्बुधौ ततः |
2 | 9 | lakṣayojanavistīrṇaḥ kṣaṇamātreṇa so 'bhavat matsyaṃ tamadbhutaṃ dṛṣṭvā vismitaḥ prābravīn manuḥ | लक्षयोजनविस्तीर्णः क्षणमात्रेण सो ऽभवत् मत्स्यं तमद्भुतं दृष्ट्वा विस्मितः प्राब्रवीन् मनुः |
2 | 10 | ko bhavān nanu vai viṣṇur nārāyaṇa namostute māyayā mohayasi māṃ kimarthaṃ tvaṃ janārdana | को भवान् ननु वै विष्णुर् नारायण नमोस्तुते मायया मोहयसि मां किमर्थं त्वं जनार्दन |
2 | 11 | manunokto 'bravīnmatsyo manuṃ vai pālane ratam avatīrṇo bhavāyāsya jagato duṣṭanaṣṭaye | मनुनोक्तो ऽब्रवीन्मत्स्यो मनुं वै पालने रतम् अवतीर्णो भवायास्य जगतो दुष्टनष्टये |
2 | 12 | saptame divase tvabdhiḥ plāvayiṣyati vai jagat upasthitāyāṃ nāvi tvaṃ vījādīni vidhāya ca | सप्तमे दिवसे त्वब्धिः प्लावयिष्यति वै जगत् उपस्थितायां नावि त्वं वीजादीनि विधाय च |
2 | 13 | saptarṣibhiḥ parivṛto niśāṃ brāhmīṃ cariṣyasi upasthitasya me śṛṅge nibadhnīhi mahāhinā | सप्तर्षिभिः परिवृतो निशां ब्राह्मीं चरिष्यसि उपस्थितस्य मे शृङ्गे निबध्नीहि महाहिना |
2 | 14 | ityuktvāntardadhe matsyo manuḥ kālapratīkṣakaḥ sthitaḥ samudra udvele nāvamāruruhe tadā | इत्युक्त्वान्तर्दधे मत्स्यो मनुः कालप्रतीक्षकः स्थितः समुद्र उद्वेले नावमारुरुहे तदा |
2 | 15 | ekaśṛṅgadharo matsyo haimo niyutayojanaḥ 1 me 'tra iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 2 punaḥ sthānamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 3 ambudhau manuriti kha, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ 4 nanu viṣṇustvamiti kha, ga, gha, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ 5 ity uktāntarhito matsya iti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ 6 ity uktvā devamatsy... | एकशृङ्गधरो मत्स्यो हैमो नियुतयोजनः १ मे ऽत्र इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः २ पुनः स्थानमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ३ अम्बुधौ मनुरिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ४ ननु विष्णुस्त्वमिति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः ५ इत्य् उक्तान्तर्हितो मत्स्य इति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः ६ इत्य् उक्त्वा देवमत्स्यात्मा बृहत्कारणसङ्गत इति ग, चिह्न... |
2 | 16 | śuśrāva matsyātpāpaghnaṃ saṃstuvan stutibhiś ca taṃ brahmavedaprahartāraṃ hayagrīvañca dānavaṃ | शुश्राव मत्स्यात्पापघ्नं संस्तुवन् स्तुतिभिश् च तं ब्रह्मवेदप्रहर्तारं हयग्रीवञ्च दानवं |
2 | 17 | avadhīt, vedamatsyādyān pālayāmāsa keśavaḥ prāpte kalpe 'tha vārāhe kūrmarūpo 'bhavaddhariḥ | अवधीत्, वेदमत्स्याद्यान् पालयामास केशवः प्राप्ते कल्पे ऽथ वाराहे कूर्मरूपो ऽभवद्धरिः |
3 | 1 | kūrmāvatāravarṇanaṃ agnir uvāca vakṣye kūrmāvatārañca śrutvā pāpapraṇāśanam purā devāsure yuddhe daityair devāḥ parājitāḥ | कूर्मावतारवर्णनं अग्निर् उवाच वक्ष्ये कूर्मावतारञ्च श्रुत्वा पापप्रणाशनम् पुरा देवासुरे युद्धे दैत्यैर् देवाः पराजिताः |
3 | 2 | durvāsasaś ca śāpena niśrīkāścābhavaṃstadā stutvā kṣīrābdhigaṃ viṣṇum ūcuḥ pālaya cāsurāt | दुर्वाससश् च शापेन निश्रीकाश्चाभवंस्तदा स्तुत्वा क्षीराब्धिगं विष्णुम् ऊचुः पालय चासुरात् |
3 | 3 | brahmādikān hariḥ prāha sandhiṃ kurvantu cāsuraiḥ kṣīrābdhimathanārthaṃ hi amṛtārthaṃ śriye 'surāḥ | ब्रह्मादिकान् हरिः प्राह सन्धिं कुर्वन्तु चासुरैः क्षीराब्धिमथनार्थं हि अमृतार्थं श्रिये ऽसुराः |
3 | 4 | arayo 'pi hi sandheyāḥ sati kāryārthagaurave yuṣmānamṛtabhājo hi kārayāmi na dānavān | अरयो ऽपि हि सन्धेयाः सति कार्यार्थगौरवे युष्मानमृतभाजो हि कारयामि न दानवान् |
3 | 5 | 1 nāvaṃ badhvā tasya śṛṅge iti kha, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ 2 stutibhirmanuriti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ 3 saṃśrutaṃ pāpanāśanamiti kha, ga, gha cihnitapustakatrayapāṭhaḥ 4 surā kṣīrābdhigamiti ga, gha, cihnitapustkadvayapāṭhaḥ 5 sandhiṃ kuruta cāsurariti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ 6 bhājo hi kariṣyāmi iti kha, ci... | १ नावं बध्वा तस्य शृङ्गे इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः २ स्तुतिभिर्मनुरिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ३ संश्रुतं पापनाशनमिति ख, ग, घ चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः ४ सुरा क्षीराब्धिगमिति ग, घ, चिह्नितपुस्त्कद्वयपाठः ५ सन्धिं कुरुत चासुररिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ६ भाजो हि करिष्यामि इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः मन्थानं मन्दरं कृत्वा नेत्... |
3 | 6 | viṣṇūktāṃ saṃvidaṃ kṛtvā daityaiḥ kṣīrābdhimāgatāḥ tato mathitumārabdhāḥ yataḥ pucchantataḥ surāḥ | विष्णूक्तां संविदं कृत्वा दैत्यैः क्षीराब्धिमागताः ततो मथितुमारब्धाः यतः पुच्छन्ततः सुराः |
3 | 7 | phaṇiniḥśvāsasantaptā hariṇāpyāyitāḥ surāḥ mathyamāne 'rṇave so 'drir anādhāro hy apo 'viśat | फणिनिःश्वाससन्तप्ता हरिणाप्यायिताः सुराः मथ्यमाने ऽर्णवे सो ऽद्रिर् अनाधारो ह्य् अपो ऽविशत् |
3 | 8 | kūrmarūpaṃ samāsthāya dadhre viṣṇuś ca mandaram kṣīrābdhermathyamānācca viṣaṃ hālāhalaṃ hy abhūt | कूर्मरूपं समास्थाय दध्रे विष्णुश् च मन्दरम् क्षीराब्धेर्मथ्यमानाच्च विषं हालाहलं ह्य् अभूत् |
3 | 9 | hareṇa dhāritaṃ kaṇṭhe nīlakaṇṭhastato 'bhavat tato 'bhūdvāruṇī devī pārijātastu kaustubhaḥ | हरेण धारितं कण्ठे नीलकण्ठस्ततो ऽभवत् ततो ऽभूद्वारुणी देवी पारिजातस्तु कौस्तुभः |
3 | 10 | gāvaścāpsaraso divyā lakṣmīrdevī hariṅgatā paśyantaḥ sarvadevāstāṃ stuvantaḥ saśriyo 'bhavan | गावश्चाप्सरसो दिव्या लक्ष्मीर्देवी हरिङ्गता पश्यन्तः सर्वदेवास्तां स्तुवन्तः सश्रियो ऽभवन् |
3 | 11 | tato dhanvantarirviṣṇur āyurvedapravartakaḥ bibhrat kamaṇḍalumpūrṇam amṛtena samutthitaḥ | ततो धन्वन्तरिर्विष्णुर् आयुर्वेदप्रवर्तकः बिभ्रत् कमण्डलुम्पूर्णम् अमृतेन समुत्थितः |
3 | 12 | amṛtaṃ tatkarāddaityā surebhyo 'rdhaṃ pradāya ca gṛhītvā jagmurjanmādyā viṣṇuḥ strīrūpadhṛk tataḥ | अमृतं तत्कराद्दैत्या सुरेभ्यो ऽर्धं प्रदाय च गृहीत्वा जग्मुर्जन्माद्या विष्णुः स्त्रीरूपधृक् ततः |
3 | 13 | tāṃ dṛṣṭvā rūpasampannāṃ daityāḥ procurvimohitāḥ bhava bhāryāmṛtaṃ gṛhya pāyayāsmān varānane | तां दृष्ट्वा रूपसम्पन्नां दैत्याः प्रोचुर्विमोहिताः भव भार्यामृतं गृह्य पाययास्मान् वरानने |
3 | 14 | tathetyuktvā haristebhyo gṛhītvāpāyayatsurān candrarūpadharo rāhuḥ pibaṃścārkendunārpitaḥ | तथेत्युक्त्वा हरिस्तेभ्यो गृहीत्वापाययत्सुरान् चन्द्ररूपधरो राहुः पिबंश्चार्केन्दुनार्पितः |
3 | 15 | 1 rajjaṃ kṛtvā tu iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 2 niḥśvāsasaṃglānā iti kha, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ 3 tato hara iti ga, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ 4 pradarśaka iti kha, ga, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ 5 akandusūcita iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ hariṇāpyariṇā cchinnaṃ sa rāhustacchiraḥ pṛthak kṛpayāmaratānnīta... | १ रज्जं कृत्वा तु इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः २ निःश्वाससंग्लाना इति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ३ ततो हर इति ग, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ४ प्रदर्शक इति ख, ग, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ५ अकन्दुसूचित इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः हरिणाप्यरिणा च्छिन्नं स राहुस्तच्छिरः पृथक् कृपयामरतान्नीतं वरदं हरिमब्रवीत् |
3 | 16 | rāhurmattastu candrārkau prāpsyete grahaṇaṃ grahaḥ tasmin kale ca yaddānaṃ dāsyante syāt tadakṣayaṃ | राहुर्मत्तस्तु चन्द्रार्कौ प्राप्स्येते ग्रहणं ग्रहः तस्मिन् कले च यद्दानं दास्यन्ते स्यात् तदक्षयं |
3 | 17 | tathetyāhātha taṃ viṣṇus tataḥ sarvaiḥ sahāmaraiḥ strīrūpaṃ samparityajya hareṇoktaḥ pradarśaya | तथेत्याहाथ तं विष्णुस् ततः सर्वैः सहामरैः स्त्रीरूपं सम्परित्यज्य हरेणोक्तः प्रदर्शय |
3 | 18 | darśayāmāsa rudrāya strīrūpaṃ bhagavān hariḥ māyayā mohitaḥ śambhuḥ gaurīṃ tyaktvā striyaṃ gataḥ | दर्शयामास रुद्राय स्त्रीरूपं भगवान् हरिः मायया मोहितः शम्भुः गौरीं त्यक्त्वा स्त्रियं गतः |
3 | 19 | nagna unmattarūpo 'bhūt striyaḥ keśānadhārayat agādvimucya keśān strī anvadhāvacca tāṅgatām | नग्न उन्मत्तरूपो ऽभूत् स्त्रियः केशानधारयत् अगाद्विमुच्य केशान् स्त्री अन्वधावच्च ताङ्गताम् |
3 | 20 | skhalitaṃ tasya vīryaṃ kau yatra yatra harasya hi tatra tatrābhavat kṣetraṃ liṅgānāṃ kanakasya ca | स्खलितं तस्य वीर्यं कौ यत्र यत्र हरस्य हि तत्र तत्राभवत् क्षेत्रं लिङ्गानां कनकस्य च |
3 | 21 | māyeyamiti tāṃ jñātvā svarūpastho 'bhavaddharaḥ śivamāha harī rudra jitā māyā tvayā hi me | मायेयमिति तां ज्ञात्वा स्वरूपस्थो ऽभवद्धरः शिवमाह हरी रुद्र जिता माया त्वया हि मे |
3 | 22 | na jetumenāṃ śakto me tvadṛte 'nyaḥ pumān bhuvi aprāpyāthāmṛtaṃ daityā devair yuddhe nipātitāḥ tridivasthāḥ surāścāsan yaḥ paṭhet tridivaṃ vrajet | न जेतुमेनां शक्तो मे त्वदृते ऽन्यः पुमान् भुवि अप्राप्याथामृतं दैत्या देवैर् युद्धे निपातिताः त्रिदिवस्थाः सुराश्चासन् यः पठेत् त्रिदिवं व्रजेत् |
4 | 1 | 1 hariṇā cāsinā cchinnamiti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ 2 bhaveyaṃ ye tadā dānaṃ dāsyante syāttadakṣayamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 3 māyayā mohito rudrastarasā tāṃ jagāma ha mohinīṃ prāpya matimān striyaḥ keśāmadhārayaditi ga, cihnitapustakapāṭhaḥ 4 tatra tatra mahātīrthaṃ kṣetrāṇāmuttamottamamiti ga, cihnitapustakapāṭ... | १ हरिणा चासिना च्छिन्नमिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः २ भवेयं ये तदा दानं दास्यन्ते स्यात्तदक्षयमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ३ मायया मोहितो रुद्रस्तरसा तां जगाम ह मोहिनीं प्राप्य मतिमान् स्त्रियः केशामधारयदिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ४ तत्र तत्र महातीर्थं क्षेत्राणामुत्तमोत्तममिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः वराहाद्यवतारवर्णनं अग्निर् उव... |
4 | 2 | devair gatvā stuto viṣṇur yajñarūpo varāhakaḥ abhūt, taṃ dānavaṃ hatvā daityaiḥ sākañca kaṇṭakam | देवैर् गत्वा स्तुतो विष्णुर् यज्ञरूपो वराहकः अभूत्, तं दानवं हत्वा दैत्यैः साकञ्च कण्टकम् |
4 | 3 | dharmadevādirakṣākṛt tataḥ so 'ntardadhe hariḥ hiraṇyākṣasya vai bhrātā hiraṇyakaśipus tathā | धर्मदेवादिरक्षाकृत् ततः सो ऽन्तर्दधे हरिः हिरण्याक्षस्य वै भ्राता हिरण्यकशिपुस् तथा |
4 | 4 | jitadevayajñabhāgaḥ sarvadevādhikārakṛt nārasiṃhavapuḥ kṛtvā taṃ jaghāna suraiḥ saha | जितदेवयज्ञभागः सर्वदेवाधिकारकृत् नारसिंहवपुः कृत्वा तं जघान सुरैः सह |
4 | 5 | svapadasthān surāṃś cakre nārasiṃhaḥ suraiḥ stutaḥ devāsure purā yuddhe baliprabhṛtibhiḥ surāḥ | स्वपदस्थान् सुरांश् चक्रे नारसिंहः सुरैः स्तुतः देवासुरे पुरा युद्धे बलिप्रभृतिभिः सुराः |
4 | 6 | jitāḥ svargātparibhraṣṭā hariṃ vai śaraṇaṃ gatāḥ surāṇāmabhayaṃ datvā adityā kaśyapena ca | जिताः स्वर्गात्परिभ्रष्टा हरिं वै शरणं गताः सुराणामभयं दत्वा अदित्या कश्यपेन च |
4 | 7 | stuto 'sau vāmano bhūtvā hy adityāṃ sa kratuṃ yayau baleḥ śrīyajamānasya, rājadvāre 'gṛṇāt śrutiṃ | स्तुतो ऽसौ वामनो भूत्वा ह्य् अदित्यां स क्रतुं ययौ बलेः श्रीयजमानस्य, राजद्वारे ऽगृणात् श्रुतिं |
4 | 8 | devān paṭhantaṃ taṃ śrutvā vāmanaṃ varado 'bravīt nivārito 'pi śukreṇa balir brūhi yad icchasi | देवान् पठन्तं तं श्रुत्वा वामनं वरदो ऽब्रवीत् निवारितो ऽपि शुक्रेण बलिर् ब्रूहि यद् इच्छसि |
4 | 9 | tatte 'haṃ sampradāsyāmi, vāmano balimabravīt 1 surendrobhūditi gha, cihnitapustakapāṭhaḥ 2 surān jitveti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 3 sārdhantu kaṇṭakamiti kha, gha, cihnitapustakadvayapāṭhaḥ 4 hiraṇyakaśipustadeti gha, cihnitapustakapāṭhaḥ 5 harinte iti kha, ga, gha, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ padatrayaṃ hi gurvarthaṃ ... | तत्ते ऽहं सम्प्रदास्यामि, वामनो बलिमब्रवीत् १ सुरेन्द्रोभूदिति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः २ सुरान् जित्वेति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ३ सार्धन्तु कण्टकमिति ख, घ, चिह्नितपुस्तकद्वयपाठः ४ हिरण्यकशिपुस्तदेति घ, चिह्नितपुस्तकपाठः ५ हरिन्ते इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः पदत्रयं हि गुर्वर्थं देहि दास्ये तमब्रवीत् |
4 | 10 | toye tu patite haste vāmano 'bhūdavāmanaḥ bhūrlokaṃ sa bhuvarlokaṃ svarlokañca padatrayaṃ | तोये तु पतिते हस्ते वामनो ऽभूदवामनः भूर्लोकं स भुवर्लोकं स्वर्लोकञ्च पदत्रयं |
4 | 11 | cakre baliñca sūtalaṃ tacchakrāya dadau hariḥ śakro devair hariṃ stutvā bhuvaneśaḥ sukhī tvabhūt | चक्रे बलिञ्च सूतलं तच्छक्राय ददौ हरिः शक्रो देवैर् हरिं स्तुत्वा भुवनेशः सुखी त्वभूत् |
4 | 12 | vakṣye paraśurāmasya cāvatāraṃ śṛṇu dvija uddhatān kṣatriyān matvā bhūbhāraharaṇāya saḥ | वक्ष्ये परशुरामस्य चावतारं शृणु द्विज उद्धतान् क्षत्रियान् मत्वा भूभारहरणाय सः |
4 | 13 | avatīrṇo hariḥ śāntyai devaviprādipālakaḥ jamadagne reṇukāyāṃ bhārgavaḥ śastrapāragaḥ | अवतीर्णो हरिः शान्त्यै देवविप्रादिपालकः जमदग्ने रेणुकायां भार्गवः शस्त्रपारगः |
4 | 14 | dattātreyaprasādena kārttavīryo nṛpastvabhṛt sahasrabāhuḥ sarvorvī- patiḥ sa mṛgayāṃ gataḥ | दत्तात्रेयप्रसादेन कार्त्तवीर्यो नृपस्त्वभृत् सहस्रबाहुः सर्वोर्वी- पतिः स मृगयां गतः |
4 | 15 | śrānto nimantrito 'raṇye muninā jamadagninā kāmadhenuprabhāveṇa bhojitaḥ sabalo nṛpaḥ | श्रान्तो निमन्त्रितो ऽरण्ये मुनिना जमदग्निना कामधेनुप्रभावेण भोजितः सबलो नृपः |
4 | 16 | aprārthayat kāmadhenuṃ yadā sa na dadau tadā hṛtavānatha rāmeṇa śiraśchitvā nipātitaḥ | अप्रार्थयत् कामधेनुं यदा स न ददौ तदा हृतवानथ रामेण शिरश्छित्वा निपातितः |
4 | 17 | yuddhe paraśunā rājā dhenuḥ svāśramamāyayau kārttavīryasya putraistu jamadagnirnipātitaḥ | युद्धे परशुना राजा धेनुः स्वाश्रममाययौ कार्त्तवीर्यस्य पुत्रैस्तु जमदग्निर्निपातितः |
4 | 18 | rāme vanaṃ gate vairād atha rāmaḥ samāgataḥ pitaraṃ nihataṃ dṛṣṭvā pitṛnāśābhimarṣitaḥ | रामे वनं गते वैराद् अथ रामः समागतः पितरं निहतं दृष्ट्वा पितृनाशाभिमर्षितः |
4 | 19 | triḥsaptakṛtvaḥ pṛthivīṃ niḥkṣatrāmakarodvibhuḥ kurukṣetre pañca kuṇḍān kṛtvā santarpya vai pitṝn | त्रिःसप्तकृत्वः पृथिवीं निःक्षत्रामकरोद्विभुः कुरुक्षेत्रे पञ्च कुण्डान् कृत्वा सन्तर्प्य वै पितॄन् |
4 | 20 | 1 me gurvarthamiti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 2 bhrānta iti kha, cihnitapustakapāṭhaḥ 3 aprārthayaddhomadhenumiti kha, ga, cihinitapustakadvayapāṭhaḥ 4 sadhenuścāśramaṃ yayau iti kha, gha, ṅa, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ kāśyapāya mahīṃ datvā mahendre parvate sthitaḥ kūrmasya ca varāhasya nṛsiṃhasya ca vāmanaṃ avatāraṃ ca... | १ मे गुर्वर्थमिति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः २ भ्रान्त इति ख, चिह्नितपुस्तकपाठः ३ अप्रार्थयद्धोमधेनुमिति ख, ग, चिहिनितपुस्तकद्वयपाठः ४ सधेनुश्चाश्रमं ययौ इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः काश्यपाय महीं दत्वा महेन्द्रे पर्वते स्थितः कूर्मस्य च वराहस्य नृसिंहस्य च वामनं अवतारं च रामस्य श्रुत्वा याति दिवं नरः |
5 | 1 | śrīrāmāvatāravarṇanam agnir uvāca rāmāyaṇamahaṃ vakṣye nāradenoditaṃ purā vālmīkaye yathā tadvat paṭhitaṃ bhuktimuktidam | श्रीरामावतारवर्णनम् अग्निर् उवाच रामायणमहं वक्ष्ये नारदेनोदितं पुरा वाल्मीकये यथा तद्वत् पठितं भुक्तिमुक्तिदम् |
5 | 2 | nārada uvāca viṣṇunābhyabjajo brahmā marīcirbrahmaṇaḥ sutaḥ marīceḥ kaśyapastasmāt sūryo vaivasvato manuḥ | नारद उवाच विष्णुनाभ्यब्जजो ब्रह्मा मरीचिर्ब्रह्मणः सुतः मरीचेः कश्यपस्तस्मात् सूर्यो वैवस्वतो मनुः |
5 | 3 | tatastasmāttathekṣvākus tasya vaṃśe kakutsthakaḥ kakutsthasya raghustasmād ajo daśarathastataḥ | ततस्तस्मात्तथेक्ष्वाकुस् तस्य वंशे ककुत्स्थकः ककुत्स्थस्य रघुस्तस्माद् अजो दशरथस्ततः |
5 | 4 | rāvaṇāderbadhārthāya caturdhābhūt svayaṃ hariḥ rājño daśarathādrāmaḥ kauśalyāyāṃ babhūva ha | रावणादेर्बधार्थाय चतुर्धाभूत् स्वयं हरिः राज्ञो दशरथाद्रामः कौशल्यायां बभूव ह |
5 | 5 | kaikeyyāṃ bharataḥ putraḥ sumitrāyāñca lakṣmaṇaḥ śatrughna ṛṣyaśṛṅgeṇa tāsu sandattapāyasāt | कैकेय्यां भरतः पुत्रः सुमित्रायाञ्च लक्ष्मणः शत्रुघ्न ऋष्यशृङ्गेण तासु सन्दत्तपायसात् |
5 | 6 | prāśitādyajñasaṃsiddhād rāmādyāś ca samāḥ pituḥ yajñavighnavināśāya viśvāmitrārthito nṛpaḥ | प्राशिताद्यज्ञसंसिद्धाद् रामाद्याश् च समाः पितुः यज्ञविघ्नविनाशाय विश्वामित्रार्थितो नृपः |
5 | 7 | rāmaṃ sampreṣayāmāsa lakṣmaṇaṃ muninā saha rāmo gato 'straśastrāṇi śikṣitastāḍakāntakṛt | रामं सम्प्रेषयामास लक्ष्मणं मुनिना सह रामो गतो ऽस्त्रशस्त्राणि शिक्षितस्ताडकान्तकृत् |
5 | 8 | mārīcaṃ mānavāstreṇa mohitaṃ dūrato 'nayat subāhuṃ yajñahantāraṃ sabalañcāvadhīt balī | मारीचं मानवास्त्रेण मोहितं दूरतो ऽनयत् सुबाहुं यज्ञहन्तारं सबलञ्चावधीत् बली |
5 | 9 | siddhāśramanivāsī ca viśvāmitrādibhiḥ saha gataḥ kratuṃ maithilasya draṣṭuñcāpaṃ sahānujaḥ | सिद्धाश्रमनिवासी च विश्वामित्रादिभिः सह गतः क्रतुं मैथिलस्य द्रष्टुञ्चापं सहानुजः |
5 | 10 | śatānandanimittena viśvāmitraprabhāvitaḥ rāmāya kathito rājñā samuniḥ pūjitaḥ kratau | शतानन्दनिमित्तेन विश्वामित्रप्रभावितः रामाय कथितो राज्ञा समुनिः पूजितः क्रतौ |
5 | 11 | dhanurāpūrayāmāsa līlayā sa babhañja tat vīryaśuklāñca janakaḥ sītāṃ kanyāntvayonijām | धनुरापूरयामास लीलया स बभञ्ज तत् वीर्यशुक्लाञ्च जनकः सीतां कन्यान्त्वयोनिजाम् |
5 | 12 | dadau rāmāya rāmo 'pi pitrādau hi samāgate upayeme jānakīntām urmilāṃ lakṣmaṇas tathā | ददौ रामाय रामो ऽपि पित्रादौ हि समागते उपयेमे जानकीन्ताम् उर्मिलां लक्ष्मणस् तथा |
5 | 13 | śrutakīrtiṃ māṇḍavīñca kuśadhvajasute tathā janakasyānujasyaite śatrughnabharatāvubhau | श्रुतकीर्तिं माण्डवीञ्च कुशध्वजसुते तथा जनकस्यानुजस्यैते शत्रुघ्नभरतावुभौ |
5 | 14 | kanye dve upayemāte janakena supūjitaḥ rāmo 'gātsavaśiṣṭhādyair jāmadagnyaṃ vijitya ca ayodhyāṃ bharatobhyāgāt saśatrughno yudhājitaḥ | कन्ये द्वे उपयेमाते जनकेन सुपूजितः रामो ऽगात्सवशिष्ठाद्यैर् जामदग्न्यं विजित्य च अयोध्यां भरतोभ्यागात् सशत्रुघ्नो युधाजितः |
6 | 1 | 1 tāḍakāpahṛditi kha, ga, ṅa, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ 2 babhañja taddṛḍhaṃ dhanuriti ga, cihnitapustakapāṭhaḥ 3 tadā iti kha, gha, ṅa, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ 4 bharatothāgāt iti kha, ga, gha, cihnitapustakatrayapāṭhaḥ śrīrāmāvatāravarṇanaṃ nārada uvāca bharate 'tha gate rāmaḥ pitrādīnabhyapūjayat rājā daśaratho rā... | १ ताडकापहृदिति ख, ग, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः २ बभञ्ज तद्दृढं धनुरिति ग, चिह्नितपुस्तकपाठः ३ तदा इति ख, घ, ङ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः ४ भरतोथागात् इति ख, ग, घ, चिह्नितपुस्तकत्रयपाठः श्रीरामावतारवर्णनं नारद उवाच भरते ऽथ गते रामः पित्रादीनभ्यपूजयत् राजा दशरथो रामम् उवाच शृणु राघव |
6 | 2 | guṇānurāgādrājye tvaṃ prajābhirabhiṣecitaḥ manasāhaṃ prabhāte te yauvarājyaṃ dadāmi ha | गुणानुरागाद्राज्ये त्वं प्रजाभिरभिषेचितः मनसाहं प्रभाते ते यौवराज्यं ददामि ह |
6 | 3 | rātrau tvaṃ sītayā sārdhaṃ saṃyataḥ suvrato bhava rājñaś ca mantriṇaścāṣṭau savasiṣṭhās tathābruvan | रात्रौ त्वं सीतया सार्धं संयतः सुव्रतो भव राज्ञश् च मन्त्रिणश्चाष्टौ सवसिष्ठास् तथाब्रुवन् |
6 | 4 | sṛṣṭirjayanto vijayaḥ siddhārtho rāṣṭravardhanaḥ aśoko dharmapālaś ca sumantraḥ savasiṣṭhakaḥ | सृष्टिर्जयन्तो विजयः सिद्धार्थो राष्ट्रवर्धनः अशोको धर्मपालश् च सुमन्त्रः सवसिष्ठकः |
6 | 5 | pitrādivacanaṃ śrutvā tathetyuktvā sa rāghavaḥ sthito devārcanaṃ kṛtvā kauśalyāyai nivedya tat | पित्रादिवचनं श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स राघवः स्थितो देवार्चनं कृत्वा कौशल्यायै निवेद्य तत् |
6 | 6 | rājovāca vasiṣṭhādīn rāmarājyābhiṣecane sambhārān sambhavantu sma ity uktvā kaikeyīṅgataḥ | राजोवाच वसिष्ठादीन् रामराज्याभिषेचने सम्भारान् सम्भवन्तु स्म इत्य् उक्त्वा कैकेयीङ्गतः |
6 | 7 | ayodhyālaṅkṛtiṃ dṛṣṭvā jñātvā rāmābhiṣecanaṃ bhaviṣyatītyācacakṣe kaikeyīṃ mantharā sakhī | अयोध्यालङ्कृतिं दृष्ट्वा ज्ञात्वा रामाभिषेचनं भविष्यतीत्याचचक्षे कैकेयीं मन्थरा सखी |
6 | 8 | pādau gṛhītvā rāmeṇa karṣitā sāparādhataḥ tena vaireṇa sā rāma- vanavāsañca kāṅkṣati | पादौ गृहीत्वा रामेण कर्षिता सापराधतः तेन वैरेण सा राम- वनवासञ्च काङ्क्षति |
6 | 9 | kaikeyi tvaṃ samuttiṣṭha rāmarājyābhiṣecanaṃ maraṇaṃ tava putrasya mama te nātra saṃśayaḥ | कैकेयि त्वं समुत्तिष्ठ रामराज्याभिषेचनं मरणं तव पुत्रस्य मम ते नात्र संशयः |
End of preview.