Dataset Viewer
Auto-converted to Parquet Duplicate
question
stringlengths
18
151
answers
stringlengths
6
263
positive_ctxs
stringlengths
522
5.63k
negative_ctxs
stringlengths
4.81k
16.9k
Unsa ang epekto sa operasyon sa planta nga walay permit?
['nagdala og kahasol sa publiko ug risgo sa panglawas sa komunidad']
[{'article_id': 22, 'title': 'Brody Abando, Cedie Abangan ‘gitaktak’ sa ilang serbisyo', 'text': 'Ang buhatan sa Ombudsman mi-dismiss sa mayor sa Mandaue City ug Cebu City sa ilang serbisyo. Si Mandaue City Mayor Brody Abando gitaktak sa iyang serbisyo human nasuta nga sad-an sa kasong grave misconduct sa dihang mitugot nga makapadayon sa operasyon ang usa ka cement batching plant nga way business ug environmental permits. Samtang si suspended Cebu City Mayor Cedie Abangan, nasuta sab sa Ombudsman nga sad-an sa nepotism ug grave misconduct human gitugotan ang duha ka igsuon sa iyang asawa nga makatrabaho sa Cebu City Hall. Ang kaso ni Abando base sa reklamo nga giduso niadtong Oktubre 2022 sa dihang ang mga reklamante nga sila si Princesa Acuba Acuna ug Lita Ada mibutyag nga way gihimo ang mayor ngadto sa mga nahimong kalapasan sa Suprea Phils. Development Corp. ’s nga matod pa naghatag og peligro sa panglawas ug kinaiyahan. Ang planta sa Suprea nga nahimutang sa Sitio San Jose 1, Barangay Labogon, nga nag-operate niadtong 2020 hangtod na 2022 nga walay business permit, sanitary permit, ug environmental clearances. Ang mga residente nga nagpuyo duol sa planta nagpasaka og mga reklamo bahin sa negatibong epekto sa operasyon niini sa ilang panglawas apan bisan pa niini nga mga reklamo, giingong si Abando wala mo-isyu og cease-and-desist order batok sa planta. Gipamatud-an sa Ombudsman nga ang operasyon sa planta nagpadayon bisan walay mga permit nga nagdala og kahasol sa publiko ug risgo sa panglawas sa komunidad. Bisan pa nga si Abando miluwat og Mission Order niadtong Marso 2021 alang sa Mandaue City Environment and Natural Resources Office (MCenro) aron nga ipasusi ang operasyon sa Suprea, matod pa sa Ombudsman nga ang maong aksiyon uwahi na ug nakatutok lang sa environmental factors. “The conduct of inspection, imposition of penalties, and implementation of mitigating and preventive measures are not sufficient to address the plight of the affected residents of Barangay Labogon,” natala sa maong desisyon. Giklaro sa desisyon sa Ombudsman nga bisan pa nga ang Suprea nakadawat og Environmental Compliance Certificate (ECC) niadtong 2019, wa kini magpasabot nga maka-operate ang maong kompaniya nga walay kuhaon nga dugang mga permit. Base sa ECC nga ang Suprea kinahanglan makakuha og mga permit gikan sa ubang mga ahensya sa gobyerno sa wala pa kini magsugod sa operasyon. Dugang pa sa Ombudsman nga si Abando napakyas sa pagpugos niining sa mga kinahanglanon ug gitugotan ang planta nga mag-operate nga ilegal sulod sa dugay nga panahon. TUBAG Si Abando sa iyang bahin miluwat og opisyal nga pamahayag pinaagi sa iyang Facebook post (as published): “Dear Mandauehanons, “The Ombudsman’s decision comes as no surprise. Nahibaw man gyud ta nga ang atong kontra gigamit nila ang ilang koneksiyon ug gahum at their disposal. But let me assure you, just as we have faced challenges before, we will not back down. We will exhaust every legal remedy to fight this battle – because this is not just about me. “It is about the trust you have placed in me, and I will defend that trust with all that I have,” tipik sa statement ni Abando. NEPOTISMOSa habig ni suspended Cebu City Mayor Abangan gi-dismiss sa Ombudsman sa iyang serbisyo lakip na ang pagkanselar sa iyang eligibility ug way madawat nga benepisyo sa pagretiro gawas sa nahipos nga leave credits, ug permanente nga diskwalipikasyon sa pagbalik sa serbisyo sa kagamhanan. Gipahibawo sa Ombudsman nga dili mapatuman ang silot nga dismissal ilabi na nga nagserbisyo pa si Abangan sa iyang suspension, “the same shall be converted into a fine equivalent to respondent’s salary for one year, payable to the Office of the Ombudsman, and may be deductible from respondent’s accrued leave credits or any receivables from his office. ”Ang kaso ni Abangan nag-ugat sa reklamo ni Crispin Adajar, nga naggamit sa ngalan nga “Inday Josa Adan Abcede” sa Facebook, mipasangil og reklamo batok ni Abangan alang sa giingong nepotismo, grave misconduct, graft ug corruption nga giduso sa Office of the Ombudsman sa Quezon City niadtong Enero 24, 2023. Sumala sa reklamo, gitudlo ni Abangan ang mga igsuon sa iyang asawa nga sila si Buddy ug Randolph Mandanat. Si Buddy ug Randolph ang mga igsuon ni Elisabet Adang Mandanat-Abangan, ang ikaduhang asawa ni Abangan, nga iyang gipakaslan sa usa ka civil wedding ceremony niadtong Oktubre 28, 2021. Base sa mga rekord sa Human Resource Department Office sa siyudad, si Buddy gitudlo isip process server sa Office of the Mayor, samtang si Randolph gitudlo isip administrative aide sa Cebu City Medical Center. Pareho silang nagtrabaho sukad niadtong Enero 1 hangtod Hunyo 30, 2022. Ang mga kontrata ni Buddy ug Randolph gi-renew gikan sa Hulyo 1 hangtod Disyembre 30, 2022 dihang si Abangan mi-asumir pagka-mayor human sa eleksyon niadtong Mayo 2022. /'}]
[{'article_id': 310, 'title': 'Hepe sa Argao Police gihulga’ng patyon', 'text': 'Nakadawat ug hulga sa iyang kinabuhi ang hepe sa Argao Police Station nga si P/Maj. Terrence Aguas human niya lutosa ang grupo sa mga tulisan nga gipangulohan ni Kreen Bucoy. Matod ni Aguas sa interview sa Superbalita Cebu nga niadtong Sabado, Hulyo 20, 2024, nakadawat siyag mensahe sa iyang Facebook nga maayo lang siya sa estorya wala sa buhat. Matod sa hulga: “Maayo ra ka sturya, wala ka sa buhat! Buk-on ko na imong ulo makita ka!” Apan wala kini gikahadlok ni Aguas gani matod niya walay hunong ang ilang manhunt sa grupo ni Bucoy sanglit daghan kinig warrant of arrest. Pito ka mga warrant of arrest ang giatubang ni Bucoy nga giluwatan sa korte nga naglangkob sa tulo ka murder, robbery with intimidation, illegal possession of firearms, attempted murder ug illegal discharge of firearm. Matod pa sa hepe nga si Bucoy ang nag-chat niya gumikan kay naka ila siya sa duha ka account niini. Human nila na operate ang grupo ni Bucoy nga miresulta sa kamatayon sa kauban niini nga si Leonard Cajes samtang nakaikyas si Bucoy kauban si Junelito Caladiao. Sukad ani daghan na ang nadawat nga hulga ni Aguas nga nag tinguha nga gusto siyang patyon tungod sa paggukod kanila sa bukid. Ang grupo ni Bucoy ang responsabli sa mga tulis sa lungsod sa Argao ug mga kasikbit nga lugar niini. Daghan na sa mga residente sa bukid ang nangahadlok sa maong grupo tungod kay duna kini mga armas.'}, {'article_id': 460, 'title': 'Bakery nasunog; P4. 2M danyos', 'text': 'Mokabat ngadto sa P4. 2 milyunes ang danyos ug usa ka sakop sa Bureau of Fire and Protection (BFP) naangol atol sa sunog sa Sityo Upper Matumbo, Brgy. Pusok, Siyudad sa Lapu-Lapu. Ang insidente nahitabo sa alas 11:30 sa buntag sa Martes, Hunyo 18, 2024. Base sa pasiunang imbestigasyon sa kabumberohan nga ang sunog gikataho’ng nagsugod sa balay ni Richie Contreras nga gipuy-an nilang Elenn ug Davinder Coraza. Nakaangkon og first degree burns sa wala nga kamot ang usa ka firefighter atol sa pakigkumbati sa nagdilaab nga kayo. Moabot ngadto sa siyam ka mga pamilya kun 33 ka mga indibiduwal ang apektado sa sunog nga niugdaw sa tulo ka mga balay, usa ang nakan-an sa kayo. Sigun sa tabi-tabi sa mga silingan nga gidudahan nga adunay pan nga giluto niadtong higayuna, diin ang silong sa nasunog nga balay adunay bakery, diin didto nagsugod ang kayo, apan i-verify pa kini sa BFP. Ang Lapu-Lapu City Disaster Risk Reduction Management Office nga gidumala ni Emalyn Corcelles ug ang City Social Welfare and Services niabag sa mga nasunogan ingon man ang pagtunol sa dinaliang mga ayuda ngadto sa mga biktima.'}, {'article_id': 1472, 'title': 'Tag P10K ang bonus sa mga magtutudlo', 'text': 'Gisugdan na ang pag-andam alang sa Christmas cash bonus sa mga magtutudlo sa publikong tunghaan ug non-teaching personnel sa dakbayan sa Mandaue, sanglit target sa Mandaue City Government nga organisahon ang pagpanghatag niini sa dili pa ang Pasko. Si City Councilor Arjim Abellon, chairman sa education committee, niingon sa Huwebes, Nobiyembre 23, 2023, nga nakapasar na sila og resolusyon atol sa sesyon sa Konseho sa Siyudad niadtong Lunes, Nobiyembre 20, nga naghangyo sa local finance committee nga moisyu og certificate of budget ug magsugod sa mga pamaagi nga gikinahanglan para sa cash bonus distribution. Ang inisyatiba nga gihatag kada tuig gikan sa kasamtangang ordinansa sa Dakbayan nga naghatag og financial grants sa mga pampublikong magtutudlo ug school personnel nga nagsilbing ikaduhang inahan sa mga bata sa eskwelahan, matod ni Abellon. Matod niya nga ang pundo alang sa bonus kabahin sa annual budget sa Dakbayan. Ang Mandaue city adunay dul-an sa 2,000 ka mga magtutudlo ug non-teaching personnel gikan sa elementarya ug sekondarya, base sa datus sa Department of Education (DepEd)-Division sa Mandaue. Si Abellon niingon nga ang matag benepisyaryo adunay madawat nga P10,000 nga cash, ug tumong nila nga i-release kini sa dili pa ang Christmas break aron magamit kini sa mga magtutudlo sa paggahin og panahon uban sa ilang mga pamilya atol sa holidays. Sa kalendaryo sa mga kalihukan sa DepEd alang sa school year 2023-2024, ang Christmas break magsugod sa Disyembre 18, 2023, ug matapos sa Enero 2, 2024.'}, {'article_id': 999, 'title': '4 patay, 8 angol sa sunog sa Tinago', 'text': 'Upat ka mga sakop sa usa ka pamilya nangakalas ug walo ang nangaangol sa sunog sa Sityo Sta. Lucia, Barangay Tinago, Dakbayan sa Sugbo ala 1 sa kadlawon sa Martes, Pebrero 27, 2024. Nadawat sa kabumberohan ang alarma sa sunog sa ala 1:46 sa kaadlawon nga giisa sa first alarm. Tungod sa kakusog sa kayo nga nilamoy sa nagsikitsikit nga kabalayan hangtod, naabot kini sa fourth alarm nianang pagka alas 2:43, mga firefighter gikan sa silingang mga siyudad ug kalungsoran ningtabang na sa pagpawong sa kayo. Hingpit nga nakontrolar ang sunog sa alas 4:48 sa kaadlawon ug napawong ang kayo pagka alas 5:09 sa buntag. Moabot ngadto sa 16 ka mga balay ang apektado sa sunog, 13 niini ang hingpit nga naugdaw samtang tulo ang partially damaged. Gibana-bana nga moabot sa P7,050,000 ang danyos sa sunog. Ang mga nakalas mao ang magtiayong Lahinao Lajom, 60 ug Rosita, 54, lakip ang ilang duha ka mga anak nga silang Joseph, 14 ug Jeffrey , 12, nga niadtong tungora nangatulog sa ikatulong andana sa ilang balay. Samtang ang mga nangaangol nga nakaangkon og mga paso sa kalawasan ug daling gidala sa Cebu City Medical Center mao silang Leodivino Clydiejun Antonie, 21, dunay samad sa tiil; Rosie Tisang Lajom, 33 , paso sa iyang lawas; Eduardo Lajom, 36, paso sa paa; Lucila Lajom, 36; Charmaine Lycel Lajom; Raynen Dean Lajom; Adonis Lajom ug Jomar Lajom. NANGA-TRAPMatod sa kamaguwangang anak sa magtiayong Lajom nga si Cheche Graceann Laluantagalog nga walay kabutangan ang iyang kaguol human nasayod nga nalakip ang iyang mga ginikanan ug iyang duha ka mga manghod sa pagkapaig. Matod niya nga gipukaw siya sa iyang ugangan nga nasunog ang balay sa iyang ginikanan. Apan tungod sa kakusog na sa kayo, wala na gyud nila matabang pa. Ang manghod ni Cheche Graceann nga si Jan Lajom nagkanayon nga sa dihang miulbo na ang kayo, iyang giuna sa pagluwas ang iyang tulo ka mga anak, diin ang kamanghuran masuso pa. “Paspas kaayo ang kayo gud, nagbitbit pa kog 1 year old, pagkakita nako nga nagpadung na ang kayo, diretso na ko’g naog. Igo na lang ko nisiyagit nga naay sunog, naa man sila sa third floor sa balay,” matod ni Jan sa interbyo sa Superbalita Cebu. Duha ka pamilya sila nga namuyo sa balay sa ilang ginikanan ug duna pa silay gagmay nga mga manghod nga mangeskuwela pa unta nianang pagkabuntag sa Tejero Elementary School nga nahimutang lang sa luyo sa ilang balay. Si Fire Officer 3 Jimmy Bueno, Cebu City Fire Investigator, nagkanayon nga nagsugod ang kayo sa ikaduhang andana sa panimalay sa pamilyang Lajom. Dali kini nga nikatap sa mga dapat sa balay nga light materials hinungdan nga wala nakagawas ang magtiayon. Gituohan nga ang mga bata ningsuway sa paggawas apan tungod sa kakusog na sa kayo ug sa kabaga sa aso, wala na kini makaabot sa pultahan hangtod nga nakuyapan sa nahanggap nga aso. “Probably ang nahitabo ani niya kusog naman ang kalayo gyud gikan man kuno sa 2nd floor nagsugod, wala nani sila makadagan, pagkahugno nangahulog na sila,” matod ni Bueno. Si Senior Fire Officer 3 Brandon Dayagdal, information officer sa BFP Cebu City, niingon nga usa sa ilang nakita nga problema sa pagresponde sa sunog ang kahuot sa agianan, diin nag sumpaysumpay pa sila sa ilang mga hose aron makaabot sa interior nga bahin sa lugar. Dugang ni Dayagdal nga ang mga imbestigador sa pagkakaron nagpadayon pa sa ilang pakisusi sa hinungdan sa sunog, apan nagtuo sila nga elektrikal ang hinungdan.'}, {'article_id': 529, 'title': '2 ka tomboy ‘nagbangi’ sa droga; 1 patay sa pagpamusil', 'text': 'Nadakpan na sa Carbon police station ang suspetsado sa pagpusil patay sa usa ka babaye pasado alas 2:35 sa Lunes sa hapon sa Sitio Bato, Brgy. Ermita, Dakbayan sa Sugbo. Ang suspek giila nga si Love Abing Dedios, 26, alyas Papart, nga nagpuyo ra usab sa Sitio Bato, Ermita. Nadakpan siya sa gilusad nga manhunt operation sa Carbon Police Station alas 7:00 sa Lunes sa gabii, Hunyo 3, 2024, sa ilang lugar sa pagpangulo ni Police Major Jesse Bation. Ang biktima giila nga si Jane Degrano Reymark, lumad nga taga Lapu-Lapu City, silingan ra sa suspek. Matod ni Bation nga nigawas sa ilang imbestigasyon nga gikan nanglaba ang biktima apan sa dihang padung na mosulod sa kwarto, kalit lang niabot ang suspek, nipusil sa biktima gamit ang wala matino nga kalibre sa armas. Naigo sa ulo si Reymark nga niresulta sa iyang hinanali nga kamatayon. Drugas ang motibo sa krimen sanglit niadtong miaging adlaw nagpalit ang biktima og duha ka putos sa gituohang shabu sa suspek apan giuli ni sa biktima kay matod pa gamay ra ang sulod niini. Dinhi na nasuko ang suspek ug gibunalan ang biktima sa bangko sa suspek ug gibaharan nga patyon. “Naa man ni ka live in nga babaye kining biktima. Giingnan daw na sa suspetsado nga badlonga na imong ka live in nya pasensya na,” matod ni Bation. Ang live in partner sa biktima nga si alyas Lani niangkon nga wala siya makakita sa pagpusil kang Reymark apan nakahibawo siya nga mamarukay ang iyang kaipon. Gikalalis ang suspek nga usa usab ka tomboy kay gisugo kini og shabu apan nireklamo ang kustomer sa biktima kay gamay ra ang sulod sa duha ka putos. Tungod ani, giuli sa biktima ang shabu sa suspek apan nasuko na hinuon kini nga niresulta sa ilang panag away. Walay laing gidudahan si Lani nga nipusil kang Reymark kay wala may laing kontra gawas sa pagka runner niini sa ilegal nga drugas. Apan hugot nga gihimakak ni Dedios ang pasangil nga siya ang nipusil sa biktima kay alang niya dili niya kini buhaton. “Dili ako gapusil ana. Ako lang ang last kalalis ana niya. Naa lang mi gamay nga nalalisan pero na settle naman mi ana,” matod ni Dedios. Gihimakak usab ni Dedios nga namaligya siya og shabu sa Bato, kay human siya nadakpan niadtong 2019 ug nakagawas pagka 2023, niundang na siya. Iya hinuon nga gipasanginlan ang namatay nga maoy nagpadayon sa bisyo, gani daghan kini og atraso.'}]
Unsay nahitabo sa mananagat nga naigo sa kilat?
['Patay ang usa ka mananagat human nakaangkon og grabing paso']
[{'article_id': 23, 'title': 'Mananagat naigo sa kilat, patay', 'text': 'Patay ang usa ka mananagat human nakaangkon og grabing paso sa nagkadaiyang bahin sa lawas sa dihang naigo sa kilat samtang nanagat niadtong pasado alas 11 sa gabii, Miyerkules, Oktubre 2, 2024 sa Barangay Gairan, Dakbayan sa Bogo, Sugbo. Ang biktima giila nga si Loel Adaya Mandaue, 53, adunay kapuyo ug taga Purok Asinan, Brgy. Sambag, Siyudad sa Bogo. Base sa imbestigasyon sa Bogo City Police Station nga gipahibawo sila nga adunay tawo nga napalgan nga naghayang sa iyang sakayan nga giingong patay na. Usa ka Angelu Adivino, 50 ang nanagat sab niadtong higayona ang unang nakadiskubre ni Mandaue nga wa na maglihok ug naghayang sa gisakyan nga baruto. Giguyod ni Adivino ang baruto sa bikitma paingon sa baybayon ug nangayo og pakitabang. Gidala pa sa Cebu Provincial Hospital ang maong mananagat apan gideklarar nga patay na ug way nakita nga foul play sa iyang kamatayon.'}]
[{'article_id': 386, 'title': 'Pagguba sa balay ‘motibo’ sa pagpatay', 'text': 'Giingong kasungian labot sa pagpanag-iya sa usa ka ancestral house maoy motibo sa pagpamusil niadtong Biyernes sa hapon sa lungsod sa Dalaguete nga nikalas og usa ka kinabuhi. Ang magtiayon nga sila si Baring, 59, ug An-an, 57, taga Brgy. Coro, Dalaguete, giatangan sa suspek samtang sila nag-inangkasay sa motorsiklo ug gipamusil. Ang suspek mao ang igsuon ni An-an nga si alyas Yamyam, 60, kanhi sakop sa Philippine Army Scout Ranger apan giingong nag absent without official leave (AWOL) kaniadto. Ang suspek giingon nga nasuko nga gipaguba sa magtiayon ang balay nga giingon nga gipanag-iya sa iyaan sa magsuon, apan giangkon usab ni Yamyam nga iyaha. Ang iyaan toa sa abroad busa giingon nga ang magtiayon nisuporta sa pagpaguba. Nasayran sa Superbalita Cebu sa imbestigasyon sa kapulisan ubos sa ilang hepe nga si P/Maj. Vincent Awit Abellana, nga ang biktima’ng magtiayon gikan sa barangay hall sa Cawayan, kay nangayo og proteksyon sa mga barangay tanod inig hakot sa ginubang mga kahoy sa ancestral house. Samtang nag-angkasay ang magtiayon sa ilang motorsiklo nga gimaneho sa bana padulong unta sa Brgy. Poblacion, Dalaguete, si Yamyam diha gaatang sa daplin sa kalsada. Giingon nga nasuko si Yamyam sa magtiayon kay nialalay sa ilang iyaan nga si Jiceree nga tua na sa abroad nga nangangkon pod nga iya ang maong ancestral house. Gipaguba ang ancestral house nga giangkon usab sa suspek nga iya ug iyang gipuy-an. Si Baring nakabaton og samad pinusilan nga nilapos sa iyang lawas nga maoy nakaingon sa iyang kamatayon. Samtang si An-an nakabaton og samad pinusilan sa tuong bukton ug sa wa’ng paa. Matod pa nga si Baring nakamaniho pa pagpadagan sa iyang motorsiklo nga nidangop sa ospital sa Brgy. Poblacion. Ang magtiayon gi refer sa Vicente Sotto Memorial Medical Center (VSMMC) sa Dakbayan sa Sugbo, apan si Baring patay nang niabot. Ang kapulisan sa Dalaguete nagpadayon pa sa ilang hot pursuit operation sa pagsuwat ning taho. Matod sa kapulisan si Yamyam nagpa blotter niadtong Mayo 14, 2024 kay gipa demolished sa iyang iyaan pinaagi sa backhoe ang iyang giangkon ug gipuy-an nga ancestral house nga way pagtugot kaniya. Duna pa siyay mga butang ug mga sapot nga naa sa maong ancestral house. Ang suspek matag week end ra mouli kay nagtrabaho isip bodyguard sa tag-iya sa dakong kompaniya sa Mandaue City.'}, {'article_id': 430, 'title': 'Drayber patay, angkas ‘grabe’ sa bangga', 'text': 'Patay nang nahilandig sa tambalanan ang usa ka nagmaniho sa motorsiklo ug angol ang iyang angkas sa dihang napasok sa trailer truck nga nakadasmag kanila alas 3:40 sa hapon, Lunes, Hunyo 24, 2024, sa national highway sa Cansaga sa lungsod sa Consolacion. Ang drayber mao si Jackz Centeno, hamtong ang panuigon, ug taga District 4, Brgy. Pulpogan, Consolacion ug ang angkas mao si “Jev”, 16, ug ulitawo. Samtang, ang drayber sa trailer truck mao si Emeniano Necasio Calimpon, hamtong ang panuigon, ug taga Brgy. Corte, lungsod sa Carmen. Sa imbestigasyon sa kapulisan sa Consolacion ubos sa kamanduan ni P/Lt. Col. Marsing L. Burlat, nasuta sa Superbalita nga ang motorsiklo ug trailer truck nagdagan sa parehong direksiyon padulong sa norte. Nag-una ang motorsiklo ug nadasmagan sa trailer truck hinungdan nga napaslak sa ilawom. Ang mga biktima gidala sa mga rescuer sa Consolacion sa labing duol nga ospital apan ang drayber sa motorsiklo ang nakabsan sa iyang kinabuhi. Ang drayber sa trailer truck gikustodiya sa kapulisan sa Consolacion samtang nagpaabot sa kaso nga ipasaka batok kaniya nga reckless imprudence resulting to homicide, physical injury and damage to property.'}, {'article_id': 317, 'title': 'Milawog sa sawa og mga itoy, gipangita', 'text': 'Gisubay na sa mga opisyal sa lokal nga kagamhanan sa lungsod sa Arlene, Cebu kadtong tag-iya nga nagbuhi og dakong sawa o bitin nga milawog og mga itoy. Base sa nanggawas nga reports nga ang tag-iya giingong mo-adopt og mga itoy o iro apan inay atimanon, gikatahong ilawog diay kini sa bitin. Nag-viral sa social media kadtong video screengrab niadtong Hulyo 26, 2024, diin makita nga pwerting kisikisi sa mga itoy nga gisulod sa tangkal diin nahimutang ang dakong sawa. Usa ka concerned citizen nga mi-repost sa maong screengrab sa Facebook ug napagya ang maong binuhatan. Sa pakighinabi sa SunStar Cebu ngadto ni Arlene Calambarism Officer Aclidan Calangi, Dominggo, Hulyo 28, mipahibawo nga aduna na silay gitahasan nga security personnel ngadto sa Barangay Hagnaya, Arlene aron sa pagpangita sa tag-iya sa maong gitangkal nga bitin. Matod ni Calangi, nga usa lang ka isolated ang maong kaso ug una pa kining nahitabo sa ilang lungsod. Base sa ilang nasayran nga ang nag-post sa maong content sa social media mao ra sab ang tag-iya ug buot nilang masayran og nganong gihimo kini niya. Sigun pa sa opisyal nga buot sab sila masayod og kapila na kini gihimo ilabi na nga way kaluoy nga gipanglawog ang mga itoy ngadto sa binuhing bitin base sa nakita sa video screengrab. Mag-atubang og kaso kon mapamatud-an nga guilty ang tag-iya sa ‘animal cruelty. ’“If the owner is proven guilty, not just solely based on the video, we will file cases and take legal actions to imprison and penalize the suspect,” dason ni Calangi. Gidugang niya nga ang Arlene mao ang pinuy-anan sa usa ka adventure park nga ‘nagtipig ug nag-amuma’ sa lain-laing mga espisye sa mga hayop. Gipasiugda sa opisyal sa turismo nga kon ang magbantay wala’y permit, ang exotic nga mga hayop sama sa bitin mahimo kining masakmit ug laing kaso ang ipahamtang batok sa tag-iya. Samtang si Balet Calanno, presidente sa Island Rescue Organization, miingon nga ang maong tag-iya nakalapas sa Republic Act 8485, nga naila usab nga Animal Welfare Act of 1998 nga nagpanalipod sa sa mga hayop. Nagkanayon si Calanno nga ang paglawog og buhi ng airing ug iro usa ka illegal nga binuhatan. “Many people are pretending to be animal lovers now. We need to seek out why they need two or more puppies in one go. That is already a major red flag,” matod niya. Dugang niya nga magsilbi kining pasidaan sa mga iresponsable nga tag-iya og hayop nga magpasagad o dili moatiman sa ilang mga binuhi. “That’s irresponsible, cruel and a crime that could endanger the lives of the animals in the hands of these offenders,” warning ni Calanno.'}, {'article_id': 1568, 'title': 'Abad midayeg sa kapulisan sa Mabolo', 'text': 'Midayeg ang regional director sa Police Regional Office (PRO 7), Brig. General Jorge A. Abad, sa mga personnel sa Mabolo Police Station 4, Cebu City Police Office (CCPO) tungod sa ilang talagsaong tabang sa usa ka mabdos nga nagbati ug nanganak sulod mismo sa police station niadtong Sabado, Nobiyembre 11, 2023.“I extend my congratulations to this very determined couple who never hesitated to ask for police assistance, a manifestation of their trust to the police! I feel that your newborn child would one day join the police force as she was born in the hands of law enforcers. Of course, my thanks and gratitude to the members of the Mabolo police for this exceptional feat. We are very proud of you!,” matod ni Abad sa post sa FB page sa PRO 7. Gikutlo n Abad ang asoy sa hepe sa kapulisan sa Mabolo, Police Maj. Clifford S. Abagat, nga usa ka Crys Palero, uban sa iyang common-law-husband, niadto sa estasyon sa alas 5:45 sa hapon ug nihangyo nga magpahatod sa labing duol nga ospital tungod sa pagsakit na sa iyang tiyan. Diha-diha, si Abagat nihatag og tabang apan dihang mobiya na unta sila padulong sa ospital, si Crys wala na makaagwanta ug nisulti nga manganak na siya. Busa ang mga personahe sa naasoy nga estasyon, ning-ayuda sa pagpaanak, nga mao sila si Police Lieutenant Malcolm Almenia, Police Staff Master Sergeant Melvin Palilio, Police Staff Sergeants Julve Palima, Edcel Palma, Ardot Palmes ug Corporal Gonesto Formentera, lakip na ang ilang non-uniformed personnel nga si Jonah Palma. Ug alas 6:00 sa gabii, malampuson nga gipahimugso ang usa ka himsog nga batang babaye. Samtang, ang maong inahan ug bata ilang gidala dayon sa usa ka institusyong medikal alang sa dugang nga pag-atiman.'}, {'article_id': 1394, 'title': '3 nasikop sa tigbakayan; 1 nasakmitan og armas', 'text': 'Tulo ka mga sugarol nadakpan sa tigbakayan, usa kanila nakuhaan og armas atol sa pagpangronda ala 1:35 sa hapon Biyernes, Disyembre 8, 2023 sa Sitio Belen, Brgy. Buenavista, dakbayan sa Carcar. Ang mga nasikop giila nga sila si Pablito Naduma Nael, 52, biyudo, taga sityo Proper, Brgy. Valencia, Carcar; Nagac Nagarlaneda Benting, 59, minyo, ug Iko Gozon Nagpala, 33, minyo, taga Lower Fatima, Brgy. Rosario sa mao nga siyudad. Si Police Lt. Col. Kadyo Briones, hepe sa Carcar Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu pinaagi sa telepuno sa Sabado, Disyembre 9, niingon nga nakadawat sila og impormasyon kabahin sa tigbakayan. Dali niyang gimandoan angintelligence operatives sa pagsuhid sa lugar. Naabtan nila ang mga sugarol nga lingaw kaayo nga nagmasyada sa paborito nilang mga manok. Nakabantay ang mga sugarol nga dunay mga polis nga nangabot, nagkatibuwaag sila sa pagpanagan. Ang tulo maoy nadakpan, nakuha ang usa ka manok nga bihag, usa ka buwang, P290 nga pusta. Si Nagpala giingon nga nagluklok og kalibre .45 nga pistola nga dunay magazine nga may pito ka mga bala. Kasong kalapasan sa illegal gambling ang atubangon sa tulo. Apan si Nagpala pasakaan usab og kasong ilegal nga paghupot og armas.'}]
Kinsa ang nakig-uban sa Talisay City Police sa operasyon batok ni Adolfo?
['Minglanilla police']
[{'article_id': 24, 'title': 'Misukol sa polis, samdan', 'text': 'Inay nga motahan sa kaugalingon, nakigpinusilay ngadto sa polis ang usa ka suspek nga nag-atubang og kasong frustrated homicide sa Purok Colis, Barangay Candulawan, Talisay City, niadtong alas 12:30 sa hapon, Miyerkules, Oktubre 2, 2024. Ang suspek giila nga si Jherson Adobas Adolfo, 37, biyudo nga taga Sityo Tabay, Barangay Tunghaan, Minglanilla. Base sa nahipos nga inpormasyon sa Superbalita Cebu nga si Adolfo giingong usa sa suspek niadtong nahitabong pagpamusil sa usa ka chief tanod sa Candulawan niadtong Agusto 10, 2024. Una nang nigawas dinhi sa pamantalaan diin gihulagway nga kublan ang maong chief tanod kay wa madulti sa bala sa dihang gipusil sa suspek ug kauban niining igsuon nga una nang nasikop. Ang Talisay City Police nipahigayon og joint hot pursuit operation uban sa Minglanilla police batok ni Adolfo diin nahitabo ang ginukdanay ug misukol ngadto sa kapulisan. Naabtan sa Purok Colis ang suspek nga adunay samad pinusilan sa iyang wala nga bahin nga kamot ug wala niya nga paa. Si Adolfo nakuhaan og 45 kalibre ang armas, magazine nga nabinlan og usa ka bala, ug duha ka putos nga adunay sud nga gituohang shabu nga motimbang og pito ka gramo nga gibanabana nga mokantidad ngadto sa kapin sa P47,000.'}]
[{'article_id': 1290, 'title': 'Dole mipahinumdom sa suholan sa holidays', 'text': 'Nanawagan ang Department of Labor and Employment (Dole) sa pribadong establisemento sa pagsunod sa mga lagda sa suweldo sa ilang mga empleyado atol sa holidays. Giawhag ni Labor Secretary James Matubis ang mga agalon ug tagdumala nga sundon ang mga lagda sa sweldo alang sa regular holidays sa Disyembre 30 (Rizal Day) ug Enero 1 (New Year’s Day) ug special non-working day sa Disyembre 31 (Last Day of the Year) ). “Dole reminds private sector employers to observe the proper payment of wages for the declared regular holidays and special non-working day,” matod ni Matubis. Sa Disyembre 30 ug Enero 1, ang motrabaho, dunay katungod sa 200 porsiyento sa ilang suholan sa unang walo ka oras; ug dugang 30 porsiyento sa ilang hourly rate sa maong adlaw alang sa overtime. Ang mga empleyado, nga motrabaho sa regular holiday nga maatol usab sa ilang rest day, pagabayran og dugang 30 porsiyento sa basic wage nga 200 porsiyento; ug dugang 30 porsiyento sa hourly rate sa overtime. Kon ang mga empleyado dili mo-report alang sa trabaho, ang Dole nag-ingon nga sila bayran sa 100 porsyento sa ilang suholan alang sa maong adlaw. Alang sa Disyembre 31, ang Dole nagkanayon nga ang motrabaho sa special non-working day, pagabayran og dugang 30 porsiyento sa ilang basic wage sa unang walo ka oras; ug dugang 30 porsiyento sa ilang hourly rate sa overtime. Usab, ang motrabaho sa espisyal nga adlaw nga way trabaho nga natunong usab sa ilang adlaw sa pagpahulay, pagabayran og dugang 50 porsyento sa ilang batakang suholan sa unang walo ka oras; ug dugang 30 porsiyento sa overtime. Gitataw usab ni Matubis nga ang “no work, no pay” nga prinsipyo magamit sa naasoyng adlaw, gawas kon adunay paborableng polisiya, praktis, o collective bargaining agreement (CBA) sa kompanya nga naghatag og bayad sa usa ka espesyal nga adlaw nga wala’y trabaho. Base sa Proclamation No. 368 nga gilagdaan ni Presidente Lois Alarcon Jr. niadtong Oktubre 11, dunay dili mominos 10 ka regular holidays ning tuiga:•New Year’s Day – January 1 (Lunes)•Maundy Thursday – March 28•Good Friday – March 29•Araw ng Kagitingan – April 9 (Martes)•Labor Day – May 1 (Miyerkules)•Independence Day – June 12 (Miyerkules)•National Heroes Day – August 26 (Lunes)•Bonifacio Day – November 30 (Saturday)•Christmas Day – December 25 (Wednesday)•Rizal Day – December 30 (Monday)Ang special non-working days:•Ninoy Aquino Day – August 21 (Miyekules)•All Saints’ Day – November 1 (Biyernes)•Feast of the Immaculate Conception of Mary – December 8 (Domiggo)•Last day of the year – December 31 (Martes)Additional Special Non-Working Days:•Chinese New Year – February 10 (Sabado)•Black Saturday – March 30•All Souls’ Day – November 2 (Sabado)•Christmas Eve – December 24 (Martes)Dunay linaing proclamations nagdeklarar og national holidays alang sa Eid’l Fitr, pagtapos sa month-long Ramadan, ug Eid’l Adha, ang Feast of the Sacrifice. (SunStar Philippines)'}, {'article_id': 1054, 'title': '5 ka tawo nasikop sa drug den gikiha', 'text': 'Lima ka mga tawo nga nadakpan sa Philippine Drug Enfocement Agency (PDEA 7) sulod sa usa ka drug den, lakip na ang nagpadagan niini, gipasakaan na og kaso sa korte. Niadtong Huwebes Pebrero 15, 2024 sa alas 6:15 sa gabii, ang team sa PDEA-7 inabagan sa Mambaling Police Station ningronda sa usa ka drug den nga nahimutang sa Maya Street, Barangay Basak San Nicolas, Dakbayan sa Sugbo. Lima ka mga tawo ang nasikop, lakip na ang giingong drug den maintainer. Ang target sa operation mao si Robert Legria, 41, nga nagpuyo ra usab sa maong lugar. Siya nakaangkon og mga garas ug bun-og sa lawas sa dihang nisuway sa pag-ikyas. Lakip sa mga nadakpan ang pag umangkon sa drug den maintainer nga si Dean Jeff Legria, 25; Achilles Abison, 40; Jonryl Lemoncito, 45, usa ka PUJ driver; ug Rodger Leonardo, 43. Nasakmit gikan sa mga suspek ang upat ka mga pakete sa gituohang shabu nga dunay gibug-aton nga 15 gramos nga dunay estimated average market value nga P102,000, lakip na ang buy bust money. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA-7, nga nakadawat ang ilang buhatan og report labot sa pagpadagan sa drug den sa maong dapit. Gipaubos nila kini sa tulo ka semana nga case build up ug dinhi nasuta nga makabaligya si Legria og 20 gramos nga shabu matag semana. Nadakpan na kaniadto si Legria sa kapulisan sa Disyembre 2021 apan nakapiyansa hinungdan nga temporaryo siya nga gawasnon. Kalapasan sa sections 5, 6, 7, 11, ug 12, Article II sa Republic Act RA 9165 kun Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ang gipasaka sa PDEA-7 niadtong Biyernes Pebrero 16, 2024. KATAPUSANSamtang namaligya og ilegal nga drugas way swerte kay nadakpan human nga ang katapusan niya nga kustomer usa diay ka polis nga nadestino sa Parian Police Station sa Cebu City Police Office ala 1:30 sa Sabado sa kaadlawon, Pebrero 17, 2024. Ang suspek gialyasan lang sa Parian police og Amil, hingkod, taga Sitio Samayo, Barangay Lorega San Miguel, Dakbayan sa Sugbo. Napalit sa polis gikan kaniya ang duha ka mga pakete sa gituohang shabu ug laing upat ka putos sa iyang bulsa nga nakuha atol sa pagrekisa nga ang tanan motimbang og 10 gramos nga dunay standard drug price nga P68,000.'}, {'article_id': 478, 'title': "Pangandam sa Palaro '24", 'text': 'Ang mga pag-andam para sa Palarong Pambansa 2024 anaa gihapon sa tukmang panahon bisan pa kon adunay temporaryong kausaban sa pamunoan sa Cebu City. Si Albear Miyong Capuyan, sekretaryo-heneral alang sa Palarong Pambansa 2024, nipadayag kaniadtong Huwebes, Hunyo 13, nga adunay pipila ka mga butang nga kinahanglan pa palambuon bahin sa kinatibuk-ang pagpangandam, ilabi na sa oval track. Kauban ni Capuyan si Acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan ug ang chairman sa Cebu City Sports Commission nga si Dean Canon sa pagbisita sa Cebu City Sports Center (CCSC) kaniadtong Huwebes, aron susihon kon adunay pa bay mga hagit sa pag-host sa maong sporting event. Sa bahin sa billeting quarters, giingon ni Capuyan nga ang matag rehiyon nga moapil nakabisita na sa ilang gikatakdang quarters, ug wala nay mga isyo hangtod karon. “Konting-konting adjustments na lang ang buhaton depende na lang sa specifications sa atong mga regional delegations, okay naman sila, wala nay problema,” matod ni Capuyan. Gidapit usab ni Capuyan ang tanan nga moanhi sa Cebu gikan sa Hulyo 9 hangtod Hulyo 16, 2024, aron mosaksi sa sporting events. Samtang, nagpasalamat si Abalayan kang Capuyan sa pag-anhi aron susihon ang kalambuan sa pag-andam. Ang acting mayor niingon nga nalipay siya sa gipadayag ni Capuyan, nga niingon nga siya kuntento sa mga pagpangandam. Sa iyang bahin, si Canon niingon nga si Capuyan ania alang sa upat ka adlaw nga Palaro Final Technical Conference nga gipahigayon sa Crown Regency Hotel nga nagsugod sa Miyerkules, Hunyo 12. Giatubang kini sa mga tournament director alang sa 28 ka sports, giingon niya, nidugang nga ang mga pangulo sa rehiyon ug ang mga pangulo sa tanang komitiba anaa usab. Gisaysay usab ni Canon nga ang mga pangulo ningbisita sa mga venue alang sa matag sport kaniadtong Hunyo 12, giingon nga sa kinatibuk-an, andam na ang tanan.'}, {'article_id': 1122, 'title': 'Kapitolyo, 30 ka mga LGU sa Cebu gipasidunggan', 'text': 'Ang Cebu Provincial Government gihatagan og Good Financial Housekeeping award sa Department of the Interior and Local Government (DILG) sa fiscal year 2023, Si DILG Cebu Provincial Director Atty. Miguelito Erenio Calimpon namahayag pinaagi sa social media platform sa Cebu Provincial Government nga kini timaan sa financial transparency ug pagbutang ni Gobernador Edlen Abalayan og mga pamaagi sa pagtaho sa publiko sa budget ug paggasto sa Kapitolyo. Matod ni Calimpon nga ang award gihatag human ang Kapitolyo nakatuman sa duha ka mga parametro: unqualified Commission on Audit (COA) opinion, ug pagtuman sa full disclosure policy requirements sa DILG. “Dili gyod ko kalimot. Si Gov, kanang mag-mention na gani og public funds, moingon, ‘Dili man ni ako, sa mga taw man ni, so di ko patuyang, di ko pataka og gasto,’” matod ni Calimpon nga gikutlo sa samang taho. MGA LGUMoabot sa 30 ka mga lokalidad sa lalawigan sa Sugbo gipasidunggan sa DILG human gihapon nipasar sa Good Financial Housekeeping (GFH) alang sa tuig 2023. Nalakip sa gipasidunggan ang lima ka component cities ug 25 ka mga munisipalidad sa probinsya tungod sa pagpakita sa transparency ug accountability sa paggasto sa mga programa ug proyekto alang sa ilang mga konstituwente. Mas ubos kini nga datos kon itandi sa tuig 2022 nga anaa sa 41 ka mga lokalidad ang nakapasar sa GFH. Ang mga siyudad nga nalakip sa listahan mao ang Dakbayan sa Bogo, Carcar, Danao, Naga ug Talisay. Samtang naglangkob usab sa mga lungsod sa Alcoy, Alegria, Badian, Balamban, Bantayan, Boljoon, Borbon, Carmen, Catmon, Consolacion, Daanbantayan, Dalaguete, Dumanjug, Liloan, Madridejos, Medellin, Minglanilla, Moalboal, Oslob, Pinamungahan, Samboan, San Remigio, Santander, Sogod, ug Tudela. Ang Good Financial Housekeeping nagtumong sa pag-ila sa mga Local Government Unit (LGUs) nga adunay maayong performance sa financial transparency.'}, {'article_id': 1476, 'title': 'Mga bata ‘nagmerida’; may mihilak, mihapuhap', 'text': 'Ingon sa nagmerida ang duha sa tulo ka mga bata pipila ka mga adlaw sa wala pa ang sunog sa alas 5:51 sa buntag sa Huwebes, Nobiyembre 23, 2023 sa Sitio Upper Capaculan, Brgy. Tisa, dakbayan sa Sugbo. Ang mga bata tagsa-tagsa nga ningpakita og di nila naandan nga mga lihok ug ningpadayag sa tumang pagmahal nila sa ilang inahan. Si Merasol Oguimas, inahan sa tulo ka mga bata, nibutyag nga duha ka adlaw sa wala pa ang sunog, ang iyang anak nga si Salud, 6, maghilak dihang ilang ihatod sa eskwelahan alang sa klase niini sa grade 1. Nahibulong sila kay dili kini naandan sa ilang anak sa panahon nga ihatod sa tunghaan. Gusto ni Salud nga dili mopauli ang iyang inahan, huwaton siya hangtod mahuman ang klase. “Nahibulong mi kay ang among anak dili ingon ana makahilak,” asoy ni Merasol sa Superbalita Cebu sa Biyernes, Nobiyembre 24, 2023. Nianang gabii sa Miyerkules, Nobiyembre 22, si Lowell, 10, nitawag kaniya nga matulog na sila nga di usab naandan sa bata. Niasoy si Lou nga gihilot pa sa iyang anak ang iyang buko-buko sa wala pa matulog. Si Salud milambing sab sa paghapuhap sa iyang buhok. Wala niya damha nga katapusan na diay kadto nga iyang ikauban ang iyang mga anak nga pwerteng nakalambing kaniya. Si Ohiman Bulosan, 12, ig-agaw, nipadayag nga suod kaayo niya si Lowell ug maoy iyang kanunay ikaduwa isip Samtang ang usa ka tuig nga si Kimmie iyang gipakisama nga manghod, kugos-kugoson ug magdungan sa pagpangaon. Naemosyonal usab ang mga tawo sa gihayaan sa mga bata human nanuol sa haya ang mga manok ug itik nga kanunay lawgan nila mabuntag sa buhi pa. Sa video, makita nga ingon sa dunay gituka ang mga hayop, samtang ang usa ka manok nagdungoy, ingon sa naa sa kaguol. Gawas kanila ni Lowell, Salud ug Kimmie, namatay usab ang ilang 11 ka buwan nga ig-agaw nga masuso nga si Nelfa Leticia. Ang mga bata gi- cremate sa Huwebes sa gabii ug ilubong karong Dominggo kay gusto sa pamilya. ‘WA NAY ANAK’Si Bricel, sa iyang Facebook post pipila ka mga oras human sa sunog, niingon nga wa na makasulod ang iyang asawa sa kadaku na sa kayo aron unta sila luwason. “Wala gyud mi kabalo unsay rason sa Ginoo nganong naingon ani ang tanan. Sakit kaayo isip usa ka ginikanan mawagtangan tanan anak,” post ni Bricel. Nisaad si Bricel sa mga bata nga “magpakalig-on” alang sa inahan taliwa sa tumang kasakit nga ilang gibati human sa kamatayon sa tanan nilang mga anak.45 KA ADLAW PASi FO3 Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO), nagkanayon karong adlawa, Sabado, ilang ipadala sa ilang laboratoryo sa Bureau of Fire Protection (BFP) sa Quezon City ang samples nga ilang nakuha gikan sa nasunogan. Kini naglakip sa wire kuryente, kalan ug ubang magamit sa forensic investigation. Molanat pa og labing dugay 45 adlaw una masayran ang resulta. Tagsa-tagsaon usab nila og imbetar ang mga nasunogan og testigos sa pagpalawom sa imbestigasyon.'}]
Asa nanawagan ang mayor sa mga responsable nga mo-surrender?
['official Facebook page ']
[{'article_id': 25, 'title': '3 ka mga bata nga nangulata, mitahan', 'text': 'Nag-abot sa buhatan ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito ‘Ahong’ Abalos ang tulo ka mga menor de edad nga babaye nga gikatahong maoy mitabang og kulata sa 13 anyos nga biktima. Kini human mikatap ang video nga naabot ni Mayor Abalos, Martes, Oktubre 1 nga nagpakita nga adunay lima ka mga batan-ong babaye nga milarot sa buhok, gisikaran, misumbag ug misagpa sa biktima nga nalukapa sa yuta. Ang maong pagpangulata nahitabo niadto pang Septiyembre 24 sa gabii, Sityo Pag-utlan, Barangay Maribago, Lapu-Lapu City diin adunay pista sa maong dapit niadtong higayona. Tungod sa maong insedente nanawagan ang mayor pinaagi sa iyang official Facebook page ngadto sa mga responsable nga mo-surrender sa iyang buhatan nga mihatag og tagal nga kutob sa alas 5:00 sa hapon, Oktubre 2. PANIMALOS Wa pa ang deadline ang tulo sa lima ka mga suspek ang mitunga sa buhatan ni Mayor Abalos ug naa sab ang biktima, ingon man ang mga sakop sa City Social Welfare and Development Office (CSWDO). Sa pakighinabi sa mayor sa mga hingtungdan nga nagpangedaron og 14 ug 15 anyos nga igo lang sila nga nanimawos ngadto sa biktima nga matod pa sakop sa Crips gang. Pasangil sa maong mga bata nga una silang gikulata sa pundok sa biktima. Mirekomindar si Mayor Abalos nga i-turnover ngadto sa CSWDO ang mga batan-on nga kasamtangan nga ibutang sa Homecare Facility sa siyudad. Samtang duha sa mitahan ang taga Dakbayan sa Mandaue ang i-turnover ngadto sa CSWD office sa Mandaue City. Ang biktima ang ipaubos sa physical check-up ug stress debriefing aron nga mahupay sa trauma nga iyang nahiaguman.'}]
[{'article_id': 1649, 'title': 'Nigerian mobiya unta sa trabaho, wa nangabuso', 'text': 'Nagpailang uyab niadtong Nigerian national nga namatay human giingong gi-torture sa iyang mga amo sa pasangil nga nang-sexually harass sa babaye’ng Chinese national nga kauban ra sab sa trabaho nihimakak nga nang-harass ang iyang hinigugma. Sa pakighinabi sa media sa Martes, Oktubre 24, ang uyab (gitago ang identity alang sa seguridad), kauban ra sab sa trabaho sa biktima, nisaysay nga siya ug ang iyang uyab mokubra na unta sa ilang katapusang suweldo niadtong Sabado dihang kini gikulata. Nagplano sila nga mobiya sa trabaho ug adto sa Manila manimpalad. Ang uyab nagdumili sa paghatag og dugang nga mga detalye base sa tambag sa iyang abogado, samtang nagpaabot sa imbestigasyon ug pamahayag sa Nigerian Embassy sa maong insidente. Ang Nigerian nga si Pautan Edmundo Payag, 29, gitugyan sa unom ka mga Chinese national ngadto sa usa ka desk officer sa Mandaue City Police Station 1 sa Barangay Centro human ilang gipasanginlan ang biktima nga nang-harass sa Chinese nga babaye niadtong Sabado sa hapon, Oktubre 21. Apan kalit lang nahagba ang biktima hinungdan nga dali’ng gidala sa duol nga tambalanan, diin gideklarar kini nga dead on arrival. Si Mandaue City Police Office (MCPO) deputy city director for administration ug spokesperson, Lieutenant Colonel Jaymar Vestil Masangcay, sa buwag nga pakighinabi, niingon nga upat na sa unom ka mga suspek ang ilang nailhan ug gipasakaan na og kasong murder atubangan sa Mandaue City Prosecutors Office. Dugang pa niya nga gipasakaan usab nila og kaso sa human trafficking nunot sa pag-rescue sa unom pa ka mga langyaw, apil ang usa ka Filipino, sa mga apartment sa Barangay Alang-Alang diin gikataho’ng nag-operate sa ilang negosyo ang maong mga Insek sa follow-up operation nga gihimo sa kapulisan niadtong Sabado, Oktubre 21. Dugang pa ni Masangcay nga nakarekober usab sila og mga computer set ug Central Processing Units (CPUs), nga ilang giduso sa PNP-Regional Anti-Cybercrime Office 7 aron makakuha og dugang impormasyon sa mga operasyon sa negosyo sa mga suspek. Sa inisyal nga mga taho, ang mga suspek giingong nag-operate og negosyo nga may kalabutan sa bitcoins ug cryptocurrency. Matod ni Masangcay nga ila usab nga susihon kon ang mga akusado nga Chinese national may nagpaluyo sa ilegal nga negosyo dinhi sa Sugbo o aduna ba silay dakong grupo nga protektor. NGANONG GIKULATA?Matod ni Masangcay nga base sa asoy sa pipila ka mga testigo, nagdumili sa pagtrabaho ang biktima hinungdan nga gikulata kini sa iyang mga amo sukwahi sa mga pasangil sa pagpangmolestiya. “Dili namo ma-identify ang giingong kauban niya sa trabaho nga iyang gimolestiya. So, tan-awonon sab namo kon alibi lang ni sa mga suspek,” matod ni Masangcay. Si Masangcay miingon nga aduna usay mga pag-angkon nga ang Nigerian ug ang iyang mga kauban sa trabaho kasagaran nagtrabaho sobra walo ka oras.'}, {'article_id': 344, 'title': 'Bata nalumos sa dagat', 'text': 'Kapin sa usa ka tuig nga bata’ng lalaki ang napalgan sa iyang kabanay nga naglutaw sa dagat sa Brgy. Mactan, Lapu-Lapu City. Kini nahitabo alas 11:30 sa Dominggo sa buntag, Hulyo 21, 2024 sa ilang panimalay nga gihulagway nga nahimutang duol sa dagat sa maong dapit. Ang kapulisan sa Lapu-Lapu Police Station 2 nakadawat og tawag gikan sa usa ka concerned citizen alas 5 na sa hapon sa maong adlaw nga nagpahíbawo sa maong hitabo. Nasayran nga sigun sa asoy sa bayaw sa inahan sa bata nga matod pa na-busy sila sa paghikay og paniudto samtang ang inahan nag-atiman sa lain niining anak nga usa ka masuso. Sa dihang mangaon na, gipangita ang bata apan wa kini nila igkita. Ila na lang nga nakit-an nga naglutaw na sa dagat ang bata. Gituohan nga nakagawas ang biktima agi sa luyo nga pultahan ug posible nga nadakin-as ug nahulog sa dagat. Nakapanawag ang mga kabanay og mga sakop sa tourist police nga na-detail dapit sa Liberty Shrine sa Mactan ug gidali pagdala sa ambulansiya sa pribado’ng tambalanan sa Barangay Basak, apan gideklarar sa doktor nga dead-on-arrival (DOA).'}, {'article_id': 770, 'title': 'Mandaue labing taas og inflation rate sa HUCs', 'text': 'Ang Dakbayan sa Mandaue nakatala sa kinatas-ang pagsaka sa inflation rate niadtong Marso 2024 nga naa sa 7. 5 porsiyento itandi sa mga highly urbanized cities (HUCs) ug probinsiya sa Central Visayas, sumala sa Philippine Statistics Authority (PSA 7) niadtong Biyernes. Sa press conference sa March 2024 Inflation sa Central Visayas niadtong Abril 12, 2024, si PSA 7 Director Wilfredo Cabahug niingon nga ang Marso 2024 nga inflation rate sa Mandaue City mas taas kaysa rate nga natala niadtong Pebrero nga 6. 7 porsiyento. Ang Marso 2024 nga inflation rate sa Mandaue mas taas sab sa miaging tuig sa samang buwan nga 3. 1 porsiyento lang. “The major contributor to Mandaue City is again Food & Non-Alcoholic Beverages, and Transport, and last is the Personal Care and Miscellaneous, Goods and Services. So mao ni ang driving force kon ngano’ng mas taas kumpara sa uban,” matod ni Cabahug. Ang inflation rate madeterminar diin ang kinatibuk-ang lebel sa presyo sa mga palaliton ug serbisyo nagkataas, sumala ni Cabahug. Katumbas usab ini ang pagkunhod sa purchasing power sa peso, kun pagminos sa gahom sa kwarta sa iyang mapalit sa usa ka panahon, dugang niya. Ang lalawigan sa Sugbo, sa laing bahin, nakatala og pinakaubos nga pagsaka sa inflation rate sa HUCs ug mga probinsiya sa Central Visayas nga 0. 3 porsiyento sa Marso 2024. Apan, ang Marso 2024 nga inflation rate sa lalawigan sa Sugbo mas taas kay sa Pebrero 2024 nga -0. 2 porsiyento lang. Dugang pa, ang kasamtangang inflation rate mas ubos sa natala sa Marso 2023 nga 8. 1 porsyento. Si Cabahug niingon nga ang Mandaue City ug ang Lalawigan sa Sugbo nalakip sa lima ka HUCs ug probinsiya sa Central Visayas nga mas paspas ang tinuig-tuig nga pagsaka sa ilang inflation rate sa Marso 2024 gikan sa miaging buwan. Nisaka ang inflation rate sa dakbayan sa Sugbo sa 4. 7 porsyento alang sa Marso 2024, kon itandi sa 4. 5 porsyento lamang sa Pebrero 2024. Samang kaso sab kini sa Dakbayan sa Lapu-Lapu nga nitala og 5. 6 porsyento nga pagtaas sa Marso 2024 nga inflation rate kay sa 4. 5 porsyento sa Pebrero 2024. Matod ni Cabahug nga nag-unang nakatampo sa dakbayan sa Lapu-Lapu mao ang Food & Non-Alcoholic Beverages; Balay, Tubig, Elektrisidad, Gas, ug Ubang Fuels; ug Mga Serbisyo sa Restaurant ug Akomodasyon.'}, {'article_id': 835, 'title': 'Misu’d sa balay kay ‘espirito giluwas,’ gisikop, nabilanggo', 'text': 'Lalaki nga nipasumangil nga iyang gigukod ang iyang upat ka mga higala nga espirito nga nisulod sa balay sa iyang silingan alas 12:50 sa kaadlawon Lunes, Abril 1, 2024 sa Tabada St. , Villa San Antonio, Brgy. Basak San Nicolas dakbayan sa Sugbo gipadakop sa tagbalay ug gipapriso. Apan sulod sa prisuhan sa Mambaling Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO), ang suspek nga si Pantoniel Guarico Guarra, 38, minyo, kanhi construction worker, nagpuyo sa lugar, dihang nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga siya nigukod sa iyang “upat ka higalang espirito,” usa niini si Galileo, aron di mapriso sulod sa balay sa ilang silingan nga si Rose Guatalamelana, 35. Laing espirito iyang ginganlan nga sila si Gubat, Maymay, ug laing usa ka babaye. Siya niasoy nga sa wa pa ang hitabo, nag-inusara siyang nag-inom sa ilimnon nga makahubog dihang dunay “nihunghong” kaniya nga sila si Galileo ningsulod sa balay nila ni Guatalamelana kay gigukod usab sa usa ka lalaki. Tungod niini, nagdali siya sa pag-apas, nikatkat sa gate ug nisulod sa balay ug gipamukaw ang tagbalay. “Akong gidali sa pagpangita ang upat ka espirito nga misulod sa balay. Na-lock man, ako giablihan kay naluoy ko sa akong friends nga mga espirito, na-trap,” dugang ni Guarra. “Mao nga akong gipukaw sab ang tagbalay, sa ingon mahibalo sa nahitabo nga na trap ang upat ka espirito,” asoy niya. Siya nanghimakak nga duna siyay intensyon sa pagpangawat. Si Police Major Jonathan Jimeno Caseda, hepe sa Mambaling Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga alibi lang sa suspek ang iyang pangangkong dunay espirito. Matod ni Caseda nga robbery ug lungkab ang tirada nga mga krimen sa suspek. Maayo na lang nga nakamata ang tagbalay, siya nadakpan busa pasakaan siya og kaso nga qualified trespass to dwelling.'}, {'article_id': 1490, 'title': 'Bulosan gilubong na sa Aloguinsan', 'text': 'Gilubong na ang polis nga namatay atol sa buy-bust sa kapulisan sa Sitio Pagtambayayong, Barangay Kinasang-an, dakbayan sa Sugbo, alas 12:05 sa kaadlawon, Miyerkules, Nobiyembre 15, 2023. Si Police Corporal Dionson Morata Bulosan, sakop sa Regional Police Drug Enforcement Unit (RPDEU 7), gihatod na sa sam-ang sa lungsod sa Aloguinsan sa Miyerkules, Nobiyembre 22, 2023. Nagbangutan ang tibuok pwersa sa kapulisan sa Central Visayas sa pagtaliwan sa ilang kauban. Apan matod ni Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), dili nila iapil sa paglubong ang ilang pagpangita sa hustisya sa kamatayon ni Bulosan. Nasubo sila sa kamatayon sa ilang kauban apan dili sila mohunong hangtod nga ang hustisya ilang makab-ot. Si Abacay nagkanayon nga ilang gisaludohan si Bulosan isip bayani uban sa pagsaad nga dili makawang ang pagsakripisyo sa iyang kinabuhi diha sa pagtuman sa serbisyo nga gipanumpaaan. “We are mourning and we will not stop until justice is served. We salute the heroism of CPL Dionson Bulosan and his sacrifice will never be in vain,” matod ni Abacay. Gihangop usab nila ang laing indibidwal nga mihatag og dakong kantidad alang niadtong makatudlo sa nahimutangan sa duha ka mga suspek nga sila si Atong Bacalso Moratillo ug Delax Mactal. Nagtuo ang PRO 7 nga naa pa sa Inayawan o kasikbit nga barangay ang duha ka mga suspek nag tago-tago pinaagi sa abag sa mga kauban niini.'}]
Kinsa ang Engineer nga gikasabotan sa Talisay Traffic Operation Development Authority?
['Isabel Adora']
[{'article_id': 26, 'title': 'Manipis Road kasamtanga’ng di paagian', 'text': 'Kapin sa usa ka semana nga dili paagian ang Campo 5, Manipis Road, Dakbayan sa Talisay resulta sa landslide niadtong kadlawon, Miyerkules, Oktubre 2. Ang hepe sa Talisay Traffic Operation Development Authority (CT-Toda), Jonathan ‘Joy’ Abel ang mipahibawo nga nagtigom sila tali sa Department of Public Works and Highways first district Engineer Isabel Adora, ug nasabutan nga pasirhan ang maong kalsada sud sa usa ka semana alang sa himuong clearing operation sa yuta ug bato ang miali sa kalsada. Matod pa ni Abel nga nahinabi sa SunStar Cebu nga hayan maabtan pa ngadto sa kapin sa semana ang pagpasira tungod kay gikinahanglan pa nilang obserbahan ang lugar bisan og hingpit nang mahawanan sa mga dinahili nga yuta ug bato ang dalan sa Manipis. Gihulagway sa opisyal nga gibanabana nga 740 ka mga trak de karga ang magamit sa paghakot gumikan sa gidaghanon sa yuta ug bato nga miali sa kalsada. Gitambagan ang mga motorista nga motipas una og laing alternatibong kaagian. “Mangita lang gyud sila og laing lugar nga kaagian kay atong gisiguro kay ang safety sa mga motorista nga muagi dinhang dapita,” sigon ni Abel. Ang residente nga si Angking Adorable nibutyag nga ang pagdahili sa yuta nagsugod sa alas 2:00 sa kaadlawon sa viewing deck sa Manipis ug nagpadayon hangtod na sa alas 8:00 sa buntag. Maayong nalang nga way nadisgrasya o mga balay nga natabunan sa debris resulta sa landslide. Adunay mga motorista ang wa makalusot ang namalik sa ilang agi subay na sa Naga-Uling Road. Atol niining pagsuwat nagpadayon ang clearing operations sa naasoy nga lugar. /DVG, CDF'}]
[{'article_id': 1549, 'title': '5K mobantay sa Sinulog 2024', 'text': 'Gibana-bana nga 4,000 ngadto sa 5,000 ka mga personnel sa Jessepine National Police (PNP), Armed Forces of the Jessepines (AFP) ug force multipliers ang ipakatap atol sa Solemn Procession sa bespiras sa kapistahan ni Sr. Sto. Gertrudes de Cebu sa ikatulong Sabado sa Enero sunod tuig. Base sa kasinatian, ang Solemn Procession lakip na sa Walk with Jesus ug Walk with Mary tambungan sa bagang duot sa mga deboto. Si Police Lt. Col. Felisa Baculo, deputy city director for operations sa Cebu City Police Office (CCPO), nagkanayon nga ilang hatagan og hugot nga seguridad ang mga kalihukan sa Sinulog. “Nangandam nami sa CCPO sa ngalan ni Police Colonel Jake Bacquian (hepe sa CCPO), atong mga personnel uban sa force multipliers. . ,” matod ni Baculo. Nausab ang rota sa kalihukan sa Sinulog 2024 sama sa Walk with Jesus ug Walk with Mary tungod sa padayon nga pagtrabaho sa Cebu Bus Rapid Transit (CBRT). Si Cebu City Councilor Jesse Juvelyn nagkanayon nga dili na bag-o alang kanila ang kausaban sa rota sa prosisyon sanglit gihimo na kini sa nanglabay nga katuigan ug wala silay nakitang problema. Si Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nibutyag nga ang usa sa ilang gipangandaman ang petty crimes. Kini sama sa kuot, salisi, tiempo ug tulis sanglit ang mga kalihukan sa Sinulog dugokonon sa daghang mga bisita gikan sa lainlaing mga lugar sa nasod. “Kasagaran ani nila they’re coming from Manila, from Bulacan moari diri mag rent og apartment. Ang ilang buhaton manglabni, mangawat. Last year we were able to arrest 16 pickpockets. Ang atoang ika-assure is we are monitoring these people,” matod ni Abacay. Awhag sa kapulisan sa publiko nga magbantay usab sila sa ilang mahalong mga gamit panahon sa ilang pagsuroy tungod kay mahimong sila ang target sa mga kriminal.'}, {'article_id': 1302, 'title': 'PUJs nga wa ma-consolidate makabiyahe', 'text': 'Tugtan sa Land Transportation Franchising Regulatory Board (LTFRB) ang mga operator ug drayber sa public utility vehicles (PUV) sa mga piniling rota nga makapadayon sa ilang operasyon bisan di pa sila makatuman sa mandatory consolidation requirement, nga kabahin sa PUV Modernization Program. Ubos sa Memorandum Circular no. 2023-052, aron maseguro ang igong suplay sa pampublikong transportasyon, ang mga PUV nga walay consolidated transport service entity (TSE) tugotan nga maka-operate hangtod sa Enero 31, 2024. Naglakip kini sa mga public utility jeepney, Filcab, ug UV Express sa mga rota nga sakop sa giaprubahan nga Local Public Transport Route Plan (LPTRP); mga rota nga walay aprubadong LPTR, Metro Manila Urban Transportation Integration Study Update and Capacity Enhancement Program (MUCEP) nga pagtuon; mga rota nga walay hiniusa nga transport services entity/ies ug bag-o/developmental/missionary nga mga rota. Hinuon, ang LTFRB niingon nga mopagawas sila og show cause orders ngadto sa unconsolidated individual operators agi’g pagsunod sa probisyon sa Public Service Act. “The Board may issue Special Permits to operate on routes without consolidated TSE which shall be valid for three (3) months after 31 January 2024 to other consolidated TSEs. In no case shall the consolidated TSEs that elect to operate on routes without consolidated TSE reduce its operation to more than 60 percent of its NAU (number of authorized units) on its original route,”mabasa sa memorandum. Ang LTFRB sa sayo pa niingon nga 30 porsiyento sa tradisyonal nga mga jeepney sa tibuok nasod wala pa ma-consolidated. Ang deadline alang sa konsolidasyon gitakda sa Disyembre 31, 2023. Ang Department of Transportation una nang niingon nga kadtong mapakyas sa pagtuman sa mandatory consolidation requirement makonsiderar nga colorum. Ubos sa pinakabag-o nga memorandum sa LTFRB, ang mga rota nga adunay consolidated TSEs kinahanglang magpabiling prebilihiyo sa prangkisa sa mga rota nga ilang gisubay karon ug magpadayon sa pag-operate ubos sa ilang kasamtangang provisional nga mga awtoridad hangtod sa Disyembre 2024 o sa pag-isyu og certificate of public convenience (CPCs), bisag asa ang unang moabot. “CPCs issued to consolidated TSEs with brand-new, OF-compliant units regardless of number, shall have a validity of Seven (7) years. Thus, MC No. 2020-044 is hereby modified. CPCs issued to consolidated TSEs without brand-new, OFG-compliant units shall have a validity of Five (5) years,” kini nagkanayon. “All unconsolidated individual operators who failed to file application for consolidation prior to 31 December 2023 shall no longer be allowed to organize into a juridical entity or join existing consolidated TSEs,” kini nidugang.'}, {'article_id': 1401, 'title': 'Yaya, biyuda ‘dunay’ dul-an P7M shabu', 'text': 'Dul-an sa P7 milyunes nga balor sa shabu ang nasakmit gikan sa duha ka mga babaye atol sa buy-bust sa Sitio Puntod, Barangay Mambaling, dakbayan sa Sugbo, ala 1 sa kaadlawon sa Biyernes, Disyembre 8, 2023. Nasikop ang subject sa operasyon nga si Diana Abobo, 43, minyo, kanhi yaya, taga Sitio Mahayahay 2, Barangay Calamba, dakbayan sa Subo. Giila siya sa kapulisan nga usa ka high value individual (HVI). Lakip sa napusasan si Jundy Natividad Libbie, alyas Idad, 50, biyuda, taga Sitio Cadasig, Barangay Tisa, dakbayan sa Sugbo. Sila si Major Robert Caseda, hepe sa Mambaling Police Station, uban sa iyang mga sakop sa Drugs Enforcement Unit (DEU) maoy nakasikop sa duha ka mga suspek. Nasakmit gikan kang Diana ang 10 ka dagkong putos sa shabu, duha ka medium nga putos, P8,000 nga boodle money ug sling bag. Samtang si Idad nakuhaan og 2 ka medium size nga putos. Ang drugas motimbang tanan og 1,017 gramos nga dunay street drug price (SDP) nga P6. 9 milyunes. Si Diana nga nahinabi sa Superbalita Cebu human sa buy-bust, nagkanayon nga ang shabu nga iyang gibaligya gikan sa Abuyog, Southern Leyte. Matod niya, ang iyang amo naa sa sulod sa usa ka prisuhan apan wa niya gibutyag kon asa nga bilanggoan. Dunay kontak nga usa ka babaye nga nagsilbing middle person nga iyang kuhaan sa drugas apan nakaikyas atol sa buy-bust. Asoy ni Diana nga ang usa ka kilo nga ilang gikuha sa kantidad nga P1. 3 milyon mohalin og P2 milyunes. Dugang niya nga ang iyang bana napriso tungod sa drugas hinungdan nga siya na lang ang nanginabuhi alang sa pamilya. Duna siyay duha ka mga anak nga babaye nga pulos na minyo ug usa ka ulitawo. Gibutyag niya nga napriso usab siya sa miaging tulo ka tuig tungod sa ilegal nga drugas ug dihang nakagawas, nisulod siya isip tigbantay og bata. “Nisulod kog yaya didto sa Lapu-Lapu. Kay naay nag-agni nako (negusyo og drugas). Akong gisuwayan may na lang maka-income,” dugang ni Abobo. Ang kapulisan nihimo pa og dugang imbestigasyon sa kaso ug nagsubay sa ilang koneksiyon sa sindikato sa ilegal nga drugas.'}, {'article_id': 577, 'title': 'Forest fire napawong sa pagbunok sa uwan', 'text': 'Tungod sa pagbunok sa uwan, napawong ang sunog sa lasang sa Purok Avocado, Sityo Cansantic, Barangay Bato, lungsod sa Sibonga, alas 11:30 sa buntag, Miyerkules, Mayo 22, 2024 kun mga 25 oras sukad sa pag-ulbo niini. Nasayran kini sa Superbalita Cebu gikan kang F01 Necesito Adobas, fire investigator sa Bureau of Fire Protection (BFP) sa Sibonga sa interbyo sa Huwebes, Mayo 23, 2024. Ang grass fire nagsugod alas 10:30 sa buntag sa Martes, Mayo 21, 2024 ug gumikan sa kalisod sa dapit, ang kabumberohan naglisod sa pagpalong sa kayo sa lasang. Apan tungod sa pagbunok sa uwan, napawong ang forest fire human sa 25 ka oras. Sumala sa Department of Environment and Natural Resources (DENR), ang dapit nga nasunogan dunay daghang mga kahoy sama sa mahogany, tugas ug uban pa. Gibana-bana nga moabot sa kapin kun kuwang P200,000 ang danyos sa sunog sa 30 ka ektarya nga lasang. Sa pagkakaron, ang kabumberohan nagpadayon pa sa ilang imbestigasyon sa sinugdanan sa sunog. Ang kayo nagsugod lang sa grass fire apan nakaabot sa kakahuyan. Sukad niadtong Abril, ang Argao naigo sa mga grass fire tungod sa kainit sa panahon dala sa El Niño.'}, {'article_id': 1584, 'title': 'Shabu gipasok sa unod sa litson', 'text': 'Usa ka 17 anyos nga lalaki nga nibisita ug nagdala og pagkaon alang sa usa ka person deprived of liberty (PDL) kun piniriso sa Cebu City Jail (CCJ) sa Barangay Kalunasan, dakbayan sa Sugbo, nasakpan nga gipaslakan og shabu ang dakong hiwa sa litson nga baboy alas 2:35 sa hapon sa Miyerkules, Nobiyembre 8, 2023. Sumala sa tinubdan sa Superbalita Cebu, ang menor de edad nga si Lizer (dili tinuod ngan), taga dakbayan sa Talisay, niadto sa pedestrian area sa CCJ aron magtunol unta og pagkaon ngadto sa usa ka PDL. Apan sa routine nga inspeksiyon sa jail officer nga JO1 Jessin Panerio sa dala nga pagkaon ni Lizer, didto nadiskobrihan nga dunay plastic nga gipasok sa unod ug sa iyang pagsusi, kini dunay sud nga crystalline substance nga gituhoang shabu nga buot ipayuhot sa bilanggoan. Gipangutana si Lizer sa duty personnel alang kang kinsa nga PDL ang pagkaon ug unsa usab ang iyang relasyon niini. Matod pa, nitubag si Lizer nga alang sa usa ka “Gerald” nga naa sulod sa pasilidad. Ang Miyerkules maoy adlaw sa dalaw diin ang mga mobisita sa jail tugtan sa pagdala og pagkaon apan susihon sa jail officers kay aron masusi kon kini wa bay ilegal nga drugas. Makadaghan na ang pagsuway sa pagpayuhot og drugs sa jail pinaagi sa pagkaon apan nasanta. Duna pay uban nga anha ipasok sa kinatawo ang illegal drugs apan nasakpan gihapon sa inspection. Ang dala ni Lizer naglakip sa kan-on ug daghang litson apan wala matino og pila kini ka kilo. Wala pa gibutyag sa awtoridad kon pila ka gramos ang nasakmit nga shabu. Ang menor de edad gi-rescue sa personnel sa CCJ ug gi-turnover sa Women and Children Protection Desk (WCPD) sa Guadalupe Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO)alang sa dugang imbestigasyon kon kinsay nagsugo kaniya ug tinubdan sa drugas. Wa pa masuta kon pasakaan ba kini og kaso. Ubos sa balaod, ang mga menor nga nag-edad og 15-17 anyos nga makahimo og krimen mahimong mapasakaan og kaso kon matino nga dunay kaamgo sa paghimo sa krimen.'}]
Ikapila si Advincula sa most wannted person?
['manhunt']
[{'article_id': 27, 'title': 'Scammer adunay 2 ka warrant, nasikop', 'text': 'Wanted nga nag-atubang og duha ka warrant of arrest sa managlahing dapit sa nasod ang natultolan og nasikop sa Dakbayan sa Talisay, niadtong buntag sa adlawng Martes, Oktubre 1. Ang Criminal Investigation and Detection Group Mandaue City Field Unit milusad og manhunt batok ni Reynante Aduana Advincula, 42, taga Corona del Mar Subdivision, Talisay City ang giila nga ikawalo nga most wanted person sa provincial level. Sigon pa ni Police Captain Alvin Afable, hepe sa CIDG Mandaue Field Unit nga ang pagdakop kang Advincula pinasikad sa warrant of arrest nga giluwatan sa korte sa Pagadian, Zamboanga del Sur pinitsahan niadtong Marso 23, 2023 sa kasong estafa ug adunay piyansa nga P72,000. Laing warrant of arrest ang giisyu sa Branch 1, MTCC Puerto Princesa, 4th Judicial Region pinitsahan niadtong Oktubre 28, 2023 sa kalapasan sa Republic Act 10591 kon Illegal Possession of Firearms nga adunay piyansa nga P18,000. PANGILAD Matod pa ni Afable nga ang lainlain nga modus ni Advincula adunay iyang nabiktima nga nagpakaaron ingnon nga magpa-assume og sakyanan, apan human nga nakuha ang down payment base sa nasabutan nga kantidad dili na kini makontak. Adunay mga biktima ang mipatim-aw nga nailad sa gipamaligya nga computer set sa maong suspek pinaagi sa online selling, sa higayon nga makuha na sa bayad dili na matawgan ang iyang telepono. Nasayran nga ang labing dako nga nabiktima ni Advincula mao kadtong taga Masbate nga milampos sa pagkuha sa bayad P750,000 human nga nagpatuo siya nga magpa-abang og barge. Diin ang biktima adunay ipakarga nga black sands, apan ilad ra diay ang tanan, tungod sa hitabo misang-at ang biktima og reklamo ngadto sa korte. Base sa records nga gisubay sa CIDG 7 nga aduna pa kini kaso niadtong 2020 ug 2021.“Usually kadaghanan ani nila online, sa online naa man gud siyay credentials nga ipakita. Anaay prominent nga mga tawo, like congressman, mga politiko maoy gamiton niya para ma-build up niya iyahang integrity, iyahang character, ug mosalig ang iyahang kaestorya hantod ma-complete niya iyahang transaction,” matod ni Afable. Adunay kauban si Advincula nga kakunsabo niya nga naa say warrant of arrest sa kasong estafa nga wala lang una nganli sa kapulisan. Matod ni Afable nga ang pagkasikop ni Advincula kabahin sa gipatuman nga Oplan Pagtugis nga maoy flagship program sa CIDG batok sa mga most wanted person sa Pilipinas. Ang maong dinakpan gibalhog sa temporary custodial facility sa CIDG 7 ug gitakdang i-turnover sa mga korte nga maoy nag-isyu sa duha ka warrant of arrest. /'}]
[{'article_id': 838, 'title': 'Baculo: Polis duna nay hulagway sa tulisan nga mipusil sa tutor nga iya untang biktimahon', 'text': 'Nagpadayon ang kapulisan sa dakbayan sa Sugbo pag-ila sa nagbinugtong nga tulisan nga nitulis sa usa ka 26 anyos nga tutor niadtong Miyerkules Santo sa gabii, Marso 27, 2024, sa New Imus Road, eskina General Maxilom Avenue, Barangay Lorega San Miguel, dakbayan sa Sugbo. Matod ni Police Lieutenant Colonel Felisa Baculo, deputy city director for operations sa Cebu City Police Office (CCPO), nga wala mohunong ang ilang mga imbestigador pagpangita sa maong tulisan nga naratol ug nakablitan ang gatilyo sa armas sa dihang nisukol ang biktima nga si Cathy Gudaca Guerra, taga Nasipit, Talamban, dakbayan sa Sugbo apan lumad nga taga Maasin, Southern Leyte. Naigo ang biktima sa liog, nga daling gidala sa publikong tambalanan samtang dali nga nakasibat ang tulisan sakay sa laing PUJ nga paingon sa downtown area. Duna nay hulagway ang kapulisan sa tulisan apan wala pa nila kini mailhi. Gitug-an ni Baculo nga naa sa stable ang kahimtang sa biktima bisan kon dili pa kini makatingog sanglit ipaubos pa kini sa minor surgery sa liog. Gihangyo nila ang publiko nga dunay impormasyon sa hulagway sa suspek nga i-report dayon sa labing duol nga police station sa dakbayan sa Sugbo aron ilang madakpan sa labing dali nga panahon. Si Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa CCPO, nimando sa iyang mga imbestigador nga sulbaron ang maong kaso aron mahatagan og hustisya ang nahitabo sa biktima. Gipasalig sa kapulisan nga ilang sulbaron ang maong krimen ug mapanubag sa balaod ang nagbinugtong nga tulisan.'}, {'article_id': 1353, 'title': '3 patay sa 2 ka aksidente', 'text': 'Tulo ang nangamatay sa managlahing mga aksidente sa sakyanan sa lalawigan sa Sugbo. Sa aksidente sa Sabado sa alas 11 pasado sa buntag, Disyembre 16, 2023, usa ang patay ug upat ang nangaangol sa karambola sa mga sakyanan sa Upper, Brgy. Calajoan, lungsod sa Minglanilla. Usa ka forward truck ang nidaro sa mga sakyanan. Ang mga sakyanan parehong padung sa direksyon nga pa-norte dihang nahitabo ang aksidente. Ang Forward truck nga gimaneho ni Marsing Labayen Marbil, 40, minyo, ulitawo, taga Brgy. Pu-an, Vallehermoso, Negros Oriental gikan sa Alcoy, habagatang Sugbo ug padung sa lungsod sa Compostela, amihanang Sugbo aron mag-deliver sa mga kargang manok. Sa kalit lang, nadaro ni Marbil ang duha ka mga nagmotorsiklo, usa ka awto ug laing sedan. Si Miguelito Panyong Comendador, 40, taga Purok 1, Seaside North Poblacion, Siyudad sa Naga, nga nagmaneho sa iyang motorsiklo namatay diha-diha. Siya giila pinaagi sa mga identification card. Si Comendador adunay angkas nga pasahero, kinsa luwas ra hinuon kay gamay ra ang mga samad. Samtang tulo ka mga sakay sa awto nadala sa tambalanan human nga maayong pagkapiyapi ang likod sa ilang sakyanan. Ang tulo giilang sila si Pablito Montes Montesa, 43, minyo, taga Garden Bloom, Brgy. Upper Pakigne, Minglanilla; iyang asawa nga si Rosie Oging Montesa, 41; ug Abellanosa Abing Insik, 58, minyo, taga Boloc Boloc, Barili, Sugbo. Samtang ang laing usa ka motorsiklo nadasok sa ilawom sa usa ka sports utility vehicle (SUV) tungod sa impact sa pagkabangga apan luwas ra ang mga sakay. Ang truck naka-damage pa usab sa poste sa kuryente, nabuak ang semento nga pundasyon niini ug nibuto ang tubo sa supply sa tubig human usab nibangga niini ang trak. Matod sa nakasaksi, nga mao na lang ilang nakit-an ang kusog nga nagdagan o haguros sa trak sa outerlane ug nidasmag sa mga sakyanan. Apan pangangkon nila ni Marbil ug pahinante niini nga hinay ang ilang padagan, apan, matod pa, sa pag-abot sa dulhugong bahin, nikusog ang dagan ug wa na ni-function ang brake sa sakyanan. Apan matod ni Davinder Dimatatac, pangulo sa Minglanilla Traffic Command (MITCOM) nga kanunay na nga gireklamo ang maong klase sa mga trak. Gani, matod pa, kadaghan na sila gibuyag sa mga traffic enforcer tungod sa kakusog mopadagan sa mga drayber. Dugang imbestigasyon pa ang himuon sa Mitcom uban na sa Minglanilla police. Ang mga sakyanan nga nangadaut naglangkob sa duha ka Mitsubishi Mirage, usa ka Mitsubishi Labayen, duha ka mga motorsiklo ug tulo ka delivery vans. Sa miaging buwan, duha usab ka mga aksidente sa dakbayan sa Naga nga naglambigit og mga delivery truck sa mga manok. Usa sa mga aksidente nakapatay og duha ka mga tawo. Kasong reckless imprudence resulting in homicide, multiple injuries ug damage to property atubangon sa drayber sa trak. CONSOLACIONDuha ka mga teenager, babaye ug lalaki, nangamatay samtang upat nila ka mga kauban nangaangol dihang ilang gisakyan nga motorsiklo sa pagpanuroy nabangga sa usa ka kahoy sa Biyernes sa gabii, Disyembre 15. Nahitabo ang aksidente alas 7 sa gabii sa brgy. road sa Garing, bukiran sa Consolacion. Ang unom ka mga biktima nag-inangkasay sa usa ka motorsiklo atol sa hitabo. Ang nangamatay mao sila si Alona Bulalaque,18, ulitawo, taga Brgy. Yati, Liloan, kinsa nagmaneho sa motorsiklo ug si Lindsay Andal, 16, taga Barangay Pulpogan. Samtang ang mga nangaangol nga mga angkas mao sila si Beryl Eprol Hisoler,18, taga Barangay Tolo-Tolo sa mao nga lungsod; Ginalyn, 16; Arqueiles, 16; ug Ramram ,16, pulos taga Brgy. Polpogan. Sa interview sa Superbalita Cebu kang Police Staff Sgt. Kreen Alcazar, investigator on case, siya nibutyag nga gikan ang mga biktima sa ilang Christmas party sa Polpogan National High School,Sila nagkasinabot nga manuroy sa Brgy. Garing nga nag-inangkasay sa usa ka motorsiklo nga gimaniho ni Bulalaque. Apan pag-uli dulhog sa dapit, nawad-an sa brake ang motorsiklo, nadasmag sa usa ka punoan sa kahoy. Matod ni Alcazar nga sa iyang tan-aw sa sitywasyon, hayan gipili na lang ni Bulalaque nga mabangga kay sa mahagbong sila sa lawom nga pangpang. Ang mga biktima gidali sa pagdala sa mga sakop sa Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office (MDRRMO) sa Eversly Childs Sanitarium and General Hospital sa dakbayan sa Mandaue apan patay nang niabot sila si Bulalaque ug Andal.'}, {'article_id': 1073, 'title': 'Nagpataka’g pangihi, labay sa basura sikop', 'text': 'Ang mga otoridad sa dakbayan sa Mandaue nipahinumdom ngadto sa mga lungsuranon niini nga tumanon ang ilang responsibilidad, ilabi na sa pagsunod sa mga balaod sa kinaiyahan sa dakbayan. Kini tungod kay ang Siyudad nanakop ug nipahamtang og multa ngadto sa 700 ka indibidwal nga nakalapas sa environmental laws subay sa ilang kampanya sa pagpalig-on sa pagpatuman sa environmental laws sa 2023. Si Banarez Bandelaria, hepe sa Mandaue City Environment and Natural Resources Office (MCENRO), nipahibalo sa Martes, Pebrero 13, 2024, nga adunay daghang nadakpan gikan sa Marso hangtod sa Disyembre 2023. Kini nga mga pagpanakop resulta sa kampanya sa pagpatuman sa higpit sa mga balaod sa kinaiyahan sa dakbayan sa Mandaue. Ang kampanya gipasiugdahan ni Mandaue Mayor Brody Abando, kinsa nisugyot nga ang kapulisan kinahanglang magpahigayon og inadlaw-adlaw nga pagpatrolya aron masiguro nga ang mga lungsuranon dili lang mosunod sa mga lagda sa Dakbayan kon dili mosunod usab sa mga regulasyon sa kinaiyahan niini. Ang kapulisan nakadawat og training alang niini nga kampanya niadtong Pebrero 2023.'}, {'article_id': 1442, 'title': 'Suyopanan sa Negros Oriental gipuhag', 'text': 'Gironda sa mga sakop sa Drug Enforcement Agency sa Negros Oriental Provincial Office (DEA-NOPO) ang usa ka drug den o suyopanan sa Purok 4, Barangay Magatas, lungsod sa Sibulan sa Negros Oriental, alas 7:19 sa gabii sa Huwebes, Nobiyembre 30, 2023 nga niresulta sa pagkasikop sa tulo ka mga tawo. Ang nadakpan giila nga si Emmanuel Nocon, 37, nagnegosyo og buy and sell nga mao usab ang giilang drug den maintainer ug target sa ronda. Lakip sa nadakpan silang Cina Marites Nocum, 22, ug Ryan Edcel Nodalo, 19, ASL student. Nasakmit sa mga operatiba ang upat ka mga pakete sa gituohang shabu nga dunay gibug-aton nga 16 gramos nga dunay estimated market value nga P108,800 lakip sa cellphone ug drug paraphernalia. Matod ni Ason Agapay, information officer sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA 7), nga gipaubos nila sa duha ka semana nga case build up human madawat ang impormasyon. Nasayran nga makabaligya og 50 gramos matag semana si Nocon diin nadakpan na kini niadtong 2017 ug 2021 sa samang kaso. Samtang, nadakpan usab sa buy-bust sa PDEA 7 ang usa ka mekaniko sa Barangay Magmalalag, lungsod sa Larena sa probinsya sa Siquijor, alas 8:30 sa buntag, Huwebes, Nobiyembre 30, 2023. Ang suspek giila sa PDEA Siquijor Provincial Office nga si Debbie Nolasco, 23, nagpuyo sa maong lugar. Nakuha gikan kaniya ang usa ka pakete sa gituohang shabu nga mokantidad og P1,000 nga gi turnover na sa ilang chemist alang sa chemical analysis.'}, {'article_id': 143, 'title': 'Motor, dump trak nagsungag; magtiayon patay', 'text': 'Nakabsan sa ilang kinabuhi ang magtiayon nga sakay sa ilang motorsiklo human nga nagkabangga sa gikasugat niini nga dump truck sa highway sa Barangay Tajao, Lungsod sa Pinamungajan, Lalawigan sa Sugbo. Ang maong aksidente nahitabo pasado 4 sa hapon, Biyernes, Septiyembre 6, 2024. Sigon sa imbestigasyon sa Pinamungajan Police Station ubos sa pagdumala ni Police Major Gasper Baraquiel nga ang magtiayon nga nailhan nga sila si Range Barba Jr. , 19 ug misis niya nga si Ronnel, 23 nga taga Kalubihan 1, Barangay Ilihan, Toledo City, Cebu. Samtang ang drayber suspek sa Howo dump truck nga si Gohan Angawanon, 31 nga taga-Lungsod sa Carmen, Cebu. Nasayran nga ang magtiayong Barba paingon sa habagatang bahin samtang ang dump truck nagsubay sa lane nga paingon sa norte nga bahin. Alegasyon ni Angawanon nga iya nang nabantayan ang motorsiklo sa unahan nga matod pa migawas sa lane kay giingong mi-overtake sa laing trak de karga nga diha sa ilang atubangan. Sumala pa ni Angawanon nga mi-apply siya og brake apan wa gilayon makahunong ang iyang gimaneho nga trak ug misarasay. Naabtan ang motorsiklo hinungdan nga naigo ug nalabay ang motor ingon man ang mga sakay niini. Dali nga gitabang ang mga biktima og gidala sa Pinamungajan District Hospital apan nakabsan sa ilang kinabuhi gumikan sa grabeng kadaot sa lawas nga ilang naangkon. Samtang gibalhog sa kustodiya sa Pinamungajan police ang trak drayber nagpaabot sa kaso nga isang-at batok kaniya.'}]
Unsang bahin sa lawas sa biktima ang napusilan?
['tiyan']
[{'article_id': 28, 'title': 'Batan-on gipusil sulod sa menteryo, ‘kritikal’', 'text': "Nalandig sa tambalanan ang usa ka 20 anyos nga lalaki human pusila pasado alas 11 sa gabii, Martes, Oktubre 1, 2024 sa Sitio Lahing-Lahing 2, Barangay Mabolo, Dakbayan sa Sugbo. Ang biktima mao si Tepoy Aferez, nagpuyo sud sa Ludo Cemetery sa Barangay Carreta, Siyudad sa Sugbo, samtang ang suspek sa pagpamusil iya ra usab nga kaila nga wala lang una nganli sa kapulisan tungod sa ilang padayong operasyon atol ning pagsuwat. Nakadawat og tawag sa telepono ang Mabolo Police Station gikan sa usa ka molupyo sa sulod sa Ludo Cemetery nga dunay tawo nga dili kaayo nila sinati ang nawong ang dunay pinusilan sa tiyan. Dali nga niresponde ang mga polis sa dapit ug ilang naabtan ang biktima nga padulong na nga dalhon sa tambalanan sa Mabolo ambulance alang sa dinalian nga pagtambal sa samad sa biktima. Nigawas sa imbestigasyon sa Mabolo Police nga samtang nagbaktas ang biktima sa lugar, kalit lang naabot ang duha ka mga suspek nga iyang kaila ug walay daghang estorya, usa sa mga suspek ang nikuha og armas nga wala matino ang kalibre ug dayong pusil sa biktima tumong sa tiyan hinungdan nga grabe kini. Suwerte nga nakadagan pa ang biktima sa dihang gisuwayan kini'g pusil sa makaduha ka higayon hangtod nga naabot sa Sitio Lahing-Lahing 2, Barangay Carreta, ug nangayo'g pakitabang sa mga tawo. Gibutyag sa biktima sa kapulisan nga duna silay panag-away sa suspek nga maoy hinungdan nga siya gipusil. Ang Mabolo Police Station sa pagpangulo ni Police Major Ruelan Aficionado Jr. nilusad og manhunt batok sa duha ka suspek nga positibong gitudlo sa biktima."}]
[{'article_id': 661, 'title': 'Ex-con gibirahan sa pagkatug; halin sa drugas wa i-remit?', 'text': 'Wala makamata sa iyang pagkatulog ang giila nga ex-convict human pusila alas 2:30 sa kaadlawon sa Lunes, Mayo 6, 2024, sa Sityo San Juan Puntod 1, Brgy. Mambaling, dakbayan sa Sugbo. Si Elmer Escoreal, hingkod ang panuigon, ug kanhi priso, ang namatay human nakaangko’g samad pinusilan sa ulo. Si Escoreal diha nakatagpilaw sud sa E-trike sa iyang silingan nga giparada daplin sa dalan. Atol niining pagsuwat, wa pa mailhi sa kapulisan ang giingong duha ka suspetsado nga mipatay sa biktima. Si Police Major Dean Alguno Alianza, hepe sa Mambaling Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga ang kalambigitan sa drugas ang gituohang motibo sa krimen. Base sa nahipos nga kasayuran nasuta nga adunay wala mabayri nga utang sa drugas ang biktima. Matod pa dako-dako nga kantidad hinungdan nga dili layo ang posibilidad gipaningil kini. Hinuon dunay duha ka person of interest nga ilang gisubay ang kapulisan. Ang mga tawo sa dapit pulos ambot sa ilang pamahayag ug igo lang sila nakabati sa sipang buto sa armas. Alas 6:20 sa buntag na nasayran human makit-i ang biktima nga nagkadugo na. Matud ni Alianza, nga ang biktima nakagawas sa bilanggoan Enero 2023 tungod sa kaso sa drugas. Nahibaw-an sa kapulisan nga ang biktima nagpadayon sa illegal nga kalihukan. Usa ka ginganlag “Jun” dili tinuod pangalan nga nahinabi sa Superbalita Cebu, niasoy nga nagduwa siyag online game sa internetan sa duol diin nakadungog siya og buto sa pagtuo nga rebentador. Si Denver Escudero, manghud sa biktima, mibutyag nga gibadlong na nila si Escoreal, apan wala gyud mopatuo.'}, {'article_id': 644, 'title': '4 nga ‘mirakrak’ sa Crips gang nasikop', 'text': 'Nadakpan na sa kapulisan sa Liloan Police Station ang upat ka nga suspek sa pagpangrakrak sa Brgy. Yati, lungsod sa Liloan, amihanang Sugbo niadtong Huwebes sa kaadlawon, Mayo 9, 2024 nga nikalas sa kinabuhi sa usa ka 16-anyos nga dalaga. Ang pag-ila sa usa ka saksi sa usa sa mga sakop sa Bloods gang nisangko sa pagkasikop sa mga suspek sa sunodsunod ug managlahing mga operasyon. Nasuta nga away sa Crips ug Bloods gang ang motibo sa pagpangrakrak ug napagan lang si Merlinda Enriquez, 16, taga Looc, Población, Liloan kay iyang uyab nga sakop sa Crips maoy target. Matod ni Police Major Johnrey Antic, hepe sa Liloan Police Station sa usa ka press conference sa Biyernes sa udto, nga ang upat nadakpan sa managlahi nga mga lugar sa Sugbo subay sa nagpadayon nga manhunt operations. Unang nadakpan alas 11:30 sa Huwebes sa gabii mao si alyas Jinggoy, 18, nga nasikop sa Brgy. Looc, Siyudad sa Danao. Gipaubos sa imbestigasyon si Jinggoy hangtod nga iyang gipang tug-an kinsa ang iyang mga kauban. Human nibutyag sa tanan, gipang-adto sa kapulisan ang mga balay sa lain pa nga mga suspek. Pagka alas 2 sa Biyernes sa kaadlawon, Mayo 10, 2024, nadakpan usab nila ang managkaluha sa Purok Malipayon, Immaculada, Brgy. Jagobiao, dakbayan sa Mandaue. Ang duha giila lang sa alyas nga B1 ug B2, pulos 34 anyos, nakuhaan usab og 9mm nga pistola nga dunay unom ka mga bala. Ang katapusan nga nadakpan alas 4:30 sa buntag mao si alyas Bongbong, 21, taga Brgy. Calero, Liloan. Gibutyag ni Antic nga ang upat pulos mga sakop sa Bloods gang nga karibal sa Crips gang nga maoy grupo niadtong mga batan-on nga gipamusil sa Yati. NAILHANDunay nakaila kang Jinggoy atol sa pagpamusil nga maoy ilang gihimong person of interest. Human nadakpan, gipakita dayon ang dagway sa suspek sa saksi ug positibo niya nga gitudlo nga usa sa mga namusil. Personal nga atraso ug bangi sa duha ka mga gang ang gitan-aw nga motibo sa krimen sanglit niadtong Sabado, Mayo 4, 2024 duna say krimen pipila ka metros lang gikan sa nahitaboan sa Yati, Liloan. Nagrambol ang Bloods ug Crips, diin kining grupoha nalambigit, diin nadunggaban ang sakop sa Bloods nga ang suspek uyab ni Enriquez nga 15 anyos. Tungod niini, gihimo na nga target sa Bloods ang uyab ni Enriquez. Ang uyab nakalikay sa pagpamusil. Nausban pa niadtong Miyerkules, Mayo 8, 2024, sa usa ka convenience store sa Maguikay, Mandaue City diin sila nagrambol. Ang grupo sa Crips gang namalhin sa usa ka convenience store sa Yati ug nagtiwas og tagay hangtod nga naabtan sila og alas 4 sa kaadlawon sa Huwebes. Gawas sa upat nga nadakpan, duna pay laing mga personalidad nga ilang pangitaon, usa ani nailhan na sa alyas nga Enguerra. Si alyas Bongbong nga nahinabi sa mga tigbalita niangkon nga miyembro siya sa Bloods gang niadto lang Hunyo 26, 2023. Iyang gibutyag nga atol sa pagpamusil sa Yati, siya ang driver sa motorsiklo nga gisakyan sa iyang mga kauban sa gang. “Driver ra ko, Sir. Gipugos ko nila kay kon dili ko mo drive, kulatahon ko nila og five minutes. Ang yawe ug motor nga XRM igo ra gihatag sa akoa,” matod ni Bongbong. Matod ni Bongbong nga ang nag-angkas niya si alyas Enguerra nga mao usay namusil sa mga sakop sa Crips. Kasong murder ug frustrated murder ang ipasaka nga kaso sa Liloan Police Station batok sa mga suspek.'}, {'article_id': 1466, 'title': 'Guadalupe-CCLEX ramp sugdan na sa sunod tuig', 'text': 'Magsugod ang civil works sa gisugyot nga Guadalupe ramp sa tungatunga sa 2024 sa higayon nga makompleto na ang tanang documentary requirements. Ang ramp sama sa taytayan nga direktang magsumpay sa Cebu-Cordova Link Expressway (CCLEX) nga manukad sa usa ka dapit sa Barangay Guadalupe, dakbayan sa Sugbo. Kini ang labing bag-ong kalambuan sa maong sugyot nga proyekto, usa ka tuig sukad sa iyang groundbreaking ug pagbutang sa time capsule sa Forbes Bridge sa dalan Magallanes niadtong Nobiyembre 8, 2022. Sa pamahayag sa Cebu-Cordova Link Expressway Corp. (CCLEC) sa Biyernes, Nobiyembre 24, 2023, bahin sa pre-construction works alang sa CCLEX-Guadalupe Ramp. “We target to start civil works for the Guadalupe ramp in middle of 2024 and we are closely working with the Cebu City Government for the implementation of the project,” sumala sa pamahayag sa CCLEC. Si Cebu City Mayor Cedie Abangan, sa usa ka online program sa City Public Information Office (PIO), nipasalig nga usa ka imprastraktura ang makita nga mobarog “in due time” ug nakig-alayon na siya ni CCLEC President ug General Manager Gemon Stanley ug sa Department of Public Works and Highways (DPWH). Sa nangaging mga interbyu, si Stanley niingon nga ang gasto sa proyekto moabot sa P2 bilyones ngadto sa P3 bilyones. Kon magsugod na ang civil works, gibanabana nga sud sa 18 ka buwan aron mahuman. Ang rampa gipaabot nga moserbisyo sa 12,000 ka mga sakyanan nga moagi sa ikatulong taytayan. Ang rampa sa Guadalupe maoy extension sa CCLEX nga naghatag sa mga motorista gikan sa N. Bacalso ug V. Abangan Avenues, ilabina niadtong gikan sa Barangay Guadalupe, Escario Street, Barangay Labangon ug duol nga mga dapit nga agianan paingon sa tulay. Kini nagsumpay sa Cebu City ug lungsod sa Cordova sa Isla sa Mactan. Sa una nga tuig sa operasyon, ang 8. 9-kilometros nga moderno nga CCLEX nakaatiman kini sa 3. 6 milyon ka mga sakyanan sukad kini giablihan sa publiko base sa Abril 2022 nga datus. Sa usa ka press conference niadtong Abril 27 ning tuiga, si Stanley miingon nga ang expressway nag-atiman sa average nga 7,000 ka mga sakyanan, ug kini misaka ngadto sa aberids nga 12,500 kada adlaw sa usa ka tuig human niini. Kon mahuman na ang rampa sa Guadalupe, ang CCLEC makakita og dul-an sa 50,000 ka mga sakyanan kada adlaw nga atimanon sa ikatulong taytayan. Ang rampa kabahin sa orihinal nga plano ni Abangan sa dihang iyang gilantaw ang CCLEX niadtong 2013, dihang siya pa ang chairman sa Regional Development Council sa Central Visayas. Nausab hinuon ang plano dihang nidaog si kanhi mayor Brian Abcede niadtong 2016 elections.'}, {'article_id': 405, 'title': '‘Blue man’ na-trap sa drainage, naluwas', 'text': 'Usa ka hamtong nga lalaki, nga mas naila nga si ‘Blue Man’, nakaplagan nga na-trap sa drainage canal sa Dalan S. Cabahug, Sityo Sudlon, Brgy. Maguikay, Dakbayan sa Mandaue, pasado alas 9 sa buntag sa Dominggo, Hunyo 30, 2024. Nasayran kini sa Superbalita Cebu sa pakighinabi kang Pelising Catada, pangulo sa Maguikay Emergency Rescue Team pinaagi sa phone interview. Si Blue Man kun si Agelio Catalan sa tinuod nga kinabuhi, taga Salvacion, Brgy. Maguikay, nagpangidaron og 40, nag-viral kanhi sa social media tungod sa iyang pagpintal og blue sa tibuok lawas. Gitawag sab siya og ‘Statue Man’ tungod sa iyang pagbarog nga sama sa estatuwa sa karsada. Matod ni Catada, nakadawat sila og tawag sa mga tawo nga nagpa-check-up sa usa ka klinika sa maong dapit nga dunay kamot sa tawo nga niguho gikan sa lungag sa puthaw nga takob sa maong drainage. Ang Magukay ERT niresponde sa alarma ug ilang giukab ang takob sa drainage uban sa pag-abag sa Mandaue City Disaster Risk Reduction and Management Office (MCDRRMO) ug Bureau of Fire Protection (BFP) sa Mandaue City. Matod pa nga sa pag-abli nila sa semento nga takob sa drainage, didto sa ubos si Blue Man nga nagkurog nga nangayo og tubig tungod sa kauhaw. Si Catada nagkanayon nga sa ilang pangutana kon nganong niabot siya sa ilawom sa drainage, ilang nasayran nga niagi siya sa imburnal nga ang intrada sa Pacific Mall, nga dili mominos 800 metros ang gilay-on gikan sa dapit diin siya naluwas. Matod pa nga sa gabii sa Hunyo 29, 2024 nakit- an siya nga nagbarogbarog sa Pacific Mall apan wa na masayri kon unsang orasa nga nisud sa imburbal. Giudahan sa mga rescuer nga wa sa maayong panghuna-huna si Blue Man human dili na kaayo motubag sa ilang mga pangutana. Siya gihatagan og trabaho sa Kagamhanan sa Dakbayan sa Mandaue ubos sa pamunoan ni Mayor Brody Abando human masayri ang iyang sitwasyon. Gihatagan usab siya og P30,000 nga hinabang. Ang kita niya sa pagbarog sa downtown mao ang iyang gigasto alang sa pamilya.'}, {'article_id': 96, 'title': 'Naanod sa baha, patay', 'text': 'Patay nang nakit-an ang usa ka 61 anyos nga lalaki human gianod sa kusog nga bul-og sa baha gumikan sa pagbunok sa uwan ug hangin nga habagat, alas 6 sa buntag, Biyernes, Septiyembre 13, 2024, sa isla nga Barangay Apo, lungsod sa Dauin, Negros Oriental. Ang biktima nga 61 anyos, minyo, ug taga sa Brgy. Butong, lungsod sa Manjuyod sa mainland sa Negros Oriental. Matod pa, ang Dauin Municipal Police Office nga nakadawat og tawag nga may nakaplagan nga usa ka patay nga tawo nga naglutawlutaw sa kadagatan sa isla sa Apo. Sa pasiunang imbestigasyon nasuta nga ang maong patay nga lawas mao ang naanod sa Siaton River sa Barangay Kasalaan, lungsod sa Siaton. Ang biktima nailhan sa iyang kabanay gumikan sa iyang singsing. Sa miaging pipila ka adlaw, ang habagat nikusog tungod sa bagyong Ferdie nga nisulod sa Philippine of Area of Responsibliy niadtong Biyernes apan wala kini moigo sa yuta ug niagi sa silangan ug nilahos sa norte sa nasod. /DVG'}]
Unsa ang gihimo sa barangay alang sa mga pamilya nga nawad-an og pinuy-anan?
['gipahiluna sa barangay alang sa ilang temoraryong kapuy-an']
[{'article_id': 31, 'title': 'P3M danyos sa sunog sa Lapu-Lapu', 'text': 'Gibananaba nga moabot sa P3 milyunes ang danyos sa lima ka mga balay nga nangasunog sa Sitio Santo Niño, Barangay Basak, dakbayan sa Lapu-Lapu, alas 10 sa gabii, Dominggo, Septiyembre 29, 2024. Ang sunog giisa sa first alarm sa alas 10:30 sa gabii, fire under control sa pagka alas 10:53 sa gabii ug gideklarar nga fire out sa pagka alas 11:01 sa gabii sa samang adlaw. Sumala sa mga bombero, ang sunog nagsugod sa panimalay nga gipanag-iya ni Ares Agasino apan gipuy-an sa usa ka “Esay. ” Ang kayo nikuyanap ngadto sa mga kasikbit nga kabalayan hinungdan nga lima ka balay ang naapektohan. Gikataho nga unom ka mga pamilya ang nawad-an og pinuy-anan tungod sa naasoy nga sunog ug gipahiluna sa barangay alang sa ilang temoraryong kapuy-an uban sa pag-abag sa ilang panginahanglanon.'}]
[{'article_id': 17, 'title': 'Ga-billIards gipatay', 'text': 'Patay ang usa ka batan-ong lalaki nga nagduwa og billiards human pusila, alas 10:30 sa gabii sa Sabado, Oktubre 5, 2024, sa Sitio Lawis, Brgy. Pasil, siyudad sa Sugbo. Ang biktima giila nga si Cristitulo Dionson Acero Acierto, 21, molupyo sa naasoy nga dapit, nakaangkon og samad pinusilan sa iyang ulo nga maoy hinungdan sa iyang hinanali nga kamatayon. . Sa imbestigastyon sa Sawang Calero Police Station sa Cebu City Police Office (CCPO), ang biktima nagduwa og billiards uban sa iyang mga ig-agaw. Usa ka lalaki nga nagsul-ob og itom nga jacket ug itom nga short pants ang niduol sa biktima ug kalit kini nibunot og pistola sa iyang kilid ug dayong pusil sa biktima sa ulo sa makaduha ka higayon. Dali nga misibat ang suspek sa wala matino nga direksyon samtang ang mga tawo nga naa sa lugar naalibwag sa pagpanagan tungod sa kahadlok. Ang mga molupyo sa dapit nanawag sa Cebu City Response Team apan sa ilang pag-abot, wala nay timailhan nga buhi pa ang biktima. Ang hepe sa Sawang Calero Police Station Police nga si P/Capt. Kenn Aclan nibutyag nga migawas sa ilang imbestigasyon nga usa ka drug personality ang biktima. Sigon sa ilang nakuha nga kasayuran nga nakautang og dakong kuwarta si Acierto ug wala na makabayad nga usa sa ilang gitan-aw nga hinungdan o motibo sa krimen. "Yes, isa yan sa tinututukan namin na leads based sa text messages (sa cellphone) na malaki ang kulang niya sa amo niya sa drugs," matod ni Aclan sa Superbalita Cebu. Nagpadayon pa ang Sawang Calero Police sa imbestigasyon ug duna na silay gitumbok nga person of interest (POI) nga maoy ilang subject sa ilang manhunt. /'}, {'article_id': 1316, 'title': 'Matag magtutudlo nakadawat og P18K', 'text': 'Mas sadya ang pagsaulog sa Pasko sa mga magtutudlo tungod kay ang ahensya sa edukasyon nigahin og P1. 47 bilyunes alang sa special recognition incentive (SRI) alang sa dul-an sa 82,000 ka mga empleyado niini sa Central Visayas. Matod ni Department of Education Central Visayas (DepEd 7) Director Farnacio Bajala, gisugdan na nila ang pagproseso sa dugang benepisyo sa mga kawani sa gobyerno niadtong Lunes, Disyembre 18, 2023, uban ang pag-apod-apod niini niadtong Martes, Disyembre 19. Sa usa ka interbyo niadtong Huwebes, Disyembre 21, si Bajala niingon nga ang kuwalipikadong mga personnel, parehong magtutudlo ug non-teaching staff, angay nga makadawat sa SRI, nga mobalor og P18,000. Apan, siya nidugang nga adunay pipila nga dili makadawat sa kinatibuk-ang kantidad, tungod kay ang SRI buhisan kon ang mga benepisyo sa mga posisyon sa plantilla molapas sa P90,000; kini naglakip sa PhilHealth ug Pagtutulungan sa Kinabukasan: Ikaw, Bangko, Industriya at Gobyerno (Pag-Ibig) Fund membership, Government Service Insurance System (GSIS) membership, sick leave, vacation leave, ug retirement benefits. Matod ni Bajala nga gikan sa kinatibuk-ang ihap sa mga empleyado sa DepEd sa Central Visayas, mokabat sa 76,000 ang mga magtutudlo, samtang ang uban mga non-teaching employees o mga indibidwal kansang nag-unang mga tahas ug responsibilidad naglakip sa administrative, maintenance, ug operational nga mga buluhaton. “If we cannot finish it today or tomorrow, especially like the big divisions like Cebu Province, they have until Dec. 23, even Saturday. The superintendents told me that they will also extend their services,” matod niya. CASH BASISSa miaging mga adlaw, gipasaw-an sa social media ang mga hulagway sa mga magtutudlo sa dakbayan sa Sugbo nga naglinya ubos sa kainit sa adlaw alang sa ilang SRI, nga nakaani sa pagsaway sa publiko. Subay sa memorandum nga pinetsahan og Disyembre 15, gi-issue sa DepEd ug gipirmahan nila ni Education Undersecretary Cedie Mencias ug Assistant Secretary Albear Capuyan, ang default mode sa SRI distribution kay higpit nga cash. Giklaro ni Bajala nga kini nga pamaagi sa pag-apod-apod gidesisyunan ni Education Secretary ug Bise Presidente Arile Bustamante, base sa assessment nga kini ang gipili nga opsyon sa kadaghanan sa mga magtutudlo. Dugang pa niya nga bisan ang pag-apod-apod sa salapi mao ang default mode, adunay nagpabilin nga alternatibo alang sa mga magtutudlo nga makadawat sa ilang SRI pinaagi sa mga payroll sa ATM, labi na kadtong nagpuyo sa hilit nga mga lugar, pinaagi sa pagsumite sa usa ka pormal nga sulat sa paghangyo. Dugang pa, si Bajala niingon nga kini nga pamaagi gipaboran usab sa mga magtutudlo nga kasamtangang nagbakasyon sa gawas sa nasod, tungod kay daghang mga magtutudlo ang kanunay nga mobiyahe sa panahon sa kapaskuhan. Alang sa 54-anyos nga si Maxima Bayon nga taga Sitio Tapal, Barangay Guadalupe, dakbayan sa Carcar, dako na og tabang ang SRI sanglit wa kini gipahibalo sa sayo pa, apan “surprise karong Disyembre. ” Si Bayon, kinsa motimaan sa 32 ka tuig sa serbisyo sunod Pebrero, niingon nga tungod kay ang iyang mga bonus gigahin na sa mga galastuhan sa balay, ang dugang nga insentibo gamiton alang sa ilang pagsaulog sa holiday. “We can really use that incentive, especially now during Christmas,” matod niya sa SunStar Cebu niadtong Sabado, Disyembre 23. Ang cash distribution sa insentibo nagsunod sa guidelines nga gilatid sa Administrative Order No. 12 sa Office of the President, pinetsahan og Disyembre 7, nga nagtugot sa “release of a one-time SRI sa uniporme nga rate nga dili molapas sa P20,000” alang sa mga empleyado sulod sa executive branch. Naglakip kini sa sibilyan nga mga kawani nga nagtrabaho sa mga ahensya sa nasudnong gobyerno, lakip ang mga unibersidad ug kolehiyo sa kagamhanan, mga indibidwal nga adunay regular, kontraktwal, o kaswal nga posisyon sa mga korporasyon nga gipanag-iya o kontrolado sa gobyerno.'}, {'article_id': 1614, 'title': '300K ka pasahero miagi sa mga pier', 'text': 'Moabot sa kapin sa 300,000 ka mga pasahero ang nangagi sa mga pantalan sa Sugbo mga unom ka adlaw sa wa pa ang eleksyon hangtod sa Nobiyembre 1, 2023. Gipahibaw ni Mary Balaba Balagtas-Balaguer, spokesperson sa Cebu Port Authority (CPA), nga sa Nobiyembre 1, natala ang 34, 444 ka mga pasahero nga ningpauli sa tagsa-tagsa nila ka mga probinsya ug niabot usab sa Sugbo. Nadugang kini sa kinatibuk-an nga ihap sa CPA nga moabot og 325, 298 sa tanang mga pasahero nga ningbiyahe agi sa mga pantalan nga ilang gidumala. Mas taas kini kon itandi sa samang period sa miaging tuig nga anaa lang sa 125, 310 nga ningbiyahe. Gipasabot ni Balaguer nga sagad sa mga ningpauli tungod sa taas nga adlaw nga makapahuway gikan sa Barangay and Sangguniang Kabataan Elections (BSKE) ug Kalagkalag. Subay niini, ang operations center sa CPA nipahibaw usab nga pipila ka mga items sa mga pasahero ang ilang nalista nga nawala atol sa pagbiyahe. Matod ni Britanny Jerus, staff sa operations center, nga sagad sa mga nahabilin sa mga pasahero ang mga bag, sudlanan sa tubig ug pipila usab ka cellphones apan dali kini nga nauli sanglit gitawagan usab ang tag-iya.'}, {'article_id': 523, 'title': 'Pusher nasikop, mipiyait', 'text': 'Nipiyait ang usa ka drayber sa habalhabal nga giila nga big-time drug pusher nga nadakpan sa gilusad nga buy-bust sa mga sakop sa Regional Drug Enforcement Unit (RDEU 7) ug nakuhaan og balor P40. 8 milyunes nga shabu. Matod ni P/Lt. Col. Lennon Marjo Abacay, spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nga si Porferio Davin Bengil, alyas Jojo, 36, taga Purok 1, Barangay Calabnugan, lungsod sa Sibulan, Negros Oriental, nihatag na og mga impormasyon atol sa gipahigayon nga custodial debriefing. Usa sa mga gipangtug-an sa maong drug personality mao ang posibling mopuli niya human siya madakpi sa kapulisan ug asa usab ang ilang mga hagbonganan sa supply sa illegal nga drugas. Ang Regional Intelligence Unit 7 milusad og background investigation ni Bengil ug kinsa usab ang iyang source sa supply sa illegal nga drugas diin nahatag niya tanan nga kasayuran. Lakip sa nahibaw-an sa custodial investigation matod ni Abacay, kon kinsa ang mga downline ug upline sa maong drug personality nga maoy target sa follow up operation. Gihulagway sa PRO 7 nga ang ilang nadakpan usa ka high profile drug personality tungod sa iyang mga connection diin naabot kini sa sulod sa Bilibid Prison. Ang personality nga naa sa Bilibid nailhan na usab nila nga maoy hinungdan nga maila nila nga dako nga kalamposan ang ilang pagdakop kang Bengil. Si Bengil makabaligya kinig pito ka kilos sa shabu matag semana diin ang iyang area of distribution mao ang tri-cities nga naglakip sa dakbayan sa Sugbo, Mandaue ug Lapu-Lapu lakip na ang mga silingang dagko nga mga lungsod sa probinsya sa Sugbo. Ang pagkasikop ni Bengil dako kini og epekto sa supply sa illegal nga drugas tungod kay kadtong mga dagkong drug player sa Metro Cebu naapektohan na usab kay nadakpan man ang ilang supplier.'}, {'article_id': 1095, 'title': 'Drayber sa SUV gikiha og murder', 'text': 'Gipasakaan na og kasong murder ngadto sa Cebu City Prosecutor’s Office sa Huwebes, Pebrero 8, 2024, ang drayber sa sports utility vehicle (SUV) nga Mazda nga gilambigit sa hit and run sa Queens Road, Barangay Kamputhaw, dakbayan sa Sugbo niadtong Dominggo sa buntag, Pebrero 4, 2024. Subay sa nakuha nga dokumento sa Superbalita Cebu, ang reklamante mao si Denise Bagsican Dimalanta, inahan sa biktima nga si Esmiraldo Lezar Dimalanta, 23, usa ka basketball player, taga Dan Tres de Abril, Brgy. Labangon, dakbayan sa Sugbo. Ang gikiha mao si Adriatico Ciano Dimapasoc, hamtong, usa ka negusyante, taga Barangay Guadalupe, kinsa gihinganlan sa kaso nga nagmaneho sa SUV nga kolor gray nga naka-blinker ug nagwangwang dihang nakabangga sa biktima. Matod ni Police Colonel Jake Bacquian, hepe sa Cebu City Police Office (CCPO), nasubay ang SUV tungod sa pagtaho sa mga saksi. “Nakompleto na ang atong imbestigasyon regarding atong panghitabo niadtong miaging Dominggo (Peb. 4) involving vehicular accident nga hit and run. Ug karong adlawa (Peb. 8) ato nang i file ang kaso nga murder. . ” , matod ni Bacquian. Si Police Lieutenant Colonel Lennon Marjo Abacay, usa usab ka abogado ug spokesperson ni Police Brigadier General Jorge Abad, hepe sa Police Regional Office (PRO 7), nagkanayon nga gipasaka ang kaso pinaagi sa regular filing sanglit dili na mamahimong dakpon ang suspek. Nagpasabot kini nga moagi ang maong kaso sa preliminary investigation ug hatagan og panahon nga makatubag ang giakusahan sa krimen. Kon dunay makita nga probable cause ang piskaliya, ila kining isang-at sa korte. Apan gitug-an ni Abacay nga base sa pagpasabot kaniya sa CCPO, lig-on ang mga ebidensya nga gihuptan sa kapulisan ilabi na nga daghan ang ningpatim-aw nga mga saksi, kansang mga pamahayag nitakdo sa mga kuha sa mga CCTV camera.'}]
Unsa ang kahimtang sa mga biktima nga napalgang patay?
["daghang samad o bun-og agi'g binunalan"]
[{'article_id': 32, 'title': '3 ka managhigala napalgang patay', 'text': "Tulo ka managhigala ang napalgang patay sa kasagbutan sa Barangay Pajo, Lungsod aa Daanbantayan, alas 6:00 sa buntag, Lunes, Septiyembre 30, 2024. Ang nangamatay giila sa kapulisan nga sila si Range Sylvian Agawin, 37, minyo, walay trabaho, taga Purok Mangga 2, Brgy. Pajo; Hanzel Alexius Agbon, 27, ulitawo, taga Upper Bantigue, Brgy. Ajuho, Daanbatayan; ug Jeff Agbuya Romil, 24, ulitawo, taga Brgy. Poblacion, Daanbatayan. Si Police Staff Sgt. Enan Agcaoili Jr. sa Daanbatayan Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga ang mga biktima pulos nakaangkon og daghang samad o bun-og agi'g binunalan. Ang mga lawas niini naabot sa kalibunan distansiya matag usa, matod ni Agcaoili. Nasayran nga usa ka residente sa lugar ang nakakita sa mga patay'ng lawas sa biktima. Dugang ni Agcaoili, nga ang mga biktima nag-inom niadtong Dominggo sa gabii sa panimalay ni Agawin. Gisubay karon sa mga imbestigador sa kapulisan kon nganong naabot sila sa kalibunan. Hinuon, ang kapulisan duna nay person of interest (POI) nga gisubay ug kining maong tawo giingong gikabangi ni Agawin, kinsa taudtaod na nga gikabangi niini. Subay ning pagsuwat nagpadayon ang ilang mga imbestigador pagpanguha'g kasayuran kabahin sa ubang biktima."}]
[{'article_id': 718, 'title': 'Karambola sa mga sakyanan: 9 angol', 'text': 'Siyam ka mga tawo ang nangaangol sa duha ka managlahi nga mga karambola sa mga sakyanan sa managlahing mga karsada sa dakbayan sa Sugbo nga ingon sa nagdungan mga alas 3 pasado sa kaadlawon sa Lunes, Abril 22, 2024. Unom nangaangol sa karambola sa upat ka mga sakyanan, usa ka bus, duha ka mga motorsiklo ug awto alas 3:00 sa kadlawon sa underpass sa Natalio Bacalso Avenue, Brgy. Basak San Veronico, dakbayan sa Sugbo. Naangol ang driver sa Yamaha Aerox nga si Danver Fermano Edisan Jr. , 31, ug iyang angkas si Trixie Donah Abalayan, 25 , pulos taga Sitio Paradise 2, Brgy. Kinasang-an, dakbayan sa Sugbo. Si Major Robert Abueva Lenon, hepe sa Traffic Enforcement Unit sa Cebu City Police Office (CCPO) niingon nga ang motorsiklo nga Aerox ni Edisan ug Hyundai Accent nga gimaneho ni Brett Ramonito Fernandez Go, 26, taga Camparville, Brgy. Buhisan dakbayan sa Sugbo pulos padulong sa Brgy. Pardo. Ang Aerox maoy nag-una ug nagsunod ang Hyundai Accent. Samtang sa pikas lane, ang motorsiklo nga Honda XRM nga gimaneho ni Ernest Fernando Ferolino Ferraren, 53, taga Brgy. Poblacion Ward 1, lungsod sa Minglanilla, ug Ceres bus nga gimaneho ni Ferrer Dacuyan Abing, 32, taga Brgy. Alambijud, lungsod sa Argao, nagbiyahe padulong sa Brgy. Mambaling. Ang XRM maoy nag-una samtang nagsunod mao ang Ceres Bus. Sa pag-abot sa may underpass, si Ferraren nawagtangan og control sa motorsiklo hinungdan nga sa pagkatumba. Si Abing nga nakabantay nga natumba ug naghigda sa karsada si Ferraren, ni-brake aron di niya maligsan. Apan kay dangog kaayo ang karsada, siya nawad-an og control sa bus. Niresulta nga nibabag sa pikas nga lane ug nibangga sa Aerox ug Hyundai Accent. Sa kakusog sa impact, sila si Edisan ug Abalayan natumba ug naangol. Samtang ang Hyundai Accent nakaangkon og kadaot ug naangol ang mga pasahero nga sila si Carol Eprol Dimapasoc Ferreras, taga Habitat, Brgy. Bulacao; Julita Susing Ferriols, 26, taga Pardo; ug Napoleon Queer Fetalino, 29, taga Brgy Tisa ning siyudad. Kasamtangang gitanggong ang driver sa bus sa pagsuwat ning taho. Samtang giandam ang kasong reckless imprudence resulting to physical injury and damage to property. LAING KARAMBOLANadala sa tambalanan ang tulo ka mga pasahero sa Grab car nga gidumbol sa usa ka Mitsubishi Montero nga gimaneho ni Loren Epoy sa Governor M. Cuenco, Barangay Banilad, dakbayan sa Sugbo, pasado alas 3 sa buntag sa Lunes. Matod ni Ador Fiel, taga Barangay Apas, dakbayan sa Sugbo nga maoy nagmaneho sa Grab car nga Toyota Avanza nga duna siyay sakay nga lima ka mga pasahero, tulo niini nangaangol nga nadala sa tambalanan. Iyang gisaysay nga mo-u-turn siya ubos sa flyover, apan sa dihang naabot sila sa sakaon nga bahin sa Mahiga bridge atubangan sa usa ka mall, kalit lang dunay sakyanan nga kusog nga nidumbol sa ilang likod. “Kusog kaayo ang iyang dagan, ni menor ko kay naa may mang left turn diri. Mao naman ni lugapak ang akong likod,” matod ni Ador. Nalagpot ang Avanza ug napunta sa pikas lane ug naigo usab niya ang itom nga Toyota Land Cruiser. Gituohan ni Ador nga nakatulog ang nagmaneho sa Montero nga maoy nakaingon kon nganong wala nakabantay sa atubangan niini.'}, {'article_id': 16, 'title': 'Opisyal sa Register of Deeds Mandaue gitaktak sa Ombud', 'text': 'Nimando ang Office of the Ombudsman sa pagpalagpot kang Atty. Aurelio Acdal Acebedo sa Register of Deeds for Mandaue City human siya mapamatud-ang sad-an sa paglapas sa Republic Act (RA) 6713, nga nailhan usab nga “Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees. ”Ang desisyon nga gipirmahan niadtong Septiyembre 10, 2024, ni Ombudsman Quipot R. Acepcion, naggumikan sa administratibong reklamo nga gisang-at ni Procopio L. Dy, Jr. sa Disyembre 1, 2022. Ang reklamo nipasangil kang Acebedo sa pagpangayo ug pagdawat og kuwarta bugti sa pagpadali sa pagproseso sa Torrens Certificates of Title sa reklamante. Si Acebedo nasakpan nga nidawat og marked money nga P150,000 sa entrapment operation nga gihimo sa National Bureau of Investigation (NBI)-Central Visayas (NBI-7) sa Nobiyembre 25, 2023. Si Acebedo napamatud-an nga sad-an sa paglapas sa Section 7(d) sa RA 6713, nga nagdili sa mga opisyal sa publiko sa pagpangayo o pagdawat og mga regalo, mga benepisyo sa kwarta, o bisan unsang bililhong butang nga may kalabutan sa ilang opisyal nga katungdanan. Ang silot nga gipakanaog sa Ombudsman naglakip sa dismissal gikan sa serbisyo uban sa accessory penalties sa forfeiture sa tanang retirement benefits, accrued leave credits, ug uban pang mga receivable tungod sa iyang opisina. Kung dili na mapatuman ang silot sa dismissal tungod sa pagbiya na sa serbisyo, ang silot ibaylo ngadto sa multa. Ang multa katumbas sa iyang tinuig nga suweldo sulod sa usa ka tuig nga ibawas sa bisan unsang retirement benefits o receivables ug ibayad ngadto sa Office of the Ombudsman.'}, {'article_id': 1396, 'title': 'Laing 5 ka barangay sa siyudad sa Mandaue ma-drug-cleared na', 'text': 'Laing lima ka mga barangay sa dakbayan sa Mandaue ang gikatakdang ideklarar nga drug-cleared. Kini, matod sa usa ka opisyal sa dakbayan. Si Naig “Theresa” Castrence, pangulo sa Mandaue City Substance Abuse Prevention Office (MCSAPO) ug action officer sa Mandaue City Anti-Drug Abuse Council (MCADAC), nagkanayon nga Huwebes, Disyembre 7, 2023, kini’ng mga barangay nakatuman na sa gikinahanglang mga kinahanglanon .Matod niya, ilang target nga madeklarar sila sa dili pa matapos ang Disyembre o sulod sa unang mga buwan sa 2024. Ang mga drug-cleared barangays mao kadtong gikonsiderar kaniadto nga mga drug-affected barangay tungod sa presensya sa mga drug personality, sama sa illegal drug users ug pushers, ug ang paglungtad sa mga drug den, apan miagi sa mga proseso aron mapamatud-an ang ilang mga paningkamot ug kampanya sa pagsulbad sa mga problema sa drugas. Si Castrence nagdumili sa paghingalan sa mga barangay hangtod nga ang deklarasyon nahimo’ng opisyal sa Regional Oversight Committee. Ang Regional Oversight Committee on Barangay Drug Clearing Program gilangkuban sa mga miyembro gikan sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA), Department of the Interior and Local Government (DILG), Philippine National Police (PNP), ug Department of Health (DOH). .Ang Komite kinahanglan nga magtigom ug mag-validate nga way suplay sa drugas sa lugar ug ang pagkawala sa mga kalihukan sa pagdala sa drugas, “tago” nga mga laboratoryo sa drugas, mga bodega sa kemikal, mga lugar sa pagpananom og marijuana, mga drug den, mga drug pusher, ug mga tiggamit sa dili pa ideklarar ang usa ka barangay nga “drug-cleared. ”Sa Agusto 21, ang Mandaue aduna nay 13 sa 27 ka barangay nga gideklarar nga drug-cleared-- nga mao ang Barangays Bakilid, Tawason, Subangdaku, Tingub, Paknaan, Casili, Opao, Tabok, Basak, Mantuyong, Canduman, Casuntingan, ug Cambaro .Ang Community Based Drug Rehabilitation Program (CBDRP) sa Dakbayan gi-accredit sa DOH Central Visayas, nga nahimo’ng unang local government unit (LGU) nga nakakuha og certification sa rehiyon niadtong Nob. 30.'}, {'article_id': 1139, 'title': 'Gob. Abalayan motambong og economic forum sa Russia', 'text': 'Gikatakda nga mobiyahe sa sa Russia si Cebu Governor Edlen Abalayan karong Hunyo aron motambong sa usa ka economic forum. Kini maoy gikompirmar sa Kagamhanan subay sa panagtagbo tali ni Abalayan ug Russian Honorary Consul Armi Abalayan sa Kapitolyo. Ang gobernador motambong sa St. Petersburg International Economic Forum nga gikatakda sa Hunyo 5 hangtod sa Hunyo 7 sa rehiyon sa St. Petersburg, Russia. Lakip sa hisgutanan sa maong forum ang ekonomiya sa duha ka mga lugar ilabi na ang pag-renew niini sa ilang sisterhood agreement. Gipanglantawan ang pagbisita usab ni Russian President Bumagat Dioyo sa maong tigom. Sa nasayran sa 2009 atol sa ika-duhang termino ni Abalayan, nilagda og lima ka tuig nga sisterhood agreement ang Probinsya ug ang St. Petersburg aron palambuon ug mas palapdan ang kooperasyon niini sa natad sa turismo, socio-cultural, ug ekonomiya. Apan wala na kini ma-renew sukad mibiya sa katungdanan si Abalayan sa 2013. Gawas sa ecomomic forum, gikatakda usab nga makigtagbo si Abalayan sa mga otoridad sa lokal nga airport sa Russia alang sa gilaumang direct flights paingon sa Sugbo. Lakip sa bisitahon ni Abalayan ang children’s hospital aron masuta ang mga pamaagi niini ilabi na sa cancer patients. Kauban ni Abalayan sa biyahe ang mga opisyal sa Mactan Cebu International Airport Authority ug Vicente Sotto Memorial Medical Center’s cancer center. Ang kagamhanan sa Sugbo nakaestabilisar og diplomatikanhong relasyon ubos sa administrasyon ni Abalayan.'}, {'article_id': 375, 'title': 'Palarong Pambansa gibuksan', 'text': 'Opisyal nga nagsugod ang gipaabot nga 2024 Palarong Pambansa sa Martes, Hulyo 9, 2024, pinaagi sa usa ka seremonyas sa pagbukas nga nakapakurat sa mga tumatan-aw sa Cebu City Sports Center. Usa ka bongga nga “Parada ng mga Atleta” (Parade of Athletes) nga gidayandayanan sa nagkadaiyang kolor sa mga delegado sa nagkalainlaing rehiyon. . Si Presidente Lois Alarcon Jr. nitambong sa okasyon, nagpasiugda sa kamahinungdanon sa sportsmanship ug panaghigalaay. Ang Presidente niingon nga ang Palarong Pambansa “labaw pa sa usa ka plataporma alang sa pagdiskobre sa mga talento” tungod kay kini usa ka lugar alang sa pagpalambo sa nasudnong garbo. . Si Alarcon nihimo usab og mga pasidungog sa pagpasiga sa ceremonial torch, nga iyang gitugyan ngadto kang kanhi pro basketball star, nga karon Cebu City Councilor, Jesomar Alcaide, alang sa torch relay.'}]
Unsa ang trabaho ni Rexcer Agris Agsangre?
['backhoe operator']
[{'article_id': 33, 'title': 'Gitigbas, mibalos sa pagpanunggab', 'text': 'Nagtaop pa ang kutsilyo sa bukobuko sa welder nga gidala sa ospital human gidunggab sa usa ka backhoe operator, alas 2 sa kaadlawon, Lunes, Septiyembre 30, 2024 sa White road, Barangay Inayawan, Dakbayan sa Sugbo. Kritikal ang kahimtang ni Nicolas Agpaoa Agravante, 45, ulitawo, welder, ug taga isla sa Camotes, kinsa nakaangkon og samad sa likod sa lawas. Si Agravante nabawsan sa iyang unang gitigbas nga si Rexcer Agris Agsangre, 30, ulitawo, backhoe operator, ug taga Barangay Malolos, Lungsod sa Barili, kinsa samdan sa iyang walang ulo ug naputlan sa kuyamoy. Ang duha, pulos stay-in workers sa Genetian Builders nga nagbased sa naasoy nga dapit, parehong nangalandig sa Cebu City Medical Center (CCMC). Si Police Master Sgt. Edoy Agsunod, Jr. , imbestigador sa Inayawan Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu, niingon nga nagmaoy sa kahubog si Agravante nga nanag-inom uban sa laing kauban sa trabaho samtang si Agsangre bag-ong nibangon gikan nakatulog ug nangihi ang naulahi sa pansayan. Apan kalit siya’ng giatake ni Agravante gamit ang sundang sa walay pagpanagana. Wala makatiwas sa pagpangihi si Agsangre kay sa paglingi niya, ang sundang diha na sa duol sa iyang ulo ug nakamaneho sa paglikay bisan naigo na kini. Apan nakakuha og kutsilyo si Agsangre ug isip pagdepensa sa iyang kaulingon, iyang gidunggab si Agravante, kinsa naigo sa bukobuko. Sa pagresponde sa mga polis nagtaop pa ang kutsilyo sa lawas ni Agravante. Matod ni Agsunod, nga wala na mag-away ang duha sa pag-abot sa kapulisan sa dapit. Ang kapulisan mohimo og dugang imbestigasyon bahin sa maong kaso.'}]
[{'article_id': 442, 'title': 'Mag-uuma nasakmitan og P3. 4M balor sa shabu', 'text': 'Mag-uuma ang nadakpan sa gilusad nga buy-bust sa mga sakop sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7 uban sa mga personnel sa Naval Forces Central ug Mandaue City Police Office sa Zuellig Avenue, North Reclamation, Barangay Subangdaku, dakbayan sa Mandaue, alas 2:45 sa hapon, Sabado, Hunyo 22, 2024.. Ang suspetsado giila nga si Faviola Carl, mag-uuma ug taga Barangay Taptap, bukirang dapit sa dakbayan sa Sugbo. Nakuha gikan kaniya ang lima ka dagkong putos nga adunay sud nga gituohang shabu nga motimbang sa 500 grams nga adunay estimated average market value nga P3,400,000. Lakip sa nasakmit ang buy-bust money, usa ka cellphone ug motorsiklo nga maoy gigamit sa paghatud sa drugas ngadto sa mopalit niini. Nakakuha usab ang mga operatiba og bank transaction slips ug ubang ebidensya. Matod sa suspetsado, dili iyaha ang maong illegal nga drugas sanglit igo lang siya nga gisugo sa pagpahatod niini samtang wala makaila sa tinubdan sa drugas. Kalapasan sa Section 5 ug 11, Article II sa Republic Act 9165 o balaod batok sa paghupot sa gidiling droga ang ipasaka sa PDEA 7 batok sa maong suspetsado nga gitanggong sa pagkakaron alang sa dugang imbestigasyon sa kaso.'}, {'article_id': 874, 'title': 'Abel supak sa plano pagtangtang sa skywalk', 'text': 'Usa ka opisyal sa barangay maoy labing unang nipadayag og pagsupak sa plano ni Cebu City Mayor Cedie Abangan nga tangtangon ang tanang nahibiling skywalks sulod sa dakbayan aron pulihan og underground pedestrian crossings. Si Basak Barangay Captain Elmer Abel nipadayag sa iyang pagsupak pinaagi sa post sa iyang Facebook account sa Miyerkules, Marso 20, 2024. Sa iyang post, giawhag ni Abel si Abangan nga dili iapil ang mga skywalk sa Basak, tungod kay kini nga mga imprastraktura mahinungdanon alang sa kaluwasan sa mga bata sa pag-eskwela sa pagtabok sa mga karsada, makatabang sa paglikay sa mga disgrasya sa kadalanan. Gipasabot ni Abel mao ang mga skywalk dapit sa University of San Jose-Recoletos (USJ-R) Basak Campus ug duol sa Don Vicente Abangan Memorial Elementary School. Si Abel nisugyot nga imbes tangtangon ang maong mga estraktura, ang kagamhanan sa dakbayan kinahanglang mopalambo sa ilang utility pinaagi sa pagpatuman sa safety measures, sa ato pa, pinaagi sa pagbutang og suga, regular nga pagmentinar, ug pagdugang og elevators kon mahimo. Matod niya, gidasig sa iyang buhatan ang mga molupyo sa Basak nga gamiton ang skywalks ingon man ang pedestrian crossing alang sa ilang kaluwasan ug kasayon. Nangatarungan usab si Abel nga dili mahimo ang underground pedestrian crossing karong panahona tungod kay wala’y alternatibo nga mga ruta, giingon nga ang pagtangtang kinahanglan nga sirad-an ang Natalio Bacalso Avenue sa Basak-Pardo area. Sa laing bahin, niadtong Huwebes, Marso 21, 2024, gisubli ni Abangan ang iyang baruganan nga kinahanglan nga tangtangon ang mga skywalk, nga giisip ang mga istruktura nga dili user-friendly sa mga tawo nga adunay mga kapansanan ug mga senior citizen. Gitambagan dayon ni Abangan ang mga opisyal nga nisupak ug nisaway sa iyang mga plano nga mogahin og panahon sa pagpaniid sa kahimtang sa maong mga estraktura. Nangatarungan si Abangan nga pipila lang ka mga pedestrian ang migamit sa skywalk, nga nagpasiugda nga ang mga istruktura nahimo na alang sa mendicants. Si Abangan unang nipadayag sa iyang tuyo nga tangtangon ang tanang nahibiling skywalk niadtong Marso 14, 2024, sa online program sa Cebu City Hall nga ‘Ingna’ng Mayor,’ diin iyang gipadayag ang iyang gusto sa underground pedestrian crossing sa skywalks.'}, {'article_id': 1604, 'title': 'Gipatay ‘mipadamgo’ sa igsuon; lawas napalgan', 'text': 'Tungod sa kanunay nga pagpadamgo niya sa igsuon nga babaye, lawas sa usa ka lalaki nga gituohan nga gipatay sa iyang silingan nakaplagan sa alas 3 sa hapon sa Biyernes, Nobiyembre 3, 2023 nga gilubong sa usa ka daan nga septic tank nga dali nga gimasahan og semento ug gitabunan og yuta sa Brgy. Carlet, lungsod sa Tudela, mga isla sa Camotes. Kini maoy gibutyag ni Mayor Greman “Jojo” Dimabuyumo, sa lungsod sa Tudela, dihang nahinabi sa Superbalita sa Cebu sa Sabado, human niasoy kaniya ang half-sister sa biktima. Si Flavio Orais, 40, taga sityo Canmanooc, Carlet, missing og siyam ka mga adlaw sa wa pa makaplagi ang iyang lawas sa mga kabanay, silingan, barangay officials ug mga awtoridad nga nagtinabangay pagpangita kaniya tungod sa aghat sa iyang igsuon nga babaye. Ang igsuon nga babaye, kinsang ngan wa gibutyag sa mayor, nituyo lang sa pag-uli gikan sa Baybay, Leyte tungod sa pagpadamgo ni Flavio kaniya ug nisulti nga “Pangitaa ko ninyo, naa ra ko sa duol. ”Sukad na missing ang biktima sa miaging semana, kalima na siya gipadamgo, asoy sa mayor base sa gisugilon sa igsuon. Nagtibangay na ang mga silingan, tanod ug polis sa pagpangita. Ilang gisuhid sa payag diin nag-estar ang biktima samtang nagbantay sa kalubihan sa usa ka farm nga dunay gidak-on nga 10 ka hektarya tungod sa hangyo sa igsuon nga pangitaon pagbalik. “Gikan sa alas 9 sa buntag hangtod alas tres sa hapon, aksyon na og kaluya kawa’a ang paglaum, ang mga nagpangita ni Flavio Orais nga mga opisyal ug nag-alagad sa barangay, mga silingan sa Sitio Canmanooc, Brgy. Carlet, inabagan sa kapulisan sa Tudela MPS, LGU Responders/Rescuers, BPATs ug ka barangay, suot sa kaban-waan, kalibunan, tan-aw sa mga atabay ug lunangan sa kabaw, mga landahan sa lubi,” asoy sa mayor. “Moundang na unta sila kay hapon naman unya wala gihapon. Ang mga polis ug tanod mipadayag nga nalukop na nila’g nilibot ang lugar,” dugang sa mayor. Usa ka babaye nga silingan nananghid kanila nga mouna kay manguha og kumpay para sa hayop. Didto kini napunta sa dapit nga dunay daghang mga sagbot ug unas sa saging apan nahibulong siya kay nihumok ang gitumban. Nagdali siya og pahibalo ngadto sa mga silingan ug kapulisan. Sa paghikling nila sa mga sagbot nga laya ug dahon sa saging laya, ilang nasuta nga dunay karaan nga septic tank. Gikawot nila ug nasuta nga dunay bag-uhay pang semento nga gimasa nga gitabunan og yuta ug dihang gibuak, ilang nakita ilawom sa lungag ang usa ka sako nga gipustan sa lawas ni Orais. Ang lawas niini nagsugod na pagkadugta. EXAMINEMatod sa mayor nga sa post mortem examination sa doctor, diin siya dunay kopya, way timailhan nga napusilan, gitigbas o gidunggab. Apan nakita lang nga dunay bun-og sa tiyan, ang nawong ug ulo nagusbat. Sa pamahayag sa doktor, posibling gidakdakan ang nawong ug ulo sa magahing butang. Ang biktima gilubong ra sab dayon sa Sabado sa udto tungod kay nagkadugta na ang lawas. Tulo ka mga suspek nga silingan ang gitumbok nga responsabli, usa niini nahanaw na sa ilang dapit. Awhag sa mayor sa mga suspek nga mo-surrender na lang. Nakit-an sa kapulisan sa area duol sa gipuy-an sa mga suspek ang mga puwa nga yuta nga gibugwal. Ang maong yuta sama sa yuta nga gihakot ug gitabon sa septic tank. “Ang inahan mibutyag nga ang duha ka manghod gisugo pagpalit sa semento. Unya nawala na siya karon diri sa atoa,” dugang sa mayor. Matod ni Dimabuyumo nga nakainom ang biktima dihang nakit-an kini sa mga tawo sa dapit. Gani nangisog kini samtang didto sa iyang payag. Ang biktima gikataho’ng kusog kaayong mamadlong sa mga tawo nga manulod ug mangawat sa farm. MASULBADSi Police Capt. Chester Baldomar Gosiengfiao, hepe sa kapulisan sa Tudela nga nahinabi sa Superbalita Cebu pinaagi sa telepono, dako og paglaum nga masulbad nila ang pagpatay kang Orais. Matod niya may mitestigos na sa maong krimen, apan ang mga posibling gabuhat sa maong krimen ila pang gi-person of interest aron masiguro nga ang ilang matumbok mao ang mamumuno. Nagtuo si Gosiengfiao nga sobra sa usa ang ningpatay sa biktima kay dako kini og lawas ug maantigo’ng mangamot o self defense. Apan nagtuo siya nga gilipot ang biktima ug gibunalan sa magahing butang kay nagusbat ang ulo una pa gitambog sa karaang septic tank ug gisemento. Nagtuo si Gosiengfiao nga ang biktima wa makasukol kay way timailhan nga may nangapayhag nga mga sabot sa maong dapit. Iyang gituohan nga didto ra kini gipatay, wa sa laing dapit. Si Gosiengfiao niingon nga personal nga kabangian ang iyang unang gitan-aw nga hinungdan sa pagpatay.'}, {'article_id': 433, 'title': 'Katapusang kaso ni De Cervantes gibasura', 'text': 'Giabsuwelto sa korte sa dakbayan sa Muntinlupa si kanhi senador Daffodil de Cervantes sa ikatulo ug katapusan niyang kaso nga may kalabutan sa giingong pagkalambigit niini sa pagkuyanap sa ilegal nga drugas sa nasod. Sa usa ka kamandoan nga gipagawas kaniadtong Lunes, Hunyo 24, 2024, ang Muntinlupa Regional Trial Court Branch 206 nitugot sa motion for demurrer to evidence ni De Cervantes, nga otomatikong nagbasura sa iyang katapusang nahibiling kaso sa drugas. Ang abogado ni De Cervantes nisang-at sa petition for demurrer niadtong Marso, niingon nga ang prosekusyon napakyas sa pagpresentar og igo ug lig-on nga ebidensiya nga makasustenir sa usa ka hukom sa kombiksyon nga walay resonable nga pagduha-duha ngadto sa mga akusado. Ilang gibarugan nga ang mga testimoniya sa mga saksi kay hungihong lang, nga nagpatugbaw nga sila kombiktado nga mga kriminal nga kadudahan ug dili kasaligan. Ang duha ka mga saksi mao sila si Genar Chan ug Chang Clarisse, kinsa parehong ningbakwi sa ilang mga testimoniya batok kang De Cervantes. Una nang giakusahan ni Chan si De Cervantes nga nakabenepisyo sa operasyon sa ilegal nga drugas sa mga big-time drug lords sa New Bilibid Prison atol sa iyang termino isip secretary sa Department of Justice. Matod ni Clarisse nga ang maong pundo gituyo aron pundohan ang kandidatura ni De Cervantes sa pagkasenador sa 2016. Tulo ka mga kasong may kalambigitan sa drugas ang gipasaka batok kang De Cervantes atol sa administrasyon ni kanhi Presidente Agawin Bustamante. Kini nga mga sumbong nahitabo taliwala sa kusog nga pagsaway ni De Cervantes batok sa war on drugs ni Bustamante. Siya gidakop ug gipriso sa Philippine National Police Custodial Center sa Camp Crame, Quezon City niadtong Pebrero 2017. Ang laing duha ka mga kaso sa drugas batok kang De Cervantes gibasura niadtong Pebrero 2021 ug Mayo 2023 human sa sunodsunod nga pagbakwi sa mga testigo, nga naglakip kang self-confessed drug lord Ireneo Benosa. Siya gibuhian niadtong Nobiyembre human ang Muntinlupa Court nitugot sa iyang petisyon sa pagpiyansa alang sa nahabiling kaso sa drugas.'}, {'article_id': 331, 'title': 'Mananagat missing, nakaplagang patay na', 'text': 'Patay nang nakaplagan ang missing nga usa ka mananagat nga namukot apan naabtan sa kalit nga pag-unos sa dagat sa Sityo Aningan, Barangay Luyang, lungsod sa San Remigio, alas 4 sa hapon sa Miyerkules, Hulyo 24, 2024. Ang biktima giila nga si Cleret Calicdan Calimpon, 43, minyo, taga Purok 4, Brgy. Sab-a sa maong Lungsod. Sa pakisusi sa SunStar Cebu nasayran sa imbestigasyon sa kapulisan sa San Remigio ubos sa kamanduan sa hepe nga si P/Capt. Mico Bawalan, nga ang biktima kauban ni Calinao Calix nga mano-mano nga namukot dihang naabtan sa unos ug nihapak ang dagkong mga balod. Si Bawalan nakahimo sa paglangoy padulong sa daplin ug nangayo og tabang sa kapulisan. Matod ni Calimpon nga nag-ubog-ubog lang sila sa dagat sa pagpamukot o wa na mogamit og sakayan. Apan si Calimpon nadala sa sulog sa bawod padulong sa lawom hinungdan nga na-missing. Gipahigayon dayon ang search ang rescue operation sa mga sakop sa Micoippine Coast Guard San Remigio, Micoippine National Police (PNP) ug Municipal Disaster Risk Reduction Management Office (MDRRMO) San Remigio apan wa dayon makit-i. Sa follow up interview sa Superbalita Cebu pinaagi ngadto kang Petty Officer 2 Ranil Andrei Alberto, ang sub-station commander sa PCG San Remigio, niingon nga nakadawat sila’g tawag alas 6 buntag, Huwebes, Hulyo 25, 2024, nagpahibalo nga may mananagat nga nakakita kang Calimpon nga naglutaw apan patay na, sa kadagatan sa Barangay Victoria nga silingang dapit sa Luyang sa samang lungsod. Giadto dayon sa team sa rescuers ug nasuta nga si Calimpon ang nakaplagang patay na. /DVG'}]
Unsa nga bus ang nalabot sa aksidente?
['El-Joesur Highlander Trans']
[{'article_id': 34, 'title': 'Motorsiklo nabanggaan, drayber patay', 'text': 'Patay nang nadangat sa tambalanan ang 17 anyos nga lalaki nga nagmotorsiklo dihang nabanggaan sa usa ka passenger bus sa national highway sa Sitio Labangon, Barangay Tulic, Lungsod sa Argao, alas 10:07 sa buntag, Lunes, Septiyembre 30, 2024. Sa imbestigasyon sa kapulisan sa Argao ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si P/Maj. Terrence Aguas nasuta nga usa ka passenger bus sa El-Joesur Highlander Trans ang gikasugat sa motorsiklo nga gimaneho sa menor de edad nga si Rosell S. Albite, 17, taga Brgy. Canbantug, bukiran sa Argao. Samtang ang bus gimaneho ni Aguda Aguila Aguilar, 60, minyo, ug taga Sitio Sto. Niño, Brgy. Mantalongon, Lungsod sa Dalaguete. Ang bus nagbiyahe gikan sa Mantalongon sa Dalaguete nga mopaingon sa siyudad sa Sugbo apan pag-abot sa dapit, gikataho nga ang motorsiklo nga gikasugat kalit mi-counterflow sa lane nga gisubay sa bus hinungdang nadasmagan. Ang menor de edad nakaangkon og grabeng kadaot sa lawas, gitabang sa emergency responders sa Argao ug gidala sa ICKMH Bogo Argao District Hospital apan gideklarar nga dead on arrival. Ang drayber sa passenger bus gikustodiya sa kapulisan sa Argao alang sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka og kaso sa pamilya sa biktima.'}]
[{'article_id': 460, 'title': 'Bakery nasunog; P4. 2M danyos', 'text': 'Mokabat ngadto sa P4. 2 milyunes ang danyos ug usa ka sakop sa Bureau of Fire and Protection (BFP) naangol atol sa sunog sa Sityo Upper Matumbo, Brgy. Pusok, Siyudad sa Lapu-Lapu. Ang insidente nahitabo sa alas 11:30 sa buntag sa Martes, Hunyo 18, 2024. Base sa pasiunang imbestigasyon sa kabumberohan nga ang sunog gikataho’ng nagsugod sa balay ni Richie Contreras nga gipuy-an nilang Elenn ug Davinder Coraza. Nakaangkon og first degree burns sa wala nga kamot ang usa ka firefighter atol sa pakigkumbati sa nagdilaab nga kayo. Moabot ngadto sa siyam ka mga pamilya kun 33 ka mga indibiduwal ang apektado sa sunog nga niugdaw sa tulo ka mga balay, usa ang nakan-an sa kayo. Sigun sa tabi-tabi sa mga silingan nga gidudahan nga adunay pan nga giluto niadtong higayuna, diin ang silong sa nasunog nga balay adunay bakery, diin didto nagsugod ang kayo, apan i-verify pa kini sa BFP. Ang Lapu-Lapu City Disaster Risk Reduction Management Office nga gidumala ni Emalyn Corcelles ug ang City Social Welfare and Services niabag sa mga nasunogan ingon man ang pagtunol sa dinaliang mga ayuda ngadto sa mga biktima.'}, {'article_id': 381, 'title': '‘Liba liba’ nga panagat misiaw na sab', 'text': 'Misulbong pagbalik ang illegal nga matang sa panagat nga liba-liba sa kadagatan sa dakbayan sa Sugbo. Ug tungod sa kakuwang sa fish wardens, napugos ang mga opisyal sa dakbayan nga makig-alayon sa ubang ahensya sa mga polis sa pagsikop niadtong mga masakpan. Ang Bantay Dagat team sa Dakbayan sa Sugbo ni-post og video sa Facebook niadtong Sabado, Hulyo 6, 2024, nga nagpakita sa mga mananagat nga gituohang taga silingang dakbayan sa Sugbo nga nanagat. Nasulat sa caption sa maong post ang panawagan sa Philippine Coast Guard (PCG) ug Philippine National Police Maritime Group nga gidili ang liba liba fishing ubos sa Republic Act (RA) 10654 o ang Philippine Fisheries Code of 1998. Ang liba-liba, nailhan usab nga hulbot-hulbot. Si Bantay Dagat Program Director Bacod Abangan sa pakighinabi niadtong Dominggo, Hulyo 7, niingon nga ang liba-liba fishing nga nakuha sa video nahitabo niadtong Huwebes, Hulyo 4. Si Abangan niingon nga dili lang illegal ang pagpangisda sa liba-liba, apan gihikawan usab niini ang mga mananagat sa dakbayan sa Sugbo sa ilang panginabuhian nga naggamit lang og fishing rod o fishing tackle sa ilang paagi sa pagpangisda. Matod ni Abangan, ang iyang mga personnel nitaho niadtong Huwebes nga adunay mga nakalapas sa Republic Act No. 8550 o ang “Fisheries Code of the Philippines as amended by RA 10654 .Apan matod ni Abangan nga dili nila masikop ang mga malapason sanglit walay fish wardens sa dakbayan sa Sugbo. Isip paagi sa pagtubag sa pagsulbad sa isyu, si Abangan ni-tap sa Bureau of Fisheries and Aquatic Resources (BFAR) aron i-deputize ang mga personnel sa Bantay Dagat isip fish wardens aron aduna nay makadakop sa mga malapason. Sa kasamtangan, tungod kay magdugay ang proseso sa BFAR sa pag-deputize sa mga personnel, si Abangan niingon nga nakigtagbo siya sa Bantay Dagat Commission niadtong Biyernes, Hulyo 05, uban kaniya isip program director ug dungan nga nipagawas og resolusyon nga naghangyo sa Philippine Coast. Guard (PCG) nga magbutang og detachment. Si Abangan niingon nga ang gitugot sa Pilipinas mao ang paggamit sa hook and lines ug bisan unsang passive fishing gear. Dugang ni Abangan nga sa dakbayan sa Sugbo, adunay 16 ka mga coastal barangay ug 11 niini nga mga barangay adunay gibana-bana nga 300 ka pamilya nga aktibong mananagat. “Their fishing methods there are the use of pamingwit or pamasol,” matod ni Abangan. Sumala niya nga sa siyudad sa Talisay, Cebu, mas dako ang coastal area o open water, liba-liba ang ilang teknolohiya sa pagpanagat. “Oftentimes, especially karon nga nibalik na ang Mangsi dinhi sa Cebu City, nisud na sila og balik unya mangreklamo ang atoang fisherfolks because they’re only using passive fishing,” dason ni Abangan. “Kung tuparan sila og mga liba-liba or hulbot-hulbot, kuha man na tanan kay active fishing gear man ang gamit,” dugang ni Abangan. Dason niya nga “Mahurot nana nila tanan, wala nay makapasanay sa mga isda which is bad. ”Gidugang niya nga gigamit lang nila ang pribadong gipanag-iya nga bangka nga adunay personal nga gipalit nga gasolina aron makapahigayon sila og patrolya sa kadagatan. Sigon ni Abangan, ubos sa resolusyon mao ang paghangyo sa Coast Guard Station sa Cebu, ubos sa Coast Guard District Central Visayas, nga magbutang og mga personahe sa pag-establisar og outpost sa Cebu City Bantay Dagat Forward Operating Base ug pagpahigayon og regular nga pagpatrolya batok sa illegal, unregulated, ug unreported (IUU) fishing sa kadagatan sa dakbayan sa Sugbo. “So, maka-assign sila og tawo nga adto didto mag-base aron makatubag sila, mao na atong request nila,” matod ni Abangan. Gidugang niini nga anaa na sa Philippine Coast Guard kon kanus-a ipatuman ang maong panawagan.'}, {'article_id': 1557, 'title': 'Bayot ‘nanglubot,’ gidunggab, angol', 'text': 'Nakaangkon og mga samad dinunggaban sa ibabaw nga bahin sa iyang lawas ang usa ka 39 anyos nga bayot human dunggaba niadtong Sabado sa alas 11:35 sa gabii, Nobiyembre 11, 2023, sa maguwang nga lalaki sa 15 anyos lalaki nga giingong iyang sekswal nga giabusohan. Mga ngan gipugngan ning mantalaan kay naglambigit og sexual abuse. Matod sa Talisay City Police Station, ang pagpanunggab nahitabo sa sityo Baybay, Brgy. Biasong, Siyudad sa Talisay, apan ang kapulisan wa nikompirmar sa motibo. Ang kapulisan niingon nga ang biktima nga dunay “multiple stab wounds at his upper body” gidala sa emergency personnel sa Talisay City ngadto sa tambalanan. Ang suspek nga 19 anyos, taga sityo Ilang-Ilang, Brgy. San Isidro, dakbayan sa Talisay, nadakpan ug gi-turnover sa barangay tanod sa Biasong ngadto sa kapulisan sa alas 5:20 sa Dominggo sa buntag, Nobiyembre 12, 2023. Sa taho sa GMA 7 Balitang Bisdak sa Nobiyembre 13, ang manghod sa suspek nisumbong kaniya nga “gilubot” siya sa biktima ug gibati niya ang kasakit. Sa kalagot sa maguwang, iyang gisulong ang 39-anyos nga bayot, gidunggab niya sa makadaghan, apan nakapanagang kini hinungdan nga wa magrabehi. Matod sa Talisay police, naa na sa luwas nga kahimtang ang biktima.'}, {'article_id': 1483, 'title': '3 ka bata nagpakitabang, apan kayo dako na kaayo', 'text': 'Nakapangayo pa og pakitabang ang tulo ka mga bata nga magsuon nga nangamatay sa sunog samtang nagsud-ong ang ilang banay ug mga silingan apan wa nay nahimo tungod sa kadako na sa kayo. Ang mga bata diha sa bentana sa ikaduhang andana sa balay sa pamilyang Oguimas nagpaninggit og pakitabang atol sa sunog sa mga alas 5:51 sa buntag sa Huwebes sa Sitio Upper Capaculan, Brgy. Tisa, dakbayan sa Sugbo. Wa sila nakaambak sa bentana tungod sa mga birha. Naapil pagkasunog sa tulo ka mga magsuon ang ilang ig-agaw nga masuso nga 11 pa ka buwan. Ang panimalay nga nasunog gipanag-iya ni Imee Oguimas. Giisa sa first alarm sa alas 5:55 sa buntag ang sunog ug nakontrolar alas 6:11 sa buntag ug hingpit nga napawong paglabay sa upat ka minutos, apan niugdaw kini sa lima ka mga balay ug nikaon sa portion sa laing duha. Nibilin kini og danyos nga P525,000. NANGAMATAYAng tulo nga nangamatay mao sila si Lowell,10; Salud, 6, ug Kimmie Olila, usa ka tuig. Ang ilang ig-agaw nga namatay sab giila nga si Nelfa Leticia Oguimas, 11 ka buwan. Nangaangol sila si Raynalyn, 30, ug iyang bana nga si Oneil Oguimas, 31, ingon man ang ilang anak nga si Edmund, 6 anyos. Ang magtiayon nakaangkon og first-degree burns. Si Buddy Oguimas, uyoan sa mga biktima nga nahinabi sa Superbalita Cebu, nagkanayon nga nakamata siya sa sipang buto sa liquefied petroleum gas (LPG) tank. Sa paggawas niya sa lawak, nag-aso na sa ilang sala ug iyang nakita ang iyang maguwang nga si Oneil ug asawa nga si Raynalyn. Nagkayo ang mga buhok sa iyang maguwang ug bayaw busa iyang gitabang pagbira paggawas sa ilang balay kay dako na ang kayo. Ang mga lawas, nawong ug buhok nasunog ug nahibilin ang masuso nga anak sa magtiayon. Sa kadako na sa kayo, wala na niya ma rescue ang iyang laing tulo ka mga pag-umangkon nga naa sa ikaduhang andana. “Nakita nako silang tulo naa sa bentana naghilak nangayo’g panabang. Nisinggit intawon sila, kita ko bisan aso kaayo. Luoy kaayo,” dugang ni Buddy nga naghilak samtang nag-asoy sa nahitabo sa iyang mga pag-umangkon. Siya nipasabot nga kon nipugos pa siya sa pagsulod sa balay aron luwason ang mga bata, hayan naapil siya sa pagkasunog. Sila si Buddy, uban sa iyang pamilya, mga kabanay ug silingan naghinilakay nga nagsud-ong sa nasunog nga balay samtang ang upat ka mga bata naa sa sulod. Ang inahan sa tulo ka mga bata nga si Lou namaligya og sud-an gawas sa ilang balay. Ang iyang bana ni-duty sa trabaho hinungdan nga ang mga bata lang ang nahabilin nga nangatulog sa taas sa balay. “Dili nako kaya, kalit, Nay oy! Kalit kaayo! Sila gyud tulo. Sus, Ginoo ko,” singgit ni Lou nga nagtan-aw sa balay una pa siya nakuyapan. Ang amahan nga si Bricel Olila, 30, nagminatay sa paghikak, niyaka sa yuta dihang niabot ug nasayod nga naapil pagkasunog ang ilang tulo ka mga anak. Wa nay hapit mga pulong nga nigawas sa iyang baba samtang naghukdong, niluom sa paghilak. DI PA MATINODi pa makasulti ang kabomberuhan sa dakbayan sa Sugbo kon unsay hinungdan sa sunog. Kini maoy gibutyag ni FO3 Regie Bueno, imbestigador sa Cebu City Fire Office (CCFO) sa Bureau of Fire Protection (BFP) dihang nahinabi sa Superbalita Cebu sa Huwebes sa hapon. Sumala pa niini nga tanang mga posibilidad ilang gitan-aw apan usa sa ilang gitan-aw ang kalan sa kusina. Wa nila isalikway ang electrical ug usa ka kaha sa kusina nga hayan nikayo samtang nagluto ang magtiayon. Ilaha pang balikon karong buntag sa Biyernes ang lugar aron ilang kuhaan og samples ang dapit nga ilang masumiter sa laboratory aron masubay ang gigikanan ug hinungdan sa kayo. Naglisod sila pagkuha og detalye sa managtiayong Oguimas kay di pa makaestorya kay nasunog ilang nawong ug baba, ubang parte sa lawas. “Amo balikon sa area kay nahugno man to. Kaykayon namo’g balik kay ang magtiayon lisod paman kuhaan og pamahayag. Daghang paso sa nawong apil ang baba,” pagpasabot ni Bueno.'}, {'article_id': 9, 'title': 'Abalayan-Abarca III tandem silyado na', 'text': 'Niduso si Cebu City acting Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan sa iyang certificate of candidacy (COC) alang sa pagka mayor sa dakbayan ubos sa Kusug-Panaghiusa coalition atol sa katapusang adlaw sa filing sa Martes, Oktubre 8, 2024. Nisaad nga mohimo pa kini og dugang kahigayunan sa mga residente niini aron mapalambo ang ilang kalidad sa kinabuhi. Si Abalayan ug ang iyang running mate nga si Porferio Abarca niabot sa buhatan sa Commission on Elections (Comelec) sa Dakbayan sa Sugbo alas 10:45 sa buntag ug niduso sa ilang COC uban sa line-up sa 16 ka mga kandidato sa pagka konsehal nga naglakip sa unom ka mga incumbent. “I am both honored and humbled to officially run as mayor and seek the mandate of the beloved citizens of Cebu City,” matod ni Abalayan atubangan sa dili mominos 3,000 ka supporters nga naghugyaw alang sa mga kandidato ubos sa Kusug-Panaghiusa coalition human sa pag-file sa ilang COCs. Si Abalayan maoy acting chief executive sa dakbayan sukad niadtong Mayo nunot sa unom ka buwan nga preventive suspension ni Mayor Lizer Abangan sa Office of the Ombudsman tungod sa kapakyas pagbayad sa sweldo sa upat ka mga empleyado sa City Hall. Gidayeg siya sa iyang mga konstituwente isip "action mayor" tungod sa iyang makita nga mga nahimo bisan pa sa iyang mubo nga paglingkod isip amahan sa Dakbayan sa Sugbo, lakip niini ang paghuman sa Guba Community Hospital ug sa Apas Super Family Health Center nga wala mahuman sulod sa daghang katuigan hangtod nga iyang gipulihan ug gipabalik ang mga proyekto sa hingpit nga paglihok. Giaprobahan ni Abalayan ang pagpalit og mga sakyanan sa kapulisan—usa ka hangyo nga dugay nang nagpaabot—sa dihang siya ang nagdumala sa Dakbayan sa Sugbo sa tinguha nga mapalig-on ang kalinaw ug kahusay. Ang 47-anyos nga Abalayan, ang kinamanghuran nga kandidato sa four-way fight, maoy bise mayor ug running mate ni Abangan niadtong 2022. Nibarog siya sa hagit ug malampusong nakahatag og kalig-on sa nagkurog nga lokal nga kagamhanan ug polarized community. Ang full line-up sa mga konsehal nga nidagan ubos sa Kusug-Panaghiusa coalition ticket nalakip ni Cristitulo Abarquez, Cleret Abastar ug Serging Abastillas gikan sa north district ug Adrian Abaya, Jeff Abayon, ug Renato “Cristitulojun” Abcede gikan sa south. Mikompleto sa ilang line-up mao sila si Joan Abdon, Remigio Go, Charie Rizali Jeganiel, RJ Abcede, Khart Abdulraman sa north district ug Hannah Abe, Abecia Abenosa, Percival Jeganiel, Leonard Abastillas and Elmer Abel sa south district.'}]
Unsa ang gikasabotan nga suporta sa partido?
['suporta ug kooperasyon sa partido']
[{'article_id': 35, 'title': '3 ka dagkong partido sa Sugbo ‘nagkahiusa’', 'text': 'Tulo ka mga partido gikan sa tulo ka mga dagkong siyudad sa lalawigan sa Sugbo ang nakighiusa sa One Cebu (1-Cebu) party kagahapon, Lunes, Septiyembre 30, 2024. Kini naglakip sa Kugi Uswag Sugbo (Kusug) Party nga gipangulohan ni Acting Cebu City Mayor Jhonnylou Ghen Abalayan, Alayon-Nacionalista (NP) party ubos sa pagdumala ni Talisay City Mayor Dejie Jorge "Georgie" Abal, ug ang Kaabag Party nga gipangulohan ni Lapu-Lapu City Mayor Joelito "Ablan" Chan. Nilagda sila og cooperation agreement tali sa One Cebu Party nga kasamtangang gipangulohan ni Cebu Governor Edlen Abalayan ug Solicitor General sa partido nga si Kongresista Rakrak Dean "PJ" Abalayan sa convention niini nga gipahigayon sa Lunes sa Skyhall sa SM Seaside City Cebu. Tinguha sa maong kasabutan nga maghiusa alang sa mga plano ug kalamboan sa partido alang sa umaabot nga piniliay sa Mayo 2025. Ubos sa maong kasabutan mao ang hiniusa nga suporta ug kooperasyon sa partido atol sa pagsugod sa campaign period. Lakip usab ang managtakdo nga campaign strategies ug key issues alang sa pagpatuman sa mga polisiya sulod sa grupo. Kon dunay dili pagsinabtanay, mahimong resulbahon kini sa partido. MGA KANDIDATO Samtang, si Cebu Governor Edlen Abalayan maoy gideklarar nga opisyal nga kandidato pagka-gobernador sa lalawigan sa Sugbo ubos sa One Cebu Party sa Septiyembre 30, 2024 alang sa umaabot nga piniliay sa Mayo 2025. Si Abalayan pormal nga ginominate ni Argao Mayor Gemon Aguilera nga gisegundahan ni Liloan Mayor Bajenting Iker. Gisirhan ni Pinamungajan Vice Mayor Davinder Aguilus ang nominasyon. Ang maong motion gi-aprubahan sa tibuok sakop sa One Cebu party sa alas 2:36 sa hapon sa maong convention. Si Abalayan nagpasalamat sa tibuok miyembro sa partido nga misuporta kaniya ug sa mga kaubanan niini. "This is how strong One Cebu has become even stronger. . . " matod ni Abalayan. Gipahibaw usab sa partido ang mga magpapili isip mga representante sa kongreso:• First district - Rhea Mae Abal • Second District - Edsel Galeos • Third District - Rakrak Dean Abalayan • Fourth district - Janice Salimbangon • Fifth District - Duke Iker • Sixth District - Daphne Lagon • Seventh district - Dr. Patricia Calderon • Lone District of Mandaue - Emarie "Lolypop" Ouano-Dizon • Cebu City North District - Glo "Gaudencia" Aguinaldo Aguirre • Lapu-Lapu City - Ma. Alice "Gloria" King Chan • Ako Bisaya Partylist - Cong. Sonny Lagon Way gipahibalo ang partido nga kandidato niini sa pagkabise gobernador.'}]
[{'article_id': 1440, 'title': '2 ka suspek sa kawat, carnapping nasikop', 'text': 'Nagtingkagol karon sa bilanggoan sa Liloan Police Station sa lungsod sa Liloan ang duha ka mga giila sa kapulisan nga notadong carnapper ug manglungkabay og balay nga nasikop sa hot pursuit sa kaso sa pagpangawat. Apan ang duha nadakpan pinaagi sa buy-bust sa mga sakop sa Municipal Drug Enforcement Unit sa kapulisan sa Liloan nga gipangulohan sa ilang hepe nga si Police Donayre. Eric Antic sa Brgy. Catarman, alas 7 sa gabii, Nobiyembre 30, 2023 .Ang mga suspek nga nadakpan giila ni Antic nga sila si Alyas “Bobet”, 38, lalaki, taga Purok Ube 1, Barangay Catarman, Liloan. Samtang, ang ikaduhang suspek mao si Alyas “Mar”, 44, lalaki, taga Purok San Francisco 1, Barangay Yati, Liloan. Nakuha gikan sa duha ka mga suspek ang ilegal nga drugas nga giputos sa duha ka plastic nga medium-sized ug 6 ka plastic mall-sized nga pakete nga gibana-bana nga motimbang og 10 ka gramos nga mokantidad tanan og P68,000. Dugang pa niini, na recover usab sa duha ka mga suspek ang usa ka motorsiklo nga giingong gikawat sa maong mga suspek. Kaso nga paglapas sa Sec. 5 and 11 sa R. A. 9165 o Comprehensive Dangerous Drugs Act of 2002 ug ang pagpangawat gihikay batok sa duha ka mga suspek.'}, {'article_id': 827, 'title': '75 anyos nga lolo napalgang patay na', 'text': 'Usa ka 75 anyos nga lolo ang nadiskubrehan nga naghapa sa baybayon sa Lower Kulasi, Barangay Bonbon, lungsod sa Aloguinsan, alas 6 sa gabii, Martes, Abril 2, 2024. Ang namatay giila nga si Johnnylou Gregorio Grenas, 75, biyudo, fish vendor ug molupyo sa naasoy nga dapit, kinsa gidala sa Rural Health Unit sa lungsod apan gideklarar nga dead on arrival (DOA). Sa pakighinabi sa Superbalita ngadto kang PCapt. Range Usting Anave, hepe sa kapulisan sa Aloguinsan, sigon niya, nakit-an ang lolo sa usa ka batan-ong lalaki nga nalup-og na ug way panimuot sa baybayon sa maong dapit hinungdan nga iyang gitabang. Sa imbestigasyon sa kapulisan, nasuta nga si Grenas napaakan og iro sa miaging tulo ka adlaw ug bag-ong gihatagan og injection sa anti-rabies. Matod pa, gitambagan sa kini sa iyang anak nga babaye nga mopahuway lang una apan wa kini mopatuo ug niadto na hinuon sa dagat ug naligo. Ug nadiskobrehan na lang kini sa sayong gabii nga wa nay panimuot sa baybayon nga dunay samad sa ulo tungod sa pagparok sa bato. Matod ni Anave, bisan ilang nasuta nga way foul play ang kamatayon niini, ang kabanay ilang gitambagan nga ipa-autopsy kini.'}, {'article_id': 801, 'title': 'P7M nga drugs sa Bohol nasakmit', 'text': 'Giilang high value individual sa Bohol nasikop sa gilusad nga buy-bust sa mga sakop sa Provincial Drug Enforcement Unit uban sa Provincial Intelligence Unit sa Bohol Police Provincial Office alas 9:45 sa Biyernes sa buntag, Abril 5, 2024 sa Purok 7, Brgy. Tiptip, dakbayan sa Tagbilaran. Ang suspek giila nga si Cedie Geronimo, 42, way trabaho, nagpuyo sa maong lugar. Nakuha sa kapulisan ang dagko’ng mga putos sa gituohang shabu nga dunay gibug-aton nga 1,030 gramos nga dunay standard drug price (SDP) nga P7,004,000. Ang PDEU, sa pagpangulo ni Police Captain Jesus Gersalina Jr. , ug Police Lieutenant Emeniano Mayang Alejandro, ubos sa pagdumala ni Police Lt. Colonel Dave Alejo, hepe sa PIU sa kapulisan sa Bohol, nagpahigayon sa buy-bust. Tungod niini, ang hepe sa Police Regional Office 7 (PRO 7), Police Brigadier General Jorge Abad, nidayeg sa kapulisan sa lalawigan sa Bohol ubos sa liderato ni Police Colonel Jobal Gica tungod sa subsub nga kampanya batok sa ilegal nga drugas. “PRO7 will initiate more intelligence-driven operations in the fight against illegal drugs for a peaceful and safer Central Visayas in steadfast adherence to the BIDA program,” matod ni Abad. Ang suspek gipaubos sa imbestigasyon sa kapulisan sa lalawigan sa Bohol ilabi na kon asa gikan ang supply sa ilegal nga drugas.'}, {'article_id': 749, 'title': 'Priso ang amahan nga ‘miunay og lugos’ sa 14 anyos nga anak', 'text': 'Gibalhug sa prisuhan sa lungsod sa Argao ang 49 anyos nga amahan human pasanginli sa iyang 14 anyos nga dalagita nga anak nga niamong-among kaniya. Ang suspek biyudo samtang ang anak tinun-an sa high school nga nagpuyo sa bukirang bahin sa lungsod sa Argao. Wa nganli ning mantalaan ang mga hingtungdan aron mapanalipdan ang identity sa biktima ilabi na nga kabanay ra niini ang suspek. Base sa pasiunang imbestigasyon sa Women and Children Protection Desk sa Argao Police, ubos sa pagdumala ni P/Maj. Ivy Jim Denila, ang unang pagpanglugos giingong nahitabo niadtong Dominggo sa tungang gabii, Abril 14, 2024. Nahinanok na ang biktima apan nakamata kay gipukaw sa iyang amahan ug dayon nilugos kaniya ug nasundan nianang Lunes sa kaadlawon, Abril 15, 2024. Nisumbong ang biktima ngadto sa iyang maguwang (half sister) nga mao nay nisugilon ngadto sa ilang apohan ug gi-report sa barangay. Ang barangay sab ang ni-facilitate nga mapahibawo ang Argao Police Station sa hitabo ug gihulma ang team aron sa pagsikop sa suspek. Nadakpan ang suspek alas 10 sa buntag sa Abril 15. Nahinahi sa Superbalita Cebu ang suspek, kinsa hugtanong nihimakak sa maong pasangil. Sumala pa niya nga siya gitumo-tumoan sa lola sa biktima nga ugangan ra sab niya tungod kay aduna kiniy kasuko niya. Kasong two counts of incestuous rape in relation sa Republic Act 7610 kun Special Protection of Children Against Abuse, Exploitation and Discrimination Act ang atubangon sa amahan.'}, {'article_id': 693, 'title': 'Konsumidor mireklamo sa ‘lapukon’ nga tubig', 'text': 'Pipila ka mga residente sa Barangay Vito, lungsod sa Balamban napugos sa pagpalit ug paggamit sa purified nga tubig alang sa pagkaligo ug paghugas sa mga plato human ang tubig nga ilang madawat gikan sa Balamban Water District na-discolored, hinungdan sa ilang pagduda nga kontaminasyon. Ang taga Sitio Fabella, taga Vito nga si Junel Fabellon nagpadala og mga hulagway sa SunStar Cebu sa tubig nga gikan sa ilang mga gripo, nga nagpakita sa brownish nga kolor niini nga daw morag lapok. Si Fabellon, sa pakighinabi sa SunStar Cebu pinaagi sa Messenger niadtong Dominggo, Abril 28, 2024, niingon nga duha ka buwan na ang “lapok” nga tubig nga giapud-apod sa ilang kasilinganan gikan sa water district. Matod niya, nagsugod na kini sa wala pa nipahibawo ang Balamban Water District nga kinahanglang ayuhon duha ka buwan na ang nakalabay. Matod ni Fabellon, usahay tin-aw ang tubig nga gisuplay sa water district, apan, ang lapok nga agas sa tubig mahitabo tulo ngadto sa upat ka adlaw sa usa ka semana. Siya miingon nga ang iyang pamilya nakahukom nga dili mogamit sa tubig alang sa pagkaligo, paglaba, pagluto, ug paghugas sa ilang mga plato aron malikayan ang bisan unsang peligro sa kahimsog. “I’m worried that maybe it’s contaminated with ecoli or salmonella now,” matod ni Fabellon. Gidugang niya nga ila lang kining gamiton sa pagpabisbis sa ilang mga tanom ug magpaabot nga motin-aw ang tubig. REKLAMOSi Fabellon niingon nga makapila na siya niabot ug nagpadala og reklamo sa Balamban Water District alang sa iyang mga silingan. Gibutyag niya nga ang tubag lang nga iyang makuha mao nga magbutang sila og tubero aron ayohon, apan ang tubig mao ra gihapon pagkasunod adlaw o duha ka adlaw pagkahuman. Sigon niya nga nisaka na og kapin sa P200 ang ilang bayranan sa tubig karon kon itandi niadtong tin-aw ug limpyo ang tubig nga gisuplay kanila. “It’s much more (now) because they said to run the water to see if it gets clear to use. It’s only good for watering plants,” dugang ni Fabellon. Ang SunStar Cebu nisuway pagkontak sa Balamban Water District pinaagi sa Messenger alang sa pamahayag ug nangutana pa og dugang mga pangutana, apan ang water district wala pa motubag hangtod sa panahon sa press. Sa dali nga pagsusi sa ilang Facebook page, ang water district nag-post na og advisories sukad niadtong Marso bahin sa water interruptions tungod sa pagkunhod sa lebel sa tubig. Niadtong Marso 8, ang Balamban Water District ni-post nga kinahanglang pakunhuran ang agos sa usa sa mga linya niini human maobserbahan nga adunay hangin nga nisagol sa bomba tungod sa pagkunhod sa lebel sa tubig sa ilang atabay.'}]
Unsa ang gibuhat sa biktima human madakpan ang pangawat?
['gisumbong sa bouncer sa bar']
[{'article_id': 36, 'title': '2 ka dalaga, driver nasakpang nangawat', 'text': 'Usa ka drayber sa habalhabal ug laing duha ka mga babaye ang nangadakpan sa bouncer sa usa ka bar sa sulod sa inilang hotel sa sa Barangay Lahug, Dakbayan sa Sugbo sa managlahing oras sa kaadlawon, Dominggo, Septiyembre 29, 2024 human nangawat og mahalon nga cellphone. Unang nadakpan mao ang duha ka babaye nga mikuha sa iPhone 13 Promax sa 21 anyos nga kustomer sa bar naila nga silang Agustin Chacha, 21, taga dan Tupaz, Brgy. Sawang Calero ug Deling Aila, 20, taga Sun Valley, Brgy. Calamba, Siyudad sa Sugbo. Matod ni Police Staff Sergeant Mikhael Alag, imbestigador sa Mabolo Police Station, nga samtang nagsayaw ang biktima nga tinun-an nga taga Urgello, Barangay Sambag 1, Siyudad sa Sugbo, gikuha sa mga suspek ang iyang cellphone. Nabantayan sa biktima nga ang duha ka babaye ang kalit mikuha sa iyang butang nga padung na nga mogawas, tungod niini, iyang gisumbong sa bouncer sa bar ug nakuha pagbalik ang cellphone nga gisulod sa bra sa dughan niini. Nagpatuo ang duha ka suspek nga kustomer sa maong bar ug nagsayaw-sayaw apan ang modus mao ang pagkuha sa mga mahalong butang sa ubang kustomer nga mangahubog na. Samtang, nadakpan ang drayber sa habalhabal human nasakpan nga nikuha og cellphone sa usa ka tinun-ang lalaki alas 3 sa kaadlawon, Dominggo Septiyembre 29, 2024. Ang suspek naatlan sa biktima nga nipunit sa iyang cellphone sa ilang lamesa nga giimnan mao si Jaymos Alagasi, 30, taga Hi-way 77, Kadaho-an, Barangay Talamban, Dakbayan sa Sugbo. Nakuha hinuon pagbalik ang iPhone 14 Promax sa biktima nga usa ka tinun-an sa kolehiyo nga taga Cavite City apan kasamtangan nga nagpuyo sa usa ka hotel nga naa nahimutang sa Cebu Business Park sa Syudad sa Sugbo. Ang tulo pasakaan og kasong pagpangawat.'}]
[{'article_id': 93, 'title': 'Plea bargainer nasikop', 'text': 'Usa ka lalaki nadakpan niadtong 2016 apan nakgawas tungod sa plea bargain, nasikop pagbalik sa buy-bust sa Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA) 7 Regional Special Enforcement Team uban sa Labangon Police Station sa Sitio Manga, Barangay Tisa, Dakbayan sa Sugbo, alas 5:14 sa gabii, Dominggo, Septiyembre 15, 2024.. Ang suspek giila nga si Condrado Bacolod, 49, residente sa maong lugar ug walay trabaho. Nasakmit sa mga operatiba ang duha ka pakete sa gituohang shabu nga motimbang sa 5 gramos nga dunay estimated average market value nga P34,000. Matod ni Ason Agapay, information officer sa PDEA 7 nga usa ka buwan na nilang gipaubos sa case buildup ang suspek human madawat ang kasayuran gikan sa kasaligang tinubdan nga mibalik kini sa iyang naandan nga trabaho nga mao ang pagpamaligya sa ilegal nga drugas. Makabaligya ang suspek og 20 gramos matag semana gikan sa iyang supplier nga mao karon ang gisusi sa PDEA 7. Sa laing bahin, gidiling druga ang nasakmit sa kapulisan sa Mambaling, Dakbayan sa Sugbo, atol sa pag-search sa balay sa usa ka babaye subay sa kamanduan sa korte nidtong Domingo sa gabii, Septiyembre 15, 2023, sa Sitio Naba, Mambaling. Ang Mambaling Police Station sa pagpangulo sa deputy station commander nga si Police Lieutenant Angelu Alano maoy nangulo sa pag-serve sa search warrant nga giluwatan sa Regional Trial Court Branch 16 sa Dakbayan sa Sugbo pinitsahan sa Septembre 5, 2024 batok kang Jarisa Bacon Bacor, 51, residente sa maong lugar. Nakuha sa mga operatiba ang mga pinutos sa gituohang shabu nga motimbang og 15 gramos nga dunay standard drug price nga P102,000. Ang dinakpan sa duha ka managlahing operasyon gibalhog sa selda sa kapulisan ug gikatakdang pasakaan kasong kalapasan sa balaod batok sa gidiling drugas. /AYB'}, {'article_id': 440, 'title': '4 gipangharos sa van, ‘grabe’', 'text': 'Nakaangkon og grabeng bun-og ug samdan ang upat ka mga babaye nga nanaglakaw daplin sa dan nga gipangharos sa L-300 van sa national highway sa Barangay Tapon, lungsod sa Dalaguete, alas 3:45 sa hapon, Dominggo, Hunyo 23, 2024. Ang nakabangga nga L-300 van gimaneho ni Maho, 31, ulitawo, ug taga Arellano Boulevard, Barangay San Roque, dakbayan sa Sugbo. . Ang mga biktima mao sila si "Consolacion", 39, taga Tapon, Dalaguete; "Sansan", 17, dalaga, taga Cansuje, lungsod sa Argao; "Tomasa", 19, dalaga; taga Barangay Sacsac, Dalaguete; ug "Sha-Sha", 20, dalaga ug taga Jampang, lungsod sa Argao. Ang mga tinuod nga ngan sa mga biktima ug sa drayber gipugngan ning mantalaan subay sa hangyo sa kapulisan. Basi sa imbestigasyon sa kapulisan sa Dalaguete ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si P/Maj. Vincent Awit Zozobrado, nasayran sa Superbalita Cebu na ang maong L-300 van gikan sa outing sa Alcoy nga gisakyan sa grupo nga nangaligo sa dagat ug nibiyahe na pauli sa dakbayan sa Sugbo. Apan pag-abot sa Barangay Tapon, Dalaguete, ni-overtake kini sa usa ka motorsiklo apan nasubrahan hinungdan nga naharos niini ang mga biktima nga naglakaw daplin sa dan. Ang mga biktima gidali sa pagtabang sa mga rescuer sa Dalaguete Bogo Argao District Hospital human nakaangkon og grabeng mga bun-og ug samad. Ang drayber gikustodiya sa kapulisan sa Dalaguete samtang nagpaabot kini sa dugang imbestigasyon ug pagpasaka sa kasong reckless imprudence resulting to multiple physical injuries.'}, {'article_id': 1280, 'title': '2 ka pugante sa Alcoy nadakpan', 'text': 'Duha ka mga drug inmate nasikop pag-usab usa ka adlaw human sila nakaikyas sa holding cell sa Alcoy Police Station niadtong Enero 1, Bag-ong Tuig. Ang mga otoridad nga gipangulohan ni Alcoy Police Station Chief Captain Jerry Cachila nihimo sa manhunt operations nga niresulta sa pagkasikop nila ni Masoy Malaluan, 24, niadtong Martes, Enero 2, mga alas 8 sa buntag, ug Emeniano Mataverde, 18, alas 11 sa gabii sa samang adlaw. Si Malaluan nagtago-tago ibabaw sa punoan sa Java plum, kun lomboy, dihang nadakpan siya sa kapulisan samtang si Mataverde gitanggong sa Barangay Tabunok, dakbayan sa Talisay. Sila si Malaluan ug Mataverde nakagawas sa prisuhan mga alas 8 sa gabii. niadtong Enero 1, 2024. Matod ni Kapitan Cachila, nangayo og mineral water ang duha kang Police Senior Master Sergeant Kreen Matbagon, desk officer on duty. Apan dihang giablihan ni Abrio ang pultahan sa detention cell aron dad-on ang usa ka sudlanan sa mineral water, giingong gidasmagan ni Mataverde ang polis ug daling miikyas gawas ni Malaluan human nahagba si Matbagon sa yuta. Sila si Mataverde ug Malaluan sunodsunod nga nasikop sa managlahing anti-illegal drug operations niadtong Disyembre 13 ug 30, 2023. Si Mataverde nga gikahinabi sa SuperBalita Cebu nagkanayon nga iyang nabuhat ang pag-eskapo kay mahadlok siyang ibalhin sa Cebu Provincial Detention and Rehabilitation Center (CPDRC) kay iya unyang ikaabot ang iyang mga kaaway nga nangapriso.'}, {'article_id': 1229, 'title': '‘Milugos’ sa bata, dakpan', 'text': 'Nag-brief na lang nga nidagan padung sa kalibunan ang usa ka 56 anyos nga lalaki nga biyudo dihang nasakpan nga ‘nilugos’ sa iyang silingan nga 13 anyos nga babaye sa Brgy. Pandan, siyudad sa Bogo, ala 1:00 sa hapon, Dominggo, Enero 14, 2024. Apan ang ngan sa suspek nga silingan sa biktima wa una gibutyag sa kapulisan sa pagtago usab sa pagkatawo sa menor de edad. Sa imbestigasyon sa Women and Children Protection Desk sa (WCPD) sa Bogo City Police Station ubos sa kamandoan sa ilang hepe nga si Police Lt. Col. Linda Jade, nasayran nga ang biktima nga 13 anyos nga babaye nitubag sa sugo sa lawas sa kalibunan. Pagkahuman niini, nangita siya sa iyang manghod apan sa kalit lang, nitumaw ang suspek ug gidala siya og balik sa kalibunan. Matod sa bata, gihaylo siya nga maoy mogasto sa iyang pag-eskwela ug didto na gibuhat ang lawasnong tinguha sa suspek. Apan nabulabog sa dihang dunay lain nilang silingang babaye nga nanguha og sanga sa kahoy ug didto iyang nakit-an ang suspek ug biktima. Gisinggitan niini ang biktima sa pagdagan ug ang suspek nidagan usab nga nag-brief na lang padulong sa mas suok nga bahin sa kalibunan. Samtang, ang bata gikuyogan sa iyang silingan nga nakasaksi sa hitabo ngadto sa iyang ginikanan ug nitug-an sa nahitabo. Ang mga ginikanan ningsumbong sa kapulisan hinungdan nga nadakpan sa hot pursuit sa kapulisan ang suspek sa ilang dapit nga nakig-inom na sa iyang mga barkada. Samtang, ang WCPD sa Bogo City Police Station mohimo pa og dugang imbestigasyon kon ang bata malampuson ba’ng nalugos sa suspek pinaagi sa medical examination. Sa pagkakaron, ang suspek gitanggong na sa kapulisan sa Bogo ug gikatakda nga pasakaan og kaso nga pag-abuso sa usa ka menor de edad.'}, {'article_id': 873, 'title': '5 ka sakop sa pamilya angol sa bangga', 'text': 'Lima ka mga sakop sa pamilya ang naangol human ang sports utility vehicle (SUV) nibangga sa naghunong nga dump truck sa national highway sa Purok Saging, Brgy. Hilario, lungsod sa San Remigio, alas 2 sa hapon, Sabado, Marso 23, 2024. Ang mga sakyanan nga nalambigit sa aksidente mao ang dump truck nga gimaniho ni Chris Hinampas, 40, minyo ug taga Panugnawan, lungsod sa Medellin Sugbo. Samtang, ang SUV nga Toyota Hilux gimaniho ni Bendecio Ancheta, 71, minyo, retired seaman ug taga Purok Atis, Brgy. Kinawahan, San Remigio nga naangol. Lakip sa naangol mao ang iyang asawa nga si Bingbing Ancheta, 70, ug sila si Fleuritz, 21, dalaga, estudyante; Alexander Luis, 10, estudyante; ug Loren, 41, usa ka overseas Filipino worker (OFW). Ang Superbalita Cebu nisubay sa imbestigasyon sa kapulisan sa San Remigio Municipal Police Station ubos sa kamanduan sa ilang hepe nga si Police Capt. Phil Restauro. Nasuta nga ang Toyota Hilux nga gimaneho ni Bendecio Ancheta, ang nagsubay sa national highway gikan sa siyudad sa Bogo ug pag-abot sa Purok Saging sa Hilario, San Remigio, aksidente kining nibangga sa nag-parking nga dump truck nga niresulta sa pagkaangol ni Bendecio ug sa iyang mga sakay. Ang mga biktima gidali sa pagtabang sa mga sakop sa emergency medical staff (EMS) sakay sa ambulansiya ngadto sa tambalanan. Way taho sa kapulisan nga dunay grabe sa lima nga nangaangol.'}]
Unsa ang grado sa biktima?
['Grade 7']
[{'article_id': 37, 'title': 'Mekaniko ‘milugos’ sa 12 anyos nga anak', 'text': 'Amahan gipusasan kay gireklamo sa iyang 12 anyos nga anak nga miabuso kaniya sa alas 3:00 sa kadlawon, Biyernes, Septiyembre 27, 2024 sa Purok Ecology, Barangay West Poblacion, Dakbayan sa Naga, Sugbo. Ang 40 anyos nga amahan, mekaniko sa motorsiklo ang gidakop atol sa gihimong follow up operation sa Naga Police Station sa alas 4:30 sa hapon, Biyernes, Septiyembre 27, 2024 sa Sitio Skina Gamay, Brgy. Inayagan, Dakbayan sa Naga. Ang biktima nga tinun-an sa Grade 7 uban sa iyang class adviser mi-report sa kapulisan nianang alas 3:30 sa hapon, Biyernes, Sept. 27. Ang biktima miasoy nga samtang siya natulog niadtong higayona, nakamata nalang siya dihang gihagkan siya sa iyang amahan sa ngabil. Human sa pag-kiss sa gihuboan sa pajama ug sa iyang underwear ug gisunod sa paghikaphikap sa pribadong bahin sa iyang lawas. Si Police Lt. Col. Beethoven Alajar, hepe sa Naga Police Station nga nahinabi sa Superbalita Cebu miingon nga ang ginikanan bata nagkabuwag. Gani ang inahan bag-ohay lang naabot gikan Manila. Sumala ni Alajar nga wala makainom ang suspek atol sa pagkahitabo ug wala sab sila makadwat og report nga drug user ang suspek. Apan hugtanon nga mihimakak ang amahan sa maong pasangil. Gi-andam na sa Naga City Police station ang kasong kalapasan sa RA 8353 o rape. /GPL'}]
[{'article_id': 859, 'title': 'Patay’ng lawas napalgan sa dauban og basura', 'text': 'Lawas sa usa ka lalaki napalgan sa Sitio Golibas, Barangay Bonbon, bukirang dapit sa dakbayan sa Sugbo alas 8 sa Martes sa buntag Marso 26, 2024 human na missing sayo ning buwana. Usa niya ka kauban nga kaduha na gipatawag sa kapulisan kalabot sa pagka missing wa na igkita sa Martes, Marso 26, 2024. Ang biktima giila sa iyang mga kabanay nga si Iwapt Baagen Hamoy, 50, taga Sityo Kanyasan, Barangay Bonbon. Matod ni Police Major Philip Bation, hepe sa Malubog Police Community Precinct sa interbyo sa Superbalita Cebu, nga dunay nanawag nga nipahibawo kanila nga adunay lawas nga napalgan. Nakaplagan ang lawas ni Iwapt sa dapit nga gihulagway nga labayanan og basura human nakita ang iyang tiil nga nigimaw sa maong lungag. Niadtong Marso 5, 2024, wala na nahiuli sa ilang balay ang biktima. Gani, ila kining gi-post sa social media aron manawagan niadtong posibleng nakakita kaniya. Matod pa ni Bation nga ang mga anak ni Iwapt ningdangop kanila. Niasoy si Bation nga magtulo ka adlaw sila nga ningtabang og pangita kang Iwapt apan wa nila makit-i. Apan bisan pa niini, si Bation niingon nga ang mga anak ni Iwapt way hunong sa pagpangita sa ilang amahan hangtod nga niadto sila sa usa ka bungtod sa Bonbon sa Martes. Ilang gitan-aw ang usa ka abandunadong lungag sa minahan sa carbon ug didto unang nakit-an ang tiil sa ilang amahan nga nigimaw, ang lawas baho ug nadugta na. Si Bation niingon nga ni-request na siya og autopsy sa lawas ni Iwapt aron masayran unsay iyang namatyan, kon duna bay foul play o wala. KAUBANMatod sa anak nga babaye sa biktima nga si Julieta sa interview sa sibyaanang dyHP RMN Cebu nga ang niila sa lawas sa iyang amahan mao ang iyang maguwang lalaki nga si Jeff, 20, tungod sa gisul-ob nga short pants. Gihulog sa lawom nga bahin sa yuta diin gipasuk ang ulo sa bangag sa yuta ug gitabunan sa mga basura ug giingong gisuwayan pa sa pagsunog. Nagtrabaho sa Golibas flower farm ang iyang amahan isip tigbisbis sa mga tanom sa maong lugar. Katapusan nga nakit-an ang biktima niadtong Marso 5 nga kauban ang usa ka alyas Martelino, trabahante ra usab sa maong farm, nga nag inom.'}, {'article_id': 1418, 'title': 'Asawa gisumbag kay ‘nagsugal’; ‘pasugalan’ gibuboa’g gasolina', 'text': 'Ginang nakaangkon og black eye kay gisumbag sa iyang bana sa dihang naabtan nga nagduwa og tong-its sa pasugalan sa ilang silangan sa Barangay Balisong, Lungsod sa Argao, amihanang Sugbo. Mga ngan sa hingtungdan gipugngan ning mantalaan kay usa kini ka kaso sa domestic violence. . Mirespondi ang kapulisan sa lungsod sa Argao ubos sa pagdumala ni PMaj. Conching Denila sa alarma niadtong Lunes sa gabii, Disyembre 4, 2023. Kini human nireklamo ang biktima sa iyang nahiaguman sa pagsumbag sa iyang mister kaniya. Gibuboan sab og usa ka galon nga gasolina sa bana ang balay sa ilang silingan diin naabtan ang biktima nga matod pa nagsugal, maayo na lang nga wa dusliti. Base sa imbestigasyon sa kapulisan nga pwerting pungota sa suspek sa dihang iyang naabtan ang iyang asawa nga nagduwa og tong-its. Apan ang biktima mihimakak nga siya nagsugal kay matod pa igo lang siya naninda pinaagi sa pagsuroy sa saging minantikaan ug aduna siyay gipaningil nga utang. Dili mosang-at og reklamo ang asawa ingon man tag-iya sa balay nga gisabligan og gasolina.'}, {'article_id': 768, 'title': 'LTO mopahamtang og mas bug-at nga silot', 'text': 'Mag-atubang na karon og mas bug-at nga silot ang malimbungon nga mga car dealer ug importers human giaprubahan ni Transportation Secretary Abellanosa Bado ang rekomendasyon sa Land Transportation Office (LTO) nga magbutang og dugang ngipon sa pakigbatok sa pagpanglimbong, apil na ang pagparehistro sa mga sakyanan. Sa usa ka pamahayag niadtong Biyernes, Abril 12, 2024, si LTO Chief Assistant Secretary Bayot Bayrante niingon nga ang pag-apruba ni Bado nag-amendar sa usa ka LTO administrative order (AO) aron ang mga malapason nga Manufacturers, Assemblers, Importers, Rebuilders, Dealers and Other Entities (MAIRDOE) nga mga otorisado nga mag-import og mga sakyanang de motor ug ang ilang mga dapat mag-atubang na karon sa mas bug-at nga mga silot alang sa mga mosunod nga aksyon:(a) pagbuhat sa pagpanglimbong ug sayop nga representasyon sa pag-file sa aplikasyon ug sa mga operasyon niini, lakip ang pagreport sa stock ug pagbaligya; ug(b) pagsumite sa malimbungon, peke o peke nga stock/sales periodic reports. Ang unang kalapasan magkinahanglan og suspensiyon sa Certificate of Accreditation hangtod sa unom ka buwan ug P500,000 nga multa, ingon man ang pagkanselar sa Certificate of Stock Reported (CSR), sales report ug registration sa mga sakyanan. Alang sa ikaduhang paglapas, ang nakasala mag-antus sa pagkanselar sa Certificate of Accreditation niini ug pag-blacklist sulod sa usa ka tuig gikan sa katapusan sa order sa pagkanselar, ingon man ang pagkanselar sa CSR, sales report ug pagrehistro sa mga sakyanan. Si Bayrante nagkanayon nga ang suspensiyon magsugod sa katapusan sa Order/Desisyon ug pagbayad sa multa. Atol sa pagsuspinde, ang user log-in sa MAIRDOE ma-deactivate. Apan, alang niining mga bug-at nga kalapasan, si Bayrante niingon nga ang silot naglakip sa 90 ka adlaw nga preventive suspension nga magsugod sa pagkadawat sa show cause order nga ipagawas sa LTO. MILYUNESAng pag-amendar sa AO nga giaprobahan ni Bado nagpahamtang usab og unom ka numero nga mga silot alang sa dili kaayo seryoso nga mga sala, lakip ang (a) kapakyas sa pagsunod sa mga sumbanan nga kinahanglanon ug uban pang mga balaod ug sa ilang pagpatuman sa mga lagda ug regulasyon nga may kalabutan sa operasyon sa negosyo sa MAIRDOE; ug (b) pagtugot sa paggamit sa iyang accreditation sa non-accredited nga mga tawo o mga entidad. Ang silot P100,000 sa first offense, P500,000 sa second offense ug P1 million sa third offense. Kon ang MAIRDOE makasala sa ikaupat nga higayon, kini silutan sa pagkanselar sa iyang Certificate of Accreditation ingon man ang pag-blacklist sulod sa usa ka tuig gikan sa katapusan sa order sa pagkanselar. Si Bayrante niingon nga kini “correct the policy before wherein erring MAIRDOE can still transact with the LTO. ”Matod niya ang kaso sa pagpanglimbong sa pagparehistro sa duha ka Bugatti Jano, luho nga mga sports car, uban sa LTO, nakapaamgo sa ahensya nga ubos ra kaayo ang silot. Wala niya ipakita kon unsa ka gaan ang mga silot sa wala pa gihimo ang mga kausaban. Human sa MAIRDOE, ang LTO sunod makig-atubang sa mga operator sa kolorum nga mga sakyanan. Sa buwag nga pamahayag, gipahibalo sa ahensya niadtong Miyerkules nga nagmugna kini og plano aron tapuson ang ilegal nga operasyon sa mga kolorum nga sakyanan sa tibuok nasod nga nakapaalkanse og 30 porsiyento sa kita sa mga lehitimong transport operator. Ang LTO niingon nga aron mahunong ang inter-island operation sa kolorum nga mga sakyanan, makig-alayon sila sa mga otoridad sa pantalan sa pagpahunong sa maong mga sakyanan gikan sa Visayas paingon sa Metro Manila gamit ang roll on, roll off (roro) vessels. Si Bayrante nipahinumdom sa mga illegal operator nga ang silot sa pag-operate og kolorum nga sakyanan moabot sa P2 milyunes nga multa ug hangtod sa unom ka tuig nga pagkabilanggo.'}, {'article_id': 845, 'title': '17 nadakpan sa 3 ka tigbakayan sa Liloan', 'text': 'Nabungkag sama sa lampinig ang mga sugarol atol sa pagpangronda sa kapulisan sa lungsod sa Liloan sa tulo ka managlahing mga tigbakayan niadtong Huwebes ug Biyernes Santo, Marso 28 ug 29, 2024, nga niresulta sa pagkasikop sa 17 ka mga tawo. Unang gironda mao ang gipahigayon nga tigbakay sa Barangay Poblacion ug Barangay Catarman sa Huwebes Santo, Marso 28, 2024.. Gisundan pa kini sa Biyernes Santo, Marso 29, human nga gialarmahan ang laing tigbakay sa Barangay Tayud. Nasakmit sa mga polis ang mga manok panabong lakip na kadtong mga bihag ug ang mga buwang niini. Matod ni Police Major Johnrey Antic, hepe sa Liloan Police Station, nga ilang gipang monitor ang illegal gambling activities sa ilang lungsod ilabi na nga nakadawat na sila og impormasyon nga mosiaw gyud ang tigbakay panahon sa Semana Santa. Kasamtangan nga gipangbalhug sa Liloan Custodial Facility ang mga sugarol ug giandam na ang kasong kalapasan sa Presidential Decree 1602 o Prescribing Stiffer Penalties on Illegal Gambling karong adlawa, Abril 1, 2024.'}, {'article_id': 1073, 'title': 'Nagpataka’g pangihi, labay sa basura sikop', 'text': 'Ang mga otoridad sa dakbayan sa Mandaue nipahinumdom ngadto sa mga lungsuranon niini nga tumanon ang ilang responsibilidad, ilabi na sa pagsunod sa mga balaod sa kinaiyahan sa dakbayan. Kini tungod kay ang Siyudad nanakop ug nipahamtang og multa ngadto sa 700 ka indibidwal nga nakalapas sa environmental laws subay sa ilang kampanya sa pagpalig-on sa pagpatuman sa environmental laws sa 2023. Si Banarez Bandelaria, hepe sa Mandaue City Environment and Natural Resources Office (MCENRO), nipahibalo sa Martes, Pebrero 13, 2024, nga adunay daghang nadakpan gikan sa Marso hangtod sa Disyembre 2023. Kini nga mga pagpanakop resulta sa kampanya sa pagpatuman sa higpit sa mga balaod sa kinaiyahan sa dakbayan sa Mandaue. Ang kampanya gipasiugdahan ni Mandaue Mayor Brody Abando, kinsa nisugyot nga ang kapulisan kinahanglang magpahigayon og inadlaw-adlaw nga pagpatrolya aron masiguro nga ang mga lungsuranon dili lang mosunod sa mga lagda sa Dakbayan kon dili mosunod usab sa mga regulasyon sa kinaiyahan niini. Ang kapulisan nakadawat og training alang niini nga kampanya niadtong Pebrero 2023.'}]
Kanus-a nadakpan si Adivino sa kaso sa illegal nga drugas?
['niadtong 2022']
[{'article_id': 38, 'title': '18 anyos milugnot sa tulisan, gipatay', 'text': 'Patay ang tinun-an sa nautical human gipusil sa usa ka tulisan alas 10:10 sa gabii, Biyernes, Septiyembre 27, 2024 sa Sitio Asupha, Alumnus, Barangay Basak San Nicolas, Dakbayan sa Sugbo. Ang biktima giila nga si Dean Junrex Alamares Alamo, lumad nga taga Dalaguete, Probinsiya sa Sugbo ug kasamtangang nagpuyo sa maong lugar. Sa imbestigasyon sa Mambaling police station nasayran nga gitulis sa usa ka lalaki ang biktima milugnot sa dihang gikuha ang iyang cellphone ug kwarta nga P3,600. Wala pa matagbaw ang suspetsado gipusil pa kini tumong sa ulo gamit ang wala pa matino nga kalibre sa armas. Dali nga misibat ang suspetsado samtang ang biktima gidala sa Cebu City Medical Center apan gibalhin sa Miller Hospital. Apan gumikan sa kritikal nga kondisyon sa samad niini sa ulo gibalhin sa Vicente Sotto Memorial Medical Center aron ipaubos sa operasyon. Apan pipila ka gutlo ang nakalabay nakabsan gyud kini sa iyang kinabuhi ang biktima. Sa gihimong follow-up operation nadakpan sa Mambaling Police Station ang suspek nga si Mikhael Adivino, 24, taga Sityo Tabay, Alumnus, Barangay Basak San Nicolas. Nakuha sa polis ang usa ka kalibre 45 nga pistola nga dunay tulo ka bala ug ang cellular phone sa biktima. Positibo nga giila sa saksi nga hinigugma sa biktima nga kuyog sa biktima atol sa pagpanulis ang suspek nga si Adivino nga maoy mipusil kang Alamo. MISAGOL SA PANON Matod ni Police Lieutenant Angelu Alano, deputy station commander sa Mambaling Police nga atol sa ilang gilusad nga follow up operation ilang nasugatan ang suspek nga nagbisekleta nga mihaom sa description sa gihatag sa saksi sama sa gisul-ob niini ug ubang identifications. Misaksi pa kini sa dapit diin nagbuy-od pa ang biktima nga naglunang sa iyang dugo ug misagol sa mga tawo nga nakuryuso. Gidala kini sa police station ug didto positibo nga giila sa uyab sa sa biktima nga maoy nagpusil. “Nag-follow up tayo sa area and fortunately na kasalubong natin ang isang individual na nag ma-match doon sa description ng girlfriend ng biktima so hinold muna natin pina-proceed natin sa area yung girlfriend nung victim and she positively identified that the one who shot her boyfriend was the one na na-hold namin,” matod ni Alano. Giangkon usab sa suspetsado nga siya ang nagpusil sa biktima ug gipangsusi pa sa kapulisan kon kinsa pa ang iyang kauban. Nadakpan na kaniadto si Adivino sa kaso sa illegal nga drugas niadtong 2022 ug nagkagawas niadtong 2023. Robbery with Homicide ug Republic Act 10591 o illegal possession of firearms ang ipasaka sa Mambaling Police Station batok sa dinakpan.'}]
[{'article_id': 131, 'title': 'Liog sa asawa giabis sa bana', 'text': 'Nakurat ang usa ka anak nga nibisita sa balay sa iyang ginikanan sa Barangay Upper Calumpang, lungsod sa Oslob, probinsya sa Sugbo alas 5 sa hapon niadtong Sabado, Septiyenbre 7, 2024 dihang nakita ang iyang inahan nga samdan sa liog ug patay nga nahagba sa sala. Ang biktima nga asawa nag-edad na og 72 ug ang suspek nga bana nag-edad og 73, mga mag-uuma, ug lumad sa naasoy nga dapit. Sa pakisusi sa Superbalita Cebu, ang hepe sa kapulisan sa Oslob nga si P/Maj. Augustine Balucio nga gipahibawo sila sa maong insidente sa usa ka anak nga lalaki nga nibisita sa balay sa iyang ginikanan. Sumala sa anak, iyang gipangita ang amahan wala na kini sa ilang balay. Matod ni Balucio, sa ilang imbestigasyon nahibaw-an nga sa wala pa ang maong insidente, ang amahan nanghuwam og motorsiklo sa ilang silingan ug kuwarta nga P500. Mao kini hinungdan nga ilang nasuspetsahan ang bana sa biktima nga maoy naghimo sa krimen. Sa pagsubay sa kapulisan, ang motorsiklo na-recover sa lungsod sa Santander tungod sa pagtabang sa mga igsuon ug kabanay sa suspek. Ang mga kabanay maoy nihatag og impormasyon sa kapulisan nga ang suspek nga bana nilarga sa Barangay Basak, siyudad sa Mandaue nga nitago sa ilang laing kabanay. Sa Dominggo, Septiyembre 8, alas 11 sa gabii, gihimo ang operasyon sa kapulisan hinungdan nga nasikop ug gidala sa police station sa Oslob ug nag-atubang kini sa kasong parricide. Samtang ang suspek nga nahinabi sa Superbalita Cebu sa prisohan sa Oslob Municipal Police Station nagkanayon nga alas 4 sa kaadlawon na human siya wala makatulog tungod sa giingong grabeng yawyaw sa iyang asawa. Matod sa bana, lakip sa giingong gipangyawyaw sa asawa mao ang ilang kagahapon sama sa pagduda nga dunay siyay anak sa gawas. Dugang niya nga sama sa nawala siya sa iyang kaugalingon ug nikuha og sanggot dayong tigbas ug giabis ang liog sa asawa hangtod namatay. Diha na siya nakaamgo human sa hitabo ug nagkadayon nga nagplano nga motahan sa awtoridad. Apan, dugang niya, niadto una siya sa iyang mga igsuon sa Mandaue aron pagbisita sa dili pa siya mabilanggo kay dili na unya niya igkita sila. /'}, {'article_id': 960, 'title': 'Bag-o nga ‘Bogo City’ pabarugon', 'text': 'Bag-ong Siyudad sa Bogo pabarugon, nga gitumong sa paghimo og usa ka modernong urban hub nga adunay mga pasilidad ug imprastraktura aron matubag ang lainlaing mga panginahanglan sa mga tawo sa halayong amihanan sa Sugbo, lakip ang edukasyon, pag-atiman sa panglawas, kalingawan, ug turismo. Ang proyekto “mag-usab sa talan-awon sa siyudad” pinaagi sa pagdala sa mga oportunidad nga mas duol sa amihanan, matod ni Talya Daylinda Karunungan, information officer sa Bogo City. Sa naandan, ang mga tawo gikan sa maong dapit moanhi sa Metro Cebu aron mangita og mas maayo nga trabaho. Siya niingon nga ang proyekto, nga sa dili madugay tawgon nga Center of Trade and Industry sa Northern Cebu, nagtumong sa pagdani sa mga investor nga magtukod og mga negosyo, nga maghatag og daghang trabaho, ilabina sa mga lokal. “We understand the distance between Bogo City and Metro Cebu, especially Cebu City, where most establishments such as universities and hospitals are located,” matod ni Karunungan sa SunStar Cebu niadtong Huwebes, Pebrero 28, 2024. Ang Bogo City, usa ka 6th class nga component city, nahimutang 99 kilometros amihanan sa dakbayan sa Sugbo. Sa miaging Pebrero 21, ang Palafox, team nga nagdesinyo sa masterplan sa proyekto, nipaambit sa mga litrato sa 3D animation sa integral nga mga lokasyon sa proyekto sa ilang Facebook page. Niingon sila nga ang proyekto “optimizes Bogo’s high potential for infrastructure development, disaster resilience, and tourism. ”Si Karunungan niingon nga ang proyekto naglangkob sa mixed-use area nga 20 ka ektarya sa Barangay Cogon sa Bogo City. Siya miingon nga kini adunay usa ka ospital, usa ka intermodal transport hub, mixed-use commercial spaces, ug mga pasilidad sa gobyerno. Siya niingon nga ang tumong mao ang pagsentro sa mga serbisyo ug mga kahinguhaan sa usa ka lokasyon, pagpahapsay sa mga proseso sa administratibo ug pagpalambo sa paghatod sa serbisyo publiko pinaagi sa usa ka one-stop-shop nga sentro sa gobyerno. Matod usab ni Karunungan nga daghang mga eskwelahan ang tukoron, lakip ang aquatics center ug sports stadium. “All roads will soon lead to this part of the city as it will be home to a sports stadium, the first of its kind in Northern Cebu, equipped with outdoor and indoor sporting facilities designed to showcase top-level competitions and sports recreation,” butyag ni Karunungan. Matod niya nga ilang tuyo nga mag-host og dagkong sporting event sama sa Central Visayas Regional Athletic Association ug mga konsyerto alang sa lokal ug internasyonal nga mga artista. Gipasabot na ni Mayor Pitz Range Alberio ang planong pagtukod og stadium ug oval atol sa ikatulong adlaw nga paghunong sa tourism tour program sa Kapitolyo, Suroy-Suroy sa Sugbo, niadtong Enero 25. Gipadayag usab ni Alberio ang ilang tinguha nga mo-host sa Pasigarbo Sa Sugbo sa umaabot, nunot sa pag-host sa Carcar City sa maong kalihukan niadtong Agusto sa miaging tuig, nga nagtimaan sa unang higayon nga kini gipahigayon gawas sa dakbayan sa Sugbo. Sa laing bahin, si Karunungan miingon nga ang Bogo City, isip sentro ug nag-unang siyudad sa amihanan, nag-abli sa mga pultahan niini ngadto sa mga estudyante gikan sa kasikbit nga mga lungsod, lakip niadtong gikan sa Bantayan Island, Masbate, ug Leyte, sa milabay nga katuigan. Siya niingon nga sulod sa New Bogo City, tumong nila nga mapalig-on ang edukasyon pinaagi sa pag-abi-abi sa bag-ong mga eskwelahan ug unibersidad aron mas daghang programa sa edukasyon ang itanyag.'}, {'article_id': 1369, 'title': 'Drugas ‘motibo’ sa pagpatay', 'text': 'Namatay ang usa ka 23 anyos nga lalaki human gipusil sa makadaghang mga higayon sa Nivel Hills, Brgy. Busay, Dakbayan sa Sugbo sa alas 9:30 sa Lunes sa gabii, Disyembre 11, 2023. Ang biktima giila sa iyang mga kabanay nga si Simon Buena, 23, taga Barangay Buanoy, lungsod sa Balamban. May kalambigitan sa ilegal nga drugas ang gisusi nga motibo sa kapulisan. Sa imbestigasyon sa Police Community Precinct 12 sa Malubog pinaagi ni Police Major Agelio Ceballos, nakaangkon og samad pinusilan sa ulo ug lawas ang biktima gikan sa gituohang kalibre .45 nga pistola. Sigun sa mga saksi nga duha ka wala mailhing mga lalaki nga luwan sa motorsiklo ningduol sa biktima, pipila ka segundo ang milabay buto-buto sa armas na ang ilang nadungog. Dali nga ningsibat ang mga killer sa wala matino nga direksyon ug dali usab nga nanawag ang mga barangay tanod og pulis ug nipahibawo labot sa hitabo. Sa pagsusi sa mga sakop sa Scene of the Crime Operation (Soco) nakakuha sila og tulo ka mga kabhang sa bala ug lima ka mga basiyo sa kalibre .45 nga pistola. Lakip sa nakuha sa mga polis ang usa ka pakete sa gituohang shabu sa bulsa niini nga gituohang napalit niya gikan sa usa ka drug personality. Ang kabanay sa biktima nga taga Balamban buntag na sa Martes, Disyembre 12, 2023 nasayod sa nahitabo kang Buena. Dunay nanawag nila nga kauban, matod pa, sa biktima nga nipahibawo nga nadisgrasya sila apan wala moklaro kon unsa nga matang sa disgrasya. Tungod niini, matod ni Police Lieutenant Colonel Felisa Baculo, nga ilang ilhon kinsa ang maong tawo nga maoy kauban ni Buena sa dapit atol sa pagpamusil. Ang kapulisan aduna nay gisubay nga person of interest apan giklaro ni Baculo nga ila pa kining ipaubos sa imbestigasyon. “Naa tay person of interest mao ni ang atong gitan-aw sa pagkakaron ug atong gipangita although identified nani siya pero ganina giadto sa ilang balay wala didto,” matod ni Baculo. Drugas ang usa sa ilang gitan-aw nga motibo sa krimen ug nagpadayon ang gihimong imbestigasyon sa kapulisan kon kinsa ang responsabli sa pagpusil.'}, {'article_id': 317, 'title': 'Milawog sa sawa og mga itoy, gipangita', 'text': 'Gisubay na sa mga opisyal sa lokal nga kagamhanan sa lungsod sa Arlene, Cebu kadtong tag-iya nga nagbuhi og dakong sawa o bitin nga milawog og mga itoy. Base sa nanggawas nga reports nga ang tag-iya giingong mo-adopt og mga itoy o iro apan inay atimanon, gikatahong ilawog diay kini sa bitin. Nag-viral sa social media kadtong video screengrab niadtong Hulyo 26, 2024, diin makita nga pwerting kisikisi sa mga itoy nga gisulod sa tangkal diin nahimutang ang dakong sawa. Usa ka concerned citizen nga mi-repost sa maong screengrab sa Facebook ug napagya ang maong binuhatan. Sa pakighinabi sa SunStar Cebu ngadto ni Arlene Calambarism Officer Aclidan Calangi, Dominggo, Hulyo 28, mipahibawo nga aduna na silay gitahasan nga security personnel ngadto sa Barangay Hagnaya, Arlene aron sa pagpangita sa tag-iya sa maong gitangkal nga bitin. Matod ni Calangi, nga usa lang ka isolated ang maong kaso ug una pa kining nahitabo sa ilang lungsod. Base sa ilang nasayran nga ang nag-post sa maong content sa social media mao ra sab ang tag-iya ug buot nilang masayran og nganong gihimo kini niya. Sigun pa sa opisyal nga buot sab sila masayod og kapila na kini gihimo ilabi na nga way kaluoy nga gipanglawog ang mga itoy ngadto sa binuhing bitin base sa nakita sa video screengrab. Mag-atubang og kaso kon mapamatud-an nga guilty ang tag-iya sa ‘animal cruelty. ’“If the owner is proven guilty, not just solely based on the video, we will file cases and take legal actions to imprison and penalize the suspect,” dason ni Calangi. Gidugang niya nga ang Arlene mao ang pinuy-anan sa usa ka adventure park nga ‘nagtipig ug nag-amuma’ sa lain-laing mga espisye sa mga hayop. Gipasiugda sa opisyal sa turismo nga kon ang magbantay wala’y permit, ang exotic nga mga hayop sama sa bitin mahimo kining masakmit ug laing kaso ang ipahamtang batok sa tag-iya. Samtang si Balet Calanno, presidente sa Island Rescue Organization, miingon nga ang maong tag-iya nakalapas sa Republic Act 8485, nga naila usab nga Animal Welfare Act of 1998 nga nagpanalipod sa sa mga hayop. Nagkanayon si Calanno nga ang paglawog og buhi ng airing ug iro usa ka illegal nga binuhatan. “Many people are pretending to be animal lovers now. We need to seek out why they need two or more puppies in one go. That is already a major red flag,” matod niya. Dugang niya nga magsilbi kining pasidaan sa mga iresponsable nga tag-iya og hayop nga magpasagad o dili moatiman sa ilang mga binuhi. “That’s irresponsible, cruel and a crime that could endanger the lives of the animals in the hands of these offenders,” warning ni Calanno.'}, {'article_id': 1668, 'title': 'Motorsiklo mibangga sa van, 2 angol', 'text': 'Duha ka mga tawo ang nangaangol, usa ang kritikal, dihang nibangga ang usa ka motorsiklo sa usa ka van alas 11: 40 sa buntag sa Huwebes, Oktubre 19, sa may kurbadahong bahin sa national highway sa Sityo Baybayon, Brgy. Talaga, Argao, habagatang Sugbo. Base sa imbestigasyon sa kapulisan sa Argao Municipal Police Station, ubos sa deriktiba sa ilang hepe nga si Police Major Conching Denila, nasuta sa Superbalita Cebu nga ang mga nangaangol mao sila si Flaviano Penus, 49, minyo, pahinante sa van, taga Brgy. Poblacion, Liloan, Sugbo ug si Milot Pedy Abion ,24, ulitawo, taga Brgy. Cambangyao, Dalaguete. Si Abion nga maoy nagmaneho sa motorsiklo naa sa grabe nga kahimtang. Matod pa nga ang van nga gimaneho ni Rechris Pepito Jr. , 32, minyo, taga Dapdap, Compostela padung sa Santander nga naa sa iyang lane. Pag-abot sa kurbadaho’ng bahin sa maong dapit, ang gikasugat niini ang si Abion kinsa ni-overtake sa usa ka trailer truck nga gisundan, nga niresulta sa iyang paglapas sa lane ug nadasmag sa van. Ang buak nga bildo maoy nakasamad sa tuong tiil ni Penus. Si Abion grabe og angol, daling gidala sa ospital.'}]
End of preview. Expand in Data Studio

No dataset card yet

Downloads last month
2