instruction stringlengths 16 76 | grade stringclasses 6
values | passage stringlengths 0 4.03k | question stringlengths 38 286 | answer stringlengths 14 700 |
|---|---|---|---|---|
بوش ئورۇنلارنى تولىدۇرۇڭ | 2 | كىشىدە ئىككى ئات، بۇ تىلدا يۇيۇر، بىر ياخشى، بىر ئەسكى جاھاندا قالۇر. بالا زورلۇق ۋاقتىدا قىل ياخشىلىق، تىلىڭ ھەم قولۇڭدىن يۇيۇنسۇن خەلق. | بۇ بۇ شېئىرىي يارچە ئۇيغۇر شېئىرىيىتىنىڭ ( ) شەكلىدە يېزىلغان. خىل شېئىرلارنىڭ قايىيەلىنىش شەكلى ( ) بولىدۇ. | مەسنەۋى، جۈپ قاپىيە |
بوش ئورۇنلارنى تولىدۇرۇڭ (ھەربىر بوش ئورۇنغا بىردىن، جەمئىي ئون نومۇر سىلىدۇ | 2 | «ئېتىمولوگىيە» (سۆز تېگى، سۆز كۆكى ئىلمى) ئەسلىي قەدىمكى گىرېكچە سۆز بولۇپ، سۆزلەرنىڭ ئېتنىك مەنبەلىرىنى تەتقىق قىلىدىغان ئىلىمنى كۆرسىتىدۇ، ئۇ () ۋە ( ) دەپ ئىككىگە بۆلۈنىدۇ. | ئىلمىي ئېتىمولوگىيە، خەلىق ئېتىمولوگىيەسى | |
بوش ئورۇنلارنى تولىدۇرۇڭ (ھەربىر بوش ئورۇنغا بىردىن، جەمئىي ئون نومۇر سىلىدۇ | 3 | سېنتەبىرنىڭ ئاخىرىدىكى ئاچچىق كۈز شامىلى سېرىق ياپراقلارنى شاخلاردىن قېقىپ چۈشۈرۈپ، قۇملارنى ئۈچۈرۈپ، نېمىگىيدۇر تارازىلىق بىلىدۈرۈۋاتقان ئانا تۇپراقنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىماقتا ئىدى. | بۇ پارچىدا ئىپادىلەش ئۇسۇلىدىن ()، ئىستىلىستىكىلىق ۋاسىتىلەردىن ( ) بىلەن ( ) قوللىنىلغان. | تەسۋىر، جانلاندۇرۇش، سۈپەتلەش |
بوش ئورۇنلارنى تولىدۇرۇڭ (ھەربىر بوش ئورۇنغا بىردىن، جەمئىي ئون نومۇر سىلىدۇ | 3 | كەچكىي شـەپەق جۇلالىنىشـقا باشـلىدى. دەرەخ ئۈچىلىرىغـا قىزغـۇچ جىـيەك تۇتۇلۇشى بىلەن دەرەخ تۈۋى سۇس قاراڭغۇلۇققا مەھكۇم بولدى. تولۇنئاي قۇياش ئورنىدا بالقىشىقا تەييارلانـدى. دەرەخلەرنىـڭ ئەڭ ئېگىـز شـاخلىرىغا چۈشـۈپ تۇرغـان قۇياشـنىڭ ئاداققى نۇرلىرىمۇ خىرەلەشتى. | پارچىدا ياسالما سۈپەتتىن ئىككىسى بار بولۇپ ( )، ( ) دېگەن سۆزلەردىن ئىبارەت. پارچىدىكى ئاستى سىزىلغان بىرىكمە بېقىندى باغلىنىشنىڭ ( ) مۇناسىۋىتىدە باغلانغان. | كەچكى، ئاداققى، چىرمىشىش |
تەلەپنى ئورۇنداڭ | 2 | ئەلگە شەرەف بولمادى جاھۇ نەسەف،
لېڭ شەرەف كەلدى ھەياۋۇ ئەدەپ. | تۆۋەندىكى كىلاسسىك شېئىرلاردىن ئېلىنغان پارچىلارنىڭ ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى يەشمىسىنى يېزىڭ. | مەنسەپ ۋە نەسەبنىڭ يۇقىرىلىقى كىشىگە شان ـ شەرەپ كەلتۈرمەيـدۇ. لىكىن ھەقىقىـى شـان ـ شـەرەپ كەلتۈرىـدىغان نەرسـە ئىنسـاندىكى ئەدەپ-ھايـادۇر. |
تەلەپنى ئورۇنداڭ | 2 | بەگىمسىنمەيۈك بەگ بولسار بەلتىر سايۇ بەلگە سالۇر،
ئاتا قىمسىنما يوق ئاتىغ بولسا ئارت سايۇ ماياقا يۇر. | تۆۋەندىكى كىلاسسىك شېئىرلاردىن ئېلىنغان پارچىلارنىڭ ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى يەشمىسىنى يېزىڭ. | ئەمەل تۇتمىغان كىشى ئەمەل تۇتسا ھەر دوقمۇشقا قامچا قويۇر. ئاتىقى چىقمىغاننىڭ نامى چىقسا، ھەربىر باغ ئۆتكىلىگە بەلگە سالۇر. |
تەلەپلەر بۇيىچە جۈملە تۈزۈڭ: | 3 | كېچە مەنزىرىسىنى تەسۋىرلەپ ‹‹يۇلتۇز›› دېگەن سۆزنى ئۆز ئىچىگە ئالغان ھالـدا ئوخشىتىش قوللىنىلغان ئارىلاش مۇرەككەپ جۈملە تۈزۈڭ. | «قاراڭغۇ كېچە، ئاسماندا يۈلتۈزلار جىمىرلاپ، قارا مەخمەلگە چېكىلگەن ساناقسىز گۈلدەك چىرايلىق مەنزىرە ئاتا قىلىدى.» دېگەنىدەك ياكى «كېچە جىمجىتلىقى يېقىملىق مۇزىكىلىدەك كىشلىنى مەسلىتخۇش قىلاتتىلى، يۇلتۇزلارنىلىڭ پىچىرلاشلىرى شلۇنچىلىك تەسىرلىككى، تەبىئەت دۇنياسى سېھىرلىنىپ قالغانـدەك قىلاتتى» دېگەنـدەك شـەكىللەردە ياكى ... | |
تەلەپلەر بۇيىچە جۈملە تۈزۈڭ: | 3 | تاڭ سەھەردىكى مەيىن شامالنى تەسۋىرلەپ، جانلانىدۇرۇش قوللىنىلغان تەڭـداش مۇرەككەپ جۈملىدىن بىرنى تۈزۈڭ . | تاڭ سەھەر، مەيىن شامال يۈز - كۆزۈمنى يۇمشاق قـوللىرى بىلەن سىلايتتى» دېگەندەك ياكى «تاڭ سەھەر، مەيىن شامال سەھەرچى قۇشلار بىلەن بىرلىكتە ناخشا ئېيتىۋاتاتتى» دېگەندەك شەكىللەردە ياكى بۇنىڭىدىن باشقىچە ئىجادىي يازسىمۇ تولۇق نومۇر بېرىلسە بولىدۇ. | |
تەلەپلەر بۇيىچە جۈملە تۈزۈڭ: | 2 | ئىگىسىمۇ، خەۋىرىمۇ شەخسسىز پېئىل بولغان ئاددىي جۈملىدىن بىرنىي تۈزۈڭ . | «تىرىشقان تاغ ئاشار» دېگەندەك ياكى باشقا شەكىللەردە ئىجادىي يازسىمۇ تولۇق نومۇر بېرىلسە بولىدۇ. | |
تۆۋەندىكى يارچىلارغا ئاساسەن تەلەپنى ئورۇنلاڭ | 2 | «تۈۋى يۇمشىتىلىپ ئوبىدان ئوغۇتلانغان، تازا ۋايىغا يەتكۈزۈلۈپ سۇغىرىلغان يەرلەرگە تېرىلغان گۈل ئۇرۇقى تېزلا ئۈنۈپ چىققىنى بىلەن بوران ۔ چاپقۇنغا بەرداشلىق بېرەلمەيدۇ» دېگەن جۈملىنىڭ سىمۋوللۇق مەنىسىنى يېزىڭ. | مەنىسى: «ئادەم كىچىكىدىنلا قەيسەر، چىداملىق، ئىرادىلىك، جۇرئەتلىك بولمىسا، ئەكسىچە بېلى بوش، ئىرادىسىز، جۈرئەتسىز بولسا، كىچىككىنە قىيىنچىلىقنى كۆرۈپ بەل قويۇۋەتسە، جايادىن قېچىپ راھەتىكە بېرىلسە، چوڭ بولغانىدا كىشىلىك ھاياتنىڭ بوران ۔ چاپقۇتلىرىغا بەرداشلىق يېرەلمەيدۇ» . | |
تۆۋەندىكى يارچىلارغا ئاساسەن تەلەپنى ئورۇنلاڭ | 3 | ‹‹تارىم دەرياسىنىڭ تۆۋەن ئېقىنىدا دەريا ئېقىنى 320 كىلومېتىر قىسقىراپ كەتتى. سۇ يۈزى(كۆللەر) 50 يىل ئىلگىرى 9700 كىۋادرات كىلومېتىر ئىدى، ھازىر 4748 كىۋادرات كىلومېتىرغا چۈشۈپ قالدى. دېمەك، كۆللەر %49 كىچىكلەپ كەتتى». | تەلەپ: بۇ پارچىدىكى مەزمۇننى لىرىكا ئارقىلىق ئىپادىلەڭ. | «ئانا دەريا ھالسىرىماقتا، پارلاق مەدەنىيەتلەرگە شاھىت بولغان كۆللەر قۇرۇپ كەتمەكتە، سۈپى سىڭىپ كېتەي دەپ قالغان كۆلچەكلەردىكى ئىمجان بېلىقلار ‹سۇ، سۈ› دەپ ئالە قىلماقتا... » دېگەئىدەك ياكى ‹‹ئانا دەريا ئالە قىلماقتا، زۇمرەتتەك سۈزۈك سۇلۇق كۆللەر چېكى يوق شورلۇقلارغا ئورۇن بوشاتماقتا، قۇملىۇقلار يالماۋۇزدەك قىۇتراپ بىشى... |
تۆۋەندىكى يارچىلارغا ئاساسەن تەلەپنى ئورۇنلاڭ | 3 | «ئۇيغۇرلار كېسەلنى تاماق بىلەن داۋالاشتا، كېسەلگە مۇۋاپىق تاماقنى ئۈچكە بۆلىدۇ: ①غىزايى مۇتلەق: ئوزۇقلۇق رولىنىلا ئوينايدىغان يېمەكلىكلەردۇر؛ ②داۋائى غىزايى: ئالىدى بىلەن داۋالاش رولىنى، كېيىن ئوزۇقلىۇق رولىنى ئوينايىدىغان داۋالىق يىبمەكلىكلەردۇر؛ ③غىزايىي داۋائىي: ھەم ئوزۇقلىۇق، ھەم داۋالىق رولىنىي ئوينايىدىغان يىمەكل... | تەلەپ: ئۇيغۇرلاردىكى يۇقىرىقىدەك ئادەت ئۇيغۇر فولكلورىنىڭ قايسى تۈرىگە تەۋە؟ نېمە ئۈچۈن؟ | ئۇيغۇر فولكلورى ماددىي قولكلورىغا تەۋە، چۈنكى ماددىي قولكلور بىر مىللەتنىڭ ئىگىلىك مەدەنىيىتى، ئولتۇراق ئادىتى، يېمەك ـ ئىچمەك ئادىتى، كىيىنىش ـ ياسىنىش ئادىتى، داۋالىنىش ئادىتى قاتارلىقلارنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. |
تۆۋەندە بېرىلگەن پارچىنى ئوقۇپ، سوئال تەلىپىنى ئورۇنلاڭ. | 2 | ــ مەن يەڭــدىم! يـالغۇز بىــر ئــۆزۈم پۈتكــۈل زور قوشــۇننى يەگــدىم! جانىجــان قەبىلىلىرىم، ئانىجان تۇپرىقىمنىڭ رىزقىغا چاڭ سالغۇچى ئاچ كۆز ياغى! ئەنە كۆر، بۇ -ئۇلۇغ تەكلىماكان قۇملۇقى، سەن ھازىر دەل شۇ قۇملۇقنىڭ ئوتتۇرىسىدا تۇرۇۋاتىسەن. تۆت تەرەپنىڭ قايسىسىغا ماڭساڭمۇ، بەرىبىر يەتتە كۈنلۈكتىن ئارتۇق يول. ئوزۇقۇڭ، س... | بۇ پارچە كىمنىڭ، قايسى ئەسىرىدىن ئېلىنغان؟ | بۇ يارچە ئابدۇللا ساۋۇتنىڭ «شىراق» ناملىق ھېكايىسىدىن ئېلىنغان. |
تۆۋەندە بېرىلگەن پارچىنى ئوقۇپ، سوئال تەلىپىنى ئورۇنلاڭ. | 2 | ــ مەن يەڭــدىم! يـالغۇز بىــر ئــۆزۈم پۈتكــۈل زور قوشــۇننى يەگــدىم! جانىجــان قەبىلىلىرىم، ئانىجان تۇپرىقىمنىڭ رىزقىغا چاڭ سالغۇچى ئاچ كۆز ياغى! ئەنە كۆر، بۇ -ئۇلۇغ تەكلىماكان قۇملۇقى، سەن ھازىر دەل شۇ قۇملۇقنىڭ ئوتتۇرىسىدا تۇرۇۋاتىسەن. تۆت تەرەپنىڭ قايسىسىغا ماڭساڭمۇ، بەرىبىر يەتتە كۈنلۈكتىن ئارتۇق يول. ئوزۇقۇڭ، س... | بۇ يارچە ئېلىنغان ئەسەر تارىخىي ھېكايە، سىزنىڭچە تارىخىي ھېكايىلەر قانىداق ئالاھىدىلىككە ئىگە؟ | تارىخىي ھېكايىلەر تارىخ بىلەن ئەدەبىياتنىڭ بىرلەشمىسى بولـۇپ، ئۇنىڭـدا چىنلىق بىلەن بەدىئىي توقۇلما ئۆزئارا بىرلەشتۈرۈلىدۇ، تارىخىي پاكىتلار ئاساس قىلىنىپ، تارىختىكى شەخس ۋە ئىشلار بەدىئىيلەشتۈرۈلۈپ جانلىق، كونكرېت ئوبرازلار يارىتىلىدۇ. |
تۆۋەندە بېرىلگەن پارچىنى ئوقۇپ، سوئال تەلىپىنى ئورۇنلاڭ. | 3 | ــ مەن يەڭــدىم! يـالغۇز بىــر ئــۆزۈم پۈتكــۈل زور قوشــۇننى يەگــدىم! جانىجــان قەبىلىلىرىم، ئانىجان تۇپرىقىمنىڭ رىزقىغا چاڭ سالغۇچى ئاچ كۆز ياغى! ئەنە كۆر، بۇ -ئۇلۇغ تەكلىماكان قۇملۇقى، سەن ھازىر دەل شۇ قۇملۇقنىڭ ئوتتۇرىسىدا تۇرۇۋاتىسەن. تۆت تەرەپنىڭ قايسىسىغا ماڭساڭمۇ، بەرىبىر يەتتە كۈنلۈكتىن ئارتۇق يول. ئوزۇقۇڭ، س... | سۆزلىگۈچىنىڭ ‹‹ئەمەل قىلمىغان ۋەدىسـى›› قايسـى؟ ئۇنىـڭ ۋەدىسـىگە ئەمەل قىلماسلىق سەۋەبىدىن گۇناھكار ھېسابلانسا بولمايدىغانلىقىنىڭ سەۋەبىنى ئېيتىپ بېرىڭ. | شىراقنىڭ كيانيان (ئىران) لەشكەرلىرىنى ئوغۇز (ساك) ئېلىغا باشلاپ بېرىپ غەلىبىگە ئېرىشتۈرمەكچى بولغانلىقى شىراقنىڭ دۈشمەننى يوقىتىپ، ئەل-ۋەتەننى ياۋنىڭ تاجاۋۇزىيدىن ساقلاپ قىبلىش ئۈچلۈن قوللانغتان مەردانە تەدبىيرى بولتۇپ، شىيراقنىڭ دۇشـمەننى يـېڭىش ئۈچـۈن بـاتۇرلۇقتىن سـىرت، يەنە پەم - پاراسـىتىنى ئىـشقا سېلىـشى بوللۇق. |
تۆۋەندىكى تېكىستنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 2 | ئەجەللىك ئازدۇرۇش
ئېسكىموسلارنىڭ بۆرە ئوۋلاش ئۇسۇلى ئەۋلادمۇئەۋلاد داۋاملىشىپ كەلگەن يولـۇپ، بـۇ ئۇسۇل بەكمۇ ئالاھىدە ھەم ناھايىتى ئۇنۇملۈك.
قەھرىتان قىش پەسلىدە ئۇلار ئۆتكۈر پىچاقلىرىغا بىر قەۋەت ئىسسىق ھايۋانات قېنىنى سۈركەيدۇ، بۇ قانلار قاتقاندىن كېيىن ئۈستىگە يەنە بىر قەۋەت ئىسسىق قاننى سۈركەيدۇ، بۇ قەۋەت قاتقاند... | ئېسكىموسلارنىڭ بۆرە ئوۋلاش تەدبىرىگە قانداق مەنتىقە يوشۇرۇنغان؟ | قارشىي تەرەپنىي ياخىشى چۈشىنىپ، ئۇننىڭ ئاجىزلىقىنى تېپىپ، ئاجىزلىقتىن ئۈنۈملۈك پايدىلانغانىدا ئۇنى بويسۇندۇرغىلى بولىىدۇ، يەنىي «ھەر ئىشقا پەم كېرەك» دېگەندەك مەنتىقە يوشۇرۇنغان. |
تۆۋەندىكى تېكىستنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 3 | ئەجەللىك ئازدۇرۇش
ئېسكىموسلارنىڭ بۆرە ئوۋلاش ئۇسۇلى ئەۋلادمۇئەۋلاد داۋاملىشىپ كەلگەن يولـۇپ، بـۇ ئۇسۇل بەكمۇ ئالاھىدە ھەم ناھايىتى ئۇنۇملۈك.
قەھرىتان قىش پەسلىدە ئۇلار ئۆتكۈر پىچاقلىرىغا بىر قەۋەت ئىسسىق ھايۋانات قېنىنى سۈركەيدۇ، بۇ قانلار قاتقاندىن كېيىن ئۈستىگە يەنە بىر قەۋەت ئىسسىق قاننى سۈركەيدۇ، بۇ قەۋەت قاتقاند... | بۆرىنىڭ ھالاكەتكە ئۇچرىشىنىڭ سەۋەبىنى پەلسەپىۋى نۇقتىدىن چۈشەندۈرۈڭ. | بۆرىنىڭ ھالاك بولۇشىدىن بۇنىداق بىر ھەقىقەتنى بىلىش مۇمكىن: ‹‹نەپىسى ئەقلىدىن غالىپ كەلگەن، يەتى نەيسىنىڭ قۇلىغا ئايلانغان كىشى مەيلى ئۇ قانچىلىك ئىقتىدارلىق، كۈچللۈك بولۇشىدىن قەتئىيىنەزەر ئىنتايىن ئاجىز، بىچارە ئادەم بوللۇپ ھېسابلىنىدۇ، بۇنداق كىشىلەر نەيسىنىڭ كەينىگە كىرىپ ئەجىرسىز كەلگەن پايدا -مەنيەئەت ئالدىدا باش... |
تۆۋەندىكى تېكىستنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 3 | ئەجەللىك ئازدۇرۇش
ئېسكىموسلارنىڭ بۆرە ئوۋلاش ئۇسۇلى ئەۋلادمۇئەۋلاد داۋاملىشىپ كەلگەن يولـۇپ، بـۇ ئۇسۇل بەكمۇ ئالاھىدە ھەم ناھايىتى ئۇنۇملۈك.
قەھرىتان قىش پەسلىدە ئۇلار ئۆتكۈر پىچاقلىرىغا بىر قەۋەت ئىسسىق ھايۋانات قېنىنى سۈركەيدۇ، بۇ قانلار قاتقاندىن كېيىن ئۈستىگە يەنە بىر قەۋەت ئىسسىق قاننى سۈركەيدۇ، بۇ قەۋەت قاتقاند... | ①ئېسكىموسلارنىڭ بۆرە ئوۋلاش تەدبىرىگە ماس كېلىدىغان تۇراقلىق ئىبارىدىن بىرنى، ②بۆرىنىڭ ھالاكەتكە ئۇچراش سەۋەبىگە ماس كېلىدىغان تۇراقلىق ئىبارىدىن بىرنى يېزىڭ. | ①«سـەۋەب قىلسـاڭ، سـېۋەتتە سـۇ توختايـدۇ» يـاكى «ھەر ئىشـقا پەم كېـرەك، ئۆتۈككە چەم كېرەك». ②«ئويلىماي يېسەڭ ، ئاغرىماي ئۆلىسەن» ياكى«ئاچ كۆز ئەجىلىدىن بۇرۇن ئۆلەر». |
تۆۋەندە بېرىلگەن ماتېرىيالنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ: | 5 | كۆيدۈرۈۋېتىلگەن ساختا يۈل
ئۇ قولىدىكى 20 يۈەنلىك ساختا يۇلغا قاراپ، قايسى دۇكانىدىن مال سېتىۋالغاندا قايتۇرۇلغان پارچە يۇللار ئارىسىغا كىرىپ قالغانلىقىنى ئېسىگە ئالالماي، كۆيدۈرۈۋەتمەكچىمۇ بولىدى. شۇنداق ئەمەسـمۇ، ئۇ ناھايىتى 20 يۈەنغۇ؟! بىراق ئۇ يەنىلا ئويلاپ قالىدى: «نېمىشىقا كۆيىدۈرۈۋەتكۈدەكمەن؟ باشىقىلار خەجلىسىە ... | ئەسسەردىكى ئاشىخانا غوجايىنىنىڭ خاراكتېرىنى ئىپادىلەيدىغان كونكرېست جۈملىلەرنى يېزىپ چىقىڭ ۋە شۇ جۈملىدە ئۇنىڭ قانىداق خاراكتېرىنى ئىپادىلىگەنلىكىنى ئەسكە,تىپ قويۇڭ. | «ھېلىمۇ ۋاقتىدا كۆرۈپتىمەن... قارىڭە چاپىنىڭىزنى ئۇنتۇپ قاپسىز... » «قاراپ بېقىڭ، يانچۇقىڭىزدىكى نەرسىلەر ساقمىكەن؟» «ئۇكام، يۇل تايماقنىڭ تەسلىكىدە ئۇنداق بىخەستەلىك قىلماڭ!» (ئايال غوجايىننىڭ ئەستايىدىللىقى، مەسئۇلىيەتچانلىقىنى ئىپادىلەيدۇ.) «كۆڭلىڭىز تېگىل بولدى، ئۇكام، ئەمما پۇلىڭىزنى ئالالمايمەن.» (ئايال غوجايىننى... |
تۆۋەندە بېرىلگەن ماتېرىيالنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ: | 5 | كۆيدۈرۈۋېتىلگەن ساختا يۈل
ئۇ قولىدىكى 20 يۈەنلىك ساختا يۇلغا قاراپ، قايسى دۇكانىدىن مال سېتىۋالغاندا قايتۇرۇلغان پارچە يۇللار ئارىسىغا كىرىپ قالغانلىقىنى ئېسىگە ئالالماي، كۆيدۈرۈۋەتمەكچىمۇ بولىدى. شۇنداق ئەمەسـمۇ، ئۇ ناھايىتى 20 يۈەنغۇ؟! بىراق ئۇ يەنىلا ئويلاپ قالىدى: «نېمىشىقا كۆيىدۈرۈۋەتكۈدەكمەن؟ باشىقىلار خەجلىسىە ... | سىزنىڭچە بۇ ئەسەر قانداق ژانىردىكى ئەسەر، نېمە ئۈچۈن؟ | ھېكايە: تىپىك ئەھمىيەتكە ئىگە بولغان تۇرمۇش ھادىسىلىرى ئارقىلىق جەمئىيەتتىكى مەلۇم مەسىلە ياكى ئۆز ھەجمىگە قارىغانىدا كەڭ ھەم مۇرەككەپ مەزمۇننى چۈشەندۈرۈپ بېرەلەيدىغان ئېپىك ئەسەر ھېكايە دېيىلىدۇ. |
تۆۋەندە بېرىلگەن ماتېرىيالنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ: | 6 | كۆيدۈرۈۋېتىلگەن ساختا يۈل
ئۇ قولىدىكى 20 يۈەنلىك ساختا يۇلغا قاراپ، قايسى دۇكانىدىن مال سېتىۋالغاندا قايتۇرۇلغان پارچە يۇللار ئارىسىغا كىرىپ قالغانلىقىنى ئېسىگە ئالالماي، كۆيدۈرۈۋەتمەكچىمۇ بولىدى. شۇنداق ئەمەسـمۇ، ئۇ ناھايىتى 20 يۈەنغۇ؟! بىراق ئۇ يەنىلا ئويلاپ قالىدى: «نېمىشىقا كۆيىدۈرۈۋەتكۈدەكمەن؟ باشىقىلار خەجلىسىە ... | ئەسەردىكى ‹‹ئۇ›› 20 يۈەنلىك ساختا پۇلنى كۆيدۈرۈۋەتكەندىن كېيىن باشقا يەنە نېمىلەرنى «كۆيدۈرۈۋەتتى»؟ | «ئـۇ» 20 يۈەنلىك سـاختا يـۇلنى كۆيدۈرۈۋەتكەنـدىن باشـقا يەنە ئىدىيەسـىدە ساقلىنىۋاتقان پايىدا - مەنىپەئەت ئالدىدا ئەخىلاق - ۋىجىداننى يوقىتىپ قويۇشىتەك مەنيەئەتيەرەسلىك، شەخسىيەتچىلىك، ساختىيەزلىك، ئالدامچىلىقتەك مەنىۋى ئىللەتلەرنىي «كۆيدۈرۈۋەتتى». |
تۆۋەندە بېرىلگەن ماتېرىيالنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ: | 5 | ئادەم بەدىنىدىكى ئەڭ مۇستەھكەم قۇرۇلما _ جىش
كىچىككىنە چىش ئادەتتە 30~45 كىلوگىراملىق كىلچكە بەرداشلىق بىرەلەيدۇ. ئۇ ئادەم بەدىنىدىكى ئەڭ مۇسىتەھكەم قۇرۇلما، شۇنداقلا ئادەم ئورگانىزمى زاۋۇتىنىڭ يېمەكلىكلەرنى مېخانىكىلىق يىششىقلاپ ئىشلىشىدىكى مۇھىم ئۈسكۈنە، ئۇنىڭ يەنە ئاۋاز چىقىرىشقا ياردەم بېرىش ۋە چىراينىڭ تاشقى شەكل... | تېكىسىتتە چىشىنىڭ ئادەم بەدىنىلدىكى مۇسىتەھكەم قۇرۇلما ئىكەنلىكى قايسىي نۇقتىلاردىن چۈشەندۈرۈلگەن؟ | تېكىسىتتە چىشىنىڭ ئادەتتە 30~45 كىلوگىراملىق كۈچكە بەرداشىلىق بېرەلەيدىغانلىقى، ئۇنىڭ يېمەكلىكلەرنىي چىشىلەپ، ئىۈزۈپ، چايناش ۋەزىپىسىنى ئورۇندايدىغانلىقى، چىش تاجىنىڭ سىرتقى يۈزىدىكى بىر قەۋەت سۈزۈك ئېمال ماددىسىنىڭ قاتتىقلىق دەرىجىسى كىۋارتىشقا يېقىنلىشىدىغان مۇستەھكەم ماددا ئىكەنلىكى قاتارلىق مەزمۇنلار ئارقىلىق چىشىن... |
تۆۋەندە بېرىلگەن ماتېرىيالنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ: | 5 | ئادەم بەدىنىدىكى ئەڭ مۇستەھكەم قۇرۇلما _ جىش
كىچىككىنە چىش ئادەتتە 30~45 كىلوگىراملىق كىلچكە بەرداشلىق بىرەلەيدۇ. ئۇ ئادەم بەدىنىدىكى ئەڭ مۇسىتەھكەم قۇرۇلما، شۇنداقلا ئادەم ئورگانىزمى زاۋۇتىنىڭ يېمەكلىكلەرنى مېخانىكىلىق يىششىقلاپ ئىشلىشىدىكى مۇھىم ئۈسكۈنە، ئۇنىڭ يەنە ئاۋاز چىقىرىشقا ياردەم بېرىش ۋە چىراينىڭ تاشقى شەكل... | تېكىسىت مەزمۇنىغـا قارىغانــدا چىــش كېســەللىكىنىڭ ئالــدىنى ئېلىشــقا ئائىــت ئۇچۇرلارنى ئانچە تولۇق دەپ كەتكىلى بولمايىدۇ، سىزنىڭچە چىش كېسەللىكلىرىنىڭ ئالدىنى ئېلىش ئۈچۈن يەنە نېمىلەرگە دىققەت قىلىش كېرەك؟ | چىش كېسەللىكىنىڭ ئالدىنى ئېلىپ، ساغلام چىشقا ئىگە بولۇش ئۈچۈن، چىش تازىلىقىغا دىققەت قىلىشتىن سىرت، يەنە چىشنى ئاسراش، تاتلىق، سوغۇق يېمەكلىكلەرنى زىيادە كۆپ يېيىشتىن ساقلىنىش، چىشنى قەرەللىك تەكشۈرتۈپ، تازىلىتىپ تۇرۇش كبرەك. |
تۆۋەندە بېرىلگەن ماتېرىيالنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ: | 6 | ئادەم بەدىنىدىكى ئەڭ مۇستەھكەم قۇرۇلما _ جىش
كىچىككىنە چىش ئادەتتە 30~45 كىلوگىراملىق كىلچكە بەرداشلىق بىرەلەيدۇ. ئۇ ئادەم بەدىنىدىكى ئەڭ مۇسىتەھكەم قۇرۇلما، شۇنداقلا ئادەم ئورگانىزمى زاۋۇتىنىڭ يېمەكلىكلەرنى مېخانىكىلىق يىششىقلاپ ئىشلىشىدىكى مۇھىم ئۈسكۈنە، ئۇنىڭ يەنە ئاۋاز چىقىرىشقا ياردەم بېرىش ۋە چىراينىڭ تاشقى شەكل... | تېكىسـتە قوللىنىلغـان چۈشـەندۈرۈش تەرتىپـى ۋە ئاساسـلىق چۈشـەندۈرۈش ئۇسۇللىرىنى ئېيتىپ بېرىڭ. | تېكىسىتتە چۈشەندۈرۈش تەرتىپىىدىن لوگىكىلىق تەرتىپ بويىچە چۈشەندۈرۈش ئۇسۇلىنى؛ ئېنىقلىما بېرىش، تۈرگە ئايرىش، سانلىق مەلۇماتلارنى كەلتۈرۈش، ئوخشىتىش قاتارلىقلارنى قوللانغان. |
بوش ئورۇنلارنى تولدۇرۇڭ | 3 | تەن كىرە تۇپراق - لەھەتكە، نام قالۇر ئەفكار ئار، ئۆنسە ئۆمرۈڭ ياخشىلىقسىز مەڭگۈلۈك روھىڭ يارا. بۇ ھايات بىر ئىمتىھان؛ باغۋەن، زىيانكەش ئايرىلۇر، ئۆزگىگە قونساڭ تۇزاق كۈتكەي سېنى يوچۇن ئورا. -ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن | بۇ شېئىر ئۇيغۇر شېئىريىتىنىڭ ( )شەكلىدە، ئارۇز ۋەزىنىنىڭ ( ) بەھرىدە يىزىلغان. | رۇبائىي، رەمەل |
بوش ئورۇنلارنى تولدۇرۇڭ | 3 | تەن كىرە تۇپراق - لەھەتكە، نام قالۇر ئەفكار ئار، ئۆنسە ئۆمرۈڭ ياخشىلىقسىز مەڭگۈلۈك روھىڭ يارا. بۇ ھايات بىر ئىمتىھان؛ باغۋەن، زىيانكەش ئايرىلۇر، ئۆزگىگە قونساڭ تۇزاق كۈتكەي سېنى يوچۇن ئورا. -ئابدۇشۈكۈر مۇھەممەتئىمىن | بۇ شېئىرنىڭ تۈپ ئىدىيەسىنى ( ) دېگەن جۈملىگە يىغىنچاقلاشقا بولىدۇ. | ياخشىدىن ياخشى نام، يامانىدىن يامان نام قالىدۇ |
بوش ئورۇنلارنى تولدۇرۇڭ | 2 | «تەمەخورلىۇق نومۇسىنىڭ ئىۆيىنى كۆيدۈرىىدىغان ئىوت، ئىزرەتنىڭ خىامىنىنى ئۇچۇرۇپ كېتىدىغان، تەمكىنلىكنىڭ چىرىغىنى ئۆچۈرۈۋېتىدىغان شامالدۇر. ئادەم تەمەخبور بولسا. نەيسىگە قۇل بولۇر.» بۇ پارچىدىكى نومۇرى ئىسىم بولغان ياسالما ئىسىم ( ) بارچىدىكى «شامال» ئوخشىنىشنىڭ ئۈچ ئېلېمېنتىدىن ( ) دۇر. | تەمەخورلۇق، ئوخشىغۇچى | |
بوش ئورۇنلارنى تولدۇرۇڭ | 2 | «توتىم» دېگەن سۆز قەدىمكى ئۇيغۇر تىلىدىكى مەنبەلەردە ( ) دەب ئاتىلانتى. تۈركىي قىۋۋەلار، جۈملىدىن ئۇيغۇرلارنىڭ تارىخىدا بۆرە تىوتېمى ھەققىدىكى مەلۇماتلار دەسلەپ ( ) ناملىق ئەسەردە تىلغا ئېلىنغان . | تۆز (ئوران)، ئوغۇزنامە | |
بوش ئورۇنلارنى تولدۇرۇڭ | 3 | باخشىلىرىم ئىنتايىن ئىرگۈ ۋە تەسىرلىك، بىراق ئۇنى ئاڭلاش بەختىگە ھېچكىم مۇيەسسەر بولالمايدۇ. چۈنكى ئۇ تومۇرلىرىمدىن چىقىپ تومۇرلىرىمدا قارار تاپىدۇ. ئۇنىڭ ئۆز ئىجىگە ئالغان كۆيدۈرگۈچى ھىسلىرى ئاجابىپ مەنىدارلىققا ئىگە. ئۇ ھاياتىمنى كۈيلەپ ماماتىم ھەققىدە قەسەم پۈتىدۇ. شۇنداقتىمۇ ئۇ ناخشىلىرىمنى ئىنتايىن ياخشى كۆرىدۇ. | بۇ پارچىنى مەزمۇن خاراكتېرى ۋە ئىپادىلەش ئۇسۇلىغا قاراپ ژانىرى جەھەتتىن ( )نىڭ يارچىسى دېيىشكە بولىدۇ. پارچىدىكى دەسلەپكى ئىككى جۇملە مۇرەكــكەپ ( ) تۈرىگە تەۋە، بارجىدىكى ‹‹ئىزگۈ›› دېگەن سۆزنىڭ لۇغەت مەنىسى خۇملىنىڭ ( )دىگەنلىكتۇر. | لىرىك نەسر، ئارىلاش مۇرەككەپ جۇملە، ساپ (گۈزەل، چىرايلىق، ياخشىلىق، خەيرىلىك، چىن، پاك) |
كۆنۈكمە ئىشلەش سوئالى | 4 | 1) گەرجە قۇياشتىن پەرۋىش ئالەم يۈزىغە ئام ئېرۇر، سەھرادە قامغاغۇ تىكەن بوستاندا سەرۋۇ گۈل بىتۇر. | كىلاسسىك شېئىرلاردىن ئېلىنغان تۆۋەندىكى پارچىلارنىڭ ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى يەشمىسىنى يېزىڭ: | گەرچە قۇياش نۇرى پۈتۈن ئالەمگە تەكشى چېچىلىپ، ئورتاق پەرۋىش قىلسىمۇ. يەنىلا چۆلدە قامغاق ۋە تىكەنلەر ئۈنىدۇ، بوستاندا بولسا، سەۋرى ۋە گۈللەر ئۈنىدۇ. |
كۆنۈكمە ئىشلەش سوئالى | 4 | 2) ئەبش ئېلىگەن خاردىن كەلگەي گۈلى ئىشرەت ئېسى، چۈن سۆلەيمان دۆلەتىدۇر خارى-زارى كاشىغەر. | كىلاسسىك شېئىرلاردىن ئېلىنغان تۆۋەندىكى پارچىلارنىڭ ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى يەشمىسىنى يېزىڭ: | كۆگۈل ئاچاى دېگەن كىشىلەرگە بۇ جاينىڭ ھەتتاكى تىكەنلىرىدىنمۇ گۇل پۇرىقى كېلىدۇ. ئۇنىڭ ۋەيرانلىرى سۇلايمان دۆلىتىگە تەۋە. |
كۆنۈكمە ئىشلەش سوئالى | 1 | ئويعىنىپ كەتتى جاھان مەغرىبى ـ مەشرىق تامام، ــــــ(ئا. ئۇيغۇر) | تۆۋەندىكى شېئىرىي پارچىلارنىڭ كەم قالغان قىسىمىنى تولۇقلاپ يېزىڭ: | مەن تېخى سۈت ئۇيقۇدا، چۈش كۆرۈپ ياتارمەن. |
كۆنۈكمە ئىشلەش سوئالى | 1 | _ ئۇنىڭكىم، تىلىدىن چىغار ئوت چېقىن. (يۈسۈپ خاس ھاجىپ) | تۆۋەندىكى شېئىرىي پارچىلارنىڭ كەم قالغان قىسىمىنى تولۇقلاپ يېزىڭ: | قوشۇلما پىتنىخورغا، بارما يېقىن. |
كۆنۈكمە ئىشلەش سوئالى | 2 | تەكرىتاغ، ئالتاي تېغىي، قاراقۇرۇم تاغلىرىندا بېلىقچىلىقنىي راۋاجلاندۇرۇشىقا باب كېلىدىغان دەربا ۋە كۆللەر شەكىللەنگەن. ياخشى مۇھىتتا بىلىقلارنىڭ تۈرى ئۈزۈكسىز سەرخىللاستۇرۇلغان، سۈنئىي ئۇسۇلدا كىۋپەينىش تېخنىكىسى كېگەيىتىلگەن، بايلىقتىن بايىدىلىنىش سالمىقى زورايتىلغان، شۇنىڭ بىلەن بىللە باغراش كۆلى، سابرام كىۆلى، ئولۇڭ... | تۆۋەندىكى ماتېرىيالنى ئەستايىدىل ئوقۇپ، ئۇنىڭ مەزمۇنىنى بىر ئاددىي جۇملە ئارقىلىق ئىپادىلەڭ | «شىنجاڭدىكى بىر قىسىم كۆللەر دۆلەتنىڭ ئورگانىك يېمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش بازىسى قىلىپ بېكىتىلىدى» ياكى «شىنجاڭدىكى بېلىقچىلىقنى راۋاجلاندۇرۇشىقا باب كېلىدىغان بىر قىسىم كۆللەر، دۆلەتنىڭ ئورگانىك يېمەكلىكلەرنى ئىشلەپچىقىرىش بازىسى قىلىپ بېكىتىلدى». |
تۆۋەندىكى تەلەپلەرنى ئورۇنلاڭ | 3 | « ـ ەن»قوشۇمچىسىدىن بايدىلىنىپ ياسالما سۆز ياساڭ. ياسىغان سۆرىڭىرنى بىر خۇملىدە مۇستەقىل سۆز رولىدا، يەنە بىر جۇملىدە ياردەمچى سۆز رولىدا كەلتۈرۈپ ئىككى جۈملە تۈرۈڭ. | ئاساس+ەن=ئاساسەن. بۈگۈنكى ئىشلىرىمىز ئاساسەن تىۈگەپ قالـدى(مۇسـتەقىل سۆز). بۇ ئىشنى ئۇنىڭ كۆرسەتمىسىگە ئاساسەن ئىشلىدۇق(ياردەمچى سۆز). | |
تۆۋەندىكى تەلەپلەرنى ئورۇنلاڭ | 2 | «جاپا تارتمىغۇچە ھالاۋەت يوق» دېگەن ماقالنى جۈملىنىڭ كېگەيتىلگەن بۆلىكى قىلىپ بىر جۈملە تۈزۈڭ. كېڭەيتىلگەن بۆلەك ھالەت ۋەزىپىسىدە كەلسۇن. | قاسىم جاپا تارتمىغۇچە ھالاۋەت يوق دەپ گېپىنى خۇلاسىلىدى. | |
تۆۋەندىكى تەلەپلەرنى ئورۇنلاڭ | 3 | «كۈز» دېگەن سۆزنى ئىشلەتمەي كۈز مەنزىرىسىنى تەسۋىرلەپ ئوخشىتىش، جانلاندۇرۇش قوللىنىلغان قىسقا پارچە يېزىڭ. | «كۈز» سۆزىنى ئىشلەتمەي، كۈز مەنزىرىسىنى تەسۋىرلىگەن بولسا، ئوخشىتىش قوللانغان بولسا، جانلاندۇرۇش قوللىنىلغان بولسا نومۇر بېرىلسە بولىدۇ. | |
تۆۋەندىكى تەلەپلەرنى ئورۇنلاڭ | 1 | مەدەبىيەتلىك، ئەدەپلىك بولۇشقا دىققەت قىلىش-قىلماسلىقمۇ ئۈچتە ياخشى ئوقۇغۇچى بولۇشنىڭ بىر شەرتى. | تۆۋەندىكى جۈملىلەردە بەزى نۇقسانلار بار. تۈزىتىپ راۋان جۈملىگە ئايلاندۇرۇڭ. | مەدەنىيەتلىك ئەدەپلىك بولۇشقا دىققەت قىلىش ئۈچتە ياخشى ئوقۇغۇچى بولۇشنىڭ بىرىنچى شەرتى» ياكى «مەدەنىيەتلىك، ئەدەپلىك بولۇشقا دىققەت قىلىش-قىلماسلىقمۇ ئۈچتە ياخشى ئوقۇغۇچى بولۇش - بولالماسلىقنىڭ بىر شەرتى». |
تۆۋەندىكى تەلەپلەرنى ئورۇنلاڭ | 1 | بۇ يىل يېزىمىزدا ئاشلىقتىن ۋە بۇغدايدىن يەنە مول ھوسۇل ئېلىندى. | تۆۋەندىكى جۈملىلەردە بەزى نۇقسانلار بار. تۈزىتىپ راۋان جۈملىگە ئايلاندۇرۇڭ. | «بۇ يىل يېزىمىزدا بۇغدايدىن يەنە مول ھوسۇل ئېلىندى.» |
تۆۋەندە بېرىلگەن پارچىنى ئوقۇپ سوئال تەلىپىنى ئورۇنلاڭ. | 2 | ... ئۇ تۇيۇقسىز مېنى كۆرۈپ قېلىپ چەكچىيىپ قارىدى. لېكىن ئورنىدىن مىت قىلىپ تەۋرەپمۇ قويمىدى. قورقىۇش ئەمىدى ئۇنىڭغا ئەبەدىنى يات بولۇپ كەتكەنىدەك، ماڭا خاتىرجەم، مەسخىرىلىك ۋە ئۆچمەنلىك بىلەن تىكىلىپ قاراشلىرى ئۆلۈۋاتقان ۋۇجۇدىـدىكى ئۆلمەس غالىبلىقنى نامايان قىلماقتا ئىدى. مەن ئۇنىڭ كۆزلىرىدىكى مېھىر ۋە قىساسىكىرانە نۇ... | بۇ يارچە كىمنىڭ، قايسى ئەسىرىدىن ئېلىنغان؟ | بۇ پارچە توختى ئايۇپنىڭ «ئوۋچى ئەسلىمىلىرى» ناملىق ھېكايىسىدىن ئېلىنغان. |
تۆۋەندە بېرىلگەن پارچىنى ئوقۇپ سوئال تەلىپىنى ئورۇنلاڭ. | 2 | ... ئۇ تۇيۇقسىز مېنى كۆرۈپ قېلىپ چەكچىيىپ قارىدى. لېكىن ئورنىدىن مىت قىلىپ تەۋرەپمۇ قويمىدى. قورقىۇش ئەمىدى ئۇنىڭغا ئەبەدىنى يات بولۇپ كەتكەنىدەك، ماڭا خاتىرجەم، مەسخىرىلىك ۋە ئۆچمەنلىك بىلەن تىكىلىپ قاراشلىرى ئۆلۈۋاتقان ۋۇجۇدىـدىكى ئۆلمەس غالىبلىقنى نامايان قىلماقتا ئىدى. مەن ئۇنىڭ كۆزلىرىدىكى مېھىر ۋە قىساسىكىرانە نۇ... | «مەن» بىر ئوۋچى، لېكىن ئۇ نېمە ئۈچۈن ئۆز ئولجىسىنىڭ كۆزلىرىدىكى مېھىر ۋە قىساسكىرانە نۇرغا بەرداشلىق بېرەلمەيدۇ؟ | ئادەتتە، ئوۋچىلار بوغاز ياكى بالا ئېمىتىۋاتقان ھايۋاننى ئوۋلاشتىن قاتتىق ھەزەر ئەيلەيدۇ. ھېكايىدىكى ئوۋچى بىلىپ - بىلمەي دەل مۇشۇنداق خاتالىق سادىر قىلىپ قويغاچقا، ئوۋچىغا خاس كەسپىي ئەخلاق بىلەن قاتتىق پۇشايمان قىلىدۇ. ھەم ئىمجان ئوۋنىڭ كۆزىدە ئىپادىلەنگەن غەزەپ ۋە ئۆچمەنلىكنى، ئەخلاقىي جەھەتتىكى غالىبلىق بىلەن ئانىلى... |
تۆۋەندە بېرىلگەن پارچىنى ئوقۇپ سوئال تەلىپىنى ئورۇنلاڭ. | 3 | ... ئۇ تۇيۇقسىز مېنى كۆرۈپ قېلىپ چەكچىيىپ قارىدى. لېكىن ئورنىدىن مىت قىلىپ تەۋرەپمۇ قويمىدى. قورقىۇش ئەمىدى ئۇنىڭغا ئەبەدىنى يات بولۇپ كەتكەنىدەك، ماڭا خاتىرجەم، مەسخىرىلىك ۋە ئۆچمەنلىك بىلەن تىكىلىپ قاراشلىرى ئۆلۈۋاتقان ۋۇجۇدىـدىكى ئۆلمەس غالىبلىقنى نامايان قىلماقتا ئىدى. مەن ئۇنىڭ كۆزلىرىدىكى مېھىر ۋە قىساسىكىرانە نۇ... | پارچىدىكى ئوۋنىڭ تىلىدىن ئىنسانلارنىڭ مۇشۇ خىل قىلمىشىغا بولغان نىداسىنى يېزىپ چىقىڭ. | «تەبىـئەت دۇنياسـىدا ئىنسـانلار بىـلەن تەبىئەتتىكـى جانلىقلار ئۆزئارا تايىنىش ئىچىدە ياشايدۇ، بىر - بىرىنى شەرت قىلىدۇ. ئەگەر ئىنسانلار ئاچ كۆزلۈك قىلىپ جانلىقلارنىڭ مەۋجۇتلۇقىغا زىيان يەتكۈزسە ئاقىۋەتتە ئۆزىمۇ زىيان تارتىدۇ» |
تۆۋەندىكى تېكىستىنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 2 | كىچىككىنە كۈن نۈرى
ئېلىسانىڭ ئۆيى تاغدا ئىدى، قۇياش نۇرى جەنۇب تەرەپتىكى دېرىزىدىن چۈشۈپ ھەر كۈنى ئۆينى ئىللىق نۇرغا ئوراپ تۇراتتى. ئەمما مومىسىنىڭ ھۇجرىسى شىمال تەرەپتە بولغاچقا كۈن نۇرى زادىلا چۈشمەيتتى.
ــ دادا، مومامنىڭ ھۇجرىسىغا نېمە ئۈچۈن كۈن نۇرى چۈشمەيدۇ؟ــ دېدى بىر كۈنى ئېلىسا دادىسىغا، _ مېنىڭچە موماممۇ ئاپ... | تېكىستتىكى «قۇياش نۇرى» دادا بىلەن موماينىڭ نەزىرىدە ئوخشىمايدۇ. سىز بۇ ئوخشىماسلىقنى چۈشەندۈرۈڭ. | دادىسىنىڭ نەزىرىدىكى قۇياش نۇرى تەبىئىي قۇياش نۇرىنى كۆرسىتىدۇ، موماينىڭ نەزىرىدىكى قۇياش نۇرى كۆيۈمچانلىق ۋە مېھىر - مۇھەببەتنى كۆرسىتىدۇ. |
تۆۋەندىكى تېكىستىنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 3 | كىچىككىنە كۈن نۈرى
ئېلىسانىڭ ئۆيى تاغدا ئىدى، قۇياش نۇرى جەنۇب تەرەپتىكى دېرىزىدىن چۈشۈپ ھەر كۈنى ئۆينى ئىللىق نۇرغا ئوراپ تۇراتتى. ئەمما مومىسىنىڭ ھۇجرىسى شىمال تەرەپتە بولغاچقا كۈن نۇرى زادىلا چۈشمەيتتى.
ــ دادا، مومامنىڭ ھۇجرىسىغا نېمە ئۈچۈن كۈن نۇرى چۈشمەيدۇ؟ــ دېدى بىر كۈنى ئېلىسا دادىسىغا، _ مېنىڭچە موماممۇ ئاپ... | موماينىڭ ئېلساغا «ئاپتاپ كۆزۈڭدە تۇرمامدۇ؟» دېگەن سۆزىدە قانداق چوڭقۇر مەنە بار؟ | ئېلىسانىڭ مومىسىغا كۆرسەتكەن كۆيۈمچانلىقى ئاپتاپقا سىمۋول قىلىنغان. مومايغا نىسىبەتەن ئاپتاپتىنمۇ مۇھىم بولغىنى پەرزەنتلەرنىڭ كۆيۈمچانلىقى ۋە مېھىر -مۇھەببىتىدۇر. |
تۆۋەندىكى تېكىستىنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 3 | كىچىككىنە كۈن نۈرى
ئېلىسانىڭ ئۆيى تاغدا ئىدى، قۇياش نۇرى جەنۇب تەرەپتىكى دېرىزىدىن چۈشۈپ ھەر كۈنى ئۆينى ئىللىق نۇرغا ئوراپ تۇراتتى. ئەمما مومىسىنىڭ ھۇجرىسى شىمال تەرەپتە بولغاچقا كۈن نۇرى زادىلا چۈشمەيتتى.
ــ دادا، مومامنىڭ ھۇجرىسىغا نېمە ئۈچۈن كۈن نۇرى چۈشمەيدۇ؟ــ دېدى بىر كۈنى ئېلىسا دادىسىغا، _ مېنىڭچە موماممۇ ئاپ... | ئەسەرنىڭ بېشىدا ئېلىسانى «... ئويناۋېتىپ» دەپ يازغان بولسا، ئاخىردا «... گۈللۈكتە ئوينىدى» دەپ يازغان. ئاپتورنىڭ بۇنداق يېزىشتىكى مەقسىتى نېمە؟ | ئېلىسانىڭ تالا-تۈزدىكى ئويۇنى دەسلەپتە غەرەزسىز ئويۇن ئىدى، كېيىن مومىسىغا ئاپتاپ ئەكىرىش ئۈچۈن قۇياش نۇرى تۆكۈلۈپ تۇرغان، گـۈللەر ئېچىلىـپ تۇرغـان گۈللۈكتە ئوينايدۇ. ئاپتور بۇ ئارقىلىق ئېلىسانىڭ گۈزەللىكنى سۆيىدىغان ھېسسىياتىنى ۋە گۈللۈكنى قۇياش نۇرى ئەڭ كۆپ چۈشىدىغان جاي دەپ ئويلايدىغانلىقىنى ئىپادىلىگەن. |
تۆۋەندىكى تېكىستىنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 2 | كىچىككىنە كۈن نۈرى
ئېلىسانىڭ ئۆيى تاغدا ئىدى، قۇياش نۇرى جەنۇب تەرەپتىكى دېرىزىدىن چۈشۈپ ھەر كۈنى ئۆينى ئىللىق نۇرغا ئوراپ تۇراتتى. ئەمما مومىسىنىڭ ھۇجرىسى شىمال تەرەپتە بولغاچقا كۈن نۇرى زادىلا چۈشمەيتتى.
ــ دادا، مومامنىڭ ھۇجرىسىغا نېمە ئۈچۈن كۈن نۇرى چۈشمەيدۇ؟ــ دېدى بىر كۈنى ئېلىسا دادىسىغا، _ مېنىڭچە موماممۇ ئاپ... | ئەسەرنىڭ ئىدىيەسىنى قىسقىچە خۇلاسىلەڭ. | ئەسەردە بىر قىسىم ئاتا ـ ئانىلارنىڭ نەزىرىدە پەقەت بالىسىلا بارلىقى، ياشىنىپ قېلىۋاتقان ئاتا ـ ئانىسىنى ئۇنتۇلۇپ قېلىۋاتقانلىقى، بىراق قەلبى پاك سەبىي بالىلارنىڭ غېرىبسىنىۋاتقان بوۋا - مومىلىرىغا كۆيۈنىدىغانلىقى ئەكسى ئەتتۈرۈلۈپ، چوڭلارغا كۆيۈنۈشنىڭ مۇھىملىقى، ئائىلە ئەزالىرى ئوتتۇرىسىدىكى مېھىر - مۇھەببەتنىڭ خۇددى قۇي... |
تۆۋەندىكى تېكىستىنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 5 | قانداق چىراغ بولۇش كېرەك شېن يۈەن
ئۇستاز دەم ئېلىشقا چىقىش ئالدىدا كىچىك شاگىرتىغا قايتا ـ قايتا ئاگاھلاندۇرۇپ: - ھەرقانداق ۋاقىتتا، گەپنى ئاز قىلىپ، ئىشنى كۆپ قىل، ئەمگىكىڭگە تايىنىپ جان باقىدىغانلاردا باشقىلارنى بېسىپ چۈشىدىغان ماھارەت بولۇشى كېرەك، ـــ دېدى. شاگىرت بېشىنى لىڭشىتىپ ماقۇللۇق بىلدۈردى.
ئون يىلدىن كېي... | ئۇستازنىڭ «ھەرقانداق ۋاقىتتا گەپنى ئاز قىلىپ، ئىشنى كۆپ قىل، ئەمگىكىڭگە تايىنىپ جان باقىدىغانلاردا باشقىلارنى بېسىپ چۈشىدىغان ماھارەت بولۇشى كېرەك» دېگەن سۆزىنى قانداق چۈشىنىش كېرەك؟ تۇرمۇش ئەمەلىيىتى بىلەن بىرلەشتۈرۈپ تەھلىل قىلىڭ. | مەلۇم بىر كەسىپ بىلەن شۇغۇللانغۇچى ئۆز كەسىپىدە مۇكەممەل ماھارەت يېتىلـدۈرۈپ مـۇۋەپپەقىيەت قـازىنىش ئۈچـۈن بېرىلىـپ ئۆگىنىـپ، تىرىشـىپ ئىزدىنىـپ، قېتىرقىنىپ تەتقىق قىلغاندىلا كۈچلۈك كەسپىي ئىقتىدار ۋە ساپانى يېتىلدۈرەلەيدىغانلىقى؛ خىزمەتتە مەسئۇلىيەتچان بولۇپ، جاپا - مۇشەققەتتىن قورقماي ھەقىقىي ماھارەت يېتىلدۈرۈشنىڭ ئە... |
تۆۋەندىكى تېكىستىنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 5 | قانداق چىراغ بولۇش كېرەك شېن يۈەن
ئۇستاز دەم ئېلىشقا چىقىش ئالدىدا كىچىك شاگىرتىغا قايتا ـ قايتا ئاگاھلاندۇرۇپ: - ھەرقانداق ۋاقىتتا، گەپنى ئاز قىلىپ، ئىشنى كۆپ قىل، ئەمگىكىڭگە تايىنىپ جان باقىدىغانلاردا باشقىلارنى بېسىپ چۈشىدىغان ماھارەت بولۇشى كېرەك، ـــ دېدى. شاگىرت بېشىنى لىڭشىتىپ ماقۇللۇق بىلدۈردى.
ئون يىلدىن كېي... | شــاگىرت بىــر كــۈن رۇخســەت ســورىغاندىن كېــيىن قەدىــر - قىممىتىنىــڭ ئاشقانلىقىدىن خوش بولۇپ كېتىپ، قايتا ـ قايتا سورايدىغان بولۇۋالىدى. شۇنىڭ بىلەن ئاخىرى ئىشتىن بوشىتىلدى. سىز بۇنىڭدىن قانداق تۇرمۇش ھەقىقىتىنى چۈشىنىۋالدىڭىز؟ | ئادەم ئۆز نۆۋىتىدە قابىلىيىتىنى نامايان قىلىشقا ماھىر بولۇشى ھەمدە ئۇنى جارى قىلدۇرۇشنى بىلىشى كېرەك. بىراق قابىلىيەت - ئىقتىدارنى ھە دېگەنىدە كۆز - كۆز قىلىپ، ئۇنى نام ـ ئاتاق ۋە بايلىققا ئېرىشىشىنىڭ بىردىنىلىر ۋاسىتىسى قىلىۋېلىشقا بىرىلىپ كېتىپ، خىزمەت ئاكتىپلىقىنى سۇسلاشتۇرۇپ، مەسئۇلىيىتىگە سەل قارىسا، ئاقىۋەتتە قار... |
تۆۋەندىكى تېكىستىنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 6 | قانداق چىراغ بولۇش كېرەك شېن يۈەن
ئۇستاز دەم ئېلىشقا چىقىش ئالدىدا كىچىك شاگىرتىغا قايتا ـ قايتا ئاگاھلاندۇرۇپ: - ھەرقانداق ۋاقىتتا، گەپنى ئاز قىلىپ، ئىشنى كۆپ قىل، ئەمگىكىڭگە تايىنىپ جان باقىدىغانلاردا باشقىلارنى بېسىپ چۈشىدىغان ماھارەت بولۇشى كېرەك، ـــ دېدى. شاگىرت بېشىنى لىڭشىتىپ ماقۇللۇق بىلدۈردى.
ئون يىلدىن كېي... | ئەسەر ئىش - ۋەقەنى بايان قىلىش، ئوبراز يارىتىش، ئوي - پىكىرنى ئىپادىلەش جەھەتىلەردە ئۆزگىچىلىككە ئىگە. بۇ جەھەتتىكى ئالاھىدىلىكلەرنى ئەمەلىي مىساللار ئارقىلىق چۈشەندۈرۈڭ. | ئەسەردىكى زىددىيەت-توقۇنۇش نىسبەتەن يوشۇرۇن بولۇپ، پېرسوناژلارنىڭ ھالقىلىق سۆزلىرى ئارقىلىق ئۇلارنىڭ خاراكتېرى يارىتىلغان، ئەسەر تەرتىپلىك بايانىدا، ئۈچىنچى شەخس تىلىدا بايان قىلىنغان. تۇرمۇشتىكى ئاددىي ۋە ئادەتتىكى ۋەقە ئارقىلىق چوڭقۇر پەلسەپىۋى پىكىر ئىلگىرى سۈرۈلگەن. تىلى ئاممىباب، چۈشىنىشلىك، **ئارتۇقچە** بايان، تە... |
تۆۋەندىكى تېكىستىنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 5 | شى شىدېنىڭ ساداقىتى ۋە سەمىمىيىتى
1949 - يىلى 10 - ئاينىڭ 1 - كۈنى يېڭى جۇڭگو قۇرۇلىدى. ئامېرىكا ماسسا چۇستىس سانائەت پەنلىرى ئىنستىتۇتىدا دوكتورلۇقتا ئوقۇۋاتقان شىي شىدې بۇ ئىشتىن خەۋەر تاپىدۇ. قەد كۆتۈرگەن ئانا ۋەتەن غايەت زور ماگنىتتەك بۇ ياشنى ئۆزىگە تارتىدۇ. ئەينى چاغدا بەزىلەر ئۇنىڭغا نامرات ھەم پەن تەتقىقات شار... | شى شىدېنىڭ تەتقىقات يۆنىلىشى ئۆزىگە ناتونۇش بولغان سىرتقى يۈز فىزىكىسى تەتقىقاتىغا يۆتكىلىشىگە نېمە سەۋەب بولغان؟ قىسقىچە تەھلىل قىلىڭ. | (1)سىرتقى يۈز فىزىكىسى تەتقىقاتى پولات ماتېرىياللىرىنىڭ داتلىشىش مەسىلىسىنى ھەل قىلىپ، دۆلەتنىڭ قۇرۇلۇش ئىشلىرىدا مۇھىم رول ئوينايدۇ؛ (2)شىي شىدې بىر ئالىم بولۇش سۈپىتى بىلەن دادىل ئالغا ئىلگىرىلەش، يېڭىلىق يارىتىشقا جۈرئەت قىلىش، يېڭى پەن تەتقىقات ساھەسىگە بۆسۈپ كىرىش ئېڭىغا ئىگە؛ (3) ئۇ ئۆز نوپۇزى بىلەن ياشلارنى پەن ... |
تۆۋەندىكى تېكىستىنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 5 | شى شىدېنىڭ ساداقىتى ۋە سەمىمىيىتى
1949 - يىلى 10 - ئاينىڭ 1 - كۈنى يېڭى جۇڭگو قۇرۇلىدى. ئامېرىكا ماسسا چۇستىس سانائەت پەنلىرى ئىنستىتۇتىدا دوكتورلۇقتا ئوقۇۋاتقان شىي شىدې بۇ ئىشتىن خەۋەر تاپىدۇ. قەد كۆتۈرگەن ئانا ۋەتەن غايەت زور ماگنىتتەك بۇ ياشنى ئۆزىگە تارتىدۇ. ئەينى چاغدا بەزىلەر ئۇنىڭغا نامرات ھەم پەن تەتقىقات شار... | شى شىدېنىڭ پەن تەتقىقات خىزمىتىدىكى ھەقىقەت ئىزدەش روھى قايسى جەھەتلەردە ئىيادىلىگەنلىكىنى تەھلىل قىلىڭ. | ①دۆلەت ئىچى سىرتىدىكى فىزىكا تەتقىقاتىغا يېقىنىدىن دىققەت قىلىدۇ ۋە ئۇنى قېتىرقىنىپ ئۆگىنىدۇ؛ ②پەن تەتقىقاتتا ئەستايىدىل، تەجرىبە توپلاشقا ماھىر، تەتقىقاتتا يۇقىرى سەۋىيە قوغلىشىدۇ؛ ③پەننى ئومۇملاشتۇرۇش ماقالىلىرىنى تۈزەتكەنىدە قىلىچە بىخەستەلىك قىلمايدۇ. بۇنداق ماقالىلەرنىڭ مەزمۇنىنىڭ مۇتلەق توغرا بولۇشىنى، مۇجمەل بول... |
تۆۋەندىكى تېكىستىنى ئوقۇپ سوئاللارغا جاۋاب بېرىڭ. | 6 | شى شىدېنىڭ ساداقىتى ۋە سەمىمىيىتى
1949 - يىلى 10 - ئاينىڭ 1 - كۈنى يېڭى جۇڭگو قۇرۇلىدى. ئامېرىكا ماسسا چۇستىس سانائەت پەنلىرى ئىنستىتۇتىدا دوكتورلۇقتا ئوقۇۋاتقان شىي شىدې بۇ ئىشتىن خەۋەر تاپىدۇ. قەد كۆتۈرگەن ئانا ۋەتەن غايەت زور ماگنىتتەك بۇ ياشنى ئۆزىگە تارتىدۇ. ئەينى چاغدا بەزىلەر ئۇنىڭغا نامرات ھەم پەن تەتقىقات شار... | شى شىدېنىڭ ساداقىتى تېكىستتە كۆپلىگەن تەرەپلەردە ئەكس ئەتتۈرۈلگەن، تېكىست مەزمۇنىغا بىرلەشتۈرۈپ، چۈشەنچىڭىزنى يېزىڭ. | ①ۋەتەنگە بولغان ساداقىتى ـــ ۋەتەننىڭ مەنپەئەتىنى ھەممىدىن ئەلا بىلىپ، شەخسىي مەنپەئەت بىلەن ھېسابلاشماي نامرات، پەن تەتقىقات شارائىتى ناچار جۇڭگوغا قايتىپ كېلىشى؛ دۆلەتنىڭ قۇرۇلۇش ئىشلىرىنىڭ تەرەققىياتى ئۈچۈن تەتقىقات نىشانىنى تەڭشەپ، يېڭى تەتقىقات ساھەسىگە كىرىشى؛ ②كەسىپكە بولغان ساداقىتى ــ ئالىم بولۇش سۈپىتى بىلەن ... |
College Entrance Literature Exam Part2
This dataset is the combined version of open-ended questions from "2011 General University Admissions National Unified Exam Questions - Til-Edebiyat" and "2012 General University Admissions National Unified Exam Questions - Til-Edebiyat". When creating the dataset, the principle of keeping the content unmodified is maintained so only the structural change is made. Both questions and aswers are taken from the book "نەمۇنە سۇئال ئۈلگىلىك ئەسەر (ISBN:978 7 5466 0917 1)".
Thanks
Datalab to provide marker to extract text from the book.
Links
This Colab Notebook is used to extract the text from the book.
Evaluate your favorite LLM with this dataset using this Colab Notebook.
- Downloads last month
- 12