chunk
stringlengths
5
17k
source
stringclasses
466 values
jan li alasa e ni: seme li lon insa pi selo telo sewi pi selo telo anpa.
telo_suli
](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/9/99/Pouring_liquid_mercury_bionerd.jpg) telo Mekuli li sama telo.
telo_suli
[telo pakala lon ma tomo Nu Olinsi](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d2/Katrina-new-orleans-flooding3-2005.jpg) telo pakala lon ma tomo Nu Olinsi telo mute li tawa lon ma la, telo pakala li ken kama.
telo_suli
telo ni li kama tan linja telo tan telo suli.
telo_suli
ilo sike pi poka suno poka suno suli li poka open pi open suno li open suno li poka pini pi open suno li pini suno .
poka_suno
[_lukin la lipu ni li wile e ni: jan o kepeken nimi wan taso tawa poka ale ni_] * 1 nimi lon toki ante * 1.1 poka open pi open suno * 1.2 open suno * 1.3 poka pini pi open suno * 1.4 pini suno [_ni ale li toki pona ala_] * 北 / 北 (toki Sonko) * Norda (toki Epelanto) * North (toki Inli) * ...
poka_suno
[Siberia \(orthographic projection\).svg](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0c/Siberia_%28orthographic_projection%29.svg/langtok-600px-Siberia_%28orthographic_projection%29.svg.png) = ma Sipil ma Sipil lon wan ma Asija lete.
ma_Sipil
ma Lusi Россия (Rossija) --- kalama musi ma Государственный гимн Российской Федерации (kalama musi lawa pi ma Lusi) 1:22 ma Lusi lon sike ma (laso) ma Lusi anu ma Losi (toki Lusi: _Россия_) li ma pi ma Elasija.
ma_Lusi
* 1 tenpo pini * 1.1 tenpo pini suli * 1.2 tenpo pi ma Sesesele * 1.3 tenpo pi ma Lusi sin * 2 ma * 2.1 ma lili * 3 mani * 4 jan * 5 sewi * 6 musi tenpo sike nanpa 862 la jan Luli (toki Lusi: Рюрик) li kama jan lawa pi ma tomo Nokolo (Новгород).
ma_Lusi
lipu pi tenpo pini la jan pi ma tomo Nokolo li toki e ni: "mi ale li jo e kulupu mute e jan lawa mute.
ma_Lusi
"[1] jan sona pi tenpo pini la tenpo ni la jan Lusi en ma Lusi li open.
ma_Lusi
tenpo sike kama la jan lili li kama lawa e ma Lusi.
ma_Lusi
jan lawa Ole (Олег) li suli e ma Lusi li kama e ni: ma Kije (toki Lusi: Киев, toki Ukawina: Kиїв) li ma lawa pi ma Lusi.
ma_Lusi
(tenpo pini ni la ma Kije li ma tomo wan ala.) ma Lusi li utala e ma Pasileja Loma li pali e lipu nasin pi utala ala. tenpo pini ni la jan Lusi li jo e nasin sewi Lowan pi sewi mute.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 988 la jan lawa Wasimi suli (Владимир Великий) li pali e ni: nasin sewi Kolisu pi ma Pasileja Loma li nasin sewi lawa pi ma Lusi.
ma_Lusi
tenpo pini ni la ma Lusi en ma Pasileja Loma li esun mute.
ma_Lusi
jan lawa Jalosa sona (Ярослав Мудрый) li pali e lipu nasin lawa pi ma Lusi.
ma_Lusi
jan li pali e ijo ike la kulupu lawa li pali e seme tawa ona?
ma_Lusi
jan lawa Jalosa li moli ja jan lawa tu wan li kama li tu e ma.
ma_Lusi
jan lawa mute li lon li lawa e ma lili ona li utala li wile lawa e ma ale.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1237 la ma Monko li open utala e ma Lusi.
ma_Lusi
jan lawa pi ma Monko li lawa e ma ale e jan lawa ale pi ma Lusi.
ma_Lusi
jan lawa Monko li toki e ni: jan seme li ken lawa e ma lili pi ma Lusi?
ma_Lusi
jan lawa pi ma ni li wile pana e mani tawa ma Monko.
ma_Lusi
taso jan lawa pi ma Monko li ante ala e nasin sewi e nasin lon pi ma Lusi.
ma_Lusi
tenpo pini kama la ma Makuwa (Московское княжество) li kama suli li kama wawa li anpa e ma ante pi ma Lusi.
ma_Lusi
jan lawa Mitoli Tonko (Дмитрий Донской) pi ma Makuwa li utala e ma Monko li weka e lawa ona tan ma Makuwa.
ma_Lusi
taso tenpo kama lili la ma Monko li utala e ma Makuwa e seli e ma e lawa e jan lawa.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1448 la jan lawa Wasili nanpa tu (Василий II) li toki wawa e ni: kulupu lawa Lusi pi nasin sewi li anpa ala tawa ma Pasileja Loma.
ma_Lusi
ma Makuwa en ma Lijatuwa li jo e ma lili pi ma Lusi.
ma_Lusi
ma Lusi li open utala e ma Monko li kama anpa e ona.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1462 la jan Iwan suli nanpa tu wan (Иван III Великий) li lawa e ma Makuwa li suli e ona li wawa e ona.
ma_Lusi
jan pi ma Lusi li utala e jan Monko lon tenpo sike 1480 tenpo sike nanpa 1480 la ma Lusi li anpa e ma Monko li weka e lawa pi ma Monko tan ona.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1547 la jan Iwan wawa nanpa tu tu (Иван IV Грозный) li lawa e ma Lusi.
ma_Lusi
ona li suli mute e wawa ona e ken pi jan lawa li lili e ken tawa pi jan anpa li moli e jan mute ni: ante pi nasin lawa li ike tawa ona.
ma_Lusi
nimi pi jan lili li jan lawa lili Mitoli (царевич Дмитрий).
ma_Lusi
jan pi kulupu mama sama pi jan Luli li lawa ala e ma Lusi.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1613 la kulupu pi jan suli li kama e ni: jan Mikawi Lomano (Михаил Романов) li jan lawa pi ma Lusi.
ma_Lusi
taso kulupu mama Lomano li kama kulupu mama lawa pi ma Lusi.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1682 la jan Pite suli (Пётр Великий) li kama lawa e ma Lusi.
ma_Lusi
ona li tawa ma mute pi ma Elopa li kama sona e nasin mute e ijo mute.
ma_Lusi
ni la ona li pali e kulupu lawa pi utala telo pi ma Lusi li ante e kulupu utala lawa li pali e tomo sona sin.
ma_Lusi
nasin lawa li ante li suli e sama tawa nasin lawa pi ma Elopa.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1703 la ona li open pali e ma tomo San Petepu (Санкт-Петербург, "ma tomo pi jan sewi Pite").
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1762 la jan Ekaselina nanpa tu suli (Екатерина II Великая) li kama jan lawa.
ma_Lusi
ma Lusi li kama jo e ma sin li tu e ma Posuka li pana e jan pali tawa ma Alasika.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1812 la ma Lusi en ma Kanse li utala.
ma_Lusi
jan lawa Napolejon pi ma Kanse li lawa e kulupu utala Kanse.
ma_Lusi
tenpo kama la kulupu utala Lusi en ma ante li pakala e kulupu utala Kanse li tawa ma Kanse li anpa e jan Napolejon.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1855 la jan Alesanta nanpa tu (Александр II) li kama lawa.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1861 la ona li toki wawa e ni: jan pali li anpa ala tawa jan suli.
ma_Lusi
ona li ante e nasin pi tomo toki pi nasin wawa li pana e ken tawa tomo sona.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1894 la jan Nikola nanpa tu (Николай II) li kama lawa.
ma_Lusi
tenpo ona la jan mute li kama wile anpa ala. taso ona li wile ala weka e wawa ona.
ma_Lusi
ijo ale ni la jan mute li utala e kulupu lawa pi ma Lusi lon tenpo sike nanpa 1917. ona li anpa e kulupu lawa.
ma_Lusi
taso kulupu jan mute li open utala tan ni: ona li wile e nasin lawa ante.
ma_Lusi
kulupu wan li wile e kulupu lawa sin pi nasin ni: kulupu wan li lawa e pali ale li pali tawa jan ale ("nasin kulupu").
ma_Lusi
kulupu ante li wile pali e kulupu lawa sin pi nasin pi tenpo pini ("nasin pi ante lawa pi kulupu mama").
ma_Lusi
kulupu ante li wile e ni: jan li ken ante e kulupu lawa kepeken toki ona ("nasin pi lawa jan").
ma_Lusi
kulupu ante li wile e kulupu lawa ala ("nasin pi lawa ala").
ma_Lusi
kulupu utala pi nasin kulupu li anpa e kulupu utala ante ale li kama lawa li pali e ma Sesesele (СССР, Союз советских социалистических республик).
ma_Lusi
jan Lenin li toki tawa jan lon tenpo sike 1917 tenpo open la jan Wasimi Lenin (Владимир Ленин) li lawa e ma Sesesele.
ma_Lusi
ona li wile e ni: ma ale li ante e nasin lawa ona tawa nasin sama.
ma_Lusi
taso ma Sesesele li jo e wawa lili lon tenpo pini ni.
ma_Lusi
taso ona li wile toki pona tawa ma ante li wile esun tawa ma ante.
ma_Lusi
ona li kama e ni: ma tomo Makuwa li ma tomo lawa pi ma Sesesele.
ma_Lusi
ona li utala e kulupu pi nasin sewi Kolisu pi ma Sesesele.
ma_Lusi
kulupu pi nasin wawa ona li ike e jan mute tawa ni.
ma_Lusi
tenpo moli ona li poka la jan Lenin li pali e sitelen mute.
ma_Lusi
sitelen wan la ona li toki e ni: jan lawa ken seme li pona anu ike?
ma_Lusi
sitelen ni la jan Josi Salin (Иосиф Сталин) li ike mute.
ma_Lusi
taso ona li moli la jan ante li kulupu lawa li open utala.
ma_Lusi
utala ni li pini la jan Talin li kama lawa nanpa wan.
ma_Lusi
jan Talin li wile suli e wawa pi ma Sesesel, li pali e mute tawa ni.
ma_Lusi
taso ona li anpa e jan mute li moli e jan mute li poki e jan mute tawa ni.
ma_Lusi
ona li toki insa e ni: "jan suli li wile ike e mi".
ma_Lusi
tawa ni la ona li weka e wawa pi jan suli pi kulupu utala li weka e toki tan jan pi sona len.
ma_Lusi
tenpo sike 1939 la ma Tosi la jan Ato Itola (Adolf Hitler) li lawa.
ma_Lusi
jan Itola li wile moli e jan pakala e jan pi nasin sewi Jejuta e tonsi, e jan kule e jan pi nasin kulupu li wile suli e ma Tosi li wile anpa e jan pi ma ante.
ma_Lusi
taso kulupu lawa pi ma Sesesele li wile toki pona tawa ma Tosi li wile esun tawa ma Tosi.
ma_Lusi
ona tu li pali e lipu pi utala ala pi jan Moloto en jan Lipento (пакт Молотова-Риббентропа / Deutsch-sowjetischer Nichtangriffspakt).
ma_Lusi
ona li toki e ni: ma Tosi en ma Sesesele li tu e ma Posuka li pana e ma Lawi e ma Esi e ma Sumi e ma Pesalapija tawa ma Sesesele li pana e ma Lijatuwa tawa ma Tosi.
ma_Lusi
ma Sesesele li utala e ma poka mute li kama jo e ma mute.
ma_Lusi
taso kulupu utala pi ma Sumi li anpa e kulupu utala pi ma Sesesele.
ma_Lusi
ona li ante e nasin pi ma poka mute tawa nasin kulupu li pali e kulupu lawa wan.
ma_Lusi
jan Itola li wile open utala e ma Sesesele lon tenpo sike nanpa 1940. jan pi sona len Sesesele li toki e ni tawa kulupu lawa pi ma Sesesele.
ma_Lusi
tan ni la ma Tosi li open utala e ma Sesesele la kulupu utala Sesesele li sona lili.
ma_Lusi
tenpo open utala la kulupu utala Tosi li pakala mute e kulupu utala Sesesele.
ma_Lusi
taso ona li ken ala anpa e ona li ken ala anpa e ma tomo Makuwa.
ma_Lusi
ma Sipi la tomo pali mute li open li open pali e ijo utala e tomo tawa utala.
ma_Lusi
tenpo suli la kulupu utala Sesesele li open anpa e kulupu utala Tosi li open tawa ma Tosi.
ma_Lusi
tenpo sike nanpa 1945 la kulupu utala Sesesele en kulupu utala pi ma ante li anpa e ma Tosi li weka e lawa pi jan Itola.
ma_Lusi
ma Mewika en ma Kanse en ma Juke li lawa e wan wan.
ma_Lusi
ma Mewika en ma mute pi ma Elopa li ma pi nasin pi lawa jan, li ma pi nasin mani.
ma_Lusi
ma Sesesele en ma poka ona li ma pi nasin kulupu, li ma pi kulupu lawa wan.
ma_Lusi
ma Mewika en ma Sesesele li toki insa e ni: "ona ante li wile anpa e mi".
ma_Lusi
ma suli li pali e ilo utala mute, e ilo utala pi wawa wan ijo.
ma_Lusi
ilo utala ni la, ma wan li ken moli e jan mute lon ma ante.
ma_Lusi
taso, ona ale li sona e ni: "mi open utala e ma ante, ma ante li utala e mi.
ma_Lusi
"utala lete" li lon: ma suli li ike tawa ona ante.
ma_Lusi