metythorn/khmer-dictionary-44k · Datasets at Hugging Face

t_main stringlengths 1 38	t_pron stringlengths 3 68	t_poly stringclasses 12 values	t_pos stringclasses 51 values	t_exp stringlengths 2 2.93k	t_exam stringlengths 0 3.03k
ក	[ក]		ន.	តួព្យញ្ជនៈទី១នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី១ក្នុងវគ្គទី១។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [k] ជាព្យញ្ជនៈរនាំងក្រអូម ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ សិថិល អឃោសៈ។
ក	[ក]		កិ.	តាំងផ្ដើម, តាំងធ្វើ :	កសាង, កកើត, កចេតិយ, កភូមិ។
ក	[ក]	១)	ន.	អវយវៈដែលតពីក្បាលទៅស្មាឬទៅខ្លួននៃមនុស្សសត្វ :	កមនុស្ស, កមាន់។
ក	[ក]	២)	ន.	កន្លែងដែលតជាប់ពីមាត់ដបជាដើមចុះទៅទល់នឹងក្អេងក៏ហៅ ក ដែរ :	កដប, កក្អម។
ក	[ក]	៣)	ន.	ផ្នែកនៃដៃឬជើងដែលតភ្ជាប់ពីប្រអប់ដៃទៅកំភួនដៃឬពីប្រអប់ជើងទៅកំភួនជើង :	កដៃ, កជើង។
ក	[ក]	៤)	ន.	ជាយអាវខាងលើនៅជុំវិញកឬត្រង់កន្លែងស៊កក្បាលបាន :	អាវកឌុប, អាវកវៀល។
ក	[ក]	៥)	ន.	ផ្នែកដែលតភ្ជាប់ពីដៃចង្កូតទៅតួកង់ឬម៉ូតូ :	កកង់, កម៉ូតូ។
ក	[ក]	៦)	ន.	ទងខាងដើមកួរស្រូវក៏ហៅ ក ដែរ :	កស្រូវ, កកួរ។
ក	[ក]	៧)	ន.	ផ្នែកស្ដួចដែលតភ្ជាប់ទៀបកោះទៅនឹងផ្ទៃដីគោក :	កទៀបកោះ។
កក	[កក]		គុ.កិ., គុ.	កុះករ, តាន់តាប់, ជុំជិត, កុញ, ត្រៀបត្រា :	មើលទៅឃើញមនុស្សកក, ឈរកក។
កក	[កក-កុញ]		គុ.កិ.	ច្រើនត្រៀបត្រា ច្រើនកុះករ ណែនណាន់តាន់តាប់ :	ពិធីបុណ្យអុំទូកមានមនុស្សច្រើនកកកុញ។
កក	[កក-ស្ទះ]		កិ.	មិនអាចផ្លាស់ទី រំកិល ងាក កម្រើក ឬធ្វើចលនាបាន ដោយសារមានរបស់គរជាប់បន្តគ្នាឬមនុស្សច្រើនណែនណាន់តាន់តាប់ :	ចរាចរណ៍កកស្ទះ។
កក	[កក]		កិ.	ប្រែពីរាវទៅជាខន់ឬទៅជារឹង :	ទឹកផ្ដើមកកនៅសីតុណ្ហភាពក្រោមសូន្យអង្សា។
កក	[កក]		គុ.	ដែលកក ដែលប្រែពីរាវទៅជាខន់ឬរឹង :	ចំណុចកករបស់ទឹកនៅសូន្យអង្សា។
កក	[កក]		គុ.	ដែលត្រជាក់ មិនក្ដៅ (ចំណីអាហារ) :	បាយកក។
កករ	[ក-ក]	១)	ន.	ផង់ឬកម្ទេចល្អិត ដែលនៅក្នុងសភាវៈរាវ មានទឹក, សុរា, ប្រេងជាដើម :	កករប្រេង។
កករ	[ក-ក]	២)	ន.	(គីមី.) កាកសំណល់នៃសារធាតុមិនរលាយនៅក្នុងសូលុយស្យុងមួយ :	បន្ថែមភ្នាក់ងារធ្វើឱ្យរងជាកករ។
កករ	[ក-ក]	៣)	គុ.	ដែលមានសភាពមិនជ្រះថ្លា :	កករទឹកបាតពាង។
កករ	[ក-ក]		ន.	សភាពមិនជ្រះថ្លានៃចិត្ត :	សេចក្ដីសង្ស័យនាំឱ្យមានកករក្នុងចិត្ត។
កករ	[ក-ក-ចិត]		ន.	ចិត្តសៅហ្មងហាក់ដូចជាមានកករ។
កកាត	[ក-កាត]		គុ.កិ.	ដែលនៅសល់តិច, ដែលនៅសល់រលាបៗ :	ទឹកសម្លនៅសល់កកាតនឹងបាតឆ្នាំង។
កកាយ	[ក-កាយ]		កិ.	កាយរឿយៗ; ជីកដីជារន្ធ, ជារូង, ជារង, ជារណ្ដៅដោយដៃ (មនុស្ស), ដោយជើង (សត្វ) :	មនុស្សកកាយដី, មាន់កកាយដី, អណ្ដើកកកាយដី។
កកិចកកុច	[ក-កិច-ក-កុច]		គុ.	ដែលមានចិត្តវៀច, មានគំនិតគេចកែ :	មនុស្សកកិចកកុច។
កកិត	[ក-កិត]		កិ.	ពាល់, ដដុសឬប៉ះយ៉ាងស្រាល។
កកិល	[ក-កិល]		កិ.	ទៅដោយគូទពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀត :	មនុស្សខ្វិនកកិលដូចកូនក្មេង។
កកូរ	[ក-កូ]		កិ.	កូរញយៗ :	កកូរត្រុំឬ កកូរសម្ល។
កកូរ	[ក-កូ]		ន.	ឈ្មោះសម្លខ្មែរមួយប្រភេទ :	សម្លកកូរ។
កកូរកកាយ	[ក-កូ-ក-កាយ]	១)	កិ.	សសោះជ្រាវរាវរកអ្វីមួយ :	គាត់យកដែកកកូរកកាយរករបស់អេតចាយ។
កកូរកកាយ	[ក-កូ-ក-កាយ]	២)	កិ.	(ព.ប្រ.) សើរើ ជ្រៀតជ្រែក បង្ករឿងដែលស្ងប់ហើយឱ្យផុសឡើងវិញ :	រឿងនោះបានស្ងប់យូរហើយ តែមកកកូរកកាយឡើងវិញ។
កកេបកកាប	[ក-កេប-ក-កាប]		គុ.កិ.	ដែលកខ្វេសកខ្វាសដោយខំប្រឹងដើរឬប្រឹងឡើងឱ្យបានឆាប់ :	ខំឡើងដើមឈើកកេបកកាប។
កកេរ	[ក-កេ]		កិ.	ខាំរឿយៗ ដើម្បីឱ្យដាច់ :	កកេរពោត, កណ្ដុរកកេរទូ។
កកេះ	[ក-កេះ]		កិ.	កេះរឿយៗ ដោយក្រចកជាដើម។
កកែកកកោក	[ក-កែក-ក-កោក]		គុ.កិ., ន.	សម្ដីនិយាយគ្នាឮសូរកោកៗ ច្រើនដង។
កកែកករ	[ក-កែ-ក-ក]		គុ.កិ., ន.	សម្ដីនិយាយមិនច្បាស់លាស់ យ៉ាងដូចក្មេងតូចដែលទើបចេះស្ដី :	កូនប្រុសខ្ញុំបានចេះស្ដីកកែកករហើយ។
កកែងកកោង	[ក-កែង-ក-កោង]		គុ., ន.	កិរិយាពុំគប្បី, កោង, ព្រហើន, ឥតមានលំអុតលំឱន។
កកែប	[ក-កែប]		ន.	អវយវៈសត្វចតុប្បាទពួកខ្លះ នៅត្រង់គន្លាក់កែងជើងខាងក្រោយគល់ក្រចកជាខាងក្រោមកែបទាំងគូ :	កកែបគោ, កកែបក្របី។
កកោក	[ក-កោក]		គុ.កិ., ឧ.	សូរនិយាយខ្លាំងឥតក្រែងដែលឮកោកៗ :	និយាយកកោក។
កកោស	[ក-កោស]		កិ.	កោសដោយធ្វេសប្រហែសឥតមានបំណងនឹងធ្វើឱ្យវត្ថុមួយនិងវត្ថុមួយរបករបោចខូចខាតឡើយ។
កកោះ	[ក-កោះ]		ន.	ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានខ្លឹមពណ៌ក្រមៅ ប្រើការធ្វើសសរផ្ទះ, ក្ដារក្រាលឬក្ដារងឿ។
កក់	[កក់]		កិ.	ជម្រះសក់ឱ្យស្អាត :	កក់សក់។
កក់	[កក់]		កិ.	ធ្វើឱ្យទទឹកជោក :	ភ្លៀងកក់។
កក់	[កក់]		កិ.	បញ្ចាំទុកមុន, ឱ្យមុនជាការបញ្ចាំចិត្ត :	ខ្ញុំបានកក់ប្រាក់ឱ្យគេរួចហើយ។
កក់	[កក់]		ន.	ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយពួក សម្រាប់ប្រើធ្វើកន្ទេល :	កក់មានច្រើនប្រភេទ គឺ កក់មូល, កក់ជ្រុង, កក់ចែងម៉ែង។ល។
កក់	[កក់]		ន.	ឈ្មោះប្រដាប់ម្យ៉ាងមានសណ្ឋានដូចផ្លែឈូកសម្រាប់ងូតទឹក :	ទឹកធ្លាក់ចេញពីកក់។
កក់ក្ដៅ	[កក់-ក្ដៅ]	១)	កិ.	ក្ដៅល្មម ក្ដៅស្រួល :	ភួយនេះកក់ក្ដៅណាស់។
កក់ក្ដៅ	[កក់-ក្ដៅ]	២)	កិ., គុ.កិ.	(ព.ប្រ.) ពេញចិត្ត រីករាយ, សង្ឃឹម ជឿជាក់ ទុកចិត្ត :	ពូកក់ក្ដៅដោយក្មួយមានការងារធ្វើ, ទទួលស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្ដៅ។
កក់ក្ដៅ	[កក់-ក្ដៅ]		គុ.	ដែលជឿជាក់ ដែលទុកចិត្ត :	គ្រួសារកក់ក្ដៅ។
កក្កដ	[ក័ក-កៈ-ដៈ]		ន.	ឈ្មោះខែទី ៤នៃសុរិយគតិ, មាន ៣១ថ្ងៃ។ សព្វថ្ងៃប្រើជា កក្កដា រាប់ជាខែ ទី ៧។
កក្កដា	[ក័ក-កៈ-ដា]		ន.	ឈ្មោះខែទី ៧តាមសុរិយគតិ មាន ៣១ថ្ងៃ និងរាសីរូបក្ដាម។
កក្រិត	[ក-ក្រិត]		គុ.កិ.	ពាក្យសម្រាប់ញ៉ាំងពាក្យខ្មៅឱ្យប្លែកឡើង :	មនុស្សនោះខ្មៅកក្រិត គឺខ្មៅឥតរសជាតិ។
កក្រើក	[ក-ក្រើក]		កិ.	កម្រើក, រញ្ជួយ, របើកឡើង។
កក្រើក	[ក-ក្រើក-ញាប់-ញ័រ]		កិ.	កក្រើកញ័រយ៉ាងញាប់សព្វអន្លើ។
កក្រើក	[ក-ក្រើក-រំ-ជួល]		កិ.	កក្រើករញ្ជួយជ្រួលច្របល់។
កក្រើក	[ក-ក្រើក-រំ-ពើក]		កិ.	កក្រើកខ្លាំង, ជ្រួលច្របល់ខ្លាំង។
កក្រោះ	[ក-ក្រោះ]		គុ.	ដែលឥតរសជាតិ :	សោះកក្រោះ។
កក្លាក់	[ក-ក្លាក់]		គុ.កិ.	ច្រើននិយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ហៀរ :	ហៀរកក្លាក់។
កក្លូក	[ក-ក្លូក]		គុ.កិ.	ដែលរាវខ្លាំង, ដែលមានទឹកច្រើន :	រាវកក្លូក។
កក្អាក	[ក-ក្អាក]		គុ.កិ.	ដែលឮសូរក្អាកៗច្រើនដង (សើច) :	សើចកក្អាក។
កក្អាកកក្អាយ	[ក-ក្អាក-ក-ក្អាយ]		គុ., គុ.កិ.	ក្អាកក្អាយខ្លាំង, សប្បាយរីករាយខ្លាំង។
កក្អាយ	[ក-ក្អាយ]		ប.	ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ កក្អាក :	សើចកក្អាកកក្អាយ។
កក្អិច	[ក-ក្អិច]		គុ.កិ.	ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យមាត់ឱ្យប្លែកឡើង (ត្រី) :	ត្រីមាត់កក្អិច។
កក្អិច	[ក-ក្អិច]		ប.	ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង កក្អៀក ថា កក្អិចកក្អៀក គឺ ឮសូរមាត់សើចច្រើនពុំដាច់សូរ :	សើចលេងកក្អិចកក្អៀក។
កក្អិល	[ក-ក្អិល]		គុ.កិ., គុ.	ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ និយាយ, សម្ដី ឱ្យប្លែកឡើង :	និយាយកក្អិល, សម្ដីកក្អិល។
កក្អឹក	[ក-ក្អឹក]		គុ.កិ., គុ.	ក្អឹកៗច្រើនដងមិនដាច់សូរ :	សើចកក្អឹក។
កក្អៀក	[ក-ក្អៀក]		គុ.កិ., ឧ.	ក្អៀកៗច្រើនដងមិនដាច់សូរ :	សើចកក្អៀក។
កក្អៀច	[ក-ក្អៀច]		គុ.កិ.	ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យចុះឱ្យប្លែក ឱ្យច្រើនឡើង (ដង្កូវ) :	ដង្កូវចុះកក្អៀច។
កខិកកខក់	[ក-ខិក-ក-ខក់]	១)	កិ.	ឈ្លក់; រង្គោះ។
កខិកកខក់	[ក-ខិក-ក-ខក់]	២)	ឧ.	សូរឮដោយឈ្លក់ទឹក, ដោយរង្គោះ។
កខិបកខុប	[ក-ខិប-ក-ខុប]		គុ.កិ., គុ.	ដែលមានចិត្តអរ ព្រោះបានរបស់ជាទីគាប់ចិត្ត :	អរកខិបកខុប។
កខឹក	[ក-ខឹក]		គុ.កិ., ឧ.	ខឹកៗ ច្រើនដងមិនដាច់សូរ ហើយញាប់រន្ថាន់ (សើច) :	សើចកខឹក។
កខុប	[ក-ខុប]		ន.	ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទ រូបដូចកន្លាតតែនៅក្នុងទឹក។
កខូស	[ក-ខូស]		ឧ.	(ម.ព. រខូស)។
កខ្វក់	[ក-ខ្វក់]		គុ.	ដែលគគ្រិចមិនស្អាត, ដែលស្មោកគ្រោក។
កខ្វិក	[ក-ខ្វិក]		ប.	ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ កខ្វក់ :	កខ្វិកកខ្វក់។
កខ្វេសកខ្វាស	[ក-ខ្វេស-ក-ខ្វាស]		គុ.កិ., គុ.	ដែលមានដំណើរខ្វេសខ្វាសរឿយៗ :	វារកខ្វេសកខ្វាស។
កង	[កង]		គុ.កិ., គុ.	ដែលឮស៊ានរំពង, អឺងកង :	ឮសូរកងរំពង, យំកងរំពង, ហ៊ោកងរំពង។
កង	[កង]		កិ.	ចាប់ត្រកង; ធ្វើឱ្យមូលជាវង់ :	កងចំបើងមួយកង, គោកងកន្ទុយ។
កង	[កង]		ន.	នាមរនាប់សម្រាប់ប្រើភ្ជាប់ទៅនឹងចំនួននៃអ្វីៗដែលមានបរិមាណល្មមត្រកង, ល្មមក្រសោបបាន :	ឧសមួយកង, ស្មៅមួយកង។
កង	[កង]		ន.	ពួក, ក្រុម, សង្កាត់, ចង្កោម :	កងទ័ព, កងឃុំ, កងខេត្ត, កងធម៌។
កង	[កង-កំ-ឡាំង]		ន.	ក្រុមមនុស្សដែលមានភារកិច្ចការពារសុវត្ថិភាពឬសន្តិសុខ :	កងកម្លាំងការពារព្រំដែន, កងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាព។
កង	[កង-កំ-ឡាំង-ប្រ-ដាប់-អា-វុត]		ន.	បន្សំរវាងកងទ័ពជើងគោក ជើងទឹក និងជើងអាកាសរបស់ប្រជាជាតិមួយ :	កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធកម្ពុជា។
កង	[កង-កាំ-ភ្លើង-ធំ]		ន.	ក្រុមទាហានដែលមានជំនាញ និងទទួលភារកិច្ចបញ្ជាកាំភ្លើងធំ :	គាត់ជាមេបញ្ជាការកងកាំភ្លើងធំ។
កង	[កង-នា-វា]		ន.	អង្គភាពកងទ័ពដែលជាផ្នែកមួយនៃកងទ័ពជើងទឹក មានជំនាញខាងនាវាចរណ៍។
កង	[កង-រាច-អា-វុត-ហ័ត]		ន.	ផ្នែកនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទដែលមានស្វ័យភាពក្នុងកិច្ចអនុវត្តច្បាប់លើពលរដ្ឋស៊ីវិលនិងយោធា :	កងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស, កងរាជអាវុធហត្ថខេត្ត។
កង	[កង-អន់-តៈ-រ៉ា-គំ]		ន.	កងកម្លាំងដែលមានភារកិច្ចជួយសម្របសម្រួលក្នុងបញ្ហាសន្តិសុខឬគ្រោះអាសន្នណាមួយ :	កងអន្តរាគមន៍ពិសេស, កងអន្តរាគមន៍រថពាសដែក, កងអន្តរាគមន៍ជើងទឹក។
កង	[កង]		ន.	ប្រដាប់មានវង់មូលសម្រាប់ពាក់ប្រហក :	កងដៃ, កងជើង, កងក្រវិល។
កង	[កង-ក]		ន.	គ្រឿងអលង្ការម៉្យាងសម្រាប់ពាក់នៅនឹងក មានសណ្ឋានជារង្វង់ធ្វើពីវត្ថុធាតុផ្សេងៗ :	ខ្មែរបុរាណនិយមពាក់កងក។
កង	[កង-កន់]		ន.	គ្រឿងប្រដាប់ដែលធ្វើពីមាស, ប្រាក់ ឬស្ពាន់ មានរង្វង់មូលសម្រាប់ស៊កបញ្ចូលត្រង់ដើមដៃឬកជើង :	ស្ត្រីល្ខោនហ្លួងពាក់សង្វារកងកន់។
កង	[កង-ទង-ឈូក]		ន.	គ្រឿងអលង្ការមួយប្រភេទធ្វើពីលោហៈដែលផ្នែកខាងចុងទាំងពីរខាងទល់មុខគ្នារចនាដូចផ្កាឈូកក្រពុំសម្រាប់ពាក់នៅកជើងនៃអ្នករបាំបុរាណខ្មែរ ហើយក៏មានពាក់នៅកដៃផងដែរ :	កងទងឈូកក៏មានពាក់លម្អកជើងកូនក្រមុំក្នុងពិធីមង្គលការដែរ។
កង	[កង-ទ្រ-នាប់]		ន.	កងទ្រនាប់ដាក់ចន្លោះក្បាលខ្ចៅសម្រាប់រឹតបន្តឹងខ្ចៅ :	កងទ្រនាប់ខ្ចៅស័ង្កសីប្រក់ដំបូល, កងទ្រនាប់ខ្ចៅឡាន។
កង	[កង-រាក់]		ន.	កងដៃមួយប្រភេទ ដែលមានមុខកាត់បីជ្រុងរាងដូចទ្រនុងខ្នងសត្វពស់ដោយមានឆ្លាក់ក្បាច់ភ្ញី។
កង	[កង-រឹត]		ន.	ប្រដាប់រឹតបន្តឹងសាច់ក្រណាត់ មានសណ្ឋានជារង្វង់ប្រើក្នុងការដេរប៉ាក់ :	កងរឹតប្រើខ្ចៅមួល។
កង	[កង]		ន.	ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅដំណើប លញ់ជារាងកង បង់ខ្លាញ់ រួចយកទៅជ្រលក់ទឹកស្ករត្នោតរំងាស់លាយល្ងសពីលើ។
កងកេង	[កង-កេង]		ន.	(ម.ព. កេងកង{¥¥}១{££})។
កងគ្រាប់	[កង-គ្រាប់]		ន.	ផ្នែកមេកានិកសម្រាប់ទ្រទ្រង់ផ្នែកមួយទៀតដែលមានចលនារង្វិលជុំវិញអ័ក្ស ដើម្បីជួយសម្រួលចលនានិងកាត់បន្ថយការកកិត។
កងចល័ត	[កង-ចៈ-ឡាត់]		ន.	ក្រុមយុវជននៅក្នុងសម័យខ្មែរក្រហមដែលអាចចល័តពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយសម្រាប់ការងារបង្កបង្កើនផល។
កងចៅ	[កង-ចៅ]		ន.	ពួកស្ត្រីខ្ញុំរាជការក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ធ្វើការពួកបាវ (ស្ត្រីទាំងនេះ កាលពីបុរាណ គេជ្រើសរើសយកតែកូនចៅពលឬរបឹប)។
កងឈ្លប	[កង-ឈ្លប]		ន.	ក្រុមស៊ើបការណ៍នៅក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម។
កងទ័ព	[កង-ទាប់]		ន.	ក្រុមមនុស្សត្រៀមច្បាំងនឹងសត្រូវ, សេនារេហ៍ពលដែលមានកាតព្វកិច្ចការពារជាតិ មាតុភូមិ រកសន្តិសុខជូនប្រជាជននិងស្រុកទេស។
កងទ័ព	[កង-ទាប់-ជើង-គោក]		ន.	អង្គភាពកងទ័ពដែលមានកាតព្វកិច្ចធ្វើប្រតិបត្តិការនៅលើដែនគោក :	កងទ័ពជើងគោកនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទបានបញ្ចប់ការហ្វឹកហ្វឺនជំនាញបោសសម្អាតមីន។

ក

[ក]

ន.

តួព្យញ្ជនៈទី១នៃអក្ខរក្រមព្យញ្ជនៈខ្មែរ និងជាតួព្យញ្ជនៈទី១ក្នុងវគ្គទី១។ តួព្យញ្ជនៈនេះមានអក្ខរសូរអន្តរជាតិ [k] ជាព្យញ្ជនៈរនាំងក្រអូម ខ្យល់មាត់ សូរស្ទះ សិថិល អឃោសៈ។

ក

[ក]

កិ.

តាំងផ្ដើម, តាំងធ្វើ :

កសាង, កកើត, កចេតិយ, កភូមិ។

ក

[ក]

១)

ន.

អវយវៈដែលតពីក្បាលទៅស្មាឬទៅខ្លួននៃមនុស្សសត្វ :

កមនុស្ស, កមាន់។

ក

[ក]

២)

ន.

កន្លែងដែលតជាប់ពីមាត់ដបជាដើមចុះទៅទល់នឹងក្អេងក៏ហៅ ក ដែរ :

កដប, កក្អម។

ក

[ក]

៣)

ន.

ផ្នែកនៃដៃឬជើងដែលតភ្ជាប់ពីប្រអប់ដៃទៅកំភួនដៃឬពីប្រអប់ជើងទៅកំភួនជើង :

កដៃ, កជើង។

ក

[ក]

៤)

ន.

ជាយអាវខាងលើនៅជុំវិញកឬត្រង់កន្លែងស៊កក្បាលបាន :

អាវកឌុប, អាវកវៀល។

ក

[ក]

៥)

ន.

ផ្នែកដែលតភ្ជាប់ពីដៃចង្កូតទៅតួកង់ឬម៉ូតូ :

កកង់, កម៉ូតូ។

ក

[ក]

៦)

ន.

ទងខាងដើមកួរស្រូវក៏ហៅ ក ដែរ :

កស្រូវ, កកួរ។

ក

[ក]

៧)

ន.

ផ្នែកស្ដួចដែលតភ្ជាប់ទៀបកោះទៅនឹងផ្ទៃដីគោក :

កទៀបកោះ។

កក

[កក]

គុ.កិ., គុ.

កុះករ, តាន់តាប់, ជុំជិត, កុញ, ត្រៀបត្រា :

មើលទៅឃើញមនុស្សកក, ឈរកក។

កក

[កក-កុញ]

គុ.កិ.

ច្រើនត្រៀបត្រា ច្រើនកុះករ ណែនណាន់តាន់តាប់ :

ពិធីបុណ្យអុំទូកមានមនុស្សច្រើនកកកុញ។

កក

[កក-ស្ទះ]

កិ.

មិនអាចផ្លាស់ទី រំកិល ងាក កម្រើក ឬធ្វើចលនាបាន ដោយសារមានរបស់គរជាប់បន្តគ្នាឬមនុស្សច្រើនណែនណាន់តាន់តាប់ :

ចរាចរណ៍កកស្ទះ។

កក

[កក]

កិ.

ប្រែពីរាវទៅជាខន់ឬទៅជារឹង :

ទឹកផ្ដើមកកនៅសីតុណ្ហភាពក្រោមសូន្យអង្សា។

កក

[កក]

គុ.

ដែលកក ដែលប្រែពីរាវទៅជាខន់ឬរឹង :

ចំណុចកករបស់ទឹកនៅសូន្យអង្សា។

កក

[កក]

គុ.

ដែលត្រជាក់ មិនក្ដៅ (ចំណីអាហារ) :

បាយកក។

កករ

[ក-ក]

១)

ន.

ផង់ឬកម្ទេចល្អិត ដែលនៅក្នុងសភាវៈរាវ មានទឹក, សុរា, ប្រេងជាដើម :

កករប្រេង។

កករ

[ក-ក]

២)

ន.

(គីមី.) កាកសំណល់នៃសារធាតុមិនរលាយនៅក្នុងសូលុយស្យុងមួយ :

បន្ថែមភ្នាក់ងារធ្វើឱ្យរងជាកករ។

កករ

[ក-ក]

៣)

គុ.

ដែលមានសភាពមិនជ្រះថ្លា :

កករទឹកបាតពាង។

កករ

[ក-ក]

ន.

សភាពមិនជ្រះថ្លានៃចិត្ត :

សេចក្ដីសង្ស័យនាំឱ្យមានកករក្នុងចិត្ត។

កករ

[ក-ក-ចិត]

ន.

ចិត្តសៅហ្មងហាក់ដូចជាមានកករ។

កកាត

[ក-កាត]

គុ.កិ.

ដែលនៅសល់តិច, ដែលនៅសល់រលាបៗ :

ទឹកសម្លនៅសល់កកាតនឹងបាតឆ្នាំង។

កកាយ

[ក-កាយ]

កិ.

កាយរឿយៗ; ជីកដីជារន្ធ, ជារូង, ជារង, ជារណ្ដៅដោយដៃ (មនុស្ស), ដោយជើង (សត្វ) :

មនុស្សកកាយដី, មាន់កកាយដី, អណ្ដើកកកាយដី។

កកិចកកុច

[ក-កិច-ក-កុច]

គុ.

ដែលមានចិត្តវៀច, មានគំនិតគេចកែ :

មនុស្សកកិចកកុច។

កកិត

[ក-កិត]

កិ.

ពាល់, ដដុសឬប៉ះយ៉ាងស្រាល។

កកិល

[ក-កិល]

កិ.

ទៅដោយគូទពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយទៀត :

មនុស្សខ្វិនកកិលដូចកូនក្មេង។

កកូរ

[ក-កូ]

កិ.

កូរញយៗ :

កកូរត្រុំឬ កកូរសម្ល។

កកូរ

[ក-កូ]

ន.

ឈ្មោះសម្លខ្មែរមួយប្រភេទ :

សម្លកកូរ។

កកូរកកាយ

[ក-កូ-ក-កាយ]

១)

កិ.

សសោះជ្រាវរាវរកអ្វីមួយ :

គាត់យកដែកកកូរកកាយរករបស់អេតចាយ។

កកូរកកាយ

[ក-កូ-ក-កាយ]

២)

កិ.

(ព.ប្រ.) សើរើ ជ្រៀតជ្រែក បង្ករឿងដែលស្ងប់ហើយឱ្យផុសឡើងវិញ :

រឿងនោះបានស្ងប់យូរហើយ តែមកកកូរកកាយឡើងវិញ។

កកេបកកាប

[ក-កេប-ក-កាប]

គុ.កិ.

ដែលកខ្វេសកខ្វាសដោយខំប្រឹងដើរឬប្រឹងឡើងឱ្យបានឆាប់ :

ខំឡើងដើមឈើកកេបកកាប។

កកេរ

[ក-កេ]

កិ.

ខាំរឿយៗ ដើម្បីឱ្យដាច់ :

កកេរពោត, កណ្ដុរកកេរទូ។

កកេះ

[ក-កេះ]

កិ.

កេះរឿយៗ ដោយក្រចកជាដើម។

កកែកកកោក

[ក-កែក-ក-កោក]

គុ.កិ., ន.

សម្ដីនិយាយគ្នាឮសូរកោកៗ ច្រើនដង។

កកែកករ

[ក-កែ-ក-ក]

គុ.កិ., ន.

សម្ដីនិយាយមិនច្បាស់លាស់ យ៉ាងដូចក្មេងតូចដែលទើបចេះស្ដី :

កូនប្រុសខ្ញុំបានចេះស្ដីកកែកករហើយ។

កកែងកកោង

[ក-កែង-ក-កោង]

គុ., ន.

កិរិយាពុំគប្បី, កោង, ព្រហើន, ឥតមានលំអុតលំឱន។

កកែប

[ក-កែប]

ន.

អវយវៈសត្វចតុប្បាទពួកខ្លះ នៅត្រង់គន្លាក់កែងជើងខាងក្រោយគល់ក្រចកជាខាងក្រោមកែបទាំងគូ :

កកែបគោ, កកែបក្របី។

កកោក

[ក-កោក]

គុ.កិ., ឧ.

សូរនិយាយខ្លាំងឥតក្រែងដែលឮកោកៗ :

និយាយកកោក។

កកោស

[ក-កោស]

កិ.

កោសដោយធ្វេសប្រហែសឥតមានបំណងនឹងធ្វើឱ្យវត្ថុមួយនិងវត្ថុមួយរបករបោចខូចខាតឡើយ។

កកោះ

[ក-កោះ]

ន.

ឈ្មោះឈើមួយប្រភេទ មានខ្លឹមពណ៌ក្រមៅ ប្រើការធ្វើសសរផ្ទះ, ក្ដារក្រាលឬក្ដារងឿ។

កក់

[កក់]

កិ.

ជម្រះសក់ឱ្យស្អាត :

កក់សក់។

កក់

[កក់]

កិ.

ធ្វើឱ្យទទឹកជោក :

ភ្លៀងកក់។

កក់

[កក់]

កិ.

បញ្ចាំទុកមុន, ឱ្យមុនជាការបញ្ចាំចិត្ត :

ខ្ញុំបានកក់ប្រាក់ឱ្យគេរួចហើយ។

កក់

[កក់]

ន.

ឈ្មោះស្មៅទឹកមួយពួក សម្រាប់ប្រើធ្វើកន្ទេល :

កក់មានច្រើនប្រភេទ គឺ កក់មូល, កក់ជ្រុង, កក់ចែងម៉ែង។ល។

កក់

[កក់]

ន.

ឈ្មោះប្រដាប់ម្យ៉ាងមានសណ្ឋានដូចផ្លែឈូកសម្រាប់ងូតទឹក :

ទឹកធ្លាក់ចេញពីកក់។

កក់ក្ដៅ

[កក់-ក្ដៅ]

១)

កិ.

ក្ដៅល្មម ក្ដៅស្រួល :

ភួយនេះកក់ក្ដៅណាស់។

កក់ក្ដៅ

[កក់-ក្ដៅ]

២)

កិ., គុ.កិ.

(ព.ប្រ.) ពេញចិត្ត រីករាយ, សង្ឃឹម ជឿជាក់ ទុកចិត្ត :

ពូកក់ក្ដៅដោយក្មួយមានការងារធ្វើ, ទទួលស្វាគមន៍យ៉ាងកក់ក្ដៅ។

កក់ក្ដៅ

[កក់-ក្ដៅ]

គុ.

ដែលជឿជាក់ ដែលទុកចិត្ត :

គ្រួសារកក់ក្ដៅ។

កក្កដ

[ក័ក-កៈ-ដៈ]

ន.

ឈ្មោះខែទី ៤នៃសុរិយគតិ, មាន ៣១ថ្ងៃ។ សព្វថ្ងៃប្រើជា កក្កដា រាប់ជាខែ ទី ៧។

កក្កដា

[ក័ក-កៈ-ដា]

ន.

ឈ្មោះខែទី ៧តាមសុរិយគតិ មាន ៣១ថ្ងៃ និងរាសីរូបក្ដាម។

កក្រិត

[ក-ក្រិត]

គុ.កិ.

ពាក្យសម្រាប់ញ៉ាំងពាក្យខ្មៅឱ្យប្លែកឡើង :

មនុស្សនោះខ្មៅកក្រិត គឺខ្មៅឥតរសជាតិ។

កក្រើក

[ក-ក្រើក]

កិ.

កម្រើក, រញ្ជួយ, របើកឡើង។

កក្រើក

[ក-ក្រើក-ញាប់-ញ័រ]

កិ.

កក្រើកញ័រយ៉ាងញាប់សព្វអន្លើ។

កក្រើក

[ក-ក្រើក-រំ-ជួល]

កិ.

កក្រើករញ្ជួយជ្រួលច្របល់។

កក្រើក

[ក-ក្រើក-រំ-ពើក]

កិ.

កក្រើកខ្លាំង, ជ្រួលច្របល់ខ្លាំង។

កក្រោះ

[ក-ក្រោះ]

គុ.

ដែលឥតរសជាតិ :

សោះកក្រោះ។

កក្លាក់

[ក-ក្លាក់]

គុ.កិ.

ច្រើននិយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ ហៀរ :

ហៀរកក្លាក់។

កក្លូក

[ក-ក្លូក]

គុ.កិ.

ដែលរាវខ្លាំង, ដែលមានទឹកច្រើន :

រាវកក្លូក។

កក្អាក

[ក-ក្អាក]

គុ.កិ.

ដែលឮសូរក្អាកៗច្រើនដង (សើច) :

សើចកក្អាក។

កក្អាកកក្អាយ

[ក-ក្អាក-ក-ក្អាយ]

គុ., គុ.កិ.

ក្អាកក្អាយខ្លាំង, សប្បាយរីករាយខ្លាំង។

កក្អាយ

[ក-ក្អាយ]

ប.

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹងពាក្យ កក្អាក :

សើចកក្អាកកក្អាយ។

កក្អិច

[ក-ក្អិច]

គុ.កិ.

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យមាត់ឱ្យប្លែកឡើង (ត្រី) :

ត្រីមាត់កក្អិច។

កក្អិច

[ក-ក្អិច]

ប.

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំនឹង កក្អៀក ថា កក្អិចកក្អៀក គឺ ឮសូរមាត់សើចច្រើនពុំដាច់សូរ :

សើចលេងកក្អិចកក្អៀក។

កក្អិល

[ក-ក្អិល]

គុ.កិ., គុ.

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យ និយាយ, សម្ដី ឱ្យប្លែកឡើង :

និយាយកក្អិល, សម្ដីកក្អិល។

កក្អឹក

[ក-ក្អឹក]

គុ.កិ., គុ.

ក្អឹកៗច្រើនដងមិនដាច់សូរ :

សើចកក្អឹក។

កក្អៀក

[ក-ក្អៀក]

គុ.កិ., ឧ.

ក្អៀកៗច្រើនដងមិនដាច់សូរ :

សើចកក្អៀក។

កក្អៀច

[ក-ក្អៀច]

គុ.កិ.

ពាក្យសម្រាប់ចម្រើនពាក្យចុះឱ្យប្លែក ឱ្យច្រើនឡើង (ដង្កូវ) :

ដង្កូវចុះកក្អៀច។

កខិកកខក់

[ក-ខិក-ក-ខក់]

១)

កិ.

ឈ្លក់; រង្គោះ។

កខិកកខក់

[ក-ខិក-ក-ខក់]

២)

ឧ.

សូរឮដោយឈ្លក់ទឹក, ដោយរង្គោះ។

កខិបកខុប

[ក-ខិប-ក-ខុប]

គុ.កិ., គុ.

ដែលមានចិត្តអរ ព្រោះបានរបស់ជាទីគាប់ចិត្ត :

អរកខិបកខុប។

កខឹក

[ក-ខឹក]

គុ.កិ., ឧ.

ខឹកៗ ច្រើនដងមិនដាច់សូរ ហើយញាប់រន្ថាន់ (សើច) :

សើចកខឹក។

កខុប

[ក-ខុប]

ន.

ឈ្មោះសត្វល្អិតមួយប្រភេទ រូបដូចកន្លាតតែនៅក្នុងទឹក។

កខូស

[ក-ខូស]

ឧ.

(ម.ព. រខូស)។

កខ្វក់

[ក-ខ្វក់]

គុ.

ដែលគគ្រិចមិនស្អាត, ដែលស្មោកគ្រោក។

កខ្វិក

[ក-ខ្វិក]

ប.

ពាក្យសម្រាប់និយាយផ្សំជាមួយនឹងពាក្យ កខ្វក់ :

កខ្វិកកខ្វក់។

កខ្វេសកខ្វាស

[ក-ខ្វេស-ក-ខ្វាស]

គុ.កិ., គុ.

ដែលមានដំណើរខ្វេសខ្វាសរឿយៗ :

វារកខ្វេសកខ្វាស។

កង

[កង]

គុ.កិ., គុ.

ដែលឮស៊ានរំពង, អឺងកង :

ឮសូរកងរំពង, យំកងរំពង, ហ៊ោកងរំពង។

កង

[កង]

កិ.

ចាប់ត្រកង; ធ្វើឱ្យមូលជាវង់ :

កងចំបើងមួយកង, គោកងកន្ទុយ។

កង

[កង]

ន.

នាមរនាប់សម្រាប់ប្រើភ្ជាប់ទៅនឹងចំនួននៃអ្វីៗដែលមានបរិមាណល្មមត្រកង, ល្មមក្រសោបបាន :

ឧសមួយកង, ស្មៅមួយកង។

កង

[កង]

ន.

ពួក, ក្រុម, សង្កាត់, ចង្កោម :

កងទ័ព, កងឃុំ, កងខេត្ត, កងធម៌។

កង

[កង-កំ-ឡាំង]

ន.

ក្រុមមនុស្សដែលមានភារកិច្ចការពារសុវត្ថិភាពឬសន្តិសុខ :

កងកម្លាំងការពារព្រំដែន, កងកម្លាំងរក្សាសន្តិភាព។

កង

[កង-កំ-ឡាំង-ប្រ-ដាប់-អា-វុត]

ន.

បន្សំរវាងកងទ័ពជើងគោក ជើងទឹក និងជើងអាកាសរបស់ប្រជាជាតិមួយ :

កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធកម្ពុជា។

កង

[កង-កាំ-ភ្លើង-ធំ]

ន.

ក្រុមទាហានដែលមានជំនាញ និងទទួលភារកិច្ចបញ្ជាកាំភ្លើងធំ :

គាត់ជាមេបញ្ជាការកងកាំភ្លើងធំ។

កង

[កង-នា-វា]

ន.

អង្គភាពកងទ័ពដែលជាផ្នែកមួយនៃកងទ័ពជើងទឹក មានជំនាញខាងនាវាចរណ៍។

កង

[កង-រាច-អា-វុត-ហ័ត]

ន.

ផ្នែកនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទដែលមានស្វ័យភាពក្នុងកិច្ចអនុវត្តច្បាប់លើពលរដ្ឋស៊ីវិលនិងយោធា :

កងរាជអាវុធហត្ថលើផ្ទៃប្រទេស, កងរាជអាវុធហត្ថខេត្ត។

កង

[កង-អន់-តៈ-រ៉ា-គំ]

ន.

កងកម្លាំងដែលមានភារកិច្ចជួយសម្របសម្រួលក្នុងបញ្ហាសន្តិសុខឬគ្រោះអាសន្នណាមួយ :

កងអន្តរាគមន៍ពិសេស, កងអន្តរាគមន៍រថពាសដែក, កងអន្តរាគមន៍ជើងទឹក។

កង

[កង]

ន.

ប្រដាប់មានវង់មូលសម្រាប់ពាក់ប្រហក :

កងដៃ, កងជើង, កងក្រវិល។

កង

[កង-ក]

ន.

គ្រឿងអលង្ការម៉្យាងសម្រាប់ពាក់នៅនឹងក មានសណ្ឋានជារង្វង់ធ្វើពីវត្ថុធាតុផ្សេងៗ :

ខ្មែរបុរាណនិយមពាក់កងក។

កង

[កង-កន់]

ន.

គ្រឿងប្រដាប់ដែលធ្វើពីមាស, ប្រាក់ ឬស្ពាន់ មានរង្វង់មូលសម្រាប់ស៊កបញ្ចូលត្រង់ដើមដៃឬកជើង :

ស្ត្រីល្ខោនហ្លួងពាក់សង្វារកងកន់។

កង

[កង-ទង-ឈូក]

ន.

គ្រឿងអលង្ការមួយប្រភេទធ្វើពីលោហៈដែលផ្នែកខាងចុងទាំងពីរខាងទល់មុខគ្នារចនាដូចផ្កាឈូកក្រពុំសម្រាប់ពាក់នៅកជើងនៃអ្នករបាំបុរាណខ្មែរ ហើយក៏មានពាក់នៅកដៃផងដែរ :

កងទងឈូកក៏មានពាក់លម្អកជើងកូនក្រមុំក្នុងពិធីមង្គលការដែរ។

កង

[កង-ទ្រ-នាប់]

ន.

កងទ្រនាប់ដាក់ចន្លោះក្បាលខ្ចៅសម្រាប់រឹតបន្តឹងខ្ចៅ :

កងទ្រនាប់ខ្ចៅស័ង្កសីប្រក់ដំបូល, កងទ្រនាប់ខ្ចៅឡាន។

កង

[កង-រាក់]

ន.

កងដៃមួយប្រភេទ ដែលមានមុខកាត់បីជ្រុងរាងដូចទ្រនុងខ្នងសត្វពស់ដោយមានឆ្លាក់ក្បាច់ភ្ញី។

កង

[កង-រឹត]

ន.

ប្រដាប់រឹតបន្តឹងសាច់ក្រណាត់ មានសណ្ឋានជារង្វង់ប្រើក្នុងការដេរប៉ាក់ :

កងរឹតប្រើខ្ចៅមួល។

កង

[កង]

ន.

ឈ្មោះនំមួយប្រភេទធ្វើពីម្សៅដំណើប លញ់ជារាងកង បង់ខ្លាញ់ រួចយកទៅជ្រលក់ទឹកស្ករត្នោតរំងាស់លាយល្ងសពីលើ។

កងកេង

[កង-កេង]

ន.

(ម.ព. កេងកង{¥¥}១{££})។

កងគ្រាប់

[កង-គ្រាប់]

ន.

ផ្នែកមេកានិកសម្រាប់ទ្រទ្រង់ផ្នែកមួយទៀតដែលមានចលនារង្វិលជុំវិញអ័ក្ស ដើម្បីជួយសម្រួលចលនានិងកាត់បន្ថយការកកិត។

កងចល័ត

[កង-ចៈ-ឡាត់]

ន.

ក្រុមយុវជននៅក្នុងសម័យខ្មែរក្រហមដែលអាចចល័តពីកន្លែងមួយទៅកន្លែងមួយសម្រាប់ការងារបង្កបង្កើនផល។

កងចៅ

[កង-ចៅ]

ន.

ពួកស្ត្រីខ្ញុំរាជការក្នុងព្រះបរមរាជវាំង ធ្វើការពួកបាវ (ស្ត្រីទាំងនេះ កាលពីបុរាណ គេជ្រើសរើសយកតែកូនចៅពលឬរបឹប)។

កងឈ្លប

[កង-ឈ្លប]

ន.

ក្រុមស៊ើបការណ៍នៅក្នុងសម័យខ្មែរក្រហម។

កងទ័ព

[កង-ទាប់]

ន.

ក្រុមមនុស្សត្រៀមច្បាំងនឹងសត្រូវ, សេនារេហ៍ពលដែលមានកាតព្វកិច្ចការពារជាតិ មាតុភូមិ រកសន្តិសុខជូនប្រជាជននិងស្រុកទេស។

កងទ័ព

[កង-ទាប់-ជើង-គោក]

ន.

អង្គភាពកងទ័ពដែលមានកាតព្វកិច្ចធ្វើប្រតិបត្តិការនៅលើដែនគោក :

កងទ័ពជើងគោកនៃកងយោធពលខេមរភូមិន្ទបានបញ្ចប់ការហ្វឹកហ្វឺនជំនាញបោសសម្អាតមីន។