_id
string
text
string
title
string
doc_310
Historia Meksyku jako niepodległego państwa ma swój początek 24 sierpnia 1821, kiedy to po trwającej ponad 10 lat wojnie o niepodległość wojska hiszpańskie zostały pokonane przez oddziały kreolskie pod dowództwem Agustína de Iturbide, a wicekról Juan Ruiz de Apodaca musiał abdykować. Na terenach współczesnego Meksyku i...
doc_311
akumulator jest odbiornikiem energii elektrycznej – wewnątrz akumulatora energia elektryczna jest przetwarzana na energię chemiczną * pobór energii z akumulatora ("praca") – urządzenie staje się źródłem prądu elektrycznego na skutek przemiany energii chemicznej na energię elektryczną; rezultatem poboru energii jest sto...
doc_312
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – najwyższy akt prawny (ustawa zasadnicza) Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalony 2 kwietnia 1997 roku przez Zgromadzenie Narodowe, zatwierdzony w ogólnonarodowym referendum 25 maja 1997 roku, ogłoszony w Dzienniku Ustaw: . Konstytucja RP weszła w życie 17 października 1997. Złożona ...
doc_313
Kupidyn (także Kupido, Amor, łac. Cupido ‘pragnienie’, ‘pożądanie’, Amor ‘miłość’, gr. Érōs) – w mitologii rzymskiej bóg i uosobienie miłości. Uchodził za syna bogini Wenus (Wenery) i boga Marsa. Był utożsamiany z greckim Erosem. W sztuce przedstawiany jest jako młody mężczyzna lub nagi chłopiec ze skrzydłami u ramion,...
doc_314
Spór o kolonie wielokrotnie prowadził do wojen, z których największe znaczenie miały: * wojna siedmioletnia * wojna rosyjsko-japońska * I wojna światowa Największe posiadłości kolonialne miała w XIX wieku Wielka Brytania. Pod koniec stulecia do Korony Brytyjskiej należała czwarta część kuli ziemskiej, m.in. Indie, Aust...
doc_315
Bitwa Warszawska – operacja wojskowa stoczona w dniach 13–25 sierpnia 1920 roku pomiędzy nacierającą na Warszawę i na północny zachód od niej Armią Czerwoną a Wojskiem Polskim, zgrupowanym nad Wisłą i Wieprzem, decydująca bitwa wojny polsko-bolszewickiej. Znalazłszy się w krytycznej sytuacji, u progu spodziewanej przez...
doc_316
Milicja Faszystowska, oficjalna nazwa w j. wł. "Milizia Volontaria per la Sicurezza Nazionale", w skrócie "MVSN") i, w początkowym okresie działalności, "Squadristi" – włoska faszystowska organizacja paramilitarna o charakterze milicji, utworzona w 1923 roku przez Benita Mussoliniego, od 1924 roku stanowiąca integralny...
doc_317
Reprezentacja Polski w piłce nożnej cztery razy wystąpiła na Mistrzostwach Europy. W 2008 r. na turnieju w Austrii i Szwajcarii odpadła w fazie grupowej. Cztery lata później jako współorganizator mistrzostw (wraz z Ukrainą) zajęła ostatnie miejsce w grupie A. Największy sukces Polacy odnieśli na mistrzostwach Europy w ...
doc_318
barwna w tym pełnometrażowym 88 minutowym filmie trwa tylko 4 minuty. Pierwszy pełnometrażowy film kolorowy w Technicolorze (tzw. IV proces) to dramat historyczny "Becky Sharp" z 1935 roku. W 1937 roku powstał pełnometrażowy amerykański kolorowy i dźwiękowy film fabularny zaliczany do komedii pod tytułem "Nothing Sacre...
doc_319
wiejskich. == Urbanizacja == W województwie śląskim są 72 miasta, w tym 19 miast na prawach powiatów. W województwie tym jest najwięcej miast powyżej 100 tys. mieszkańców. Jest to jedyne województwo w Polsce, w którym mniej jest powiatów (17) niż miast na prawach powiatu (19). Większość powiatów jest silnie zurbanizowa...
doc_320
I rozbiór Polski – cesja terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów dokonana w 1772 roku na rzecz Królestwa Prus, Monarchii Habsburgów i Imperium Rosyjskiego. Pierwszy z trzech rozbiorów Polski, do których doszło pod koniec XVIII wieku. == Tło historyczne rozbioru == Idea rozbioru jednego państwa w celu zaspokojenia ro...
doc_321
października 1949 Niemieckiej Republiki Demokratycznej oraz enklawy Berlin Zachodni. Kraj powstały na zachodzie graniczył z NRD, Czechosłowacją, Austrią, Szwajcarią, Francją, Luksemburgiem, Belgią, Holandią i Danią oraz Saarą (która w 1957 roku przystąpiła do RFN). Stolicą było Bonn. == Demografia == == Niemcy Zachodni...
doc_322
Kongres wiedeński (niem. "Wiener Kongress") – konferencja międzynarodowa przedstawicieli szesnastu państw europejskich, trwająca od września 1814 roku do 9 czerwca 1815 roku w Wiedniu, zwołana w celu rewizji zmian terytorialnych i ustrojowych spowodowanych wybuchem rewolucji francuskiej i wojnami napoleońskimi oraz wyp...
doc_323
środowiskami. === Wielkość === Wielkość żołądka jest zmienna i zależy od jego wypełnienia, napięcia ścian oraz pozycji ciała. Długość żołądka człowieka: 25–30 cm Szerokość żołądka: 12–14 cm Pojemność: 1000–3000 ml === Podział anatomiczny === W budowie makroskopowej żołądka można wyróżnić następujące elementy: * wpust ż...
doc_324
Jakobini () – lewicowy klub polityczny działający w rewolucyjnej Francji. Został założony w 1789 w Paryżu jako Klub Bretoński. Na jego czele stał Maximilien Robespierre. 10 sierpnia 1790 roku został przemianowany na Stowarzyszenie Przyjaciół Konstytucji ("Société des amis de la Constitution"). U szczytu swojej potęgi k...
doc_325
Historia samochodu – opis ewolucji technicznej samochodu od wynalezienia pojazdów samobieżnych do chwili obecnej. Za pierwszego konstruktora samobieżnego pojazdu kołowego zdolnego do przewozu osób – protoplasty samochodu – uznaje się francuskiego inżyniera Nicolasa Josepha Cugnota (1725–1804), który zbudował pojazdy o ...
doc_326
Igrzyska olimpijskie – najstarsza i zarazem największa międzynarodowa impreza sportowa organizowana co 4 lata (zarówno letnie, jak i zimowe, ale w odstępie 2 lat od siebie) w różnych krajach, pod hasłem szlachetnego współzawodnictwa i braterstwa wszystkich narodów Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. == Historia ==...
doc_328
Justyna Maria Kowalczyk-Tekieli (ur. 19 stycznia 1983 w Limanowej) – polska biegaczka narciarska, mistrzyni i multimedalistka olimpijska, mistrzyni i multimedalistka mistrzostw świata, czterokrotna zdobywczyni Pucharu Świata w biegach narciarskich. W latach 2018–2021 asystentka trenera głównego Narodowej Kadry Kobiet w...
doc_329
Chłopi – powieść społeczno-obyczajowa Władysława Stanisława Reymonta publikowana w odcinkach w latach 1902–1908 w „Tygodniku Ilustrowanym”, wydana w latach 1904–1909 w Warszawie w wydawnictwie „Gebethner i Wolff”. Pisarz otrzymał za ten utwór literacką Nagrodę Nobla w 1924. Powieść ukazuje życie społeczności zamieszkuj...
doc_331
jej przydomki "Księżnej ludu" oraz "Ikony mody", a także "Królowej serc" i "Ludowej księżniczki". Uważa się, że księżna swoim działaniem i nagłośnieniem problemu przyczyniła się do podpisania 3 grudnia 1997 traktatu w Ottawie, zabraniającego produkcji, gromadzenia, eksportu oraz używania min przeciwpiechotnych. == Młod...
doc_332
historycznego Łazarza (J 12,10) faryzeusze nie uwierzyli w jego zmartwychwstanie. === Nauka saduceuszy === Na zasadzie alternatywnej powstało wyjaśnienie, że jest to satyryczna przypowieść przeciwko saduceuszom. Twórcą tej interpretacji był Johann Nepomuk Sepp. Bogacz symbolizuje saduceusza, ze względu na purpurę i kos...
doc_333
Pieprz czarny ("Piper nigrum" L.) – gatunek rośliny z rodziny pieprzowatych. Wywodzi się z południowo-wschodnich Indii, jest uprawiany w wielu krajach strefy tropikalnej. Pieprz czarny uprawiany jest jako roślina użytkowa w tropikalnych rejonach o klimacie gorącym i wilgotnym. Uprawia się go dla owoców (pestkowców), z ...
doc_334
– pochodzi to od kształtu Francji metropolitalnej. Francja graniczy z Belgią, Luksemburgiem, Niemcami, Szwajcarią, Włochami, Monako, Andorą i Hiszpanią. Terytoria zamorskie graniczą również z Brazylią, Surinamem i Holandią. Kraj jest połączony z Wielką Brytanią przez Eurotunel przebiegający pod kanałem La Manche. Repub...
doc_335
Józef z Nazaretu, hebr. "יוֹסֵף", gr. "Άγιος Ιωσήφ ο Μνήστωρ", cs. "Prawiednyj Iosif Obrucznik", Sprawiedliwy – małżonek Marii z Nazaretu, tradycyjnie nazywany jej Oblubieńcem, opiekun Świętej Rodziny, święty Kościoła powszechnego, uznany za patrona chrześcijańskich małżeństw, rodzin oraz ludzi pracy i dobrej śmierci, ...
doc_336
Emma Charlotte Duerre Watson (ur. 15 kwietnia 1990 w Paryżu) – brytyjska aktorka, modelka i aktywistka. Zadebiutowała rolą Hermiony Granger, jednej z głównych bohaterów w serii filmów o Harrym Potterze. Do roli Hermiony została wybrana w wieku dziewięciu lat, wcześniej brała udział jedynie w przedstawieniach szkolnych....
doc_337
Rudawa – rzeka w województwie małopolskim, lewy dopływ Wisły, do której uchodzi w 75,4 km biegu Wisły, przy bulwarze Rodła w Krakowie. Stanowi jedno ze źródeł wody pitnej dla Krakowa (ujęcie w Mydlnikach). == Przebieg == Rudawa powstaje z połączenia potoków Dulówki, Krzeszówki i Rudawki, wypływających z Wyżyny Olkuskie...
doc_338
przez koguta, a następnie wysiedzianego przez sto i jednego jadowitego węża. We wrześniu 2009 ukazała się debiutancka powieść Tomasza Bukowskiego "OBIEKT R/W 0036". Książka reprezentuje gatunek horroru historycznego. Ukazuje ona walkę Polaków i Niemców, w ogarniętej powstaniem Warszawie, z mitycznym bazyliszkiem. Jest ...
doc_339
ten akt za prowokację, pretekst do występowania w negocjacjach rozbrojeniowych z ZSRR z pozycji siły i zwiększenia liczby rakiet balistycznych średniego zasięgu rozlokowanych w bazach europejskich – tym samym eskalując i tak już napiętą sytuację. == Kalendarium == * 13 grudnia 1981 (niedziela) ** wprowadzenie stanu woj...
doc_340
Piłka ręczna (potocznie pol. szczypiorniak, ) – zespołowa dyscyplina sportu (gra drużynowa), uprawiana na całym świecie – zarówno przez kobiety, jak i przez mężczyzn – w której biorą udział dwie drużyny po 7 zawodników każda. Celem gry jest zdobycie jak największej liczby bramek. Piłka może być rzucana, popychana, łapa...
doc_341
Stan wojenny – jeden ze stanów nadzwyczajnych, polegający na przejęciu administracji przez wojsko. Stan ten może być wprowadzony przez rząd danego kraju w celu przywrócenia porządku publicznego w wypadku takich zdarzeń jak zamach stanu czy w celu zdławienia opozycji politycznej. == Stan wojenny w Australii == Ani konst...
doc_342
===== Konwencjonalny SSG ===== * Okręty podwodne projektu 629/Golf (1) ===== Konwencjonalne SSK ===== * Okręty podwodne typu 041 (4) * Okręty podwodne typu 039 (13) * Okręty podwodne projektu 877/Kilo (12) * Okręty podwodne projektu 633/Romeo (18) w sumie – 59 == Siły Powietrzne == Łącznie liczy 470 000 żołnierzy wraz ...
doc_343
odstępie pojedynczym na stronie A4 mieszczą się dokładnie 2 strony maszynopisu znormalizowanego). Taki układ tekstu jest wygodny do czytania dla większości osób, nawet noszących okulary, oraz zapewnia miejsce na wygodne nanoszenie znaków korektorskich. Inną podobną jednostką jest arkusz wydawniczy – 40 000 znaków, co o...
doc_344
Zemsta – komedia Aleksandra Fredry w czterech aktach, powstała ona w początku lat 30. XIX wieku. Pierwsze wydanie książkowe (w zbiorze dzieł Fredry) miało miejsce w 1838 roku we Lwowie. Oba rękopisy dramatu przechowywane są w Zakładzie Narodowym im. Ossolińskich we Wrocławiu. Prapremiera "Zemsty" odbyła się 17 lutego 1...
doc_345
Anna Zawadzka (ur. 8 lutego 1919 w Warszawie, zm. 22 czerwca 2004 tamże) – anglistka, nauczycielka i autorka podręczników, zasłużona instruktorka harcerska, siostra Tadeusza Zawadzkiego „Zośki”, córka profesora Józefa Zawadzkiego i Leony z domu Siemieńskiej. == Życiorys == W latach 1937–1942 drużynowa 14 WŻDH. W latach...
doc_346
koncentracyjnymi ("Konzentrationslager, Schutzhaft- und Konzentrationslager") były złączone ich podobozy ("Nebenlager, Außenlager") i oddziały robocze ("Außenkommando"). Przy pomocy obozów III Rzesza prowadziła kilka różniących się polityk niewolniczych i eksterminacyjnych. Prawdziwe przeznaczenie obozów bywało kryte p...
doc_347
=== Po mistrzostwach świata na stadionie swoje mecze rozgrywają cztery największe kluby Rio de Janeiro – Botafogo, CR Flamengo, Fluminense FC, CR Vasco da Gama. Na stadionie rozgrywane są również liczne mecze pucharu Brazylii oraz mecze ligowych mistrzostw stanu Rio de Janeiro, należące do najbardziej prestiżowych rozg...
doc_348
pokonać lokalnych samozwańczych władyków (byłych mandarynów dworu i generałów armii cesarskiej, którzy zagarnęli władzę na określonych obszarach, gdzie sprawowali nieograniczone, autorytarne, rządy) w południowych i środkowych Chinach, teraz przyszła kolej na północną część kraju. Japończycy, by temu zapobiec, w 1931 r...
doc_349
igrzysk podczas kongresu zorganizowanego w czerwcu 1894 roku w Paryżu przez francuskiego historyka i pedagoga Pierre’a de Coubertina, pomysłodawcy nowożytnej idei olimpijskiej. Na tym samym kongresie utworzono również Międzynarodowy Komitet Olimpijski, którego pierwszym przewodniczącym został Grek Dimitrios Wikielas. P...
doc_350
Bitwa o Monte Cassino (zwana także "bitwą o Rzym") – w rzeczywistości cztery bitwy stoczone przez wojska alianckie z Niemcami, które miały miejsce w 1944 roku w rejonie klasztoru na Monte Cassino. Bitwa ta uznawana jest za jedną z najbardziej zaciętych w czasie II wojny światowej. Brytyjski historyk Matthew Parker napi...
doc_351
danych CIA World Factbook z lipca 2013 roku, Turcję zamieszkuje 80 694 485 ludzi (18. miejsce na świecie). Struktura wieku * 0–14 lat: 25,9% (mężczyźni 10 682 900 / kobiety 10 201 965) * 15–24 lat: 17% (mężczyźni 6 979 955 / kobiety 6 703 689) * 25–54 lat: 42,7% (mężczyźni 17 375 544 / kobiety 17 097 927) * 55–64 lat: ...
doc_352
kamienną fontannę, która symbolizuje początek Dunaju. Długość mierzona od styku Brigach i Bregu wynosi 2845 km, a od źródeł Bregu w Furtwangen im Schwarzwald 2888 km. Dunaj przepływa przez 10 krajów europejskich: Niemcy, Austrię, Słowację, Węgry, Chorwację, Serbię, Bułgarię, Rumunię, Mołdawię i Ukrainę (Mołdawia ma dos...
doc_353
dynamicznie rozwijających gospodarkę, w której najwyższą dziedziną gospodarki są usługi wytwarzające ponad 55% PKB. Wśród największych gospodarek świata Indie wyróżniają się jednym z najwyższych poziomów ubóstwa, największą nierównością dochodów oraz stojącym na niskim poziomie systemem usług społecznych (opieka zdrowo...
doc_354
Kapibara ("Hydrochoerus") – rodzaj ssaka z podrodziny kapibar (Hydrochoerinae) w rodzinie kawiowatych (Caviidae). == Zasięg występowania == Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Środkowej (Panama) i Południowej (Kolumbia, Wenezuela, Gujana, Brazylia, Ekwador, Peru, Boliwia, Paragwaj, Argentyna i Urugwaj). == Mo...
doc_355
Grenlandia (gren. "Kalaallit Nunaat" [], []) – autonomiczne terytorium zależne Danii położone na wyspie o tej samej nazwie, która położona jest geograficznie w Ameryce Północnej, a historycznie i politycznie w Europie, o obszarze 2 166 086 km² (największa wyspa na świecie niebędąca kontynentem), pokrytej w 81% przez lą...
doc_356
Piątek trzynastego – przesąd uznający dzień za pechowy, kiedy piątek wypadnie w trzynasty dzień danego miesiąca. Przesąd jest spotykany w krajach anglojęzycznych, francuskojęzycznych i portugalskojęzycznych. Taki sam status posiada w takich krajach jak: Polska, Estonia, Niemcy, Finlandia, Austria, Irlandia, Szwecja, Da...
doc_357
== Historia polskich komputerów, lata 1948–1967 == === Wstęp === W roku 1958 zbudowany został w Polsce pierwszy komputer nazwany XYZ. W roku 1961 ruszyła seryjna produkcja komputerów ZAM 2, a w roku 1963 – komputerów Odra 1003. W okresie tu omawianym komputery nazywane były w Polsce "maszynami matematycznymi". Do roku ...
doc_358
Łagiewniki (niem. "Heidersdorf") – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie dzierżoniowskim, w gminie Łagiewniki. == Położenie == Łagiewniki usytuowane są na południowym skraju Niziny Wrocławskiej w centrum Wzgórz Łagiewnickich, u podnóża Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich i Masywu Ślęży. Wieś przec...
doc_359
Azja Mniejsza – rozległy półwysep na zachodniej granicy Azji, otoczony morzami Czarnym od północy, Marmara od północnego zachodu, Egejskim od zachodu i Śródziemnym od południa. Od Europy oddziela go Morze Marmara oraz cieśniny Bosfor i Dardanele. Azja Mniejsza ma około 0,5 mln km² powierzchni i stanowi około dwóch trze...
doc_360
Znaczenie terminu == Źródła antypolonizmu należy upatrywać w polityce germanizacji i rusyfikacji prowadzonej przez zaborców. Otto von Bismarck, premier Prus i późniejszy kanclerz Rzeszy, powiedział o Polakach: „Bijcie Polaków tak długo, dopóki nie utracą wiary w sens życia. Współczuję sytuacji, w jakiej się znajdują. J...
doc_362
Stanisław Wokulski – postać literacka, protagonista powieści "Lalka" Bolesława Prusa; postać Wokulskiego stała się w polskiej kulturze masowej symbolem przedsiębiorczości. == Życiorys == Urodzony prawdopodobnie w 1832 roku, pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Zmuszony przez ojca, Piotra Wokulskiego, do pracy w...
doc_363
należą występujące w Parku lasy olsowe i łęgowe. Najczęściej spotykanym w Puszczy Kampinoskiej zespołem leśnym jest kontynentalny bór sosnowy świeży. Z dębów stanowiących tu ważną domieszkę – około 10% – występują trzy gatunki, dwa rodzime: dąb szypułkowy i dąb bezszypułkowy oraz pochodzący z Ameryki dąb czerwony. Park...
doc_364
ponowne ożenienie Batorego i wydanie potomstwa. Ten jednak zdecydowanie odmówił. === Początek rządów === 1 maja 1576 w katedrze wawelskiej biskup kujawski Stanisław Karnkowski udzielił Stefanowi Batoremu ślubu z Anną Jagiellonką i koronował na króla Polski. Jednak Batory musiał wkrótce stawić czoło opozycji, która nie ...
doc_365
Hypocaustum (łac. "hypocaustum" z gr. "ὑποκαυστός") – rzymski system centralnego ogrzewania / ogrzewania podłogowego. Stosowany od IV w. p.n.e. w starożytnej Grecji i od I w. p.n.e. w starożytnym Rzymie, a w średniowieczu między innymi w zamku w Malborku i prawdopodobnie w zamku w Szydłowie. System "hypocaustum" wykorz...
doc_366
Koronacja na króla Polski – koronacja, podczas której dochodziło do nałożenia polskiej korony koronacyjnej (korony Chrobrego) na głowę nowego króla Polski. Koronacji króla towarzyszyła co do zasady koronacja królowej. == Miejsce koronacji == Pierwsi królowie Polski, począwszy od Bolesława Chrobrego w roku 1025, koronow...
doc_367
Wojciech Romuald Bogusławski herbu Świnka, ps. i krypt.: "Autor "Fraskatanki", Autor "Mieszczek modnych", Autor "Ślubu modnego", R. W... B..." (ur. 9 kwietnia 1757 w Glinnie, zm. 23 lipca 1829 w Warszawie) – polski aktor, śpiewak operowy, reżyser, pisarz, dramatopisarz, tłumacz, propagator ideologii oświecenia, wolnomu...
doc_368
Konstytucja kwietniowa – ustawa zasadnicza II Rzeczypospolitej podpisana przez prezydenta Ignacego Mościckiego 23 kwietnia 1935 roku. Weszła w życie następnego dnia. W niektórych tekstach przedwojennych nazywana jest konstytucją styczniową, od miesiąca zakończenia nad nią prac w Sejmie i Senacie. Na jej mocy wprowadzon...
doc_369
Mały traktat wersalski – traktat podpisany 28 czerwca 1919 roku przez Polskę po I wojnie światowej łącznie z traktatem wersalskim i jako warunek jego zawarcia. Oba ratyfikował Naczelnik Państwa 1 września 1919 na podstawie ustawy z 31 lipca 1919. Gwarantował poszanowanie i obronę praw mniejszości narodowych zamieszkują...
doc_370
Hans Michael Frank (ur. 23 maja 1900 w Karlsruhe, zm. 16 października 1946 w Norymberdze) – niemiecki funkcjonariusz narodowosocjalistyczny, z wykształcenia prawnik, zbrodniarz nazistowski skazany przez Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze (1946) na karę śmierci przez powieszenie. Uczestnik nieudanego puczu m...
doc_371
Zwycięzcy Konkursu Piosenki Eurowizji – zdobywcy pierwszego miejsca podczas corocznego Konkursu Piosenki Eurowizji, paneuropejskiego widowiska muzycznego organizowanego od 1956 przez Europejską Unię Nadawców (EBU). Laureatem konkursu zostaje reprezentacja kraju, który zdobywa największą liczbę punktów od innych państw....
doc_372
Towarzystwo Jezusowe, SJ (łac. "Societas Jesu"), jezuici – męski papieski zakon apostolski założony przez Ignacego Loyolę. Cechą charakterystyczną jego charyzmatu jest dyspozycyjność do służenia papieżowi we wszelkich możliwych dziedzinach, a zwłaszcza w zadaniach najtrudniejszych; w związku z tym nie ma ściśle ustalon...
doc_373
Historia konstytucji w Polsce – Polska stała się państwem konstytucyjnym w XVIII wieku, kiedy 3 maja 1791 obradujący od 1788 r. Sejm Czteroletni przyjął Konstytucję 3 maja. == Prawa kardynalne == Ustawy przeforsowane w latach 1767–1768 w Warszawie na sejmie, zwanym „Repninowskim”. Obejmowały podstawowe zasady ustroju d...
doc_374
podkreślając przy tym działalność Kamili na rzecz monarchii. Podłożyło to podwaliny pod późniejsze oświadczenie Elżbiety II, które wydała z okazji 70. rocznicy swojego wstąpienia na tron, w którym oznajmiła, że chciałaby – gdy nadejdzie czas – aby Kamila otrzymała tytuł „królowej małżonki” (ang. "Queen Consort"), a nie...
doc_375
Gierek – polski film fabularny z 2022 roku w reżyserii Michała Węgrzyna. Zdjęcia do filmu rozpoczęły się 27 lipca 2020 roku i powstały w Dąbrowie Górniczej (Pałac Kultury Zagłębia), Gdańsku, Katowicach, Ustroniu (willa Jerzego Ziętka - obecnie Dom Pracy Twórczej Architektów SARP Katowice przy ul. Zielonej 1), Warszawie...
doc_376
Polski hymn narodowy stał się protoplastą dla innych słowiańskich hymnów i pieśni. Słowacy śpiewali: "Hej, Slováci, ešte naša slovenská reč žije". Autorem w 1834 r. był Samo Tomášik, pastor luterański. Ten tytuł później został zamieniony przez Czechów na "Hej, Slované". Pieśń stała się pieśnią wszystkich Słowian po zje...
doc_377
to moment, w którym Ziemia przekracza punkt na swojej orbicie, w którym promienie słoneczne padają prostopadle na równik i są równocześnie styczne do jej powierzchni przy biegunach, i od tej chwili przez pół roku biegun północny będzie bliżej Słońca niż biegun południowy (Słońce bardziej oświetla północną półkulę Ziemi...
doc_378
Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie – poemat epicki Adama Mickiewicza wydany w dwóch tomach w 1834 w Paryżu przez Aleksandra Jełowickiego. Ta epopeja narodowa (z elementami gawędy szlacheckiej) powstała w latach 1832–1834 w Paryżu. Składa się z dwunastu ksiąg pisanych wierszem, trzynastozgłoskowym aleksandrynem...
doc_379
i udokumentowaną długość panowania, najdłużej urzędującym przywódcą w historii był Sobhuza II, król Eswatini który panował w l. 1899-1982 – łącznie 82 lata, lecz do 1921 sprawowana była w jego imieniu regencja i dopiero od tego momentu rozpoczął on w pełni samodzielne rządy. Podobnie jeśli chodzi o długość panowania by...
doc_380
Druga seria serialu telewizyjnego dla młodzieży pod tytułem Pamiętniki wampirów, po raz pierwszy emitowana na stacji The CW od 9 września 2010 do 12 maja 2011. Seria zawiera 22 odcinki. == Fabuła == W drugim sezonie akcja skupia się na Katherine Pierce, która wraca do miasteczka aby znaleźć kamień księżycowy i oddać go...
doc_381
Pęcherzyk żółciowy (łac. "vesica fellea") (błędnie nazywany też woreczkiem żółciowym) – gruszkowaty narząd służący do magazynowania i zagęszczania żółci do czasu, aż będzie potrzebna do emulgacji tłuszczy. == Anatomia == Pęcherzyk żółciowy ma długość 10 centymetrów i wygląda ciemniej od wątroby ze względu na dużą zawar...
doc_382
Technikum – szkoła szczebla średniego o profilu technicznym, a obecnie typ szkoły ponadpodstawowej, wprowadzona w Polsce w 1948 jako alternatywa dla liceum. == Historia == Pierwotnie dostępna dla absolwentów siedmioletnich szkół podstawowych (od reformy w 1968 – ośmioletnich) i dla absolwentów ponadpodstawowych dwu- lu...
doc_383
Tom Marvolo „Lord Voldemort” Riddle (ur. 31 grudnia 1926, zm. 2 maja 1998) – fikcyjna postać z serii powieści J.K. Rowling "Harry Potter", główny antagonista, czarnoksiężnik stojący na czele śmierciożerców. Przez lękających się go najczęściej określany eufemizmami „Ten-Którego-Imienia-Nie-Wolno-Wymawiać” oraz „Sam-Wies...
doc_384
Rozpad ZSRR – proces rozpadu Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ówcześnie największego państwa świata) zapoczątkowany ogłoszeniem suwerenności przez Estońską SRR 16 listopada 1988 i zakończony deklaracją o samorozwiązaniu ZSRR uchwaloną przez Radę Najwyższą ZSRR 26 grudnia 1991. W okresie tym wszystkie pięt...
doc_385
Kanclerz wielki koronny – urzędnik kierujący kancelarią królewską Korony Królestwa Polskiego i odpowiadający za politykę zagraniczną Królestwa Polskiego. Urząd ten pojawił się na początku XII wieku i był sprawowany przez osobę duchowną. W czasie rozbicia dzielnicowego każdy władca miał własnego kanclerza; po zjednoczen...
doc_386
Thomas Stanley Holland (ur. 1 czerwca 1996 w Kingston upon Thames) – brytyjski aktor, odtwórca m.in. roli Spider-Mana. Tom Holland grał rolę Petera Parkera / Spider-Mana w filmach należących do Filmowego Uniwersum Marvela: "Kapitan Ameryka: Wojna bohaterów" (2016), "Spider-Man: Homecoming" (2017), "Avengers: Wojna bez ...
doc_387
Elizjum (także Pola Elizejskie) – w mitologii greckiej część Hadesu – podziemnego świata, przeznaczona dla dusz dobrych ludzi. Częściej jednak przedstawiana jako kraina nad Oceanem, na zachodnich krańcach świata – miejsce wiecznej szczęśliwości i wiecznej wiosny. Panował tam Kronos, syn Gai (Matki Ziemi) i Uranosa (Pan...
doc_388
na ścisłe obstawienie granic przez wojska pruskie i austriackie. Najdłużej, bo do grudnia 1864 r, walczył oddział powstańczy księdza generała Stanisława Brzóski na Podlasiu, który podczas powstania brał udział w bitwach pod Siemiatyczami, Woskrzenicami, Gręzówką, Włodawą, Sławatyczami i Fajsławicami. Był to również ost...
doc_389
Imperium akadyjskie – semickie państwo założone przez Sargona Wielkiego, istniejące w latach panowania dynastii akadyjskiej: 2334–2193 p.n.e., na terenie środkowej Mezopotamii, którego stolicą było miasto Akad (Agade). W czasach największego rozkwitu zasięg imperium akadyjskiego wykraczał poza tereny Mezopotamii, obejm...
doc_390
Nerka (łac. "ren", gr. "nephros") – narząd układu moczowo-płciowego pełniący rolę wydalniczą (produkcja moczu), regulacyjną (utrzymanie homeostazy) i endokrynną (produkcja i degradacja hormonów). Nerki są narządem parzystym, którego kształt przypomina zwykle ziarno fasoli, są koloru czerwonobrązowego (wskutek dużej zaw...
doc_391
ciemną materię i ciemną energię. === Rozmiar === Właściwa odległość – czyli taka odległość, jaką można pomierzyć w określonym czasie – między Ziemią a krawędzią widzialnego Wszechświata wynosi 46 miliardów lat świetlnych (14×109 pc), w związku z czym średnica widzialnego Wszechświata wynosi ok. 91–93 miliardów lat świe...
doc_392
Maciej Aleksy Dawidowski, ps. „Alek”, „Glizda”, „Kopernicki”, „Koziorożec” (ur. 3 listopada 1920 w Drohobyczu, zm. 30 marca 1943 w Warszawie) – instruktor harcerski, podharcmistrz, członek Szarych Szeregów i Grup Szturmowych, jeden z bohaterów książki Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec". == Młodość == Urodził ...
doc_393
– przedmioty gromadzone przez ludzi przejmują nad nimi kontrolę i zamieniają ich w bezrozumne automaty. To także dystopijny, prosozologiczny horror – Młyny stają się jałową, półmartwą wsią–widmo w wyniku braku poszanowania dla natury (działalność kombinatu przetwarzającego zboża) i wybudowania obok niej węzła trakcji e...
doc_395
Rekiny (fr. "requin") – ogólna nazwa grupy gatunków, rodzajów, a nawet rodzin drapieżnych ryb chrzęstnoszkieletowych z podgromady spodoustych, charakteryzujących się opływowym, wrzecionowatym tułowiem, heterocerkalną płetwą ogonową, 5–7 otworami skrzelowymi umiejscowionymi tuż za głową. W zapisie kopalnym szczątki reki...
doc_396
Zakon Rycerzy Kolumba – największa na świecie rzymskokatolicka organizacja świecka o charakterze charytatywnym. Obecnie zrzesza ponad 2 mln członków na całym świecie. == Historia == Zakon rozpoczął oficjalną działalność w roku 1882 z inicjatywy amerykańskiego księdza, Michaela J. McGivneya (w roku 1997 rozpoczął się je...
doc_397
zatrudnić w tym centrum przypadnie 3000 robotów Amazon Robotics. == Kontrowersje == === Stany Zjednoczone === Amazon w 2018 zatrudniał w Stanach Zjednoczonych 566 tysięcy osób. Zarobki w Amazonie (od 2018) na terenie Stanów Zjednoczonych dla pracownika bez większych kwalifikacji są znacznie powyżej federalnej minimalne...
doc_398
zamku. Warowny kasztel w Liwie miał ponoć zbudować jakiś książę polski lub litewski dla swojej pięknej branki, przywiezionej z wojennej wyprawy. Możnowładca ten pozostawił ją w Liwie, ponieważ było tu wielu duchownych, których zadaniem było nawrócenie dziewczyny na wiarę chrześcijańską. * Legenda o śpiących rycerzach. ...
doc_399
Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie – oddział zamiejscowy Muzeum Narodowego w Gdańsku, znajdujący się w Będominie na Kaszubach. Muzeum ulokowano w dworze szlacheckim, należącym w latach 1740-1785 do rodziny Wybickich. Tam urodził się Józef Wybicki, twórca tekstu Mazurka Dąbrowskiego, hymnu państwowego Polski. == Siedzi...
doc_400
bliski upadek Troi. Następnego dnia Agamemnon wystąpił do walki z Trojanami. Gdy jego brat Menelaos już niemal zwyciężył w pojedynku z Parysem, Afrodyta porwała królewicza trojańskiego i natchnęła Pandarosa do wypuszczenia strzały w króla Sparty. Niekiedy interwencja boska w wojnie kończyła się zranieniem bogów: Diomed...
doc_401
Syców (, do 1888 "Polnisch Wartenberg") – miasto w województwie dolnośląskim, w powiecie oleśnickim, należące do aglomeracji wrocławskiej, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Syców. Syców uzyskał lokację miejską w 1276 roku. Dawniej Wolne Państwo Stanowe. Do 1945 roku majątek ziemski w Sycowie należał do książęcej dynasti...
doc_402
Gimnazjum (łac. "gymnasium" z gr. "gymnásion", „miejsce służące gimnastyce”) – typ szkoły występujący w systemach edukacji niektórych państw świata. Współcześnie, począwszy od czasów renesansu gimnazja to różnego typu szkoły średnie, ogólnokształcące i zawodowe, między innymi w Austrii, Niemczech, Danii, Szwecji, Norwe...
doc_403
polską sekcję IBBY, nagrodę Polskiej izby Wydawców, czy nagrodę ZAiKS i przetłumaczone zostało na 11 języków. Nawiązując do tego cyklu w 2016 wydał powieść pod tytułem „Bohaterowie Magicznego Drzewa. Porwanie”, która rozpoczęła nową serię. Dokonania Andrzeja Maleszki docenione zostały zarówno w kraju, jak i za granicą....
doc_404
Juraj Jánošík, pol. Jerzy Janosik, węg. Jánosik György, łac. Georgii Janossik (ur. 25 stycznia lub 25 lutego. == Życiorys == Juraj Jánošík był Słowakiem i pochodził ze wsi Terchová, opodal Żyliny. Znana jest jego prawdopodobna data urodzin: 25 stycznia 1688, gdyż zachowała się metryka jego chrztu z 16 maja 1688. Jego r...
doc_405
Księżacy łowiccy (Łowiczanie) – grupa etnograficzna ludności polskiej na terenie historycznego księstwa łowickiego, na południowo-zachodnim Mazowszu. Przez wieki ludność ta zamieszkiwała dobra arcybiskupstwa gnieźnieńskiego, określane jako księstwo łowickie. Jako poddani arcybiskupa Księżacy korzystali z większych swob...
doc_406
Burdż Chalifa (arab. برج خليفة, "Burǧ Ḫalīfa", "Burj Khalifa", po polsku także: "Wieża Chalify", przed otwarciem: "Burdż Dubajj", arab. برج دبي, "Burǧ Dubayy", "Burj Dubai", pol. "Wieża Dubaju") – wieżowiec w Dubaju, w Zjednoczonych Emiratach Arabskich, zbudowany przez przedsiębiorstwa Samsung Constructions, BESIX i Ar...
doc_407
Święte Przymierze – sojusz zawarty przez Austrię, Prusy i Rosję 26 września 1815 w Paryżu, po zakończeniu wojen napoleońskich. == Historia == Przymierze zostało zawarte z inicjatywy cara Rosji Aleksandra I, przez: Imperium Rosyjskie, Cesarstwo Austriackie (w osobie cesarza Franciszka I) i przez Królestwo Prus (w osobie...
doc_408
Chrzan pospolity ("Armoracia rusticana") – gatunek rośliny z rodziny kapustowatych. Występuje w Europie, umiarkowanej części Azji, na Nowej Zelandii oraz w Ameryce Północnej. Roślina uprawna i często dziczejąca (kenofit i ergazjofigofit). W Polsce występuje pospolicie na całym obszarze. Chrzan pospolity wykorzystywany ...
doc_409
Czas miejscowy ("czas słoneczny") – dobowa rachuba czasu, która związana jest z lokalnym południkiem miejsca obserwacji, wzdłuż którego na całej jego długości jest ten sam czas. Obliczamy go na podstawie górowania Słońca na danym południku. Jako średnią dobę słoneczną określa się średni czas między kolejnymi górowaniam...
doc_410
Wyspa – trwały fragment lądowej powierzchni Ziemi, który jest otoczony ze wszystkich stron wodą. Wyspy istnieją na rzekach, jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów. Nie ma obiektywnego kryterium podziału na wyspy oraz ...
doc_411
Boeing 747 – szerokokadłubowy samolot pasażerski przeznaczony do lotów dalekiego zasięgu, produkowany przez Boeing Company, potocznie nazywany Jumbo Jet – ustępując Airbusowi A380 i An-225 jest jednym z największych samolotów odrzutowych na świecie, mogącym zabrać na pokład, w zależności od wersji i konfiguracji, od 36...
doc_413
znalazła się armada aż 723 samolotów myśliwskich Bf 109 i Bf 110. Niemcy liczyli na to, że Brytyjczycy dadzą się sprowokować i zaangażują w walkę z nimi poważne siły własne, co napastnikom stworzy szanse na duże przetrzebienie sił wroga. Kiedy dowództwo Royal Air Force zorientowało się w zamiarach przeciwnika, rozkazał...
doc_414
Położenie – Turcja leży w Azji Zachodniej i południowo-wschodniej Europie, nad morzami: Śródziemnym, Egejskim, Czarnym i Marmara. Zajmuje cały półwysep Azja Mniejsza. Skrajne punkty: północny 42°05'N, południowy 36°00'N zachodni 26°00'E (wyspy na Morzu Egejskim), wschodni 44°50'E. Państwo kształtem zbliżone do prostoką...