authors listlengths 0 10 | date_download stringlengths 25 25 | date_modify float64 | date_publish stringlengths 19 19 ⌀ | description stringlengths 1 54.5k ⌀ | filename stringlengths 27 3.17k | image_url stringlengths 22 365k | language stringclasses 44
values | localpath float64 | title stringlengths 1 200 ⌀ | title_page float64 | title_rss float64 | source_domain stringlengths 5 120 | maintext stringlengths 56 100k ⌀ | url stringlengths 16 1.99k | fasttext_language stringclasses 19
values | date_publish_final stringlengths 9 10 | path stringlengths 75 190 | list_text listlengths 2 3 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
[] | 2016-09-26 21:58:34+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Тубыҡтар ауыртҡанда, ғөмүмән, быуындар һыҙлағанда бик файҙалы. Оҙаҡ ваҡытҡа ауыртыуҙы онотоп тороу өсөн 3 – 4 процедура ла етә. Шулай уҡ билде һәм ауыртып торған мускулдарҙы ла дауаларға мөмкин. | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fzd%2F11840-byuyndar-ylauyn-onotoo-kilme.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474879611_problema-s-kolenom.jpg | ru | null | Быуындар һыҙлауын онотҡоғоҙ киләме? | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/news/zd/11840-byuyndar-ylauyn-onotoo-kilme.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/16ab7bb23051bbd980fd1d6a79942202d3f4d5210682f34de25a34b299e9ba86.json | [
"Быуындар һыҙлауын онотҡоғоҙ киләме?",
"Тубыҡтар ауыртҡанда, ғөмүмән, быуындар һыҙлағанда бик файҙалы. Оҙаҡ ваҡытҡа ауыртыуҙы онотоп тороу өсөн 3 – 4 процедура ла етә. Шулай уҡ билде һәм ауыртып торған мускулдарҙы ла дауаларға мөмкин."
] |
[] | 2016-09-26 22:03:18+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Күгәрсен районының Васильевка ауылы янында үҫкән муйылдар сәскә атҡан. Бындай тәбиғәт мөғжизәһен белгестәр август айының саманан тыш эҫе тороуы менән аңлата. Һөҙөмтәлә ҡышҡы йоҡоға талырға әҙерләнгән | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11838-kgrsend-muyyldar-ssk-ata.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474870807_cccccccc.jpg | ru | null | Күгәрсендә муйылдар сәскә ата | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11838-kgrsend-muyyldar-ssk-ata.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/5521af019d0a3b999e86633140470304e06c7176336587d6a5a9fa1c5d7970a7.json | [
"Күгәрсендә муйылдар сәскә ата",
"Күгәрсен районының Васильевка ауылы янында үҫкән муйылдар сәскә атҡан. Бындай тәбиғәт мөғжизәһен белгестәр август айының саманан тыш эҫе тороуы менән аңлата. Һөҙөмтәлә ҡышҡы йоҡоға талырға әҙерләнгән"
] |
[] | 2016-09-29 10:12:49+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Мичуринск муниципаль берәмегендә шәхси хужалыҡтар йыл башынан 2,5 миллион һумлыҡ һөт һатҡан Шаран районының Мичуринск муниципаль берәмегендә ауыл халҡының йәшәйешен яҡшыртыу өсөн ваҡ шәхси | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fek%2F11848-yyly-kn-yyyra.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1475137520_yyyyyyyyyyyyyyyyyyyy.jpg | ru | null | Һыйлы көнөң - һыйырҙа | null | null | www.ye02.ru | Мичуринск муниципаль берәмегендә шәхси хужалыҡтар йыл башынан 2,5 миллион һумлыҡ һөт һатҡанШаран районының Мичуринск муниципаль берәмегендә ауыл халҡының йәшәйешен яҡшыртыу өсөн ваҡ шәхси хужалыҡтарҙы үҫтереүгә ҙур әһәмиәт бирелә. Ауылдарҙың күбеһе ҡартая төшһә лә, бында шәхси ихаталарҙа аҫралған мал һаны һуңғы йылдарҙа артыҡ кәмемәгән. 25 ауылды берләштергән ҙур биләмәлә халыҡтан һөт йыйыу ҙа яҡшы ойошторолған, был йәһәттән улар районда гелән алдынғылар сафында.– Шуныһы ҡыуаныслы, шәхси сектор продукция етештереү һәм һатыуҙы тотороҡло рәүештә арттыра бара. Шуға һөт әҙерләүҙә быйыл да һынатмаҫҡа иҫәп, – ти ауыл хакимиәтенең әйҙәүсе белгесе әлмира ҡасимова. – Йыл башынан халыҡтан 2000 центнерҙан ашыу һөт һатып алынған. Бынан ғына ла ауыл кешеләренең ғаилә бюджетына 2,5 миллион һум аҡса ингән. Шуны әйтке килә, халыҡтан һөт йыйыу кеүек ҙур һәм яуаплы эште Мария Григорьева һәм Олег Данилов кеүек булдыҡлы һәм уңған кешеләргә ышанып тапшырҙыҡ. Улар үҙҙәре лә үҙ хужалыҡтарында һөт малсылығы менән уңышлы шөғөлләнә. Бигерәк тә Яңы Йомаш ауылында йәшәп, эреле-ваҡлы һигеҙ ауылды хеҙмәтләндергән Мария Леонидовнаның күрһәткестәре яҡшы. Сөнки ул ауыл халҡы менән дә, әҙерләүсе ойошма менән дә уртаҡ тел табып эшләй. Комбинат уға йорттары янында һөт ҡабул итеү пунктын йыһазландырыуҙа ҙур ярҙам күрһәтте. Хәйер, Яңы Йомашта был эште яңыса ойоштороуҙары менән үҙегеҙ ҙә барып таныша алаһығыҙ.Йәш яғынан өлкәнәйә төшһә лә, үҙен эшлекле кеше итеп танытҡан Мария Григорьева Бәләбәй һөт комбинаты менән килешеү нигеҙендә икенсе йыл ғына эшләй икән. “Генераль директорҙың урынбаҫары Александр Головин үҙе беҙҙең ауылға килеп, мине һөт йыйыусы булып эшләргә күндерҙе. һинең ҡулыңдан киләсәк, техник яҡтан ярҙам итербеҙ, тине. һүҙҙәрендә торҙолар. Комбинат иҫәбенә һөт ҡабул итеү пунктын йыһазландырҙылар, бортлы “УАЗ” автомобиле алыу өсөн аҡсалата заем бирҙеләр”, – ти ул.Журналист һуҡмаҡтары буйлап күпме йөрөп, ауылдағы шундай заманса һөт ҡабул итеү пунктын күргәнем юҡ ине әле. Өй алдындағы элекке гаражды үҙгәртеп ҡороуға Григорьевтар артыҡ ҙур сығым түкмәгән. ҡалғанын комбинат белгестәре үҙ иңенә алған. Улар пунктта ике тонна һыйҙырышлы һөт һыуытҡыс танк ҡороп ултыртҡан. Хәҙер Мария Леонидовнаға эҫе селләлә лә, йыйылған һөт продукцияһы боҙолоп ҡуймаһын, тип һис тә борсолаһы юҡ.– Яҡын-тирәләге һигеҙ ауылда 120-ләп шәхси хужалыҡты хеҙмәтләндерәм, – ти ул. – Иҫке Сикәйгә иртәнге сәғәт 6-ла уҡ ҡуҙғалам. Биш ауылды әйләнеп сыҡҡас, йыйылған һөттө алып ҡайтып, резервуарға ҡоям һәм шунда уҡ һыуытҡысты эшкә ҡушам. Шунан ҡалған ауылдарға сығып китәм. Технология талап иткәнсә, танкта һөт 4 градусҡа тиклем һыуытыла. Бындай шарттарҙа ҡыҙыу ҡояшлы көндәрҙә лә тыныс күңел менән эшләйһең. Шуға Бәләбәй комбинатына ла тик яҡшы сифатлы һөт оҙатабыҙ.Үҙенең яуаплы эшендә һөт йыйыусы ҡатын яңы “УАЗ” автомашинаһын кинәнеп файҙалана. Руль артына ла үҙе ултыра. Был транспортҡа эйә булыу өсөн эшкәртеүсе предприятие уға ике йылда бүлеп түләү шарты менән 600 мең һум аҡса биреп торған. Ул ғына ла түгел – комбинаттыҡылар “УАЗ” бортына 1 тонна һыйҙырышлы уңайлы һауытын да урынлаштырып ҡайтарған. Килешеүҙә яҙылғанса, шул транспорт менән ауылдан-ауылға йөрөгәндә бензинға киткән сығымды ла эшкәртеүсе предприятие үҙе ҡаплай икән.Шундай хәстәрлекте тойған, үҙе лә ҡыҫҡа ғына ваҡытта уңғанлығын күрһәтергә өлгөргән Марияның эш һөҙөмтәләре лә матур. Йылдың ете айында ул 1400 центнер һөт йыйып тапшырған. Айырыуса йәй уртаһында һөт шишмәһе мул булған, июлдә ул әҙерләгән продукцияның күләме 350 центнерға еткән.Беҙ шулай уҡ унан халыҡҡа күпме һөт аҡсаһы таратыуы менән дә ҡыҙыҡһындыҡ.– Шуныһы яҡшы, “Бәләбәй һөт комбинаты” йәмғиәте ведомость буйынса һөт тапшырыусылар менән һәр 15 көн һайын иҫәп-хисап яһай, – тип төшөндөрҙө эшлекле ҡатын. – Бына уҙған айҙың икенсе яртыһында йыйылған һөт өсөн халыҡҡа 260 мең һум аҡса тараттым. Ауыл ерендә ниндәй предприятие шул тиклем аҡса түләй? Ҡыҫҡаһы, бөгөн һөт һатыуҙан мул ғына аҡса эшләп алырға мөмкин. Ана, Иҫке Сикәй ауылынан 3 – 4 һыйыр һауған әлфинә Миңдуллина әле көнөнә 30 литр һөт тапшыра. Йәйге муллыҡта күберәк тә ҡойҙо. Айына уның ҡулына 17 мең һум тирәһе аҡса инеп тора. Шаранбаш-Кенәздән Флүзә Ғизетдинова унан аҙға ғына ҡалыша. Яңы Йомаштан Ирина һәм Юрий Наумовтарҙы маҡтап телгә алмай булмай. Улар һәр саҡ һөттө иң күп тапшырыусылар исемлегендә. Үҙем дә хужалығыбыҙҙа өс һыйыр һауам, йәйге осорҙа 30-ар литр ҡойған көндәрем дә күп булды.әлбиттә, һөйләшкәндә хаҡ сәйәсәтенә лә ҡағылмай үтә алманыҡ. Бәләбәй комбинаты йәйге миҙгелдә шәхси ихаталарҙан 1 литр һөттө 12 һум менән алған. Ауыл кешеләре өсөн тағы бер стимул ҡуйылған, әйтеүҙәренсә, юғары ҡуйылыҡтағы һөт тапшырған өсөн аҡса ла күберәк түләнә.– Бына комбинаттан август айының тәүге 15 көнөнә ведомость ебәрҙеләр, – ти Мария Леонидовна. – Унда билдәләнгәнсә, мин әҙерләгән һөт продукцияһының 1 литры өсөн һатып алыу хаҡы 13 һум 3 тин килеп сыҡҡан. Тимәк, яҡшы сифатлы ҡуйы һөт йыйып тапшырғанбыҙ. Бынан инде ауыл кешеһе лә, эшкәртеүсе предприятие ла ота. Хәҙер беҙҙең яҡтарҙа халыҡ та шундай тәртипкә күнекте. Шуға миңә ауылдарҙа һөт аҡсаһын таратыуы ла күңелле, ваҡытында иҫәпләшкәс, етештергән продукцияһын һатҡан кешеләр ҙә ҡәнәғәт.Үҙ эшенә яуаплылыҡ менән ҡарағас, уның үҙенең хеҙмәт хаҡы ла һәйбәт сыға. Предприятие йыйылған 1 литр һөт өсөн уға бер һум түләй. Июлдә ул 35 тонна продукция әҙерләгәне өсөн ҡулына 35 мең һум аҡса алған. Үҙе әйтмешләй, халыҡ һөт һатыуҙа әүҙемлек күрһәтһә, уның кереме лә шунсаға арта.– Хәҙер кешеләрҙе артыҡ өгөтләп тораһы юҡ, – ти ул.– Сөнки күп ғаиләләр шул һөт һатыуҙан ингән аҡсаға күҙ терәп йәшәй. Халыҡта ла, миндә лә ҡыҙыҡһыныу булғас, быйыл продукция йыйыуҙа 2000 центнер үрен уҙып китермен, тип торам. әлбиттә, беҙҙең өсөн ял көндәре лә юҡ, ярай иптәшем Сергей миңә һәр саҡ ярҙам ҡулы һуҙа.Эшлекле ҡатын Мария Григорьеваның күп балалы әсә булыуын да телгә алып үтергә кәрәктер. Улар ғаилә башлығы менән бер ҡыҙ һәм дүрт ул тәрбиәләп үҫтергәндәр. Ололары инде үҙ аллы тормош юлына аяҡ баҫырға ла өлгөргән. Уртансылары Володя әле Камчаткала ил алдындағы изге бурысын үтәй. Мәктәп йәшендәге Леня менән Вася – өйҙә ата-әсәһенең иң ышаныслы ярҙамсылары.Хужабикә үҙе былтыр, биш бала әсәһе булараҡ, 50 йәштән хаҡлы ялға сыҡҡан. Ләкин ижтимағи хеҙмәтте яҡын күргән Мария Леонидовна тыныс ҡына өйҙә ята алмаған, өс ай үтеү менән ошо эшенә урынлашҡан.– Комбинат етәкселәренең, ауылдаштарымдың һүҙен йыҡманым инде, – ти ул. – Нисектер пенсияға сығыу менән икенсе һулышым асылғандай булды. Еңел булмаған әлеге эшемдән дә тик кинәнес табам. һәр көн иртән ҡуйы һөтлө тулы биҙрәләрен күтәреп, мине шәхси ихаталарҙа көтөп алалар. һүҙ ҙә юҡ, был эштә өлгөрлөк һәм тырышлыҡ кәрәк. Әлегә ауыл кешеләренән тик рәхмәт һүҙҙәрен генә ишетәм.Миҙхәт ШӘРИПОВ.Шаран районы.Автор фотоһы. | http://www.ye02.ru/ek/11848-yyly-kn-yyyra.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/29ec7c7f6a0154fce47aef600475a65e16a7dda6d34be500da7598000ef62635.json | [
"Мичуринск муниципаль берәмегендә шәхси хужалыҡтар йыл башынан 2,5 миллион һумлыҡ һөт һатҡанШаран районының Мичуринск муниципаль берәмегендә ауыл халҡының йәшәйешен яҡшыртыу өсөн ваҡ шәхси хужалыҡтарҙы үҫтереүгә ҙур әһәмиәт бирелә. Ауылдарҙың күбеһе ҡартая төшһә лә, бында шәхси ихаталарҙа аҫралған мал һаны һуңғы йы... |
[] | 2016-09-16 13:46:03+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Матбуғатҡа яҙылыу ваҡыты тағы ла килеп етте. Яратҡан гәзит-журналдарға 2017 йылдың тәүге яртыһына яҙылыу менән бер рәттән, хәҙер инде матур йолаға әүерелгән бүләктәр оттороу был юлы ла ойошторола. | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fpd%2F11779-blktr-ber-yk.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1473840180_yyyyyyyyy.jpg | ru | null | Бүләктәр - бер йөк | null | null | www.ye02.ru | Матбуғатҡа яҙылыу ваҡыты тағы ла килеп етте. Яратҡан гәзит-журналдарға 2017 йылдың тәүге яртыһына яҙылыу менән бер рәттән, хәҙер инде матур йолаға әүерелгән бүләктәр оттороу был юлы ла ойошторола. “Йәшлек”тең дуҫтарынан байтағы төрлө бүләктәрҙе алып ҡыуанғаны булды. Шундай мөмкинлекте ҡулдан ысҡындырмағыҙ.Бүләк эйәһе булыу шарттары әүәлгесә ябай. “Аҙна һайын – бүләк!” тигән отош конкурсында ҡатнашыу өсөн “Йәшлек”кә һәм үҙ районығыҙ йә ҡалағыҙ гәзитенә яҙылырға ла, күсермәһен беҙҙең редакцияға ебәрергә һәм һөҙөмтәләрен көтөргә. Йәнә лә шундай уҡ күсермәне Өфө ҡалаһы, Киров урамы, 45-се йортҡа – “Республика Башкортостан” нәшриәт йортоноң подписка бүлегенә юллағыҙ. Приз отоусылар киләһе йылдың февралендә билдәләнәсәк.“Бәхетле авто” тигән конкурста ҡатнашыу өсөн район йә ҡала гәзитенә яҙылыу ҙа етә. Бының өсөн редакцияға килергә кәрәк – һеҙгә автомобилегеҙгә йәбештерергә махсус наклейка бирәсәктәр. Аҙаҡтан редакция приз уйнатыу көнөн хәбәр итһә, шул наклейкалы машинағыҙ менән килеүегеҙ һорала.Һәм тағы ла. Яратҡан баҫмағыҙ редакцияһына теге йәки был гәзит-журнал һеҙҙең тормошҡа ниндәй яҡшы йоғонто яһауын һүрәтләгән ҡыҙыҡлы тарих яҙмаһын ебәрегеҙ. Редакция һайлаған иң шәп 10 яҙма араһына эләкһәгеҙ, һеҙгә “Республика Башкортостан” нәшриәт йорто үткәргән финалда ҡатнашыу мөмкинлеге бирелә.Бына шулай, дуҫтар, бүләктәр етерлек. Ә уларҙы отмаған хәлдә лә отолмаясаҡһығыҙ – ҡулда бит яратҡан баҫмағыҙ була.Бергә булдыҡ, бергә ҡалайыҡ!Ҡәҙерле дуҫтар!Ҡасандыр “Йәш төҙөүсе”, “Башҡортостан пионеры” ине, ә хәҙер – “Йәншишмә” исеме менән донъя күргән баҫма. Исеме үҙгәрһә лә, гәзит һаман Башҡортостан балалары һәм үҫмерҙәре өсөн. Малайҙар һәм ҡыҙҙарҙың дуҫы, кәңәшсеһе, серҙәше ул. Күптәр өсөн ижад майҙаны ла. “Был донъяла ниҙәр бар?”, “Сәйәсәткә сәйәхәт”, “Илһам”, “Тәрбиә мәктәбе”, “Төнгө урам”, “Һеҙ табынған йондоҙҙар”, “Ғаилә усағы”, “Былар ҡыҙыҡлы”, “Фән серҙәре”, “Ижади түңәрәктәрҙә”, “Күңелдәрҙең иләҫ-миләҫ сағы”, “Тәбиғәт бите”, “Минең бәләкәй бизнесым”, “Һөнәре барҙың – ҡәҙере бар”... Бына ошондай үҙенсәлекле рубрикаларыбыҙ бар.2017 йылға гәзит-журналдарға яҙылыу башланды. Әйҙәгеҙ, киләһе йылда ла бергәләп уҡыйыҡ “Йәншишмә”не! Әйткәндәй, гәзиткә яҙылғандар “Йәншишмә”-лото” уйынында ҡатнаша ала. Бәхет йылмайһа, гәзитле лә, бүләкле лә булырһың. Бының өсөн 1-ҙән 5-кә тиклемге һандарҙы үҙең теләгән тәртиптә яҙып, редакцияға ебәреү ҙә етә. Мәҫәлән, 2,3,5,4,1.“Йәншишмә”гә – синыф менән!” акцияһын да башлайбыҙ. Унда ҡатнашыусыларҙы ла иҫтәлекле бүләктәр көтә.15 сентябргә тиклем киләһе йылдың ярты йыллығына элекке хаҡ менән, йәғни 457 һум 26 тингә алдан яҙылырға була. Унан һуң инде хаҡтар бер аҙ артасаҡ. Шулай уҡ был көндән башлап 2017 йылға тулыһынса яҙылыу мөмкинлеге лә бар.Яҙыл, уҡы, булма ғәмһеҙ,“Йәншишмә”һеҙ –донъя йәмһеҙ!Индексыбыҙ – 50605. | http://www.ye02.ru/pd/11779-blktr-ber-yk.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/eff24b018092751de62254a97d209e3764379822089f622a7e2068e96a536054.json | [
"Матбуғатҡа яҙылыу ваҡыты тағы ла килеп етте. Яратҡан гәзит-журналдарға 2017 йылдың тәүге яртыһына яҙылыу менән бер рәттән, хәҙер инде матур йолаға әүерелгән бүләктәр оттороу был юлы ла ойошторола. “Йәшлек”тең дуҫтарынан байтағы төрлө бүләктәрҙе алып ҡыуанғаны булды. Шундай мөмкинлекте ҡулдан ысҡындырмағыҙ.Бүләк эй... |
[] | 2016-09-16 13:50:07+00:00 | null | 2016-07-06 00:00:00 | «Башҡортостан» телерадиокомпанияһының «Юлдаш» һәм «Ашҡаҙар» каналдары үҙҙәренең даими тыңлаусыларына яҡшы таныш булған күренекле публицист һәм журналист Марсель Ҡотлоғәлләмовтың радио фондында | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fvideo%2F11790-k-etmgn-erg-et.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-07/thumbs/1468777369_6zcg_sdb20s.jpg | ru | null | Күҙ етмәгән ергә һүҙ етә | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/video/11790-k-etmgn-erg-et.html | ba | 2016-07-06 | www.ye02.ru/9da95cfdfb393ed4660b3bce07df265a3be1e2b490e42f25d1cdbb8ffcf28efb.json | [
"Күҙ етмәгән ергә һүҙ етә",
"«Башҡортостан» телерадиокомпанияһының «Юлдаш» һәм «Ашҡаҙар» каналдары үҙҙәренең даими тыңлаусыларына яҡшы таныш булған күренекле публицист һәм журналист Марсель Ҡотлоғәлләмовтың радио фондында"
] |
[] | 2016-09-20 09:36:24+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Башҡортостандың халыҡ артистары Гөлсинә МӘҮЛЕКӘСОВА менән Илдар МАНЯПОВ бөгөн – Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының иң сағыу “йондоҙҙары”, төп партияларҙы башҡарыусы әйҙәүсе бейеүселәр. Ике | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fkl%2F11810-parizhda-tyuan-yondolo-ail.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474360482_ezh.jpg | ru | null | Парижда тыуған “йондоҙло” ғаилә | null | null | www.ye02.ru | Башҡортостандың халыҡ артистары Гөлсинә МӘҮЛЕКӘСОВА менән Илдар МАНЯПОВ бөгөн – Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының иң сағыу “йондоҙҙары”, төп партияларҙы башҡарыусы әйҙәүсе бейеүселәр. Ике тиҫтә йылға яҡын эшләү дәүерендә улар төрлө образдарҙа Өфөлә генә түгел, Рәсәйҙең һәм сит илдәрҙең ҙур ҡалаларында сығыш яһаны. Ромео менән Джульетта, Принц менән Золушка, Зәйтүнгөл менән Йомағол, Зигфрид менән Одетта-Одиллия кеүек ғашиҡ йәндәрҙе сағылдырған был ике бейеүсе – тормошта ла матур пар. Ҡыҙҙары Ренатаға биш йәш.Ә был мөхәббәт тарихы ҡасан башланған һуң? Ике “йондоҙ”ға бер ғаиләлә йәшәү, бер труппала бейеү ауыр түгелме? Ошо һорауҙарға яуап эҙләп, Гөлсинә менән Илдарҙы әңгәмәгә саҡырҙыҡ. Һүҙ шулай уҡ балет артистарының үҙенсәлекле тормошо тураһында ла барҙы.– Беҙ икебеҙ ҙә ике йыл айырма менән бер үк хореография училищеһында уҡыныҡ. Уҡырға килгән саҡта миңә 10 йәш ине, ҡыҙҙар менән артыҡ ҡыҙыҡһыныу булманы. Шуға күрә тәүге тапҡыр күреүемде, танышҡан көндө хәтерләмәйем. Яҡындан аралашманыҡ, бары тик бер-беребеҙҙе белә инек. Театрҙа эш башлағас, данлыҡлы хореограф Шамил Әхмәт улы Тереғолов һынамаҡ өсөн генә беҙгә “Аҡҡош күле” балетында төп партияларҙы тапшырҙы. Һәм сәхнә пары булараҡ уңышлы ғына эшләй башланыҡ, шуға күрә бер-бер артлы мөхәббәтле образдарҙы башҡарыу бәхете татыны. Өс йыл дауамында барған репетициялар, гастролдәр, бергә сығыш яһауҙар эҙһеҙ үтмәне: ныҡлап аралаша башланыҡ, дуҫлыҡ яйлап ялҡынлы мөхәббәт хистәренә әүерелде. Хистәр өсөн бейеү сәнғәте ҙур этәргес булды, тип әйтә алам. 2005 йылда Гөлсинәгә дуҫлыҡ тәҡдим иттем һәм өс йылдан һуң ғаилә ҡорҙоҡ.Һөнәр үҙенсәлектәрен иҫәпкә алһаң, киреһенсә, ярҙам итә. Үҙенсәлекле көн режимы, диеталар, гастролдәр, эштән арып, ҡыл да ҡыбырлата алмаҫлыҡ хәлдә ҡайтҡан кешене башҡа һөнәр эйәһе аңлай аламы ни?Театрыбыҙҙа тормошон башҡа һөнәр эйәләре менән бәйләүсе артистар бар. Аллаға шөкөр, матур йәшәйҙәр. Тимәк, аңлайҙар. Ә шәхсән мин ундай тормошто күҙ алдына ла килтерә алмайым.– Улар бик күп булды. Илдар тәү ҡарашҡа тотанаҡлы, тыныс кеше булһа ла, мине матур ҡылыҡтары менән йыш аптыратты. Улар араһынан “иң-иңе” тормош ҡорорға тәҡдим иткән көн булғандыр. Францияға Башҡортостан мәҙәниәте көндәре уңайынан гастролгә барғайныҡ, Эйфель башняһында ул миңә ҡулын һәм йөрәген тәҡдим итте. Ундағы эмоцияларҙан башым әйләнеп, мәлендә үк кейәүгә сығырға ризалыҡ бирҙем.Юҡ. Барлыҡ булмышымды, физик мөмкинлектәремде, эмоцияларымды, уйҙарымды һәм ваҡытымды балет сәнғәтенә арнағанмын. Театрҙарға йөрөгө килә, әммә барырға теләгән спектаклдәр ваҡыты беҙҙең сығыштар менән тап килә. Концерттар менән дә шул уҡ хәл. Бик һирәк эләккән ял көндәрендә яңы фильмдар ҡарар өсөн кинотеатрға барабыҙ. Бары тик бала саҡтан әсәйем тәрбиәләгән ғәҙәт бар: китап уҡыйым. Сөнки уны өйҙә, арып ҡайтҡандан һуң диванға ятып уҡырға була (көлә – авт.)Һирәкләп булһа ла балыҡҡа йөрөргә ваҡыт таба алам. Шулай уҡ Гөлсинә китап уҡырға мине лә өйрәтеп алды.– Башҡа кешеләргә ғәҙәти булған ял көндәрендә уларға мәҙәни ял ойоштороу маҡсатында беҙ эшләйбеҙ. Әйткәндәй, тулы зал булып килгән тамашасы беҙгә байрам кәйефе бүләк итә. Йәйге ялда иһә ғаиләбеҙ менән мотлаҡ ауылға, өләсәйемдәргә ҡунаҡҡа ҡайтабыҙ. Унан һуң инде, мөмкинлек булһа, һаулыҡты нығытыу маҡсатында диңгеҙ буйына барып ял итәбеҙ.– Улай тип әйтмәҫ инем. Ваҡыт булғанда теләк булмай, теләк булғанда – ваҡыт юҡ. Ашарға әҙерләйем, өйҙө тәртиптә тоторға тырышам. Күпселек өй эштәрен Илдар менән бергә башҡарабыҙ. Ә инде уға ла ваҡыт ҡалмаһа, әсәйем ярҙамға килә. Сөнки ул һайлаған һөнәребеҙҙең ауырлығын да белә, үҙенсәлектәрен дә аңлай.– Ренатаны тәрбиәләү күберәк кем иңенә төшә?Өләсәйҙәрҙекенә (көлә – авт.). Уларҙың ярҙамы әйтеп бөткөһөҙ ҙур. Ренатаға бер йәш тулыу менән эшкә сыҡтым. Репетициялар һәм спектаклдәр ваҡытында – әсәйем, ә гастролдәр мәлендә ҡәйнәм ҡарай. Әҙ генә буш ваҡытыбыҙ булһа, ҡыҙыбыҙ менән үткәрергә тырышабыҙ. Хәҙер инде ул ҙурайҙы, “ярай-ярамай”ҙы аңлай башланы. Шуға күрә үҙебеҙ менән театрға ла алып йөрөйбөҙ. Театр буфетынан төрлө тәмлекәс алып ашатабыҙ, шуға күрә ул бик теләп килә. Ә тәрбиәгә килгәндә, моғайын, ейән-ейәнсәрҙәргә күп ваҡыт бүлербеҙ, тип уйлайым.Эште өйгә алып ҡайтмайбыҙ, хәйер, эш буйынса бәхәстәр бөтөнләй булмай тиерлек. Ниндәйҙер мәлдәрҙе үҙ-ара кәңәшләшеп алабыҙ, үҙ фекеребеҙҙе көсләп таҡмайбыҙ. Тормошта бер-беребеҙгә ҡаршылашмай ғына йәшәргә тырышабыҙ.. Мөхәббәт һәм ышаныста, сабырлыҡ һәм ихтирам тойғоларында.Алтыным, йәнем, ҡояшым, тип өндәшкәнебеҙ юҡ. Йәнәш ултырып та бер-беребеҙгә ҡағылмауыбыҙ мөмкин. Шул уҡ ваҡытта күңелдәребеҙ, йәндәребеҙ бер бөтөн. Беҙҙең был хистәрҙе кемдер аңламайҙыр, әммә үҙебеҙгә рәхәт.Юҡ, әммә теләге һәм таланты булһа, ҡаршы төшмәйәсәкбеҙ. Әлегә аныҡ ҡына теләк белдерергә уға иртәрәк.Аңлы рәүештә һайланым тип әйтә алмайым, әммә биш йәшемдән бейергә яраттым. Бейеүсе булмаһам да, бейеү уҡытыусыһы булыр инем, моғайын. Әйткәндәй, өс йыл буйы училищела балалар менән эшләп ҡараным. Эш хаҡының бәләкәй, ә йөкләмәләрҙең күп булыуына ҡарамайынса, һөнәрем оҡшаны. Балет артисының сәхнә ғүмере ҡыҫҡа, оҙаҡламай хаҡлы ялға ла сығыр ваҡыт етә. Бәлки, киләсәктә үҙемде бөтөнләй икенсе, сәхнәгә яҡын булмаған һөнәрҙә лә һынап ҡарармын, кем белә.. Ә мин биш йәшемдән ошо театрҙа үҫтем, атайым менән (билдәле музыкант, Башҡортостандың атҡаҙанған артисы Ғәлим Мәүлекәсов – авт.) опера һәм балет спектаклдәренә йөрөнөм. Балет труппаһының репетицияларын ҡарап, һәр ваҡыт улар кеүек бейергә хыялландым. Хыялымдың тормошҡа ашыуы менән бәхетлемен.Әлбиттә, яратҡан ир булараҡ, ул хис миңә ят түгел. Тик уны Гөлсинәгә һиҙҙереп, һүҙгә килешеүгә алып барып еткергәнем юҡ. Ә сәхнәлә ниндәй генә мөхәббәтле ролдәрҙе башҡармаһын, көнләшмәйем. Сөнки, артист булараҡ, уларҙың бары уйын икәнен аңлайым. Беҙҙең һөнәрҙең үҙенсәлеге лә шунда: тормошта битараф булған, хатта кеше булараҡ бөтөнләй ҡабул итә алмаған партнер менән дә сәхнәлә мөхәббәт уйнарға тейешбеҙ.Мин тәбиғәтем менән тиҙ һимерә торған кешемен. Шуға күрә һәр ваҡыт үҙемде сикләргә, еңел ризыҡ менән генә туҡланырға тырышам. Ә Гөлсинә ул яҡтан бәхетле.Ғәҙәттә, йәйге ялдан һуң формаға инеү өсөн икмәктән һәм тәмлекәстәрҙән баш тартам. Көндәлек рационда мотлаҡ ит бар, сөнки ул көс бирә.Илдар. Йылдар дауамындағы күнекмәләр һөҙөмтәһе был. Ҡайһы саҡта репетицияларға ҡарағанда спектакль еңелерәк үтә. Сөнки спектакль барышында һәр ваҡыт сәхнәлә булмайһың, бер аҙ ял итергә була. Ә репетиция алһыҙ-ялһыҙ дүртәр сәғәткә һуҙыла.Эйе. Шамил Әхмәт улының бер һүҙе бар ине: беҙҙең бер еребеҙ ҙә ауыртмай икән, тимәк, үлгәнбеҙ. Бер тапҡыр спектакль барышында аяғымдың баш бармағы һынды. Ауырлыҡ менән, тән ғазаптары аша спектакль тамамланғансы бейенем.Йәрәхәттәр булмаһа, ауырыған саҡтар була. Тән температураһы юғарымы, ашҡаҙан ауыртамы, йә башҡа сәбәптәр... Мәҫәлән, Илдарҙың умыртҡа бағанаһы менән проблемалары бар, партнерын күтәреү йәки һикереү ҡайһы саҡта ауыртыу бирә. Әммә сәхнәгә сығыуҙан баш тартмайбыҙ, уға хаҡыбыҙ ҙа юҡ. Ышанып ролдәр тапшырылған икән, тимәк, уны аҡларға кәрәк. Ошо ныҡышмал холҡобоҙ, сыныҡҡанлыҡ, яуаплылыҡ маҡсаттарға ирешергә, исемдәр яуларға, театрҙа алдынғылар рәтендә булырға ярҙам итте лә инде. Ҡалған сәхнә ғүмеребеҙҙе лә һайлаған һөнәребеҙгә хыянат итмәй, тамашасылар һөйөүен юғалтмай үткәрергә ине, тип теләйбеҙ.Гөлнур ҠЫУАТОВА әңгәмәләште. | http://www.ye02.ru/news/kl/11810-parizhda-tyuan-yondolo-ail.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/702f7c2abd668579ded3462d51e62102edd324c4c4b5d761f4926d4321029eab.json | [
"Башҡортостандың халыҡ артистары Гөлсинә МӘҮЛЕКӘСОВА менән Илдар МАНЯПОВ бөгөн – Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының иң сағыу “йондоҙҙары”, төп партияларҙы башҡарыусы әйҙәүсе бейеүселәр. Ике тиҫтә йылға яҡын эшләү дәүерендә улар төрлө образдарҙа Өфөлә генә түгел, Рәсәйҙең һәм сит илдәрҙең ҙур ҡалаларында сығыш... |
[] | 2016-09-26 21:55:52+00:00 | null | 2016-04-06 00:00:00 | Ылаҡ (22.12 – 20.01) Сит кеше йоғонтоһона эләгеүегеҙ ихтимал. Шуға күрә тик яҡындарығыҙҙан ғына кәңәш һәм ярҙам һорағыҙ. Йөрәк сирлеләргә осорҙо тыныслыҡта үткәрергә кәрәк. Был бигерәк тә | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fmahsus%2F11830-yondonam-26-sentyabr-2-oktyabr.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-04/thumbs/1459493411_1454650150_zodiak.jpg | ru | null | Йондоҙнамә (26 сентябрь-2 октябрь) | null | null | www.ye02.ru | Ылаҡ (22.12 – 20.01)Сит кеше йоғонтоһона эләгеүегеҙ ихтимал. Шуға күрә тик яҡындарығыҙҙан ғына кәңәш һәм ярҙам һорағыҙ. Йөрәк сирлеләргә осорҙо тыныслыҡта үткәрергә кәрәк. Был бигерәк тә шишәмбе һәм шаршамбыға ҡағыла. Үҙегеҙҙе йәлләргә өйрәнегеҙ.һыуғояр (21.01 – 19.02)Тәү ҡарашҡа, эштәрегеҙ күбәйеп киткән кеүек. Улар бер мәлдә өйөлмәһен тиһәгеҙ, бөгөндән үк сиратлап тотоноғоҙ. Һөҙөмтәлә әүҙемлегегеҙҙе арттырырға мәжбүр булырһығыҙ. Быны эш мәсьәләләрен хәл итеүгә лә йүнәлтегеҙ. Тырышлығығыҙ премия менән билдәләнер.Балыҡ (20.02 – 20.03)Һеҙгә һис тә өйҙә генә ултырырға ярамай. Төрлө сараға, театрға йөрөгөҙ, дуҫтарығыҙ менән осрашығыҙ. Яңғыҙҙарға йәр табыу ихтималлығы арта. Тик спорт менән әүҙем шөғөлләнмәгеҙ, йәрәхәтләнеү хәүефе һағалай.Ҡуҙы (21.03 – 20.04)Осор ниндәйҙер яңы эшкә тотоноу өсөн уңайлы. Тик быға эргәгеҙҙә фекерҙәштәр һәм ярҙамға килерлек кешеләр барлығына ышанғас ҡына тәүәккәлләгеҙ. Элекке дуҫтарығыҙҙы осратыуығыҙ ихтимал. Быға әҙер булмаһағыҙ ҙа, улар тормошоғоҙҙо үҙгәртер.Буға (21.04 – 21.05)Фекер айырымлығы һәм килешмәүсәнлек арҡаһында ғаиләгеҙҙә ыҙғыш сығыр. Һеҙгә яҡтарҙы яраштырыусы булырға тура килер. Юҡһа иреш-талаш оҙаҡҡа һуҙыласаҡ. Кеҫә яғы ла борсор. Көтмәгәндә аҡса кәрәгер. Банктан кредит алырға тура килмәгәйе.Игеҙәктәр (22.05 – 21.06)Сирләүселәрҙең хәле еңеләйер. Кемдең бурысы бар, ҙур суммала аҡса алыр. Мөхәббәттә уңмағандар үҙ бәхетен табыр. Был осор һеҙгә бик күп яҡшы хәбәр килтерер. Иң мөһиме – уларға ҡыуанырға онотмағыҙ.ыҫала (22.06 – 23.07)Етәкселек ҡуйған мәсьәләләрҙе хәл итеүгә ижади ҡарағыҙ. Уларға күп ваҡытығыҙҙы сарыф итергә әҙер булығыҙ. Мөһим ҡағыҙҙарға ҡул ҡуйғанда, яңылышыуҙан һаҡланығыҙ.Арыҫлан (24.07 – 23.08)Уңайһыҙ хәлгә тарыуығыҙ бик ихтимал. Теләһә ниндәй осраҡта ла, көсөргәнешлекте кәметеү өсөн, барыһын да көлкөгә һабыштырығыҙ. Кешеләр менән эшләүселәрҙе уңайһыҙ осор көтә. Кәйефегеҙ ҙә шәптән түгел. Шунлыҡтан әллә ни әҙәплелек менән айырылмаҫһығыҙ.Ҡыҙ (24.08 – 23.09)Көнкүреш мәсьәләләрен хәл итергә ваҡыт етте. Осор йәшәү урынын алмаштырыу, ремонт менән булышыу өсөн уңайлы. Быға аҡсағыҙҙы йәлләмәгеҙ. Һуңғараҡ бик шәп аҡса эшләү яйы сығыр.Үлсәү (24.09 – 23.10)Аҡса ҡулығыҙға күп инер. Тик уны бик тиҙ тотонорһоғоҙ ҙа. Быға әллә ни ҡайғырмағыҙ. Барыһы ла яҡшыға. Оптимизмығыҙ артыр. Уны ғаиләгеҙгә лә йоҡтороғоҙ. Ниндәйҙер яҡынығыҙ ярҙамға мохтаж. Уны иғтибарһыҙ ҡалдырмағыҙ.Саян (24.10 – 22.11)Яҡын кешегеҙ тарыған ваҡиға арҡаһында бик борсолорһоғоҙ. Тик уға ярҙам итеү өсөн һеҙгә һалҡын ҡанлы булырға кәрәк. Сентябрь һеҙҙең өсөн шәптән булманы. Шуға ай аҙағына тиклем ял итеп, көс йыйып ҡалырға тырышығыҙ.Уҡсы (23.11 – 21.12)Дошмандарығыҙ әүҙемләшер. Һеҙҙең турала ғәйбәт таратырҙар. Быға иң яҡшы яуап – бер нисек тә иғтибар итмәгеҙ. Ғашиҡтар донъяһын онотор. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, шул арҡала эш тә икенсе планға күсер. Һаҡ булығыҙ, | http://www.ye02.ru/mahsus/11830-yondonam-26-sentyabr-2-oktyabr.html | ba | 2016-04-06 | www.ye02.ru/bd6924daf7c2e07da3ecd9ae25eea903bb010095f75aea28113a3dbca3fd5d92.json | [
"Ылаҡ (22.12 – 20.01)Сит кеше йоғонтоһона эләгеүегеҙ ихтимал. Шуға күрә тик яҡындарығыҙҙан ғына кәңәш һәм ярҙам һорағыҙ. Йөрәк сирлеләргә осорҙо тыныслыҡта үткәрергә кәрәк. Был бигерәк тә шишәмбе һәм шаршамбыға ҡағыла. Үҙегеҙҙе йәлләргә өйрәнегеҙ.һыуғояр (21.01 – 19.02)Тәү ҡарашҡа, эштәрегеҙ күбәйеп киткән кеүек. У... |
[] | 2016-09-27 09:49:03+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | 27 сентябрь – Тәрбиәсе һәм бөтә мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары хеҙмәткәрҙәре көнө Заманында интернатта йәшәп белем алған атайым бала саҡ һәм үҫмер йылдары хаҡында йыш телгә ала. “Вәт, | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fobrazovanie%2F11844-keldrg-alynan-ruhi-orlo-mul-emesh-bir-shul-bhet.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474967003_ffffffffffffffffffffffffffffffff.jpg | ru | null | Күңелдәргә һалынған рухи орлоҡ мул емеш бирһә - шул бәхет… | null | null | www.ye02.ru | 27 сентябрь – Тәрбиәсе һәм бөтә мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары хеҙмәткәрҙәре көнөЗаманында интернатта йәшәп белем алған атайым бала саҡ һәм үҫмер йылдары хаҡында йыш телгә ала. “Вәт, исмаһам, тормош мәктәбе. Бәләкәйҙән үҙеңде кеше араһында тоторға, таҙалыҡ һәм тәртип булдырырға өйрәнәһең. Тора-бара күркәм сифаттар аша үҙаллылыҡҡа һәм лидерлыҡҡа юл яраһың…” Һәм барлыҡ уңыштарҙың башында кем тора? Әлбиттә, тәрбиәсе. Хәйер, интернат тәрбиәселәренең эш нескәлектәрен күптәр белеп тә бөтмәй. Ишетеп-белгәндәре иһә бер яҡлы ғына аңлай торғандыр… Хеҙмәттәренең үҙенсәлеге ниҙә? Иңдәренә ниндәй бурыс һалынған? Ошо һәм башҡа һорауҙарға яуап табыу маҡсатында Сибай ҡалаһы гимназия-интернатының тәрбиәселәр кафедраһы эшмәкәрлегенә байҡау яһарға тырыштыҡ та инде.Илле биш йыллыҡ тарихҡа эйә булған белем усағы шул ваҡыт эсендә әллә күпме малай-ҡыҙға ныҡлы ҡанат ҡуйып, төрлө киңлеккә осорҙо. Бар йәһәттән сыныҡҡан ҡошсоҡтар бирешәме ни? Уларҙың күпселеге тормошта юғалып ҡалмай, үҙ урынын табып, илебеҙ һәм халҡыбыҙ мәнфәғәтенә тос өлөш индерҙе. Бөгөн дә сығарылыш уҡыусыларының йөҙгә ҡыҙыллыҡ килтермәүе маҡтауға лайыҡ.– Интернат электән көслө тәрбиәселәре менән дан тотто. Дилә Әҙеһәмова, Нәйлә Бикбова, Долия Сәйетова, Ғәлиә Әхмәтова, Ләлә Әминева – беҙҙең остаздарыбыҙ. Улар беҙгә һөнәр серҙәрен тулыһынса асырға ярҙам итте. Әлеге ваҡытта ла уларҙың эш алымдары менән эшләп киләбеҙ, – тип тәрбиәселәрҙең ғорурлыҡ кисереүе ошо хаҡта һөйләй түгелме?Әйткәндәй, бөгөн белем биреү учреждениеһында йәмғеһе 16 тәрбиәсе эшләй. Шуларҙың яртыһы тиерлек ике тиҫтә йылдан ашыу ғүмерен ошо һөнәргә арнаған. Араларында “БР-ҙың мәғариф алдынғыһы” исемен йөрөтөүселәр ҙә, юғары категорияға эйә булыусылар ҙа, төрлө конкурстарҙа еңеү яулаусылар ҙа бихисап. Мәҫәлән, 2012 йылда республикала тәүге тапҡыр үткән тәрбиәселәр ярышында Мәрйәм Сәлихова еңеүсе тип табылған. Ике йылдан Гөлмәрйәм Йосопова 3-сө урын яулаған. Былтыр иһә Нурия Туйсинаға етеүсе булмаған.Мәктәптәрҙән айырмалы рәүештә, гимназия-интернат системаһында һәр уҡыусы өсөн тәрбиәселәр яуап бирә. Йәғни уҡыусыларҙың өлгәш кимәленән башлап, дәрестән тыш ваҡыттарын да ойоштороу ҙа уларҙың иңенә һалынған. Хатта быныһын иң мөһиме тип әйтергә мөмкин.– Малай-ҡыҙҙар иртәнге сәғәт 7-лә зарядкаға йыйыла, – ти, уҡыусыларҙың көн графигы менән таныштырып, өлкән тәрбиәсе Гөлфиә Хәмитйән ҡыҙы Йәнтилина. – Дәрестәрҙән һуң барлығы 22 түңәрәк-секция эшләй. Аҙнаһына бер тапҡыр ҡаланың мәҙәни-ял итеү учреждениеларына экскурсия ойошторола. Сәғәт 4-тә барлыҡ кластар ҙа үҙ аллы әҙерлеккә – өйгә эштәрҙе башҡарыу өсөн кабинеттарға йүнәлә. Йәғни иртәнсәк уҡыуға оҙатып ҡалыуҙан алып әүен баҙарына киткәнсе, шул иҫәптән көнөнә биш тапҡыр ойошторолған туҡланыу мәлендә лә тәрбиәсе ҡарауында була уҡыусылар.Яңы ғына 5-сене бөтөп, атай-әсәй ҡосағынан, тыуған ауылынан айырылған баланың әүҙемлеген арттырыу, һәләтен асыу йәһәтенән маҡсатлы эштәр башҡарыла. Төрлө темаға ойошторолған әңгәмәләр, класс сәғәттәре, күренекле шәхестәр менән осрашыуҙар, театр, киноға йөрөтөү уҡыусыларҙың донъяға ҡарашын киңәйтмәй, фекерләү ҡеүәһен үҫтермәй ҡалмай. Улар Сибайҙан алыҫ булмаған Бөрйән, Арҡайым, Темәс һәм башҡа төбәктәрҙәге тәбиғәт һәйкәлдәренә, профессиональ йүнәлеш алыу маҡсатында Өфө, Магнитогорск ҡалаларына йыш барып тора. Әйткәндәй, тәрбиәселәр поход-экскурсияларҙы ойоштороуҙы һәр ваҡыт хуплаған, ярҙам иткән гимназия-интернат директоры Роза Хаммат ҡыҙы Бикбоваға сикһеҙ рәхмәтле.Үрҙә интернатты тормош мәктәбенә тиңләп, шәхес тәрбиәләү юҫығындағы әһәмиәтен әйтә биреберәк ҡуйғайныҡ. Ысынлап та, уҡыусыларҙың уҡыу кабинеттарында, йәшәгән бүлмәләрендә үҙҙәре тәртип булдырыуын, ашханала сират буйынса дежур итеүҙе иҫәпкә алғанда, уларҙың хеҙмәткә һәм үҙаллылыҡҡа өйрәнеүе маҡтауға лайыҡ. Ә бына Башҡортостан Республикаһы Конституцияһы көнөнә арнап уҙғарылған сара үҫеп килеүсе быуындың күңелендә илһөйәрлек тойғоһо тәрбиәләүе менән әһәмиәтле. Шулай булмай, бар гимназия хор менән республикабыҙ Гимнын башҡарһын әле?! Республика көнөнә арнап үткәрелгән йәрминкә лә, гимназистар парады ла, сәләмәтлек көнө лә – барыһы ла юғары кимәлдә уҙғарыла.Тағы ла шуныһы: белем усағында үҙидаралыҡ эшләп килә. Эйе, бында президент, төрлө сектор һайлап ҡуйыла. Һайлау тигәндәй, улары бында ла ҡыҙыу төҫ ала икән. Башта президентлыҡҡа кандидаттар күрһәтелә. Агитация эше алып барыла, дебаттар үтә. Айырым билдәләнгән көндә сара уҙғарыла, ҡумталарға бюллетендәр төшөрөлә һәм президент һайланып та ҡуйыла.– Тәрбиәсе ниндәй сифаттарға эйә булырға тейеш? – тип, яуап артынан әңгәмәселәремә төбәләм.– Тәү сиратта, әлбиттә, балаларҙы яратыу мөһим, – ти тәжрибәле Сулпан Ғәйнислам ҡыҙы Илембәтова. – Ваҡыт менән иҫәпләшмәү, һәр береһен үҙеңдеке кеүек күреү ҙә һөнәреңә ҡарата һөйөү тәрбиәләй.– Ата-әсәләр менән яҡшы бәйләнеш булдырылған. Һәр береһенең ғаиләһен яҡындан беләбеҙ. Балалар ҙа тәрбиәселәрҙе икенсе әсәй кеүек күрә, тип һүҙгә ҡушыла Рәүилә Ишбулды ҡыҙы Кәримова.– Элекке сығарылыш уҡыусылары менән дә аралашып торабыҙ. Үҙ өйөбөҙгә ҡайтҡан кеүек булабыҙ, тип интернат юлына саң ҡундырғандары юҡ, – тип әңгәмәне хуплап ҡуя Нурия Нуриман ҡыҙы.Шуны әйтеү мөһим: һәр тәрбиәсенең үҙ эш йүнәлеше бар. Мәҫәлән, берәүҙәр гимназистарға бәләкәйҙән шахмат-шашка кеүек интеллектуаль уйындарҙы өйрәтә, икенселәр халыҡ педагогикаһы нигеҙен төптән өйрәтеүҙе маҡсат иткән, өсөнсөләр иһә илһөйәрлек тәрбиәләүгә иғтибар бирә.Шулай итеп, донъялағы ниндәй генә һөнәрҙе алһаң да, үҙ нескәлеге һәм үҙенсәлеге бар. Мәҫәлән, төҙөүсе, эшен тамамлағас, һөҙөмтәһенә ҡыуанып, ҡәнәғәтләнеү тойғоһо кисерә. Ә тәрбиә эшенең һөҙөмтәһе иһә тәү ҡарамаҡҡа күҙгә күренеп бармаған кеүек. Әммә, күңелдәргә һалынған рухи орлоҡ тиҫтә йылдарҙан мул емеш бирәсәк бит. Үҙҙәре әйтмешләй, тәрбиәләнеүселәренән рәхмәт һүҙҙәре ишетеүҙән дә ҙур бәхет бармы икән?Данил ӘБДЕЛҒАЗИН.Сибай ҡалаһы. | http://www.ye02.ru/news/obrazovanie/11844-keldrg-alynan-ruhi-orlo-mul-emesh-bir-shul-bhet.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/8a8ab0df9ff1d90e7297704ea5bb4a9875611a8afcde168c3d5ba0bdbeade03b.json | [
"27 сентябрь – Тәрбиәсе һәм бөтә мәктәпкәсә белем биреү учреждениелары хеҙмәткәрҙәре көнөЗаманында интернатта йәшәп белем алған атайым бала саҡ һәм үҫмер йылдары хаҡында йыш телгә ала. “Вәт, исмаһам, тормош мәктәбе. Бәләкәйҙән үҙеңде кеше араһында тоторға, таҙалыҡ һәм тәртип булдырырға өйрәнәһең. Тора-бара күркәм ... |
[] | 2016-09-18 11:35:15+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Проценттар нисбәтен һанға әйләндергәндә әле 1 миллион 189 мең 296 кеше 3426 участокта тауыш биргән. УИК-тарҙың 38-е кешеләрҙең ваҡытлыса булыу ерҙәрендә - дауаханаларҙа, санаторийҙарҙа, тәфтиш | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11795-lege-vayta-39-aylausy-tauysh-birgn.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474195955_j7a1ghxz_nu.jpg | ru | null | Әлеге ваҡытҡа 39% һайлаусы тауыш биргән | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11795-lege-vayta-39-aylausy-tauysh-birgn.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/995449f8560673b8dd14b338c3eb0047f36fcf678d4a3649368a0394c324b28c.json | [
"Әлеге ваҡытҡа 39% һайлаусы тауыш биргән",
"Проценттар нисбәтен һанға әйләндергәндә әле 1 миллион 189 мең 296 кеше 3426 участокта тауыш биргән. УИК-тарҙың 38-е кешеләрҙең ваҡытлыса булыу ерҙәрендә - дауаханаларҙа, санаторийҙарҙа, тәфтиш"
] |
[] | 2016-09-27 15:51:43+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Элек, СССР мәлендә ауылдар, район үҙәктәре араһында кеше ташыған ПАЗ-672М автобусы үҙенең түңәрәк формалары менән ысынлап та йомро икмәккә оҡшаған. Водителдәр уны Колобок тип йөрөтә. Бындай техника | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11846-sibaya-yyl-kolobok.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474984543_d245ccs-960.jpg | ru | null | Сибайҙа - ҡыҙыл "колобок" | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11846-sibaya-yyl-kolobok.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/3bc284c7559568965d14ac126cf238a603d3d45a702dece28e4658a7f2e7cae5.json | [
"Сибайҙа - ҡыҙыл \"колобок\"",
"Элек, СССР мәлендә ауылдар, район үҙәктәре араһында кеше ташыған ПАЗ-672М автобусы үҙенең түңәрәк формалары менән ысынлап та йомро икмәккә оҡшаған. Водителдәр уны Колобок тип йөрөтә. Бындай техника"
] |
[] | 2016-09-19 11:35:49+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының идара итеү проблемалары һәм дәүләт хеҙмәте ғилми-тикшеренеү үҙәгендәге сәйәси эҙләнеүҙәр бүлеге начальнигы, | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11799-urynday-idaraly-organdary-beg-turanan-tura-yoonto-yaay-tip-belder-nikolay-evdokimov.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474282399_0cf78504de264c68a99112ed1dafeceb.jpg | ru | null | "18 сентябрҙәге Берҙәм тауыш биреү көнө нисек үтте?" - политолог-сәйәсмәндәрҙәр яуап бирә | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11799-urynday-idaraly-organdary-beg-turanan-tura-yoonto-yaay-tip-belder-nikolay-evdokimov.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/0242affd4383873ea41497d8d9e743b8694e23972ab52d4034d04f717f1e31a0.json | [
"\"18 сентябрҙәге Берҙәм тауыш биреү көнө нисек үтте?\" - политолог-сәйәсмәндәрҙәр яуап бирә",
"БР Президенты ҡарамағындағы Башҡортостан дәүләт хеҙмәте һәм идара итеү академияһының идара итеү проблемалары һәм дәүләт хеҙмәте ғилми-тикшеренеү үҙәгендәге сәйәси эҙләнеүҙәр бүлеге начальнигы,"
] |
[] | 2016-09-19 13:35:52+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Ҡойма буйында үҫкән виноград ҡыуағы ботаҡтарын ваҡ ҡына йәм-йәшел емештәр һырып алған. Ялтырағансы шымартылған малахит төймәләрҙе хәтерләтә улар. Көҙөн инде, бешеп еткәс, зәңгәрһыу-ҡара төҫкә | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fmahsus%2Ftormosh%2F11804-tauy-yyna-toran-er-hiky.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474284973_yyy.jpg | ru | null | Тауыҡ ҡыҙына торған ер (хикәйә) | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/mahsus/tormosh/11804-tauy-yyna-toran-er-hiky.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/1d88621c40c84d972712eda7998554d15ebe73762a509ab3fc1317772db5ffb5.json | [
"Тауыҡ ҡыҙына торған ер (хикәйә)",
"Ҡойма буйында үҫкән виноград ҡыуағы ботаҡтарын ваҡ ҡына йәм-йәшел емештәр һырып алған. Ялтырағансы шымартылған малахит төймәләрҙе хәтерләтә улар. Көҙөн инде, бешеп еткәс, зәңгәрһыу-ҡара төҫкә"
] |
[] | 2016-09-26 22:03:07+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Юлдаш радиоһы тулҡындарында донъя күргән Телһөйәр рубрикаһы туған башҡорт телен яратыусы, үҙ телендә аралашыусы, уны тағы ла нығыраҡ өйрәнергә, тел байлығын арттырырға теләүсе тыңлаусы өсөн әҙерләнә. | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fvideo%2F11832-yuldash-tdim-it-telyr.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474620155_dd.jpg | ru | null | “Юлдаш” тәҡдим итә: “Телһөйәр” | null | null | www.ye02.ru | "Юлдаш" радиоһы тулҡындарында донъя күргән "Телһөйәр" рубрикаһы туған башҡорт телен яратыусы, үҙ телендә аралашыусы, уны тағы ла нығыраҡ өйрәнергә, тел байлығын арттырырға теләүсе тыңлаусы өсөн әҙерләнә.Көндәлек тормошта башҡорт телендә аралашҡан, яҙышҡан кеше лә ул байлыҡты үтә лә самалы ҡуллана. Аҡыл эйәләренә тиң зыялыларыбыҙ төҙөгән һүҙлектәрҙә лә туған телебеҙ хазинаһының бик аҙ өлөшө теркәлгән. Ә ни тиклем гүзәл, тәрән, моңло ул беҙҙең тел! Башҡа телдәрҙә булмаған мәғәнәле һүҙҙәре күпме уның! Ә ни тиклем яңғырашлы был һүҙҙәр! Ошо һүҙҙәр тулыһынса телмәребеҙгә инеп, һөйләшебеҙҙә ҡулланылып, яҙған мәҡәләләребеҙҙә, тапшырыуҙарыбыҙҙа яңғыраһасы. Уларҙың күбеһе телмәрҙән бөтөнләй төшөп ҡалған, ҡайһылары айырым төбәктәрҙәге һөйләштәрҙә генә осрай йәки иҫкергән иҫәпләнә, онотолғандары ла бар. һуңғы йылдарҙа күп һүҙ телмәребеҙгә кире ҡайтарылды, әлбиттә, руссанан тәржемәләрен ҡуллана башланыҡ. Был исемлекте тағы ла киңәйтеү, тап үҙебеҙҙең һүҙҙәрҙе телмәргә индереү маҡсатында эшләнгән сығарылыштарыбыҙҙа һүҙҙәр аңлатмаһы өсөн З. Ураҡсин етәкселегендә төҙөлгән "Башҡортса-русса һүҙлек" ҡулланыла.Тапшырыуҙы тыңлап барыусылар үҙҙәре үк, ҡабатлауға бер аҙ ваҡыт бүлгәндә, һүҙҙәр тупланмаһының артыуын, үҙ телен белмәүселәрҙә туған телде өйрәнеү теләге тыуыуын, киң ҡулланышта булмаған, хаҡһыҙ онотолған һүҙҙәргә, һүҙбәйләнештәргә ҡыҙыҡһыныу барлыҡҡа килеүен белдерә.Һөйләгәндәребеҙ урынлы, телмәребеҙ бай, һүҙебеҙ татлы булһын, милләттәштәр."Телһөйәр" рубрикаһын "Юлдаш" тулҡындарында һәр дүшәмбе 9 сәғәт 17 минутта һәм 20 сәғәт 45 минутта тыңлай алаһығыҙ. | http://www.ye02.ru/video/11832-yuldash-tdim-it-telyr.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/f1523359da2a70c71b4d1ced97f59004f37374a0f8fc1a33e507d007c0f3910d.json | [
"\"Юлдаш\" радиоһы тулҡындарында донъя күргән \"Телһөйәр\" рубрикаһы туған башҡорт телен яратыусы, үҙ телендә аралашыусы, уны тағы ла нығыраҡ өйрәнергә, тел байлығын арттырырға теләүсе тыңлаусы өсөн әҙерләнә.Көндәлек тормошта башҡорт телендә аралашҡан, яҙышҡан кеше лә ул байлыҡты үтә лә самалы ҡуллана. Аҡыл эйәләре... |
[] | 2016-09-22 05:55:02+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Япраҡ аша төшкән ҡояш күҙҙе Ҡамаштыра сағыу төҫ менән, Был илаһи сихри матурлыҡты Нисек бутамаҫҡа төш менән? Ағастарҙың алтын япраҡтары Тәңкә булып ергә һибелә, Байлыҡ, муллыҡ, өмөт, хыял тейәп, | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11816-k.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474519876_ccccccccccccccc.jpg | ru | null | "Йәшлек" гәзите | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11816-k.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/04f013e39953542d6e464ad27b423519840976b2c96fccd32e116e5aa79f3f22.json | [
"\"Йәшлек\" гәзите",
"Япраҡ аша төшкән ҡояш күҙҙе Ҡамаштыра сағыу төҫ менән, Был илаһи сихри матурлыҡты Нисек бутамаҫҡа төш менән? Ағастарҙың алтын япраҡтары Тәңкә булып ергә һибелә, Байлыҡ, муллыҡ, өмөт, хыял тейәп,"
] |
[] | 2016-09-16 13:45:27+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Бына ун йыл элек кенә Өфө урамдарында ошондай Икарус автобустары йөрөнө. Аҙаҡ, 2006-2008 йылдар арауығында улар юҡҡа сыҡты. Кадрҙа Телеүҙәк-Сипайлово маршруты буйынса йөрөгән 2-се автобус | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11781-f-y-m-revolyuciya-uramdary-kieleshe-1990-yyldy-aprele.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1473852712_71837.jpg | ru | null | Өфө. Әй һәм Революция урамдары киҫелеше. 1990 йылдың апреле. | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11781-f-y-m-revolyuciya-uramdary-kieleshe-1990-yyldy-aprele.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/c9719d8a57d44f180b5ef55abf1e9e3c418182eade31b86e86514e211b4ba6b2.json | [
"Өфө. Әй һәм Революция урамдары киҫелеше. 1990 йылдың апреле.",
"Бына ун йыл элек кенә Өфө урамдарында ошондай Икарус автобустары йөрөнө. Аҙаҡ, 2006-2008 йылдар арауығында улар юҡҡа сыҡты. Кадрҙа Телеүҙәк-Сипайлово маршруты буйынса йөрөгән 2-се автобус"
] |
[] | 2016-09-21 09:37:12+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | йәки Сит илдә йәшәүсе милләттәштәребеҙ унан дәртләнеп, сәмләнеп ҡайтты Былтыр йәй матбуғатта Баймаҡ районының Темәс ауылы ҡыҙы Линера Юламанова Өфө егете Азат Ғилфановҡа кейәүгә сығып, Америкала | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2Figtibar%2F11812-nyu-yorkta-bashorttar-yyyyny.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474445378_aaaa.jpg | ru | null | Нью-Йоркта - башҡорттар йыйыны | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/igtibar/11812-nyu-yorkta-bashorttar-yyyyny.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/e77257fcac8cc97b3c3837ab5f09a41f9bb48196bca8c6a4655142efb7e81bef.json | [
"Нью-Йоркта - башҡорттар йыйыны",
"йәки Сит илдә йәшәүсе милләттәштәребеҙ унан дәртләнеп, сәмләнеп ҡайтты Былтыр йәй матбуғатта Баймаҡ районының Темәс ауылы ҡыҙы Линера Юламанова Өфө егете Азат Ғилфановҡа кейәүгә сығып, Америкала"
] |
[] | 2016-09-26 21:55:06+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Кисә гәзитебеҙҙең тоғро дуҫы, республиканың һәр ауыл-ҡалаһындағы йорттарҙы, урамдарҙы яңғыратып йәм биргән Юлдаш радиоһы 16 йәшен билдәләне. Ҡотлайбыҙ! Кисә гәзитебеҙҙең тоғро дуҫы, республиканың | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11836-yuldash-radioyna-16-ysh.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474865323_szqhukcxtoa.jpg | ru | null | "Юлдаш" радиоһына 16 йәш! | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11836-yuldash-radioyna-16-ysh.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/84520383c244a67ab5d360cb6e8d81fbe04b4945087d392e7b6606b899df94a5.json | [
"\"Юлдаш\" радиоһына 16 йәш!",
"Кисә гәзитебеҙҙең тоғро дуҫы, республиканың һәр ауыл-ҡалаһындағы йорттарҙы, урамдарҙы яңғыратып йәм биргән Юлдаш радиоһы 16 йәшен билдәләне. Ҡотлайбыҙ! Кисә гәзитебеҙҙең тоғро дуҫы, республиканың"
] |
[] | 2016-09-26 21:59:16+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Бутерброд тиһәң, минең ниңәлер күҙ алдына ҡаймаҡ йә май һыланған, колбаса менән сыр һалынған икмәк килә лә баҫа. Сөнки бала саҡта тап шулай ашай инек. Үҫә килә табындарға шпрот менән майонездан яһай | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2Figtibar%2F11834-buterbrod-pastay.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474635409_x7eilubnkmm.jpg | ru | null | Бутерброд пастаһы | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/igtibar/11834-buterbrod-pastay.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/6c74407707b7f46a1e79fc58e6a5a6199dd272e7d9e24b6c23122a0e642a7f08.json | [
"Бутерброд пастаһы",
"Бутерброд тиһәң, минең ниңәлер күҙ алдына ҡаймаҡ йә май һыланған, колбаса менән сыр һалынған икмәк килә лә баҫа. Сөнки бала саҡта тап шулай ашай инек. Үҫә килә табындарға шпрот менән майонездан яһай"
] |
[] | 2016-09-27 07:48:14+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Баш ҡалабыҙҙың Крупская урамында, В.И. Ленин йорт-музейы һәм БР буйынса Росреестр идаралығы бинаһы араһында ерҙе, яһалма объекттарҙың торошон үлсәүселәргә - геодезистарға арналған һәйкәл | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11843-fl-geodezistara-ykl-uyyldy.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474960177_synq4jh94ji.jpg | ru | null | Өфөлә геодезистарға һәйкәл ҡуйылды | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11843-fl-geodezistara-ykl-uyyldy.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/07f9794d5ba7d368f6ea2c7df3cbdc8f21a698c7dd0f3843b54463b66631c1ed.json | [
"Өфөлә геодезистарға һәйкәл ҡуйылды",
"Баш ҡалабыҙҙың Крупская урамында, В.И. Ленин йорт-музейы һәм БР буйынса Росреестр идаралығы бинаһы араһында ерҙе, яһалма объекттарҙың торошон үлсәүселәргә - геодезистарға арналған һәйкәл"
] |
[] | 2016-09-16 13:44:57+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Йырсы, башҡорт ҡыҙы Диләрә Иҙрисова 51-се халыҡ-ара вокалсылар конкурсында икенсе гран-при яуланы. Беренсе гран-при быйыл бер кемгә лә бирелмәне. Францияла уҙған конкурста сопрано тауышлы Диләрә | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11785-bee-dilrg-bt-evropa-olandy.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474003468_di.jpg | ru | null | Беҙҙең Диләрәгә бөтә Европа һоҡланды | null | null | www.ye02.ru | Йырсы, башҡорт ҡыҙы Диләрә Иҙрисова 51-се халыҡ-ара вокалсылар конкурсында икенсе гран-при яуланы. Беренсе гран-при быйыл бер кемгә лә бирелмәне.Францияла уҙған конкурста сопрано тауышлы Диләрә тамашасы һөйөүе призын да алды. Был еңеүҙәренә өҫтәп, төрлө яҡтан хеҙмәттәшлек саҡырыуҙарын да ҡабул итте.Тәүге турҙа ҡатнашырға 40 илдән 400 йырсы ғариза биргән, 98-ен һайлап алғандар, икенсе турға – 24, өсөнсөгә 10-ауһы сыҡҡан. Шулар араһында ни бары ике ҡатын-ҡыҙ ғына булған. Бына бит ниндәй ҡатмарлы һынауҙар үтеп, иң юғары баҫҡысҡа күтәрелгән беҙҙең һылыу.Диләрә Иҙрисова был конкурста оркестр менән тәүге тапҡыр һирәк башҡарыла торған “Гугеноты” операһынан Маргарита арияһын да йырлаған. | http://www.ye02.ru/online/11785-bee-dilrg-bt-evropa-olandy.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/65d73817f50acd3ae96148c4810a3480829ac1e514e5e91c766687b4876f725c.json | [
"Йырсы, башҡорт ҡыҙы Диләрә Иҙрисова 51-се халыҡ-ара вокалсылар конкурсында икенсе гран-при яуланы. Беренсе гран-при быйыл бер кемгә лә бирелмәне.Францияла уҙған конкурста сопрано тауышлы Диләрә тамашасы һөйөүе призын да алды. Был еңеүҙәренә өҫтәп, төрлө яҡтан хеҙмәттәшлек саҡырыуҙарын да ҡабул итте.Тәүге турҙа ҡ... |
[] | 2016-09-29 08:11:55+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Бөрйән районының Иҫке Монасип ауылында күптән ремонт күрмәгән үҙәк урамда төҙөкләндереү эштәре бара. Уны Цезарь яуаплылығы сикләнгән ойошмаһы (директоры Ринат Сабитов) башҡара. Әлеге ваҡытта юлдың | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11847-ike-monasip-yuldary-tklnderel.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1475136007_yyyyyyyyyyyyy.jpg | ru | null | Иҫке Монасип юлдары төҙөкләндерелә | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11847-ike-monasip-yuldary-tklnderel.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/09daba6f2d3629e31272593e6d29752c5142ddcb4976dfb50598697393b679a0.json | [
"Иҫке Монасип юлдары төҙөкләндерелә",
"Бөрйән районының Иҫке Монасип ауылында күптән ремонт күрмәгән үҙәк урамда төҙөкләндереү эштәре бара. Уны Цезарь яуаплылығы сикләнгән ойошмаһы (директоры Ринат Сабитов) башҡара. Әлеге ваҡытта юлдың"
] |
[] | 2016-09-30 06:23:10+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | 2016 йылдың тәүге яртыһында күсемһеҙ милек дәүләт кадастрына индерелгән участкаларҙың һаны өс процентҡа артып киткән. Был юлы һүҙ сиктәре законға ярашлы билдәләнгән ерҙәр тураһында бара. Тик шулай ҙа | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fek%2F11852-ere-sige-bar-bildlge.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1475213710_pppaa.jpg | ru | null | Ерҙең сиге бар. Билдәләгеҙ! | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/ek/11852-ere-sige-bar-bildlge.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/fe90833408ba592e488a87ab58c200aedc592445c5dd10ab1b401c1e941eb02e.json | [
"Ерҙең сиге бар. Билдәләгеҙ!",
"2016 йылдың тәүге яртыһында күсемһеҙ милек дәүләт кадастрына индерелгән участкаларҙың һаны өс процентҡа артып киткән. Был юлы һүҙ сиктәре законға ярашлы билдәләнгән ерҙәр тураһында бара. Тик шулай ҙа"
] |
[] | 2016-09-16 13:49:03+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | 2 – 4 сентябрҙә Өфөлә #UfaForum белем алыу форумы ойошторолдо. Башҡорт йәштәре түҙемһеҙлек менән көтөп алған сарала республиканан, Силәбе өлкәһенән, Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән 600-ҙән ашыу кеше | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Frb%2F11780-ufaforum-yshtr-sn.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1473840659_44.jpg | ru | null | #UfaForum - йәштәр өсөн! | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/news/rb/11780-ufaforum-yshtr-sn.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/18d71256478cad3845cc20e338b01021285ba87fa8bd8bba5dfbb4de12f548af.json | [
"#UfaForum - йәштәр өсөн!",
"2 – 4 сентябрҙә Өфөлә #UfaForum белем алыу форумы ойошторолдо. Башҡорт йәштәре түҙемһеҙлек менән көтөп алған сарала республиканан, Силәбе өлкәһенән, Рәсәйҙең башҡа төбәктәренән 600-ҙән ашыу кеше"
] |
[] | 2016-09-16 13:44:29+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостан Журналистар союзы рәйесе, «Йәшлек» гәзитенең баш мөхәррире Артур ДӘҮЛӘТБӘКОВ Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11784-bgn-yshlektr-bik-ynsl-vaiaa-yuana-bash-mhrrirebe-artur-hsn-uly-yuary-nagradaa-layy-buldy.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1473935209_oivhvcqeyce.jpg | ru | null | Бөгөн "Йәшлек"тәр бик һөйөнөслө ваҡиғаға ҡыуана - баш мөхәрриребеҙ Артур Хәсән улы юғары наградаға лайыҡ булды! | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11784-bgn-yshlektr-bik-ynsl-vaiaa-yuana-bash-mhrrirebe-artur-hsn-uly-yuary-nagradaa-layy-buldy.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/1c14e238d2c4765808f368afedc03d2bd677ff509a0106904b386a6c678b38a4.json | [
"Бөгөн \"Йәшлек\"тәр бик һөйөнөслө ваҡиғаға ҡыуана - баш мөхәрриребеҙ Артур Хәсән улы юғары наградаға лайыҡ булды!",
"Журналист һәм йәмәғәт эшмәкәре, Башҡортостан Журналистар союзы рәйесе, «Йәшлек» гәзитенең баш мөхәррире Артур ДӘҮЛӘТБӘКОВ Башҡортостандың атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт саралары хеҙмәткәре"
... |
[] | 2016-09-20 09:36:28+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Хәйбулла районының Татырүҙәк ауылында ағинәйҙәр клубы өс йыл эшләп килә. Ошо ваҡыт эсендә изге, матур күп эш башҡарылған. Мәктәпкә барып, балаларға “бирнә йыйыу” йолаһын күрһәттек. Яҙ етһә, кәкүк | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11808-r-sarany-urtaynda-ainyr.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474359744_222.jpg | ru | null | Һәр сараның уртаһында - ағинәйҙәр | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11808-r-sarany-urtaynda-ainyr.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/8e5b3b106e01da015ccd0aa6ad04dfeb89189bba47ec08d474533317a6282f0b.json | [
"Һәр сараның уртаһында - ағинәйҙәр",
"Хәйбулла районының Татырүҙәк ауылында ағинәйҙәр клубы өс йыл эшләп килә. Ошо ваҡыт эсендә изге, матур күп эш башҡарылған. Мәктәпкә барып, балаларға “бирнә йыйыу” йолаһын күрһәттек. Яҙ етһә, кәкүк"
] |
[] | 2016-09-20 07:36:20+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Баныу һәм Жәүәт Миһрановтар, барыһына ла шөкөр итеп, Учалы районының Оҙонгүл ауылында бәхетле ҡартлыҡ кисерә Көҙ – һары япраҡтар, һағышлы сонеттар һәм ололар миҙгеле. Көҙҙөң төрлө көнө булған кеүек, | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fmahsus%2F11805-u-bula-la-bik-u-auyshan-ike-uan.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474350336_pppppppppppp.jpg | ru | null | Һуң булһа ла, бик уң ҡауышҡан ике уңған | null | null | www.ye02.ru | Баныу һәм Жәүәт Миһрановтар, барыһына ла шөкөр итеп, Учалы районының Оҙонгүл ауылында бәхетле ҡартлыҡ кисерәКөҙ – һары япраҡтар, һағышлы сонеттар һәм ололар миҙгеле. Көҙҙөң төрлө көнө булған кеүек, ололар ҙа ғүмер көҙөндә төрлө төҫкә инә: сабыр, тын саҡтары ла була уларҙың, илаҡ, көйһөҙ мәлдәре лә... Ә Учалы районының Оҙонгүл ауылында ғүмер итеүсе Баныу менән Жәүәт Миһрановтарҙың көҙө гелән сыуаҡ көндәрҙән торғандай. Бер-береһенән риза булып, сөкөрләшеп, тыныс ҡына йәшәп ятҡан матур парға ҡарап һоҡланмау мөмкин түгел. Яҙмыш ептәре уларҙы ҡуша бәйләгәнгә тиклем, ғүмер юлдарының айырым үткәненә ышаныуы ла ауыр: Жәүәт Мәхмүтдин улы Учалы районының төпкөл бер ауылында йәшәгән, Баныу Яңыбай ҡыҙы – Әбйәлил районы сигендә. Әллә нисә тапҡыр юлдары киҫешә яҙһа ла, танышырға форсат сыҡмаған.– Рәхмәттән Мөслиха, Фәрит Мәҡсүтовтар менән дуҫ булдыҡ, байрамдарҙы йыш ҡына бергә үткәрә торғайныҡ, – тип һөйләй 85 йәшен туйлаған Жәүәт бабай, – ә Баныу – Мөслиханың, минең дуҫихамдың, яҡын ғына туғаны булып сыға. Беҙ дуҫтар, улар туғандар булғас, гел бер ерҙә, әммә аймылыш йөрөгәнбеҙ. Ә ҡатыным Месәүрә Баныуҙы белеп, унан камзул тектерергә лә ниәтләгәйне, тик өлгөрмәне, вафат булды. Уның вафатынан һуң ҡырҡын уҡытҡас, Баймөхәмәт мулланы ауылына алып барҙым да, юл ыңғайы Мөслихаларға һуғылдым. Ул, берәй әбейҙе индереп ҡуйма, Баныу исемле туғаным бар, шуны һиңә димләйем, тип, һеңлеһенең фотоһын күрһәтте. Фотолағы һөйкөмлө, асыҡ сырайлы ҡатын күңелгә тәү күреүҙән үк ятты. Мөслиха арлы-бирле иткәнсе, фотоны тиҙ генә йәшереп ҡуйынға тығып алдым. Фотоһүрәттәге ҡатынға ҡараған һайын нығыраҡ оҡшай, миңә сығырға ҡаршы килмәһә ярар ине, тип борсолам... Рәхмәттән ауылға ҡайтһам, Баныуҙың беҙҙең Оҙонгүлдә, Гөлнур ҡыҙында ҡунаҡ булып ятыуын белдем. Юҡ йомошто бар итеп Гөлнурға барһам, Баныу Тәслимә апаһында, йәғни Ишмөхәмәттәрҙә, тиҙәр. Юрамал магазин һатыусыһы тураһында һорашҡан булып, Ишмөхәмәттәргә юлландым. Шунда, ниһайәт, Баныу менән осраштыҡ. Уны Мөслиха: “Жәүәткә кейәүгә бараһың, баш тартһаң, миңә, апай, тип килеп тә йөрөмә”, – тип алдан нығытып иҫкәрткән икән. Шуға ла Баныу, иремдең өс йыллығын уҡытырмын да, килермен, тине. Нисәһе һуң, тим. Егерменсе апрелдә, тип яуапланы. Мин егерме беренсе апрелдә үк уны, никах уҡытып, үҙемә алып ҡайттым. Өйләнешеүебеҙгә ун етенсе йыл китте, татыу ғына йәшәп ятабыҙ. Элек Месәүрә менән ун йыл ураҙа тотҡайныҡ, Баныу менән дә ураҙаны ҡалдырғаныбыҙ юҡ. “Йәшлек”те, “Киске Өфө”нө алдырып уҡыйым. Әүәлерәк “Башҡортостан”, “ЗОЖ” гәзиттәрен, “За рулем” журналын да алдырғайным, хаҡтары “тешләшкәс”, уларҙан айырылырға тура килде. Мин бит йәш саҡтан китаптан өҙөлмәнем (ғөмүмән, телевизор булмағанғалыр, ахыры, беҙҙең заманда халыҡ китапҡа ябырылғайны). Джек Лондондың әҫәрҙәрен ныҡ яратып, әҫәрләнеп уҡыным. Жюль Верндың латин хәрефтәре менән башҡортса яҙылған “Серле утрау”ын да бер тында уҡыным әле ул. Кеше һәр саҡ уҡырға, камиллашырға, үҙ өҫтөндә эшләргә тейештер, тип уйлайым...Аҙ һүҙле Жәүәт бабай нисектер асылып китеп, бала сағына, йәшлек йылдарына әйләнеп ҡайтты, әллә күпме тарихи ваҡиғаны хәтерендә тергеҙҙе, исем-шәрифтәрҙе атаны – яҙып ҡына өлгөр:– Ошо нигеҙҙә олатай менән өләсәй торҙо, мин дә ошонда тыуғанмын. Бәләкәй саҡта, атай менән инәй күмәк хужалыҡ эшенән бушамағандыр инде, гел дә Хәҙисә өләсәйгә тағылып йөрөгәнем хәтерҙә. Атайым балыҡсы ине, 1941 йылда уны һуғышҡа саҡырҙылар ҙа, ярты юлдан кире борҙолар. 1942 йылдың яҙында фронтҡа китте, яуҙан әйләнеп ҡайтманы... Атайҙар урынына инәйҙәр ҡалды. Балыҡ менән Белорет һәм Миндәк ОРС-ы (отдел рабочего снабжения) шөғөлләнде, инәйемдәр Миндәк өсөн балыҡ тотто. Бүлектең ярҙамсы хужалығы бар ине, беҙ, үҫмерҙәр, инәйҙәргә ярҙам итеп, иген утаныҡ. Ҡоръятмаҫ тигән ерҙә ике үгеҙ, бер ат менән бесән дә саптыҡ. Мин сапҡыста һыбай йөрөнөм. Тамаҡ туймай, ашарға бик аҙ булды. Балтырған, бетлекәй, йыуа, бәшмәк йыйып, ОРС-ҡа тапшырҙыҡ. Уларҙы тоҙлай торғайнылар. Бәшмәк-йыуаға аҙ ғына булһа ла икмәк, ярма бирҙеләр. Ауылда дүртенсене бөткәс, Ҡаҙаҡҡолда уҡыуымды дауам иттем. Атайым бит фронтҡа киткәндә инәйемдәргә, Жәүәтте мотлаҡ уҡытығыҙ, тип әйтеп киткән, нисек уҡымайһың? Унан һуң колхозда эштә йөрөлдө, ҡайҙа ҡушалар – шунда. Байрамғол юлын да күтәрҙек хатта. Үҫеп еткәс, Исрафил Иҙрисов менән металлургия комбинатына уҡырға барырға дәртләнешкәйнек тә, аҡса түләргә кәрәк, тигәстәре, күңелебеҙ һүрелде. Ауыҙын асһа – үпкәһе күренеп торған, һалым, заем менән ергәсә баҫылған ауыл кешеһендә аҡса ҡайҙан булһын?! Шулай ҙа атайҙың аманатына хыянат итмәй, Сәлих Рамазанов менән Вознесенкаға механизаторҙар курсына уҡырға барҙым. Ул – алты айлыҡ, мин өс айлыҡ курста уҡып, имтихандарҙы уңышлы биреп, 1950 йылда ауылға ҡайтып төштөм. Колхоз етәкселеге мине Ишкен ауылынан Талиповҡа алмашсы итеп тәғәйенләне. Ҡаҙаҡҡол ауыл советына ҡараған ауылдарҙы Ленин колхозы итеп берләштергәстәре, Батталдан Әнүәр Таһиров менән трактор ремонтларға ҡуштылар. Инде йүнәтеп тә бөттөк, мине Ҡобағошҡа ла ебәрҙеләр. Вәрис Хәйбуллинды миңә алмашсы итеп ҡуйҙылар ҙа, иген һуғыу башланғас, ҡатмарлы молотилканы һөйрәтеп йөрөүҙе йөкмәттеләр. Ҡобағош, Ҡаҙаҡҡол, Ҡарағужала ноябргәсә икешәр смена эшләп, иген һуҡтыҡ. Шул мәлдә ҡулыма повестка килтереп тотторҙолар. Хәмитулла Саяров менән мине ун туғыҙынсы ноябрҙә армияға оҙаттылар. Беҙ, утыҙ алты егет, Мейәскә тиклем (йөҙ саҡрым!) асыҡ кузовта баҫып барҙыҡ. Ул саҡта юлдар юлмы һуң? Тығылышып баҫып, машина һелкеткән һайын ҡайҙа, нимәгә тотонорға белмәй йонсоп, ноябрь еленә елеккәсә туңып саҡ барып еттек тимер юлы вокзалына... Өфөлә бер көн ҡунғас, тағы тимер юлына алып киттеләр. Вагонға инде тейәлдек тигәндә, Хәмитулланы нишләптер саҡырып алдылар. Һуңынан хат аша уны кире ҡайтарғандарын белдем. Тотҡандар ҙа, аҡсаһыҙ-ниһеҙ йәш егетте Өфөнән Оҙонгүлгә йәйәү ҡайтарып ебәргәндәр! Ул ауылғаса йәйәү ҡайтҡансы, мин поезда Брестҡа барып еткәйнем.Армияла бер взводта Башҡортостандан дүрт егет хеҙмәт иттек: мин һәм Шәйхул Ханов, Жәүҙәт Вәлиев, Нәзғәт Йосопов (береһе – Борайҙан, икеһе Яңауылдан ине). Хеҙмәт итеп бөткәс, беҙҙе “Шахтастрой”ға эшкә барырға өгөтләп күндерҙеләр. Эше үтә ауыр булғас, кеше йүнләп бармаған, шуға ла беҙҙе, иҫәрҙәрҙе, ебәргәндәр. Йәһәт-йәһәт кенә проходсыға уҡыттылар. Шахтаны ошо елкә менән төҙөнөк: стеналарҙы нығытыр өсөн елле бүрәнәләрҙе елкәгә һалып ташыныҡ. 1957 йылда өсөбөҙ ҡайттыҡ, Ханов ҡына, өйләнеп, тороп ҡалды. Мин армияға киткәндә ауыл хәйерсе хәлендә ине, кешенең ни ашарына, ни кейеренә юҡ, ә ҡайтыуыма, иген уңып, бар халыҡ икмәккә туйып ҡалғайны. Батталда механик булып эшләгән Нуретдин Суфьянов, беҙгә кил, яңы трактор бирәм, тип ныҡ саҡырҙы, әммә мин, инәйемдең иҫкергән өйөн һапларға уңай булыр тип, үҙебеҙҙәге балта оҫталары бригадаһына эшкә төштөм дә ҡуйҙым. Күп тә үтмәне, мине бригадир итеп үрләттеләр. Ҡул аҫтындағы ун ете кеше менән эшселәргә барактар, өй, клуб төҙөнөк. Клубты төҙөп бөтөр саҡта, бүлексәгә токарь станогы бирәләр, унда һин эшләрһең, тип, мине “Байрамғол” совхозының токары Александр Фоминға өйрәнсек итеп беркеттеләр. Машина-трактор оҫтаханаһына барһам, уның мөдире Николай Тимеев, кем булып эшләнең, тип ҡаршы алды. Балта оҫтаһымын, тинем. “Тапҡандар бит кеше!” – тип енләнеп, ергә сартлата төкөрөп китеп барҙы. Ә ике көндән минең белдекле генә станокта эшләп тороуымды күреп, ғәжәпләнде. “Балта оҫтаһы булып эшләһәм дә, механизаторға уҡығанмын бит”, – тигәйнем, эй, ҡыуанды! Аҙаҡ токарь станогын Озерныйға алып ҡайтып, тимерлектә үҙ аллы эш башланым. Эш араһында иретеп йәбештереүсегә уҡып сыҡтым. Пенсияға сыҡҡансы тимерлектә сүкешсе булып эшләнем, әммә ул турала хеҙмәт кенәгәһендә яҙыу яҙмаған булғандар. Ярай ҙа кадрҙар бүлегенә эшкә килгән Салауат Әхтәмов, документтарымды ҡарап, мине саҡырып алды ла, һинең хеҙмәт кенәгәһендә “балта оҫтаһы” тип кенә яҙылған, йәһәт кенә сүкешсе булып эшләүең тураһында белешмә килтер, тине. Ҡаңғырыҡ булып, саҡ осона сығып, сүкешсе булып эшләүемде кенәгәгә яҙҙылар. Һуңынан Әлмира Юлдашева юллап, минең эҫе цехта эшләүемде раҫлатты һәм икенсе исемлек буйынса илле ете йәштә хаҡлы ялға сыҡтым...Юлында осраған яҡшы кешеләрҙең күплегенә ҡыуанып, замандаштарының тырышлығын, алсаҡлығын маҡтай-маҡтай һөйләгән Жәүәт Мәхмүтдин улы Миһранов, һәр эште яратып, бар күңелемде һалып эшләнем, шуға эшем алға барҙы, эшемде кеше яратты, ти. Урындағы профсоюз комитеты (местком) рәйесе вазифаһын да абруйлы эшсе оҙаҡ йылдар лайыҡлы етәкләне. Күкрәген миҙалдар биҙәгән, байрам һайын ҡиммәтле бүләктәр, грамоталар алған алдынғы сүкешсегә “Алтын ҡуллы оҫта” тигән айырым билдә лә тапшырғандар.“Ҡулдары – алтын, үҙе – тотош хазина”, – тип бабайына һоҡланып ҡарап йылмайған Баныу әбей үҙе лә ятып ҡалғандарҙан түгел. Йәш сағынан егәрлелеге, һөйкөмлөлөгө, ҡул эштәренә оҫталығы менән билдәле ул. Әле лә төҫ ташламаған Баныу Яңыбай ҡыҙы, уңғанлығы ла үҙе менән.– Егетемде армияға оҙатып, ике йыл да һигеҙ ай көтөп, уның ҡайтырына дүрт ай ҡалды тигәндә, мине комбайнер Нәғимйән ҡаратып алды бит, – тип йылмая хужабикә. – Уларҙың ғаиләһе етеш йәшәне. Юҡсыллыҡ заманы булғас, шуға ҡыҙыҡҡанмындыр. Мин бит атай-әсәйемдең берҙән-бер балаһы. Миңәсә ете балалары үлгән. Кендекте ҡырҡҡас та, кендек инәйе мине тәҙрә аша Сәйфулла муллаға биргән. Атайым унан мине бер танаға һатып алған. Атайым һуғышҡа киткәндә, ике генә йәшлек булып ҡалғанмын, шуға уны хәтерләмәйем дә... Атайымдың үлем хәбәре килгәс, әсәйемдең иҫтән ауып йығылғанын яҙа-йоҙа иҫләйем. Атайымдың аты, хужаһыҙ ҡалғас, һуғыштан ҡасып ҡайтты. Шуға бар ауыл халҡы шаҡ ҡатты. Нисек ул малҡай аҙашмай, ҡош-ҡорт тешенә, кешеләргә эләкмәй, тыуған еренә юлды эҙләп тапҡандыр... Етмешенсе йылдарҙа Барнаул ҡалаһы пионерҙары яҙған хаттан, атайымдың, Яңыбай Фәррәховтың, биленән ҡаты яраланғанын, байтаҡ ваҡыт үткәс кенә уны табып, окоптан ҡаҙып алыуҙарын, Барнаулда госпиталдә ятыуын, 1945 йылдың 9 февралендә ауыр яранан төҙәлә алмай һәләк булыуын белдек....Миңә ете йәш саҡта әсәйем Өскүлгә, Мөхәммәт исемле һуғыш инвалидына кейәүгә сыҡты. Һәйбәт ине ул, мине йәберләмәне. Ун һигеҙ йәшемдә Шакировтар ғаиләһенә килен булып төшкәс, бер йылдан әсәй булдым. Ҡайны-ҡәйнә ҡулында матур йәшәнек. Ҡәйнәм мине бөтә нәмәгә өйрәтте: икмәк һалырға, бишбармаҡ бешерергә... Ә тегенергә әсәйемдән өйрәндем: ул башаҡта йөрөгәндә, ике күлдәкте бесеп әҙерләп ҡуям, ул ҡайта ла, төндә тегә. Уҡырға һәләтем булһа ла (айырыуса арифметиканан шәп инем), Ҡаҙаҡҡолға йөрөп уҡыуы ҡыйын булғас, уҡыуҙы туҡтатып, эшкә индем – таналар ҡарарға. Һуңынан һауынсы булып киттем. Йәшмен бит, кисен клубҡа сығам. Йоҡо ҡайҙан туйһын? Һауып ултырған ерҙән йоҡлайым да китәм... Элек һыйырҙарҙы көнөнә өсәр-дүртәр тапҡыр һауҙыҡ. Һауылған һөттө сепарат аша үткәрәбеҙ, май бешәбеҙ, ҡатыҡ ойотабыҙ... Сепаратҡа буй ҙа, көс тә етмәй. Минең өсөн махсус рәүештә бүкән ҡуйҙылар, шуның өҫтөнә баҫып, икешәрләп әйләндерҙек. Егерме ике йыл һауынсы булып эшләгәс, магазин ҡаҙанлығына кочегар булып эшкә индем. Эше еңел түгел – һәр дүрт сәғәт һайын тәүлек әйләнәһенә мейескә ташкүмер яғырға кәрәк, иҙәнен дә йыуаһың... Ун өс йылдан пенсияға сыҡтым. Ҡыҫҡаса ғүмер юлым шул инде... Балаларыбыҙ күптән башлы-күҙле булып, айырым донъя көтә, йөҙөбөҙгә ҡыҙыллыҡ килтермәйҙәр. Улар тормоштарынан ҡәнәғәт булһа – беҙҙең өсөн шул ҡыуаныс. Барыһына ла шөкөр итеп, ризалыҡ менән, Хоҙайыбыҙға рәхмәттәр уҡып йәшәйбеҙ.Һуң булһа ла, бик уң ҡауышҡан ике уңғандың күркәм тормошта йәшәүе – шундай оло һөйөнөс. Уларға ҡарап, һәр кемдең һәр осорҙа ла бәхетле була алыуын аңлайһың, йөрәгеңде генә асыҡ тоторға кәрәк, бикләнмәҫкә. Һәм шул асыш көҙҙөң һәр көнөн сағыу буяуҙарға буяғандай, ҡыштың зәһәр һалҡындарын алыҫлыштырғандай түгелме?..Баныу ҠАҺАРМАНОВА. | http://www.ye02.ru/mahsus/11805-u-bula-la-bik-u-auyshan-ike-uan.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/a932f4a24b21f6e8765b4f74707a452b85a7e740b61baffc63984e89f0db5dc2.json | [
"Баныу һәм Жәүәт Миһрановтар, барыһына ла шөкөр итеп, Учалы районының Оҙонгүл ауылында бәхетле ҡартлыҡ кисерәКөҙ – һары япраҡтар, һағышлы сонеттар һәм ололар миҙгеле. Көҙҙөң төрлө көнө булған кеүек, ололар ҙа ғүмер көҙөндә төрлө төҫкә инә: сабыр, тын саҡтары ла була уларҙың, илаҡ, көйһөҙ мәлдәре лә... Ә Учалы район... |
[] | 2016-09-30 06:23:10+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Бер сәғәт элек баш ҡаланың Зорге һәм Халтурин урамдары киҫелешендә күп ҡатлы йортта көслө янғын ҡупты. Ут бинаны тулыһынса ялманы. Был 12 ҡатлы йортта ремонт эштәре алып барылған тиҙәр. Бер сәғәт | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11856-fl-ksl-yanyn.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1475216435_ybz52-jkfye.jpg | ru | null | Өфөлә көслө янғын | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11856-fl-ksl-yanyn.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/b0accbb7c27837fe456b996bb7e8561b57191961c27be1b9b777dc42377252fb.json | [
"Өфөлә көслө янғын",
"Бер сәғәт элек баш ҡаланың Зорге һәм Халтурин урамдары киҫелешендә күп ҡатлы йортта көслө янғын ҡупты. Ут бинаны тулыһынса ялманы. Был 12 ҡатлы йортта ремонт эштәре алып барылған тиҙәр. Бер сәғәт"
] |
[] | 2016-09-20 09:36:30+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | * * * Ауыр булыр... Тик эйелеп төшөрмө баш, Күҙең күккә – бейек, яҡты күккә баҡҡас! (“Ауыр булыр...”). * * * Ауыр булыр... Тик эйелеп төшөрмө баш, Күҙең күккә – бейек, яҡты күккә баҡҡас! | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Flitra%2Fst%2F11807-rshit-nazar-fekerr-m-aforizmdar-16092016.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1473754966_08148962.jpg | ru | null | РӘШИТ НАЗАР Фекерҙәр һәм афоризмдар (16.09.2016) | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/litra/st/11807-rshit-nazar-fekerr-m-aforizmdar-16092016.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/6bb6102db02504a80be66f5ddab2d79ea6f6b936b25f94e57dbce3a0007358db.json | [
"РӘШИТ НАЗАР Фекерҙәр һәм афоризмдар (16.09.2016)",
"* * * Ауыр булыр... Тик эйелеп төшөрмө баш, Күҙең күккә – бейек, яҡты күккә баҡҡас! (“Ауыр булыр...”). * * * Ауыр булыр... Тик эйелеп төшөрмө баш, Күҙең күккә – бейек, яҡты күккә баҡҡас!"
] |
[] | 2016-09-21 09:37:04+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Билдәле булыуынса, бик күп ауырыу эске ағзаларға тоҙҙар, шлактар ултырыуҙан барлыҡҡа килә. Америка табиптары организмды таҙартыу өсөн бер көнлөк диета тәҡдим итә. Әммә уны дөрөҫ үтәгәндә ошо бер | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fzd%2F11811-organizmdy-taartyu-sn-dieta.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474443632_dieta-pri-beremennosty.jpg | ru | null | Организмды таҙартыу өсөн диета | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/news/zd/11811-organizmdy-taartyu-sn-dieta.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/f4d591681c1a49d29639f1add6330ed31910ea3c862c883b01c6b6cd1d25c049.json | [
"Организмды таҙартыу өсөн диета",
"Билдәле булыуынса, бик күп ауырыу эске ағзаларға тоҙҙар, шлактар ултырыуҙан барлыҡҡа килә. Америка табиптары организмды таҙартыу өсөн бер көнлөк диета тәҡдим итә. Әммә уны дөрөҫ үтәгәндә ошо бер"
] |
[] | 2016-09-19 07:35:44+00:00 | null | 2016-03-06 00:00:00 | Был аҙнала беҙ Мәсетле, Баймаҡ, Ауырғазы райондарынан хәбәрҙәр ҡабул иттек. Дуҫтар, һеҙҙең дә әйтер һүҙҙәрегеҙ, ауыл тормошонан матур яңылыҡтарығыҙ, теләк-тәҡдимдәрегеҙ булһа, беҙҙең дежур | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11796--bee-auylda-16-sentyabr.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-03/thumbs/1458890475_1458292713_vvvvvvvvvvvvvvv.jpg | ru | null | Ә беҙҙең ауылда... (16 сентябрь) | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11796--bee-auylda-16-sentyabr.html | ba | 2016-03-06 | www.ye02.ru/153232258f64ed8609e7d6ec0149c240b17d2fef5087ab15eb948bdb3dd0ca74.json | [
"Ә беҙҙең ауылда... (16 сентябрь)",
"Был аҙнала беҙ Мәсетле, Баймаҡ, Ауырғазы райондарынан хәбәрҙәр ҡабул иттек. Дуҫтар, һеҙҙең дә әйтер һүҙҙәрегеҙ, ауыл тормошонан матур яңылыҡтарығыҙ, теләк-тәҡдимдәрегеҙ булһа, беҙҙең дежур"
] |
[] | 2016-09-26 21:55:03+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Сентябрь айында ҡала халҡы яңынан ҡәҙимге тормошҡа әйләнеп ҡайта. Кемеһе ҡайҙа ял һәм сәйәхәт итеүселәрҙең йәшерәктәре – уҡыу йорттарында, өлкәнерәктәре хеҙмәт урындарында төп эштәрен башҡара башлай. | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fmahsus%2Ftormosh%2F11814-yar-bulyp-ayyryldy-ta-lsyr-bulyp-osrashty.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474450465_mchetrrr.jpg | ru | null | Ҡыҙҙар булып айырылдыҡ та, Өләсәйҙәр булып осраштыҡ (башы һәм аҙағы) | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/mahsus/tormosh/11814-yar-bulyp-ayyryldy-ta-lsyr-bulyp-osrashty.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/eb2b86d60159c4de3676073c89c35d830cc06d8cae72b2efed02cb14f2156605.json | [
"Ҡыҙҙар булып айырылдыҡ та, Өләсәйҙәр булып осраштыҡ (башы һәм аҙағы)",
"Сентябрь айында ҡала халҡы яңынан ҡәҙимге тормошҡа әйләнеп ҡайта. Кемеһе ҡайҙа ял һәм сәйәхәт итеүселәрҙең йәшерәктәре – уҡыу йорттарында, өлкәнерәктәре хеҙмәт урындарында төп эштәрен башҡара башлай."
] |
[] | 2016-09-26 21:54:39+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы Айтуған Ғәйнуллин өҫтәл теннисы буйынса чемпиондар тәрбиәләй Арымаһа арымай икән кешеләр! Сыҙамлылыҡты арттырыуға арналған дәрестә ярты сәғәт буйына тиерлек еңел | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fsport%2F11839-ataynan-lg-alan-aytuan.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474876155_22.jpg | ru | null | Атаһынан өлгө алған Айтуған | null | null | www.ye02.ru | Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы Айтуған Ғәйнуллин өҫтәл теннисы буйынса чемпиондар тәрбиәләйАрымаһа арымай икән кешеләр! Сыҙамлылыҡты арттырыуға арналған дәрестә ярты сәғәт буйына тиерлек еңел атлетика менән шөғөлләнделәр ҙә инде, шул да етер ине лә бит, әммә унан һуң тирләп-бешеп әллә күпме футбол тубын типтеләр, әле килеп волейбол ярышы ойошторҙолар...Учалы районы Комсомольск мәктәбенең ун беренсе синыф уҡыусыларын әйтәм, бер ҙә өйгә ҡайтырға уйламайҙар. Дәрестәрҙән һуң, етмәһә, өҫтәл теннисы уйнарға керештеләр. Уларҙың “биреге” арттымы-юҡмы, белмәйем, физкультура уҡытыусыһы Айтуған Ғәйнуллиндың бушағанын көтөп, түҙемлегем ысын-ысындан нығынды. Ҡаҡ маңлайҙы ярмаһалар ярар ине тип, тегеләй-былай осҡан туптан башты ҡағыҙ ҡалҡан – блокнот аҫтында йәшерә-йәшерә, был балалар бөгөн мәктәптән ҡайтамы-юҡмы, тип сирылдым:– Хәлдән дә таймайҙармы шул?!– Ун берҙәр бәләкәйҙән шулай теремек синыф, – тип йылмайҙы Айтуған Фәйзулла улы, – тәнәфестә лә йүгереп килеп, уйнап сығалар.– Дәрестәр күптән бөттө лә һуң, ҡайтһалар ҙа булалыр...– Улар ҡайтһа ла, тиҙҙән спорт секцияһында шөғөлләнеүселәр йыйыла башлай, – уҡытыусы нимәгә ишаралай тиһегеҙ? Ниндәй бар, шундай шарттарҙа һөйләшергә тура киләсәк, тигәнгә кинәйәләй.Ә кемдер беҙҙең эште, еңел, ти. Ҡайҙан анһат булһын: шау-шыуҙа шарылдап, ялт-йолт осҡан туптан ҡасышмаҡ “уйнап”, уҡыусыларынан күҙ яҙҙырмаған уҡытыусының иғтибарын үҙеңдең яғыңа ауҙарырға маташып, үткәндәрен, бөгөнгөһөн, киләсәккә пландарын белешеп ҡара! Кешенең эс серҙәрен өҫкә тартып сығарыр өсөн айырым бер тыныс мөхит талап ителә, һәм һин шул солғанышты булдырам тип, эй, тырышаһың, эй, тырышаһың, ләкин бөтә ынтылышыңды “выжт!” тигән туп юҡҡа сығара ла ҡуя...– Ун беренселәр теремек кенә түгел, аҡыллы ла, тырыш та, –Айтуған ағай, һыбыҙғыһын һыҙғыртыуҙан туҡтап, яныма сүгәләй, эйәге менән алтынсәскә ымлай. – Бына Гүзәлиә Ғүмәрова тик “бишле” билдәләренә генә өлгәшә, башҡорт һәм рус телдәре буйынса республика, район олимпиадалары еңеүсеһе. “Дүртле” һәм “бишле”гә уҡыған Лилиә Әхмәтшина – өҫтәл теннисы буйынса күп тапҡыр республика һәм Силәбе өлкәһе чемпионы. Айһылыу Ҡорамшина, Эльвира Ильясова, Әлиә Рәхмәтуллина, Айгөл Бәхтиәрова, Вилена Бикҡужина ла – уҡыу алдынғылары. Рәсүл Сәғитов иһә – өҫтәл теннисы буйынса чемпион...Өҫтәл теннисы тураһында һүҙ сыҡҡанда шуны әйтеп китергә кәрәк, был спорт төрө – мәктәптең көслө яғы. Төрлө кимәлдәге ярыштарҙа Ғәйнуллиндың тәрбиәселәре барыһының да тиерлек танауына сиртеп, бөтә кубокты яулап алып ҡайта. Уҡыу йортоноң визиткаһында ла дәреслек фонында ракетка һүрәте төшөрөлгән. Уның уртаһында иһә – бал ҡорто, сөнки мәктәптең үҙ умарталығы бар. Ирле-ҡатынлы Әхмәҙиевтар уҡыусыларға умартасылыҡ серҙәрен төшөндөрә: Нажиә Юрис ҡыҙы теориянан уҡытһа, Нариман Нурғәли улы практик өлөштө үҙ өҫтөнә алған. Был турала Айтуған ағай ихласлап һөйләй:– Умартасылыҡ балаларға ғына түгел, үҙемә лә ҡыҙыҡ әле ул. Бал ҡорттары менән ҡыҙыҡһына башлағас, уларҙың йәшәү рәүеше мине хайран итте! Иҫ киткес ғәжәп бөжәктәр! Уларҙың ойошҡанлығы, берҙәмлеге, егәрлелеге...Хәйер, Айтуған Фәйзулла улы үҙе шул бөжәктәрҙән һис ҡалышмай – бал ҡортондағы егәрлелек уға ла хас. Көнө буйы мәктәптән ҡайтмаған, уҡыусыларҙы физкультураға, спортҡа ылыҡтырырға ваҡытын да, көсөн дә йәлләмәгән фанат уҡытыусы ул. Төндә лә бер нисә сәғәт шөғөлләнергә форсат бирһәләр, ошонда ғына, спорт залында, ҡалып йоҡлар ҙа ҡуйыр ине, биллаһи!“Һеҙгә ҡатынығыҙ асыуланмаймы ул? Өйҙән ҡыуып сығарманымы әле?” – тип шаяртыуыма Айтуған ағай көлдө:– Элек, йәшерәк саҡта, кәләш, ана, карауатыңды ал да, мәктәпкә күсеп сыҡ, ти торғайны, хәҙер минең башҡаса йәшәү алмауымды аңланы, төп терәгемә әйләнде. Хатта, гел беренсе урын алыуыбыҙға өйрәнеп, икенсе, өсөнсө урын алдыҡ, тип хәбәр итһәм, и-ий, икенсе (өсөнсө) генәме ни, тип ебәрә. Ҡатыным, Гөлшат Рафиҡ ҡыҙы, педагог-китапханасы, уның да тормошо мәктәп менән бәйле. Уҡыусыларҙың уңыштарына бергә ҡыуанабыҙ, һәр береһенең еңеүе – ғаилә байрамы кеүек. Призлы урындар яулап күнеккәс, артта ҡалыуҙы күҙ алдына ла килтерә алмайбыҙ. Ә беренселәр сафында ҡалыр өсөн көн дә, бер туҡтауһыҙ үҙ өҫтөңдә эшләргә, күнегергә кәрәк.Районыбыҙҙа алдынғыларҙан иҫәпләнгән Комсомольск мәктәбенең данын йәш спортсылары электән арттыра килә шул. Байтаҡ йыл әүәл, балалар һаны күп саҡта, еңел атлетика, гер спорты, армрестлинг, көрәш тә сәскә атҡайны, әлеге ваҡытта иң күп көстө өҫтәл теннисына һалалар. Һөҙөмтәләр булғас, ярҙам итеүселәр ҙә табыла.– Депутатыбыҙ, “Башҡорт алтын табыу компанияһы” директоры Ирек Ғиззәтуллинға рәхмәтлебеҙ, – тип, уҡытыусы тәҙрәләргә күрһәтә, – ул мәктәптең тәҙрәләрен, электр сымдарын алмаштырырға, ҡаҙанлыҡҡа ремонт яһарға, һыу скважинаһын ҡаҙырға ярҙам итте, һәр кабинетҡа яңы таҡталар алып бирҙе. Мәктәбегеҙ ярыштарҙа гел призлы урындар ала, нисек һеҙгә ярҙам итмәйһең, ти. Сығарылыш уҡыусыбыҙ Гөлназ Йосоповаға ла рәхмәттән башҡа һүҙебеҙ юҡ: ул беҙгә әллә күпме спорт ҡорамалы, спорт кейеме бүләк итте. Исмаһам, бер баланы урамдан йолоп алып, спортҡа ылыҡтырһаҡ, беҙгә шул да ҙур плюс, тигән Гөлназдан йәйә-уҡ һораным: уҡ атыуҙа ата-бабаларыбыҙға етеүсе булмаған, беҙ, уларҙың вариҫтары, был шөғөлдө тергеҙеп, уға яңы һулыш өрөргә тейешбеҙ, тип иҫәпләйем.Эшенән башҡа үҙен күҙ алдына ла килтермәгән тырыш Айтуған ағай бала сағында, физкультура дәрестәренән тыш, математика фәнен дә ныҡ яратҡан. Хәҙер шуға форсаты сыҡҡан һайын уҡыусыларға, математика менән дуҫ булығыҙ, ул нигеҙҙәрҙең-нигеҙе, тип тылҡый: “Математиканы яҡшылап үҙләштерһәгеҙ, уйларға өйрәнерһегеҙ, һуңынан шахматты ла, өҫтәл теннисын да һәйбәт уйнарһығыҙ, башығыҙ эшләгәс, тормошта ла хаталар яһамаҫһығыҙ”. Стәрлетамаҡ физик культура техникумын тамамлаған Айтуған Фәйзулла улы эш араһында Силәбелә юғары белем дә алған. Уҡыуы оҡшаһа ла, сессиянан һәр ваҡыт эшен, уҡыусыларын һағынып ҡайтҡан:– Тәүге эш көнөнән үк мәктәпкә байрамға йөрөгән кеүек йөрөнөм. Был сифат, тимме икән, атайҙан ҡалған. Атайыбыҙ, атаҡлы комбайнсы Фәйзулла Сафиулла улы, таңғы сәғәт биштә тороп эшкә сығып китә торғайны, эш көнө бөттө, тип ҡайтып китмәй, төнгәсә йә яланда, йә МТМ-ла комбайны янында була. Гел ҡәҙерләп ҡарағас, техникаһы һирәк ватылды, эше уң барҙы. Юҡҡа ғына уны Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены менән бүләкләмәгәндәр – бик лайыҡлы ине был наградаға. Инәйебеҙ ҙә беҙҙе, ана, атайығыҙҙан өлгө алығыҙ, тип үҫтерҙе: “Уның кеүек булығыҙ, намыҫлы йәшәгеҙ, тырышып эшләгеҙ”. Атайға ҡарап, беҙ ҙә комбайнда эшләп алдыҡ. Техникала эшләү оҡшаһа ла, уҡытыусы һөнәре үҙенә нығыраҡ тартты. Физкультура уҡытыусыһы булғас, бөтә спорт төрө менән дә тиерлек яҡындан танышмын. Йәш саҡта көрәш менән мауыҡһам, әле өҫтәл теннисы, гер спорты менән шөғөлләнәм. Саңғыла йөрөргә яратам, шашка-шахмат та күңелемә яҡын. Күңелгә ятҡан спорт менән шөғөлләнгәс, яҡшы һөҙөмтәләргә ирешелде. Шуға ла ата-әсәләргә йыш ҡабатлайым: бала үҙен төрлө өлкәлә һынап ҡарарға тейеш, төрлө спорт секцияһына, түңәрәктәргә йөрөһөн, үҙенең һәләттәрен барлаһын, мөмкинлектәрен асыҡлаһын. Шунһыҙ үҙенең нимәгә һәләтле икәнен ул ҡайҙан белһен? Үҙенең тәбиғәтенә, һәләтенә ярашлыһын тапҡас, бала кинәнеп шөғөлләнәсәк, әллә ниндәй үрҙәрҙе яулаясаҡ. Ауыл балаларының был йәһәттән мөмкинлектәре сикле, сөнки секция-түңәрәктәр һаны иҫәпле, ә бит, бәлки, ауылда, әйтәйек, еңел атлетика, дзюдо йә йәйәнән атыу буйынса Олимпия чемпиондары асылмай тороп ҡалалыр, бына шул үкенесле... Ауылдағы эшһеҙлек тә бәкәлгә һуға: ҡайһы бер ярыштарға барырға аҡса, транспорт табып, оҫталығы көндән-көн артҡан йәш спортсыға ярашлы ҡиммәтле, әйтәйек, ракетка алып булмай. Ләкин бер нигә ҡарамаҫтан, беҙ танауҙы төшөрмәйбеҙ, мөмкин булғанды ла, булмағанды ла эшләргә, уҡыусыларҙа спортҡа, сәләмәт йәшәү рәүешенә һөйөү тәрбиәләргә тырышабыҙ. Килеп сыға шикелле.Айтуған Ғәйнуллиндың “шикелле”һе ысын-ысындан артыҡ: ун беренселәрҙе ҡыуып тигәндәй ҡайтарыуыбыҙға, спорт залында дәрестәрҙән һуң өҫтөн алмаштырып, тамаҡ туйҙырып өлгөргән бәләкәсерәктәр, ямғырҙан һуң бәшмәктәр ише, ҡалҡып сыға башланы: “Ағай, беҙ килдек!” Ә ағайҙарына ҡасан ашап алырға, ял итергә – уныһында шәптекәйҙәрҙең эше лә юҡ, ай, рәхмәт төшкөрҙәре!Баныу ҠАҺАРМАНОВА.Учалы районы. | http://www.ye02.ru/news/sport/11839-ataynan-lg-alan-aytuan.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/bfed801e5f96be498ec08a74ff51ad71397443a2aa36255c24b1b64f79e03524.json | [
"Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы Айтуған Ғәйнуллин өҫтәл теннисы буйынса чемпиондар тәрбиәләйАрымаһа арымай икән кешеләр! Сыҙамлылыҡты арттырыуға арналған дәрестә ярты сәғәт буйына тиерлек еңел атлетика менән шөғөлләнделәр ҙә инде, шул да етер ине лә бит, әммә унан һуң тирләп-бешеп әллә күпме футбол тубын типтелә... |
[] | 2016-09-28 12:01:53+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Хөрмәтле уҡытыусылар, атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәр! Һеҙгә мөрәжәғәт итәбеҙ. Ни өсөнмө? Әле гәзит-журналдарға яҙылыу бара. Ә балалар был эште үҙҙәре генә башҡарып сыға алмай. Һеҙҙең ярҙам кәрәк. | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fpd%2F11828-ynshishme-donya-yme.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474613884_uuuuuuuuuuuu.jpg | ru | null | "Йәншишмә"һеҙ донъя йәмһеҙ | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/pd/11828-ynshishme-donya-yme.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/d6e5170963d879fa7ec2abff152d5038314fdc7de33da5569b781ece240b6bda.json | [
"\"Йәншишмә\"һеҙ донъя йәмһеҙ",
"Хөрмәтле уҡытыусылар, атай-әсәйҙәр, олатай-өләсәйҙәр! Һеҙгә мөрәжәғәт итәбеҙ. Ни өсөнмө? Әле гәзит-журналдарға яҙылыу бара. Ә балалар был эште үҙҙәре генә башҡарып сыға алмай. Һеҙҙең ярҙам кәрәк."
] |
[] | 2016-09-27 13:51:08+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Йәмғиәттә тәрбиәсе мөһим урын алып тора. Ҡалабыҙҙа мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында балалар донъяһын аңлаған, үҙ эшенә мөкиббән бирелгән хеҙмәткәрҙәр күп. Төрлө ғаиләнән йыйылған балаларҙы | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fobrazovanie%2F11845-yrgemde-balalara-birm.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474977080_4.jpg | ru | null | “Йөрәгемде балаларға бирәм” | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/news/obrazovanie/11845-yrgemde-balalara-birm.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/81870fb6639a10eb297ead8e82c581fc5d3567d2b28f7e7e5336bf76be1eaef8.json | [
"“Йөрәгемде балаларға бирәм”",
"Йәмғиәттә тәрбиәсе мөһим урын алып тора. Ҡалабыҙҙа мәктәпкәсә белем биреү учреждениеларында балалар донъяһын аңлаған, үҙ эшенә мөкиббән бирелгән хеҙмәткәрҙәр күп. Төрлө ғаиләнән йыйылған балаларҙы"
] |
[] | 2016-09-16 13:44:02+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | – Матур итәктәр һатам, күрһәтәйемме? – Асия менән танышлыҡ уның ошо һүҙҙәренән башланды. Ул ишектән башын тығып һораны ла, ыңғай яуап ишеткәс, ҙур сумкаһын һөйрәтеп эш бүлмәбеҙгә килеп инде, шунан | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2Figtibar%2F11792-yua-bary-aulaa.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474009482_zhzh.jpg | ru | null | Юҡҡа барҙыҡ аулаҡҡа... | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/igtibar/11792-yua-bary-aulaa.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/f08c2bcd19ef9d8676f9b35198dbc4832586c523363220f7c1b87c85565bdf74.json | [
"Юҡҡа барҙыҡ аулаҡҡа...",
"– Матур итәктәр һатам, күрһәтәйемме? – Асия менән танышлыҡ уның ошо һүҙҙәренән башланды. Ул ишектән башын тығып һораны ла, ыңғай яуап ишеткәс, ҙур сумкаһын һөйрәтеп эш бүлмәбеҙгә килеп инде, шунан"
] |
[] | 2016-09-26 21:59:06+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Кроссвордты сисеп, билдәләнгән түңәрәктәрҙә ниндәй хәрефтәр йәшенгәнен асыҡлағыҙ һәм шуларҙан һүҙ яһағыҙ. Дөрөҫ паролде дежур телефонға (8-965-923-20-00) тәүге булып ебәреүсене редакциянан бүләк | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11833-gzitte-38-se-anynday-krossvord-sharttary-menn-ildar-bitovty-skanvordy-eeselre.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474620594_yyyyyyyyy.jpg | ru | null | Гәзиттең 38-се һанындағы кроссворд шарттары менән Илдар ҒӘБИТОВТЫҢ сканворды еңеүселәре! | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11833-gzitte-38-se-anynday-krossvord-sharttary-menn-ildar-bitovty-skanvordy-eeselre.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/e1954b634e9c67f08065d8b6eefa089ac6d8534d167b191ed451cdf9b88bbf21.json | [
"Гәзиттең 38-се һанындағы кроссворд шарттары менән Илдар ҒӘБИТОВТЫҢ сканворды еңеүселәре!",
"Кроссвордты сисеп, билдәләнгән түңәрәктәрҙә ниндәй хәрефтәр йәшенгәнен асыҡлағыҙ һәм шуларҙан һүҙ яһағыҙ. Дөрөҫ паролде дежур телефонға (8-965-923-20-00) тәүге булып ебәреүсене редакциянан бүләк"
] |
[] | 2016-09-18 11:35:09+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Бөгөн илебеҙҙә Берҙәм һайлау көнө. Ошо оло сараны теүәл яҡтыртыу өсөн Өфөлә Йәмәғәт һайлау үҙәге эш башланы. Унда журналистар үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарҙы саҡырылған эксперттарға, | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11794-ymt-matbuat-ge-eshly-bashlany.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474192824_ep74drmwxk0.jpg | ru | null | Йәмәғәт матбуғат үҙәге эшләй башланы | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11794-ymt-matbuat-ge-eshly-bashlany.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/8148833b50fb5e06610ae35391949c27f8209993cae3aca80a89d311f8b2bb9e.json | [
"Йәмәғәт матбуғат үҙәге эшләй башланы",
"Бөгөн илебеҙҙә Берҙәм һайлау көнө. Ошо оло сараны теүәл яҡтыртыу өсөн Өфөлә Йәмәғәт һайлау үҙәге эш башланы. Унда журналистар үҙҙәрен ҡыҙыҡһындырған һорауҙарҙы саҡырылған эксперттарға,"
] |
[] | 2016-09-18 11:35:19+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Яңғыҙтүбә битен йәмләп ултырған мәсет ауылға килеүсе һәр кемгә иманлы сәләм күндерһә, Бикташ, Оло, Улаҡлы шишмәләре мул һыуы менән кешеләргә шифа тарата. Башҡорт халҡының ижад хазиналарының береһе | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fmahsus%2F11787-oryatmaty-smle-haly-auyldy-ayl-dany.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474004824_lll.jpg | ru | null | Ҡоръятмаҫтың сәмле халҡы - ауылдың аҫыл даны | null | null | www.ye02.ru | Яңғыҙтүбә битен йәмләп ултырған мәсет ауылға килеүсе һәр кемгә иманлы сәләм күндерһә, Бикташ, Оло, Улаҡлы шишмәләре мул һыуы менән кешеләргә шифа тарата. Башҡорт халҡының ижад хазиналарының береһе булған “Заятүләк менән Һыуһылыу” эпосын бүләк иткән ер ул беҙҙең бөгөнгө сәфәребеҙ төбәге – Дәүләкән районының Ҡоръятмаҫ ауылы. Асылыкүл ярҙарынан ҡул һуҙымы ғына ерҙә урынлашҡан ауылда үҙ халҡына, тарихына, ил яҙмышына битараф булмаған ир-егеттәр, уңған, хәстәрлекле ҡатын-ҡыҙҙар йәшәй. Һөйләшеүҙәре менән айырылып торған, үҙенсәлекле диалектта аралашыусы ҡоръятмаҫтар эштә лә алдынғы, ял иткәндә лә әүҙем. Ауылдың проблемаларын хәл иткәндә лә улар кемдәндер ярҙам көтөп ултырмай, ә үҙҙәре унан сығыу юлдарын эҙләй.Мәғариф менән мәҙәниәт дуҫлығыҠайҙа ғына булһаҡ та, танышыуҙы иң тәүҙә ауыл мәктәбенән башлайбыҙ. Ҡоръятмаҫта ла балаларҙың шат тауыштарына сумған белем усағы ҡаршы алды. 48 бала – ошо төбәктең иртәгәһе көнө, киләсәге. Ауылда йәштәрҙең әҙ ҡалыуы уҡытыусыларҙы борсоуға һалһа ла, төп белем биреү мәктәбе киләһе 5 – 6 йылда эшләр тигән өмөт бар, сөнки быйылғы уҡыу йылында 1-се класҡа ун бала килгән. Үткән уҡыу йылында 9-сы класты тамамлаған уҡыусыларҙың етәүһе төрлө махсус уҡыу йортонда, ә икеһе Дәүләкән ҡалаһының лицей-интернатында уҡыуын дауам итә.Мөмкинлеге сикләнгән 7-се класс уҡыусыһын уҡытыусылар өйөнә барып уҡыта. Мәктәптә юғары һәм беренсе категориялы 11 уҡытыусы белем бирә. Дәрестәре тамамланыуға ҡарамайынса, беҙҙең килерҙе белеп, өйҙәренә таралышмаған бер төркөм уҡытыусы һәм уҡыусы менән мәктәп хәлдәре тураһында әңгәмә ҡорҙоҡ. Уларҙы ваҡытлы матбуғаттың бөгөнгө ауыр хәле лә борсоуға һала. Үҙ ауылдарына булған иғтибар өсөн мәктәп коллективы гәзитебеҙгә рәхмәт һүҙҙәрен еткерҙе.Быйыл Ҡоръятмаҫ ауылында матур байрам сараһы көтөлә: яңы мәктәп төҙөлөүгә 30 йыл тулған. Октябрь айында үтәсәк тантанаға ауылдың күренекле шәхестәре, төрлө йылда белем алған уҡыусылар саҡырыласаҡ. Әлеге ваҡытта был ваҡиғаға әҙерлек бара: мәктәп уҡыусылары ауыл таланттары менән берлектә концерт номерҙары әҙерләй, уҡытыусылар биҙәү эштәре, сценарий яҙыу, саҡырыу ҡағыҙҙары эшләү менән булыша.– Беҙҙең мәктәп 1986 йылда төҙөлгән, ә 2013 йылда төҙөкләндереү эштәре үтте: тулыһынса ҡыйығы яңыртылды, спорт залында тәҙрәләр, ишектәр алмаштырылды. Быйыл спорт залының электр сымдарын алмаштырып, стеналарын буярға планлаштырабыҙ, – тине мәктәп директоры Гөлнур Нурфаяз ҡыҙы Ғәләүетдинова. – Спорт инвентары етерлек, балалар ҡарамағында – һигеҙ компьютер. Ә бына хеҙмәт дәресе өсөн теген машиналарынан тыш ҡорамалыбыҙ юҡ. Уҡыусылар әүҙем, район кимәлендә үткән спорт ярыштарында, төрлө фән олимпиадаларында, конкурстарҙа ҡатнашып торалар. Уҡытыусыларыбыҙҙың тырышлығы баһалап бөткөһөҙ, айырыуса Гөлнара Мөхәммәт ҡыҙы Фәйзуллина, Миңзәлә Вәсил ҡыҙы Хәлилова, Резеда Ғәйнулла ҡыҙы Әғәҙуллина, Инсаф Ҡасим улы Әкимбәтовтарҙың хеҙмәтен айырым билдәләп үтер инем.Мәктәптә төрлө фәндән түңәрәктәр эшләһә, балалар бейеү, йыр, ҡурайҙа уйнау буйынса мәҙәниәт йортонда оҫталыҡ арттыра. Китапханасы Зөбәржәт Шәймөхәмәтова, мәҙәниәт йорто мөдире Динә Ғәләүетдинова, художество етәкселәре Гөлшат Шәйхетдинова менән Хәтифйән Солтанов бер булып ауыл халҡының ялын һәм байрамдарҙы ҡыҙыҡлы итеп ойоштора. Бында өлкәндәр өсөн спорт залы, саф һауала балалар майҙансығы бар. Ауылдың иң-иң талантлы шәхестәрен берләштергән “Асылыкүл” халыҡ фольклор ансамбле эшләй.– Билдәле артистарҙың концерттарынан тыш, ауылыбыҙҙың таланттары менән берләшеп төрлө байрамды билдәләп үтәбеҙ. Ауылдың юбилярҙарын ҡотлайбыҙ, йолаларҙы тергеҙеү буйынса эштәр башҡарыла. 190 урынлыҡ тамаша залы, ҙур сәхнә, репетициялар залы бар. Киске уйындарҙа йәштәр үҙҙәрен тәртипле тота, музыка ҡорамалдарына һаҡсыл ҡарашта улар. Балалар күпләп бейеү түңәрәгендә шөғөлләнә, – тип мәҙәниәт йортоноң эше менән таныштырҙы Динә Рәүеф ҡыҙы. – Тик сәхнә костюмдары юҡлығы бәкәлгә һуға. Уларҙы һәр концерт һайын район мәҙәниәт йортона барып алабыҙ, күп осраҡта улар үҙҙәренә лә кәрәк була. Бағыусылар ярҙамына өмөт итәбеҙ, бәлки, киләһе йылдарҙа костюмдар тектереп булыр.Ауылдың йөҙөн күп осраҡта мәктәп уҡытыусылары һәм мәҙәниәт йорто хеҙмәткәрҙәре билдәләй. Ҡоръятмаҫ ауылында ошо ике тармаҡ берҙәм һәм кәңәшләшеп эшләгәнгә лә халыҡ мәҙәниәтле һәм зыялы булып тәрбиәләнә. Һайлау кампаниялары, Шәжәрә байрамдары, ауылды тәртипкә килтереү буйынса өмәләр ҙә ошо ике ойошма вәкилдәре ҡатнашлығынан тыш үтмәй.Оҫталар династияһыАуылда йәшәүсе ир-егеттәр ер эше менән сыныға, тиҙәр. Фәнир Тимерғәле улы Халиҡов ана шундайҙарҙың береһе. Ауылдың бөгөнгөһө һәм киләсәге тураһында ҡайғыртыусы уҙаманды ауылдаштары староста итеп һайлаған. Ә был вазифаға, ғәҙәттә, ихтирамға лайыҡ, һүҙе үткән кеше тәғәйенләнә.Фәнир ағай ике йыл элек ферма бинаһын һатып алған. Уның өсөн ул пилорамаһын, техникаһын һатҡан аҡсаһын тотонған, кредит та алырға тура килгән. Маҡсаты – ауылдаштарына эш урындары булдырыу, ауыл хужалығын үҫтереү. Тик ике йыл буйы хужалыҡты юлға һалыу өсөн грант юллау һөҙөмтә бирмәй: бөгөн күп осраҡта эш һөҙөмтәләре түгел, ә ҡағыҙға яҙылған һүҙҙәр өҫтөнөрәк булып сыға. Әммә өмөтө һүрелмәгән әле эшсән ирҙең, тағы ла документтар йыйып, комиссия ағзаларына тапшырырға иҫәп тота. Ферма биналарында ла төҙөкләндереү эштәре үткән: ишек-тәҙрәләр яңыртылған, йылытылған, һыу үткәрелгән. Әгәр ҙә һөт йә ит тоҡомло малды күпләп алырға хөкүмәттән ярҙам булһа, бөгөн үк эш башларға булыр ине.Әлегә Фәнир Тимерғәле улы тимер сүкеү оҫтаханаһы асҡан. Заказ (ә улар Дәүләкән тирәһенән генә түгел, ә бөтә Башҡортостан буйлап килә) буйынса кешеләргә ҡапҡа, рәшәткә, беседкалар, эскәмйәләр эшләй. Ауыл уртаһындағы бинаны, тимер эшенә кәрәкле ҡорамалдарҙы һатып алырға ла байтаҡ аҡса киткән.– Атайым мәрхүм балта эшенә маһир булды, уға исеме менән өндәшкән кеше булмағандыр, барыһы ла, оҫта ағай, тип йөрөттө. Белгәндәрен миңә өйрәтте, мин үҙ сиратымда улым Айнурға өйрәтәм. Тимер рәшәткәгә, ҡапҡаға һорау күбәйгәс, беҙ сүкеү эшен үҙләштерҙек. Ҡулың эш белһә, яңы һөнәргә өйрәнеү ҙә, үҙ бизнесыңды башлап ебәреү ҙә ҡурҡыныс түгел. Теләк кенә кәрәк, – ти Фәнир ағай.Реклама тураһында һорағас, таныштарың ни тиклем күп була, шул тиклем реклама шәберәк, тип яуап бирҙе. Материалдар Бәләбәй ҡалаһынан һатып алына, уны үҙҙәре йыуып, таҙартып, кәрәкле эшкә тотоналар. Әҙер заказдарҙы хужаларына алып барып тапшырыу өсөн еңел машинаға ҡулайлаштырылған арба ла һатып алғандар. Үҙ ауылы өсөн дә күп эш башҡарырға өлгөргәндәр: зыярат рәшәткәләре, урамдағы балалар майҙансығы, мәсет манараһы – былар барыһы ла аталы-уллы Халиҡовтарҙың ҡул көсө. Бындай изге эштәр өсөн хаҡ та алмайҙар.Ҡоръятмаҫ еренең тартыу көсө ныҡ булыуын Фәнир ағайҙың ғаиләһе менән дәлилләргә була. Ғаилә башлығы ҡатыны Рәзилә апай менән ун йыл Бәләбәй ҡалаһында йәшәгәндән һуң (был аралыҡта ике йорт һалып сыға улар) үҙ ауылына ҡайтып төпләнә. Улдары Айнур Өфөлә юғары белем ала, Өфө ҡыҙы Элинаға өйләнә һәм Ҡоръятмаҫ ауылына ҡайтып, атаһы менән эш башлай, йорт һалып сыға. Ейәне Дамирға бөгөн ике йәш, ҡартатаһы уға үҙ һөнәрҙәрен өйрәтергә, ауыл тормошона ҡарата һөйөү тәрбиәләргә хыяллана.– Ҡала тормошо минең өсөн түгел: унда халыҡ күршенең хәлен түгел, исемен дә белмәйенсә йылдар буйы көн итә. Аллаға шөкөр, ауылыбыҙҙа кешеләр тәртипле, уңған, аҡыллы, ярҙамсыл. Урлашыу кеүек алама ғәҙәт бөтөнләй юҡ, энә лә юғалмай. Ишекте бикләмәйенсә район үҙәгенә сығып киткән ваҡыттар була, төнгөлөккә машиналар урамда ултырып ҡала – тыныс күңел менән йәшәйбеҙ. Ҡоръятмаҫтарҙа иман менән тәртип ҡанға һалынған. Ауыл ерендә халыҡ тик эш менән генә йәшәй, тигән фекер хаталы. Мин, мәҫәлән, ҡабаланмай, һәүетемсә генә үҙ эшемде башҡарам. Заказдар булһа, эшләйбеҙ, булмаған саҡта ғаиләбеҙ менән Башҡортостандың төрлө иҫтәлекле урынына барып ял итәбеҙ, Өфөгә концерттарға, спектаклдәргә йөрөйбөҙ. Оло ҡыҙым Башҡорт дәүләт медицина университетын тамамланы, кесеһе әле ауыл мәктәбендә белем ала.Бына ошондай бәләкәй, әммә мөһим ваҡиғаларға һөйөнөп, эштән йәм табып йәшәй ауыл уҙаманы. Уның башланғысы менән ауыл мәсете лә бына-бына ишеген асасаҡ.Аҡһаҡалдар ҡоро, иман йортоКүп ауылда хәҙер Ағинәйҙәр ҡоро матур эшләй. Ҡоръятмаҫта ла бындай ҡор үҙ эшен алып бара. Мәғариф алдынғыһы, уҡытыусы, шағирә Миңзәлә Вәсил ҡыҙы Хәлилова етәкселегендәге ойошмала ауылдың иң абруйлы туғыҙ ҡатын-ҡыҙы тупланған. Улар әхлаҡи тәрбиә һәм эскелеккә ҡаршы көрәш буйынса үҙ программаларын төҙөп, мәктәп һәм мәҙәниәт йорто менән бергә тормошҡа ашыра.Ауылда шулай уҡ абруйлы, үҙҙәренең йәшәйеше менән башҡаларға өлгө булырҙай ир-уҙамандарҙан торған Аҡһаҡалдар ҡоро ла эшләй. Рәил Яушев, Вәрис Хәлилов, Ғайса Низаметдинов, Харис Хәсәнов, Марат Әхмәтвәлиев, Гизәр Әғәҙуллин, Фәнир Халиҡов, Әлфәрит Хәбибрахманов, Нурмөхәмәт Низаметдинов, Рәфис Рәхмәтуллиндарҙы берләштергән ойошма ауылдаштарына терәк тә, кәңәшсе лә, ярҙамсы ла булып тора. Ауылда йәки айырым йортта ниндәй генә проблема килеп тыумаһын, улар матди ярҙам да ойоштора, кәңәшенән дә ҡалдырмай. Шулай уҡ ҡор ағзаларының һәр береһенең шәхси хужалығында йә трактор, йә “КамАЗ”, йә йөк тейәгес бар. Шуға күрә улар ауылдың тирә-яғын, зыяратты тәртипкә килтереү, мәсет төҙөү буйынса өмәләрҙе ойоштороп ҡына ҡалмай, ә үҙ ярҙамдары менән үткәрә. Ҡоръятмаҫтар ауыл эсендәге юлды ла ҡырсынташ менән үҙҙәре төҙөкләндергән. Ҡышҡы бурандарҙа ла юлһыҙ ултырмай улар, ә сират буйынса тракторы булғандар ҡарҙы таҙарта. Шулай уҡ һабантуй, спорт ярыштары ла Ағинәйҙәр һәм Аҡһаҡалдар ҡоро ярҙамы менән ойошторола. Бындай дуҫлыҡ, берҙәмлек хөкөм һөргән һәм ир-ат аҡылына өҫтөнлөк биргән ауылдар тирә-яҡта бармаҡ менән генә һанарлыҡ.– Ауыл халҡын ситтән килгән кешеләр боҙа. Асылыкүл янында булғас, беҙҙең ауыл курорт зонаһына инә, ер йәки йорт һатып алырға теләүселәр күп. Шуға күрә, аҡһаҡалдар ҡоронан ризалыҡ алмайынса, ситтән килеүселәргә ер һатмаҫҡа, тигән ҡарар сығарҙыҡ. Сөнки ситтән килгән кешене белеп булмай, ул, бәлки, берәй секта ағзаһылыр, йә наркотик, иҫерткес эсемлектәр һата башлар. Ауылыбыҙҙа тәртип булһын өсөн беҙгә һаҡ булырға кәрәк, – ти ҡор ағзаһы Вәрис ағай Хәлилов. – Ундай кешеләр үҫеп килеүсе быуынды ҡоротасаҡ.Мәсеттә төҙөлөш эштәре тамамланмаһа ла, йома намаҙҙары, дини байрамдар үткәрелә башлаған. Иман йорто проектын эшләүҙә ауылдың билдәле шәхесе, Социаль страховкалау фондының Башҡортостан бүлексәһе етәксеһе Марат Мөкмин улы Латипов ярҙам иткән. Ә төҙөлөш эштәре ауыл халҡы ярҙамы менән алып барыла. Һәр кем булдыра алғанса матди һәм ҡул көсө менән ярҙам итә.Ауыл халҡы үҙ хужалығы менән йәшәйҠоръятмаҫта 223 йорт иҫәпләнә, уларҙың 70-ендә – трактор, унауһында – йөк машинаһы, икәүһендә “КамАЗ” машинаһы бар. Кемдер умарта тота, алты пилорама, бер тирмән эшләй, шәхси магазин тотоусылар бар. Малсылыҡ менән шөғөлләнеүселәр күп: ауыл советы иҫәбе буйынса – 975 һыйыр, 670 һарыҡ, 360 сусҡа, 35 йылҡы малы. Һәр йорт һайын тиерлек – еңел машина.– Мал тотоу өсөн беҙҙә уңайлыҡтар бар: бесәнлектәр иркен, Шишмә шәкәр заводынан – жом, Дәүләкән он комбинатынан ҡатнаш аҙыҡ алырға була, – ти йәш фермер Ринат Вәлиуллин. – Тик үҫтергән малды тапшырыр өсөн районда ит комбинаты юҡ. Уларҙы арзан хаҡҡа алыпһатарҙарға биреп ебәрергә тура килә. Һөт йыйыу ҙа яйға һалынмаған, яҙ айҙарында аҡса ваҡытында түләнһә лә, һуңғы арала бурыстары йыйылып китте. Ярай йәй айҙарында һөт-ҡаймаҡты йәйге ялға ҡайтҡан ҡалала йәшәүсе ауылдаштарыбыҙ һатып ала.Ринат ҡатыны Гүзәл менән бергәләшеп өс тиҫтәгә яҡын һыйыр малы тота. Ихаталарына барып инеү менән еренә еткереп эшләнгән ҙур, матур һарай күҙгә ташлана. Уның артында – пресланған бесән эҫкерте. Быйыл ғына ауыл хужалығын үҫтереү программаһы буйынса кредитҡа бесән преслағыс һатып алған. Ҡышҡылыҡҡа хужа 60 тонна бесән әҙерләй, ә уның өсөн ярҙамсылар кәрәк. Ҡулалмаш эшләгән ир-егеттәргә бесән пресларға үҙе лә ярҙамға бара. Бесәндән тыш, 20 тонна ҡатнаш аҙыҡ, жом һатып ала.Сәғәт нисәлә йоҡонан тораһығыҙ, тип һорауыма Гүзәл, йылмайып, йәй көнө таңғы сәғәт 4-тә һыйыр һауырға сығам, тип яуапланы. Һауылған һөттө эшкәртергә, хужалыҡ эштәрен алып барырға, ике ҡатлы матур йортта тәртип булдырырға, бала бағырға күпме көс-ҡеүәт кәрәклеген күҙ алдына килтереүе лә ҡыйын. Йорт хужаһының пилорамаһы ла бар, йыл әйләнәһенә ағас эше менән дә була ул.Вәлиуллиндарҙың оло ҡыҙы – Башҡорт дәүләт университетының тарих факультетында, кесеһе Өфө медицина колледжында белем ала. Ә кинйәләре Айбулатҡа бер генә йәш. 20 йыл бергә татыу ғүмер иткән ғаиләгә ата-әсәләре – Асия инәй менән Рәсүл олатай ҙур терәк. Улар ҙа ғүмер буйы ауыл хужалығында эшләгән. Асия инәй – ваҡытында Бөтә Рәсәй күргәҙмәһендә ҡатнашҡан кеше, һыйыр һәм ҡош фермаларында алдынғылыҡты бирмәгән. Уңғандан уңған тыуа, тиҙәр. Ринат менән Гүзәлде бөгөн йәш ғаиләләргә өлгө итеп ҡуялар.Алтын туйҙар ауылға йәм өҫтәйРәсәйҙә демографик хәлдең насарайыуы бер кемгә лә сер түгел. Тыуым кәмей, уртаса йәш иҫәбе лә йылдан-йыл ҡыҫҡара бара. Шуға күрә оло йәштәге кешеләр һаны кәмей. Ҡоръятмаҫта 50, 60 йыл бергә йәшәүселәр һирәк күренеш, айырыуса ир-ат иртә үлә.– Ауыр һуғыш йылдарынан һуңғы балалар булараҡ, икебеҙ ҙә бала саҡта күп ауырлыҡ күреп үҫтек. Аслыҡ-яланғаслыҡты күреү беҙҙең быуындың һаулығын ныҡ ҡаҡшатты. Аллаға шөкөр, матур тормошта, балалар изгелегендә, тыныс күк йөҙө менән алтын туйға аяҡ баҫтыҡ. Ә бит бөгөнгө көнгә етмәй, йәшләй вафат булған ҡорҙаштар күпме, – тип күҙ йәштәре аша һөйләй Рәүеф олатай Вәлиуллин. Ул ҡатыны Гөлсирә инәй менән ҡауышҡанға ноябрь айында 50 йыл тула.Бер ауылда тыуып үҫкән йәштәр өс йыл дуҫлашып йөрөй. Өс йылға әрме хеҙмәтенә алынғас, отпуск алып ҡайтҡанында Рәүеф ағай өйләнеп, ҡатынын төп йортҡа килен итеп төшөрөп китә. Ете йыл төп йортта йәшәгәндән һуң йорт һалып сығалар, тормоштары эш менән үтә. Эш һөйөүсән, аҡыллы биш бала үҫтергән улар. Оло улдары Альберт Дәүләкән ҡалаһында йәшәй, мәғариф хеҙмәткәре, ҡыҙҙары Альбина менән улдары Динар күрше Алға ауылында көн итә, кесе улдары Илдар Салауат ҡалаһында хоҡуҡ һаҡлау органдарында эшләй. Ҡыҙҙары Динә ауылда төпләнгән. Килен-кейәүҙәребеҙ ҙә үҙебеҙ кеүек ябай, эшсән ғаиләлә тәрбиәләнгән, тип шатлана Вәлиуллиндар. Биш ейән, ете ейәнсәргә олатай-өләсәй хәҙер улар. Гөлсирә инәй беҙҙе тәмле сәйе менән һыйлап оҙатты. Халҡыбыҙҙың милли ризыҡтары – ҡаҡ менән бауырһаҡ телеңде йоторлоҡ тәмле ине. Һоҡланыуымды белдергәс, Рәүеф олатай ҙур ғорурлыҡ менән инәйҙең Маҡтау ҡағыҙҙарын сығарып күрһәтте. Хәләл ефете Дәүләкән ҡалаһында үткәрелгән Бауырһаҡ байрамында ҡатнашып, еңеү яулаған. Юҡҡа ғына Гөлсирә инәйҙе һәр туй һайын килен күстәнәсенә бауырһаҡ бешерергә йөрөтмәйҙәр икән.Ҡоръятмаҫ ауылы күңелдәребеҙҙә матур хәтирәләр ҡалдырҙы. Уның эшсән халҡы, матур ғаиләләре, Аҡһаҡалдар ҡороноң ауыл яҙмышына ҡағылышлы фекерҙәре хаҡында гәзитебеҙҙә киләсәктә тағы ла мәҡәләләр булыр әле. Сөнки ундағы хазиналар хаҡында тотош китап яҙырлыҡ.Гөлнур ҠЫУАТОВА.Тимур ИШКИНИН фотолары. | http://www.ye02.ru/mahsus/11787-oryatmaty-smle-haly-auyldy-ayl-dany.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/f8bb0737a72ae229d084f0c3d755fab68cb8309936ea3a055e729939bbb1298f.json | [
"Яңғыҙтүбә битен йәмләп ултырған мәсет ауылға килеүсе һәр кемгә иманлы сәләм күндерһә, Бикташ, Оло, Улаҡлы шишмәләре мул һыуы менән кешеләргә шифа тарата. Башҡорт халҡының ижад хазиналарының береһе булған “Заятүләк менән Һыуһылыу” эпосын бүләк иткән ер ул беҙҙең бөгөнгө сәфәребеҙ төбәге – Дәүләкән районының Ҡоръятм... |
[] | 2016-09-30 06:23:10+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Кисә Бөрйән районының баш ҡалаһы Иҫке Собханғолда ҡыҙыҡлы тәбиғәт күренешенә шаһит булғандар. Йылы яҡҡа туп булып осҡан аҡсарлаҡтар Ағиҙел ҡасабаһына илткән күпер янында туҡтаған. Кисә Бөрйән | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11855-asarlatar-osa-yyly-yaa.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1475215990_vvvvvvvvv.jpg | ru | null | Аҡсарлаҡтар оса йылы яҡҡа | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11855-asarlatar-osa-yyly-yaa.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/ff28859e1850a28460cb330a7b94fdfcbb9ec1e060f9672d0b1213008d5981e3.json | [
"Аҡсарлаҡтар оса йылы яҡҡа",
"Кисә Бөрйән районының баш ҡалаһы Иҫке Собханғолда ҡыҙыҡлы тәбиғәт күренешенә шаһит булғандар. Йылы яҡҡа туп булып осҡан аҡсарлаҡтар Ағиҙел ҡасабаһына илткән күпер янында туҡтаған. Кисә Бөрйән"
] |
[] | 2016-09-27 07:47:09+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Республикабыҙ ғәйәт ҙур ҙур юғалтыу кисерҙе - Салауат Юлаев премияһы лауреаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Баймаҡ ҡалаһы һәм районының | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11841-bashortostandy-haly-shairy-abdulha-igebaev-vafat-buldy.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474955450_ffffffffffff.jpg | ru | null | Башҡортостандың халыҡ шағиры Абдулхаҡ Игебаев вафат булды | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11841-bashortostandy-haly-shairy-abdulha-igebaev-vafat-buldy.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/48487f1111311372a4c6e14a8170dd90e499dde2eb1117996f923844b0e79a75.json | [
"Башҡортостандың халыҡ шағиры Абдулхаҡ Игебаев вафат булды",
"Республикабыҙ ғәйәт ҙур ҙур юғалтыу кисерҙе - Салауат Юлаев премияһы лауреаты, Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре, Салауат Юлаев ордены кавалеры, Баймаҡ ҡалаһы һәм районының"
] |
[] | 2016-09-26 21:55:56+00:00 | null | 2016-03-06 00:00:00 | Был аҙнала беҙ Балтас, Әбйәлил, Илеш райондарынан хәбәрҙәр ҡабул иттек. Дуҫтар, һеҙҙең дә әйтер һүҙҙәрегеҙ, ауыл тормошонан матур яңылыҡтарығыҙ, теләк-тәҡдимдәрегеҙ булһа, беҙҙең дежур телефонға | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11826--bee-auylda-23-sentyabr.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-03/thumbs/1458890475_1458292713_vvvvvvvvvvvvvvv.jpg | ru | null | Ә беҙҙең ауылда... (23 сентябрь) | null | null | www.ye02.ru | Был аҙнала беҙ Балтас, Әбйәлил, Илеш райондарынан хәбәрҙәр ҡабул иттек. Дуҫтар, һеҙҙең дә әйтер һүҙҙәрегеҙ, ауыл тормошонан матур яңылыҡтарығыҙ, теләк-тәҡдимдәрегеҙ булһа, беҙҙең дежур телефонға шылтыратығыҙ – 8-965-923-20-00. Гәзитебеҙҙең электрон адресы: ye02@yandex.ru. “Бәйләнештә” селтәрендә – “Йәшлек” гәзите” төркөмө.Аида ХӘЙРЕТДИНОВА,Балтас районының Иҫке Балтас ауылы:– Балтас районында былтыр башланғыс алған «Аныҡ эштәр» проекты быйыл да дауам ителде. Һәр ауылға, һәр урамға, һәр кешегә ҡағылған проект ауыл кешеләренең теләгенән сығып тормошҡа ашырыла. Ә урындарҙа проблемалар ауыл йыйылыштарында ҡарала. Үрге Янаҡтай ауыл биләмәһе биш ауылды берләштерә. Былтыр Яңы Ямурҙа ауылында, әлеге проектҡа ярашлы, майҙаны 100 квадрат метрҙан ашыу булған күл ҡаҙғайнылар. Ул янғын һүндереү машинаһына һыу алыу мөмкинлеге булдырҙы. Ҡышҡыһын балалар һәм үҫмерҙәргә хоккей уйнау өсөн һырғалаҡ булараҡ та хеҙмәт итте.Быйыл да янаҡтайҙар проекттан ситтә ҡалманы. Иштирәк ауылында Бөйөк Ватан һуғышында һәләк булған ауылдаштар иҫтәлегенә ҡуйылған һәйкәлде яңыртып эшләнеләр. Инде объектта һуңғы эштәр бара. Үрге Янаҡтайҙа тиҙҙән дөйөм ҡулланылыштағы ике колонка яңыртыласаҡ. Ауылдағы Яндар шишмәһен төҙөкләндереү халыҡтың күптәнге теләге ине. Былтыр кешеләр үҙ көсө менән материал алып, уның түбәһен профнастилдан ябып ҡуйҙы. Йәйгеһен шишмәгә ҡулса төшөрөлдө, эргә-тирәһе профнастил менән кәртәләнде. Күмәк халыҡ ҡатнашлығындағы эштәрҙә ошо ауылдан Апсадиҡовтар, Ибакаевтар, Килмәевтар, Ямурзиндар, Яндубаевтар ғаиләләре, шулай уҡ Родион Илимбаев, Славик Биксандаев бик ҙур ярҙам күрһәтте.Нүриҙә ИЛҺАМОВА,Әбйәлил районының Асҡар ауылы:– Ҡаҙмаш ауылы китапханаһында танылған журналист, тарихсы Ғәли Ирғәли улы Ишбулатовтың тарихи яҙмаларынан торған китаптың исем туйы уҙҙы. Был күркәм сараға оло быуын кешеләре йыйылып, китаптың йөкмәткеһе менән генә танышып ҡалманы, ә үҙҙәренең тәҡдимдәрен, фекерҙәрен дә еткерҙе. Кисәлә Ғәли Ишбулатовтың бер туған һеңлеһе Мөъминә Ирғәли ҡыҙының ҡыҙы – Нәбирә Мөхтәруллина, ике туған һеңлеһе Нажиә Ишбулатованың оло ҡыҙы Рима Истамғәлина, 90 йәшлек Хөбъямал инәй Сәғәҙәтова, Сәрбиямал һәм Миҙхәт Рәжәповтар, Сәйҙә һәм Ғаяз Ҡараҡаевтар шәхесебеҙ тураһында хәтирәләре менән бүлеште. Әбделғәзе һәм Рысҡужа ауылы китапханаһы мөдирҙәре ҡунаҡтарҙы ихлас ҡаршы алды һәм өҫтәл әҙерләште. Рәсәй Федерацияһы мәғарифының почетлы хеҙмәткәре Сания Әхмәҙей ҡыҙы Сафиуллина «Күрелгән күрәнкәйҙәр» китабы йөкмәткеһен матур, йәнгә үтерлек итеп һөйләне һәм уны мәктәп балаларына ла еткереүҙе һораны. Осрашыуҙар үткәреү йәш быуынға ла файҙалы, фәһемле булыр ине. Бында яҙылған тарих башҡа китаптарҙа булғаны ла юҡ – шуның өсөн халыҡ белергә тейеш, тигән тәҡдимен әйтте. Әбделғәзе китапханаһы хеҙмәткәре Әлфиә Ғәлләмова ошо юлдар авторының шиғыр китабындағы әҫәрҙәре менән таныштырҙы. Кисә аҙағында Ғәли Ирғәли улы рухына аяттар бағышланды. Китапхана мөдире Рәзилә Абдулхаҡ ҡыҙы Шәмсетдинова кисәне ойоштороуға күп көс һалды. Ошо сарала ҡатнашыусыларға, бигерәк тә ойоштороусыларға оло рәхмәтемде еткерәм. Тормоштарында, эштәрендә уңыштар, ғаилә бәхете, иң мөһиме, һаулыҡ теләйем. Китапты нәшер итергә ярҙам итеүселәргә – Мөъминә Ишбулатова-Хисмәтованың ейәндәренә, бер туған Әхәт һәм Рафиҡ Хисмәтовтарға бигерәк оло рәхмәтлемен. Артабан йыйынтыҡты тиражлау минең өсөн оло бер эш булып тора.Зиләрә БАСИРОВА,Илеш районының Ҡаҙыр ауылы:– Ауылыбыҙҙа күптән түгел һөйөнөслө ваҡиға булды – яңы фельдшер-акушерлыҡ пункты файҙаланыуға тапшырылды. Элекке бина иҫке, емерек хәлдә ине. Төҙөүселәр – «Илеш-ПМК» хеҙмәткәрҙәре – уны кирбестән ике айҙа күтәрҙе. 64 квадрат метрлыҡ бинала сирлеләрҙе хеҙмәтләндереү өсөн хәҙер бөтә шарттар ҙа – процедуралар бүлмәһе, бала тыуғанда тәүге ярҙам күрһәтеү, стоматология кабинеттары бар, санузел эшләнгән. Өр-яңы ҡорамалдар ҙа алынған. Ауыл фельдшерына мөрәжәғәт итеүселәр, дауалау процедураларына йөрөүселәр йылы, яҡты бинала медицина ярҙамы аласаҡ. Төҙөлөш өсөн 3 миллион һумдан ашыу аҡса бүленгән. Ауылыбыҙҙың ФАП мөдире Зәбирә Ғабдрахманова менән патронаж шәфҡәт туташы Тәнзилә Ғабдрахмановаға заманса бинала рәхәтләнеп эшләргә генә ҡала. | http://www.ye02.ru/online/11826--bee-auylda-23-sentyabr.html | ba | 2016-03-06 | www.ye02.ru/2c7c4ee65b5ee8bbdcbc52c68881eaea23fa1a0735e2abe07df4af1fb022fb61.json | [
"Был аҙнала беҙ Балтас, Әбйәлил, Илеш райондарынан хәбәрҙәр ҡабул иттек. Дуҫтар, һеҙҙең дә әйтер һүҙҙәрегеҙ, ауыл тормошонан матур яңылыҡтарығыҙ, теләк-тәҡдимдәрегеҙ булһа, беҙҙең дежур телефонға шылтыратығыҙ – 8-965-923-20-00. Гәзитебеҙҙең электрон адресы: ye02@yandex.ru. “Бәйләнештә” селтәрендә – “Йәшлек” гә... |
[] | 2016-09-26 21:59:07+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Баш ҡаланың Көньяҡ зыяратында халҡыбыҙҙың мәшһүр улы, арабыҙҙан бик иртә киткән композитор Салауат Низаметдиновтың ҡәберенә һәйкәл ҡуйылды. Тиҙҙән уны рәсми рәүешта асасаҡтар. Ташҡа Салауат Әхмәҙи | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11835-kompozitory-iseme-onotolmayasa.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474865002_tfz9yslzgk4_jpg_crop1474830620_ejw_649.jpg | ru | null | Композиторҙың исеме онотолмаясаҡ! | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11835-kompozitory-iseme-onotolmayasa.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/461d9bde5fc7fb81d8dd0b59f4c96524dc225c98e3c1329739c6323d7c50c9fe.json | [
"Композиторҙың исеме онотолмаясаҡ!",
"Баш ҡаланың Көньяҡ зыяратында халҡыбыҙҙың мәшһүр улы, арабыҙҙан бик иртә киткән композитор Салауат Низаметдиновтың ҡәберенә һәйкәл ҡуйылды. Тиҙҙән уны рәсми рәүешта асасаҡтар. Ташҡа Салауат Әхмәҙи"
] |
[] | 2016-09-16 13:48:29+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Башҡорт эстрадаһын нисәмә йылдар дауамында яңғыратҡан Рөстәм ағайға ижади уңыштар, һаулыҡ-бәхет теләйбеҙ! Башҡорт эстрадаһын нисәмә йылдар дауамында яңғыратҡан Рөстәм ағайға ижади уңыштар, | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11786-bgn-bildle-yyrsy-rstm-izztullin-tyuan-knn-bildly.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474004150_ozi5wrkyhl0.jpg | ru | null | Бөгөн билдәле йырсы Рөстәм Ғиззәтуллин тыуған көнөн билдәләй! | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11786-bgn-bildle-yyrsy-rstm-izztullin-tyuan-knn-bildly.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/2b16fa77bbc9a2bb5676f0382b3e815eac811f8b7a7f969de56aeee905ed7f61.json | [
"Бөгөн билдәле йырсы Рөстәм Ғиззәтуллин тыуған көнөн билдәләй!",
"Башҡорт эстрадаһын нисәмә йылдар дауамында яңғыратҡан Рөстәм ағайға ижади уңыштар, һаулыҡ-бәхет теләйбеҙ! Башҡорт эстрадаһын нисәмә йылдар дауамында яңғыратҡан Рөстәм ағайға ижади уңыштар,"
] |
[] | 2016-09-19 07:35:46+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Стәрлетамаҡ уҡытыусыһы йәйҙе фән менән шөғөлләнеп үткәргән Заманса технологиялар, интернет заманында белемен камиллаштырырға теләүселәр өсөн киң мөмкинлек бар. Уларҙы файҙаланып, Стәрлетамаҡ | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fobrazovanie%2F11797-yyan-kilektren-itep.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474264643_11.jpg | ru | null | Йыһан киңлектәрен үҙ итеп | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/news/obrazovanie/11797-yyan-kilektren-itep.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/3c67a9329991ea4264b2816b77d555b20ddd11d373204f50006b6105029765f3.json | [
"Йыһан киңлектәрен үҙ итеп",
"Стәрлетамаҡ уҡытыусыһы йәйҙе фән менән шөғөлләнеп үткәргән Заманса технологиялар, интернет заманында белемен камиллаштырырға теләүселәр өсөн киң мөмкинлек бар. Уларҙы файҙаланып, Стәрлетамаҡ"
] |
[] | 2016-09-30 06:23:10+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Байрамдар, иҫтәлекле көндәр 1 – Халыҡ-ара оло йәштәгеләр көнө. – Халыҡ-ара музыка көнө. 3 – Бөтә донъя торлаҡ көнө. – Халыҡ-ара табиптар көнө. 4 – Йыһан ғәскәрҙәре көнө. 5 – Бөтә донъя хайуандарҙы | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11854-2016-yyldy-oktyabr-arasay-ayyna-kalendar.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1475215038_snimokaa.jpg | ru | null | 2016 йылдың октябрь (ҡарасай) айына календарь | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11854-2016-yyldy-oktyabr-arasay-ayyna-kalendar.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/f0694cd2c83034485fe506a9c7b6e7aca04e72c6ea03f3c20efe8aedecde0d5c.json | [
"2016 йылдың октябрь (ҡарасай) айына календарь",
"Байрамдар, иҫтәлекле көндәр 1 – Халыҡ-ара оло йәштәгеләр көнө. – Халыҡ-ара музыка көнө. 3 – Бөтә донъя торлаҡ көнө. – Халыҡ-ара табиптар көнө. 4 – Йыһан ғәскәрҙәре көнө. 5 – Бөтә донъя хайуандарҙы"
] |
[] | 2016-09-20 09:36:25+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Бер илдең императоры тәхетендә китап уҡып ултыра. Тәҙрә аша тәгәрмәс оҫтаһының уның көймәһенең тәгәрмәсен йүнәтеүен күреп, ҡарт оҫтаның эшен күҙәтә башлай. Шунан: – Ни өсөн һин, шундай ҡарт | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11809-hit-urtalyta.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474359949_120915_545012090.jpg | ru | null | Хәҡиҡәт - урталыҡта | null | null | www.ye02.ru | Бер илдең императоры тәхетендә китап уҡып ултыра. Тәҙрә аша тәгәрмәс оҫтаһының уның көймәһенең тәгәрмәсен йүнәтеүен күреп, ҡарт оҫтаның эшен күҙәтә башлай. Шунан:– Ни өсөн һин, шундай ҡарт булыуыңа ҡарамаҫтан, һаман да көймәләрҙе үҙең йүнәтәһең? Бер ярҙамсың да юҡмы ни? – ти.– Дөрөҫ әйтәһең, батшам, – ти ҡарт. – Улдарымды һөнәремә тейешле дәрәжәлә өйрәттем, ә бына маһирлығымды, таһыллығымды, оҫталығымды тапшыра алманым. Ә бындай эш яуаплылыҡ талап итә.– Нисектер аңлайышһыҙ фекерләйһең! Йә әле, уйыңды ябайыраҡ итеп аңлат, – ти император.– Һеҙҙән ниндәй китап уҡыуығыҙ тураһында һәм, уны яҙыусы кеше әле иҫәнме, тип һорарға мөмкинме? – ти ҡарт.Батшаның асыуланыуын күреп:– Берүк асыуланмағыҙ, хәҙер үҙ фекеремде аңлатасаҡмын. Беләһегеҙме, – ти ул, – улдарым иҫ киткес яҡшы тәгәрмәстәр эшләй, әммә әлегә улар был эштә тейешле дәрәжәгә етмәгән. Ә мин еттем, тик үҙемдең тәжрибәмде нисек уларға тапшырырға? Хәҡиҡәт – урталыҡта… Әгәр ҙә тәгәрмәсте ҡаты итеп эшләһәң, улар ауыр һәм йәмһеҙ, нәфис итһәң, ышанысһыҙ буласаҡ. Ҡайҙа ул мин белгән үлсәм? Ул минең күңелемдә, уға төшөндөм, сәнғәт тап бына ошо инде, тик уны нисек уларға еткерергә? Һеҙҙең көймәгеҙ матур, бер үк ваҡытта ышаныслы ла булырға тейеш. Бына шуның өсөн был эште үҙемә башҡарырға тура килә лә инде. Бына шуның кеүек, бик күп быуат элек һеҙ уҡыған китапты яҙған кеше лә бөйөк нәмәләргә төшөнгән, ә үҙе аңлағанды кемгәлер тапшырыу өсөн бер ниндәй ҙә мөмкинлеге юҡ.Рәмилә ТАЙСЫНОВА тәржемәһе. | http://www.ye02.ru/online/11809-hit-urtalyta.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/6092558af65d8a78460c8212bf2f178f1e37dca794e272805936826d9af1b59a.json | [
"Бер илдең императоры тәхетендә китап уҡып ултыра. Тәҙрә аша тәгәрмәс оҫтаһының уның көймәһенең тәгәрмәсен йүнәтеүен күреп, ҡарт оҫтаның эшен күҙәтә башлай. Шунан:– Ни өсөн һин, шундай ҡарт булыуыңа ҡарамаҫтан, һаман да көймәләрҙе үҙең йүнәтәһең? Бер ярҙамсың да юҡмы ни? – ти.– Дөрөҫ әйтәһең, батшам, – ти ҡарт. – У... |
[] | 2016-09-22 05:55:03+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Быйыл Бөрйән районында янғындар йыш ҡоторҙо. Аяуһыҙ ут Иҫке Собханғолда һәм башҡа ауылдарҙа әллә нисәмә йортто юҡ итте. Бөгөн дә район үҙәгендә ике йорт янды... Бурҙан ҡала - уттан ҡалмай. Иптәштәр, | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11815-uttan-a-bulayy.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474519094_uuuuuuuu.jpg | ru | null | Уттан һаҡ булайыҡ! | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11815-uttan-a-bulayy.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/48c5f3e374ec947b9b44cfe2cf7b6564ae7bd35f9cc9a4ef69fef994e0382924.json | [
"Уттан һаҡ булайыҡ!",
"Быйыл Бөрйән районында янғындар йыш ҡоторҙо. Аяуһыҙ ут Иҫке Собханғолда һәм башҡа ауылдарҙа әллә нисәмә йортто юҡ итте. Бөгөн дә район үҙәгендә ике йорт янды... Бурҙан ҡала - уттан ҡалмай. Иптәштәр,"
] |
[] | 2016-09-18 11:35:14+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Ярты быуат әүәл Өфөлә Башҡортостан урмансылары исемендәге паркҡа фатиха бирелгәйне Аҡсарлаҡтар, ҡанат осо менән тулҡындар өҫтөндәге күбекте элеп ташлап, Ағиҙел буйлап кәйелеп оса. Йылға көньяҡтан | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2Figtibar%2F11788-izge-hter-basay.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474006225_1.jpg | ru | null | Изге хәтер баҡсаһы | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/igtibar/11788-izge-hter-basay.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/8b49a603ce17145b8ebdacbd0e8d72be03925c8ad8677ef49f75744063a58b08.json | [
"Изге хәтер баҡсаһы",
"Ярты быуат әүәл Өфөлә Башҡортостан урмансылары исемендәге паркҡа фатиха бирелгәйне Аҡсарлаҡтар, ҡанат осо менән тулҡындар өҫтөндәге күбекте элеп ташлап, Ағиҙел буйлап кәйелеп оса. Йылға көньяҡтан"
] |
[] | 2016-09-21 09:37:06+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Америкала йәшәүсе башҡорт егете Илсур Ғиниәтуллин атаһы иҫтәлегенә мәсет һалды Һәр кешенең хыялы була. Хыялһыҙ кеше – ҡанатһыҙ ҡош, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр, хыял барыбыҙға ла йәшәргә, ауырлыҡтарҙы | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fiman%2F11813-mset-auyla-brkt.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474446438_mchet.jpg | ru | null | Мәсет - ауылға бәрәкәт | null | null | www.ye02.ru | Һәр кешенең хыялы була. Хыялһыҙ кеше – ҡанатһыҙ ҡош, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр, хыял барыбыҙға ла йәшәргә, ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға көс өҫтәй. Берәүҙәр матди байлыҡ тураһында янһа, икенселәр күңелендә изге хыял йөрөтә.Салауат районының Әлкә ауылы уҙаманы Фуат Ғиниәтуллиндың хыялы яҡты, ниәттәре изге була. Ул тыуған ауылында мәсет һалырға ниәтләй. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, уйҙарын тормошҡа ашырырға насип булмай. Ҡаты сир уны беҙҙең арабыҙҙан алып китте. Әммә үҙе булмаһа ла, уның тураһындағы яҡты иҫтәлек халыҡ араһында йәшәй, Фуат Хәлил улының эшен дауам итеүселәр бар. Ҡатыны Луиза Вәли ҡыҙы, Америкала йәшәүсе улы Илсур һәм ҡыҙы Светлана, яҡындарының хыялын тормошҡа ашырып, мәсет төҙөнө.Илсур Ғиниәтуллин төп бағыусы булһа, Өфө ҡалаһынан Рифмир Йоносов үҙ бригадаһы менән "Фуат Хәлил улы" мәсетен дүрт айҙа һалды. Төҙөүселәрҙе ашатыу, төҙөлөштә кәрәк булған материалдарҙы алыу, килтереү һәм башҡа мөһим эштәрҙе Луиза Вәли ҡыҙы һәм Светлана Фуат ҡыҙы уңышлы атҡарып сыҡты. Әлкә ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Руслан Низамов, "Янғантау" шифаханаһы директоры урынбаҫары Айрат Нурмөхәмәтов бағыусылыҡ ярҙамы күрһәтһә, Франгил Вәлиуллин, Илнар Әхмәтйәнов, Ришат Зиннуров, Вил Сиражев, Илдар Ибраһимов, Айҙар Басиров, Булат Миңләхмәтов, Рифат Ғүмәров, Дамир Йәғәфәров, Ирек Йоносов төҙөлөш эшенә ҙур өлөш индерҙе.Мәсетте асыу тантанаһы ҙур байрамға әүерелеп, изге сараға район етәкселәре, Өфө ҡунаҡтары, Әлкә һәм күрше ауылдар халҡы йыйылғайны. Район хакимиәте башлығы Ғәли Хәйретдинов, Салауат районы имам-мөхтәсибе Мөҙәрис Фәрхиев, Әлкә ауыл биләмәһе хакимиәте башлығы Руслан Низамов, ауыл биләмәһенең ҡатын-ҡыҙҙар советы рәйесе Ләлә Кәримова иң изге теләктәрен еткереп, барыһын да байрам менән ҡотланы. Илсур Ғиниәтуллин сығыш яһап, был изге эштә ҡатнашыусыларҙың барыһына ла рәхмәтен белдерҙе. Луиза Вәли ҡыҙы мәсетте һалыу тураһында һөйләп үткәс, 1-се класс уҡыусыларына бүләктәр бирҙе. Светлана Фуат ҡыҙы төҙөлөш эшендә әүҙем ҡатнашыусыларға Маҡтау грамоталары тапшырҙы. Мәсеттә тәүге тапҡыр намаҙ уҡылғас, сараға килгәндәр Айгиз Байрамғолов, Франгил Вәлиуллин, Рида һәм Луиза Ғиниәтуллиналар, Динә Йәғәфәрова биргән һарыҡ итенән бешерелгән ашты ауыҙ итте. Был әһәмиәтле саранан Әлкә ауылы мәктәбе лә ситтә ҡалманы. Директор Әлфиә Садиҡованың ярҙамы менән йөҙҙән ашыу кеше былау һәм башҡа тәмлекәстәр менән һыйланды. Халыҡ билдәле ҡурайсы Ишморат Илбәковтың моңдарын, Башҡортостан юлдаш телевидениеһында "Әл-фатиха" тапшырыуын алып барыусы Морат Лоҡмановтың диндең әһәмиәте тураһында һөйләгәнен ҙур иғтибар менән тыңланы.Ниһайәт, Әлкә ауылында ла иман нуры балҡыны. Ике айлы мөһабәт Аллаһы Тәғәлә йортоноң бынан ары көн һайын да ишеге асыҡ буласаҡ. Мәсеттә йома намаҙҙарын уҡыу, дини байрамдар үткәреү, исем ҡушыу, никах теркәү һәм башҡа изге саралар үткәреләсәк.Мәсет – ауылға бәрәкәт, тиҙәр. Алла йорто төҙөлөү менән унда йәшәгән халыҡ та иман нурҙары менән байыһын, яҡшылыҡ сәскә атһын, эскелек кәмеһен, кешеләр бер-береһенә яҡшы мөнәсәбәттә булып, мәсеткә йөрөһөн ине.Лиана ВӘЛИУЛЛИНА.Салауат районы. | http://www.ye02.ru/news/iman/11813-mset-auyla-brkt.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/835731063aab5b1e8bedbccb094f7c120603ee94b974172e631625997272f309.json | [
"Һәр кешенең хыялы була. Хыялһыҙ кеше – ҡанатһыҙ ҡош, тип юҡҡа ғына әйтмәйҙәр, хыял барыбыҙға ла йәшәргә, ауырлыҡтарҙы еңеп сығырға көс өҫтәй. Берәүҙәр матди байлыҡ тураһында янһа, икенселәр күңелендә изге хыял йөрөтә.Салауат районының Әлкә ауылы уҙаманы Фуат Ғиниәтуллиндың хыялы яҡты, ниәттәре изге була. Ул тыуғ... |
[] | 2016-09-22 05:55:05+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Йәйғор нурын яратаһың икән- Ямғыр үткәндәрен көтә бел. Дауылдар ҙа мәңге ҡоторонмай, Ғәрәсәттең һуңы- имле һил. Һөйөләһең килһә- кисерә бел, Хискә һыуһағанһың- кисә бел, Тоғро дуҫтар кәрәк тиең | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2Figtibar%2F11818-yyor-nuryn-yaratay-ikn-.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474523097_gtgfeunldd8.jpg | ru | null | Йәйғор нурын яратаһың икән- | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/igtibar/11818-yyor-nuryn-yaratay-ikn-.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/51313ae26fe57e1de61cbc728d64f670816406d3bf2ffb8249375cdb25825f5c.json | [
"Йәйғор нурын яратаһың икән-",
"Йәйғор нурын яратаһың икән- Ямғыр үткәндәрен көтә бел. Дауылдар ҙа мәңге ҡоторонмай, Ғәрәсәттең һуңы- имле һил. Һөйөләһең килһә- кисерә бел, Хискә һыуһағанһың- кисә бел, Тоғро дуҫтар кәрәк тиең"
] |
[] | 2016-09-16 13:47:52+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Башҡорт асыҡ КВН лигаһының йыйылма командаһы егеттәре Астана акимы (мэры) кубогында ҡатнашып ҡайтты. Буш ҡайтманы беҙҙекеләр – махсус призға эйә булдылар. Хәтерегеҙҙәме икән, августа Ҡаҙағстандың | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Flitra%2Fyumor%2F11789-aatary-kldrk.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474008647_oooooo.jpg | ru | null | Ҡаҙаҡтарҙы көлдөрҙөк | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/litra/yumor/11789-aatary-kldrk.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/57cb21968acdfedc6e1d3abbb20014dd971980c8769a98b4e2d709eb98fe890d.json | [
"Ҡаҙаҡтарҙы көлдөрҙөк",
"Башҡорт асыҡ КВН лигаһының йыйылма командаһы егеттәре Астана акимы (мэры) кубогында ҡатнашып ҡайтты. Буш ҡайтманы беҙҙекеләр – махсус призға эйә булдылар. Хәтерегеҙҙәме икән, августа Ҡаҙағстандың"
] |
[] | 2016-09-16 13:46:39+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Ошо көндәр Ишембай районында байтаҡ шатлыҡлы ваҡиғалар менән иҫтә ҡалды. Кинйәкәй ауылы да яҡташтарға һөйөнсөләй ала - бында мәҙәниәт йорто асылды! Мәҙәниәт усағы, бигерәк тә ауыл ерендә, халыҡ | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11783-mnit-usay-asyldy-keldr-drt-artty.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1473934161_eeeeeeeeeeeeee.jpg | ru | null | Мәҙәниәт усағы асылды - күңелдәрҙә дәрт артты | null | null | www.ye02.ru | Ошо көндәр Ишембай районында байтаҡ шатлыҡлы ваҡиғалар менән иҫтә ҡалды. Кинйәкәй ауылы да яҡташтарға һөйөнсөләй ала - бында мәҙәниәт йорто асылды!Мәҙәниәт усағы, бигерәк тә ауыл ерендә, халыҡ дәртен, ниҙәр менән йәшәүен билдәләүсе усаҡ булып тора. Уның дөрләүенән халыҡ күңеленең бөтөнлөгөн баһаларға була. Йәшереп тораһы түгел, былтыр йәйгеһен клуб янып юҡҡа сыҡҡандан һуң кинйәкәйҙәр күңеле арыу кителде. Еңеүҙең 70 йыллығы айҡанлы асылған күркәм обелиск янында бура бинанан ҡоро нигеҙ һерәйеп ҡалыуын күреү аяныс ине.Хәлдән сығыу юлын хакимиәт, халыҡ бергә эҙләне. Республикала “Берҙәм Рәсәй” партияһының “Реаль эштәр” проектын тормошҡа ашырыла башлауы ҙур өмөттәр уятты.Бер йыл үтеүгә халыҡ өмөтө аҡланды – мәктәп бинаһының ярты яғы үҙгәртеп ҡоролоп, айырым күтәрмә, инеү урыны менән мәҙәниәт йорто булараҡ ишектәрен асты. Эйе, ҙур яңы бина ҡалҡып сыҡманы, әммә иҡтисади еңел булмаған осорҙа ла оло эш атҡарып сығыу әмәле табылды. Ауылдаштар үҙҙәре әйтмешләй, түшәмдәре бейек, яҡты бинала сәхнә лә күркәмерәк тойола. Хәҙер барыһын һыйындырған мәктәп бинаһы ауыл өсөн комплекслы үҙәк ролен үтәй. Быйыл бында үтә иҫкергән йорттан китапхана ла күсенгән. Уҡыусы балалар аҙ булыуы көйөндөрһә лә, ауылдың йөрәк тибешен һаҡлаған мәктәп бинаһының әһәмиәте тағы ла артыуын күрәбеҙ.Мәҙәниәт йортон асыу тантанаһы барыһы өсөн күптән көтөлгән байрамға әүрелде. Оло йәштәгеләр ҙә, балалар ҙа ҡунаҡтар менән бергә түргә үтә һалды. Их, һағынған кинйәкәйҙәр сәхнәне! Ғүмер буйы ҡулға-ҡул тотоношоп йәшәгән Алаҡай, Тирмән-Йылға, Скворчиха һәүәҫкәрҙәре лә шатлыҡты уртаҡлашырға килеп еткән. Ауыл советы хакимиәте башлығы Гүзәлиә Бардовская барыһын ошондай матур ваҡиға менән ҡотлап, ремонт эше, байрамды ойоштороуҙа ярҙам күрһәткән ауылдаштарға рәхмәт әйтте. Ҙур байрамдарға хас изге йола ла атҡарылды - ғүмер буйы ер, урман эшендә бил бөккән ололар ҙурланды, ауыл тормошонда әүҙем ҡатнашҡандар иҫтәлекле бүләктәр, Рәхмәт хаттары менән тәбрикләнде. Илле йылдан ашыу бергә татыу тормош көткән, олғайғансы малсылыҡта тырышҡан Рәйсә инәй һәм Абдулхай ағай Алтынбаевтар ҙа айырым рәхмәт һүҙҙәре ишетте. Биш бала үҫтереүсе Гөлназ һәм Фәрғәт Кәлимуллиндар иһә әлеге заманда күптәргә өлгө. Ауырлыҡтарға һылтанмай, татыулыҡта бынамын тигән балалар тәрбиәләйҙәр. Улар ише ғаиләләр арабыҙҙа күберәк булһа, ауыл мәктәптәре лә ябылмаҫ ине, әлбиттә.Ҡунаҡҡа килгән район һәм ҡала буйынса халыҡҡа социаль ярҙам күрһәтеү бүлексәһе етәксеһе Сәфиулла Ғәйнуллин үҙенең Кинйәкәйҙә ауыл хужалығын етәкләгән осорҙо, иңгә-иң терәшеп эшләгәндәрҙе хәтерләп, бөгөн олғайышҡан апай-ағайҙарға һаулыҡ, именлек теләне, мәҙәниәт йортоноң гөрләп тороуы, ауылда бергәләп матур эштәр башҡарыу йәштәр иңендә булыуын билдәләне. Ә быға ныҡлы ышаныс бар: ҡулынан эш килгән, дөйөм ауыл хәстәрен аңлай белгән Илшат Хәсәнов, Ирек Мирасов, Марат Хәйбуллин, Финат Ғизәтуллин кеүек ир-егеттәр булғанда, мәктәп, мәҙәниәт йорто, китапхананы бер төптән эшләтеүсе Вәлимә Йомағолова, Резеда Ғафарова, Ильвира Хәсәнова, Райхана Йәһүҙина кеүек уңғандар барҙа шулай тип әйтеп була. Форсаттан файҙаланып, ауыл биләмәһе хакимиәтенә көнүҙәк һорауҙарҙы, теләктәрен еткереүселәр ҙә булды. Әлбиттә, ауылда байрамдар ҙа, халыҡ менән етәкселектең эшлекле осрашыуҙары ла булып торһон ул.Ауыл таланттарға бай. Башҡортостан телевидениеһында уңышлы эшләп, әле сабыйын үҫтергән Лилиә Кинйәбаеваның, һәр яҡтан булдыҡлы кескәй Яҙгөл Хәйруллинаның бейеүен, Кинйәкәй һандуғасы Раушания Хәмиҙуллина, ижади пар булып танылған Роза һәм Сибәғәт Ғәлиндар, Фирҙәүес Зәмзинаның йырҙарын ишеткән ауылдаштар күңелендә иң матур хистәр уянды. Күптәре йәш саҡтарын, ауыл клубында гармун моңо тынмаған йылдарҙы хәтерләне.Ә сағыштырмаса бәләкәй генә ауылда ҙур эштәр ойоштороп, “Гөрләүек” ансамбле эшен йылдан йыл күтәреп килгән алаҡайҙарға айырым рәхмәт. Уларҙың йыр-бейеүе ысындан да байрам күстәнәсе булды. Райондың мәҙәниәт бүлеге вәкиле ауылдарҙа мәҙәни усаҡты дөрләтеүселәргә артабан да уңыштар теләп, рәхмәт хаттары тапшырғанда ауылдаштар ихлас ҡул сапты.- КВН булһынмы, башҡа саралармы, алаҡайҙар менән бергә кәңәшләшеп ойошторорға тырышабыҙ. Хәҙер балҡып торған мәҙәниәт йортобоҙ булғас, ауылдаштарҙа дәрт тә бермә бер артыр тип ышанам. 21 сентябрҙә “Далан” төркөмө килергә тора. Ҙур артистарҙы үҙебеҙҙә күрә алыу үҙе бер шатлыҡ, -ти мәҙәниәт йорто директоры Вәлимә Йомағолова.Яйлап мебель-фәлән алыуға, йыйылышып кино, йәнһүрәт ҡарау өсөн проектор булырына ла өмөтләнә мәҙәниәт хеҙмәткәрҙәре. Алға билдәләгән эштәре лә байтаҡ, олоһоноң күңеленә ятыр, йәштәрҙе әхлаҡҡа әйҙәр спектаклдәр ҙә ҡуйырға ниәтләйҙәр.Йыр йәшәгән мәҙәниәтле ерҙән ырыҫ-бәрәкәт китмәҫ. Ә дәртен һүндермәгән, тыуған ерҙең киләсәге шунда йәшәүсе ул-ҡыҙҙар тырышлығына, берҙәмлегенә бәйле булғанын аңлаған халыҡтың киләсәге өмөтлө.Эльвира ӘЛМӨХӘМӘТОВА. | http://www.ye02.ru/online/11783-mnit-usay-asyldy-keldr-drt-artty.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/eb165604955814b327b720ed2b29707020f44dda1a78796493c76de57b03a129.json | [
"Ошо көндәр Ишембай районында байтаҡ шатлыҡлы ваҡиғалар менән иҫтә ҡалды. Кинйәкәй ауылы да яҡташтарға һөйөнсөләй ала - бында мәҙәниәт йорто асылды!Мәҙәниәт усағы, бигерәк тә ауыл ерендә, халыҡ дәртен, ниҙәр менән йәшәүен билдәләүсе усаҡ булып тора. Уның дөрләүенән халыҡ күңеленең бөтөнлөгөн баһаларға була. Йәшереп... |
[] | 2016-09-26 21:58:13+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Иртәгә, 27 сентябрҙа республикабыҙҙың иң театраль ҡалалары Өфөлә, Стәрлетамаҡта, Туймазыла, Сибайҙа һәм Салауатта Театр төнө үтәсәк. Эңерҙән ҡара төнгәсә тамашасылар иғтибарына спектаклдәр, артист | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11837-oskar-yu-arylan-mbrkov.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474866171_15vxrm4rsrk.jpg | ru | null | "Оскар"? Юҡ, Арыҫлан Мөбәрәков! | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11837-oskar-yu-arylan-mbrkov.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/c79a587850a899b9a0998c2b99939bfc6c172cbc41fc72bfd4dad0d5bcb55feb.json | [
"\"Оскар\"? Юҡ, Арыҫлан Мөбәрәков!",
"Иртәгә, 27 сентябрҙа республикабыҙҙың иң театраль ҡалалары Өфөлә, Стәрлетамаҡта, Туймазыла, Сибайҙа һәм Салауатта Театр төнө үтәсәк. Эңерҙән ҡара төнгәсә тамашасылар иғтибарына спектаклдәр, артист"
] |
[] | 2016-09-21 11:37:11+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Кинәт кенә башығыҙ ауыртып китеп, түҙер әмәлегеҙ ҡалмаһа, тиҙ генә тоҙ иретмәһе әҙерләгеҙ. Был ябай ғына ысул тиҙ арала баш ауыртыуын баҫып, оҙаҡ ваҡытҡа уның нимә икәнен дә онотоп торорға ярҙам | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fzd%2F11801-to-bash-auyrtyuyn-baa.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474281283_5e9d021514cebf1218520d2e93916ca8_i-5458.jpg | ru | null | Тоҙ баш ауыртыуын баҫа | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/news/zd/11801-to-bash-auyrtyuyn-baa.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/c62d42be81569eabfb9050afd1febba7697c1782eb8f588992e2a30f040c6e92.json | [
"Тоҙ баш ауыртыуын баҫа",
"Кинәт кенә башығыҙ ауыртып китеп, түҙер әмәлегеҙ ҡалмаһа, тиҙ генә тоҙ иретмәһе әҙерләгеҙ. Был ябай ғына ысул тиҙ арала баш ауыртыуын баҫып, оҙаҡ ваҡытҡа уның нимә икәнен дә онотоп торорға ярҙам"
] |
[] | 2016-09-27 07:47:24+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Сентябрь айы. Тәбиғәттең әкренләп-әкренләп алтын төҫкә мансыла барған сағы. Әрме хеҙмәтен бына-бына тултырып ҡайтырға йыйынған Фәрит дуҫы Ҡасимдан хат алды. Ҡайтыр ваҡыты етеп килгәс, үҙе лә ауылға | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2Figtibar%2F11842-yaratyra-yaramay-ine-hiky-dauamy-bar.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474958549_ffffffffffffzh.jpg | ru | null | Яратырға ярамай ине... (хикәйә, дауамы бар) | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/igtibar/11842-yaratyra-yaramay-ine-hiky-dauamy-bar.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/09dcde7dfcc26fad7edf50814d6959957f1b98c1081d0019a26bd27f96f0fe54.json | [
"Яратырға ярамай ине... (хикәйә, дауамы бар)",
"Сентябрь айы. Тәбиғәттең әкренләп-әкренләп алтын төҫкә мансыла барған сағы. Әрме хеҙмәтен бына-бына тултырып ҡайтырға йыйынған Фәрит дуҫы Ҡасимдан хат алды. Ҡайтыр ваҡыты етеп килгәс, үҙе лә ауылға"
] |
[] | 2016-09-30 06:23:10+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | «Законлы хәрби билет». Салауат ҡалаһы тротуарҙарындағы асфальтта ошондай яҙыуҙар барлыҡҡа килде. Аптырарлыҡ бит, әй. Был нисек килеп сыға инде, хәрби комиссариаттар армияла хеҙмәт итмәгән егеттәргә | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11851-zakonly-hrbi-bilet.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1475213203_ppp.jpg | ru | null | Законлы хәрби билет?.. | null | null | www.ye02.ru | «Законлы хәрби билет». Салауат ҡалаһы тротуарҙарындағы асфальтта ошондай яҙыуҙар барлыҡҡа килде. Аптырарлыҡ бит, әй.Был нисек килеп сыға инде, хәрби комиссариаттар армияла хеҙмәт итмәгән егеттәргә хәрби билеттар бирәме? Юҡтыр, тип уйлайым. Әгәр юҡ икән, ниндәй ойошма бирә икән һуң һәм ни өсөн кешеләрҙе алдаштырып саҡырыусы яҙыуҙар һаман асфальтта ҡала килә?Хәрби билеттың әһәмиәтен ниңә асфальт кимәленә төшөрөргә? Был Рәсәйҙең Хәрби Көстәренән көлөү түгелме? Бер һүҙ менән әйткәндә, был мәсьәлә менән хоҡуҡ һаҡлау органдары шөғөлләнергә тейештер. Юғиһә «законлы хәрби билет» таратыусылар ил алдындағы бурысын намыҫлы үтәп ҡайтҡандарҙың һәм шулай уҡ илен һаҡларға йыйынғандарҙың абруйын, бәҫен төшөрә.Ҡырымда ейәнем хеҙмәт иткән хәрби частарҙың береһендә булғанда, уның командирынан Башҡортостандан килгән һалдаттарға ҡарата маҡтау һүҙҙәрен ишеттем. Ә бында тротуарҙағы яҙыуҙарҙы уҡыйһың да, ҡайһы бер кешеләрҙең оятһыҙлығына иҫең китә!Рауил ӘХТӘМОВ.Салауат ҡалаһы. | http://www.ye02.ru/online/11851-zakonly-hrbi-bilet.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/e5b00719dc854009aba4a14d6613e75835f4a064f6de7491319910dc10e85ff9.json | [
"«Законлы хәрби билет». Салауат ҡалаһы тротуарҙарындағы асфальтта ошондай яҙыуҙар барлыҡҡа килде. Аптырарлыҡ бит, әй.Был нисек килеп сыға инде, хәрби комиссариаттар армияла хеҙмәт итмәгән егеттәргә хәрби билеттар бирәме? Юҡтыр, тип уйлайым. Әгәр юҡ икән, ниндәй ойошма бирә икән һуң һәм ни өсөн кешеләрҙе алдаштырып ... |
[] | 2016-09-19 11:35:52+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Был аҙнала Башҡортостанда атмосфера баҫымы күтәреләсәк. һөҙөмтәлә бына нисәмә көн һуҙылған ямғырҙар туҡтап, көндар аяҙытасаҡ. 22 сентябрҙа йәшенле ҡойма ямғырҙар көтөлә - һыуыҡ һауа ҡатламы йылыһына | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11803-yns-kndr-yylytasa.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474283294_vvvvvv.jpg | ru | null | Һөйөнсө! Көндәр йылытасаҡ! | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11803-yns-kndr-yylytasa.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/61c2c25ba08520a64a22cbe124f0d12c7a9cff9002a84df1cba0f37214d8020b.json | [
"Һөйөнсө! Көндәр йылытасаҡ!",
"Был аҙнала Башҡортостанда атмосфера баҫымы күтәреләсәк. һөҙөмтәлә бына нисәмә көн һуҙылған ямғырҙар туҡтап, көндар аяҙытасаҡ. 22 сентябрҙа йәшенле ҡойма ямғырҙар көтөлә - һыуыҡ һауа ҡатламы йылыһына"
] |
[] | 2016-09-19 11:35:53+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы Дәүләт Думаһына бер мандатлы округтар буйынса депутаттар һайлауҙың яҡынса һөҙөмтәләрен баҫтырҙы. Өфө бер мандатлы округында “Берҙәм Рәсәй”ҙән Павел Качкаев еңеп сыҡты. | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fpl%2F11800-yaynsa-mtlr-bar.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474280786_989nfk89438.jpg | ru | null | Яҡынса һөҙөмтәләр бар | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/news/pl/11800-yaynsa-mtlr-bar.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/d960fc2ca137de6a427879a4bb0c8cae18f1e1aeb380ddf14a34b3ed1cbc0198.json | [
"Яҡынса һөҙөмтәләр бар",
"Рәсәй Үҙәк һайлау комиссияһы Дәүләт Думаһына бер мандатлы округтар буйынса депутаттар һайлауҙың яҡынса һөҙөмтәләрен баҫтырҙы. Өфө бер мандатлы округында “Берҙәм Рәсәй”ҙән Павел Качкаев еңеп сыҡты."
] |
[] | 2016-09-19 09:35:47+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Бөгөн донъяла сәйер бер байрам - Смайлик көнө билдәләнә. 1982 йылдың 19 сентябрендә Карнеги-Меллон университеты профессоры Скотт Фалман компьютерҙа текст йыйған саҡта йылмайыуҙы өс символ - ике | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11798-bgn-smaylik-tyuan-.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474273470_yyyyyy.jpg | ru | null | Бөгөн Смайлик тыуған :-) | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11798-bgn-smaylik-tyuan-.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/37f0e1aebff98a4b6e2ad44fd364186115be83364684fd20bced37462500e50e.json | [
"Бөгөн Смайлик тыуған :-)",
"Бөгөн донъяла сәйер бер байрам - Смайлик көнө билдәләнә. 1982 йылдың 19 сентябрендә Карнеги-Меллон университеты профессоры Скотт Фалман компьютерҙа текст йыйған саҡта йылмайыуҙы өс символ - ике"
] |
[] | 2016-09-20 11:36:27+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Көндәр һыуына башлау менән һалҡын тейеп ауырыуҙар ҙа арта. Айырыуса тымау аптырата, ә инде гайморитҡа барып етһә, бигерәк тә насар. Гаймориттан ҡайын бөрөһөнән әҙерләнгән төнәтмә яҡшы ярҙам итә. | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fnews%2Fzd%2F11802-tymauan-m-gaymorittan-fayay-ur.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474281583_12267996.jpg | ru | null | Тымауҙан һәм гаймориттан файҙаһы ҙур | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/news/zd/11802-tymauan-m-gaymorittan-fayay-ur.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/f82f0354c8996567e86d9d45793e645cdc18b7bb95fc777528c776e83d71eeaf.json | [
"Тымауҙан һәм гаймориттан файҙаһы ҙур",
"Көндәр һыуына башлау менән һалҡын тейеп ауырыуҙар ҙа арта. Айырыуса тымау аптырата, ә инде гайморитҡа барып етһә, бигерәк тә насар. Гаймориттан ҡайын бөрөһөнән әҙерләнгән төнәтмә яҡшы ярҙам итә."
] |
[] | 2016-09-16 13:49:35+00:00 | null | 2016-09-06 00:00:00 | Сканвордты дөрөҫ сисеп, билдәләнгән түңәрәктәрҙә ниндәй хәрефтәр йәшенгәнен асыҡлағыҙ һәм шуларҙан һүҙ яһағыҙ. Дөрөҫ паролде дежур телефонға (8-965-923-20-00) тәүге булып ебәреүсене редакциянан бүләк | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11791-ildar-bitovtan-skanvord-16-sentyabr.html.json | http://www.ye02.ru/uploads/posts/2016-09/thumbs/1474009274_zhzhzhzhzhzhzhzhzhzh.jpg | ru | null | Илдар ҒӘБИТОВТАН сканворд (16 сентябрь) | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11791-ildar-bitovtan-skanvord-16-sentyabr.html | ba | 2016-09-06 | www.ye02.ru/e99b0439ed7fd32df8c1fe65bad5dcbd35912d632c74ade61ec6d69d1a8de7cd.json | [
"Илдар ҒӘБИТОВТАН сканворд (16 сентябрь)",
"Сканвордты дөрөҫ сисеп, билдәләнгән түңәрәктәрҙә ниндәй хәрефтәр йәшенгәнен асыҡлағыҙ һәм шуларҙан һүҙ яһағыҙ. Дөрөҫ паролде дежур телефонға (8-965-923-20-00) тәүге булып ебәреүсене редакциянан бүләк"
] |
[] | 2016-09-18 11:35:16+00:00 | null | null | Баймаҡ районының Билал ауылындағы 1043-сө һайлау участкаһында әле халыҡтың 37%-ты үҙҙәренең гражданлыҡ бурысын үтәгән. УИК асылыу менән иң беренсе һайлаусы - Һәмән ауылында йәшәүсе мәғариф ветераны | http%3A%2F%2Fwww.ye02.ru%2Fonline%2F11793-bilaldar-kilsgen-aylaua-bitaraf-tgel.html.json | http://www.ye02.ru/templates/yashlek/images/favicon.ico | ru | null | Билалдар киләсәген һайлауға битараф түгел | null | null | www.ye02.ru | null | http://www.ye02.ru/online/11793-bilaldar-kilsgen-aylaua-bitaraf-tgel.html | ba | 2016-9-01 | www.ye02.ru/2ebd1e8736eab85b82ca3f4c6400e4f5918255ae8622bc227908b1d078abe0d5.json | [
"Билалдар киләсәген һайлауға битараф түгел",
"Баймаҡ районының Билал ауылындағы 1043-сө һайлау участкаһында әле халыҡтың 37%-ты үҙҙәренең гражданлыҡ бурысын үтәгән. УИК асылыу менән иң беренсе һайлаусы - Һәмән ауылында йәшәүсе мәғариф ветераны"
] |
[] | 2016-09-29 12:13:27+00:00 | null | 2016-09-29 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fx%25D3%2599ter%2Fmostaj-ruxy-j%25D3%2599sh%25D3%2599j-k%25D2%25AF%25D2%25A3eld%25D3%2599r%25D2%2599%25D3%2599.html.json | http://yanshishma.ru/x%D3%99ter/mostaj-ruxy-j%D3%99sh%D3%99j-k%D2%AF%D2%A3eld%D3%99r%D2%99%D3%99.html | ru | null | Мостай рухы йәшәй күңелдәрҙә | null | null | yanshishma.ru | Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримде иҫкә алыу өсөн уның һәйкәле янына сәскәләр тотоп беҙҙең гимназия уҡытыусылары ла, уҡыусылары ла килде. Ун бер йыл элек, 20 сентябрҙә, әҙәбиәтебеҙ аҡһаҡалы яҡты донъянан баҡыйлыҡҡа күскәйне. Әле Хәтер көнө уҙҙы.
Унда республикабыҙҙың билдәле шәхестәре, уҡыусылар, уҡытыусылар, баш ҡалала йәшәүселәр, шағирҙың дуҫтары һәм туғандары килгәйне. Митингыны Өфө ҡалаһы мэры Ирек Ишмөхәмәт улы Ялалов асты. Ул шағирҙың республика өсөн бик күп эш башҡарыуын билдәләне. Хәтер көнө ваҡытында Ирек Ишмөхәмәт улы һәйкәлгә «Башҡортостан халҡынан Мостай Кәримгә» исемле яҙыуҙың өҫтәп ҡуйылыуы, парктың тирә-яғы бөхтәләндерелеүе тураһында ла һөйләне. Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев ҡәләмдәше тураһында яҡты хәтирәләре менән уртаҡлашты, БАССР-ҙың 100 йыллығының Мостай Кәримдең юбилейы ваҡытына тура килеүе осраҡлы түгеллеген әйтте. «Ошо оло ваҡиға йылында тыуған Мостафа Сафа улы республикабыҙ үҫешенә тос өлөш индерҙе, уның исемен донъя киңлегенә яңғыратты, халыҡтар араһындағы дуҫлыҡты нығытты», – тине Рауил Бикбаев. Шағирә Тамара Искәндәриә Мостай Кәримгә булған хөрмәтен шиғри юлдар аша еткерҙе.
Уның күп шиғырҙарына йырҙар ижад ителгән. Был көндө «Сигеү сигә ҡыҙҙар» тигәнен билдәле йырсыбыҙ Венера Юлгилдина башҡарыуында тыңланыҡ. Артабан майҙанға төрлө белем усаҡтарында белем алған уҡыусылар сығып баҫты. Улар шағирҙың билдәле шиғырҙарын башҡорт, урыҫ, татар, инглиз, украин, сыуаш, поляк, әрмән һәм башҡа телдәрҙә яңғыратты. Хәтер көнөндә радио, телевидение хеҙмәткәрҙәре ҡатнашты, саранан халыҡ оҙаҡ таралышмай торҙо. Һәр кем шағир менән аралашып йәшәгән осорҙарын иҫкә алды, йылы хәтирәләре менән уртаҡлашты.
Иртәгеһенә үҙебеҙҙең Мостай Кәрим исемендәге 158-се башҡорт гимназияһында ла Хәтер көнө уҙғарылды. Тамаша залына шағирҙың ижадын үҙ итеүселәр йыйылды. Гимназистар Мостай Кәримдең шиғырҙарын башҡорт, урыҫ, инглиз телдәрендә һөйләне. Һуңынан уның тормошона арналған фильм ҡаранылар. Һәр уҡыусы Мостай Кәрим исемендәге гимназияла уҡыуы менән бәхетле икәненә тағы ла бер инанып таралышҡандыр был саранан. Мостай рухы менән янып йәшәй һәм уҡый бит улар.
Айгөл ИГЕЛЕКОВА, башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы.
Өфө ҡалаһы. | http://yanshishma.ru/x%D3%99ter/mostaj-ruxy-j%D3%99sh%D3%99j-k%D2%AF%D2%A3eld%D3%99r%D2%99%D3%99.html | ba | 2016-09-29 | yanshishma.ru/640cf15ed94c8e88f068d6e62776336a3d7ec4862f26499b41ae52078d0c06e6.json | [
"Башҡортостандың халыҡ шағиры Мостай Кәримде иҫкә алыу өсөн уның һәйкәле янына сәскәләр тотоп беҙҙең гимназия уҡытыусылары ла, уҡыусылары ла килде. Ун бер йыл элек, 20 сентябрҙә, әҙәбиәтебеҙ аҡһаҡалы яҡты донъянан баҡыйлыҡҡа күскәйне. Әле Хәтер көнө уҙҙы.\nУнда республикабыҙҙың билдәле шәхестәре, уҡыусылар, уҡытыус... |
[] | 2016-09-16 13:48:42+00:00 | null | 2016-09-16 00:00:00 | Беҙ Ҡазанда саҡта. 7 июль. Ох-х, эҫе-е… Ни өсөн Асҡарҙа йылға йәки күл юҡ икән? Көн һайын атай эштән ҡайтҡанын көтөп, машина менән Ҡолоҡас яғындағы Оло | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fkonkurstar%2Fmine%25D2%25A3-%25D3%25A9s-ajym%2Fk%25D3%25A9nd%25D3%2599legemd%25D3%2599-j%25D3%2599jem.html.json | http://yanshishma.ru/konkurstar/mine%D2%A3-%D3%A9s-ajym/k%D3%A9nd%D3%99legemd%D3%99-j%D3%99jem.html | ru | null | Көндәлегемдә - йәйем | null | null | yanshishma.ru | 7 июль.
Ох-х, эҫе-е… Ни өсөн Асҡарҙа йылға йәки күл юҡ икән? Көн һайын атай эштән ҡайтҡанын көтөп, машина менән Ҡолоҡас яғындағы Оло Ҡыҙыл йылғаһына барабыҙ. Унда беҙҙең яратҡан урыныбыҙ бар: ҡуйы урман эргәһенән сыҡҡан йылғаның ағымы шул тиклем көслө, хатта ҡайһы саҡта ҡолатып ебәрә. Атай уға эре-эре таштар һалып, «джакузи» эшләне, шуға ла ваҡыт унда гел күңелле үтә.
Бөгөн дә тиҙ генә йыйынып, туптай ҙур ҡарбуз алып, киттек үҙебеҙҙең тылсымлы ергә. Туйғансы йөҙгәс, ағастар төбөндә самауыр менән сәй эсергә ултырҙыҡ. Олимпиада, спорт тураһында һөйләшеп алғас, атай: «Әллә Ҡара диңгеҙ буйына барып ҡайтабыҙмы?» – тип әйтеп һалмаһынмы! «О-о-о, диңгеҙ, йылы яҡтар, дельфиндар... Әлбиттә, ризабыҙ! Бөгөн үк пландар ҡора башлайыҡ!» – тип күңелле кәйеф менән Асҡарға ҡайттыҡ.
20 июль.
Иртәгә оҙон юлға сығабыҙ. Беҙҙең менән күршеләребеҙ – Мортазиндар ғаиләһе лә барырға теләне. Ә сәйәхәткә күмәк сыҡһаң, күңеллерәк була ул. Бөтәһен хәл итеп, ризалашып ҡына бөткәйнек, Фая апай: «Ә мин Ҡазанды күрергә теләйем», – тип әйтеп һалды. Бөтәбеҙ ҙә водителдәргә – атай менән Рәүил ағайға ҡарайбыҙ. «Теләһәгеҙ, әйҙәгеҙ! Ниңә бармаҫҡа?» – тип атай дәртләндереп ебәрҙе. Шулай итеп, тәүҙә Ҡазанға барабыҙ, унда бер-ике көн ҡаланы ҡарайбыҙ ҙа Волгоградҡа, Мамай Ҡурғанына юл тотабыҙ, шунан Туапсе ҡалаһында туҡтайбыҙ.
21 июль.
Өфөнө үтеп барабыҙ. Баш ҡалам, сәләм! Тәк, әле сәғәт 5-се 15 минут. Ҡазанға алыҫмы ул? Картаны асып ҡараным да: «Оһо, әле ярты юл да үтелмәгән!» – тип йоҡларға яттым.
Бер мәл уянып киттем. Әллә туҡтаныҡмы? Юҡ. Тәҙрәгә ҡарайым, ә унда алыҫҡа тип-тигеҙ, ялтырап ятҡан оҙон юл китә. Минең аптырауымды күреп, атай: «Беҙ Татарстанға индек», – тине. Юлдары һәйбәт икән, хатта бәләкәс ауылдарҙа ла. Киң итеп эшләнгәнгә, тығындар ҙа юҡ. Һелкенмәй генә барғас, «Анна Каренина»ны алып уҡый башланым.
– Ана, Ҡазан! – әсәйемдең һүҙҙәре мине XVII быуаттан әлеге ваҡытҡа килтерҙе. Алдыбыҙҙа ҙур, матур ҡала. Һаумы, Ҡазан! Һиңә Өфөнән ҡайнар сәләм!
22 июль.
Бөтәбеҙ ҙә иртәнге һигеҙҙә килеп торҙоҡ. Бер нисә көнгә алып торған өйҙөң беседкаһында сәй эсергә булдыҡ. Тиҙ генә ашайыҡ та ҡаланы ҡарарға сығайыҡ, тип һөйләштек. Аш бүлмәһенә инеп сәғәткә ҡараһам, 6-ны ғына күрһәтә! Бында Мәскәү ваҡыты менән йәшәгәндәрен онотҡанбыҙ бит! Йүгереп сығып, башҡаларға ла әйттем. «Баштан сыҡҡан. Бөтә Ҡазан йоҡлай, беҙ шаулашабыҙ», – тип әсәй көлөп, сәй яһаны.
Ҡаланың таҙалығы хайран итте. Йөҙ метр һайын сүп һала торған һауыттар ҡуйылған. Тығындар юҡ. Шуға тиҙ генә килеп еттек. Ой, Аҡ Кремль! Киттек, киттек шәберәк! Тик улай килеп сыҡманы, парковканы таба алмай йөрөнөк. Ҡайҙа һуң ул? Үтеп барған кешеләр ярҙам итте, ер аҫтына күрһәттеләр. Ҡайһылай йәтеш эшләгән татар дуҫтар! Водителдәргә лә, йәйәүлеләргә лә уңайлы. Эх-х, беҙҙә лә Салауат майҙанында ошолай парковка эшләһәләр, ҡайһылай шәп булыр ине. Авариялар ҙа кәмер, нервыларҙы ла бөтөрмәҫ инек.
Аҡ Кремль, Ҡол-Шәриф мәсете, Сөйөмбикә манараһы, төрлө сиркәүҙәр, Игенселәр һарайы – барыһы ла һоҡландырҙы. Ҡазан халҡы тарихын һаҡлай белгән, маладистар! Оҙаҡламай Волга буйына төштөк, ә унда-а... Ял итеүселәргә бөтә шарттар булдырылған: төрлө аттракциондар, прокатҡа велосипед, ролик, самокаттар тәҡдим итәләр, ҡапҡылап сығыу урындары бик күп. Рәхәтләнеп фотоға төшөп, күтәренке кәйеф менән ундағы Арбатҡа киттек.
24 июль.
Бына, исмаһам, һәйкәл! Көндәлегем, һин үҙеңде берәй ҡасан ҡырмыҫҡа кеүек кескәй генә итеп тойғаның булдымы? Волгоградтағы ҙур итеп яһалған «Ил-Әсәм саҡыра» һәйкәле эргәһендә үҙемде бәп-бәләкәс кенә итеп тойҙом. ...Мамай Ҡурғанына инер алдынан сәскәләр һатып алдыҡ. Бөтә яҡтан һуғыш йылдары йырҙары яңғырай, эргәбеҙҙән кадеттар марш менән үтеп китте. Күргән һәйкәлдәр һәм иҫтәлекле урындар мине һоҡландырҙы.
25 июль.
Бер нисә сәғәттән Туапсеға барып етәбеҙ, диңгеҙҙе күрәбеҙ, әммә минең кәйефем юҡ. Ни өсөн? Юл бәләһе, кисә көнө буйы шым ғына тәҙрәмде асып килдем, йомшаҡ елгә ҡыуандым. Ә бөгөн торһам, ҡолағым шешкән! Төнгөлөккә әсәйем йылы компресс ҡуйҙы. Уянып киткәс, иң беренсе ҡолағымды тотоп ҡараным: ауыртмай ҙа ул.
Был көн дә иҫтәлекле булды. Шаумян артылышын үттек. Кавказ тауҙарының остарында йөрөүе ҡыҙыҡ та, ҡурҡыныс та, сөнки юл өҫкә генә китеп тик бара. Оҙаҡламай Туапсе ҡалаһына индек, ул беҙҙе бик матур ҡаршыланы: урамдар тулы виноград, абрикос ағастары, һоҡланғыс сәскәләр. Ярты сәғәттән яҡшы кәйеф менән диңгеҙ менән күрешергә киттек. Ана, ул яҡында ғына...
27 июль.
Көҙгөлә үҙемде күреп, таныманым: помидор кеүек ҡып-ҡыҙыл ҡыҙ минме ул? Ҡайһылай ныҡ янғанмын! Әллә нисә көндө Ҡара диңгеҙ буйында үткәрәбеҙ, һыуҙа йөҙәбеҙ ҙә ҡояш аҫтында ятабыҙ.
Туапсе – бик матур ҡала. Теплоходҡа ултырып Киселёв ҡаяһына барҙыҡ. «Гәүһәр ҡул» киноһындағы балыҡ тотҡан урынды шунда төшөргәндәр. Был ергә мин ғашиҡ булдым. Диңгеҙҙең һыуы тап-таҙа, таштар эре...
28 июль.
Алдыбыҙға шаулап электричка килеп туҡтаны. Бөгөн Олимпик ауылына барабыҙ. Сочиға килгәс, иң беренсе 2014 йылда олимпиада үткән ергә килдек. Ысынлап та, Ҡышҡы олимпиадаға Рәсәй бик шәп әҙерләнгән булған икән. Олимпик парктың бөтә ерен ҡарап бөткәс, киттек пляжға. Эҫе көндә диңгеҙ һыуы ғына ҡотҡара ала! Ярты көнөбөҙ ошонда үтте, иҫтәлеккә сувенирҙар алдыҡ.
1 август.
Иртәгә ҡайтыр юлға сығабыҙ. Эх-х, Ҡара диңгеҙ... Шул хәтлем һине яратам! Хәҙер ҡайтырға ваҡыт, тыуған еремде һағындым. Башҡортостан, Әбйәлил, беләһеңме, ниндәй матур ерҙәр?! Һинән уларға сәләм ебәрергә һүҙ бирәм. Ә әлегә, һау бул, һау бул, Ҡара диңгеҙ!
4 август.
Сәйәхәттең аҙағы етеп тә килә. Артта Краснодар, Волгоград, Ульяновск, Ырымбур өлкәләре... Ана, Башҡортостан!
Был сәйәхәт минең каникулымды онотолмаҫлыҡ итте, ғаилә менән бергә бик шәп ял иттек. Атайым менән әсәйем – донъялағы иң яҡшы кешеләр, шул хәтлем уларға рәхмәтлемен.
Тыуған йортомдо күргәйнем, ҡыуанысымдан бейегем килеп китте. Беҙ ҡайттыҡ! Был сәйәхәтебеҙҙе бер ҡасан да онотмаясаҡмын, ысын. Сөнки ул – минең йәйем, йөрәгемдә һәм көндәлегемдә мәңге һаҡланасаҡ.
Илүзә МӘХИЙӘНОВА, йәш хәбәрсе.
Әбйәлил районы, Таһир Күсимов исемендәге Асҡар гимназияһы. | http://yanshishma.ru/konkurstar/mine%D2%A3-%D3%A9s-ajym/k%D3%A9nd%D3%99legemd%D3%99-j%D3%99jem.html | ba | 2016-09-16 | yanshishma.ru/2b88b5e0917408b250a64aad35acdb64ba30692d61506764b64d42c4691775da.json | [
"7 июль.\nОх-х, эҫе-е… Ни өсөн Асҡарҙа йылға йәки күл юҡ икән? Көн һайын атай эштән ҡайтҡанын көтөп, машина менән Ҡолоҡас яғындағы Оло Ҡыҙыл йылғаһына барабыҙ. Унда беҙҙең яратҡан урыныбыҙ бар: ҡуйы урман эргәһенән сыҡҡан йылғаның ағымы шул тиклем көслө, хатта ҡайһы саҡта ҡолатып ебәрә. Атай уға эре-эре таштар һа... |
[] | 2016-09-16 13:50:20+00:00 | null | 2016-09-16 00:00:00 | Бигерәк тә өлгөр инде Нәркәс Баймырҙина! Нисек барыһына ла ваҡыт табалыр. Бының өсөн тырыш та, ныҡышмал да, йылғыр ҙа булыу кәрәктер. Юғиһә, уҡыуҙан ҡайтып, | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fprezident-stipendiaty%2Fk%25D2%25AFg%25D3%2599rsend%25D3%2599n-bit-ul.html.json | http://yanshishma.ru/prezident-stipendiaty/k%D2%AFg%D3%99rsend%D3%99n-bit-ul.html | ru | null | Күгәрсендән бит ул! | null | null | yanshishma.ru | null | http://yanshishma.ru/prezident-stipendiaty/k%D2%AFg%D3%99rsend%D3%99n-bit-ul.html | ba | 2016-09-16 | yanshishma.ru/532541b3ad89fc41d2a6abcf4d8e3eae1c6375cbb369335d349bbfc04237aa7b.json | [
"Күгәрсендән бит ул!",
"Бигерәк тә өлгөр инде Нәркәс Баймырҙина! Нисек барыһына ла ваҡыт табалыр. Бының өсөн тырыш та, ныҡышмал да, йылғыр ҙа булыу кәрәктер. Юғиһә, уҡыуҙан ҡайтып,"
] |
[] | 2016-09-16 13:49:14+00:00 | null | 2016-09-16 00:00:00 | Яҙ көнө булды был хәл. Ауыл кешеләрен аптыратып, ҡурҡытып, Йәнәрғош яланында көпә-көндөҙ, буралар араларынан тегеләй-былай үтеп, бер айыу йөрөнө. Мин алыҫтан | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fbul%25D2%2593an-x%25D3%2599l%2Fajyu-aptyratty.html.json | http://yanshishma.ru/bul%D2%93an-x%D3%99l/ajyu-aptyratty.html | ru | null | Беҙ – “Бәйләнештә” | null | null | yanshishma.ru | Яҙ көнө булды был хәл. Ауыл кешеләрен аптыратып, ҡурҡытып, Йәнәрғош яланында көпә-көндөҙ, буралар араларынан тегеләй-былай үтеп, бер айыу йөрөнө. Мин алыҫтан ғына ҡарап торам. Бәй, был ни хәл? Бер заман аттар өйөрө йәнтәслимгә ҡаса башламаһынмы?! Айыу баҫтыра үҙҙәрен. Ҡот-йән китте. Аттар ҡурҡышынан ташып, өйрөлөп-өйрөлөп аҡҡан Үҙән йылғаһы аша икенсе ярға йөҙөп сыҡҡандарын һиҙмәй ҙә ҡалды. Ә айыу урманға инеп китте. Ҡыйыулығын әйт әле һин уның. Кешеләрҙән дә, бысҡы тауышынан да ҡурҡмай килеп сығыуы бөтәһен дә аптыратты.
– Айыуҙар ҡыш буйына өңдәрендә ятып, яңы ғына сыҡҡас, ябыҡтар. Асығып хәле бөткәнгә аттарҙы баҫтырып тота алманы,– ти Ирғәле олатай. Ул белә, сөнки һунарсы булған.
Фәриҙә АЙЫТБАЕВА.
Бөрйән районы, Ҡолғана ауылы. | http://yanshishma.ru/bul%D2%93an-x%D3%99l/ajyu-aptyratty.html | ba | 2016-09-16 | yanshishma.ru/f4dbb3663db723d11a9217ab1678bf2db4b6d7b521b4a8eca97bb07bfca90f75.json | [
"Яҙ көнө булды был хәл. Ауыл кешеләрен аптыратып, ҡурҡытып, Йәнәрғош яланында көпә-көндөҙ, буралар араларынан тегеләй-былай үтеп, бер айыу йөрөнө. Мин алыҫтан ғына ҡарап торам. Бәй, был ни хәл? Бер заман аттар өйөрө йәнтәслимгә ҡаса башламаһынмы?! Айыу баҫтыра үҙҙәрен. Ҡот-йән китте. Аттар ҡурҡышынан ташып, өйрөлөп... |
[] | 2016-09-26 21:58:35+00:00 | null | 2016-09-23 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fgeroj-pioner%25D2%2599ar%2F%25D3%25A9s-ta%25D2%2593an-2.html.json | http://yanshishma.ru/geroj-pioner%D2%99ar/%D3%A9s-ta%D2%93an-2.html | ru | null | Беҙ – “Бәйләнештә” | null | null | yanshishma.ru | Альберт Купша, Маркс Кротов, Коля Рыжов
Был өс дуҫтың исеме ҡасандыр бөтә илгә билдәле була. Улар Ленинград өлкәһенең Смердыня ауылында йәшәп, бер синыфта белем ала. Ҡыйыу яҡташтары хаҡында урындағы халыҡ әле лә онотмай.
– Маркс – үҙебеҙҙең Смердыня ауылында тыуып үҫкән егет, Альберт ғаиләһе менән Латвиянан күсеп килгән, ә бына Коля тураһында, ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бер нәмә лә билдәле түгел, – тип һөйләй мәктәп музейы етәксеһе, китапхана мөдире Марина Ефремова.
Бер мәктәптә уҡыйҙар. Һуғыш башланғанда уларға 12 – 13 йәш кенә була. Тәүҙә бөтә малайҙар кеүек урман буйлап тегеһен-быныһын ҡарап йөрөйҙәр. Аҙаҡ Маркс партизандарға китә. Уға дуҫтары ла эйәрә.
Маркстың әсәһе Евдокия Павлованың хәтирәләренән: «Бер ваҡыт беҙҙең ауыл өҫтөндә генә һауа һөжүме башланды. Бөтәһе лә өйҙәренә ҡасып, йәшенеп бөттө. Ә теге өсәү юҡҡа сыҡты ла ҡуйҙы. Баҡтиһәң, ауыл осона барып, һауалағы бәрелеште күҙәткәндәр. Самолёттарҙың береһе янып төшә. Ул беҙҙеке була. Малайҙар тиҙерәк осоусыны ҡотҡарырға ашыға. Ләкин ул үлгән була. Документтарын алып ҡайталар. Һуңынан партизандарға тапшыралар. Улар туғандарына ебәрә. Төндә шым ғына барып, осоусыны ерләйҙәр».
1941 йылдың декабрендә партизандарҙың ҡушыуы буйынса егеттәр төндә саңғы кейеп күрше Бородулино ауылына бара. Унда – аэродром. Егеттәр Ленинградҡа осҡан немец самолёттарының урынын кәрәсин фонарҙар менән билдәләргә тейеш була. Улар күрһәтеүе буйынса партизандар шул уҡ төндә килеп, фашистарҙың хәрби часына һөжүм итә. Үҙҙәрен ҡырып һалып, аттарын, ҡоралдарын, аҙыҡ-түлектәрен алалар.
Ошонан һуң фашистар подпольщиктарҙы асыҡлау өсөн бөтә ауылды тентеп сыға. Бер ваҡыт төндә Кротовтарға, ҡыҙылармеецмын, тип бер кеше килә. Ашарына, кейеренә, шулай уҡ саңғы менән фонарь ҙа һорай. Маркс бер нәмә лә бирә алмауҙары тураһында әйтә. Теге кеше тағы ла бер нисә йортҡа инә. Береһендә ярҙамға киләләр. Ул һорағандарҙың барыһын да биреп, партизандарға юлды өйрәтеп тә ебәрәләр. Ә был кеше шымсы булып сыға.
Марксты, Альбертты, Коляны һәм тағы ла бер подпольщикты ҡулға алалар. Тәүге икәүҙе аталар, Коляны аҫалар. Язалау Смердынянан алыҫ булмаған Аҡ күл яры буйында башҡарыла.
Мәктәп музейында әле Альберт менән Маркстың фотолары һаҡлана. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, Коляныҡын бер ҡайҙан да таба алмағандар.
Һуғыштан һуң дуҫтарҙың үлгән урынына иҫтәлекле монумент ҡуйыла. Совет заманында уҡыусыларҙы пионерға алыу тантанаһы йыл һайын ошо урында үткәрелгән була. Күптән түгел был традиция ҡабаттан яңыртыла.
Был өс тағандың батырлығы тураһында балалар белергә тейеш, ти уҡытыусылар. Ысынлап та, герой-пионерҙар була улар.
Өс дуҫ I дәрәжә Ватан һуғышы ордены, I дәрәжә «Ватан һуғышы партизанына» миҙалы менән бүләкләнә.
Үкенескә ҡаршы, Коля Рыжовтың фотоһы архивтарҙа һаҡланмаған.
Хәлиҙә ЧЕМБАРИСОВА әҙерләне. | http://yanshishma.ru/geroj-pioner%D2%99ar/%D3%A9s-ta%D2%93an-2.html | ba | 2016-09-23 | yanshishma.ru/fafe484e295b450a6a054483078208cc755b5af3d16e6be6ebeeef221f135195.json | [
"Альберт Купша, Маркс Кротов, Коля Рыжов\nБыл өс дуҫтың исеме ҡасандыр бөтә илгә билдәле була. Улар Ленинград өлкәһенең Смердыня ауылында йәшәп, бер синыфта белем ала. Ҡыйыу яҡташтары хаҡында урындағы халыҡ әле лә онотмай.\n– Маркс – үҙебеҙҙең Смердыня ауылында тыуып үҫкән егет, Альберт ғаиләһе менән Латвиянан күсе... |
[] | 2016-09-16 13:52:40+00:00 | null | 2016-09-16 00:00:00 | Нәркәс атаһы менән. Өфөләге урта махсус музыка колледжының ХI синыф уҡыусыһы Нәркәс Юлдашева башҡорт бейеүе менән ТНТ каналының «Бейеүҙәр» шоу программаһына | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fb%25D3%2599jgel%25D3%2599r%2Fafarin-n%25D3%2599rk%25D3%2599s.html.json | http://yanshishma.ru/b%D3%99jgel%D3%99r/afarin-n%D3%99rk%D3%99s.html | ru | null | Беҙ – “Бәйләнештә” | null | null | yanshishma.ru | null | http://yanshishma.ru/b%D3%99jgel%D3%99r/afarin-n%D3%99rk%D3%99s.html | ba | 2016-09-16 | yanshishma.ru/c5f75d89eb35f7a25eb7354ea6db3ef97c0c3b190029289855bbc67a086a1613.json | [
"Беҙ – “Бәйләнештә”",
"Нәркәс атаһы менән. Өфөләге урта махсус музыка колледжының ХI синыф уҡыусыһы Нәркәс Юлдашева башҡорт бейеүе менән ТНТ каналының «Бейеүҙәр» шоу программаһына"
] |
[] | 2016-09-16 13:51:52+00:00 | null | 2016-09-16 00:00:00 | Үҙеңде һәйбәт тойоу өсөн дөрөҫ тә, файҙалы ла туҡланырға кәрәк. Уҡыуға күп көс сарыф ителә, ә уны тулыландырмайынса булмай. Һәр көн бала организмы билдәле | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2F%25D2%25BBauly%25D2%2593y%25D2%25A3-bajly%25D2%2593y%25D2%25A3%2Fd%25D3%25A9r%25D3%25A9%25D2%25AB-tu%25D2%25A1lan-bashy%25D2%25A3-eshl%25D3%2599r.html.json | http://yanshishma.ru/%D2%BBauly%D2%93y%D2%A3-bajly%D2%93y%D2%A3/d%D3%A9r%D3%A9%D2%AB-tu%D2%A1lan-bashy%D2%A3-eshl%D3%99r.html | ru | null | Дөрөҫ туҡлан, башың эшләр | null | null | yanshishma.ru | null | http://yanshishma.ru/%D2%BBauly%D2%93y%D2%A3-bajly%D2%93y%D2%A3/d%D3%A9r%D3%A9%D2%AB-tu%D2%A1lan-bashy%D2%A3-eshl%D3%99r.html | ba | 2016-09-16 | yanshishma.ru/48f58a747a07353976af2f0a0c896eef04f84eef70f17a30f40442e99c4931a2.json | [
"Дөрөҫ туҡлан, башың эшләр",
"Үҙеңде һәйбәт тойоу өсөн дөрөҫ тә, файҙалы ла туҡланырға кәрәк. Уҡыуға күп көс сарыф ителә, ә уны тулыландырмайынса булмай. Һәр көн бала организмы билдәле"
] |
[] | 2016-09-16 13:50:51+00:00 | null | 2016-09-16 00:00:00 | Эльдар әсәһе менән. Бәләбәй егете Эльдар Суфиянов менән «Ауыл хужалығы иҫәбен алыу балалар күҙлегенән» тигән иншалар конкурсында еңеүселәрҙе тәбрикләү | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fb%25D3%25A9t%25D3%2599-r%25D3%2599s%25D3%2599j-auyl-xuzhaly%25D2%2593y-i%25D2%25AB%25D3%2599ben-alyu%2Fir-danyn-at-arttyryr.html.json | http://yanshishma.ru/b%D3%A9t%D3%99-r%D3%99s%D3%99j-auyl-xuzhaly%D2%93y-i%D2%AB%D3%99ben-alyu/ir-danyn-at-arttyryr.html | ru | null | Ир данын ат арттырыр | null | null | yanshishma.ru | null | http://yanshishma.ru/b%D3%A9t%D3%99-r%D3%99s%D3%99j-auyl-xuzhaly%D2%93y-i%D2%AB%D3%99ben-alyu/ir-danyn-at-arttyryr.html | ba | 2016-09-16 | yanshishma.ru/05d6eb8c77cc9643ae399905022ce9f0d22a48a463251bcc1d7ab1b5185fe9dd.json | [
"Ир данын ат арттырыр",
"Эльдар әсәһе менән. Бәләбәй егете Эльдар Суфиянов менән «Ауыл хужалығы иҫәбен алыу балалар күҙлегенән» тигән иншалар конкурсында еңеүселәрҙе тәбрикләү"
] |
[] | 2016-09-30 06:23:16+00:00 | null | 2016-09-30 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fgeroj-pioner%25D2%2599ar%2Fmusya-pinkenzon.html.json | http://yanshishma.ru/wp-content/uploads/2016/09/291615_original.jpg | ru | null | Муся Пинкензон | Йәншишмә | null | null | yanshishma.ru | Фашист илбаҫарҙарына ҡаршы көрәштә ул бер немец һалдатын да үлтермәй, листовкалар ҙа таратмай, поездар ҙа шартлатмай. Ун бер йәшлек ҡурҡыу белмәҫ йәһүд малайының ҡоралы скрипка була.
Йәш музыкант Абрамды бер кем дә исеме менән йөрөтмәй. Бөтәһе лә иркәләп «Муся» тип өндәшә. Әсәһе яратып: «Абрамуся», – тип әйткән була, аҙаҡ ҡыҫҡартып, Мусяһы ғына тороп ҡала.
Муся Пинкензон 1930 йылда Молдавиялағы (ул ваҡытта Румыниялағы) Бельцы ҡалаһында донъяға килә. Уларҙың ғаиләһе әллә нисә быуынды берләштергән табиптар нәҫеленән. Мусяның атаһы, Владимир Пинкензон, уны дауам итеүселәрҙең береһе була. Урындағы халыҡ алтын ҡуллы табипҡа оло хөрмәт менән ҡарай.
Ә Муся бәләкәй генә сағынан музыкаға тартыла. Биш йәшендә ул ҙур оҫталыҡ менән скрипкала уйнай. Йәш талант тураһында бөтә ҡала гәзиттәрендә яҙалар.
1940 йылда Бессарабия, уның менән бергә Бельцы ҡалаһы ла СССР составына инә. Муся пионерға алына. Музыка менән шөғөлләнеүен дауам итә. Атаһы ауырыуҙарҙы дауалай. 1941 йылда малай Молдавияның 1-се республика үҙешмәкәр һынлы сәнғәт олимпиадаһында ҡатнашырға тейеш була. Ләкин һуғыш башланып, бөтә пландары селпәрәмә килә.
Уларҙың ғаиләһе Кубангә, Усть-Лабинск станицаһына, эвакуациялана. Владимир Пинкензон хәрби госпиталдә эшләй башлай, Муся ундағы мәктәпкә уҡырға бара. Кистәрен атаһы янына госпиталгә килеп, яралылар өсөн скрипкала уйнай.
1942 йылда немецтар Кубанде лә баҫып инә. Госпиталдән табиптарҙы ла, яралыларҙы ла алып китеп өлгөрмәйҙәр. Аҙаҡҡыға хәтле ауырыуҙары янында ҡалған Владимир Пинкензонды гитлерсылар ҡулға ала һәм яралы немец һалдаттарын дауаларға ҡуша. Табип ризалашмай, уны төрмәгә ябып ҡуялар. Оҙаҡламай янына ҡатыны менән улын да килтереп ырғыталар. Нацистар бөтә булған йәһүдтәрҙе юҡҡа сығарып ҡына ҡалмайынса, башҡалар өсөн ҡурҡытыу акцияһы ла уҙғарырға була.
Язалау урынына халыҡты йыялар. Хөкөм ителеүселәр араһында күкрәгенә скрипкаһын ҡыҫҡан 11 йәшлек Мусяның да булыуын күреп, бөтәһе лә «аһ!» итә.
Балаһына теймәүҙәрен үтенгән өлкән Пинкензонды шунда уҡ атып үлтерәләр. Артынса иренә ярҙамға ташланған ҡатынын да.
Муся бер үҙе тороп ҡала. Ҡурҡыуҙан нимә эшләргә белмәйенсә ҡатып ҡалған халыҡ уға бер нисек тә ярҙам итә алмай.
Шул ваҡыт Муся:
– Офицер әфәнде, үлер алдынан миңә скрипкамда уйнарға рөхсәт итегеҙ әле, – тип мөрәжәғәт итә.
Немец ҡәнәғәт йылмайып, ризалыҡ бирә. Ул, моғайын, малай ярамһаҡланып, иҫән ҡалдырыуын үтенер, тип уйлағандыр.
Көслө музыка яңғырай. 11 йәшлек кенә бала гитлерсылар алдында ул ваҡытта Советтар Союзы гимны булған «Интернационал»ды уйнай. Халыҡ араһынан кемдер яй ғына итеп йыр башлай. Уны башҡалар эләктереп ала. Иҫенә килгән офицер:
– Сусҡа, туҡтат хәҙер үк! – тип ҡысҡыра.
Атыу тауышы яңғырай. Тәүге пуля скрипкасыны яралай. Ул уйнауын дауам итергә тырыша. Яңы залп Мусяның ғүмерен өҙә.
Шулай итеп, халыҡты ҡурҡытыу акцияһы фашистарҙың үҙҙәренең кәмһетелеүе менән тамамлана. Был көндө станица халҡында Еңеүгә яңынан өмөт уяна. Был ышанысты уларға бәләкәй генә скрипкасы малай ҡайтара.
Һуғыштан һуң Муся Пинкензонды атып үлтергән урынға һәйкәл ҡуйыла.
Хәлиҙә ЧЕМБАРИСОВА әҙерләне. | http://yanshishma.ru/geroj-pioner%D2%99ar/musya-pinkenzon.html | ba | 2016-09-30 | yanshishma.ru/e9c8106b3f1f7203b52640bf6f71fe1da4b2d25338925cbc62b434f7e87df6ce.json | [
"Фашист илбаҫарҙарына ҡаршы көрәштә ул бер немец һалдатын да үлтермәй, листовкалар ҙа таратмай, поездар ҙа шартлатмай. Ун бер йәшлек ҡурҡыу белмәҫ йәһүд малайының ҡоралы скрипка була.\nЙәш музыкант Абрамды бер кем дә исеме менән йөрөтмәй. Бөтәһе лә иркәләп «Муся» тип өндәшә. Әсәһе яратып: «Абрамуся», – тип әйткән б... |
[] | 2016-09-30 06:22:40+00:00 | null | 2016-09-30 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2F%25D0%25B1%25D0%25B5%25D2%2599-%25D1%2582%25D0%25B8%25D0%25BC%25D1%2583%25D1%2580%25D1%2581%25D1%258B%25D0%25BB%25D0%25B0%25D1%2580%2Ftimursylar-yar%25D2%2599am%25D2%2593a-ashy%25D2%2593a.html.json | http://yanshishma.ru/%D0%B1%D0%B5%D2%99-%D1%82%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80/timursylar-yar%D2%99am%D2%93a-ashy%D2%93a.html | ru | null | Тимурсылар ярҙамға ашыға | null | null | yanshishma.ru | Мәктәпкә килеп ингәс тә: «Һеҙҙә тимурсылар бармы ул?» – тип ҡыҙыҡһынабыҙ. Беҙҙе ҡыуандырҙылар. Улай ғына ла түгел, алтынсы синыф уҡыусылары менән бергәләп ветерандар Лена Барый ҡыҙы һәм Әхтәм Хәйбулла улы Исламғоловтарға барып килергә тәҡдим иттеләр.
– Әйҙәгеҙ һуң, – тип ихлас ризалаштыҡ.
Юл буйына балалар менән һөйләшә-һөйләшә барып, Исламғоловтар өйөнә килеп еткәнде һиҙмәй ҙә ҡалдыҡ. Йорт хужаһы Әхтәм Хәйбулла улы ҡапҡа алдында уҡ ҡаршы алды.
– Әллә ни эш тә юҡ инде, – тигән була үҙе. Тимурсылар аптырап ҡалманы. Таптылар эште. Малайҙар ҡулдарына һәнәк, тырма, һепертке тотоп, ҡапҡа алдын, өй тирәһен сүп-сарҙан, ҡойолған япраҡтарҙан «һә» тигәнсе таҙартып та ҡуйҙы.
Ҡыҙҙар Лена инәй янына инде. Синыф етәксеһе Зилә Биктимер ҡыҙы Искәндәрова менән уның хәлен белештеләр, ниндәй ярҙам кәрәген һораштылар.
– Балаларға, уҡытыусыларға рәхмәт инде, – тип шатланды инәй. – Онотмайҙар, ярҙам итеп торалар. Беҙгә ни, өлкәндәргә, уларҙың яныбыҙға килеп китеүҙәре лә ҙур һөйөнөс.
Лена Барый ҡыҙы менән Әхтәм Хәйбулла улы – икеһе лә ветеран уҡытыусылар. Хаҡлы ялға тиклем мәктәптә эшләгәндәр. Лена инәй – географиянан, ә Әхтәм бабай хеҙмәттән, физкультуранан дәрес биргән. Бөтә ғүмерҙәрен мәктәпкә арнағандар.
Үҙҙәренең ике ҡыҙы, бер улдары бар. Өфөлә, Ермолаевкала үҙ аллы донъя көтә улар. Балалары ла, ейән-ейәнсәрҙәре лә ауылға ҡайтып, хәлдәрен белеп, ярҙам итеп китәләр икән.
Алтынсылар был көндө ветерандарҙы ҡыуандырып, үҙҙәре лә ҡәнәғәт йөҙ менән өйҙәренә таралышты.
– Беҙҙең мәктәптә тимурсылыҡ эше онотолғаны юҡ, – ти мәктәп директоры урынбаҫары Гөлгөнә Йүнир ҡыҙы Абдуллина. – Бишенсенән алып һәр синыфҡа ветеран уҡытыусылар беркетелгән. Күбеһенә яҙғы-көҙгө баҡса эштәрендә ярҙам итәбеҙ. Беҙҙә юғары синыфтарҙа ирекмәндәр төркөмө лә бар. Улар яугир-интернационалист Нафиҡ Аллабирҙиндың ҡәберен ҡарап-тәрбиәләп тора, төрлө өмәләрҙә ҡатнаша. Мәҙәниәт йорто янына ағас үҫентеләре лә ултырттыҡ.
Бик хуп! Башҡа яҡтарҙа нисектер, был мәктәптә тимурсылар командаһы, ысынлап та, әүҙем эшләй. Ветерандарҙы мәктәпкә осрашыуҙарға ла саҡырып торалар, байрамдарҙа ҡотларға ла онотмайҙар.
М. ӘБЕШЕВ.
Көйөргәҙе районы, Яҡшембәт мәктәбе. | http://yanshishma.ru/%D0%B1%D0%B5%D2%99-%D1%82%D0%B8%D0%BC%D1%83%D1%80%D1%81%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%80/timursylar-yar%D2%99am%D2%93a-ashy%D2%93a.html | ba | 2016-09-30 | yanshishma.ru/f5332c24f7449dac285ca07df9967330432a6f702253456f820dfb30d833366e.json | [
"Мәктәпкә килеп ингәс тә: «Һеҙҙә тимурсылар бармы ул?» – тип ҡыҙыҡһынабыҙ. Беҙҙе ҡыуандырҙылар. Улай ғына ла түгел, алтынсы синыф уҡыусылары менән бергәләп ветерандар Лена Барый ҡыҙы һәм Әхтәм Хәйбулла улы Исламғоловтарға барып килергә тәҡдим иттеләр.\n– Әйҙәгеҙ һуң, – тип ихлас ризалаштыҡ.\nЮл буйына балалар менән... |
[] | 2016-09-26 21:58:22+00:00 | null | 2016-09-23 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2F%25D0%25BC%25D0%25B0%25D1%2585%25D1%2581%25D1%2583%25D1%2581-%25D0%25B1%25D0%25B8%25D1%2582%25D1%2582%25D3%2599%25D1%2580%2F%25D2%2593ail%25D3%2599-usa%25D2%2593y-%25D0%25BC%25D0%25B0%25D1%2585%25D1%2581%25D1%2583%25D1%2581-%25D0%25B1%25D0%25B8%25D1%2582%25D1%2582%25D3%2599%25D1%2580%2Fb%25D3%2599l%25D3%2599k%25D3%2599j-d%25D3%2599%25D2%25AFl%25D3%2599t.html.json | http://yanshishma.ru/%D0%BC%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%83%D1%81-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D1%82%D3%99%D1%80/%D2%93ail%D3%99-usa%D2%93y-%D0%BC%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%83%D1%81-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D1%82%D3%99%D1%80/b%D3%99l%D3%99k%D3%99j-d%D3%99%D2%AFl%D3%99t.html | ru | null | Беҙ – “Бәйләнештә” | null | null | yanshishma.ru | Ғаилә. Уны бәләкәй генә бер дәүләткә тиңләйҙәр. Ысынлап та, һәр ғаиләнең үҙ ҡанундары, йәшәү рәүеше, йолалары була. Сибай ҡалаһында йәшәгән Баһумановтар ғаиләһендә лә үҙҙәренә генә хас ҡағиҙәләре бар икән.
– Өйҙә балалар беҙгә туған телебеҙҙә өндәшмәһә, яуап бирмәйбеҙ, компьютер янына ултырырға рөхсәт итмәйбеҙ, – ти Айһылыу Әхәт ҡыҙы. Бик һәйбәт «яза»! Юғиһә, ҡала ерендә барыбер башҡортса аралашыу әҙерәк. Мәктәптә уҡыусылар үҙ-ара күберәк урыҫса ғына һөйләшәләр. Өйҙә лә ирек ҡуйһаң, телде белмәй үҫеүҙәрен көт тә тор. Афарин, Баһумановтар!
Был матур ғаилә дүрт бала тәрбиәләп үҫтерә: өс ҡыҙ һәм бер малай. Эльмира менән Илүзә ҡаланың 14-се мәктәбендә ун беренселә һәм алтынсыла уҡый. Эльвира 6-сы белем усағында – X, ә кинйәләре Арыҫлан Рамаҙан Өмөтбаев исемендәге 13-сө лицейҙа II синыфта белем ала. Бөтәһе лә тырыша, һәйбәт билдәләр менән атайҙары һәм әсәйҙәрен ҡыуандырып тора. Эльмира математика, урыҫ теленән ҡала олимпиадаларында ҡатнаша. Ҡыҙҙар «Урал батыр» эпосын да бик теләп өйрәнә. Илүзә мең юлдан ашыу ятлаған. Ул йәнә испан телен үҙ аллы үҙләштерә башлаған. Испанияла бер туғандары йәшәй икән. Илүзә лә был илде барып күрергә хыяллана.
Балалар бөтәһе лә ҡалалағы спорт мәктәбендә шөғөлләнә. Эльмира – кикбоксингты, Илүзә баскетбол секцияһын һайлаған. Эльвира волейбол уйнарға ярата, бейеү түңәрәгенә йөрөй. Арыҫланды иһә быйыл футболға биргәндәр. Ғаиләлә берәү бөтәһе өсөн, бөтәһе берәү өсөн ҡағиҙәһе лә яҡшы үтәлә. Берҙәмлек көслө. Сөнки берәй иҫкәрмә булһа, айырым бер бала түгел, бөтәһе лә яуаплы була һәм шелтә ала. Үҙаллылар. Һәр кем ниндәйҙер эш үтәй. Ҡыҙҙар – өйҙәге таҙалыҡ, ә ҡустылары ишек төбөндәге аяҡ кейемдәренең тәртиптә теҙелеп ҡуйылыуы өсөн яуап бирә. Эшкә өйрәнеү шулай бәләкәй генә вазифаларҙан башлана инде ул.
– Балаларға ышанабыҙ. Эштән һуң ҡайтырға тура килһә, ашарға ла бешереп ҡуялар. Бер ҡыҙыҡ ваҡиға хәтергә уйылып ҡалған. Эльмира менән Эльвира өсөнсөнө һәм икенсене тамамлаған ине. Беҙҙе аптыратып, былар былау бешереп ҡуйғандар. Итте нисек турағандарҙыр? – тип һөйләй әсәйҙәре. – Бәлеш, бүтән ризыҡтар ҙа әҙерләй беләләр. Ҡул эшенә лә өйрәнеп үҫһендәр, тип тырышабыҙ. Әле яңыраҡ бергәләп ултырғыс түшәктәре эшләп ҡараныҡ.
Баймаҡ районының Төрөкмән, Муллаҡай ауылдарында өләсәйҙәре лә йәшәй икән. Уларға ла барып йөрөйҙәр, бесән эшләшәләр, йәшелсә, емеш-еләк үҫтерешәләр. Төрөкмәндәге өләсәйҙәре менән хатта серҙәш тә ҡыҙҙар. Берәй сетерекле һорауҙары булһа, уның менән дә кәңәшләшәләр.
Тәрбиә башы – ғаиләнән. Киләсәктә бына тигән кешеләр булып китер әле Айһылыу һәм Илһам Баһумановтарҙың балалары.
Эльвира ӘСӘҘУЛЛИНА. | http://yanshishma.ru/%D0%BC%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%83%D1%81-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D1%82%D3%99%D1%80/%D2%93ail%D3%99-usa%D2%93y-%D0%BC%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%83%D1%81-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D1%82%D3%99%D1%80/b%D3%99l%D3%99k%D3%99j-d%D3%99%D2%AFl%D3%99t.html | ba | 2016-09-23 | yanshishma.ru/4f46179e6c0fc4f893f6c9f7f0b0e45b2d383444be7a57a654158c6b6ae1fd5e.json | [
"Ғаилә. Уны бәләкәй генә бер дәүләткә тиңләйҙәр. Ысынлап та, һәр ғаиләнең үҙ ҡанундары, йәшәү рәүеше, йолалары була. Сибай ҡалаһында йәшәгән Баһумановтар ғаиләһендә лә үҙҙәренә генә хас ҡағиҙәләре бар икән.\n– Өйҙә балалар беҙгә туған телебеҙҙә өндәшмәһә, яуап бирмәйбеҙ, компьютер янына ултырырға рөхсәт итмәйбеҙ... |
[] | 2016-09-29 12:13:20+00:00 | null | 2016-09-29 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2F%25D3%25A9lk%25D3%2599nd%25D3%2599r-izhady%2Fazhda%25D2%25BBa-e%25D2%2599en%25D3%2599n.html.json | http://yanshishma.ru/wp-content/uploads/2016/09/Аждаха2.jpg | ru | null | Аждаһа эҙенән | Йәншишмә | null | null | yanshishma.ru | Мажаралы повесть
Сер
Балыҡ һаҡлау ойошмаһы инспекторы Әхтәр Һибәтов ауыҙынан ысҡынған Сыбаркүл «феномены» тирәләй ни аралалыр тарала башлаған шом тулы ҡурҡыныс хәбәр, көнләп кенә түгел, сәғәтләп ҡуйыра барҙы ла бер мәлде үҙенең иң юғары нөктәһенә етте: имеш, күлгә үҙе имәнес, үҙе рәхимһеҙ аждаһа эйәләшеп алған. Яр ситенә яҡын килгән йәнлек менән абайламай һыу өҫтөнә төшкән ҡош-ҡортто «һә» тигәнсе йота ла ҡуя икән! Былай барһа, бер килеп, кешегә лә сират етмәҫ, тимә. Әлеге «феномен»дың иң ҡыҙығы ла, иң сәйере лә шунда: ауыл халҡы бер ниндәй ҙә төплө дәлилдәр менән раҫланмаған ҡоро һүҙҙәргә, ошоғаса бер кемдең дә күргәне булмаған аждаһаға ышана ла ҡуя. Шунлыҡтан күлдә һыу инеүселәр, елкәнле лә, елкәнһеҙ ҙә кәмәлә йөҙгәндәр, хатта бер нәмәнән ҡурҡмаҫ, күпте күргән балыҡсылар һаны ла көндән-көн кәмей бара.
Бер-береһенә ишелә-сырмала үҫкән тал, муйыл ағастары, башҡа эреле-ваҡлы ҡыуаҡлыҡтар һәм дә күп йыллыҡ ҡамыш тумарлығынан торған йөҙөп йөрөүсе утрауҙар тирәһендәге һыуҙа һәр төрлө балығы мыжғып торһа, көтөү-көтөү булып, ҡоштары мәж килә. Һуңғыларының байтағы ошо шырлыҡ-утрау эсендә оя ҡороп кинәнә – бында тыныс та, хәүефһеҙ ҙә. Дөрөҫ, әлегә миҙгеле килеп етмәгәнлектән, күпләп балыҡ тотоу ҙа, өйрәктәргә һунар итеү ҙә башланмаған. Балыҡты ҡармаҡҡа эләктерергә генә рөхсәт булһа, ҡош-ҡорт аулау ҡәтғи тыйылған. Ни өсөн тигәндә, балыҡтың йылдам ыуылдырыҡ сәскән, ҡоштарҙың күпләп бала сығарған осоро. Был мәлдә уларҙы бимазаларға һис ярамай. Ошоно аңлаған күп кеше мылтығын да, йылым-маҙарын да йыйып тора: әлегә ваҡыты ул түгел. Шулай ҙа күпселек намыҫлы балыҡсылар менән һунарсылар араһында нәфсеһенә хужа була белмәгәндәр ҙә осраштырып ҡуйғылай. Айырыуса браконьерҙар әрһеҙләнә. Балыҡ ҡурсалау инспекторының яңғыҙ һәм бар ергә лә өлгөрә алмағанлығын күреп торған оңҡоттар бигерәк тә үҙе тәмле, үҙе ифрат үтемле аҡбалыҡты ау менән тотоп тәләфләй. Уның менән һатыу итеү хатта бәғзе берәүҙәрҙең төп кәсебенә әйләнә. Алтынға бәрәбәр мөғжизә балыҡты әллә ҡайҙарҙа ятҡан – сит-ят ерҙәрҙән килгән йүнһеҙ әҙәмдәр тоҡ-тоҡ тейәп китә. Шул хәтлемен нимә итәләрҙер, аптырарһың? Улар күҙгә салынып бармаҫ ауын да һала, йөҙәр метр оҙонлоҡҡа еткән йылым менән дә һөҙә, балыҡтың күпләп йыйылған урынына нәрәтә ырғыта. Аҡса, еңел табыш хаҡына йәнен фиҙа ҡылыу ғына түгел, әсәһен һатырға әҙер шаҡшы браконьерҙарҙы йәмәғәтселек тә, инспектор менән милиция ла, хатта ки күлгә инеп боҫҡан ҡот осҡос аждаһа ла ҡурҡыта алмай...
Сыбаркүлдән алыҫ түгел ерҙә Ҡаҡтуғай мәктәбенең ял һәм хеҙмәт лагеры урынлашҡан. Бында йыл һайын утыҙ гектар майҙанда колхоз малы өсөн аҙыҡ сөгөлдөрө үҫтерәләр. Сират буйынса әле лагерҙа алтынсы-етенсе синыф уҡыусылары ята. Бөтәһе илле биш ҡыҙ һәм малай. Ауыл күренеп тороуға ҡарамаҫтан, кәрәкмәгәнгә ҡайтып-китеп йөрөүсе юҡ. Сөнки бында күпкә ҡыҙығыраҡ. Теләйһең икән – сайыр еҫе аңҡып торған бүрәнә өйҙә, теләһәң, палаткала йоҡла: бер кем бер һүҙ өндәшмәҫ. Өй янында спорт майҙансығы менән ҙур ашханаһы ла бар. Яҡында ғына сөгөлдөр баҫыуы йәйрәп ята. Уны уҡыусылар ҡарап, тәрбиәләп тора.
Килгән көндө лагерь етәксеһе Гәрәй Ғирфан улы уҡыусыларҙы теҙеп ҡуйҙы ла:
– Малайҙар һәм ҡыҙҙар! Мин һеҙҙең, үткән йылдағы һымаҡ, быйыл да һынатмаҫығыҙға ышанам. Хужалыҡ малдары туҡ һәм һимеҙ булһын өсөн хәлдән килгәнсә тырышыу кәрәк. Йөҙҙәребеҙгә берүк ҡыҙыллыҡ йүгертмәйек, – тине. Унан ары тағы күп кенә нәмәләр хаҡында һөйләп ташланы. Сығышы ахырында, һорауҙар юҡмы, тип тә ҡыҙыҡһынды. Ә улар, әлбиттә, күп ине.
– Ағай, ә күлгә аждаһа эйәләшеп алған икән, тигән хәбәргә нисек ҡарайһығыҙ? – башҡалар ҡыймай торған һорауҙы бошмаҫ Ләйлә бирә һалды.
– Бер нисек тә. Буш хәбәр ул, балалар. Кемдеңдер яман уйҙырма-хаслығы...
– Уйҙырма? – һүҙгә йомоҡ Әлсинә ҡушылды, – ә ул сағында ҡом өҫтөндәге эҙҙәре ҡайҙан? Тенәүге көн, беләһегеҙме, хатта күҙ алдында ҙур ҡаҙ ғәйеп булған, ти...
– Уныһын кем күргән? – Гәрәй ағай битараф күренергә тырышты.
Уҡыусылар шымып ҡалды. Сөнки ҙур ҡаҙҙың кемдеңдер күҙ алдында ғәйеп булғанлығы хаҡында барыһы ла ишетеүгә ҡарамаҫтан, үҙ күҙҙәре менән күреүсе юҡ ине.
– Күп лаҡылдаған кешене иң тәүҙә эләктереп ала икән ул аждаһа, – һәр саҡ аҡыллы күренергә тырышҡан Алмас ҡыҙҙарға төрттөрөп ауыҙ йырҙы.
– Юҡ-барға әүәҫ хәбәр тоҡсайҙарын һыу аҫтына һөйрәп төшә лә китә икән, – ярамһаҡ Баһау уны йөпләп ебәрҙе.
Уңайһыҙ хәлдә ҡалған ҡыҙҙарға ҡарап күмәкләп көлөштөләр.
– Йәгеҙ, балалар, булмаған һәм бер ваҡытта ла булмаясаҡ уйҙырма йән эйәһенә ҡағылышлы бәхәстәрҙе ошо урында бөтөрәйек, – Гәрәй Ғирфан улы шаулаша башлаған уҡыусыларын тынысландыра һалды, – йәнә бер ҡабатлайым: аждаһа – буш хәбәр ул. Уға ышанмағыҙ ҙа, хафаланмағыҙ ҙа.
Башҡаса һорауҙар булманы.
Линейканың аҙағында өс айырылмаҫ дуҫ – Алмас, Баһау һәм Ғәҙел – бер ситкә аулаҡ тартты. Улар электән таныш ҡамышлыҡҡа ыңғайланы ла шунда ятҡан яҫы таш өҫтөнә барып ҡунаҡланы. Әлеге урын – уларҙың яратҡан төйәге.
Һағындырған да һуң был яҡтар! Ана, көнгә янып ҡоңғортланған йөҙҙәрҙе иркәләй-иркәләй иҫкән еләҫ ел ихтыярына бирелеп, аҙашҡан күсмә утрауҙар йөҙөп бара. Утрауҙар менән бергә уларҙы төйәк иткән тереклек тә күсә. Улар шул рәүешле һәр ваҡыт хәрәкәттә: туҡтауһыҙ тегеләй ҙә, былай ҙа күсенешеп күл гиҙәләр. Ереккән ерең булмаһа, шулай кемдеңдер ыңғайына йөрөйһөң дә ятаһың инде ул. Үҙеңдең иркең дә булмағас, ышаныслы тамырың да юҡ...
Ярға яҡын һонтор ҡамышлыҡ эсендә йәшәйеш гөрләп тора: ниндәйҙер күренмәҫ ҡошсоҡтар сырҡылдай, әле генә яҡты донъяға сыҡҡан өйрәк бәпкәләре инәләренә тауыш бирә, уларҙы һағалап, һауала аҡсарлаҡтар сайҡылдаша.
Алдарындағы илаһи күренешкә бер ҡатлы үҫмер күҙҙәре менән баҡҡан дуҫтар, ошо ҡабатланмаҫ хозурлыҡты тыуҙырған ғәжәп һиллекте яңылыш ҡына боҙоп ҡуя күрмәйек, тигән һымаҡ байтаҡ ваҡыт һүҙһеҙ ултырҙы. Һәр ҡайһыһы үҙ хистәренә бирелгән малайҙар ваҡ тулҡындарҙың ҡырсынташҡа бәрелеп ҡыштырлауын тыңланы, көмөш батмус ише көләкәс ҡояштың шул уҡ тулҡындар өҫтөндә сағылып бейегән күҙ ҡамаштырғыс нур-ҡыйырсыҡтарын һоҡланып күҙәтте.
Был шым ҡалып ултырған өс малай араһында яҙылмаған сәйер ҡанун бар. Баһау менән Ғәҙел үҙҙәре лә һиҙмәҫтән, Алмасты башлыҡтары итеп һанай һәм бер ниндәй мәжбүр итеү булмаһа ла, уға буйһона һымаҡ. Әлеге буйһоноу ғәләмәте улар бәләкәс саҡтан уҡ килә һәм әле лә дауам итә. Бында ла әшнәләр, ана, Алмас ни әйтер икән, тигән кеүек, уға ҡарап-ҡарап ала. Сөнки башлыҡтың бөгөн һүҙе күп булырға тейеш. Күп һәм мөһим. Тик ул әллә тегеләренең түҙемлеген һынай, әллә әйтер һүҙен онотҡан – өндәшмәй. Ләкин ошо рәүешле ултырыуҙың бер ахыры булырға тейеш тә баһа, тынлыҡ мәңге дауам итә алмай. Шуға ла Алмас ҙур тәүәккәллек менән тәмләп кенә һүҙ башланы:
– Тимәк, былай, малайҙар: күҙәтеүҙе, алдан һөйләшкәнсә, бөгөндән үк башлайбыҙ. Баһау, кеҫә фонарыңды алдыңмы?
– Һуң алмай, килешелгән бит.
– Бик мәслихәт. Ә һин икеләнә инең, хәл иттеңме? Ҡушылаһыңмы беҙгә әллә?.. – башлыҡ талапсан-һынамсыл ҡарашын Ғәҙелдең зәп-зәнгәр күҙҙәренә төбәне. Уныһының ошоғаса һаман арына алмаған бер алама ғәҙәте бар: йомош ҡушһындармы, берәй нәмә һораһындармы – башта инәлтеп алырға ярата. Ана был юлы ла көтмәгән ерҙән:
– Юҡ, ризалашмам, шәт. Эт сапҡанға – бет саба, тигәндәй, татлы йоҡоларымды ҡалдыра-ҡалдыра, донъяла булмағанды юлламаҡҡа, юҡ артынан йөрөп ятылмаҫ инде, – тип һалды. Әллә ысынды әйтте, әллә шаяртырға теләне – үҙе лә абайламай ҡалды. Шулай ҙа уйламай ысҡындырғанына үкенеп ҡуйҙы, ләкин һуң ине: һүҙ турғай түгел, ауыҙыңдан бер осоп сыҡтымы...
Тиҫкәре мәйел Ғәҙелдең йәпһеҙ хәлдә ҡалғанлығын һиҙә һалып алған Алмас инәлеп тормаҫҡа ҡарар итте, буғай:
– Үҙ мәйелең, – ул асыу ҙа белдермәне, өгөтләп тә маташманы. Сөнки тегеһенең бер аҙҙан йүгереп кире килерен яҡшы белә. Шулай ҙа:
– Тик ҡара уны, тиҫкәре йән, был һөйләшеүҙе бер кем дә белергә тейеш түгел, – тип иҫкәртеп ҡуйыуҙы кәрәкле тапты.
– Уның урынына берәй ҡыҙға әйтһәк... – Баһау аҫтыртын семетеп тә алды: малаймын тигән малай өсөн ҡыҙҙарға тиңләүҙән дә мәсхәрәлерәк кәмһетеү буламы икән?..
– Үҙең нисек һуң, Баһау, бәғзе берәүҙәр ише шөрләмәйһеңме? – Алмас та кинәйә менән төрттөрҙө.
– Һы, нимәһенән шөрләп торорға? Ошоғаса уның бер кемде лә йотҡаны юҡмы – юҡ. Беҙгә лә ҡағылырға ҡыймаҫ.
– Тимәк, һин аждаһаның барлығын инҡар итмәйһең?
– Инҡар итеү түгел, уның булғанын теләр инем.
– Шәп малай, юҡ, шәп егет һин, Баһауетдин! – Алмас тоғро дуҫының иңбашынан ҡосаҡлап ҡыҫты, – перәме күренеп тора: исемең тиккә генә Баһау түгел...
– Ә нимәне аңлата һуң минең исем? – тип тегеһе аптырай төштө.
– Һинең исемме? Һинең исем шәп кеше төшөнсәһенә тап килә.
Баһауетдин эре генә тамаҡ ҡырып ҡуйҙы: күрҙеңме, йәнәһе, ағаңды. Ә Ғәҙелдең шул ерҙә кикреге шиңде. Быны шунда уҡ күргән Алмас уны йәлләп ҡуйҙы, шикелле, йыуата һалды:
– Һин дә былай арыу дуҫһың, Ғәҙел, – тип уға йылы һүҙен ҡатты, – тик...
– Тик, нимә? Әйтеп бөтөр.
– Тик... кәрәкмәгәнгә күберәк һөйләйһең дә юҡ-барҙан артыҡ шикләнеп бараһың. Тәүәккәллек етешмәй һиндә, тәүәккәлерәк булһаңмы...
– Һи-и, уныһы ғына төҙәтерлек, – үҙе тураһында ҡот осҡос баһа көткән Ғәҙел ҡәнәғәт ҡалды, – беҙҙең йәштә ундайы ғына була инде ул.
– Алтылағы – алтмышта, тиҙәр, шуны онотма.
– Йәнә лә, күп һөйләү аҙ уйлағандан килә, имеш, – Баһау кинәйәләүен дауам итте, – шул ысынмы икән, нисек уйлайһығыҙ?
– Нисауа, кәрәкле сағында уйлай ҙа беләбеҙ беҙ. Башты кәпәс кейер өсөн генә йөрөтмәйбеҙ, – кинәйәне һаман аңламаған Ғәҙел маһайып алды.
– Ә хәҙер инде китһәң дә була, тиҫкәре йән, – уның ҡупая башлағанын оҡшатмаған башлыҡ йомшаҡ, әммә талапсан итеп өндәште, – беҙҙең һөйләшәһе һүҙ бар, биғәйбә.
Шунда уҡ башы һәленеп төшкән «тиҫкәре йән» яҫы таш янынан теләр-теләмәҫ кенә ҡуҙғалды.
– Ярай, әлегә уйлана торһон, ә һин, Баһау, тыңла, – Ғәҙел күҙҙән юғалғас та, Алмас, яҡыныраҡ кил әле, тигән ҡул ишараһы яһаны. Икәүләшеп эйелә төшкәндән һуң башлыҡ шыпырт ҡына һүҙ башланы, – тимәк, былай: отбойҙан һуң төн ҡараңғылығында ошонда киләбеҙ. Һиҙеп ҡалмаһындар өсөн, һалҡыныраҡ булһа ла, палаткала ҡунырға тура килер. Ишетһен ҡолағың, беҙҙең башланғыс – оло сер. Был хаҡта бер кем дә белергә тейеш түгел. Төшөндөңмө?
– Төшөнмәгән ҡайҙа...
– Серҙе һаҡларға ант килтер!
– Антым-шинтым! Икмәк өҫтө!
Малайҙар шул рәүешле анттар аша һүҙ беркетеште. Ләкин ошо үтә лә йәшертен һөйләшеүҙе йәнә кемдеңдер тыңлап тороу мөмкинлеге уларҙың башына ла инеп сыҡманы, шунлыҡтан ҡамыш араһынан шыуышып уҙған төнгө өрәк ише шәүләне шәйләмәй ҡалдылар. Былар килешеп, ҡул ҡыҫышҡандан һуң әлеге шәүлә тауыш-тын сығармай ғына йоҡоға талған лагерь яғына ҡарап шылды. Ул аяҡ остарына ғына баҫып барған бар ергә өлгөр Ләйлә ине. Әхирәте Әлсинәне таба һалып, шаҡ ҡатырғыс серҙе тиҙерәк асҡыһы, бар белгәнен йәһәтерәк һөйләп биргеһе килде уның. Быны эсеңә йәшергән көйө нисек түҙеп йөрөмәк кәрәк...
Эҙәрмәндәр
Йәйҙең оҙон көнөнөң аҙағына тиклем күл төбөндә йәшеренеп ятҡан ҡараңғылыҡ, ҡояш батышы ыңғайына әкренләп өҫкә күтәрелә барҙы ла, ер өҫтөн дә, һыу көҙгөһөн дә берҙәй ҡаплап тирә-яҡҡа таралды. Айыртылған һөт төҫөндәге күкшел-шыйыҡ томан, тотҡонлоҡтан ҡотолғандай, ҡамышлыҡ эсенән сығып, быу бөркә ятҡан йылымыс күл, һутлы үләндәр, туҙанлы юл өҫтәренә йәйелде һәм тынып ҡалған үҙәндәр буйлап ағып китте. Бая ғына ҡыҙарып торған көн батышы асыҡ алһыу буяуҙарға мансылып, күҙ алдында ғәжәп матур төҫ алды. Ошо үҙе серле, үҙе һоҡланғыс илаһи тәбиғәт күренеше ауыл кешеһе телендә ябай ғына, киске эңер төшөү, тип атала.
Дауамы бар. | http://yanshishma.ru/%D3%A9lk%D3%99nd%D3%99r-izhady/azhda%D2%BBa-e%D2%99en%D3%99n.html | ba | 2016-09-29 | yanshishma.ru/566b62349e72546c147d85077db9daf5b31b8c650dc910142554f2cf85427497.json | [
"Мажаралы повесть\nСер\nБалыҡ һаҡлау ойошмаһы инспекторы Әхтәр Һибәтов ауыҙынан ысҡынған Сыбаркүл «феномены» тирәләй ни аралалыр тарала башлаған шом тулы ҡурҡыныс хәбәр, көнләп кенә түгел, сәғәтләп ҡуйыра барҙы ла бер мәлде үҙенең иң юғары нөктәһенә етте: имеш, күлгә үҙе имәнес, үҙе рәхимһеҙ аждаһа эйәләшеп алған... |
[] | 2016-09-16 13:51:24+00:00 | null | 2016-09-16 00:00:00 | Берҙәм тауыш биреү көнө яҡынлашҡан һайын һәр ғаиләлә «Һайлауға бараһыңмы?», «Нисә йәштән һайларға ярай?», «Кемде һайларға?», «Ҡайһы кандидатҡа тауыш бирһәк, | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fosrashyu%25D2%2599ar%2Fnisek-%25D2%25BBajlar%25D2%2593a-kemde-%25D2%25BBajlar%25D2%2593a.html.json | http://yanshishma.ru/osrashyu%D2%99ar/nisek-%D2%BBajlar%D2%93a-kemde-%D2%BBajlar%D2%93a.html | ru | null | Нисек һайларға, кемде һайларға? | null | null | yanshishma.ru | null | http://yanshishma.ru/osrashyu%D2%99ar/nisek-%D2%BBajlar%D2%93a-kemde-%D2%BBajlar%D2%93a.html | ba | 2016-09-16 | yanshishma.ru/0b0a20ce7ce0b6a3ca3879136cb4a32195180858d82a4bfe70d8b31952c475f4.json | [
"Нисек һайларға, кемде һайларға?",
"Берҙәм тауыш биреү көнө яҡынлашҡан һайын һәр ғаиләлә «Һайлауға бараһыңмы?», «Нисә йәштән һайларға ярай?», «Кемде һайларға?», «Ҡайһы кандидатҡа тауыш бирһәк,"
] |
[] | 2016-09-16 13:47:28+00:00 | null | 2016-09-16 00:00:00 | 1. Ваня АЛЕКСЕЕВ, Салауат ҡалаһы, 1-се гимназия, XI синыф. 2. Алмаз ӘЛИМБӘКОВ, Ауырғазы районы, Талбазы лицейы, X синыф. 3. Лена АМПИЛОГОВА, Күмертау ҡалаһы, | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fprezident-stipendiaty%2F201617-u%25D2%25A1yu-jylynda-bash%25D2%25A1ortostan-respublika%25D2%25BBy-bashly%25D2%2593y-stipendiattary.html.json | http://yanshishma.ru/prezident-stipendiaty/201617-u%D2%A1yu-jylynda-bash%D2%A1ortostan-respublika%D2%BBy-bashly%D2%93y-stipendiattary.html | ru | null | 2016/17 уҡыу йылында Башҡортостан Республикаһы Башлығы стипендиаттары | null | null | yanshishma.ru | null | http://yanshishma.ru/prezident-stipendiaty/201617-u%D2%A1yu-jylynda-bash%D2%A1ortostan-respublika%D2%BBy-bashly%D2%93y-stipendiattary.html | ba | 2016-09-16 | yanshishma.ru/809d10989e83d74401ca48ef915570d4713c3080f2e04940e25e2d9cac9a43b4.json | [
"2016/17 уҡыу йылында Башҡортостан Республикаһы Башлығы стипендиаттары",
"1. Ваня АЛЕКСЕЕВ, Салауат ҡалаһы, 1-се гимназия, XI синыф. 2. Алмаз ӘЛИМБӘКОВ, Ауырғазы районы, Талбазы лицейы, X синыф. 3. Лена АМПИЛОГОВА, Күмертау ҡалаһы,"
] |
[] | 2016-09-26 22:02:53+00:00 | null | 2016-09-23 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2F%25D1%2582%25D3%2599%25D1%2580%25D0%25B1%25D0%25B8%25D3%2599-%25D0%25BC%25D3%2599%25D0%25BA%25D1%2582%25D3%2599%25D0%25B1%25D0%25B5%2Faldan-yural%25D2%2593an-bajly%25D2%25A1.html.json | http://yanshishma.ru/%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D3%99-%D0%BC%D3%99%D0%BA%D1%82%D3%99%D0%B1%D0%B5/aldan-yural%D2%93an-bajly%D2%A1.html | ru | null | Алдан юралған байлыҡ | null | null | yanshishma.ru | Йәшәгән, ти, бер ҡытай малайы.
– 36 йәшең тулғас, бик бай кеше буласаҡһың, улым, – тип уның киләсәген бер ҡарт юрап киткән. Бындай яңылыҡты ишетеп, ата-әсәһе, хатта ауылдаштары ла ҡыуанған.
– Ниһайәт, үҙебеҙҙең байыбыҙ буласаҡ, – тигәндәр.
Малайҙың нәҫелендә быуын-быуындан данлыҡлы баҡсасылар йәшәгән. Тик ул бер ҙә генә был һөнәрҙе үҙләштерергә теләмәгән.
– Бәй, нимәгә ул миңә, барыбер үҫкәс, бай буласаҡмын, – тип кенә ебәргән.
Ҡарт менән ҡарсыҡ улдарын һуңғы көндәренә тиклем ашатып-кейендергән, улар донъя ҡуйғас, ауылдаштары аҙыҡ ташыған. Ә теге бахыр егет 36 йәше туласаҡ көндө һанай-һанай зарығып бөткән. Йортон, баҡсаһын һатып, ауыл ситендәге бер һарайҙа көн күргән.
Бына вәғәҙә ителгән көн дә еткән. Уға 36 йәш тулған. Тик ни эшләптер вәғәҙәләнгән байлыҡ күренмәгән. Инде күршеләре лә ашатып тамам арығас, унан баш тартҡан. Аслыҡтан ҡаҡ һөйәккә ҡалған, ти, ул. Урманда емеш-еләк булһа ла ауыҙ итәйем, тип эҙләнеп йөрөгәндә бер соҡорға тәгәрәп төшә. Шунда сығыу әмәлен дә эҙләмәй, көтөп ята. Ярай әле үтеп барған кешеләр тартып сығара. Һарайына саҡ ҡайтып йығылып үлә бахыр.
Теге донъяға барып эләккәс, ошаҡлашырға теләп, Алла янына йүгерә: «Мөлкәт вәғәҙә иткән инегеҙ, ә ҡайҙа ул?» Ул тормош китабын асып ҡарай. «Дөрөҫ, һин 36 йәштә байлыҡҡа ҡойонорға тейеш инең. Туҡта әле, алтын һаҡсыһынан һорайыҡ, ни эшләп ҡытай малайы өлөшһөҙ ҡалған?» Ә тегеләр былай ти:
– Вәғәҙәләнгән хазина бар ҙа ул. Тик баҡсасылар араһында тәғәйенләнгән кешене тапманыҡ бит. Етмәһә, йортонда әллә кемдәр йәшәп ята. Эҙләмәгән ер ҡалманы, бер соҡорға барып сыҡмаһаҡ, бәлки, белмәҫ тә инек тап шул кеше икәнен. Ялҡаулығын еңеп, соҡорҙан сығыу әмәлен дә эҙләмәгән бит. Уны алтын менән ҡойондороп китергә уйлағайныҡ та, тик кире уйланыҡ. Бигерәк арыҡ ҡына, йә үлеп ҡуйыр, тип ҡурҡтыҡ. Ул, бахыр, былай ҙа донъя ҡуйған икән.
Бына шулай ул әйтелгән байлыҡтан ҡолаҡ ҡаҡҡан да инде. Донъяла уңышлы һәм етеш тормошта йәшәр өсөн үҙеңә лә тырышырға кәрәклеген бәләкәстән бер кем дә аңлатмаған икән был малайға.
Дилара АРСАЕВА әҙерләне. | http://yanshishma.ru/%D1%82%D3%99%D1%80%D0%B1%D0%B8%D3%99-%D0%BC%D3%99%D0%BA%D1%82%D3%99%D0%B1%D0%B5/aldan-yural%D2%93an-bajly%D2%A1.html | ba | 2016-09-23 | yanshishma.ru/a2a618025710e05911ee50324fcfbe8aa413f7ae3bba5c8f1d44644b332a71d4.json | [
"Йәшәгән, ти, бер ҡытай малайы.\n– 36 йәшең тулғас, бик бай кеше буласаҡһың, улым, – тип уның киләсәген бер ҡарт юрап киткән. Бындай яңылыҡты ишетеп, ата-әсәһе, хатта ауылдаштары ла ҡыуанған.\n– Ниһайәт, үҙебеҙҙең байыбыҙ буласаҡ, – тигәндәр.\nМалайҙың нәҫелендә быуын-быуындан данлыҡлы баҡсасылар йәшәгән. Тик ул бе... |
[] | 2016-09-30 06:22:27+00:00 | null | 2016-09-30 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fi%25D2%25ABt%25D3%2599lekle-k%25D3%25A9nd%25D3%2599r%2Ftu%25D2%2593an-tel-zamansa-u%25D2%25A1ytyu%25D2%2599y-talap-it%25D3%2599.html.json | http://yanshishma.ru/wp-content/uploads/2016/09/Айгуль.jpg | ru | null | Туған тел заманса уҡытыуҙы талап итә | null | null | yanshishma.ru | 5 октябрь - Уҡытыусылар көнө
2007 – 2015 йылдарҙа республикабыҙҙың 450 педагогы «Иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы» исемен яулаған. Быйыл Башҡортостан Хөкүмәте ҡарары менән 50 педагог 50 мең һум күләмендәге аҡсалата премия менән бүләкләнде.
Байрам уңайынан бер нисәүһенең эше менән яҡынданыраҡ таныштыҡ.
– Яңы заман яңыса уҡытыуҙы талап итә. Уҡытыусы үҙ һөнәренең оҫтаһы булыу өсөн заман менән бергә атларға, алдынғы ҡарашлы булырға, ижади эҙләнергә, һөнәри белемен һәр ваҡыт үҫтерергә тейеш. Һеҙ башҡорт теле һәм әҙәбиәтенә ҡыҙыҡһыныу уятыр өсөн ниндәй алымдар ҡулланаһығыҙ?
Әлфиә ФАРШАТОВА, Яңауылдағы 1-се мәктәптең юғары категориялы уҡытыусыһы, Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы, «Йыл уҡытыусыһы – 2016» лауреаты. Эш стажы – 33 йыл:
– Дистанцион белем биреү технологияһын ҡулланам. Һәр бер уҡыусы дәрескә планшет йөрөтә. Бергәләп мультимедия күнегеүҙәре, төрлө темаларға коллаборатив викториналар эшләйбеҙ. Өйгә эштәрҙе лә шуның буйынса бирәм. Интернет селтәрендә сайтым да бар. Унда бөтә фәнни-методик хеҙмәттәрем, уңыштарым, уҡыусыларға өҫтәмә шөғөлләнеү өсөн эштәр ҡуйылған. Республикала үҙем генә виртуаль таҡта ҡуллана башланым. Ул әлегә корей, ҡытай, инглиз телдәрендә генә. Был таҡта тураһында ишетеп ҡалдым да интернетта эҙләнеп, башҡортсаға тәржемә иттем. Шәхсән дә, уҡыусылар менән эшләү өсөн дә бик уңайлы. Әлеге онлайн-сервис ҡатмарлы проект-идеяларҙы ла ябайлаштырып фекер алышырға ярҙам итә. Электрон дәреслектәрҙе, һылтанмаларҙы ла ҡуйырға була. 15 сентябрҙә Башҡортостан мәғарифты үҫтереү институтында уҡытыусыларға оҫталыҡ дәрестәре лә бирҙем.
Яңы технологиялар ҡулланғас, уҡыусыларым да ҡыҙыҡһынып китте. Тырышып уҡыйҙар. Былтыр туған тел булараҡ башҡорт теле һәм әҙәбиәте дәресен бер генә синыф уҡыһа, быйыл II, III синыфтар ҙа теләк белдерҙе.
Айгөл ШӘРӘФЕТДИНОВА, Әбйәлил районының Асҡарҙағы Таһир Күсимов исемендәге гимназияһының юғары категориялы уҡытыусыһы. «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусыһы» еңеүсеһе. Эш стажы – 22 йыл:
– Бөгөн заманса эшләү мөһим. Уҡыусылар күп белә, шуға беҙ мәғлүмәтле, замандан артта ҡалмай, яңы технологияларҙы киң файҙаланырға тейешбеҙ. Телде уҡытыу мәсьәләһе һәр ваҡыт көнүҙәк булып тора. Ҡайһы бер ата-әсәләр шуны аңлап та етмәй. Шуға төрлө алымдар, саралар ҡулланып ҡына үҙ фәнебеҙгә йәлеп итә алабыҙ. Мин үҙем, мәҫәлән, дәрестәремде мультимедия проекторы менән тулыландырам. Баланың белемен тикшереү йәһәтенән вотум баһалау системаһын киң файҙаланам. Балалар үҙ-үҙҙәренә баһа ҡуйырға бик ярата. Күбеһенсә минеке менән уларҙыҡы тап килә. Телмәр үҫтереүгә, грамоталылыҡҡа өйрәтеүгә лә ҙур иғтибар бүләм.
Гөлшат АЛҒУШАЕВА, Йылайырҙағы Шәйехзада Бабич исемендәге башҡорт гимназияһының юғары категориялы уҡытыусыһы. «Рәсәйҙең иң яҡшы уҡытыусыһы» еңеүсеһе, Башҡортостандың мәғариф алдынғыһы, райондың методик берекмә етәксеһе. Эш стажы – 28 йыл:
– Урыҫ балаларында башҡорт теле һәм әҙәбиәтенә төрлөсә ҡыҙыҡһыныу уятырға тырышам. Фәнемә ҡарата ҡараштары ыңғай. Яратып, теләп уҡыйҙар. Текстарҙы тәржемә итеп кенә ултырмайбыҙ, йырҙар ҙа өйрәнәбеҙ, ижади эштәр башҡарабыҙ. Кроссвордтар төҙөү ҙә уҡыусыны яҡынайта. Уйлап табыу һәләттәре лә асыла. Үҙ-ара йәнле һөйләшеү булдырыу ҙа телгә һөйөү уятырға ярҙам итә.
– Эштең һөҙөмтәһе олимпиада, конкурстарҙа ҡатнашҡанда күренә. Ә һеҙҙең ниндәй уңыштарығыҙ бар?
Әлфиә ФАРШАТОВА:
– Дистанцион олимпиадаларҙың береһен дә ҡалдырмайбыҙ. Мифтахетдин Аҡмулла исемендәге БДПУ үткәргән «Аҡмулла» олимпиадаһында гел генә призлы урындар яулайбыҙ. Айгөл Вәлиева, Гүзәл Яхина, Илгизәр Миңлейәровтар уңыштары менән һөйөндөрөп тора.
Айгөл ШӘРӘФЕТДИНОВА:
– Йыл һайын район, республика кимәлендә яҡшы һөҙөмтәләр күрһәтәбеҙ. Һуңғы ваҡытта ғына уҡыусыларым республика, төбәк-ара олимпиадала өс тапҡыр еңеүсе, ике тапҡыр призёр исемен яуланы. Улар – Сергей Волгов, Айгүзәл Оморҙаҡова, Альбина Шөғөровалар. «Урал батыр» эпосын яттан һөйләүселәрҙең республика бәйгеһенән дә ситтә ҡалғаныбыҙ юҡ. Ҡазанда үткән Бөтә Рәсәй конференцияһында Иҙел Хәкимов ҡатнашып, эше махсус йыйынтыҡҡа индерелде.
Гөлшат АЛҒУШАЕВА:
– «Башҡортостанды данлайым» иншалар конкурсында, башҡорт теле һәм әҙәбиәте олимпиадаларында, «Халҡым өсөн» төбәк бәйгеһендә, фәнни-ғәмәли конференцияларҙа һынатҡаныбыҙ юҡ. Бигерәк тә Нәргизә Әбсәләмова, Гөлзифа Искәндәрова, Ғәзинур Алғушаев, Йәҙилә Ҡаҙаҡбаевалар әүҙем. «Ауыл уттары» район гәзитендә лә уҡыусыларымдың яҙғандары баҫылып тора.
– Һеҙҙең һөнәрҙе, йәғни юлығыҙҙы дауам иткән уҡыусылар бармы?
Әлфиә ФАРШАТОВА:
– Ике уҡыусым башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы булып эшләп йөрөй. Юғары уҡыу йортонда белем алыусылар ҙа бар.
Айгөл ШӘРӘФЕТДИНОВА:
– Бөгөн күп уҡыусыларым минең һөнәрҙе һайлаған. Шуныһы менән бик бәхетлемен. Уларҙың уңыштарын, еңеүҙәрен үҙемдең еңеүем һымаҡ ҡабул итәм. Байрам һайын шылтыратып, ҡотлап торалар, интернет селтәрендә хәлдәремде һорашалар.
Гөлшат АЛҒУШАЕВА:
– Быйыл ике сығарылыш синыф уҡыусыһы – Рәзилә Аҡъюлова менән Йәҙилә Ҡаҙаҡбаева туған тел буйынса имтихан һайланы, киләсәктә башҡорт филологияһына уҡырға барырға йыйыналар. Игеҙәк ҡыҙҙар – Филүзә менән Дилүзә Ефимоваларҙың уҡытыусы булып эшләп йөрөүҙәре ҡыуаныслы. Минең юлымды дауам итеүҙәренә шатмын, улар менән сикһеҙ ғорурланам.
– Рәхмәт! Һеҙҙе яҡынлашып килгән Уҡытыусылар көнө менән ҡотлайбыҙ. Эшегеҙҙә ижади уңыштар теләйбеҙ.
Г. ИБРАЕВА яҙып алды. | http://yanshishma.ru/i%D2%ABt%D3%99lekle-k%D3%A9nd%D3%99r/tu%D2%93an-tel-zamansa-u%D2%A1ytyu%D2%99y-talap-it%D3%99.html | ba | 2016-09-30 | yanshishma.ru/69ae4445641a7a14a5a34127a781774fa505b947e18d0ba7635eee13555ff90b.json | [
"5 октябрь - Уҡытыусылар көнө\n2007 – 2015 йылдарҙа республикабыҙҙың 450 педагогы «Иң яҡшы башҡорт теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы» исемен яулаған. Быйыл Башҡортостан Хөкүмәте ҡарары менән 50 педагог 50 мең һум күләмендәге аҡсалата премия менән бүләкләнде.\nБайрам уңайынан бер нисәүһенең эше менән яҡынданыраҡ таныштыҡ... |
[] | 2016-09-16 13:48:05+00:00 | null | 2016-09-16 00:00:00 | VIII синыфты тамамлағас, Толя әсәһенә әйтмәй генә үҙенең өс иптәше менән хәрби училищеға ғариза яҙып тапшыра. Тик егеткә унда уҡыу бәхете эләкмәй. Һуғыш | http%3A%2F%2Fyanshishma.ru%2Fgeroj-pioner%25D2%2599ar%2Ftolya-shumov.html.json | http://yanshishma.ru/wp-content/uploads/2016/09/84140703.jpg | ru | null | Беҙ – “Бәйләнештә” | null | null | yanshishma.ru | VIII синыфты тамамлағас, Толя әсәһенә әйтмәй генә үҙенең өс иптәше менән хәрби училищеға ғариза яҙып тапшыра. Тик егеткә унда уҡыу бәхете эләкмәй. Һуғыш башлана. Ул ҡабаттан туған мәктәбенә туғыҙынсы синыфҡа килә. Ләкин элек тырышып белем алған, ҡыҙыҡһыныусан Толяла уҡыу ҡайғыһы китә. «Физик яҡтан көслө, таҙа егет, фашистар илебеҙгә баҫып ингәндә өйҙә ултырһын әле», – тип уйлай ул. Тиҙерәк дошмандан үс алғыһы килә. Шуға ла төп иғтибарын да мәктәп директоры ойошторған ирекле истребителдәр батальонында хәрби әҙерлек дәрестәренә йүнәлтә. Уҡыусылар унда пулемёт, винтовкалар менән эш итергә, маскировка алымдарына, ҡатмарлы хәлдән сығыу юлдарын өйрәнә.
1941 йылдың сентябрь – октябрь айҙарында Мәскәү өлкәһенең көнбайыш райондарында партизан отрядтары һәм йәшерен төркөмдәр ойошторола башлай. Дошман Можайск оборона һыҙығын өҙгән осраҡта улар баҫып алынған биләмәләрҙә көрәш алып барырға тейеш булалар. 17 октябрҙә гитлерсылар Толяның тыуған ҡалаһы Осташевоны баҫып ала.
Ул ваҡытта был тирәлә өс партизан отряды ойошторолған була. Командир Василий Праскунин етәкләгән төркөмдөң составына Толяның әсәһе Евдокия Степановна ла индерелә. Элекке партия хеҙмәткәре булараҡ, уға Осташевола ҡалырға ярамай. Алыҫҡа тылға эвакуацияланырға үҙе теләмәй. Ни күрһәк тә, бергә күрербеҙ, ти ул. Әсәһе менән партизандарға Толя ла китә. Шулай уҡ уның иптәштәре – кисәге уҡыусылар – Володя Колядов, Юра Сухнев һәм Шура Вороновалар ҙа ҡушыла. Улар листовкалар тарата, урам араһындағы юлдан күпме немец илбаҫарҙары хәрәкәт итеүен асыҡлай. Толя автомобиль юлдарын миналау, телефон бәйләнеше сымдарын юҡҡа сығарыу кеүек ҡурҡыныс эштәрҙән дә баш тартмай. Тотолғаны ла була.
Бер тапҡыр шулай задание буйынса китеп бара, юлы һыу тирмәненең быуаһы аша үтә. Унда немец һаҡсыһы тора. Ни эшләргә? Быуаны урап үтеп булмай, тимәк, теләйһеңме-юҡмы, һаҡсы менән һөйләшергә тура киләсәк. Был – бик ҡурҡыныс, сөнки Толяның итегенең эсе тулы листовкалар. Әгәр тотола ҡалһам, тип ул үҙенсә пландар ҙа ҡора башлай. Шул ваҡыт тирмәнгә табан юл алған егеүле арба килеп сыға. Унда немецтар тейәлгән. Быуаға етәрәк арба бысраҡҡа батмаһынмы? Беҙҙең егетебеҙ юғалып ҡалмай. Шунда уҡ ярҙамға ашыға. «Гут, гут», – тип маҡтап-маҡтап үткәреп ебәрәләр үҙен.
Икенсе тапҡыр Суморок тигән ауылда дошман ҡулына эләгә. Һорау алғанда ул юғалған әсәһен эҙләүе тураһында әйтә. Үҙен дыуамал үҫмер һымаҡ тота: урыҫ телен яҡшы белгән немец офицерына коммунистар тураһында анекдоттар, төрлө ҡыҙыҡлы хәлдәр һөйләй. Тегегә оҡшап ҡала малай, уны үҙенең янында ҡалдыра, хатта әсәһен табышырға вәғәҙә итә. Ике көн ошо ролдә бөтә ерҙе ентекләп ҡарап, иҫендә ҡалдырып, дошман лагерында нимәләр барғанын күҙәтеп йөрөй ҡыйыу егет. Аҙаҡ яйын тура килтереп, офицерҙың документтар һәм карта һалынған папкаһын, биноклен һәм пистолетын алып ҡаса.
1941 йылдың 30 ноябрендә Толя Шумов Осташевоға сираттағы заданиеға килә. Бында Шура Воронова менән осрашырға тейеш була. Ләкин һөйләшелгән урынға ҡыҙ килмәй (уны немецтар атып үлтерә). Бер нисә өйгә инеп, Шура тураһында һораштырғылай. Уны Кириллин тигән урындағы полицай күреп ҡала һәм был турала немецтарға еткерә. Толяны тоталар. Сәғәттәр буйы язалап, һорау алалар. Аҙаҡтан санаға бәйләп һалып, алты автоматсы ҡарамағында Можайскиға оҙаталар. Шунда атып үлтерәләр.
Күрһәткән батырлығы өсөн Анатолий Шумов үлгәндән һуң Ленин ордены менән бүләкләнә.
Хәлиҙә ЧЕМБАРИСОВА әҙерләне. | http://yanshishma.ru/geroj-pioner%D2%99ar/tolya-shumov.html | ba | 2016-09-16 | yanshishma.ru/10aaaf846d78bfaa8fea5dbf10c5681f5389f85d5642eb22a150b0015832a769.json | [
"VIII синыфты тамамлағас, Толя әсәһенә әйтмәй генә үҙенең өс иптәше менән хәрби училищеға ғариза яҙып тапшыра. Тик егеткә унда уҡыу бәхете эләкмәй. Һуғыш башлана. Ул ҡабаттан туған мәктәбенә туғыҙынсы синыфҡа килә. Ләкин элек тырышып белем алған, ҡыҙыҡһыныусан Толяла уҡыу ҡайғыһы китә. «Физик яҡтан көслө, таҙа ег... |
[
"Киске",
"Ф",
"Г",
"Зитене"
] | 2016-09-19 11:29:25+00:00 | null | null | null | http%3A%2F%2Fkiskeufa.ru%2Findex.php%3Fdn%3Dnews%26to%3Dart%26id%3D3109.json | http://kiskeufa.ru/:/favicon.ico | ru | null | "Киске Өфө" гәзитенең сайты | null | null | kiskeufa.ru | Башҡорт йәштәрен туплаған ойошмалар үткәргән төрлө сараларҙа ҡатнашып, уларҙың эшмәкәрлеген йыш ҡына гәзит биттәрендә яҡтыртып торабыҙ. Быға тиклем был осрашыуҙар йыр-бейеүгә, спорт ярыштарына арнала, ял итеүгә ҡорола, һәр ойошма үҙ сараһын айырым уҙғара ине. Ниһайәт, йәштәр ошо ҡалыптан сығып, бөтөнләй яңы юҫыҡта - тиҫтерҙәре өсөн мәғариф киңлеген булдырыу йәһәтендә уртаҡ көс менән эш башлап ебәрҙе. Республика Хөкүмәте фатихаһы менән Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларындағы Башҡортостан студенттары һәм аспиранттары ассоциацияһы, Силәбе өлкәһенең Башҡорт йәштәре иттифағы, Башҡорт асыҡ КВН лигаһы, БР Йәш яҡташтар берлеге ассоциацияһы, "Башҡорт проекттары" берләшмәһе #UfaForum йәштәр мәғариф форумы уҙғарҙы. Башҡортостандың төрлө ҡала һәм ауылдарынан, Силәбе өлкәһенән һәм Татарстан Републикаһынан, Мәскәү һәм Санкт-Петербург ҡалаларынан йыйылған 600-ҙән ашыу кеше өс көн дауамында белемен камиллаштырҙы, үҙ-ара танышып аралашты.
Был һабантуй түгел!
#UfaForum йәштәр мәғариф киңлеге үткәрелеүе тураһында интернет селтәрендә йәшен тиҙлеге менән таралған мәғлүмәт бөтәһенең дә иғтибарын йәлеп итте. Уны ойошторған йәштәрҙең "Был һабантуй түгел!" тигән ҡыйыу белдереүе лә күптәрҙә ҡыҙыҡһыныу уятты. Хатта сараға арнап шиғыр яҙыу конкурсында ҡатнашыусыларҙың береһе Марат Дауытов: "Башҡорттарым, #UfaForum кәрәк, #UfaForum кәрәк! Арабыҙҙа һабантуй күп, мәғрифәтселек һирәк!" - тигән юлдар ҙа ижад итте. Әйткәндәй, был сара ярҙамында тиҫтерҙәренә уңыш ҡаҙанырға, белемен арттырырға, бизнес һәм яңы технологияларҙың айышына төшөнөргә, үҙ юлын табырға булышлыҡ итергә ниәтләнгән йәштәрҙе заманыбыҙҙың мәғрифәтселәре, тип атарлыҡ. Форумға Рәсәйҙә һәм республикала билдәле иң көслө белгестәрҙе саҡырып, бушлай дәрестәр үткәртеүгә өлгәшеүселәрҙе башҡаса атау мөмкин дә түгел шул. "#UfaForum" сараһының төп маҡсаты - йәштәргә һәр эштә беренсе, уңышлы, лидер булыу өсөн белемен камиллаштырыуҙың, өлгөлө шәхестәрҙең тәжрибәһен уртаҡлашыуҙың мөһимлеген аңлатыу ине. Ҡатнашыусылар өс көн дауамында бизнес, үҙ эшеңде асыу, мәғариф, социаль технологиялар, инновациялар, PR, үҙеңде үҫтереү, мәҙәниәт, әҙәбиәт, башҡа көнүҙәк мәсьәләләр буйынса лекция һәм тренингтар тыңланы, белгестәрҙең яуабын ишетте һәм фекер алышты. Яңы белем көҫәп килеүселәр араһында мәктәп уҡыусылары, студенттар һәм хатта тормошта үҙ юлын табып, эшләп йөрөүселәр ҙә күп ине. Шуларҙың береһе БДУ профессоры, философия фәндәре докторы Гүзәл Вилданова форум тамамланғас, интернетта былай тип яҙып сыҡты: "Мин эҙләнеүсән кеше, ошо эҙләнеүҙәрем мине #UfaForumға алып килде лә инде. Сығыштар ҡыҫҡа булыуға ҡарамаҫтан, тулы, мәғлүмәтле, мәғәнәле, практик яҡтан әһәмиәтле ине. Уңышлы бул, лидер бул, һинең ҡулыңдан барыһы ла килә, тигән фекер һәр сығыштың төп мәғәнәһен тәшкил итте. Быларҙы тулыландырып, тағы ла шуны әйтер инем: бер кем дә ҡапыл ғына яҡшы, тәрән аҡыллы йәки көслө булып китә алмай. Был сифаттар барыбыҙға ла тыумыштан бирелһә лә, уларҙы яйлап асырға кәрәк. Мин форумда ҡатнашҡан оло быуын кешеләренең береһе булдым, ҡыҙыҡлы шәхестәр менән таныштым, өс баламды ла алып килдем. Ойоштороусыларға рәхмәт!" Ысынлап та, тәүге тапҡыр ғына үткәрелеүгә ҡарамаҫтан, #UfaForum йәштәр мәғариф киңлеге олоһоноң да, кесеһенең дә күңеленә хуш килде. Башҡорт йәштәренең ошондай эшлекле осрашыуҙарға, тәрән белем тупларлыҡ етди сараларға әҙерлеген күреп, ойоштороусыларҙың да күңеле күтәрелде.
#UfaForum сараһын асыу тантанаһында БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта һәм уның урынбаҫары Руслан Хәбибов, БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтайҙың Мәғариф, мәҙәниәт, спорт һәм йәштәр сәйәсәте комитеты рәйесе Эльвира Айытҡолова, Өфө ҡала округы хакимиәтенең Йәштәр эштәре буйынса комитеты рәйесе Радик Юлбаев, БР мәғариф министры урынбаҫары Венера Вәлиева ла был матур инициативаны хуплауын белдерҙе. Иң әүҙем, фекерле йәштәрҙе бер урынға туплаған сараны киләсәктә даими ойошторорға ниәтләнеүҙәрен дә еткерҙеләр. "Бында бөгөн үҙ һөнәренең оҫталары, үҙ артынан башҡаларҙы эйәртеүсе шәхестәр йыйылған. Форумдың программаһын тормош ҡуйған һынауҙарға яуап бирергә ярҙам итерлек итеп төҙөүегеҙ иғтибарға лайыҡ, бында алған белемдәрегеҙҙе башҡа тиҫтерҙәрегеҙгә лә еткерегеҙ. Йәштәрҙең төрлөһө бар, һеҙҙең кеүек белем даирәһен киңәйтеп, йәмғиәткә файҙалы эштәр атҡарырға тырышып торғандары ла, үҙен генә хәстәрләгәндәре лә етерлек. Утыҙ йәшкә етеп тә бер ниндәй яҡшылыҡ та, насарлыҡ та эшләмәгән битарафтар ҙа юҡ түгел. Матур башланғыстың киләсәктә ҙур проектҡа әйләнеүен теләйем", - тине үҙ сығышында Эльвира Айытҡолова. БР йәштәр сәйәсәте һәм спорт министры Андрей Иванюта һәм уның урынбаҫары Руслан Хәбибов әүҙем, алдынғы ҡарашлы йәштәр менән берлектә эшләргә, яңы проекттарға федераль бюджеттан гранттар яуларға ярҙам итергә әҙерлектәрен белдерҙе. Бынан тыш, ауыл йәштәренең мәнфәғәттәрен ҡайғыртыу йәһәтенән ниндәй саралар күрелеүе, йәштәрҙең бөтә йәмәғәт ойошмаларын бер урында туплаусы "Йәштәр йорто" бинаһы ҡайҙа урынлашасағы, республикала үтәсәк спорт ярыштары тураһында ла яуап ишеттек. Ҡыҫҡаһы, #UfaForum йәштәр мәғариф киңлеге нигеҙендә власть органдары һәм башҡорт йәштәре үҙ-ара аңлашырлыҡ майҙансыҡ булдырылыуы, киләсәктә форумды тағы ла ҙурыраҡ масштабта үткәреү күҙ уңында тотолоуы ҡыуандырҙы.
Иң шәп спикерҙар килде
#UfaForum йәштәр мәғариф майҙансығында бөтәһе ҡырҡ биштән ашыу белгес-спикер сығыш яһаны. Тәүге көндә РФ Милләттәр эше буйынса федераль агентлыҡтың идаралыҡ етәксеһе урынбаҫары Александр Ненашев, СКОЛКОВО Мәскәү идара итеү мәктәбе стартап академияһы педагогы Игорь Дубинников, "Exact Farming" компанияһында эшләүсе Илдар Кинйәбулатов лекция һөйләне һәм йәштәр менән аралашты. Сығыш яһаусыларҙың һәр һүҙен ҡолағына киртеп ултырған йәштәр бигерәк тә Игорь Дубинниковтың "Аңлы эшҡыуарлыҡ" тигән тема буйынса сығышын яратып ҡабул итте. Спикер был тормошта үҙ урыныңды табыу ун йыл ғүмереңде экономиялай һәм шәхес булараҡ үҫешергә ярҙам итә, тигән фекерҙә. Үҙ-үҙеңде табыу, маҡсаттарыңды билдәләү өсөн тәү ҡарамаҡҡа ябай ғына күренгән тесты үтергә кәрәк. "Һин миңә ниндәй файҙа килтерә алаһың? Эшеңде ташлап, матди яҡтан мохтажлыҡ кисермәй йәшәй башлаһаң, нимә менән шөғөлләнер инең? Бер бай туғаның ун һигеҙ миллион аҡсаны һеҙгә васыят итеп ҡалдырған, тик был аҡсаның яртыһын ҡайҙалыр хәйер итеп тапшырырға, ҡалған туғыҙ миллионын ғына үҙ мәнфәғәтеңдә тотонорға ярай. Был аҡсаларҙы кемгә бирер һәм үҙ өлөшөгөҙҙө нимәгә тотонор инегеҙ?" - тигән һорауҙарға йәштәр бергәләп яуап эҙләне. Игорь Дубинников әйтеүенсә, күптәрҙең яуаптары бөтөнләй бер-береһенә бәйле булмай сыға, был тормошта үҙ юлын тапҡан бик һирәктәр генә тап килгән яуаптар яҙа. Шуға күрә, һәр кем түбәндәге иҫкәрмәләрҙе хәтерендә тоторға тейеш: "Тормош - ул марафон. Һиңә әле нисә йәш булыуы мөһим түгел. Шәхес - әйткән һүҙе, эше һәм ҡылған ғәмәлдәре өсөн яуап бирә алған кеше. Ваҡыт - бик сикләнгән ресурс. Сәғәт һәм компас икеһе лә мөһим. Һәм оҙайлы ваҡытҡа иҫәпләнгән стратегия булырға тейеш". Мәскәү ҡунағынан һуң йәштәрҙе тағы ла ҡыҙыҡлыраҡ аралашыу көтә ине. Яҡташыбыҙ, Мәскәүҙә "Exact Farming" компанияһында эшләүсе Илдар Кинйәбулатов ауыл хужалығы өлкәһендә кәрәкле һәм мөһим IT-технологиялар уйлап сығарыу буйынса эшләүе, нефть осоро үткәс, Башҡортостан ниндәй юҫыҡта үҫешәсәге тураһында мауыҡтырғыс лекция һөйләне. Унан һуң, #UfaForum йәштәр мәғариф киңлегендә ҡатнашыусыларға уйында йөрөткән идеяларын тормошҡа ашырыу өсөн "Umarta" проекттар оҫтаханаһында эшләү тәҡдим ителде.
Икенсе көндө...
#UfaForum сараһының икенсе көнөндә бер юлы өс майҙансыҡ эш башланы. Күптәр өсөн шәмбе ял көнө булыуға ҡарамаҫтан, иртүк килеп еткән спикерҙар: филология фәндәре кандидаты, БДУ-ның өлкән уҡытыусыһы Искәндәр Сәйетбатталов, АҠШ-та үҙенең "Code Knight" IT компанияһын асҡан Денис Уйылданов, БР Гуманитар тикшеренеүҙәр институтында этнология бүлеген етәкләүсе, тарих фәндәре кандидаты Юлдаш Йосопов тәүге лекцияларҙы башлап ебәрҙе. Был көндә #UfaForum йәштәр мәғариф киңлегендә Милләттәр эше буйынса федераль агентлыҡ белгесе Азат Бердин, Малайзияла грант буйынса белем алыусы яҡташыбыҙ Раушания Юнысова, "Орбита" IT мәктәбе уҡытыусыһы Марат Әхмәтшин, "Вымпелком" ойошмаһының тышҡы коммуникациялар буйынса әйҙәүсе белгесе Татьяна Славкина, Башҡортостанда "Һин - эшҡыуар" программаһының координаторы Елена Петрова, "Арғымаҡ" этно-рок төркөмө солисы Ринат Рамазанов, Германияла Johannes Gutenberg-Universitat Mainz аспиранты Лира Ниғмәтуллина, журналист, эшҡыуар Гөлдәр Ишҡыуатова, Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы хеҙмәткәре Айһылыу Йәнтурина, шәхси эшҡыуар Ренат Хилажев, "ЕСМ" яуаплылығы сикләнгән йәмғиәттең баш технологы Тимур Иҙрисов, "Неовакс" компанияһы етәксеһе Наил Яҡупов, этикет буйынса белгес Әлиә Мәмбәтова, БР Драматургия һәм режиссура үҙәгенең генераль директоры Әлиә Яхина, халыҡ-ара FMCG компанияһында төп клиенттар менән эшләүсе менеджер Ринар Тавхутдинов, "Керн" ғилми-производство предприятиеһының генераль директоры, "Инновацион проекттар, инвестициялар һәм хәүефтәр менән идара итеү" программаһы буйынса MBA дәрәжәһенә эйә Камил Хисмәтуллин, "Таргин Механосервис" яуаплығы сикләнгән ойошманың генераль директоры Рәмил Хисмәтуллин, кинопродюсер Рияз Исхаков, Рәсәйҙә "YouTube" каналында видеоның популярлығын арттырыу буйынса белгес Эльдар Ғөзәйеров, ӨДНТУ-ның технопаркы, Samsung IT мәктәбе уҡытыусыһы, физика-математика фәндәре кандидаты Руслан Исаев, театр режиссеры һәм педагог Зиннур Сөләймәнов, "Муравейник" интернет-маркетингы студияһы етәксеһе Андрей Буйлов һәм башҡа спикерҙар бик йөкмәткеле, файҙалы һәм мауыҡтырғыс лекцияларын һөйләне, тренингтар ойошторҙо. Уның араһында башҡорт әҙәбиәте менән ҡыҙыҡһыныусылар Башҡортостандың халыҡ шағиры Рауил Бикбаев, шағирәләр Лариса Абдуллина, Таңсулпан Рәсүл ҡатнашлығында түңәрәк өҫтәлгә йыйылды һәм "Башҡорт поэзияһында менталитет сағылышы" темаһына әңгәмә ҡорҙо.
#UfaForum йәштәр мәғариф киңлегендә сығыш яһаған спикерҙар тураһында һөйләгәндә, Камил һәм Рәмил Хисмәтуллиндарҙың "Эре холдингтар һәм вертикаль интеграцияланған корпорациялар сиктәрендә инновациялар һәм стартаптарҙы үҙләштереү ысулдары" темаһына арналған бер сәғәтлек лекцияһын телгә алмай булмай. Эре компаниялар менән етәкселек итеп, уларҙы юғары үҫеш кимәленә еткереү йәһәтенән бик тәжрибәле спикерҙар үҙ эшен асырға теләгән йәки инновацион проекттарын тормошҡа ашырыу өсөн гигант предприятиеларға мөрәжәғәт итергә уйы булған йәштәргә фәһемле тренинг үткәрҙе. Хатта иҡтисад, бизнес өлкәһенән алыҫ торған кеше лә төшөнөрлөк итеп аңлатҡан шәп спикерҙарҙың тренингтарына бүтәндәр долларлап аҡса түләп йөрөүен иҫәпкә алһаң, #UfaForumға килгән йәштәргә көнләшергә сәбәп бар. Ғөмүмән, #UfaForum йәштәр мәғариф форумының икенсе көнө ошондай иҫтә ҡалырлыҡ дәрестәргә бай булды.
Өсөнсө көндә...
#UfaForum йәштәр мәғариф киңлегенә йомғаҡ яһала торған көндә иртәнсәктән алып "Президент отель" ҡунаҡханаһының "Канцлер" һәм "Парламент" конференциялар залында спикерҙар сығыш яһай торҙо. Был көндә йәштәр Хәйбулла районы онкологы Даян Солтанғужиндың "Ауыл-райондарҙа кешеләр һәм кадрҙан потенциалын күтәреү" темаһына арналған сығышын тыңланы. Бынан тыш, #UfaForum йәштәр мәғариф киңлеге директоры Әлфир Илбаҡтин, "АйВиСистемз" компанияһы вәкиле Виталий Иванов, Сәйәси мәғлүмәт үҙәге аналитигы, сәйәси консультант Азамат Лоҡманов, "Башнефть" пресс-секретары Руслан Йосопов, "Опора России" Башҡорт региональ бүлегенең директор вазифаһын башҡарыусы Тимур Лоҡманов, БР Дәүләт Йыйылышы - Ҡоролтай ҡарамағындағы Йәштәр йәмәғәт палатаһы ағзаһы, "БР йәш журналист мәктәбе" проекты етәксеһе Елена Арямнова, "Восток-1" SSM-агентлығын асыусы Антон Горбик һәм Татьяна Комарова, "Тамыр" балалар студияһы тапшырыуҙарын алып барыусы Ләйсән Мәзитованың сығыштарын тыңланы. Шулай уҡ йәмәғәт ойошмалары өсөн түңәрәк ҡор уҙғарылды. Уртаҡ тел табып, юғары кимәлдә бер сараны үткәреүгә өлгәшкән ойошма етәкселәренең был кәңәшмә барышында ла һүҙҙәре беректе.
"Umarta" проекттар оҫтаханаһы
#UfaForum йәштәр мәғариф киңлегендә йәштәр төрлө спикерҙарҙың сығышын тыңлап йөрөү менән генә сикләнмәне. Ойоштороусылар уларға үҙ идеяларын, проекттарын тормошҡа ашырыу мөмкинлеге бирҙе. "Umarta" проекттар оҫтаханаһында тәүҙә утыҙға яҡын идея теркәлде. Артабан йәштәр уларҙы проект кимәленә тиклем уйлап еткерергә, һуңынан һәр йәһәттән анализлап, талап ителгән сығымдарҙы, йәмғиәткә килтергән файҙаһын иҫәпләп, компетентлы жюри ағзалары хөкөмөнә ҡуйырға тейеш ине. Әйтергә кәрәк, иң һуңғы этапҡа ни бары ун алты команда ғына барып етә алды. "Umarta" проекттар оҫтаханаһында үҙ проекттарын тормошҡа ашырыу ниәтендә бик әүҙем эшләгән командалар эште башынан аҙағына тиклем еткереп башҡарырға, фекерҙәштәр табып, берләшергә өйрәнде. Ойоштороусылар "Өфө саралары" һәм "Кей" кейем бренды проекттарын иң яҡшы, тип тапты һәм еңеүселәргә 30-ар мең һумлыҡ приз бүләк итте. Тәүге проект Республика инженер лицей-интернатының 9-сы синыф уҡыусылары Алмас Ғиниәтуллин һәм Александр Батыргәрәевтыҡы булып сыҡты. Был йәш программистар хәҙер бөтәһенә лә билдәле "Китаптар" сайтын еренә еткереп эшләп бөтөрөүселәр. "Беҙ бындай хакатондарҙа алдан да ҡатнашҡаныбыҙ бар, әммә бөгөн еңеү яуларбыҙ тип һис уйламаныҡ. "Өфө саралары" программаһында баш ҡалала үткәрелгән бөтә саралар картала күрһәтелеп, үткәрелгән көнө һәм ваҡыты яҙылып барасаҡ. Ҡала кешеләре буш ваҡытында күңелле, файҙалы һәм күңеленә ятҡан менән шөғөлләнә алһын өсөн эшләнде", - тине Александр, был шәп идея дуҫы Алмастың уйына килеүен аңғартып. "Кей" кейем брендын Хәмдиә Ҡунаҡҡолова, Гүзәлиә Тулыбаева, Ләйсән Йәмилова һәм Ринат Манапов бергәләшеп уйлаған. "Umarta" проектар оҫтаханаһында ҡатнашыусыларҙың береһе лә бүләкһеҙ ҡалманы, барыһына ла инглиз телен өйрәнеүгә сертификаттар, БР Йәштәр сәйәсәте һәм спорт министрлығының махсус бүләктәре тапшырылды.
ШУЛАЙ ИТЕП...
Лев Толстойҙың: "Орлоҡ күренмәй, әммә унан ҙур ағас үҫеп сыға. Шуның кеүек фекер ҙа һиҙелмәй, әммә фекерҙән кешелек тормошондағы бөйөк ваҡиғалар үҫеп сыға", - тигән һүҙҙәре бар. Бына ике аҙна элек кенә башҡорт йәштәренең оло мәғариф форумын ойоштороуы теләк кенә булһа, бөгөн ул шаулап-гөрләп үтеп тә китте. Киләсәктә лә #UfaForumдың ойоштороусылары - Әлфир Илбаҡтин, Фатима Янбаева, Илдар Кинйәбулатов, Роберт Дәүләтшин, Азат Бадранов, Даян Солтанғужин, Айгөл Хафизова, Владислав Габов, Ринар Тавхутдинов, Миңзәлә Асҡарова, Урал Кәримов, Рүзилә Йәмилова һәм башҡа аҡыллы, инициативалы йәштәребеҙ ниәтләгән ошондай матур мәғариф саралары үткәрелеп, етәкселәр тарафынан бөгөнгөләй аңлау һәм яҡлау табып торһон, тип кенә теләргә ҡала.
Сәриә ҒАРИПОВА.
КИРЕ СЫҒЫРҒА | http://kiskeufa.ru/index.php?dn=news&to=art&id=3109 | ba | 2016-9-01 | kiskeufa.ru/b55379f3559fe98b29ba2b12e7a98043c4bd621fce31ca7c0612d9a0025a21ca.json | [
"Башҡорт йәштәрен туплаған ойошмалар үткәргән төрлө сараларҙа ҡатнашып, уларҙың эшмәкәрлеген йыш ҡына гәзит биттәрендә яҡтыртып торабыҙ. Быға тиклем был осрашыуҙар йыр-бейеүгә, спорт ярыштарына арнала, ял итеүгә ҡорола, һәр ойошма үҙ сараһын айырым уҙғара ине. Ниһайәт, йәштәр ошо ҡалыптан сығып, бөтөнләй яңы юҫыҡта... |
[] | 2016-09-16 15:27:45+00:00 | null | null | Днямі ў выдавецтве “Кнігазбор” у Мінску выйшла ў свет кніга заснавальніка Дзятлаўскага гісторыка-краязнаўчага музея, заслужанага настаўніка Беларусі, краязнаўца Міхася Петрыкевіча (1913-1999) “Народжаны вечнасць тварыць”. Асноўную частку кнігі складаюць | http%3A%2F%2Fdzyatlava.by%2Fblog%2Falex%2Fvechnatvorchasts-mikhasya-petrykevicha.json | http://dzyatlava.by/sites/all/themes/dzyatlava/favicon.ico | ru | null | Вечнатворчасць Міхася Петрыкевіча | null | null | dzyatlava.by | November 20th, 2013 Alex
Днямі ў выдавецтве “Кнігазбор” у Мінску выйшла ў свет кніга заснавальніка Дзятлаўскага гісторыка-краязнаўчага музея, заслужанага настаўніка Беларусі, краязнаўца Міхася Петрыкевіча (1913-1999) “Народжаны вечнасць тварыць”.
Асноўную частку кнігі складаюць краязнаўчыя артыкулы Міхася Петрыкевіча пра Дзятлаўшчыну, дзе аўтар распавядае пра гісторыю свайго роднага краю ад старажытнасці да другой паловы ХХ стагоддзя.
У другую частку кнігі ўвайшлі ўспаміны пра аўтара яго сяброў-паплечнікаў і сына Валерыя. Пра Міхася Петрыкевіча тут успамінаюць Уладзімір Калеснік, Вольга Іпатава, Уладзімір Васько, Фёдар Красюк, Адам Мальдзіс, Тамара Палховіч і Леанарда Юргілевіч.
Апошнюю частку кнігі склалі пісьмы і паштоўкі, дасланыя ў Дзятлава Міхасю Петрыкевічу яго сябрамі ды аднадумцамі. Акрамя згаданых вышэй, тут мы сустрэнем прозвішчы ўкраінскага паэта Максіма Рыльскага, нашых пісьменнікаў, паэтаў ды навукоўцаў Янкі Брыля, Максіма Танка, Івана Міско, Рыгора Бярозкіна, Льва Мірачыцкага і некаторых іншых. Гэтая эпісталярыя сёння ўспрымаецца як дакумент таго часу, калі лісты і паштоўкі чытаў іх атрымальнік. Па датах — гэта 1963-1992 гады мінулага стагоддзя.
Варта адзначыць, што пад адну вокладку краязнаўчую спадчыну выбітнога жыхара Дзятлава ды ўспаміны пра яго сабраў укладальнік кнігі, аўтар прадмовы “Лёс Міхася Петрыкевіча” і аўтар каментараў да лістоў Сяргей Чыгрын.
Як паведаміў укладальнік у размове з карэспандэнтам “ГС”, прэзентацыя кнігі Міхася Петрыкевіча “Народжаны вечнасць тварыць” адбудзецца ў Дзятлаўскім гісторыка-краязнаўчым музеі ў пачатку снежня, дзе ахвотныя змогуць яе набыць. Выданне таксама прадаецца ў кнігарні “Акадэмічная кніга” ў Мінску. Наклад кнігі абмежаваны — 100 асобнікаў.
Даведка
Беларускі настаўнік, краязнавец, музейшчык Міхась Фёдаравіч Петрыкевіч (1913-1999) быў унікальным чалавекам, але найперш вельмі таленавітым і працалюбівым.
Любоў да людзей, да роднай зямлі прывілі яму яшчэ бацькі ў вёсцы Падкасоўе, што на Навагрудчыне. Там ён і з’явіўся на свет 31 ліпеня 1913 года. Бацька меў толькі 5 гектараў зямлі, таму асаблівага дастатку не было, але жылі не без хлеба. Трывожыла аднак думка, як будуць жыць далей, калі прыйдзецца на пяцярых дзяцей падзяліць бацькавы загоны на пяць частак. Можа таму і вырашылі ў сям’і, каб хаця адзін з іх здабыў адукацыю і адмовіўся ад спадчыны. Гэты выбар дастаўся Міхасю.
У 1925 годзе пасля заканчэння чатырохкласнай пачатковай школы бацька адвозіць сына ў Адамполь (былы маёнтак графа Храптовіча), дзе польскія ўлады адкрылі дзвюхгадовую школу для падрыхтоўкі кандыдатаў у настаўніцкую семінарыю. У гэтай школе вучыліся дзеці небагатых паноў, чыноўнікаў-палякаў, было некалькі і сялянскіх дзяцей-беларусаў.
Падчас вучобы ў былым маёнтку Храптовічаў, да Міхася Петрыкевіча прыходзіць сумная вестка — памірае бацька. Хлопчык вяртаецца ў родную вёску. Але сям’я вырашае, што здольны да навукі Міхась павінен працягваць вучобу. І ён пасля школы паступае ў Наваградскую беларускую гімназію.
Вучыўся юнак добра. Але ў апошнім класе далучыўся да камсамольцаў Заходняй Беларусі, за што Наваградскі акруговы суд прыгаварыў яго да трох гадоў зняволення і пазбаваіў на 10 гадоў усіх грамадзянскіх правоў.
У 1934 годзе Міхась Петрыкевіч выйшаў на волю, аднак вучыцца не меў права, ды і на працу не бралі. Таму падаўся ажно ў Налібоцкую пушчу. Улаткаваўся дрывасекам, але і там непрыкметна займаўся агітацыйна-масавай работай сярод лесарубаў і возчыкам лесу.
У верасні 1939 года ў Заходнюю Беларусь прыходзіць савецкая ўлада. Міхась Петрыкевіч вяртаецца з Налібоцкай пушчы і едзе ў Наваградак. Там працуе загадчыкам аднаго са школьных інтэрнатаў першай Наваградскай школы, а ў вольны час рыхтаваўся да паступлення ў інстытут. А ў 1940 годзе Міхась Петрыкевіч паступае на літфак Беластоцкага педінстытута. У сваім хатнім архіве знайшоў згадку ўспамінаў пра сустрэчу Якуба Коласа і Янкі Купалы ў Беластоцкім педінстытуце. Гэтую згадку некалі мне даслаў сам Міхась Петрыкевіч.
У пісьме Міхась Фёдаравіч прыгадваў наступнае: “Гэта было 14 кастрычніка 1940 года ў горадзе Беластоку. Я тады вучыўся ў Беластоцкім педінстытуце на літаратурным факультэце. Вялікай падзеяй у жыцці інстытута і маім асабістым жыцці была нечаканая першая сустрэча з Народнымі паэтамі Беларусі Янкам Купалам і Якубам Коласам. У Беластоку тады праходзіла выязная сесія АН БССР. На сесіі прысутнічалі і народныя песняры. Калі мы пра гэта даведаліся, то аднадушна вырашылі арганізавааць у інстытуце сустрэчу з паэтамі. Дырэкцыя інстытута падтрымала нашу ініцыятыву. На хуткую руку мы падрыхтавалі невялікі канцэрт, выпусцілі спецыяльны нумар насценнай газеты.
14 кастрычніка пад вечар дэлегацыя студэнтаў, сярод якіх быў і я, адправілася ў памяшканне, дзе праходзіла сесія. Калі літаратарам перадалі нашу просьбу, то яны адразу пагадзіліся з намі сустрэцца. Мы крыху пачакалі. І раптам з прэзідыума выйшлі народныя паэты, ветліва прывіталіся, і мы накіраваліся ў педінстытут. Нашаму шчасцю не было канца. Трэба было ісці не менш кіламетра, і ўвесь гэты час мы маглі свабодна гутарыць з любымымі паэтамі. Вечар быў цёплы і ціхі. Ападала лісце з ліп і каштанаў. Вясёлая грамада абступіла паэтаў, мы ішлі гурбою. Янка Купала ўвесь час жартаваў, а мы смяяліся.
Я ішоў побач з Якубам Коласам. Ён цікавіўся нашым мінулым, пытаўся адкуль мы родам. Калі даведаўся, што я з Наваградчыны, то сказаў: “Добра ведаю Наваградчыну. Слаўныя там людзі, прыгожая прырода. У мяне было многа блізкіх таварышаў з Наваградчыны”.
Актавая зала была ўжо поўнай, калі мы прыйшлі. Паэтаў сустракалі дружнымі і доўгімі апладысментамі. Песняры раскланяліся, распрануліся і селі за стол прэзідыума. Кароткую прамову сказаў супрацоўнік АН БССР Барысенка В.В., які суправаджаў паэтаў. Потым выступілі з чытаннем сваіх вершаў Янка Купала і Якуб Колас. Што яны чыталі — я ўжо не памятаю. Мы як зачараваныя слухалі іх, запаміналі міміку, жэсты. Асабліва запомнілася, што голас Якуба Коласа быў гучны і звонкі.
Паэты падзякавалі за цёплы прыём, пажадалі нам поспехаў у вучобе, напомнілі пра вялікую адказнасць настаўнікаў перад народам, пра тое, што заходнія вобласці чакаюць нас, каб ліквідаваць адсталасць народа, павысіць яго культуру.
У перапынку мы папрасілі падпісаць нам кнігі. Паэты разгубіліся, бо ў іх не было з сабой кніг. Калі ж яны даведаліся, што мы самі купілі іх кнігі, — ахвотна падпісалі на памяць аб сустрэчы некалькі дзесяткаў сваіх кніг. Янка Купала падпісаў мне свой зборнічак “Над ракой Арэсай”, а Якуб Колас — зборнік выбраных твораў.
Калі пачалася вайна, я вырваў тытульныя лісты з аўтографамі і насіў іх з сабой. Але на фронце, дзе я быў, яны згубіліся. Янку Купалу я больш ніколі ў жыцці не бачыў, а Якуба Коласа сустракаў некалькі разоў пасля вайны. Аднак першая сустрэча ў Беластоку была самая яркая, самая хвалюючая і запомнілася мне назаўсёды”.
Падчас вучобы ў Беластоку Міхась Петрыкевіч працаваў і настаўнікам па ліквідацыі бязграматнасці на абцасавай фабрыцы ў горадзе Беластоку. Сын Міхася Петрыкевіча Валерый Міхайлавіч перадаў мне цікавы дакумент на рускай мове. Гэты дакумент адрасаваны быў у Навагрудскі раённы аддзел народнай адукацыі ад грамадзяніна Зазекі Іосіфа Васільевіча з Мінска. У заяве спадар Зазека паведамляў і пацвярджаў наступнае: “Пацвярджаю, што на самай справе гр-н Петрыкевіч Міхаіл Фёдаравіч падчас вучобы ў Беластоцкім педагагічным інстытуце па накіраванню Беластоцкага гарана працаваў з верасня 1940 года па красавік 1941 года настаўнікам па ліквідацыі бязграматнасці на абцасавай фабрыцы ў горадзе Беластоку. Я ў гэтыя гады працаваў намеснікам дырэктара па навучальнай частцы Беластоцкага педінстытута і даваў рэкамендацыю ў гарана для прыёму Петрыкевіча М.Ф. на працу настаўнікам па ліквідацыі бязграматнасці, што і пацвярджаю сваім подпісам. І.Зазека”.
Калі пачалася Другая сусветная вайна, Міхась пакінуў Беласток і вярнуўся на радзіму. Аднойчы ён атрымлівае загад з Любчанскай управы з’явіцца на работу, а калі не з’явіцца, то адправяць у Германію альбо расстраляюць. Вядома ж, з’явіўся. Стаў працаваць у раённым дарожным аддзеле рахункаводам. Адначасова выконваў некаторыя заданні падпольнай патрыятычнай групы праз майстра Францкевіча з вёскі Пліса, перасылаў патрэбныя звесткім партызанам. Нягледзячы на рызыку, залічыў фіктыўна на дарожныя работы звыш 150 чалавек, якім пагражала высылка ў Германію. Пазней удалося наладзіць сувязь з тым самым намеснікам дырэктара Беластоцкага педінстытута Іосіфам Засекам, які працаваў у падполлі ў Свіслацкім раёне.
Летам 1944 года Міхася Петрыкевіча забралі служыць у войска. У 1946 годзе ён дэмабілізаваўся і адразу паступіў на другі курс Мінскага педінстытута. Стаў працаваць у Карэліцкай школе, а потым быў пераведзены на пасаду завуча ў Валеўскую сярэднюю школу Навагрудскага раёна. Там у Міхася Фёдаравіча ўзнікла думка стварыць школьны краязнаўчы музей. Дапамагаў яму ў гэтым і настаўнік Уладзімір Урбановіч. Усё пачыналася з маленькага пакойчыка, з невялікай колькасці экспанатаў. Краязнаўчая праца захапіла не толькі настаўнікаў, але і ўсіх вучняў, якія актыўна падключыліся да збору звестак аб паходжанні роднай вёскі Валеўка, гісторыі развіцця і станаўлення школы, вядомых людзей вёскі і г.д.
Так з’явіліся першыя экспанаты: грыфільная дошка, катомка, з якой хадзілі ў школу, падручнікі, рэчы сялянскага попыту. Музей пачынаў пашырацца, а ў 1968 годзе яму было прысвоена званне Народнага. Школьны музей у Валеўцы стаў вядомы на ўсю Беларусь, а далёка за межы Навагрудскага раёна разнеслася і чутка пра нястомнага настаўніка-краязнаўцу Міхася Петрыкевіча. Даведаліся пра Міхася Фёдаравіча і ў Дзятлаве. А аднойчы прыехалі адтуль яго “сватаць” да сябе.
Цяжка было рушыць вопытнаму педагогу, які ўжо меў званне заслужанага настаўніка БССР (1965) з Валеўскай сярэдняй школы, таму і не адразу пагадзіўся на пераезд у Дзятлава. Але ўсё ж перамагла прага навізны, прага нязведанага. Таму з сям’ёй Міхась Петрыкевіч пераязджае ў 1967 годзе ў Дзятлава і адразу пачаў шукаць матэрыялы, ездзіць па архівах і музеях, па вёсках раёна, дык так захапіўся пошукамі матэрыялаў для будучага Дзятлаўскага раённага музея, што ўжо ні аб чым іншым не мог думаць.
Пятро Чырко тады працаваў дырэктарам раённага Дома культуры, а цяпер ён — намеснік старшыні Дзятлаўскага райвыканкама, які добра ведаў Міхася Петрыкевіча, падчас ягонага 100-гадовага юбілею ў Дзятлаўскім музеі, прыгадваў: “Неяк у абедзены перапынак прыбягае джа мяне Міхаі Фёдаравіч і кажа: “Паехалі хутчэй на хутар, там ёсць на паддашку жорны”. Паехалі мы. А на вуліцы — снег, завіруха. Кажу: “Давай пачакаем трохі”. “Ды не, — кажа, — а раптам хто забярэ”. Ледзьве прабіліся да хутар. А калі ўжо забралі тыя жорны, быў Міхась Фёдаравіч вельмі шчаслівы. Так радаваўся, нібы клад знайшоў. Потым кажа: “Пятро, гэта такая рэч!”.
Дзякуючы Міхасю Петрыкевічу 5 мая 1968 года ў Дзятлаве быў адкрыты Дзятлаўскі музей народнай славы. Пра свой музей і экспанаты ў музеі, Міхась Петрыкевіч мог расказваць суткамі. Гэта было цікавейшае падарожжа па мінулай і сучаснай гісторыі Дзятлаўшчыны. Наведвальнікі слухалі і дзівіліся яго апантанасці і памяці. Ён ведаў гісторыю кожнага экспаната, адкуль і як ён трапіў у музей. А за многімі экспанатамі цягнуўся доўгі ланцужок людзей і падзей…
За сваё жыццё Міхась Петрыкевіч быў узнагароджаны шматлікімі дыпломамі, медалямі, ганаровымі граматамі. Дзякуючы нястомнай пошукавай і даследчай працы, Міхасю Петрыкевічу ўдалося адкрыць новыя імёны, вярнуць і ўвекавечыць забытую славу некаторых людзей. З яго ініцыятывы былі ўстаноўлены многія помнікі і адкрыты мемарыяльныя дошкі (у прыватнасці, Ігнату Дварчаніну ў вёсцы Погіры), а вуліцам прысвоена імя героя ці знакамітага земляка. Вяртанне гэтых імёнаў не заўсёды было простым.
З 1967 года Міхась Петрыкевіч друкаваў у газетах і часопісах артыкулы на розныя краязнаўчыя тэмы. Вельмі шчыра сябраваў з беларускімі пісьменнікамі, асабліва з Уладзімірам Калеснікам, Уладзімірам Караткевічам, Янкам Брылём, Анатолем Іверсам, Фёдарам Янкоўскім, Янкам Скрыганам і многімі іншымі.Дзесяткі кніг з аўтографамі зберагаюцца ў Дзятлаўскім музеі і ў сына Валерыя Петрыкевіча дома ў Дзятлаве. “Міхасю Петрыкевічу — добраму сябру”, — напісаў Янка Брыль на сваёй кнізе “Золак, убачаны здалёк” 11 мая 1979 года. На на сваёй кнізе “Час і песні” Уладзімір Калеснік пакінуў такі аўтограф: “Міхаілу Фёдаравічу Калесніку — па-сяброўску. У.Калеснік. 24 чэрвеня 1963 г.”.
Каля 20 гадоў ён аддаў Дзятлаўшчыне, роднаму музею. А потым пераехаў жыць у Вільню да дачкі Святланы і да ўнукаў, хаця не парываў сувязяў з музеем, часта прыязджаў у Дзятлава, пісаў пісьмы, даваў парады, цікавіўся музейнымі справамі. А ў Вільні Міхась Фёдаравіч наведваў Таварыства беларускай культуры, бываў на усіх беларускіх мерапрыемствах… 6 сакавіка 1999 года яго не стала. Не стала светлага, таленавітага, шчырага беларуса, але засталіся ў Валеўцы і ў Дзятлаве яго музеі, па ўсім свеце жывуць і працуюць яго вучні, якіх ён любіў, а яны любілі і паважалі свайго Настаўніка…
Сёлета 2 жніўня ў Дзятлаўскім гісторыка-краязнаўчым адзначылі 100-годдзя з дня нараджэння Міхася Петрыкевіча. Падчас ушанавання супрацоўнікі Дзятлаўскага райвыканкама пасмяротна занеслі яго імя ў ганаровую Кнігу Славы Дзятлаўскага раёна. Дакумент пра гэта і спецыяльны кубак былі ўручаны сыну Валерыю Петрыкевічу. Дарэчы, гэта другі раз імя Міхася Петрыкевіча заносіцца ў раённую кнігу Славы. Першы раз яго занеслі, але потым, як палітычна ненадзейнага чалавека, выкраслілі. І вось новае вяртанне шаноўнага педагога і краязнаўца ў Кнігу вялікіх людзей Дзятлаўшчыны. Справядлівасць, як кажуць, перамагла.
Сяргей ЧЫГРЫН | http://dzyatlava.by/blog/alex/vechnatvorchasts-mikhasya-petrykevicha | be | 2016-9-01 | dzyatlava.by/ceeb896886a5eae3abe9c7c8a12d07d0bf42752937ee8b0c32c6bfeffa34090c.json | [
"November 20th, 2013 Alex\nДнямі ў выдавецтве “Кнігазбор” у Мінску выйшла ў свет кніга заснавальніка Дзятлаўскага гісторыка-краязнаўчага музея, заслужанага настаўніка Беларусі, краязнаўца Міхася Петрыкевіча (1913-1999) “Народжаны вечнасць тварыць”.\nАсноўную частку кнігі складаюць краязнаўчыя артыкулы Міхася Петрык... |
[] | 2016-09-16 13:32:57+00:00 | null | null | Белстат падлічыў, які сярэдні заробак мелі беларусы за ўвесь 2012 год у кожным з раёнаў краіны, а таксама ў гарадах абласнога і рэспубліканскага падпарадкавання. «Наша Ніва» вылічыла з агульнай сумы гадавога заробку снежаньскую зарплату. Яна заўсёды | http%3A%2F%2Fdzyatlava.by%2Fnews%2Fsyaredni-zarobak-belarusaw-pa-regienakh-za-snezhan-2012-dzyatlawski-raen-na-95-mestsy.json | http://dzyatlava.by/sites/all/themes/dzyatlava/favicon.ico | ru | null | Сярэдні заробак беларусаў па рэгіёнах за снежань 2012. Дзятлаўскі раён на 95 месцы | null | null | dzyatlava.by | March 5th, 2013 Alex
Белстат падлічыў, які сярэдні заробак мелі беларусы за ўвесь 2012 год у кожным з раёнаў краіны, а таксама ў гарадах абласнога і рэспубліканскага падпарадкавання.
«Наша Ніва» вылічыла з агульнай сумы гадавога заробку снежаньскую зарплату. Яна заўсёды большая, чым у астатніх месяцах за кошт прэмій і надбавак.
Лідарам стаў Салігорскі раён — $740. Гэта на пару даляраў больш, чым у Мінску і Наваполацку.
Наступныя ў рэйтынгу Мінскі і Жлобінскі раёны, якіх у снежні работнікі зарабілі больш за $600.
Абсалютны аўтсайдар — Браслаўскі раён (усяго $340).
Дзятлаўскі раён на 95 месцы - $390
Сярэдні заробак за снежань 2012 (у далярах)
Гарады:
1. Мінск 736
2. Наваполацк 735
3. Гродна 591
4. Бабруйск 578
5. Жодзіна 573
6. Брэст 564
7. Гомель 552
8. Магілёў 551
9. Віцебск 526
10. Баранавічы 512
11. Полацк 504
12. Орша 498
13. Пінск 477
Раёны:
1. Салігорскі 740
2. Мінскі 651
3. Жлобінскі 610
4. Дзяржынскі 583
5. Мазырскі 577
6. Рэчыцкі 563
7. Смалявіцкі 552
8. Асіповіцкі 532
9. Ваўкавыскі 522
10. Нясвіжскі 522
11. Крычаўскі 518
12. Полацкі 517
13. Гомельскі 504
14. Светлагорскі 503
15. Гродзенскі 495
16. Касцюковіцкі 494
17. Бераставіцкі 489
18. Маладзечанскі 482
19. Лідскі 480
20. Аршанскі 478
21. Смаргонскі 472
22. Барысаўскі 471
23. Калінкавіцкі 470
24. Пухавіцкі 468
25. Лунінецкі 467
26. Бярозаўскі 466
27. Слонімскі 465
28. Стаўбцоўскі 465
29. Лагойскі 464
30. Івацэвіцкі 462
31. Шклоўскі 461
32. Магілёўскі 459
33. Горацкі 458
34. Віцебскі 457
35. Чашніцкі 457
36. Слуцкі 456
37. Жабінкаўскі 453
38. Баранавіцкі 451
39. Камянецкі 450
40. Докшыцкі 449
41. Верхнядзвінскі 448
42. Круглянскі 448
43. Брэсцкі 444
44. Пінскі 444
45. Кобрынскі 440
46. Шчучынскі 439
47. Веткаўскі 438
48. Навагрудскі 438
49. Ашмянскі 438
50. Крупскі 437
51. Іванаўскі 434
52. Клецкі 434
53. Бялыніцкі 433
54. Мядзельскі 432
55. Клімавіцкі 432
56. Бабруйскі 431
57. Глыбоцкі 428
58. Уздзенскі 428
59. Талачынскі 426
60. Пружанскі 425
61. Лепельскі 425
62. Нараўлянскі 421
63. Рагачоўскі 418
64. Пастаўскі 417
65. Дубровенскі 413
66. Кіраўскі 411
67. Астравецкі 410
68. Ляхавіцкі 409
69. Бешанковіцкі 409
70. Ельскі 409
71. Чэрвеньскі 409
72. Жыткавіцкі 407
73. Мастоўскі 407
74. Любанскі 406
75. Старадарожскі 406
76. Капыльскі 405
77. Быхаўскі 405
78. Добрушскі 404
79. Лельчыцкі 404
80. Буда-Кашалёўскі 401
81. Вілейскі 399
82. Чачэрскі 397
83. Зэльвенскі 397
84. Бярэзінскі 397
85. Лёзненскі 396
86. Расонскі 395
87. Хойніцкі 394
88. Гарадоцкі 393
89. Валожынскі 392
90. Дрыбінскі 392
91. Петрыкаўскі 391
92. Маларыцкі 390
93. Сенненскі 390
94. Брагінскі 390
95. Дзятлаўскі 390
96. Іўеўскі 390
97. Глускі 384
98. Карэліцкі 382
99. Клічаўскі 382
100. Драгічынскі 379
101. Чэрыкаўскі 379
102. Столінскі 377
103. Воранаўскі 376
104. Чавускі 375
105. Свіслацкі 372
106. Міёрскі 369
107. Мсціслаўскі 368
108. Ганцавіцкі 365
109. Хоцімскі 364
110. Ушацкі 363
111. Кармянскі 363
112. Кастрычніцкі 363
113. Лоеўскі 361
114. Краснапольскі 361
115. Слаўгарадскі 359
116. Шумілінскі 358
117. Шаркаўшчынскі 355
118. Браслаўскі 340
Чытаць цалкам http://nn.by/?c=ar&i=105285 | http://dzyatlava.by/news/syaredni-zarobak-belarusaw-pa-regienakh-za-snezhan-2012-dzyatlawski-raen-na-95-mestsy | be | 2016-9-01 | dzyatlava.by/e43f9dbd4e96c15e88968b87172fdeee59ac46e4fb9e9bf13567ec0a93c9554c.json | [
"March 5th, 2013 Alex\nБелстат падлічыў, які сярэдні заробак мелі беларусы за ўвесь 2012 год у кожным з раёнаў краіны, а таксама ў гарадах абласнога і рэспубліканскага падпарадкавання.\n«Наша Ніва» вылічыла з агульнай сумы гадавога заробку снежаньскую зарплату. Яна заўсёды большая, чым у астатніх месяцах за кошт пр... |
[] | 2016-09-16 13:31:05+00:00 | null | null | Нават старэйшыя жыхары Дзятлава ня памятаюць такой маштабнай рэканструкцыі гораду. Кажуць, што ў раёне на такую будоўлю ніколі не было грошай. Аб’ектаў рэканструкцыі і праўда шмат, у горадзе поўна будаўнічай тэхнікі, рабочых. | http%3A%2F%2Fdzyatlava.by%2Fblog%2Falex%2Fdzyatlava-rykhtuetstsa-da-dazhynak.json | http://dzyatlava.by/sites/all/themes/dzyatlava/favicon.ico | ru | null | Дзятлава рыхтуецца да дажынак | null | null | dzyatlava.by | October 7th, 2015 Alex
Нават старэйшыя жыхары Дзятлава ня памятаюць такой маштабнай рэканструкцыі гораду. Кажуць, што ў раёне на такую будоўлю ніколі не было грошай. Аб’ектаў рэканструкцыі і праўда шмат, у горадзе поўна будаўнічай тэхнікі, рабочых.
Асабліва ўсіх гараджан уражвае рэканструкцыя райвыканкаму, будынак якога пабольшае ці ня ў два разы. Але ў той самы час зьменяць выгляд і раённы Дом культуры, і гатэль «Ліпічанка». Рамантуюцца мост на вуліцы Міцкевіча, інтэрнат і некалькі дамоў па вуліцах Савецкай і Фрунзэ, аб’екты гандлю, дарогі і іншае.
Толькі былы палац Радзівілаў сярэдзіны ХVІІІ стагодзьдзя, што побач з раённым шпіталем, сіратліва стаіць некрануты.
Падрабязней на svaboda.org | http://dzyatlava.by/blog/alex/dzyatlava-rykhtuetstsa-da-dazhynak | be | 2016-9-01 | dzyatlava.by/f2f983cd544e5ffc535c30f82c9e8b471a4da0021cc70969176b2b877e341254.json | [
"October 7th, 2015 Alex\nНават старэйшыя жыхары Дзятлава ня памятаюць такой маштабнай рэканструкцыі гораду. Кажуць, што ў раёне на такую будоўлю ніколі не было грошай. Аб’ектаў рэканструкцыі і праўда шмат, у горадзе поўна будаўнічай тэхнікі, рабочых.\nАсабліва ўсіх гараджан уражвае рэканструкцыя райвыканкаму, будын... |
[] | 2016-09-29 10:11:44+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fskroz-scyanu-na-xogvarts-ekspres-studenckaya-vyoska-pagruzila-pershakursnikau-u-svet-charaunictva%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/TDoXog2S6yI.jpg | be | null | Скрозь сцяну на “Хогвартс-экспрэс”. Студэнцкая вёска пагрузіла першакурснікаў у свет чараўніцтва | null | null | www.gazeta.bsu.by | “Хогвартс-экспрэс” адпраўляўся са знакамітай платформы 9 3/4, якая ўвечар 22 верасня размясцілася ў інтэрнаце № 11 БДУ.18 каманд першакурснікаў пазмагаліся за званне найлепшай у міжуніверсітэцкай гульні-сутычцы “Хогсмід-2016”, якую сумесна з каардынацыйным саветам Студэнцкай вёскі і адміністрацыяй Маскоўскага раёна арганізоўвае ўжо другі год запар каардынацыйны савет Студэнцкага гарадка БДУ.
Каманды першакурснікаў не толькі з інтэрнатаў БДУ, але і з розных ВНУ г. Мінска (БДПУ, МДЛУ, БДУІР, БНТУ) прынялі ўдзел у сутычцы. Каб стаць удзельнікам гульні, было неабходна набраць каманду з 6 чалавек, пасля чаго прайсці этап рэгістрацыі, запоўніўшы анкеты і прыдумаўшы чароўную назву сваёй камандзе. Са звышздольнасцямі кожнага гульца, а таксама іх патронусамі і багартамі можна было азнаёміцца анлайн у групе каардынацыйнага савета студгарадка. Сярод каманд можна было сустрэць “Катажмякаў”, “Вязняў філфака”, “Акцыя пірыт”, “Няўлоўных блайджараў” і інш. А якія былі ўдзельнікі ў камандах?! І зяць Валан-дэ-Морта, і сын трэнера па квідычы, і паўкроўкі, і чыстакроўныя чараўнікі… У кожнага была магчымасць адчуць сябе сапраўдным чараўніком!
— Грыфіндор, Пуфендуй, Кагцяўран, Слізерын, — размяркоўвальны капялюш падзяліў першакурснікаў па факультэтах, пасля чаго кожная каманда атрымала свае запаветныя квіткі на “Хогвартс-экспрэс”, а таксама карту Хогсміда, на якой былі паказаны ўсе выпрабаванні. Не кожны гатовы пачуць слова “размеркаванне” на першым курсе! Але не ў гэты раз! Бо ў дадзены момант гэта — магічны сігнал таго, што зусім хутка адправіцца “Хогвартс-экспрэс”.
Па карце чароўнай вёскі, якая была ў руках у кожнага старасты каманды, студэнтам трэба было знайсці пікеты і прайсці выпрабаванні на цягавітасць, спрыт, хуткасць і эрудыцыю. Гульня ў квідыч, сметанковае піва з паба “Тры венікі”, пошук ключа ў чароўным зеллі, а таксама велізарную колькасць магічных замоў прыйшлося выпрабаваць усім гульцам, і галоўнае — не забыцца пра час, які было галоўным спадарожнікам перамогі! Даследаваўшы парк імя Паўлава, які на час змяніўся ў чароўную вёсачку Хогсмід, і пазнаёміўшыся ў рэальнасці з героямі патэрыяны, каманды паспяшаліся да фінішу.
Салодкія прызы ад адміністрацыі Маскоўскага раёна, панадлівыя скрынкі з чыпсамі “Анега”, вада ад Мінскага заводу безалкагольных напояў — усё гэта выклікала ў студэнтаў яшчэ большую радасць, бо за час трохгадзіннага квэсту ўсім проста неабходна было здаволіць прагу і падмацавацца!
Усе стаілі дыханне ў чаканні абвяшчэння вынікаў. А на стале ў арганізатараў ужо былі раскладзены проста неверагодныя прызы: сертыфікаты на жывыя квэсты “Пад замком”, зніжкі на навучанне ў аўташколе пры ДАСААФ, падарункавыя карты ў кафэ-піцэрыю Palermo і запрашальныя на ABC-show!
Захоўваючы інтрыгу, хто ж стаў пераможцам і прызёрам гульні-сутычкі “Хогсмід-2016”, арганізатары павіншавалі каманду “Факультэт Катажмякаў”, якая вылучыліся самымі арыгінальнымі і запамінальнымі анкетамі. Ва ўзнагароду гульцы атрымалі цэлую скрынку чыпсаў “Анега”.
У гэты чароўны вечар усе каманды сталі ўладальнікамі памятных дыпломаў удзельнікаў, пасля чаго надышоў час аб’яўляць тройку прызёраў. Пераможцамі і самымі спрытнымі студэнтамі-выдатнікамі апынуліся гульцы з каманды інтэрната №10″ Святая шасцёрка”. Адстаўшы ад пераможца на 5 хвілін, другое месца заняла каманда інтэрната №11 “Вязні Азкабана”. А замкнула тройку магічных лідараў каманда “Валявыя людзі” з БДУІР.
Увечар 22 верасня чараўніцтва прыйшло і ў Студэнцкую вёску!
Ксенія БАРЫСЕВІЧ
Фота: Аляксандр Дубень | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/skroz-scyanu-na-xogvarts-ekspres-studenckaya-vyoska-pagruzila-pershakursnikau-u-svet-charaunictva/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/b9382f1d5b07023767e2c175ab713abaf1265fcb1723d747893e8d856f1d2ceb.json | [
"“Хогвартс-экспрэс” адпраўляўся са знакамітай платформы 9 3/4, якая ўвечар 22 верасня размясцілася ў інтэрнаце № 11 БДУ.18 каманд першакурснікаў пазмагаліся за званне найлепшай у міжуніверсітэцкай гульні-сутычцы “Хогсмід-2016”, якую сумесна з каардынацыйным саветам Студэнцкай вёскі і адміністрацыяй Маскоўскага раён... |
[] | 2016-09-26 21:55:19+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fposhuk-kreatyushchykau-u-bdu-zladzilisya-kursy-dlya-kuratarau%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/viber-imageааа.jpg | be | null | Пошук крэатыўшчыкаў. У БДУ зладзіліся курсы для куратараў | null | null | www.gazeta.bsu.by | З 13 па 21 верасня ў Беларускім дзяржаўным універсітэце для куратараў навучальных груп прайшло павышэнне кваліфікацыі па адукацыйнай праграме “Выхаваўчая праца куратара БДУ: псіхолага-педагагічныя і арганізацыйна-метадычныя аспекты”, якая носіць прыкладны характар і накіравана на засваенне слухачамі псіхолага-педагагічных асноў выхавання ў вышэйшай школе, знаёмства з навукова-метадычным і нарматыўна-прававым забеспячэннем функцыянавання і развіцця выхаваўчай сістэмы БДУ, кірункамі дзейнасці яго структурных падраздзяленняў, якія здзяйсняюць ідэалагічную і выхаваўчую працу.
Удзельнікамі праграмы сталі 26 куратараў факультэтаў і ўстаноў адукацыі ўніверсітэта, якім 21 верасня былі ўручаны пасведчанні пра павышэнне кваліфікацыі. У гэты дзень прайшоў круглы стол з прарэктарам па навучальна-выхаваўчай працы і сацыяльных пытаннях БДУ Суворавым В.В, начальнікам упраўлення выхаваўчай працы з моладдзю БДУ Багамазавым А.П., начальнікам навучальна-навуковага цэнтра развіцця моладзевага прадпрымальніцтва эканамічнага факультэта БДУ Шумскай Л.І., начальнікам псіхалагічнай службы БДУ Папком Р.П., загадчыкам кафедры фізвыхавання і спорту БДУ Калядой В.А., на якім кожны слухач меў магчымасць падзяліцца ўражаннямі, унесці прапановы і выказаць словы падзякі выкладчыкам найбольш упадабаных заняткаў.
У якасці выкладчыкаў дадзенай адукацыйнай праграмы выступілі лектары, вядучыя прафесары і спецыялісты БДУ, аўтары майстар-класаў, кіраўнікі моладзевых грамадскіх арганізацый і органаў студэнцкага самакіравання БДУ, працаўнікі ўпраўленняў выхаваўчай працы з моладдзю, па справах культуры, кадраў, навучальна-навуковага цэнтра развіцця моладзевага прадпрымальніцтва эканамічнага факультэта, псіхалагічнай службы, студэнцкага гарадка, кафедраў педагогікі і праблем развіцця адукацыі, фізвыхавання і спорту, псіхалогіі факультэта філасофіі і сацыяльных навук.
Курсы штогод арганізоўваюцца ўпраўленнем выхаваўчай працы з моладдзю сумесна з факультэтам павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі Інстытута журналістыкі БДУ.
Водгукі ўдзельнікаў праграмы павышэння кваліфікацыі:
ШТУКАЦЕР Дзмітрый Сяргеевіч, асістэнт кафедры інфарматыкі і камп’ютарных сістэм факультэта радыёфізікі і камп’ютарных тэхналогій, куратар групы 1 курса: “Мне вельмі спадабалася праграма. Дзякуючы старанням выкладчыкаў курсаў у мяне склаўся вобраз добрага куратара, чым ён павінен займацца і да чаго імкнуцца. Падчас круглых сталоў абмяркоўвалася мноства тэм, больш дасведчаныя калегі дзяліліся сваім досведам – толькі паспявай рабіць пазнакі. Я атрымаў зарад пазітыўнай энергіі, натхнення, адразу захацелася “рынуцца ў бой” і зрабіць што-небудзь гэтакае для сваёй групы. Велізарнае дзякуй арганізатарам за іх працы!”
У рамках курсаў павышэння кваліфікацыі куратараў навучальных груп кафедра педагогікі і праблем развіцця адукацыі БДУ арганізавала навучальны семінар.
ЖУК Вольга Леанідаўна, загадчыца кафедры педагогікі і праблем развіцця адукацыі БДУ: “Наш семінар насіў праблемны характар; падчас яго правядзення выкарыстоўваліся формы і метады актыўнага, калектыўнага навучання з выкарыстаннем прыёмаў “аналіз сітуацый”, “кейс куратара”, “метаплан” і інш. Семінар уключаў дзве міні-лекцыі “Сутнасць працэсу выхавання ў ВНУ ў сучасных сацыякультурных умовах. Сацыяльна-псіхалагічны партрэт сучаснай моладзі”; “Выхаваўчая сістэма ўніверсітэта: структура, умовы функцыянавання і развіцця”.
Такая арганізацыя семінара, якая дазволіла спалучаць інфармацыйна-лекцыйную форму з актыўнымі, калектыўнымі стратэгіямі навучання, надала яму тэарэтыка-прыкладную, практыка-арыентаваную скіраванасць. Падчас семінара куратары працавалі ў малых групах, разам шукалі шляхі вырашэння няпростых выхаваўчых праблем. Вельмі прадуктыўным, на мой погляд, было выкарыстанне напачатку семінара інтэрактыўнага метаду “Прэзентацыя досведу і чаканні”. Куратары, працуючы ў парах, дзяліліся адзін з адным досведам куратарскай дзейнасці, няпростымі сітуацыямі, якія ўзнікаюць у працы куратара, давалі ацэнку знойдзеным рашэнням. Такі абмен досведам і калектыўная рэфлексія наладзілі ці матывавалі іх на далейшую пошукавую сумесную працу падчас нашага семінара. Як вядома, гатовых тыпавых рашэнняў усіх сітуацый з выхаваўчай практыкі не бывае! Галоўны вынік курсаў – гэта ператварэнне заняткаў са слухачамі-куратарамі ў пляцоўку па абмене досведам, засваенні эфектыўных формаў і метадаў выхаваўчай працы, прадуктыўных спосабаў камунікацыі са студэнтамі. Мы спрабавалі менавіта так арганізаваць наш семінар. Спадзяёмся, убачаныя метады працы куратары будуць актыўна ўжываць не толькі ў куратарскай дзейнасці, але і ў навучальным працэсе. Хачу падзякаваць куратарам, якія бралі ўдзел у нашым семінары, за сумесную працу. Гэта была матываваная, дапытлівая, актыўная, адказная аўдыторыя слухачоў! Таксама дзякую сваім калегам, з якімі праводзілі гэты семінар: начальніку ўпраўлення выхаваўчай працы з моладдзю Багамазаву Аляксею Пятровічу і Рэдзьку Міхаілу Пятровічу, старшаму выкладчыку кафедры педагогікі і праблем развіцця адукацыі”.
Наталля КАПАЦЭВІЧ | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/poshuk-kreatyushchykau-u-bdu-zladzilisya-kursy-dlya-kuratarau/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/e05db4d13343577fa096b8a91c596942446663ba9a243f988da528eeb69d8317.json | [
"З 13 па 21 верасня ў Беларускім дзяржаўным універсітэце для куратараў навучальных груп прайшло павышэнне кваліфікацыі па адукацыйнай праграме “Выхаваўчая праца куратара БДУ: псіхолага-педагагічныя і арганізацыйна-метадычныя аспекты”, якая носіць прыкладны характар і накіравана на засваенне слухачамі псіхолага-педа... |
[] | 2016-09-26 21:45:21+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fci-stanuc-garadskiya-kvesty-suryoznym-biznesam%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/10.jpg | be | null | Ці стануць гарадскія квэсты сур’ёзным бізнесам? | null | null | www.gazeta.bsu.by | Сёння неверагодную папулярнасць у моладзі і не толькі набіраюць квэсты. Магчыма, людзям надакучыла бавіць час ва ўжо звыклых кінатэатрах ды кавярнях, таму яны і шукаюць нязведанае. Апроч іншых праводзяцца і не зусім звычайныя гульні — гарадскія квэсты. Яны для тых, хто любіць вуліцы горада так жа моцна, як і авантуры.
Гуляць і вучыцца
У сталіцы на такіх квэстах спецыялізуецца платформа Шукай.by. Паўтара года таму яна была створана праграмістам Яраславам Ліхачэўскім: «Мы з сяброўкай вырашылі, што нам надакучыла працаваць у карпарацыі, хацелі зрабіць турыстычны сэрвіс, але іх і так ужо было шмат, таму стварылі гэты праект».
Ідэя была рэалізавана вельмі хутка — праз два тыдні пасля задумы прайшоў і сам квэст, паўдзельнічаць у якім захацелі больш як 500 чалавек. Калі іншыя гульні маюць даволі шырокае кола тэм, то для Шукай.by галоўнымі з’яўляюцца культура і гісторыя Беларусі. Доказ гэтаму — і самы вядомы квэст платформы «12 апосталаў», які праводзіцца ў Нясвіжскім палацы і над якім, па словах Яраслава Ліхачэўскага, каманда працавала даўжэй за ўсё: «Задача ў Нясвіжы — пошук 12 залатых апосталаў. Каб іх знайсці, трэба пазнаёміцца з прывідамі князёў, якія ў той час жылі, і выканаць іх заданні. У нас там усе вядомыя асобы — і пане Каханку, і Рыбанька, і Марыя Дарота Радзівіл».
Акрамя нясвіжскага, Шукай.by ладзіць і іншыя квэсты. Напрыклад, па рамантычных легендах і паданнях Мінска, у музеі Петруся Броўкі, па мінскім метро. І нельга сказаць, што ўсё гэта — проста забава. «Я дакладна ведаю адно: дзеці навучаюцца ў гульні ўсяму на свеце, праз яе пазнаецца навакольны свет. Менавіта таму мы і выбралі такую форму для падачы гісторыка-культурных звестак», — кажа Яраслаў.
Ствары гульню сам
Увогуле, прыдумаць сюжэт не так і лёгка. Ствараючы квэст, Яраслаў з камандай шмат часу правялі ў архівах, працавалі з дакументамі, раіліся з музейнымі супрацоўнікамі, прапрацоўвалі гістарычную дакладнасць. А вось для гарадскіх гульняў не трэба амаль нічога, акрамя эрудыцыі і вольнага часу, таму каманда падтрымлівае ініцыятыву людзей, якія самі хочуць прыдумаць квэст, — заахвочвае іх, каб яны стваралі турыстычны праект самастойна. Напрыклад, квэст у музеі Петруся Броўкі зроблены яго супрацоўнікамі.
Пашпацыраваць па горадзе прыходзіць у асноўным моладзь, але Яраслаў хоча прыцягнуць болей падлеткаў: «Важна зацікавіць іх гісторыяй праз гульню».
Зараз у камандзе Шукай.by дзесяць чалавек, якія займаюцца распрацоўкай мабільных праграм, астатнія — прыдумваюць квэсты. Яраслаў з сябрамі працуюць над сур’ёзным сэрвісам для беларускіх музеяў і палацаў — інструментам, які зробіць экскурсіі больш цікавымі. Там будуць рэчы накшталт інтэрактыўных карт месца, як у камп’ютарнай гульні, музейны кантэнт, інфармацыя пра экспазіцыю і гісторыю, аўдыёгід.
Усе любяць каханне
У Беларусі шмат цікавых месцаў, а тэм — яшчэ больш, лічыць Яраслаў Ліхачэўскі. «Усё гэта трэба расказваць і паказваць людзям. Якая б вялікая ў нас каманда ні была, жыцця на гэта не хопіць, таму задача ў заахвочванні іншых».
Да канкурэнтаў-квэструмаў у Шукай.by ставяцца спакойна. «Мы дапамагаем адзін аднаму. Ускосна спаборнічаем нават з кінатэатрамі, бо людзі выбіраюць: паглядзець фільм ці пагуляць па горадзе. Але ўсе мы робім прынцыпова розныя прадукты. Зараз квэструмы — трэндавая рэч, праз іх даведваюцца і пра нас. Людзі згулялі квэст у пакоі, а пасля хочуць авантурных прыгод у горадзе».
Самая папулярная гульня Шукай.by у Мінску — пра каханне, бо «ўсе ж любяць каханне». «Мы хацелі пазнаёміць людзей з гарадскімі легендамі, — расказвае Яраслаў, — але іх трэба было неяк звязаць у адзіны аповед. Таму мы знайшлі персанажа — гарадскога цмока, які быццам скраў прыгажуню, а нам трэба яе вызваліць».
Які пароль ад Wі-Fі?
Квэсты — выдатная рэч для знаёмства з гісторыяй. Прыклад — музей Петруся Броўкі. У яго часта водзяць школьнікаў, якім там бывае сумна, бо дзеці слухаюць сухія факты з біяграфіі пісьменніка. А зараз там з’явіўся квэст, ён вельмі просты, але цікавы і карысны. Напрыклад, пароль ад музейнага Wі-Fі — дзень нараджэння Петруся Броўкі. Гэтую інфармацыю вельмі лёгка можна знайсці ў экспазіцыі. А тут дзеці яшчэ і спаборнічаюць — хто даведаецца хутчэй, той хутчэй пройдзе гульню. Дарослых зацікавіць так жа лёгка. «Мы гэта яшчэ ў Нясвіжы пабачылі. Яны гуляюць не менш ахвотна, чым дзеці».
Праект Шукай.by без перабольшвання можа стаць для Мінска яшчэ адной турыстычнай «разыначкай» — з яго дапамогай госці даведаюцца пра гісторыю і сталіцы, і нашай краіны. Яраслаў Ліхачэўскі кажа, што хацеў бы, каб квэсты былі накіраваныя не толькі на ўнутранага турыста, але і на замежнага: «Штогод праз Нясвіжскі комплекс праходзіць 400 тысяч чалавек. Гэта дастаткова сур’ёзны бізнес. У Нясвіжы ўсё робіцца па-еўрапейску, іншым турыстычным месцам трэба на яго раўняцца».
Да Версаля — адзін крок
Яраслаў лічыць, што ў нашай краіне магчыма стварыць вялікі турыстычны трафік.
Але пакуль каманда Шукай.by збіраецца працаваць у Еўропе, рабіць праекты для іх музеяў. А пасля яны абавязкова перанясуць усё прыдуманае ў Беларусь. «Дапаможам нашай спадчыне адрадзіцца, — абяцае Яраслаў і дадае, што няма сэнсу пачынаць з маленькага. — У Еўропе мы будзем ладзіць квэсты ў Версалі і Таўэры. Калі можаш зрабіць вялікае — рабі. Таму ў Мінску мы пачалі з Нясвіжа».
Адна з нерэалізаваных задум Шукай.by — веласіпедная гульня ў Налібоцкай пушчы — пакуль іх самая грандыёзная ідэя. Падчас Вялікай Айчыннай вайны ў пушчу баяліся заходзіць немцы — гэта была тэрыторыя партызан. Там засталіся рэшткі сядзібы Тышкевіча, таксама гэтыя мясціны звязаныя з імем Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча. Нікога не пакіне раўнадушным чароўная прырода пушчы. Яраслаў кажа, што яны ўжо нават склалі маршрут: «Але, калі праклалі дарогу, высветлілася, што там няма моста праз рачулку. Мы падлічылі, што можам аднавіць яго самі. Будзем збіраць грошы». Спадзяюся, у іх усё атрымаецца.
Маргарыта ДЗЯХЦЯР,“Звязда”
Фота 1:Шукай.by | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/ci-stanuc-garadskiya-kvesty-suryoznym-biznesam/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/73ec233c8118d3fcf0f27ec1ac7268c6c6b2a9e3d495340726fb31c3103cb61a.json | [
"Сёння неверагодную папулярнасць у моладзі і не толькі набіраюць квэсты. Магчыма, людзям надакучыла бавіць час ва ўжо звыклых кінатэатрах ды кавярнях, таму яны і шукаюць нязведанае. Апроч іншых праводзяцца і не зусім звычайныя гульні — гарадскія квэсты. Яны для тых, хто любіць вуліцы горада так жа моцна, як і авант... |
[] | 2016-09-26 21:53:20+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Ffenamenalny-igar-bokij%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/000028_8055_big.jpg | be | null | Фенаменальны Ігар Бокій | null | null | www.gazeta.bsu.by | Галоўным героем Паралімпіяды ў Рыа, якая завяршылася 18 верасня, стаў беларускі плывец Ігар Бокій, які заваяваў шэсць залатых і адну бронзавую ўзнагароду. Пры гэтым студэнт юрыдычнага факультэта БДУ ўсталяваў два сусветныя і шэсць паралімпійскіх рэкордаў!
На летніх Паралімпійскіх гульнях беларускі плывец, які выступаў у катэгорыі S13 (для спартсменаў, якія слаба бачаць), стартаваў з усталявання сусветнага рэкорду. У фінале на дыстанцыі 100 м батэрфляем Ігар Бокій паказаў вынік 53,85 сек., абнавіўшы свой жа сусветны рэкорд, паказаны на чэмпіянаце свету–2015 (54,44 сек.). Другім стаў прадстаўнік Узбекістана Кірыл Панкоў – 56,84 сек.
Затым Ігар Бокій выйграў золата на дыстанцыі 200 м комплексным плаваннем, паказаўшы ў фінальным заплыве час 2 хвіліны 4,02 секунды і апярэдзіўшы ўладальніка другога месца ўкраінца Яраслава Дзенісенку амаль на 5 секунд!
Пасля такога ўдарнага пачатку малады плывец троху «расслабіўся» і задаволіўся бронзай у фінале на 100 м брасам.
Затым Ігар Бокій працягнуў каваць метал найвышэйшай спробы. Трэці залаты медаль ён заваяваў у заплыве на дыстанцыі 400 м вольным стылем з вынікам 3 хв. 55,62 сек. Другім да фінішу на гэтай дыстанцыі прыплыў той жа Яраслаў Дзенісенка з адставаннем болей за тры секунды.
У чацвёрты раз наш плывец падняўся на найвышэйшую прыступку п’едэстала пасля фіналу на 50 м вольным стылем. Спрынтарскую дыстанцыю ён праплыў за 23,44 сек. Другое месца заняў Карлас Фарэнберг з Бразіліі з вынікам 24,17 сек.
Пятае золата ў асабістай скарбонцы беларускага паралімпійца апынулася пасля перамогі на дыстанцыі 100 метраў вольным стылем. У фінальным заплыве беларускі спартсмен паказаў час 50,9 секунды, абнавіўшы пры гэтым паралімпійскі рэкорд.
У заключны дзень турніру беларус перамог на дыстанцыі 100 м на спіне. Вынік чэмпіёна – 56,68 сек., што з’яўляецца новым сусветным рэкордам у гэтай дысцыпліне сярод паралімпійцаў. Другое месца заняў Яраслаў Дзенісенка (59,02 сек.), а трэцяе Нікалас Гай Турбідэ з Канады (59,55 сек.).
Гэты залаты медаль стаў шостым для беларускага спартсмена на Гульнях у Рыа-дэ-Жанэйра. Такі вынік дазволіў яму стаць самым тытулаваным атлетам Паралімпіяды. Зараз Ігар Бокій з’яўляецца адзінаццаціразовым паралімпійскім чэмпіёнам. Чатыры гады таму ў Лондане плывец з Бабруйска пяць разоў атрымліваў найвышэйшую ўзнагароду.
Усяго ў скарбонцы беларускай зборнай 10 медалёў (восем залатых і дзве бронзавыя ўзнагароды) і 19 месца ў медальным заліку Паралімпійскіх гульняў.
Віншуем Ігара Бокія з выбітным поспехам!
Сяргей ШАФАЛОВІЧ | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/fenamenalny-igar-bokij/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/4f17fc5a114fdad9ee5ca3f4391498854ba2b9c16eb7e8d1a38933a94ef4a218.json | [
"Галоўным героем Паралімпіяды ў Рыа, якая завяршылася 18 верасня, стаў беларускі плывец Ігар Бокій, які заваяваў шэсць залатых і адну бронзавую ўзнагароду. Пры гэтым студэнт юрыдычнага факультэта БДУ ўсталяваў два сусветныя і шэсць паралімпійскіх рэкордаў!\nНа летніх Паралімпійскіх гульнях беларускі плывец, які выс... |
[] | 2016-09-26 21:56:53+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fgorad-kalmar-zhurnalistyka-pa-shvedsku%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/да10.jpg | be | null | Горад Кальмар: журналістыка па-шведску | null | null | www.gazeta.bsu.by | Гэта гісторыя пра тое, як дзве студэнткі Інстытута журналістыкі БДУ селі ў самалёт і адправіліся скараць Швецыю. На гэта ў нас у запасе было два тыдні. Такую магчымасць атрымалі дзякуючы шматгадоваму супрацоўніцтву журфака і Fojo Media Institute у горадзе Кальмар. Давайце зазірнём у рэдакцыі швецкіх газет Ostran і Barometern разам з намі.
Панядзелак (5 верасня)
Першы дзень самы цяжкі, таму што трэба прывыкаць да англійскага маўлення, але мы з гэтым выдатна справіліся. У Fojo прыязнай усмешкай нас сустракае Lars Holm – разам ладзім экскурсійны абыход будынка. Тут выдатна абсталяваны не толькі пакоі для працы, але і месцы для адпачынку. Больш за ўсё ўразіў куток з некалькімі гамакамі, дзе можна рэлаксаваць з кнігай ці кубкам кавы. Заўтра мы адправімся ў нашы рэдакцыі, таму Lars падрыхтаваў займальную лекцыю пра шведскія СМІ, незалежнае жыццё выданняў, свабоду друку, журналісцкую этыку, а таксама прадэманстраваў некалькі рэгіянальных газет, дызайн якіх прыемна здзівіў. Трыма асноўнымі складнікамі журналістыкі ён назваў інфармацыю, яе старанную праверку і каментары. Журналістыка не можа існаваць без зваротнай сувязі, без рэакцыі чытачоў – яна накіроўвае іх і, па словах нашага лектара, з’яўляецца вартавым сабакам дэмакратыі. Нам, прадстаўнікам спецыяльнасці “друкаваныя СМІ”, было прыемна даведацца, што рэгіянальныя газеты ў Швецыі карыстаюцца добрым попытам і выходзяць шэсць разоў у тыдзень, маюць усярэдзіне тэматычныя дадаткі. Прафесія журналіста з’яўляецца адной з папулярнай і вельмі шануецца сярод жыхароў. Аднак, каб быць на добрым рахунку, неабходна працаваць аператыўна і быць мультыжурналістам, асвоіўшы розныя сферы сваёй справы.
Аўторак (6 верасня)
Стажыроўку я праходзіла ў рэгіянальнай шведскай газеце Ostran, дзе асвятляецца не толькі жыццё Кальмара, але і шматлікіх іншых суседніх населеных пунктаў. Мне вельмі пашанцавала: куратарам практыкі стаў выдатны журналіст і чалавек Ulf Karlsson, які дапамог пачувацца часткай гэтага дружнага калектыву. Прыкладна 15 журналістаў працуюць для таго, каб газета прыходзіла да чытачоў цікавай. Да друку выданне фарміруюць у адмысловым аддзеле, дзе адразу вярстаецца адразу 11 газет, якія рыхтуюць у гэтым вялікім і вельмі сучасным будынку.
Працоўны дзень шведскіх журналістаў пачынаецца з планёркі, але троху незвычайнай для нас. Перад кожным ляжыць ліст, дзе выразна распісана, якія заданні сёння маюць працаўнікі. Гэта дапамагае стварыць выдатны план працы, каб у 12 гадзін ночы газета магла ўжо друкавацца, а прыкладна ў 4 раніцы паступіць у гандлёвыя кропкі. Найбольш важныя моманты пры падрыхтоўцы нумара пазначаюцца на дошцы ў адмысловай схематычнай форме. Таксама на планёрцы абмяркоўваецца, што пойдзе на сайт, які ўвесь час абнаўляецца, і на старонку выдання ў Facebook.
Газета Ostran вельмі маляўнічая, асвятляе на старонках усе сферы ў жыцці грамадства і надае вялікую ўвагу спорту. Жанравая палітра не занадта разнастайная – папулярным з’яўляецца рэпартаж. Першыя 2-3 старонкі адводзяцца пад матэрыялы на тэму палітыкі. Апошнія ж, як мы і прывыклі, маюць прагноз надвор’я, забаўляльную інфармацыю, віншаванні і звесткі пра смерць некаторых жыхароў. Газета вылучаецца незвычайнай рубрыкай, дзе размяшчаюцца фота, якія адлюстроўваюць даўнія гістарычныя падзеі, што нагадваюць пра жыццё мінулых гадоў.
У гэты дзень мяне чакалі дзве цікавыя сустрэчы. Адна з іх – гутарка з паліцыянтам на тэму бяспекі грамадзян. Таксама наведала вілу дзівоснай прыгажосці, абсталяваную для канферэнцый і важных перамоў. Будынак нагадаў старадаўнюю сядзібу з кніг Маргарэт Мітчэл пра жыццё Скарлет О’хары, з тэрасы які адкрываўся чароўны выгляд.
Серада (7 верасня)
Горад Кальмар не вельмі вялікі, журналісты з мясцовых газет спяшаюцца на адны і тыя ж мерапрыемствы. Таму не дзіўна, што з маім калегам, якая праходзіла стажыроўку ў рэгіянальным выданні Barometern, часта працавалі разам. Вось так у сераду прысутнічалі на важнай канферэнцыі, дзе падымаліся пытанні аховы здароўя, слухалі даклады.
Пасля сустрэліся з працаўніком газеты Вarometern, які падрыхтаваў цікавы аповед пра вёрстку і дызайн друкаваных выданняў.
Тэорыя дэманстравалася на практыцы з дапамогай праграмы InDesign. Каб вярстальшчык працаваў аператыўна, кожная рубрыка і тып тэксту маюць загадзя створаны макет, куды хутка змяшчаецца тэкст. Так, журналіст і фатограф абмежаваны гэтымі рамкамі, але гэта дазваляе рабіць газету вядомай, сістэматызуе вонкавы выгляд выдання і паскарае працэс вёрсткі – вельмі зручна. Адкрыўшы макет патрэбнага нумара выдання, вярстальшчык па колеры, які выкарыстоўваецца ў шаблоне, разумее: здадзены тэкст у набор ці яшчэ не. Дзякуючы гэтаму часам на стварэнне адной старонкі газеты сыходзіць усяго 5 хвілін.
У сераду для нас стаў незабыўным паход у Norden – гэта кампанія дапамагае шматлікім вядомым касметычным брэндам у свеце. Як? Яе адмысловая тэхніка напаўняе яркія флаконы і цюбікі неабходным змесцівам. Амаль уся прадукцыя ідзе на экспарт, і многія людзі не ведаюць пра тое, што маюць такі цуд у сваім горадзе, таму матэрыялы на гэту тэму вельмі актуальныя. Завяршыўся наш працоўны дзень наведваннем Музея мастацтваў.
Чацвер (8 верасня)
Яго смела можна назваць “днём фота” ў нашай стажыроўцы. Чацвер мы правялі з сапраўдным прафесіяналам у сферы фатаграфіі – Anders Johansson з задавальненнем даваў цікавыя парады і адкрыў адзін сакрэт. “Самае важнае не тое, якая ў цябе камера, а якія думкі і пачуцці ты адчуваеш, калі ствараеш малюнак”, – прызнаўся ён.
Разам мы адправіліся ў лагер для ўцекачоў – Швецыя дапамагла многім з іх. Пакуль Anders быў заняты фотаздымкай, выбіраючы ўдалыя ракурсы, мы слухалі сумны аповед мужчыны з Сірыі пра трагедыю, якая здарылася ў яго сям’і. Толькі сутыкнуўшыся з гэтай праблемай тварам, зразумела ўвесь жах такіх сітуацый.
У гэты дзень мы спазналі вялікі поспех! Пазнаёміліся з былым рэдактарам газеты Вarometern, які ў 1952 годзе прыйшоў у выданне юным карэспандэнтам. Ён паказаў вельмі даўнія выпускі выдання і амаль без акцэнту прачытаў вершы рускіх паэтаў, прызнаўшыся, што не раз бываў у Расіі і мае там шмат сяброў.
Калі вярнуліся ў рэдакцыю, наш фатограф Аnders распавёў, як ён выбірае фота для выданняў і апрацоўвае іх.
Яго цікавы аповед працягнуў спецыяліст па афармленні інфаграфікі на старонках газет, прадэманстраваўшы розныя спосабы яе стварэння.
Увечар убачылі знакамітую шведскую спартсменку Kajsy Bergqvist, якая не толькі распавяла пра сваё спартыўнае жыццё, але і адкрыта разважала на розныя тэмы, што хвалююць яе землякоў і прыхільнікаў.
Пятніца (9 верасня)
У першай палове дня разам з журналістамі з Ostran пабывала на дзвюх сустрэчах. Спачатку адправіліся ў мясцовую школу – у газету планаваўся матэрыял пра настаўніцу, заслугі якой годныя ўвагі і пашаны.
Шведскім СМІ не чужыя партрэтныя замалёўкі пра простых людзей, іх справы і дасягненні. Пры наступным інтэрв’ю, пакуль мой куратар запісваў у нататнік важныя цытаты свайго суразмоўцы, я фатаграфавала.
Вельмі прыемна, што зроблены мной здымак быў адабраны для суботняга нумара выдання. Яшчэ за гэтыя дні паспела падрыхтаваць матэрыял, які распавядае пра Беларусь і Швецыі, пра захаванне народных здабыткаў і сапраўдных майстроў ганчарнай справы. Зусім хутка шведскія чытачы пазнаёмяцца з ім, а я вам распавяду, што мяне здзівіла ў Швецыі. Хоць стажыроўка ў выданнях надышла да заканчэння, наперадзе ў нас яшчэ не адзін насычаны дзень у Кальмары.
Дар’я НІКАНЧУК
Фота: Дар’я Ніканчук, Маргарыта Кухта | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/gorad-kalmar-zhurnalistyka-pa-shvedsku/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/e7906f264755b051c0a16023af580df6734fcd96b07191a86caf950275229d60.json | [
"Гэта гісторыя пра тое, як дзве студэнткі Інстытута журналістыкі БДУ селі ў самалёт і адправіліся скараць Швецыю. На гэта ў нас у запасе было два тыдні. Такую магчымасць атрымалі дзякуючы шматгадоваму супрацоўніцтву журфака і Fojo Media Institute у горадзе Кальмар. Давайце зазірнём у рэдакцыі швецкіх газет Ostran і... |
[] | 2016-09-16 13:36:58+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fsutychka-pershakursnikau-ximichnaga-fakulteta-bdu%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/8vOfh9BQj6c.jpg | be | null | Сутычка першакурснікаў хімічнага факультэта БДУ | null | null | www.gazeta.bsu.by | Бераг Мінскага мора, цёплы сонечны дзянёк, лёгкі ветрык… Ці можа быць штосьці лепшае? Можа!
11 верасня менавіта ў такое выдатнае надвор’е Мінскае мора наведалі першакурснікі хімічнага факультэта БДУ! А сабрала іх усіх разам “Сутычка першакурснікаў”.
З самай раніцы камітэт БРСМ хімічнага факультэта працаваў над абсталяваннем пікетаў, і вось усе гатовыя пачынаць.
Прыехаўшы на месца, першакурснікі выглядалі вельмі зацікаўленымі.
Дзяцей чакала шмат цікавых пікетаў, пачынаючы ад скачкоў у смеццевых пакетах і адгадвання мелодыі да “слоіка з неспадзеўкай”.
Яны спраўляліся з заданнямі на “ўра”, адразу відаць: ва ўніверсітэт яны паступілі поўнымі энергіі і сіл.
Але вось пікеты ўжо ззаду, застаўся ўсяго адзін конкурс. Конкурс на найлепшы творчы нумар. І тут першакурснікі выявілі сябе на поўную: запальныя танцы, песні пад гітару, вясёлыя пастаноўкі… увогуле, было на што паглядзець.
Аднак прайшоў і гэты конкурс, надышоў час падводзіць вынікі. Перад журы стаяла складаная задача: усе каманды былі добрыя, але пераможца быць павінен.
Балы падлічаны, пара аб’яўляць пераможцу. У кожнага з удзельнікаў у сэрцы было спадзяванне на перамогу.
Абвяшчэнне вынікаў.
Трэцяе месца дасталася энергічнай камандзе 6-й а групы.
Другое заняла самая дружная каманда 3-й групы.
Ну а першае месца заняла самая запальная каманда 7-й групы, з чым мы іх і віншуем!
Гэтыя тры каманды атрымалі ачмуральныя прызы, а першаму месцу ўжо па традыцыі дастаўся велізарны торт.
Хто б ні быў пераможцам, усе атрымалі зарад станоўчых эмоцый надоўга і запомнілі гэту сутычку назаўжды.
Іна ХОХ
Яшчэ больш фота тут | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/sutychka-pershakursnikau-ximichnaga-fakulteta-bdu/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/94a20e3e952b77ab320c6e8d7fe8aebba773cb46117245132e1836bd2543c68f.json | [
"Бераг Мінскага мора, цёплы сонечны дзянёк, лёгкі ветрык… Ці можа быць штосьці лепшае? Можа!\n11 верасня менавіта ў такое выдатнае надвор’е Мінскае мора наведалі першакурснікі хімічнага факультэта БДУ! А сабрала іх усіх разам “Сутычка першакурснікаў”.\nЗ самай раніцы камітэт БРСМ хімічнага факультэта працаваў над а... |
[] | 2016-09-16 13:41:15+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fmisteryya-studenckaga-prafsayuza-shkola-vyadzmarstva-i-charaunictva-xogvarts-bdu%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/02/мегафон.jpg | be | null | Містэрыя студэнцкага прафсаюза: школа вядзьмарства і чараўніцтва Хогвартс у БДУ | null | null | www.gazeta.bsu.by | Газета “Універсітэт” адно з найстарэйшых перыядычных выданняў у Беларусі. Яе першы нумар пабачыў свет у 1929 годзе | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/misteryya-studenckaga-prafsayuza-shkola-vyadzmarstva-i-charaunictva-xogvarts-bdu/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/3558e018c4c920816067ebbb68fa95ba3a95b83cba6e90ae74840da593ddc045.json | [
"Газета “Універсітэт” адно з найстарэйшых перыядычных выданняў у Беларусі. Яе першы нумар пабачыў свет у 1929 годзе",
"Містэрыя студэнцкага прафсаюза: школа вядзьмарства і чараўніцтва Хогвартс у БДУ"
] |
[] | 2016-09-26 21:57:03+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fpagulyac-u-zorku%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/3998b5111e9bf4ae6b0088647588d5b2-копия-2-350.jpg | be | null | Пагуляць у "зорку" | null | null | www.gazeta.bsu.by | У чым заключаецца галоўная небяспека для маладога пакалення? Нехта дагэтуль старамодна думае, што жыццё новай генерацыі можа сапсаваць камп’ютар: маўляў, з дому падлеткі не выходзяць, садзяць зрок, горбяць спіны… Многіх найперш палохаюць відэагульні: адны быццам бы выхоўваюць жорсткасць, другія, як тая ж Pockemon Go, небяспечныя самі па сабе. Маё ж шчырае перакананне ў тым, што самую вялікую небяспеку для маладых (не здзіўляйцеся тое пачуць ад прадстаўніка гэтага самага пакалення) уяўляюць сацыяльныя сеткі. І я кажу не пра фарміраванне залежнасці, размовы пра якую ўжо набілі аскому, а зусім пра іншы аспект. У адным з мінулых матэрыялаў рубрыкі я пахваліў іх. Размова ішла пра тысячы разнастайных тэматычных паблікаў, якія аб’ядноўваюць людзей, зацікаўленых нейкай тэмай. Якія, здавалася б, прэтэнзіі?
Але калі глядзець на рэчы аб’ектыўна, то большасць стужак навін карыстальнікаў складаецца зусім не з такой карыснай інфармацыі. Адкрыйце сваю і прыгледзьцеся — якіх матэрыялаў там найбольш? Пераважаць будзе так званы «карыстальніцкі» кантэнт, тое, для чаго некалі і ствараліся сайты кшталту Facebook і «УКантакце». Вось школьная сяброўка з’ездзіла на мора, выклала пад паўсотні здымкаў: на пляжы ў розных позах, у кавярнях, у гатэлі… Аднакурсніца збіраецца на вечарынку: не забыла сфатаграфаваць сябе ў люстэрку, маўляў, паглядзіце ўсе, якая я прыгожая. Яшчэ адна знаёмая выклала шматзначную псеўдафіласофскую цытату і далучыла аўдыязапіс — узвышаная натура! Сусед набыў новую машыну і не можа спыніцца фатаграфавацца на яе фоне.
І справа не ў тым, што людзі марнуюць уласны час на спажыванне такой другаснай інфармацыі. Значна большая праблема заключаецца ў тым, што многія спрабуюць стварыць вобразы людзей, якімі яны насамрэч не з’яўляюцца. Сеціва дало нам магчымасць адчуць сябе тымі, пра каго гадоў 20 таму можна было прачытаць толькі ў свецкай хроніцы. Дзяўчына на моры — гэта, відавочна, фотамадэль, якая круглы год толькі і здымаецца для глянцавых часопісаў, ездзіць па курортах і адпачывае. Тая, што ідзе на вечарынку, — безумоўна, свецкая львіца, «каралева дыскатэк». «Філасофская» дзяўчына — чулая паэтка ці музыкант, творчая і публічная асоба. Хлопец з машынай — паспяховы бізнесмен, які ўвесь час займаецца сваёй справай і без машыны яму — ніяк…
Мой сябар неяк даўно пазнаёміўся ў адной з сацсетак з дзяўчынай. Мяркуючы па фота і запісах — прыгажуня, увесь час ездзіць у падарожжы, чытае кнігі і займаецца спортам. Прыяцеля так зачапіла гэта асоба, што ён месца сабе не мог знайсці. Праз пару месяцаў начных перапісак і дзённых пакут наважыўся ёй патэлефанаваць. Пытаюся: «Ну што скажаш?» — «Ведаеш, неяк мне яе голас не спадабаўся. Уяўляў яго не такім». Сябра як у ваду глядзеў. Праз некаторы час усё раскрылася: дзяўчына аказалася простай студэнткай-лежабокай, карысталася чужымі здымкамі, а свае натхнёныя запісы і думкі пра кнігі брала з інтэрнэту. А калі б усё зайшло далей?
Галоўная ж небяспека нават не ў такіх сітуацыях. У любым выпадку з цягам часу ўсё становіцца на свае месцы. Як мінімум на прыступках ЗАГСа (ці пасля яго) сябар убачыў бы, што гэта не зусім той чалавек, у якога ён закахаўся дыстанцыйна. Горш за ўсё тым, хто не зразумеў правілаў гульні і паводзіць сябе ў сеціве гэтак жа, як у рэальным жыцці. Такому чалавеку давядзецца цяжка: назіраць, як твае аднагодкі «дабіваюцца» поспеху, жывуць прыгожа і без праблем, калі ў цябе ўсё банальна і проста — што можа быць складаней? Пры такім развіцці спраў можна ўпэўніць сябе ў тым, што ты няздольны, слабак… І, самае страшнае, я ведаю нямала такіх людзей. Якія шчыра ўпэўнены, што ўсе навокал ужо ўсяго дасягнулі, а яны самі плятуцца «ў хвасце».
…І хто даведаецца, што насамрэч фота з курорту зроблены за адзін дзень — праездам, а машына стаіць у гаражы без паліва? Што на дыскатэцы «тусоўшчыца» ўвесь вечар прасядзела адна, а аматарка прыгожых цытат за ўсё жыццё ледзь-ледзь адолела тры кніжкі?..
Яраслаў ЛЫСКАВЕЦ, “Звязда” | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/pagulyac-u-zorku/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/edc786b78acbee7e5c59765344f304753f517bd5ae55d9616f144b9dd9524808.json | [
"У чым заключаецца галоўная небяспека для маладога пакалення? Нехта дагэтуль старамодна думае, што жыццё новай генерацыі можа сапсаваць камп’ютар: маўляў, з дому падлеткі не выходзяць, садзяць зрок, горбяць спіны… Многіх найперш палохаюць відэагульні: адны быццам бы выхоўваюць жорсткасць, другія, як тая ж Pockemon ... |
[] | 2016-09-26 21:45:15+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fpershy-krok-da-raskryccya-patencyyalu-shkola-pradprymalnictva-ulasnaya-sprava-vyadze-nabor-vuchnyau-shkol-i-studentau-vnu%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/shumskaya-2.jpg | be | null | Першы крок да раскрыцця патэнцыялу. Школа прадпрымальніцтва “Уласная справа” вядзе набор вучняў школ і студэнтаў ВНУ | null | null | www.gazeta.bsu.by | У цэнтры развіцця моладзевага прадпрымальніцтва эканамічнага факультэта БДУ прайшлі дні адчыненых дзвярэй школы “Уласная справа”. 14 верасня школа распавяла пра сваю дзейнасць вучням агульнаадукацыйных школ, а 15 верасня яе наведалі студэнты ВНУ. У мерапрыемстве таксама прынялі ўдзел і выкладчыкі школы – вядомыя беларускія прадпрымальнікі, якія распавялі студэнтам пра дзейнасць школы. Мы пагаварылі з кіраўніком ЦРМП Шумскай Любоў’ю Іванаўнай пра школу прадпрымальніцтва “Уласная справа” і даведаліся, што навучанне дае студэнтам.
-Распавядзіце, з чаго пачалася дзейнасць цэнтра? Якія задачы ён выконвае?
-У 2005 годзе ў структуры БДУ быў створаны Інстытут сістэмных даследаванняў праблем моладзі. А ў 2015 годзе ён быў пераназваны ў цэнтр развіцця моладзевага прадпрымальніцтва. Гэта адбылося таму, што з 2006 года мы пачалі разглядаць праблемы прафесійнай сацыялізацыі моладзі і прадпрымальніцкай дзейнасці як нашы ключавыя задачы. З аднаго боку, мы яе рэалізоўвалі пасродкам правядзення даследаванняў па заданні міністэрства адукацыі, дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях, міністэрствы працы і сацыяльнай абароны і г.д., усяго ў нас выканана 8 даследчых прац такой праблематыкі. А з іншага боку, як прыкладны аспект працы мы стварылі школу моладзевага прадпрымальніцтва “Уласная справа”. Яна існуе з 2006 года. Сёлета мы ажыццяўляем ужо 11-ы набор.
-Як бы вы вызначылі галоўную мэту школы прадпрымальніцтва “Уласная справа”?
-Наша галоўная мэта – асобасна-прафесійнае станаўленне навучэнскай і студэнцкай моладзі. Інакш кажучы, прафесійная сацыялізацыя моладзі – гэта наша задума. Калі пераходзіць ад мэты да задач, то мы бачым іх у тым, каб пасродкам дадатковай адукацыі забяспечыць магчымасць заглыблення нашай навучэнскай і студэнцкай моладзі ў сутнасць і асновы новых эканамічных адносін, якія складаюцца ў дадзены момант у свеце.
-Як бы вы апісалі вашага студэнта? Каму будзе цікава ў вас вучыцца?
-Па гэтай тэме мы праводзілі даследаванне на дзвюх выбарках. Для аналізу праводзілі даследаванні каштоўнасных арыентацый, матываў, інтарэсаў, лідарскіх здольнасцяў нашай моладзі ў школе і ўніверсітэце, і такія ж даследаванні мы праводзілі на нашых вучняў. І ў выніку маніторынгавага даследавання мы прыйшлі да выразнай высновы пра тое, што да нас прыходзяць дзеці, якія валодаюць лідарскім патэнцыялам, ініцыятывай, самастойнасцю і перадумовамі да гатоўнасці выбудаваць сваё самастойнае жыццё і дзейнасць. Але, натуральна, яны самі ўсведамляюць, чаго ім бракуе для самарэалізацыі ведаў, а часам яны самі не ўсведамляюць свае ўтоеныя здольнасці. Нашы дзеці развіваюць свой патэнцыял, і ён выяўляецца больш выразна ў наступных паказчыках: каштоўнасная скіраванасць, прадпрымальніцкі патэнцыял, камунікатыўныя здольнасці, арганізатарскія здольнасці і лідарская эфектыўнасць. Гэтыя індыкатары мы вымяралі на прыкладзе кантрольнай групы г. зн. звычайных школьнікаў і студэнтаў і студэнтаў школы “Уласная справа”. І, калі мы правялі аналіз атрыманых дадзеных, мы атрымалі вельмі пераканаўчыя, статыстычна доказныя дадзеныя пра тое, што калі для сярэднестатыстычнага школьніка і студэнта характэрны сярэдні ці троху вышэй за сярэдні ўзровень выяўленасці гэтых уласцівасцяў, то для нашых вучняў характэрны высокі ўзровень гэтых паказчыкаў. Найбольшы парыў назіраецца ў каштоўнаснай скіраванасці і ў камунікатыўных здольнасцях. Гэта кажа пра тое, што за час навучання нашы студэнты вучацца зносінам, самастойным выступленням, трымаць удар, прымаць рашэнні, абараняць сваю пазіцыю. На гэта іх накіроўваюць выкладчыкі, бо ўвесь час навучанне ідзе ў рэжыме дыялогу, дыскусіі, і гэта прымушае студэнтаў быць мабілізаванымі. Таксама нашы дадзеныя паказваюць, што ў кантрольнай групе (звычайныя вучні і студэнты) самыя высокія кропкі – гэта ўпэўненасць у тым, што яны валодаюць неабходным патэнцыялам і лідарскімі здольнасцямі. Дзеці лічаць, што здольныя самі вырашыць любыя праблемы. А вось з камунікатыўнымі і арганізацыйнымі навыкамі ў іх праблемы. Гэта значыць, у нас існуе міф пра тое, што для працы прадпрымальнікам досыць проста зарэгістравацца, укласці грошы і чакаць, пакуль да цябе прыплыве яхта. А студэнты нашай школы – гэта тыя, хто першапачаткова разумее, што не так усё проста, і ўсё-ткі трэба паспрабаваць вучыцца і паглядзець, што ім гэта дасць далей. І нашы студэнты нам кажуць: “У мяне была ідэя, але ў думках усё было ў нейкім хаосе і бязладна. Паслядоўнасць і логіку сваіх дзеянняў я не разумеў. А вось калі прайшоў навучанне ў школе, тое ўсё ўстала на свае месцы”.
-Чым адрозніваюцца праграмы для студэнтаў і школьнікаў?
-Адрозненні ў праграмах ёсць, аднак іх няшмат. Бо мэтавае прызначэнне гэтых праграм рознае. У дачыненні да школьнікаў мы бачым задуму навучання перш за ўсё ў прафарыентацыйным кірунку. Мы робім упор менавіта на дзясяты клас, таму што вучань ужо гатовы вывучаць асновы эканомікі, і разам з тым ён знаходзіцца на стадыі прафесійнага самавызначэння. Што да студэнтаў, мы арыентуемся галоўным чынам на трэці курс, бо менавіта на гэтым курсе ідзе прафесійнае самавызначэнне ўжо ў профілі сваёй будучай прафесійнай дзейнасці, і ёсць сэнс вылучаць і рыхтаваць тую страту студэнцкай моладзі, якая сыдзе ў самазанятасць, бізнес, адкрые сваю справу. Таму зразумела, што студэнты могуць прыходзіць ужо з ідэяй, і яны разлічваюць на нас, звязваюць чаканні, што мы дапаможам яму зрабіць пралангацыю ідэй, г. зн. паказаць яму шлях, як ідэя можа ператварыцца ў камерцыйны прадукт і стаць асновай прафесійнай дзейнасці, у тым ліку прадпрымальніцкай. Таму студэнтам дададзены модуль менеджмент, г. зн. кіраўнічая дзейнасць. Выкладчыцкі склад і для студэнтаў, і для школьнікаў аднолькавы. Мы часам практыкуем аб’яднаныя заняткі, бо некаторыя нашы знакамітыя выкладчыкі з прычыны сваёй занятасці не могуць прыходзіць некалькі разоў. Выкладчыцкі склад у нас падвойны: класічныя акадэмічныя выкладчыкі эканамічнага факультэта, такія як Кавалёў Міхаіл Міхайлавіч, Груша Аліна Уладзіміраўна, Драбышэўскі Сяргей Аляксандравіч, Шалай Ірына Дзмітрыеўна, Кухарэнка Артур Андрэевіч. Але галоўным чынам у нас выкладаюць дзейныя прадпрымальнікі: Канстанцін Жураўскі, Аляксандр Мікалаевіч Кныровіч, Марына Уладзіславаўна Рошчына, Віктар Ягоравіч Маргела, Аляксандр Пякарскі. У гэтых выкладчыкаў свой бізнес ці паспяховая кар’ера ў вядомых кампаніях, яны маюць зносіны на дзелавым узроўні і на практычных прыкладах забяспечваюць навучанне. У канцы навучання ўсе студэнты ствараюць і абараняюць свой праект – стартап. І, выпускаючыся, атрымліваюць сертыфікат пра навучанне дзяржаўнага ўзору.
-Як стаць студэнтам школы “Уласная справа”?
-Штогод у сярэднім у нас вучыцца каля 50 студэнтаў і 30-35 школьнікаў. Мы не праводзім ніякіх адборачных тэсціраванняў, проста натуральным чынам у нас набіраецца такая колькасць студэнтаў. Ахвотнікі ёсць ужо цяпер. Заняткі ў школе “Уласная справа” пачынаюцца 8 кастрычніка. Дадатковую інфармацыю вы можаце даведацца па тэл.: 8 (017) 284-00-11; 8(029)616-88-51, а таксама на сайце www.bdc.bsu.by і ў групе “УКантакце” https://vk.com/crmp_bsu.
Дар’я КОЎЗА | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/pershy-krok-da-raskryccya-patencyyalu-shkola-pradprymalnictva-ulasnaya-sprava-vyadze-nabor-vuchnyau-shkol-i-studentau-vnu/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/3108427ab918712adc54e2adc7c72fcbf5990bed4da935587a61ad8564e0d3bd.json | [
"У цэнтры развіцця моладзевага прадпрымальніцтва эканамічнага факультэта БДУ прайшлі дні адчыненых дзвярэй школы “Уласная справа”. 14 верасня школа распавяла пра сваю дзейнасць вучням агульнаадукацыйных школ, а 15 верасня яе наведалі студэнты ВНУ. У мерапрыемстве таксама прынялі ўдзел і выкладчыкі школы – вядомыя б... |
[] | 2016-09-27 09:47:28+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fuverx-pa-rejtyngu%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/Копия-sm.jpg | be | null | Уверх па рэйтынгу | null | null | www.gazeta.bsu.by | 6 верасня брытанскае рэйтынгавае агенцтва Quacquarelli Symonds апублікавала рэйтынг 800 найлепшых універсітэтаў свету, у якім БДУ значна палепшыў свае пазіцыі, заняўшы 354 месца. У 2015 г. вядучая ВНУ краіны знаходзілася на 421-430 месцы, у 2014 годзе – на 491-500 пазіцыі.
Такім чынам, БДУ амаль на 70 пазіцый падняўся ў рэйтынгу QS і абышоў усе польскія, украінскія, латвійскія і літоўскія вышэйшыя навучальныя ўстановы.
Рэйтынг QS грунтуецца на аналізе дадзеных пра ВНУ і апытаннях незалежных экспертаў. Ацэньваюцца такія паказчыкі, як вынікі апытання экспертаў (акадэмічная рэпутацыя) і працадаўцаў, індэкс цытавання навуковых прац за апошнія 5 гадоў, суадносіны колькасці выкладчыкаў і студэнтаў, колькасць замежных студэнтаў і выкладчыкаў і інш.
На вяршыні абноўленага рэйтынгу амерыканскія ВНУ: Масачусецкі тэхналагічны інстытут, Стэнфардскі і Гарвардскі ўніверсітэты.
Вядучыя нацыянальныя ўніверсітэты краін-суседзяў Беларусі: МДУ імя М. В. Ламаносава (108), Казахскі нацыянальны ўніверсітэт імя аль-Фарабі (236), Тартускі ўніверсітэт (347), Варшаўскі ўніверсітэт (366), Кіеўскі нацыянальны ўніверсітэт (431-440), Вільнюскі ўніверсітэт (481-490) і Латвійскі ўніверсітэт (651-700).
Сярод беларускіх ВНУ ў рэйтынгу QS 2016 года прадстаўлены таксама БНТУ (701+).
Увогуле, БДУ паказвае высокія пазіцыі і ў іншых вядомых сусветных рэйтынгах, стабільна трапляючы ў 2 адсоткі найлепшых універсітэтаў свету.
З чым звязаны апошнія міжнародныя поспехі ВНУ, растлумачыў прарэктар па вучэбнай рабоце Аляксей Толсцік:
– Рэйтынгі QS і THE улічваюць параметр «якасць адукацыі» пры ранжыраванні ВНУ. Ён грунтуецца на водгуках людзей, якія актыўна ўдзельнічаюць у навукова-адукацыйнай, акадэмічнай прасторы –выкладчыкаў-экспертаў, а таксама працадаўцаў. Ім высылаюцца анкеты з пытаннямі, напрыклад: «Якую ВНУ ў той ці іншай краіне вы ведаеце?», «Як ацэньваеце ў ёй якасць выкладання?» і інш. На адказы экспертаў уплывае сусветная рэпутацыя ўніверсітэта. І па гэтым параметры БДУ вельмі выгадна глядзіцца. У нас шмат выпускнікоў, якія працуюць у розных краінах свету. І працадаўцы іх практычныя ўменні ацэньваюць годна. Акрамя таго, наша ВНУ актыўна прырастае замежнымі студэнтамі. Цяпер у БДУ вучыцца больш за дзве тысячы чалавек з 50 краін свету. Яны атрымаюць дыплом, вернуцца на радзіму і стануць там экспертамі, будуць услаўляць альма-матар. Вядомасць – адна з прычын, чаму мы актыўна, скачкамі, набіраем вышыню.
БДУ імкнецца падтрымліваць акадэмічную мабільнасць. Штогод за мяжу выязджае каля тысячы выкладчыкаў і гэтулькі ж студэнтаў па міжнародных абменных праграмах, для ўдзелу ў канферэнцыях.
Важным крытэрыем ацэньвання ВНУ з’яўляецца яе прысутнасць у міжнароднай навукова-публіцыстычнай прасторы. Наколькі актыўна на даследаванні навукоўцаў спасылаюцца ў сваіх працах замежныя калегі. З беларускіх навукоўцаў найбольш цытаваныя тыя, хто працуе ў сумесных міжнародных навуковых кааперацыях, напрыклад, у ЦЕРН – Еўрапейскай арганізацыі па ядзерных даследаваннях.
Менавіта з дапамогай навукоўцаў БДУ адкрыты базон Хігса, імі былі створаны вядомыя супрацьпухлінныя прэпараты, прыборы, распрацаваныя ва ўніверсітэце, працуюць на Міжнароднай касмічнай станцыі і многае іншае.
Ацэньваючы ВНУ па рэйтынгу QS, абавязкова звернуць увагу на суадносіны колькасці студэнтаў і выкладчыкаў. Так, Аляксей Толсцік распавёў, што ў БДУ на аднаго настаўніка даводзіцца шэсць навучэнцаў, а ў астатніх беларускіх ВНУ суадносіны 1 да 10. У замежнай вышэйшай школе такія прапорцыі ўвогуле вызначаюцца спецыяльнасцю. Напрыклад, на 20 гуманітарыяў будзе даводзіцца 1 выкладчык, у той час як суадно-сіны настаўнікаў і студэнтаў на прыродазнаўчанавуковых ці тэхнічных кірунках – 1 да 2!
Юлія СЕНЬКАВЕЦ | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/uverx-pa-rejtyngu/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/23ac40ba1f05db46f91e29983a874714eb67836418410a3434432cdc87440a11.json | [
"6 верасня брытанскае рэйтынгавае агенцтва Quacquarelli Symonds апублікавала рэйтынг 800 найлепшых універсітэтаў свету, у якім БДУ значна палепшыў свае пазіцыі, заняўшы 354 месца. У 2015 г. вядучая ВНУ краіны знаходзілася на 421-430 месцы, у 2014 годзе – на 491-500 пазіцыі.\nТакім чынам, БДУ амаль на 70 пазіцый пад... |
[] | 2016-09-26 21:57:00+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2F16739%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/IMG_20160907_101930_HDR.jpg | be | null | НОВАЯ ЭКАНОМІКА. Эксперты ацанілі эфектыўнасць механізмаў нефінансавай падтрымкі малога і сярэдняга бізнесу ў ЕС і Саюзнай дзяржаве Беларусі і Расіі | null | null | www.gazeta.bsu.by | 7 верасня 2016 года ў горадзе Мінску адбыўся круглы стол “Механізмы нефінансавай падтрымкі малога і сярэдняга бізнесу ў ЕС і Саюзнай дзяржаве Беларусі і Расіі: ацэнка эфектыўнасці”. Мерапрыемства прайшло на эканамічным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта з удзелам 12 экспертаў, якія прадстаўлялі ВНУ і грамадскія арганізацыі рэспублікі, а таксама прадстаўнікоў малога бізнесу і прадстаўніцтва “ЭКСАР” у Рэспубліцы Беларусь. Арганізатарам выступіла рэдакцыя часопіса “Новая эканоміка”. Падтрымку навуковай супольнасці аказвае генеральны партнёр – ААТ “Белінвестбанк”.
Пытанні нефінансавай падтрымкі малога і сярэдняга бізнесу абмеркавалі дактары і кандыдаты эканамічных навук, прафесары і дацэнты Белдзяржуніверсітэта, Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь, Прыватнага інстытута кіравання і прадпрымальніцтва, Міжнароднага ўніверсітэта “МІПСА” і іншых ВНУ. Актыўны ўдзел з боку грамадскіх арганізацый выявілі прадстаўнікі ГА “Новая эканоміка” і “Адзін пояс, адзін шлях”. З паведамленнямі таксама выступілі прадстаўнікі саветаў маладых навуковых дзяржаўных і недзяржаўных устаноў адукацыі. Асобна можна адзначыць удзел “Белінвестбанка” як аднаго з вядучых банкаў краіны, у якасці ўдзельніка круглага стала, гатовага падзяліцца сваім практычным досведам.
“Пастаянны аналіз механізмаў нефінансавай падтрымкі малога і сярэдняга бізнесу важны для выяўлення надзённых запатрабаванняў айчыннага бізнесу, – лічыць галоўны рэдактар часопіса “Новая эканоміка” Сяргей Шыпценка. – Параўнальны аналіз такіх механізмаў у Еўрасаюзе і Саюзнай дзяржаве Беларусі і Расіі важны для выяўлення перадавога досведу, удасканалення працы і вызначэнні перспектыў. Дзякуючы падтрымцы ААТ “Белінвестбанк” навукоўцы і практыкі атрымалі магчымасць сустрэцца і абмеркаваць надзённыя праблемы беларускіх прадпрымальнікаў, сфармуляваць канструктыўныя прапановы і пазначыць перспектывы”.
З асноўным дакладам на круглым стале выступіў кіраўнік прадстаўніцтва “ЭКСАР” у Рэспубліцы Беларусь Віктар Даранкевіч, які грунтоўна распавёў пра расійскі досвед нефінансавай падтрымкі малога і сярэдняга бізнесу, пра дзейнасць “ЭКСАР” і прадстаўніцтва “ЭКСАР” у Рэспубліцы Беларусь у дадзенай сферы. Па яго меркаванні, неабходна “стварыць, навучыць, паінфармаваць і ўжо на гэтай, падрыхтаванай аснове, прапаноўваць фінансавыя прылады”.
Нефінансавая падтрымка заключаецца таксама ў стварэнні ўмоў для складання кантрактаў, зняцця рызык неплацяжоў ад нерэзідэнтаў і рашэння іншых пытанняў, якія дазваляюць МСБ засяродзіцца на сваёй профільнай дзейнасці і паспяхова асвойваць знешнія рынкі.
Удзельнікі круглага стала прыйшлі да высновы: ільготнае фінансаванне не заўсёды апраўдана і яго варта разглядаць як дадатковую прыладу.
“Прааналізаваць умовы, навучыць і пракансультаваць суб’екта МСБ і толькі потым прапанаваць яму фінансавыя механізмы”, – перакананы Віктар Даранкевіч.
Прафесар Валерый Байнеў падчас дыскусіі звярнуў увагу на страхаванне МСБ ад дэвальвацыйных рызык. Выкладчык Прыватнага інстытута кіравання і прадпрымальніцтва Аляксей Ткачоў з калегамі прапанаваў варыянты рашэння праблемы падрыхтоўкі кансультантаў для маладых прадпрымальнікаў. Іншыя прадстаўнікі ВНУ і прадпрымальніцкіх колаў адзначылі важнасць выпрацоўкі эфектыўнага механізму, які спалучае ў сабе меры нефінансавай і фінансавай падтрымкі малога і сярэдняга бізнесу.
Прадстаўнікі грамадскіх арганізацый “Новая эканоміка” і “Адзін пояс, адзін шлях” прадставілі высновы па выніках аналізу дзяржаўных праграм і дакладаў незалежных экспертаў, адзначыўшы, што паднятыя на круглым стале пытанні не страчваюць актуальнасці на працягу шматлікіх гадоў. Яны артыкуляваны ў дзяржпраграме “Малы і сярэдні бізнес Беларусі 2016–2018”, што кажа не толькі пра ўвагу ўрада Рэспублікі Беларусь да праблем МСБ, але і гатоўнасці гэтыя праблемы вырашаць.
Удзельнікі мерапрыемства канстатавалі нізкую дасведчанасць МСБ пра рэальныя прылады нефінансавай і фінансавай падтрымкі экспартнай дзейнасці. У гэтай частцы было асобна адзначана, што генеральны партнёр мерапрыемства ААТ “Белінвестбанк”, у сваю чаргу праводзіць актыўную працу не толькі па прапанове крэдытных прадуктаў і іншых гатовых фінансавых рашэнняў для бізнесу, але таксама шырока кансультуе сваіх кліентаў, у тым ліку і патэнцыйных, робячы такім чынам значны ўнёсак у павышэнне фінансавай пісьменнасці і аказанне нефінансавай падтрымкі МСБ.
Удзельнікі мерапрыемства прыйшлі да высновы пра мэтазгоднасць стварэння працоўных груп з удзелам экспертаў банкаў і ВНУ, здольных палепшыць не толькі інфармаванасць акадэмічных кругоў пра рэальных практыкаў, але таксама данесці да страхавых і банкаўскіх арганізацый перадавы замежны досвед у рашэнні актуальных пытанняў.
Рэдакцыя часопіса “Новая эканоміка” пры падтрымцы генеральнага партнёра ААТ “Белінвестбанк” працягне серыю круглых сталоў з удзелам беларускіх навукоўцаў, прадстаўнікоў бізнес-колаў і грамадскіх арганізацый у верасні і кастрычніку 2016 года. Паралельна з серыяй круглых сталоў часопіс “Новая эканоміка” праводзіць конкурс навуковых прац на тэму “Крэдытаванне прадпрымальніцтва. Падтрымка экспарту малога і сярэдняга бізнесу”, прэзентацыя якога запланавана на 14 верасня 2016 года ў Доме прэсы.
З тэматыкай і ўмовамі правядзення конкурсу можна азнаёміцца на сайце часопіса “Новая эканоміка”: http://www.neweconomics.info/news.php
З прапановамі ААТ “Белінвестбанк” для фізічных і юрыдычных асоб, у тым ліку для малога і сярэдняга бізнесу, можна азнаёміцца на сайце банка: http://www.belinvestbank.by
***
ААТ “Белінвестбанк” з’яўляецца адным з найбуйнейшых банкаў Рэспублікі Беларусь і прапануе шырокую лінейку розных банкаўскіх прадуктаў і паслуг, а таксама якасны сэрвіс як для фізічных, так і для юрыдычных асоб, у аснове якога ляжаць высокатэхналагічныя, перадавыя рашэнні і шматгадовы досвед супрацоўнікаў банка. Банк мае шырокія карэспандэнцкія сувязі з найбуйнейшымі замежнымі фінансавымі інстытутамі, ажыццяўляе ўсе формы міжнародных разлікаў, прынятых у сусветнай практыцы і забяспечвае разліковае абслугоўванне замежнагандлёвых аперацый кліентаў па ўсёй тэрыторыі СНД, Еўропы і ЗША.
Часопіс “Новая эканоміка” выдаецца ў Мінску з 2004 года. Рэдакцыйная калегія і Міжнародны савет часопіса складаецца з бачных спецыялістаў у розных галінах навук, публіцыстаў і грамадскіх дзеячаў Беларусі, Расіі, Украіны, Латвіі. У рэдкалегіі часопіса 15 дактароў навук, у Міжнародным савеце 6 дактароў навук. Часопіс з’яўляецца перыядычным навуковым рэцэнзаваным выданнем, уваходзіць у пералік ВАК.
Таццяна КАСІМАВА, “Новая экономика” | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/16739/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/c57eee582af3f0509c71adee70db1f24681ee5224bfd51419a3183a7f2b14967.json | [
"7 верасня 2016 года ў горадзе Мінску адбыўся круглы стол “Механізмы нефінансавай падтрымкі малога і сярэдняга бізнесу ў ЕС і Саюзнай дзяржаве Беларусі і Расіі: ацэнка эфектыўнасці”. Мерапрыемства прайшло на эканамічным факультэце Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта з удзелам 12 экспертаў, якія прадстаўлялі ВНУ і ... |
[] | 2016-09-16 13:39:28+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fshto-vy-vedaece-pra-kapsulny-adpachynak%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/08/Копия-18-2.jpg | be | null | Што вы ведаеце пра капсульны адпачынак? | null | null | www.gazeta.bsu.by | Падчас фіналу рэспубліканскага маладзёжнага конкурсу «100 ідэй для Беларусі», дзе юныя вынаходнікі прадстаўлялі на ўсеагульны агляд больш за сотню праектаў: альтэрнатыўныя крыніцы энергіі, робататэхніку і інш., мяне асабліва ўразіў праект рэлакс-капсулы студэнткі другога курса эканамічнага факультэта БДУ. Адразу падумала: як было б цудоўна, каб такія боксы з’явіліся і ў нашай рэдакцыі! Захацеў адпачыць і набрацца сіл — паляжаў там колькі хвілінак і з новым запалам за працу. А можа, мая мара хутка споўніцца? Пра гэта я спытала ў аўтара праекта Алены Куранавай.
— На жаль, у конкурсе я не перамагла. Грант у 120 мільёнаў недэнамінаваных рублёў уручылі хлопцам з МНС за распрацоўку адмысловай прылады для тушэння пажараў.
Але маім праектам зацікавіліся патэнцыйныя інвестары з Беларусі і Венгрыі. Я аддала перавагу айчыннаму. Ён папрасіў скласці бізнес-план, распісаць, з чаго будуць пабудаваны капсулы, дзе іх можна размясціць. І, самае галоўнае, акрэсліць, як з гэтых «скрынак» атрымаць прыбытак. Зараз я займаюся разлікамі. Не так даўно размаўляла з адміністрацыяй парку культуры і адпачынку імя Чалюскінцаў, магчыма, першыя капсулы з’явяцца менавіта там. Адзін бокс можна зрабіць за 700 долараў. Сакрэт у тым, што капсулу можна вырабіць з керамзіту — лёгкага порыстага матэрыялу. Але пакуль яна існуе толькі ў выглядзе макета. Адзначу, што для краін СНД мая капсула — гэта ноу-хау.
— Чытала, што падобныя «скрыні здароўя» вельмі папулярныя ў Кітаі і Японіі. У чым унікальнасць тваёй распрацоўкі?
— За мяжой боксы грувасткія і дарагія: ад 12 да 60 тысяч долараў. Мая распрацоўка — больш кампактная і ўтульная, і, галоўнае, у 60 разоў таннейшая за замежныя аналагі з-за таннага матэрыялу.
— Алена, як у цябе з’явілася гэтая ідэя?
— Мой выкладчык неяк згадаў пра капсулы адпачынку, што ратуюць чалавека ад гарадской мітусні. І я «загарэлася»: а чаму б не зрабіць такія «цуда-скрыні» ў нас? Разлікі і складанне мадэлі занялі шэсць месяцаў. Каб дайсці да фіналу конкурсу, мне давялося «прабіцца» праз пяць этапаў: пачынаючы са свайго факультэта і заканчваючы абласным этапам.
Рэлакс-капсулу можна размясціць у аэрапортах, на вакзалах і прадпрыемствах. Адпачынак можна было б зладзіць нават паміж парамі! А адна з функцый дазволіла б праслухаць у ёй лекцыю або музыку.
Апарат за 10-20 хвілін верне арганізму бадзёрасць і сілы. У боксе можна будзе памераць ціск і вызначыць пульс. Максімальна расслабіцца дапаможа водаратэрапія, светлавыя эфекты і прыемная музыка. У боксе можна будзе падключыцца да Wі-Fі, падзарадзіць тэлефон і планшэт.
— І колькі, па тваіх разліках, будзе каштаваць паслуга?
— Гэта будзе залежаць ад таго, колькі кліент захоча адпачываць у аздараўляльным апараце. Лічу, хвілін за 15-20 можна будзе браць 3 рублі. Сёння гэта кошт кубачка кавы. Праўда, я не ведаю, якая рэакцыя будзе на «скрыні здароўя» ў беларусаў і ці захочуць яны плаціць за такі адпачынак. Мы неяк з недаверам ставімся да навінак… Але час пакажа. Спадзяюся, праект не «завісне» на паперы.
Хрысціна ХІЛЬКО, “Звязда” | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/shto-vy-vedaece-pra-kapsulny-adpachynak/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/513654e080073621ca264b9ec5494288a52d6d8f6f2a8550b915bc29f0ccade5.json | [
"Падчас фіналу рэспубліканскага маладзёжнага конкурсу «100 ідэй для Беларусі», дзе юныя вынаходнікі прадстаўлялі на ўсеагульны агляд больш за сотню праектаў: альтэрнатыўныя крыніцы энергіі, робататэхніку і інш., мяне асабліва ўразіў праект рэлакс-капсулы студэнткі другога курса эканамічнага факультэта БДУ. Адразу п... |
[] | 2016-09-16 13:44:51+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fmimy-psixalagichnyya-testy-i-fizichnyya-eksperymenty-studenty-bdu-prynyali-udzel-u-cvyatkavanni-dnya-gorada%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/vK1e_FQV1o.jpg | be | null | Мімы, псіхалагічныя тэсты і фізічныя эксперыменты. Студэнты БДУ прынялі ўдзел у cвяткаванні дня горада (+відэа) | null | null | www.gazeta.bsu.by | 4 верасня Мінск святкаваў свой 949 дзень нараджэння. Па ўсёй сталіцы адбываліся святкаванні і гулянні. Не застаўся безуважным і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.
У парку імя М. Паўлава ў рамках Дня горада правялі мерапрыемства “Квітней, мой Мінск, мая сталіца!”, якое наведала больш за 7 тысяч чалавек. У ім прынялі ўдзел студэнты і супрацоўнікі БДУ. Гасцей у парку віталі мімы творчай студыі “МIM-BSU”. Яны прапанавалі намаляваць усім ахвотнікам фэйс-арт. На вачах усмешлівых бацькоў маленькія хлопчыкі і дзяўчаты станавіліся мышкамі і ліскамі, каткамі і сабачкамі, ваўкамі і мядзведзямі. Дзякуючы студэнтам, ніводны ахвотнік не застаўся без яркага малюнка.
Псіхалагічная служба БДУ ветліва сустракала гасцей і прапанавала ім прайсці тэсты для вызначэння характару. Яна дапамагала разабрацца ў тыпе тэмпераменту і асобы. А таксама дапамагла зразумець, якія прафесіі ім падыдуць у будучыні.
Сапраўдную міні-лабараторыю разгарнулі ў парку імя Паўлава студэнты фізічнага факультэта. З дапамогай адмысловых прыбораў яны тлумачылі і паказвалі, як дзейнічаюць законы фізікі ў рэальным жыцці. А іскрынкай іх праграмы была падрыхтоўка марожанага проста на вачах у гледачоў.
З дапамогай звычайных прадуктаў харчавання і вадкага азоту (а магчыма і кроплі магіі) студэнты ў лічаныя хвіліны прыгатавалі марожанае і пачаставалі ім гасцей свята. Юных мінчукоў вельмі ўразілі эксперыменты ад студэнтаў. Яны актыўна распытвалі пра вучобу ва ўніверсітэце і цікавіліся прахаднымі баламі на фізічны факультэт.
Самымі цікаўнымі і актыўнымі ўдзельнікамі свята былі дзеці і падлеткі. Магчыма, праз шмат гадоў хтосьці з гэтых дзяцей сам стане студэнтам БДУ – найлепшага ўніверсітэта краіны.
Дар’я КОЎЗА
Відэа: | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/mimy-psixalagichnyya-testy-i-fizichnyya-eksperymenty-studenty-bdu-prynyali-udzel-u-cvyatkavanni-dnya-gorada/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/783a71b746dae6e0c10a1802e71c19a6d85b03762d8e6abd47dfbf8570172399.json | [
"4 верасня Мінск святкаваў свой 949 дзень нараджэння. Па ўсёй сталіцы адбываліся святкаванні і гулянні. Не застаўся безуважным і Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.\nУ парку імя М. Паўлава ў рамках Дня горада правялі мерапрыемства “Квітней, мой Мінск, мая сталіца!”, якое наведала больш за 7 тысяч чалавек. У ім прынялі... |
[] | 2016-09-29 10:11:34+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fvystava-navukovyx-prac-rektara-bdu-akademika-syargeya-ablamejki-praxodzic-va-universitece%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/Копия-IMG_5000.jpg | be | null | Выстава навуковых прац рэктара БДУ акадэміка Сяргея Абламейкі праходзіць ва ўніверсітэце | null | null | www.gazeta.bsu.by | Экспазіцыя прымеркавана да 60-гадовага юбілею акадэміка.
У яе ўвайшлі навуковыя працы Сяргея Абламейку, прысвечаныя пытанням развіцця інфарматыкі, а таксама артыкулы пра адміністрацыйную і педагагічную дзейнасць акадэміка. На выставе прадстаўлены найбольш цікавыя навуковыя і навукова-папулярныя працы, манаграфіі, падручнікі, энцыклапедычныя публікацыі, тэзісы дакладаў міжнародных канферэнцый і шэраг іншых матэрыялаў, якія выйшлі ў перыяд з 1979 года і па цяперашні час.
Уся экспазіцыйная літаратура падзелена ў адпаведнасці з жанрава-тэматычным прынцыпам. Пачатак выставы складае частка “Кнігі”, куды ўваходзяць манаграфіі, падручнікі і адукацыйныя дапаможнікі, па якіх сёння вядзецца навучанне студэнтаў у вышэйшых навучальных установах па спецыяльнасцях “Вылічальныя машыны, сістэмы і сеткі” і “Інфарматыка”.
Частка “Часопісы і зборнікі артыкулаў” уключае матэрыялы, апублікаваныя пад рэдакцыяй і пры сурэдактарстве Абламейкі. Працы канферэнцый пад рэдакцыяй акадэміка ўваходзяць у частку “Канферэнцыі”.
“Навуковыя артыкулы” працягваюць тэму навуковай працы акадэміка. Абламейка з’яўляецца аўтарам каля 200 часопісных артыкулаў пра інфармацыйныя і касмічныя тэхналогіі, у тым ліку больш як 50 з іх выйшлі на англійскай мове ў розных міжнародных выданнях. У экспазіцыі адлюстраваны толькі найбольш актуальныя зместава працы.
Часткі “Працы ў галіне навукі” і “Працы ў галіне адукацыі” складаюцца з публікацый, у якіх Сяргей Абламейка прадстаўляе сваё бачанне развіцця айчыннай навукі і адукацыйнай сістэмы. У частцы “Дысертацыі” змяшчаюцца аўтарэфераты дысертацый, абароненых пад кіраўніцтвам і пры кансультаванні акадэміка.
На рахунку навукоўца каля ста сустрэч з прадстаўнікамі розных СМІ. Гэты факт знайшоў адлюстраванне ў тэматычнай рубрыцы “Інтэрв’ю”. На выставе прадэманстравана шырокая падборка газет, часопісаў рэспубліканскіх, расійскіх і замежных СМІ.
Актыўная дзейнасць Сяргея Абламейкі як навукоўца, педагога і адміністратара адлюстравана праз наглядны матэрыял часткі “Фотарэпартажы”.
Завяршае экспазіцыю частка “Літаратура пра С. У. Абламейку”, дзе прадстаўлены публікацыі і кнігі, якія распавядаюць пра рэктара БДУ як выбітную асобу і кіраўніка, навукоўца з сусветным імем.
Выстава будзе працаваць да 5 кастрычніка ўключна па адрасе: вул. Бабруйская, 5а.
Даведка.
Абламейка Сяргей Уладзіміравіч нарадзіўся 24 верасня 1956 года ў гарадскім пасёлку Воранава Гродзенскай вобласці (Беларусь). Вядомы навуковец у галіне інфармацыйных і касмічных тэхналогій, апрацоўкі выяў і распазнаванні вобразаў, доктар тэхнічных навук, акадэмік Акадэміі навук Беларусі, Беларускай інжынернай акадэміі, Еўрапейскай акадэміі, Расійскай акадэміі касманаўтыкі імя К.Э. Цыялкоўскага, Расійскай акадэміі прыродазнаўчых навук, Іспанскай каралеўскай акадэміі дактароў, Еўрапейскай акадэміі эканомікі і кіравання і шэрагу іншых акадэмій. З 31 кастрычніка 2008 года з’яўляецца рэктарам Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
Па заканчэнні ў 1978 г. БДУ па спецыяльнасці “Матэматыка” працаваў у Інстытуце тэхнічнай кібернетыкі АН БССР (у наш час Аб’яднаны інстытут праблем інфарматыкі НАН Беларусі) да 2008 г., прайшоўшы шлях ад стажора-даследчыка да генеральнага дырэктара (2002-2008 гг.). Абараніў кандыдацкую (1984 г.), затым доктарскую (1990 г.) дысертацыі.
Пад кіраўніцтвам Абламейкі і пры яго непасрэдным удзеле распрацаваны тэорыя, метады і алгарытмы апрацоўкі і распазнаванні графічнай інфармацыі. Фундаментальныя вынікі, атрыманыя ў дадзенай галіне, набылі шырокую вядомасць. На гэтай аснове ў Беларусі сфарміравалася моцная навуковая школа, якая атрымала міжнароднае прызнанне. Абламейка ўнёс значны ўнёсак у развіццё інфарматыкі ў Рэспубліцы Беларусь.
Абламейка з’яўляецца аўтарам каля 600 навуковых прац, у тым ліку 23 кніг і падручнікаў, тры з якіх апублікаваны ў ЗША, Англіі, Польшчы. Пад яго рэдакцыяй і пры сурэдактарстве выйшла 42 зборнікі прац, 15 з іх — на англійскай мове. Пад кіраўніцтвам Абламейкі абаронена 10 кандыдацкіх і 3 доктарскія дысертацыі.
У 1998 г. за вялікі ўнёсак у развіццё тэорыі апрацоўкі выяў Сяргей Уладзіміравіч абраны галоўным членам Міжнароднай асацыяцыі па распазнаванні вобразаў (IAPR), затым віцэ-прэзідэнтам (2004-2006 гг.), першым віцэ-прэзідэнтам IAPR (2006-2008 гг.).
Сяргей Уладзіміравіч – ганаровы прафесар шэрагу замежных універсітэтаў, у тым ліку Маскоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя М. В. Ламаносава (2014 г.). Далянскага політэхнічнага ўніверсітэта (2013), Універсітэта Бінь Зыонг (г. Хашымін, В’етнам) (2014).
С. У. Абламейка – член прэзідыумаў НАН Беларусі, Рэспубліканскага савета рэктараў, Еўразійскай асацыяцыі ўніверсітэтаў; старшыня савета па абароне дысертацый пры БДУ.
Сяргей Уладзіміравіч кіраваў шэрагам расійска-беларускіх дзяржаўных праграм навуковых даследаванняў (“Суперкамп’ютары СКІФ” (2002-2004 гг.), “Космас-БР” (2002-2003), “Космас-СГ” (2004-2007), “Космас-НТ” (2008-2010 гг.), “СКІФ-Грыд” (2007-2010 гг.)), а таксама шматлікімі міжнароднымі праектамі; працай па стварэнні Беларускай касмічнай сістэмы дыстанцыйнага зандавання Зямлі (2006-2008 гг.) і шматфункцыянальнай касмічнай сістэмы Саюзнай дзяржавы (з 2008 г.); дзяржаўнай праграмай “Інфарматыка і космас” (2011-2015 гг.).
З 2003 г. Абламейка – намеснік старшыні Нацыянальнага савета па космасе Рэспублікі Беларусь, член камісіі па пытаннях дзяржаўнай навукова-тэхнічнай палітыкі пры Савеце міністраў Рэспублікі Беларусь, Савета па інфарматызацыі пры Прэзідэнце Рэспублікі Беларусь і іншых навуковых саветаў.
Абламейка з’яўляецца галоўным рэдактарам часопіса “Веснік БДУ”, намеснікам галоўнага рэдактара часопіса “Вышэйшая школа”, членам рэдкалегій міжнародных выданняў Pattern Recognition and Image Analysis, ICTACT Journal on Image and Video Processing, “Веснік камп’ютарных і інфармацыйных тэхналогій”, “Інфарматыка”, “Нейракамп’ютары”, “Вышэйшая адукацыя ў Расіі”, “Фокус”, Nonlinear phenomena in complex systems і інш.
За актыўную грамадскую і навуковую працу Абламейку ўзнагароджаны медалём Францыска Скарыны (2007 г.), ордэнам Дружбы (2009 г.), медалём Саюзнай дзяржавы “За супрацоўніцтва” (2010 г.), а таксама з’яўляецца лаўрэатам прэміі Ленінскага камсамола Беларусі (1990 г.), Дзяржаўнай прэміі Рэспублікі Беларусь у галіне навукі і тэхнікі (2003 г.), прэміі НАН Беларусі за найлепшую навуковую працу (2007), сумеснай прэміі НАН Беларусі і Расійскай акадэміі навук за стварэнне суперкамп’ютараў СКІФ (2010 г.) і інш.
Алена МАРЦУЛЕВІЧ | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/vystava-navukovyx-prac-rektara-bdu-akademika-syargeya-ablamejki-praxodzic-va-universitece/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/c52af84f4c2f100de38f56da05cd9918ad3bf313727d711ea6294da4160993a2.json | [
"Экспазіцыя прымеркавана да 60-гадовага юбілею акадэміка.\nУ яе ўвайшлі навуковыя працы Сяргея Абламейку, прысвечаныя пытанням развіцця інфарматыкі, а таксама артыкулы пра адміністрацыйную і педагагічную дзейнасць акадэміка. На выставе прадстаўлены найбольш цікавыя навуковыя і навукова-папулярныя працы, манаграфіі,... |
[] | 2016-09-16 13:36:23+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fpedagogika-u-bdu-da-90-goddzya-kafedry-pedagogiki-i-prablem-razviccya-adukacyi-bdu%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/Жук-и-студенты.jpg | be | null | Педагогіка ў БДУ: да 90-годдзя кафедры педагогікі і праблем развіцця адукацыі | null | null | www.gazeta.bsu.by | Жыццё кожнага чалавека і жыццядзейнасць кожнай арганізацыі можна падзяліць на пэўныя этапы. У сацыякультурным плане межы гэтых этапаў умоўна суадносяць з межавымі датамі – юбілеямі. Адзначаючы юбілеі, людзі ўспамінаюць пройдзены да гэтага моманту асобасна-прафесійны шлях, свае дасягненні і памылкі, робяць высновы з мінулага вопыту, каб ён стаў падставай для будучых здзяйсненняў. Калі ж юбілей адзначае цэлы калектыў, структурнае падраздзяленне – такога вопыту значна больш, а высновы з яго бываюць значна больш маштабнымі.
Восенню бягучага навучальнага года кафедры педагогікі і праблем развіцця адукацыі БДУ споўнілася 90 гадоў. За сваю багатую гісторыю агульнаўніверсітэцкая кафедра зрабіла вялікі ўнёсак у падрыхтоўку педагагічных кадраў. Пра гісторыю кафедры, яе сённяшнія клопаты і перспектывы карэспандэнту газеты “Унiверсiтэт” Сяргею Маеўскаму распавяла загадчыца кафедры, доктар педагагічных навук, прафесар Вольга ЖУК.
-Вольга Леанідаўна, Вы – чалавек, які прысвяціў шмат гадоў свайго жыцця рабоце на кафедры. Напэўна, было нешта асаблівае, што першапачаткова прывабіла Вас у прафесійна-педагагічнай дзейнасці і што ўтрымлівае ў ёй сёння?
-Вы задалі вельмі асабістае пытанне. Увесь мой працоўны шлях прысвечаны педагагічнай прафесіі, і ўся мая прафесійная дзейнасць звязана менавіта з кафедрай педагогікі і праблем развіцця адукацыі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта.
-Цалкам?
-Практычна так. У кожным разе, асноўная частка маёй навуковай і прафесійнай кар’еры. Яшчэ са школьных гадоў мне хацелася быць або ўрачом, або настаўнікам. Да моманту завяршэння школы я ўсё ж такі выбрала педагагічную прафесію. І, дзякуй лёсу, менавіта ў той час, у канцы 1970-х гадоў, на факультэтах БДУ былі адкрыты навукова-педагагічныя патокі. Я вельмі любіла матэматыку, практычна выдатна вучылася ў школе. Для мяне было вялікай радасцю даведацца, што ў БДУ існуюць навукова-педагагічныя напрамкі – і я з вялікім гонарам і адказнасцю падала дакументы на навукова-педагагічны паток механіка-матэматычнага факультэта БДУ. Прафесійная падрыхтоўка адрознівалася тым, што, акрамя матэматыкі і цыклаў матэматычнай накіраванасці, мы вывучалі блок псіхолага-педагагічных і метадычных дысцыплін і атрымлівалі падвойную кваліфікацыю «Матэматык. Выкладчык матэматыкі». З тых часоў маё асноўнае месца працы – Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт.
Што мяне ўтрымлівае ў маёй прафесійна-педагагічнай дзейнасці? Гэта магчымасць займацца найцікавейшай і самай гуманнай з навук – ПЕДАГОГІКАЙ. Гэта магчымасць пастаянна працаваць са студэнцкай моладдзю, мець зносіны з ёю, назіраць асобаснае развіццё студэнтаў, ствараючы для гэтага ўмовы, і адчуваць сваю запатрабаванасць у моладзевай аўдыторыі. Мая праца матывуе мяне пастаянна вучыцца, у тым ліку і ў маіх студэнтаў і калегаў, і дорыць сустрэчы з цікавымі людзьмі. Важна, што мая прафесійная пазіцыя дае магчымасць спалучаць розныя віды творчай дзейнасці: заняткі любімай педагогікай, навуковыя праекты, візіты ў іншыя ўніверсітэты і ўдзел у навуковых мерапрыемствах, выкладанне як у студэнцкай аўдыторыі, так і ў сістэме павышэння кваліфікацыі. Галоўнае, што трымае мяне ў прафесіі – гэта, мабыць, тое, што я займаюся любімай справай, бо выбірала прафесію педагога сэрцам.
-Раскажыце, калі ласка, нашым чытачам пра гісторыю Вашай кафедры. Чаму асобных навукова-педагагічных дысцыплін на факультэтах бракавала і ўзнікла патрэба ў арганізацыі адзінай агульнаўніверсітэцкай кафедры?
-У 1925 годзе ў БДУ існаваў асобны педагагічны факультэт, які ажыццяўляў падрыхтоўку педагагічных кадраў для маладой краіны. Кафедра педагогікі функцыянавала як адна з цэнтральных кафедр факультэта. Для арганізацыі вучэбнай і навукова-метадычнай работы былі запрошаныя вядомыя псіхолагі і педагогі з Масквы, Петраграда, сярод іх – Рывес, Салаўёў, Васілеўскі, Іваноўскі. У той час наша кафедра забяспечвала навучальны працэс педагагічнага факультэта, які адказваў за падрыхтоўку па некалькіх кірунках – сацыяльна-гістарычным, лінгвістычным, фізіка-матэматычным і прыродазнаўчым. У 1932 годзе педагагічны факультэт быў рэарганізаваны і перайшоў у структуру адроджанага Мінскага педагагічнага інстытута імя М. Горкага. Пасля гэтага выкладанне псіхолага-педагагічных дысцыплін у БДУ ажыццяўлялася метадычнымі кафедрамі шэрагу факультэтаў. Затым ва ўніверсітэце ўзнікла патрэба ў аб’яднанні ўсіх спецыялістаў у галіне псіхалогіі, педагогікі і методыкі выкладання асобных дысцыплін для таго, каб, па-першае, палепшыць падрыхтоўку педагагічных кадраў (бо краіна востра мела патрэбу ў педагогах новай фармацыі). Па-другое, у БДУ ўзнікла праблема павышэння якасці навуковых даследаванняў у галіне псіхалогіі, педагогікі і адукацыі, каб забяспечыць укараненне педагагічных інавацый у адукацыйны працэс вядучага ўніверсітэта краіны. І ў 1946 годзе ў БДУ была створана агульнаўніверсітэцкая кафедра педагогікі і псіхалогіі. У той час яе ўзначальваў дацэнт Л. В. Шашкоў. І з таго часу агульнаўніверсітэцкі статус кафедры не мяняўся, змянялася толькі назва. Аддзяліўся псіхалагічны напрамак: сёння функцыянуе кафедра псіхалогіі пры факультэце філасофіі і сацыяльных навук. А падрыхтоўку студэнтаў, якія атрымліваюць педагагічную кваліфікацыю, а таксама выкладанне псіхолага-педагагічных дысцыплін і спецкурсаў, якія спрыяюць развіццю ў будучых спецыялістаў універсальных псіхолага-педагагічных кампетэнцый, запатрабаваных у любой прафесіі, забяспечвае наша кафедра.
-Якія этапы развіцця прайшла кафедра ў далейшым – да фарміравання яе ў цяперашнім выглядзе?
-Пазней, у 50-я гады, былі пачаты даследаванні па праблемах педагогікі і псіхалогіі вышэйшай школы. У 70-х гадах з’явілася патрэба адкрыць на кожным факультэце згаданыя вышэй навукова-педагагічныя патокі і ажыццяўляць падрыхтоўку педагагічных кадраў практычна па кожным напрамку. І наша кафедра рэалізоўвала і каардынавала гэтую працу ў БДУ.
-А што было ўжо ў час Вашай працы на кафедры? І, калі можна, раскажыце таксама пра тых, хто ўзначальваў кафедру да Вас.
-Я ўжо згадвала дацэнта Л.В. Шашкова, які ўзначальваў кафедру ў 40-50-я гады. Ён быў вядомым педагогам і псіхолагам. А ў 1964 – 1972 гадах кафедру ўзначальваў член-карэспандэнт Акадэміі педагагічных навук СССР прафесар С. А. Умрэйка. Ён жа, дарэчы, быў і прарэктарам нашага ўніверсітэта. Гэта быў час магутнага развіцця нашай кафедры, таму што з’явіўся цэлы напрамак, звязаны з даследаваннямі па гісторыі педагогікі і асветы ў Беларусі, час станаўлення нацыянальнай беларускай сістэмы адукацыі. Пад кіраўніцтвам прафесара С. А. Умрэйкі былі абаронены першыя дысертацыі па гісторыі педагогікі ў краіне. З 1972 па 1988 гг. кафедру ўзначальваў прафесар М. У. Піскуноў – таксама вельмі вядомы педагог, навуковец. Я трапіла на яго лекцыі па педагогіцы. Значны ўклад М. У. Піскунова ў даследаванне праблем працоўнага выхавання школьнікаў, педагогіку вышэйшай школы. З 1994 па 1999 гг. кафедру ўзначальваў Анатоль Пятровіч Сманцэр. Гэта заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь, зараз ён працягвае працаваць прафесарам на кафедры. Анатоль Пятровіч – вядомы дыдактык, займаецца праблемамі пераемнасці ў навучанні ў сярэдняй і вышэйшай школе, праблемамі прэвентыўнай педагогікі, інклюзіўнай адукацыі. Нягледзячы на тое, што Анатоль Пятровіч ужо з’яўляецца ветэранам працы, ён працягвае актыўна займацца навукова-даследчай дзейнасцю, удзельнічае ў навуковых праектах, пастаянна публікуе свае навуковыя працы, якіх ужо больш за 400. Таксама хацелася б узгадаць прафесара кафедры, які, на жаль, ужо пайшоў з жыцця, – Мікалая Аляксандравіча Беразовіна. Яму належыць каля 300 прац у галіне псіхалогіі і педагогікі. Працы М. А. Беразовіна звязаныя з праблемамі псіхалогіі педагагічнай дзейнасці настаўніка, зносін педагога і навучэнцаў. Яго навуковыя працы па педагагічнах зносінах былі аднымі з першых у Савецкім Саюзе.
-Скажыце, паважны, «старэчы» ўзрост кафедры – гэта пашана або адказнасць?
-Дзякуй за цікавае пытанне. На самай справе, і тое, і іншае. Так, напэўна, кафедра мае ўжо «старэчы» ўзрост. Хоць я думаю, што пасля стогадовага юбілею кафедры можна будзе казаць пра тое, што мы «зануліліся» і ідзем на новы віток развіцця. Таму ў гэтым сэнсе мы яшчэ і маладыя, бо ў нас ёсць будучыня. Але, безумоўна, мы ўсведамляем адказнасць, таму што маем статус агульнаўніверсітэцкай кафедры. Мы адказваем за некалькі напрамкаў работы: псіхолага-педагагічную падрыхтоўку і перападрыхтоўку ўніверсітэцкіх кадраў, арганізацыю і каардынацыю даследаванняў у галіне педагогікі і адукацыі, педагагічную падрыхтоўку будучых спецыялістаў у сферы любой прафесіі.
-Раскажыце, калі ласка, падрабязней пра гэты кірунак – педагагічную падрыхтоўку будучых спецыялістаў у сферы любой прафесіі.
-Мы абгрунтавалі новую ролю педагогікі і псіхалогіі ў прафесійнай падрыхтоўцы сучаснага спецыяліста. Сёння кваліфікаваны спецыяліст – гэта не проста прафесіянал у сваёй сферы, які якасна і творча выконвае сваю працу. Сучасны свет – гэта свет глабальнай тэхналагічнай рэвалюцыі, хуткасных і маштабных зменаў, моцнай канкурэнцыі. Даследчыкі мяркуюць, што лідарства ў сусветнай эканоміцы ў XXI стагоддзя пяройдзе да тых краін і людзей, якія забяспечаць максімальнае павышэнне прадукцыйнасці працы і, перш за ўсё, у інтэлектуальнай сферы. Гэта значыць, што будуць у большай меры запатрабаваныя сучасныя псіхолага-педагагічныя веды і ўменні па вывучэнні чалавечых магчымасцяў, развіцці асобаснага патэнцыялу і кіравання ім, эфектыўныя тэхналогіі самапазнання і самаразвіцця людзей, самакіравання ўласным акмеалагічным ростам. Вось чаму на кафедры распрацоўваецца такі навукова-педагагічны кірунак, як педагогіка асобаснага і прафесійнага развіцця. Намі створаны навучальныя праграмы і дапаможнікі па дысцыпліне “Асновы псіхалогіі і педагогікі», спецкурсы па выбары для студэнтаў усіх спецыяльнасцяў. Іх вывучэнне якраз заклікана ўзброіць будучых спецыялістаў эфектыўнымі стратэгіямі асобаснага і прафесійнага росту і самаадукацыі, методыкамі і прыёмамі развіцця творчых здольнасцяў, пабудовы ўласнай кар’еры, павышэння асабістай эфектыўнасці. Засваенне псіхолага-педагагічных дысцыплін таксама спрыяе фарміраванню ў студэнтаў уменняў прадуктыўных зносін, прадухілення міжасобасных канфліктаў, працы ў камандзе, якія сёння і асабліва ў будучыні запатрабаваныя як у асабістым жыцці, так і ў прафесійнай дзейнасці. Важна, што авалоданне студэнтамі адпаведнымі псіхолага-педагагічнымі курсамі, распрацаванымі на кафедры, дапаможа ім таксама ў іх сямейным жыцці, усталяванні шчаслівых, гарманічных шлюбных адносін, арганізацыі паўнавартаснага развіцця і выхавання дзяцей.
-Лагічна выказаць здагадку, што такі сучасны змест псіхолага-педагагічных курсаў прадугледжвае і змены ў методыках навучання?
-Канечне. Змены ў арганізацыйных формах і метадах навучання звязаны, перш за ўсё, з пераходам ад парадыгмы выкладання да парадыгмы вучэння, узмацненнем студэнтацэнтраванага падыходу ў адукацыйным працэсе, актывізацыяй самастойнай працы студэнтаў. Ва ўмовах пашырэння інфармацыйна-адукацыйнага асяроддзя і актыўнага выкарыстання інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій губляюць сваю актуальнасць традыцыйныя аб’ёмныя курсы лекцый (калі курс не аўтарскі!). Больш запатрабаванымі становяцца ўстановачныя лекцыі, праблемныя лекцыі па ключавых або актуальных, дыскусійных пытаннях дысцыпліны. Галоўнае – гэта ўключэнне студэнтаў у самастойную вучэбна-даследчую дзейнасць. Як гэтага дасягнуць? Праз выкананне студэнтамі індывідуальных ці групавых праектаў, рашэнне кейсаў па актуальных праблемах, шырокае выкарыстанне дыскусійных і гульнявых методык, методык калектыўнай працы. Падчас выкладання псіхолага-педагагічных дысцыплін часта практычныя заняткі праводзяцца ў форме трэнінгаў. Псіхолага-педагагічная адукацыя павінна быць асобасна-арыентаванай і практыка-накіраванай, павінна даваць не толькі веды, але і ўніверсальныя ўменні, неабходныя і ў прафесіі, і ў сацыяльна-асобаснай жыццядзейнасці. Таму, як правіла, навучальны працэс не заканчваецца вучэбнымі заняткамі. Напрыклад, для многіх студэнтаў арганізуецца назіральная практыка ў Ліцэі БДУ і СШ №30 г. Мінска з наведваннем і метадычным аналізам урокаў і сацыякультурных мерапрыемстваў. У рамках спецкурса па педагагічных зносінах мы праводзілі дэбаты па актуальнай праблематыцы паміж студэнтамі гістарычнага і філалагічнага факультэтаў. Студэнты юрыдычнага факультэта пасля вывучэння дадзенага спецкурса ўдзельнічалі ў пасяджэнні суда, дзе назіралі за рэальным ходам судовага працэсу, але ўжо разумеючы, якія камунікатыўныя навыкі патрэбныя юрысту. Пасля вывучэння педагогікі студэнты факультэта філасофіі і сацыяльных навук распрацоўвалі і здзяйснялі навучальную экскурсію па гістарычным цэнтры Мінска. Такі вопыт арганізацыі навучальных экскурсій прадстаўлены дацэнтам В. У. Чэчатам у яго працах. Студэнты факультэта сацыякультурных камунікацый наведвалі музей памяці Халакосту – гістарычную майстэрню, якой кіруе дацэнт гістарычнага факультэта К. І. Казак. Пасля азнаямлення з экспанатамі або сустрэч з цікавымі людзьмі студэнты працягвалі даследчы праект. Яны бралі інтэрв’ю, прыносілі матэрыялы, якія, у сваю чаргу, потым станавіліся «экспанатамі» гэтай гістарычнай майстэрні.
-Вы, напэўна, працуеце не толькі над фарміраваннем «добрых сем’янінаў» і педагогаў, якія працуюць дзесьці за межамі ўніверсітэта. Ці накіравана Ваша праца на «ўнутраны рынак» БДУ? Як сябе праяўляюць Вашы спецыялісты ў выкладанні?
-Сярод выкладчыкаў універсітэта ёсць тыя, хто вывучаў псіхолага-педагагічныя і метадычныя дысцыпліны і мае педагагічную кваліфікацыю. У той жа час значная частка выкладчыкаў не мае спецыяльнай педагагічнай падрыхтоўкі. У мінулым годзе сумесна з упраўленнем кадраў быў рэалізаваны праект па павышэнні педагагічных кампетэнцый маладых выкладчыкаў БДУ. Большасць з іх раней не вывучалі прафесійна арыентаваных педагагічных дысцыплін. Між тым, якасць падрыхтоўкі спецыялістаў у ВНУ шмат у чым вызначаецца якасцю выкладання. Сёння сучаснаму выкладчыку неабходна не толькі валодаць сваім прадметам, быць захопленым навукай, але і быць кампетэнтным у галіне псіхалогіі і педагогікі, ведаць сусветныя адукацыйныя трэнды і педагагічныя інавацыі, валодаць эфектыўнымі тэхналогіямі навучання і прыёмамі матывацыі студэнтаў і прадуктыўных зносін. Гэта значыць, што выкладчыку (незалежна ад педагагічнага стажу) варта не толькі пастаянна павышаць узровень кампетэнцый у сваёй спецыяльна-прадметнай галіне, але і ўдасканальваць псіхолага-педагагічныя кампетэнцыі. Маладыя выкладчыкі ўніверсітэта, якія прайшлі павышэнне педагагічнай кваліфікацыі ў рамках згаданага праекта, пацвердзілі сваю скіраванасць на пастаяннае павышэнне ўласнага педагагічнага ўзроўню. Яны высока ацанілі арганізаваныя для іх навучальныя семінары і трэнінгі ў галіне педагогікі і педагагічнага майстэрства. Пры гэтым было адзначана, што ў БДУ не дастаткова псіхолага-педагагічнай падрыхтоўкі, метадычных семінараў і канферэнцый. Таму праект будзе працягвацца вясной, мы чакаем наступную групу маладых выкладчыкаў, з якімі будзем працаваць па актуальных метадычных пытаннях удасканалення адукацыйнага працэсу.
-Безумоўна, запатрабаванасць курсаў – гэта вялікі поспех. Раскажыце, якія яшчэ адукацыйныя праграмы рэалізуе кафедра і якіх поспехаў яна дасягнула за апошнія гады?
-На другой ступені вышэйшай адукацыі кафедра працуе з агульнаўніверсітэцкім патокам магістрантаў. Для іх мы выкладаем дысцыпліну «Педагогіка і псіхалогія вышэйшай школы». Гэта абавязковы курс, таму што магістарская падрыхтоўка – гэта не толькі паглыбленая падрыхтоўка ў галіне канкрэтнай спецыяльнасці, але і атрыманне навукова-педагагічнай кваліфікацыі, якая дазваляе ажыццяўляць прафесійную педагагічную дзейнасць. Таксама на нашай кафедры функцыянуе магістратура па спецыяльнасці «Агульная педагогіка, гісторыя педагогікі і адукацыі». Мы выпускаем невялікую групу магістраў у галіне педагогікі, якія працуюць у сістэме адукацыі па многіх напрамках. Акрамя таго, на кафедры рэалізуюцца праграмы пасляўніверсітэцкай адукацыі праз аспірантуру і дактарантуру. Штогод праходзяць навучанне 8-10 суіскальнікаў. За апошнія пяць гадоў супрацоўнікамі кафедры абаронены 1 доктарская і 2 кандыдацкія работы, 1 кандыдацкая рэкамендавана да абароны.
Выкладчыкі кафедры на высокім узроўні праводзяць навуковыя даследаванні ў галіне педагогікі і адукацыі. У перыяд з 2010 па 2015 год мы выканалі 5 фінанаваных даследчых праектаў па забеспячэнні дзейнасці Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь, а таксама 2 міжнародныя праекты. Гэта розныя па сваёй праблематыцы практыка-арыентаваныя праекты, усе яны актуальныя і былі ўкаранёныя.
-Раскажыце пра праекты падрабязней.
-Гэта, напрыклад, праект «Міждысцыплінарная інтэграцыя на аснове інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій як умова павышэння якасці прафесійнай падрыхтоўкі ў ВНУ”. У яго рамках распрацаваны і ўкаранёны ў працэс выкладання педагагічных дысцыплін і дысцыплін інфармацыйнага цыкла комплекс міждысцыплінарных задач (педагогіка, псіхалогія, інфарматыка, праблематыка ўстойлівага развіцця). Гэтыя задачы звязаны з сацыяльным кантэкстам любой прафесіі. Таксама была навукова абгрунтавана і рэалізавана комплексная методыка, якая грунтуецца на стратэгіях праблемнага, актыўнага, калектыўнага навучання з выкарыстаннем інфармацыйна-камунікацыйных тэхналогій (інструменты Google, Dropbox, платформа е-University, LMS Moodle). Выкарыстанне ў прафесійнай падрыхтоўцы распрацаваных задач і методык надае навучальнаму працэсу прыкладны, практыка-арыентаваны характар і спрыяе фарміраванню ў студэнтаў не толькі псіхолага-педагагічных ведаў, але і ўніверсальных сацыяльна-асобасных кампетэнцый. Гэтыя кампетэнцыі будуць запатрабаваныя ў сферы любой прафесіі.
-Якія міжнародныя даследчыя праекты распрацоўваеце?
-Мы рэалізавалі за 2011-2015 гг. два навуковыя праекты пры падтрымцы Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў і Расійскага гуманітарнага навуковага фонду. Гэтыя праекты звязаныя з распрацоўкай праблем інклюзіўнай адукацыі і падрыхтоўкай педагогаў для працы ў безбар’ерным асяроддзі, для працы з дзецьмі з асаблівасцямі развіцця.
Акрамя таго, на кафедры ажыццяўляецца міжнародны праект у рамках дамовы аб навуковым супрацоўніцтве паміж БДУ і Сафійскім універсітэтам імя Клімента Ахрыдскага (Балгарыя). На працягу апошніх 5 гадоў у яго рамках на базе Сафійскага ўніверсітэта пастаянна праводзіліся сумесныя семінары і канферэнцыі. У выніку падрыхтаваны і выдадзены манаграфія, дапаможнікі па прэвентыўнай педагогіцы і іншых педагагічных праблемах.
Ганаруся тым, што на нашай кафедры за апошнюю пяцігодку выкананы 7 фінансаваных праектаў, з якіх 2 – міжнародныя.
-Раскажыце пра канферэнцыі, якія праводзіць Ваша кафедра.
-Падрыхтоўка і правядзенне канферэнцыі – гэта вельмі вялікая не толькі навуковая праца, але і перш за ўсё арганізацыйная праца. Раней мы бралі на сябе абавязацельства кожныя 2-3 гады на базе кафедры праводзіць міжнародныя канферэнцыі. Але апошнія гады мы гэтым не займаемся.
-Чаму?
-Існуюць не толькі арганізацыйныя праблемы, але і праблемы фінансавання.
Кафедра з’яўляецца пастаянным суарганізатарам канферэнцый, якія рэгулярна праводзяцца на базе Сафійскага ўніверсітэта, Расійскага ўніверсітэта Дружбы народаў у Маскве, педагагічнага факультэта Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы.
-Ці ёсць нейкія міжнародныя канферэнцыі, якія Вам хацелася б адрадзіць?
-Гэта можа быць пастаянна дзейны ўніверсітэцкі праект, напрыклад, пад такой назвай: «Якасць універсітэцкай адукацыі: праблемы і шляхі павышэння». У яго арганізацыі павінны ўдзельнічаць, акрамя нашай кафедры, факультэцкія кафедры методык выкладання. Мэты і задачы такога праекта – абмен педагагічным вопытам, вывучэнне і распаўсюджванне педагагічных інавацый і найлепшых адукацыйных практык як нашага ўніверсітэта, так і ўніверсітэтаў краін Балонскага працэсу. Наша кафедра гатова рабіць свой унёсак у развіццё гэтага кірунку.
-Раскажыце, калі ласка, падрабязней пра супрацоўніцтва кафедры з іншымі ўстановамі адукацыі.
-Мы супрацоўнічаем з многімі ўстановамі адукацыі нашай краіны. Больш за 40 працэнтаў выкладчыкаў кафедры працуюць у сістэме дадатковай адукацыі дарослых па адукацыйных праграмах павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў. Многія з іх удзельнічаюць у розных праграмах павышэння кваліфікацыі настаўнікаў-прадметнікаў, некаторыя – працуюць у школах. З 2013 г. функцыянуе філіял кафедры ў школе № 30 г. Мінска, дзе для настаўнікаў праводзяцца семінары па актуальнай адукацыйнай праблематыцы; студэнты БДУ праходзяць там педагагічную практыку з выкананнем педагагічных праектаў, магістранты выконваюць вопытна-эксперыментальную працу.
Таксама кафедра падтрымлівае працоўныя і навуковыя кантакты з кафедрамі педагогікі і псіхалогіі многіх універсітэтаў Беларусі, напрыклад, з педагагічным факультэтам Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Янкі Купалы, кафедрай педагогікі Гомельскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя Ф. Скарыны і інш. Такое шматбаковае супрацоўніцтва кафедры з установамі адукацыі спрыяе ўзбагачэнню педагагічнага вопыту, асваенню адукацыйных навацый, а галоўнае – забяспечвае павышэнне навукова-прафесійнага ўзроўню выкладчыкаў кафедры.
-Скажыце, якія яшчэ найбольш значныя распрацоўкі кафедры за апошнія гады былі выдадзеныя ў выглядзе дапаможнікаў, рэкамендацый, манаграфій?
-Заўважу, што кожны год выкладчыкі кафедры рыхтуюць да публікацыі ў сярэднім каля 60 прац. Гэта навучальныя дапаможнікі і манаграфічныя выданні, артыкулы, тэзісы. Штогод мы ўдзельнічаем прыкладна ў 30 навукова-практычных канферэнцыях рознага ўзроўню. Некаторыя выкладчыкі кафедры маюць годны індэкс цытавання ў Google Scholar. Прывяду назвы толькі некаторых нашых работ:
Педагогическая подготовка студентов: компетентностный подход (О.Л. Жук. – Минск: РИВШ, 2009. – 336 с.);
Педагогика. Практикум на основе компетентностного подхода : учеб. пособие ( О.Л. Жук, С.Н. Сиренко ; под общ. ред. О.Л. Жук. – Минск : РИВШ, 2007. – 192 с.);
Теория и практика реализации преемственности в обучении школьников и студентов: монография (А.П. Сманцер. – Минск: БГУ, 2013. – 271 с.);
Основы интегративной биосоциальной антропологии: пособие (А.Г. Давыдовский. – Минск: БГУ, 2013. – 119 с.);
Активные методы в изучении педагогики (С.Н. Захарова, В.В. Чечет. – Минск, БГУ, 2015. – 137 с.);
Основы педагогики: формирование экологической компетентности: учеб. мет. пособие (Ю.И. Залесская. – Минск: БГУ, 2015.– 217 с.);
Гендерное воспитание детей и учащейся молодежи: учеб.-метод. пособие (С.Н. Захарова, В.В. Чечет. – Минск: БГУ, 2011. – 119с.).
Хацелася б назваць і іншыя навукова-метадычныя распрацоўкі, якія вельмі сучасныя і запатрабаваныя. Па-першае, мы стварылі адны з першых у краіне электронны вучэбна-метадычны комплекс «Асновы педагогікі» з аўдыя- і відэападтрымкай, цікавымі фільмамі, гістарычным матэрыялам. Мы маем добрыя водгукі пра яго ад нашых студэнтаў. Па-другое, намі рэалізуецца сістэма актыўных формаў і метадаў навучання. Яна грунтуецца на асобасна-арыентаваным падыходзе, кейс-тэхналогіі, праектным навучанні, гульнявых прыёмах і калектыўных спосабах працы, міждысцыплінарных сувязях (псіхалогіі, педагогікі, сацыялогіі, праблематыкі ўстойлівага развіцця, экалогіі і інш.). Па-трэцяе, гэта створаныя сеткавыя рэсурсы на платформах Moodle і е-University. Па-чацвёртае, гэта комплекс арыгінальных міждысцыплінарных задач як сродак развіцця і дыягностыкі псіхолага-педагагічных кампетэнцый.
-Скажыце, за столькі гадоў працы кафедры ці сфарміраваліся ў яе нейкія традыцыі, не звязаныя непасрэдна з працоўнай дзейнасцю? Якія-небудзь грамадскія або асабістыя ініцыятывы, што замацаваліся на кафедры?
-У свой час на кафедры працавала шмат ветэранаў Вялікай Айчыннай вайны, многія з якіх, на жаль, ужо пайшлі з жыцця. Але пры іх жыцці склалася традыцыя: 9 мая – гэта быў асаблівы дзень. Мы заўсёды віншавалі ветэранаў, арганізоўвалі творчыя сустрэчы для іх. Гэта была адна з самых галоўных традыцый нашай кафедры, якую мы стараемся падтрымліваць, перыядычна сустракаючыся з ветэранамі працы…
Вы спыталі мяне пра асабістыя ці грамадскія ініцыятывы. У 2000 г. я была ініцыятарам і навуковым кіраўніком праекта «Студэнцкая сям’я – ХХI стагоддзе». Гэты праект рэалізоўваўся ў 2000–2008 гг. у БДУ сумесна з грамадскай арганізацыяй “Саюз жанчын БДУ» і ўпраўленнем выхаваўчай работы з моладдзю. Штогод ўдзельнічалі да 30 студэнцкіх сем’яў або пар, якія рыхтаваліся да шлюбнага жыцця. Праект быў накіраваны на авалоданне студэнцкай моладдзю асновамі рэпрадуктыўнага здароўя, здаровага ладу жыцця, планавання сям’і, паўнавартаснага развіцця і выхавання дзяцей у сям’і, канструктыўных міжасобасных зносін і эфектыўнага вырашэння канфліктаў. Ён ажыццяўляўся праз семінары, сустрэчы-гутаркі са спецыялістамі, трэнінгі, круглыя сталы, фестывалі-святы. Па водгуках студэнтаў, праект быў цікавым і запатрабаваным сярод моладзі. Сёння праблемы сям’і, сямейнага выхавання, шчаслівага шлюбу ўключаны ў навучальныя праграмы дысцыпліны «Асновы псіхалогіі і педагогікі», спецкурс «Педагогіка сям’і», «Паўнавартаснае развіццё дзіцяці ў сям’і», якія распрацаваны і рэалізуюцца кафедрай.
Пад кіраўніцтвам дацэнта нашай кафедры А. Р. Давыдоўскага працуе дыскусійны інтэлектуальны студэнцкі клуб «ДИСК» на базе біялагічнага факультэта. Тэматыку пасяджэнняў вызначае само жыццё: «Чалавек супраць сябе: педагагічныя аспекты чалавечай дэструктыўнасці», «Катастрофы асобы: педагагічныя аспекты псіхалагічных крызісаў і страты сэнсу жыцця сучаснага чалавека» і інш. Плануецца дзейнасць клуба працягнуць. Запрашаем усіх ахвотных.
-Пасля Вашага расповеду наконт дасягненнях кафедры няёмка нават задаваць такое пытанне, але тым не менш: наколькі актыўна сёння студэнты і суіскальнікі выбіраюць Вашу кафедру для напісання і наступнай абароны кваліфікацыйных прац? Наколькі паспяховыя абароны? Раскажыце, якія кваліфікацыі прысвойвае кафедра і наколькі яны запатрабаваныя.
-Кафедра з’яўляецца выпускаючай на другой ступені вышэйшай адукацыі. Выпускнікам магістратуры пры кафедры па спецыяльнасці «Агульная педагогіка, гісторыя педагогікі і адукацыі» прысвойваецца ступень магістра педагагічных навук.
Засваенне адукацыйнай праграмы па названай спецыяльнасці накіравана на паглыбленае вывучэнне псіхолага-педагагічных дысцыплін і падрыхтоўку да правядзення навуковых даследаванняў у галіне педагогікі і адукацыі. У магістратуры навучаецца невялікая група студэнтаў, таму навучанне – асобасна-арыентаванае. Усе магістранты працуюць ва ўстановах адукацыі і праз магістратуру павышаюць свой навукова-прафесійны ўзровень. Праблемы, якія яны распрацоўваюць у магістарскіх дысертацыях, актуальныя і практыка-арыентаваныя, таму што звязаны з іх прафесійна-педагагічнай дзейнасцю. Тое ж самае можна сказаць і пра суіскальнікаў, якія навучаюцца ў аспірантуры і дактарантуры па педагогіцы пры кафедры. Як ужо адзначала, за апошнія 6 гадоў на кафедры падрыхтаваны і абаронены 1 доктарская, 2 кандыдацкія работы, 1 кандыдацкая праца рэкамендавана да абароны. Дарэчы, вядучыя дацэнты кафедры С.Н. Сірэнка, С.А. Захарава, Е.Н. Можар, Т.С. Афанасьева, А.У. Каклеўскі пачалі сваю прафесійную педагагічную дзейнасць на кафедры пасля паспяховага завяршэння магістратуры і/або аспірантуры па педагогіцы.
Вы пытаецеся, наколькі актыўна сёння студэнты і суіскальнікі выбіраюць нашу кафедру. Выбіраюць і прыходзяць навучацца па нашых праграмах вельмі матываваныя слухачы. Немагчыма з падробленай цікавасцю, без унутранай матывацыі да педагогікі якасна працаваць у педагагічнай прафесіі. А вось каб такіх матываваных навучэнцаў станавілася больш, мы пачынаем уцягваць іх у педагогіку ўжо са студэнцкай лавы.
-Раскажыце, калі ласка, пра гэты напрамак працы.
-Мы актыўна ўкараняем праектную форму навучання. Студэнты выконваюць актуальныя вучэбна-даследчыя праекты падчас вывучэння псіхолага-педагагічных дысцыплін і ўкараняюць атрыманыя вынікі ў адукацыйны працэс у перыяд педагагічнай практыкі. На базе такіх праектаў «вырастаюць» курсавыя, дыпломныя праекты, магістарскія дысертацыі. Праектнае навучанне па-асабліваму «зараджае» студэнтаў педагогікай, даючы магчымасць для самастойнага даследавання.
Кожны год у рамках навуковай канферэнцыі студэнтаў і аспірантаў БДУ на кафедры працуе секцыя педагогікі і методык выкладання. Не менш за 25 студэнтаў з усіх факультэтаў універсітэта прымаюць у ёй удзел, каля 20 работ, як правіла, рэкамендуецца да апублікавання.
За 5 апошніх гадоў падрыхтаваныя намі студэнты заваявалі 2 дыпломы першай ступені і 1 дыплом другой ступені на Рэспубліканскім конкурсе навуковых студэнцкіх работ па сацыяльна-гуманітарных навуках. Таксама нашы студэнты пастаянна ўдзельнічаюць у Мінскім гарадскім конкурсе педагагічнага майстэрства «Прафесійны дэбют». Пару гадоў таму выпускніца магістратуры А.М. Лукіна стала пераможцам гэтага конкурсу. У гэтым годзе мы рыхтуем каманду студэнтаў механіка-матэматычнага факультэта для ўдзелу ў конкурсе.
Усерасійскі конкурс сацыяльных і фандрайзінгавых піяр-праектаў «Сусвет неабыякавых» (у намінацыі «Найлепшы сацыяльны піяр-праект у адукацыйнай сферы») у 2014 г. выйгралі студэнты Інстытута журналістыкі, якія былі падрыхтаваныя дацэнтам кафедры А.Р. Давыдоўскім.
Заўважу, што колькасць студэнтаў, якія выяўляюць цікавасць да педагогікі і наогул да адукацыі, расце. Я думаю, што нашы праграмы магістратуры пры кафедры педагогікі будуць яшчэ больш запатрабаваныя. Мы ў будучыні плануем адкрыць яшчэ некалькі спецыяльнасцяў. Хачу таксама расказаць пра праект, які мы сёння рэалізуем разам з факультэтам перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі Інстытута журналістыкі. Мы плануем адкрыць перападрыхтоўку для студэнтаў па педагагічнай спецыяльнасці. І сёння мы апытваем студэнтаў, ці хацелі б яны атрымаць дадаткова педагагічную кваліфікацыю, навучаючыся па асноўнай спецыяльнасці. Шмат было скептыкаў: «Хто пойдзе, ды яшчэ платна, на такую перападрыхтоўку па педагогіцы?» Але ў нас ужо ёсць больш за пяцьдзясят заяў ад студэнтаў…
-Ну і дзе гэтыя скептыкі?
…(смяецца) якія гатовыя нават плаціць за тое, каб пашырыць магчымасці для сваёй кар’еры. Мы павінны ствараць студэнтам дадатковыя ўмовы для таго, каб яны былі больш запатрабаванымі на рынку працы. Ва ўмовах дынамікі рынку працы, змяненняў у сферы прафесійнай дзейнасці важна, каб кожны студэнт падчас навучання ў ВНУ ўжо меў магчымасць для атрымання дадатковай кваліфікацыі. Скажам, юрыспрудэнцыя і бізнес-права, юрыспрудэнцыя і выкладанне, журналістыка і медыяадукацыя і інш. Сёння існуе індэкс эластычнасці спецыяльнасці. Гэты індэкс паказвае, колькі спецыялістаў, падрыхтаваных для канкрэтнай галіны, пераходзяць працаваць у іншыя сферы. Напрыклад, у Еўропе шмат эканамістаў, юрыстаў сыходзяць у выкладанне. Гэтыя спецыяльнасці маюць высокі ўзровень эластычнасці.
-А вашыя спецыялісты, якіх вы выпускаеце, таксама «эластычныя» і могуць працаваць у іншых сферах?
-Як паказвае практыка, спецыялісты з педагагічнай кваліфікацыяй могуць працаваць у многіх сферах. Індэкс эластычнасці педагагічных спецыяльнасцяў у нашай краіне і іншых еўрапейскіх краінах высокі і мае нават негатыўны аспект: назіраецца адток педагагічных кадраў, асабліва ва ўстановах дашкольнай і агульнай сярэдняй адукацыі.
-Што такое спецыяліст у галіне педагогікі сёння?
-Гэта метадыст, педагог, выхавальнік, настаўнік (выкладчык) – гэта спецыяліст, які можа эфектыўна арганізаваць працэс навучання і выхавання з выкарыстаннем сучасных тэхналогій, у тым ліку ва ўмовах інфармацыйна-адукацыйнага асяроддзя і інклюзіўнай адукацыі; ажыццяўляць педагагічна мэтазгодныя і прадуктыўныя зносіны з усімі ўдзельнікамі адукацыйнага працэсу; распрацоўваць (абнаўляць) вучэбна-метадычнае забеспячэнне; праводзіць навуковыя даследаванні ў галіне педагогікі і адукацыі; асвойваць і ўкараняць педагагічныя інавацыі і ствараць аўтарскія методыкі (тэхналогіі).
-Якія рэсурсы сёння неабходныя кафедры?
-Хацелася б, каб у большай ступені выяўлялася цікавасць да педагогікі і педагагічнай падрыхтоўкі студэнтаў на нашых факультэтах. Важна, каб павялічвалася колькасць студэнтаў, якія навучаюцца на навукова-педагагічных аддзяленнях, каб мацнелі факультэцкія кафедры выкладання асобных дысцыплін, развіваліся навукова-метадычныя школы. У апошні час у сувязі з рознымі праблемамі ў школе, падзеннем прэстыжу настаўніка (хоць сёння ў краіне шмат робіцца для яго павышэння), на некаторых факультэтах скарачаецца прыём абітурыентаў у навукова-педагагічныя групы. На жаль, не ажыццяўляецца набор у такую групу, напрыклад, на фізічным факультэце. Гэты факультэт мае моцную кафедру методыкі выкладання, некаторыя выкладчыкі працуюць у Ліцэі БДУ. Ва ўніверсітэце працуюць вядомыя фізікі, якімі зроблены сусветныя навуковыя адкрыцці. Гэты факультэт – храм навукі, у якім творчая атмасфера, даследчы дух ужо могуць матываваць многіх на вучобу і распаўсюджванне ведаў. Даўно вядомая ўстойлівая ўзаемасувязь паміж педагагічнай дзейнасцю і навуковымі даследаваннямі, адукацыяй і навукай у ВНУ. Школы «юных», развітыя навуковыя і метадычныя школы ВНУ, педагагічныя інавацыі – усё гэта спрыяе ўключэнню матываваных абітурыентаў і студэнтаў, якія папаўняюць навуковыя лабараторыі і кафедры, каб зрабіць новыя сусветныя адкрыцці і падрыхтаваць годную змену…
-Якой Вы бачыце будучыню сваёй кафедры? Якія шляхі развіцця?
-Па-першае, – гэта ўдасканаленне ўжо дзейных і распрацоўка новых навучальных праграм, адкрыццё новых спецыяльнасцяў у магістратуры па педагогіцы. Па-другое, – гэта павышэнне якасці і пашырэнне навуковых даследаванняў у галіне педагогікі і адукацыі. Па-трэцяе, гэта распрацоўка і ўкараненне адукацыйных праграм па перападрыхтоўцы і павышэнні кваліфікацыі ў галіне педагогікі (у тым ліку і для студэнтаў, якія будуць атрымліваць дадаткова педагагічную кваліфікацыю). Па-чацвёртае, у сувязі з далучэннем да Балонскага працэсу ў нас пашырыліся магчымасці для правядзення навукова-педагагічных даследаванняў, рэалізацыі навуковых праектаў у галіне адукацыі сумесна з замежнымі ВНУ-партнёрамі.
-І заключнае пытанне. Што б Вы параілі студэнтам, магістрантам, аспірантам, якія або ўжо выбралі або толькі збіраюцца выбраць Вашу кафедру для абароны сваіх прац?
-Проста скажу: педагогіка – гэта вельмі цікавая навука. Гэта адна з самых запатрабаваных гуманна-арыентаваных галін, якая служыць чалавеку і спрыяе самарэалізацыі не толькі ў пэўнай прафесіі, але і ў асабістым жыцці – дапамагае быць больш эмацыйна ўстойлівым, эфектыўным, паспяховым і стабільна шчаслівым чалавекам. Знайсці нас вельмі проста: мы ў галоўным корпусе БДУ, 207 аўдыторыя. Старонка кафедры на сайце БДУ – http://bsu.by/ru/main.aspx?guid=5081
Гутарыў Сяргей МАЕЎСКІ | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/pedagogika-u-bdu-da-90-goddzya-kafedry-pedagogiki-i-prablem-razviccya-adukacyi-bdu/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/8679228f3e0548e765156c2bf6a4dc820b8d47891cd88182cc170d31310ed429.json | [
"Жыццё кожнага чалавека і жыццядзейнасць кожнай арганізацыі можна падзяліць на пэўныя этапы. У сацыякультурным плане межы гэтых этапаў умоўна суадносяць з межавымі датамі – юбілеямі. Адзначаючы юбілеі, людзі ўспамінаюць пройдзены да гэтага моманту асобасна-прафесійны шлях, свае дасягненні і памылкі, робяць высновы ... |
[] | 2016-09-16 13:37:37+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fu-bdu-adkrylasya-vystava-prysvechanaya-gistoryi-vybarchaga-prava-videa%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/IMG_3786.jpg | be | null | У БДУ адкрылася выстава, прысвечаная гісторыі выбарчага права (+відэа) | null | null | www.gazeta.bsu.by | 6 верасня у Беларускім дзяржаўным універсітэце адбылося адкрыццё выставы “Гісторыя станаўлення выбарчага права на беларускіх землях”, якая праходзіла ў рамках рэалізацыі праекта “Мая краіна – маё будучае”. Мерапрыемства было прымеркавана да выбараў дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі шостага склікання і арганізаванае рэктаратам Белдзяржуніверсітэта, ГА “Саюз жанчын БДУ” і пярвічнай арганізацыяй БДУ РГА “Белая Русь”.
Выстава была ажыццяўлена пры падтрымцы і актыўным удзеле Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Белрусь (які прадставіў больш за 147 экспанатаў), Фундаментальнай бібліятэкі БДУ, музея гісторыі БДУ.
У распрацоўцы канцэпцыі выставы бралі актыўны ўдзел старшыня савета
ГА “Саюз жанчын БДУ” прафесар Казакова І.В., дырэктар Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь Рыжкоў А.Г., дырэктар музея гісторыі БДУ Маліноўская Э.Л.
У сваім прывітальным слове да ўдзельнікаў і гасцей выставы рэктар БДУ акадэмік Абламейка С.У. адзначыў актуальнасць і своечасовасць такой выставы, якая будзе арыентаваць маладое пакаленне на выкананне грамадзянскага і маральнага абавязку, фарміраваць ідэал асобы, грамадзяніна суверэннай Рэспублікі Беларусь. Старшыня савета ГА “Саюз жанчын БДУ” прафесар Казакова І.В. у сваім выступленні падкрэсліла ўнікальнасць экспазіцыі, якая прадстаўлена ў Белдзяржуніверсітэце, і зазначыла, што зазірнуць у мінулае і сучаснае выбарчага права – значыць, выканаць маральны абавязак перад наступнымі пакаленнямі, не толькі перадаць каштоўнасці мінулага і ажыццявіць заваёвы сучаснага, але і падрыхтаваць маладых людзей да плённага ўспрымання будучыні. Прарэктар БДУ Рагавіцкі У.В. адзначыў уклад структур універсітэта ў арганізацыю выставы і яе паспяховую працу, прарэктар дацэнт Ходзін С.М. падкрэсліў навуковы і навукова-метадычны патэнцыял такога роду мерапрыемстваў, іх выхаваўчае і агульнаграмадскае значэнне. Ад Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь на адкрыцці выставы з прывітальным словам выступіла старшыня аддзела па справах моладзі Пшанічная Н.І.
Аснову выставы склалі ўнікальныя прадметы, кнігі і дакументы, прадстаўленыя Нацыянальным гістарычным музеем Рэспублікі Беларусь, а таксама аддзелам рэдкай і каштоўнай кнігі Фундаментальная бібліятэкі БДУ.
Выстава мае чатыры кампазіцыйныя раздзелы, кожны з якіх прысвечаны розным перыядам станаўлення выбарчага права на беларускіх землях. Рэспубліка Беларусь – сувярэнная дзяржава са старажытнымі традыцыямі, таму ў першай частцы экспазіцыі прадстаўлены рэдкія прадметы часоў Полацкага княства: копіі першых заканадаўчых дакументаў, якія адлюстроўваюць працу народнага веча, дзе вырашаліся ўсе пытанні па арганізацыі народнага жыцця, заключаліся гандлёвыя дамовы, падымаліся пытанні вайны і міру. На выставе прадстаўлены адзін з сімвалаў народнага веча – вечавы звон. Калі гараджане чулі прызыўны гук звона, то выходзілі на плошчу. Абавязковы ўдзел у народных сходах быў нормай тагачаснага жыцця і стаўся правобразам сучаснай дэмакратычнай сістэмы.
Асаблівае месца на выставе занялі экспанаты і дакументы часоў Вялікага княства Літоўскага: усе рэдакцыі Статуту – асноўнага зводу прававых нормаў тагачаснай дзяржавы, копіі дакументаў, якія пацвярджалі атрыманне беларускімі гарадамі магдэбурскага права. Разам з такім правам гораду ўручаўся і сімвалічны ключ. Прадстаўлены на выставе ключ быў знойдзены археолагамі на полацкай зямлі.
Гісторыя выбараў эпохі БССР адлюстравана на выставе праз агітацыйныя плакаты, бюлетэні, выбарчыя дакументы, пасведчанні і нагрудныя значкі народных дэпутатаў часоў Беларускай ССР. Прыняцце “Дэкларацыі аб абвяшчэнні незалежнасці Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь” (31 ліпеня 1920 г.) стала важным палітычным актам у гісторыі нацыянальна-дзяржаўнага будаўніцтва.
Чацвёрты раздзел выставы прысвечаны сучаснаму перыяду развіцця выбарчай сістэмы Рэспублікі Беларусь: у экспазіцыі прадстаўлены розныя рэдакцыі Канстытуцыі, вучэбныя дапаможнікі, вучэбна-метадычныя выданні і літаратура па праблемах выбарчага права, асноўных свабод і правоў грамадзян Беларусі.
У адкрыцці выставы прынялі ўдзел студэнты і выкладчыкі Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта. Уважліва азнаёміцца з экспанатамі, рэдкімі прадметамі і дакументамі розных эпох можна будзе напрацягу тыдня па адрасе: Бабруйская, 5а (файе рэктарата БДУ).
Таццяна БЕЛЬСКАЯ
Відэа: | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/u-bdu-adkrylasya-vystava-prysvechanaya-gistoryi-vybarchaga-prava-videa/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/c5d0060f900549195b909c86c431f59ff112fddc3c3d9661bc0180d5878fd025.json | [
"6 верасня у Беларускім дзяржаўным універсітэце адбылося адкрыццё выставы “Гісторыя станаўлення выбарчага права на беларускіх землях”, якая праходзіла ў рамках рэалізацыі праекта “Мая краіна – маё будучае”. Мерапрыемства было прымеркавана да выбараў дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі шостаг... |
[] | 2016-09-26 21:53:14+00:00 | null | 2016-09-01 00:00:00 | null | http%3A%2F%2Fwww.gazeta.bsu.by%2F2016%2F09%2Fakademik-rektar-gramadzyanin%2F.json | http://www.gazeta.bsu.by/wp-content/uploads/2016/09/Копия-IMG_1427.jpg | be | null | Акадэмік, рэктар, грамадзянін | null | null | www.gazeta.bsu.by | 24 верасня рэктару БДУ акадэміку НАН Беларусі Сяргею АБЛАМЕЙКУ споўнілася 60 гадоў, што стала знамянальнай падзеяй для ўсёй універсітэцкай супольнасці. Харызматычны кіраўнік, таленавіты навуковец і выдатны педагог заслужыў сваёй плённай дзейнасцю вялікі аўтарытэт у нашай краіне і ва ўсім свеце.
Да юбілейнай даты выдавецтвам БДУ выпушчана кніга «С. У. Абламейка: акадэмік, рэктар, грамадзянін», у якой прадстаўлены жыццёвы шлях і прафесійныя дасягненні вядомага навукоўца, прыведзены звесткі пра яго шматлікія распрацоўкі, якія спрыялі абнаўленню беларускай навукі. Фрагмент з яе, а таксама віншаванне ад найбліжэйшых паплечнікаў прапануем вашай увазе.
Навуковая ніва
Сяргей Уладзіміравіч справядліва можа лічыцца адным з заснавальнікаў тэхналогій непасрэднай апрацоўкі выяў і распазнавання вобразаў, адным са стваральнікаў беларускіх касмічных спадарожнікаў.
Перадавы навуковец, адважны эксперыментатар і арыгінальны мысляр, каранямі трывала звязаны з беларускай зямлёй, С. У. Абламейка, дзякуючы шырокай эрудыцыі, працавітасці, найглыбейшым ведам, увайшоў у плеяду вядучых навукоўцаў не толькі Рэспублікі Беларусь і СНД, але і сусветнага ўзроўню.
Сяргей Уладзіміравіч скончыў Воранаўскую сярэднюю школу ў Гродзенскай вобласці, атрымаў вышэйшую адукацыю ў БДУ, а ў Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі прайшоў шлях ад стажора-даследчыка Інстытута тэхнічнай кібернетыкі да генеральнага дырэктара Аб’яднанага інстытута праблем інфарматыкі, акадэміка-сакратара аддзялення фізікі і інфарматыкі, узначаліў БДУ.
С. У. Абламейка стаяў ля вытокаў развіцця даследаванняў у галіне апрацоўкі выяў з прыкладаннямі па ідэнтыфікацыі картаграфічнай інфармацыі. У 28 гадоў ён абараніў кандыдацкую дысертацыю, у 34 гады стаў доктарам навук, у 36 – прафесарам. Ім распрацаваны тэхналогіі, метады, праграмнае забеспячэнне для стварэння лічбавых картаў, што дазволіла павялічыць узроўні аўтаматызацыі і дакладнасці, скараціць час аблічбоўвання картаў.
Сяргей Уладзіміравіч першы паказаў поўнае рашэнне задачы аўтаматычнага ўводу і вектарызацыі картаў. Гэта галіна навуковай працы была настолькі спецыфічная, што падобныя даследаванні вяліся толькі ў СССР і ЗША.
Па сутнасці, С. У. Абламейка з’яўляецца адным з першапраходцаў у свеце па апрацоўцы выяў. Ён зрабіў і робіць шмат для таго, каб папулярызаваць айчынную навуку і прадстаўляць яе дасягненні за межамі Беларусі.
На этапах станаўлення С. У. Абламейкі як навукоўца – дзясяткі замежных навуковых камандзіровак, сотні дакладаў і выступленняў на міжнародных канферэнцыях і сімпозіумах. З апублікаваных 500 навуковых прац больш за палову выдадзена ў вядучых міжнародных часопісах на англійскай мове; пад яго аўтарствам выйшла 25 кніг, шматлікія – за мяжой, некаторыя з іх сталі класікай, настольнымі кнігамі цэлага пакалення навукоўцаў. Атрыманыя С. У. Абламейкам фундаментальныя вынікі ляглі ў аснову фарміравання ў Беларусі прызнанай навуковай міжнароднай школы.
Сяргей Уладзіміравіч абраны членам кіраўнічага камітэта Міжнароднай асацыяцыі па распазнаванні вобразаў (IАРR), прызначаны кіраўніком Беларускага цэнтра Брытанскага інстытута інжынераў па электратэхніцы (IЕЕЕ), абраны галоўным членам Брытанскага інстытута інжынераў па электратэхніцы (IЕЕЕ), членам рэдкалегій шэрагу міжнародных і айчынных часопісаў, ганаровым членам Міжнароднай асацыяцыі па распазнаванні вобразаў (Fellow of IАРR), старшым членам Амерыканскага інстытута па электратэхніцы і электроніцы (IЕЕЕ) і г. д.
Пад кіраўніцтвам С. У. Абламейкі распрацаваны тэорыя, метады і алгарытмы апрацоўкі і распазнавання графічнай інфармацыі. Ім сфарміраваны прынцыпы пабудовы і метадалогія стварэння аўтаматызаваных сістэм апрацоўкі вобразаў, распрацаваны шэраг пэўных аўтаматызаваных сістэм і праграмных комплексаў апрацоўкі графічнай інфармацыі з прыкладаннямі ў картаграфіі, даследаванні зямной паверхні, медыцыне, машынабудаванні і прыборабудаванні. Сёння дадзеныя сістэмы ўкаранёныя і працуюць на шматлікіх прадпрыемствах народнай гаспадаркі і Міністэрства абароны Рэспублікі Беларусь.
С. У. Абламейка валодае выдатным арганізатарскім талентам. Ён прызначаны намеснікам старшыні Нацыянальнага савета па космасе. Пры яго непасрэдным удзеле распрацоўваліся і рэалізоўваліся самыя адважныя ў прамым сэнсе касмічныя праекты. Сур’ёзнай заявай пра самадастатковасць касмічнай нацыянальнай навукі стала распрацоўка беларускага спадарожніка і арганізацыя па ініцыятыве Сяргея Уладзіміравіча 1 Беларускага касмічнага кангрэса. У далейшым правядзенне гэтага важнага міжнароднага форуму стала пастаянным.
У 2008 г. С. У. Абламейка прызначаны на пасаду рэктара БДУ. Галоўная ВНУ краіны набывае моцнага кіраўніка, які здолеў за кароткі перыяд вывесці БДУ на высокія пазіцыі сусветнай адукацыйнай прасторы. Сёння БДУ ў ліку трох найлепшых ВНУ краін СНД і ўваходзіць у топ-500 універсітэтаў свету. Гэта чарговае пацвярджэнне інтэлектуальнай моцы Беларусі стала магчыма шмат у чым дзякуючы высілкам С. У. Абламейкі па мабілізацыі калектыву.
Сяргей Уладзіміравіч – чалавек шматгранны, багата адораны ад прыроды, рэдкі па душэўнай чысціні, абаяльнасці і заўсёды імкнецца да дасканаласці. Хочацца адзначыць, што ў любым становішчы, у любым грамадстве ён вылучаецца эрудыцыяй, зычлівасцю, бліскучым розумам і цеплынёй унутранага святла. Гэта спадчына ад беларускіх продкаў, набытая ў выніку выхавання, адукацыі і пастаяннай працы.
Чытачы кнігі даведаюцца нямала карыснага і павучальнага з размоў з выдатным чалавекам, навукоўцам сусветнага ўзроўню, бліскучым папулярызатарам і энтузіястам навукі.
У. Я. АГАБЕКАЎ,
акадэмік, заслужаны дзеяч навукі Беларусі
Універсітэцкі плён
Пераважная большасць супрацоўнікаў рэктарата практычна ўсё сваё жыццё аддала служэнню Беларускаму дзяржаўнаму ўніверсітэту. Мы спадзяёмся, што досыць добра ведаем гісторыю БДУ. І мы можам з упэўненасцю сцвярджаць, што за той адносна кароткі тэрмін, у які акадэміку Сяргею Уладзіміравічу Абламейку давялося ўзначальваць БДУ, ён зрабіў для ўніверсітэта, развіцця навукі і адукацыі ў нашай краіне не менш, чым выбітныя кіраўнікі БДУ – першы рэктар Уладзімір Іванавіч Пічэта і акадэмік Антон Нічыпаравіч Сеўчанка.
Характар такіх кіраўнікоў фарміруюць не толькі неабходныя і рэдка спалучальныя ў адной асобе чалавечыя якасці, прафесіяналізм у працы і навуцы, але і гістарычны адрэзак часу. Пічэта ствараў універсітэт, Сеўчанка аднаўляў яго пасля вайны, а Сяргею Уладзіміравічу Абламейку давялося развіваць alma mater у перыяд станаўлення нашай маладой дзяржавы. Уяўляецца, што прызначэнне С. У. Абламейкі рэктарам у гэты вельмі няпросты перыяд гісторыі нашай краіны і БДУ было вельмі мудрым рашэннем прэзідэнта нашай краіны А. Р. Лукашэнкі па рэкамендацыі А. М. Радзькова і М. У. Мясніковіча. І чаканні дзяржавы і грамадства, як нам уяўляецца, рэктар разам з камандай, якую ён сфарміраваў, апраўдалі ў поўнай меры. Думаецца, што галоўны вынік працы рэктара, рэктарата і ўсёй універсітэцкай супольнасці – тое, што цяпер БДУ, як і Рэспубліку Беларусь, ведаюць і паважаюць ва ўсім свеце.
Рэйтынг БДУ высокі: па апошніх дадзеных агенцтва QS (Вялікабрытанія), БДУ заняў 354 месца ў свеце сярод больш як 32000 універсітэтаў. Такім чынам, ужо амаль выканана задача ўваходжання БДУ ў 1 % найлепшых ВНУ свету. Пад кіраўніцтвам рэктара ўзноўлены магутны навучальна-навукова-вытворчы комплекс БДУ, які дынамічна развіваецца, з унікальнай дзелавой, творчай і чалавечай атмасферай.
Дзякуем Сяргею Уладзіміравічу за тое, што ён сапраўдны рэктар, лідар і чалавек, які патрабавальна ставіцца перш за ўсё да сябе, а потым да атачэння і таму мае маральнае права патрабаваць ад калегаў поўнай самааддачы, чалавек, які пры ўсёй занятасці паказвае прыклад служэння сям’і і сябрам.
Жадаем Вам, Сяргей Уладзіміравіч, каб наперадзе заўсёды была безліч важных і цікавых спраў. Гэта дадае здароўя, і без гэтага Вы не можаце. З юбілеем!
Ад імя рэктарата
А. А. ІВАШКЕВІЧ
акадэмік, першы прарэктар БДУ
Выстава, прымеркаваная да 60-годдзя рэктара БДУ Сяргея Абламейкі, праходзіць у фае рэктарата.
У экспазіцыю ўвайшлі працы Сяргея Абламейкі па пытаннях развіцця інфарматыкі, артыкулы пра адміністрацыйную і педагагічную дзейнасць акадэміка. Прадстаўленыя найбольш цікавыя навуковыя і навукова-папулярныя працы, манаграфіі, падручнікі, энцыклапедычныя публікацыі, тэзісы дакладаў міжнародных канферэнцый і шэраг іншых матэрыялаў, якія выйшлі ў перыяд з 1979 года і да цяперашняга часу.
Выстава будзе працаваць да 5 кастрычніка ўключна. | http://www.gazeta.bsu.by/2016/09/akademik-rektar-gramadzyanin/ | be | 2016-09-01 | www.gazeta.bsu.by/e3f643face0d463dbdf1eefb7794fabe23007d7cbccfd2b9884fd66b45be3e1f.json | [
"24 верасня рэктару БДУ акадэміку НАН Беларусі Сяргею АБЛАМЕЙКУ споўнілася 60 гадоў, што стала знамянальнай падзеяй для ўсёй універсітэцкай супольнасці. Харызматычны кіраўнік, таленавіты навуковец і выдатны педагог заслужыў сваёй плённай дзейнасцю вялікі аўтарытэт у нашай краіне і ва ўсім свеце.\nДа юбілейнай даты ... |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.