messages listlengths 2 2 |
|---|
[
{
"role": "user",
"content": "که سبا لمر وځي، به لامبو ته لاړ شو."
},
{
"role": "assistant",
"content": "شرطي مستقبل. شرط: \"که سبا لمر وځي\" — اوسنی زمانه د مستقبل لپاره. نتیجه: \"به لامبو ته لاړ شو\" — مستقبل. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "که هغه ووایي، به باور وکړم."
},
{
"role": "assistant",
"content": "شرط: \"که هغه ووایي\" — \"ووایي\" د \"ویل\" فعل شرط. نتیجه: \"به باور وکړم\" — \"وکړم\" مستقبل. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ته به په امتحان کې ښه وکړې۔ — Ta ba pa imtihan ke kha wukré. — You will do well in the exam."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"ښه وکړې\" subjunctive سره مستقبل. باید د قید موقعیت تایید کړم.)\nسمه ده. \"ته\" فاعل، \"به\" علامه، \"په امتحان کې\" قید مکان، \"... |
[
{
"role": "user",
"content": "زه کتاب لولم۔ — Zu kitab lolum. — I read a book."
},
{
"role": "assistant",
"content": "حال زمانه، ناقص (imperfective). \"زه\" فاعل (لومړی شخص مفرد)، \"کتاب\" مفعول، \"لولم\" د \"لوستل\" فعل حال شکل. فعل له فاعل سره مطابقت کوي (زه → ـم). دا جمله SOV ده. جمله سمه ده.... |
[
{
"role": "user",
"content": "هغې اوبه وڅښلې۔ — Haghé obe wutshelé. — She drank water."
},
{
"role": "assistant",
"content": "ماضي زمانه. Ergative: فاعل \"هغې\" (مونث ergative)، مفعول \"اوبه\" (جمع مونث)، فعل \"وڅښلې\" (جمع مونث). فعل له مفعول سره مطابقت کوي. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغوی به لوبې وکړي۔ — Haghwi ba lobé wukri. — They will play."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مرکب فعل مستقبل — د جمع فاعل سره سمون.)\nسمه ده. \"هغوی\" فاعل (دریم شخص جمع)، \"به\" + \"وکړي\" — \"وکړي\" د \"کول\" فعل subjunctive شکل (د هغوی لپاره). \"لوبې\" د ... |
[
{
"role": "user",
"content": "زه اوس چای څښم او آرام کوم۔ — Zu oos chaay tshex̌əm aw araam koom. — I am drinking tea and resting now."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(دوه حال زمانه فعلونه د \"او\" سره — روان عمل. باید د \"آرام کوم\" تایید کړم.)\nدا جمله د **روان عمل** لپاره ده. \"زه\" فاع... |
[
{
"role": "user",
"content": "مونږ به واورو۔ — Mong ba oooru. — We will listen."
},
{
"role": "assistant",
"content": "مستقبل زمانه. \"به\" + \"واورو\" (د \"اورېدل\" فعل subjunctive شکل). فاعل \"مونږ\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "مونږ شمېر کوو۔ — Mong shmer koo. — We count."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مرکب فعل \"شمېر کول\" — باید تایید کړم.)\nسمه ده. \"مونږ\" فاعل، \"شمېر\" د مرکب فعل \"شمېر کول\" نومي برخه، \"کوو\" د \"کول\" فعل حال شکل. که وغواړئ ووایئ \"مونږ پیسې شمېرو\"، نو \... |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه نه راځي."
},
{
"role": "assistant",
"content": "منفي حال لازمي. \"نه راځي\" — فعل. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "سست مه اوسه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "منفي مرکب فعل امر. \"سست مه اوسه\" — \"مه\" د نفي علامه، \"اوسه\" د \"اوسېدل\" فعل امر. فاعل مستتر \"ته\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ما پرون یو فلم ولید۔ — Ma parun yo film woled. — I watched a movie yesterday."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(ماضي زمانه د \"پرون\" او \"یو\" قیدونو سره. باید ergativity وښیم.)\nسمه ده. \"ما\" فاعل ergative، \"پرون\" قید زمان، \"یو فلم\" مفعول (\"یو\" شمېریز... |
[
{
"role": "user",
"content": "ټک وکړه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل امر. \"ټک وکړه\" — \"ټک\" اسم، \"وکړه\" د \"کول\" فعل امر. فاعل مستتر \"ته\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ورو مه ځه."
},
{
"role": "assistant",
"content": "منفي امر لازمي. \"ورو\" قید زمان، \"مه ځه\" منفي فعل امر لازمي. قید د فعل مخکې راغلی. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ودرېږه! — Wudréja! — Stand!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر جمله لازمي. \"ودرېږه\" د \"درېدل\" فعل امر شکل (غیر رسمي، واحد). فاعل مستتر \"ته\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ته لباس وینځې۔ — Ta libaas winx̌é. — You wash clothes."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"وینځل\" فعل — د \"لباس\" مفعول سره. باید د \"وینځې\" بڼه تایید کړم.)\nسمه ده. \"ته\" فاعل، \"لباس\" مفعول (مذکر واحد — \"لباس\" مذکر دی)، \"وینځې\" د \"وینځل\" فعل حال... |
[
{
"role": "user",
"content": "ته ګرځېدل خوښوې۔ — Ta garzedul khoshawé. — You like walking."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"خوښول\" فعل — د \"ګرځېدل\" مفعول سره. باید د \"خوښوې\" بڼه تایید کړم.)\nدا جمله سمه ده. \"ته\" فاعل، \"ګرځېدل\" مفعول (مصدر — walking)، \"خوښوې\" د \"خوښول\" فعل... |
[
{
"role": "user",
"content": "زه ستړی شوی یم."
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل لازمي \"ستړی شوی یم\" — \"ستړی\" صفت، \"شوی\" ماضي صفت، \"یم\" مرستندویه فعل. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ځواب ورکړه! — Jawab werkra! — Give the answer!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "(امر مرکب — \"ځواب ورکړه\". باید د \"ورکړه\" امر تایید کړم.)\nسمه ده. \"ځواب\" مفعول، \"ورکړه\" د \"ورکول\" فعل امر شکل. فاعل مستتر \"ته\". محترم: \"ځواب ورکړئ!\" جمله سمه ده."
}... |
[
{
"role": "user",
"content": "هغوی تېر کال بریالي شول۔ — Haghwi ter kaal brialy shool. — They succeeded last year."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(ماضي زمانه مرکب فعل — \"بریالي شول\". باید د \"شول\" لازمي فعل مطابقت وښیم.)\nسمه ده. \"هغوی\" فاعل، \"تېر کال\" قید زمان (تېر کال — last yea... |
[
{
"role": "user",
"content": "راشه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر جمله، فاعل مستتر \"ته\" دی. \"راشه\" د \"راتلل\" فعل امر شکل دی (غیر رسمي، واحد). دا فعل لازمي (intransitive) دی. په پښتو کې امر جوړولو لپاره د فعل بنسټ ته مناسب پایښت ورکول کېږي. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ما اشاره وکړه."
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل \"اشاره وکړه\" — \"اشاره\" اسم، \"وکړه\" فعل ماضي. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "راځه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر جمله، فاعل مستتر (ته). \"راځه\" فعل امر لازمي. امر کې فاعل معمولاً حذف کېږي او د فعل بنسټ کارول کېږي. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "زه پوښتنه کوم۔ — Zu pooxtana koum. — I ask a question."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مرکب فعل \"پوښتنه کول\". باید د دې جوړښت تایید کړم.)\nسمه ده. \"زه\" فاعل، \"پوښتنه کوم\" مرکب فعل (پوښتنه + کول). \"پوښتنه کول\" د \"to ask\" په معنی دی. که وغواړئ ووایئ ... |
[
{
"role": "user",
"content": "خپل سامان ترتیب کړه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل امر. \"خپل سامان\" مفعول، \"ترتیب کړه\" مرکب فعل امر. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "که هغه زحمت کړی وی، به بریالی شوی وی."
},
{
"role": "assistant",
"content": "ماضي شرطي. شرط: \"که هغه زحمت کړی وی\" — \"وی\". نتیجه: \"به بریالی شوی وی\" — \"وی\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغوی به ژر لاړ شي۔ — Haghwi ba zra laar shi. — They will go soon."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مستقبل زمانه د \"ژر\" قید سره. باید د \"لاړ شي\" subjunctive تایید کړم.)\nسمه ده. \"هغوی\" فاعل، \"به\" علامه، \"ژر\" قید زمان (ژر — soon)، \"لاړ شي\" د \"لاړ ک... |
[
{
"role": "user",
"content": "زه به هر ورځ لولم۔ — Zu ba har wradz lolum. — I will read every day."
},
{
"role": "assistant",
"content": "مستقبل زمانه د \"هر ورځ\" قید سره. \"به\" + \"لولم\" (حال شکل د مستقبل په معنی). فاعل \"زه\"، مفعول مستتر. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "سم ولوله!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر جمله د قید سره. \"سم\" قید کیفیت، \"ولوله\" د \"لوستل\" فعل امر شکل (غیر رسمي، واحد). جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "مونږ فلم وکت."
},
{
"role": "assistant",
"content": "\"مونږ\" فاعل، \"فلم\" مفعول، \"وکت\" فعل ماضي. \"فلم\" مذکر دی، نو فعل مذکر راغلی. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "موږ به ازموینه ورکړو۔ — Mong ba azmoena werkroo. — We will take the exam."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مستقبل زمانه مرکب فعل — \"ازموینه ورکړو\". باید د \"ورکړو\" subjunctive تایید کړم.)\nسمه ده. \"موږ\" فاعل، \"به\" علامه، \"ازموینه\" مفعول (مونث واحد — ... |
[
{
"role": "user",
"content": "وګوره! — Wogora! — Look! / See!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر جمله. \"وګوره\" د \"ګورل\" فعل امر شکل (غیر رسمي، واحد). فاعل مستتر \"ته\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ښه کار وکړې!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "دا جمله امر نه ده، بلکې د ستاینې جمله ده. \"ښه کار وکړې\" — په حقیقت کې ماضي یا حال کامل دی چې د ستاینې لپاره کارول کېږي. فاعل مستتر \"ته\" دی، \"وکړې\" د \"کول\" فعل ماضي/حال شکل. په محاوره کې د \"ښه کار وکړ\" یا ... |
[
{
"role": "user",
"content": "مونږ به بریالي شو۔ — Mong ba brialy shoo. — We will succeed."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مستقبل زمانه، مرکب فعل لازمي.)\nسمه ده. \"مونږ\" فاعل، \"به\" + \"شو\" — \"شو\" د \"کېدل\" فعل subjunctive جمع شکل. \"بریالي\" صفت دی. دا جمله د \"بریالي کېدل\" مرکب... |
[
{
"role": "user",
"content": "که ته نه راشې، زه به نه ځم."
},
{
"role": "assistant",
"content": "منفي شرطي. شرط: \"که ته نه راشې\" — \"نه راشې\" منفي. نتیجه: \"زه به نه ځم\" — \"نه ځم\" منفي مستقبل. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه به شعر ووايي۔ — Hagha ba sher wooyi. — He/She will recite poetry."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"ویل\" فعل مستقبل — \"ووايي\" subjunctive. باید تایید کړم.)\nسمه ده. \"هغه\" فاعل، \"به\" علامه، \"شعر\" مفعول، \"ووايي\" د \"ویل\" فعل subjunctive شکل. ... |
[
{
"role": "user",
"content": "خپل کار ته وګوره!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر. \"خپل کار ته\" مفعول غیر مستقیم، \"وګوره\" فعل امر. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه ځای ډېر لرې نه دی."
},
{
"role": "assistant",
"content": "منفي مرکب. \"نه دی\" — \"دی\" فعل. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "تکرار کړه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل امر. \"تکرار کړه\" — \"تکرار\" اسم، \"کړه\" د \"کول\" فعل امر شکل. فاعل مستتر \"ته\". محترم: \"تکرار کړئ\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "اوبه وڅښه! — Obe wutshe! — Drink water!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر جمله. \"اوبه\" مفعول، \"وڅښه\" د \"څښل\" فعل امر شکل. فاعل مستتر \"ته\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغوی خبرې وکړې."
},
{
"role": "assistant",
"content": "\"هغوی\" فاعل، \"خبرې\" مفعول جمع مونث، \"وکړې\" فعل ماضي جمع مونث. ergative construction: فعل له مفعول سره سمون خوري. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "زه به په ماښام ډوډۍ وخورم۔ — Zu ba pa maashaam dodai wokhorum. — I will eat dinner."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"په ماښام\" قید سره مستقبل. باید د \"وخورم\" subjunctive شکل تایید کړم.)\nسمه ده. \"زه\" فاعل، \"به\" علامه، \"په ماښام\" قید زمان (د \"in ... |
[
{
"role": "user",
"content": "مونږ وخت نه لرو."
},
{
"role": "assistant",
"content": "\"نه لرو\" — فاعل \"مونږ\"، مفعول \"وخت\". فعل \"لرو\" پای کې دی. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "که ته کوښښ کوې، نو بریالی به شې."
},
{
"role": "assistant",
"content": "شرطي د \"نو\" سره. شرط: \"که ته کوښښ کوې\" — \"کوې\". نتیجه: \"نو بریالی به شې\" — \"شې\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه سبزي خوري."
},
{
"role": "assistant",
"content": "\"هغه\" فاعل، \"سبزي\" مفعول، \"خوري\" فعل. یوځل بیا فعل وروستی جز دی. دا د SOV جوړښت یو څرګند مثال دی. زده کوونکي باید پام ولري چې فعل تل پای ته نه راشي که چیرې مرکب جملې وي، خو په ساده جمله کې هو."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغې بایسکل وچلوه۔ — Haghé baaisakal wachaloo. — She rode a bicycle."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(متعدی فعل ماضي — \"بایسکل\" مذکر واحد. باید ergativity وښیم.)\nسمه ده. \"هغې\" فاعل ergative مونث، \"بایسکل\" مفعول (مذکر واحد)، \"وچلوه\" فعل ماضي (مذکر واحد... |
[
{
"role": "user",
"content": "تا پوښتنه وکړه۔ — Ta pooxtana wukra. — You asked a question."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مرکب فعل ماضي — \"پوښتنه\" مونث واحد. باید د مفعول سره مطابقت وښیم.)\nسمه ده. \"تا\" فاعل ergative، \"پوښتنه\" مفعول (مونث واحد)، \"وکړه\" فعل ماضي (مونث واحد). که ت... |
[
{
"role": "user",
"content": "زه به لاس پورته کړم۔ — Zu ba laas porta krum. — I will raise my hand."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مرکب فعل مستقبل — \"کړم\" subjunctive.)\nسمه ده. \"به\" + \"کړم\" — \"کړم\" د \"کول\" فعل subjunctive لومړی شخص مفرد شکل. \"لاس پورته\" د مرکب فعل برخه. په ... |
[
{
"role": "user",
"content": "دوی لوبه وګټله."
},
{
"role": "assistant",
"content": "\"دوی\" فاعل، \"لوبه\" مفعول مونث، \"وګټله\" فعل ماضي مونث. ergative construction: فعل له مفعول سره سمون خوري. که مفعول بدل شي، فعل به هم بدل شي. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "لاندې خط وکاږه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل امر. \"لاندې خط\" — دلته \"لاندې\" قید مکان، \"خط وکاږه\" مرکب فعل امر (د \"خط کاږل\" نه). جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغې چای وڅښلو."
},
{
"role": "assistant",
"content": "یو ښه مثال. \"هغې\" فاعل (مونث واحد)، \"چای\" مفعول (مذکر واحد — په پښتو کې چای مذکر دی)، \"وڅښلو\" فعل مذکر واحد. ځینې وایي \"وڅښلو\" د \"څښل\" فعل ماضي شکل دی. خو یو ټکی: په ځینو لهجو کې \"وڅښلو\" جمع هم کارول ... |
[
{
"role": "user",
"content": "موږ منډه وهو۔ — Mong manda whoo. — We run."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مرکب فعل \"منډه وهل\". باید د دې جوړښت تایید کړم.)\nسمه ده. \"موږ\" فاعل، \"منډه\" د مرکب فعل \"منډه وهل\" نومي برخه، \"وهو\" د \"وهل\" فعل حال شکل (موږ → وهو). \"منډه وهل\" د \"to ru... |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه به په کرښه کې ودرېږي۔ — Hagha ba pa krakha ke wudréji. — He/She will stand in line."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"په کرښه کې\" قید سره مستقبل. باید د \"ودرېږي\" subjunctive شکل تایید کړم.)\nسمه ده. \"هغه\" فاعل، \"به\" علامه، \"په کرښه کې\" قید مکا... |
[
{
"role": "user",
"content": "په ادب سره کېښېنه! — Pa adab sara kejéna! — Sit respectfully!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر جمله د قید سره. \"په ادب سره\" قید حالت، \"کېښېنه\" د \"کیناستل\" فعل امر شکل. فاعل مستتر \"ته\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "که مونږ محنت وکړو، به بریالي شو."
},
{
"role": "assistant",
"content": "شرط: \"که مونږ محنت وکړو\" — \"وکړو\" شرط. نتیجه: \"به بریالي شو\" — \"شو\" مستقبل (د \"کېدل\" نه). دواړه فعلونه د خپلو جملو پای کې دي. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ته به سبا راشې او مرسته به کوې؟ — Ta ba saba raashé aw marsta ba kowe? — Will you come tomorrow and help?"
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"او\" سره دوه مستقبل فعلونه، پوښتنه. باید د پوښتنې جوړښت تشریح کړم.)\nدا یوه **پوښتنه** ده چې دوه فعلونه لري. \"ته\" ... |
[
{
"role": "user",
"content": "زه بازار ته لاړم۔ — Zu baazaar ta laarəm. — I went to the market."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(لازمي فعل ماضي — له فاعل سره مطابقت. باید تایید کړم.)\nسمه ده. \"زه\" فاعل (لومړی شخص مفرد)، \"بازار ته\" قید جهت، \"لاړم\" فعل ماضي لازمي (زه → لاړم). که تاسې ... |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه چټک بایسکل چلوي۔ — Hagha chatak baaisakal chalawi. — He/She rides bicycle fast."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(حال زمانه د \"چټک\" قید کیفیت سره. باید د قید موقعیت تایید کړم.)\nسمه ده. \"هغه\" فاعل، \"چټک\" قید کیفیت (چټک — fast/quickly)، \"بایسکل\" مفع... |
[
{
"role": "user",
"content": "په امن کې اوسه."
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر لازمي. \"په امن کې\" قید حالت، \"اوسه\" فعل امر لازمي. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هر څه هېر کړه."
},
{
"role": "assistant",
"content": "\"هر څه\" مفعول، \"هېر کړه\" مرکب فعل امر. فاعل مستتر. \"کړه\" د \"کول\" امر شکل دی او د جملې پای کې دی. که جمع وي، \"تاسې هر څه هېر کړئ\" وایئ. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغې ولیکل۔ — Haghé ooleekul. — She wrote."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مفعول مستتر — فعل ډیفالټ شکل.)\nدا جمله سمه ده. دلته مفعول **مستتر** (پټ) دی. \"هغې\" فاعل ergative، \"ولیکل\" فعل ماضي. کله چې مفعول ښکاره نه وي، فعل معمولاً د مذکر واحد یا ډیفالټ شکل... |
[
{
"role": "user",
"content": "زه به لاس ومینځم۔ — Zu ba laas wameenzhum. — I will wash hands."
},
{
"role": "assistant",
"content": "مستقبل زمانه. \"به\" + \"ومینځم\" (د \"مینځل\" فعل subjunctive). فاعل \"زه\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغوی پرون بریالي شول۔ — Haghwi parun brialy shool. — They succeeded yesterday."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(ماضي زمانه مرکب فعل — \"بریالي شول\". باید د \"شول\" ergativity تشریح کړم.)\nسمه ده. \"هغوی\" فاعل، \"پرون\" قید زمان، \"بریالي شول\" مرکب فعل ماضي... |
[
{
"role": "user",
"content": "هغوی جګړه وکړه."
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل \"جګړه وکړه\" — \"جګړه\" اسم، \"وکړه\" فعل ماضي. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغوی لوبې کوي۔ — Haghwi lobé koi. — They play."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د جمع فاعل سره د فعل مطابقت مهم دی — باید تایید کړم.)\nسمه ده. \"هغوی\" فاعل (دریم شخص جمع)، \"لوبې\" د مرکب فعل \"لوبې کول\" نومي برخه، \"کوي\" د \"کول\" فعل حال شکل. په پښتو کې ... |
[
{
"role": "user",
"content": "انځور رسم کړه! — Anzoor rasm kra! — Draw a picture!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "(امر مرکب — \"رسم کړه\". باید تایید کړم.)\nسمه ده. \"انځور\" مفعول، \"رسم کړه\" د \"رسم کول\" فعل امر شکل. فاعل مستتر \"ته\". محترم: \"انځور رسم کړئ!\" جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "موږ پرون مرسته وکړه۔ — Mong parun marsta wukra. — We helped yesterday."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(ماضي زمانه د \"پرون\" قید سره. باید د مفعول سره مطابقت وښیم.)\nسمه ده. \"موږ\" فاعل، \"پرون\" قید زمان، \"مرسته\" مفعول (مونث واحد)، \"وکړه\" فعل ماضي (مون... |
[
{
"role": "user",
"content": "ما کتاب ولوست."
},
{
"role": "assistant",
"content": "\"ما\" فاعل (ergative case)، \"کتاب\" مفعول، \"ولوست\" فعل ماضي دی. په پښتو ماضي کې ergative construction شتون لري — فعل له مفعول سره مطابقت کولی شي خو دا تل نه وي. دلته \"کتاب\" مذکر دی، نو \"ولوست\" راغلی. جمله... |
[
{
"role": "user",
"content": "خپل لاس ښکته کړه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل امر. \"خپل لاس\" مفعول، \"ښکته کړه\" مرکب فعل امر (د \"ښکته کول\" نه). فاعل مستتر \"ته\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "که ته خپله تېروتنه ومنې، زه به بخښنه وکړم."
},
{
"role": "assistant",
"content": "شرطي. شرط: \"که ته خپله تېروتنه ومنې\" — \"ومنې\". نتیجه: \"زه به بخښنه وکړم\" — \"وکړم\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ته چېرته تللی وې؟"
},
{
"role": "assistant",
"content": "پوښتنه. \"ته\" فاعل (واحد)، \"چېرته\" ظرف مکان، \"تللی وې\" فعل ماضی بعید. \"وې\" مرستندویه فعل دی (د \"ته\" سره سمون) او د جملې پای کې دی. \"تللی\" ماضي صفت دی. که \"تاسې\" وای، \"تللي وئ\" به راغلی وای. جمله... |
[
{
"role": "user",
"content": "موږ بایسکل چلوو۔ — Mong baaisakal chaloo. — We ride bicycles."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"چلول\" فعل — د \"بایسکل\" مفعول سره. باید د جمع فاعل سره مطابقت تایید کړم.)\nسمه ده. \"موږ\" فاعل، \"بایسکل\" مفعول، \"چلوو\" د \"چلول\" فعل حال جمع شکل (موږ → ... |
[
{
"role": "user",
"content": "ښه ورځ ولرئ!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر جمله (محترم/جمع). \"ښه ورځ\" مفعول، \"ولرئ\" د \"لرل\" فعل امر شکل. فاعل مستتر \"تاسې\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "مونږ ښه کار وکړو۔ — Mong kha kaar wukroo. — We did good work."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"ښه کار\" سره ماضي مرکب فعل. باید د جمع بڼه تایید کړم.)\nسمه ده. \"مونږ\" فاعل، \"ښه کار\" مفعول (د \"کار\" سره \"ښه\" صفت)، \"وکړو\" فعل ماضي جمع شکل (د \"مونږ\... |
[
{
"role": "user",
"content": "دوی کور ته لاړل."
},
{
"role": "assistant",
"content": "\"دوی\" فاعل، \"کور ته\" ظرف، \"لاړل\" فعل. فعل پای کې دی. دلته مفعول نشته، خو فعل د فاعل سره مطابقت کوي (ځکه چې لازمي فعل دی). \"لاړل\" جمع دی، د \"دوی\" سره سمون خوري. سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "زه به سبا بازار ته لاړ شم۔ — Zu ba saba baazaar ta laar shum. — I will go to the market tomorrow."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مستقبل زمانه د \"سبا\" قید سره. باید د \"لاړ شم\" subjunctive تایید کړم.)\nسمه ده. \"زه\" فاعل، \"به\" علامه، \"سبا\" قید زمان، ... |
[
{
"role": "user",
"content": "تا څه وکړه؟"
},
{
"role": "assistant",
"content": "\"تا\" فاعل، \"څه\" مفعول پوښتنه، \"وکړه\" فعل ماضي مذکر واحد. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "زه لاس پورته کوم۔ — Zu laas porta koum. — I raise my hand."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مرکب فعل \"لاس پورته کول\" — باید د مفعول موقعیت وښیم.)\nدا یو مرکب فعل دی: \"لاس پورته کول\". \"زه\" فاعل، \"لاس\" مستقیم مفعول، \"پورته کوم\" د فعل برخه. په دې جوړښت... |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه ډوډۍ وخوړه."
},
{
"role": "assistant",
"content": "\"هغه\" فاعل، \"ډوډۍ\" مفعول، \"وخوړه\" فعل ماضي متعدی. Ergative construction: دلته فعل له مفعول سره مطابقت کوي — \"ډوډۍ\" مونث واحد، نو \"وخوړه\" راغلی. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "په امن کې اوسه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر لازمي. \"په امن کې\" قید حالت، \"اوسه\" فعل امر. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه هر ورځ شعر وايي۔ — Hagha har wradz sher wayi. — He/She recites poetry every day."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(حال زمانه د \"هر ورځ\" قید سره — عادتي عمل. باید تایید کړم.)\nسمه ده. \"هغه\" فاعل، \"هر ورځ\" قید زمان، \"شعر وايي\" — \"وایي\" د \"ویل\" فع... |
[
{
"role": "user",
"content": "زه کور ته راځم۔ — Zu kor ta raadzəm. — I come home."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"راتلل\" فعل — د \"کور ته\" قید سره. باید د \"راځم\" بڼه تایید کړم.)\nدا جمله سمه ده. \"زه\" فاعل، \"کور ته\" قید جهت، \"راځم\" د \"راتلل\" فعل حال شکل (زه → راځم). \"راتل... |
[
{
"role": "user",
"content": "ته به په ادب سره کښېنې۔ — Ta ba pa adab sara kx̌ené. — You will sit respectfully."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"کښېنې\" سره مستقبل — د حال شکل د مستقبل په معنی. باید تایید کړم.)\nسمه ده. \"ته\" فاعل، \"به\" علامه، \"په ادب سره\" قید حالت، \"کښېنې\" د \... |
[
{
"role": "user",
"content": "هغوی سندره واورېده۔ — Haghwi sandara wooredá. — They listened to a song."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(لازمي فعل ماضي — \"سندره\" دلته مفعول دی؟ باید توپیر وښیم.)\nدا جمله سمه ده. \"هغوی\" فاعل، \"سندره\" مفعول (مونث واحد)، \"واورېده\" فعل ماضي (مونث واحد)... |
[
{
"role": "user",
"content": "کور کې مرسته وکړه! — Kor ke marsta wukra! — Help at home!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "(امر مرکب د مکان قید سره. باید تایید کړم.)\nسمه ده. \"کور کې\" قید مکان، \"مرسته وکړه\" مرکب فعل امر. فاعل مستتر \"ته\". محترم: \"کور کې مرسته وکړئ!\" جمله سمه ده."
}
... |
[
{
"role": "user",
"content": "تمه وکړه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل امر. \"تمه وکړه\" — \"تمه\" اسم، \"وکړه\" د \"کول\" فعل امر. فاعل مستتر \"ته\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ډوډۍ وخوره! — Dodai wokhora! — Eat food!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "(امر — \"وخوره\".)\nسمه ده. \"ډوډۍ\" مفعول، \"وخوره\" د \"خوړل\" فعل امر شکل. فاعل مستتر \"ته\". محترم: \"ډوډۍ وخورئ!\" جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه خبرې نه کوي."
},
{
"role": "assistant",
"content": "منفي حال مرکب. \"نه کوي\" — \"کوي\" فعل. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه ليکي۔ — Hagha leeki. — He/She writes."
},
{
"role": "assistant",
"content": "حال زمانه. \"هغه\" فاعل، مفعول مستتر دی، \"ليکي\" د \"لیکل\" فعل حال شکل (هغه → ـي). جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "که مونږ پېسې لرلای، به مو سفر کړی وای."
},
{
"role": "assistant",
"content": "بل تېر خلاف شرطي. شرط: \"که مونږ پېسې لرلای\" — \"لرلای\" د \"لرل\" فعل خیالي شکل. نتیجه: \"به مو سفر کړی وای\" — \"وای\" نتیجه. فعلونه \"لرلای\" او \"وای\" پای کې دي. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه نان نه خوري."
},
{
"role": "assistant",
"content": "منفي حال. \"نه خوري\" — \"نه\" مخکې، \"خوري\" فعل. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "موږ به مرسته وکړو۔ — Mong ba marsta wukroo. — We will help."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(مرکب فعل مستقبل — \"مرسته وکړو\". باید تایید کړم.)\nسمه ده. \"موږ\" فاعل، \"به\" علامه، \"مرسته\" د مرکب فعل نومي برخه، \"وکړو\" د \"کول\" فعل subjunctive جمع شکل. که... |
[
{
"role": "user",
"content": "زه اوس چای څښم۔ — Zu oos chaay tshex̌əm. — I am drinking tea now."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(حال زمانه د \"اوس\" قید سره — روان عمل. باید د روان عمل لپاره د حال کارول تشریح کړم.)\nدا جمله د **روان عمل** لپاره ده. \"زه\" فاعل، \"اوس\" قید زمان، \"چای\" م... |
[
{
"role": "user",
"content": "ما هغه نه دی لیدلی."
},
{
"role": "assistant",
"content": "منفي ماضی نقلی. په ماضي نقلی کې \"نه\" د مرستندویه فعل مخکې راځي: \"نه دی لیدلی\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغوی تکرار کوي۔ — Haghwi takraar koi. — They repeat."
},
{
"role": "assistant",
"content": "حال زمانه، مرکب فعل. \"هغوی\" فاعل، \"تکرار\" اسم، \"کوي\" د \"کول\" فعل حال شکل. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "هغه ماته انتظار کوي."
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل \"انتظار کوي\" — \"انتظار\" اسم، \"کوي\" فعل. \"ماته\" غیر مستقیم مفعول. جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "په پام سره واوره!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "امر جمله د قید سره. \"په پام سره\" قید حالت دی، \"واوره\" فعل امر. قید د فعل مخکې راغلی — دا د پښتو ترتیب انعطاف ښیي. فاعل مستتر \"ته\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "اول پوښتنه وکړه او بیا ځواب واوره! — Awal pooxtana wukra aw bia jawab woora! — First ask and then listen to the answer!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "(دوه امر جملې د \"اول... بیا\" سره. باید د ترتیب او امر تایید کړم.)\nدا دوه امر جملې دي. لومړی: \"پوښتنه وک... |
[
{
"role": "user",
"content": "خپل کتاب وتړه!"
},
{
"role": "assistant",
"content": "مرکب فعل امر. \"خپل کتاب\" مفعول، \"وتړه\" د \"تړل\" فعل امر شکل. فاعل مستتر \"ته\". محترم: \"خپل کتاب وتړئ\". جمله سمه ده."
}
] |
[
{
"role": "user",
"content": "ته په ادب سره کښېنې۔ — Ta pa adab sara kx̌ené. — You sit respectfully."
},
{
"role": "assistant",
"content": "(د \"کښېنې\" طبعي بڼه. باید د \"کېنېږې\" پر ځای د دې بڼې تایید کړم.)\nډېر سم! تاسې د \"کښېنې\" بڼه کارولې ده، چې د \"کېنېږې\" په پرتله ډېر طبیعي او لنډه ده.... |
End of preview. Expand in Data Studio
Pashto Grammar Tutor
A high-quality Pashto grammar instruction dataset designed for language learning, linguistic research, and supervised fine-tuning (SFT) of AI language models. The dataset focuses on grammatical analysis, verb conjugation, sentence structure, and teacher-style explanations written in Pashto.
Dataset Summary
Pashto Grammar Tutor is a specialized educational dataset containing grammar-focused instruction-response pairs. Each example presents a Pashto sentence and a teacher-style grammatical explanation that identifies sentence components, analyzes verb usage, and explains relevant grammatical rules.
Dataset Information
| Field | Value |
|---|---|
| Dataset Name | Pashto Grammar Tutor |
| Version | v1.0 |
| Language | Pashto (پښتو) |
| Format | JSONL |
| Schema | OpenAI Messages Format |
| Domain | Grammar Education |
| Total Examples | 1008 |
| Training Examples | 907 |
| Validation Examples | 50 |
| Test Examples | 51 |
| License | CC BY 4.0 |
Features & Coverage
Grammar Analysis
The dataset provides structured insights into:
- Component Identification: Subject (فاعل), Object (مفعول), and Verb (فعل).
- Structural Analysis: SOV structure, verb placement, and sentence analysis.
- Linguistic Depth: Tense recognition, agreement analysis, and basic ergativity discussions.
Grammar Categories
- Present Tense
- Future Tense
- Simple Past
- Imperative Sentences
- Negative Sentences
- Conditional Sentences
- Compound Verbs
- Verb Agreement
- Sentence Analysis
- Basic Ergative Constructions
Verb Coverage
Includes high-frequency verbs such as: لیکل (to write), لوستل (to read), تلل (to go), راتلل (to come), خوړل (to eat), کول (to do), کېناستل (to sit), and لیدل (to see).
Dataset Format & Example
The dataset follows the OpenAI-style messages format:
{
"messages": [
{
"role": "user",
"content": "زه کتاب لولم."
},
{
"role": "assistant",
"content": "فاعل \"زه\" دی، مفعول \"کتاب\" دی، او فعل \"لولم\" دی. دا د حال زمانې جمله ده. فعل د جملې په پای کې راغلی او جمله د SOV جوړښت تعقیبوي."
}
]
}
File Structure
pashto-grammar-tutor/
├── train.jsonl
├── val.jsonl
├── test.jsonl
├── README.md
└── LICENSE
Intended Use & Learning Objectives
Intended Use
- Educational: Grammar tutoring, classroom instruction, self-study, and educational chatbots.
- NLP/AI: SFT, instruction tuning, grammar correction, morphological analysis, and low-resource language research.
Learning Objectives
Systems and learners can master:
- Verb, subject, and object identification.
- Tense and aspect recognition.
- Understanding SOV sentence structures and agreement patterns.
- Producing grammatically accurate Pashto.
Quality Assurance & Limitations
- QA: 1008 unique, cleaned examples with validated JSON and UTF-8 formatting.
- Limitations: Primarily focused on grammar and sentence-level analysis; does not cover open-domain conversation, literary/poetry analysis, or dialectal variation.
Citation
@dataset{nassimjp_pashto_grammar_tutor_2026,
author = {Nasibullah Nassim},
title = {Pashto Grammar Tutor},
year = {2026},
publisher = {Hugging Face},
url = {https://huggingface.co/datasets/nassimjp/pashto-grammar-tutor},
license = {CC-BY-4.0}
}
Contributing & Acknowledgements
Contributions (new examples, verb paradigms, or dialect annotations) are highly encouraged. This project was created to bolster Pashto language education and low-resource NLP development.
- Downloads last month
- 12