mradermacher/qwen2-vl-2b-scta-GGUF
2B • Updated • 71
image imagewidth (px) 600 4.87k | img_url stringlengths 60 119 | bounding_boxes sequencelengths 0 136 | transcriptions sequencelengths 0 136 | text stringlengths 0 9.3k |
|---|---|---|---|---|
[
[
218,
220,
1061,
293
],
[
218,
286,
1061,
343
],
[
218,
333,
1061,
388
],
[
218,
380,
1061,
444
],
[
218,
430,
1061,
489
],
[
218,
483,
1061,
541
],
[
218,
525,
1061,
587
],
[... | [
"Upientes aliquod one pe",
"nuria ac tenuitate no",
"stra cum paupercula in ga",
"zophilatium domini mittere:",
"ardua scandere opus vltra",
"vires nostras agere prae",
"sumpsimus / consumma",
"tionis fiduciam laborisque",
"mercedem in Samaritano statuentes: qui prola",
"tis in curationem semiuiui... | Upientes aliquod one pe
nuria ac tenuitate no
stra cum paupercula in ga
zophilatium domini mittere:
ardua scandere opus vltra
vires nostras agere prae
sumpsimus / consumma
tionis fiduciam laborisque
mercedem in Samaritano statuentes: qui prola
tis in curationem semiuiui duobus denariis /
supereroganti cuncta reddere professus est. De
lectat nos veritas pollicentis: sed terret im
mensitas laborio. Desiderium hortatur proficien
di: sed dehortatur infirmitas deficiendi:
quam vincit zelus domus dei: quo inarde,
scentes / fidem nostram aduersus errores carna
lium atque animalium homnium: dauidice turris cly
peis munire / vel potius munitam ostendere.
N proemio huius Primi sen
tentiarum clypeis turris daui
dice fidem aduersus errores
carnalium hominium Magister mu
nire satagit: et vt a labe haere
sis syncera veritas defensetur:
conformiter ad illa / questiones
non nullas pertinentes proponam.
Et quia inter sapientes vulga-
ris est quaestio haud captu faci
cilis de modo procreationis fidei: prima quaestio erit de mo
do generationis fidei acquirende. Et quia in vna dubita
tiuncusam illius quaestionois de obiecto fidei mentionem facimus
quod complexum putamus. Secundo / an ex pluribus partialibus
notitiis mentalis enunciatio confletur / rogabimus. Tertio
an in facultate viatoris per legem communes situm sit: notitiam evi
dentem de veritatibus theologicis acquirere / petemus.
Quarto / an per discursum theologicum quispiam scientiam
adipisci valeat. Quinto / an fides / opinio: et scientia sese
respectu eiusdem obiecti complexi in eodem subiecto primo
compatiantur: vel an suapte natura inter se aduersentur.
Sexto / an theologia sit scientia speculatiua / an practi
ca. Septimo / de obiecto scientie: et incidentaliter propter
connexionem materie / de obiecto fidei vltra illa qua in pri
ma quaestione tanguntur / non nihil breuissime tangemus. In
hoc autem numero septenario inclusiue / proemialiter
descere instituimus.
do viator possit acquirere fidem. Duos terminos in ti
tulo questionis positos explicabimus: postea ad quae
stionis solutionem descendentes / eam aliquibus argumenta
tionibus / vt veritas magis elucescat / oppugnabimus et
soluemus Princeps vocabulum est viator: et sic defini
tur a quodam. Viator est ille qui non habet notitiam intui
tiuam deitatis sibi possibilem de omne potentia dei ordinata.
Per primum excluditur intellectus beatorum: quae habet notitiam
intuitivam deitatis. Per secundum excluditur intellectus dam
natorum: quibus talis notitia non est possibilis de potentia
dei ordinata: quaeuis sit illis possibilis de potentia abso
luta. Sed haec descriptio est suspecta. Nam Paulus in
raptu habuit notitiam deitatis / et tamen non fuit beatus: sed
viatoi. Quod claram notitiam dei intuitiuam habuit: patet
ex Aug. in questionibus ad Orosium: et similiter super Ge
nesim ad litteram: et ad Paulinum de videndo deum. Defi
nit aliter quidam alius doctor sic. Viator seu creatura
viatrix: est rationalis creatura: quam nec est damnata / nec sal
uata. Sed secundum hoc existentes in purgatorio essent via
tores: quod est falsum: consequentiam tamen probo: quia existens in pur-
gatorio nec est saluatus nec damnatus / proprie captis
terminis. Rationabilius igitur definitur sic. Viator est il
le qui existit in statu demerendi et merendi sibi beatitudi
nem. Vel sic Viator est qui tendit de via ad terminum. Et
licet apostoli post confirmatione non peccauerit / saltem
mortaliter: fuerunt tamen de statu demerentium. Status enim
merendi incipit a primo instanti quo homo vtitur ratione: vel
ab vltimo instanti: in quo non vtitur ratione / quousque sit in
termino. Terminus autem est quando est beatus / vel primo non est
siue sit in purgatorio siue in inferno. hoc namque sonat
vis vocabuli viator secundum legem. et difficultas est de ter
minis / quare non curiose insistendum est. Ex isto pataet quod
⁋ Christus secundum naturam humanam proprie non fuit viator: cum
a principio creationis sue anime fuerit comprehensor. Secus
est secundum corpus: quia ante passionem non habuit suas dotes
ob mysterum passionis parficiendum. Potes dicere fuit via
tor secundum corpus comprehensor secundum animam: cum a primo instan
ti anima habuit suam beatitudinem: non autem corpus eo modo
quo corpus / beatitudinem habere poterat. Secundo sequitur quod
sortes est viator et non viator. hoc patet: quia est corpus et
anima / et anima corpus informans est viatrix: cum sit in statu
merendi sibi beatitudinem. Si dicas: esse viatorem secundum corpus
est esse viatorem simpliciter: tunc non sequitur illud corolla
rium: sed aliud quod sortes est viator a non viator copula
tim. Tertio sequitur: quod licet plene temulenti et vesani non
sint in potentia propinqua merendi: sunt tamen viatores: cum
sint in statu merendi. eodem modo infantes. Quarto se
quitur: quod existens in peccato mortali est in statu merendi.
hoc enim nihil aliud est quam esse de sorte eorum quae merentur et
demerentur: dato etiam quod nulli alii ab eo sint in via. eo
dem modo existens in gratia siue veniali est in statu demeren
di. Si deus det legem communem merendi Enoch et Helie: ipsi
sunt in amplo merito: sed hoc me fugit. ⁋ Secundus ter
minus est credere: quae triphariam accipitur. primo coinssi
me: et tunc tantum valet quantum assentire. quo modo credimus
illa quae scimus: a illam quae opinamur. et sic dicit Aug. in libro
de praedestinatione sanctorum ca. ii. ⁋ Credere / est cu affectio
ne cogitare. Secundo modo capitur stricte pro assentire sine
formidine propositionibus: de quarum veritate non constat nisi per
testimonium aliorum. Unde Augustini super Joan. homilia quarta dicit
Quid est fides nisi credere quod non vides. et sic disci-
pulus habet fidem dictis doctoris in logicis aut physicis.
Tertio modo accipitur proprie pro assentire sine formidine
propositionibus / quae pertinent ad salutem. De quo dicit Magister li
bro. iii. di. xxiii. ca. ii. Fides est virtus: qua creduntur que
non videntur. quod tamen non omnibus quae non videntur accpiendum est
sed de his tantum quae credere / vt ait Aug. i. Enchyridio: ad re
ligionem pertinet. Et in ista significantia vtimur vocabulo.
⁋ Istis terminis vtcunque explicatis constat affir
matiua responsio ad quaestionem. Sed circa modum quo fi
des generatur varia est opinandi ratio. Aliqui enim ponunt vo
luntatem posse se sola omnem fidem producere. Alii existimant
fidem solum posse produci a medio captiuante intellectum.
Tertia est communis in medio consistens: in quo solet resi-
dere virtus. ii. Ethicorum. secundum illud poete. Inter vtrumque
vola: medio tutissimus ibis. Et pro responsione secundum hac posi
tionem ponuntur propositiones quae sequuntur. Prima est. demonstra
tio non producit fidem. Secunda propositio argumentum topicum non
producit fidem. Tertia propositio Intellectus et fides infusa
non sufficiunt ad quamlibet fidem acquirendam. Quarta propositio | ||
[
[
413,
195,
1232,
271
],
[
413,
265,
1232,
302
],
[
413,
293,
1232,
340
],
[
413,
335,
1232,
377
],
[
413,
370,
1232,
412
],
[
413,
409,
1232,
448
],
[
413,
448,
1232,
496
],
[... | [
"Voluntas cum suo actu non sufficiunt ad productionem fidei.",
"Quinta propositio. Fides cquisita producitur a motiuo a pia",
"affectione. Prima propositio probatur sic: demonstrantio producit",
"notitiam euidentem et scientif causa: quia vt dicitur primi posteriorum. c.",
"ii. omnis demonstratio est syllog... | Voluntas cum suo actu non sufficiunt ad productionem fidei.
Quinta propositio. Fides cquisita producitur a motiuo a pia
affectione. Prima propositio probatur sic: demonstrantio producit
notitiam euidentem et scientif causa: quia vt dicitur primi posteriorum. c.
ii. omnis demonstratio est syllogismus apodiction. id est faciens
scire. modo fides est inferior scientia inferioritate noti
tie. Secunda propositio probatur: quia argumentum topicum solum produ
cit opinionem a assensum fomidolosum: ergo non produ
cit fidem quae est assensus certus. Tertia probatur / de multis
paruulis christianorum baptizatis et ablatis per Mahume
tanos et tartaros: qui venientes ad annos discretionis non
possunt credere articulos fidei nostre. Quarta probatur
sic. voluntas non potest imperare intellectui vt opinetur ad nu
tum sine motiuo: ergo non potest imperare ei vt credant sine
motiuo. antecedens patet: quia vt ait Philosophus ii. de anima textu commen
ti. liii. Imaginari possumus cum volumus: opinari autem mi
nime. Et confirmatur ratione. ad oppositum propositionis sequitur
quod voluntas potest facere intellectum assentire cuicumque pro
positioni sine motiuo: et sic poterit facere assentire intelle
ctum huic: astra sunt paria. vel huic: papa dormit. consequens
est contra experientiam: quia hoc modo homo potest facere quod numquam
mentiatur in prolatione propositionis neutre. cum possit facere in
tellectum assentire sine ratione probabili. Quinta propositio pro
batur. nam fides acuisita producitur aliquo modo: et non videtur
quo alio: ergo verisimile est quod sic produncatur. ⁋ Contra
quintam propositionem: quia illa est principalis circa qua labora
mus multiplici argumento arguitur. Imprimis possum cape
re omnia argumenta quae probant auxilium dei speciale esse po-
nendum: sed pro nunc prosequor modum oppositum et communio
rem: de alio locutus in secundo. Et arguitur sic primo argumentum topicum
productiuum opinionis se solo producit fidem. ergo male di
ctum est. antecedens patet: quia pia affectio a argumentum topicum per te pro
ducunt fidem: sed pia affectio est anima pie affectata. anima
autem et argumentum topicum producunt opinionem: ergo eedem cau
se producunt opinionem et fidem. ⁋ Respondetur. quod pia affe
ctio potest intelligi duobus modis. vno modo quod quis non
considerat sophismata in oppositum. exemplum causa: alicui
praedicas Christum esse deum: et in attestationem illius dicis
claudo: surge et ambula: tunc sortes audiens potest conside
rare sophisticationes in oppositum / dicendo quod hoc est per
artem magicam vel aliquid tale: a hoc est esse praue affe
ctatum. Altero modo excludendo istas sophisticationes
nullum actum voluntatis ponendo: tunc sine actu volu
tatis causabitur actus fidei qui erit notitia certa in eui
dens: quia qui illud miraculum non captiuat intellectum sicut de
monstratio vel notitia intuitiua de iudicio contingenti Hoc
autem esset coincidere cum Holkot. Si quaeras quare vnus cre
dit a non alius: cum habeant similia motiuam: mox dicetur
non repugnare idem agens naturale in variis passis produ
cere differentes effectus. sol enim indurat lutum et resoluit
ceram et si cera et lutum essent simul penetratiue: calor so
lis vnum passum rarefaceret a aliud constringeret. et dato
quod due anime sint eiusdem speciei essentialis: propter variam cor
poris dispositionem habitus bonos vel malos acquirunt vel
variam apprehensionem. Istud non inconuenit: quemadmodum
aliquo dicente regem expugnasse Uenetos coram duobus:
vnus fidem dicenti adhibet: qui credit eum esse veracem. alter
vero non: quia credit eum esse mendacem. sed tunc cetera sunt
imparia. vnus enim habet plura motiua credendi quae alter.
Ponatur ergo quod idem dicat duobus qui mores referentis non
agnouerunt: stat vnum credere a non reliquum. Sed pleri
que aliter putant et rationabilius: vt ex dicedis elucescet.
propterea dicitur quod pia affectio est actus voluntate: scilicet
velle. Pia affectio enim supponit, pro actu voluntatis: con
notando quod velit illud quod concernit religionem: et nolit il¬
lud quod ei aduersatur: vt patet ad Romanos. x Ubi apostolus
introducit illud Esaie liii.. Domine quis credit auditui no
stro. vbi glosa ordinaria proponens dubitationem: quare
Iudei no credunt / dicit quod non credunt quia nolunt: et sic
nolle repugnat generationi fidei: et per consequens velle ad ge
nerationem eiusdem concurrit. Rursus cum deus obliget
nos ad credendum a non obliget nos ad illud quod tran
scendit vires nostras: liberum erit credere a non crede
re: secundum illud beati Aug. homilia. xxvi. Intrare ecclesiam
potest quis nolens / accedere ad altare nolens: recipere
potest sacramentum nolens / credere aut non nisi volens.
hoc patet etiam per eundem in de spiritu et litera ad Marcel
linum: vbi dicit nihil aliud esse credere nisi assentire
veru esse quod dicitur. assertio autem est voluntatis perfectio
ergo fides est in nostram potestatem: quod non videtur esse
verum nisi ad credendum concurreret actio libera vo
luntatis. Confirmatur. quia alioquin credere non cade
ret sub praecepto: sed hoc est falsum vt ostenditur per apo
stolum ad hebreos. xi. dicentem. Credere enim oportet acce
dentem ad deum. et Marci vltimo. Qui non crediderit
condemnabitur. nullum enim est preceptum nisi ad eius imple
tionem concurrat voluntas. hoc namquod omnes antiqui tenue
runt vt patet per beatum Tho. secunda secunde q. ii. articulo ix in so
lutione secundi: et in aliis questionibus sequentibus. Et ali
qui sapientes putantes solum actum voluntatis ad fi
dei generationem posse sufficere id ipsum tenuerunt: ergo erit
saltem partiale principium. modo in mediis euidentibus non pos
sumus concessis principiis / impedire corum effectus. Per
argumentum autem topicum intelligo rationem dialecticam pro
prie dictam: vel auctoritatem sufficientem. ⁋ Sed contra
istud arguitur sic. ex illo sequitur quod credere esset actus vo
luntatis: et sic non esset actus intellectus. Respondetur di
stinguendo quod sit actus voluntatis: vel imperatus: et sic
concedo: vel actus elicitus: sic nego: sed quia inheret
intellectui et est assensus: realiter est actus intellectus
et ei primo inheret. Et si per possibile vel impossibile
intellectus separaretur a voluntate: intellectui ille assen
sus inhereret et non voluntati. ⁋ Sed contra hoc arguitur ex illo
sequitur quod demonstratio a voluntas simul producerent no
titiam perfectiorem entitatiue quam sit scientia. probatur sic: per te
argumentum topicum et voluntas producunt notitiam perfectiorem opi
nione: et argumentum topicum tam generaliter reddit opinionem: quam
argumentum demonstratiuum generat scientiam. Et ex eodem prin
cipio probatur quod voluntas a notitie apprehensiue pri
mi principii producerent notitiam vnam perfectiorem quam est
notitia iudicatiua primi principii. Eadem via probabi
tur quod notitia intuitiua albedinis / et actus voluntatis pro
ducunt intellectionem perfectiorem quam esset notitia intuitiua
producta ab intellectu et ab obecto. Respondetur. si quis con
cederet illata: difficile esset illum redarguere: sed rationa
bilius iudico in omnibus negare consequentiam. experientia namque te
ste / quando intueor parietem: per hoc quod ego appono conamen
voluntatis ad velle intueri / non lympidius cognosco al
bedinem in fine quam in principio. et si actus voluntatis non iu
uat vnum agens necessitans intellectum / stante applicatione
eiusdem ad proencipium: eodem modo nec aliud: et est ratio ad hoc
quia medium euidens ex perfectione sua producit suum effcctum
naturalem: non autem argumentum topicum. ⁋ Sed contra ista ar
guitur sic. argumentum topicum et pia affectio per te producunt
assensum fidei: sit ille vt duo: iam vnus gradus vel pars eius
producitur a sola voluntate / et alia pars ab argumento to
pico. ergo conclusiones sunt male posite. Sed hic dices quod
totus ille assensus fidei et quelibet paro eius produci
tur ab argumento topico: similitur a pia affectione: que
libet enim illarum est causa totalis totalitate effe¬ | ||
[
[
215,
219,
1067,
283
],
[
215,
265,
1067,
317
],
[
215,
302,
1067,
356
],
[
215,
343,
1067,
396
],
[
215,
376,
1067,
429
],
[
215,
424,
1067,
468
],
[
215,
451,
1067,
504
],
[... | [
"atus: licet non cause respectu illius assensus. Sed con",
"tra hoc arguitur. ex isto sequitur quod idem argumentum topicum",
"in vno producit assensum fidei intensiorem quam in alio. probatur",
"maior: quia ratione actus voluntatis: licet volutas sit libera",
"respectu sui actus eliciti: tamen naturaliter ... | atus: licet non cause respectu illius assensus. Sed con
tra hoc arguitur. ex isto sequitur quod idem argumentum topicum
in vno producit assensum fidei intensiorem quam in alio. probatur
maior: quia ratione actus voluntatis: licet volutas sit libera
respectu sui actus eliciti: tamen naturaliter concausat assen
sum fidei: ergo vbi volitio erit intensior / actus assentien
di erit maior. Si illud concedas sicut est concedendum conse
quenter: tunc voluntas potest remittere suum actum ad non gra
dum vsque. et ponetur iste casus: habeat voluntas nunc actum
fidei intensum: vt. iiii. productum a motiuo et ab actu vo
luntatis vt. iii. in tota hora sequente remittat voluntas
suum actum ad non gradum vsque: sic scilicet quod in instanti terminan
te horam futuram primo sit non gradus actus voluntatis: ad
huc intellectus in illo instanti assentiet: et illum assensum
conseruat: ergo talem assensum poterat primo producere
sine actu voluntatis. Ad argumentum sufficienter inter ar
guendum responsum est ad vltimam replicationem vsque: cuius
difficultas non oppugnat nostram conclusionem: sed solum quaerit
an assensus fidei possit esse sine casa quae eam produxit: et dicitur quod sic.
⁋ Secundo arguitur. si pia affectio aliquid faciat ad produ-
ctionem fidei: sequitur quod quis potest habere maiorem assensum quam
ratio probat: sed hoc est falsum: igitur. falsitas minoris patet du
plicitur. Tum primo. si quis potest assentire plus vni propositioni neu
tre quam ratio probat per imperium voluntatis: potest assentire vni
propositione sine ratione. vt si intellectus potest assentire huic / deus est
trinus et vnus firmius quam ratio probat: ergo sine motiuo potest
assentire huic / deus est trinus et vnus. Tum secundo. pia affe
ctio est potior causa assensus fidei quam ratio topica: et ratio topi
ca producit assensum formidolosum sine iuuamine volunta
tis: ergo pia affectio qua est actus voluntatis potest aliquem assen
sum producere sine concursu rationis topice. ⁋ Respondetur conceden
do antecedens: sed consequentia est nulla saltem respectu cuiuslibet credi
bilis. Ad aliud. esto pia affectio sit potior causa in productio
ne assensus fidei: non sequitur illatum: quia neutra illarum potest cau
sare assensum fidei se solo. Sed dices. vnum motiuum potest
aliquid facere ad generationem fidei: et aliud motiuum tantundem
potest facere: ergo potest supplere causalitatem voluntatis: et si duo
motiua hoc facere nequeant: quatuor vel decem hoc sup
plere possunt. Respondetur. cum iste sint causalitates alterius rationis nul
la causa potest aliam supplere: sicut obiectum non potest causalitatem
anime intellectiue in productione notitie intuitiue / nec econuer
so supplere. Ex isto patet quod quis plus assentit consequenti alicuius
rationis quam antecedenti / dummo ille assensus aliunde proueniat
quam ab assensu praemissarum. quod patet si sit pia affectio circa
conclusionem et non circa praemissas. Sed contra hoc arguitur. si ar
gumentum topicum non possit producere fidem / hoc ideo est
quia producit assensum formidolosum: sed hoc consequens est falsum:
ergo argumentum topicum potest producere fidem: cum tota formi
do sit finita: vel si infinita multiplicatio infinitorum argu
mentorum topicorum potest omnem formidinem excludere. ergo non
requiritur pia affectio ad generationem fidei. hec replicatio
est impertinens huic materie. nam argumentum equaliter probaraet quod
argumenta topica possent producere assensum euidentem.
sed nego quod infinita argumenta topica possunt producere
fidem vel notitiam euidentem: sed de hoc inferius.
⁋ Tertio arguit / probando quod voluntas potest vtrobique produ
cere assensum fidei. et hoc sic. Tota certitudo in assen
su fidei producitur a pia affectione solum: et certitudo fidei
est assensus fidei: ergo assensus fidei producitur a pia affe
ctione solum. Respondetur. maior est falsa. certitudo enim nihil
aliud est quam assensus: per quam certitudinalitur assentio. modo
ille vt patet ex dictis / producitur a pia affectione et motiuo.
⁋ Quarto arguit / probando quod ratio topica nullo modo concurrit
ad productionem fidei. et hoc sic. Quando est aliqua causa particula
ris nata producere aliquem effectum ex sua natura: per nul
lum additum potest ad alium effectum concurrere: quin semper con
currat ad suum effectum naturalem vt si calor addatur cum
corpore humido vel sicco: semper producit calorem. Unde vt dicitur id est
de generatione. Idem inquantum idem semper natum est facere idem.
sed soli rationi topice repugnat producere fidem: ergo nec potest
producere cum alio. Et gratia argumenti teneatur (quod non est inopi
nabile penitus) quod opinio et fides in actu se compatiuntur in eo
dem subiecto respectu eiusdem obiecti. tunc sic. ratio topica.
quandoncumque adducitur cum pia affectione semper producit snum
effectu: cum sit agens naturale et passum non impeditum: ergo
tunc vel duos effectus producit scilicet fidem et opinionem: quod in
conueniens videtur: vel solum opinionem / quod in argumento
praetenditur. ⁋ Respondetur negando maiorem. sol enim se solo produ
cit lumen: et cum boue producit bouem. Nam sol et homo producunt
hominem: secundo physicorum. similliter notitia abstractiua vel
intuitiua concurrit ad actum voluntatis / nunc ad dilectionem /
nunc ad odium. non enim inconuenit causam naturalem nunc con
currere ad vnum effectum nunc ad alium impertinentem / nunc
ad oppinonem / potissimum quando alia causa concausans est libera:
vt contigit in proposito: et patet de concursu fidei infuse et cha
ritatis infuse. Et vbi inter arguedum replicas. egre ibi re
plicatio dabitur: sed ea admissa non concluditur quod argumentum to
picum non producat fidem sicut sol producit lumen et asinum:
vel sicut notitia producit habitum et actum voluntatis: nihil
ad b. ⁋ Quinto arguit demones credunt et contremiscunt.
Iaco. ii. et tamen non habent piam affectionem assentiendi: ergo
non requiritur pia affectio ad generationem fidei. Respondetur quod ibi
credunt) tantum valet quantum intense opinantur. nam quando christus
erat viator secundum corpus: demonstratio dubitabat an christus esset
deus. propterea eum tentauit: vt scribit Matth. iiii. Tunc
iesus ductus est in desertum a spiritum vt tentaretur a diabolo. sed
tempore quo beatus Iacobus scripsit illam epistolam canonicam: certi
tudinalitur nouit aduentum christi. ⁋ Sexto arguit. Si intellectus
habeat rationes opositas equilibres quattuor ad probandum a
esse b. et totidem in oppositum ad probandum contradictorium: iam
voluntas potest assentire vni perti / vel alteri: et sola pia af
fectio hoc facit. probatur maior. Primo alioquin homo mentire
tur tenendo quod a eet b / cum non assentiat illi in mente / a est b
et dicit in voce a. est b. Secundo. quattuor rationes et pia affe
ctio exuperant virtutem quattuor rationum solum. probatur minor. ratio
nes hincinde sunt equaliter fortes ex hypothesi: ergo quatuor
tantum impediunt quantum quatuor mouent ad assensum: sicut de
duobus ponderibus equalibus in statera patet. non valet dicere
quod intellectus magis inclinatur ad partem veram: quia ponamus quod
quantum intellectus inclinatur ad verum / tantum ponatur rationis in
oppositum. Item intellectus assentit falso sicut vero quando habet
motiuum. ⁋ Respondetur: quamlibet partem tenendo / non est absur
dum. experietia namque docet quod stat rationes esse equales in vi
gore in materia topica apud prudentem: et tamen ob affectio
nem plus vnam ponderari quam aliam: sed nos ponimus quod equalitur
poderentur: et dicitur probabiliter quod agregatum ex pia affe
ctione et quattuor rationibus producit assenssum quemadmo
dum quantuncumque parum additum grauitatis vni parti sta
tere: reliquam partem ad se trahit: nec est propterea consequens
quod totus ille assensus producitur a pia affectione: sed ab
aggregato motiuorum et pia affectione. Sed contra hoc di
cis. quatuor rationes impediunt actiuitatem quatuor rationum
oppositarum sic vt nihil agant: et assensus ibi aliquis produ¬
citur: ergo a sola pia affectione: quemadmodum si quattuor
gradus frigoris equaliter agerent et resisterent cum quatuor
gradibus caloris: si fuerint. vi. gradus caloris actio a
duobus gradibus proueniet. Respondetur. vna pars rationum
non impeditur a suo effectu totaliter: bene tamen ne tam inten
sum effectum producat: assensus enim in illo casu erit mul
to remissior quam si non essent rationes opposite. eodem modo
totus calor vt. vi. producit calorem remissiorem quam vt. vi.
videlicet vt duo: stante frigore vt. iiii. et secundum magni¬ | ||
[
[
437,
211,
1260,
269
],
[
437,
264,
1260,
304
],
[
437,
304,
1260,
344
],
[
437,
335,
1260,
382
],
[
437,
376,
1260,
417
],
[
437,
409,
1260,
454
],
[
437,
446,
1260,
491
],
[... | [
"ct diuerso / priori et posteriori: quia ipsa conueniunt enti",
"secundum quod ens: quod est metaphysice per se primum subie",
"ctum. Probatur etiam ratione: quia non est ratio qua",
"re potius habeat considerare aliqua eorum que per se",
"competunt subiecto sub ratione qua eius subiectum",
"est / quam al... | ct diuerso / priori et posteriori: quia ipsa conueniunt enti
secundum quod ens: quod est metaphysice per se primum subie
ctum. Probatur etiam ratione: quia non est ratio qua
re potius habeat considerare aliqua eorum que per se
competunt subiecto sub ratione qua eius subiectum
est / quam alia. ⁋ Respondetur negando consequentiam: quia
illud proprie comprehenditur ab aliquo quando est tanta
perfectio in actu cognoscendi / quanta est in obiecto co
gnito: quando est notitia rei sub omnibus praedicatis praedicabi
libus de re illa. Si accipiatur comprehensio pro cogni
tione: sic conceditur sequela. et conceditur quod ad theologum
spectat considerare secundum eius possibilitatem de omni
quod conuenit subiecto secundum illam considerationem.
sicut Philosophus probat: quod ad physicum spectat con
siderare de continuo / infinito / et motu. modo adhuc
sunt multa que considerare potest Philosophus. Ad
aliud negatur quod non sit maior ratio: quia per theolo
giam consideramus que nobis sunt reuelata et dedu
cibilia ab eis. in philosophia vero philosophantes com
siderarunt que eis in lumine naturali occurrebant.
⁋ Id ergo in rebus considerandum est: vt
in eodem Aug. ait quod res alie sunt: quibus etc.
⁋ Distinctionis prime questio prima.
Irca hanc primam distinctio
nem huius primi quero: an om
nis actus voluntatis sit vsus
vel fruitio. In primis explica
buntur duo termini de quibus
potissimum est questio: postea
respodebitur ad questionem.
⁋ Multifariam terminus frui
accipitur. Primo communi
ter pro omni actu potentie ap
petitiue delectabili: et sic sumitur Ecclesiastes. ii. Ua
dam et affluam delitiis: et fruar bonis. et. vi. eiusdem et
non fuerit perfruitus bonis. Et prouerbiorum. vii. frua
mur cupitis amplexibus. Et Augustinus. lxxxiii. quae
stionum questione. xxx. dicimur (inquit) frui cibo e po
tu. ad Philemonem quoque Apostolus ait. Ego te
fruar in domino. Sic delectatio potest dici fruitio. et qui
libet amor naturalis sequens apprehensionem rei con
uenientis vel placentis. ⁋ Secundo modo accipitur
pro amore libero voluntatis quo non tenditur in aliud.
Et hoc bifariam: vel actu non tenditur in aliud: bene
tamen habitualiter: vt quando diligo virtutem non propter
aliquod aliud: adhuc est relatio habitualis. Alio mo
do diligo aliquid propter se: ita quod nullatenus illam di
lectionem refero in aliud: vt diligo deum propter se.
Similiter diligo aliquid propter se tanquam finem vlti
mum et super omnia / vel non super omnia / vel non
tanquam finem vltimum. primum istorum vltimorum mem
brorum vocatur propriissime fruitio. Unde primo de
doctrina christiana dicit diuus Augu. Si vero inhe
seris finem in ea ponens letitie tuae: tunc vere et pro
prie dicendus es frui. non enim omne quod diligitur
propter se diligitur vt summum. Nec idem est dilige
re aliquid propter se et vt summum bonum. primi Ethi
corum. vii. aliquid enim est diligibile propter se tantum: vt fe
licitas. secundo propter se propter aliud. vt bonum.
delectabile / et bonum honestum vt virtutes: aliquid
enim est diligendum propter aliud tantum: vt potio amara
propter sanitatem. Similiter vsus interdum exten
ditur ad operationem naturalem cuiuscunque poten
tiae: vt in topicis: cuius vsus bonus est ipsum quoque
bonum est. sicut vtimur oculis ad videndum / calamo
ad scribendum. Capitur item interdum de assuefa
ctione: quo modo dicimus de absoluto Philosopho
iste habuit magnum vsum in ocio literario. Et sic vltra
priorem acceptionem addit frequentiam. Istas du
as acceptiones conuincimus ex vsu quem potissimum
consulere oportebit in vocabulorum significantiis.
sic tamen in questione non vtimur termino vsus. Sed in
proposito est actus voluntatis quo quis tendit in alid:
vt dilectio qua sortes diligit platonem propter deum: et
hoc potest esse actualiter vel habitualiter. et proportiona
biliter dicatur de termino frui. Non respiciendum est ad
impugnationem caninam Laurentii vallensis de ter
minis his / scilicet vti et frui. quelibet enim scientia habet
suos terminos peculiares. theologi autem sic termi
nis vtuntur. Et his sequitur quod aliquis est vsus orci
natus: aliquis inordinatus. similiter aliqua fruitio or
dinata: et aliqua inordinata. Fruitio ordinata est quando
diligitur summum diligibile propter se. Inordinata est si al
quid citra deum sume diligatur. pari forma de vsu dicatur.
⁋ Isto premisso pono conclusiones. ⁋ Prima est.
Aliquod nolle est vsus. patet de actu quo nolo pec⁋
catum propter deum: ille enim actus est vsus: vt patet per
tius definitionem. hoc etiam patet per Augustinum libro
lxxxiii. questionum questione. xxx. dicentem. perfecta ho
minis ratio que virtus vocatur. vtitur et sequitur. Utitur
etiam his a quibus se abstinet ad temperantiam. sed
palam est quod non vtitur eis volendo: ergo nolendo. In
super tale nolle est meritorium in habente gratiam: igitur
vsus vel fruitio. consequentia patet: quia iuxta Au
gustinum in loco prefato: omnis ordinatio que virtus
etiam vocatur est fruendis frui: et vtendis vti. De
nolle vitioso id idem patet per Augustinum. x. de trini
tate. cap. x. dicentem. Non est alia vita bominis vi
tiosa: atque culpabilis quam male vtens et iale fruens.
⁋ Secundam conclusio. Non omne nolle liberum est
vsus. probatur. aliquod nolle est fruitio: ergo aliquod
nolle non est vsus. consequentia est clara apud illum contra
quem disputamus. vel dicamus in antecedente: ali
quod nolle est fruitio simplex: ergo aliquod nolle non
est vsus. consequentia ista tenet apud omnes. pobatur
antecedens. nam capio nolitionem qua nolo deum esse
malum: vel nolle quo nolo patrem esse filium. iste est
actus voluntatis: et non referibilis in aliud: ergo est
fruitio. tenet consequentia: quia omnis actus volun
tatis deliberatus est vsus vel fruitio. ⁋ Tertiam con
clusio. Est certare de termino an omnis actus volun
tatis sit vsus vel fruitio: vel sit actus medius inte
vti et frui. hoc patebit obiectionibus aduersariorum re
spondendo. Videtur namque quod sicut de eodem obiecto for
mamus per intellectum actum simplicem et iudicium
complexum: ita in voluntate est actus simplex quo vo
luntas fertur in obiectum: alius est complexus volen
do ei bonum: vel nolendo illi malum. vterque autem isto
rum potest vocari vsus vel fruitio. Vel dicatur sic. du
plex est amor scilicet sensualis et intellectualis. et ite
rum intellectualis diuiditur in amorem naturaliter se
quentem simplicem apprehensionem veri boni vel appa
rentis: et in amorem sequentem compositionem et diuisionem
secundum aliquos. secundus autem amor potissimum est
in pleno dominio voluntatis de quo nunc loquimur.
⁋ Contra secundam conclusionem arguitur sic. per nullum
nolle assumitur aliquid propter se in facultatem voluntatis:
igitur nullum nolle est fruitio. antecedens probatur: quia
nolle est quedam fuga voluntatis: voluntas vero nihil
refugit nisi quia aliud diligit cui ipsum repugnat: vel
repugnare putatur. Et per consequens quia aliud di¬ | ||
[
[
352,
240,
1202,
303
],
[
352,
296,
1202,
367
],
[
352,
353,
1202,
417
],
[
352,
399,
1202,
460
],
[
352,
450,
1202,
490
],
[
352,
483,
1202,
532
],
[
352,
524,
1202,
568
],
[... | [
"⁋ Alibi quoque distinctionem personarum",
"insinuans ait. Verbo domini celi firmati sunt.",
"⁋ Distinctionis secunde questio secunda.",
"HIc queritur secundo circa hanc distin",
"ctionem: an in lumine naturali osten",
"di potest in deo omnis imperfectionis",
"carentia: et perfectionis simpliciter po",
... | ⁋ Alibi quoque distinctionem personarum
insinuans ait. Verbo domini celi firmati sunt.
⁋ Distinctionis secunde questio secunda.
HIc queritur secundo circa hanc distin
ctionem: an in lumine naturali osten
di potest in deo omnis imperfectionis
carentia: et perfectionis simpliciter po
sitio. ⁋ Respondetur per duas con
clusiones. ⁋ Prior est affirmatiua re
sponsiua ad titulum questionis tanquam multum pro
babilis. ⁋ Secunda conclusio. aliqua est perfe
ctio deo competens: que non potest ostendi deo com
petere. ⁋ Prior conclusio probatur: fit aliqua con
ditio perfectionalis quam dicis primo enti non con
uenire: sed enti secundo: tunc ens secundum erit per
fectius quo ad aliquam denominationem quam ens
primum / sed inconueniens est tribuere enti secun
do perfectionem aliquam quam a primo tollis.
Sed dices aliqua perfectio maior ei conuenit: quod
sufficit. Sed contra. tunc nulla conditio nobilita
tis reperta in creaturis potest argui ex creaturis
esse attribuenda deo. tibi diceretur non inconue
nire aliquam conditionem nobiliorem esse enti se
cundo dandam et non primo. sed hoc est falsum: quia
tam philosophi quae catholici arguitiue attribuunt
deo quasdam conditiones nobilitatis que repe
riuntur in creaturis: nec per se inferunt imperfe
ctionem: vt patet. xii. Metaphysices. vbi argui
tur esse viuens cognoscens etc. Et per Augusti.
xv. de trinitate. cap. ix. quia naturali ratione iudi
camus preferenda esse viuentia non viuentibus:
intellectiua non intelligentibus: immortalia mor
talibus: bona malis: beata miseris: et creatorem
creaturis: sine diuisione preponimus oportet: vel
ipsum summe viuere / et intelligere / et optimum / et
beatissimum esse fateamur. Item Anselmus mo
no. cap. xv. pene cuncti tam eruditi quam minus eru
diti solent quasi pro regula tenere: scilicet: quic
quid optimum iudicant deo attribuere quicquid
altius attingit humana existimatio: et ex hoc ve
lut solido veritatis fundamento summi magistri
disputationis sue initium sumunt: cum diuinis pro
positionibus altius disserere intendunt: iuxta il
lud primi de doctrina christiana. cap. iiii. omnes pro
excellentia dei dimicant: nec quisquam inuenire po
test qui deum credit esse quo est aliquid melius.
itaque deum esse omnes concesserunt quod ceteris
anteponunt . Rursus secundum modum arguen
di Anselmi mono. cap. xv aut a in quolibet foret
melius ipsum quam non ipsum : et quam conditio opposi
ta et repugnans: aut non si primum ergo ens secundum
melius est ente primo: et aliqua perfectio entis se
cundi est superior perfectione primi entis. Si se
cundum. ergo in aliqua melius est non ipsum quam ip
sum. igitur necessario infert imperfectionem: quia
negationem conditionis opposite superioris in en
te. ⁋ Secunda conclusio patet. non potest proba
ri in lumine naturali quod deus est omnipotens / crea
tiuus / quod potest producere accidens sine subiecto
et quemlibet effectum sine causa secunda / et quod est
trinus et vnus. Ista sola fide conceduntur: et a phi
losophis negantur. ⁋ Contra priorem conclusio
nem arguitur. nulla perfectio simpliciter conue
nit creature. ergo ex creaturis nulla perfectio sim
pliciter potest deo attribui ex eo quod reperitur in crea
tura. antecedens patet: quia quicquid reperitur
in creaturis est dependens: et possibile non esse. igi
tur per se annexum imperfectioni et necessario in
ferens imperfectionem: ergo si aliqua perfectio
reperta in creaturis attribuitur deo: sequitur quod
deo attribuitur perfectio includens imperfectio
nem. ⁋ Insuper nihil est in creatura quod in quo
libet sit melius ipsum quam non ipsum: nihil enim crea
tum est melius in deo quam non ipsum. sapientia non
est aliquid melius cani quam non ipsum: quia esse sa
pientem essentiam canis destruit. ⁋ Responde
tur: triphariam capitur perfectio simpliciter.
⁋ Prima est que omni imperfectione caret: nec
est ei annexa imperfectio: et est simpliciter nobilior
omni eo quod non est ipsa: vel quod est incompos
sibile ipsis. et sic sola diuinitas est perfectio simplici
ter. Nec aliqua perfectio inexistens creature est
perfectio simpliciter: nisi in quadam metaphora:
pro quanto quedam perfectiones creaturarum con
ueniunt cum diuina perfectione in aliquo communi¬
⁋ Secundo modo capitur perfectio simpliciter
pro conditione dicibili de ente ex qua non sequi
tur imperfectio in ente cui conuenit: immo infert
imperfectionem in omni cui deest: et que etiam vni
uersaliter infert: illud ens cui conuenit esse sim
pliciter perfectius et nobilius omni ente cui non
conuenit. et sic Philosophi et Theologi conce
dunt huiusmodi perfectiones attribui deo. et sic
esse substantiam / vitam / vel intelligentem / dici
tur perfectio simpliciter. si omne huiusmodi sit sim
pliciter perfectius omni ente non huiusmodi
Sed isto modo esse simplex ens / vel impartibile /
vel esse naturaliter ingenerabile et incorruptibi
le / et obiectum vel esse ens spirituale / et inexten
sum / vel esse productiuum caloris non dicuntur
perfectiones simpliciter: materia enim ingenera
bilis non est ens perfectius composito. nec accidens inex
tensum est ens nobilius substantia corporea: nec calor
productiuus caloris est ens perfectius angelo: qui non
est productiuus caloris. ⁋ Tertio modo pro conditione qua
attributa enti non infert imperfectionem enti cui conue
nit: sed infert illud esse imperfectum cui deest: et licet
non vniuersaliter infert illud cui conuenit esse simpli
citer perfectius ens eo cui non conuenit: tamen vniuersa
liter infert illud cui conuenit esse praestantius: saltem
quo ad hanc conditionem: omni enti cui non conuenit
huiusmodi conditio: et cui conuenit conditio repugnans
et infert illud cui conuenit esse praestantius eo cui non
conuenit ceteris paribus: et infert illud cui non con
uenit esse praestantius si sibi conueniret ceteris paribus:
id est suppositis eisdem vel equalibus perfectionibus
hoc videtur sumi ab Anselmo mono. xv. patet per eius
exemplum: melius est esse sapientem quam non sapientem:
quaeuis iustus non sapiens videatur nobilior quam sapiens
non iustus: tamen omnis non sapiens inquantum non sa
piens minor est quam sapiens: quia omnis non sapiens melior
esset si esset sapiens ceteris paribus. Argumentum proce
dit de perfectione simpliciter primo modo dicta: et non duobus
vltimis modis. ⁋ Ad secundum dicitur: quaeuis nulla enti
tas sit in creatura aliqua quae foret cuilibet enti me
lior quam non ipsa: et quam entitas aliqua incompossibilis se
cundum identitatem: tamen aliqua conditio essendi
est verificabilis de creatura: et pro creatura. quae quod
libet cui conuenit infert esse melius omni eo cui non | ||
[
[
459,
218,
1276,
289
],
[
459,
274,
1276,
318
],
[
459,
316,
1276,
362
],
[
459,
351,
1276,
397
],
[
459,
386,
1276,
436
],
[
459,
419,
1276,
467
],
[
459,
462,
1276,
517
],
[... | [
"Irca hanc distinctionem octauam secun",
"do quaero: vtrum deus sit immutabilis;",
"⁋ Dicitur quod nec potest mutari secundum",
"locum / nec secundum tempus / nec aliquid in se sus",
"cipere / nec aliquid actuare. Et licet",
"vnum predicatum nunc verificatur de pro",
"nomine demonstrante deum: et postea... | Irca hanc distinctionem octauam secun
do quaero: vtrum deus sit immutabilis;
⁋ Dicitur quod nec potest mutari secundum
locum / nec secundum tempus / nec aliquid in se sus
cipere / nec aliquid actuare. Et licet
vnum predicatum nunc verificatur de pro
nomine demonstrante deum: et postea eius contradicto
rium: vt creans: non creans: tamen hoc non sufficit ad mu
tationem: idem enim album nunc est smile per positionem alte
rius albi: postea per illius destructionem non simile: ideo
ad relationem non est motus: nisi per accidens. v. physi
corum. et secundum Augustinum. v. de trinitate capitulo vltimo. &
secundum Ansel mono. xxiiii. Probatio. Iacobi primo. apud
quem non est tramsmutatio: nec vicissitudinis obumbratio.
psalmo centesimo primo. mutabis ea: a mutabuntur:
tu autem idem ipse es: et anni tui non deficient. et Mala
chie tertio. Ego deus non mutor. ⁋ Ad hoc Magister
iii. cap. huius distin. introducit beatum Augustinum super
Genesim dicentem. quod deus nec per loca nec per tem
pora mouetur. creatura vero per loca et tempora. hoc ad
longum prosequitur Magister in litera. Etiam aliud in
se suscipere dicit imperfectiones: propterea in lumine
naturali. xii. Metaphysice dicitur: intellectio diuina
est deus: et informare iterum dicit imperfectionem. semper
compositum diuersarum rationum est ens perfectius sua
parte: totum et perfectum idem sunt. iii. physicorum. &
inferius in hoc primo. distinctione decima nona. pro
pter equalitatem magnitudinis et perfectionis persona
rum Magister negat in trinitate esse partem et totum.
⁋ Sed contra hanc conclusionem arguitur sic. ⁋ Christus
profectus est a Iudea ad egyptum. ⁋ Insuper deus
creans potest non esse: ergo deus potest non esse. Ante
cedens patet: vel deus creans potest non esse vel deus
creans non potest non esse. si secundum. ergo deus cre
ans necessario est. si primum: habetur propositum. ⁋ Ad pri
mum dicitur quod hic non habemus oculum adu materiam
communicationis idiomatum. ⁋ Ad aliud argumen
tum quidam doctor negat hanc consequentiam: deus
creans non potest non esse: ergo deus creans necessa
rio est. datur instantia inquit: chymera non potest non esse. eo
quod si esset vera: vel ergo chymera que est vel que potest est
potest non esse: sed vtrumque est falsum: eo quod nec chyme
ra est: nec potest esse: ergo hec est vera chymera non po
test non esse: non tamen sequitur quod chymera necessario est.
Et dicit quod equipollentia de necessario et non possibile non:
tenet solum cum constantia subiecti. sequitur enim a non potest
non esse: et a est: ergo a necessario est. ⁋ Istud non va
let: quia concedo quod ille non equiualent: non propter causam quam
ille dat. vna est negatiua. alia est affirmativa. nec illa
negatiua est modalis (vt putat) potest est copula. vel
verbum substantiuum in eo inclusum. et propterea concedo quo
chymera qua est non potest esse: et chymera que potest
esse non potest esse: et chymera quam necessario est non po
test esse. nec est aliqua equipollentia: sed capiendo ly potest
loco de ly possibiliter est (sicut ipse facit) ille equiualent:
sunt propositiones in purpurea seruatis proprietatibus lo
gicalibus. ⁋ Ad formam argumenti. nego antecedens ista conseque
nihil valet: deus creans non est: quam deus creans possibiliter
non est: antecedens est contingens: consequens impossibile: nec a
non amplo ad amplum negatiue valet consequentia sine constan
tia. ⁋ Quo fit quod iste simul stant / creans non est: et omne
creans necessario est: et hoc tenendo quod creatura non potest
creare. ⁋ Ex isto vlterius patet: quod hec consequentia est nulla. omne
creans necessario est: ergo aliquod creans est: consequens
est contingens: et praedicatum antecedentis enunciatur
de subiecto distributo mediante copula de necessario.
⁋ Sed dices: deus necessario est creans non est impossi-
bilis: immo vera: quam deus non est creans non est contingens. antecedens
patet: quia extrema supponunt pro eodem. et nulla ponitur di
stributio. ⁋ Insuper deus necessario est creans vel non
creans: et non necessario est non creans: ergo necessario
est creans. ⁋ Ad primum nego antecedens: quia non suffi
cit ad veritatem extrema supponere pro eodem et potissi
mum cum modo vniuersali sicut est necesse: ibi enim neces
sitas denotatur cadere in actum creandi: ita quod de necessi-
tate deus actualiter creet: significatio termini necesse
cadit in connotationem termini creas: sed hanc concedo
deus necessario est creans possibile: ibi enim significatio
de ly necessario non cadit in creationem actualem: sed in crea
tionem possibilem: et licet terminus creans in ista deus neces
sario est creans amplietur: dummodo in explicante serues
illud quod denotabatur in principali propositione de creatio
ne actuali nulla erit difficultas. ⁋ Ad secundum concedi
tur antecedens in sensu disiuncto: et tamen discursus vlterior quem
facis nihil valet: arguendo cum destructione vnius partis
ad positionem alterius: hoc enim solum tenet in sensu di
uiso et non composito: causa autem quare ista est conceden
da: deus necessario est creans vel non creans / est: quia illud
disiunctum a parte predicati competit subiecto me
diante modo necessitatis: quia si creat iam altera pars et
competit: si non creat: ei etiam altera pars competit: non so
lum inter propositiones contradictorias non est dare me
dium: sed nec etiam inter terminos contradictorios respe
ctu subiecti cui de necessitate conueniunt. ⁋ Sed dices:
non creans numque conuenit deo mediante tali copula: nec
creans ei competit: ergo illud disiunctum non semper competit sub
iecto. Non creans ibi non supponit: probatur per regulam
logicalem. terminus finitus et infinitus numque supponunt pro
eodem mediante eadem copula. ⁋ Scio illam regulam ab ali
quibus logicis seruatam: sed non est mihi regula. a pluri
bus negatur in extrinsecis temporibus et modalibus et sic il
lam nego: et transeat quod nulla pars illius disiuncti compe
tat subiecto mediante tali copula: sufficit quod totum disiun
ctum conueniat mediante tali copula: nisi dicas quod in hac
deus neccssario est non creans oportet reflectere necesse
vt deus necessario est non creans quod necessario est. Vtro
bique tenemus disiunctum contradictoriorum conuerti cum ente.
⁋ Secundo arguitur: omnis persona diuina persona diuina co
tingenter est: ergo quaelibet persona diuina potest desinere esse: &
per consequens est mutabilis secundum tempus. consequentia est nota: et probatur
antecedens per exponentes eius: omnis persona diuina perso
na diuina possibiliter est: et omnis persona diuina perso
na diuina possibiliter non est. veritas prioris exponen
tis claret: et secunda patet per suam contradictoriam: persona diuina
omnis psona diuina necessario est: quae est falsa. Eodem modo
potest argumentari de ista: a persona diuina contigenter est
persona diuina: a persona diuina possibiliter est persona di
uina: et a persona diuina possibiliter non est persona diui
na: ponendo quod a sit signum confusiuum confundens disiun
ctim terminum sequentem. ⁋ Aliqui propter istas expo
nentes concedunt illas quorum modu reprobaui in primo
tractatu summularum. Ad locum illum remitto. oportet da
re singulares talium: et non eas exponere vt iacet: si sic
opinor tutius esse dicendum: de modalibus in aliis signis
exponibilibus dummodo difficultas proueniat ab aliis si
gnis vt sortes possibiliter est fortior platone. et sic de
hac sortes possibiliter differt a platone. hoc non potest
fieri vbi expositio incipit a termino modali. ⁋ Preter
ea ⁋ Christus incipit esse homo: qua incipit esse ens: ab infe
riori ad superius affirmatiue. ⁋ Amplius deus incipit
esse in hoc mundo: ergo incipit esse in loco. ⁋ Ad pri
mum negatur consequentia: quia tacite arguitur negatiue: vt patet per | ||
[
[
248,
198,
1083,
270
],
[
248,
266,
1083,
307
],
[
248,
301,
1083,
347
],
[
248,
338,
1083,
386
],
[
248,
378,
1083,
421
],
[
248,
419,
1083,
457
],
[
248,
452,
1083,
495
],
[... | [
"partem sunt apparentes: et alique earum apud sa",
"num ingenium concludentes quod sufficit in istis abdi",
"tissimis naturae ad debere assentire. ⁋ Quocirca",
"peccant planetas et coporea colentes in lumine na",
"turali. Non stemus in talibus: deus est corporeus per",
"comunicationem idiomatum. Et licet ... | partem sunt apparentes: et alique earum apud sa
num ingenium concludentes quod sufficit in istis abdi
tissimis naturae ad debere assentire. ⁋ Quocirca
peccant planetas et coporea colentes in lumine na
turali. Non stemus in talibus: deus est corporeus per
comunicationem idiomatum. Et licet sint tres per
sone quarum vna non est alia in deo: tamen nulla est compo
sitio. ⁋ Sed dices quomodo deus est smplicior an
gelo vel anima intellectiva. ⁋ Respondetur nec
angelus nec anima intellectiua habet partes: sed
anima potest informare corpus: angelus potest in se
suscipere accidens: et materia prima accidens susci
pere potest: quia est subiectum inhesionis acciden
tis corporei secundum aliquos. De accidente indi
uisibili babet partes intensiuas: a naturaliter non
potest esse extra subiectum. deo autem ista non con
petunt. ⁋ Sed contra istud arguitur: simplicitas
non est perfectio simpliciter: ergo non est ponenda
in deo. ⁋ Antecedens pobatur. quia omne habens
illam esset perfectius non habente: consequens est
falsum. quia nec materia nec forma est perfectior
toto composito. Consequentia pobatur. quia perfe
ctio simpliciter est vbique perfectio simpliciter. igi
tur dat perfectius esse simpliciter. immo tunc quan
to aliquid: perfectius appopinquat essentiae: tan
to pius participat oe simplicitate. ⁋ Aid istud ne
gatur antecedens. et dicitur quod non oportet quod sit sim
pliciter et absolute perfectius: nisi ceteris paribus
vel quo ad hanc conditionem. Et eodem modo di
catur ad aliud.
⁋ Eidem quoque arrianice questioni Am
bio. in hunc modum respondet. Ego inquam.
⁋ Distinctionis none questio vnica.
Irca distinctionem nonam in qua Magister
de coeternitate patris et filii agit: osten
dens patrem non paius fuisse quam filium.
Queritur an pater aliquo modo sit prior
filio. ⁋ Premittemus aliquas acceptiones prio
ris ad nostrum propositum pertinentes: postea responde¬
bimus ad titulum questionis. ⁋ Quintupliciter (vt ad
propositum sufficit) vna res dicitur prior alia: scilicet
eternitate / tempore / perfectione / natura et causali
tate. ⁋ Eternitate prior est res eterna re non eterna:
sumendom eternum proprie pao incommutabili: et
non possibili non esse: aut aliter se habere. Isto mo
do sumit Augustinus libro octoginta trium questio
num q. xix. vbi ait: quod incommutabile est eter
num est. semper enim huiusmodi est. quod autem
commutabile est: tempori obnoxium est. non enim semper
huiusmodi est. et ideo eternum non recte dicitur et iiii de
trinitate capitulo xix ait: non enim poprie vocatur eter
num qud aliqua er parte mutatur. hoc est quod ali
quo modo mutabile est: et infert. inquantum ergo mu
tabiles sumus intantum ab eternitate distamus. Quo
fit si aliqua creatura infinito tempore fuisset adhuc
mutabilis esset: et deus immutabilis: et per consequens deus
eternitate prior esset quam illa. Cui sententie concordat
Boetius. v. de consolatione philosophie. vbi ait: quod illi
errant quod cum audiunt visum fuisse platoni mundum
neque habere initium temporis neque finem habiturum:
putant hoc modo sequi quod deo sit mundus coeter
nus. Aliud est enim ( inquit) per interminabilem duci
vitam: quod plato mundo tribuit: aliud interminabi
lis vite totam pariter connexam esse praesentiam: quod
divinae mentis proprium esse manifestum est. Neque enim
deus conditis rebus antiquior videri debet tempo
ris quantitate: sed simplicis potius proprietate na
ture. et isto modo non est possibile creaturam fuis
se ab etemo. ⁋ Prius tempore est quod precedit
aliud. ⁋ Prius perfectione dicitur omne perfe
etius respectu imperfectioris: saltem omne perfe
ctius est prius perfectione respectu imperfectio
ris. ⁋ Prius natura dicitur vnum sine quo aliud
esse non potest: sed non econuerso. sicut capit phi
losophus prius natura. v. metaphysice capitulo de
priori. hoc modo anima est prior natura quam totum
compositum: et istud potest intelligi naturatiter vel
supernaturaliter. Et iste est vnus modus prioris ac
ceptus a philosopho in post paedicamentis: qui est
quando non conuertitur subsistendi consequantis. ⁋ Pri
us causalitate vel secundum causam dicitur illud quod
est causa alterius: et non econuerso. & istud potest du
pliciter intelligi: vel in eodem genere cause: vel in
diuersis generibus. et sic vnum potest esse causa al
terius: et econuerso cause sunt sibi inuicem cause. ii
physicorum. ⁋ his premissis ponuntur tres con
clusiones. ⁋ Prima est pater non prior est filio eter
nitate / tempore / perfectione / aut natura. probatio.
pater a filius sunt vnus et idem simplex deus. ergo
pater non est prior filio eternitate / tempore / perfectio
ne / vel natura. antecedens est de fide: consequentia
est clara. ⁋ Secunda. pater est prior filio produci
bilitate. ⁋ Tertiam conclusio filius fuit ab eterno.
Iste due conclusiones ex fide habentur vt patet
per symbola apostolorum ephesinum a athanasii ibi
in hac trinitate nihil prius aut posterius: nihil ma
us aut minus. Sed tote tres personae coeterne si
bi sunt et coequales. Probatur tertia conclusio
ratione filius est deus. ergo fuit ab eterno. ergo pater
non fuit prius filio. ⁋ Sed contra istam conclusionem tertiam ar
guitur sic. omne producens est prius producto ab
illo: ergo pater est prior filio instanti vel tempore.
consequentia patet: quia pater producit filium. antecedens
probatur dupliciter. Tum primo per Augustinum
de immortalitate anime. capite tertio. nulla res se facit
aut gignit: alioquin erat antequam esset. si hoc falsum
est verum est illud, consequentia autem nulla esset ni
si verum sit quod quodlibet faciens vel gignens sit an
tequam sit illud quod ab eo gignitur. et omne producens
sit paiuo producto ab illo. Tum secundo idem pro
batur per philosophum q. xii. metaphysice causas agentes
et mouentes dicit differre a formalibus: in hoc quod ipse prae
cedunt res quarum sunt causae: formales autem non praecedunt:
sed sunt simul. Et Commentator ibidem commento. xvi. causa
inquit agens differt a formali: quia agens praecedit illo quod
agitur: a mouetur ab eo. formatis autem materialis est
cum geneatione. Et infra ponens exemplum philoso
phus ait. quod sanitas non precedit hominem sanum: qui
sanitas in sano est quasi forma. sanans autem necesse
est vt precedat sanitatem, necesse est etiam secundum
⁋ Commentatorem agens praecedere actum ab eo produ-
cens productum. ⁋ Ad hoc dicitur si capiatur prius pro priorita
te productibilitatis vel originis: conceditur. si pro
prioritate eternitatis temporis: perfectionis vel natu
re negatur. non mirandum autem est quod filius producatur a patre
et sit illi coeuus: ita enim contingit in aliqua causa na
turali a suo effectu. Nam si ignis fuisset ab eterno / splen
dor ignis fuisset ab eterno secundum Augustinum. vi. de
trinitate capitulo primo. nec philosophus vult quod agens vel | ||
[
[
257,
185,
1075,
239
],
[
257,
237,
1075,
279
],
[
257,
274,
1075,
317
],
[
257,
308,
1075,
352
],
[
257,
348,
1075,
390
],
[
257,
379,
1075,
426
],
[
257,
421,
1075,
465
],
[... | [
"ere suum actum nisi in instanti terminante illud tempus.",
"et si ipsum continuet in illo instanti tunc necesse est conti",
"nuare actum ita diu sicut pius. ⁋ Adam dicit quod non",
"requiritur continuatio tanti temporis: sed causam nul",
"lam affert sui dicti: propterea dicitur quod si maneat actus ita",
... | ere suum actum nisi in instanti terminante illud tempus.
et si ipsum continuet in illo instanti tunc necesse est conti
nuare actum ita diu sicut pius. ⁋ Adam dicit quod non
requiritur continuatio tanti temporis: sed causam nul
lam affert sui dicti: propterea dicitur quod si maneat actus ita
intensus in instanti terminante tempus in quo de necessi
tate continuat durabit per ita magnum tempus de necessi
tate nature sicut erat tempus praecedens hoc instans: si po
nantur cetera paria cum continuatione priori: et tunc dicen
dum esset quod in illo instanti medio tantum peccat quantum
in primo instanti: et aggregatum ex instanti et tempore
in quo de necessitate continuat non ponit pius peccat
quam prima productio instantanea: et secundum hoc non
potest cessare ab actu nisi in instanti terminante tempus.
⁋ Vel sic (et rationabilius) postquam actus producitur
in instanti ille durat de necessitate per tempus secundum. se vel
aliquid sui: hoc est si relinquatur sue remissioni natura
li labetur tempus antequam ille actus totaliter syncate
gorematice euanescet: palam enim est rem corruptibilem
vltimum instans esse incompletum sui habere: dato quod sit na
ture permanentis: et sic actus intensior pius temporis oc
cupabit antequam remittatur: quam actus remissus. ⁋ Sed
contra istud arguitur: quia tunc aliquis inuite vellet ali
quid. patet de isto qui inuite continuat suum actum: pona
mus quod intendebat a principio solum suum actum tenuisse per
instans: per te vltra tenet: ergo inuitus eum tenet: et sic an
gelus habens vnum actum volendo a fore conformiter ad vo
luntatem dei non potest elicere oppositum: supposito quod
deus protinus velit oppositum: hoc modo aliquis erit
extra statum salutis. patet: quia si circa finem vite eliciat
vnum actum: ille per te durabit per tempus: ergo non potest pone
re remedium suo peccato: contra doctrinam sanctorum tenen
tium quod de nullo penitus est desperandum in hac vita.
⁋ Respondetur negando sequelam: simpliciter enim pote
rat a principio non velle in hoc instanti: sed si velit in il
lo instanti oportet postea velle: et sic non inconuenit hoc mo
do inuite velle: vel negatur quod inuite velit: immo volun
tarie vult: hoc est per actum volendi. ⁋ Ad aliud de
angelo: concedo quod angelus non potest subito velle opi
positum nisi deus specialiter actum resecet: nec deus pre
cipiet ei facere oppositum nisi angelum beatum ad hoc
iuuet. etiam multo minus temporis sufficit angelo ad
resecandum suum actum productum quam anime beate: et mi
nus temporis sufficit anime beate quam anime viatoris.
⁋ Ad tertium argumentum dicitur quod est equalis ponderis
contra aduersarios. Probatio. sicut secundum eos homo
non potest actum elicere in instanti ita etiam ipsum non potest
remittere in instanti: sed ille actus durat per tempus de
necessitate: et sic eodem modo potest deduci argumentum
contra eos. ⁋ Secundo dico quod istud tempus est breue
et breuissima morula sufficit ad resecandum actum: si vo
luntas conuertat se ad aliud vel elaboret ad oppositum
⁋ Tertio dico quod iste non repugnant volo occidere ho
minem et nolo offendisse deum: et sic stat quod homo peni
teat libere pro tempore quo de necessitate continuat
actum qui est peccatum: et sic peccatum continuat: et pe
nitet de eodem. sed non continuat peccatum. hoc est non
imputatur ei amplius ad penam postquam formaliter pe
nitet: et elaborat quantum in se est ad exonerandum se ab
illo actu. ⁋ Sed si ex malitia ponas elicuisse tales
actus volo offendere deum: et placet mihi offendisse
deum. Iam priores vie sufficiunt pro remedio: et iste
inter se non repugnant: volo offendere deum et displicet
mihi offendisse deum. ⁋ De anima Christi que habebat
hoc velle circa instans mortis: volo mori pro redemptio
ne generis humani: hoc est dissolui a corpore: non con¬
tinuauit illum actum post separationem anime a corpore: quia
specialiter deus non concurrebat ad conseruationem illius
actus nec decuit. ⁋ Sed contra vnum quod inter arguen
dum dicebatur arguitur sic. Si voluntas potest vnum actum
impertinentem elicere tempore quo de necessitate alterum
actum continuat puta b: sic potest duos et tres impertinen
tes elicere: et sic non euaditur infinitas meriti vel deme
riti. ⁋ Etiam forte dices continuatio naturalis non re
pugnat actui libero: sicut sensualitas et actus liber.
⁋ Ad primum respondetur concedendo quod potest habere duos
vel tres actus: et tot quousque capacitas actiua volun
tatis impleatur: et tales actus sunt solum finiti. ⁋ Ad se
cundum dicitur quod immo est repugnantia formalis: quia velle
liberum repugnat nolle libero: et idem velle quod est liberum
in illo instanti postea efficitur naturale: modo quando ali
quid alicui repugnat semper illud eidem repugnat.
⁋ Sed petes quomodo actus voluntatis est naturalis:
cum nihil sit tam in potestate voluntatis quam ipsa voluntas
secundum Aug. in lib. de libero arbitrio: vbi capit volunta
tem pro actu volendi. ⁋ Respondetur quod voluntas est
libera non quod potest actum suum ad nutum suum secludere vel
habere actum qualitercumque optat: sed dicitur quod actus volun
tatis dicuntur liberi pro quanto voluntas conprincipiat actus
suos: et ipsos continuat: sed non possunt reseceri ad eius
arbitrium: vt de actum beatifico: et de actu damnatorum con
tingit. ⁋ Sed contra istud arguitur sic: deus potest destrue
re illum actum inmedietate illius temporis: ergo male dictum
est. ⁋ Sed dices (sicut dicendum est) quod hoc non nega
tur de potentia dei. ⁋ Sed contra: posito quod subiectum
destruatur inmedietate illius temporis: iam ille actus desi
net esse totaliter. ⁋ Item cuilibet iudicio recte ratio
nis voluntas potest se conformare: sed intellectus po
test habere iudicium recte rationis quod ille actus non es
vlterius continuandus. ⁋ Et si voluntas potest se confor
mare illi iudicio euestigio actum abolebit. ⁋ Respondetur
quod si subiectum desineret esse naturaliter accidens eius cor
rumpetur sed anima non desinet esse. ⁋ Ad aliud dicitur quod potest se
conformare iudicio rationis pro alio tempore: non autem pro tunc.
An requirat actus voluntatis cognitionem sensitivam.
a qua dependeat nunc non inquirimus. ⁋ Sed contra to
tum istud arguitur. continuatio naturalis peccati non pro
hibet quin homo continuo peccet nouo peccato: ergo
dicta non satisfaciunt argumento. antecedens patet: eliciens actum
malum in instanti est causa illius continuationis natu
ralis in quolibet instanti futuro. Sed hoc non excusat
a peccato: vt patet de actu ebrii vel furiosi: vbi homo in
currit ebrietatem vel furiam ex culpa sua. ⁋ hoc argu
mentum non est contra me. vt patet. xvii. distin. iiii. quaestio. ii.
vbi etiam aliquid discriminis datur de continuatione natu
rali eiusdem actus et de factis in dementia. ⁋ Sed con
tra solutionem principalem arguitur. dictum est quod si quis
eliciat actum in instanti potest habere actum impertinen
tem: ergo pari ratione potest elicere actum vt vnum in instan
ti: et primo intendere illum actum in tempore sequenti illud
instans ad certum gradum vsque a tunc sic. in instanti in
choatiuo huius temporis sortes meretur: et in quolibet
instanti sequenti est in maiore merito infinita: autem sunt
instantia in illo tempore. ergo in fine illius habebit meritum infinitum.
⁋ Respondetur quod consequentia est dulla. vt patet si corpus lumino
sum produceretur in instanti: iam ipsum producit aliquid
luminis in partes remotas: et si continuo corpus lumino
sum moueatur partes remotas versus: tunc in quolibet
instanti sequanti temporis quo mouetur ad illas partes verum
erit dicere: plus luminis est in hoc instanti quam in aliquo
instanti precedenti: et tamen non sequitur quod sit infi
nitum lumen productum in ipso medio: immo quando | ||
[
[
408,
238,
1225,
296
],
[
408,
288,
1225,
335
],
[
408,
322,
1225,
373
],
[
408,
365,
1225,
406
],
[
408,
404,
1225,
441
],
[
408,
438,
1225,
481
],
[
408,
473,
1225,
518
],
[... | [
"tas extensa fuit infinita gradualiter: cuius oppo",
"situm probatum est de qualitate spirituali. hoc tamen aduersa",
"rius heret concedere actualiter. quod tamen manifeste negat in",
"eadem quaestione. et ratio ad hoc vrget. sed quia patres non",
"admittunt qualitatem corpoream inherere subiecto",
"indiu... | tas extensa fuit infinita gradualiter: cuius oppo
situm probatum est de qualitate spirituali. hoc tamen aduersa
rius heret concedere actualiter. quod tamen manifeste negat in
eadem quaestione. et ratio ad hoc vrget. sed quia patres non
admittunt qualitatem corpoream inherere subiecto
indiuisibili: neutrum admittimus vt iam patuit distin
ctione. xliiii. iiii. sententiarum.
⁋ Distinctionis septimedecime quaestio vndecima
TUnc sequitur secunda opinio quam godofre
dus de fontibus sequitur. que citius bur
leo posteriori quam godofredo prioriat tri
buenda est eo quod amplius ad illam defen
sandam quam precedens laborauerit. ⁋ hu
ius positionis robur tribus conclusionibus elucida
bitur: quarum prima est. ⁋ In omni motu ad formam acqui
ritur aliquid noui quod est pars forme vel forma: alio
quin motus ad formam non esset proprie motus. subiectum
enim nisi aliquid acquireretur vel deperderetur non mu
taretur. non enim aliter se habet respectu forme quam pri
us. et sic non mutaretur ad formam. ⁋ Secunda conclu
sio. per omnem motum ad formam corrumpitur forma prae
cedens a qua est per se motus: et acquiritur vna forma
totaliter noua cuius nihil praefuit. probatur quia si forma ad¬
ueniens maneret cum praecedente iam talis forma esset com
posita. quod est contra auctorem sex pricipiorum / sic formam
diffinientem. forma est componi contingens simplici et inua
riabili essentia consistens. ⁋ Tertia conclusio: nulla for
ma intenditur aut remittitur: sed subiectum inten
ditur et remittitur secundum formam. ita quod forma est illud secundum
quod subiectum intenditur et remittitur. probatio quia cum
subiectum intenditur in quolibet instanti habet aliam a aliam
formam cuius nihil antea fuit in subiecto: igitur nul
la talis forma intenditur patet: quia intensio est: et nul
la talis forma mouetur: cum non maneat nisi per instans
igitur tenet consequentia ab inferiori ad superius negatiue.
Quid subiectum intendatur: patet quia continuo manens idem habet
perfectiorem et perfectiorem formam. igitur continuo mouetur et
intenditur subiectum. ⁋ Contra istam positionem argumen
tor. quando calor remittit frigus aque successiue remo
uet frigus: ergo illud frigus habet plures gradus simul
si incipit corruptio per vltimum instans non esse frigoris
iam immediate post hoc aliquid frigoris corrumpetur ab
igne: et aliquid frigoris manebit. et non est dicendum
quod illud frigus producatur de nouo: ergo plures gra
dus simul fuerunt: calor enim non producit frigus per se:
licet non numquam frigus per antiperistasim intendatur. ⁋ Sed
dicit burleus quod calor corrumpit frigus et aliud produ
cit non tanquam finem vltimo intentum. et ratio est quia cum debe
at corrumpere frigus a certo gradu ad non gradum
vsque oportet quod transeat per omnia media corrumpendo
omnem gradum medium ad non gradum vsque. Sed hic non est
currendum ad causam vniuersalem: et non videtur alia
causa particularis producens frigus quam calor. Ut
enim dicitur. vii. de historiis animalium. natura non committit
saltum in operationibus suis: sed gradatim proce
dit. ⁋ Sed contra hoc arguitur. ex hac solutione sequitur
quod res permanens habebit vltimum instans sui esse: hoc
autem est contra philosophum. viii. physicorum textu commen
ti. lxiii. dicentem. videbitur inconueniens si factum mox
necesse est corrumpi: et nullo tempore permanere.
⁋ Distinguitur quod habeat vltimum instans sui esse: vel
secundum indiuiduum. et sic conceditur: vel secundum
speciem et sic negatur. ⁋ Sed contra istud arguitur: tunc
eodem modo actus liberalitatis corrumpet habi
tum suum a quo emanat. sed hoc est inconueniens
immo ipsum intendit. homo enim est propensior ad li
beraliter agendum post repetitos actus. et conse
quentia est lucida secundum hunc modum. ⁋ Sed
respondebis (sicut dicendum est consequenter) quod
actus corrumpat habitum a quo emersit. vt produ¬
cat habitum intensiorem habitum intensiorem vo
co qui plus distat a non gradu habitus: et sic ita ci
to actus corrumpet habitum intensum gradualiter
sicut remissum indiuidualiter. sed non ita cito cor
rumpet specifice habitum intensum sicut remissum.
hoc est non ita cito eradicabit omnia indiuidua illius spe
ciei sicut vnum. ⁋ Sic concedendum est quod actus li
beralitatis producit prodigalitatem: hoc est producit
vnum actum vel multos: et illos corrumpit vt gene
ret et plantet vltimate habitum liberalitatis. ⁋ Ex
isto sequitur aliud corollarium: quod habitus est quali
tas facile mobilis secundum indiuiduum: non autem
secundum speciem: a suo subiecto. ⁋ Aliud corollarium.
si quis haberet habitum infinitum actus ab eo elici
tus ipsum habitum corrumperet: vt perfectiorem
producere posset. ⁋ Sed contra istud arguitur: ca
pio decem actus post seinuicem productos habitus pro
ductus a decimo actu non erit intensior quam habitus
productus a primo actu. ergo non saluatur intensio
forme per hunc modum. ⁋ Sed dices (sicut dicen
dum est) illud negando: habitus productus ab vltimo
actu plus distat a non gradu quam habitus productus
a primo actu: et propterea magis denominat suum
subiectum. licet enim sit eiusdem persectionis specifice cum
primo habitu: tamen est perfectior indiuidualiter. ⁋ Sed
contra illud arguitur. si vltimus actus fuisset primo
productus non produxisset habitum pius denominan
tem subiectum tale quam primus actus: ergo neque nunc
⁋ Preterea pono aliquem qui habeat actum inten
sum elicitum in instanti: et vnum alium qui habeat du
os actus remissos: quorum quilibet est equalis medie
tati actus intensi: iam producentur habitus eque in
tensi: vnus ab actu intenso: et alter a duobus acti
pus remissis: et tamen habitus productus ex secundo
actu remisso pius distat a non gradu quam actus pro
ductus ab actu intenso. maior enim distantia a non
gradu forme non arguit maiorem intensionem eo
modo quo dicimus formam intendi secundum hanc
positionem. ⁋ Ad primum nego consequentiam:
cum nunc producat habitum magis distantem a non
gradu forme: et hoc est producere formam intensio
rem. ⁋ Ad aliud respondetur concedendo quod ille actus
intensus circa vnam materiam producet habitum ita
intensum sicut duo actus circa suam materiam: et ita
cito. Sed difficultas est impertinens an in illo instan
ti producat habitum: et non sit nobis cure: vt illi duo par
ui actus producant actum in instanti: producitur vnus
ab eis copulatum intensior quam ille qui produceretur
ab vno illorum. hoc est plus distans a non gradu for
me. et actus intensus circa aliam materiam produ
cit habitum ita intensum sicut illi duo actus remissi
nec transit per omnia media habitus producendi: quando
causa est producta subito sine alteratione preuia.
⁋ Sed contra istud arguitur. ex isto modo dicen
di non saluatur motus continuus in intensione: nec ca
liditas nec frigiditas: vel habitus continuatur al
teri: quemadmodum contingit de instantibus que non con
tinuantur adinuicem. Et sic motus alterationis con
ponitur ex indiuisibilibus: et non erit continuus. ⁋ Sed
dicitur quod quando est alteratio continua ille qualitates | ||
[
[
209,
260,
1010,
317
],
[
209,
304,
1010,
355
],
[
209,
348,
1010,
395
],
[
209,
384,
1010,
430
],
[
209,
416,
1010,
467
],
[
209,
453,
1010,
507
],
[
209,
492,
1010,
542
],
[... | [
"missio dato in illo sebiecto detur remissius extra illud",
"subiectum adequatum. ⁋ Insuper vel corpus calidum",
"producit remississimum calorem qui potest esse seorsum vni",
"formiter vel difformiter: primum non est dicendum: agens",
"enim remissiorem calorem producit in partes remotas quam",
"in propinq... | missio dato in illo sebiecto detur remissius extra illud
subiectum adequatum. ⁋ Insuper vel corpus calidum
producit remississimum calorem qui potest esse seorsum vni
formiter vel difformiter: primum non est dicendum: agens
enim remissiorem calorem producit in partes remotas quam
in propinquas. ⁋ Secundum dici non potest: quoniam ignis
ita cito producit formam substantialem in mediate remo
ta minimi naturalis sicut in parte propinqua et tan
te extensionis: ergo hic debet producere a remotis ca
lorem tante intensionis quante a propinquis. ⁋ Ad
primum concedo antecedens quod non datur remississimum lumen pro
ductum a corpore luminoso: sed vnum lumen non est sepa
ratum a toto sed continuatur partibus totius. sed bene verum
est quod non est in eadem parte subiecti adequata cum alio gra
dum. ⁋ Ad aliud dicitur quod producit difformiter: quia prope
ipsum est quilibet gradus citra duo vel vnum dicamus.
quilibet gradus citra vnum in alio extremo est non gra
dus: et ille est remississimus calor qui potest esse extra
suum totum. Quod terminetur in extremo intensiori hoc no
bis sufficit siue in duobus gradibus siue in vno: quia nisi
demus terminum non potest signari ratio quare subito
producitur gradus tante intensionis et non remissior cum
postea illud agens manens in eodem situm e medio equa
liter disposito consequenter producat. ⁋ Sed contra dices paruum
calidum minus caloris producit quo ad remssionem quam
ipsum magnum: vt quarta pars gradus producit solum
quartam partem gradus. ⁋ Respondetur quod paruum ca
lefactiuum producit tantum caloris quoad intensionem quantum
maximum calefactiuum finitum quia producit remississimum
naturale quemadmodum alii dicerent quod paruus ignis
potest ita cito inflammare minimum naturale bene disposi
tum sicut magnus ignis. ⁋ Sed ad hoc quod tangitur de
quarta parte gradus: nego aliquid esse dabile seor
sum. Sed ipso dato ad imaginationem nego quod aliquid
caloris producat in passum nihil caloris habens: da
to quod nulla sit contrarietas in passo: non enim potest pro
ducere calorem remissiorem remississimo naturali.
⁋ Nec oportet quemlibet calorem remissum vlterius ca
lefacere: capio calorem digitalem in circumferentia sphe
re actiuitatis calidi: ille calor digitalis non producit
calorem vltra spheram actiuitatis illius calidi: vt patet de
lumine: quia licet non detur remississimum productum a
corpore luminoso tamen datur lumem digitale bene re
missum in extremo illuminato a corpore luminoso quod
non producit aliud lumem. ⁋ Sed contra istud totum sic
arguitur: quando aqua calida reducit se ad frigiditatem
calor corruptus non corrumpitur per primum instans non esse:
nec per vltimum iustans esse: cum vna pars subito a
alia successiue corrumpatur. ⁋ Respondetur quod cum
agens corruptiuum sit intrinsecum scilicet forma aque vna
portio eius desinit per primum instans non esse: puta to
ta illa que successiue corrumpitur: et remissima que po
test naturaliter per se existere subito corrumpitur: ita
quod primum instans non esse portionis que partibiliter
corrumpitur est vltimum instans esse partis remississime
et vltimum instans non esse frigoris generandi quod instan
tanee producetur. Reliqua pars frigoris successiue pro
ducetur ad gradum summum vsque: et partes gradua
les ita cito corrumpuntur et generantur in vna parte si
cut in alia: cum enim agens est intrinsecum non eundum est
ad minimum naturale secundum extensionem. ⁋ Sed si po
nas duo calida applicata ad passum nullum colorem
habens dispositum ad susceptionem caloris in hoc in
stanti illa duo calida producunt remississimum caloris si
mul. Et si ponas vnam medietatem produci ab vno ca
lido secundum extensionem et aliam secundum extensio¬
nem ab alio calido: eodem modo hic dicas quo ad re
missionem. Et si iterum duo maxima non calefactiua
sint seorsum applicata vni extremo passi susceptiui ca
loris non habentis calorem si ponantur posse produ
cere aliquid secundum extensionem sic ponatur secundum
remissionem. Sed in hoc est discrimen: quia aliqui non
darent maximum non calefactiuum.
⁋ Distinctionis decimeseptime questio. xviii.
VLterius inquirendum est penes quid qua
litatis intensio attenditur. Supponamus
distinctiones aliquas postea ad questio
nem respondebimus. ⁋ Qualitatum que
dam sunt spirituales: quedam corpora
les. Et corporalium quedam est vnifor
mis: cuius omnes partes quantitatiue sunt equales in in
tensione: vt si pedale secundum se totum syncatego
rematice habeat albedinem vt quattuor. Eodem mo
dicatur si sit extra subiectum. Opposito modo diffinitur quali
tas difformitur difformis. ⁋ Rursus qualitatum diffor
mium quaedam est vniformitur difformis quidam difformiter dif
formis. ⁋ Qualitas vniformitur difformis sic diffinitur.
Est qualitas sic se habens quodcuiuscumque partis gradus quo
est in medio tantum exceditur ab extremo precise quantum
aliud excedit: que figuratur per modum trianguli. Et
talis est duplex: quedam terminatur in non gradu in
vno extremo: et quedam ad gradum. Opposito mo
do diffinitur qualitas difformiter difformis: que est
quando non cuiuscumque partis gradus existens in me
dio tantum excedit vnum extremum precise quantum ab
altero extremo exceditur. ⁋ Ex istis diffinitionibus
sequuntur aliqua. ⁋ Primum in qualitatibus spiri
tualibus vt in notitiis angeli vel anime non reperitur
hec vniformitas vel difformitas. ⁋ Secundo sequi
tur: quod est aliqua qualitas vniformiter difformis: que
per solam condensationem efficitur non talis: patet dan
do bipedale album a non gradu ad octo vsque ipsum con
densando ad subduplum. ⁋ Tertio quod si sit aliqua qua
itas vniformiter difformis / et cum ea coextendatur
alia vniformiter difformis / qualitas resultans adhuc
erit vniformiter difformis: dummodo extremum inten
sius ponatur cum extremo intensiori et remissum cum
remissiori: patet exemplariter capiendo vnam qualita
tem vniformiter difformem a non gradu ad sex vsque: et
aliam a duobus ad quattuor vsque: resultabit quali
tas vniformiter difformis a quattuor ad decem vsque:
in extremo remissiori erat nongradus et iam duo sunt.
In medio erant tres gradus: et ei additi sunt totidem:
in extremo intensiori erant sex: et et additi sunt quat
tuor. ⁋ Dicebatur dummodo extremum etc. quia si
remissum intenso addatur hoc non oportet: datis dua
bus latitudinibus a non gradu ad octo vsque ordine
econuerso erit qualitas vniformis vt octo. Per non
gradum intelligo priuationem gradus: non gradus
supponit pro aliquo connotando quod nihil illius for
me est in illo vel cum illo: vt forma trianguli signata
ab octo ad non gradum vsque iam non gradus suppo
nit pro puncto terminatiuo acutiem versus. Quelibet
enim pars forme potest dici latitudo. gradus autem inter
dum capitur pro vna parte aliquota forme: interdum
pro quacuque parte: ita quod quelibet pars forme gradus
dici potest: et sic sunt finiti gradus in latitudine. interdum
per toto capitur. vt patet in de inductione gradus summi
Si cupiam libeat imaginari graadus impertibiles latitu
dinis terminatiuos more punctorum in linea: nihil impe
dimenti est. Abstrahentium enim non est mendacium. ii. physi.
⁋ Quarto sequitur quod data qualitate vniformiter dif¬ | ||
[
[
372,
211,
1214,
278
],
[
372,
268,
1214,
316
],
[
372,
303,
1214,
351
],
[
372,
343,
1214,
388
],
[
372,
374,
1214,
426
],
[
372,
412,
1214,
467
],
[
372,
455,
1214,
503
],
[... | [
"nor etiam animam christi quamlibet partem continui di",
"stincte cognoscere. Et sicut non datur minima pars",
"in continuo non cognoscit minimam. non potest ta",
"men quamlibet partem distincte cognitam a qualibet",
"alia separare: quia quelibet illarum esset imparti",
"bilis. Quod probo: quia data vna i... | nor etiam animam christi quamlibet partem continui di
stincte cognoscere. Et sicut non datur minima pars
in continuo non cognoscit minimam. non potest ta
men quamlibet partem distincte cognitam a qualibet
alia separare: quia quelibet illarum esset imparti
bilis. Quod probo: quia data vna illarum partium: vel
illa habet tres tertias: et centum centesimas: et tunc non
quelibet distincte cognita est separata ab alia. Et li
cet quidam doctor dicat se tenuisse in quadam respon
sione publica quod sic: non tamen recitauit an baccalaurei
contenti abierant. semper enim remanet questio an qua
libet remanet diuisibilis an indiuisibilis: non secundum
illud reputat impossibile: vt patet in suo secundo. pri
mum indubie includit contradictionem. Apud me
non est tamen inopinabile naturaliter loquendo: quod
continuum componitur ex punctis. Et rationes huius
et aliorum alibi eluere curabimus. Sed quia tenebrose
loquitur potest dici quod tenuit quod quelibet pars est sepa
rata secundum cognitionem: sed certe nihil noui tenu
it: quia illud a quolibet theologo conceditur. ⁋ Secundo
arguitur: si deus cognoscit quodlibet et omnia eodem
modo: et omnia praedicata dicibilia de ipsis: ergo cogno
scit complexe. ⁋ hoc argumentum nullum est, conce
ditur enim quod licet deus sit simplex in essentia tamen co-
plexe cognoscit: sicut non improbabile est quod menta
lis sit simplex notitia et complexe significat: et sic deus
est grammaticus: logicus: rhetor: geometria: cogno
scit quod superlineam datam contingit triangulum equilaterum
collocare: et quod obliquus infronte rectus in medio &
verbum in calce orationis est locandum. et non contra. et
sic aliqua grammatica est logica realiter. ⁋ Ulte
rius patet quod deus est notitia apprehensiua falsi et im
possibilis. non tamen est iudicatiua notitia falsi. hoc
nihil aliud est dictu quam deum apprehendere falsum
Etiam in apprehensione non iudiciaria non consistit
deceptio: secus est in iudicio. Habet tamen aliquam conuenien
tiam cum notitia abstractiua quae est respectu absen
tium: sic enim deus absentia intuetur sicut praesentia: et sic
conuenit cum notitia intuitiua nostra: non est syllogismus
sophisticus vt sonat in malam partem / nec cognitio vni
uersalis hoc modo set representet specifice singula
riter: et discretissime sibiipsi. ⁋ Nunc respondetur ad ra
tiones commentatoris quarum multe sunt faciles. nec
est opus ad illas respondere. ⁋ Et arguit primo.
si intelligeret alia a se: tunc sua substantia non esset
intellectio eiusdem: sed erit potentia per quam fit in
tellectio. ⁋ Ad hoc dicitur consequentiam esse nul
lam. ⁋ Secundo sic arguit: quia tunc aliquid es
set nobilius deo quod est falsum. patet consequen
tia: quia intellectum est perfectio intelligentis sci
licet causaliter. quia causat in intelligente suam
perfectionem que est intellectio. omne autem ta
le inquantum huiusmodi perfectius est illo. ⁋ Pri
ma consequentia est nulla. Et ad probationem: di
co quod non habet veritatem de intelligente cuius
intellectio non distinguitur a sua substantia qua
lis est deus. ⁋ Item anima intelligit muscam
que est anima imperfectior. ⁋ Tertio arguit. quia
tunc non esset independens et non indigens alia re:
qui intellectus dependet ab intellecto. ⁋ Negatur
consequentia ⁋ Quarto sequitur quod deus patitur moue
tur ab alio ⁋ Nego consequentiam nihil enim in se recipit
⁋ Quinto: tunc sua intellectio non esset nobilissi
ma: et cum sua perfectio sit in intelligendo non es¬
set nobilissimus quod est contra primam conclusio
nem. consequentia probatur. quia intellectio rei vi
lis non est nobilis: sed vilis. Et ideo apud nos me
lis est non meditari de talibus quam meditari et non
videre quam videre. ⁋ Fateor haec ratio aliquid appa
rentie habet. ⁋ Ad quintum nego consequentiam. licet sit vile oc
cupare intellectum circa vilia vbi intellectus im
peditur ab intelligentia nobiliorum: aut per intelli
gentiam vilium quis inducitur ad peccandum: vbi
tamen neutrum contingeret hoc non esset vile. ⁋ Sex
to arguit Commentator: quia si intelligeret alia aut in
vniversali tantum: aut in particulari: non in vniversali: quia talis intellectio
est imperfecta: et impotentia. Nec in particulari: quia
particularis sunt infinita. et infinita nulla scientia
determinantur. ergo non cognoscit singularia di
stincte et in particulari. ⁋ Respondetur quod non in
conuenit rem infinite perfectionis intellligere in
finita distincte. ⁋ Sed dices: tuuc emergunt ee
dem difficultates philosopho de immutabilitate
dei de futuris contingentibus sicut nobis. ⁋ hoc
conceditur. Et si dicas: cognoscere duo distincte
arguit maiorem perfectionem quam cognoscere vnum
et sic consequenter conscendendo: ergo est infiniti
vigoris si cognoscat infinita: quod tamen philoso
phus et Commentator negarent. ⁋ In primis di
citur quod argumentum multum probabiliter ad hoc
deducit quod deus est infiniti vigoris: non stando in
hoc quod ipsi illud negarent. ⁋ Secundo dicitur quod con
sequentia non est euidens: quia sic multi theologi
dicunt animam christi cognoscere omnia per eun
dem actum: qui primo tendit in deum et secundario
in creaturas infinitas. ⁋ Item arguitur adhuc
sic. deus nescit adhuc istam: hec est nescita a deo qua
demonstrat se: et illa est vera. ergo deus non scit
omne verum. Quia illa sit vera patet. vel deus scit ita
esse sicut per illam significatur vel non. Si primum
cum per eam significetur quod ipsa est nescita a deo:
ergo ita est quod ipsa est nescita a deo. Si dicas secun
dum: et ipsa significat quod est nescita a deo: et ita est.
ergo ipsa est vera. ⁋ hic potest dici quod sicut ad ve
ritatem propositionis non sufficit ita esse sicut per
eam significatur: sed cum hoc requiritur quod se non
falsificet. Sic impresentiarum de hac propositione
dicatur recalcitrat in eius scientiam. ipsa est nesci
ta. Sed tunc est questio ergo est aliquod verum ne
scitum a deo. ⁋ Concedis illatum. quando verum
habet reflexionem in eius scire. ⁋ Vel dicamus con
formius ad sacras literas. quod illa est falsa et se fal
sificat per hunc modum quia nescitur a deo. abso
num videtur concedere quod aliquod verum nescia
tur a deo. sed hec propositio: hoc est nescitum a ioan
ne est vera. Et tamen a me nescita. sed scio ita esse
sicut per illam significatur: non sequitur: hec est a
me nescita: ergo est falsa. secus est respectu dei.
⁋ Sed dices: tunc erit aliquod iudicium quod nec
erit error / nec fides / opinio / sapientia / intellectus
prudentia / ars. patet de iudicio huius. hec est ne
scita a me: tale iudicium non est error nec fides. et
ita de aliis iudiciis enumeratis. ⁋ Conceditur il
latum. ⁋ Dubitatur circa hanc distinctionem an
idee creaturarum sint perpetue. ⁋ Supponatur
quod idea est nomen grecum ab idos quod est forma
specios vel ratio. Modus loquendi a platone est
introductus. pater per Augustinum lib. lxxxiii. q. quest. q. |
End of preview. Expand in Data Studio
Guiding Principles of this Dataset
Segmentation
- The goal is here to segment the "main text" while ignoring paratext. This means page numbers, catch words, marginal annotations, are purposefully not segmented
Transcription
- The guiding transcription principles are to
- expand abbreviations
- preserve orthography
- Downloads last month
- 9
Size of downloaded dataset files:
5.63 GB
Size of the auto-converted Parquet files:
5.63 GB
Number of rows:
4,520
Data Sourcing report
powered
by Spawning.aiNo elements in this dataset have been identified as either opted-out, or opted-in, by their creator.
