role
stringclasses
1 value
content
stringlengths
21
1.96k
assistant
Ancak, milletin bağımsızlık ve varlığını yok eden ve milli varlığı tehlikeye düşüren işgal, cana kıyma ve zulüm gibi İzmir bölgesinde görülmekte olan olayların ve benzerlerinin tekrarlanmasına karşı, ne milletin heyecanını ve içindeki acıları ne de bundan doğacak milli gösterileri engelleyip durdurmak için kendimde ve ...
assistant
Mustafa Kemal Bu nota suretiyle tarafımdan verilen cevap sureti bütün komutanlara, vali ve mutasarrıflara bir genelge ile bildirildi
assistant
Bu tarihlerde İngiliz Muhipler Cemiyeti'nin isteğine katılarak bütün milletçe İngiltere himayesinin istenmesi, bu dernek adına, Sait Molla imzasıyla bütün belediye başkanlıklarına bir telgrafla bildirildiği ve bu telgrafın etkisini hükümsüz kılmak için milleti gerektiği gibi aydınlatmakla birlikte hükümet nezdinde teşe...
assistant
Bundan başka 27 Mayıs 1919 tarihinde Türkiye - Havas - Reuter (Royter) adındaki ajansın, toplanan Saltanat Şürâsı ile ilgili açıklamaları arasında Şürâyı oluşturan bütün üyelerin düşüncesi, Türkiye'nin büyük devletlerden birinin himâyesini sağlama noktasında birleşiyor haberini yayması üzerine, sadrazama, milletin, mil...
assistant
Sadrazam Ferit Paşa 'nın, Paris e bilinen daveti üzerine, Birinci Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin ilk toplantısını yaptığn günlerde bazı demeçler vermiştim
assistant
Bu konudaki görüş ve davranış tarzımın ne oldugunu açıklamak üzere şu bölgeyi olduğu gibi bilginize sunacağım
assistant
Şifre İvedi Havza, 3.6.1919 Kişiye özel Samsun'da 3'üncü Kolordu Komutanı Refet Beyefendi'ye Erzurum'da 15'inci Kolordu Komutanı Kâzım Paşa Hazretleri'ne, Erzurum Valisi Münir Beyefendi'ye, Canik Mutasarrıfi Hâmit Beyefendi'ye, 1
assistant
Sıvas Vali Vekili Hâkim Hasbi Efendi Hazretleri'ne, Kastamonu Valisi İbrahim Beyefendi'ye Ankara'da 20'nci Kolordu Komutanı Ali Fuad Paşa Hazretleri'ne, Konya'da Yıldırım Kıt'alan Müfettişi Cemal Paşa Hazretleri'ne, Diyarbakır'da 13'üncü Kolordu Komutanı Vekili Cevdet Beyefendi'ye, Van Valisi Haydar Beyefendi'ye
assistant
Fransız siyasi temsilcisi Mösyö Defrance (Döfrans)'ın Sadrazamlık yüksek makamına gelerek Osmanlı Devleti'nin haklarını konferans huzurunda savunmak için Paris'e gidebileceklerini bildirdiği, Dahiliye Nezareti'nin resmi tebliğlerinden ve ajans yayınlarından anlaşılmıştır
assistant
İzmir olayı üzerine milletimizin gösterdiği şiddetli tepki ve böylece bağımsızlığını koruma konusunda beliren kesin kararlılığının sonucu olan bu başarı şükranla karşılanmaya değer
assistant
Ancak, buna rağmen, Yunanlılar'ın İzmir ilini işgali önlenebilmiş değildir
assistant
Herhalde milletin, kendi haklarının bilincinde ve onları çiğnetmemek için tek bir vücut halinde fedakârca harekete hazır olduğu, İtilâf Devletleri'ne karşı gösterilmeye ve ispata devam edildikçe, bu devletlerin milletimize ve onun haklarına saygılı olacağına şüphe yoktur
assistant
Sadrazam Paşa Hazretleri'nin konferans huzurunda Osmanlı Devleti'nin haklarını savunmak için ellerinden geleni yapacakları tabiidir
assistant
Ancak, milletçe kesin bir şekilde savunulması istenen ve gerekli görülen haklar özellikle iki noktada önem kazanır
assistant
Birincisi, devlet ve milletin mutlak olarak tam bağımsızlığı, İkincisi de vatanın ana topraklarında çoğunluğun azınlıklara feda edilmemesidir
assistant
Bu konuda Paris'e harekete hazırlanan hey'etin görüşü ile milli vicdanın kesin istekleri arasında tam bir uygunluğun bulunması şarttır
assistant
Aksi halde, millet, pek güç bir durumda ve giderilmesi imkansız oldu bittiler karşısında kalabilir
assistant
Bu endişeyi doğuran sebepler şunlardır : Sadrazam Paşa Hazretleri, duyulan demecinde, bir Ermeni muhtariyeti ilkesini kabul etmiş olduğunu bildirdi
assistant
Bunun sınırını belirtmedi, Bundan Doğu illerinin halkı elbette üzüntü duydu ve durumun açıklanmasını istemeye mecbur oldu
assistant
Toplanmış olan Saltanat Şürâsı'nda da üyelerin hemen hepsi, milli bağımsızlığın korunmasını ve millet mukadderatının bir milli şürânın yetkisine bırakılmasını istedikleri halde, yalnız, hükümetin dayandığı Itilâf ve Hürriyet Fırkası adına Bakan Sadık Bey tarafından yazılı olarak İngiltere'nin himâyesi teklif edildi
assistant
Geniş bir Ermenistan muhtariyetini ve devletin bir yabancı himayesini kabul konularında, milletin isteği ile şimdiki hükümetin görüşü arasında bir uygunluk olmadığı anlaşılıyor
assistant
Sadrazam Paşa Hazretleri ile birlikte hareket edecek olan hey'etin, milletin haklarını savunmada uyacağı ilkeler ve program milletçe bilinmedikçe, arzedilen noktalarda endişeye kapılmamak mümkün değildir
assistant
Bu suretle illerdeki ve onlara bağlı yerlerdeki Müdafaa-i Hukuk-ı Milliye ve Redd-i İlhak Cemiyetleri'nin temsilcileri ve daha teşkilâtı tamamlanamayan yerlerde de belediye hey'etleri, Sadrazam Paşa Hazretleri'ne ve doğrudan doğruya Zât-ı Şâhâne'ye telgraflar çekerek, milli bağımsızlığın mutlak dokunulmazlığının ve mil...
assistant
Milletin bu şekildeki hareketi ile, gidecek hey'etin savunmaya çalışacağı ilkelerin gerçekten milletin isteği olduğu, İtilâf Devletleri'nce anlaşılacak ve şüphesiz daha fazla bir önemle dikkate alınarak hey'etin görevini kolaylaştıracaktır
assistant
Bu düşüncelerin gerekenlere sür'atle ulaştırılmasını ove duyrulmasını, vatanımızın omukadderatı adına vatansever yüksek şahsiyetinizden özellikle istirham ederim
assistant
Bu telgrafın alındığı zamanın bildirilmesini de rica ederim
assistant
Mustafa Kemal İSTANBUL'A GERİ ÇAĞRILIŞIM 12
assistant
Bu tarihten beş gün sonra, yani 8 Haziran 1919 da, İstanbul'a Harbiye Nâzırı tarafından çağrıldığımı ve gizlice sorup soruşturmam üzerine, kimler tarafından ne için istendiğimi devlet adamlarımızdan birinin haber verdiğini daha önce başka bir münasebetle yaptığım açıklamada ifade etmiştim
assistant
O zat, Genelkurmay Başkanlığı makamında oturan Cevat Paşa idi
assistant
Bunun üzerine, İstanbul ile yapılmış olan yazışmaların bir kısmı herkesçe öğrenilmiştir
assistant
Bu yazışmalar, Erzurum'da görevden ayrıldığım tarihe kadar değişik Harbiye Nâzırlarıyla ve doğrudan doğruya sarayla devam etmiştir
assistant
Anadolu'ya geçeli bir ay olmuştu
assistant
Bu süre içinde bütün ordu birlikleriyle temas ve bağlantı sağlanmış; millet mümkün olduğu kadar aydınlatılarak dikkatli ve uyanık bir duruma getirilmiş, milli teşkilât kurma düşüncesi yayılmaya başlamıştı
assistant
Genel durumu artık bir komutan ile yürütüp yönetmeye devam imkânı kalmamıştı
assistant
Yapılan geri çağırma emrine uymamış ve onu yerine getirmemiş olmakla birlikte, milli teşkilât ve hazırlıkların yönetimine devam etmekte olduğuma göre, şahsenâsı duruma geçmiş olduğuma şüphe edilemezdi
assistant
Bundan başka ve özellikle girişmeye karar verdiğim teşebbüs ve faaliyetlerin köklü ve şiddetli olacağını tahmin güç değildi
assistant
O halde, yapılacak teşebbüs ve faaliyetlerin bir an önce şahsi olmak niteliğinden çıkarılması mutlaka, bütün bir milletin birlik ve dayanışmasını sağlayacak ve temsil edecek bir hey'et adına olması gerekli idi
assistant
SİVAS'TA GENEL BİR KONGRE TOPLANMA KARARI Bu sebeple, 18 Haziran 1919 tarihinde, Trakya'ya verdiğim direktifte işaret ettiğim bir noktanın uygulanma zamanı gelmiş bulunuyordu
assistant
Hatırınızdadır ki, o nokta, Anadolu ve Rumeli'deki milli teşkilâtları birleştirerek, bir merkezden temsil ve idare etmek üzere, Sivas'ta genel bir milli kongre toplamaktı
assistant
Bu gayenin gerçekleştirilmesi için yaverim Cevat Abbas Bey 21 /22 Haziran 1919 gecesi, Amasya'da yazdırdığım genelgenin esas noktaları şunlardı : 1 - Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir
assistant
2 - İstanbul hükümeti üzerine aldığı sorumluluğun gereğini yerine getirememektedir
assistant
Bu durum milletimizi yok olmuş gibi gösteriyor
assistant
3 - Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır
assistant
- 4 - Milletin içinde bulunduğu durum ve şartların gereğini yerine getirmek ve haklarını gür sesle cihana duyurmak için her türlü baskı ve kontroldan uzak milli bir hey'etin varlığı zaruridir
assistant
5 - Anadolu'nun her bakımdan en güvenli yeri olan Sıvas'ta hemen milli bir kongrenin toplanması kararlaştırılmıştır
assistant
6 - Bunun için bütün illerin her sancağından milletin güvenini kazanmış üç temsilcinin mümkün olan en kısa zamanda yetişmek üzere yola çıkarılması gerekınektedir
assistant
7 - Her ihtimale karşı, bu mesele milli bir sır olarak tutulmalı ve temsilciler, gereğinde yolculuklarını kendilerini tanıtmadan yapmalıdırlar
assistant
8 - Doğuilleri adına, 23 Temmuzda, Erzurum'da bir kongre toplanacaktır
assistant
O tarihe kadar öteki lerin temsilcileri de Sıvas'a gelebilirlerse, Erzurum Kongresi'nin üyeleri de Sıvas genel kongresine katılmak üzere hareket ederler
assistant
Görüyorsunuz ki, bu yazdırdığım hususlar, zaten vermiş ve dört gün önce Trakya'ya tebliğ etmiş olduğum bir kararın bir genelge ile Anadolu'ya da bildirilmesinden ibarettir
assistant
Bu kararın 21/22 Haziran 1919 gecesi, karanlık bir odada alınmış korkunç ve esrarlı yeni bir karar olmadığı, zannımca kolaylıkla takdir buyurulur 13
assistant
Bu noktanın aydınlanması için, arzu buyurursanız küçük bir açık zorlamada bulunayım
assistant
Efendiler, o müsvedde işte bu kâğıtlardır (göstererek), dört maddeliktir
assistant
İçindekileri bildirdim
assistant
Sonunda benim imzam vardır
assistant
Bir de görevi dolayısıyla Kurmay Başkanım olan Albay Kâzım Bey 'in (şimdiki İzmir Valisi Kâzım Paşa), kurmay hey'etinden tebliğ işleriyle görevli memur Husrev Bey 'in ( şimdi büyükelçi ), askeri makamlara şifreleyen yaverim Muzaffer Bey 'in ve sivil makamlara şifreleyen bir memur efendinin imzaları vardır
assistant
Bunlardan başka daha bazı imzalar vardır
assistant
ADINI SAKLAYAN BİR TANIDIĞIN AMASYA'YA GELMESİ Bu imzaların bu müsveddeye konması iyi bir şans ve tesadüf eseridir
assistant
Daha, Havza'da bulunduğum sırada Ankara'da bulunan 20'inci Kolordu Komutanı Ali Fuat Paşa' dan bir şifreli telgraf aldım
assistant
Bu telgraf, aşağı yukarı tanıdığımız bir zat bazı arkadaşlarla birlikte İstanbul'dan buraya gelmiştir
assistant
Nasıl hareket etmeleri gerektiği konusunda ne emir buyuruyorsunuz şeklinde idi
assistant
Adeta bir bilmeceyi andıran bu telgraf, bende büyük bir merak ve hayret uyandırdı
assistant
Söz konusu edilen zatı tanıyorum, benden nasıl hareket edeceğini soruyor, Ankara'da arkadaşım olan güvenilir bir komutanın yanında, telgraf da şifrelidir
assistant
O halde neden adını şifreli olarak bile yazdırmaktan çekiniyor? Bir hayli düşündüm, kavrar gibi oldum; tahmin buyurulur ki, bilmece çözmekle uğraşacak zamanım yoktu
assistant
Fakat, Fuat Paşa 'yı yakından görmek, bölgeleri, çevreleri, düşünceleri üzerinde kendisiyle konuşmak, bence pek istenilir bir şeydi
assistant
Bu bilmeceli telgraftan ilham alarak kendisine şu ricada bulundum : Ankara'dan ayrıldığınızı belli etmeyecek tedbirleri aldıktan sonra, ad ve kıyafet değiştirerek birkaç gün için hemen yanıma geliniz
assistant
İstanbul'dan gelen arkadaşları da birlikte getiriniz
assistant
Gerçekten de Fuat Paşa, dediğim gibi Havza'ya hareket eder
assistant
Ancak, bazı zorlayıcı sebepler dolayısıyla, ben derhal Havza'dan ayrılıp Amasya'ya gitmeğe mecbur olmuştum
assistant
Fuat Paşa, Havza yolunda durumu anlar ve Amasya'ya yönelir
assistant
İşte, böylece 21 /22 Haziranda Amasya'da yanımda bulunuyor
assistant
Adı şifrede bildirilmeyen zat da Rauf Bey 'di
assistant
İstanbul'dan ayrılmak üzere, evimden otomobile bineceğim sırada Rauf Bey yanıma gelmişti
assistant
Bineceğim vapurun takip edileceğini ve beni İstanbul'da iken tutuklamadıklarına göre, belki de Karadeniz'de batırılacağımı güvenilir bir yerden işitmiş, onu haber verdi
assistant
Ben İstanbul'da kalıp tutuklanmaktansa, batıp boğulmayı tercih ettim ve hareket ettim
assistant
Kendisine de eninde sonunda İstanbul'dan çıkmak zorunda kalırsa benim yanıma gelmesini söyledim
assistant
Rauf Bey, gerçekten de İstanbul'dan çıkmak gereğini duymuş ve çıkmış..
assistant
Ancak, benim yanıma gelmedi
assistant
Arkadaşı olan 6'ncı Tümen Komutanı Albay Bekir Sami Bey 'in yanına gitmek ve İzmir cephesine daha yakın bir yerde olmakla, daha etkili ve daha yararlı olacağını zannederek Bandırma - Akhisar yoluyla Manisa bölgesine gitmiş
assistant
Gittiği yerde halkın maneviyatını bozuk, durumu tehlikeli ve korkunç bulmuş
assistant
Derhal ad değiştirerek oradan Ödemiş, Nazilli, Afyonkarahisar üzerinden Aziziye Sivrihisar yoluyla ve arabayla Ankara'ya, Fuat Paşa 'nın yanına gelmiş ve bana haber göndermiş; pek güzel ama! adını saklamak suretiyle beni üzmenin anlamı var mıydı? Öte yandan 3'üncü Kolordu Komutanım olup Samsun mutasarrıflığında bıraktı...
assistant
Birkaç defa gelmesi için emir vermiştim
assistant
Bölgeyi teftişe çıkmış
assistant
Emirlerime cevap bile alamıyordum
assistant
Nihayet o da bir tesadüf eseri olarak o gün gelmişti
assistant
RAUF BEY VE REFET BEYLERİN KARARSIZLIĞI 14
assistant
Şimdi, imza meselesine gelelim : Ben müsveddenin yeni gelen arkadaşlar tarafından da imzalanmasını istedim
assistant
O sırada Rauf ve Refet Beyler benim odamda, Fuat Paşa başka bir odada bulunuyorlardı
assistant
Rauf Bey, misafir olduğundan bu müsveddeye imza koymak için kendini ilgili ve yetkili görmediğini nazikçe ifade etti
assistant
Bunun tarihi bir hâtıra olduğunu ileri sürerek imza etmesini söyledim
assistant
Bunun üzerine imzaladı
assistant
Refet Bey, imzadan çekindi ve böyle bir kongre toplanmasındaki maksat ve yararı anlayamadığını söyledi
assistant
İstanbul'dan beri yanımda getirdiğim bu arkadaşın - tuttuğumuz yola göre- anlaşılması pek basit olan bir konuda, böyle bir düşünce ve duygu içinde oluşu bana pek acı geldi
assistant
Fuat Paşa'yı çağırttım
assistant
Paşa ,maksadımı anlayınca derhal imza etti
assistant
Fuat Paşa'ya, Refet Bey'in çekinmesinin sebebini anlayamadığımı söyledim
assistant
Fuat Paşa, Refet Bey 'den biraz ciddi açıklama yapmasını istedikten sonra, Refet Bey, müsveddeyi eline alarak kendine göre bir işaret koydu
assistant
Öyle bir işaret ki, bunu, bu müsveddede bulmak oldukça güçtür
assistant
(Buyurun! merak eden inceleyebilir.) Efendiler, gereksiz gibi görülebilen bu açıklamalar, daha sonraki yıllara ve olaylara ait bazı karanlık noktaları aydınlatmava yardımcı olur düşüncesiyle yapılmıştır
assistant
İSTANBUL'DA BAZI KİMSELERE GÖNDERDİĞİM MEKTUP Kongreye davet genelgesi sivil ve askeri makamlara şifre olarak verildi