thanhtai435's picture
Add chapter-05-data-mining/lab-05-data-mining.py
08f115c verified
"""
Lab 5: Data Mining Algorithms
==============================
BIM5021 - Nhà kho dữ liệu và Tích hợp
Chương 5: Thuật toán khai thác dữ liệu cốt lõi
Mục tiêu:
- Implement Apriori từ đầu (from scratch)
- Association Rules mining trên Olist order items
- Decision Tree (ID3-style) với scikit-learn
- K-Means Customer Segmentation (RFM)
- DBSCAN Anomaly Detection
- Naive Bayes cho review prediction
Yêu cầu: pip install pandas numpy scikit-learn matplotlib mlxtend
"""
import pandas as pd
import numpy as np
import matplotlib
matplotlib.use('Agg')
import matplotlib.pyplot as plt
from collections import defaultdict
from itertools import combinations
import warnings
warnings.filterwarnings('ignore')
# ==============================================================================
# PHẦN 1: APRIORI ALGORITHM (From Scratch!)
# ==============================================================================
class AprioriFromScratch:
"""
Implementation Apriori algorithm từ đầu.
Tham khảo: Agrawal & Srikant, 1994
"""
def __init__(self, min_support: float = 0.01, min_confidence: float = 0.5):
self.min_support = min_support
self.min_confidence = min_confidence
self.frequent_itemsets = {}
self.rules = []
def _get_support(self, itemset: frozenset, transactions: list) -> float:
"""Tính support của 1 itemset."""
count = sum(1 for t in transactions if itemset.issubset(t))
return count / len(transactions)
def _get_frequent_1_itemsets(self, transactions: list) -> dict:
"""Tìm tất cả frequent 1-itemsets."""
item_counts = defaultdict(int)
for t in transactions:
for item in t:
item_counts[frozenset([item])] += 1
n = len(transactions)
return {
itemset: count / n
for itemset, count in item_counts.items()
if count / n >= self.min_support
}
def _generate_candidates(self, prev_frequent: dict, k: int) -> set:
"""Generate candidate k-itemsets từ (k-1)-itemsets."""
items = list(prev_frequent.keys())
candidates = set()
for i in range(len(items)):
for j in range(i + 1, len(items)):
# Union of two (k-1)-itemsets
candidate = items[i] | items[j]
if len(candidate) == k:
# Apriori pruning: check all (k-1) subsets are frequent
all_subsets_frequent = True
for item in candidate:
subset = candidate - frozenset([item])
if subset not in prev_frequent:
all_subsets_frequent = False
break
if all_subsets_frequent:
candidates.add(candidate)
return candidates
def fit(self, transactions: list):
"""Chạy thuật toán Apriori."""
print(f"\n [APRIORI] min_support={self.min_support}, "
f"min_confidence={self.min_confidence}")
print(f" [APRIORI] {len(transactions)} transactions")
# Step 1: L1
L1 = self._get_frequent_1_itemsets(transactions)
self.frequent_itemsets[1] = L1
print(f" [L1] {len(L1)} frequent 1-itemsets")
# Step 2: Iterate k = 2, 3, ...
k = 2
prev_frequent = L1
while prev_frequent:
# Generate candidates
candidates = self._generate_candidates(prev_frequent, k)
if not candidates:
break
# Count support for candidates
Lk = {}
for candidate in candidates:
support = self._get_support(candidate, transactions)
if support >= self.min_support:
Lk[candidate] = support
if Lk:
self.frequent_itemsets[k] = Lk
print(f" [L{k}] {len(Lk)} frequent {k}-itemsets "
f"(from {len(candidates)} candidates)")
prev_frequent = Lk
k += 1
# Generate rules
self._generate_rules(transactions)
return self
def _generate_rules(self, transactions: list):
"""Generate association rules từ frequent itemsets."""
self.rules = []
for k in range(2, max(self.frequent_itemsets.keys()) + 1):
if k not in self.frequent_itemsets:
continue
for itemset, support in self.frequent_itemsets[k].items():
# Generate all non-empty proper subsets
items = list(itemset)
for i in range(1, len(items)):
for antecedent_items in combinations(items, i):
antecedent = frozenset(antecedent_items)
consequent = itemset - antecedent
# Find antecedent support
ant_support = None
ant_k = len(antecedent)
if ant_k in self.frequent_itemsets:
ant_support = self.frequent_itemsets[ant_k].get(antecedent)
if ant_support is None or ant_support == 0:
continue
confidence = support / ant_support
if confidence >= self.min_confidence:
# Calculate lift
cons_k = len(consequent)
cons_support = self.frequent_itemsets.get(cons_k, {}).get(
consequent, 0
)
lift = confidence / cons_support if cons_support > 0 else 0
self.rules.append({
'antecedent': antecedent,
'consequent': consequent,
'support': round(support, 4),
'confidence': round(confidence, 4),
'lift': round(lift, 4),
})
# Sort by lift
self.rules.sort(key=lambda x: x['lift'], reverse=True)
print(f" [RULES] {len(self.rules)} rules generated "
f"(confidence >= {self.min_confidence})")
def print_rules(self, top_n: int = 10):
"""In top rules."""
print(f"\n Top {min(top_n, len(self.rules))} Association Rules:")
print(f" {'Antecedent':<30} {'Consequent':<20} "
f"{'Support':>8} {'Confidence':>10} {'Lift':>8}")
print(f" {'-'*80}")
for rule in self.rules[:top_n]:
ant = ', '.join(sorted(rule['antecedent']))
cons = ', '.join(sorted(rule['consequent']))
print(f" {ant:<30}{cons:<16} "
f"{rule['support']:>8.4f} {rule['confidence']:>10.4f} "
f"{rule['lift']:>8.2f}")
def demo_apriori():
"""Demo Apriori trên simulated Olist data."""
print("\n" + "=" * 70)
print(" PART 1: APRIORI - ASSOCIATION RULES MINING")
print("=" * 70)
np.random.seed(42)
# Simulate market basket data (product categories from Olist)
categories = [
'bed_bath_table', 'health_beauty', 'sports_leisure',
'furniture_decor', 'computers_accessories', 'housewares',
'watches_gifts', 'telephony', 'garden_tools', 'auto',
'cool_stuff', 'perfumery', 'toys', 'baby', 'electronics'
]
# Generate transactions with realistic patterns
transactions = []
for _ in range(500):
n_items = np.random.choice([1, 2, 3, 4], p=[0.4, 0.35, 0.2, 0.05])
basket = set()
# Add correlated items
r = np.random.random()
if r < 0.3:
basket.update(['bed_bath_table', 'housewares'])
elif r < 0.5:
basket.update(['health_beauty', 'perfumery'])
elif r < 0.6:
basket.update(['computers_accessories', 'telephony'])
elif r < 0.7:
basket.update(['baby', 'toys'])
# Fill remaining with random
while len(basket) < n_items:
basket.add(np.random.choice(categories))
transactions.append(frozenset(basket))
# Run Apriori
apriori = AprioriFromScratch(min_support=0.03, min_confidence=0.3)
apriori.fit(transactions)
apriori.print_rules(top_n=15)
# Summary
print(f"\n Summary:")
for k, items in apriori.frequent_itemsets.items():
print(f" L{k}: {len(items)} frequent {k}-itemsets")
# ==============================================================================
# PHẦN 2: DECISION TREE (scikit-learn + visualization)
# ==============================================================================
def demo_decision_tree():
"""Decision Tree cho dự đoán customer satisfaction."""
from sklearn.tree import DecisionTreeClassifier, export_text
from sklearn.model_selection import train_test_split
from sklearn.metrics import classification_report, accuracy_score
print("\n" + "=" * 70)
print(" PART 2: DECISION TREE - CUSTOMER SATISFACTION")
print("=" * 70)
np.random.seed(42)
n = 1000
# Create dataset
delivery_days = np.random.exponential(10, n)
price = np.random.lognormal(4, 1, n)
freight_ratio = np.random.uniform(0.05, 0.5, n)
weight_kg = np.random.lognormal(1, 0.8, n)
is_weekend = np.random.binomial(1, 0.3, n)
# Target: satisfied (review >= 4) based on features
satisfaction_prob = (
0.8
- 0.02 * np.clip(delivery_days, 0, 30)
- 0.001 * np.clip(price, 0, 1000)
- 0.3 * freight_ratio
+ 0.05 * is_weekend
)
satisfaction_prob = np.clip(satisfaction_prob, 0.05, 0.95)
satisfied = np.random.binomial(1, satisfaction_prob)
df = pd.DataFrame({
'delivery_days': delivery_days.round(1),
'price': price.round(2),
'freight_ratio': freight_ratio.round(3),
'weight_kg': weight_kg.round(2),
'is_weekend': is_weekend,
'satisfied': satisfied
})
print(f"\n Dataset: {len(df)} samples")
print(f" Satisfied: {satisfied.sum()} ({satisfied.mean()*100:.1f}%)")
print(f" Not satisfied: {n - satisfied.sum()} ({(1-satisfied.mean())*100:.1f}%)")
# Train/test split
X = df.drop('satisfied', axis=1)
y = df['satisfied']
X_train, X_test, y_train, y_test = train_test_split(X, y, test_size=0.2, random_state=42)
# Train Decision Tree
for criterion, name in [('entropy', 'ID3-style (Entropy)'), ('gini', 'CART (Gini)')]:
print(f"\n --- {name} ---")
tree = DecisionTreeClassifier(
criterion=criterion,
max_depth=4,
min_samples_leaf=20,
random_state=42
)
tree.fit(X_train, y_train)
y_pred = tree.predict(X_test)
accuracy = accuracy_score(y_test, y_pred)
print(f" Accuracy: {accuracy:.4f}")
print(f"\n Classification Report:")
print(classification_report(y_test, y_pred, target_names=['Not Satisfied', 'Satisfied']))
# Feature importance
importance = pd.Series(tree.feature_importances_, index=X.columns).sort_values(ascending=False)
print(f" Feature Importance:")
for feat, imp in importance.items():
bar = '█' * int(imp * 50)
print(f" {feat:<20} {imp:.4f} {bar}")
# Print tree rules
if criterion == 'entropy':
print(f"\n Decision Tree Rules (depth ≤ 3):")
tree_rules = export_text(tree, feature_names=list(X.columns), max_depth=3)
for line in tree_rules.split('\n')[:20]:
print(f" {line}")
# ==============================================================================
# PHẦN 3: K-MEANS CUSTOMER SEGMENTATION
# ==============================================================================
def demo_kmeans():
"""K-Means clustering cho RFM customer segmentation."""
from sklearn.cluster import KMeans
from sklearn.preprocessing import StandardScaler
from sklearn.metrics import silhouette_score
print("\n" + "=" * 70)
print(" PART 3: K-MEANS - CUSTOMER SEGMENTATION (RFM)")
print("=" * 70)
np.random.seed(42)
# Simulate RFM data
n_customers = 500
# Create clusters with different RFM profiles
clusters_data = []
# Champions: Recent, Frequent, High monetary
for _ in range(100):
clusters_data.append([
np.random.uniform(1, 30), # Recency (days)
np.random.randint(5, 15), # Frequency
np.random.uniform(500, 2000), # Monetary
])
# Loyal: Moderate recency, frequent, moderate spend
for _ in range(120):
clusters_data.append([
np.random.uniform(20, 90),
np.random.randint(3, 10),
np.random.uniform(200, 800),
])
# New customers: Very recent, low frequency
for _ in range(80):
clusters_data.append([
np.random.uniform(1, 15),
np.random.randint(1, 3),
np.random.uniform(50, 300),
])
# At Risk: Old, used to be frequent
for _ in range(100):
clusters_data.append([
np.random.uniform(90, 200),
np.random.randint(3, 8),
np.random.uniform(300, 1000),
])
# Lost: Very old, infrequent, low spend
for _ in range(100):
clusters_data.append([
np.random.uniform(150, 365),
np.random.randint(1, 3),
np.random.uniform(30, 200),
])
rfm = pd.DataFrame(clusters_data, columns=['Recency', 'Frequency', 'Monetary'])
print(f"\n RFM Dataset: {len(rfm)} customers")
print(f"\n Statistics:")
print(rfm.describe().round(2).to_string())
# Standardize
scaler = StandardScaler()
rfm_scaled = scaler.fit_transform(rfm)
# Elbow method
print(f"\n --- Elbow Method ---")
inertias = []
silhouettes = []
K_range = range(2, 10)
for k in K_range:
km = KMeans(n_clusters=k, random_state=42, n_init=10)
km.fit(rfm_scaled)
inertias.append(km.inertia_)
sil = silhouette_score(rfm_scaled, km.labels_)
silhouettes.append(sil)
print(f" K={k}: Inertia={km.inertia_:.0f}, Silhouette={sil:.4f}")
best_k = list(K_range)[np.argmax(silhouettes)]
print(f"\n Best K by Silhouette: {best_k}")
# Final model with K=5
K = 5
km_final = KMeans(n_clusters=K, random_state=42, n_init=10)
rfm['Cluster'] = km_final.fit_predict(rfm_scaled)
# Cluster profiles
print(f"\n --- Cluster Profiles (K={K}) ---")
profiles = rfm.groupby('Cluster').agg({
'Recency': 'mean',
'Frequency': 'mean',
'Monetary': 'mean',
'Cluster': 'count'
}).rename(columns={'Cluster': 'Count'}).round(1)
# Name clusters
segment_names = {}
for idx, row in profiles.iterrows():
if row['Recency'] < 30 and row['Frequency'] > 5:
segment_names[idx] = 'Champions'
elif row['Recency'] < 60 and row['Frequency'] > 3:
segment_names[idx] = 'Loyal'
elif row['Recency'] < 30 and row['Frequency'] <= 2:
segment_names[idx] = 'New Customers'
elif row['Recency'] > 100 and row['Frequency'] > 3:
segment_names[idx] = 'At Risk'
else:
segment_names[idx] = 'Lost/Hibernating'
profiles['Segment'] = profiles.index.map(segment_names)
print(profiles.to_string())
# Visualization
fig, axes = plt.subplots(1, 3, figsize=(16, 5))
# Elbow
axes[0].plot(list(K_range), inertias, 'bo-')
axes[0].set_xlabel('K (Number of Clusters)')
axes[0].set_ylabel('Inertia')
axes[0].set_title('Elbow Method')
# Silhouette
axes[1].plot(list(K_range), silhouettes, 'ro-')
axes[1].set_xlabel('K')
axes[1].set_ylabel('Silhouette Score')
axes[1].set_title('Silhouette Method')
axes[1].axvline(x=best_k, color='green', linestyle='--', label=f'Best K={best_k}')
axes[1].legend()
# Scatter: Recency vs Monetary (colored by cluster)
colors = ['#e74c3c', '#3498db', '#2ecc71', '#f39c12', '#9b59b6']
for cluster in range(K):
mask = rfm['Cluster'] == cluster
name = segment_names.get(cluster, f'Cluster {cluster}')
axes[2].scatter(rfm.loc[mask, 'Recency'], rfm.loc[mask, 'Monetary'],
c=colors[cluster % len(colors)], label=name, alpha=0.6, s=30)
axes[2].set_xlabel('Recency (days)')
axes[2].set_ylabel('Monetary ($)')
axes[2].set_title(f'Customer Segments (K={K})')
axes[2].legend(fontsize=8)
plt.tight_layout()
plt.savefig('kmeans_segmentation.png', dpi=150, bbox_inches='tight')
print(f"\n [OK] Saved: kmeans_segmentation.png")
plt.close()
# ==============================================================================
# PHẦN 4: DBSCAN ANOMALY DETECTION
# ==============================================================================
def demo_dbscan():
"""DBSCAN cho phát hiện anomaly trong delivery data."""
from sklearn.cluster import DBSCAN
from sklearn.preprocessing import StandardScaler
print("\n" + "=" * 70)
print(" PART 4: DBSCAN - ANOMALY DETECTION")
print("=" * 70)
np.random.seed(42)
# Simulate order data with anomalies
n_normal = 400
n_anomaly = 30
# Normal orders
normal = pd.DataFrame({
'delivery_days': np.random.normal(12, 3, n_normal),
'price': np.random.lognormal(4.5, 0.5, n_normal),
'freight_ratio': np.random.normal(0.15, 0.05, n_normal),
})
# Anomalies
anomalies = pd.DataFrame({
'delivery_days': np.concatenate([
np.random.uniform(40, 80, 15), # Very late deliveries
np.random.uniform(0, 1, 15), # Suspiciously fast
]),
'price': np.concatenate([
np.random.uniform(2000, 10000, 15), # Very expensive
np.random.uniform(0.5, 5, 15), # Suspiciously cheap
]),
'freight_ratio': np.concatenate([
np.random.uniform(0.5, 1.5, 15), # High freight
np.random.uniform(0, 0.01, 15), # Almost no freight
]),
})
df = pd.concat([normal, anomalies], ignore_index=True)
df['is_anomaly_truth'] = [0] * n_normal + [1] * n_anomaly
# Standardize
features = ['delivery_days', 'price', 'freight_ratio']
scaler = StandardScaler()
X_scaled = scaler.fit_transform(df[features])
# DBSCAN
# Try different eps values
print(f"\n Dataset: {len(df)} orders ({n_anomaly} known anomalies)")
print(f"\n --- DBSCAN Parameter Search ---")
best_eps = 0.5
best_score = 0
for eps in [0.3, 0.5, 0.7, 1.0, 1.5]:
for min_samples in [3, 5, 10]:
db = DBSCAN(eps=eps, min_samples=min_samples)
labels = db.fit_predict(X_scaled)
n_clusters = len(set(labels)) - (1 if -1 in labels else 0)
n_noise = (labels == -1).sum()
# Check overlap with true anomalies
detected_anomalies = set(np.where(labels == -1)[0])
true_anomalies = set(np.where(df['is_anomaly_truth'] == 1)[0])
true_positives = len(detected_anomalies & true_anomalies)
precision = true_positives / len(detected_anomalies) if detected_anomalies else 0
recall = true_positives / len(true_anomalies) if true_anomalies else 0
f1 = 2 * precision * recall / (precision + recall) if (precision + recall) > 0 else 0
print(f" eps={eps}, min_samples={min_samples}: "
f"clusters={n_clusters}, noise={n_noise}, "
f"P={precision:.2f}, R={recall:.2f}, F1={f1:.2f}")
if f1 > best_score:
best_score = f1
best_eps = eps
best_min = min_samples
# Best model
print(f"\n Best: eps={best_eps}, min_samples={best_min}, F1={best_score:.2f}")
db_best = DBSCAN(eps=best_eps, min_samples=best_min)
df['dbscan_label'] = db_best.fit_predict(X_scaled)
df['detected_anomaly'] = (df['dbscan_label'] == -1).astype(int)
# Print anomalies
anomalies_detected = df[df['detected_anomaly'] == 1]
print(f"\n Detected {len(anomalies_detected)} anomalies:")
print(anomalies_detected[features + ['is_anomaly_truth']].describe().round(2).to_string())
# Visualization
fig, axes = plt.subplots(1, 2, figsize=(14, 5))
# Delivery days vs Price
for label, name, color, marker in [
(0, 'Normal', '#3498db', 'o'),
(1, 'Anomaly (DBSCAN)', '#e74c3c', 'x')
]:
mask = df['detected_anomaly'] == label
axes[0].scatter(df.loc[mask, 'delivery_days'], df.loc[mask, 'price'],
c=color, label=name, alpha=0.6, s=30 if label == 0 else 80,
marker=marker)
axes[0].set_xlabel('Delivery Days')
axes[0].set_ylabel('Price ($)')
axes[0].set_title('DBSCAN Anomaly Detection')
axes[0].legend()
# Confusion-like comparison
tp = ((df['detected_anomaly'] == 1) & (df['is_anomaly_truth'] == 1)).sum()
fp = ((df['detected_anomaly'] == 1) & (df['is_anomaly_truth'] == 0)).sum()
fn = ((df['detected_anomaly'] == 0) & (df['is_anomaly_truth'] == 1)).sum()
tn = ((df['detected_anomaly'] == 0) & (df['is_anomaly_truth'] == 0)).sum()
confusion = np.array([[tn, fp], [fn, tp]])
im = axes[1].imshow(confusion, cmap='Blues', interpolation='nearest')
axes[1].set_xticks([0, 1])
axes[1].set_yticks([0, 1])
axes[1].set_xticklabels(['Predicted\nNormal', 'Predicted\nAnomaly'])
axes[1].set_yticklabels(['Actual\nNormal', 'Actual\nAnomaly'])
axes[1].set_title('Confusion Matrix')
for i in range(2):
for j in range(2):
axes[1].text(j, i, str(confusion[i, j]),
ha='center', va='center', fontsize=16, fontweight='bold')
plt.tight_layout()
plt.savefig('dbscan_anomaly.png', dpi=150, bbox_inches='tight')
print(f"\n [OK] Saved: dbscan_anomaly.png")
plt.close()
# ==============================================================================
# PHẦN 5: NAIVE BAYES
# ==============================================================================
def demo_naive_bayes():
"""Naive Bayes cho review score prediction."""
from sklearn.naive_bayes import GaussianNB
from sklearn.model_selection import train_test_split
from sklearn.metrics import classification_report, accuracy_score
print("\n" + "=" * 70)
print(" PART 5: NAIVE BAYES - REVIEW PREDICTION")
print("=" * 70)
np.random.seed(42)
n = 1000
# Simulate features
delivery_days = np.random.exponential(10, n)
price = np.random.lognormal(4, 1, n)
freight_ratio = np.random.uniform(0.05, 0.5, n)
photos_qty = np.random.randint(1, 8, n)
description_length = np.random.randint(50, 2000, n)
# Target: Good review (>= 4)
prob = (
0.7
- 0.015 * np.clip(delivery_days, 0, 30)
+ 0.01 * photos_qty
+ 0.0001 * description_length
- 0.2 * freight_ratio
)
prob = np.clip(prob, 0.1, 0.9)
good_review = np.random.binomial(1, prob)
df = pd.DataFrame({
'delivery_days': delivery_days,
'price': price,
'freight_ratio': freight_ratio,
'photos_qty': photos_qty,
'description_length': description_length,
'good_review': good_review
})
X = df.drop('good_review', axis=1)
y = df['good_review']
X_train, X_test, y_train, y_test = train_test_split(X, y, test_size=0.2, random_state=42)
# Gaussian Naive Bayes
gnb = GaussianNB()
gnb.fit(X_train, y_train)
y_pred = gnb.predict(X_test)
print(f"\n Gaussian Naive Bayes:")
print(f" Accuracy: {accuracy_score(y_test, y_pred):.4f}")
print(f"\n Classification Report:")
print(classification_report(y_test, y_pred, target_names=['Bad Review', 'Good Review']))
# Class priors
print(f" Class Priors: {gnb.class_prior_}")
# Feature means per class
print(f"\n Feature Means by Class:")
means = pd.DataFrame(gnb.theta_, columns=X.columns, index=['Bad Review', 'Good Review'])
print(means.round(2).to_string())
# Predict example
example = pd.DataFrame({
'delivery_days': [5, 25],
'price': [100, 500],
'freight_ratio': [0.1, 0.4],
'photos_qty': [5, 1],
'description_length': [500, 100]
})
probs = gnb.predict_proba(example)
print(f"\n Prediction Examples:")
for i, (_, row) in enumerate(example.iterrows()):
print(f" Order: delivery={row['delivery_days']}d, price=${row['price']}, "
f"freight_ratio={row['freight_ratio']}")
print(f" → P(Good)={probs[i][1]:.3f}, P(Bad)={probs[i][0]:.3f}, "
f"Predicted: {'Good' if probs[i][1] > 0.5 else 'Bad'}")
# ==============================================================================
# MAIN
# ==============================================================================
if __name__ == '__main__':
print("=" * 70)
print(" LAB 5: DATA MINING ALGORITHMS")
print(" BIM5021 - Nha kho du lieu va Tich hop")
print("=" * 70)
demo_apriori()
demo_decision_tree()
demo_kmeans()
demo_dbscan()
demo_naive_bayes()
print("\n" + "=" * 70)
print(" HOAN THANH LAB 5!")
print(" Files: kmeans_segmentation.png, dbscan_anomaly.png")
print("=" * 70)