headline
stringlengths
2
190
date
stringlengths
10
13
author
stringlengths
4
20
category
stringlengths
3
19
sub_category
stringlengths
3
19
body
stringlengths
1
169k
link
stringlengths
22
26
tags
stringlengths
2
310
Парисын төвд дэлбэрэлт болжээ
2023-06-22
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Парисын төвд Лхагва гаригийн үдээс хойш болсон дэлбэрэлтийн улмаас 37 хүн гэмтэж бэртжээ. Эндээс дөрвийнх нь биеийн байдал хүнд байна. Онцгой байдлын ажилтнууд барилгын нуранги дундуур хайлт хийж байгаа бөгөөд дор хаяж хоёр хүн сураггүй алга болсон байх магадлалтай байна. Үнэрч нохойн тусламжтайгаар нуранги доороос хүмүүсийг эрэн хайж байна.Гэрчүүдийн мэдээлснээр дэлбэрэлтээс өмнө хийн хурц үнэр ханхалж байсан. Ахуйн хэрэглээний хий алдагдсаны улмаас дэлбэрэлт болсон байж магадгүй ч шалтгааныг хараахан бүрэн тогтоогоогүй байна.Барилга эхэндээ галд автсан ч дараа нь галыг дарж чадсан гэж цагдаагийн дарга Лоран Нунез мэдэгдэв. Галыг цурманд оруулахад 270 орчим гал сөнөөгч ажилласан. Хэргийн газарт Дотоод хэргийн сайд Жеральд Дарманин мөн очжээ.Дэлбэрэлт нь нийслэлийн тавдугаар дүүргийн Сэйнт-Жак гудамж дахь дизайны сургууль болон католик шашны боловсролын төв байр байрладаг байранд болжээ. Тус дизайны сургууль нь Францын нийслэл дэх хоёр хэлээр ярьдаг анхны дизайны сургууль юм.Эх сурвалж: BBC
https://news.mn/r/2657064/
парис дэлбэрэлт, ахуйн хий
Пёньян: Блинкенийг гуйлгын айлчлал хийлээ гэв
2023-06-22
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Энтони Блинкен Бээжинд айлчилсан. Түүний айлчлалыг "гутамшигтай гуйлгын айлчлал" гэж Хойд Солонгосын олон улсын харилцааны шинжээч Жонг Ён Хак өчигдөр /2023.06.21/ хэлжээ. Мөн энэ айлчлал нь Бээжинд шахалт үзүүлэх гэсэн АНУ-ын бодлого бүтэлгүйтсэний илрэл гэж үзэж байна. "Хоёр улсын харилцаа муудсан нь АНУ-ын эдийн засагт хүн цохилт болсон тул нөхцөл байдлыг намжаах зорилгоор Блинкен Хятад руу ниссэн. Сөргөлдөөн нь урьд өмнө байгаагүй цэргийн мөргөлдөөнийг өдөөж болно. Эхлээд өдөөн хатгачихаад дараа нь үзэл бодлын зөрүүтэй байдалд хариуцлагатай хяналт тавих тухай ярих нь АНУ-ын увайгүй байдлын илрэл юм. Блинкений айлчлал бол Хятадад шахалт үзүүлэх бодлого бүтэлгүйтсэнийг хүлээн зөвшөөрсөн өдөөн хатгагчийн гутамшигт гуйлтаас өөр юу ч биш" гэж Жонг Ён Хак хэлэв.АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Энтони Блинкен сүүлийн таван жилийн хугацаанд анх удаа Хятадад айлчилсан юм. Энэхүү айлчлалаар хоёр улсын харилцаанд томоохон дэвшил гаргаж чадаагүй ч гэлээ харилцаагаа тогтворжуулахаар тохиролцов. Эх сурвалж: YONHAP
https://news.mn/r/2657032/
АНУ Хятад, Хойд Солонгос АНУ, блинкен айлчлал
Японы хамгийн золгүй үеийнхэн
2023-06-22
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Нийтлэл
1986-1991 оны хооронд үүссэн үл хөдлөх хөрөнгийн үнийн хөөс хагарсны дараа Япон улс эдийн засгийн ноцтой уналтад орсон. Үүнийг залгаад ажилгүйдэл газар авч, эдийн засгийн өсөлт удааширсан "алдагдсан 10 жил" үргэлжлэв. Ийнхүү Японы шинэ мянганыхан удаан хугацааны эдийн засгийн зогсонги байдалд өссөн бөгөөд энэ нь тэдний амьдралд өөрийн гэсэн ул мөрийг үлдээжээ. Программ хангамжийн инженерээр бие даан ажилладаг Исечи Макото 36 нас хүрснийхээ дараа л амьдралаа шинээр эхэлж чадах юм шиг санагдаж буйгаа ярьжээ. Тогооч болох хүсэлтэй эхнэрийнхээ хамтаар босгосон тэдний амьдрал одоо л өрнөөс салж, амьдралдаа жинхэнэ утгаар эхлүүлэхээр төлөвлөж байна. Исэчи Японы өмнөд эргийн Кагошима хотод өсч, дунд сургууль төгссөн. Ажлын гараараа жижиглэн худалдааны дэлгүүрт хөгжмийн зэмсэг зарах байдлаар эхлүүлж, хамтлагт гитарчин ч хийж байв. Эцэст нь тэрбээр мэдээллийн технологийн компанийг хамтлагийнхаа нэг гишүүний хамт байгуулжээ. Харамсалтай нь компани нь 2019 онд дампуурснаар 35 мянган ам.долларын өрөнд орсон байна. Тухайн үед эхнэр нь тогоочийн сургуульд суралцах гээд мөн л зээл авсан байв. Тэрбээр компаниа хааж, вэбсайт бүтээдэг чөлөөт уран бүтээлч болсон байна. Ерөнхийдөө технологийн мэдлэгээ тэрбээр "YouTube" дэх хичээлүүдийг олж авсан бөгөөд бие даан "Photoshop" ашиглаж сурчээ. Ийнхүү сүүлийн гурван жилийн хугацаанд өөрийгөө дайчилж ажилласны эцэст сарын орлого нь 7500 ам.долларт хүрсэн байна. Тэрбээр компани дампууруулсан өрөө одоо л дарж дуусч байгаа тул амьдралаа шинээр эхлэх боломжтой болсноо баяртайгаар ярьсан нь энэ. Тэд одоо Осака хотод гурван өрөө байранд нүүн орж, итали ресторан ажиллуулахаар төлөвлөж байна. Гэхдээ тэдний зорилго нь баяжих биш бас хүүхэдтэй болох төлөвлөгөөгүй. Японы бусад шинэ мянганыхны нэгэн адил Исэчи ч мөн адил байгаадаа сэтгэл хангалуун байна. Японы эдийн засгийн хямрал гүнзгийрч, байгалийн гамшгийг даван туулж байгааг харж өссөн тэдэнд энэ зэрэгтэй амьдарч байгаа нь л хангалттай мэт санагддаг гэнэ. "Pew" судалгааны төвийн тодорхойлсноор шинэ мянганы залуус 1981-1996 оны хооронд төрсөн тул өдгөө 27- 42 насныхан юм. АНУ-ын шинэ мянганыхан 2008 оны санхүүгийн их хямралын үеэр карьераа эхлүүлсэн бол Японы үе тэнгийнхэн нь бүх амьдралаа эдийн засгийн уналтад өнгөрүүлж байгаа гэсэн үг. Японд ойролцоогоор 27 сая хүн буюу тус улсын нийт хүн амын тавны нэг орчим нь шинэ мянганынхан. Харин АНУ-д амьдарч буй энэ үеийнхний тоо 72 сая, Хятадад 400 сая."Insider" мэдээллийн агентлаг энэ үеийнхнийг илүү сайн ойлгохын тулд Японы шинэ мянганыхны гурван төлөөлөл болон хоёр эдийн засагчтай ярилцав. Тэдний ажил мэргэжлийн хүсэл тэмүүлэл, мөнгө зарцуулах зуршил, санхүүгийн шийдвэр гаргалтуудын талаарх бидний олж мэдсэн зүйл нь Японд байдаг жирийн мянганыхныг тодорхойлолт юм.Исэчи болон түүний дүү Японы орчин үеийн эдийн засгийн хамгийн хүнд хямралын үед эцэг эх нь ипотек, автомашины зээлээ  төлөхийн тулд өдөр хоногийг хэрхэн тэмцэж өнгөрүүлж байгааг харж өссөн. Тухайн үед Японы ДНБ 1980-аад онд дунджаар 4 хувь орчим байсан  боловч 1990-ээд оноос хойш ихэнх жилүүдэд 1-3 хувь болж буурсан байв. Тодруулбал, 1991 оноос хойшхи 10 жилийг Японы "Алдагдсан арван жил" гэж нэрлэдэг бөгөөд тус улсын ажилгүйдлийн түвшин 1991 онд 2.1 хувь байсан бол 2002 онд 5.4 хувь болж түүхэн дээд хэмжээндээ хүрч хоёр дахин нэмэгджээ. Шинэ мянганыхны туулах зүдгүүр энэ алдагдсан арван жилээр зогссонгүй. 1997 оны Азийн санхүүгийн хямрал, 2011 оны Зүүн Японы их газар хөдлөлтийн гамшгийн гэрч болсон. Тиймээс тэд мөнгөнд хуучинсаг үзлээр ханддаг бөгөөд өмнөх аль ч үеийнхнээс илүү реалистик үзэлтнүүд юм. ОРОН СУУЦ ХУДАЛДАЖ АВАХЫГ ЧУХАЛЧИЛДАГГҮЙ Японы орон сууц өмчлөгчийн түвшин 1970-аад оноос хойш 60 орчим хувьтай хэвээр байна гэж "Статиста" мэдээлэв. Харин залуу үеийнхэн орон сууц худалдаж авах нь бага байна. 2018 онд нийт орон сууцны 26 хувийг 30-34 насныхан эзэмшиж байсан нь 1983 онд энэ насныхны эзэмшлээс 46 хувь байснаас буурчээ. Ижил хугацаанд 35-39 насныхны орон сууц эзэмших хувь хэмжээ 60-44 хувь болж буурсан байна. "Эдийн засаг тогтворгүй, орлого багатай байгаа энэ нөхцөлд орон сууц худалдаж авна гэдэг боломжгүй мэт санагдаж байна" хэмээн Исэчи тайлбарлажээ. Эцэг эхтэйгээ харьцуулахад Япон, Өмнөд Солонгосын шинэ мянганыхан орон сууц худалдан авахыг тэгтлээ хүсдэггүй.Гэсэн хэдий ч Киотогийн 37 настай, механик инженер Жин Гүжин Японы түрээсийн зах зээлд байр сууриа эзэлжээ. Тэрээр 2022 онд 430,000 ам.долларын зээл авч, хоёр үл хөдлөх хөрөнгөө хувиасаа засварлаад түрээсэлж эхэлсэн байна. Байраа сарын 470 ам.долларын хөлсөөр жилээр түрээслүүлээд жилдээ 5600 гаруй ам.долларын орлого олчихдог гэнэ. Ипотекийн сарын зээл, хүүгийн төлбөр нь 1000 ам.доллар тул түрээсийн орлогоороо тэрбээр орон сууцны зээлээ долоон жилийн хугацаанд бүрэн  төлж дуусна. Японы шинэ мянганыхан үхтлээ ажиллахгүй ч олон цагийг ажил дээрээ өнгөрүүлдэг. Жин сүүлийн 13 жилийн турш өдрийн 12 цагийг оффистоо өнгөрүүлж, гар утас, гэрэл зургийн камер зохион бүтээжээ. Тэрбээр өдөрт ердөө дөрвөн цаг л унтдаг гэнэ. Гэхдээ цар тахлын өмнөх үетэй харьцуулахад Жинээс бусад шинэ мянганыхны ажлын цаг багассан байна. Шинэ мянганыхан эдийн засгийн асуудалд хэтэрхий их санаа зовнидог тул цөөн хэд нь л гэр бүл зохиох талаар бодож, төлөвлөдөг.Токиогийн оршин суугч, 33 настай Суганума Нацүки 2021 онд ажлаасаа гарч микробиологийн судалгааны фирм байгуулжээ. Үе тэнгийнх нь зарим нь нэг юмуу хоёр хүүхэдтэй байхад тэрбээр нөхөртэйгээ хамт компани удирдан ажиллаж байгаа энэ үед хүүхэд төрүүлж өсөгөх тун хэцүү сорилт гэж үздэг байна. "Засгийн газар биднээс хүүхэдтэй болгооч гэж гуйж байна. Гэвч ихэнх хүмүүст хүүхдээ асрах мөнгө байдаггүй. Хүүхэдтэй болно гэдэг дэндүү аймшигтай" гэж тэрбээр "Insider"-д ярьжээ. Ярилцлагад оролцсон залуу үеийнхний гурван төлөөллийн хэн хэн нь хүүхэдтэй болох бодолгүй гэж ярьсан байна.  Тус улсын эрүүл мэндийн яамны мэдээлснээр Японд 2023 онд нэг эмэгтэйд ногдох төрөлтийн тоо сүүлийн 17 жилийн хамгийн бага хэмжээнд хүрчээ. Японы хүн амын өсөлт буурч байгаа нь шинэ тренд биш. Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараах жилүүдэд тус улсын төрөлт 1947 онд  эрчимтэй өсч байсан бол 1960 оноос огцом буурч эхэлжээ. Улмаар 1970-аад оноос хойш төрөлт үргэлжлэн буурсаар байна. Засгийн газраас эмэгтэйчүүдийг хүүхэд төрүүлэхийг дэмжиж, хүүхэд асрах шаардлагагүйгээр ажилдаа эргэн орох таатай орчныг бүрдүүлэх замаар  төрөлтийн түвшинг нэмэгдүүлэхийг хичээсэн. Гэвч консерватив үндэстэн ирээдүйдээ итгэлгүй байгаа тул тус улсын шинэ мянганыхан хүүхэд төрүүлэхгүй байна.ЭХ СУРВАЛЖ: BUSINESS INSIDER
https://news.mn/r/2656921/
Японы хүн ам
Элон Маск: Би Модигийн шүтэн бишрэгч
2023-06-21
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Энэтхэгийн ерөнхий сайд Нарендра Моди анх удаа АНУ-д төрийн айлчлал хийж байна. АНУ-ын ерөнхийлөгч Жо Байден Пүрэв гаригт Модиг Цагаан ордонд оройн зоогонд урьжээ. Энэ оройн зоогийн үеэр Нарендра Моди "Apple", "Google", "Microsoft" зэрэг технологийн аварга компанийн захирлуудтай уулзах төлөвтэй байна.Түүнчлэн Нарендра Моди өчигдөр "Тесла"-ийн гүйцэтгэх захирал Элон Масктай уулзжээ. Энэ үеэр Элон Маск Энэтхэгт шинэ үйлдвэрээ барих төлөвлөгөөгөө Модид танилцуулсан."Энэтхэг дэх ирээдүйг бодохоор маш их сэтгэл догдолж байна. Дэлхийн аль ч том улсаас илүү Энэтхэгт найдвар тавиж байна. Би бол Модигийн шүтэн бишрэгч. Тэр Энэтхэгт зөв зүйл хийхийг үнэхээр хүсдэг. Тэр нээлттэй байж, шинэ компаниудыг дэмжихийг хүсдэг. Тиймээс тэр биднийг Энэтхэгт их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийхэд хүргэж байна. Энэ нь бидний ч бас төлөвлөж буй зүйл. Зүгээр л тохиромжтой цагийг хүлээж байна" гэж Маск ярьжээ.Моди, Маск нар хамгийн сүүлд 2015 онд уулзсан. Тухайн үед Нарендра Моди Калифорни дахь "Тесла"-ийн үйлдвэрээр зочилсон юм.Шинжээчдийн үзэж буйгаар Энэтхэг улс нь "Тесла"-ийн хувьд асар их нөөц бололцоотой орон аж. "Энэтхэгт охин компани нь байдаг АНУ-ын компани бүр илүү өндөр өсөлт, үнэ цэнийг бүтээсэн. АНУ, Энэтхэгийн түншлэлийг бий болгох нь хоёр улсын хувьд адилхан ашигтай нөхцөл. Элон Маскийн хөрөнгө оруулалт нь Энэтхэгийн тогтвортой эрчим хүчний үйлдвэрлэлийг нар, салхины эрчим хүчээр хангахад чиглэнэ. Хөрөнгө оруулалтын бусад салбарт суурин батарей, цахилгаан тээврийн хэрэгсэл орно. Энэтхэг бол Теслагийн хувьд ирээдүйтэй зах зээл" гэж "Kotak Mahindra Asset Management"-ийн гүйцэтгэх захирал Нилеш Шах хэлэв.Эх сурвалж: CNBC
https://news.mn/r/2656890/
тесла үйлдвэр, Энэтхэг Тесла, элон маск нарендра моди, Нарендра Моди айлчлал
Байден Хятадын даргыг дарангуйлагч гэв
2023-06-21
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
АНУ-ын ерөнхийлөгч Жо Байден өчигдөр /2023.06.20/ Хятадын дарга Ши Жиньпинийг дарангуйлагч гэж нэрлэжээ. "Тагнуулын төхөөрөмжөөр дүүргэсэн агаарын бөмбөлгийг нь буудаж унагасан явдалд Ши Жиньпин маш их бухимдсан. Яагаад гэвэл бөмбөлөг дотор тийм зүйл байгааг тэр мэдээгүй байсан юм. Дарангуйлагчдын хувьд юу болоод байгааг мэдээгүй байна гэдэг бол тун ичмээр явдал. Тэр агаарын бөмбөлөг нь тэгж явах учиргүй байсан юм. Замаасаа хазайчихсан байсан" гэж Байден хэлжээ.Эргэн сануулахад, энэ оны хоёрдугаар сард Хятадын тагнуулын агаарын бөмбөлөг АНУ-ын агаарын орон зай дээгүүр ниссэн. Энэ үйл явдал нь хоёр орны харилцааг улам хурцатгажээ.Түүнчлэн тэрбээр Хятадыг эдийн засгийн бодит хүндрэлүүдтэй тулгарсан гэжээ. Дэлхийн банкнаас энэ сарын эхээр мэдээлснээр АНУ-ын эдийн засгийн өсөлт 2023 онд 1.1 хувьтай байна. АНУ-ын энэ оны эдийн засгийн өсөлтийг 0.5 хувьтай байна гэж нэгдүгээр сард таамагласан боловч үүнээс хоёр дахин өндөр үзүүлэлттэй гарчээ. Харин Хятадын эдийн засгийн өсөлтийг нэгдүгээр сард 4.3 хувьтай байна гэж таамагласан бол бодит байдал дээр 5.6 хувьтай байна.Дашрамд дурдахад, АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Энтони Блинкений Хятад дахь айлчлал үр дүн муутай байна гэж үзэж байна. Удирдагчид ойрын хугацаанд дахин олон удаагийн айлчлал зохион байгуулах замаар харилцаагаа үргэлжлүүлэхээр тохирчээ. Тухайлбал, АНУ-ын Цаг уурын асуудал хариуцсан элч Жон Керри удахгүй Хятадад очиж магадгүй байна. Эх сурвалж: JAPAN TODAY
https://news.mn/r/2656895/
АНУ Хятад, Хятадын тагнуулын агаарын бөмбөлөг, блинкен айлчлал, Ши Жиньпин дарангуйлагч
"Цэрэгжсэн Япон" гэж нэрлэх хуулийн төслийг ОХУ батлана
2023-06-21
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Украин дахь дайнтай холбоотойгоор Японоос ОХУ-д эдийн засгийн хориг арга хэмжээ авсан. Тиймээс үүний хариу арга хэмжээ болгож дэлхийн хоёрдугаар дайны төгсгөлд зориулсан дурсгалын өдрийг "Цэрэгжсэн Япон" гэж нэрлэх хуулийн төслийг ОХУ баталлаа. ОХУ-ын парламентын доод танхим өчигдөр /2023.06.20/ энэхүү хуулийн төслийг баталсан бөгөөд ерөнхийлөгч гарын үсэг зурсан тохиолдолд хүчин төгөлдөр болох юм. Хуулийн төслийг парламентын доод танхимын Батлан хамгаалах хорооны дарга Андрей Картаполов тэргүүтэй албан тушаалтнууд жилийн өмнө танилцуулсан. 1945 оны дайнд Япон бууж өгсний маргааш буюу есдүгээр сарын 3-ны өдрийг ОХУ 2020 оноос хойш "Цэргийн алдрын өдөр" гэж нэрлэн тэмдэглэх болсон. Тэгвэл энэ нэршлийг "Цэрэгжсэн Японыг ялж, дэлхийн хоёрдугаар дайн дууссан өдөр" гэж өөрчлөх болж байна.Япон улс нь дайн эхэлснээс хойш хоёр улсын харилцаанд урьд өмнө байгаагүй найрсаг бус кампанит ажлуудыг эхлүүлсэн. Тэд АНУ, Европтой хамсан Москвагийн дээд удирдагчдад хориг арга хэмжээ авсан. Тиймээс энэхүү хуулийн төслийг боловсруулсан гэж доод танхимын гишүүд мэдэгджээ.Эх сурвалж: JAPAN TODAY
https://news.mn/r/2656887/
дэлхийн хоёрдугаар дайн, Цэрэгжсэн Япон, Цэргийн алдрын өдөр
Тайванийн тусгаар тогтнолыг АНУ дэмжихгүй гэжээ
2023-06-21
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Энтони Блинкений Бээжин дэх айлчлал үргэлжилж байна. Тэрбээр Даваа гаригт болсон хэвлэлийн бага хурлын үеэр "Тайванийн тусгаар тогтнолыг АНУ дэмжихгүй" гэж хэлсэн нь анхаарал татав."Тайванийн хоолой, Зүүн болон Өмнөд Хятадын тэнгис дэх Бээжингийн өдөөн хатгасан үйл ажиллагаанд АНУ санаа зовж байна. Тайванийн тухайд АНУ-ын олон жил баримталсан Нэг Хятад бодлогыг би давтан хэлж байна. Тэр бодлого өөрчлөгдөөгүй. Энэ нь Тайванийн харилцааны тухай гэрээ, гурван талын хамтарсан мэдэгдэл, зургаа баталгааныхаа дагуу явж байгаа. Бид Тайванийн тусгаар тогтнолыг дэмжихгүй. Бид статус-квогийн аливаа нэг талын өөрчлөлтийг эсэргүүцсээр байна. Асуудлыг энхийн замаар шийдвэрлэхийг хүлээсээр байна. Мөн бид Тайванийн харилцааны тухай гэрээний дагуу үүрэг хүлээсэн хэвээр байна" гэж Блинкен хэлжээ.Энэхүү хэвлэлийн бага хурлын өмнө Блинкен Хятадын дарга Ши Жиньпин, Гадаад бодлогын тэргүүлэх дипломатч Ван И нартай уулзсан. Энэ үеэр Ван И Блинкений мэдэгдэлтэй яг ижил утгатай үг хэлсэн байна.Тодруулбал, энэ асуудал дээр Хятад улс хатуу байр суурьтай байгааг Ван И онцлоод, зөвшилцөх, буулт хийх боломж байхгүй гэжээ. Мөн АНУ-ыг Нэг Хятад бодлогыг баримталж, Тайванийн тусгаар тогтнолыг эсэргүүцэх ёстой гэж хэлжээ.Блинкений мэдэгдэл нь "Тайванийг хамгаалахын тулд АНУ хөндлөнгөөс оролцоно" гэсэн Жо Байдены өмнөх мэдэгдлүүдтэй зөрчилдөж байна. Байдены засаг захиргааны зарим консерватив үзэлтнүүд Блинкений мэдэгдэлд сэтгэл дундуур байгаагаа илэрхийлжээ. Тухайлбал, АНУ болон Хятадын Коммунист намын стратегийн өрсөлдөөний танхимын сонгон шалгаруулах хороонд ажилладаг Жим Бэнкс энэ мэдэгдлийг "сул дорой байдлын нэг хэлбэр" гэж тодорхойлсон. Америкийн Гадаад бодлогын зөвлөлийн ахлах ажилтан Майкл Соболик хэлэхдээ Блинкенийг өмнөх амлалттайгаа зөрчилдөж байна гэсэн бол сенатор Марша Блэкбөрн АНУ-ын засаг захиргаа дээрэлхэгчдийн эсрэг зогссонгүй гэж шүүмжилжээ. Эх сурвалж: NEXT SHARK
https://news.mn/r/2656811/
АНУ Хятад, Энтони Блинкен, АНУ Тайвань, нэг хятад бодлого, блинкен айлчлал
Ойрхи Дорнод дахь усны дайн
2023-06-21
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Нийтлэл
Иран, Афганистан улсуудын хоорондын усны дайн 10 гаруй жил үргэлжилж байна. Тодруулбал, Афганистан улс 1950-иад онд Гильменд голоос Иран руу урсах усны урсгалыг хязгаарласан хоёр том далан барьжээ. Энэ нь Ираны эрх баригчдын уур хилэнг өдөөж, хоёр улсын харилцаа хурцадсан. Эцэст нь 1973 онд Иранд жил бүр 850 сая шоо метр ус олгох гэрээнд хоёр тал гарын үсэг зуржээ. Гэвч хоёр улс дахь хувьсгал, түрэмгийлэл, дайн дажин, засгийн газрын эрс өөрчлөлтүүд зэргээс хамаараад гэрээ хэзээ ч бүрэн утгаараа хэрэгжээгүй.Тэгвэл өдгөө хоёр улс өдөр ирэх тусам багасч буй усны нөөцийн хяналтыг гартаа авахаар өрсөлдөж байна. Сүүлийн хэдэн долоо хоногт хямрал улам хурцаджээ. Тодруулбал, тавдугаар сарын 27-нд хоёр улсын хилчид мөргөлдөж, гал нээсний улмаас Ираны хоёр хамгаалагч, Талибаны нэг цэрэг амь үрэгдэж, хэд хэдэн хүн шархадсан юм.Талибаны засгийн газар өөрийн хэрэгцээг хангахын тулд Ираныг усан хангамжаас санаатайгаар хасч байна гэж Тегеран мэдэгдсэн. Харин Талибаны хувьд хур тунадас, гол мөрний усны түвшин огцом буурч байгаатай холбоотойгоор хангалттай нөөцгүй болсон гэсэн байр суурийг илэрхийлжээ.Иран улс усны хомсдолд нэрвэгдээд хэдэн жил өнгөрсөн. Одоо үүсээд буй нөхцөл байдал нь энэ хямралыг улам даамжруулах шинжтэй байна. "Энэ усны маргаан нь Ираны хувьд хөнгөн хуумгай авч үзэх зүйл биш. Ираны усны нөөц маш асуудалтай байгаа бөгөөд үүнээс болж сүүлийн жилүүдэд олон удаа иргэний үймээн самуун дэгдсэн" гэж Ойрхи Дорнод ба Хойд Африкийн ерөнхий шинжээч Торбёрн Солтведт хэллээ.Иранд 2021 оны зунаас эсэргүүцлийн жагсаал эхэлсэн. Тухайн үед баруун Хузестан мужид усны хомсдол нүүрлэж, улмаар усан цахилгаан станцууд ч ажиллахад хүндрэлтэй болсон. Ингээд усан цахилгаан станцын ажиллагаа доголдсоноор цахилгаан тасарч, эсэргүүцлийн жагсаал эхэлжээ. "Цангасан хүмүүсийн бослого" гэж нэрлэсэн уг жагсаал нь удалгүй Ираны нийслэл эхлээд зэрэг зэрэг хэд хэдэн хотод тархсан байна.АНУ-ын хориг арга хэмжээ, доройтсон эдийн засаг, засгийн газрын эсрэг тэмцэл хөдөлгөөн зэргээс болоод Иран улс хэдийнэ асар их дарамт дор оршин буй. Олон таагүй зүйлийн дээр усны хямрал улам нэрмээс болов. Эрх баригчид улс даяар эсэргүүцлийн хөдөлгөөнийг дарах гэж тэмцсээр байна.АЮУЛТАЙ ХИЛАфганистан, Ираны хоорондын 1000 км орчим хилийн шугам үймээн самуунаар дүүрэн байдаг. "Иран, Афганистаны хил үргэлж хамгийн эмзэг сэдэв байсаар ирсэн. Энд хар тамхины хууль бус наймаа, хүний ​​наймаа, терроризм гэх мэт асуудал үргэлж байдаг. Эдгээрээс гадна усны эх үүсвэрийн асуудал нь хамгийн чухалд тооцогддог" гэж Атлантын зөвлөлийн ажилтан Камал Алам хэлжээ.Афганистанд олон арван жилийн турш тогтворгүй байдал, дайн дажин үргэлжилж байна. Тус улсын эрх баригч Талибаны засгийн газар орлогынхоо нэлээд хэсгийг хууль бус наймаанаас олдог.Афганистаны засгийн газрууд 1973 оны усны гэрээнээс хойш хоёр талын асуудлаа шийдэхдээ Ираны усны эмзэг байдлыг далимдуулдаг байсан. Үүнээс болоод хоёр тал хэд хэдэн удаа дайтах дөхсөн байна.УУР АМЬСГАЛЫН ӨӨРЧЛӨЛТ ХЯМРАЛЫГ УЛАМ ХУРЦАТГАЖ БАЙНА Цаг уурын өөрчлөлтөөс болж дайн тулаан, дүрвэгсдийн хямрал гарах эрсдэл нэмэгддэг гэдгийг эрдэмтэд эртнээс нааш анхааруулсаар ирсэн. "Гильменд голын сав газар нь анхнаасаа маш хуурай газар юм. Гэтэл уур амьсгалын өөрчлөлт, хэт газар тариаланжилт нь байдлыг улам дордуулж байна. Нэг талаасаа энэ бол мөргөлдөөний сонгодог хөшүүрэг, ховор нөөцийн төлөөх өрсөлдөөн" гэж Ойрхи Дорнод, Хойд Африкийн ахлах шинжээч Райн Болл хэлэв.Талибанчууд тавдугаар сард 1973 оны гэрээг дэмжиж байгаагаа илэрхийлсэн. "Гэвч сүүлийн жилүүдэд Афганистан болон бүс нутагт ган гачиг болж, усны түвшин буурсан. Иймээс мужууд ган гачигт нэрвэгдэж, хангалттай усгүй боллоо. Ийм нөхцөлд Иран улс байнга ус шаардаж, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр зохисгүй мэдэгдэл хийж байгаа нь хортой гэж үзэж байна" гэж мэдэгджээ.Ираны ерөнхийлөгч Эбрахим Раиси энэ мэдэгдэлд хариу өгсөн. Тэрбээр Афганистаны удирдагчдад хандан "Ираны хилийн бүс нутгийн ард түмний эрхийг нэн даруй олгохыг шаардаж байна" гэжээ. Эбрахим Раисигийн мэдэгдлийн хариуд Талибаны командлагч "Иранд өгөх ус бидэнд байхгүй. Бидэн рүү битгий дайраарай. Бид айхгүй байна" гэжээ.Энэ дайралцааны дараа Тегеран мэдэгдэл хийж, талибанчуудыг Афганистаны эрх баригч байгууллага гэдгийг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэдгээ онцолсон байна.Усны хомсдол нь дэд бүтцийн асар их хөрөнгө оруулалт шаарддаг маш төвөгтэй асуудал. Үүнийг шийдвэрлэх боломж хатуу хориг арга хэмжээнд өртсөн Иран, Афганистан хоёрын алинд нь ч байхгүй. Энэ хямрал Афганистаны газар тариалангийн үйлдвэрлэлд хор хөнөөл учруулж, сул дорой эдийн засгийг нь сүйтгэнэ. Цаашилбал, хүнсний хомсдол үүсгэнэ гэж үзэж байна.Эх сурвалж: CNBC
https://news.mn/r/2656753/
Иран афганистан, ойрхи дорнод усны дайн, усны дайн, иран афганистан усны дайн, Гильменд гол
ОХУ ойрын өдрүүдэд дроны халдлагаа эрчимжүүлж магадгүй
2023-06-20
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
ОХУ-ын арми өнгөрсөн шөнө /2023.06.20/ Украины цэргийн болон бусад дэд бүтцийн байгууламжийг онилж, агаараас довтолжээ. Украины арми Иранд үйлдвэрлэсэн 35 шахед дроны 32-ыг нь унагаасан байна. Эдгээрийг ОХУ-ын Брянск муж болон Азовын тэнгисээс харвасан. Хүний амь эрсэдсэн талаар мэдээлэл алга байна.Агаарын довтолгоо Киевээс эхлээд Украины ихэнх хот, мужийг хамарчээ. "Ираны дронуудын гол бай нь Киев байсан. Киевт 20 гаруй дроныг Украины Агаарын довтолгооноос хамгаалах хүчин устгаж чадсан. Агаарын довтолгооноос хамгаалах дуут дохио гурван цаг орчим үргэлжилсэн" гэж Киевийн цэргийн захиргааны дарга Серхий Попко хэлэв.Мөн Польшийн хилээс 70 км зайд орших Львов хотод иргэний дэд бүтэц цохилтод өртжээ. Тиймээс өглөөний ид ачаалалтай үеэр трамвайны чиглэлийг өөрчлөхөөс өөр аргагүй болсон байна. Яг ямар дэд бүтэц гэдэг нь тодорхойгүй байна. "Тэд асар чухал байгууламжид гурван удаа цохилт өглөө" гэж хотын захирагч Максым Козыцкый хэлжээ.ОХУ-ын арми зүүн өмнө зүгт орших аж үйлдвэрийн хот Запорожье руу искандер болон S-300 пуужингаар халджээ. Запорожьегийн цэргийн захиргааны дарга Юрий Малашкогийн хэлснээр оросууд харилцаа холбоо, хөдөө аж ахуй, газар тариалангийн дэд бүтцийг онилсон байна. Урьдчилсан мэдээллээс харахад Запорожье руу долоон пуужин харважээ.Дашрамд дурдахад, ОХУ ойрын өдрүүдэд дроны халдлагаа эрчимжүүлж магадгүй гэж Украины цэргийнхэн үзэж байна.Эх сурвалж: REUTERS
https://news.mn/r/2656719/
шахед дрон, ОХУ дроны халдлага
32 мянган хоригдлын Украин дахь гэрээний хугацаа дуусчээ
2023-06-20
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Украинд тулалдаж байсан 32 мянга орчим хоригдлын гэрээний хугацаа дуусаад гэртээ харьсан гэдгийг "Вагнер"-ын тэргүүн Евгений Пригожин хэллээ. Энэ нь зургадугаар сарын 18-ны байдлаарх нийт тоо юм. Тэдгээр хоригдол нь Луганск болон Донецк мужид хөлсний цэргийн хувиар байлдааны ажиллагаанд оролцсон аж.Түүнчлэн "Вагнер"-т элсээгүй энгийн хоригдлууд гэрээний хугацаагаа дуусгачихаад илүү их гэмт хэрэг үйлдсэн гэв. Тодруулбал, "Вагнер"-ын цэргүүд 83 гэмт хэрэг үйлдсэн нь энгийн хоригдлуудын үйлдсэн гэмт хэргээс 80 дахин цөөн тоо гэж Пригожин сайрхжээ."Вагнер" бүлэг өнгөрсөн зунаас Оросын хорих ангиудаас ялтан элсүүлж эхэлсэн. Улмаар энэ оны хоёрдугаар сард хоригдол элсүүлэх кампанит ажлаа зогсоож байгаагаа "Вагнер" зарлажээ. Ялтнууд Украинд зургаан сар тулалдаад, амьд үлдэж чадвал ялыг нь хөнгөлж, өршөөл үзүүлэхийг санал болгосон аж. Хоригдлуудын эрхийн төлөө тэмцэгч Ольга Романовагийн хэлснээр хувийн арми 48-49 мянган ялтныг элсүүлсэн байна. "Эндээс 30 мянга орчим хоригдол нь байлдааны үеэр амь үрэгдсэн" гэж тэр хэллээ. Тэгэхээр Пригожины хэлж буй 32 мянга гэдэг нь хэтрүүлсэн тоо байж болзошгүй гэж үзэж байна.Эх сурвалж: THE MOSCOW TIMES
https://news.mn/r/2656669/
Оросын шорон, Вагнерын цэргүүд, Ольга Романова
Энэтхэгт 45 хэм халж, 96 хүн нас барав
2023-06-20
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Энэтхэгийн хамгийн олон хүн амтай хоёр мужид хэт халалтын улмаас 96 хүн нас баржээ. Тодруулбал, Хойд Уттар Прадеш, зүүн Бихар мужуудад сүүлийн хэдэн өдөр 45 хэм хүртэл халжээ. Зургадугаар сард энэ мэт халах нь элбэг бөгөөд иргэд нойтон даавуугаар толгойгоо ороогоод гарцгаадаг. Гэвч нас баралтын талаас илүү хувь нь зөвхөн нэг л дүүрэгт бүртгэгдсэн байгаа нь анхаарал татав. Уттар Прадеш мужид бүртгэгдсэн нас баралтууд бараг бүгдээрээ Баллиа дүүрэгт байжээ. Бусад олон газар адилхан халж байхад яагаад зөвхөн Баллиа дүүрэгт олон хүн нас барсныг албахынхан шалгаж эхэлсэн. Баллиа руу илгээсэн шинжээчдийн баг нас баралтыг өөр хүчин зүйлээс үүдэлтэй байж магадгүй гэж таамагласан ч чухам юу болохыг олоогүй байна. Нас барсан хүмүүст эхлээд цээж өвдөх шинж тэмдэг илэрсэн. Гэтэл энэ нь халуунд нэрвэгдсэн хүний шинж тэмдэг биш гэдгийг шинжээчдийн баг хэлж байна.Шинжээчдийн багийн үзэж буйгаар нас баралт бохир устай холбоотой байж магадгүй. Баллиа дахь эмнэлэгт өндөр халуурч, бөөлжиж, гүйлгэж, амьсгалахад хүндрэлтэй байгаа 400 орчим хүн хэвтэн эмчлүүлж байна.Баллиа дүүрэгт эмнэлэг хүрэлцээгүй байгааг сөрөг хүчнийхэн шүүмжилжээ. "Төрийн анхаарал болгоомжгүй байдлаас болж муж даяар маш олон хүн амиа алдлаа. Тэд ард иргэддээ хэт халалтын талаар сэрэмжлүүлэх ёстой байсан. Сүүлийн зургаан жилд энэ дүүрэгт нэг ч эмнэлэг баригдаагүй. Хоол хүнс, эм тариа, эмчилгээний мөнгөгүй ядуу тариачид амиа алдаж байна" гэж Самажвади намын тэргүүн Ахилеш Ядав хэлэв. Хүний хүчин зүйлээс үүдэлтэй уур амьсгалын өөрчлөлт нь дэлхий даяар цаг агаарын эрс тэс уур амьсгалыг бий болгож байна. Халууны давалгаанаас болж үер, ой хээрийн түймэр болсоор байна. Хэт халалтын үеэр Энэтхэг ихэвчлэн усны хомсдолд ордог. Тус улсад 2023 он гарсаар тэнгэр хангай галзуурав уу гэлтэй байгаа аж. Тухайлбал, цөлийн Ражастан мужид аадар бороо орсноор тосгон усанд автаж, үерийн ус хүний бэлхүүсээр татахуйц хэмжээнд хүрчээ. Гуравдугаар сард ердийнхөөс илүү чийглэг, дөрөвдүгээр сард ер бусын сэрүүн гэх мэтээр цаг агаарын эрс тэс уур амьсгал үргэлжилсээр байна. Эх сурвалж: THE GUARDIANS
https://news.mn/r/2656645/
энэтхэг хэт халалт, энэтхэг усны бохирдол
Титаникийн сэгийг судлахаар явсан 5 хүн сураггүй байна
2023-06-20
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
100 гаруй жилийн өмнө живсэн Титаникийн сэгийг баримтжуулахаар Атлантын далайн гүн рүү шумбасан гүний хөлөг сураггүй алга болжээ. Таван хүний бүрэлдэхүүнтэй явсан "OceanGate" экспедицийн багийнхныг эрэн хайх, аврах ажиллагаа үргэлжилж байна.Аялал Канадын Ньюфаундленд мужаас зургадугаар сарын 16-нд эхлээд, 18-нд сураггүй болсон. Канадын Аврах ажиллагааг зохицуулах төвөөс мэдээлснээр, хөлөг онгоц гүний шумбалтаа эхлүүлээд нэг цаг 45 минутын дараа Эргийн хамгаалалтын албанаас холбоо тасарчээ. Титаникийн сэг Ньюфаундленд мужийн Сэйнт Жонсоос 700 км зайд оршдог. Энэ нь тун алслагдсан бүс тул эрэн хайх ажиллагаа явуулахад хүндрэлтэй гэдгийг албаныхан хэлэв."Polar Prince" гүний хөлөг 10432 кг жинтэй, 4000 метр гүнд шумбах чадвартай. Гүний хөлөг Ням гаригийн өглөөний 06:00 цагаас эхлээд тооцвол 96 цагийн хүчилтөрөгчийн нөөцтэй байжээ.Титаникийн сэгийг баримтжуулах багт хөлгийн ахмад, археологич, далайн биологичид багтаж байна. Энэхүү найман өдрийн аялалд явахын тулд тэд 250 мянган ам.доллар төлсөн юм. Хөлгийн багт Их Британийн бизнесмен Хамиш Хардинг явжээ. Хардинг нь Гиннесийн гурван ч дээд амжилтыг эзэмшдэг тэрбумтан, адал явдалд дурлагч юм. Тэрбээр 2021 оны гуравдугаар сард далай судлаач Виктор Весковотой хамт Марианы хонхорын хамгийн гүнд шумбаж байжээ. Мөн 2022 оны зургадугаар сард "Blue Origin" компанийн "New Shepard" пуужингаар сансарт гарсан.Эх сурвалж: AP
https://news.mn/r/2656588/
Титаник, OceanGate экспедиц, Хамиш Хардинг
Ван И, Блинкен нарын уулзалт 5 цаг гаруй үргэлжлэв
2023-06-20
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
"Украинд ашиглахын тулд Орост цэргийн зэвсгийн тусламж үзүүлэхгүй байна гэж Хятад улс сүүлийн хэдэн долоо хоногт зөвхөн манайд  бус бусад олон оронд хандаж хэлж байгаа нь чухал үүрэг амлалт, бодлого юм" гэж АНУ-ын төрийн нарийн бичгийн дарга Энтони Блинкен мэдэгджээ. Хэдийгээр Хятадын засгийн газраас ОХУ-д цэргийн тусламж үзүүлэхгүй гэж амласан ч хувийн хятад компаниудаар дамжуулан Орост хөнөөлт зэвсэг нийлүүлэх боломжтой гэдэгт санаа зовниж буйгаа мэдэгдсэн байна. Тэрбээр хэлэхдээ, "Зарим тохиолдолд ийм нийлүүлэлт нь Оросын цэргийн чадавхийг бэхжүүлэхэд чиглэгдэж болно" гэв. Блинкен АНУ-ын топ дипломатын хувиар Хятадад айлчилж, дарга Ши Жиньпинтэй уулзсан бөгөөд хоёр орны харилцааг тогтворжуулахаар хичээж буй. Тэгвэл түүнийг Хятадын гадаад хэргийн сайд асан Ван И хүлээн авч уулзжээ. Орос-Украины дайнаар ярилцсан тэдний уулзалт 5 цаг гаруй үргэлжилсэн байна. Ван И одоо Хятадын Коммунист намын Төв хорооны Гадаад харилцааны комиссын газрын даргаар ажиллаж буй. ЭХ СУРВАЛЖ:  THE NEW VOICE OF UKRAINE
https://news.mn/r/2656553/
Ван И, АНУ Хятад, Блинкен Бээжин айлчлал
Тэсрэх бодисоор тоноглосон хүнгүй танкуудыг Украин руу илгээжээ
2023-06-20
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
ОХУ тэсрэх бодисоор тоноглосон хуучны Т-54/55 танкуудаа байлдааны талбар луу илгээж, алсаас удирдан дэлбэлэх гэж оролджээ. Гэхдээ энэ оролдлого үр дүнтэй байсан эсэх нь тодорхойгүй. ОХУ-ын Батлан хамгаалах яам өнгөрсөн амралтын өдрүүдэд телеграмдаа нийтлэхдээ "Украины бэхлэлтийг устгахад хүнгүй танкуудыг амжилттай ашигласан. Танкийг 3.5 тн орчим тротил болон таван ширхэг FAB-100 тэсрэх бөмбөгөөр дүүргэсэн" гэжээ. "FAB-100″ нь 100 кг жинтэй, агаараас хаях зориулалттай тэсрэх бөмбөг юм. Батлан хамгаалах яамны нийтлэлээс гадна Бернаул нэртэй ОХУ-ын танкийн командлагч мөн энэ талаар бичжээ. "Гар удирдлагатай тохиргоон дээр тавьсан танкаа 300 метрийн зайнаас дайсан руу чиглүүлээд явуулна. Танк дайсны байрлал руу ойртоод очмогц нь радио удирдлага ашиглан дэлбэлсэн. Дэлбэрэлт маш хүчтэй байсан. Олон удаа дэлбэрсэн. Үр дүнд нь дайсан маш их алдагдал хүлээсэн" гэжээ."Маринка дахь Украины байрлал руу зургаан тн тротил дүүргэсэн камиказэ танк илгээсэн боловч амжилт олоогүй тухай өөр нэгэн блоггер мөн бичсэн. Бичлэгүүдээс харахад тэсрэх бодис дүүргэсэн хүнгүй танкийг байлдааны талбарт илгээх оролдлого Батлан хамгаалах яамнаас мэдэгдсэн шиг амжилттай болоогүй байх магадлалтай.Ямар ч төрлийн хуягт тээврийн хэрэгслийг энэ хэлбэрээр ашиглах нь зорилгоо амжилттай биелүүлэх магадлалыг нэмэгдүүлдэг аж. ОХУ хуучны Т-54/55 танкуудаас гадна "MT-LB" гинжит хуягт байлдааны машиныг мөн тэсрэх бодисоор тоноглосон байж магадгүй. Энэ мэтчилэн хуягт тээврийн хэрэгслийг тэсрэх бодисоор тоноглох нь ОХУ-ын шинэ тактик байж болзошгүй гэж үзэж байна. Эх сурвалж: THE WAR ZONE
https://news.mn/r/2656519/
Т-55 танк, Т-54 танк, Тэсрэх бодисоор тоноглосон танк, FAB-100 тэсрэх бөмбөг
"Блинкен Бээжинд маш сайн ажиллаж байна"
2023-06-20
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
АНУ-ын төрийн нарийн бичгийн дарга Энтони Блинкений Бээжин дэх айлчлалын хоёр дахь өдөр Хятадын дарга Ши Жиньпин хүлээн авч уулзсан бөгөөд хоёр орны харилцаанд ахиц гарч байгааг сайшаажээ. Уулзалтын үеэр Ши Жиньпин илтэд анзаарагдам эерэг үг хэллэг ашигласан бөгөөд талууд "зарим тодорхой асуудлаар" тохиролцоонд хүрсэн нь "маш сайн" гэж хэлснийг онцолжээ. Тэдний уулзалт 35 минут үргэлжилсэн бөгөөд хоёр орны харилцааг тогтворжуулахаар тохиролцсон байна. Гэхдээ уулзалтын талаар эцсийн мөчид л олон нийтэд мэдээлжээ. Уулзалтын дараа хийсэн хэвлэлийн бага хурал дээр Блинкен хэлэхдээ, АНУ-д фентанил нийлүүлэхийг хориглох, зогсоох хэлэлцээрийн талаар нааштай ярьжээ.  "Бид хар тамхины урсгалын зогсоохын тулд хамтарсан хүчин чармайлт гаргаж, ажлын хэсэг байгуулахаар тохиролцсон" гэж тэрбээр мэдэгдэв. Синтетик хар тамхиний тархалт, хэрэглээ сүүлийн 10 жилийн хугацаанд АНУ даяар сүйрэлд хүрсэн гэж үзэж болно. АНУ-ын топ дипломатчийн 2018 оноос хойш анх удаа хийж буй айлчлал сөргөлдөөн, дайсагналцлыг бууруулах зорилготой. Тэгвэл АНУ-ын ерөнхийлөгч Жо Байден мэдэгдэлдээ, "Блинкен Бээжинд маш сайн ажиллаж байна. Бид зөв замдаа орлоо" гэж сайшаасан байна. Вашингтоны зүгээс Хятадын талтай шууд харилцаа холбоотой байх нь Тайвань эсвэл Өмнөд Хятадын тэнгисийн маргаанаас болж дэлхийн хамгийн том эдийн засагтай орнуудын хооронд биет мөргөлдөөн үүсэхээс зайлсхийх түлхүүр гэж үздэг. Энэ сарын эхээр Хятадын тэнгисийн цэргийн хөлөг онгоц АНУ-ын Тэнгисийн цэргийн хүчний эсминецээс 140 метрийн зайд ойртсон тохиолдол гарсан нь хоёр орны хооронд санамсаргүй мөргөлдөөн гарах аюултай нөхцлийг үүсгэж байв. Блинкений айлчлал өнгөрсөн хоёрдугаар сард болохоор товлосон байсан ч Хятадын тагнуулын бөмбөлөг АНУ-ын нутаг дэвсгэрт нэвтэрсэн хэргээс шалтгаалан цуцлагдсан. Түүнчлэн өнгөрсөн Даваа гаригт Хятадын гадаад хэргийн сайд асан Ван И хийсэн мэдэгдэлдээ, "АНУ хамтын ажиллагаа эсвэл зөрчлийн аль нэгийг нь сонгох ёстой" гэсэн бөгөөд Тайванийн асуудлаар Бээжинд "буулт хийх орон зай байхгүй" гэжээ. ЭХ СУРВАЛЖ: THE TELEGRAPH 
https://news.mn/r/2656514/
АНУ Хятад, Энтони Блинкен
Балба залуус Оросын ч, Украины талд ч тулалдаж байна
2023-06-20
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Нийтлэл
Орос улсаас хөрш Украинд бүрэн хэмжээний дайралт эхлүүлээд сар ч болоогүй байхад Пратап Баснет гэх балба залуу Киевийн талд тулалдаж байгаа тухай мэдээ олон улсын хэвлэлээр гарсан. Энэ мэдээ Балбад ялангуяа хамгийн ихээр анхаарал татжээ. Учир нь Балбын гадаад бодлого бол төвийг сахих, эвсэлд үл нэгдэх явдал юм. Гэвч дайны асуудалд Балбын засгийн газар АНУ болон барууныхны талд орж, Украины газар нутагт довтолсон Оросын түрэмгийллийг шүүмжилсэн. Гэтэл сүүлийн үед Балбын залуус олноороо ОХУ-ын зэвсэгт хүчинд элссэн тухай нотлох баримтууд ил болов.ОХУ-ын эрх баригчид тавдугаар сарын 16-нд Орост нэг жил цэргийн алба хаасны дараа тус улсын иргэншил авах боломжийг олгож, хууль журмыг хялбаршуулсан. Түүнээс хойш олон зуун балба залуу Оросын хүчинд гэрээт цэрэг болж нэгджээ. Тэдний зарим нь Балбын армид алба хаасан хүмүүс ч байгаа юм. Балбын армийн нөөц цэрэг хэлэхдээ,  Дубайд харуулын ажил хийж байхдаа Орос руу илүү сонирхолтой саналд "уруу татагдсан" гэж хэлжээ. Тэрбээр жуулчны визээр ОХУ-д нэвтэрснийхээ дараа цэрэг татах төвд очиж, армид элссэн гэв.  Оросын зэвсэгт хүчин түүнийг элсүүлэхийн тулд тавьсан шаардлагуудаа бууруулж байсныг тэрбээр онцолжээ. Тухайлбал, эхэндээ  армид элсч буй гадаадын иргэдийг орос хэлээр чөлөөтэй ярьдаг байхыг шаарддаг байсан бол сүүлдээ англи хэлээр ярьж чаддаг байсан ч болно гэж шаардлагаа бууруулсан байна. Армид элсүүлснийхээ дараа цэргийн хуаранд сургуулилалт хийлгэж эхэлсэн бөгөөд энэ нь Балбын зэвсэгт хүчний дадлагатай ижилхэн байсан гэнэ. Гэхдээ Балбын армиас ялгаатай нь оросууд илүү орчин үеийн зэвсэглэлтэй гэнэ. ОХУ-ын армид элссэн Балба улсын иргэдийн тодорхой тоо баримт байхгүй. Гэхдээ Балба залуус хувиараа Оросын армид элсч байгаа нь нууц биш.Балба улс залуучуудаа албан ёсны шугамаар Их Британи, Энэтхэгт цэргийн алба хаахаар илгээдэг эртний уламжлалтай. Балбын залуусыг 1815 оноос хойш Британийн армид "Британийн гурхууд" нэрээр татан оролцуулсан. Энэтхэгээс тусгаар тогтнолоо олж авсны дараа энэ уламжлал хадгалагдан үлджээ. Балбын гурхын нэгдэл мөн 1949 оноос хойш Их Британийн холбоогоор дахин Сингапурын цагдаад идэвхтэй ажиллаж байна. Үүнээс өөр Балбад залуучуудаа гадаадын цэргийн алба хаахаар илгээх хоёр улсын  гэрээ байхгүй. Балба бол дэлхий даяарх НҮБ-ын Энхийг сахиулах хүчинд цэрэг оруулж буй хоёр дахь том орон юм. Гэвч Балба НҮБ-ын мандатгүй улс руу цэргээ илгээдэггүй. Балбын төвийг сахисан гадаад бодлогын тэргүүлэх чиглэлийг үл харгалзан тус улсын залуучууд зөвхөн албан ёсны шугамаар гадаадын цэргийн хүчинд ажиллаад зогсохгүй хувийн иргэний хувиар гадаадын хүчинд нэгдэж байна. Тухайлбал, Балба, Францын хооронд энэ талаар албан ёсны гэрээ байгуулаагүй ч олон мянган залуу Францын армийн Гадаад легионд элссэн гэсэн тооцоо бий. Түүнчлэн АНУ-ын иргэншил авах замуудын нэг нь тус улсын армид элсэх бөгөөд энэ нь балба цагаачдыг ихээр татдаг. АНУ-ын Иргэншил, цагаачлалын албаны мэдээлснээр, армид элсч, иргэншил авсан иргэдийнхнээ тоогоор Филиппин, Мексик, Хятад, Өмнөд Солонгос, Ямайка, Нигерийн дараа Балба улс  долдугаарт жагсчээ.Ерөнхийдөө Орос-Украины дайнд балбын залууч татагдан орж байгаа нь улс төрийн шалтгаангүй. Харин Балбын залуус гадаадын цэрэгт элсэх хүсэлтэй байгаагаа эртнээс харуулсан. Энэ динамикийн гурван үндсэн шалтгаан бий. Нэгдүгээрт, Балба улс ширүүн тулалдааны олон жилийн түүхтэй бөгөөд дайны ур чадвараараа бахархах нь үндэсний сэтгэлгээний нэг хэсэг юм. Орчин үеийн Балба улс нь олон арван ноёдын цэргийн байлдан дагуулалтын дараа үүссэн. Дотоодын байлдааны туршлагаас гадна балбууд 1791 онд Түвд, Хятадын хамтын хүчинтэй тулалдаж байсан. 1815 оноос хойш Британийн бараг бүх дайнд Балбын залуус тус улсын нэрийн өмнөөс тулалдаж ирсэн. Энэтхэг тусгаар тогтнолоо олж авснаас хойш ч мөн адил. Албан ёсоор ч бай, хувийн ч бай Балба улс гадаадын армид тулалдахаар цэрэг илгээдэг эртний уламжлалтай.Мөн тэдгээр залуучуудад сонголт маш их хэрэгтэй байна. Балбад залуус хангалттай нөөц, боломж олж чадахгүй байна. Ажилгүйдэл, бага цалин, Балбын өөрийн армид сул орон тоо байхгүй зэрэг нь  залуучуудыг  гадаадын хүчинд элсэхэд түлхэц болсон бусад хүчин зүйлүүд юм. Балбын залуучууд хүндэтгэл, сайн цалин авч чадвал үзэл суртлын чиглэлээс үл хамааран бүх идэвхтэй цэрэгт элсэх хүсэлтэй гэдгийг харж болно. Тийм ч учраас бид Балбын залуучууд Украин, Оросын хүчний аль алиных нь талд тулалдаж байнаЭХ СУРВАЛЖ: THE DIPLOMAT
https://news.mn/r/2656311/
балба, Украины дайн
Өмнөд Солонгосын армийн дайны тусгай командлал Монголд иржээ
2023-06-19
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Монгол Улсад  болж буй НҮБ-ын олон улсын энхийг сахиулах ажиллагааны хамтарсан ажиллагааны чадавхийг нэмэгдүүлэх зорилготой олон улсын цэргийн сургуулиллатад Өмнөд Солонгосын армийн дайны тусгай командлал оролцож байна.  "Хааны эрэлд" цэргийн сургуулилалт өнөөдөр эхэлсэн бөгөөд долдугаар сарын 2-ныг хүртэл үргэлжлэх юм. Үүнд, АНУ, Энэтхэг, Хятад, Катар зэрэг 35 орны 1100 орчим алба хаагч оролцож байгаа бөгөөд Өмнөд Солонгосын армийн дайны тусгай командлалын 35 хүний бүрэлдэхүүнтэй баг иржээ. Оролцогчид гар хийцийн тэсэрч дэлбэрэх төхөөрөмжид хариу арга хэмжээ авах, хохирогчдыг эмчлэх, цувааг дагах, хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэх ажиллагаа явуулах зэрэг энхийг сахиулах ажиллагаанд оролцох ур чадвараа дээшлүүлэхэд анхаарлаа хандуулах ёстой."Цэргүүд хилийн чанад дахь энхийг сахиулах ажиллагааны үеэр тохиолдож болох хувилбаруудын дагуу олон үндэстний хүчинтэй хамт бэлтгэл сургуулилалт хийх явцдаа энхийг сахиулах ажиллагаа явуулах нэгдсэн ажиллагааны чадавхи, чадавхийг бэхжүүлэхээр төлөвлөж байна" гэж Өмнөд Солонгосын армийн хэвлэлийн мэдээнд дурджээ.АНУ, Монголын арми хамтарсан сургуулилалтыг 2003 онд эхлүүлсэн бол Өмнөд Солонгосын арми анх 2006 онд нэгдсэн бөгөөд олон улсын энхийг сахиулах хөтөлбөр болон өргөжсөн юм. 2019 оноос хойш Өмнөд Солонгос сондгой тоотой жил байлдааны тусгай командлалыг, тэгш тоотой жил Тэнгисийн явган цэргийн командлалыг сургуулилалтад илгээсэн.ЭХ СУРВАЛЖ: YONHAP
https://news.mn/r/2656378/
Хааны эрэлд, хамтарсан цэргийн сургуулилалт
Судан: Тусламж хүлээсэн хүүхдүүд өдөр бүр амиа алдсаар байна
2023-06-19
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Судан дахь мөргөлдөөн эхлээд хоёр сар өнгөрчээ. НҮБ-аас тооцоолсноор мөргөлдөөн эхэлснээс хойш 860 хүн амиа алдсан байна. Мөн 6000 хүн шархдаж, хагас сая хүн эх орноосоо дүрвэсэн. Харин дотоодын дүрвэгсдийн тоо 1.4 сая хүрчээ.Дүрвэгсдийн орчин нөхцөл тун хүнд байгааг албаныхан хэлж буй. Ариун цэврийн байгууламж байхгүй, хоол хүнс хангалтгүй.Мөргөлдөөнөөс өмнө хөрш Өмнөд Судан улсын иргэд Суданд дүрвэж ирдэг байв. Тодруулбал, Өмнөд Суданаас 2.2 сая хүн гадаадад, 2.3 сая хүн дотооддоо дүрвэсэн. Гэвч Суданд болж буй мөргөлдөөнөөс болж Өмнөд Суданы 800 мянга гаруй иргэн нутагтаа эргэж иржээ. Суданд байлдааны ажиллагаа эхэлснээс хойш өдөрт дунджаар 1500 хүн Өмнөд Суданд ирж байгааг НҮБ-ын Дүрвэгсдийн агентлаг мэдээлэв. Энэхүү шинэ онцгой байдал нь нөхцөл байдлыг улам хүндрүүлж байгаа аж.Ийнхүү Өмнөд Судан, Судан улсууд аль аль нь дайн байлдаан, дүрвэгсдийн хямралд нэрвэгдээд байна.Суданы хямралд хариу арга хэмжээ авахад 253 сая ам.доллар шаардлагатай бол Өмнөд Суданд арга хэмжээ авахад 96 сая ам.доллар шаардагдана. НҮБ-ын Дүрвэгсдийн комиссын тоо баримтаас үзвэл, хямралаас хойш хоёр сар өнгөрөөд байхад олон улсын хандивлагчид нийт дүнгийн ердөө 10 хувийг л дээрх улсуудад зарцуулжээ. Олон улсын хамтын нийгэмлэгийн тусламж удаашрах зуур олон хүний амь нас хохирсоор байна. Хоол тэжээлийн дутагдал, ариун цэврийн шаардлага хангаагүй байдал нь халдварт өвчний тархалтыг өдөөж, хүүхдүүд олноор нас барж байна. Эх сурвалж: CNN
https://news.mn/r/2656319/
судан дахь мөргөлдөөн, өмнөд судан дүрвэгсэд
Орос цэргүүдийг яаралтай вакцинд хамруулна
2023-06-19
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Украины эзлэгдсэн бүс нутгууд дахь Оросын цэргүүд болон Оросын паспорттой хүмүүсийг яаралтай вакцинжуулах аян эхэлснийг Украины партизаны "Атеш" хөдөлгөөн өчигдөр /2023.06.18/ мэдэгдэв. Одоогоор яг ямар вакцин хийж буй нь тодорхойгүй байна. "Атеш" хөдөлгөөний мэдэгдэлд дурдсанаар Орос улс Хола Пристан, Нова Каховка, Стара Збурьевка зэрэг суурин газруудад яаралтай вакцинжуулалтын ажлыг эхлүүлжээ. Херсон болон Крым дэх Оросын цэргийн алба хаагчдын дунд холер өвчин гарсан байж болзошгүйг эх сурвалж мэдээлэв. Холероор өвдсөн байж болзошгүй олон хүн цэргийн эмнэлэгт өдөр бүр хэвтэн эмчлүүлж байна. Тиймээс хойд Крымийн суваг дагуу байрласан ангиуд үйл ажиллагааны чадвараа алдаж, цэргүүд нь эмчилгээ хийлгэж байна гэв. Мөн хэд хэдэн цэрэг нас барсан байж болзошгүй.Энэ нь Каховка усан цахилгаан станцын далан дэлбэрч, үер болсонтой холбоотой гэж үзэж байна. Цэргүүд савласан эсвэл цэвэршүүлсэн ус хэрэглэх боломж хомс байгаагаас үүдэн аюултай эх үүсвэрээс ундны усаа хэрэглэж байгаа аж. Холерын вакцин хийлгэсэн тохиолдолд эхний жилдээ өвчнөөс 85 хувь хамгаалдаг.Каховка далан сүйрсний дараа Украины өмнөд хэсгийн усан хангамжаас холер болон е.коли бодис илэрсэн гэж Украины Байгаль орчны хяналтын ерөнхий газрын дарга Олех Павленко өнгөрсөн долоо хоногт мэдэгдсэн. Байгаль орчны хяналтын ерөнхий газар өмнөд хэсэгт байнгын хяналт тавьж, усны дээжийг өдөр бүр шинжилгээнд хамруулж байна. "Онцгой бохирдол байхгүй ч гэлээ холер, гэдэсний савханцар илэрсэн. Одоогийн байдлаар түлш, тосолгооны материал, цөмийн химийн бодис үерийн устай холилдсоноос үүдсэн бохирдол нь нэн тэргүүний аюул болоод байна. Цаашлаад энэ нь Хар тэнгис рүү урсаж байна" гэж тэр хэлжээ. Мөн энэхүү үйл явдал нь түрэмгийлэгчид экологийн терроризмын ээлжит үйлдлээ бэлдэж байгаагийн нотолгоо байж магадгүй гэсэн таамаглал ч гарчээ. "Бид бүх зүйл тайван замаар шийдэгдэнэ гэж найдаж байна. Гэхдээ Оросын түүхийг хараад байхад тийм магадлал бага байна" гэж "Атеш" хөдөлгөөнийхөн мэдэгдэв. Эх сурвалж: THE NEW VOICE OF UKRAINE
https://news.mn/r/2656286/
каховка далан, орос цэргүүд холер, орос цэргүүд вакцинжуулалт, холерын дэгдэлт
Хойд Солонгос хамгийн ноцтой алдаагаа хүлээн зөвшөөрөв
2023-06-19
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Хойд Солонгос улс тавдугаар сарын 31-нд цэргийн тагнуулын хиймэл дагуул хөөргөсөн боловч бүтэлгүйтсэн. Тэд энэхүү бүтэлгүйтлээ энэ оны эхний хагаст гарсан хамгийн ноцтой алдаа дутагдал гэж хүлээн зөвшөөрчээ. Тодруулбал, "Маллигёнг-1" цэргийн тагнуулын хиймэл дагуулыг ачсан "Чоллима-1" пуужинг хөөргөсөн боловч пуужингийн хоёр дахь шатны хөдөлгүүр хэвийн бус байснаас үүдэн Шар тэнгист унасан. "KCNA" агентлагаас мэдээлснээр пуужингийн бүтэлгүйтэлд буруутай албан тушаалтнуудыг Ким Жон Ун хурцаар шүүмжилжээ. Мөн цэргийн тагнуулын хиймэл дагуулыг амжилттай хөөргөж чадаагүй шалтгааныг нарийвчлан шинжлэх тушаал өгсөн байна. Хойд Солонгосын пуужин хөөргөлт нь НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн тогтоолыг зөрчсөн үйлдэл ч гэлээ Пёньян ойрын хугацаанд хиймэл дагуулаа тойрог замд оруулах оролдогыг дахин хийнэ гэв. Эрх баригч Хөдөлмөрийн намын VIII төв хорооны гурван өдрийн чуулганаар Батлан хамгаалах болон дипломат стратегийн талаар хэлэлцсэн. Энэ үеэр Пёньян хүчирхэг цөмийн зэвсгийн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэхээр хичээж байгаагаа тодорхой мэдэгджээ. Солонгосын хойгийн нөхцөл байдал ээдрээтэй болж, хяналтаас гарч байгаа тул Пёньян цэргийн чадавхиа тасралтгүй шинэчилж, өөрийгөө хамгаалах чадавхиа бэхжүүлнэ гэв. Түүнчлэн энэ уулзалтын үр тарианы үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэх, эдийн засгийг хөгжүүлэх, шинэ орон сууц барих зэрэг эхний хагас жилд дэвшүүлсэн зорилтуудаа дүгнэжээ. Эх сурвалж: YONHAP
https://news.mn/r/2656236/
хойд солонгос цэргийн тагнуулын хиймэл дагуул, нүб-ын аюулгүйн зөвлөл
300 украин хүүхдийг Чуваш улс руу авч явна
2023-06-19
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Запорожье мужийн Бердянск дүүргээс 300 шахам хүүхдийг Бүгд найрамдах Чуваш улс руу авч явж байгааг Мелитополь хотын дарга Иван Федоров Бямба гаригт мэдэгджээ. Тэдний 48 хүүхдийг нь хэдийнэ явуулсан бөгөөд үлдсэн хүүхдүүдийг үе шаттайгаар авч явах аж. Чуваш нь ОХУ-ын Ижил мөрний холбооны тойрогт хамаарах бүгд найрамдах улс юм. Энэ нь Москвагаас зүүн тийш 500 гаруй км зайд оршдог. Үүнээс гадна 2000 гаруй хүүхдийг Беларусь руу хүчээр зөөвөрлөсөн хэрэг мөн гараад буй. 6-15 насны бүтэн өнчин 2150 хүүхдийг Беларусийн нутаг дэвсгэрт байрлах амралтын бааз, сувилал зэрэг рүү явуулжээ. Украин хүүхдүүдийг албадан гаргахад Беларусь ямар үүрэг гүйцэтгэснийг албаныхан шалгаж байна. Их Британид төвтэй "Sky News" агентлаг тавдугаар сард мэдээлэхдээ уг хэрэгт Александр Лукашенкогийн засгийн газар оролцсон гэж байв. Хулгайлагдсан украин хүүхдүүдэд эх орных нь эсрэг суртал ухуулга хийж, төрөлх хэлээрээ ярихыг нь хориглож байгаа тухай мэдээлэл цахим сүлжээнд гарсан. НҮБ-ын Геноцидын тухай конвенцид "Хүүхдийг нэг бүлгээс нөгөө бүлэгт хүчээр шилжүүлэх нь үндэстэн, угсаатныг бүхэлд нь эсвэл хэсэгчлэн устгах зорилготой үйлдэл" гэж заасан байдаг. Оросууд  Донецк, Луганск, Запорожье, Херсон, Харьков мужуудаас 19 мянга гаруй украин хүүхдийг хулгайлсан гэх мэдээлэл байна. Эх сурвалж: THE NEW VOICE OF UKRAINE
https://news.mn/r/2656201/
Украин хүүхдүүд, Бүгд найрамдах Чуваш улс
Мөсөн голуудаа аврахын тулд цахилгааны үнээ нэмнэ
2023-06-19
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
 Швейцарийн иргэдийн дийлэнх нь өчигдөр хүлэмжийн хийн ялгарлыг эрс хязгаарлахын тулд цаг уурын шинэ арга хэмжээ авах зорилготой хуулийн төслийг парламентаар хэлэлцүүлэхийг дэмжлээ. Эрдэмтэд болон байгаль орчны мэргэжилтнүүд Швейцарийн  мөсөн голууд хурдацтай хайлж буйг олны анхааралд хүргэж, аврах кампанит ажил өрнүүлсний үр дүнд бүх нийтийн санал асуулгад оролцогчдын 59.1 хувь нь хуулийн төслийг дэмжсэн байна.Швейцарь улс 2050 он гэхэд хүлэмжийн хийн ялгаруулалтыг тэглэх засгийн газрын төлөвлөгөөг баталсан. Үүний тулд гурван  тэрбум гаруй швейцарь франк (3.357 тэрбум ам.доллар) төсөвлөжээ. Үндсэрхэг үзэлтэй Швейцарийн Ардын намаас гаргасан дээрх хуулийн төсөлд цахилгааны үнийг өсгөхөөр заасан байна. Тус нам нь хуулийн төслийг хэлэлцүүлэх эсэхээр ард түмний дунд санал хураалт явуулахыг шаардсан.Швейцарийн мөсөн голууд хайлж, өнгөрсөн жил  эзэлхүүнийхээ 6 гаруй хувийг алдсан байна. Цюрих дэх Швейцарийн Технологийн хүрээлэнгийн мөстлөгч судлаач Маттиас Хусс зэрэг мэргэжилтнүүд Альпийн нуруунд болж буй өөрчлөлтийг онцлон харуулахын тулд мөнх цэвдэг хайлж буй мөсөн голууд болон чулуун гулсалтыг харуулсан  зургийг олон нийтийн сүлжээнд нийтэлжээ.ЭХ СУРВАЛЖ: ASSOCIATED PRESS
https://news.mn/r/2656182/
Швейцарь, дэлхийн уур амьсгалын өөрчлөлт
Хятад, Орос хоёрын магадлал багатай хэлэлцээр
2023-06-19
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Нийтлэл
Орос улс Украинд түрэмгийлснээр худалдааны түншүүдийн тоо цөөрч, Хятадаас өөр сонголт багатай болсон. Хоёр улсын харилцаа, тэр дундаа байгалийн хийн хоолойн яриа хэлэлцээнд Бээжин давуу байдал үзүүлсээр л байна. "Сибирийн хүч – 2" яриа хэлэлцээний хурд, үр дүнг Бээжин тодорхойлно гэж "The diplomat" хуудас бичжээ. "Сибирийн хүч – 2" хэлэлцээр удаан хугацаанд зогсонги байх магадлалтай ч энэ нь Орос, Хятадын байгалийн хийн хамтын ажиллагааны цорын ганц бөгөөд хамгийн чухал вектор биш юм. ОХУ, Хятад хоёр улс өөр замаар, тодруулбал, Төв Азиар дамждаг шууд бус замаар байгалийн хийн урсгалаа нэмэгдүүлж байж болзошгүй. Тиймээс барууны орнууд "Сибирийн хүч – 2" хэлэлцээрт санаа зовохын оронд Төв Азид болгоомжтой хандах ёстой аж. ХЯТАД ЯАГААД БАЙГАЛИЙН ХИЙ ИМПОРТОЛДОГ ВЭ?Байгалийн хий нь Хятадын хотуудын агаарын чанарыг сайжруулах, цаашилбал, улс төрийн аюулгүй байдлын чухал ач холбогдолтой түүхий эд юм. 2013-2019 онд Хятадын агаарын тоосонцорын агууламж 38 орчим хувиар буурчээ. Тиймээс байгалийн хий нь Хятадын агаарын бохирдлыг бууруулахад чухал үүрэг гүйцэтгэсэн гэж үзэж байна. Байгаль орчны асуудал, ялангуяа хотын бохирдол зэрэг нь авторитар дэглэмүүдийн хувьд аюултай үзэгдэл юм. Тухайлбал, Тайванийн ардчиллын тэмцэл нь хотын агаарын чанарыг сайжруулахтай нягт холбоотой байсан. Мөн Польшийн "Эв санааны нэгдэл" хөдөлгөөн байгаль орчны бүлгүүдээс ихээхэн дэмжлэг авч байжээ. Харин Хятадад 2010-аад оны эхэн ба дунд үеэс байгаль орчныг хамгаалах хөдөлгөөн эрчимжиж эхэлсэн. Энэ нь мэдээж Коммунист намын хувьд аюулын харанга байсан тул эмх замбараагүй байдалд даруй хариу арга хэмжээ авч, эсэргүүцлийг дарсан аж. Үүний дараа Хятадын Коммунист намынхан агаарын бохирдлыг бууруулахын тулд илүү хүчтэй ялгаруулалтын стандарт, хяналтын технологийг хэрэгжүүлж, Бээжин зэрэг томоохон хотод нүүрсийг байгалийн хийгээр орлуулсан. Энэ арга хэмжээг дагаад Хятадын байгалийн хийн импорт 2011-2021 оны хугацаанд дөрөв дахин нэмэгджээ. Гэхдээ Бээжин хотын агаарын чанарын индекс буюу АЧИ 2023 онд огцом өссөн байна. АЧИ өсөхөд олон хүчин зүйл нөлөөлж байна. Хятадын хойд хэсэг өнгөрсөн өвөл байгалийн хийн хомсдолд орсон, Бээжинд илүү хүйтэн өвөл болсон, Covid-19-ийн дараах хөдөлгөөний өсөлт зэргийг энд дурдаж болно. Хятадын байгалийн хийн бодлого нь эрчим хүчний аюулгүй байдал болон Коммунист намын улс төрийн аюулгүй байдлын хэрэгцээ шаардлагаар тодорхойлогддог. Уур амьсгалын өөрчлөлт нь Бээжингийн хувьд нэн тэргүүний асуудал биш бөгөөд байгалийн хийн бодлогод төдийлөн нөлөөлдөггүй.Орос болон Туркменистан дахь байгалийн хийн үйлдвэрлэл нь метан ихээр ялгаруулдаг. Гэтэл метан нь нүүрстөрөгчийн давхар ислээс 80 дахин хүчтэй байдаг ажээ. Тэгэхээр нүүрснээс Оросын байгалийн хий рүү шилжих нь уур амьсгалын өөрчлөлтийн хувьд үр өгөөж багатай гэж үзэж байна. МАГАДЛАЛ БАГАТАЙ ХЭЛЭЛЦЭЭРХятадын хувьд Оростой ойрын хугацаанд байгалийн хийн хоолойн шинэ гэрээ байгуулах сонирхол бага байна. "Сибирийн хүч – 2" гэрээг байгуулсан тохиолдолд АНУ, ялангуяа Европтой эдийн засаг, улс төрийн харилцаа муудна гэж Хятад дүгнэжээ. Тиймээс хийн хоолойн хэлэлцээрийг Украины дайн намжих хүртэл хойшлуулах магадлал өндөр байна.Хятад, Оросын гэрээ нь Европын материаллаг ашиг сонирхолд хохирол учруулна. Хэрэв уг хийн хоолой баригдвал Европын эрэлт хэрэгцээг хангах Оросын байгалийн хийн сав газрууд Хятад руу нөөцөө урсгах юм. Тиймээс ОХУ хоёр хэрэглэгчийг бие биенийх нь өөдөөс эсрэгцүүлэх нөхцөл бүрдэнэ. Цаашилбал, Хятадтай хийх худалдаа, хөрөнгө оруулалтын урсгалыг нэмэгдүүлэх нь Оросын эдийн засгийг хүчирхэгжүүлнэ. Үндсэндээ "Сибирийн хүч – 2" хэлэлцээрийн материаллаг үр дагавар бага байж болох ч гэрээ нь өөрөө асар их бэлгэдлийн үр дагавартай юм.Кремльтэй дэд бүтцийн томоохон хэлэлцээр байгуулах нь мэдээж өдөөн хатгасан утга агуулгатай. Өөрөөр хэлбэл, Оросыг дэмжигч бөгөөд төвийг сахигч байр суурьтай байсан Хятад улс дэмжлэгээ илүү нээлттэй байдал руу шилжүүлнэ гэсэн үг. Тэгэхээр Хятад улс барууныхантай эвдрэлцэхийг хүсч байвал "Сибирийн хүч – 2" гэрээг ойрын хугацаанд байгуулна. "Сибирийн хүч – 2"-ын анхны хөрөнгө оруулалт нь техникийн болон геополитикийн томоохон эрсдэлийг үүрнэ. ХАМТЫН АЖИЛЛАГААНЫ ӨӨР ХЭЛБЭРШуугиан тарьсан "Сибирийн хүч – 2" хэлэлцээрийг хийхгүй ч хоёр улс байгалийн хийн хамтын ажиллагаагаа идэвхжүүлэх өөр, чимээгүй арга замыг аль хэдийнэ судлаад эхэлжээ. Орос улс Төв Ази руу нэмэлт байгалийн хий экспортлохыг хичээж байгаа нь Хятад руу илүү их хэмжээний байгалийн хийг дамжуулах боломжийг бүрдүүлж байна.Дашрамд дурдахад, Хятадын тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэгчид болон үйлчилгээ үзүүлэгчид Оросын байгалийн хийн цогцолбор дээр ажиллаж байгаа аж. ОХУ байгалийн хийгээ Европ руу тээвэрлэхэд улам хүндрэлтэй болж буй тул тэдний сонголт Төв Ази болж байна. Ерөнхийлөгч Путин өнгөрсөн оны арваннэгдүгээр сард Казахстан, Узбекистантай хийн холбоо байгуулах санал тавьсан. Энэ нь ОХУ-аас Төв Ази руу чиглэсэн шууд экспортыг нэмэгдүүлэх зорилготой. Мөн Казахстан, Узбекистаны хэрэгцээг хангах замаар эдгээр оронд бүтээгдэхүүнээ Хятад руу экспортлох боломжийг олгох юм. Мэдээж алсын зорилго нь Орос, Хятадын байгалийн хийн холболтыг шууд бусаар бий болгох гэж үзэж байна. Эх сурвалж: THE DIPLOMAT
https://news.mn/r/2656152/
Сибирийн хүч-2, Хятад Орос, хятад орос байгалийн хий
Блинкен Бээжинд ирлээ
2023-06-18
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Энтони Блинкен өнөөдөр /2023.06.18/ Бээжинд айлчилж байна. Хятадын тагнуулын бөмбөлөг АНУ-ын агаарын орон зайд ниссэнтэй холбоотойгоор Блинкен хоёрдугаар сард товлогдсон байсан айлчлалаа хойшлуулсан. Тэрбээр Жо Байденыг ерөнхийлөгчөөр сонгогдсоноос хойш Хятадад айлчилж буй АНУ-ын засгийн газрын хамгийн өндөр албан тушаалтан юм.Энтони Блинкен Даваа гариг хүртэл Бээжинд саатна. Энэ хугацаандаа Гадаад хэргийн сайд Цин Ган, дээд дипломатч Ван И нартай уулзаж, хоёр орны стратегийн өрсөлдөөнийг зөрчилдөөн болгохгүйн тулд нээлттэй, тогтвортой харилцаа холбооны сувгийг бий болгохыг эрмэлзэнэ. Цин Ган, Ван И нараас гадна тэрбээр Хятадын дарга Ши Жиньпинтэй ч уулзаж магадгүй байна. Блинкений айлчлал нь дараа дараагийн айлчлал, уулзалтуудын замыг засна гэж найдаж байна. Тухайлбал, энэ оны сүүлээр болох олон талт дээд хэмжээний уулзалтын үеэр Ши Жиньпин, Жо Байден нар уулзаж магадгүй юм. Энтони Блинкен Бээжинг зорихынхоо өмнө Баасан гаригт хэвлэлийн бага хурал хийж, үндсэн гурван зорилгоо танилцуулсан. Тодруулбал, хямралыг зохицуулах механизмыг бий болгох, АНУ болон холбоотнуудын ашиг сонирхлыг ахиулах, холбогдох асуудлуудын талаар шууд ярих, хамтын ажиллагааны боломжит салбаруудыг судлах гэсэн гурван үндсэн зорилготойгоор тэр Хятадад айлчилж байна. Мөн Хятадад хоригдож буй АНУ-ын иргэдийн асуудлыг улс төрийн зорилготой гэж үзэж байгаа талаар хэлэлцэнэ. Албаны хүний хэлснээр хоёр улсын хоорондын арилжааны нислэгийг нэмэгдүүлэх боломжийн талаар ч бас хэлэлцэж магадгүй аж. Эх сурвалж: REUTERS
https://news.mn/r/2656147/
Энтони Блинкен, Блинкен Бээжин айлчлал
Лавров: Африкчуудын энхийн төлөвлөгөө цаасан дээр бичигдээгүй байна
2023-06-18
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Африкийн орнуудын удирдагчид Баасан гаригт Украинд айлчилсан талаар бид мэдээлсэн. Тэгвэл тэд үргэлжлээд ОХУ-ын Санкт Петербург хотод айлчилж, ерөнхийлөгч Путинтэй уулзлаа. Путин Олон улсын эдийн засгийн форумд оролцохоор Санкт Петербургт хүрэлцэн ирээд байсан.Айлчлалын багт Комор, Сенегал, Өмнөд Африк, Замби улсын ерөнхийлөгчид, Египетийн ерөнхий сайд, Бүгд найрамдах Конго, Угандагийн дээд төлөөлөгчид багтаж байна. Гурван цаг үргэлжилсэн уулзалтын дараа Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров хэлэхдээ "Африкчуудын гаргасан энх тайвны төлөвлөгөө нь 10 зүйлээс бүрдсэн боловч цаасан дээр бичигдээгүй байна. Хямралын жинхэнэ шалтгааныг барууныхан бий болгосон гэдгийг өнөөдрийн хэлэлцээнээс Африкийн холбооны түншүүд ойлгосон нь хамгийн чухал" гэжээ.Харин Кремлийн хэвлэлийн төлөөлөгч Дмитрий Песков хэлэхдээ "Африкийн орнуудын дэвшүүлсэн энх тайвны санаачлагыг хэрэгжүүлэхэд маш хэцүү. Гэхдээ ерөнхийлөгч Путин үүнийг авч үзэх сонирхолтой байгаа. Тэр бидний байр суурийг хэлсэн. Бүх заалтыг бидний байр суурьтай уялдуулж болохгүй. Гэхдээ энэ нь үргэлжлүүлэн ажиллахгүй гэсэн үг бол биш" гэв. Орос, Украины хүнс, бордооны нийлүүлэлтээс ихээхэн хамааралтай байдаг Африкийн хувьд 10 зүйлт санаачлаг нь онцгой ач холбогдолтой аж. "Энэ мөргөлдөөн Африкт сөргөөр нөлөөлж байна. Бүх дайн дуусах ёстой, үүнийг хурдасгахад бид туслах хүсэлтэй байна. Энх тайванд хүрэх зам маш хэцүү. Энэ мөргөлдөөнийг хожим биш эртхэн дуусгах шаардлагатай" гэж Өмнөд Африкийн ерөнхийлөгч Кирилл Рамафоса хэлжээ. Өмнөд Африк, Сенегал, Уганда улсууд мөргөлдөөнтэй холбоотойгоор ОХУ-ыг зэмлэхээс зайлсхийсэн бол Египет, Замби, Комор улсууд өнгөрсөн жил НҮБ-ын тогтоолд Оросын эсрэг санал өгсөн юм. Африкийн олон улс Москватай эртнээс ойр дотно харилцаатай байсан. Эх сурвалж: AP
https://news.mn/r/2656140/
ОХУ Африк, Кирилл Рамафоса, Африк энхийн төлөвлөгөө
АНУ-ын хамгийн аюултай хүн нас баржээ
2023-06-18
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Нэгэн цагт АНУ-ын хамгийн аюултай хүн гэж нэрлэгдэж байсан Даниел Эллсберг 92 насандаа таалал төгсөв. Даниел Эллсберг нь Пентагоны баримтууд буюу Вьетнамын дайны үеийн нууц баримтуудыг задруулсан хүн юм. Тэрээр хоёрдугаар сард нойр булчирхайн хорт хавдартай гэж оношлогдсон бөгөөд Калифорни дахь гэртээ нас баржээ. Пентагоны баримт бичгийг тухайн үеийн Батлан ​​хамгаалахын сайд Роберт Макнамара 1967 онд захиалсан. Эл захиалгын дагуу Пентагоны албаныхан 1945-1967 онд Вьетнам дахь АНУ-ын оролцоог харуулсан 7000 хуудас тайланг нууцаар бэлтгэж байжээ. Гэвч тэдгээр баримт 1971 оны зургадугаар сард "The ​​New York Times" сонинд нийтлэгдсэн байдаг. Хэн гэгч этгээд энэ баримтыг дэлгэсэн нь үндэсний хэмжээний таавар болж байв. Редакци эх сурвалжаа хэзээ ч задруулаагүй боловч дайныг олон нийтийн өмнө илт буруушаадаг байсан Эллсберг яах аргагүй сэжигтэй байжээ. Сүүлийн жилүүдэд Эллсберг засгийн газрын ил тод байдлын төлөө тэмцэх болсон. Энэ үйл явдал тухайн үеийн АНУ-ын ерөнхийлөгч Ричард Никсоны уур хилэнг өдөөсөн. Түүнчлэн ерөнхийлөгчийн үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөх Хенри Киссинжер талийгаач Эллсбергийг "Ямар ч үнээр хамаагүй зогсоох ёстой Америкийн хамгийн аюултай хүн" гэж нэрлэж байжээ. Эх сурвалж: SKY NEWS
https://news.mn/r/2656102/
вьетнамын дайн, Даниел Эллсберг, Америкийн хамгийн аюултай хүн, АНУ-ын хамгийн аюултай хүн, пентагоны баримт бичиг
ОХУ далай доорх дэд бүтцийг онилж магадгүй
2023-06-18
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
"Хойд урсгал" хийн хоолой өнгөрсөн оны есдүгээр сард хорлон сүйтгэх ажиллагааны бай болсон. Энэ асуудал бүрэн шийдэгдээгүй хэвээр байгаа тул НАТО далайн гүн дэх эмзэг шугам хоолой, кабелийг хамгаалах зорилготой шинэ төв байгуулжээ. "Оросын хөлөг онгоцууд далай доорх чухал дэд бүтцийн зураглалыг идэвхтэй хийсэн. Тэд барууны амьдралыг тасалдуулахын тулд далай доорх кабелийн шугамууд болон бусад чухал дэд бүтцийг онилж магадгүй гэж болгоомжилж байна" гэж албаны хүн хэллээ.Түүнчлэн ОХУ фронтын шугамаас 100 км зайд байрлах нисэх буудалд нэмэлтээр 20 нисдэг тэрэг байршуулсныг Их Британийн Батлан хамгаалах яам өчигдөр /2023.06.17/ мэдэгдлээ. Ингэснээр ОХУ-ын арми Украины өмнөд хэсэгт давуу тал олж авах боломжтой гэж үзэж байна.ОХУ-ын арми мөн өдөр Херсон мужид цохилт өгснөөр 23 хүн гэмтэж бэртжээ. Эндээс гурав нь хүүхэд байсан гэдгийг Украины Дотоод хэргийн яам мэдэгдлээ. "Энгийн иргэдийн эсрэг их буу ашиглалаа. Хотын хэд хэдэн дүүрэгт нэгэн зэрэг дэлбэрэлт болов. Шархадсан хүмүүсийн дунд гурван хүүхэд байсан. Бүгд эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авсан. Орон сууцны барилга болон бусад дэд бүтэц эвдэрч сүйдлээ" гэж яамны мэдэгдэлд дурджээ.Эх сурвалж: SKY NEWS
https://news.mn/r/2656100/
Хойд урсгал, далай доорх дэд бүтэц
"Их-7": Украины тээврийн дэд бүтцийг сэргээн босгоно
2023-06-18
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
"Их-7" бүлгийн Тээврийн сайд нар Японы Миэ мужийн Шима хотод хэлэлцээгээ эхлүүлжээ. Гурван өдрийн хэлэлцээр Баасан гаригаас эхэлсэн. Хирошимад болсон "Их-7"-ийн дээд хэмжээний уулзалтын үр дүнг илэрхийлэх дараа дараагийн уулзалтад ийнхүү Японд үргэлжилсээр байна.Энэ удаад долоон орны Тээврийн сайд нар тээврийн хүртээмжийг сайжруулахын тулд хамтран ажиллах талаар ярилцахын зэрэгцээ асуудлаа хэрхэн шийдвэрлэж буй санаачлагуудаа хуваалцана. Мөн хүн ам цөөрч буй бүс нутгуудад тулгарч буй тээврийн бэрхшээл, түүний шийдлийн талаар хэлэлцэх аж. Дэлхий дахинд тулгараад буй хүлэмжийн хийн ялгаралын асуудалтай холбоотойгоор тээврийн системийг нүүрстөрөгчгүйжүүлэх асуудлыг мөн хэлэлцэнэ. Украины шадар сайд Александр Кубраков энэхүү уулзалтад биечлэн оролцож байна. Тэрбээр Дэд бүтцийн хөгжлийн сайдын албыг мөн хашдаг. Дайны улмаас сүйдсэн Украины тээврийн дэд бүтцийг сэргээн босгоход хамтран ажиллах талаар "Их-7"-ийн сайд нар хэлэлцэнэ. Түүнчлэн түрэмгийллийн улмаас тасалдсан нийлүүлэлтийн сүлжээг бэхжүүлэх ажлын хэсэг байгуулах талаар хэлэлцэх ажээ.Эх сурвалж: NHK
https://news.mn/r/2656092/
Их-7, Их-7 Тээврийн сайд нар, Украины тээврийн дэд бүтэц, Александр Кубраков
Путин Беларусь руу эхний цөмийн зэвсгээ зөөснийг мэдэгдэв
2023-06-17
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Орос улсаас хөрш Беларусийн нутаг дэвсгэрт эхний ээлжийн тактикийн цөмийн зэвсгээ байршуулсан гэж Владимир Путин мэдэгдэв.ОХУ-ын Ерөнхийлөгч чуулга уулзалтын үеэр “Оросын нутаг дэвсгэр, муж улсад заналхийлсэн тохиолдолд цөмийн зэвсгийг ашиглах болно” гэж хэлсэн.Тактикийн цөмийн цэнэгт хошууг шилжүүлэх ажлыг зуны эцэс гэхэд дуусгана гэж Путин мэдэгдлээ.Санкт-Петербургийн олон улсын эдийн засгийн форумд Путин үг хэлснийхээ дараа асуултад хариулахдаа, “Энэ алхам нь гадаадын дайралтыг "хориглох" зорилготой бөгөөд биднийг стратегийн ялагдал хүлээж байна гэж бодож байгаа хэн бүхэнд сануулах зорилготой” гэж мэдэгдэв.Форумын модератороос тэдгээр зэвсгийг ашиглах боломжийн талаар асуухад тэрээр "Яагаад бид бүх дэлхийг заналхийлэх ёстой юм бэ? Оросын төрт ёсны байдалд аюул учирсан тохиолдолд эрс тэс арга хэмжээ авах боломжтой гэж би аль хэдийн хэлсэн" гэж хариулсан.Гэхдээ Оросоос дайн хийж буй Украинд  цөмийн зэвсэг ашиглахаар төлөвлөж байгаа шинж тэмдэг байхгүй гэж АНУ-ын засгийн газар мэдэгдэв. Путины мэдэгдлийн дараа АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Антони Блинкен хэлэхдээ, “Орос цөмийн зэвсэг хэрэглэхээр бэлтгэж байна гэсэн ямар ч шинж тэмдгийг бид олж харахгүй байна” гэжээ.Беларусь бол Оросын гол холбоотон бөгөөд Путин өнгөрсөн оны хоёрдугаар сард Украин руу эзлэн түрэмгийлэхэд түлхэц болсон юм.Тактикийн цөмийн зэвсэг нь байлдааны талбарт ашиглах, эсвэл хязгаарлагдмал цохилт өгөх зориулалттай жижиг цөмийн цэнэгт хошуу, дамжуулах систем юм. Эдгээр нь өргөн тархсан цацраг идэвхжилт үүсгэхгүйгээр тодорхой газар нутагт дайсны байг устгах зорилготой юм.Хамгийн жижиг тактикийн цөмийн зэвсэг нь нэг килотонн нь мянган тонн тэсрэх тротилтой тэнцэх чадалтай. Хамгийн том нь 100 килотонн жинтэй байж болно. Харьцуулбал, 1945 онд АНУ-ын Хирошимад хаясан атомын бөмбөг 15 килотонн жинтэй байжээ.ЭХ СУРВАЛЖ: ВВС
https://news.mn/r/2656022/
ОХУ Беларусь
Пёньян дипломат болон батлан ​​хамгаалах стратегиа өөрчилнө
2023-06-17
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Хойд Солонгосын  удирдагч Ким Жон Ун өчигдөр эхэлсэн намын чухал хуралд оролцож байна гэж тус улсын төрийн хэвлэл KCNA өнөөдөр мэдэгдэв. Тус хурлаар  олон улсын нөхцөл байдлын өөрчлөлтийг даван туулахын тулд дипломат болон батлан ​​хамгаалах стратегиа өөрчлөн батлах гэнэ.Эрх баригч Хөдөлмөрийн намын төв хорооны өргөтгөсөн бүгд хурал Баасан гаригт эхэлж,  2023 оны эхний хагаст хэрэгжүүлсэн эдийн засгийн төслүүдийг хэлэлцсэн гэж KCNA мэдэгдэв. Уулзалт олон хоног үргэлжлэх бололтой.Өмнөд Солонгос, АНУ-ын хамтарсан цэргийн сургуулилалтад Пёньян "зайлшгүй" хариу өгөхийг анхааруулснаас хойш нэг цаг хүрэхгүй хугацааны дараа буюу Пүрэв гаригт Хойд Солонгос зүүн эргийн ойролцоогоос ойрын тусгалтай хоёр пуужин харвасан. Энэхүү сургуулилалт нь цэргийн хурцадмал байдлыг улам хурцатгаж байна гэж Хойд Солонгос мэдэгдэв.Өнгөрсөн сард Пёньян 2016 оноос хойш анх удаа хиймэл дагуул хөөргөж, тагнуулын хиймэл дагуул хөөргөх оролдлого хийсэн ч бүтэлгүйтсэн юм.ЭХ СУРВАЛЖ: AOL NEWS
https://news.mn/r/2656019/
Хойд Солонгос
Өмнөд Африкийн ерөнхийлөгч энхийн даалгавартай Киевт ирлээ
2023-06-16
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Өмнөд Африкийн ерөнхийлөгч Кирилл Рамафоса өнөөдөр /2023.06.16/ Киев хотод айлчиллаа. Түүнийг Киевийн төмөр замын буудал дээр Африк, Ойрхи Дорнодын асуудал хариуцсан тусгай элч Максым Субх болон Өмнөд Африкаас Украинд суугаа Элчин сайд нар угтан авчээ. Кирилл Рамафоса нь мөргөлдөөнийг энхийн замаар шийдвэрлэх зорилгын хүрээнд энэхүү айлчлалыг хийж байна. Тэрбээр сүүлийн долоо хоногт ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин, БНХАУ-ын дарга Ши Жиньпин, БРИКС-ийн гишүүн орнуудын удирдагчид, НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга нартай энх тайвны хүчин чармайлтын талаар ярилцсан. Африкийн төлөөлөгчид өнөө орой Оросын Санкт-Петербург хотыг зорино. Тэд маргааш Путинтэй уулзах аж. Африкийн энх тайвны санаачлагад Өмнөд Африк, Замби, Комор, Бүгд найрамдах Конго, Египет, Сенегал, Уганда зэрэг орны удирдагчид багтаж байна. Эдгээр улс нь мөргөлдөөнөөс үүдэлтэй эдийн засгийн сөрөг нөлөөг хангалттай мэдэрч буй. Эх сурвалж: CNN
https://news.mn/r/2655881/
Өмнөд Африк ОХУ, Кирилл Рамафоса, африк энх тайвны санаачлага
Генералаа хүлээсэн оросын 100 цэрэг пуужинд өртжээ
2023-06-16
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Генералынхаа үгийг сонсохоор бөөндөө хүлээж байсан 100 гаруй орос цэрэг "Himars" пуужингийн цохилтод өртөж нас барсан байж болзошгүй. Тодруулбал, Лхагва гаригт Луганск мужид фронтын шугамын ойролцоо энэ үйл явдал болсныг Оросын эх сурвалж мэдээлжээ. "Кременнагийн ойролцоо довтолгоо хийхээр цугларсан дивизүүдийн нэгэнд эмгэнэлт явдал тохиолдсон. Тэд нэг дороо хоёр цагийн турш бөөгнөрч, дивизийн командлагчаа хүлээж байсан. Генерал гарч ирэхээс өмнө тэд пуужингийн цохилтод өртсөн" гэж нэгэн блоггер бичжээ. Кременна гэдэг нь одоогоор ОХУ-ын мэдэлд байгаа хот бөгөөд фронтын шугамаас хэдхэн км зайд байдаг. Тиймээс их бууны системүүдийн тусгалд багтах боломжтой аж. Энэ үйл явдалд Зэвсэгт хүчний 20 дугаар ангийн командлагч, хошууч генерал Зураб Ахмедовыг буруутгаж байна. Хошууч генерал Ахмедовыг өнгөрсөн жил төлөвлөөгүй халдлага үйлдэж, 300 хүний амь насыг хохироосон гэж мөн буруутгаж байв. Дээрх халдлагын талаар ОХУ-ын Батлан хамгаалах яам мэдэгдэл хийгээгүй. Хэрвээ халдлага болсон нь батлагдвал Оросын арми хамгийн том хохирол амссан гэсэн үг юм."Вагнер"-ын тэргүүн Евгений Пригожин ч халдлагын талаар ямар нэг тайлбар хийгээгүй. Тэрбээр Лхагва гаригт Италийн ерөнхий сайд Силвио Берлусконигийн оршуулгад оролцсон учир энэ талаар мэдээгүй гэжээ. Гэхдээ Пригожин Европын холбооны хоригт хамрагдсан байгаа учир Милан дахь оршуулгын ёслолд оролцсон эсэх нь эргэлзээтэй юм.Эх сурвалж: THE TELEGRAPH
https://news.mn/r/2655798/
силвио берлускони, берлускони оршуулга, кременна, Зураб Ахмедов
"iPhone" үйлдвэрлэгчээс автомашин үйлдвэрлэгчид шилжив
2023-06-16
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
"iPhone" үйлдвэрлэгч "Foxconn" компани цахилгаан автомашины салбарт хүч үзэхээр хичээж байна. Тус компанийн ТУЗ-ийн дарга Юн Лиу "BBC" агентлагт ярилцлага өгөхдөө "Бид зарим нийлүүлэлтийн сүлжээгээ Хятадаас холдуулж байгаа ч цахилгаан тээврийн хэрэгсэл нь ирэх 10 жилд өсөлтийг хангах гол хүчин зүйл болно. АНУ, Хятадын харилцаа хурцдаж байгаа тул бид хамгийн муу хувилбарт бэлтгэлтэй байх ёстой. Бизнесийн тасралтгүй төлөвлөлт хийсээр байна. Үндэсний аюулгүй байдалтай холбоотой зарим үйлдвэрүүдээ Мексик, Вьетнам руу аль хэдийнэ шилжүүлсэн" гэжээ. Дундаж давхаргынханд зориулсан, гэр бүлийн жийп машины цөөн хэдэн загварыг "Foxconn" хэдийнэ үйлдвэрлэжээ. Ойрын ирээдүйд дэлхийн цахилгаан автомашины зах зээлийн тав орчим хувийг эзэлнэ гэж тус компани найдаж байна. Мөн автомашин үйлдвэрлэлээ АНУ-ын Охайо муж, Тайланд, Индонези, Энэтхэгт төвлөрүүлэхээр төлөвлөжээ. ТУЗ-ийн дарга Юн Лиу танилцуулахаар авчирсан машиныхаа удирдлагын самбарыг заагаад "Эн бол том iPhone. Тиймээс бид үүнийг маш сайн мэддэг" гэв."Foxconn" групп нь Тайванийн нийслэл Тайпэйд байрладаг ба 1974 онд зурагтны эд анги үйлдвэрлэж эхэлсэн. Өдгөө энэ нь жилийн 200 тэрбум ам.долларын орлоготой дэлхийн хамгийн хүчирхэг технологийн компаниудын нэг болжээ. "iPhone"-оос эхлээд "iMac" хүртэл "Apple"-ийн бүтээгдэхүүний талаас илүү хувийг "Foxconn" үйлдвэрлэдэг. Жижиг эд анги үйлдвэрлэгчээс технологийн аварга болтлоо өссөн тус компани АНУ, Хятадын хурцадмал харилцаан дунд хүсээд байхааргүй байдалд оржээ. Тиймээс "Foxconn" компанийн төв байртай Тайвань нь хамгийн боломжит галын цэг болоод байна. Түүнчлэн барууны орнууд компаниудыг Хятадаас хараат байдлаа бууруулахыг уриалж буй. Эх сурвалж: BBC
https://news.mn/r/2655747/
foxconn, iphone үйлдвэр, foxconn цахилгаан автомашин
Путин мөнгө босгохын тулд өндөр татвар ногдуулав
2023-06-16
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Украинд дайн хийж буй ОХУ нь санхүүжилт босгохын тулд Оросын томоохон компаниуд болон тэдний эздэд нэг удаагийн өндөр дүнтэй, гэнэтийн татвар ногдуулжээ. Баталсан хуулийн төслийн дагуу Оросын томоохон компаниудад  10 хувийн нэг удаагийн татвар ногдуулсан байна.Сангийн яамнаас мэдээлснээр 2021 оноос хойш жилийн ашиг орлого нь 1 тэрбум рубль давсан компаниуд 10 хувийн татвар төлөх шаардлагатай болжээ. Ингэснээр 300 тэрбум рубль /ойролцоогоор 3.6 тэрбум ам.доллар/-ыг цуглуулж чадна гэж тооцсон байна.ОХУ-ын Ерөнхий сайдын нэгдүгээр орлогч Андрей Белоусов энэ талаар хэлэхдээ, компаниуд өөрсдөө татвар төлөх санаачилга гаргасан гэж "Interfax" агентлагт мэдээлжээ. Тэрбээр "Тэд сүүлийн хоёр жилд ОХУ-ын төсвөөс ч давсан хэмжээний орлого олсон. Тиймээс тэд эх оронч сэтгэлээр татвар төлөхөөр зөвшөөрсөн" гэж мэдэгдсэн байна.Гэнэтийн татварын талаар Сангийн яамнаас тодорхой мэдээлэл өгөөгүй бөгөөд аль салбарт хамаарахыг тодруулаагүй. Гэхдээ "Financial Times" агентлагаас мэдээлэхдээ, ОХУ-ын өндөр орлоготой бордоо, металлын салбарынханд энэ татвар хамаарах магадлалтай гэнэ. Хэдийгээр эрчим хүчний салбар нь түүхий экспортын чухал хэсэг боловч барууны болон тэдний холбоотон орнуудын эдийн засгийн хориг арга хэмжээ, бойкотуудад орсон.Украинд хийж буй дайнаа санхүүжүүлэхийн тулд ОХУ нь гэнэтийн татвар ногдуулсан анхны тохиолдол энэ биш. Тухайлбал, өнгөрсөн жил дайнаас шалтгаалан байгалийн хийн үнэ олон жилийн дээд хэмжээнд хүрсний дараа  эрчим хүчний аварга Газпромоос ийм татвар авсан. Газпром 2022 оны эхний хагаст орлогоороо дээд амжилт тогтоосон ч оны сүүлийн хагаст Кремль татвар нэмснээс болж бүтэн жилийн цэвэр ашиг өмнөх оны мөн үеэс 40 хувиар буурсан байна.Орос улс 2023 оны эхний улиралд  бараг 2.4 их наяд рублийн төсвийн алдагдалтай гарчээ. Гэтэл жилийн өмнөх 1 их наяд гаруй рублийн илүү орлоготой байсан. Тус улс улирлын эрчим хүчний орлого 45 хувиар буурч, 1.64 триллион рубль болсон байна.    ЭХ СУРВАЛЖ:  BUSINESS INSIDER
https://news.mn/r/2655775/
татвар, Путин, Украины дайн
Хятадын ерөнхий сайд анхны гадаад айлчлалаа Европт хийнэ
2023-06-16
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Хятадын төрийн зөвлөлийн Ерөнхий сайд Ли Цян томилогдсоноосоо хойших анхны гадаад айлчлалаа Европын орнуудаар эхлүүлэхээр бэлтгэж байна. Тодруулбал, Ли Цян ирэх Ням гаригт Германд айлчлах бөгөөд дараа нь Францад очих гэнэ. Хятадын Гадаад хэргийн яамнаас мэдээлснээр түүний айлчлал ирэх долоо хоногийн Баасан гаригийг хүртэл үргэлжилнэ. Ли Цян нь өнгөрсөн гуравдугаар сард Хятадын төрийн зөвлөлийн дарга Ши Жиньпиний дараа орох хоёр дахь эрх мэдэлтнээр томилогдсон.АНУ-аас ирэх дарамт нэмэгдэхийн хэрээр Хятад улс нь Европтой харилцаагаа сайжруулахаар хичээж буйн илрэл нь түүний айлчлал болж байна. Герман, Франц нь Европын холбооны хамгийн том эдийн засгууд бөгөөд 27 гишүүнтэй тус байгууллагын гол хөдөлгөгч хүчүүд юм.Өмнө нь энэ долоо хоногийн Германы Социал демократ намын төлөөлөгчдийг хүлээж авч уулзах үеэрээ Ли Цян "Берлинтэй стратегийн түншлэлийн харилцаагаа шинэ шатанд гаргахад Хятад улс бэлэн байна" гэж хэлсэн юм. Францын Ерөнхийлөгч Эммануэл Макрон өнгөрсөн дөрөвдүгээр сард Хятадад айлчилсныхаа дараа Европ тив АНУ-аас хэт хараат байдлыг бууруулж, Тайванийн асуудлаарх Бээжин-Вашингтоны сөргөлдөөнд татагдан орохоос зайлсхийх хэрэгтэй гэж мэдэгдсэн.ЭХ СУРВАЛЖ: SOUTH CHINA MORNING POST
https://news.mn/r/2655749/
Хятад Европын холбоо, Ли Цян
Хорт хавдар тусаад эдгэсэн хүмүүст зориулсан хууль батлана
2023-06-16
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Итали улс хорт хавдраар өвдөөд эдгэсэн хүмүүст зориулж "Мартагдах эрхийн тухай" хуулийг батлах гэж байна. Эдгэрч буй өвчтөнүүдийг ялгаварлан гадуурхалтаас хамгаалах зорилготой энэ алхамаа тус улсын ерөнхий сайд Жоржиа Мелони Мягмар гаригт зарлажээ. "Бидний зорилго бол олон мянган итали хүний амьдралд сөргөөр нөлөөлж буй туйлын бодит асуудалд хариулт өгөх хуулийг хамгийн богино хугацаанд хэрэгжүүлэх юм" гэж ерөнхий сайд Жоржиа Мелони хэллээ.Энэхүү кампанит ажлыг Италийн Анагаах ухааны онкологийн нийгэмлэг хариуцан явуулж байна.Италид хорт хавдраар өвчилсөн 900 мянга гаруй хүн байдаг. Энэ хүмүүс эрүүл мэндийн түүхээсээ болоод банкнаас зээл авах, даатгалд хамрагдах, хүүхэд үрчлэх зэрэг зүйл дээр ялгаварлан гадуурхалтыг мэдэрч, хүндрэлтэй тулгардаг аж. Хуулийн төслийг засгийн газар маш анхааралтай судалж байна. Мөн парламентаар дамжуулан хуулийн хэрэгжилтийг хянаж, шаардлагатай туслалцааг үзүүлэх үүргийг Эрүүл мэндийн сайд Оразио Шиллацид өгчээ.Хуулийн төсөлд зааснаар, эдгэрч буй өвчтөнүүд эмчилгээ дууссанаас хойш 5-10 жил өнгөрсөн тохиолдолд байгууллагуудад өөөрийнхөө өмнөх статусын талаар мэдээлэл өгөхгүй байх боломжтой. Франц, Люксембург, Нидерланд, Бельги, Португал зэрэг улсад үүнтэй ижил төстэй хууль аль хэдийнэ хэрэгжээд эхэлжээ.Эх сурвалж: REUTERS
https://news.mn/r/2655699/
Хорт хавдар, мартагдах эрхийн тухай хууль, Жоржиа Мелони
Хятад, АНУ-ын харилцааны хоёр дахь боломж: Блинкений айлчлал
2023-06-16
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Нийтлэл
АНУ-ын төрийн нарийн бичгийн дарга Энтони Блинкен зургадугаар сарын 18-19-ний өдрүүдэд Хятадад айлчилна. Түүний энэ айлчлал өнгөрсөн хоёрдугаар сард товлосон ч цуцлагдаад байсан юм. Хятадын Гадаад хэргийн яам болон АНУ-ын Төрийн департамент зургадугаар сарын 14-нд  тус тусдаа хэвлэлийнхэнд мэдэгдэл хийж, Блинкен ирэх амралтын өдрүүдэд Бээжинд айлчилна гэж мэдэгджээ.Блинкен өнгөрсөн 2021 оны өнгөрсөн нэгдүгээр сард төрийн нарийн бичгийн даргын албан тушаалд орсноос хойш Хятадад хийх анхны айлчлал болно. Өмнөх төрийн нарийн бичгийн даргууд буюу Майк Помпео, Рекс Тиллерсон, Жон Керри нар албан тушаалаа авснаас хойш гурван сарын дотор Хятадад айлчилж байсантай харьцуулахад түүний айлчлал хожимдсонд тооцогдож байна. АНУ-ын талын мэдэгдэлд,  "Төрийн нарийн бичгийн дарга Блинкен Хятадын өндөр албан тушаалтнуудтай уулзаж, хоёр орны  харилцааг хариуцлагатайгаар зохицуулахын тулд харилцаа холбооны нээлттэй шугамыг хадгалахын чухлыг хэлэлцэнэ" гэж онцолсон  байна. Тэрээр мөн хоёр талын анхаарал татсан асуудлууд, дэлхий нийтийн болон бүс нутгийн зөрчил, үндэстэн дамнасан нийтлэг сорилтуудын талаар боломжит хамтын ажиллагааны талаар хөндөн ярилцах гэнэ. Харин Хятадын Гадаад хэргийн яамны мэдэгдэл үүнээс хавьгүй богино байсан бөгөөд "Хоёр орны  хооронд тохиролцсоны дагуу АНУ-ын Төрийн нарийн бичгийн дарга Антони Блинкен зургадугаар сарын 18-19-ний хооронд Бээжинд айлчлах болно" гэсэн байв. Ийнхүү хоёр талын мэдэгдэлд Блинкенийг Хятадын ямар албан тушаалтан хүлээн авч уулзахыг тодорхой дурдаагүй. Тиймээс түүнийг Хятадын дарга Ши Жиньпин эсвэл Гадаад хэргийн сайд асан Ван И нар хүлээж авч уулзах эсэх нь тодорхойгүй байна. Ван И өнгөрсөн оны намар Хятадын Коммунист намын Гадаад харилцааны комиссыг тэргүүлэхээр болж тушаал дэвшсэн билээ.  Түүнчлэн Блинкений айлчлал нь Хятадын гадаад хэргийн сайдын урилгаар биш АНУ-ын талаас шахаж шаардсаны дагуу хийгдэж буй мэт ойлгогдож байна. Ямартай ч энэ айлчлал Хятадын Гадаад хэргийн сайд Цин Ган болон АНУ-ын төрийн нарийн бичгийн дарга Энтони Блинкен нар утсаар ярилцсаны дараа зарлагдлаа. Тэд утсаар ярилцахдаа ямар асуудлыг хэлэлцсэнийг АНУ-ын талаас тодорхой мэдээллээгүй. "Зөвхөн Блинкен хоёр талын болон дэлхийн олон асуудлыг хөндсөн бөгөөд АНУ санаа зовниж буй салбарууд болон хамтын ажиллагааны боломжит салбаруудыг хөндөхийн тулд дипломат харилцаагаа үргэлжлүүлнэ гэдгээ тодорхой илэрхийлсэн" гэж мэдэгджээ. Үүний эсрэгээр Тайвань зэрэг үндсэн ашиг сонирхлын талаарх Хятадын байр суурийг "АНУ хүндэтгэх ёстой" гэсэн шаардлагын Бээжин тавьсан байна. Тодруулбал,  “Хятадын дотоод хэрэгт хөндлөнгөөс оролцохоо боль”, “Өрсөлдөөн нэрийн дор Хятадын бүрэн эрх, аюулгүй байдал, хөгжлийн ашиг сонирхолд халдахаа зогсоо” гэх мэтээр хатуу байр суурийг илэрхийлсэн байна. АНУ, Хятадын харилцаа энэ он гарсаар тагнуулын бөмбөлөг хөөргөсөн гэх мэт асуудлаас болж улам хурцадсан билээ. Ингэж хоёр талын Гадаад харилцааны албаныхан айлчлалын өмнө утсаар ярих нь харилцан нэгнийхээ байр суурийг тандах, тодорхойлох, хэлэлцэх асуудлаа тодруулах зорилготой байдгийг улс төрийн шинжээчид тайлбарлажээ. Мөн энэ нь хоёр тал харилцаагаа сайжруулахын тулд хоёул хичээж буйг харуулж байна гэж дүгнэв. АНУ -ын талаас Бээжинтэй үргэлжлүүлэн хамтран ажиллах шаардлагатайг онцлон тэмдэглэж, Хятад улсын зүгээс "үндсэн ашиг сонирхлыг" хамгаалагчийн хувьд шударга байдлаа бэхжүүлэхийг зорьж байна. Гэхдээ Блинкений айлчлалыг хүлээн зөвшөөрснөөр Хятад улсад ч маргаан дагуулж байгаа аж. Өмнө нь өнгөрсөн хоёрдугаар сард Блинкенийг Бээжинд айлчлахыг урьсан мэдэгдэл гарсны дараа хятад шинжээчдийн зүгээс нэлээд шүүмжлэл дагуулжээ.
https://news.mn/r/2655607/
АНУ Хятад, Энтони Блинкен
Хятад энэ онд хамгийн олон саятнаа "алдана"
2023-06-15
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Хятад улс энэ онд хамгийн олон саятнаа алдах төлөвтэй байгааг "Henley & Partners" компани Мягмар гаригт тайлагнав. Эдийн засаг доройтож буйтай холбоотойгоор нэг сая ам.доллараас дээш хөрөнгөтэй 13500 иргэнээ Хятад алдана. Өөрөөр хэлбэл, чинээлэг иргэд улс орноо орхин дүрвэх магадлалтай байна. Энэтхэг, Их Британи улсууд Хятадын араас жагсаалтыг удаалав. Тодруулбал, Энэтхэгийн 6500 саятан, Их Британийн 3200 саятан тус тус эх орноо орхин дүрвэхээр байна.Хятадын дарга Ши Жиньпин саяхан нийтийн хөгжил цэцэглэлтийн арга хэмжээг авч эхэлсэн. Энэ нь Хятад дахь бизнес эрхлэгчдийн хувьд гадаадад гарах сэдэл болсон байж магадгүй юм. Нийтийн хөгжил цэцэглэлт гэх нэр томъёог "бялуу хуваалт" гэж Хятадын өндөр албан тушаалтан тайлбарлажээ. Засгийн газар ядууст туслахын тулд баячуудыг үгүйрүүлэхгүй гэдгийг онцолсон хэдий ч чинээлэг хүмүүс гадаадын улс руу хошуурсаар байна. Нөгөөтэйгүүр Covid-19-ийн хязгаарлалт ч үүнд нөлөөлсөн. Covid-19-ийн хязгаарлалт үгүй болсноор Хятадын эдийн засаг мэдэгдэхүйц сайжирч, тансаг зэрэглэлийн салбар нь улс орны нийт эдийн засгаас ч илүү хурдацтай өсчээ.Хятадын нийт баялгийн өсөлт сүүлийн жилүүдэд удааширч буй. Тиймээс гадагшаа урсаж буй хөрөнгийн хэмжээ ердийн үеийнхээс илүү хохирол учруулах магадлалтай байна.АНУ-ын хувьд энэ жил 2100 саятан эх орноосоо дүрвэсэн. Тус улс 2019 онд 10800 чинээлэг иргэнээ гадагшаа алдаж байсантай харьцуулбал энэ нь тун бага үзүүлэлт ажээ.Эх сурвалж: ROBB REPORT
https://news.mn/r/2655671/
хятадын саятнууд, Henley & Partners, хятад нийтийн хөгжил цэцэглэлт, Хятад бялуу хуваалт
Хамтарсан оффисоо дэлбэлсэн хэргээр Пёньяныг шүүхэд өгчээ
2023-06-15
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Хоёр Солонгосын хамтарсан харилцааны оффисыг дэлбэлсэн хэргээр Өмнөд Солонгос улс Хойд Солонгосын эсрэг 44.7 тэрбум воны нэхэмжлэл гаргажээ. Уг хэргийн гурван жилийн хөөн хэлэлцэх хугацаа дуусч, Өмнөд Солонгос хохирлоо нэхэмжилж буй нь энэ юм."Хойд Солонгос тус барилгыг дэлбэлсэн нь хууль бус, хүчирхийллийн үйлдэл. Энэ нь хоёр орны өмнөх гэрээг зөрчиж, харилцан хүндэтгэл, итгэлцлийг үндсээр нь сүйтгэсэн явдал" гэж Сөүлийн Нэгдлийн яамны хэвлэлийн төлөөлөгч Ку Бёнсам хэллээ.Болсон явдлыг сөхвөл, 2020 оны зургадугаар сард Хойд Солонгос улс тэсрэх бөмбөг ашиглан Кэсон хот дахь харилцаа холбооны оффисыг дэлбэлсэн. Тус барилгыг Өмнөд Солонгосын тал барьжээ. Хойд Солонгос 2020 оны нэгдүгээр сард Covid-19-ийн улмаас хилээ хаасан тул дэлбэрэлт болох үед барилга хоосон байсан. Уг барилгыг сүйрүүлсэн нь Вашингтонтой хийсэн цөмийн хэлэлцээрийн гацаанаас үүдэн Сөүлд дарамт шахалт үзүүлэх гэсэн оролдлого гэж үзжээ. Ким Жон Ун 2022 он гарснаас хойш 100 орчим пуужин харвасан. Хойд Солонгосын төрийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр урвагч гэж цоллуулаад буй Юн Сук Ёл өмнөх ерөнхийлөгч Мүн Жэ Иний бодлогоос татгалзаж, Умардын талаар хатуу байр суурь баримталж байна.Эх сурвалж: AP
https://news.mn/r/2655595/
Ким Жон Ун, хоёр солонгосын хамтарсан харилцааны оффис, хойд солонгосын эсрэг нэхэмжлэл
Беларусьд Оросын цөмийн зэвсгүүд ирж эхэлжээ
2023-06-15
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
ОХУ тактикийн цөмийн зэвсгээ Беларусийн нутаг дэвсгэрт байршуулна гэж мэдэгдээд багагүй хугацаа өнгөрч байна. Цөмийн зэвсгийн байгууламж барих ажил долдугаар сарын эхээр дуусмагц зэвсгийг Беларусийн нутаг дэвсгэрт яаралтай шилжүүлнэ гэж Путин хэлсэн.Тэгвэл эхний ээлжийн зэвсгүүд Беларусьд ирснийг Александр Лукашенко мэдэгдлээ. Эдгээр зэвсгийн зарим нь АНУ-ын 1945 онд Хирошима, Нагасакид ашигласан атомын бөмбөгөөс гурав дахин хүчтэй аж. ЗХУ нуран унаснаас хойш Орос анх удаа энэ төрлийн зэвсгээ өөрсдийн нутаг дэвсгэрээс гадуур байршуулж буй нь энэ юм. Беларусьд Зөвлөлтийн үеэс үлдсэн хэд хэдэн цөмийн зэвсгийн байгууламж байдаг. Эдгээрээс ойролцоогоор тав, зургааг нь сэргээн ашиглаж байгааг Лукашенко хэлсэн юм.Путин гуравдугаар сард Беларусьд тактикийн цөмийн зэвсэг байршуулах тухай анх мэдэгдэхдээ АНУ энэ төрлийн зэвсгээ Европын орнуудад олон жилийн өмнөөс байршуулсан гэдгийг онцолж байв.Эх сурвалж: REUTERS
https://news.mn/r/2655510/
ОХУ Беларусь, орос цөмийн зэвсэг, оху тактикийн цөмийн зэвсэг
Оросын ЭСЯ-ыг Австралийн парламентын ордны дэргэд бариулахгүй
2023-06-15
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Австралийн Төлөөлөгчдийн танхим өнөөдөр /2023.06.15/ Оросын Элчин сайдын яамны шинэ барилгыг аюулгүй байдлын үүднээс парламентын ордныхоо ойролцоо бариулахаас сэргийлэх хууль баталжээ. Аюулгүй байдлын агентлагуудын зөвлөмжийг үндэслэн оросуудын газар түрээслэх үйл явцыг энэ хуулийн дагуу хориглох аж."Парламентын ордны ойролцоо Оросын шинэ байгууламж бий болох эрсдлийн талаарх аюулгүй байдлын маш тодорхой зөвлөгөөг засгийн газар хүлээж авсан. Түрээсийн газрыг албан ёсны дипломат газар болгохгүйн тулд бид шаргуу ажиллаж байна. Австралийн засгийн газар ОХУ-ын Украин дахь хууль бус, ёс суртахуунгүй түрэмгийллийг буруушааж байна. Энэ бол Австралийн үндэсний аюулгүй байдлын ашиг сонирхолд нийцсэн шийдвэр. Сөрөг хүчнийхэн болон сенат энэ хэрэг дээр хамтран ажиллаж байгаад талархаж байна" гэж Австралийн ерөнхий сайд Энтони Албанез хэллээ.Оросын түрээсийн газрын эсрэг талд байрлах Хятадын Элчин сайдын яамтай холбоотой аюулгүй байдлын асуудал байгаа юу гэж түүнээс асуухад тэр тодорхой хариулт өгөөгүй.Ярралумла дахь дипломат бүсэд 2008 онд оросууд газар түрээсэлсэн. Түрээсийн нөхцлөөр Орос гурван жилийн дотор барилгын ажлыг дуусгахаар тохиролцсон ч Элчин сайдын яамыг хэсэгчлэн барьсан хэвээр байна. Элчин сайдын яамны түрээсийн асуудлыг зохицуулдаг ерөнхий газар Оросын түрээсийн гэрээг цуцлах шийдвэр гаргахдаа "Дуусаагүй ажил нь дипломат төлөөлөгчийн газруудад зориулагдсан талбайн ерөнхий үзэмж, ач холбогдол, нэр хүндийг гутааж байна" гэж үзжээ. Одоогийн байдлаар Оросын Элчин сайдын яам Гриффит хотын захад байрлах хуучин ЗХУ-ын Элчингийн байранд байрлаж байна. Энэ нь парламентын ордноос хол юм. "Оросын Элчин сайдын яам Гриффитдээ үлдэнэ" гэж Энтони Албанез хэллээ. Канберра дахь Элчин сайдын яамны хоёр дахь барилгын гол асуудал бол парламентын ордонтой шууд залгаа орших түүний байршил болоод байна. Эх сурвалж: AP
https://news.mn/r/2655495/
ОХУ-ын Элчин сайдын яам, Энтони Албанез, ОХУ Австрали
Аз жаргалтайгаар хүүхдээ асардаг нийгмийг бүтээх төлөвлөгөө
2023-06-15
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Нийтлэл
Японы ерөнхий сайд Фүмио Кишида Мягмар гаригт төрөлт буурч буйн эсрэг өргөн хүрээтэй багц арга хэмжээг танилцууллаа. Хүн амын хөгшрөлт нь дэлхийн гурав дахь том эдийн засагт ноцтой заналхийлж байна. Тиймээс энэ асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд Кишида дорвитой алхам хийхээр төлөвлөв.Фүмио Кишида энэ долоо хоногт парламентын доод танхимыг тарааж, ээлжит бус сонгууль зарлаж магадгүй гэх таамаглал гарч ирээд буй. Энэ таамаглалтай зэрэгцэн Фүмио Кишида шинэ бодлогоо зарлалаа.Тэрбээр “2030 он гэхэд төрөлт буурах хандлагыг өөрчлөх сүүлчийн боломж яг одоо л байна. Төрөлт бага байгаа нь манай улсын нийгэм, эдийн засгийг бүхэлд нь хамарч буй асар том асуудал. Энэ асуудлыг шийдэхгүй бол Японы эдийн засаг, нийгэм хумигдаж, нийгмийн хамгааллын тогтолцоог хадгалахад хэцүү болно” гэжээ.Багц арга хэмжээний хүрээнд хүүхэдтэй гэр бүлүүдэд илүү их мөнгө олгох, ийм олон зуун мянган өрхийг орон сууцаар хангах зэрэг арга хэмжээ авна. Энэ мэт арга хэмжээ авснаар 2030-аад он гэхэд хүүхэд асаргаанд зориулах зардал одоогийн 4.7 их наяд иенээс хоёр дахин нэмэгдэх юм.Парламентын доод танхимын сонгууль 2025 оны сүүлч хүртэл явагдахгүй ч гэлээ Кишида ирэх есдүгээр сард болох манлайллын өрсөлдөөний өмнө намаа атгах хүсэлтэй байна гэж шинжээчид үзжээ. Тэрбээр ээлжит бус сонгуулийн төлөвлөгөөний талаар ярихаас зайлсхийсэн. Энэ шийдвэрт олон хүчин зүйл нөлөөлөх юм. Парламентын чуулган зургадугаар сарын 21-нд дуусна. Энэ үеэр Кишида засгийн газарт итгэл үзүүлэхгүй байх тухай саналыг өргөн барьж магадгүй. Ийм санал өргөн барьсан тохиолдолд ээлжит бус сонгууль явуулахад хүргэж болзошгүй аж.САНХҮҮЖИЛТИЙН ЭХ ҮҮСВЭР ТОДОРХОЙГҮЙЯпоны төрөлтийн индекс 1990 онд 1.57 байсан бол өнгөрсөн онд 1.26 болж буурчээ. Засгийн газраас хэд хэдэн арга хэмжээ авч хэрэгжүүлсэн боловч ийнхүү түүхэн доод хэмжээндээ хүрлээ. 2022 онд төрөгсдийн тоо 1970-аад оны эхэн үеийнхээс 40 хувиар бага байна.Кишидагийн төлөвлөгөөнд дурдсанаар засгийн газар ирэх гурван жилд хүүхэд асаргаанд 3.5 их наяд иен зарцуулна. Үүнд хүүүхэд асрах тэтгэмж, хүүхэд асрах чөлөө авсан хүмүүст үзүүлэх дэмжлэг зэрэг багтах юм. Гэсэн хэдий ч засгийн газар энэ арга хэмжээг яг яаж санхүүжүүлэхээ хараахан тодорхойлоогүй байна.Ойрын хугацаанд татвар нэмэгдүүлж магадгүй гэх айдас иргэдийн дунд үүссэн. Гэхдээ Кишида энэ магадлалыг үгүйсгээд, тусгай бонд гаргах замаар санхүүжилтийн цоорхойг нөхнө гэжээ. Хэрхэн тогтвортой санхүүжилтийн эх үүсвэртэй болох нарийн төлөвлөгөөг энэ оны эцэс гэхэд боловсруулж дуусна гэж албаныхан хэлэв.ЮУНД Ч САНАА ЗОВОХГҮЙГЭЭР ХҮҮХЭД АСРАХЫН БАЯР БАЯСГАЛАНГ МЭДЭРДЭГ НИЙГМИЙГ БҮТЭЭХЭЭР ЗОРЬЖ БАЙНАЯпоны засгийн газар энэ оны гуравдугаар сард бодлогын төслөө анх танилцуулж байсан. Бодлогын төсөлд хүүхэд асрах үйлчилгээг сайжруулах, хамтран хүмүүжүүлэх, өрх толгойлсон эцэг эхчүүдийг дэмжих тогтолцоо багтсан байна. “Орчин үеийн залуус болон хүүхэд хүмүүжлийн ажил эрхэлдэг хүмүүс ямар нэг зүйлд санаа зоволгүйгээр хүүхэд асрахын баяр баясгаланг мэдэрдэг тийм нийгмийг бүтээхээр зорьж байна” гэж Хүүхдэд зориулсан бодлого хариуцсан сайд Масанобу Огура хэлж байв.Хүүхдээ асардаг эцэг эхчүүдэд ажлын уян хатан цагийг санал болгохоор төлөвлөжээ. Тодруулбал, хүүхдийг бага сургуульд орох хүртэл эцэг эхийнх нь ажлын цагийг богиносгон, зайнаас ажиллах, уян хатан хуваарьтай байх зэрэг зохицуулалтыг нэвтрүүлэхээр төлөвлөсөн байна.Одоогийн байдлаар Японд хүүхдийг гурван нас хүртэл нь сар бүр 15 мянган иенийн хүүхэд асрах тэтгэмж олгодог. Гурван наснаас хойш бүрэн дунд сургуулиа төгсөх хүртэл нь 10 мянган иенийн тэтгэмж олгодог. Эдийн засгийн дарамтаас шалтгаалаад Японд нэгээс дээш хүүхэдтэй өрхийн тоо буурсаар байна. Тиймээс шинэ бодлогын дагуу хүүхэд өсгөн хүмүүжүүлэхэд санхүүгийн асуудалгүй болгохын тулд гэр бүлүүдэд олгох мөнгөн тэтгэмжийг нэмэгдүүлэхээр төлөвлөжээ.Мөн шинээр төрсөн хүүхэд бүрт төрөөс 100 мянган иен олгох болжээ. Гэхдээ энэ нь түр зуурын арга хэмжээ аж.Үүний зэрэгцээ хүүхдэд үзүүлэх эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ, сургуулийн үдийн цай хөтөлбөр, боловсролын тэтгэлэг, оюутны зээл зэргийг ч шинэ бодлогод тусгаж байна. Бага орлоготой өрхийн хүүхдүүдийн коллежид элсэх боломжийг нэмэгдүүлэх зорилгоор сургалтын төлбөрөөс чөлөөлөх, хөнгөлөх, тэтгэлэг олгох гэх мэт арга хэмжээ авах юм. Цаашилбал, 2024 оноос магистрантурт суралцаж буй оюутнуудын сургалтын төлбөрийг хойшлуулах тогтолцоог нэвтрүүлнэ.Эх сурвалж: REUTERS, JAPAN TIMES
https://news.mn/r/2655414/
Фүмио Кишида, япон төрөлт, төрөлт буурах
ОХУ-аас Хойд Солонгост газрын тос нийлүүлж эхэлжээ
2023-06-14
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
ОХУ 2020 оноос хойш анх удаа Хойд Солонгост газрын тос илгээснийг энэ долоо хоногт гаргасан шинэ тайлангаар илрүүлжээ. Хориг арга хэмжээнд өртсөн улс руу ийнхүү газрын тос нийлүүлж байгаа нь Пёньянаас Москвад зэвсэг илгээсэн байж болзошгүй гэх таамаглалыг улам баталгаажуулав.Тайланд дурдсанаар ОХУ 2022 оны арванхоёрдугаар сараас Хойд Солонгос руу нефтийн бүтээгдэхүүн илгээж эхэлжээ. Энэ нь одоо үргэлжилж байгаа аж. Үүнээс өмнө хамгийн сүүлийн тээвэрлэлтийг 2020 оны аравдугаар сард хийсэн. Нийлүүлэлтээ дахин эхлүүлснээс хойш 67 мянган баррель газрын тос Хойд Солонгост хүрчээ.Хиймэл дагуулын зургаас харахад ОХУ, Хойд Солонгос улсууд дан төмөр замаар дамжуулан худалдаагаа сэргээсэн бололтой. Covid-19-тэй холбоотойгоор 2020 оны хоёрдугаар сард төмөр зам хаагдаад байсан.АНУ сүүлийн саруудад ОХУ-д сум, явган цэргийн пуужин, зэвсэг, сум зэргийг илгээсэн гэж Хойд Солонгосыг буруутгаж байна. Цаашдаа ч илүү олон цэргийн техник нийлүүлэх вий гэж санаа зовж байгаагаа АНУ-ын Төрийн департаментын хэвлэлийн төлөөлөгч мэдэгдсэн юм. Хойд Солонгос энэ мэдэгдлийг үндэслэлгүй цуурхал гэж үгүйсгэж байна. Олон улсын стратегийн судалгааны хүрээлэнгийн тооцоолсноор Хойд Солонгост 21600 орчим их бууны арсенал байдаг. Гэхдээ энэ нь тулааны хувь заяаг өөрчлөхүйц тийм нөлөөтэй зэвсэг биш гэдгийг АНУ мэдэгджээ. Гэсэн ч борлуулалт нь Хойд Солонгосын орлогын урсгалыг нээх давуу талтай юм. Эх сурвалж: BLOOMBERG
https://news.mn/r/2655385/
оху хойд солонгос, оху газрын тос, хойд солонгос нефтийн бүтээгдэхүүн импорт
Трампийг дэмжигчид шүүхийн гадна цугларчээ
2023-06-14
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
АНУ-ын ерөнхийлөгч асан Дональд Трамп өчигдөр /2023.06.13/ Майамид ирж, шүүх хуралд оролцжээ. Түүнийг 37 зүйл ангиар буруутгаж буй бөгөөд энэ нь Трампийн эсрэг үүсгэж буй хоёр дахь эрүүгийн ял юм. Энэ удаад түүнийг үндэсний аюулгүй байдалд хамаарах нууц бичиг баримттай зүй бусаар харьцсан хэрэгт буруутгав.Энэ үеэр Трампийг дэмжигчид Майамигийн шүүхийн гадна цугларчээ. Сонгуулийн санал хураалтыг үгүйсгэгч Кари Лэйк "Хэрвээ прокурорууд ерөнхийлөгч Трамп руу очихыг хүсвэл намайг болон надтай адил 75 сая америк хүнээр дамжин өнгөрөх хэрэгтэй болно" гэж анхааруулжээ. Лос Анжелес хотын иргэн Грегг Донован шүүхийн зүүн хаалганы өмнө "Трамп-ДеСантис 2024" гэсэн лоозон барьж зогссон байв. Дональд Трамп ийнхүү энэ жил хоёр дахь удаагаа шүүх хуралд оролцлоо. "Ийм гунигтай өдөр ийм халуун дотноор угтаж авсанд баярлалаа" гэж тэр хотынхонд хандан хэлжээ. Шүүх хуралдааны эцэст ямартай ч түүний дотоодод болон гадаадад аялах эрхийг хязгаарласангүй. Гэхдээ Трамптай хамт шүүгдэж буй Уолт Наутатай хэргийн талаар хэлэлцэхийг нь зөвшөөрөөгүй аж. Дараагийн шүүх хурлын тов хараахан зарлагдаагүй байна.Эх сурвалж: BBC, USA TODAY
https://news.mn/r/2655365/
Дональд Трамп, трамп шүүх хурал, Трампийг дэмжигчид
Буруу менежментээс болж Казахстаны түймэр даамжирч байна
2023-06-14
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Казахстан улсын зүүн хойд хэсэгт орших "Семей орманы" байгалийн нөөц газарт зургадугаар сарын 8-ны үд дунд гал гарсан. Гал түймэр нэг өдрийн дотор 30 мянган га газрыг хамарч, улмаар таван өдрийн дараа энэ тоо хоёр дахин нэмэгджээ.Гал түймэр унтраах ангийн 14 алба хаагч нас барлаа. Энэхүү харамсалтай явдалтай холбоотойгоор зургадугаар сарын 12-ныг Казахстан улс гашуудлын өдөр болгон зарласан. Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаев зургадугаар сарын 11-нд Вьетнамд айлчлахаар төлөвлөж байсан боловч төлөвлөгөөгөө өөрчилжээ. Тэрбээр оронд нь Абай мужийг зорьж, гал түймэрт амиа алдсан хүмүүсийн ар гэртэй уулзсан.Аянга буусны улмаас гал түймэр гарсан гэж орон нутгийн эрх баригчид анхандаа мэдэгдэж байв. Гэвч Аюулгүй байдлын алба сүүлд нь галдан шатаасан үйлдэл байж магадгүй гэжээ.Олон км үргэлжилсэн элсэн манхан дундуур гал унтраах техник хэрэгсэл явахад хүндрэлтэй байгаа тул галыг унтраах ажил удааширч байна. Тусгай зориулалтын машин дутагдалтай, дулаан уур амьсгал, салхины чиглэл байнга өөрчлөгдөж байгаа зэрэг нь үйл ажиллагааг улам удаашруулж буй хүчин зүйл аж. Онцгой байдлын ажилтнуудын нөөц бололцоо хомс байгааг ажилтнуудын ар гэр хэлж байна. Тухайлбал, нэгэн хохирогч галын голомт руу тусгай зориулалтын тээврийн хэрэгслээр бус хувийн машинтайгаа явжээ.Авлига, буруу менежментийн улмаас хүний амь ингэтлээ олноор эрсэдсэн гэж иргэд бухимдаж байна. Тодруулбал, "Семей орманы" байгалийн нөөц газрын гурван албан тушаалтан түймрээс хэдхэн хоногийн өмнө их хэмжээний мөнгө завшсан хэргээр 10 жилийн ял авчээ. Галыг шуурхай илрүүлэх системд зориулагдсан мөнгийг завшаагүй бол энэ олон хүн нас барахгүй байх боломж байсан гэж үзэж байна. Мөн хатуу хучилттай зам байхгүй учир галын машин зорьсон цэгтээ хурдан хүрч чадаагүй. Албаны хүмүүс зам барих мөнгө байхгүй гэж хэлсэн атлаа Токаев тэргүүтэй хүмүүсийг ирэхэд замаа засчихсан байжээ. Эх сурвалж: EURASIA NET
https://news.mn/r/2655302/
казахстан түймэр, "Семей орманы" байгалийн нөөц газар
Беларусь улс Оросын цөмийн зэвсэгийг эргэлзэлгүй ашиглана
2023-06-14
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Беларусь улс түрэмгийлэлтэй тулгарах юм бол нутаг дэвсгэрт нь байрлуулсан Оросын тактикийн цөмийн зэвсэгийг эргэлзэлгүй ашиглана гэдгээ мэдэгдэв. "Өнөөдөртөө энэ зэвсгийг ашиглах хориотой байна. Гэхдээ Беларусь улс түрэмгийлэлтэй тулгарах юм бол эргэлзээд байх зүйл үгүй" гэж тус улсын ерөнхийлөгч Александр Лукашенко өчигдөр /2023.06.13/ хэлжээ.ОХУ-ын ерөнхийлөгч Путин энэ оны эхээр хөрш, холбоотон Беларусийн нутаг дэвсгэрт богино тусгалын цөмийн зэвсэгээ байршуулах төлөвлөгөөтэй байгаагаа зарласан. Энэ нь Украинд цэргийн тусламж үзүүлж буй барууныханд өгөх анхааруулга гэж тэр үзжээ. Цөмийн зэвсгээ Орос өөрсдийн хяналтдаа байлгана гэж Путин хэлсэн ч Лукашенкогийн мэдэгдэл үүнтэй зөрчилдөв. ОХУ одоогоор Лукашенкогийн мэдэгдэлд албан ёсоор хариу өгөөгүй байна.Түүнчлэн "Беларусьд цөмийн зэвсэг байршуулах хүсэлтийг анх тавьсан хүн нь би. Энэ нь болзошгүй түрэмгийллээс сэргийлэх арга юм. Ийм зэвсэгтэй улстай тулалдахыг хэн ч хүсэхгүй гэдэгт би итгэлтэй байна. Энэ бол урьдчилан сэргийлэх зэвсэг" гэж Лукашенко хэлжээ.Путин, Лукашенко нар өнгөрсөн Баасан гаригт уулзсан. Энэ үед Путин цөмийн зэвсгийн байгууламж барих ажил долдугаар сарын 7-8-ны хооронд дуусна гэжээ. Байгууламжийн ажил дуусмагц цөмийн зэвсгийг Беларусийн нутаг дэвсгэр лүү яаралтай шилжүүлэх аж. Хэчнээн цөмийн зэвсэг Беларусь руу илгээх нь тодорхойгүй байна. АНУ-ын засгийн газрын үзэж буйгаар Орост 2000 орчим тактикийн цөмийн зэвсэг байдаг.Беларусь нь ЗХУ-ын бүрэлдэхүүнд байхдаа Зөвлөлтийн цөмийн зэвсгийн багагүй хувийг эзэмшдэг байсан. Эдгээр зэвсгийг 1991 онд ЗХУ задран унасны дараа Орос руу эргүүлэн татжээ.Эх сурвалж: NBC
https://news.mn/r/2655280/
оху тактикийн цөмийн зэвсэг, лукашенко путин, Беларусьд цөмийн зэвсэг байршуулах
Фүжи ууланд хязгаарлалт тогтооно
2023-06-14
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Фүжи уулыг зоригсодын тоо эрс өсч, уулан дээрх амралтын бүхээгийн эрэлт ч нэмэгдэж байна. Тиймээс хүмүүсийн ид ууланд авирдаг зуны улиралд тодорхой хязгаарлалтын дагуу аялал жуулчлалын бүс рүү нэвтрүүлэх гэх мэт хөл хөдөлгөөнийг хянах арга хэмжээ авах шаардлагатай болжээ. Энэ жил урьд өмнө байгаагүй хэмжээгээр олон хүн Фүжи ууланд авирах төлөвтэй байгааг орон нутгийн эрх баригчид болон аяллын компаниуд мэдээлэв.Тиймээс холбогдох албан тушаалтнууд Даваа гаригт Яманаши мужийн захирагчид өргөдөл гаргажээ. Фүжи уулын хамгийн алдартай явган аяллын зам Яманаши мужид харьяалагддаг.Фүжи уулыг зорих аялагчдын тоо эрс нэмэгдсэн нь нэгдүгээрт, Covid-19-ийн хязгаарлалт үгүй болж, гадаадын жуулчид ирэх болсонтой холбоотой. Хоёрдугаарт, энэ жил Фүжи уулыг ЮНЕСКО-ийн Дэлхийн өвд бүртгэсэний 10 жилийн ой тохиож байна.Японы хамгийн өндөр уул Фүжи нь 3776 метр бөгөөд жилийн ихэнх үед цасаар хучигдсан байдаг. Ууланд авирагчдын хувьд долдугаар сараас есдүгээр сарын хооронд авиралт нээлттэй. Нар мандахыг харах гэж олон мянгуулаа шөнийн авиралт хийдэг. Дундаа амрахгүйгээр шууд үргэлжлүүлэн авирах нь өндрийн өвчин, гипотерми үүсгэх эрсдэлтэй тул хүмүүс амралтын бүхээг захиалдаг аж. Түүнчлэн уулын бүс жуулчны хөлд дарагдсанаар чулууны нуралт үүсэх эрсдэлтэй.Хэрвээ авирагчдын тоо хэт олширвол тодорхой хугацаанд аялал жуулчлалын бүс рүү нэвтрэхийг хориглох саналтай байна. Гэхдээ хэдэн аялагчийг хэт олон гэж тооцох вэ гэдгээ эрх баригчид мэдэгдээгүй.Эх сурвалж: JAPAN TODAY
https://news.mn/r/2655264/
Фүжи уул, япон аялал жуулчлал
Одоогоор хэсэгчилсэн дайчилгаа зарлах шаардлага байхгүй
2023-06-14
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
ОХУ-ын ерөнхийлөгч Путин өчигдөр /2023.06.13/ сэтгүүлчидтэй уулзаж, дайны талаарх сүүлийн үеийн мэдээллийг өгчээ. Тэрбээр "Өөрийн нутаг дэвсгэрийг хамгаалахын тулд Украины илүү их газар нутгийг булаан авах тушаал өгч болно. Украины арми сөрөг довтолгооноос маш их хохирол амссан" гэж хэллээ. Путины мэдэгдсэнээр сүүлийн өдрүүдэд Украин 160 танк, 360 гаруй хуягт техникээ алдсан бол Орос 54 танк алдсан гэв. Мөн Оросын хил орчмын бүс нутгууд халдлагад өртөж буй тул ийм халдлагыг зогсоох арга хэмжээ авч магадгүй байна.Одоогоор хэсэгчилсэн дайчилгаа зарлах шаардлагагүй гэж Путин хэллээ. "Цаашид цэрэг татах эсэх нь ОХУ юунд хүрэхийг хүсч байгаагаас хамаарна. Зарим ажиглагчид бидэнд нэг сая, хоёр сая цэрэг хэрэгтэй гэж хэлж байна. Мөн бидэнд Украиныг дуурайж дайны байдал зарлах шаардлага байхгүй. Улс оронд ямар нэгэн онцгой дэглэм, байлдааны хууль тогтоох үндэслэл байхгүй" гэв. Эргэн сануулахад, өнгөрсөн жил хэсэгчилсэн дайчилгаагаар 300 мянган цэрэг татсан.Украины ерөнхийлөгч Зеленский өнгөрсөн Бямба гаригт буюу зургадугаар сарын 10-ны өдөр сөрөг довтолгоо эхэлсэн гэдгийг албан ёсоор зарласан. Харин Путин хэлэхдээ сөрөг довтолгоо зургадугаар сарын 4-нд эхэлсэн гэлээ.ОХУ-ын армийн зэвсгийн хангамжийн талаар Путин ярьсан. "Оросын зэвсгийн чанар сайжирч байгаа ч өндөр нарийвчлалтай сум, нисгэгчгүй онгоц дутагдаж байна. Цэргийн тусгай ажиллагааны явцад олон зүйл дутагдаж байгаа нь тодорхой болсон. Бидэнд байхын хувьд байгаа ч хангалттай биш. Бид энхийн хэлэлцээнд нээлттэй боловч мөргөлдөөнийг зогсоох ганц арга нь барууны орнууд Киевт зэвсэг нийлүүлэхгүй байх явдал юм" гэв.Дашрамд дурдахад, ОХУ сүүлийн нэг жилийн хугацаанд гол зэвсгийн үйлдвэрлэлээ 2.7 дахин нэмэгдүүлсэн.Эх сурвалж: AL JAZEERA
https://news.mn/r/2655242/
хэсэгчилсэн дайчилгаа, украин сөрөг довтолгоо
Берлусконигийн үхэл Италийн ерөнхий сайдад хүч нэмнэ
2023-06-14
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Нийтлэл
 Сильвио Берлусконигийн оршуулгын ёслолд оролцохоор Лхагва гарагт Миланы гайхамшигт готик Дуомо сүмд цугласан олны дундаас Италийн анхын эмэгтэй Ерөнхий сайд Жоржиа Мелони тодорч байв. Италийн Засгийн газрыг тэргүүлэхэд Жоржиад хамгийн их тус болсон хүчин зүйл нь Берлусконигийн нөлөө байсан. Тэрбээр Жоржиаг 2008 онд 31 настайд нь Италийн түүхэн дэх хамгийн залуу засгийн газрын сайд болгож байв. Улмаар өнгөрсөн жил тансаг харшдаа барууны жигүүрийнхэнтэй тансаг оройн зоог барих үеэрээ Ерөнхий сайд Марио Драгиг Засгийн газрын тэргүүнээс унагаах ажлыг удирдан явуулсан. Мариог огцорсны дараа Берлусконигийн Форза Итали намаас Жоржиагийн хэт барууны бүлэгтэй эвслийн гэрээ байгуулж, түүнийг засгийн эрхэнд гаргасан юм. Тэрбээр Жоржиагийн хувьд ашигтай хамтарч байгаад зогсохгүй өөрийн гэсэн улс төрийн загварыг бий болгоход нь тусалсан. "Тэд хоёулаа жирийн хүмүүсийн хэрэгцээ шаардлагыг  хэлүүлэлгүйгээр шийдвэрлэхийг хичээдэг" гэдгийг Ром дахь Луисын их сургуулийн профессор Орсина мэдэгджээ. Тухайлбал, Жоржиа өнгөрсөн жил Италийн сонгуульд сонгогчдын саналыг авахдаа татварыг бууруулж, жижиг бизнес эрхлэгчдэд туслахыг хүсч буй даруу нэгний дүр эсгэсэн нь Берлусконигийн арга барилтай тун ижил гэж тэрбээр тайлбарлав.Берлусконигийн "Mediaset" телевизийн сувгууд нь түүнд 10 жилийн турш засгийн эрх барьж байхдаа олон нийтийн санаа бодолд нөлөөлөх боломжийг олгосон. Түүнчлэн эдгээр сувгууд нь баруун жигүүрийн популизмын давалгааг бий болгож, Жоржиаг хөгжих боломжийг олгосон ч энэ нь улс төрийн зохион байгуулалтаас илүү арилжааны зорилготой байв. 1994 онд Италийн Мелонигийн ах дүүсийн пост-фашистыг авчирч баруун жигүүрийн эвсэл байгуулснаараа Берлускони бүлэглэлээ үндсэн урсгалд оруулах нөхцөлийг аль хэдийн бэлтгэсэн байв. "Берлускони байгаагүй бол Жоржиа байхгүй байх байсан" гэж Берлусконигийн засгийн газруудын Соёлын яамны сайд асан Витторио Сгарби ярьжээ. Үүний зэрэгцээ, Жоржиагийн одоогийн эвсэлд Форза Италиа байсан нь  Европ болон АНУ-д хүлээн зөвшөөрөгдөхөд түлхэц болсон байна. ХОЛБООТНУУД БАС ӨРСӨЛДӨГЧИДТэд эрх тэгш харилцаатай байсан ч хурцадмал байдал үүсэх үе ч байв. Жоржиа 2012 онд Берлусконигийн "Эрх чөлөөний хүмүүс" намаас салж, Италийн ах дүүс намтай нэгдсэн. 2016 онд Берлускони Ром хотын даргад нэр дэвшихэд Жоржиа жирэмсэн байсан гэх үндэслэлээр түүнийг эсэргүүцэж байсан. Жоржиа үүнийг мартсангүй. Берлускони 2017 онд долоо хоног тутмын "Темпи" сэтгүүлд өгсөн ярилцлагадаа, "Жоржиагийн шийдэмгий, ур чадвар, оюуны зориг, аналитик чадварыг үргэлж үнэлдэг" гэж хэлсэн. Гэвч түүнийг мэргэн ухаантай ахмад төрийн зүтгэлтэн гэж харж, түүнээс зөвлөгөө авахыг хүлээж байсан тул Жоржиа эрх мэдлийн шат ахих  тусам зөрчил үүсдэг байв. Харин Жоржиа телевизэд өгсөн ярилцлагадаа нэг удаа "Берлусконид ямар ч өргүй" гэж хэлснээсээ хойш хэсэгтээ зурагтаар гараагүй. Мөн өнгөрсөн жилийн сонгуулийн өдөр тэрбээр Берлусконигоос “бага зэрэг” айж байна гэж хэлснийг гэрчүүд дурсчээ. Сонгуулийн үеэр 46 настай Жоржиа "хөгшин эр"-ийн тусламжгүйгээр намынхаа удирдлагыг авч чадсан. Түүний нам сонгуульд 26 хувийн санал асван бол Берлусконигийнх 8 хувийн санал авчээ. Сонгуулийн үр дүнг Берлускони хүлээж авахад хэцүү байсан бололтой. Эвсэл байгуулах хэлэлцээний үеэр  Берлускони түүнийг "хэт даварсан, бардам, дээрэнгүй" гэж бичсэн цаасны хамт зургаа авахуулжээ. Форза Италиа эвслийн хүрээнд ч гэсэн засгийн газрын олон арга хэмжээг эсэргүүцэж байна. Үүнд, зөвшөөрөлгүй цугралттай тэмцэх тогтоол, бэлэн мөнгөний төлбөрийн хязгаарлалт, ногоон татаасыг нэмэгдүүлэх зэрэг багтаж байна. 1990-ээд онд Берлускони Ерөнхий сайдаар сонгогдсон анхны бүрэн эрхийн хугацаанд Жоржиа Ром дахь бүлэг радикал найзуудын хамт хэт барууны үзэлтэй улс төрд суралцаж байсан өсвөр насны хүүхэд байжээ. Тэрээр тэмцэгч гэж харагдах дуртай популист удирдагч болж өссөн. Харин одоо Берлусконигийн үхэл Жоржиаг улам хүчирхэгжүүлнэ гэж ажиглагчид харж байна. Форза Италиагийн парламентын гишүүд эсвэл тэдний сонгогчдод өөр улс төрийн суудал цөөн байгаа тул үүсгэн байгуулагч удирдагчгүйгээр намын ирээдүй тодорхойгүй байна. Энэ үед Жоржиа нь Берлусконигоос илүү алс барууны үзэлтэй мэт харагддаг. Үнэндээ тэд нэг төрлийн сонгогчдын саналыг хуваадаг байсан юм.ЭХ СУРВАЛЖ: POLITICO
https://news.mn/r/2655121/
силвио берлускони
Хятад, тайвань цэргүүдийг ялгах гарын авлага гаргажээ
2023-06-13
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Тайванийн арми өнөөдөр /2023.06.13/ иргэний хамгаалалтын шинэчилсэн гарын авлагыг гаргажээ. Энэхүү гарын авлагад анх удаа хятад, тайвань цэргүүдийг дүрэмт хувцас, өнгөлөн далдлалт, таних тэмдэг зэргээр нь хэрхэн ялгах тухай дурдсан байна.Орос улсаас Украинд түрэмгийлсний дараа Тайвань анх ийм гарын авлага гаргасан. Бээжинтэй хурцадмал харилцаатай үед гарсан уг гарын авлагад ухаалаг гар утасны программ ашиглан тэсрэх бөмбөгнөөс хамгаалах байр, ус, хүнсний хангамжийг хэрхэн олох, мөн яаралтай тусламжийн иж бүрдэл бэлтгэх зөвлөмж багтжээ. Украин дахь мөргөлдөөний нөхцөл байдлыг харгалзан Тайванийн Батлан хамгаалах яам гарын авлагаа шинэчлэн сайжруулах болсон аж.Шинэчлэлтэд багтсан өөрчлөлтүүдийн нэг нь Тайванийн цэргийн алба хаагчид болон хятад цэргүүдийн зураглалыг багтаасан явдал байв. "Тэднийг ялгахад үнэхээр хэцүү" гэж Тайванийн Бүгд найрамдах Батлан хамгаалахын дайчилгааны агентлагийн дарга Шэн Вэй Чи хэлжээ. Хятад цэргүүд Ардын чөлөөлөх армийн дүрэмт хувцас өмсдөг хэдий ч Тайваньд довтолбол өөр хувцас өмсөж магадгүй гэж үзэж байна. Түүнчлэн гарын авлагад Тайванийн яаралтай тусламжийн ажилтнууд, цагдаа нарыг харуулжээ. Гарын авлага шинэчлэх ажлын хүрээнд тэсрэх бөмбөгнөөс хоргодох байруудыг мөн шалгаж байна. Тодруулбал, иргэд олоход хялбар гэдэг үүднээс тэмдэг тэмдэглэгээг нь шинэчилж байгаа бөгөөд анивчдаг гэрлээр солиж магадгүй аж. Эх сурвалж: REUTERS
https://news.mn/r/2655186/
хятад тайвань, Тайвань иргэний хамгаалалтын гарын авлага
Хэдэн мянган км-ийн цаана суучихаад геополитик ярьж байна
2023-06-13
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
ОХУ-ын арми өнгөрсөн шөнө /2023.06.13/ Украины төв хэсгийн Кривой Рог хот руу пуужингаар довтоллоо. Довтолгооны улмаас дор хаяж зургаан хүн нас барж, 25 хүн гэмтэж бэртжээ. Мөн иргэний дэд бүтцэд багагүй хохирол учирсан байна. Орон сууцны барилгын нуранги доор дахиад ч хүмүүс байх магадлалтай гэдгийг хотын дарга Олександр Вилкул хэлэв.Мягмар гаригийн өглөөгүүр Украин даяар агаарын довтолгооноос хамгаалах дуут дохио хангинасан. Албаныхны мэдэгдсэнээр Украины агаарын довтолгооноос хамгаалах систем 14 далавчит пуужингийн 10-ыг нь устгаж чаджээ. Мөн Иранд үйлдвэрлэсэн дөрвөн дроныг устгасан байна."Удаан хүлээсэн сөрөг довтолгоо амаргүй байгаа ч Украины арми урагшилсаар л байна" гэж ерөнхийлөгч Зеленский хэллээ. Сүүлийн долоо хоногийн байдлаар Украины арми Донецк мужид долоон сууринг чөлөөлөөд байна. Мөн Мокри Ялы голын дагуу орших Блаходатне, Нескучне, Макаривка, Сторожеве зэрэг хэдэн хэдэн сууринг чөлөөлжээ.Украины ерөнхийлөгчийн зөвлөх Михайло Подоляк өнгөрсөн шөнийн довтолгооны талаар твиттертээ дурдахын зэрэгцээ олон улсын хамтын нийгэмлэг амин чухал шийдвэрүүдийг гаргах хэрэгтэй байна гэлээ. "Кривой Рогт орон сууцны барилга цохилтод өртлөө. Хэчнээн хүн нуранги дор байгааг мэдэхгүй байна. Иймэрхүү зүйл шөнө бүр болж байна. ОХУ яах аргагүй Украиныг устгаж байна. Украинаас хэдэн мянган км-ийн цаана суучихаад геополитик, хурцадмал байдлын тухай яриж болно. Гэхдээ энд гол шийдвэрүүдийг гаргах хэрэгцээ байсаар л байна"  гэж тэр хэлжээ.Эх сурвалж: THE GUARDIAN
https://news.mn/r/2655084/
украин сөрөг довтолгоо, кривой рог
Кадыровын арми Батлан хамгаалах яамтай гэрээлэв
2023-06-13
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
ОХУ дахь хувийн цэргийн компаниудыг Батлан хамгаалах яам хянах тухай шийдвэрийг Сергей Шойгу танилцуулсан. Энэ дагуу "Вагнер" тэргүүтэй хувийн цэргийн компаниуд долдугаар сарын 1 гэхэд яамтай гэрээ байгуулах ёстой болжээ. Яамнаас мэдэгдсэнээр энэхүү гэрээ нь сайн дурын нэгдэлд шаардлагатай эрх зүйн статусыг олгох, иж бүрэн дэмжлэг үзүүлэх, даалгаврын гүйцэтгэлийг зохион байгуулах стандарт арга барилыг бий болгох зорилготой. Цаашилбал, сайн дурынхан болон тэдний гэр бүлийнхэнд зориулсан нийгмийн хамгаалал, дэмжлэгийг сунгахаар төлөвлөж байна.Гэвч "Вагнер"-ын тэргүүн Евгений Пригожин энэ шийдвэрийг эрс эсэргүүцэж, яамтай ямар ч гэрээ байгуулахгүй гэдгээ мэдэгдсэн. Пригожин эсэргүүцсэн мэдэгдэлдээ "Энэ тушаалын дараа яг юу болох юм? Бидэнд зэвсэг, сум өгөхгүй шүү дээ. Яг нөхцөл байдал ширүүсээд ирмэгц зэвсэг, сум барьж ирээд, туслаач гэж гуйна биз" гэжээ.Пригожин ийнхүү эсэргүүцсэн бол Чеченийн удирдагч Рамзан Кадыровын дайчид гэрээнд гарын үсэг зуржээ. Тодруулбал, Ахмат дахь отрядын хөлсний цэргүүд камерын өмнө гэрээ байгуулж байгаа зураг цахим сүлжээнд нийтлэгдэв. Гэрээнд ОХУ-ын Зэвсэгт хүчний жанжин штабын орлогч дарга Алексей Ким, Оросын Тусгай хүчний их сургуулийн захирал Адам Дашаев нар гарын үсэг зуржээ."Сайн дурын анги, отрядын захирагч нар энэ гэрээнд гарын үсэг зурахдаа баяртай байх болно. Учир нь гэрээнд гарын үсэг зурснаар тэд Батлан хамгаалах яамтай ижил статустай болно" гэж Төрийн думын гишүүн Адам Делимханов хэллээ.Эх сурвалж: UKRAYINSKA PRAVDA
https://news.mn/r/2654994/
Рамзан Кадыров, чеченийн удирдагч, Чеченийн арми
Хятадын хөдөөгийн санаачлага иргэдийг ядуурал руу түлхэх вий!
2023-06-13
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Нийтлэл
Олон улсад янз бүрийн ээдрээтэй нөхцөл байдал үүсэхийн хэрээр Хятадын хүнсний аюулгүй байдал хөндөгдөж буйд тус улсын засгийн газар санаа зовох болсон. АНУ-ын шар буурцаг болон эрдэнэ шишээс хамааралтай болсон гэдгээ Хятад ойлгосон тэр цагт хоёр улсын хооронд худалдааны дайн шинээр эхэлсэн юм.Орос улсаас Украинд түрэмгийлснээр олон улсын хэмжээнд хүнсний хомсдол үүсч болзошгүй болсон. Энэ нь Хятадын хүнсний аюулгүй байдлын асуудлыг улам түгшүүртэй болгожээ. Тиймээс тус улс саяхан хөдөөг аврах шинэ санаачлага гаргасан байна. Энэхүү санаачлагын зорилго нь Хятадын хөдөө аж ахуйн газар ашиглалтыг эдийн засгийн ашиг сонирхол гэхээсээ илүүтэйгээр хүнсний аюулгүй байдлын хэрэгцээнд тулгуурлан төлөвлөх явдал юм. Хөдөөгийн санаачлагын дагуу тариалангийн талбайг үржил шимгүй болгохоос сэргийлэх нь нэн тэргүүнд тулгамдсан асуудал юм. Мөн хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлд тавих хяналтыг нэмэгдүүлнэ.Өөрөөр хэлбэл, Хятад улс хязгаарлагдмал тариалангийн талбайн нөөцийг хүнсний үйлдвэрлэлд төвлөрүүлэх гэж байна.Шинэ санаачлагын дагуу засгийн газар тариалангийн талбайг гурван ангилалд хуваасан. Хамгийн сайн ангилалд багтах газраа “байнгын суурь тариалангийн газар” гэж нэрлэнэ. Ийм тариалангийн талбайд будаа, улаан буудай, эрдэнэ шиш зэрэг хүнсний гол үр тариа таридаг. Дараагийн ангилалд багтах газрыг “ердийн тариалангийн талбай” гэнэ. Ийм газарт хүнсний гол тарианаас гадна хүнсний ногоо, жимс жимсгэнэ болон бусад бэлэн ургац тариалана. Гуравдугаар ангилал нь ойн аж ахуй болон бусад үйлдвэрүүдийг хөгжүүлэхэд зориулсан тариалангийн талбай байх юм.Шинэ ангилал гарснаар тариаланчид хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг тариалангийн талбайг өөр зориулалтаар ашиглах боломжгүй болно. Ерөнхийдөө энэ санаачлага нь тариаланчдын эдийн засгийн хөшүүргийг үндэсний аюулгүй байдлын хэрэгцээ шаардлагаар орлуулж байна.Засгийн газраас өгсөн удирдамжийн дагуу орон нутгийн засаг захиргаа тариалангийн талбайг хамгаалахыг нэн тэргүүний зорилт гэж үздэг. Гуанси хотод л гэхэд энэ нь боловсон хүчний үнэлгээний схемийн нэг хэсэг болсон.Одоо харин орон нутгийн албаныхан шинэ санаачлагын дагуу өөрийн нутаг дэвсгэр дээрх бүх тариалангийн талбайг судалж, гурван ангилалд хуваах ёстой. Мөн байнгын суурь тариалангийн талбайг нэгтгэх зорилтуудыг тавиад байна.ОЙ ЭСВЭЛ ТАРИАЛАНГИЙН ТАЛБАЙЕрөнхий сайд асан Жу Рунжи 1998 оны үерийн үеэр газар тариалангийн талбайг хэтрүүлэн ашигласан нь экологийн аймшигтай үр дагаварт хүргэсэн. Үүний дараа “Тариалангийн газрыг ойжуулах бодлого”-ыг хэрэгжүүлжээ. Зорилго нь Хятадын ойн нөөцийг хамгаалах, ерөнхий экологийг сайжруулах явдал байв. Энэхүү удирдамжийн дагуу тариалангийн талбайд ой мод огтлохыг хатуу хориглож, орон нутгийн засаг захиргаа бүр ойг нөхөн сэргээх зорилт тавин ажилласан.Тэгвэл шинэ санаачлагын дагуу тариалангийн талбай, хөдөө аж ахуйн үйлдвэрлэлийг нэмэгдүүлэхэд онцгой анхаарч эхэлснээр тариалангийн газрыг ойжуулах бодлоготой зөрчилдөж эхэлжээ. Өдгөө эсрэгээрээ “Ойг тариалангийн талбай болгох” хөдөлгөөн өрнөж байна гэхэд болно. Орон нутагт мод тайрах ажил өрнөсөн ба тосгон, хороо бүр мод огтлох үүрэг хүлээв. Албан тушаалтнууд ахиц дэвшлийг шалгахын тулд хяналтын багуудыг байгуулжээ.Мод тайрах ажил нь сүүлдээ бизнес болсон байна. Зарим тосгонд оюутнуудыг цалинтай ажиллуулж байгаа бөгөөд тэдгээр сайн дурынхан өдөрт 100 гаруй юаниар цалинждаг. Тиймээс энэ нь амралтаараа халаасны мөнгө олох гэж оролддог оюутнуудын дунд алдартай ажил болжээ.Түүнчлэн тэдгээр сайн дурынхан тариачдын гэрт ирж, сайн дураараа мод тайрах гэрээнд гарын үсэг зурахыг албадаж байна. Тариаланчид эсэргүүцсэн тохиолдолд бульдозероор модыг дайрч, тариаланчдыг дардаг.Гэтэл тариаланчид үүний төлөө ямар ч нөхөн олговор авдаггүй. Тэдний хувьд алдагдлаа нөхөх цор ганц арга нь модны үлдэгдэл хаягдлыг зарж, мөнгө болгох явдал юм.Тариаланчдын хувьд ойн аж ахуй бол маш чухал ажил. 1998 онд хэрэгжсэн “Тариалангийн газрыг ойжуулах бодлого”-ын дагуу олон тариаланч ашиг олохын тулд үр тариа тариалах бараг боломжгүй алслагдмал талбайд мод тарьжээ. Мод нь засвар үйлчилгээ бараг шаардахгүй атлаа тогтвортой нэмэлт орлогын эх үүсвэр болдогоороо давуу талтай. Тиймдээ ч тариаланчдыг ядуурлаас гаргахад ойн аж ахуй чухал үүрэг гүйцэтгэжээ.Жимсний үйлдвэрлэл нь хөдөөгийн орлогын бас нэгэн чухал тулгуур. Гэтэл жимсний модоо хүртэл тайрахад хүрсэн нь тариаланчдын дунд түгшүүр төрүүллээ. Гуанси зэрэг олон мужид жүрж болон бусад жимс тариалах нь орон нутгийн эдийн засгийн тулгуур багана болдог. Жимсний үйлдвэрлэл нь ашиг өндөрөөс гадна гар ажиллагаа бага шаарддаг давуу талтай.Жүрж тариалдаг байсан тулдаа л хүүхдийнхээ сургалтын төлбөрийг төлж чадсан гэх хүн ч байна. Тиймээс “Ойг тариалангийн талбай болгох” шинэ санаачлага нь иргэдийг ядуурал руу түлхэх вий гэж санаа зовж байна.Түүнчлэн шинээр сэргээсэн тариалангийн талбайнуудад ажиллахад хүндрэлтэй байгаа аж. Нэгдүгээрт, эдгээр нь ихэвчлэн алслагдсан, ядуу бүс нутагт байрлаж байна. Хоёрдугаарт, газрыг айл айлаар нь хуваасан байсан шугамыг бульдозероор устгасан тул тариаланчид өөрийнх нь газар хаанаас хаа хүртэл үргэлжлэхийг мэдэхээ больжээ. Тиймээс хөршүүдтэйгээ зөрчилдөхөөс цааргалж эдгээр газрыг ашиглахаас татгалзав.Covid-19-ийн хатуу бодлого дууссан ч Бээжин иймэрхүү кампанит ажлыг бодлогын зорилгодоо хүрэх арга зам гэж үзсээр л байна.Эх сурвалж: THE DIPLOMAT
https://news.mn/r/2654867/
Хятад хүнсний аюулгүй байдал, хятадын хөдөөгийн санаачлага
Оростой гэрээ хийсэн Германы удирдагчийг огцрохыг шаардав
2023-06-12
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Германы зүүн хойд хэсэгт орших Мекленбург-Өрнө Померан муж улсын удирдагч Мануэла Швесиг Оростой гэрээ хийсэн гэх үндэслэлээр огцрохыг шаардаж байна. Сөрөг хүчний улстөрч Фридрих Мерц түүнийг огцрохыг уриалжээ. Тэрбээр 2018 онд Москвад айлчилж, Аж үйлдвэрийн сайд Денис Мантуровтой уулзаж байжээ. Энэ үеэрээ Орост нисдэг тэрэг, нисгэгчгүй онгоцны эд ангиудыг худалдах гэрээг сурталчилсан нь илчлэгдсэн байна. Тодруулбал, Мекленбург-Өрнө Померан муж улс дахь Луратек нэртэй герман компани нь Кремлийн дэмжлэгтэй "Russian Helicopters" компанид эд ангиуд худалдсан болох нь илэрчээ. Гэтэл "Russian Helicopters"-ын тэргүүн Сергей Чемезов нь Европын холбооны хориг арга хэмжээнд байгаа аж. Түүнчлэн хоёр компани нисгэгчгүй нисдэг тэрэг хамтран бүтээхээр болжээ.Мануэла Швеси өмнө нь Оросын байгалийн хийн аварга Газпромтой харилцаа холбоотой гэж шүүмжлүүлж байсан. Тодруулбал, тэрбээр "Хойд урсгал 2" хийн хоолойг сурталчлах зорилгоор байгаль орчны хуурамч төрийн бус байгууллага байгуулсан нь илэрсэн аж. Оросоос Украинд довтлохын өмнөхөн Герман улс "Хойд урсгал 2"-ыг зогсоосон. Улмаар уг хоолойг 2022 оны есдүгээр сард үл мэдэгдэх хорлон сүйтгэгчид дэлбэлжээ. Эх сурвалж: THE TELEGRAPH
https://news.mn/r/2654860/
ОХУ Герман, Мекленбург-Өрнө Померан муж улс, Мануэла Швеси
Филиппиний хамгийн идэвхтэй галт уулаас лаав урсаж эхэлжээ
2023-06-12
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Филиппиний хамгийн идэвхтэй галт уул Майон идэвхжиж, лаав урсаж эхэлжээ. Тус бүс нутагт хэдэн арван мянган ядуу тариачин амьдардаг. Уулын энгэр лүү өнгөрсөн шөнөөс лаав урсаж эхэлсэн тул албаныхан цаашдын үйл ажиллагаанд бэлдэж байгаа гэдгийг Филиппиний Галт уул судлал, газар хөдлөлт судлалын хүрээлэнгийн захирал Тересито Баколкол хэлэв. Майон галт уулаас зургаан км радиуст амьдардаг дор хаяж 12800 хүнийг нүүлгэн шилжүүлээд байна. Нийслэл Манилагаас зүүн өмнө зүгт 330 км зайд орших хэсгийг байнгын аюултай бүс гэж тооцдог. Гэсэн хэдий ч олон мянган хүн өөр очих газаргүй тул тэндээ амьдарсаар байна.Лаав урсах нь идэвхжил нэмэгдэж буйн шинж тэмдэг юм. Түүнчлэн сүүлийн 24 цагийн дотор галт уулаас 260 орчим чулуу нурж, 21 удаагийн чичирхийлэл бүртгэгджээ. Мужийн галт уул судлаачдын мэдээлснээр Бямба гаригт хүхрийн давхар ислийн ялгарал мөн гурав дахин нэмэгдсэн байна. Дэлбэрэлт ойртсон үед хүхрийн давхар ислийн хий эсвэл үнсний тоосонцороор амьсгалсанаас болж хүний эрүүл мэндэд асуудал үүсдэг. Филиппинд галт уулын дохиоллын таван шатлалт систем байдаг. Өдгөө гуравдугаар түвшний аюултай байгаа бөгөөд энэ нь хэдэн долоо хоног юм уу хэдэн өдрийн дараа дэлбэрэх магадлалтай гэсэн үг. Тус улсад идэвхтэй 24 галт уул байдаг бөгөөд хамгийн сүүлд 2018 онд хүчтэй дэлбэрэлт болж байжээ. Газар зүйн байрлалын хувьд Филиппин нь дэлхийн ихэнх газар хөдлөлт, галт уулын дэлбэрэлт болдог хагарлын ирмэг болох Номхон далайн "Галын цагираг" дээр байрладаг. Эх сурвалж: AL JAZEERA
https://news.mn/r/2654814/
Филиппиний хамгийн идэвхтэй галт уул, филиппин галт уул, Майон галт уул, галт уулын идэвхжил
Сөрөг довтолгооноос хойш Украин анхны тугаа мандуулав
2023-06-12
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Украины арми нутгийн зүүн өмнөд хэсгийн гурван тосгонд хяналтаа тогтоосон гэж мэдэгдлээ. Энэ нь удаан хүлээсэн сөрөг довтолгооны эхний ялалт болох юм. Донецк муж дахь Блаходатне болон Нескучне тосгонд цэргүүд баяраа тэмдэглэж байгааг цахим сүлжээнд нийтлэгдсэн бичлэгүүдээс харж болно. Батлан хамгаалахын дэд сайд Ханна Малярын хэлснээр зэргэлдээ Макаривка тосгоныг ч бас Украины арми хяналтдаа авчээ.Украины ерөнхийлөгч Зеленский өнгөрсөн Бямба гаригт сөрөг довтолгоо эхэлсэн гэдгийг албан ёсоор зарласан. Түүний мэдэгдлээс хойших анхны чөлөөлөгдсөн суурингууд нь дээрх гурван тосгон юм.Украиныг дэмжигч цахим хуудсуудаар Блаходатне  дахь шатсан барилгын гадна Украины далбааг мандуулж буй цэргүүдийн бичлэгийг нийтэлжээ. Блаходатне нь дайны өмнөхөн ердөө 1000 оршин суугчтай байсан тосгон юм. Гэхдээ энэ тосгон нь Мариуполь хот руу чиглэсэн зам дээр байрладаг бөгөөд үүгээр дамжуулан Украины арми ойрын саруудад боомт хотыг эргүүлэн авахыг эрмэлзэж магадгүй гэж шинжээчид үзэж байна. Түүнчлэн Украины арми Крым болон Донецкийг холбосон хуурай замын гүүрийг эвдэж, Оросын цэргийг хойгт тусгаарлахыг хүсч байж болзошгүй аж.Украины жанжин штабаас өнөөдөр мэдээлснээр сүүлийн 24 цагийн хугацаанд 25 мөргөлдөөн гарчээ. Довтолгооны цар хүрээ тодорхойгүй хэвээр байгаа ч АНУ-д төвтэй Дайны судалгааны хүрээлэнгээс мэдэгдсэнээр Украины цэргүүд фронтын дөрвөн бүсэд довтолж байна.Оросын бэхлэлтийг шалгах явцдаа Украины арми зарим нэг бүтэлгүйтэлтэй ч тулгарчээ. Тодруулбал, өнгөрсөн Пүрэв гаригт украинчууд Запорожье мужийн зүүн өмнөд хэсэгт болсон халдлагын үеэр АНУ-д үйлдвэрлэсэн Брэдли маркийн хэд хэдэн байлдааны машинаа алдсан байна. Нийт есөн машин байдгаас зургааг нь алджээ.Эх сурвалж: BBC
https://news.mn/r/2654727/
украин сөрөг довтолгоо
Оросын хувийн цэргийн компаниудыг яам хянана
2023-06-12
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
ОХУ-ын Батлан хамгаалахын сайд Сергей Шойгу хувийн цэргийн компаниудыг бүгдийг нь холбогдох яамны хяналтад байлгахыг Бямба гаригт тушаажээ. Энэ нь сайн дурын нэгдэлд шаардлагатай эрх зүйн статусыг олгох, иж бүрэн дэмжлэг үзүүлэх, даалгаврын гүйцэтгэлийг зохион байгуулах стандарт арга барилыг бий болгох зорилготой.Хувийн цэргийн компани гэдэг нь "Вагнер" тэргүүтэй сайн дурын нэгжүүдийг хэлдэг. Гэхдээ Орост ийм компаниудыг албан ёсоор хориглодог аж.Сергей Шойгугийн мэдэгдлийн дараа "Вагнер"-ын тэргүүн Евгений Пригожин эрс татгалзсан мэдэгдэл хийв. Тэрбээр "Батлан хамгаалах яамтай ямар ч гэрээ байгуулахгүй. Вагнер нь Оросын Зэвсэгт хүчний ангийн командлагч нартай үйл ажиллагаагаа аль хэдийнэ зохицуулсан бөгөөд өндөр үр дүнтэй бүтэц болж ажилладаг" гэжээ.Сергей Шойгу, Пригожин нарын зөрчилдөөний хамгийн сүүлийн жишээ нь хувийн цэргийн компаниудыг яамны хяналтад авах гэсэн энэ оролдлого болж байна. Евгений Пригожин нь Оросын Батлан хамгаалахын сайдыг удирдах чадваргүй гэж шүүмжилсээр ирсэн. Тэрбээр Бахмутыг эзлэх оролдлогын үеэр Оросын цэргийн удирдлагуудыг хөлсний цэргүүддээ сум нийлүүлээгүй гэж шүүмжилсэн. Мөн Сергей Шойгу болон Зэвсэгт хүчний жанжин штабын дарга Валерий Герасимов нарыг "Оффисдоо хэвтэж буй тарган муурнууд" гэж нэрлэсэн байна.Эх сурвалж: THE NEW VOICE OF UKRAINE
https://news.mn/r/2654631/
Сергей Шойгу, Валерий Герасимов, евгений пригожин, вагнер бүлэглэл, оросын хувийн цэргийн компани
АНУ ЮНЕСКО-д эргэн нэгдэхээр хичээж байна
2023-06-12
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
АНУ-ын засаг захиргаанаас НҮБ-ын боловсрол, шинжлэх ухааны байгууллагад (ЮНЕСКО) дахин нэгдэнэ гэж  мэдэгдэв. Дональд Трамп АНУ-ын ерөнхийлөгчөөр ажиллаж байх хугацаандаа таван жилийн өмнө ЮНЕСКО-гоос Вашингтоныг гаргасан.Төрийн департамент өнгөрсөн долоо хоногийн сүүлчээр Парист төвтэй ЮНЕСКО-д дахин элсүүлэхийг хүссэн захидал илгээсэн гэж мэдэгдсэн. Төрийн нарийн бичгийн даргын Удирдлагын асуудал эрхэлсэн орлогч Ричард Вермагийн захидалд "АНУ-ыг тус байгууллагад дахин элсүүлэх төлөвлөгөөг" санал болгожээ. Төлөвлөгөөний талаарх дэлгэрэнгүй мэдээлэл одоогоор байхгүй. Гэхдээ АНУ татвараа төлөхөө больсны улмаас тус байгууллагад их хэмжээний өртэй. Гэвч энэ оны эхээр тус засаг захиргаа ЮНЕСКО-д буцаж ороход зориулж 150 сая ам.долларыг АНУ-ын төсвийн төлөвлөгөөнд тусгажээ. Хүйтэн дайны үеийн үзэл суртлын асуудлаар болон сүүлийн үеийн Израиль-Палестины мөргөлдөөний үеэр АНУ болон ЮНЕСКО хоорондоо сүүлийн 40 жилийн хугацаанд тогтворгүй харилцаатай явж ирсэн. Ерөнхийлөгч асан Рональд Рейган 1983 онд АНУ-ыг ЮНЕСКО-оос гаргасан ч Ерөнхийлөгч асан Жорж Буш 2002 онд дахин элсүүлсэн. Трамп Израилийн эсрэг байр суурьтай байна гэсэн үндэслэлээр 2017 онд АНУ-ыг тус агентлагаас гаргасан юм.Байдены засаг захиргаа ажлаа авахдаа ЮНЕСКО-д дахин элсэх бодолтой байгаагаа мэдэгдсэн. Өнгөрсөн гуравдугаар сард дараагийн санхүүгийн жилийн төсвийг танилцуулах үед Удирдлагын асуудал эрхэлсэн Төрийн нарийн бичгийн дарга Жон Басс хэлэхдээ, "ЮНЕСКО-д дахин элсэх нь НҮБ-ын эрүүл мэндийн байгууллагуудад их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийсэн Хятадтай дэлхийн хэмжээнд өрсөлдөхөд АНУ-д тустай" гэж үзэж байгаагаа хэлжээ. ЭХ СУРВАЛЖ: ASSOCIATED PRESS
https://news.mn/r/2654571/
АНУ, юнеско
АНУ-д хурдны зам нуржээ
2023-06-12
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
АНУ-ын Пенсильвани муж улсын Филадельфи хотод өчигдөр /2023.06.11/ хурдны зам нуржээ. Хурдны гүүрэн зам доогуур явсан ачааны машин шатсаны улмаас I-95 зам нурсан. Ачааны машин нь нефтийн бүтээгдэхүүн тээвэрлэж явсан бөгөөд одоо хүртэл нурангид дарагдсан хэвээр байна. Замын засварт олон сар зарцуулагдана гэдгийг албаныхан мэдэгдлээ. Хурдны замын эвдэрсэн хэсэг нь хамгийн ачаалал ихтэй хэсэг гэдгийг Пенсильвани мужийн Тээврийн яамны нарийн бичгийн дарга Майк Кэррол хэлэв. Тус замаар өдөр бүр 160 мянга орчим тээврийн хэрэгсэл зорчдог. Тиймээс энэ нь бүс нутгийн аялал жуулчлал болон бараа бүтээгдэхүүн тээвэрлэлтэд ноцтой үр дагавар үзүүлэх юм. Энэхүү нуралт нь хотын ундны усны чанарт нөлөөлөөгүй ч АНУ-ын эргийн хамгаалалтын алба усны бохирдолд анхаарлаа хандуулж байгааг албаныхан мэдэгдэв. Ачааны машинаас 8500 галлон нефтийн бүтээгдэхүүн асгарах боломжтой аж. Онцгой байдлынхан түймрийг бүрэн унтраасан бөгөөд галын шалтгааныг шалгаж байна. Мөн оршин суугчдыг энэ бүсээс зайлсхийж, өөр зам сонгохыг зөвлөжээ. Түүнчлэн Үндэсний тээврийн аюулгүй байдлын зөвлөл Филадельфи руу баг илгээнэ гэдгээ мэдэгдсэн байна. Эх сурвалж: CNN
https://news.mn/r/2654527/
Филадельфи хурдны зам, I-95 хурдны зам
Назарбаевыг үгүйсгэх үйл явц үргэлжилж байна
2023-06-12
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Нийтлэл
Нурсултан Назарбаев 2019 онд ерөнхийлөгчийн суудлаасаа буусны дараа ч Казахстаны “Елбасы” гэгдэж, улс үндэстний удирдагч хэвээр байв. Дөрвөн жилийн дараа их зүйл өөрчлөгдсөн бөгөөд одоо Астана анхны ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын төсвийг танаж байна. Казахстаны Сангийн сайд Ерулан Жамаубаев "Эрх чөлөө" радиод энэ долоо хоногт мэдээлснээр, Тэргүүн ерөнхийлөгчийн Тамгын газар ойрын 45 хоногийн дотор үйл ажиллагаагаа зогсооно гэж мэдэгджээ. Энэ нь өнгөрсөн онд болсон Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах санал асуулгын үр дүнд гарсан “Анхны ерөнхийлөгчийн тухай” хуулийг хүчингүй болсонтой холбон, төсөвт байгаа хөрөнгийг дахин хуваарилсны үр дүн юм.Зургадугаар сарын 7-нд Жамаубаевын хэлсэн үг нь Үндсэн хуулиас "елбасы" гэсэн ишлэлийг хассан бүх нийтийн санал асуулгаас хойш бараг яг жилийн дараа болж байна.2023 оны гуравдугаар сард Сангийн дэд сайд Даурен Темирбеков сэтгүүлчдэд хэлэхдээ, анхны ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын санхүүжилтийг 130 сая тенге (291,000 гаруй доллар)-аар хасна. Өмнө нь тус албанд 1-1.5 тэрбум тенге (2.2-3.3 сая доллар) хуваарилагддаг байв. Жамаубаевын энэ долоо хоногт хийсэн тайлбарт оффисын "бүтцийн өөрчлөлт" хийж, зарим ажилчдыг өөр байгууллагад шилжүүлж, заримыг нь цомхотгоно гэж тэмдэглэжээ."Ойрын ирээдүйд ийм оффис байхгүй болно гэж би бодож байна" гэж тэрбээр хэлсэн байна.Энэ нь 2022 оны нэгдүгээр сарын үйл явдлаас хойш Казахстанд өрнөж буй "Назарбаевыг үгүйсгэх" ерөнхий үйл явцтай нийцэж байна. Энэ долоо хоногийн эхээр Казахстаны парламентын доод танхим болох Мажилисын депутатууд эрүүгийн хуулиас анхны ерөнхийлөгчийг доромжилсон гэмт хэрэг үйлдсэн (373-р зүйл) этгээдэд таван жил хүртэл хорих ялаар шийтгэх заалтыг хасч, нэмэлт, өөрчлөлт оруулахаар ажиллаж байгаагаа мэдэгдэв. Өнгөрсөн жил Үндсэн хуульд өөрчлөлт оруулах санал асуулгыг харгалзан энэ хүчин чармайлтыг депутатууд техникийн шинж чанартай гэж тодорхойлсон.“Анхны ерөнхийлөгчийн статус байхаа больсон тул эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх шаардлагагүй, хэрэгжихгүй" гэж парламентын депутат Снежанна Имашева хэлэв.2020 онд нэгэн Караганд эрэгтэй олон нийтийн сүлжээнд нийтэлсэн видео бичлэгээрээ Назарбаевыг доромжилсон хэргээр 373-р зүйл ангиар ял сонссон анхны хүн болсон. Түүнийг экс ерөнхийлөгчийн талаар хатуу үг хэллэг ашигласан гэж шүүмжилсэн ч “Eurasianet”-д мэдээлснээр түүний сэтгэгдлүүдийн дийлэнх нь "бүс нутгийн хүмүүсийн амьдралын таагүй байдал"-ын тухай байсан аж. Эцэст нь түүнд гурван жилийн хугацаанаас өмнө тэнсэн суллахтай адил "эрх чөлөөг хязгаарласан", 100 цаг "албадан ажил хийлгэх", 41,670 тенгений торгууль оногдуулсан.Казахстаны Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаев өнгөрсөн 2022 оны нэгдүгээр сарын үймээний дараах мэдэгдэлдээ, Аюулгүй байдлын зөвлөлийг тэргүүлнэ хэмээн мэдэгдсэн юм. Назарбаев 2019 онд Ерөнхийлөгчийн албан тушаалаас буусныхаа дараа Аюулгүйн зөвлөлийг тэргүүлэх болсон юм. Тодруулбал, Назарбаев 2019 оны гуравдугаар сард төрийн тэргүүний суудлаас буусан ч Казахстаны Ардын ассамблей, Аюулгүй байдлын зөвлөл, "Нур Отан" намын удирдлагын албан тушаалыг өөртөө хадгалан үлдэж байв. Түүнийг насан туршид нь Аюулгүй байдлын зөвлөлийн албан тушаал дээр байлгахаар болж байлаа. Гэсэн ч 2021 оны дөрөвдүгээр сарын 28-ны өдөр Ардын ассамблейн даргын албан тушаалаа орхиж, бүрэн эрхээ өнөөгийн ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Токаевт шилжүүлж байгаагаа зарласан.Харин 2022 оны энэ оны эхээр Казахстанд гарсан эмх замбараагүй байдлын үеэр Назарбаев өнөөгийн ерөнхийлөгчид Аюулгүй байдлын зөвлөлийн даргын бүрэн эрхийг шилжүүлэн өгсөн юм.Казахстан улсын анхны Ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаев 2019 оны гуравдугаар сарын 19-нь ард түмэндээ хандан үг хэлж, албан тушаалаасаа огцорч буйгаа зарласан нь олон улсын хэвлэл мэдээллийн хувьд гэнэтийн мэдээ байсан. Тэрээр “Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацааг дуусгахгүйгээр халаагаа өгөхөөр шийдсэн” гэдгээ мэдэгдсэн юм.Улмаар 2019 оны гуравдугаар сарын 20 буюу өнөөдөр Ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийг шилжүүлэн өгөх тухай зарлигт гарын үсэг зуржээ.Ингэснээр Казахстан улсыг бараг 30 жил халаагүй удирдсан Ерөнхийлөгч Нурсултан Назарбаев тав дахь бүрэн эрхийнхээ хугацааг дуусгалгүйгээр албан тушаалаасаа буусан. Тэрбээр Казахстан улсыг хуучин ЗХУ-аас тусгаар тогтносноос хойш 2019 он хүртэл 29 жил төр барьсан анхны ерөнхийлөгч. Гэхдээ зарим хүмүүс түүнийг  нийгмийн зөрчилдөөн, баян ядуугийн ялгааг туйлд нь хүргэсэн гэж буруутгадаг юм.
https://news.mn/r/2654493/
Нурсултан Назарбаев, назарбаев, Ерөнхийлөгч асан Назарбаев
Улаан загалмайн хороо Пёньянд туслахад бэлэн
2023-06-11
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Олон улсын Улаан загалмайн хороо Хойд Солонгост хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэхэд бэлэн хэвээр байгаа гэдгээ мэдэгдлээ. Тус хороо нь Covid-19-ийн үед төслүүдээ түр зогсоогоод байсан. Тэд Хойд Солонгосын Улаан загалмайн нийгэмлэгтэй холбоо тогтоон ажиллаж байгааг Дайчилгаа, хөдөлгөөн, хамтын ажиллагаа хариуцсан захирал Оливье Рэй хэлэв. Оливье Рэй Сөүлд анхны албан айлчлал хийж буй. Тэрбээр энэ үеэрээ "Yonhap" агентлагт ярилцлага өгчээ. "Олон улсын Улаан загалмайн хороо Covid-19-тэй холбоотой хязгаарлалтын улмаас 2020 оноос хойш БНАСАУ-д нэвтрэх боломжгүй байна. Гэхдээ бид БНАСАУ-ын Улаан загалмайн нийгэмлэгтэй холбоотой хэвээр байгаа. Мөн бид тодорхой мэдээлэлтэй байгаа бөгөөд боломж олдвол дахин туслахад бэлэн" гэж тэр ярьжээ. Женевт төвтэй Олон улсын Улаан загалмайн хороо нь хүмүүнлэгийн хамгаалалт, дайны хохирогчдод туслах үүрэг хүлээдгээрээ алдартай. Тус хороо нь ОХУ-аас дайн эхлүүлсний дараа Украины энгийн иргэдэд туслахын тулд шуурхай багаа байршуулсан. Өдгөө Улаан загалмайн хорооны хэдэн зуун ажилчин, мэргэжилтэн Украинд ажиллаж байна. Тус хороо нь 2002, 2015 онд Хойд болон Өмнөд Солонгост төлөөлөгчийн газраа нээсэн.Эх сурвалж: YONHAP
https://news.mn/r/2654457/
олон улсын улаан загалмайн хороо, улаан загалмайн нийгэмлэг
Канадын ерөнхий сайд Киевт гэнэт айлчлав
2023-06-11
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Канадын ерөнхий сайд Жастин Трюдо өчигдөр /2023.06.10/ Украины нийслэл Киевт гэнэт айлчиллаа. Тэрбээр Зеленскийтэй уулзсан ба уулзалтын дараа хамтарсан тунхаг бичиг гаргажээ. Тунхаг бичигт "Канад улс дангаараа болон Их-7, НАТО, НҮБ-ын хүрээнд олон улсын хамтын ажиллагаагаар дамжуулан улс төр, санхүү, хүмүүнлэг, цэргийн тусламжаа аль болох урт хугацаанд Украинд үзүүлнэ гэдэгт найдаж болно. 2022 оны хоёрдугаар сараас хойш Канад улс нь Украинд найман тэрбум гаруй ам.долларын тусламж үзүүллээ. Бид танк, агаарын довтолгооноос хамгаалах систем, их буу зэрэг урьд өмнө байгаагүй цэргийн дэмжлэг үзүүлж байгаа бөгөөд Украины хэрэгцээнд үндэслэн тусламжийн шинэ арга хэмжээг үргэлжлүүлэн боловсруулсаар байна" гэжээ. Жастин Трюдо айлчлалын үеэр Киев дэх сүйрсэн техник хэрэгслийн үзэсгэлэнг үзсэн байна.Эх сурвалж: CNN
https://news.mn/r/2654453/
Жастин Трюдо, украин канад
АНУ-д орон сууцны барилга нуржээ
2023-06-11
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
АНУ-ын Айова мужид 116 жилийн настай орон сууцны барилга өнгөрсөн сарын 28-ны өдөр нуржээ. Энэ барилга нурах дөхсөнийг олон хүн мэдэж байсан. Тухайлбал, хананд гажиг үүссэнийг баримтжуулсан инженер, өрлөгийн компанийн дарга, хотын байцаагч, түрээслэгчид гэх мэт. Түрээслэгчид энэ талаар гомдоллож байсан ч оршин суугчдыг нүүлгэн шилжүүлэх тушаал хэн ч өгөөгүй.Барилгын гол хэсэг нурснаас болж гурван хүн нас барж, 50 орчим түрээслэгч эд хөрөнгөөрөө хохиров. "Энэ эмгэнэлт явдлаас урьдчилан сэргийлэх боломжтой байсан" гэж нурангид дарагдсаны улмаас хөлөө тайруулсан түрээслэгч хэлжээ.Байшингийн хана далийж, цонхны хүрээ унжиж, шал нь тэгш бус болоод багагүй хугацаа өнгөрсөн. Түрээсийн агентууд болон албаныхан асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд арга хэмжээ авна гэсэн хэдий ч хэдэн долоо хоногийн турш юу ч хийгээгүй. Тиймээс түрээслэгч Диксон гэрээгээ цуцлах юм уу өөр орон сууцанд шилжүүлж өгөөч гэсэн хүсэлт тавьсан. Хотын албан тушаалтнууд энэ барилгын талаар дор хаяж 2021 оноос хойш мэдэж байсан гэж үзэж байна."MidAmerican Energy" компани 2023 оны хоёрдугаар сард барилгын баруун хананы тоосго муудаж байгаа талаар хотын захиргаанд мэдэгдэж, ажилчид нь аюултай нөхцөл байдлыг засах хүртэл талбайгаас хол байх болно гэжээ. Удалгүй "Select Structural Engineering" компани шалгалт хийж, шаардлагатай ажлыг хийхээр болсон. Компанийн инженер Дэвид Валлиер хагарч, нурсан хэсгийг засварлах шаардлагатай ч барилга болон түүний оршин суугчдад аюул учруулахгүй гэж тодорхойлжээ. Нуралтаас дөрөв хоногийн өмнө Валлиер хэд хэдэн асуудлын талаар тайландаа дурдсан. Удалгүй унахад бэлэн болсон тоосгоны том хэсгүүд машин болон хажуугаар өнгөрч буй хүмүүсийн аюулгүй байдалд заналхийлж болзошгүй гэж тэр мэдэгджээ. Эх сурвалж: AP
https://news.mn/r/2654449/
Айова муж, Орон сууцны барилга
Онгоцны ослоос 40 хоногийн дараа 4 хүүхэд олджээ
2023-06-11
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Колумб улсын Какета болон Гуавиаре мужуудын хилийн ойролцоо тавдугаар сарын 1-нд жижиг онгоц осолдсон хэрэг гарсан. Ослоос хойш 40 хоногийн дараа буюу өнгөрсөн Баасан гаригт ширэнгэн ойгоос дөрвөн хүүхдийг эсэн мэнд олжээ. "Cessna 206″ онгоц тавдугаар сарын 1-ний үүрээр Амазонас мужийн Араракуара болон Гуавиаре мужийн Сан Хосе дель Гуавиаре хотын хооронд долоо хүн тээвэрлэж явсан. Хөдөлгүүрийн эвдрэлийн улмаас нисгэгч тэргүүтэй гурван том хүн нас баржээ. Тэдний цогцос онгоцноос олдсон боловч 4, 9, 13 настай болон ой арай хүрээгүй дөрвөн хүүхэд олдоогүй. Хүүхдүүдийг цэргийнхэн олж аварснаар Бямба гаригийн өглөө нийслэл Боготад авчиржээ. Хүүхдүүд тус нутгийн уугуул учир ширэнгэн ойд хэрхэн амьд үлдэх талаар тодорхой хэмжээний мэдлэгтэй байжээ. Тэд амьд үлдэхийн тулд жимс идэж, ширэнгэн ойн ургамлаар хоргодох байр хийсэн байсан."Найдвар ажиллагаа"-нд Колумын арми, агаарын цэргийн хүчний онгоц, нисдэг тэрэгнүүд оролцжээ. Хүмүүс энэ ажиллагааг гайхамшиг гэж нэрлэж байна. Эх сурвалж: AL JAZEERA
https://news.mn/r/2654445/
колумб онгоцны осол, Cessna 206
"Нүүлгэн шилжүүлэлтийн хажуугаар хайр найргүй буудаж байна"
2023-06-11
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Каховка далан эвдэрсний дараах үерийн улмаас таван хүн нас бараад байгааг Украины Дотоод хэргийн яам мэдэгдлээ. Мөн 2600 гаруй хүнийг нүүлгэн шилжүүлсний 160 нь хүүхэд байна. "Нүүлгэн шилжүүлэх ажиллагаагаа үргэлжлүүлэхийг оролдож байгаа ч дайсан хайр найргүй буудаж байна" гэж Дотоод хэргийн сайд Игорь Клыменко хэлэв.Усны түвшин Баасан гаригийн оройноос хойш 31 см орчим буураад байгааг Херсон мужийн цэргийн захиргааны дарга Александр Прокудин мэдэгдлээ. Тус мужид 47 суурин усанд автжээ. Харин Николайв мужид 31 суурин усанд автсан байна. Днепропетровск мужид 26 суурингийн 89 мянга гаруй иргэн ундны усгүй байна. Байгаль орчин, байгалийн нөөцийн сайд Руслан Стрилетсийн мэдэгдсэнээр Бямба гаригийн өглөөний байдлаар Каховка усан сангаас түүний эзлэхүүний 62 хувь буюу 12.24 шоо км ус урсчээ. Өдгөө бүс нутгийн байгалийн нөөц газар, ан амьтдын дархан цаазат газрын 30 хувь нь мөхөх аюулд ороод байна. Запорожье атомын цахилгаан станцын хувьд хөргөлтийн усан сангийн усны түвшин тогтвортой байгааг "Энергоатом" компани өчигдөр мэдэгджээ. Эх сурвалж: CNN
https://news.mn/r/2654439/
каховка усан цахилгаан станц, каховка далан
Лавров: Япон улс Украинд зэвсэг нийлүүлбэл ноцтой үр дүнд хүрнэ
2023-06-10
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Япон улсын Засгийн газраас Украинд цэргийн тоног төхөөрөмжөөр тусламж үзүүлж эхлэхээр шийдвэрлэсэнтэй холбогдуулан ОХУ-ын гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров тус улсын Элчин сайд Тоёохиса Козүкиг дуудаж уулзсан байна. Лавров хэлэхдээ, Япон улсаас Украинд зэвсэг нийлүүлснээр ноцтой үр дүнд хүрнэ гэж сүрдүүлсэн байна.ОХУ-ын гадаад хэргийн яамнаас гаргасан мэдэгдэлдээ, Японы цэргийн тусламж нь "​​амь үрэгдэгсдийн тоог цаашид нэмэгдүүлж, дайсагналыг хурцатгахад хүргэнэ" гэж эелдэг байдлаар мэдэгджээ. Түүнчлэн Японы Ерөнхий сайд Фумио Кишидагийн засаг захиргаа "Оросын хил орчмын бүс нутагт энгийн иргэдийн амь нас хохирсон хариуцлагыг хуваалцахад бэлэн байх ёстой. Энэ шийдвэрээрээ Токио хоёр орны харилцааг аюултай мухардалд оруулж байна. Ийм үйлдэл нь ноцтой үр дагаваргүйгээр үлдэх боломжгүй" гэж тус мэдэгдэлд дурдсан байна. Японы Ерөнхий сайд Фумио Кишида энэ зургадугаар сарын 9-нд Украины Ерөнхийлөгч Владимир Зеленский нар утсаар ярилцсан. Улмаар Япон улсаас Каховка УЦС-ын дэлбэрэлтэд өртсөн ард түмэнд олон улсын байгууллагуудаар дамжуулан таван сая ам.долларын хүмүүнлэгийн тусламж үзүүлэхээ мэдэгджээ. Мөн өнгөрсөн тавдугаар сарын сүүлээс эхлэн Япон улсаас цэргийн зориулалттай суудлын болон ачааны автомашин зэрэг 100 орчим техникийг нийлүүлж эхэлсэн байна. ЭХ СУРВАЛЖ: UKRAYINSKA PRAVDA 
https://news.mn/r/2654427/
ОХУ Япон, Сергей Лавров
Ким Жон Ун амиа хорлохыг хориглов
2023-06-10
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Өлсгөлөн, ядуурлын улмаас гэр бүлүүд амиа хорлосон тухай янз бүрийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр мэдээлсний дараа Хойд Солонгосын удирдагч Ким Жон Ун орон нутгийн эрх баригчдад амиа хорлохоос урьдчилан сэргийлэх арга хэмжээ авахыг тушаажээ.Ким Жон Ун “амиа хорлохыг социализмаас урвасан үйлдэл” гэж албан ёсоор тодорхойлж, улс орон даяар болсон намын дарга нарын шуурхай хуралдааны үеэр амиа хорлохоос урьдчилан сэргийлэх нууц тушаал гаргасан гэж Чөлөөт Ази" радио мэдээлэв.Хойд Хамгён мужийн нэрээ нууцалсан албан тушаалтан хэлэхдээ, уулзалтын үеэр амиа хорлох хэргийн дэлгэрэнгүй мэдээллийг танилцуулсан нь цугларсан албаны хүмүүсийг цочирдуулсан байна.Бидний уулзалт Чонжин хотын Похан дүүрэгт байрлах мужийн намын хорооны байранд болсон гэж нэрээ нууцалсан албаны хүн хэлэв. Мөн тус аймагт амиа хорлосон тохиолдол олноор илэрч, зарим албан тушаалтнууд санаа зовсон байр сууриа нууж чадсангүй. БНСУ-ын Үндэсний тагнуулын албаны тавдугаар сард нийтэлсэн тайланд дурдсанаар, Хойд Солонгос өнгөрсөн жилтэй харьцуулахад амиа хорлолтын тоо 40 хувиар өссөн гэв.Өлсгөлөн, ядуурал, зовлон зүдгүүрээс болж Хойд Солонгост дотоод эмх замбараагүй байдлууд үүсч байгаа бөгөөд хүмүүс амьдралаа залгуулах гэж тэмцэж байгаа тул хүчирхийллийн гэмт хэрэг мөн нэмэгдэж байгааг тус агентлаг мэдээлэв. Хойд Хамгён хотод болсон уулзалтын үеэр албаныхан энэ онд зөвхөн Чонжин болон ойролцоох Кёнсонг мужид амиа хорлох 35 тохиолдол бүртгэгдсэн бөгөөд гэр бүлийнхэн нь хамтдаа амьдралаа дуусгавар болгосон тохиолдол олон байгааг мэдээлжээ.Нэрээ нууцалсан өөр нэг албан тушаалтан хэлэхдээ, Рянган мужид болсон уулзалтын үеэр амиа хорлох нь өлсгөлөнд нэрвэгдэхээс ч илүү нийгэмд нөлөөлсөн гэж албаны хүмүүст мэдэгдсэн бөгөөд албаныхан асуудлыг шийдэх гарц олж чадаагүй байна.Удирдагчийн тушаалд орон нутгийн засгийн газрын албан тушаалтнууд өөрсдийн харьяалалд амиа хорлохоос урьдчилан сэргийлэх үүрэгтэй гэдгийг онцлон тэмдэглэв. “Амиа хорлох нь нийгэмд илт сорилт, эх орноосоо урвасан хэрэг” учир хариуцлагатай албан тушаалтнуудад хамтран хариуцлага тооцно гэдгийг онцолжээ.Гэр бүлээрээ амиа хорлох хандлага нь найдваргүй тогтолцоог эсэргүүцсэн эцсийн үйлдэл гэдгийг албаны хүн онцоллоо. Тухайлбал, Хэсан хотод 10 настай хүү эцэг, эх нь өлсгөлөнд нэрвэгдэн нас барсны дараа эмээтэйгээ амьдарч байсан ч тэд хархны хор идэж амиа хорлосон байна.Хүнсний үйлдвэрлэл багассан тухай мэдээлэл гарч ирснээр Хойд Солонгос өргөн цар хүрээтэй хүнсний хомсдолд ороод байна.  Ган гачгийн улмаас ургац алдсанаас Хойд Солонгос энэ жил хүнсний хэрэгцээнд 800,000 орчим тонн будаа дутах тооцоо гарсныг Сөүл мэдээлжээ.Хойд Солонгос дахь НҮБ-ын хүний ​​эрхийн асуудал хариуцсан тусгай илтгэгч Элизабет Салмон НҮБ-ын Хүний эрхийн зөвлөлд гаргасан тусдаа тайландаа, тус улсын хүн амын 42 орчим хувь нь хүнсний хомсдолоос болж хоол тэжээлийн дутагдалд орсон гэж онцолсон байна.ЭХ СУРВАЛЖ: UCA NEWS REPORTER
https://news.mn/r/2654377/
Хойд Солонгос, хойд солонгос өлсгөлөн
Лукашенко, Путин нар Сочид уулзав
2023-06-10
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Беларусийн ерөнхийлөгч Александр Лукашенко ОХУ-ын төрийн тэргүүн Владимир Путинтэй уулзахаар дахин ОХУ-д ирлээ. Энэ  нь албан бус уулзалт боловч ОХУ-аас энэ сард багтаж тактикийн зэвсгээ хөрш Беларусьт байршуулна гэдгийг мэдэгджээ.Уулзалтын үеэр Путин Оросын цөмийн зэвсгийг ирэх сарын  7-8-ны хооронд бэлдэж дууссаны дараа Беларусийн нутаг дэвсгэрт байрлуулах ажлыг шууд эхлүүлнэ гэж мэдэгдэв.Лукашенко айлчлалынхаа өмнөхөн Хамтын аюулгүй байдлын гэрээний байгууллагын гишүүн орнуудын аюулгүйн зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга нартай уулзсан. Энэ үеэр Лукашенко Украины эсрэг дайнд "энх тайван"-д хүрэхийн тулд хэлэлцээ хийхийг дахин уриалж байв.ЭХ СУРВАЛЖ: TASS, BELTA, UKRAINSKA PRAVDA
https://news.mn/r/2654373/
путин лукашенко
Оросын эсрэг шүүхийн хэрэгт 32 улс нэгдэв
2023-06-10
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Украинд хоморголон устгал хийсэнд ОХУ-ыг буруутган НҮБ-ын Олон улсын шүүхийн шүүхийн заргад  32 улс нэгдсэн гэж мэдээллээ. Жагсаалтад Унгар, Австрали, Канад, Шинэ Зеланд, Норвеги, Лихтенштейн, Их Британиас бусад Европын холбооны 26 орон багтсан байна.“ABC News”-ийн мэдээлснээр, энэ нь түүхэн дэх Гаагийн шүүхэд өөр үндэстний нэхэмжлэлд бусад орнууд буюу хамгийн олон улс нэгдэн орсон тохиолдол болов. Тэднийг шүүхийн өргөдөлд оруулах тухай санал хураалтад тус шүүхийн 14 шүүгчээс нэг нь эсэргүүцжээ. Шүүх мөн "хэрэг хянан шийдвэрлэх ажиллагааны урьдчилсан эсэргүүцлийн үе шатанд" АНУ-ыг шүүхэд оруулахаас санал нэгтэй татгалзав.Украин улс 2022 оны хоёрдугаар сард Геноцид гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх, шийтгэх тухай конвенцийн дагуу ОХУ-ын эсрэг нэхэмжлэл гаргасан. Украин зэрэг найман улсын парламент Оросын түрэмгийлэгч хүчний үйлдлийг геноцид гэж хүлээн зөвшөөрсөн.Гаагийн өөр нэг институт болох Засгийн газар хоорондын шүүх буюу Олон улсын эрүүгийн шүүх Оросын дарангуйлагч Владимир Путин, хүүхдийн эрхийн төлөө ажилтан Мария Львова-Белова нарыг Украины хүүхдүүдийг олноор нь хулгайлсан хэргээр баривчлах тушаал гаргажээ.ЭХ СУРВАЛЖ: KYIV INDEPENDENT 
https://news.mn/r/2654365/
Украины дайн
Хятад: АНУ-ын хаяанд тагнуулын бааз барьж байна
2023-06-09
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Хятадын тагнуул байж болзошгүй агаарын бөмбөлөг АНУ-ын нутаг дэвсгэр дээгүүр ниссэн хэрэг энэ оны эхээр гарсан. Эцэст нь, АНУ уг бөмбөлгийг Өмнөд Каролинагийн эрэгт буудаж унагасан тухай бид мэдээлсэн билээ.Тэгвэл Хятадын зүгээс дахин нэг шинэ заналхийлэл бий боллоо гэж АНУ үзэв. Тодруулбал, АНУ-ын хаяанд, 150 хүрэхгүй км зайд буюу Куба улсын нутаг дэвсгэрт хятадууд тагнуулын баазаа барьж байна. Уг тагнуулын баазаар дамжуулан АНУ-ын баруун өмнөд хэсэгт байрлах цахим харилцаа холбоог хянах боломжтой. Гэхдээ тус бүс нутагт АНУ-ын өмнөд командлал болон бусад цэргийн байгууламж байдаг.Хятад, Куба хоорондын энэ шинэ хамтын ажиллагаа нь Вашингтон, Бээжин хоёрын харилцааг улам дордуулах алхам болов. Хятад улс Латин Америк дахь нөлөөгөө хүчтэй тэлэх болсон нь олон жилийн турш санаа зовоож буй. Гэтэл Украины дайн хурцадмал байдалд шинэ эх үүсвэр нэмсэн.Орос улс Хаванагийн ойролцоо тагнуулын бааз нээхээр төлөвлөж байна гэсэн мэдээлэл мөн сүүлийн үед гарсан. Оросын албаны хүмүүс арал руу айлчилсантай холбоотойгоор энэ мэдээлэл таржээ.Эх сурвалж: MIAMI HERALD
https://news.mn/r/2654287/
Хятад АНУ, Хятад тагнуулын бааз, Куба дахь Хятадын тагнуулын бааз
Украиныг “Их-20”-ийн уулзалтад урихгүй
2023-06-09
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
“Их-20”-ийн дээд хэмжээний уулзалт ирэх есдүгээр сард Энэтхэгийн Шинэ Делид болно. Уг уулзалтад Украиныг урих төлөвлөгөөгүй байна. “Энэ уулзалтад гишүүн орнууд болон бидний урьсан байгууллагууд оролцоно. Бид бүлгийн тэргүүнээр сонгогдмогцоо жагсаалтаа зарласан” гэж Гадаад хэргийн сайд Субрахманьям Жайшанкар хэлжээ.ОХУ нь “Их-20”-ийн гишүүн мөн ч Украин гишүүн биш. Гэхдээ өнгөрсөн онд Индонезийн Бали аралд болсон чуулга уулзалтад Зеленский урилгаар оролцсон билээ. Түүнчлэн тавдугаар сард болсон “Их-7”-гийн уулзалтын үеэр Энэтхэгийн ерөнхий сайд Нарендра Моди, Зеленский нар уулзсан.Энэ удаагийн уулзалтын гол хэлэлцэх сэдэв нь Украин дахь дайн, дэлхийн хүнсний хомсдол, шатахууний нийлүүлэлт зэрэг юм.Энэтхэг улсын хувьд Хүйтэн дайны холбоотон ОХУ-тай худалдааны харилцаагаа бэхжүүлсээр байна. Тийм ч учраас Оросоос түүхий нефть худалдаж авсаар байгаа билээ. Мөн батлан хамгаалахын техник хэрэгслийнхээ 60 хувийг Оросоос авдаг.Харин Украин улс дөрөвдүгээр сард эмийн хангамжаар тусламж үзүүлэх хүсэлтийг Энэтхэгт тавьсан. Энэ дагуу Энэтхэг улс Украинд эм, эмнэлгийн тоног төхөөрөмж болон сургуулийн автобус нийлүүлэх болжээ.Эх сурвалж: AP
https://news.mn/r/2654271/
Их-20, Энэтхэг Их-20, их-20 украин
Гондурасын ерөнхийлөгч Тайваньтай харилцаагаа тасалж, Хятадад айлчлав
2023-06-09
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Гондурасын ерөнхийлөгч Шиомара Кастро өнөөдөр Шанхайд хүрэлцэн иржээ. Гондурасын төрийн тэргүүг дипломат холбоотон байсан Тайваниас хөндийрсөнөөс хойш Хятад дахь анхны айлчлалаа хийсэн нь энэ.Айлчлал нь зургадугаар сарын 14-нийг хүртэл үргэлжлэх бөгөөд  Хятадын дарга Ши Жиньпинтэй уулзаж, "хамтын ажиллагааны цаашдын хөгжлийг хамтдаа төлөвлөнө" гэж  Синьхуа агентлаг мэдээлэв.Гондурас өнгөрсөн гуравдугаар сард Хятадтай албан ёсны харилцаа тогтоож, Тайваниас харилцаагаа тасалсан юм.Өөрийгөө захирдаг Тайванийг салан тусгаарласан муж гэж Хятад улсаас үздэг бөгөөд шаардлагатай бол хүчээр эргүүлэн авахаа анхааруулсан. Мөн дипломат түншүүддээ Тайбэйтэй албан ёсны харилцаа тогтоохыг хориглодог.Тайванийн тусгаар тогтнолыг эрхэмлэдэг Цай Инвен 2016 онд ерөнхийлөгч болсноос хойш арлыг  дипломат байдлаар олон улсад хүлээн зөвшөөрөх тэмцлээ эрчимжүүлсээр байна. Гэтэл үүнээс хойш Хятад улс Тайванийн хуучин холбоотон байсан есөн улсыг олон тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалттай кампанит ажлаар өөртөө урвуулж чадсан.ЭХ СУРВАЛЖ: ASSOCIATED PRESS  
https://news.mn/r/2654266/
хятад тайвань, Гондурас
Хятад: Путины залгамжлагчидтай ойр харилцаа тогтоохыг эрмэлзэв
2023-06-09
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Хятадын дарга Ши Жиньпин, ОХУ-ын ерөнхийлөгч Путин нар АНУ-ын ноёрхлыг сааруулахын тулд удаан хугацаанд хамтран ажиллаж буй тууштай холбоотон гэж харуулахыг хичээдэг. Гэвч Путин хүнд өвчтэй учир төрийн эргэлт гарч магадгүй гэх цуурхал дэгдсэн. Үүнтэй холбоотойгоор Хятадын дарга Ши Жиньпин хязгааргүй нөхөрлөлдөө итгэлгүй болсон бололтой. Нэгэн шинжээчийн үзэж буйгаар Ши Жиньпин Оросын ерөнхийлөгчийг залгамжлах магадлалтай хүмүүстэй илүү ойр дотно харилцаа тогтоохыг эрмэлзэж буй ажээ.Ши Жиньпин Оросын ерөнхий сайд Михайл Мишустинтэй илүү ойр дотно харилцаатай байгаа гэж Атлантын зөвлөлийн эдийн засагч, ахлах судлаач Андерс Аслунд хэлэв. Ши Жиньпин дөрөвдүгээр сард Москвад айлчлах үеэрээ Михайл Мишустинтэй ганцаарчилсан уулзалт хийсэн аж. Дараа нь тавдугаар сард Хятадын ерөнхий сайд Ли Цян Мишустиныг Хятадад урьсан. Ингэхдээ Хятад, Оросын айлчлалын ердийн хязгаараас давж, Мишустиныг Ардын их хурлын танхимд хүлээн авч уулзжээ."Яагаад Путиныг биш Мишустиныг урьсан юм бэ? Оросын удирдагчийн сэтгэлд нийцээгүй л байлтай" гэж Андерс Аслунд хэлжээ. Мишустин үүний дараа Оросын Аюулгүйн зөвлөлийн дараагийн хуралдаанд оролцоогүй аж. Энэ нь Путины дургүйцлийн нотолгоо гэж үзэж байна.Гэхдээ Путиныг залгамжлах магадлалтай хүмүүсийн нэрс дунд Михайл Мишустин гэж бараг сонсогдож байгаагүй. Татварын ажилтан байсан тэрбээр Украины дайнд ямар ч үүрэг оролцоогүй нэгэн юм. Мөн дайны талаар огт ярьдаггүй.Орос, Хятадын улс төрийн ертөнц маш хаалттай байдаг. Тиймээс шинжээчид удирдагчдынх нь сэтгэлгээг уншихын тулд хүйтэн дайны үед бий болсон "Кремлинологи" гэх шинжлэх ухааныг ашигласаар байна. Тухайлбал, Путин өнгөрсөн жил дээд албан тушаалтнуудтай уулзахдаа асар том ширээ ашигласанаас улбаатайгаар Путины талаар олон ч таамаг дэвшүүлсэн байдаг. Путины эрүүл мэндийн талаарх цуу яриа, Украин дахь бүтэлгүйтэл зэргийг харгалзан АНУ, Хятад зэрэг томоохон гүрэн Оросын ирээдүйг янз бүрээр төсөөлж, дотоод улс төр, гадаадад үзүүлэх нөлөөг нь дэнсэлсээр байгаа гэж шинжээчид үзэж байна.Эх сурвалж: INSIDER
https://news.mn/r/2654218/
Путины залгамжлагч, Михайл Мишустин
БНСУ 50 хоногийн хугацаатай шалгалт, баривчилгаа хийнэ
2023-06-09
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Өмнөд Солонгосын Хууль зүйн яам зургадугаар сарын 12-ноос долдугаар сарын 31-нийг хүртэл 50 хоногийн хугацаанд эрчимжүүлсэн шалгалт, баривчилгаа явуулах болсноо өчигдөр /2023.06.08/ мэдэгдлээ.Хууль зүйн яамны мэдэгдэлд дурдсанаар "Хар тамхитай холбоотой гэмт хэрэгт бага гэлтгүй эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэхээс гадна Өмнөд Солонгосоос албадан гаргаж, нэвтрэх эрхийг нь тодорхойгүй хугацаагаар хориглоно. Ингэснээр хар тамхи, мансууруулах бодисыг хууль ёсны болгож зөвшөөрсөн улсын иргэдээр дамжуулан энэ төрлийн худалдаа дэлгэрэхийг хориглож байна" гэжээ.Түүнчлэн "Гадаадын иргэдийг хууль бусаар оршин суух, ажилд орохыг дэмжсэн аж ахуйн нэгжүүдэд хатуу арга хэмжээ авч, зохих журмын дагуу ажиллана" гэдгийг Хууль зүйн сайд Хан Дун Хун хэлэв.Улсын дээд прокурорын газраас мэдээлснээр энэ оны эхний гурван сард нийт 4124 хүн хар тамхитай холбоотой хэргээр баривчлагдсан байна. Энэ нь өмнөх оны мөн үеэс 34 хувиар өссөн үзүүлэлт юм. 4124 хүний 454 нь буюу 11 хувь нь гадаадын иргэн байсан. Тодруулбал, 140 тайланд, 115 хятад, 112 вьетнам, 30 америк иргэн байжээ. Өнгөрсөн Лхагва гаригт л гэхэд Зүүн өмнөд Азийн улсаас олон улсын шуудангаар хууль бус бодис зөөвөрлөж, тайланд ажилчдын дунд тарааж байсан хар тамхины сүлжээг Инчон хотын цагдаа нар илрүүлжээ. Нийт 82 хүнийг энэ хэрэгтэй холбоотойгоор баривчилсан байна. 50 хоногийн шалгалтад Хууль зүйн яамнаас гадна Хөдөлмөр эрхлэлтийн яам, Газар, дэд бүтцийн яам, Тээврийн яам, Үндэсний цагдаагийн газар, Солонгосын эргийн хамгаалалтын алба хамтарч оролцоно.Эх сурвалж: KOREA HERALD
https://news.mn/r/2654158/
өмнөд солонгос шалгалт баривчилгаа, БНСУ баривчилгаа, БНСУ Хууль зүйн яам, 50 хоногийн шалгалт баривчилгаа
Украины сөрөг довтолгоо эхэлсэн гэв
2023-06-09
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Украины арми удаан хүлээсэн сөрөг довтолгоогоо эхлүүлсэн гэж фронтын шугамаас нэрээ нууцалсан ахлах албан тушаалын эх сурвалж мэдэгджээ. Дайралт зүүн өмнөд фронтод төвлөрч байна. Гэхдээ Украины засгийн газар сөрөг довтолгоо эхэлснийг олон нийтэд зарлахгүй гэж тууштай мэдэгдсээр ирсэн.Оросын албаныхан болон цэргийн блоггеруудын мэдэгдсэнээр, түгшүүрийн дохио олон хоногийн турш дуугарсаар Пүрэв гаригт Запорожьед халдлага гэнэт эрчимжжээ. Украины 1500 цэрэг, 150 хуягт машинтай 47 дугаар механикжсан бригад Оросын хамгаалалтыг нэвтлэхийг оролдсон гэж Батлан хамгаалах яам мэдэгдэв. Каховка усан цахилгаан станцын далан нурсан нь дайны талбараас олны анхаарлыг түр холдуулсан эргэлт болсон гэж үзэж байна. Энэ үйл явдал маш их хохирол учруулахын зэрэгцээ Украины армийн төлөвлөгөөг өөрчилжээ.Запорожьег довтолгооны гол төв болох магадлалтай гэж эртнээс харж байсан ч Украины арми фронтын өргөн цар хүрээг хамарсан олон удаагийн дайралтаар зорилгоо нуухыг хичээсэн байж болзошгүй. Өмнөд бүс нь Украины аж үйлдвэрийн гол бүсийг Крымийн хойгтой холбосон хуурай замын коридорын нэг хэсэг юм. Энэ хэсгийг сүйтгэж довтолгоог өмнө зүг рүү түлхэх нь сөрөг довтолгооны гол зорилго байж магадгүй аж. Хэрвээ энэ нь үнэхээр сөрөг довтолгооны төлөвлөгөө мөн бол далан сүйрсэн нь довтолгоонд нөлөөлнө гэж барууны шинжээчид үзэж байна.Бахмут орчимд тулаан төвлөрч байсан бол сүүлийн өдрүүдэд Запорожье орчим руу шилжив. Зүүн Донецк мужид хийсэн цохилт нь Оросын цэргийг Украины гол байгаас холдуулах гэсэн оролдлого байж магадгүй.Эх сурвалж: NBC
https://news.mn/r/2654130/
украин сөрөг довтолгоо, каховка далан
Хятадын тагнуулын байгууламжийг Кубад барина
2023-06-09
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Хятадын тагнуулын байгууламжийг арал дээр барихыг Куба зөвшөөрчээ гэж тагнуулын албаны хоёр эх сурвалж CNN агентлагт мэдээлэв. Энэ нь АНУ-ын зүүн өмнөд хэсгийн цахим харилцаа холбоог чагнаж болохуйц нөхцлийг бүрдүүлнэ гэж болгоомжилж байна.АНУ энэ төлөвлөгөөний талаар өнгөрсөн долоо хоногт мэдсэн гэж эхний эх сурвалж мэдээлсэн бөгөөд Хятад улс тандалтын байгууламжийг барьж эхэлсэн эсэх нь тодорхойгүй байна.Өөр нэг эх сурвалжийн хэлснээр, Хятад улс нь Кубатай зарчмын хувьд тохиролцоонд хүрсэн боловч барилга байгууламж барих талаар ямар ч хөдөлгөөн гараагүй байна гэв. Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн хэвлэлийн төлөөлөгч Жон Кирби өчигдөр мэдэгдэл хийхдээ, мэдээллийш үнэн зөв биш гэсэн тайлбарыг өгчээ. Харин Кубын Гадаад хэргийн дэд сайд Карлос Фернандес де Коссио уг мэдээллийг үгүйсгэсэн бол Хятадын талаас “гүтгэлэг” гэж нэрлэжээ.Хятад улсаас АНУ-ын цахим харилцаа холбоог тагнах оролдлого хийсэн анхны тохиолдол биш юм. Өнгөрсөн хоёрдугаар сард АНУ-ын нутаг дэвсгэрт нэвтэрсэн Хятадын  бөмбөлгүүд нь тагнуулын мэдээлэл цуглуулах чадвартай байсан гэж эх сурвалжууд CNN агентлагт мэдээлжээ.ЭХ СУРВАЛЖ: CNN
https://news.mn/r/2654084/
АНУ Куба, Куба Хятад
Дэлхийг колончлох тэрбумтнуудын санаархал
2023-06-09
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Нийтлэл
Аливаа тахал өвчнийг даван туулах чиглэлийг тодорхойлох нь тийм ч амар хялбар зүйл биш. Чиглэлийг нь тодорхойлж байгаа хүмүүст ч бас шууд итгэхэд бэрх.ДЭМБ-ын хорт хавдрын хөтөлбөрийн захирлаар хоёр жил ажилласан Кэрол Сикора энэ талаар ярьжээ. Тэрбээр энэ байгууллагын нүх сүв бүрийг мэдэхийн хувьд алдаа дутагдал, чадваргүй байдлынх нь талаар бусдаас илүү мэдээлэлтэй болсон байна. ДЭМБ-ын нөлөө улс төрд маш хүчтэй хэдий ч мэргэжлийн хувьд сул гэж тэр үзэж байна.Женев дэх НҮБ-ын төв байранд жил бүр Дэлхийн эрүүл мэндийн ассамблей болдог. Эрүүл мэндийн салбартай холбоотой хэн бүхэн энд очдог. НҮБ-ын гишүүн 194 орны Эрүүл мэндийн сайдууд, албан тушаалтнууд, хувь хүмүүс энд цуглардаг аж. Дипломат дугаартай, туг далбаа намируулсан хар машинуудын цуваа гээд харагдах байдлын хувьд маш сүртэй. Гэвч танхим дотор сүржин нэртэй даржин арга хэмжээ болдог гэдгийг Кэрол Сикора хэлэв.“Анагаахын нэгдүгээр дамжааны оюутнууд тэнд мэдлэгээ хуваалцаж, идэвхтэй хэлэлцүүлэг өрнүүлэх боломжтой байдаг нь авууштай. Гэхдээ хоол идэж, коктейль уусан үдэшлэгт хэн ирсэн, хэн явсан талаар хов жив яриж зогсох нь дэлхийн эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээг сайжруулахад нэн шаардлагатай зүйл биш юм.”ЭРХ ЧӨЛӨӨНД ЗАНАЛХИЙЛСЭН ЦАР ТАХЛЫН ШИНЭ ГЭРЭЭТэгвэл ДЭМБ яг одоо цар тахлын гэрээ байгуулах тухай хэлэлцэж байна. 194 гишүүн орон бүгд зөвшөөрсөн тохиолдолд хүчин төгөлдөр болох нөхцөлтэйгөөр хэлэлцээрийн төслийг боловсруулах шийдвэрийг өнгөрсөн жил гаргасан. Энэ гэрээг байгуулах эсэх нь хүн төрөлхтөнд нэн чухал юм.194 гишүүн орны олонх нь Covid-19-ийн гурван жилийн хугацаанд хөл хорио, вакцинжуулалтын гэрчилгээ, хилийн хориг зэргийг хүлээн зөвшөөрч байсан. Энэ бүхэн нь угтаа бол дахин хэзээ ч хүлээн зөвшөөрөмгүй сүйрлийн бодлого юм. Хил дамнасан эрүүл мэндийн аюул заналхийллийг хэрхэн даван туулах талаар олон улсын найз нөхөд, холбоотнуудтайгаа хамтран хэлэлцэх нь зөв ч Женевт шууд түлхүүрээ өгчихөж болно гэсэн үг биш ажээ.Хэрвээ ДЭМБ-д бүх эрх мэдлийг өгвөл эрх чөлөөг эрхэмлэгч нийгэм аюул заналхийлэлд өртөнө гэж үзэж байна. Дэлхийн улс орнууд соёл, нийгмийн хэв маягаар тогтохгүй анагаах ухааны хувьд ч өөр хоорондоо асар их ялгаатай. Тиймээс эдгээр хүчин зүйлийг харгалзан үзвэл аливаа цар тахлын эсрэг хариу арга хэмжээг хэрхэн авах нь тухайн үндэстний шийдвэр байвал зохилтой. Энэ нь хэзээ ч яг ижил, нэг хэм хэмжээтэй байж болохгүй аж. Адаглаад Хятад зэрэг коммунист орнуудтай хэлэлцээр хийж болохгүй юм.Британийн засгийн газар цар тахлыг даван туулахын тулд хоржоонтой, хөгтэй шийдвэрүүдийг ар араас нь гаргасан. Гэсэн хэдий ч иргэд нь ядаж л сонгуулийнхаа өдөр гэрээсээ гараад эрхээ эдэлж байв.Шийдвэр гаргах эрх мэдэл нь хувь хүнд аль болох ойр байх ёстой гэдгийг Кэрол Сикора хэлж байна. Эрдэмтэд, бодлого боловсруулагчид хил дамнуулан санал бодлоо хуваалцахыг дэмжиж болох ч ирэх жилүүдэд ноцтой харамсах зүйлд гарын үсэг зурахыг нь хэрхэвч зөвшөөрч болохгүй.АЖ АХУЙН НЭГЖҮҮД БА ДЭМБ ХООРОНДЫН ДАЙНЭнэхүү гэрээний зорилго нь Covid-19-ийн хариу арга хэмжээний бүтэлгүйтлийг арилгах, дараагийн хямралаас урьдчилан сэргийлэх юм. Гэвч энэхүү хэлэлцээ нь аж ахуйн нэгжүүдийн ашиг сонирхол, ДЭМБ болон түүний өмнөд холбоотнууд хоорондын дайн болж байна. Өмнөдийн холбоотнууд чинээлэг засгийн газруудаас илүү хариуцлагатай, ил тод байдлыг эрэлхийлж байна.ДЭМБ нь дэлхийн эрүүл мэндийн бүтцийг техникийн хувьд тэргүүлдэг боловч жинхэнэ эрх мэдлийг дэлхийн хойд бүсийн засгийн газрууд, эмийн компаниуд болон буяны сангууд эзэмшдэг. Covid-19 цар тахлын үеэр жинхэнэ эрх мэдлийн эзэд тодорхой харагдсан. Тодруулбал, “Pfizer”, “Moderna”, “Johnson & Johnson” зэрэг эмийн үйлдвэр, “Билл, Мелинда Гейтсийн сан” тэргүүтэй сангууд цар тахлын үеэр нөлөөгөө улам бэхжүүлж, хүчирхэгжжээ.Гэтэл дэлхийн өмнөд хэсгийн хүмүүсийн хувьд байдал эсрэгээрээ байв. ДОХ, эбола, сармагчны цэцэг, Covid-19 гээд үеийн үед дэлхийн өмнөд хэсгийнхэн эрүүл мэндийн бүтцийн хувьд колоничлогдсон байдалтай байжээ.Хүч тэнцвэргүй байдлыг шийдвэрлэхийн оронд хойд бүсийн засгийн газрууд ашиг хонжоо олоход туслах байр суурийг дэмжиж байна. Дэлхийн эрүүл мэндийн онцгой байдлын үед вакцины жор гэх мэт био анагаах ухааны мэдлэгийг хуваалцах хүчин чармайлтад тэд зориудаар саад учруулж, компанийн ашиг сонирхлоо хүний аминаас дээгүүр тавьж байна.Тиймээс цар тахлын иж бүрэн гэрээнд дэлхийн эрүүл мэндийн салбарт бугласан колоничлолыг устгах тодорхой арга хэмжээг багтаах ёстой. Засгийн газрууд болон эмийн компаниудын хуулиар хүлээх үүрэг хариуцлагыг багтаасан байх ёстой юм.Түүнчлэн вакцины судалгаа, үйлдвэрлэл, түгээлтийг дэлхийн өмнөд хэсэгт шилжүүлэх хүчин чармайлтыг дэмжих хэрэгтэй. Энд Африкийн вакцины үйлдвэрлэлийг дурдаж болно. Африк тив нь вакцин үйлдвэрлэлийн хүчин чадлыг 2040 он гэхэд 60 хувь хүртэл нэмэгдүүлэх зорилготой байна. Иймд Африкийн Өвчний хяналтын төвийн үйл ажиллагааг Европ, Америкийн буяны сангуудаас хараат байдгийг нь бууруулан, бие даасан байдал руу шилжүүлэх хэрэгтэй юм.Ашгийн төлөөх эмийн үйлдвэрлэлийг хязгаарлах замаар дэлхийн эрүүл мэндийн бүтцийг өөрчлөн, сэргээх хэрэгтэй. Аливаа аж ахуйн нэгжийн шунал, хувь нийлүүлэгчдийн явцуу ашиг сонирхлоор удирдуулсан систем бус, эрх тэгш хүртээмжид төвлөрсөн олон нийтийн хяналттай эко систем энэ салбарт дутагдаж байна.Хэлэлцээрийг анх санал болгосон нь Европын холбоо. Тиймээс хамгийн том дэмжигч нь гэж үзэж буй. Хөгжиж буй орнууд, тэр дундаа Африкийн орнууд вакцины хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд энэ хэлэлцээрийг ашиглах сонирхолтой байна. Таван удаагийн албан ёсны хэлэлцээний дараа ч шийдэгдээгүй асуудал олон байна. Гэрээний төслийн хамгийн сүүлийн хувилбар 208 хуудастай. Энэ дунд санал зөрөлдөөнтэй хэсэг, шийдэгдээгүй үг хэллэг зэрэг олон маргаан бий. Бүх эрх мэдэл ДЭМБ-д төвлөрөх нь гэсэн айдас хүн төрөлхтөний дунд үүсэв. Гэвч ДЭМБ үүнийг эрс няцааж, хэлэлцээрээс татгалзахад нээлттэй гэдгийг онцолж байна.Эх сурвалж: THE TELEGRAPH, HUMAN RIGHTS WATCH, WE FORUM
https://news.mn/r/2654047/
цар тахлын гэрээ, ДЭМБ тахлын гэрээ
Х үеийнхэн тэтгэвэрт гарахад бэлэн биш байна
2023-06-08
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Х үеийнхэн тэтгэвэрт гарахад бэлэн биш байгааг Хойд Америкийн "Allianz" даатгалын компани судалгаагаар тогтоожээ. 1965-1980 оны хүмүүсийг Х үе гэж нэрлэж байна.АНУ-д Х үед хамаарах 65 сая хүн бий. Энэ хүмүүсийн 35 хувь нь 10 мянган доллар хүрэхгүй бага хадгаламжтай бол 18 хувь нь огт хадгаламжгүй. Мөн тэдний 64 хувь нь хангалттай мөнгө хуримтлуулж чадаагүйдээ санаа зовдог гэжээ. Энэ тоо 2021 онд 55 хувь байсан. Х үеийнхний 55 хувь нь тэтгэвэрт гарахад санхүүгийн хувьд бэлтгэлгүй байна гэсэн байна.Х үеийнхний 55 хувь, бүүмер үеийнхний 70 хувь, миллениал үеийнхний 61 хувь нь өөрсдийгөө өмнөх үеээсээ хамаагүй дээр амьдарч байгаа гэж үздэг. Мөн Х үеийнхний 69 хувь, бүүмер үеийнхний 86 хувь, миллениал үеийнхний 76 хувь нь цаашид хиймээр байгаа зүйлээ хийхэд санхүүгийн байдал нь асуудал үүсгэхгүй гэдэгт итгэж байна гэжээ.Ажил хөдөлмөр эрхэлж буй Х үеийнхний гуравны хоёроос илүү хувь нь инфляцийн улмаас хуримтлалын зорилгодоо хүрч чадахгүй гэж санаа зовж байна. Харин 67 хувь нь амьжиргааны өртөг өсөхөд тэдний орлого хүрэлцэхгүй байна гэжээ. Мөн таван хүн тутмын хоёр нь тэтгэвэртээ гарчихаад хагас цагаар ажиллахыг хүсч байгаа аж.Эх сурвалж: YAHOO FINANCE
https://news.mn/r/2654008/
Тэтгэврийн нас, бүүмер үе, Х үе, миллениал үе
Урсдаг шат ухарснаар 14 хүн бэртжээ
2023-06-08
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Өмнөд Солонгосын нийслэл Сөүлийн өмнөд хэсэгт орших Бунданг хотын метроны буудалд урсдаг шат ухарч урссанаар 14 хүн бэртсэн хэрэг гарчээ. Осол өнөөдөр /2023.06.08/ өглөөний 08:20 цагийн орчимд болсон. Онцгой байдлын албанаас мэдэгдсэнээр Бунданг шугамын Сунаэ өртөөний хоёрдугаар гарц руу урсдаг шат гэнэт ухарч урсан бөгөөд тэр чигээрээ хэдэн секунд үргэлжилжээ.14 хүний гурав нь нуруу, хөлөндөө гэмтэл аван эмнэлэгт хүргэгдсэн байна. Бусад 11 хүн харьцангуй хөнгөн гэмтэл авсан тул эмчилгээ хийлгээд, гэртээ харьжээ. Амь насанд аюултай нөхцөл байдал азаар үүсээгүй байна.Цагдаа нар ослын шалтгааныг шалгаж байна. Гэхдээ хэн нэгэн гар аргаар урсдаг шатны чиглэлийг өөрчлөх боломж бараг байхгүй гэж мэдэгджээ.Эх сурвалж: YONHAP
https://news.mn/r/2653984/
урсдаг шатны осол, өмнөд солонгос урсдаг шат
Британид татвар төлснөөс коммунист Хятадад амьдарсан нь дээр
2023-06-08
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Амьдралынхаа ихэнх хугацааг Бээжинд өнгөрүүлсэн 70 настай Пол Мосли өдгөө эхнэрээсээ тусдаа Их Британид амьдардаг. "Англи бол ногоон, таатай орон. Гэвч өв залгамжлалын татварын аюул заналхийлж байна. Их Британид татвар төлөх нь зүй ёсны зүйл боловч нас барсныхаа дараа хөрөнгийнхөө 40 хувийг төрд хандивлах ямар ч боломжгүй" гэж тэр яридаг.Пол Мосли 1970-аад онд Хятадад ирсэн. Улмаар 2003 он гэхэд тэрбээр Бээжинд төвтэй уул уурхайн компанийн ерөнхий менежерээр ажиллах болжээ. Тэр эхнэр Шиаомотой 1980-аад онд гэрлэж, орлогын албан татвараас айлгүйгээр хөрөнгөө өсгөсөн байна. Нас барсных нь дараа өв хөрөнгөнийх нь 40 хувийг татварт авна гэдгийг мэдээд тэр 63 настай Шиаомо руу мөнгөө шилжүүлжээ. Эхнэр нь энэ мөнгийг Их Британийн хяналтаас гадуур байлгах үүднээс хөрөнгө оруулалт хийсэн. Шиаомо өдгөө Хятадад амьдарч байна. Хятад улсад өв залгамжлалын татварын хууль байхгүй. Нас барсны дараа зөвхөн үл хөдлөх хөрөнгийн татвар ногдуулдаг. Энэ нь эд хөрөнгийн үнийн дүнгийн 10 орчим хувьтай тэнцэх татвар юм. Тиймээс Пол Мосли Их Британид амьдрахын оронд коммунист Хятадад амьдарвал илүү дээр гэж үзэж байна. "Бид Бээжинд, Англид, Португальд гурван үл хөдлөх хөрөнгөтэй. Би аль болох их хөрөнгөө эхнэрийнхээ нэр дээр шилжүүлсэн. Гэсэн ч би эрэгтэй, эхнэрээсээ ахмад учир түүнээс өмнө нас барах вий гэж санаа зовдог. Намайг нас барвал Шиаомо Британид нүүж ирэх байх. Тэр Их Британид 15 жил амьдраад нас барвал мөн л ялгаагүй өв залгамжлалын татвар төлөх ёстой болно. Татвар төлөхөд буруу зүйл байхгүй. Гэхдээ энэ өв залгамжлалын татвар гэдэг зүйл эхнэр бид хоёрыг тус тусд нь амьдруулсаар байвал Их Британийн бусад татварыг ч төлөх арга алга даа" гэж Пол Мосли хэлэв.Лиз Трасс, Надхим Захави тэргүүтэй парламентын 50 гаруй гишүүн өв залгамжлалын татварыг цуцлахыг ерөнхий сайд Риши Сунакаас шаарджээ. Өв залгамжлалын татварыг эсэргүүцсэн парламентын гишүүдийн тоонд Крэйг Маккинлэй мөн багтана."Өв залгамжлалын татвар нь олон улсын татварын тогтолцооноос улам бүр хоцорч байна. Энэ бол өсөлтийг хязгаарлаж буй явдал бөгөөд консерватив үзэл баримтлалд нийцэхгүй байна. Социал демократ Швед, Коммунист Хятад улсууд ийм зүйлгүйгээр байж болоод байгаа бол бид ч чадна. Бид үүнээс татгалзах зоригтой байх ёстой" гэж тэр хэлэв.Эх сурвалж: THE TELEGRAPH
https://news.mn/r/2653956/
Их Британи өв залгамжлалын татвар, Хятад татварын хууль
Нүүлгэн шилжүүлэх замуудыг согтуу орос цэргүүд хаажээ
2023-06-08
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Украины Каховка усан цахилгаан станц болон түүний даланд Мягмар гаригт гэмтэл гарсан. Тодруулбал, далан болон цахилгаан станцын турбины хэсэг бүхэлдээ эвдэрчээ. Украины өмнөд командлал Оросын эзлэн түрэмгийлэгчид станцыг дэлбэлсэн гэж мэдэгдэв. Усан цахилгаан станц болон далангийн сүйрэл нь экологийн гамшиг дагуулж, хот, тосгод үерт автаад байна.Тиймээс аюултай бүсээс нутгийн иргэдийг нүүлгэн шилжүүлж эхэлжээ. Гэвч орос цэргүүд хотоос гарах бүх замыг хааж, нүүлгэн шилжүүлэлтийг хориглосон тухай Украины армиас өчигдөр /2023.06.07/ орой мэдэгдлээ."ОХУ эзлэгдсэн нутаг дэвсгэрт байгаа нутгийн иргэдийн асуудалд санаа тавьдаггүй. Тэд аливаа гэмт хэрэг үйлдэж, их хэмжээний сүйрэл үүсгэх чадвартай. Тухайлбал, Каховка усан цахилгаан станцыг дэлбэлсний дараа үерийн бүсийн оршин суугчид эрх баригчдын тусламжийг хүлээж тэсэлгүй хотоос гарах гэж оролдсон. Согтуу орос цэргүүд хотоос гарах бүх замыг хааж, нүүлгэн шилжүүлэлтийг хориглосон байна" гэж Зэвсэгт хүчний жанжин штабын мэдэгдэлд дурджээ.Түүнчлэн Херсон мужийн зарим хэсэгт орос цэргүүд хоёр давхар байшингийн оршин суугчдыг хөөгөөд, өөрсдөө дээвэр дээр байрлаж, буудаж байгаа аж.Каховка усан цахилгаан станцын гэмтлийн улмаас дор хаяж 150 тонн машины тос Днепр мөрөнд асгарснаар Кривой Рог, Марханец, Никопол зэрэг хотод ундны ус тасалдав. Энэ үйл явдлаас долоо хоногийн өмнө Оросын эрх баригчид цэргийн ажиллагаа болон террорист халдлагын улмаас аюултай байгууламжид гарсан ослыг мөрдөн шалгахгүй байх эрхийг олгожээ. Оросын зэвсэгт хүчний 205 дугаар мото буудлагын бригад усан цахилгаан станцыг дэлбэлсэн байж болзошгүй байна. Эх сурвалж: UKRAYINSKA PRAVDA
https://news.mn/r/2653849/
каховка усан цахилгаан станц, каховка далан
Орост гацсан зорчигчдыг аврахаар Энэтхэгээс онгоц илгээжээ
2023-06-08
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Энэтхэгээс АНУ-ын чиглэлд нислэг үйлдсэн онгоц өчигдөр ОХУ-ын Алс зүүн хязгаарын Магадан мужийн нисэх онгоцны буудалд ослын буулт хийжээ. Дели хотоос Сан-Францискогийн чиглэлд ниссэн онгоцонд нисэх багийн 16 хүнээс гадна 216 зорчигч явсан бөгөөд онгоцны нэг хөдөлгүүрт доголдол үүссэн аж. Улмаар Орост гацсан зорчигчдыг "аврахын" тулд Энэтхэгээс өөр нэгэн нисэх онгоцыг илгээсэн байна.Энэтхэгийн агаарын тээврээс гаргасан мэдэгдэлд "чартер нислэгээр ОХУ-д гацсан зорчигчид болон нисэх багийнхныг авч, АНУ-д хүргэсэн бөгөөд тэдэнд шаардлагатай хоол хүнс, бусад хувийн хэрэгслээр хангасан" гэв. Мөн ослын буулт хийсэн газрын ойр орчим нь дэд бүтэц муутай учраас зорчигчдыг орон нутгийн зочид буудлуудад ээлж, ээлжээр хэдэн цагийн хугацаатай оруулсан байна.Зорчигчдын зүгээс зочид буудлын нэг өрөөнд олноороо орж, зарим нь газар гудас дэвсээд амарч байгаа бичлэгээ цахим сүлжээнд оруулжээ.АНУ-ын зүгээс үүссэн нөхцөл байдлыг ажиглаж байна гэсэн тайлбарыг гаргасан байна.ЭХ СУРВАЛЖ: ВВС
https://news.mn/r/2653838/
ослын буулт, ОХУ Энэтхэг
Төв Азид төвлөрч буй геополитик
2023-06-08
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Нийтлэл
Европын зөвлөлийн ерөнхийлөгч Чарльз Мишель өнгөрсөн долоо хоногт таван стан улсын дөрвөн ерөнхийлөгчтэй Киргизийн Чолпон-Ата хотноо Европын холбоо-Төв Азийн хоёр дахь чуулга уулзалтад оролцов. Уулзалтад Казахстан, Киргизстан, Тажикистан, Узбекистаны төрийн тэргүүн нар оролцсон бол Туркменистаныг төлөөлөн Сайд нарын танхимын дэд дарга хүрэлцэн иржээ. Энэхүү уулзалт нь өнгөрсөн сард Хятадын дарга Ши Жиньпиний Шиань хотноо зохион байгуулсан Хятад-Төв Азийн гурав дахь дээд хэмжээний уулзалтын дараа болсноороо онцлог бөгөөд бүс нутгийн геополитикийн ач холбогдлыг улам тодотгох зорилготой байв. Сүүлийн гурван жил Хятад, ОХУ, Европын холбооноос тус тусдаа Төв Азийн удирдагч нартай дээд хэмжээний уулзалтуудыг тогтмолжуулан, харилцаагаа хөгжүүлэхэд анхаарч ажилласан. Түүнчлэн АНУ-аас  Төв Азийн төрийн тэргүүн нарм гэхээс илүү гадаад хэргийн сайд нартай "C5+1" гэж нэрлэгдсэн уулзалтыг жил бүр зохион байгуулдаг. Анх 2020 онд Хятад улсаас виртуал дээд хэмжээний уулзалтаар дээрх хүчин чармайлтыг эхлүүлсэн.  Хятад-Төв Азийн удирдагчдын дараагийн уулзалт 2025 онд Казахстанд болох бөгөөд үүнээс хойш жил бүр тогтмол хийхээр төлөвлөж байна. Харин өнгөрсөн 2022 оны аравдугаар сард Европын зөвлөлийн ерөнхийлөгч Чарльз Мишель Казахстаны Астана хотод Төв Азийн дөрвөн ерөнхийлөгч, Туркменистаны төлөөлөгчийн хамт уулзалт хийсэн. Үүнээс 14 хоногийн дараа ОХУ-ын ерөнхийлөгч Владимир Путин мөн л Астана хотноо ОХУ-Төв Азийн анхдугаар чуулга уулзалтад оролцсон юм.Уулзалт ч бай, чуулган ч бай, дараалал, цаг хугацааг орхигдуулж болохгүй. Орос, Европ хоёулаа Украины дайны хар үүлний дор Төв Азид хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэхээр эрэлхийлж байна. Гэхдээ өнгөрсөн жил болсон Европын холбоо-Төв Азийн удирдагчдын уулзалтын дараах хамтарсан мэдэгдэлд Украины талаар шууд дурдаагүй. Мөн аравдугаар сарын 14-нд Төв Азийн ерөнхийлөгч нартай хийсэн Путины дээд хэмжээний уулзалтын талаар Кремль мэдэгдэл гаргаагүй. Энэ жилийн Европын холбоо-Төв Азийн уулзалт ч энэ чиг хандлагыг баримталлаа. Гэхдээ эдгээр чуулгануудын дараах хамтарсан мэдэгдэлд шуугиан тарьсан хэллэгийг оруулжээ. Тухайлбал, "Удирдагчид НҮБ-ын дүрэм, ялангуяа бүх улс орны тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлыг хүндэтгэх, хүч хэрэглэхгүй байх, олон улсын маргааныг энхийн замаар шийдвэрлэх зарчмуудыг цаашид баримтлахаа илэрхийлэв" гэж мэдэгдэлд дурджээ. Түүнчлэн Хятад-Төв Азийн чуулганы дараах хамтарсан мэдэгдэлд, "Хятад улс Төв Азийн орнуудын сонгосон хөгжлийн замыг тууштай дэмжиж, үндэсний тусгаар тогтнол, бүрэн эрх, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлаа хамгаалж, олон төрлийн бие даасан дотоод, гадаад бодлого хэрэгжүүлэхийг бүх улс дэмжинэ" гэсэн байв. ОХУ-Төв Азийн чуулганы дараах хамтарсан мэдэгдэлд дурдахдаа, НҮБ-ын дүрэмд тусгагдсан олон улсын эрх зүйн үндсэн хэм хэмжээ, зарчмуудыг тууштай баримтлахаа дахин бататгаж, эрх тэгш, хуваагдашгүй аюулгүй байдлын үндсэн зарчмыг чанд сахих талаар нэгдсэн байр сууриа дахин нотолсон байна."Эрх тэгш, хуваагдашгүй аюулгүй байдал" гэсэн хэллэг нь хүйтэн дайнаас эхтэй. Тодруулбал, "Европ дахь аюулгүй байдлын хуваагдашгүй байдлыг" хүлээн зөвшөөрсөн 1975 оны Хельсинкийн хэлэлцээрт дээрх үгсийг анх хэрэглэжээ. "The Guardian" агентлаг өнгөрсөн жил энэ хэллэгийг дараах байдлаар тодорхойлсон. Тодруулбал, “Хамгийн бүдүүлэг нь үүнийг аюулгүй байдлыг хамтын ойлголт гэж үзэх ёстой бөгөөд хэрэв нэг улсын үйл ажиллагаа нөгөө улсын аюулгүй байдалд заналхийлж байвал хуваагдашгүй аюулгүй байдлын зарчим зөрчигдөнө гэсэн үг. Тиймээс аль ч улс нөгөөгөөр аюулгүй байдлаа бэхжүүлж болохгүй" гэж тайлбарлажээ. ОХУ энэ хэллэгийг тогтмол хэрэглэж, НАТО-гийн тэлэлт болоод Украины Европ руу чиглэсэн эргэлтийг Орост  заналхийлж буй үндсэн шинж чанар гэж тодорхойлох болсон аж. Энэ томъёололд "тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал, нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдал" гэсэн орон зай байх албагүй. Украины нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлыг нь идэвхтэй зөрчиж дайн хийж байхдаа Орос ийм үгсийг хэрэглэхээс ичсэнийх ч байж болно. Оросын удирдагчид, илтгэл тавигчид олон жилийн турш Украины талаар ярьдаг шиг Төв Азийн тусгаар тогтнол, бүрэн эрхт байдал хэр жинхэнэ вэ гэдэгт эргэлзсэн мэдэгдлүүдийг хийсэн.Хятад улс "хуваашгүй аюулгүй байдал" гэсэн өөрийн гэсэн хувилбартай бөгөөд одоо энэ нь "Дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилга"-ын хүрээнд бренд болсон. Мэдэгдэлд "Төв Азийн орнууд Хятадын дэлхийн хөгжлийн санаачилга, дэлхийн аюулгүй байдлын санаачилга, дэлхийн соёл иргэншлийн санаачилгыг өндрөөр үнэлж, идэвхтэй хэрэгжүүлэхэд бэлэн байна" гэж дурддаг. Харин өнгөрсөн долоо хоногт болсон Европын холбоо-Төв Азийн чуулганы мэдэгдэлд энэ чиглэлд илүү тус бүс нутгийн санаа зовоосон асуудлуудад төвлөрчээ. Тодруулбал, олон нийтийг уриалан дуудаж, терроризм, хэт даврагч үзлийг өдөөн хатгаж болохгүй гэдгийг онцлон тэмдэглэж, интернетээр дамжуулан терроризмын үзэл суртал, суртал ухуулгын эсрэг тэмцлийг эрчимжүүлэхийг уриалсан.Энэ бол тал бүр өөр өөрөөр тайлбарладаг дипломат хэлний жишээ юм. Засгийн газрыг эсэргүүцэж буй улс төрийн сөрөг хүчин, эсвэл нийтийг хамарсан жагсаалыг европчууд сорилт гэж харж болох ч Төв Азийн удирдагч үүнийг терроризмыг өөгшүүлж, илт салан тусгаарлах үзлийг өдөөн хатгасан гэж үзэж болно. Тажикистан улс Памирын нутгийн удирдагчдын эсрэг явуулж буй кампанит ажил бол үүний нэг жишээ. Мөн Узбекистаны засгийн газраас Каракалпакстаны тусгаар тогтнолын тухай яриаг дарж байгаа нь өөр нэг жишээ.Эцсийн эцэст, хамтарсан мэдэгдэл нь бүс нутаг-гүрнүүдийн хоорондын харилцааны талаар маш их зүйлийг хэлж чадна. Европ, Орос, Хятад (болон бусад улсууд) Төв Азитай харилцахыг хичээх нь бүс нутгийн геополитикийн ач холбогдлыг харуулж байна. Ингэснээр Төв Азийг өрнө, дорнын хоорондох тулгуур цэг болгож байгаа нь ойлгомжтой. Эдгээр харилцааны хүрээнд Төв Азийн ашиг сонирхол тогтвортой хэвээр байгаа ч өөр өөр түншүүдийн хооронд тэргүүлэх чиглэл, хэллэг өөрчлөгддөг. Мэдээжийн хэрэг, Төв Азийн улс бүр өөрийн гэсэн ашиг сонирхолтой байдаг бөгөөд тэдгээр нь үргэлж бүгдэд нийцдэггүй. Европын холбоо болон Төв Азийн удирдагчид ирэх жил Узбекистанд болох дээд хэмжээний уулзалтад оролцохоор тохиролцсон. ЭХ СУРВАЛЖ: THE DIPLOMAT
https://news.mn/r/2653700/
төв ази
Энэтхэг, Хятад улсууд сэтгүүлчдээ харилцан гадуурхаж байна
2023-06-07
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Энэтхэг , Хятад улсууд магадлан итгэмжлэгдсэн сэтгүүлчдээ харилцан гадуурхах болсон нь хамгийн олон хүн амтай хоёр улсын харилцаа хурцаж буйн нэг илрэл юм.Хятадад ажиллаж буй сэтгүүлчдээ үргэлжлүүлэн байлгахад дэмжлэг үзүүлэхийг Энэтхэг улс Бээжингийн эрх баригчдаас хүссэн. Хятадад төвтэй Энэтхэгийн томоохон хэвлэлүүдийн дөрвөн сэтгүүлч тутмын гурвынх нь итгэмжлэх бичгийг Бээжин энэ онд цуцалсан аж. Харин нөгөө талд Энэтхэгт ганцхан хятад сэтгүүлч үлдсэн гэж Бээжин мэдэгдлээ. Энэ нь сэтгүүлчдэд шударга бус, ялгаварлан гадуурхаж хандсантай холбоотой гэв. Тиймээс Хятадын тал зохих хариу арга хэмжээг авахаас өөр аргагүй гэж Гадаад хэргийн яамны хэвлэлийн төлөөлөгч Мао Нин хэлсэн байна.Энэтхэгт байгаа хятад сэтгүүлчид асар их сэтгэл зүйн дарамтад байдаг гэж өнгөрсөн Ням гаригт Синьхуа агентлаг мэдээлжээ. Тухайлбал, Энэтхэгт хэт удаан байсан гэсэн шалтгаанаар нэгэн сэтгүүлчийн визний сунгалтаас татгалзсан байна. Энэтхэгийн визний бодлогын улмаас Синьхуагийн Шинэ Дели дэх салбарт ганцхан сэтгүүлч ажиллаж байгаа аж. Энэтхэгийн тал мэдэгдэхдээ "Гадаадын сэтгүүлчид, тэр дундаа хятад сэтгүүлчид ямар ч хязгаарлалт, хүндрэлгүйгээр Энэтхэгт ажиллаж байгаа" гэсэн байна.Хятад улс нь төрийн хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлдээ хатуу хяналт тавьдаг. Түүнчлэн хэвлэл мэдээллийг суртал ухуулгын мессежээ гадаадад түгээх гол хэрэгсэл гэж үздэг.Эх сурвалж: CNN
https://news.mn/r/2653658/
Хятад Энэтхэг, хятадын суртал ухуулга, мао нин
Дэлхийн хамгийн том нуурыг ашиглан ОХУ руу зэвсэг зөөж байна
2023-06-07
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Иранаас ОХУ руу зэвсэг тээвэрлэхийг зогсоох хүчин чармайлтыг барууныхан гаргаж буй. Гэтэл энэ хүчин чармайлт нь Каспийн тэнгист үнэгүйдэж байна. Дэлхийн хамгийн том нуур гэгддэг далайд гарцгүй усаар дамжуулан Иран улс Орос руу зэвсэг тээвэрлэх үйл явцаа эрчимжүүлжээ. Энэ нь АНУ болон НАТО-ийн тэнгисийн цэргийн хүчин чадлаас хэтийдсэн хэрэг юм.Йемен зэрэг бусад дайны бүс рүү Ираны зэвсэг тээвэрлэх явцыг АНУ амжилттай таслан зогсоосон. Гэтэл Каспийн тэнгис, Азербайжан, Казахстан, Туркменистантай хиллэдэг Төв Азийн орнууд зэвсэг тээвэрлэлтийг хориглох нь бүү хэл Оросын эсрэг хориг арга хэмжээг хэрэгжүүлэхэд баруунтай нэгдэхийг хүсэхгүй байна. Эдгээр засгийн газрын хамтын ажиллагаагүйгээр АНУ, НАТО-ийн хүчин хууль ёсны дагуу хяналт тавиж чадахгүй.Иранаас Оросын армид камиказэ дрон, их буу, танкийн сум нийлүүлсэн. Харин Орос хариуд нь сухой сөнөөгч онгоц, довтолгооны нисдэг тэрэг, агаарын довтолгооноос хамгаалах "S-400″ систем зэрэг урьд өмнө байгаагүй цэргийн дэмжлэг үзүүлэхээ амлажээ. Түүнчлэн Орос, Ираны ерөнхийлөгчид өнгөрсөн сард Хойд-Өмнөд тээврийн коридор байгуулах гэрээнд гарын үсэг зурсан байна. Энэ нь Орос, Ираны эсрэг олон улсын хориг арга хэмжээг тойрч гарах нэг арга юм. Каспийн тэнгисийг дэлхийн хуваагдлын хамгийн бодит илрэл гэж үзэж байна. Мөн ОХУ-ын нуугдах цэг болжээ. АНУ өнгөрсөн жил Иранаас ОХУ руу агаараар нисгэгчгүй онгоц тээвэрлэж байгааг илрүүлж эхэлсэн. Харин Каспийн тэнгисээр дамжиж буй тээвэрлэлт нь илүү нууцлагдмал маягтай байна. Орос, Ираны хөлөг онгоцууд мэдээлэл дамжуулагчаа ихэвчлэн унтраасан байгааг мэргэжилтнүүд илрүүлжээ. Аюулгүй байдалтай холбоотойгоор мэдээлэл дамжуулагчийг унтраах тохиолдол байдаг ч энэ нь ихэвчлэн хууль бус үйл ажиллагааг бүдгэрүүлэх тактик байдаг аж. Ийм төрлийн тээвэрлэлтийн хамгийн их зорчдог маршрутууд нь Оросын Астрахань боомт, Ираны Амирабад боомтууд байв. Сүүлийн зургаан сарын хугацаанд л гэхэд оросууд Каспийн тэнгисээр дамжуулан Иранаас 30 мянган их бууны сум, нэг сая сум авчээ. Эх сурвалж: SEMAFOR
https://news.mn/r/2653648/
Каспийн тэнгис, Зэвсэг тээвэрлэлт, оху иран
Каховка далан эвдэрснээр үр тарианы үнэ огцом өсөв
2023-06-07
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Украины өмнөд хэсгийн Каховка усан цахилгаан станцын далан Мягмар гаригт эвдэрсний улмаас байгууламжаас их хэмжээний ус урсаж, үерийн аюул нүүрлэсэн талаар бид мэдээлсэн. Каховка далангийн эвдрэл нь олон мянган хүний амь амьдралтай холбогдож байгааг НҮБ анхаарууллаа. НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлөөс мэдээлснээр Украины өмнөд хэсэгт олон мянган хүн орон гэргүй болж, хоол хүнс, ундны усны хомсдолд ороод байна.Херсон мужид иргэдийг нүүлгэн шилжүүлэх ажиллагаа үргэлжилсээр байна. Украины ерөнхий прокурорын орлогч Викториа Литвиновагийн хэлснээр 40 мянга орчим хүнийг нүүлгэн шилжүүлэх шаардлагатай аж. Энэ хүмүүсийн 17 мянга нь Украины, 25 мянга нь Оросын хяналтад байгаа нутаг дэвсгэрт тус тус амьдардаг.Каховка далан нь тариаланчид, оршин суугчид болон Запорожье атомын цахилгаан станцыг шаардлагатай усаар хангадаг. Мөн Крым рүү ус дамжуулах чухал суваг юм. Украины усан цахилгаан станцын даргын мэдээлснээр 4-5 хоногийн дараа усны хэмжээ багасах төлөвтэй байна.Оросын арми сөрөг довтолгоог зогсоохын тулд даланг зориудаар эвдэлсэн гэж Украины цэргийн тагнуулынхан үзэж байна. Ерөнхийлөгч Зеленский "Далан сүйрсэн нь Украиныг зогсоохгүй. Бид бүх газар нутгаа чөлөөлөх ажиллагаагаа үргэлжлүүлнэ" гэжээ.Далангийн гэмтлийн дараа дэлхий дахинд улаан буудай, эрдэнэ шишийн үнэ огцом өссөн байна. Чикагогийн биржийн Мягмар гаригийн арилжаагаар улаан буудайн үнэ 2.4 хувиар өсч, бушель нь 6.39 ам.долларт хүрчээ. Харин эрдэнэ шишийн үнэ нэгээс илүү хувиар өсч, бушель нь 6.04 ам.доллар хүрэв.Эх сурвалж: BBC
https://news.mn/r/2653624/
каховка усан цахилгаан станц, каховка далан
Их Британи дахь Хятадын цагдаагийн газруудыг хаана
2023-06-07
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Их Британийн нутаг дэвсгэр дээр үйл ажиллагаа эрхэлж, гадаадын иргэдийг айлган сүрдүүлж байгаа Хятадын цагдаагийн газрууд байдаг тухай албаныхан өмнө нь мэдээлж байсан. Мөн ийм цагдаагийн газруудын үйл ажиллагааг хүлээн зөвшөөрөхгүй гэж байв."Safeguard Defenders" хүний эрхийн байгууллагаас гурван газарт ийм цагдаагийн хэсэг ажиллаж байгааг мэдээлсний дагуу Их Британийн цагдаа мөрдлөг явуулжээ. "Хятадын цагдаагийн газруудад үйл ажиллагаагаа зогсоох үүрэг өглөө. Гадаад хамтын нөхөрлөл, хөгжлийн албанаас Хятадын Элчин сайдын яаманд мэдэгдэл хүргүүлсэн. Их Британид ийм цагдаагийн газартай холбоотой аливаа үйл ажиллагааг хүлээн зөвшөөрөхгүй, ямар ч хэлбэрээр ажиллах ёсгүйг мэдэгдсэн" гэж Аюулгүй байдлын сайд Том Тугендат хэлжээ.Зөвхөн Их Британиар зогсохгүй дэлхийн бусад оронд нийт 100 орчим Хятадын цагдаагийн газар байдаг аж. Тухайлбал, Манхэттэн дэх Чайнатаун ​​дүүрэгт Хятадын нууц цагдаагийн газар ажиллуулж байсан хэргээр Нью-Йоркийн хоёр оршин суугчийг дөрөвдүгээр сард баривчилсан байна. Ийм цагдаагийн газрууд нь хятад иргэдэд бичиг баримтаа шинэчлэх, бусад үйлчилгээ авахад нь туслах зорилготой гэж Хятадын засгийн газар өмнө нь мэдэгдэж байсан. Мөн цагдаагийн газруудыг хятад цагдаа нар биш орон нутгийн сайн дурынхан ажиллуулдаг гэжээ.Эх сурвалж: AL JAZEERA
https://news.mn/r/2653585/
Их Британи Хятад, хятадын цагдаагийн газар
Арктик 2030 он гэхэд зундаа мөсгүй болно
2023-06-07
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Уур амьсгалын хямралын улмаас Арктикийн бүс 2030 он гэхэд зундаа ямар ч мөсгүй болж магадгүйг эрдэмтэд анхаарууллаа. Цаашилбал, 2050 онд ч Арктикийн зун мөсгүй хэвээрээ л байх магадлалтай гэдгийг Мягмар гаригт нийтлэгдсэн тайланд дурджээ. Арктикт зуны улирал нь зургадугаар сарын дунд үеэс наймдугаар сарын дунд үе хүртэл үргэлжилдэг.Эрдэмтэд 1979-2019 он хүртэлх өөрчлөлтүүдэд дүн шинжилгээ хийж, хиймэл дагуулын мэдээлэл зэрэгтэй харьцуулсны үндсэн дээр энэ үнэлгээг хийсэн байна. Гэтэл хүлэмжийн хийг бууруулах хүчин чармайлтаас үл хамааран Арктик мөсгүй болох гэж байгааг олж мэджээ."Арктикийн зун мөсгүй болмогц хүйтний улиралд далайн мөсний хуримтлал хамаагүй удаашрах болно. Хэдий чинээ дулаарна, хүйтний улиралд төдий чинээ Арктик далайн мөсгүй байх магадлал нь өндөр болно. 2080-аад он гэхэд наймдугаар сараас аравдугаар сарын сүүл хүртэл далайн мөс бүрэн байхгүй болох магадлалтай" гэж Өмнөд Солонгосын Похангийн Шинжлэх ухаан технологийн их сургуулийн профессор Сэүн-Ки Мин хэллээ.Энэхүү судалгааны дүн нь НҮБ-ын Уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудлаарх Засгийн газар хоорондын комиссын 2021 оны тайлангаас ялгаатай гарчээ. Шинэ судалгааны дагуу бол Арктик мөсгүй болох үйл явц даруй 10 жилийн өмнө эхлэх аж. Арктик сүүлийн хэдэн арван жилийн хугацаанд дэлхийн бусад хэсгээс дөрөв дахин хурдацтай дулаарч байгааг 2022 онд судалгаагаар тогтоосон. НАСА-аас мэдээлснээр бүс нутагт далайн мөс хэдийнэ хурдацтай алдагдаад эхэлсэн бөгөөд 10 жилд 12.6 хувиар багасч байна. Арктикийн зун мөсгүй болох нь дэлхийд сөргөөр нөлөөлнө. Тодруулбал, цагаан өнгийн мөс нь нарны энергийн дэлхийгээс холдуулдаг. Тиймээс энэ мөс хайлснаар дэлхий илүү их дулааныг шингээж, нэмэлт дулаарал үүсгэх юм. Цаашилбал, Арктикийн дулаарал нь дэлхийн бөмбөрцгийн хойд дунд болон өндөр өргөрөгт хэт халалт, ой хээрийн түймэр, үер зэрэг цаг агаарын эрс тэс өөрчлөлтийг авчирна. Эх сурвалж: CNN
https://news.mn/r/2653543/
дэлхийн дулаарал, арктикийн зун, арктикийн мөс
Канадын түймрийн утаа АНУ-ын мужуудад агаарын бохирдол үүсгэв
2023-06-07
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Канадын ой хээрийн түймрийн утаа өнгөрсөн хоёр хоногт АНУ-ын баруун дунд болон зүүн хойд хэсгийн томоохон хэсгийг бүрхэж,  нар мандах, жаргах үед өтгөн манан үүсгэжээ. Түүнчлэн дор хаяж найман мужид агаарын чанарыг эрс муутгаж, хүүхэд, зүрх, уушигны өвчтэй эсвэл 65-аас дээш насны хүмүүс гэх мэт эмзэг бүлгийнхнийг гадаа өнгөрөөх цагийг хязгаарлахыг эмч нар анхааруулсан байна. "AccuWeather" агентлагийн мэдээлснээр, АНУ-ын Делавер, Нью-Жерси, Нью-Йорк, Коннектикут, Массачусетс, Род-Айленд, Вермонт, Нью Хэмпшир зэрэг мужуудад агаарын чанарын үзүүлэлт "эрүүл мэндэд хортой" түвшнийг зааж, сэрэмжлүүлэг гаргажээ.Одоогийн байдлаар Канад даяар 414 идэвхтэй хээрийн түймэр асч байгаа бөгөөд талаас илүү хувь нь (241) "хяналтаас гарсан" гэж үзэж байна. Түймрийн улмаас есөн сая гаруй акр талбай шатаж, 100 мянга гаруй хүнийг нүүлгэн шилжүүлэхээс өөр аргагүйд хүрчээ.Өнгөрсөн долоо хоногт Нова Скотид дор хаяж 14 ой хээрийн түймрийн утаа зүүн хойд нутгаар тархсан бөгөөд Вермонтоос Коннектикут хүртэлх оршин суугчид гашуун утаа үнэртэж байгаагаа мэдэгдсэн байна. Үндэсний цаг уурын албаны мэдээлснээр, Пенсильвани, Нью-Жерси, Мичиган, Вашингтон, Аляска зэрэг таван муж халуун, хуурай, тогтворгүй цаг агаарын нөхцөл байдлын улмаас өчигдөр тэнгэр улаан өнгөтэй болжээ. ЭХ СУРВАЛЖ: YAHOO NEWS
https://news.mn/r/2653541/
Канад АНУ, ой хээрийн түймэр, Канадын түймэр
Дэлхийн хамгийн том салхин туннель Хятадад ашиглалтад орно
2023-06-07
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Бүтээн байгуулалтын ажил таван жил үргэлжилсний эцэст Бээжин хотод дэлхийн хамгийн том хэт авианы салхин туннель ашиглалтад орох гэж байна. Энэ байгууламж нь Хятадын хэт авианы технологийн амбицыг урагшлуулах хөдөлгүүр болох юм."JF-22" салхин туннель Бээжингийн хойд хэсгийн уулархаг Хуайроу дүүрэгт байрлах ба дөрвөн метр диаметртэй, 10 км/сек хүртэлх агаарын урсгалын хурдыг бий болгож чадна.Байгууламжийг эзэмшигч Механикийн хүрээлэнгээс мэдэгдсэнээр энэ туннель нь Хятадын сансрын тээврийн систем болон хэт авианы нисэх онгоцны судалгаа, хөгжүүлэлтэд хувь нэмэр оруулна. Хятад улс нь 2035 он гэхэд жил бүр олон мянган зорчигчийг сансар руу тээвэрлэнэ, эсвэл манай гаригийн аль ч хэсэгт хүрэх боломжтой хэт авианы нисэх онгоцны флотыг байршуулна гэж зорьж буй. Гэхдээ ийм төрлийн онгоц нь тогтвортой нислэгийн замтай байхын зэрэгцээ зорчигчдын аюулгүй, тав тухтай орчныг хангах ёстой.Мөн хэт халуун болон даралтыг тэсвэрлэх чадвартай байх ёстой. Дууны хурднаас тав дахин их хурдтай нисэх онгоцны эргэн тойрны агаарын молекулууд маш их шахагдаж, халж эхэлдэг бөгөөд энэ нь молекулын диссоциаци гэх үзэгдэлд хүргэдэг. Механикийн хүрээлэнгээс мэдээлснээр молекулын диссоциацитай холбоотой нарийн төвөгтэй физикийг ойлгох нь хэт авианы нисэх онгоцыг хөгжүүлэхэд маш чухал юм. НАСА-ийн Лангли судалгааны төвд байдаг туннель нь хэт авианы анхдагч туршилтын байгууламж бөгөөд диаметр нь 0.8 метр орчим юм.Хэт авианы туршилтын байгууламж руу том нисэх онгоцны загварууд, цаашилбал пуужинг хүртэл оруулах боломжтой. Ингэснээр судлаачид нислэгийн нарийвчлалтай мэдээлэл олж авдаг аж. Ихэнх тив хоорондын пуужингийн диаметр дөрвөн метрээс багагүй байдаг. Салхин туннелийн туршилтаар дамжуулан аливаа тээврийн хэрэгслийг ашиглаж эхлэхээс өмнө болзошгүй бэрхшээл, дизайны алдааг тодорхойлно.Эх сурвалж: SCMP
https://news.mn/r/2653500/
хэт авианы салхин туннель, JF-22 салхин туннель, молекулын диссоциаци
Өмнөд Солонгос улс НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлд сонгогдлоо
2023-06-07
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Мэдээ
Нэгдсэн үндэстний байгууллагын Аюулгүйн зөвлөлийн гишүүнээр Алжир, Гвиней, Сьерра-Леон, Словени, Өмнөд Солонгос зэрэг таван орон сонгогдлоо. Тэд ирэх 2024 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс эхлэн хоёр жилийн хугацаатай олон улсын энх тайван, аюулгүй байдлын төлөөх байгууллагад гишүүнээр ажиллах юм. Харин ОХУ-ын холбоотон Беларусь улс Аюулгүйн зөвлөлд нэр дэвшсэн ч олонхын саналаар хасагджээ.Тодруулбал, Ерөнхий ассамблейн гишүүдээс санал авахад Өмнөд Солонгос улс 180 санал улс авсан бол Беларусь дөнгөж 38 санал авчээ. Украинд дайн хийж буй ОХУ нь  өнгөрсөн сард холбоотон Беларусь руу тактикийн цөмийн зэвсгээ зөөн байршуулсан. Энэ нь 1991 онд ЗХУ задарснаас хойш ОХУ нь бусад орны нутагт тактикийн зэвсгээ байршуулсан анхны тохиолдол юм.Аюулгүйн зөвлөл нь 15 гишүүнтэй байгууллага бөгөөд тав нь байнгын үлдсэн 10 нь тав таваараа хоёр жилийн хугацаатай ээлжлэн солигддог. Байнгын гишүүд нь Их Британи, Хятад, Франц, ОХУ, АНУ бөгөөд эдгээр нь Аюулгүйн зөвлөлөөр хэлэлцэгдэх аливаа тогтоолын төсөлд хориг тавих эрхтэй гэдгээрээ онцлог. Харин байнгын бус гишүүдийг бүс нутгуудын төлөөллийг хангах байдлаар сонгохыг хичээдэг.ЭХ СУРВАЛЖ: REUTERS
https://news.mn/r/2653501/
Өмнөд Солонгос, Аюулгүйн зөвлөл
Дайны хажуугаар дажин – Экологийн гамшиг
2023-06-07
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Нийтлэл
Украины өмнөд хэсгийн Каховка усан цахилгаан станцын далан Мягмар гаригт эвдэрсний улмаас байгууламжаас их хэмжээний ус урсаж, үерийн аюул нүүрлэв. Өмнөд хэсгийн Каховка нь ОХУ-ын хяналтад байдаг. Ийн маргаантай бүсэд далан эвдэрсэн учир Орос, Украины талууд бие биеэ буруутгасан байр суурьтай байна.Украины албаныхан энэ үйл явцыг экологийн гамшиг гэж нэрлэсэн ба эрэг дагуух олон зуун мянган оршин суугчийг нүүлгэн шилжүүлэх тушаал өгчээ.Энэхүү экологийн гамшиг нь цаашлаад томоохон сөрөг үр дагаварт хүргэж болзошгүй. Урсгалын дагуух байшин, гудамж, аж ахуйн нэгжүүд үерт автах нь наад захын асуудал болоод байна. Нэн чухал нь Европын хамгийн том атомын цахилгаан станцыг хөргөхөд туслах усны түвшинг бууруулах эрсдэлтэй. Мөн Крымийн өмнөд хэсэгт ундны усгүй болох эрсдэлтэй ажээ.Далан хагарсан үйл явдал нь удаан үргэлжилсэн дайнд улам нэрмээс болж, ээдрээтэй шинэ элемент нэмж байна.Украины цөмийн оператор "Энергоатом" компани мэдэгдэхдээ далан эвдэрсэн нь Европын хамгийн том атомын цахилгаан станц Запорожьед сөрөг үр дагавар авчирч магадгүй гэжээ. Гэхдээ одоогийн байдлаар нөхцөл байдлыг хянах боломжтой байна. НҮБ-ын дэргэдэх Олон улсын атомын энергийн агентлаг станцын нөхцөл байдлыг анхааралтай ажиглаж байгаа бөгөөд байгууламжид цөмийн аюулгүй байдлын шууд эрсдэл байхгүй гэж дүгнэжээ.Дайны байгаль орчинд үзүүлэх нөлөөг баримтжуулдаг идэвхтэн, мэргэжилтнүүд байдаг. Байгаль орчны идэвхтэн, мэргэжилтнүүдээс бүрдсэн ажлын хэсгийн үзэж буйгаар далан бүхэлдээ нурснаар зүүн эргийн ихэнх хэсэг урсаж, усан сан эрс багасах аж. Цаашилбал, усны нөөцийг сүйтгэж болзошгүй.Украины ерөнхийлөгч Зеленскийн ахлах зөвлөх Михайло Подоляк хэлэхдээ “Одоо дэлхийн экологийн гамшиг өрнөж, ойрын хэдэн цагийн дотор олон мянган амьтан, экосистем устана” гэжээ. Цахим сүлжээнд нийтлэгдсэн зургуудаас үерээс зугтан өндөрлөг газар руу гүйж буй минж зэрэг амьтныг харж болно.Хямралыг шийдвэрлэхийн тулд ерөнхийлөгч Зеленский шуурхай хурал зарлажээ. Голын баруун эрэг дээрх 10 тосгон болон Херсон хотын зарим хэсгийн оршин суугчдад шаардлагатай бичиг баримт, тэжээвэр амьтдаа авч, цахилгаан хэрэгслээ унтраагаад, гэрээсээ гарахыг Украины Дотоод хэргийн яам зөвлөв. Мөн худал мэдээлэл тараахгүй байхыг сануулжээ.ОХУ-ын Нова Каховка хотын дарга Владимир Леонтьев энэ үйл явдлыг маш ноцтой террорист ажиллагаа гэж мэдэгдсэн байна. Москвагаас томилогдсон эрх баригчид хотын оршин суугчдыг нүүлгэн шилжүүлэх зааварчилгаа өгөөгүй ч хамгийн муу үр дагаварт бэлтгэж байна гэв.Украин улс нь Беларусийн хойд хилээс Хар тэнгис хүртэл үргэлжилдэг зургаан далангийн тавыг нь хянадаг. Эдгээр далан нь тус улсын ундны ус, эрчим хүчний хангамжид нэн чухал үүрэгтэй.Херсон мужийн цэргийн захиргааны дарга Александр Прокудин өчигдөр /2023.06.06/ телеграмдаа “Оросын арми дахин нэг аймшигт хэрэг үйлдлээ. Таван цагийн дотор усны түвшин эгзэгтэй нөхцөлд хүрнэ” гэж анхааруулжээ."Укргидроэнерго" усан цахилгаан станцын албаныхны мэдэгдсэнээр далан бүрэн сүйрсэн аж. Мөн станцыг сэргээх боломжгүй гэж мэдэгдэв. Цөмийн оператор “Энергоатом” компанийн мэдэгдсэнээр усны түвшин хурдацтай буурч байгаа аж. Мөн зургадугаар сарын 6-ны өглөөний 08:00 цагийн байдлаар усны түвшин 16.6 метр байгаа нь станцын хэрэгцээнд хангалттай гэв.Харин Оросоос томилогдсон хотын дарга Леонтьев  хэлэхдээ “Каховка усан цахилгаан станцад олон удаа цохилт өгсний улмаас түүний хавхлагууд эвдэрч, ус хяналтгүй урсаж эхэлсэн. Станцын эвдрэлийг засах боломжгүй тул дахин барих шаардлагатай” гэсэн байна.Каховка даланг оросууд устгаж магадгүй гэж Зеленский өнгөрсөн оны аравдугаар сард таамаглаж байсан. Эрх баригчид болон мэргэжилтнүүд ч бас хэдэн сарын өмнөөс л Каховка даланд санаа зовж буйгаа илэрхийлжээ. Энэ оны хоёрдугаар сард усны түвшин маш бага байсан тул хөргөлтийн системийн хүчин чадал хүрэлцэхгүй цөмийн станц хайлж магадгүй гэж олон хүн эмээж байв. Гэтэл тавдугаар сарын дунд үеэс аадар бороо, хайлсан цас зэргийн нөлөөгөөр усны түвшин хэвийн хэмжээнээс давжээ. Улмаар ойр орчмын тосгод үерт автаж эхэлсэн байна. Далангийн эвдрэлээс болж 18 сая шоо метр буюу 4.8 тэрбум галлон ус урсаж, олон арван бүс нутаг үерт автана гэж эрх баригчид таамаглаж байсан.Гэтэл энэ удаад ийнхүү далан хагарсан нь нөхцөл байдлыг улам хүндрүүлж, экологийн гамшиг нүүрлэжээ.Геоинформатик болон тогтвортой хөгжлийн чиглэлээр ажилладаг Украины төрийн бус байгууллагаас тооцоолсноор 100 орчим тосгон, суурин усанд автахаар байна. Мөн усны түвшин 5-7 хоногийн дараа л татарч эхлэнэ гэжээ.Эх сурвалж: AP
https://news.mn/r/2653425/
запорожье, каховка усан цахилгаан станц, каховка далан, экологийн гамшиг, Энергоатом, Укргидроэнерго
Афганистанд бага сургуулийн 80 охин хорджээ
2023-06-06
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Иранд сургуулийн охид, хөвгүүд хордсон хэрэг удаа дараа гарсан. Тэгвэл энэ удаад хөрш Афганистанд сургуулийн 80 орчим охин хордож, эмнэлэгт хүргэгдсэн хэрэг гарчээ. Талибууд 2021 оны наймдугаар сард засгийн эрхийг гартаа авснаас хойш ийм төрлийн халдлага анх удаа гарч байна. Халдлага Сар-э-Пул мужид Бямба, Ням гаригт хоёр удаа болсон.Афганистанд эмэгтэй хүүхдийг зургадугаар анги хүртэл л боловсрол эзэмшихийг зөвшөөрсөн байдаг. Харин насанд хүрсэн эмэгтэйчүүдийн хувьд ажил хийж, олон нийтийн газраар явах нь ихэнх тохиолдолд хориотой.Охидыг хордуулсан этгээд хувийн өс хонзон агуулсан байсан гэж албаны хүн мэдэгдсэн. Мөн гуравдагч этгээдэд мөнгө төлж халдлагыг үйлдүүлсэн байж болзошгүй аж.Сар-э-Пул мужийн боловсролын байгууллагын захирал Мохаммад Рахманигийн хэлснээр 77 охин хорджээ. Тэдний 60 нь Насван-э-Кабод Ааб сургууль дээр, 17 нь Насван-э-Файзабад сургууль дээр хордсон байна. Энэ хоёр сургууль нь хоорондоо ойрхон байрладаг. Охид нэгээс зургадугаар ангийнхан байсан.НҮБ-аас энэ оны гуравдугаар сард мэдээлснээр Иран даяар 20 мужийн 91 сургуульд охид химийн бодист хордсон хэрэг гарсан. Гэвч эрх баригчид эдгээр халдлагыг идэвхийлэн шалгаагүйгээр үл барам нөхцөл байдлыг үгүйсгэсээр байгааг НҮБ-ын мэргэжилтнүүд онцолжээ. Охидыг хордуулсан нь өнгөрсөн жил өрнөсөн "Эмэгтэйчүүд, амьдрал, эрх чөлөө" хөдөлгөөнд оролцсоных нь төлөө шийтгэл байж магадгүй гэж үзэж байна.Эх сурвалж: THE DIPLOMAT
https://news.mn/r/2653369/
иран охид, иран сургуулийн охид, афганистан сургуулийн охид
Украины хоргодох байруудын 25% нь ашиглах боломжгүй байна
2023-06-06
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Украины Дотоод хэргийн яам 4800 гаруй хоргодох байрыг шалгаж үзээд, 25 орчим хувь нь ашиглах боломжгүй байгааг тогтоожээ. Тодруулбал, 252 нь түгжээтэй, 893 нь ашиглахад тохиромжгүй байгаа аж.Оросын довтолгооны үеэр Киев хотод нэгэн эмэгтэй түгжээтэй хоргодох байр руу орох гэж гадаа нь хүлээж байгаад амиа алдсан хэрэг гарсан. Энэ хэргийн дараа эрх баригчид хоргодох байруудад шалгалт хийжээ. Мөн энэ хэрэгтэй холбоотойгоор дөрвөн хүнд эрүүгийн хэрэг үүсгэн шалгаж байна. Дөрвөн хүний нэг нь хаалгыг нээх гээд чадаагүй бол үлдсэн гурав нь орон нутгийн албан тушаалтнууд юм. Тэдгээр албан тушаалтан одоогоор гэрийн хорионд байна. Албан ажилдаа хайхрамжгүй хандсан гэсэн үндэслэлээр тэднийг найм хүртэл жил хорих ялаар шийтгэж магадгүй.Хоргодох байрнаас хол амьдардаг хүмүүсийн хувьд нөхцөл байдал хүндхэн байгаа аж. Агаарын довтолгооны үед тэд ихэвчлэн орон сууцны хонгилд хоргодож байна.Эрх баригчид хоргодох байруудтай холбоотой санал хүсэлтийг цахимаар хүлээн авч эхэлжээ. Уг үйлчилгээг эхлүүлснээс хойш нэг өдрийн дотор мянга гаруй санал гомдол хүлээж авсныг Киев хотын дарга Виталий Кличко хэллээ. Эдгээрийн тал хувь нь байгууламж түгжээтэй байдаг гэсэн гомдол байжээ. Харин 25 орчим хувь нь хоргодох байрны орчин нөхцлийн талаарх гомдол байсан. Киев хотын 250 орчим оршин суугч ойр тойронд нь хоргодох байр байдаггүй гэж гомдол мэдүүлсэн.Онцгой байдлын ажилтнууд, цагдаа нар, албаныхан нийлсэн 5300 гаруй сайн дурынхан Украин даяарх хоргодох байруудыг шалгах ажиллагаагаа үргэлжлүүлнэ гэж Дотоод хэргийн яам мэдэгдлээ.Эх сурвалж: EURONEWS
https://news.mn/r/2653355/
виталий кличко, Украин хоргодох байр
Оросын талд ажилласан FBI-ийн тагнуул нас баржээ
2023-06-06
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
АНУ-ын түүхэнд хамгийн их хохирол учруулсан тагнуулчдын нэг гэгддэг Роберт Ханссеныг Колорадо мужийн Флоренц хотын шоронд  өчигдөр /2023.06.05/ өглөө нас баржээ. Түүнийг Оросын талд ажиллаж, тагнуул хийсэн хэргээр 2002 онд бүх насаар нь хорих ялаар шийтгэсэн юм.79 настай Ханссен нь 1.4 сая гаруй ам.доллар бэлнээр болон очир алмааз хүлээн авчээ. Мөн орос данс руугаа мөнгө хүлээж авсан байна. Түүний хэрэг дээр 300 төлөөлөгч ажиллажээ.Ханссен гэмт ажиллагаагаа 1985 оноос эхлүүлсэн бөгөөд Орос болон хуучин ЗХУ руу материал илгээдэг байсан аж. Баривчлагдахаасаа өмнө тэрээр эхнэр, зургаан хүүхдийн хамт Виржиниа хотын захад дөрвөн өрөө даруухан байшинд амьдардаг байв. Тэр 1976 оны нэгдүгээр сард Холбооны мөрдөх товчоонд ажилд орсон. Түүний ер бусын үйлдлүүдийн талаар янз бүрийн сэжиг таамаг хааяа гардаг байсан ч олон жилийн турш баригдаагүй аж.Тагнуулч Олдрич Хазен Эймсийг 1994 онд баривчилснаар Холбооны мөрдөх товчоо нууц мэдээлэл задарсаар байгааг олж мэдсэн байна. Улмаар Ханссенийг мөрдөн шалгах ажиллагааг эхлүүлсэн. Ханссены тэтгэврийн нас дөхөж байсан тул Холбооны мөрдөх товчоо яаралтай арга хэмжээ авчээ. Түүнд хуурамч даалгавар өгч Холбооны мөрдөх товчооны төв байранд ажиллуулсан. Тодруулбал, 2001 оны нэгдүгээр сараас Ханссен далд камер, микрофон бүхий шинэ оффисдоо ажиллаж эхэлжээ.Тэрбээр тагнуул хийсэн гэх 15 зүйл анги хэргээ хүлээснээр 2002 оны тавдугаар сард тэнсэн харгалзахгүйгээр бүх насаар хорих ял авчээ. Түүний үхлийн шалтгаан хараахан тодорхой болоогүй байна.Эх сурвалж: BBC
https://news.mn/r/2653350/
холбооны мөрдөх товчоо, Роберт Ханссен
ОХУ: Япон тэнгист цэргийн сургуулилалт эхлүүллээ
2023-06-06
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
ОХУ-ын Номхон далайн флотын арми өчигдөр /2023.06.05/ Япон тэнгис болон Охотскийн тэнгисийн усан хилд цэргийн сургуулилалт эхлүүллээ. Тус улсын Батлан хамгаалах яамнаас мэдэгдсэнээр сургуулилалт зургадугаар сарын 20-ныг хүртэл үргэлжлэнэ. Номхон далайн флотын цэргийн сургуулилалтад 60 гаруй байлдааны хөлөг болон туслах хөлөг онгоц, 35 орчим тэнгисийн цэргийн нисэх онгоц, 11 мянга гаруй цэргийн албан хаагч оролцож байна.Батлан хамгаалах яамнаас нийтэлсэн бичлэгт Владивосток дахь боомтоос хэд хэдэн тэнгисийн цэргийн хөлөг онгоц гарч, цэргийн сургуулилалт хийж буйг харуулжээ. Мөн Номхон далайн флотын командлагч Виктор Лиинагийн удирдлага дор флотын төрөл бүрийн салбаруудын алс тэнгисийн бүс дэх шуурхай сургуулилт явагдаж байна гэж мэдэгдэлд дурдсан байна.Энэ хүрээнд тэнгисийн цэргийн тактикийн бүлгүүд тэнгисийн цэргийн нисэх хүчинтэй хамтран дайсны шумбагч онгоцыг хайх, мөшгих сургуулилалт хийнэ. Мөн газрын болон агаарын байны эсрэг байлдааны сургуулилалт, агаарын довтолгооноос хамгаалах зохион байгуулалттай сургуулилалтыг хийнэ. Эх сурвалж: JAPAN TODAY
https://news.mn/r/2653306/
ОХУ тэнгисийн цэргийн сургуулилалт, япон тэнгис, Охотскийн тэнгис
Зэсийн үнэ өсөх тул нөөцөө аажмаар нэмэгдүүлэхийг зөвлөв
2023-06-06
Наранжаргал Мандах
Эдийн засаг
Нийтлэл
Зэсийн үнэ сүүлийн нэг жилийн хамгийн доод түвшиндээ хүрснийг “CNBC” агентлаг тайлагнав. Тодруулбал, зэсийн үнэ тавдугаар сард бараг зургаан хувиар буурсан нь 2022 оны зургадугаар сараас хойших хамгийн муу үзүүлэлт болж байна. Энэ нь хөрөнгө оруулагчдад худалдан авалт хийх боломжийг бүрдүүлэх юм.Зэсийн үнэ цаашид өсөх хандлагатай байгааг Уолл Стритийн шинжээчид мэдээлэв. Хамгийн сүүлийн үеийн таамаглалд дурдсанаар зэсийн үнэ 2025 онд бараг 50 хувиар өсч, нэг тонн нь 12 мянган ам.долларт хүрч магадгүй аж. Харин бухын зах зээл үүссэн тохиолдолд нэг тонн нь 15 мянган ам.доллар хүрнэ гэж тооцоолж байна.Үнэт цаасны зах зээлийг бух, баавгайгаар төлөөлүүлэн хэлэх нь бий. Эдийн засаг тэлж, үнэт цаасны үнэ өсөх үед бухын зах зээл үүсдэг. Харин эсрэгээрээ үнэт цаасны ханш тогтвортой хугацаанд унах үед баавгай зах зээл үүсдэг аж.Зэсийн үнэ өсөх хандлагатай байгаа тул хэрэглэгчид болон хөрөнгө оруулагчдыг ойрын зургаан сарын хугацаанд зэсийн нөөцөө аажмаар нэмэгдүүлэхийг мэргэжлийн хүмүүс зөвлөж байна. Үүнийг эрсдэлтэй боловч ашигтай стратеги гэж шинжээчид үзжээ.“Goldman Sachs”-ын шинжээчдийн таамагласнаар зэсийн үнэ ирэх 12 сарын хугацаанд 25 хувиар өсч, 11 мянган ам.доллар болно. Гэхдээ зэсийн зах зээл одоогоор их хэмжээний алдагдлын үе шатандаа байгааг мөн онцолжээ. Мөн Хятадын эрэлт хэрэгцээ өсөлтөөс давж гараад буйг шинжээчид хэлж байна.Хятадын үйлдвэрлэлийн өсөлттэй холбоотойгоор өнгөрсөн долоо хоногийн Баасан гаригт зэсийн үнэ өссөн. Долдугаар сард нийлүүлэх зэсийн үнэ Нью-Йоркийн "Comex" зах дээр 1.88 хувиар өсч, нэг тонн нь 8316 ам.долларт хүрчээ. Хятадын үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа тавдугаар сард гэнэтийн өсөлтийг үзүүлж, нөгөө талд АНУ-ын сенат өрийн дээд хэмжээг нэмэгдүүлэх хууль баталлаа.Хятадын нөлөө бүхий судалгааны компани “Antaike”-ийн таамагласнаар энэ оны хоёрдугаар хагаст зэсийн үнэ тонн тутамдаа 7000 ам.доллар болж буурах төлөвтэй байна.Тус улс нь дэлхийн зэсийн тэн хагасыг хэрэглэдэг бөгөөд барилгын болон эрчим хүчний салбарт түлхүү ашигладаг. Тиймээс энэ онд Хятадын зэсийн эрэлт 2.7 хувиар өснө гэж таамаглаж байна. Covid-19-ийн хязгаарлалтаа цуцалж, хилээ нээх шийдвэр гарсны дараа шинжээчдийн таамагласны дагуу энэ оны нэгдүгээр сард зэсийн ханш 1.1 хувиар өсч, тонн нь 9013.50 ам.доллар хүрч байв. Энэ нь өнгөрсөн оны зургадугаар сараас хойш анх удаа 9000 ам.доллар давсан тохиолдол юм.Дэлхий дахинд сэргээгдэх эрчим хүч болон цахилгаан тээврийн хэрэгслийг бодлогоор дэмжсэний үр дүнд урт хугацаандаа зэсийн эрэлт нэмэгдэж байгаа аж. Зэс нь барилгын болон бусад үйлдвэрлэлд өргөнөөр ашиглагддаг. Тухайлбал, энэ нь батерей, утас, цахилгаан тээврийн хэрэгсэл зэргийн чухал бүрэлдэхүүн хэсэг юм.Дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийн дийлэнх нь үйлдвэрлэл бус үйлчилгээний салбараас хамаарч байна. Ам.долларын ханш харьцангуй тогтвортой байгаа нь металын салбарт тус болохгүй байгаа аж. Үүнтэй холбоотойгоор бүх металын үнэ нэгэн жигд эсвэл буурах хандлагатай байна.Тэгвэл зэсийн хөрөнгө оруулалтыг хэрхэн хийх вэ? Хөрөнгө оруулалт сонирхож буй хэн бүхэнд зориулж “CNBC” агентлаг “Global X Copper Miners ETF” дахь хувьцааг шалгажээ. Дараах хувьцаануудын худалдан авах үнэлгээ нь 50 хувиас эхэлж байна. Мөн дундаж үнэ нь 10 хувиас дээш өсөх хандлагатай байна. Тэр дундаа Канадын “NGEx Minerals”-ын хувьцаа бараг 100 хувь буюу хамгийн өндөр өсөлттэй байна. АНУ-ын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй “Teck Resources” ч 10 гаруй хувиар өсчээ.Эх сурвалж: CNBC, MINING
https://news.mn/r/2653169/
зэсийн үнэ, зэсийн ханш, бухын зах зээл, баавгай зах зээл
Борис Жонсон фермерүүдээ зарж идэв
2023-06-06
Б.Анхтуяа
Дэлхий
Нийтлэл
Их Британи болон Австралийн Ерөнхий сайд нар 2021 оны хавар Вестминстер дэх оройн зоогийн үеэр байгуулсан хоёр улсын хоорондох анхны чөлөөт худалдааны гэрээ энэ долоо хоногоос албан ёсоор хэрэгжиж эхэлжээ. Гэвч уг гэрээ нь Их Британийн фермерүүдийн дунд маргаан дэгдээж, "тэдний итгэлийг эвдсэн үйлдэл" гэж шүүмжлүүлж байна. Их Британийн фермерийн нийгэмлэгээс хийсэн мэдэгдэлдээ, Их Британийн Ерөнхий сайд Борис Жонсоныг Австралийн талтай чөлөөт худалдааны гэрээ байгуулахын тулд "фермерүүдээ зарж идсэн" гэж буруутгажээ.  Уэльс хурганы махыг сайн чанарын австрали дарсаар даруулан зооглох үеэрээ Борис Жонсон Австралийн Ерөнхий сайд Скотт Моррисонд хандан 50 орчим жилийн өмнө Европын холбоонд нэгдсэн нэгдсэн вант улсын шийдвэрийн өмнөөс уучлалт гуйсан аж. Улмаар Австралийн мах бэлтгэх аж ахуй нэгжүүдийг Их Британийн үхрийн махны зах зээлд нэвтрэхэд ногоон гэрэл асаасан байна. Үүний дараа Жонсоны олон улсын худалдааны нарийн бичгийн дарга Лиз Трасс  удирдагчдын хооронд байгуулсан хэлэлцээрийг  мэдээд "маш их бухимдсан" гэж тухайн үед үйл явдлыг харсан гэрчүүд ярьжээ. "Таны дарга аль хэдийн бүхэл бүтэн хаант улсыг найр тавьчихлаа" гэж Австралийн хэлэлцээний ахлах төлөөлөгч Дан Техан түүнд баяртайгаар хэлэв. Тухайн үед Трасс гэрээг олон нийтэд зарлахаас өмнө дахин хэлэлцэхийг хичээсэн боловч бүтэлгүйтсэн байна. Асуудлын гол нь Их Британид нэвтрүүлэхийг зөвшөөрсөн Австралийн үхрийн махыг бүтээгдэхүүний бодит жингээр хэмжих үү, эсвэл нийт үхрийн гулуузны жингээр тооцох уу гэдэг байв.Их Британийн зах зээлд нэвтрүүлэх Австралийн 10 тонн дээд зэргийн зүссэн стейкийг гулуузны жинтэй тэнцэх хэмжээгээр тооцож үзэхэд 13 тоннд тооцогдоно. Гэхдээ Жонсон оройн зоогноос гарч ирэхдээ гулууз махны жингээр биш харин бүтээгдэхүүний жинд үндэслэсэн тохиролцоонд хүрч, Их Британийн албаны хүмүүсийн төлөвлөж байснаас олон мянган тонноор илүү их Австралийн үхрийн махыг оруулах  болсон аж. Гаалийн татвар, квотыг хассан чөлөөт худалдааны хэлэлцээрийн ачаар Австралийн талаас үхрийн махны экспортоо 10 дахин нэмэгдүүлэхээр төлөвлөсөн байна. Тухайлбал, Их Британи өнгөрсөн жил Австралиас 4,1 сая фунт стерлингийн үнэ бүхий 560 тонн үхэр, тугалын мах, мөн 45,8 сая фунт стерлингийн үнэ бүхий 8,500 тонн хурга, хонины мах импортолсон гэж статистик тоо баримтад дурджээ. Австрали нь 1879 онд улаан махыг Их Британи руу илгээсэн бөгөөд дэлхийд анх удаа хөлдөөсөн махны экспортын тээвэрлэлтийг амжилттай хийсэн байдаг. Их Британи бол Австралийн Европ дахь хонины махны хамгийн том зах зээл юм. Нөгөө талдаа 2022 онд Их Британид үхрийн махны  хэрэглээний 80 хувийг  дотооддоо үйлдвэрлэсэн гэсэн тооцоо гарчээ. Үүний зэрэгцээ Жонсон  өнгөрсөн жилээс эхлэн  үхрийн махны зах зээлийг ирэх 10 жилийн хугацаанд либеральчлах зорилгыг танилцуулсан нь Их Британийн хөдөө аж ахуй, хүнс боловсруулах үйлдвэрлэлд олон мянган ажлын байрыг цомхотголд хүргэнэ гэж фермерүүд эсэргүүцжээ.Хоёр орны худалдаа, визний зохицуулалтыг хөнгөвчлөх хэлэлцээрийг албаны хүмүүс түүхэн гэж тодотгож буй. Австралитай хийсэн хэлэлцээр нь Их Британи улс Европын холбооноос гарсны дараа байгуулсан анхны чөлөөт худалдааны гэрээ гэдгээрээ онцлог. Хэлэлцээрийн дагуу Австралийн талаас Их Британид экспортлох бүтээгдэхүүний 99-өөс дээш хувьд татвар ногдуулахгүй бөгөөд 10 жилийн дотор тарифын квотыг халах юм. Үүнд дарс, богино болон дунд үр тариа, элсэн чихэр, зөгийн бал, самар, чидун жимсний тос, хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн зэрэг Австралийн экспортын гол бүтээгдэхүүнүүд багтаж байна.Мөн бизнес, аяллын визний журамд өөрчлөлт орж, австраличууд 30 нас биш 35 нас хүртэл Их Британид виз мэдүүлж, хоёр жил биш гурван жил оршин суух боломжтой болж байна.Их Британийн тухайд Австралид импортлох барааны 98 хувьд ногдуулдаг татварыг энэ долоо хоногоос эхлэн хасч, үлдсэнийг нь зургаан жилийн дотор татваргүй болгоно. Нэгдсэн Вант Улс нь Австралийн худалдааны томоохон түншүүдийн нэг бөгөөд 2022 онд 10 тэрбум ам.долларын хоёр талын барааны худалдаа хийжээ.
https://news.mn/r/2653078/
борис жонсон
Белгород руу Кадыровын армийг илгээнэ
2023-06-05
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Орос, Украины хил дагуу Белгород мужид халдлага гарсан. Энэхүү хил дамнасан халдлагыг шийдвэрлэхийн тулд Белгород руу цэргээ илгээх саналыг Чеченийн удирдагч Рамзан Кадыров гаргажээ. "Белгород муж руу дайрсан алан хядагчидтай Чеченийн анги нэгтгэлүүд тэмцэж чадна гэдгийг хэлмээр байна. Нийтдээ 70 мянга гаруй чечень дайчин байна. Энэ бол гурван арми. Тэд захиалга хүлээж байгаа" гэж Кадыров хэлэв.Оросын тэрс үзэлтнүүд Украины командлал дор Белгородод халдлага үйлдэж байна гэж тус мужийн захирагч өчигдөр /2023.06.04/ мэдэгдэв. Оросын сайн дурын корпус болон Оросын эрх чөлөөний легион бүлэглэлүүд Белгород дахь орос цэргүүдийн олзолсон гэх мэдээлэл байна.Удаан хүлээгдсэн Украины сөрөг довтолгоо ойртож буй тодорхой шинж тэмдгүүд байгаа ч албаныхан илүү дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөөгүй байна. Сөрөг довтолгооны талаарх мэдээллийг тараахгүй байхыг Украины армийнхан цахим сүлжээгээр дамжуулан уриалжээ. Тухайлбал, Батлан хамгаалахын дэд сайд Ханна Маляр хэлэхдээ "Төлөвлөгөө нууцлаг байх нь дээр. Сөрөг довтолгооны эхлэлийг бид зарлахгүй" гэжээ.Ерөнхийлөгч Зеленский Бямба гаригт арав гаруй цэргийг онцгойлон нэр цохож дурдаад, талархал илэрхийлсэн байна. Энэ цэргүүд нь сөрөг довтолгоонд чухал үүрэг гүйцэтгэх хүмүүс гэж "CNN" агентлаг мэдээллээ. Цэргүүдийн дунд командлагч, бууч, тэнгисийн цэрэг, явган цэргүүд байсан. "Бидний хамгаалалт, идэвхтэй үйл ажиллагаа, тусгаар тогтнол бол хий хоосон зүйл биш. Тэд бол онцгой баатарлаг үйл хийсэн тусгай хүмүүс. Украины оршин тогтнолын төлөө тэдэнд талархал илэрхийлье" гэж тэр хэлэв.Эх сурвалж: CNN
https://news.mn/r/2653087/
Рамзан Кадыров, украин сөрөг довтолгоо, Белгород халдлага, белгород чеченийн арми
Энхийн чуулга уулзалтад Оросыг уриагүй
2023-06-05
Наранжаргал Мандах
Дэлхий
Мэдээ
Украин дахь дайныг дуусгах шийдэл олох энх тайвны чуулга уулзалтыг зохион байгуулахаар төлөвлөж байна. Уг чуулга уулзалтад дэлхийн олон орны удирдагчид оролцох боловч Оросыг уриагүй гэж "Wall street journal" мэдээллээ.Украины ерөнхийлөгчийн тамгын газрын дарга Андрей Ермак хэлэхдээ "Бидэнд үнэхээр энх тайван амьдрахыг хүсдэг, хариуцлагатай соёл иргэншсэн ертөнцийн нэгдсэн төлөвлөгөө шаардлагатай байна. Нутаг дэвсгэрийн бүрэн бүтэн байдлын тухайд Украин буулт хийх хүсэлгүй байна. Мөн Оросын цэргүүд Украины нутаг дэвсгэрт байгаа цагт хэлэлцээр хийх боломжгүй" гэв.Чуулга уулзалт болох байршил болон хугацаа хараахан тодорхой болоогүй байна. Энэ уулзалтаар Украины талаас гаргасан 10 зүйлт энхийн төлөвлөгөөг хэлэлцэх аж. "Wall street journal" хуудаснаа мэдээлснээр уг уулзалтыг Францын ерөнхийлөгч Эммануэль Макрон зэрэг Европын удирдагч хүчтэй дэмжиж байна. Дани улс уулзалтыг зохион байгуулах сонирхолтой байгааг тус улсын Гадаад хэргийн сайд Ларс Лёкке Расмуссен хэллээ. Барууны орнуудаар хязгаарлагдахгүй Энэтхэг, Бразил, Хятад улсууд ч хэлэлцээнд оролцох нь чухал гэж дэлхийн удирдагчид үзэж байна.Эх сурвалж: WSJ
https://news.mn/r/2653045/
Украины энхийн хэлэлцээ, 10 зүйлт энхийн төлөвлөгөө